ahmedheakl/docatlas_instruct huggingface dataset:
##### FƏSİL III. AZƏRBAYCANDA XİDMƏTLƏRLƏ BEYNƏLXALQ TİCARƏTİN İNKİŞAF İSTİQAMƏTLƏRİ

##### 3.1. Ölkədə xidmətlərlə beynəlxalq ticarətin müasir durumu

Ölkəmizin dünyada turizm ölkəsi kimi tanınması üçün geniş imkanlar mövcuddur. Müstəqil Azərbaycanın neft strategiyasının əsasını qoyan «Əsrin müqaviləsinin» imzalanmasının 8 ili tamam olmasına iki gün qalmış - 2002-ci il sentyabrın 18 - də Bakı şəhərində Bakı -Tbilisi-C eyhan ƏİBK - nin tikintisinin təməli qoyuldu və bu layihə müvəffəqiyyətlə başa çatdırıldı. Bu layihənin davamı olaraq «Avropa-Qafqaz- Asiya» (TRASEKA) nəqliyyat dəhlizi proqramı çərçivəsində 1998- ji il setyabr ayının 7 -8- də 32 dövlətin və 13 beynəlxalq təşkilatın rəsmi nümayəndələrinin iştirakı ilə Bakı şəhərində tarixi İpək Yolunun bərpası üzrə beynəlxalq konfrans keçirildi və burada Avrasiya nəqliyyat dəhlizi üzərində yerləşən ölkələrin inkişafı, onların təbii ehtiyatlarının mənimsənilməsi, iqtisadi potensialdan daha da səmərəli istifadə olunması, ticarətin, turizmin və iqtisadi əməkdaşlığın genişlənməsi üçün etibarlı zəmin yaradan saziş imzalandı. 2007 -ji il 7 fevral tarixində Azərbaycan dünya nəqliyyat - kommunikasiya sisteminə mühüm töhvə kimi qiymətləndiriləcək uğura imza atdı: Möhtərəm prezidentimiz İlham Əliyev cənablarının səyi nəticəsində Tiflis şəhərində Azərbayjan, Gürjüstan və Türkiyə hökumət rəhbərləri arasında Bakı -Tbilisi- Qars dəmir yolu layihəsinin həyata keçirilməsi ilə bağlı əldə olunmuş razılaşma bütövlükdə Jənubi Qafqaz və orta Asiya regionlarının uzunmüddətli inkişaf strategiyasının müəyyənləşdirilməsi baxımından vacib əhəmiyyət kəsb edir. Son illər Azərbaycanda turizm sahəsində beynəlxalq əlaqələrin təşkili və inkişaf etdirilməsi, turizm imkanlarının təbliği, milli turizmin inkişafı və turizm infrastrukturlarının yeniləşməsi sahəsində konkret istiqamətlər müəyyənləşdirilib. Azərbaycanın qədim tarixə malik olması, Xəzər dənizi sahilində yerləşməsi, tarixi abidələrlə zənginliyi, dünyanın 11 iqlim qurşağından 9 - nun burada mövcudluğu və insanların qonaqpərvərliyi turizmin inkişaf etdirilməsinə geniş imkanlar yaradır. Ölkəmizdə 12 təbii və tarixi qoruq, 17
Hindistan	1,8	4,6	1,5	1,2	1,1	5,8	3,3
İndoneziya	3,4	2,6	3,2	2,8	2,6	5,3	8,1
İran İslam Respublikası	4,6	0,8	0,8	0,9	0,8	0,8	0,8
İsrail	3,4	6,7	6,3	6,5	2,4	5,1	3,7
İsveçrə	0,4	0,1	0,5	0,7	1,0	0,6	0,7
İtaliya	9,2	35,3	18,8	25,6	26,4	17,3	18,0
Koreya Respublikası	1,8	1,6	1,3	1,3	1,8	0,7	0,8
Tailand	0,1	0,2	0,0	0,7	0,4	1,1	4,9
Tayvan	0,0	0,7	3,3	1,1	0,1	2,0	1,4
Türkiy ə	14,3	2,6	4,9	3,4	4,8	6,3	5,7
Yunanıstan	1,2	0,5	0,9	1,0	0,6	2,5	2,3
C ə mi	75,8	82,3	78,0	74,6	78,5	80,2	81,9

####### 2.2 DM-d gizli iqtisadiyyat n h cminin statistik t hlili Ü ə ı ə ə

Gizli iqtisadiyyat ya qeyri-qanunidir, ya da qanuni olsa bel ə vergi - orqanlarından gizli fə aliyy ə t göst ə rir. İqtisadiyyatın qeydiyyata alınmayan hissə sinin müxt ə lif formalar il ə t ə zahür edilm ə sin ə tez-tez rast g ə lirik. Bunları tə snifat olaraq 2 hiss ə y ə ayıra bilə rik:

- 1. Kölg ə iqtisadiyyatı, qeyri -leqal iqtisadiyyat, x ə lv ə ti iqtisadiyyat, qeyri-formal iqtisadiyyat;
- 2. Kriminal iqtisadiyyat v ə ya qara iqtisadiyyat.

Birinci t əsnifata uyğun olaraq sadalananları qısaca qeyri -qanuni yollarla vergi öd ə m ə l ə rind ən yayınma, müxtə lif qanunvericilik t ə l ə bl ə rini pozma v ə s. spekulyasiyalar n ə tic ə sind ə müxt ə lif yollarla g ə lirl ə rinin qeyd ə alınmasından imtina edil ə n f ə aliyy ət adlandıra bilə rik. Lakin qara v ə kriminal iqtisadiyyat dediyimiz f ə aliyy ət növü alqı - satqı predmeti olaraq hə min mal v ə xidm ə tl ə rin mübadil ə sini qanunvericilikl ə qadağan edir, mə s ə l ə n, narkotik-psixotrop madd ə l ərin, qadın ticar ə tinin, b ə zi ölk ə l ə rd ə silah alqı - satqısı (ona görə 'bəzi' ifadəsi işlə dir ə m ki,

~ 43 ~
- b) Dans un second temps, prends le temps d'affiner. Relève 4 besoins: 2 parfaitement satisfaits, 2 qui laissent à désirer. Puis détaille pour les 4 comment cela prend forme dans ta vie.
- - 1: - 1:
- - 2: - 2:
- - 3: - 3:
- - 4: - 4:
группировки). Необходимо принять меры к использованию полного кода диагноза, включая знаки после точки.

- Справочник Номенклатуры

На листе «Номенклатура» файла «Расшифровка групп » приведен справочник кодов Номенклатуры, с указанием для каждого кода услуги, включенной в группировку, номеров КСГ , к которым может быть отнесен данный код. В целях более точного и корректного формирования КСГ в справочник внесены дополнительные коды, которые в настоящее время не входят в утвержденную версию Номенклатуры и используются для целей системы финансирования. Эти коды содержатся в листе «Номенклатура» в составе утвержденных кодов. В столбце «Новый код» для таких кодов проставлен соответствующий признак: 1 - код, введенный в систему КСГ в 2014 году, 2 - код, введенный в систему КСГ в 2015 году. Эти услуги для удобства продублированы на листе «Новые коды Номенклатуры» . в группировку не вошел ряд кодов раздела A 16 Номенклатуры Внимание: по двум основным критериям: услуга не определена как критерий группировки и на затратность случая не влияет, либо услуга включена в перечень методов ВМП и не может оказываться в рамках специализированной медицинской помощи. Структура справочника Номенклатуры (лист «Номенклатура» файла «Расшифровка групп »):

Наименование столбца столбца	Описание	Примечание
Код услуги	Код хирургической операции и/или другой применяемой медицинской технологии в соответствии с Номенклатурой
Наименование услуги	Наименование хирургической операции и/или другой применяемой медицинской технологии
Новый код	Признак услуги, включенной в Номенклатуру дополнительно	1 - услуга включена в 2014 году , 2 - услуга включена в 2015 году
КСГ 1	Номер первой КСГ, к которой может быть отнесен диагноз
КСГ 2	Номер второй КСГ, к которой может быть отнесен диагноз
КСГ 3	Номер третьей КСГ, к которой может быть отнесен диагноз
КСГ 4	Номер четвертой КСГ, к которой может быть отнесен диагноз
Использовано в КСГ	Признак использования кода в качестве критерия группировки КСГ	«True /ИСТИНА» - код услуги используется в группировке КСГ
34

#### Fəsil II. Sosial sigorta sisteminin mövcud durumu və müasir mərhələdə onun təhlili və dəyərlən diril məsi.

- 2.1. Ölkəmizdə sosial sigorta sisteminin müasir vəzi yy əti

Əhalı nin sosyal mühafiz ə sin ə yön ə l mış t ə dbirin s ə m ə r ə liliyi bir gayda olaraq h ə min t ə dbirin h ə yata kecirilm ə sin ə yön ə ldil ə n maliy ə v ə sait ın h ə cmind ə n a sılıdır. Ə hal ın sosyal mühafiz ə sin ə yön ə l mış t ə dbir- pensıyaın, mü avina tın, ç ox uş ag lı ail əə veril ə n v ə saitin öd ə nilm ə si bu sah ə y ə a yrıl an maliy ə öd ənişin sə viy ə si il ə bilavasit ə ə lag ə da rdır. Az t ə mina tlı əhalı kategoriyain sosyal mühafiz ə s ın t ə min olunmasin ə yön ə l mış t ə dbirin maliy ə l əşmə sin ə höküm ə t büdc ə sind ə n v ə sait a yrılm a sı iqt ısadı sistemin tipind ə n v ə t ə bi ə tind ə n a sılı olmayarag bütiin dövrd ə öz rolunu v ə ə h ə miy ə tini saxla mışdır. Düzdür, bu prosesin etiba rlılığı və s ə m ə rililiyi daha çox iqt ısadı ya tın sosyal yönümlülüyünd ə n a sılıl o lmuşdur. Bu b ax ımd an ke çmiş SRI t ə crüb ə si göst ə rir ki, sosyalist istehsal münasib əti şə raitind ə ə hal ın sosyal t ə mina tı höküm ə tin büdc ə v ə geyri-büdc ə t ə sisa tı h esa bın a daha s ə m ə r ə li v ə etiba rlı şə kild ə h ə yata keçirilirdi. Bazar iqt ısadı ya tın a ke cmiş öl k ə d ə is ə ə hal ın sosyal mühafiz ə sin ə yön ə l mış t ə dbirin bütövlükd ə höküm ə t büdc ə sind ə n maliy ə l əşmə si büdc ə k ə siri v ə inflyasiya nın s ə viy ə s ın artma sı z ama nı, el ə c ə d ə iqt ısadı yatda höküm ə t mülkiy ə t ın v ə ə mlak payin m ə hdudla şdırıldığı şə raitd ə çoxsa ylı pr oblem yara dır. Odur ki, h ə min ölk ə d ə bu prosesin a ğırlı g m ə rk ə zi daha çox geyri-höküm ə t v ə geyri-büdc ə mü ə sis ə v ə fondin üz ə rin ə goyulur. Elmi t ə crüb ə göst ə rir ki, ke çmiş SRI v ə Şə rgi Avropa ölk ə ind ə ə hal ın sosyal mühafiz ə s ın maliy ə l əşmə sind ə uzun müd ə t hakim mövge tutmuş höküm ə t t ə mina tı özün ə m ə xsus xüsusiy ə tl ə şə rtl ənmişdir. Bu pr oses ilk növb ə d ə ə hal ın erk ə n pensıya ya cı xma ha ını stimu la şdırm agla iqt ısadı yatda progresiv vergı stavka ın t ə tbigini özünd ə ə ks etdirirdi. Bu prosesin is ə ə n a ğır nə tic ə i daha çox iqt ısadı yatda vergı d ə n ya yınm a hain güdr ə tl ə nm ə sin ə , büdc ə k ə sir ın yaranma sın a, höküm ə t t ə r ə find ə n əhalı y ə pensıya v ə muavin ə t borcin yaranma sın a g ətirib çı xa rır.
##### AZƏRBAYCAN RESPUBLİKASI TƏHSİL NAZİRLİYİ

## Az ə rbaycan Dövl ə t İ qtisad Universiteti Az ə rbaycan Dövl ə t İ qtisad Universiteti ə rbaycan Dövl ə t İ qtisad Universiteti

#### Magistratura M ə rk ə zi Magistratura M ə rk ə zi M ə rk ə zi

###### Ə lyazmas ı hüququnda Ə lyazmas ı hüququnda lyazmas ı hüququnda

### İbadbə yli F ə rid ə Vilay ə t qızının

## 'Azə rbaycanda ÜDMv ə onun komponentl ə rinin beyn ə lxalq müqayis ə liliyi '

#### mövzusundan

## MAGİSTR DİSSERTASİYASI

####### Fakult ə : Uçot - iqtisad Fakult ə : Uçot - iqtisad ə : Uçot - iqtisad

####### İxtisasın şifri və adı: 060406 - STATİSTİKA Kurs: III Qrup: 2772 Elmi r ə hb ə r: İqtisad üzrə f ə ls ə f ə doktoru Yusifov Y.X. Yusifov Y.X. Magistr proqramının rə hb ə ri: Dos.V.E. Teymurova Kafedra müdiri: Prof. S.M. Yaqubov

##### BAKI 2016
- 11. Работу приемной комиссии и делопроизводство, а также личный прием поступающих и их родителей (законных представителей) организует ответственный секретарь приемной комиссии, который назначается руководителем образовательной организации.
- 12. Для организации и проведения вступительных испытаний по специальностям, требующим наличия у поступающих определенных творческих способностей, физических и (или) психологических качеств (далее - вступительные испытания), председателем приемной комиссии утверждаются составы экзаменационных и апелляционных комиссий. Полномочия и порядок деятельности экзаменационных и апелляционных комиссий определяются положениями о них, утвержденными председателем приемной комиссии.
- 13. При приеме в образовательную организацию обеспечиваются соблюдение прав граждан в области образования, установленных законодательством Российской Федерации, гласность и открытость работы приемной комиссии.
- 14. С целью подтверждения достоверности документов, представляемых поступающими, приемная комиссия вправе обращаться в соответствующие государственные (муниципальные) органы и организации.

## III. Организация информирования поступающих

15. Образовательная организация объявляет прием на обучение по образовательным программам при наличии лицензии на осуществление образовательной деятельности по этим образовательным программам. Настоящее требование не распространяется на организации, осуществляющие свою деятельность на территориях инновационных научно - технологических центров <6>.

- --------------------------------

<6> Часть 10 статьи 21 Федерального закона от 29 июля 2017 г. N 216 - ФЗ "Об инновационных научно - технологических центрах и о внесении изменений в отдельные законодательные акты Российской Федерации" (Собрание законодательства Российской Федерации, 2017, N 31, ст. 4765).

- 16. Образовательная организация обязана ознакомить поступающего и (или) его родителей (законных представителей) со своим уставом, лицензией на осуществление образовательной деятельности, свидетельством о государственной аккредитации, образовательными программами и другими документами, регламентирующими организацию и осуществление образовательной деятельности, права и обязанности обучающихся.

17. В целях информирования о приеме на обучение образовательная организация размещает информацию на официальном сайте организации в информационно - телекоммуникационной сети "Интернет" (далее - официальный сайт), иными способами с использованием информационно - телекоммуникационной сети "Интернет", а также обеспечивает свободный доступ в здание образовательной организации к информации, размещенной на информационном стенде (табло) приемной комиссии и (или) в электронной информационной системе (далее вместе - информационный стенд).

- 18. Приемная комиссия на официальном сайте образовательной организации и информационном стенде до начала приема документов размещает следующую информацию:
- 18.1. Не позднее 1 марта:

правила приема в образовательную организацию; условия приема на обучение по договорам об оказании платных образовательных услуг; перечень специальностей (профессий), по которым образовательная организация объявляет
Ustav kapitali	410	81 391 247	81 391 193
Zahira fondi (qayti baholangan mulk, beg ' araz olingan mulk	430	15 496 317	17 783 185
Taqsimlangan foyda	450	42 134 570	53 086 813
O'z mablag'larning boshqa manbalari	460	408 392	408 392
Uzoq muddatli kreditlar va zayom	570	3 962 573	2 405 117
Qisqa muddatli kreditlar	740	15 014	15 014
Soliq va majburiy to ' lovlar bo ' yicha uzoq muddatli kechiktirilgan majburiyatlar	650	-	-
Boshqa uzoq muddatli kreditor qarzdorlik	590	1 968	1 968
Boshqa passivlar Shu jumladan Kreditor qarzdorlik:	601	86 133 311	83 620 618
Yetkazib beruvchilar va ishlab chiqaruvchilar	610	33 832 689	28 868 167
Ish haqi	720	2 845 962	3 522 187
Byudjetdan tashqari to ' lovlar (shu jumladan kechiktirilgan)	700	1 743 704	1 537 647
Byudjet to ' lovlari (shu jumladan kechiktirilgan)	680	418 542	167 189
Buyurtmachi va sotib oluvchilardan olingan bo'nak	670	46 265 902	48 444 623
Boshqa kreditor qarzdorlik	760	1 026 512	1 080 805
Boshqa kechiktirilgan majburiyatlar	660	1 186 459	1 192 812
JAMI Passiv	780	239 905 112
6.	AKSIYADORLIK JAMIYATLARI UCHUN MOLIYAVIY NATIJALARI TO ' G ' RISIDAGI HISOBOT (ming so ' mda)
Ko'rsatkichlar nomi	Satr kodi kodi	O'tgan yilning shu davrida	Hisobot davrida
Ko'rsatkichlar nomi nomi	Satr kodi	Satr kodi kodi	Daromadlar (foyda)	Xarajatlar (zararlar)	Daromadlar (foyda)	Xarajatlar (zararlar)
Mahsulot sotishdan yalpi moliyaviy natijalar	30	12 524 819	-	16 851 488	-
Asosiy faoliyatdagi xarajatlar, operativ daromadlar	90/40	10 266 213	13 950 306	3 071 590	19 738 604
Moliyaviy faoliyatdan daromad, xarajatlar	110/170	226 910	2 198 989	10 720 883	8 703 861
Umumxo ' jalik faoliyatidan foyda str (1+2+3) gr. 1- str (1+2+3) gr.2	220	6 868 647	-	2 201 496	-
Ko'zda tutilmagan foyda , zararlar	-	-	-	-
Soliq to ' langunga qadar foyda	240	6 868 647	-	2 201 496	-
Foyda solig'i	-	-	-	252 106
Boshqa soliqlar	-	-	-	-
Sof foyda	270	6 868 647	-	1 949 390	-

«TMZ» AJ Boshqaruv raisi \_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_ Z.Z.Isoqov

Bosh hisobchi

A.T.Xolmurodov

Veb - saytda axborot joylashtirgan vakolatli shaxsning F.I.Sh.: \_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_ B.X.Kurbanbayev
35

Bazar iqt ısadı ya tın a keçidl ə ə lag ə dar mülkiy ə tin öz ə l əşmə si, istehsal-iqt ısadı ə lag ə in pozulma sı nə tic ə sind ə mü ə sis ə in öz f ə aliy ə tini daya ndırm ag labüdlüyü il ə üzl əşmə si istehlak m ə hsuin giymüt ın v ə inflyasiya s ə viy ə s ın artma sı höküm ə tin sosyal siyas ə tind ə d ə z ə ruri düz əlişin apa rılm as ın a k ə skin ehtiyac yara tmışdır. B el ə ki, ə g ə r ke çmiş tə s ə rüfa tçılı g siste mi şə raitind ə sosyal t ə minat az gala kütl ə vi xarakter da şıyırdıs a, ha zırd a yeni iqt ısadı münasib ə tin t ə l ə bin ə v ə xarakterin ə uyğun olaraq bu proses daha çox ünva nlı şə kild ə h ə yata keçirilir. Bün ə sas s ə b ə bi is ə höküm ə t büdc ə sind ə v ə sait g ıtlığı, büdcə x ə rc ın strukturunda inflyasiya do ğur an x ə rcin xüsusi ç ə kis ın artma sı ilə şə rtl ə nir. Höküm ə tin sosyal siyas ə t ın , o cüml ə d ə n sosyal mühafiz ə t ə dbir ın ünva nlı xarakter alma sı sosyal mühafiz ə y ə ehtiya cı olana z ə ruri muavin ə tin verilm ə sini n ə z ə r ə tutur. Sosyal mühafiz ə y ə ehtiya cı olan dedikd ə bir gayda olaraq goca, ə m ə k gabiliy ə tini tamamil ə v ə ya gism ə n itirin, ail ə ba şçısını itirə n, çox uş ag lı ana n ə z ə rd ə tutulur. Respublika mızd ak ı mövcud və ziy ə t ə Höküm ə t Statistika Komit ə s ın m ə luma tın a ə sas ə n dig ə t yetirs ə k görm ə k o ki, ölk ə əhalı s ın 1,27 milyon n ə f ə rini pensıyaçı, o c üml d n 800 min n ə f ərini yaş a gör ə , 388 min n ə f ə ri ə liliy ə gör ə , 133 min n ə f ə rini ail ba şçısını itirdiyinə gör ə t əş kil edir. Faktiki m ə lumat respublika əhalı s ın sosyal mühafiz ə s ın maliy ə t ə mina tınd a höküm ə tin öz üz ə rin ə götürdüyü yükün a ğırlığını ə ya ni şə kild ə t ə s ə vvür etm ə y ə imkan verir. Elmi t ə crüb ə göst ə rir ki, az t ə mina tlı əhalı kategoriyain sosyal mühafiz ə si, o nın maliy ə t ə minatin mövcud v ə ziy ə ti il ə iqt ısadı ya tın ümumi in k iş af s ə viy ə si ara sınd a birba ş a ə lag ə mövcudur. Ba ş ga sözl ə , ə hal ın h ə yat s ə viy ə si, az t ə mina tlıın sosyal mühafiz ə t ə dbir ın maliy ə l əşmə si ölk ə nin makroiqt ısadı ink iş af göst ə rici ın s ə viy ə sind ə n ə h ə miy ə tli d ə r ə c ə d ə a sılıdır. D aha do ğrusu bu ə lag ə ni ə n a zı b el ə bir obra zlı d eyiml ə ə sasala ndırm ag mümk ündür: 'Nə g ə d ə r ki, t ə bi ə td ə 'M ad ə Kütl ə s ın Saxlanma sı' ganunu f ə aliy ə t göst ə rir, biz istehsal etdiyimizd ə n hal- hazırda istehlak olmag iqtida rınd a deyilik '. M ə lum o lduğu kimi hal-ha zırd a respublika mızd a əhalı nin sosyal mühafiz ə s ın maliy ə l əşmə s ın ə sas etibaril ə Höküm ə t Sosyal Mühafiz ə Fondu t ə r ə find ə n h ə yata
NHICS 257 | RESOURCE ACCOUNTING RECORD

1. INCIDENT NAME	2. OPERATIONAL PERIOD
DATE: FROM: TO: TIME: FROM: TO:
3. RESOURCE RECORD
TIME	ITEM/FACILITY TRACKING ID#	CONDITION	RECEIVED FROM	DISPENSED (TO/TIME)	RETURNED (DATE/TIME)	CONDITION (OR INDICATED IF NON- RECOVERABLE)	INITIALS

4. PREPARED BY	PRINT NAME:	SIGNATURE:
DATE/TIME:	FACILITY:

PURPOSE : RECORDS THE REQUEST, DISTRIBUTION, RETURN AND CONDITION OF EQUIPMENT AND RESOURCES NHICS 257 ORIGINATION : IMT PERSONNEL AS DIRECTED BY SECTION CHIEFS PAGE \_\_ of \_\_ COPIES TO : FINANCE/ADMINISTRATION SECTION CHIEF, LOGISTICS SECTION CHIEF, ORIGINATOR AND PLANNING SECTION CHIEF REV. 2017
needs and granting subsidies to legal entities for the elimination of costs. In practice, it is possible to finance the same goods, works, services by granting subsidies to cover costs for legal entities, or by placing a government order. It is necessary to formulate the following directions for solving issues of control over the execution of the state tasks:

- 1. Determination of compliance of plan parameters with actual parameters is in the remote form of the authenticity of data on actual indicators.
- 2. Determining the causes of detected evictions and alerting potential breaches and disruptions depends on the need for the establishment of an internal control system and the necessity of preparing analysts.

Examination of the internal financial control system in the budgetary system without examining the relationship with the Public Finance Audit, which guarantees the reliability and effectiveness of its internal control. As part of the process, the internal audit fully evaluates the integrity of the system and plays the role of feedback, communication. When we examine the place and role of internal financial control, the three types of financial control in the budget sector can be divided into three types: public, state (municipal) and internal. Citizens and civil society institutions (media, public councils, trade unions, etc.) act as subjects of public oversight in the public sector. subjects of public oversight include the protection of the rights, freedoms and interests of citizens, the implementation of collective goals and the improvement of the standard of living, the subject of such control, including financial relationships on the establishment, distribution and use of public finance. State and local self-governance entities as a subject of financial control in the sphere of state power and local self-governance are composed of financial relations in the field of creation, distribution and use of funds, as well as state and municipal financial control bodies. The objects of the State Financial Control are determined by legislation.
####### 1.2 Ümumi daxili m ə hsulun komponentl ə ri v ə hesablanması metodları, real v ə nominal ümumi daxili m ə hsul, ÜDM-nin deflyatoru

ÜDM v ə onun komponentl ə rinin müqayis ə li qiym ə tl ə rl ə qiym ə tl ə ndirilm ə si, iqtisadiyyatın inkişafının öyrə nilm ə si v ə struktur d əyişmə l ə rinin t ə hlili üçün z ə ruridir. Bu qiym ə tl ə ndirm ə l ə rin d ə qiqliyi v ə onların əsasında çıxarıla bilə n n ə tic ə l ə r yüks ə k d ə r ə c ə d ə statistik hesablamaların vasitə l ə rind ə n v ə üsullarından asilıdırlar. ÜDM-i rübl ə r v ə illik istehsal, x ə rcl ə r v ə g ə lirl ə r m ə nb ə l ə ri üzr ə , ÜDM-in formalaşdirılması üsulları ilə hesablamaq mümkündür. X ə rcl ə r üsulu il ə hesablanmış ümumi daxili məhsul bütün iqtisadi sektorların son istehlak x ə rcl ərinin, ümumi yığımın və xalis ixracın cə mind ə n ibar ə tdir. Ümumi daxili m ə hsul göst əricisinin qurulmasının başqa prinsipi də, ayrı - ayrı dövrilikl ə (illik, rüblük, aylıq) qiymə tl ərin balanslaşdırılmış ə laq ə l ə ndirilm ə sidir. ÜDM-in ə sas göst ə ricisi onun illik qiym ə tidir. ÜDM-in rüblük qiym ə tl ə ri cari ilin gözl ə nil ə n n ə tic ə l ə rinin ilkin mü ə yy ə nl əşdirilmə si v ə cari iqtisadi dinamikanın xarakterizə edilm əsi üçün işlə nir. Bu qiym ə tl ə r, ilk daxili göst ə ricil ə r olaraq, illik qiym ə tl ərin qurulması zamanı d ə qiql əşdirilir. [17]

######### X ə rcl ə r üsulu il ə hesablanmış ümumi daxili mə hsulun v ə onun komponentl ə rinin daimi qiym ə tl ə rl ə qiym ə tl ə ndirilm ə si

X ə rcl ə r üsulu il ə hesablanmış ümumi daxili mə hsulun v ə onun komponentl ə rinin daimi qiym ə tl ə rl ə qiym ə tl ə ndirilm ə si ə sas ən iki üsulla aparılır:

- - qiym ə tl ə rl ə ifad ə olunmuş hesabat dövrünün məlumatlarının müvafiq - qiym ə tl ə rl ə ifad ə olunmuş hesabat dövrünün məlumatlarının müvafiq qiym ə t indeksl ə ri vasit ə sil ə deflyatorlaşdırılması;
- - qiym ə tl ə rd ə baza ilinin m əlumatlarının müvafiq fiziki hə cm - qiym ə tl ə rd ə baza ilinin m əlumatlarının müvafiq fiziki hə cm indeksl ə ri vasit ə sil ə ekstrapolyasiyalaşdırılması.

Daimi qiym ə tl ə rl ə ÜDM-in qiym ə tl ə ndirilm ə si qiym ə tl ə rl ə ÜDM-in qiym ə tl ə ndirilm ə si h ə m istehsal (ÜDM - sah ə l ə rin ə lav ə d ə y ə rl ə rinin c ə mi kimi), h ə m d ə x ə rcl ə r (ÜDM - son istehlak
55	31	Средства в размере 50 процентов прибыли, полученной Белорусским республиканским унитарным страховым предприятием "Белгосстрах" от инвестирования средств специального страхового резерва по обязательному страхованию от несчастных случаев на производстве и профессиональных заболеваний
55	34	Прибыль от управления семейным капиталом, в том числе направленная в специальный фонд открытого акционерного общества "Банк развития Республики Беларусь"