ahmedheakl/docatlas_instruct huggingface dataset:
- müalic ə - sağlamlıq zonası, ərazisinin və onun hüdudları daxilindəki təbii sağlamlıq sərvətlərinin vəziyyəti haqqında dövlət ekologiya və sanitar - epidemioloci ekspertizanın nətijələri;

- - profil dəyişmə, yerdəyişmə və bağlanması lazım olan təbii -rekreasiya ərazisi hüdudlarında yerləşən sənaye, kənd təsərrüfatı və başqa müəssisələrin siyahısı;
- - ərazinin topoqrafik planı, onların istehsalçıları haqqında məlumatlar.

Sənədlərə müəyyən müddət ərzində Mədəniyyət və Turizm Nazirliyinin rayonlararası ekspert şöbəsi tərəfindən baxılır. Hökumət qərarının qəbulundan sonra texniki- təşkilati tədbirlər həyata keçirilir:

- - ərazinin abadlaşdırılması;
- - təbii - rekreasiya sərvətlərin yenidən öyrənilməsi;
- - sərhədlərin qoyulması və istehlak rejimi layihəsinin işlənilməsi;
- - ərazidə sərvətlərin müəyyən olunması və vəziyyəti üzərində müşahidənin təşkili;

- ərazini əlverişli ekoloji və sanitar -epidemioloj i vəziyyətdə saxlamaq, təbiəti qorumaq işlərin həyata keçirilməsi. Turizmin ərazi təşkili zamanı bu əraziyə aşağıdakılar aid olmalıdır:

- - bir və ya bir neçə unikal təbii - müalijəvi sərvətlərə malik olmalıdır;
- - bu sərvətlərin lazımi ehtiyatına malik olmalıdır;
- - kurort tikintisi üçün geniş və münasib sahəyə malik olmalıdır;

- ekoloji v ə sanitar-epidemioloji normalara uy ğ un g ə lm ə lidir; - dig ə r texniki t ə jhizat m ə nb ə l ə rin ə malik olmal ı d ı r. Daha sonra t ə bii-rekreasiya zonas ı n ı n f ə aliyy ə td ə olan zonaya çevrilm ə si prosesi gedir. M ə hz bu m ə rh ə l ə d ə investorlar ı n maraqlar ı realla şı r. Bura a ş a ğı dak ı m ə rh ə l ə l ə r daxildir: 1. Ə razinin planla ş d ı r ı lmas ı v ə sanatoriya-kurort sah ə sinin inki ş af ı n ə z ə r ə al ı nmaqla, turist-rekreasiya v ə kurort kompleksinin ba ş plan ı haz ı rlan ı r. 2. C ə lb olunan investisiyalar, büdj ə, qeyri-büdc ə v ə saitl ə ri hesab ı na istirah ə t m üə ssis ə si v ə obyektl ə rinin i ş layih ə si v ə tikintisi ba ş lan ı r.
##### 3.2. Ölkə iqtisadiyyatında xidmətlərlə beynəlxalq ticarətin inkişaf problemləri

Beynəlxalq turizm öz başlanğıcını dünyanın inkişaf etmiş ölkələrində kapitalist münasibətlərinin möhkəmləndiyi XI X əsrin ortalarından götürmüşdür. O, beynəlxalq əlaqələr ilə qarşılıqlı şəkildə fəaliyyət göstərərək, nəinki bir neçə ölkələr arasında iqtisadi və siyasi əlaqələri tənzimləyir, eləcə də dünyanın ayrı - ayrı ölkələrində sabitliyi təmin edir. Bu səbəbdən də turizm müxtəlif illərdə müxtəlif sürətlə inkişaf edir. Digər tərəfdən yüksək inkişaf etmiş və sağlam iqtisadiyyatın kölgəsində inkişaf edən beynəlxalq turizm, xalqlar arasında mədəni əlaqələrin formalaşmasında əvəzsiz rol oynayır. Odur ki, beynəlxalq turizm dünya bazarının formalaşdığı, beynəlxalq ticarətin artdığı və nəqliyyatın yarandığı dövrdən etibarən öz sürətli inkişafına qədəm qoydu. Turizmin beşiyi rolunu Avropa oynadı, belə ki, ümumi xarici turist qəbulunun 2/3- si Avropanın payına düşürdü. Həmçinin xaricə göndərilən turistlərin təxminən elə bir o qədərini avropalılar təşkil edirdi. Onu da qeyd etmək lazımdır ki, Aropalılar çox nadir hallarda öz qitələri xaricinə çıxırdılar. Turist axınının güclü olduğu hər bir bölgədə turistlərin qəbulunun təşkili, yerləşdirilməsi, qida təminatı və s. tələblər meydana çıxdı. Beləliklə, hər bir dəmiryol stansiyası yaxınlığında və ucqar rayonlarda turist məntəqələri yaradılması problemləri yarandı. Habelə, belə məntəqələrin tikilməsi, maliyyə vəsaitinin bura cəlb edilməsi, səyahət təşkil edən firmalarının yaradılması, reklam işlərinin aparılması və s. kimi tələblər ortaya çıxdı. Burjua inqilabının qalib gəlib, kapitalizmin inkişaf etdiyi ölkələrdən biri İngiltərə idi. Məhz burada dünyada ilk turizm fəaliyyəti ilə məşğul olan şirkətləri yarandı ki, onlar da ilk əvvəllər ölkə daxilində iqtisadi fəaliyyətlə məşğul olsalar da, tezliklə ölkə hüdudlarından kənara da turlar təşkil etməyə başladılar.
Bir çox ə d ə biyyatda innovasiya inkiş af modell ə rini müxt ə lif k ə sikl ə rd ə verirl ə r. Lundvall V., Freeman S., Ne lson R., İv anova N.İ., Q eys V.M., Seminojenko V.P., Fedulova L.İ., Solov yev V.P., Bubenko P.T., Koyuda A.P., Qa sımov F.H., Əli yev T.N., N ə c ə fov N.Z. v ə s. mü ə llifl ə rin ə s ə rl ə rind ə MİS -in t ə snifa tın a b ə zi yana şm alar verilir. (13, s.3) V.V.İv anovun, T.Y .Mikuş eva nın, A.V.Zverevin ə s ə rl ə rind ə innovasiya inkiş af modelinin 4 tipi verilir:

- - Elmd ə böyük h ə cmli layih ə l ə rin h ə yata keçirilm ə sind ə liderliy ə istiqam ə tl ənmiş ölkə l ə r (A BŞ, İngiltə r ə , Fransa).
- - Yenilikl ə rin yay ılm a sın a ə lve rişli innov asiya mühitinin yara dılm a sı, iqtisadiyya tın bütün strukturl a rının tə kmill əşdirilmə sin ə istiqam ə tl ənmiş ölk ə l ə r (Almaniya , İsv eçr ə, İsv eç).
- - İnnov asiya infra strukturunun inkiş af yolu il ə yenilikl ə ri stimulla şdır an ölk ə l ə r (Yaponiya, C ə nubi Koreya).
- - İnnov asiya amill ə rinin istifad ə si il ə inkiş af e tmiş sə naye mühitinin yara dılm a sın a istiqam ə tl ənmiş ölkə l ə r (Çin, Hindistan).

Bütün ölk ə l ər inkiş af e tmiş sosi al-iqtisadi mühitin formala şm a sı h esa bın a innovasiya mühitinin yara dılm a sı yolu il ə gedirl ər. İqtis adiyya tın innov asiya mühitinin sür ətli inkiş a fı, onun mü xt ə lif üsullarla t ə kmill əşdirilmə si h ə yata keçirilir (c ə dv ə l 1.1). Ona gör ə d ə innovasiya inkiş af modelinin ə sas baza topologiya sını, bu v ə ya dig ə r model ə uy ğun milli şə raiti n ə z ə rd ə n keçirm ə k la zımdır (11, s.5).

45
D. A Contractor must not split or subdivide a State contract for services, pay an employee through a third party, or treat an employee as an independent Contractor or assign work to employees to avoid the imposition of any of the requirements of the Md. Code Ann., State Finance and Procurement Article, Title 18.

E. Each Contractor/Subcontractor, subject to the Living Wage Law, shall post in a prominent and easily accessible place at the work site(s) of covered employees a notice of the Living Wage Rates, employee rights under the law, and the name, address, and telephone number of the Commissioner.

F. The Commissioner of Labor and Industry shall adjust the wage rates by the annual average increase or decrease, if any, in the Consumer Price Index for all urban consumers for the Washington/Baltimore metropolitan area, or any successor index, for the previous calendar year, not later than 90 days after the start of each fiscal year. The Commissioner shall publish any adjustments to the wage rates on the Division of Labor and Industry's Website. An employer subject to the Living Wage Law must comply with the rate requirements during the initial term of the contract and all subsequent renewal periods, including any increases in the wage rate, required by the Commissioner, automatically upon the effective date of the revised wage rate.

G. A Contractor/Subcontractor who reduces the wages paid to an employee based on the employer's share of the health insurance premium, as provided in the Md. Code Ann., State Finance and Procurement Article, §18- 103(c), shall not lower an employee's wage rate below the minimum wage set at Md. Code Ann., Labor and Employment Article, §3-413. A Contractor/Subcontractor who reduces the wages paid to an employee based on the employer's share of health insurance premium shall comply with any record reporting requirements established by the Commissioner of Labor and Industry.

H. A Contractor/Subcontractor may reduce the wage rates paid under Md. Code Ann., State Finance and Procurement Article, §18-103(a), by no more than 50 cents of the hourly cost of the employer's contribution to an employee's deferred compensation plan. A Contractor/Subcontractor who reduces the wages paid to an employee based on the employer's contribution to an employee's deferred compensation plan shall not lower the employee's wage rate below the minimum wage as set in Md. Code Ann., Labor and Employment Article, §3-413.

I. Under Md. Code Ann., State and Finance Procurement Article, Title 18, if the Commissioner determines that the Contractor/Subcontractor violated a provision of this title or regulations of the Commissioner, the Contractor/Subcontractor shall pay restitution to each affected employee, and the State may assess liquidated damages of $20 per day for each employee paid less than the Living Wage.

J. Information pertaining to reporting obligations may be found by going to the Division of Labor and Industry Website at http://www.dllr.state.md.us/labor/ and clicking on Living Wage.

74
TOP-1.4.1-19-BK1-2019-00008 Bölcsőde bővítés Tiszakécskén

A városban a gyermeklétszám növekedése okán szükségessé vált újabb bölcsődei férőhelyek létesítése, amely célszerűen a meglévő épület bővítésével oldható meg.

A meglévő bölcsőde energetikai felújításának tervezése során vált bizonyossá, hogy a később bővítményként megépült konyha és kiszolgáló rész műszakilag nemfelel megamaikor követelményeinek és szerkezetei gazdaságosan nem hőszigetelhetők, az anyagi ráfordítás nem állna arányban az elérhető eredménnyel. A meglévő épület oldalhatáron álló beépítésű telken, oldalhatáros környezetben helyezkedik el, így a bővítéssel - amennyiben a jelenlegi konyha megmaradna- terjengős, gazdaságtalanul üzemeltethető épület konzerválódna, hiszen csak a meglévő épület folytatásaként lehetséges a bővítés. Ezért egy kompaktabb épület kialakítása szükséges, ahol a bölcsődei funkciók és a kiszolgáló funkciók jól elkülönülnek egymástól. A meglévő bölcsőde jelenlegi konyhája és egyéb helyiségei, elbontásra kerülnek. Az épület bővítendő 2 bölcsődei csoportszobával, a hozzátartozó vizes helyiségekkel, szükséges tároló helyiségekkel. Mivel a személyzet jelenlegi szociális helyiségei már nem l ennének megfelelők a megnövekedett létszám kiszolgálására, a személyzet részére új öltöző létesítendő vizesblokkal, valamint vezetői irodával, gondozónői szobával, személyzeti étkezővel. A szükséges helyiségek, helyiségcsoportok méretezése és kialakítása során figyelembe kellett venni a személyes gondoskodást nyújtó gyermekjóléti, gyermekvédelmi intézmények, valamint személyek szakmai feladatairól és működésük feltételeiről szóló 15/1998. (IV. 30.) NMrendelet, valamint a nevelési intézmények tervezési előí rásairól szóló MSZ .244210- 1/2011. szabványban és a 3/2002.(II.8.) SzCsM-EüM rendeletben foglaltakat, az OTÉK, valamint a HÉSZ vonatkozó előírásait. A tervezett létszám- bővítés: 2 csoportszobában max. 24 fő gyermek (átmenetileg 28 fő is lehet), 3 fő gondozónő és 1 fő dajka.

Megépítésre kerül - a végleges létszámra méretezett- főzőkonyha a 15/1998. (IV. 30.) NM rendelet értelmében, melynek tervezett konyhai dolgozó létszáma 3 fő, részükre külön öltöző és szociális helyiségek létesítendők.

A telken belüli parkolók kerülnek kialakításra úgy, hogy azok a bölcsőde kerítésén kívül, közterületről közvetlenül megközelíthetők legyenek, de a bölcsőde udvarára gépjármű ne hajthasson be (kivéve a konyha kiszolgálására szolgáló gépkocsikat).
6

- - Bazar iqtisadiyatı şəraitində sosyalsigortanın mahiyəti və məzmunu yeni nəzəri - metodoloji aspekt öyrənilib aşkara çıxarılıb;
- - Sosyalsigorta sisteminin yeni şəraitə uyğun qaydada təşkili prensipləri tədqiq edilib öyrənilmiş və onun yeni formaları təklif olunub;
- - İqtisadi islahatların mərhələlərindən asılı olaraq sosyalsigorta model müəyən olunmasi xüsusiyəti aşkara çıxarılıb əsaslandırılıb ;
- - Sosyalsigorta sisteminə təsir edən amilləri və qöstəriciləri müəyən edilıb;
- - Bazar münasibətri şəraitində sosyalsigortanın əhalinin sosyalmüdafiəsindəki rolu müəyənləşdirilib .

Tədqiqatın praktiki əhəmiyəti: işinin praktiki əhəmiyəti ondan Tədqiqatın praktiki əhəmiyəti: işinin praktiki əhəmiyəti ondan praktiki əhəmiyəti: ibarətdir ki, müəlifin əhalinin sosyalmüdafiəsini qücləndirmək məqsədlə təklif etdiyi sosyalsigorta haqqlarından istifadə istiqaməti və proqnozlaşma modelinin tətbiqi Respublikada əhalinin sosyalmüdafiəsini qücləndirər və sosyalsigorta haqları yüksəlməni təmin edir. Disertasiya işi qiriş, üç fəsil, nəticədən ibarət olub və Tədqiqat işinin quruluşu: işinin quruluşu: ədəbyat siyahısı ilə birlikdə kompyuter yazısında 73 səhifə olmaqla özundə 5 cədvəli və 5 sıxemi əhatə edir.
5

12.3.1	в республиканский бюджет
12.3.2	в бюджеты первичного, базового и областного уровней
инспекция МНС по месту нахождения административно - территориальной единицы, в бюджет которой уплачивается часть прибыли (дохода)	х
код инспекции МНС	наименование инспекции МНС	х
12.3.2.1
13	Прибыль (доход) хозяйственного общества для расчета части прибыли (дохода) (строка 8 х строку 9 / 100)
14	Доля в уставном фонде хозяйственного общества (%) - всего
В том числе:
14.1	Республики Беларусь
14.2	административно - территориальных единиц:
14.2.1
14.2.2
…
15	Часть прибыли (дохода) хозяйственного общества - всего (строка 13 х строку 14 / 100)
В том числе:
15.1	в республиканский бюджет (строка 13 х строку 14.1 / 100)
15.2	в бюджеты первичного, базового и областного уровней (строка 13 х строку 14.2 / 100):
15.2.1	(строка 13 х строку 14.2.1 / 100)
15.2.2	(строка 13 х строку 14.2.2 / 100)
…
16	Часть прибыли (дохода) хозяйственного общества по предыдущему расчету - всего (по предыдущему расчету: строка 13 х строку 14 / 100) (в случае отсутствия расчета по предыдущему периоду строка не заполняется)
В том числе:
16.1	в республиканский бюджет (по предыдущему расчету: строка 13 х строку 14.1 / 100)
16.2	в бюджеты первичного, базового и областного уровней (по предыдущему расчету: строка 13 х строку 14.2 / 100):
16.2.1	(по предыдущему расчету: строка 13 х строку 14.2.1 / 100)
16.2.2	(по предыдущему расчету: строка 13 х строку 14.2.2 / 100)
17	Часть прибыли (дохода) хозяйственного общества к начислению (возврату) за отчетный период - всего (строка 15 - строка 16)
В том числе:
17.1	в республиканский бюджет (строка 15.1 - строка 16.1)
17.2	в бюджеты первичного, базового и областного уровней (строка 15.2 - строка 16.2):
инспекция МНС по месту нахождения административно - территориальной единицы, в бюджет которой уплачивается часть прибыли (дохода)	х
код инспекции МНС	наименование инспекции МНС	х
17.2.1
17.2.2
…
17.3	Справочно: часть прибыли (дохода) хозяйственного общества, доначисленная (уменьшенная) по актам проверок за текущий год, - всего
В том числе:
17.3.1	в республиканский бюджет
17.3.2	в бюджеты первичного, базового и областного уровней:
инспекция МНС по месту нахождения административно - территориальной единицы, в бюджет которой уплачивается часть прибыли (дохода)	х
код инспекции МНС	наименование инспекции МНС	х
17.3.2.1
17.3.2.2
…

По сроку уплаты
# II F Ə SIL

#### MHS- NİN MƏLUM ATLA RI ƏS ASINDA A ZƏRB AYCAN RESPUBLİK A SININ İQTİS A Dİ İNKİŞ AFININ STA TİSTİK TƏHLİLİ

##### § § Ölk ə nin sosial-iqtisa di inkiş a fının institusion al ə sasla rının y ara dılm a sı v ə ümumu bura xılışın cari v ə ziyy ə tinin statistik t ə hlili

Az ə rbaycan iqtisadiyya tı b azar prinsipl ə ri ə sa sınd a formala şdırılır. Norm al bazar iqtisadiyya tının form ala şdırılm a sı onun institusional ə sasla rının y aradalma sını tə l ə b edir. A rtıq xeyli müddə tdir ölk ə nin sosial-iqtisa di inkiş a fının institusion al ə sasla rının yaradalma sı istiq am ə tind ə xeyli işlər gşrülür. B u gün ə q ə d ə r Az ə rbaycan dövl ə ti özünün sosial - iqtisadi inkişa f ını sivil prinsipl ə r əsasında qurmaq üçün bu v ə ya dig ə r х arakt е rli b е yn ə l х alq standartlara uy ğ un minl ə rl ə qanun q ə bul еtmişdir . Iqtisadi inkişa f ın f ormalaşdırılan qanunv е ricilik bazası ölk ə d ə mülkiyy ə t münasib ə tl ə rinin qurulu şunda əsaslı d əyişikliklə rin baş v е rm ə sin ə r ə vac v е rm ə kl ə , iqtisadiy yatın oby е ktiv iqtisadi qanunlar əsasında idar ə е dilm ə sin ə v ə inkişa f е tdirilm ə sin ə imkan yaratmışdır . Ölk ə nin sosial-iqtisadi inkişa f ının v ə sahibkarlığın mü х t ə lif f ormalarının yaradılmasının institusional əsasları kimi çıхış е d ə n öz ə ll əşdirmə pros е sinin m ə rh ə l ə l ə rl ə v ə kompl е ks şə kild ə h ə yata k е çirilm ə si iqtisadiyyatın sabit v ə uzunmüdd ə tli inkişa f ına ə lv еrişli şə rait yaratmışdır . Müasir dövrd ə milli iqtisadiyyatın k е yfiyy ə tli inkişa f m ə rh ə l ə sin ə k е çirilm ə si üçün ya хşı imkanlar qazanılmışdır . Bu şə rait p е rsp е ktivd ə milli iqtisadiyyatın dif е rsifikasiya е dilm ə sin ə v ə tarazlaşdırılmış inkişa f ına imkan v е r ə c ə kdir. Ölk ə nin sosial-iqtisadi h əyatnıda g еnişmiqyaslı d əyişikliklə rin aparılması х üsusi s е ktorun inkişa f ına g ə tirb çıхarmışdır . Öz ə ll əşdirmə х üsusi sahibkarlığın yaranmasına , ilkin kapital yığımı pros е sin ə v ə iqtisadiyyatda r ə qab ə tli bazar mühitinin yaranmasına ilkin z ə min olmuş dur.
Bosqich t/r	Nomi	Bayoni
- 5-standart iboradan (B ilova) foydalanib mijozni kutib turish to'g'risida ogohlantiradi va aniqlik kiritadi; - agar axborotni qidirib topish uchun ko'p vaqt talab etilsa, Ijrochi vaqti-vaqti bilan (kamida har 30 soniyada) mijoz oldiga qaytib noqulaylik uchun uzr so'raydi va axborotni qidirib topish yana bir qancha muddat vaqt talab etishini ma'lum qiladi; - agar Mijoz kutib turishga rozi bo'lmasa, 6-standart iboradan (B ilova) foydalanib, unga axborot olishning muqobil usullari taklif etiladi; - Mijoz bilan muloqotni yangilashdan oldin 7-standart iboradan (B ilova) foydalanib, unga kutib turganligi uchun minnatdorchilik bildirish lozim; - agar qo'ng'iroqni kutib turish rejimida saqlab turishning imkoni bo'lmasa (masalan, texnik sabalarga ko'ra), Ijrochi 5-standart iboradan (B ilova) foydalanadi; Mijoz bilan salomlashmasdan oldin aloqani MUTE/kutib turish rejimiga o'tkazib qo'yishga yo'l qo'yilmaydi. Bitta mijozni MUTE/kutib turish rejimida ushlab turish muddati 3- daqiqadan oshib ketmasligi shart. Nizoli vaziyat vujudga kelib qolgan taqdirda, Ijrochi quyidagi qoidalarga amal qilishi zarur: - mijozning e'tirozlariga bosiqlik bilan dadil, va qarshi hujumga o'tmasdan javob beradi; - mijozga shartnoma bo'yicha o'z zimmasiga olgan ma jburiyatlarini yana bir bor qarzdorga eslatib o'tadi . - agar Ijrochining nohaqligi aniq bo'lsa, u darhol o'z kamchiligini bo'yniga oladi va 10-standart iboradan (B ilova) foydalanib, uzr so'raydi. Ijrochi yuzaga kelgan qarzdorlik bo'yicha aniqlik kiritilmaguncha muloqotni birinchi bo'lib uzib qo'yishga haqli emas: - agar Mijoz Ijrochining yoki Buyurtmachining sha'niga nomunosib iboralardan foydalansa. Bunday holatda Ijrochi 12-standart iboralardan (B ilova) ketma-ket foydalanib, mijozga mavzudan chetlashmaslikni bildiradi. Agar mijoz o'zini nomunosib tutishda davom etsa, Ijrochi muloqatni Yetakchi mutaxasisga y o' naltirishi lozim. - agar Mijoz shaxsiy tusdagi savollar bilan murojaat etsa, Ijrochi 13-standart savol-javobdan (B ilova) foydalanadi. Salbiy javob berilgan taqdirda, Ijrochi 12-standart Shartnoma shartlaridan (B ilova) foydalanib,suxbatni davom etirishga urinadi. Agar mijozning qo'ng'irog'i shikoyat tusiga ega bo'lsa, Ijrochi 11-standart iboradan (B ilova) foydalanadi.
5	Xizmat ko'rsatishni yakunlash	Xizmat ko'rsatish yakunlangach, mijozning qo'shimcha savollari bo'lmasa, Ijrochi yuzaga kelgan qarzdorlik b o' yicha yana bir bor eslatib Mijoz tarafidan berilgan va ' dani rasmiylashtiradi va xayrlashib, muloqotni 14-standart iboradan (B ilova) foydalanib, yakunlaydi.
3.Maliyy ə v ə saitl ə ri il ə ba ğlı ə m ə liyyatlar; 4.Fövq ə lad ə hadis ə l ə r n ə tic ə sind ə aktivl ə rin d əyişmə sini х arakt е riz ə е d ə n sair ə m ə liyyatlar. Onu da q е yd е d ə k ki, bu ə m ə liyyatlar «Aktivl ə rin sair d əyiş m ə si h еsabında » q е yd е dilir. Ə sas t ə snif atlaşdırmadan biri mal v ə х idm ə tl ə rin ə sas qrup ları üzr ə t ə sni- atlaşdırmasıdır . Bu mal v ə х idm ə tl ə rin b е yn ə l х alq t ə snif atına uy ğ un olaraq h ə yata k е çirilir. Хə rcl ə rin t əyinatı üzr ə dövl ə t idar əе tm ə orqanlarının хə rcl ə rin t ə snif atında idar əе tm ə , müdafi ə , t ə hsil, s ə hiyy ə v ə s. kimi bölm ə l ə r n ə z ə rd ə tutulur. Bu t ə snifat dövl ə t idar əе tm ə orqanlarının f ə rdi v ə koll е ktiv ist еhlakını f ə rql ə ndirm ə y ə imkan v е rir. Milli Hesablar Sistemind ə cari v ə kapital v е rgil ə ri, ist е hsal v ə id х ala v е rgil ə r, g ə lir v ə mülkiyy ə t ə v е rgil ə r bir-birind ə n f ə rql ə ndirilir. Milli Hesablar Sistemind ə ist е hsala v ə id х ala v е rgil ə r dövl ə t idar əе tm ə orqan- larının ilkin g ə lirl ə ri, g ə lir v ə mülkiyy ə t ə v е rgil ə r y е nid ə n bölgü öd ə m ə l ə ri kimi izah е dilir. Ist е hsala v ə id х ala v е rgil ə r öz növb ə sind ə iki qrupa - m ə hsullara v е rgil ə r ə v ə ist е hsala sair v е rgil ə r ə - bölünür. Ümumi bura хılışın qiym ə tl ə ndirilm ə si ba хım dan bu f ə rql ə ndirm ə vacibdir. M ə hsullara v е rgil ə r ( ə lav ə d ə y ə r v ə id х ala v е rgil ə rd ə n başqa ) ist еhsalçı qiym ə ti üzr ə ə lav ə d ə y ə rin t ə rkibin ə da х il е dilir, lakin ə sas qiym ə tl ə rl ə qiym ə tl ə ndirm ə d ə is ə ə lav ə d ə y ə rin t ə rkibin ə da х il е dilmir. Ist е hsala sair v е rgil ə r h ə m ist еhsalçı , h ə m d ə ə sas qiym ə tl ə rd ə ə lav ə d ə y ə rin ünsürü kimi çıхış е dir. Ümumiyy ə tl ə v е rgil ə rin t ə snif atı aşağıdakı kimidir: I. Cari v е rgil ə r (1+2) 1. Ist е hsala v ə id х ala v е rgil ə r (1.1. +1.2.); 1.1. M ə hsula v е rgil ə r ( ə lava d ə y ə r v е rgisi, aksizl ə r v ə s.) 1.2.Ist е hsala sair v е rgil ə r (torpaq, bina, n ə qliyyat vasit ə l ə rin ə v е rgil ə r v ə s.) 2. G ə lir v ə mülkiyy ə t ə v е rgil ə r (m ə nf əə t, g ə lir, ist е hsalda istifad ə е dilm ə y ə n mülkiyy ə t ə v е rgil ə r v ə s.) II. Kapital v е rgil ə ri (mülkiyy ə tin v ə r ə s ə liyin ə , ba ğışlamala r v е rgil ə r, kapitalla ba ğlı dig ə r v е rgil ə r v ə s.)
- - Sahibkarlığa Kömə k Milli Fondundan veril ə n güz əştli kreditlə r;
- - K ə nd t ə s ərrüfatına tə tbiq edil ə n vergi güz əştlə ri;
- - Beyn ə lxalq layih ə l ə r ç ə rçiv ə sind ə Az ə rbaycan Hökum ətinin payı.

H əmçinin heyvandarlıqda yoluxucu xə st ə likl ə r ə qarşı aparılan tə dbirl ə r, meliorasiya v ə irriqasiya işləri, torpaqların yararlı hala salınaraq ə kin dövriyy ə sin ə verilm ə si, aqrar yönümlü elmi-t ə dqiqat, t ə crüb ə - sınaq işlə ri d ə büdc ə v ə saitl ə ri hesabına hə yata keçirilir. Az ə rbaycanda k ə nd t ə s ərrüfatına yönə ldil ə n m ə rk ə zl əşdirilmiş maliyyə v ə saiti k ə nd t ə s ərrüfatında ümumi mə hsulun d ə y ə rinin 7-8%-ni t əşkil edir. İnkişaf etmiş ölk ə l ə rd ə is ə bu göst ə rici, müvafiq olaraq 50-60%-dir. H əmçinin inkişaf etmiş ölk ə l ə rd ə aqrar bölm ə y ə dövl ət yardımının ÜDM -da xüsusi ç ə kisi 1,7-5,5%, 1 ha k ə nd t ə s ərrüfatına yararlı torpaq sahə sin ə düşən yardımın hə cmi 2650- 10671 ABŞ dolları təşkil etdiyi halda, Azərbaycan Respublikasında analoji göstə ricil ə r, müvafiq olaraq 0,6-0,7%; 62- 94 ABŞ dolları olmuşdur. T əhlil aparılan dövrdə milli iqtisadiyyatın bütün sahə l ə rin ə 12243,7 milyon manat kredit verilmişdir. Həmin kreditin 546,2 milyon manatı və ya 4,4%-i k ə nd t ə s ərrüfatı və emala ayrılmışdır. Aqrar bölmə y ə 127,8 milyon manat SKMF-dan, 15,0 milyon manat is ə Az ərbaycan Respublikasının Kə nd T ə s ərrüfatı Nazirliyi yanında K ə nd T ə s ərrüfatı Layihə l ə ri v ə Kreditl ərin İdarə Edilm ə si üzr ə Dövl ə t Xidm ə tind ə n güz əştli kredit verilmişdir. Demə li, k ə nd t ə s ərrüfatına verilə n güz əştli kreditlə rin c ə mi m ə bl əği (142,8 milyon manat), kə nd t ə s ərrüfatı və emala veril ə n kreditin (546,2 milyon manat) 26,1 %-ni t əşkil etmişdir. Hesab edirik ki, aqrar bölmə y ə ayrılan güz əştli kreditlə rin h əcminin artırılması kə nd t ə s ərrüfatı məhsulları istehsalçılarının maliyy ə t əminatının möhkə ml ə ndirilm ə sind ə ə h ə miyy ə tli rol oynaya bil ə r. T ə l ə b-t ə klif nisb ə tl ə rinin s ə viyy ə sind ən asılı olmadan kredit faizinin sə viyy ə si m ə nf əət normasından aşağı olmalıdır. Ölkə mizd ə bank kreditin ə faizin s ə viyy ə si (15- 20%) milli iqtisadiyyatın bir sıra sahə l ə rind ə orta m ə nf əət normasını üstə l ə yir. Bel ə kreditl ə ri almaqla n ə inki qazanc ə ld ə etm ə k, h ə tta istehsal x ə rcl ə rini v ə vergil ə ri d ə