tržišta rada da bi se do 2025. godine ukinulo radno angažovanje dece koje predstavlja zloupotrebu dečijeg rada. Međunarodna iskustva kao dobru praksu ističu integraciju mera usmerenih na prevenciju, suzbijanje i zaštitu dece od zloupotrebe dečijeg rada, uključujući najgore oblike, u postojeće nacionalne politike i strategije (mainstreaming) koje se odnose na ukupno unapređenje položaja dece, a koje direktno i indirektno imaju uticaja na eliminaciju zloupotrebe dečijeg rada. Međunarodna iskustva ukazuju da povezivanje novčanih davanja i davanja u naturi sa obezbeđenjem pristupa obrazovanju i socijalnim i zdravstvenim uslugama može biti posebno efikasno u rešavanju problema zloupotrebe dečjeg rada. Mere koje se smatraju pogodnim da ublaže ranjivost su: zaštita od nezaposlenosti, šeme za garanciju zapošljavanja, invalidnine, naknade za porodiljsko odsustvo i socijalne penzije - mere koje u osnovi predstavljaju fundamentalne elemente nivoa socijalne zaštite Međunarodne organizacij e rada. Pored programa prevencije ranog napuštanja obrazovanja, programi tranzicije iz škole na posao, sinergija između sektora obrazovanja i zapošljavanja uz praćenje kretanja na tržištu rada i povezivanje stručne obuke i zaštite dece od zloupotrebe radom, neke su od politika koje na međunarodnom planu daju rezultate. U nekim zemljama su postavljeni standardi kojima se ograničava radno angažovanje dece na osam sati dnevno i 40 sati nedeljno kod stručne obuke, a laki rad u poljoprivrednim porodičnim gazdinstvima na 3 sata 6 7 dnevno , ili standard obaveznog nadzora kao garancije bezbednosti u stručnom osposobljavanju mladih . Veći nivo socijalne zaštite, razvijenost preventivnih mera, novčanih socijalnih davanja i socijalnih usluga i državno obezbeđenje kredita, razvijenost službi inspekcije rada, politika tržišta rada i poreske olakšice, obrazovanje, stručno osposobljavanje, produktivne veštine i zapošljavanje se smatraju merama preven cije zloupotrebe dečijeg rada. Usluge kao što su prihvatilišta, medicinska nega, psihološko savetovanje, pravna pomoć, pronalaženje porodica i procena i praćenje reintegracije, međunarodno se smatraju suštinskim za uspešnu socijalnu inkluziju i zaštitu dece koja su žrtve najgorih oblika dečijeg rada.

## 1. Pregled trenutne situacije i ključnih nacionalnih politika i strategija u oblasti dečijeg rada

Holistički pristup problemu zloupotrebe dečijeg rada uključuje stvaranje uslova za prevenciju zloupotrebe dečijeg rada, kreiranje intervencije za pravovremenu identifikaciju (otkrivanje) i rehabilitaciju dece izložene zloupotrebi dečjeg rada, i podrazumeva sinhrono postavljene politike i njihovo sprovođenje u svim društvenim oblastima. Unarednim poglavljima dat je kratak pregled ključnih nacionalnih politika i strategija relevantnih za zloupotrebu dečijeg rada u oblastima obrazovanja, socijalne zaštite i tržišta rada, uključujući glavne preporuke.

- 1.1 Praćenje pojave zloupotrebe dečijeg rada, uključujući najgore oblike

Fenomen dečijeg rada i posebno zloupotrebe dečjeg rada uključujući njegove najgore oblike u Republici Srbiji je još uvek nedovoljno istražen i analiziran. 8 Istraživanje višestrukih pokazatelja višestrukih pokazatelja položaja dece (MICS) iz 2014. godine pokazuje da je godine oko 10 procenata dece starosti od 5 do 17 godina, uključeno u ekonomske aktivnosti dovoljan broj sati da bi se