12

Með ákvæðinu er m.a. litið til þess sem barni er fyrir bestu en eitt af því er að öðlast ríkis- fang. Umskilgreiningu á ríkisfangsleysi og alþjóðlegri vernd í þessu samhengi vísast til laga um útlendinga, nr. 80/2016, með síðari breytingum. Þá ber einnig að hafa til hliðsjónar handbók Flóttamannastofnunar Sameinuðu þjóðanna um það hverjir teljast geta verið ríkisfangslausir.

Um 6. gr. Í 6. gr. frumvarpsins er lagt til að nýtt ákvæði, er verði 7. tölul., bætist við 1. mgr. 8. gr. laganna er varðar umsókn ríkisfangslausra einstaklinga umíslenskan ríkisborgararétt. Erlagt til að þessir einstaklingar geti sótt umíslenskan ríkisborgararétt eftir fimmára búsetu hér álandi en sambærilegt ákvæði er nú í lögunum um flóttamenn sem fullnægja skilgreiningu í alþjóða- samningi um stöðu flóttamanna sem gerður var 28. júlí 1951. Er þannig komið til móts við þá sem eru ríkisfangslausir með því að gera þeim kleift að sækja umíslenskan ríkisborgararétt eftir skemmri búsetu en almenna reglan kveður á um sem er sjö ár. Það er jafnframt í samræmi við tilmæli Flóttamannastofnunar Sameinuðu þjóðanna um að draga úr ríkisfangsleysi. Um skil- greiningu á ríkisfangslausum einstaklingi er í frumvarpinu vísað til laga um útlendinga, nr. 80/2016, með síðari breytingum. Í 3. gr. þeirra laga, sbr. 1. málsl. 1. mgr. 39. gr. laganna, er að finna skilgreiningu á ríkisfangslausum einstaklingi en þar segir að ríkisfangslaus einstaklingur sé sá sem ekkert ríki telur til ríkisborgara sinna samkvæmt landslögum, sbr. samning um réttarstöðu ríkisfangslausra einstaklinga frá árinu 1954. Þar sem skilgreining á ríkisfangslausum einstaklingi er tekin inn í lög umútlendinga í samræmi við framangreindan samning er talið rétt að vísa til þeirrar skilgreiningar en taka hana ekki beint inn í lög um íslenskan ríkisborgararétt. Rétt er að við afgreiðslu þessara mála verði einnig höfð til hliðsjónar handbók Flóttamanna- stofnunar Sameinuðu þjóðanna umríkisfangsleysi þar sem fram koma nánari skilgreininará því hvaða einstaklingar teljast geta verið ríkisfangslausir. Í athugasemdum við frumvarp til laga um breytingu á lögum um íslenskan ríkisborgararétt, sem varð að lögum nr. 81/2007, kemur fram um5.gr. frumvarpsins, er varðar breytingará 9. gr. laganna um að umsækjandi sanni með fullnægjandi hætti hver hann sé, að við beitingu ákvæðisins þurfi að taka tillit til flóttamanna og annarra þeirra sem ómögulegt er að sanni á sér deili með hefðbundnum hætti. Verður að gera ráð fyrir að í tilteknum tilvikum geti þetta einnig átt við um ríkisfangslausa einstaklinga, en Flóttamannastofnun Sameinuðu þjóðanna hefur einmitt mælst til þess að slakað verði á kröfum um skilríki ríkisfangslausra við umsókn um ríkisborgararétt. Sama á við umkröfur í 9. gr. laganna er varða framfærslu þessara einstaklinga og annarra sem eru í sérstaklega viðkvæmri stöðu, sbr. lög um útlendinga, og hugsanlegt refsi- leysi vegna ólöglegrar komueða falsaðra stolinna skilríkja, sbr. 32. gr. laga umútlendinga. Við mat á stöðu ríkisfangslausra einstaklinga og kröfum sem gerðar eru í lögunum um veitingu íslensks ríkisborgararéttar skal enn fremur tekið mið af handbók Flóttamannastofnunar Sam- einuðu þjóðanna um ríkisfangsleysi.

Um 7. gr. Sjá skýringar við 2. gr. frumvarpsins.

Um 8. gr. Hér er lagt til að lögfest verði almenn heimild til handa ráðherra til að setja reglugerð um framkvæmd laganna til viðbótar við heimild til að setja reglur um framkvæmd þeirra eins og segir í núgildandi ákvæði 2. mgr. 15. gr.