26

Um VI. kafla. Í kaflanum er fjallað umslit félags að ákvörðun félagsmanna. Hafi félag komist í þrot gilda lög um gjaldþrotaskipti o.fl., nr. 21 /1991, og ber að fara eftir þeim. Þar á meðal hvílir sú skylda á stjórn að gefa félagið upp til gjaldþrotaskipta að þeim skilyrðum uppfylltum sem um slíkt gilda. Rétt er að vekja athygli á því að eftir að ákveðið er að slíta félagi, á hvaða hátt sem það verður gert, má ekki gera fjárhagslegar ráðstafanir af hálfu félagsins aðrar en þær sem nauðsynlegar eru vegna slitameðferðarinnar. Stjórnarmenn og skiptastjórar geta bakað sér skaðabótaábyrgð fari þeir ekki rétt með bú félagsins.

Um 23. gr. Hafi aðalfundur eða fulltrúaráð félags í samræmi við ákvæði f-liðar 1. mgr. 10. gr. samþykkt að slíta því fer um meðferð slíkrar samþykktar skv. 32. gr. Stjórnin á þá að gera þær ráðstafanir sem nauðsynlegar eru. Stjórnin getur að vísu ráðið skiptastjóra eða skiptastjórn til verksins. Hafi endanleg reikningsskil verið lögð fram á fundi þar sem slitin eru samþykkt og þar kemur fram að engar skuldir eru í félaginu er ekki þörf á slitameðferð félagsins. Í 2. mgr. greinarinnar eru tíundaðar heimildir skiptastjóra. Í ákvæðinu er lagt til að í tilvik- um þar sem eignir standa eftir við slit félags og þær hafa ekki verið nýttar á þann hátt sem samþykktir félagsins kveða á um skuli skiptastjóri framselja eignirnar til landssamtaka sem félagið er aðili að við slitin ef því er til að dreifa eða að öðrum kosti til þess sveitarfélags þar sem félagið var með skráð lögheimili við slitin. Framangreindir aðilar skulu þá ráðstafa eign- unum til verkefna sem eru sambærileg þeim sem kveðið er á um í samþykktum félagsins. Félaginu er slitið þegar slitameðferð er lokið og það er tilkynnt og félagið afskráð, sbr. 3. mgr. 32. gr.

Um 24. gr. Ákvæðið heimilar fyrirtækjaskrá að ákveðnum skilyrðum uppfylltum að afskrá almanna- heillafélag og segir hvernig með eigi að fara.

Um VII. kafla. Í kaflanum er fjallað um slit félags með dómi og heimild dómstóla til að banna starfsemi félags til bráðabirgða. Skoða verður þessi ákvæði í ljósi 74. gr. stjórnarskrárinnar um félaga- frelsi en samkvæmt því ákvæði má stofna félag í hverjum löglegum tilgangi. Það verður og ekki lagt niður með stjórnvaldsákvörðun nema til bráðabirgða sé talið að starfsemi þess sé ólögmæt. Í frumvarpinu eru gerðar ríkari kröfur að því leyti að starfsemi félags verður ekki bönnuð til bráðabirgða nema með dómsúrskurði. Ætla má að dómarar muni við úrlausnir sínar samkvæmt kaflanum líta til ákvæða mannréttindasáttmála Evrópu um félagafrelsi eins og þau hafa verið skýrð af Mannréttindadómstóli Evrópu, svo og munu ákvæði annarra sáttmála sem íslenska ríkið er aðili að verða höfð til hliðsjónar. Lagt yrði því aðeins bann við starfsemi félags í algjörum undantekningartilfellum. Gæta verður sjónarmiða um meðalhóf og beita því aðeins banni komi ekki önnur og vægari úrræði að gagni. Samkvæmt ákvæðum kaflans er það ráðherra sem fer með málefni ákæruvalds og dóm- stóla, ríkissaksóknari og félagsmenn sem geta gert kröfur samkvæmt ákvæðum 25. gr. Tillaga er gerð að þessari tilhögun að fyrirmynd finnskra laga um sama efni. Það verður þó að ætla að ráðherra haldi mjög að sér höndum og láti ríkissaksóknara um að fara með þessar heimildir stjórnvalda. Ríkissaksóknari mundi helst gera slíka kröfu í tengslum við aðra saksókn alvar- legs eðlis.