7

alþjóðlegu skuldbindinga sem Ísland hefur undirgengist og varða efni þessa frumvarps, svosem samnings Sameinuðu þjóðanna um réttindi barnsins (Barnasáttmálans), Evrópusamnings um ríkisborgararétt og mannréttindasáttmála Evrópu.

## 6. Samráð.

Undirbúningur frumvarpsins hefur verið á hendi dómsmálaráðuneytisins (áður innanríkis- ráðuneytis), en faglegt samráð hefur verið haft við Flóttamannastofnun Sameinuðu þjóðanna (UNHCR), Útlendingastofnun, Þjóðskrá Íslands og sýslumanninn á höfuðborgarsvæðinu. Enn fremur var frumvarpið sent til umsagnar hlutaðeigandi aðila og kynnt á vef innanríkisráðu- neytisins á sínum tíma og síðan birt til umsagnar á vef dómsmálaráðuneytisins. Umsögn barst frá sýslumanninum á höfuðborgarsvæðinu semgerði engar athugasemdir við frumvarpið. Einnig barst umsögn frá umboðsmanni barna sem ítrekaði fyrri umsögnembættisins frá því í apríl 2017, sem send var allsherjar- og menntamálanefnd Alþingis vegna sambærilegs frumvarps sem lagt var fram á 146. löggjafarþingi. Í umsögninni var lýst yfir ánægju með þær breytingar sem lagðar voru til í fyrra frumvarpi um breytingu á lögum um íslenskan ríkis- borgararétt hvað varðar jafnræði barna þegar kemur að veitingu ríkisborgararéttar, svo sem að börn íslenskra karla njóti sama réttar til ríkisfangs og börn íslenskra kvenna. Enn fremur taldi umboðsmaður barna jákvætt að í 4. gr. frumvarpsins sé lagt til að barn sem náð hafi 12 ára aldri skuli veita samþykki sitt til að fá íslenskan ríkisborgararétt við ættleiðingu. Í samræmi við 12. gr. Barnasáttmálans telur umboðsmaður barna þó enn fremur mikilvægt að árétta í lögunum að yngri börn eigi einnig rétt á að tjá sig um slíka ákvörðun og að taka skuli réttmætt tillit til skoðana þeirra í samræmi við aldur og þroska. Í 4. gr. frumvarpsins er nú tekið mið af þessari ábendingu frá umboðsmanni barna. Umboðsmaður barna fagnar einnig ákvæði í 5. gr. frum- varpsins þar sem leitast er við að komatil móts við ungt fólk sem búið hefur hér á landi frá unga aldri. Hann veltir þó fyrir sér hvort ekki sé ástæða til að rýmka einnig heimild þeirra sem komið hafa til landsins sem fylgdarlaus börn í leit að alþjóðlegri vernd og miða við að þau geti fram til 21 árs aldur óskað eftir því að fá íslenskan ríkisborgararétt. Í samræmi við það leggur um- boðsmaður til að breyting verði gerð á orðalagi 2. mgr. 5. gr. frumvarpsins þannig að úr grein- inni verði felld orðin 'áður en hann verður 18 ára' . Með því móti verði miðað við að barn sem kemur til landsins þegar það er yngra en 18 ára og hafi haft fasta búsetu og dvalist hér á landi í samfellt þrjú ár hafi möguleika á því að öðlast íslenskan ríkisborgararétt samkvæmt ákvæði þessarar greinar. Þar sem ákvæði 5. gr. frumvarpsins miðar að því að auðvelda þeim að fá íslenskan ríkis- borgararétt sem alist hafa upp hér á landi sem börn, og öðlast þannig tiltekna fótfestu í landinu áður en þau verða lögráða, er ekki talið í samræmi við tilgang þess ákvæðis að það geti einnig náð til þeirra sem komið hafa hingað til lands skömmu áður en lögræðisaldri er náð og búið hér á landi sem fullorðnir einstaklingar hluta af þeim búsetutíma sem áskilinn er í ákvæðinu.

## 7. Mat á áhrifum.

Verði frumvarpið samþykkt munþaðleiða til þess að færri verði skráðir ríkisfangslausir hér á landi sem hefur í för með sér jákvæð áhrif á þá sem um ræðir. Möguleikar þeirra á að verða fullgildir þátttakendur í samfélaginu aukast, svo sem með atvinnuþátttöku og aðgengi að menntun auk þess sem ferðafrelsi eykst. Þá munu fleiri öðlast íslenskan ríkisborgararétt við fæðingu en verið hefur. Tilteknir einstaklingar munu ekki lengur þurfa að óska eftir íslenskum ríkisborgararétti með tilkynningu til Útlendingastofnunar, sem greiða þarf fyrir. Frumvarpið hefur einnig í för með sér að þeir sem eru ríkisfangslausir geti öðlast íslenskan ríkisborgararétt eftir skemmri búsetutíma en almennt er krafist og að ungt fólk geti öðlast íslenskan ríkis-