17

fjárhagslegrar endurskipulagningar. Ef umsjónarmaður tekur erindi atvinnufyrirtækisins til greina er litið svo á að í þeirri afstöðu felist jafngildi þess að á sama tíma hefði frumvarp skuldarans að nauðasamningi verið samþykkt með atkvæðagreiðslu eftir VIII. kafla laga um gjaldþrotaskipti o.fl. við nauðasamningsumleitanir án undangenginna gjaldþrotaskipta. Í kjöl- farið verður þá atvinnufyrirtækið að krefjast staðfestingar á slíkum nauðasamningi fyrir Í fjórða lagi héraðsdómi eftir almennum reglum gjaldþrotaskiptalaga. kemur fram í 21. gr. frumvarpsins að takist ekki að ljúka fjárhagslegri endurskipulagningu með áðurnefndum aðferðum geti atvinnufyrirtæki áður en mánuður stendur eftir af heimildinni leitað nauðasamn- ings eftir reglum laga umgjaldþrotaskipti meðþeim frávikum semmælter fyrir umíákvæðinu en þau horfa til talsverðrar einföldunar í samanburði við almennar reglur. Skriflegri beiðni um slíka heimild er þá beint til umsjónarmanns auk þess sem gerð er krafa um að henni fylgi skrifleg meðmæli frá a.m.k. fjórðungi þeirra lánardrottna sem nauðasamningurinn varðar eftir fjárhæðum krafna talið. Ef umsjónarmaður verður við ósk atvinnufyrirtækis um nauðasamn- ingsumleitanir er gert ráð fyrir því að hann tilkynni það héraðsdómi án tafar sem og þeim lánardrottnum sem þegar er vitað um. Við svo búið hefjast nauðasamningsumleitanir og gilda um þær, svo og um staðfestingu nauðasamnings og réttaráhrif hans, ákvæði 44. - 63. gr. laga um gjaldþrotaskipti o.fl. Að lokum er tekið fram í 22. gr. frumvarpsins að hafi atvinnufyrirtæki notið heimildar til fjárhagslegrar endurskipulagningar sem runnið hefur skeið sitt á enda án þess að komist hafi á nauðasamningur eftir 20. eða 21. gr. getur lánardrottinn krafist þess að bú þess verði tekið til gjaldþrotaskipta en sú krafa verður þá að berast héraðsdómi innan mánaðar eftir að heimild- inni lauk. Krafa á þessum grundvelli verður ekki tekin til greina ef atvinnufyrirtækið sýnir fram á að það sé allt að einu fært um að standa full skil á skuldbindingum sínum þegar þær koma í gjalddaga eða verði það innan skamms tíma.

### 3.2. Breytingar á réttaráhrifum nauðasamninga eftir lögum um gjaldþrotaskipti o.fl.

Um nauðasamninga án undangenginna gjaldþrotaskipta er fjallað í 3. þætti laga um gjald- þrotaskipti o.fl. Með lögum nr. 95/2010 var reglum um þetta breytt í þá átt að gera málsmeð- ferðina einfaldari og skilvirkari til að greiða fyrir að nauðasamningur komist á fyrir skuldara. Voru þær lagabreytingar gerðar að tillögu réttarfarsnefndar, meðal annars í kjölfar þess að Alþjóðagjaldeyrissjóðurinn hafði óskað eftir því að kannað yrði hvort hægt væri að flýta skuldaskilum þeirra fyrirtækja sem glímdu við ófyrirséða fjárhagserfiðleika í kjölfar efnahags- hrunsins haustið 2008. Í greinargerð með frumvarpi til fyrrgreindra laga, nr. 95/2010, kom fram að til að stuðla að því að nauðasamningur yrði virkara úrræði fyrir skuldara hafi í upp- haflegum frumvarpsdrögum verið lagt til að nauðasamningur sem kæmist á gæti innan ákveð- inna marka haft áhrif á kröfur sem trygging er fyrir í eign skuldara. Tillaga um þetta mætti hins vegar á þeim tíma mótstöðu Alþjóðagjaldeyrissjóðsins sem gerði þá kröfu að veðkröfu- hafar ættu að fá að kjósa um efni nauðasamnings eða að öðrum kosti ekki vera hluti af nauða- samningum í skilningi laganna. Breytingar sem lutu að stöðu veðkrafna voru því felldar brott úr frumvarpinu. Samkvæmt 4. tölul. 1. mgr. 28. gr. laga um gjaldþrotaskipti o.fl. hefur nauðasamningur fyrir skuldarann ekki áhrif á kröfur sem trygging er fyrir í eign hans að því leyti sem andvirði eignarinnar hrekkur til að fullnægja þeim og tryggingarrétturinn fellur ekki niður vegna nauða- samningsins. Með gildistöku laga um samningsveð, nr. 75/1997, voru heimildir til veðsetn- ingar rýmkaðar verulega. Á það meðal annars við um heimild til að taka veð í ýmsum eigna- söfnum atvinnufyrirtækja. Af því leiðir að hlutfall skulda sem tryggðar eru með veði hefur hækkað til muna miðað við það sem var við setningu laga um gjaldþrotaskipti o.fl. Er óhætt