3

hverjum fimm félögum á landinu að geta nýtt sér einfaldari skil á ársreikningi byggðum á skattframtali þar sem ríkisskattstjóri sæi um gerð reikningsins og ekki væri gerð krafa um að ársreikningurinn væri yfirfarinn af skoðunarmanni eða endurskoðaður af endurskoðanda. Þar með myndi sparast vinna við að leggja sérstaklega fram ársreikning til ársreikningaskrár sem og kostnaður vegna yfirferðar þriðja aðila, þótt ekki væri hróflað við þeirri reglu hlutafélaga- réttar að ársreikning þurfi ávallt að leggja fram á aðalfundi félags. Var talið að breytt fyrir- komulag og hertari viðurlög við að skila ekki ársreikningum myndi stuðla að betri skilum á ársreikningum til ársreikningaskrár en upplýsingar í ársreikningaskrá væru grundvöllur fyrir heilbrigt og gagnsætt viðskiptalíf í landinu. Hafa skil til ársreikningaskrár batnað verulega í kjölfar framangreindra breytinga. Má hér benda á hvernig skil á ársreikningum til opinberrar birtingar hafa þróast. Á árinu 2007, sem var síðasta ár áður en ársreikningaskrá fékk heimild til að leggja á sektir, höfðu aðeins 15,4% félaga skilað ársreikningi í réttu horfi innan átta mánaða frá lokum reikningsárs og 59,6% innan árs frá því að reikningsári lauk. Vakin er athygli á að hlutafélögum er skylt að halda aðalfund innan átta mánaða frá lokum reikningsárs og skila reikningi til opinberrar birtingar. Skil bötnuðu á árinu 2008 en þá fór hlutfallið upp í 17,6% innan átta mánaða frá lokum reikningsárs og 68,0% innan árs frá því að reikningsári lauk. Fyrir reikningsárið 2015 hækkaði hlutfallið upp í 33,4% innan átta mánaða frá lokum reikningsárs og 84,8% innan árs frá því að reikningsári lauk. Skil á ársreikningum hafa batnað verulega eftir að viðurlög voru hert með lagabreytingu árið 2016. Eins og eftirfarandi tafla ber með sér hafa skil færst framar á árið eftir að álagning sekta hófst fyrr en tímanleg skil eru grundvöllur þess að upplýsingar úr reikningsskilum nýtist atvinnulífinu.

Reikningsár	2007	2008	2015	2016	2017
Skilaskyld félög	30.308	31.330	35.895	38.130	39.464
Skil fyrir 1/9	4.664	5.510	11.988	18.146	24.112
Skil fyrir 31/12	18.070	21.304	30.438	33.045	34.739
Skil fyrir 1/9	15,4%	17,6%	33,4%	47,6%	61,1%
Skil fyrir 31/12	59,6%	68,0%	84,8%	86,7%	88,0%

Atvinnuvega- og nýsköpunarráðherra var ætlað að setja nánari reglur um framkvæmd skipta þeirra félaga sem ekki skiluðu ársreikningi eða ársreikningi sem ekki uppfyllir skilyrði laganna. Við undirbúning setningar reglnanna komu í ljós atriði sem skýra þurfti nánar um aðdraganda skipta skv. 121. gr. laga nr. 3/2006. Samkvæmt upplýsingum frá ársreikningaskrá fengu 4.557 félög sekt vegna vanskila á ársreikningi fyrir reikningsárið 2016. Þar af hefur 1.631 félag (1.573 einkahlutafélög) enn ekki staðið skil á ársreikningi og eru enn skráð í fyrirtækjaskrá og falla því undir ákvæði 1. mgr. 121. gr. laga nr. 3/2006. Óljóst er hverjar ástæður eru fyrir því að félögin hafa ekki skilað ársreikningi en þau félög sem ekki hafa skilað ársreikningi samkvæmt framansögðu falla undir slitaákvæði 121. gr. laga um ársreikninga, nr. 3/2006. Ekki er hægt að útiloka að þar sé um að kenna vanþekkingu á breyttu regluumhverfi og hertum viðurlögum ef félag skilar ekki ársreikningi innan tilsettra tímamarka. Í ljósi þess fjölda félaga sem hér um ræðir, og ekki síst þess kostnaðar sem hljótast myndi af kröfu um skipti á þeim eftir ákvæðum laganna, hefur verið talið rétt að gefa félögum tækifæri til þess að koma ársreikningaskilum sínum í lag samhliða því að rekstri félaganna verði slitið og fullnægjandi ársreikningum verði skilað. Í því samhengi er þó rétt að hafa í huga