13

Um 9. gr. Mikilvægt er að skýr lagarammi sé umþað hvaða gögn Þjóðskrá Íslands getur óskað eftir að foreldri leggi fram svo ákvarða megi hvort barn verði skráð með íslenskt ríkisfang í þjóðskrá. Í sumum tilvikum getur verið þörf á að óska eftir að gögn séu staðfest á ákveðinn hátt af þar til bærum aðilum. Einnig er mikilvægt að hægt sé að krefjast staðfestingar á að sá sem óskar skráningar sé sannanlega foreldri barns með því að krefjast þess að hann gangist undir rannsókn á erfðaefni og töku lífsýnis, sé talin þörf á því. Útlendingastofnun hefur haft heimild til að óska eftir þess háttar rannsókn hingað til, en í ljósi þeirra breytinga sem lagðar eru til í frumvarpinu er mikilvægt að Þjóðskrá Íslands verði einnig veitt hliðstæð heimild. Hér er því lagt til að við lögin bætist ný grein, 15. gr. a, þar sem Þjóðskrá Íslands er veitt heimild til að fara fram á það, ef þörf er talin á, að sá sem í hlut á gangist undir rannsókn á lífsýni sem tekið hefur verið og á erfðaefni, þ.e. DNA-rannsókn, í þeim tilgangi að sanna foreldratengsl. Neiti viðkomandi, án greinargóðrar ástæðu, að gangast undir slíkar rannsóknir skal honum gerð grein fyrir því að sú ákvörðun geti haft áhrif á meðferð máls, svo sem valdið töfum á afgreiðslu þess eða aðÞjóðskrá Íslands komist að niðurstöðu á grundvelli fyrirliggjandi gagna. Í öðru lagi er tekið skýrt fram að sá sem óskar skráningar barns skv. 1. gr. skuli bera allan kostnað af þeim gögnum sem óskað er eftir, þar á meðal kostnað við t.d. DNA-rannsóknir. Í þriðja lagi er lagt til að ráðherra skuli setja nánari ákvæði í reglugerð umgögnsem foreldri ber að leggja fram hjá Þjóðskrá Íslands til staðfestingar á fæðingu barns og foreldri þess.

Um 10. gr. Í 17. gr. laganna er ákvæði um að heimilt sé að kæra til ráðuneytisins ákvarðanir Útlendinga- stofnunar samkvæmtlögunum. Til áréttingar er hér lagt til að bætt verðivið samsvarandiákvæði umákvarðanir Þjóðskrár Íslands og sýslumannsins á höfuðborgarsvæðinu samkvæmtlögunum.

Um 11. gr. Greinin þarfnast ekki skýringar.

Um 12. gr. Samkvæmt 2. og 3. mgr. 6. gr. barnalaga telst maki eða sambúðarmaki konu sem samþykkt hefur að tæknifrjóvgun fari fram á eiginkonu sinni eða sambúðarmaka samkvæmt ákvæðum laga um tæknifrjóvgun vera foreldri/faðir barns sem þannig er getið. Skv. 2. gr. laga umtækni- frjóvgun og notkun kynfrumna og fósturvísa manna til stofnfrumurannsókna, nr. 55/1996, má eingöngu framkvæmatæknifrjóvgun á heilbrigðisstofnun sem fengið hefur til þessleyfi ráðherra og undir eftirliti sérfræðinga í kvensjúkdómum og fæðingarhjálp. Þau tilvik geta komið upp að erlend kona sem er í hjúskap eða sambúð með íslenskum manni eða íslenskri konu fari í tæknifrjóvgun erlendis með samþykki hins íslenska maka (í þessum tilvikum er búsetan oftast erlendis). Því er hér lagt til að sú breyting verði gerð á 6. gr. barnalaga að 2. og 3. mgr. hennar geti einnig átt við umtæknifrjóvgun sem fram hefur farið erlendis. Verði sú breyting samþykkt getur íslenskt foreldri barns, sem getið er við tæknifrjóvgun erlendis, óskað þess að Þjóðskrá Íslands skrái ríkisfang barnsins í þjóðskrá. Þjóðskrá Íslands hafi þar með heimild til að meta gildi erlendra ákvarðana um tæknifrjóvganir í hverju máli fyrir sig. Er það talið í samræmi við meginmarkmið barnalaga að jafna stöðu barna og foreldra, sem var eitt höfuðmarkmið þeirra breytinga sem urðu á barnalögum árið 2010. Könnun Þjóðskrár Íslands á framlögðum gögnum um tæknifrjóvganir lýtur þá m.a. að því hvort tæknifrjóvgun hafi í viðkomandi máli verið gerð samkvæmt heimild þar til bærra stjórnvalda eða dómstóla. Einnig þarf að gæta að áreiðanleika gagna og því hvort tæknifrjóvgun erlendis gangi í berhögg við grundvallarreglur íslensks réttar,