13

þeirra ófyrirséðu efnahagslegu afleiðinga sem leiða af heimsfaraldrinum eru þó lagðar til veigamiklar breytingar frá þeim reglum sem almennt gilda um greiðslustöðvun og nauðasamn- inga eftir fyrrgreindum lögum. Með því að byggja hið nýja tímabundna úrræði á reglum laga nr. 21/1991 eins og hér er gert, með nánar tilteknum breytingum, er stuðlað að því að úrræðið nýtist þeim atvinnufyrirtækjum sem eiga í greiðsluvanda vegna heimsfaraldursins og að það komi að gagni svo fljótt sem verða má. Gert er ráð fyrir að þegar sótt er um fjárhagslega endurskipulagningu hafi skuldari með sér aðstoðarmann sem skal vera lögmaður eða löggiltur endurskoðandi sem aðstoðar skuldarann á fyrstu þremur mánuðunum meðan greiðsluskjólið varir við að fara yfir reksturinn og kanna möguleika á eða gera frjálsa samninga við kröfuhafa um greiðslu skulda. Náist ekki frjálsir samningar við kröfuhafa getur skuldari leitað samninga við kröfuhafa þar sem kveðið verði á um niðurfellingu á vöxtum og kostnaði, gjaldfrestur veittur, lánstími verði lengdur, þar á meðal vegna krafna sem veðréttur er fyrir, eða kröfur skv. 114. gr. laga um gjaldþrotaskipti o.fl. falli niður. Þegar svo er komið felur aðgerðin í sér verulegt inngrip í skuldbindingargildi samninga og jafnvel friðhelgi eignarréttar, mun meira en áðurnefnd úrræði greiðslustöðvunar og nauðasamningar eftir lögum umgjaldþrotaskipti o.fl. Því er mikilvægt að traustur og örugg- ur lagarammi sé búin til utan um úrræðið og að það falli vel að heildarlöggjöf um gjaldþrota- skipti. Jafnframt er mikilvægt að tryggja að þau úrræði sem lánardrottnar hafa vegna greiðslu- stöðvunar og nauðasamningsumleitana séu virk. Er því gerð sú krafa að fari skuldari þessa leið leggi hann málið fyrir dómara sem skipi honum lögmann til aðstoðar. Hafi lögmaður í upphafi tekið að sér að vera aðstoðarmaður skuldara á fyrri stigum í ferlinu er ekkert því til fyrirstöðu að hann sé skipaður umsjónarmaður með nauðasamningsumleitunum. Hafi annar maður verið aðstoðarmaður skuldara á fyrri stigum heldur hann áfram störfum og ber ábyrgð á þeim þáttum sem áður hafa verið unnir í fjárhagslegri endurskipulagningu. Í einstökum ákvæðum frumvarpsins er nánar fjallað um þær breytingar sem frumvarpið felur í sér en hér á eftir er gerð grein fyrir þeim helstu:

- Slakað er verulega á þeim skilyrðum sem þarf að uppfylla svo fallist sé á að úrræðið sé veitt ef borin eru saman við 12. gr. laga um gjaldþrotaskipti þar sem fjallað er um skilyrði greiðslustöðvunar. Skilyrði 4. gr. eru mun vægari og lúta í reynd í aðalatriðum að könnun dómara á því að greiðsluvandi atvinnufyrirtækis eigi rót að rekja til efnahagslegra afleiðinga COVID-19.
- Gert er ráð fyrir að um eitt samfellt ferli sé að ræða sem hefjist með beiðni um greiðslu- skjól sem hefst strax við móttöku héraðsdóms á beiðni um úrræðið. Innheimtuaðgerðir stöðvast og fullnustugerðum verður ekki komið fram gegn fyrirtæki strax í kjölfar fram- lagningar beiðni í héraðsdómi. Undir það falla einnig þvingunarráðstafanir af hálfu ríkisins eða sveitarfélaga.
- Á meðan á greiðsluskjóli stendur verður unnið að fjárhagslegri endurskipulagninu fyrir- tækisins sem getur lokið með frjálsum samningum eða nauðasamningi félags. Skjólið varir í allt að eitt ár en ekkert er því til fyrirstöðu að félög hefji strax nauðasamningsum- leitanir. Til þess þarf einfaldlega að tilkynna það umsjónarmanni sem dómari hefur skip- að. Þetta er nýjung sem ætti að vera þeim sem leita eftir úrræðinu verulega til hagsbóta.
- Í byrjun ferlis getur skuldari valið hvort hann fær lögmann eða endurskoðanda til að aðstoða sig. Ef skuldari fer hins vegar leið nauðasamnings, þótt einfaldur sé, skal hann fá sér skipaðan lögmann sem umsjónarmann. Gert er ráð fyrir að dómstólasýslan kveði í reglum á um þóknun til slíks skipaðs umsjónarmanns. Þá er skýrt nánar í frumvarpinu að fundir geti verið rafrænir og að rafræn samskipti við kröfuhafa uppfylli kröfur laganna.