### 2.5. H ər bir uşağa s əsini eşitdirmə k imkanı vermə k

########## 'Uşaqların tə crüb ə si m ə hduddur. Lakin bu o dem ə k deyil ki, onlar köm ə k ed ə bilm ə zl ər.' 'Daha çox körpə kimi danışdırmadan, bə rab ə r t ə r əf kimi danışdırmaq. Böyükl ər uşaqlara daha çox inanmalıdır.' 'Biz sadə c ə uşaq deyilik.'

41. Uşaqların onlara tə sir ed ə n bütün q ərarların qə bulunda dinl ə nilm ək, iştirak etmə k v ə yaşına və yetkinlik s ə viyy ə sin ə uyğun olaraq öz fikirl ə rin ə lazımi ə h ə miyy ə t verilm ə si hüququ vardır. Uşaqlar, həmçinin AİHK - nın 10 -cu v ə UHK- nın 13 -cü madd ə l ə ri il ə t ə minat veril ə n ifad ə azadlığı, mə lumat ə ld ə etm ə k v ə fikirl ə rini ifad ə etm ə k hüququna malikdirl ər. Uşaq 53 Hüquqları üzrə Komit ənin 'Uşağın dinlə nilm ək hüququna dair' 12 saylı Ümumi Şə rhind ə vurğulanır ki, bütün uşaqların dinlə nilm ə k v ə ciddi q ə bul edilm ə k hüququ UHK- nın ə sas d ə y ə rl ə rind ə n birini t əşkil edir və t ə kc ə özlüyünd ə bir hüquq deyil, h ə m d ə bütün dig ə r hüquqların şə rhi v ə h ə yata keçirilm əsi üçün meyar yaradır. Uşaqların iştirakı hə m d ə onların dialoq qabiliyy ətini formalaşdırır, onların demokratik təsisatlara inamını yaxşılaşdırır, onlarda 54 sosial m ə nsubiyy ə t hissini gücl ə ndirir v ə onları özlə rinin v ə başqalarının zə r ə rd ə n qorunmasında fə al rol oynamaq üçün s ə lahiyy ə tl ə ndirir. Bundan ə lav ə , ə sas q ə rar q ə bul ed ə nl ər arasında, uşaqlarla qanun və siyas ə tl ərin hazırlanması sahə sind ə m ə sl ə h ə tl əşmə nin uşaqların faktiki ehtiyaclarına daha yaxşı cavab verə n, daha m ə qs ə d əuyğun yanaşmaya, bununla da daha effektiv müdaxil ə l ə r ə g ətirib çıxaracağına dair sübutlar və inam artmaqdadır. 42. Avropa Şurası uşaqlara qurumun dinamik üçbucağı (standartların müə yy ə n edilm ə si, monitorinq v ə ə m əkdaşlıq layihə l ə ri) daxilind ə ki bütün f ə aliyy ə tl ə rd ə iştirak etmə k üçün m ə kanla v ə imkanlarla daha çox t ə min etm ə yi öhd ə sin ə götürüb v ə artıq onların töhfə l ə rinin yaratdığı ə lav ə d ə y ə rd ən faydalanmışdır. Üzv dövlə tl ə rd ə uşaqların iştirakı mexanizmlə rini v ə t ə crüb ə l ə rini gücl ə ndirm ə k üçün müxt ə lif f ə aliyy ə tl ər hazırlanmışdır. Ötə n ill ə r ə rzind ə bu, uşaqların sə sl ə rinin ə dal ə t mühakim ə si sisteml ə rind ə , m ə kt ə bl ə rd ə (m ə s ə l ən, zorakılıq və sui-istifad ə il ə mübariz ə üçün), s ə hiyy ə xidm ə tl ə rind ə (m ə s ə l ən, uşaqların öz müalicə si il ə bağlı ist ə kl ə rin ə hörm ə t etm ə k üçün) v ə ya onlayn mühitd ə (m əs. uşaqların rə q ə msal al ə tl ə r ə çıxışını t ə min etm ə k v ə onları zə r ə rd ə n qorumaq üçün effektiv h ə ll ər hazırlamaq üçün) daha yaxşı 55 eşidilmə sin ə töhf ə verib. İnsan hüquqlarının müdafiə çil ə ri kimi, uşaqların fikirlə ri getdikc ə daha çox eşidilmə kd ədir, lakin bir çoxları öz fəallığının nə tic ə sind ə bir sıra çə tinlikl ə rl ə üzl əşib. Bu mövzu ə lav ə t ədqiq olunmalıdır. 43. Əldə olunmuş müsbə t n ə tic ə l ə r ə baxmayaraq, uşaqların iştirakı hə l ə d ə milli s ə viyy ə d ə tez-tez diqq ə td ə n k ənarda qalır və ə laq ə l əndirilmir. Uşaqların iştirakı üzrə t ə hlük ə siz, etik v ə 56 əlverişli prosedurlar vasitə sil ə , uşaqların demokratik iştirakı baxımından tə kmill əşdirilmə li m ə qamlar h ə l ə d ə mövcuddur. Avropa Şurasına üzv dövlə tl ə rd ə mövcud standartların və al ə tl ərin daha yaxşı icrası, elə c ə d ə innovasiyalar v ə seçilmiş sahə l ə rd ə potensialın