ahmedheakl/docatlas_instruct huggingface dataset:
## (Donošenje provedbenih akata)

Ovlašćuje se Općinski načelnik, da u okviru svojih nadležnosti o provedbi ove Odluke donosi pravilnike, uputstva, naredbe i druge akte.

## VI- KAZNENE ODREDBE

## (Kazne (Kazne

Za nepoštivanje pravila utvrđenih ovom Odlukom primjenjuju se odredbe člana 102. i 103. Zakona o budžetima u FBiH kao i kaznene odredbe drugih propisa na osnovu kojih se izvršava Budžet.

## VII - PRELAZNE I ZAVRŠNE ODREDBE

## (Transparentnost)

Budžet, Odluka o izvršavanju Budžeta, Izmjene i dopune Budžeta, Odluka o privremenom finansiranju, Zaključak o preraspodjeli, Zaključak o unosu namjenskog transfera u budžet, te Zaključak o izdvajanju sredstava iz tekuće rezerve objavit će se u 'Službenim novinama Kantona Sarajevo' u roku od 10 dana od njihovog donošenja.

Budžet, Odluka o izvršavanju Budžeta, Izmjene i dopune Budžeta, Odluka o privremenom finansiranju, mjesečni i godišnji izvještaji o izvršenju Budžeta objaviti će se na web stranici Općine u roku od 10 dana od dana njihovog donošenja.

## (Primjena zakona)

Na sva pitanja koja nisu regulisane ovom Odlukom, a tiču se izvršavanja, računovodstva i revizije Budžeta, primjenjivat će se odredbe važećih zakonskih propisa.

## (Stupanje na snagu)

Odluka o izvršavanju Budžeta Općine Pale za 202 5 . godinu stupa na snagu danom donošenja i biće objavljena u 'Službenim novinama BPK - a' važi za fiskalnu 202 5. godinu.

## PREDSJEDAVAJUĆI OPĆINSKOG VIJEĆA

Mr.sc. Senad Mutapčić, dipl. ing. maš.

## Dostavljeno Dostavljeno

- 1. Službene novine BPK - a Goražde ,
- 2. Općinski načelnik,
- 3. Općinska služba za privredu, budžet, finansije, boračko - invalidsku i socijalnu zaštitu, opću upravu i matičnu evidenciju,
- 4. U a/a.

¸ Općina Pale FBiH | Općinsko vijeće | Himze Sablje br.33, 73290 Prača | e.mail: praca@bih.net.ba e-mail: ovpraca@gmail.com | WEB: www.praca.ba | Tel: +387(0)38 799 100

12
Obrazac- 'Izvještaj o implementaciji odobrenih sredstava'

#### IZVJEŠTAJ O UTROŠKUSREDSTAVA PO PROGRAMU 'POTICAJ ZA ULAGANJA POSLOVNIH SUBJEKATA REGISTROVANIH U 2023. I 2024. GODINI' - ZA TROŠAKB

Naziv poslovnog subjekta
Ime i prezime odgovornog lica
Adresa, poštanski broj i sjedište poslovnog subjekta
Datum registracije poslovnog subjekta
Telefon / fax / e - mail
Šifra i naziv djelatnosti
Trenutni broj zaposlenih
Broj zaposlenih na dan podnošenja prijave na Javni poziv
Naziv banke-filijale u kojoj je otvoren transakcijski račun i adresa
Identifikacioni broj (ID broj)
Broj i datum ugovora o dodjeli sredstava
Datum podnošenja izvještaja
Iznos odobrenih sredstava Ministarstva privrede Kantona Sarajevo po programu za koji se podnosi izvještaj
Iznos vlastitog finansiranja
Datum uplate sredstava iz Budžeta Ministarstva privrede Kantona Sarajevo
Datum početka realizacije
Datum završetka realizacije
Namjena odobrenih sredstava Ministarstva privrede Kantona Sarajevo
Izdaci za usluge reprezentacije realizuju se u skladu sa Pravilnikom o reprezentaciji i poklonima Općine Foča

Naknade vijećnicima i predsjednicima mjesnih zajednica realizuju se na osnovu informacija dostavljenih od strane Stručne službe Općinskog vijeća, a u skladu sa Odlukom o utvrđivanju visine naknada vijećnicima , članovima radnih tijela Vijeća i predsjednicima mjesnih zajednica kada prisustvuju sjednicama Vijeća . Naknada članovima općinske izborne komisije realizuje se u skladu sa Odlukom o visini naknade za rad članovima izborne komisije osnovne izborne jedinice u Bosni i Hercegovini.

Sredstva za isplate naknada članovima stručnih komisija realizuju se na osnovu zaključaka Općinskog načelnika i druge validne finansijske dokumentacije u skladu sa izvršenim uplatama investitora i drugih uplatilaca, a na prijedlog nadležne službe .

Ostali izdaci za druge samostalne djelatnosti i povremeni samostalni rad se realizuju na osnovu zaključaka Općinskog načelnika, a na prijedlog nadležne službe. Uz zaključak o isplati se prilaže izvještaj o izvršenom poslu ovjeren od strane naručioca i ugovor zaključen između Općinskog načelnika i izvršioca posla.

Sredstva utvrđena u Budžetu na ekonomskom kodu 613991 realizuju se na osnovu Odluke odnosno zaključka općinskog načelnika:

- • Za obilježavanje značajnih datuma na prijedlog organizacionog odbora
- • Za ostale nepomenute usluge na prijedlog nadležne službe u skladu sa ukazanom potrebom za uslugama koje nisu planirane budžetom Općine

Sve ostale vrste rashoda sa ekonomskih kodova potkategorije 613000 realizuju se na osnovu odobrenja Općinskog načelnika, na prijedlog nadležne službe.

##### Član 17 .

Sredstva na ekonomskom kontu 614111 odnose se na učešće općine u deminiranju, a realizuju se na osnovu odluke odnosno zaključka općinskog načelnika a na prijedlog općinskog štaba civilne zaštite. Sredstva na ekonomskom kodu 614124 - Transfer za izbore realizuju se na osnovu Finansijskog plana Općinske izborne komisije . Sredstva utvrđena na kontima glavne grupe 614200 realizuju se na osnovu Odluke općinskog načelnika, na prijedlog nadležne službe a u skladu sa kriterijima i procedurama utvrđenim za dodjelu sredstava po pojedinačnim kontima. Sredstva na ekonomskom kodu 614231 realizuju se na osnovu Rješenja Općinskog načelnika u skladu sa Pravilnikom o uslovima i kriterijima za dodjelu jednokratne novčane pomoći porodiljama. Sredstva na ekonomskom kodu 614234 realizuju se u skladu sa kriterijima za dodjelu studentskih stipendija. Sredstva na ekonomskom kodu 614239 realizuju se u skladu sa kriterijima o dodjeli jednokratnih novčanih pomoći utvrđenim od strane Općinskog vijeća. Sredstva na ekonomskom kontu 614311 će biti realizova na osnovu ugovora potpisanih između Općinskog načelnika i krajnjih korisnika, a nakon provedene procedure javnog poziva. Sredstva na ekonomskom kontu 614324 će biti realizovana na osnovu Odluka općinskog načelnika a na prijedlog nadležne službe. Sredstva na ekonomskom kontu 614329 će biti realizovana na osnovu odluke općinskog načelnika .
- • Kommersiya bankları
- • M ə rk ə zi Bank
- ➢ Xarici m ə nb ə l ə r:
- • Beyn ə lxalq Maliyy ə İnstitutları
- • Dünya Bankı
- • Beyn ə lxalq Valyuta Fondu
- • Beyn əlxalq İnkişaf Assosiasiyası
- • Avropa İnvestisiya Bankı
- • İslam İnkişaf Bankı
- • Asiya İnkişaf Bankı
- • Beyn ə lxa lq Kapital bazarları

Dövl ə tl ə r borclanmaya ged ə rk ən borclanma şə rtl ə rini çox zaman dövl ə tin g ə lir v ə x ə rcl ə ri (x ərc) balansı mü ə yy ə n edir. Dövl ət bu borclanmanı daxili və ya xarici m ə nb ə d ən, qısamüddə tli v ə ya uzunmüdd ə tli, m ə cburi v ə ya könüllü olaraq h ə yata keçir ə bil ə r. Borcların ödə m ə müdd ə tin ə gör ə t əsnifatı:

- • Qısamüddə tli borclar (üz ə n öhd ə likl ə r):
- - X ə zin ə istiqrazları ;
- - Podratçı borcları ;
- - Büdc ə fondları ;
- - Qısamüddə tli xarici borclar.
- • Uzun müdd ə tli öhd ə likl ə r:
- - X ə zin ə nin uzunmüdd ə tli borcu;
- - İ stiqrazlar;
- - Ə man ə t istiqrazları ;
- - Konsolidasiya edilmiş öhdə likl ə r;
# BOSNA I HERCEGOVINA

FEDERACIJA BOSNE I HERCEGOVINE BOSANSKO- PODRINJSKI KANTON GORAŽDE JU OŠ 'USTIKOLINA' U S T I K O L I N A Tel./fax.+387 38 51 81 39 E - mail: os\_ustikolina @hotmail.com

Broj: 11-14-307/25 Datum, 14.02.2025. godine

Na osnovu člana 17. Zakona o javnim nabavkama BiH ('Službeni glasnik BiH', broj: 39/14, 59/22 i 50/24) i člana 121. Pravila JU OŠ 'Ustikolina' Ustikolina, Direktorica škole d o n o s i:

PLAN JAVNIH NABAVKI JU OŠ 'USTIKOLINA' USTIKOLINA ZA 2025. GODINU

Član 1.

Ovim Planom javnih nabavki JU OŠ 'Ustikolina' Ustikolina za 2025. godinu ( u daljem tekstu: 'Plan javnih nabavki' ) utvrđuje se obaveza JU OŠ 'Ustikolina' Ustikolina u provođenju postupka javnih nabavki propisanih Zakonom o javnim nabavkama ('Službeni glasnik BiH', broj: 39/14, 59/22 i 50/24).

Član 2.

Plan javnih nabavki je sačinjen u skladu sa Budžetom JU OŠ 'Ustikolina' Ustikolina za 2025. godinu ('Službene novine Bosansko -podrinjskog kantona Goražde', br:1/2025).

Član 3.

Plan javnih nabavki sadrži sljedeće podatke: naziv predmeta javne nabavke (opis roba, usluga i radova), oznaka iz JRJN, podje lu na lotove, vrstu ugovora, ugovor o javnoj nabavci ili okvirni sporazum, trajanje ugovora o javnoj nabavci ili okvirnog sporazuma, procijenjenu vrijednost nabavke (bez PDV-a), okvirni datum pokretanja nabavke, izvor finansiranja, podatak za koju godinu se plan donosi, te napomenu.
müqaviləsində başqa hal nəzərdə tutulmadıqda müqavilə imzalandıqdan sonra 5 bank günü ərzində malgöndərənə (podratçıya) müqavilənin icrasına başlama tarixi, habelə tələb olunduğu halda əldə edilmiş icazələr barədə bildiriş göndərir. Satınalma müqaviləsini imzalamış tərəflər arasında münasibətlər bu Qanunla, Azərbaycan Respublikasının Mülki Məcəlləsi və digər normativ hüquqi aktları ilə tənzimlənir. [73]

- 40.5. Satınalma müqaviləsi ilə tender qalibinin üzərinə qoyulan öhdəliklər tenderin əsas şərtlər toplusunda göstərilməmiş müddəalar və şərtlər hesabına artırıla bilməz.
- 40.6. Satınalma müqaviləsini imzalayarkən satınalan təşkilat malların (işlərin və xidmətlərin) hər vahidinin qiymətlərini və meyarlarını dəyişdirməmək şərti ilə müvafiq icra hakimiyyəti orqanının razılığı ilə malların (işlərin və xidmətlərin) həcmini 15 faizə qədər artırıb - azalda bilər.

40.7. Tenderdə qalib gəlmiş podratçılar satınalan təşkilatın razılığı və tenderin əsas şərtlər toplusunda nəzərdə tutulması şərti ilə, işin icrası üçün bu Qanunun 28.2-1-ci maddəsində nəzərdə tutulan subpodratçılarla müqavilə imzalaya bilər. Bütün digər hallarda satınalan təşkilatın yazılı icazəsi olmadan müqavilənin icrası subpodratçı təşkilatlara həvalə edilə bilməz. İşlərin yerinə yetirilməsi və ya xidmətlərin göstərilməsi ilə əlaqədar subpodrat müqaviləsinin (müqavilələrinin) dəyəri satınalma müqaviləsinin ümumi məbləğinin 50 faizindən çox olmamalıdır. Satınalma müqaviləsinin icrasına subpodratçılar cəlb olunduğu halda, subpodrat müqavilələrinin ümumi dəyərinin 20 faizdən az olmayan hissəsinin icrası Azərbaycan Respublikasında qeydiyyatdan keçmiş mikro, kiçik və orta sahibkarlıq subyektlərinə həvalə olunmalıdır. [74] 40.8. Tenderin əsas şərtlər toplusunda satınalma müqaviləsinin yuxarı idarəetmə orqanı tərəfindən təsdiq olunması nəzərdə tutulmuşdursa, müqavilə həmin orqanın təsdiqinədək qüvvəyə minmir. Yuxarı idarəetmə orqanı təqdim olunmuş satınalma müqaviləsini 5 bank günündən gec olmayaraq təsdiq edir. [75]

- 40.9. Satınalma müqaviləsi qüvvəyə mindikdən və əgər tələb olunarsa, malgöndərən (podratçı) müqavilənin icrası üçün təminat təqdim etdikdən sonra həmin müqavilə barədə digər malgöndərənlərə (podratçılara) bildiriş göndərilir. Bildirişdə müqaviləni bağlamış malgöndərənin (podratçının) adı, ünvanı və müqavilənin qiyməti göstərilir.
- 40.9-1. Bu Qanunun 40.9- cu maddəsində nəzərdə tutulan bildirişdə malgöndərənin (podratçının) qalib gəlməməsinin səbəbləri göstərilməlidir.

40.9- 2. Satınalma müqaviləsinin yerinə yetirilməsinin təminatının məbləği müqavilənin ümumi məbləğinin 2 - 5 faizi həcmində müəyyən olunur. Satınalma müqaviləsinin yerinə 2. Satınalma müqaviləsinin yerinə yetirilməsinin təminatının məbləği müqavilənin ümumi məbləğinin 2 - 5 faizi həcmində müəyyən olunur. Satınalma müqaviləsinin yerinə yetirilməsinin təminatının qüvvədə olma müddəti satınalma müqaviləsinin yerinə yetirilməsi müddətindən (tələb olunduğu halda texniki təminat müddəti daxil olmaqla) 30 bank günü çox olmalıdır . [76]
8

1	2	3	4	5	6	7	8	9	10	11	12	13	14	15	16	17	18
5714.01	Müqayis ə li-tarixi v ə müqayis ə li-tipoloji dilçilik	1	1	1	1
C ə mi:	5	2	3	6	6	2	2	6	6
Memarlıq və İncə s ə n ət İnstitutu
6203.01	İncə s ə n ə tin n ə z ə riyy ə si, t ə hlil v ə t ə nqidi	1	1
6212.01	Teatr s ə n ə ti	1	1
6213.01	Musiqi s ə n ə ti	1	1
6218.01	Dekorativ t ə tbiqi s ə n ə t	1	1
6219.01	Kulturologiya v ə onun ümumi m ə s ə l ə l ə ri	1	1
6401.01	Memarlıq n ə z ə riyy ə si v ə tarixi abid ə l ə rin b ərpası v ə rekonstruksiyası	1	1	1	1
C ə mi:	3	3	3	3	1	1
M. Füzuli adına Əlyazmalar İnstitutu
3355.01	Dokumentalistika s ə n ədşünaslıq və a rxivşünaslıq	1	1	2	1	1	2	1	1	1	1
5509.01	Tarixşünaslıq, m ə nb əşünaslıq və tarixi t ə dqiqat üsulları	2	1	1	2	1	1	1	1	1	1
edilm ə si üçün t ə dbirl ə r görülm ə si	V ə t əndaşlara Xidm ə t v ə Sosial İnnovasiyalar üzr ə Dövl ə t Agentliyi, dig ə r aidiyy ə ti dövl ə t orqanları (qurumları)	imkanlarının artırılması	sah əvi portallarının f ə aliyy ə tinin effektiv t əşkili mə qs ə dil ə t ə kmill əşdirilmə si	(qurumlarının) dig ə r sah ə vi portallarında xidm ə tl ə rin v ə t əndaşlara proaktiv qaydada göst ə rilm ə sinin t ə min edilm ə si
4.2.	Dövl ə t xidm ə tl ə rinin elektronlaşdırılması və dövl ə t orqanlarının (qurumlarının) informasiya sisteml əri arasında inteqrasiyanın tə min edilm ə si üzr ə işlə rin sür ə tl ə ndirilm ə si, kağız əsaslı xidmə td ə n m ə lumat əsaslı xidmə t ə keçirilm ə sinin t əşkil edilmə si il ə bağlı fə aliyy ə tin t ə min edilm ə si	Nazirl ə r Kabineti	Az ə rbaycan Respublikasının Prezidenti yanında V ə t əndaşlara Xidm ə t v ə Sosial İnnovasiyalar üzr ə Dövl ə t Agentliyi, dig ə r aidiyy ə ti dövl ə t orqanları ( qurumları )	2022─ 2026	Dövl ət orqanları (qurumları) t ə r ə find ə n göst ə ril ə n xidm ə tl ə rin elektronlaşdırılması baxımından onların tə hlil edilm ə si v ə yeni elektron xidm ə tl ə rin yaradılması ilə bağlı tə klifl ə rin hazırlanması	Müvafiq s ə n ə dl ə rin, arayışların tə qdim edilm ə si əsasında göst ə ril ə n xidm ə tl ə r üzr ə m əlumatların aidiyy ə ti informasiya sisteml ə rinin inteqrasiya edilm ə si yolu il ə göst ə rilm ə sinin t ə min edilm ə si m ə qs ə dil ə normativ əsasların yaradılması üçün layih ə l ə rin hazırlanması	V ə t əndaşlardan s ə n ə d t ə l ə b edilm ə d ə n elektron qaydada göst ə ril ə n dövl ə t xidm ə tl ə rinin sayının artırılması
4.3.	Şəffaflığın artırılması m ə qs ə dil ə dövl ə t xidm ə tinin göst ə rilm ə si üçün t ə l ə b olunan s ə n ə dl ərin siyahısı, qanunvericilikl ə mü ə yy ə n	AR Prezidenti yanında V ə t əndaşlara Xidm ə t v ə Sosial İnnovasiyalar	aidiyy ə ti dövl ə t orqanları (qurumları)	2022─ 2026	Qanunvericilikl ə mü ə yy ən edilmiş öd ənişlə r, m ə bl əğlə ri, dövl ə t xidm ə tinin göst ə rilm ə si üçün	Müvafiq siyahı üzrə m əlumatların Dövlə t Xidm ə tl ə ri Portalında və aidiyy ə ti üzr ə dövl ə t orqanlarının	Dövl ə t xidm ə tl ə rinin göst ə rilm ə si sah ə sind ə şəffaflığın daha
### Расходы бюджета на финансирование сельского хозяйства

(рублей)

Наименование расходов	Всего
Государственная программа «Аграрный бизнес» на 2021 - 2025 годы	3 488 829
Подпрограмма 1 «Развитие растениеводства, переработки и реализации продукции растениеводства»	1 205 282
Закупка известковых материалов за счет субвенций	1 205 282
Подпрограмма 9 «Обеспечение общих условий функционирования агропромышленного комплекса»	2 283 547
Сельскохозяйственные организации, финансируемые из бюджета	1 474 950
Субсидирование деятельности в области агропромышленного комплекса	382 345
Противоэпизоотические мероприятия	252 327
Проведение соревнований в агропромышленном комплексе	158 325
Агрохимическое обслуживание	15 600
Всего	3 488 829

### Расходы бюджета на финансирование охраны окружающей среды

(рублей)

Наименование расходов	Всего
Государственная программа «Охрана окружающей среды и устойчивое использование природных ресурсов» на 2021 - 2025 годы	129 000
Подпрограмма 6 «функционирование системы охраны окружающей среды»	129 000
Мероприятия по сохранению и использованию растительного и животного мира	39 000
Экологическое образование, просвещение и обеспечение пропаганды экологических знаний	90 000
finansijske stabilnosti i oživljavanja kreditne aktivnosti banaka. Značajnu prioritetnu zadaću u programu predstavljaju mjere koje jačaju jedinstveni ekonomski prostor u BiH, uvažavajući ustavno uređenje i nadležnosti relevantnih institucija. Očekuje se da će ovakav aranžman sa MMF - om potaći nastavak politike restriktivne javne potrošnje uz preusmjeravanje eventualnih fiskalnih prostora za javne projekte, te da će 3 poboljšati kontrolu budžetske potrošnje i stabilizovati finansijski sektor.

## 3. Srednjoročne porezne politike

Srednjoročna fi skalna strategija za period 2023. - 2025. godine zasnovana je na smjernicama ekonomske i fiskalne politike za navedeni srednjoročni period, na makroekonomskim prilikama i općim politikama Vlade Federacije BiH. Posebna pažnja u ovom periodu će također biti usmjerena na izvršenje zadataka i provođen je neophodnih reformi ka pridruživanju Evropskoj uniji (EU). Sporazumom o stabilizaciji i pridruživanju (SSP) definirana je obaveza usklađivanja zakonodavstva u oblasti oporezivanja, vodeći računa o prioritetima pravne stečevine EU suzbijanju poreznih prevara i štetne porezne konkurencije. Iz mjeseca u mjesec raste stopa inflacije u BiH, a u nedostatku pravovremenih mjera borba za život a posebno najugroženih postaje alarmantna. BiH nema puno manevarskog prostora, jer nema mehanizme monetarne politike u svojim rukama ali se moraju aktivirati mjere subvencioniranja najsiromašnijih građana i privrede.

## 3.1. Ostvarenje javnih prihoda u 2022. godini i projekcija za srednjoročni period 2023 - 2025. godina

Prikupljanje i raspodjela poreznih prihoda, prihoda po osnovu naknada i taksi i ostalih javnih pri hoda vrši se u skladu s važećim propisima na teritoriji Federacije BiH. Raspodjela prihoda na općine i gradove za 2022. godinu urađena je u skladu sa m etodologijom propisanom Zakonom o pripadnosti javnih prihoda u Federaciji BiH (Službene novine Federacije BiH 22/06, 43/08, 22/09, 35/14 i 64/15), a projekcija raspodjele za 2023-2025. rađena je u skladu sa Zakonom o izmjeni Zakona o pripadnosti javnih prihoda u Federaciji BiH koji je objavljen u 'Službenim novinama Federacije BiH, broj 17/22.
Статья 80. Получение образования (обучение) в иностранных организациях, возмещение в республиканский бюджет средств, затраченных государством на подготовку научных работников высшей квалификации, специалистов с высшим образованием в иностранных организациях

- 1. Граждане Республики Беларусь, в том числе которым место работы предоставлено путем распределения, направленные на работу (кроме лиц, обучавшихся на условиях целевой подготовки) и обязанные отработать срок обязательной работы, могут направляться в иностранные организации для получения научно - ориентированного, высшего образования за счет средств республиканского бюджета по специальностям, необходимым для Республики Беларусь, подготовка по которым в Республике Беларусь не осуществляется, на срок обучения, установленный актами законодательства государства принимающей стороны.
- 2. Лица, указанные в пункте 1 настоящей статьи, направляются в иностранные организации для получения научно - ориентированного, высшего образования на условиях договора, заключаемого между государственным органом, организацией, направляющими на подготовку, гражданином и иностранной организацией. Существенным условием такого договора является обязательство направляемого гражданина по отработке срока обязательной работы в Республике Беларусь после получения соответствующего образования. Срок обязательной работы, определяемый договором, не может быть менее срока, установленного настоящим Кодексом для лиц, получивших соответствующее образование.
- 3. Лица, направленные в иностранные организации для получения научно - ориентированного, высшего образования, при досрочном прекращении образовательных отношений (отчислении) с иностранной организацией обязаны возместить в республиканский бюджет средства, затраченные на их подготовку в иностранной организации, кроме случаев, не позволяющих продолжить дальнейшее обучение в связи с ухудшением состояния здоровья либо в связи с обстоятельствами, не зависящими от воли сторон. При этом лица, имевшие на дату заключения договора, указанного в пункте 2 настоящей статьи, обязательство по отработке срока обязательной работы при получении соответствующего образования за счет средств республиканского и (или) местных бюджетов в Республике Беларусь, должны также отработать этот срок или возместить в республиканский и (или) местные бюджеты средства, затраченные государством на их подготовку, в порядке, установленном настоящим Кодексом.

4. Лица, получившие научно - ориентированное, высшее образование в иностранных организациях и не отработавшие срок обязательной работы, установленный договором, указанным в пункте 2 настоящей статьи, обязаны возместить в республиканский бюджет средства, затраченные на их подготовку в иностранной организации, в порядке, определяемом Правительством Республики Беларусь. При этом лица, имевшие на дату заключения договора, указанного в пункте 2 настоящей статьи, обязательство по отработке срока
## 3.3. Müasir s ə naye m əmulatlarının formayaratmasına innovativ texnologiyaların tə siri

Müasir s ənaye dövrü avtomatlaşdırma sistemlə ri, m ə lumat mübadil ə si v ə istehsal texnologiyası, internet xidm ə tl ə ri v ə obyektl ə rin fiziki-virtual sisteml ə rinin geniş yer aldığı zamana tə sadüf edir. Bu texnologiyalar zamana q ə na ə t edir v ə hosting obyekti il ə birlikd ə m əhsuldarlığı artırmağa kömək edir. Bu inqilab "ağıllı fabrikl ər" konsepsiyasının formalaşmasında da böyük rol oynamışdır.

- 1. S ənaye inqilabı su və buxar gücünü istifad ə ed ə n mexaniki istehsal sisteml ərinin inkişafı ilə başlamışdır.
- 2. S ənaye inqilabı kütləvi istehsalı elektrik enerjisi ilə t əmin etmişdir.
- 3. S ənaye inqilabına hə m d ə r ə q ə msal inqilab deyilir. Elm v ə texnologiyanın, elektronikanın inkişafı ilə istehsallar daha avtomatlaşdırılmış və ziyy ə t ə g əlmişdir. 18 - ci ə srd ə ilk s ənaye inqilabı buxar mühərrikinin ixtirası ilə başladı. 19 -cu ə srd ə teleqraf v ə telefon istehsalı, elektrik və iş sahə sin ə əsaslanan serial istehsalı başlamışdır. 1971 -ci ild ə ilk mikro kompüterin icad edilm ə siyl ə istehsal prosesl ə rinin avtomatlaşdırılması hekayəsi başlamışdır.

21-ci ə srd ə avtomatik maşınlar və virtual mühitl ə r istehsal modell ə rin ə s ə naye gücü ə lav ə etmişdir. H ər hansı bir müasir müə ssis ə qeyri-mü ə yy ə nlik v ə risk (risk t ə s ə rrüfat f ə aliyy ətinin ayrılmaz hissəsidir) şə raitind ə f ə aliyy ə t göst ə rir. Müxt əlif şə raitd ən asılı olaraq, qarşıda duran biznes hə ll ə ri müxt ə lif yollarla h ə ll edilir. Son onillikl ə rd ə , strateji idar ə etm ə sah ə sind ə yeni analitik istiqam ət yaranıb ki, bunun da başlanğıcı 1959 -cu ild ə n əşr banisi E.Penrose hesab edilə bil ə r. Onun yazdığı kitab resurs yanaşma, müasir korporativ müə ssis ə insan v ə fiziki resursların bir t əşkilat kimi funksional fə aliyy ə tini n ə z ə rd ə tutan "möhk əm artım nə z ə riyy ə si"ni ortaya qoydu. Fiziki şə xsl ə r eyni sektorda h ər hansı bir şirkə tl ə istehlak gücün ə davam g ə tirm ək imkanına malik deyil. E.Penrose məhsul diversifikasiyası üçün yeni imkanlar m ə nb ə yi kimi texnologiya v ə s ə naye t ədqiqatının inkişafını göstə rir.

32