ahmedheakl/docatlas_instruct huggingface dataset:
1. İqtisadi vəziyyət . təyinatlı məhsulların alıcıları ilkin tələbat səviyyəsi, 1. İqtisadi vəziyyət . təyinatlı məhsulların alıcıları ilkin tələbat səviyyəsi, İqtisadi vəziyyət . iqtisadi perspektiv və kreditlərin dəyəri kimi iqtisadi vəziyyətin cari və gözlənilən amillərinin güclü təsiri altında olurlar. İqtisadi qeyri - müəyyənlik gücləndikcə sənaye təyinatlı məhsulların alıcıları maşın və avadanlığın alınmasını dayandırırlar, əmtəə - material ehtiyatlarını azaltmağa can atırlar. Həmçinin sənaye təyinatlı məhsulların alıcılarına elmi - texniki tərəqqi prosesinin templəri, siyasi hadisələr, rəqiblərin fəaliyyəti də təsir edir . 2. İstənilən şirkət xüsusi məqsədlərə, strateji Təşkilatın xüsusiyyətləri . tapşırıqlara, iş metodlarına, xüsusi təşkilat strukturuna və sənaye təyinatlı məhsullarının satıcısı tərəfindən tədqiq edilməli olan təşkilatdaxili qeyri - rəsmi sistemlərə malikdir. 3. . Alış komissiyasının tərkibinə adətən müxtəlif Şəxsiyyətlərarası münasibətlər statuslara, səlahiyyətlərə, özünü başqasının yerinə qoymaqda müxtəlif qabiliyyət səviyyələrinə, müxtəlif inandırmaq bacarığına malik olan bir neçə nəfər daxil olur. Bu insanlar barəsində istənilən informasiya satıcılar üçün maraqlıdır . 4. . Alış haqqında qərarların qəbul edilməsinin hər Şəxsin fərdi özəllikləri iştirakçısı prosesə öz şəxsi motivlərini, qavramalarını və üstünlüklərini daxil edir . Bunlar yaş həddindən, gəlir səviyyəsindən, təhsildən, vəzifə mövqeyindən, şəxsiyyətin tipindən və riskə getmək bacarığından asılıdır. Alıcıları tanıyaraq taktikanı konkret insanlara uyğunlaşdırmaq lazımdır .

#### Təşkilat adından alıcılar

Alıcı təşkilatlar üç növ bazarlarda fəaliyyət göstərirlər : 1) sənaye təyinatlı məhsullar bazarı , 2) ticarət vasitəçilərinin bazarı , 3) dövlət müəssisələri bazarı .

#### Təşkilat bazarının özəllikləri :

1. Təşkilatlar gəlirin əldə edilməsi, xərclərin azaldılması, daxili müştərilərinin ehtiyaclarının ödənilməsi, hər - hansı ictimai və ya hüquqi öhdəliklərin icrası məqsədilə məhsulları və xidmətləri əldə edirlər.
Приложение 3 к решению Жирмунского сельского Совета депутатов

- 31.12.2014 №16

Распределение бюджетных назначений по распорядителям бюджетных средств в соответствии с ведомственной классификацией расходов сельского бюджета и функциональной классификацией расходов бюджета

Наименование	Глава	Раздел	Подраздел	Вид	Объем финансирования (тысяч рублей)
Сельский бюджет	531163,0
Жирмунский сельский исполнительный комитет	010	00	00	00	531163,0
Общегосударственная деятельность	010	01	00	00	451163,0
Государственные органы общего назначения	010	01	01	00	387440,0
Органы местного управления и самоуправления	010	01	01	04	387440,0
Резервные фонды	010	01	09	00	1756,0
Резервные фонды местных исполнительных и распорядительных органов	010	01	09	04	1756,0
Другая общегосударственная деятельность	010	01	10	00	61967,0
Иные общегосударственные вопросы	010	01	10	03	61967,0
Жилищно - коммунальные услуги и жилищное строительство	010	06	00	00	80000,0
Благоустройство населенных пунктов	010	06	03	00	80000,0
Član 1 9. Sredstva ut vrđena za 'Isplatu Stipendija' realizovat će se prema Odluci koju donosi Općinsko vijeće.

Član 20 . Sredstva utvrđena na poziciji "Ostali transferi pojedincima" realizovat če se u skladu sa Odlukom općinskog vijeća o uslovima i postupku ostvarivanja prava na proširene oblike socijalne zaštite u općini Kladanj.

Član 21 . Sredstva utvrđena za Izdatke za zaposlene/nezaposlene majke porodilje realizovat će se prema Odluci koju donosi Općinsko vijeće.

Član 2 2. Sredstav utvrđena za Subvenciju Javnim preduzećima J.P. Komunalac Kladanj realizovat če se u skladu sa Odlukom o subvenciji za plaćanje komunalnih usluga iz Budžeta Općine Kladanj donesenom od strane Općinskog vijeća.

Član 2 3. Sredstva utvrđena za 'Subvencije poljoprivrednoj proizvodnji' realizovat će se prema programu raspodjele sredstava i kriterijima koje utvrđuje Općinsko vijeće.

Član 24. Sredstva utvrđena za Subvenciju privatnim preduzećima na ime subvencioniranja prevoza učenika srednje škole realizovat će se prema Odluci o subvencioniranju prijevoza učenika srednje škole koju utvrđuje Općinsko vijeće. Član 2 5. Sredstva utvrđena za finansiranje rada političkih subjekata realizuju se u skladu sa Odlukom o načinu finansiranja koju donosi Općinsko vijeće.

Član 2 6. Sredstva na poziciji 'Tekući grantovi - transferi' registrovanim udruženjima sa područja općine Kladanj realizovat će se na osnovu zahtjeva udruženja, u skladu sa dinamikom punjenja Budžeta i pravdanjem prethodno dobijenih sredstava.

Član 2 7. Sredstva utvrđena u Budžetu Općine Kladanj na poziciji Izdaci za vojne invalide, ranjene borce i PPB (po Odlukama TK i Općine) realizuju se na osnovu pravilnika općine Kladanj i pravilnika Ministarstva za boračka pitanja TK - a, a realizuju se putem Odluka i rješenja za te pozicije.

Član 2 8. Sredstva planirana u budžetu za kapitalne izdatke realizovat će se u skladu sa usvojenim budžetom za 2024 .godinu, i Programom kapitalnih ulaganja na području općine Kladanj za 202 4. godinu usvojenim od strane općinskog vijeća.
###### C ədvəl .1.1.

##### 2010-2015-ci dövrlərdə ölkə qrupları üzrə ixrac

####### (min ABŞ dolları )

Ölkə qrupları	2010	2011	2012	2013	2014
Müstəqil Dövlətlər Birliyi (MDB)	614202,0	905390,0	929717,5	1102476,2	161917
Avropa Birliyi (AI)	1972635,9	2249093,8	3643287,2	1673907,1	26979102
Qara Dəniz Iqtisadi Tərəfdaşlıq Təşkilatı ( QDIƏT )	747046,2	1121460,8	1325472,4	2173909,3	2526983
Iqtisadi Tərəfdaşlıq Təşkilatı ( IƏT )	540854,6	829151,7	977149,9	173978,6	1430928
Demokratiya əv iqtisadi inkişaf uğ runda təşkilat - GUAM	201179,9	244432,6	324018,2	373116,4	663185
Neft ixrac edən ölkələrin təşkilatı (OPEK)	294544,2	193722,1	320160,2	863709,6	1948194
Islam Konfransı Təşkilatı (IKT)	700890,5	904492,4	1034917,2	2205471,2	3106915
Asiya Sakit Okeanı Iqtisadi Tərəfdaşlıq Təşklatı ( ASIƏT )	422285,5	564716,1	631442,5	1472198,4	11408839
Amerika Azad Tic arət Assosiasiyası (AATA)	3661,0	3317,8	5513,1	5318,2	110206
C ənub Şərqi Asiya Dövlətlərinin Assosiasiyası	132484,1	123422,7	69021,9	416662,7	1536969
Iqtisadi Tərəfdaşlıq və Inkişaf ( IƏIT )	2004920,4	2291327,6	4046968,4	2839269,1	34557378

«2010-2015-ci dövrlərdə ölkə qrupları üzrə ixrac» adlı c ədvəlin statistik informasiyaların a özələn təhlili aparılan dövrlərdə IƏIT - ına üzv olan dövlətlərin ölkə ixrac ında payları başqa bu kimi birliklərə nisbətən daha çoxdur. Göstəri c iləri əsasən II yeri AB birliyi ölkələri tutur. Qeyd olunan ölkələrlə aparılan ixrac əməliyyatlarının dəyərlə indikatoru 2010-cu ildən 2015-ci ilə qədər 15 dəfə artmışdır . Qeyd olunandan başqa , QDIƏT , IƏT , MDB, IKT ilə ixrac əməliyyatlarımızın dəyəri artan istiqamətdə inkişaf etmişdir . ASEAN-la ixrac əməliyyatlarının dəyəri əvvəlki 3 ildə azalmaca docru getsə də 2007-2008-ci dövrlərdə artım müşahidə olunmuşdur . Onu da qeyd edək ki, təsnifatın ən aşağı göstəri c iləri AATA birliyi ölkələri ilə aparılan ixrac əməliyyatlarının dəyərlərində müşahidə olunur. Qeyd olunana səbəb birlik ölkələrinin cocrafi c əhətdən
Federalno ministarstvo raseljenih osoba i izbjeglica - Obrazac za izvještavanje OBRAZAC BR.2

#### B. PREGLED TROŠKOVA PREMAAKTIVNOSTIMA

Troškove je potrebno vezati za projektne aktivnosti koje ste naveli u Tabeli II.1.

AKTIVNOSTI	VRSTA / OPIS TROŠKOVA	DOBAVLJAČ / IZVOĐAČ RADOVA / PRUŽAOC USLUGA; BROJ I DATUM ZAKLJUČENOG UGOVORA O KORIŠTENJU USLUGA / NABAVCI ROBA	BROJ I DATUM RAČUNA	DATUM PLAĆANJA	UKUPAN IZNOS (KM)
Aktivnost 1.1.	izvod
Aktivnost 1.2.	izvod
Aktivnost 2.1.	izvod
Aktivnost 2.2.	izvod
Aktivnost 3.1.	izvod
Aktivnost 3.2.	izvod
UKUPNO:

Dodajte redove ili proširite rubrike koliko Vam je potrebno u zavisnosti od broja aktivnosti i složenosti opisa troškova.

#### U PRILOGU JE NEOPHODNO DOSTAVITI FINANSIJSKU DOKUMENTACIJU NAVEDENU U TABELI - SLOŽENU PREMA REDOSLIJEDU NAVOĐENJA U TABELI.

R.BR.	PRAVDANJE UTROŠKA SREDSTAVA - FINANSIJSKA DOKUMENTACIJA
1.	Kopije računa - faktura
2.	Kopije zaključenih ugovora
3.	Fiskalni račun za sva izvršena plaćanja / ili potvrda da je dobavljač oslobođen fiskalizacije ili da nije u sistemu PDV-a
4.	Izvodi banke za sva izvršena plaćanja

#### \_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_ M.P. \_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_ MJESTO I DATUM POTPIS PODNOSITELJA IZVJEŠTAJA

#### OVLAŠTENO LICE
2) kommersiya mənbəələri (reklama, satıcılar, dilerlər, qablaşdırma, sərgilər) . 3) Ümuməlçatan mənbəələr (kütləvi informasiya vasitələri, istehlakçıların öyrənilməsi və təsnifatı ilə məşğul olan təşkilatlar) . 4) Empirik təcrübə mənbəələri (malın hiss edilməsi, öyrənilməsi, istifadə edilməsi). Həmin informasiya mənbəələrinin nisbi təsiri əmtəə kateqoriyası və alıcının xasiyyətnaməsindən asılı olaraq dəyişir. Ümumiyyətlə desək, istehlakçı daha böyük informasiya həcmini kommersiya mənbəələrindən, yəni bazaar fəaliyyətinin güclü təsiri altında olan mənbəələrdən əldə edir. Lakin ən faydalı olanlar isə şəxsi mənbəələrdir. Hər bir mənbəə növü alış haqqında qərarın qəbul edilməsinə müxtəlif təsir göstərir. Kommersiya mənbəələri adətən məlumatlandırır, şəxsilər informasiyanı qanuniləşdirir və/və ya ona qiymət verir. Misal üçün, həkimlər yeni dərmanlar haqqında kommersiya mənbəələrindən öyrənirlər, əldə edilən məlumatın qiymətləndirilməsi üçün öz həmkarlarına müraciət edirlər. İnformasiya toplanması nəticəsində istehlakçıların bazarda olan brendlər və onların xüsusiyyətləri haqqında xəbərdarlıqları yüksəlir. İnformasiyanın toplanmasına qədər istehlakçı əlçatan olan tam dəstdən yalnız bir neçə brendi tanıyır. Ona tanış olan kamera brendləri onun xəbərdarlıq dəstini təşkil edir. yeni daxil olan məlumat bu dəstin çərçivəsini genişləndirir, əlavə məlumat isə bir sıra brendləri nəzərdən keçirilənlərin siyahısından xaric etməyə kömək edir. Yerdə qalaraq istehlakçı meyarlarına cavab verən brendlər seçim dəstini təşkil edir. Məhz bu dəstdən istehlakçı öz yekun seçimini edəcəkdir (şək. 2). Praktiki mənada şirkət elə bir marketinq kompleksi işləyib hazırlamalıdır ki. bu onun brendini istehlakçının həm xəbərdarlıq dəstinə, həm də seçim dəstinə daxil etmiş olsun. Əgər brendə bu dəstlərə daxil olmaq müyəssər olmursa şirkət öz məhsulunu sata bilmək imkanın məhrum olur. Bundan əlavə, seçim dəstinə daha hansı brendlərin daxil olduğunu aşkar etmək lazımdır ki, öz rəqiblərini tanıya və müvafiq arqumentləşdirmə hazırlaya biləsiniz.
kimi vacib sahəsi etilen, polietilen və plastik məhsulların istehsalı da müqayisəli üstünlüyə malikdir. Xam neftdən başqa , ölk əmiz aliminium oksid hasilatında müqayisəli üstünlüyə malikdir. Azərbay can gələ c ə k də yaclı toxumlardan hazırlanmış un, arpa, zərif heyvan tükü, duzlanmış , dondurulmuş , k onservləşdirilmiş və qurudulmuş balıq qarac iyəri , dondurulmamış xərçəngəbənzərlər , dənli bitk ilərin unu (bu ğ dadan başqa ) dənli bitk ilərdən hazırlanan yemə k lər , səhər yemə k ləri , siroplar, şə k ər , səməni unu, təbii bal, daranmış və təmizlənmiş yun ixrac edə bilər . [ mənbə : « Azərbay canda məşculluq : cari və potensial müqayisəli üstünlük lərin araşdırılması « Ğurnal 2006»] Ümid edə k ki, ölk əmiz üçün « aş kar» və « müqayisəli üstünlüyün Balassa metodunun tətbiqi nəti c əsində alınmış nəti c ələr göstərilən sahələrin ixrac potensialından effektiv istifadə edilməsi üçün özəl olac aqdır . Q eyd etmək l a zımdır ki, xüsusi çə k isinə əsasən özəl yeri mineral məhsullar və ən özəl mineral yanacaq, neft və neft məhsualları 70-100 %xüsusi çə k iyə malikdir; 2. Mineral məhsulların xüsusi çə k iləri ilə müqayisəyə gəlməsələr də ixrac ın ümumi hə c mində kimya sənayesi məhsullarının öz yeri vardır . Təhlil apar dığımız yekun ili baxmasaq, çünki çox aşağı göstəri c iyə malikdir, qeyri-üxvi kimya məhsulları , qiymətli metallar başqa bu kimi məhsullarla müqayisədə daha çox xüsusi çə k iyə malikdir. 3. Plastik k ütlələr , kauçuk, rezin, onlardan hazırlanan məmulatlar ixrac ın quruluşunda adi gözlə bilən bir yerə malik dirlər . 4. Az qiymətli metallar və onlardan hazırlanan məmulatlar və onların tər k ibinə daxil olan qara metallar, qara metallardan məmulatlar , mis və ondan hazırlanan məmulatlar ( xüsusilə ); 5. Quru nəqliyyat vasitələri , uçan aparatlar, üzən nəqliyyat vasitələri qrupundan gəmilər , qayıqlar və üzən konstruksiyalar adlı məhsullar üstün xüsusi çə k iləri ilə seçilirlər . 6. Tox uğ uluq materialları məmulatları adlı məhsul qruplarından yekun 2008- ci ilin indikatoruni baxmasaq, pambıq ( xüsusilə ), k imyəvi saplar xüsusi çə k ilərinin çox olması ilə başqa bu kimi əmtəələrdən fərqlənirlər ;
- çox hallarda bu sad ə c ə mövcud qanunvericilik t ə l ə bl ə rinin bilinm ə m ə si, düzgün anlaşılmamasından yaranmışdır. Mə hz bu s ə b ə bd ə n ölk ə d ə vergi savadlılığının artırılması vacib mə s ə l ə dir. Vergil ə r Nazirliyi bununla ə laq ə dar müxt ə lif t ə liml ə rin keçirilm ə si, ə halinin m əlumatlandırılması üçün müxtə lif xidm ə tl ə rin göst ə rir v ə layih ə l ə r h ə yata keçirir. Lakin h ə l ə d ə ist ə nil ə n n ə tic ə y ə nail olun mamışdır. Bunun üçün ilk olaraq t ə liml ə rd ə vergil ə rin növl ə ri, d ə r ə c ə l ə rind ə n daha çox onun mahiyy əti izah olunmalıdır. Çünki vergil ə r ə ks ə r hallarda sad ə c ə m ə cburi öd ənişlə r, g ə lirl ə ri azaldan ə lav ə yük kimi qiym ə tl ə ndirilir. Bel ə olan t ə qdird ə öd ə yicil ə r daha az vergi öd ə m əyin yollarını axtar, qanun pozuntularına yol verirlə r. Buna gör ə d ə vergil ə rin mahiyy ə ti tam izah edilm ə li, g ə lir ə ld ə ed ən şə xsl ə r t ə r ə find ən onların ictimaiyy ət qarşısında mə suliyy ə tl ərinin olduğu də rk edilm ə lidir. Daha effektli n ə tic ənin alınması üçün isə z ə nnimc ə, uşaqların vergilər haqqında müə yy ə n bilikl ə rin ə ld ə olunması yönündə işlə r daha da t ə kmill əş dirilm ə lidir. Bunun üçün m ə kt ə bl ə rd ə müt ə madi olaraq t ə liml ə rin, t ə dbirl ə rin keçirilm ə si, h ə tta vergil ə rin ayrıca fə nn kimi t ədris olunması mə qs ə d ə uyğun olardı. Vergi orqanlarına ekskursiyaların təşkili, orada işçilə r t ə r ə find ə n m əlumatlandırılmaları, fəallıq göst ə r ə nl ərin mükafatlandırılması inkişafın sürə tl ə ndirilm ə sind ə müsb ə t t ə sir ed ə c ə kdir.
- 2. Dövl ə tl ə rin g ə lirl ə rind ə vergi daxilolmaları müxtə lif s ə viyy ə d ədir. Bununla bağlı dövl ə tl ə rin ə sas h ə d ə fi onun hakim mövqey ə malik olmasıdır. Çünki büdcə daxilolmalarında dig ə rl ə ri il ə müqayis ə d ə vergi g ə lirl ərinin payının çox olması, onun hakim mövqeyi dayanıqlı iqtisadiyyatın təmin olunmasına da yardım edir. Ölk ə mizd ə bunun üçün fikrimc ə vergi d ə r ə c ə l ərinin artılıb - azaldılması m ə s ə l ə sind ə n ə vv ə l t ə qdim olunan m əlumatların düzgünlük də r ə c ə l ə ri qiym ə tl ə ndirilm ə lidir. Bel ə ki, hazırda da aktual olaraq qalan m ə s ə l ə vergi öd ə yicil ə rinin s ə n ə dl ə rd ə etdikl əri saxtakarlıqlardır. Bu halların aşkarlanması, sayının azaldılması üçün İngiltə r ə , Danimarka kimi vergid ən yayınma hallarının aşağı olduğu ölkə l ə rin t ə crüb ə l ə rinin öyr ə nilm ə si m ə qs ə d əuyğun olardı.
Wd - доля кредитных (заемных) средств, в процентах; Kb - стоимость бюджетного финансирования (республиканского и/или местного бюджетов), в процентах; Wb - доля бюджетного финансирования (республиканского и (или) местного бюджетов), в процентах. Стоимость собственных денежных средств частного партнера принимается равной либо превышающей величину процентной ставки по государственным облигациям, эмитируемым Министерством финансов от имени Республики Беларусь (далее - государственные облигации), со сроком обращения, максимально близким к прогнозному периоду, плюс два - три процентных пункта либо соответствует иной обоснованной, рассчитанной с использованием доступных методик процентной ставке. Стоимость бюджетного финансирования может приниматься равной процентной ставке по государственным облигациям со сроком обращения, максимально близким к прогнозному периоду. Доля собственных денежных средств, кредитных (заемных) средств и бюджетного финансирования (республиканского и (или) местного бюджетов) определяется по отношению к инвестиционным затратам по проекту.

- 9. Дополнительно может проводиться оценка инвестиционной привлекательности проекта по следующим показателям:

9.1. 9.1. срок окупаемости проекта ( ):

где где - год, в котором NPV в последний раз принимает отрицательное значение; CF q - дисконтированный свободный денежный поток по проекту в q + 1 q году + 1; Q q - количество лет до года (включительно); IRR 9.2. внутренняя норма доходности ( ), отражающая значение ставки NPV дисконтирования, при которой равна 0 (нулю):

Проекты Проекты должны иметь выше, чем стоимость капитала,
21

2	1	1	35	00	Обязательные страховые взносы в бюджет государственного внебюджетного фонда социальной защиты населения Республики Беларусь
2	1	1	35	11	Обязательные страховые взносы работодателей, Белорусского республиканского унитарного страхового предприятия «Белгосстрах» (его обособленных подразделений), работающих граждан
2	1	1	35	12	Обязательные страховые взносы физических лиц, самостоятельно уплачивающих эти взносы в соответствии с законодательством о государственном социальном страховании
2	1	1	35	13	Обязательные страховые взносы, уплачиваемые организациями, в которых обеспечивались денежным довольствием военнослужащие срочной военной службы
2	1	1	35	14	Часть налога на профессиональный доход, зачисляемая в бюджет государственного внебюджетного фонда социальной защиты населения Республики Беларусь
2	1	1	35	15	Обязательные страховые взносы граждан за период прохождения сборов и участия в мероприятиях по мобилизационной подготовке
2	1	1	35	17	Исключена
2	1	2	00	00	Взносы на профессиональное пенсионное страхование
2	1	2	36	00	Взносы на профессиональное пенсионное страхование
3	0	0	00	00	НЕНАЛОГОВЫЕ ДОХОДЫ
3	1	0	00	00	Доходы от использования имущества, находящегося в государственной собственности
3	1	1	00	00	Доходы от размещения денежных средств бюджетов
3	1	1	38	00	Проценты за пользование денежными средствами бюджетов
3	1	1	38	01	Проценты, уплачиваемые банками за пользование денежными средствами республиканского и местных бюджетов
3	1	1	38	02	Проценты за пользование бюджетными займами, бюджетными кредитами, а также по обязательствам перед бюджетом по договорам уступки требования и по исполненным гарантиям
tip konsultasiya şirkə tl ə ri ölk ə l ə r ə v ə böyük transmilli şirkə tl ə r ə riskl ə rin idar ə olunması və g ə l ə c ə k ə bağlə gözl ə ntil ər haqqında mə lumatlar ötürür. Transmillil əşmə nin ə n ön əmli faktorlarından bir də kapitalın ixracı prosesidir. Bu proses ilk başda qə liz v ə riskli görüns ə d ə n ə z ə r yetirdiyimiz zaman bir çox transmilli şirkə t m ə hz kapital ixrac etdik ə d ə n sorna daha da maliyy ə imkanlarını artırdığını və böyüdüyünü gör ə bil ə rik. Bu cür müqavil ə l ə bağlanmazdan ə vv ə l şirkə tl ə r g ə d ə ckl ə ri ölk ə r əin qanunvericilik bazasını öyrə nir v ə lazım gə l ə rs ə d əyişdirilmə sin ə nail olurlar. Bel ə likl ə öz g ə l ə c ə k riskl ə rini qanunvericikil s ə viyy ə sind ə minumuma endirirl ə r. 'Birbaşa Xarici İnvistisiya' edən şirkə t ölk ə l ə rin sosial m ə d ə ni h əyatına inteqrasiya etmiş olur və öz m ə d ə niyy ə tl ə rini d ə burada t əbliğ etmə y ə çalışırlar. Xüsusil ə kapitalın ixrac olunduğu ölkə l ər az inkişaf etmiş ölkə olarsa burada sui- istifad ə halları hə dd ən artıq çox ola bilər. Bu daha çox özünü ekologiyanın hə dd ə n artıq çirklə ndirilm ə sind ə, yerli işçilə r ə f ə rqli münasib ə td ə d ə ölk ə l ə rin daxili siyasi iqtisadi m ə s ə l ə l ə rin ə müdaxil ə d ə özünü göst ə r ə bil ə r. Müst ə qlillikd ən sonra transmilli şirə ktl ə rin Az ərbaycana marağı yaranmışdır. Bu özünü daha çox neft v ə qida sektorunda özünü göst ə rdi. 1994- cü ild ə 'Əsrin Müqavil əsi'ndə dünyanın 8 ölkə sin t ə msil ed ə n 10- dan artıq transmilli şirkət iştirak edirdi. Bu say sonradan artaraq 40- ı keçdi. Baxmayaraq ki, o dövrdə ölk ə miz müharib ə şə raitind ə idi v ə h ə l ə da c ə bh ə d ə qızğın müharibə gedirdi bunula bel ə dünyanın ə n m əhşur neft kompaniyaları bu müqavilənin altına öz imzalarını atdılar. Hal hazırda ölkə miz ə qoyulan xarici investisiyanın hə cmi 150 mlrd. dollara yaxınlaşıb ki, buda MDB - ölk ə rind ə adambaşna düşə n xarici investisiya h ə cmin ə gör ə ölk əmizin ilk sırada olmasına gətirib çıxarıb. Şübhə siz ölk ə y ə bu q ə d ə r xarici investisiya c ə lb ed ə bilm ə k iqtisadi sah ə d ə aparılan islahatların uğurlu nə tic ə sidir. Bununla bel ə çalısmaq lazımdır ki, xarici investisiyalar sad ə c ə neft sektoruna deyil, iqtisadiyyatın digə r sah ə l ə rin ə maşınqayırma, mirkoelektornika, kə nd t ə s ərüfatı, yüngül sə n ə y ə , yeyinti, toxuculuq

65
Respublikasının vətəndaşlarına ölkəyə qayıtmaq üçün pasportu əvəz edən qayıdış şəhadətnaməsinin verilməsinə görə dövlət rüsumu tutulmur. Bu maddənin birinci cümləsində göstərilən hallardan başqa digər hallarda xarici ölkədə ümumvətəndaş pasportunu itirmiş və ya həmin pasportu oğurlanmış Azərbaycan Respublikasının vətəndaşı bu barədə xarici ölkənin müvafiq polis orqanı tərəfindən verilmiş təsdiqedici sənəd təqdim etdikdə ona qayıdış şəhadətnaməsinin verilməsinə görə dövlət rüsumu tutulmur. [100] 17.8. xarici ölkələrin müvafiq orqanları tərəfindən Azərbaycan Respublikasının vətəndaşlarına münasibətdə viza rəsmiləşdirilməsi üçün tutulan rüsumun məbləği bu Qanunla eyni hərəkətlərə görə müəyyən edilmiş məbləğdən fərqli olduqda, dövlət rüsumunun dərəcəsi müvafiq icra hakimiyyəti orqanının qərarı ilə həmin ölkələrdə Azərbaycan Respublikasının vətəndaşlarına münasibətdə tutulan rüsum səviyyəsində tətbiq edilir. [101]

Maddə faydalı modelin, sənaye nümunəsinin, əmtəə nişanının, Maddə faydalı modelin, sənaye nümunəsinin, əmtəə nişanının, 18. coğrafi göstəricinin, inteqral sxem əsərin, əlaqəli hüquqlar obyektinin topologiyasının və məlumat toplularının qeydə alınması, müvafiq mühafizə sənədlərinin verilməsi və onlarla bağlı digər hüquqi hərəkətlər, habelə icazələrin bəzi növlərinin verilməsi, nəqliyyat vasitələrinə və onların idarə edilməsi ilə bağlı hüquqi və fiziki şəxslərə xidmətlərin göstərilməsi üçün dövlət rüsumunun dərəcələri [102]

- 18.1. İxtira, faydalı model və sənaye nümunəsinə iddia sənədinin verilməsi üçün (iddia sənədinin ilkin ekspertizası və ekspertizası daxil olmaqla):
- 18.1.1. bir ixtira, bir faydalı model və bir sənaye nümunəsi üçün - 10 manat.
- 18.1.2. əlavə olaraq, çoxbəndli düsturun 1 - dən artıq hər asılı olmayan bəndi üçün - 7 manat.
- 18.1.3. əlavə olaraq, çoxbəndli düsturun 10 - dan artıq hər asılı olan bəndi üçün - 7 manat.
- 18.1.4. sənaye nümunəsinin 20 - dən artıq hər əlavə sənaye nümunəsi üçün - 5 manat.
- 18.1.5. iddia sənədinin mətninin 30 - dan artıq hər səhifəsi üçün - 1 manat.
- 18.2. İddia sənədi üzrə ilkinliyin xahiş edilməsi üçün (bir ədəd ilkinlik üçün) - 7 manat.
- 18.3. İddia sənədinin verildiyi tarixdən 1 ay keçdikdən sonra iddia sənədi materiallarında düzəliş və əlavələrin aparılması üçün - 6 manat.
- 18.4. Ekspertizanın sorğusuna cavabın verilmə müddətinin uzadılması üçün (12 aydan artıq olmamaq şərti ilə, hər bir ay üçün) - 5 manat.

18.3- 1. İddiaçının vəsatəti əsasında 'Patent haqqında' Azərbaycan Respublikası Qanununun 28- ci maddəsinin 9 - cu bəndinə uyğun olaraq, müddətin əlavə 2 ay uzadılması üçün - 20 manat; [103]

- 18.5. İddia sənədinə dair məlumatın müəyyən edilmiş müddətdən tez dərci üçün - 20 manat.
- 18.6. İddia sənədi barəsində məlumatın dərci üçün - 6 manat.
- 18.7. İxtira, faydalı model və sənaye nümunəsi barəsində məlumat axtarışı aparılması üçün vəsatət verilməsinə görə - 7 manat.