2.1.3. Uşaqların fikirlə rinin dinl ə nilm ə si v ə onların t ə hsil ə b ə rab ər çıxış imkanından yararlanmasının ilkin şə rti kimi dil öyr ə nm əyi yaxşılaşdırmaqla, 37 inklüziv t ə hsili t əşviq etmə k. 2.1.4. V ə t əndaşlıq və insan hüquqlarının öyr ə dilm ə sini d ə özünd ə ehtiva ed ə n t ə hsil 38 proqramlarının yaradılmasını güclə ndirm ə k. 2.1.5. H ə ssas v ə ziyy ə tl ə rd ə olan uşaqların iştirakını və c əlb olunmasını gücl ə ndirm ə k. 2.1.6. De- institutlaşmanı davam etdirmə kl ə, qayğı mü ə ssis ə l ə rind ə , o cüml ə d ə n himay ə dar ail ə l ə rd ə uşaqların keçmişdə zorakılığa mə ruz qalma m ə s ə l ə sini v ə z ə r ə rin aradan qaldırılması üçün görülmüş tə dbirl ə ri t ə hlil etm ə kl ə, uşaq mü ə ssis ə l ə rind ə yaşayan uşaqların hüquqlarına 39 dair Tövsiy ə y ə yenid ə n baxmaqla v ə Valideynl ərin ayrılması və himay ə y ə verm ə prosedurlarında uşağın hüquqları və üstün m ə nafeyi üzr ə Ekspertl ə r Komit ə sinin (CJ/ENF- ISE) f ə aliyy ə tini davam etdirm ə kl ə , valideyn himay ə sind ə n m əhrum olmuş və /yaxud alternativ qayğı şə raitind ə yaşayan uşaqları qorumaq. 2.1.7. H ə ssas v ə ziyy ə tl ə rd ə olan uşaqların , o cüml ə d ən qayğı müə ssis ə sini t ə rk ed ən uşaqların yetkinlik dövrün ə keçidini d ə st ə kl ə m ə k. 2.1.8. H ə r ə k ə td ə olan uşaqları , o cüml ə d ə n miqrant, qaçqınlar və sığınacaq axtaran uşaqları (xüsusil ə qızları) qorumaq üçün t ə dbirl ə ri gücl ə ndirm ə k, bu m ə qs ə dl ə bu uşaqların vaxtında aşkarlanması və yönl ə ndirilm ə si üçün mexanizml ə ri v ə ə m əkdaşlığı güclə ndirm ə k, el ə c ə d ə , inter alia, ail ə v ə icma əsaslı himayə formalarını təşviq etmə kl ə uşaqların immiqrasiyaya gör ə h ə bsin ə son qoymaq. 2.1.9. Əlilliyi olan uşaqların müdafi ə sini v ə iştirakını, o cümlə d ən onların mə kt ə b mühitin ə v ə r ə q ə msal mühit ə tam inteqrasiyasını d ə st ə kl ə m ə k.	2.2.2 Dig ə r vasit ə l ə rl ə yanaşı, uşaqlara tə sirl ə bağlı sistemli qiym ə tl ə ndirm ə l ə r yolu il ə v ə uşaqların ail ə l ə rind ən ayrılmasını önlə m ə k üçün ail ə l ə rin d ə st ə kl ə nm ə si vasit ə sil ə mövcud qurumların və xidm ə tl ərin uşaq yoxsulluğu və uşaqların tə crid olunması hallarına diqqə tl ə yanaşmasını və operativ reaksiya verm ə sini t ə min etm ə kd ə üzv dövl ə tl ə r ə d ə st ə k göst ə rm ə k. 2.2.3 Dövl ə tl əri yoxsulluqla bağlı dezaqreqasiya olunmuş məlumatların toplanmasını yaxşılaşdırmağa v ə yoxsulluqla mübariz ə t ə dbirl ə rinin t ə sirini monitorinq etm ə y ə t əşviq etmə k. 2.2.4 COVİD -19 il ə ə laq ə dar , h ə ssas v ə ziyy ə tl ə rd ə olan uşaqlar üçün meydana çıxmış yeni çağırışları t ə hlil etm ə k (miqrant v ə müşayiə t olunmayan v ə ayrılmış uşaqların sə hiyy ə xidm ə tl ə rin ə v ə himay ə y ə əlçatanlığı, hə bsd ə saxlanma, yoxsulluğun artması və s.). 2.2.5 Pozitiv valideynliyi d ə st ə kl ə y ə n, cinsind ə n, statusundan, qabiliyy ə tind ə n v ə ya ail ə v ə ziyy ə tind ə n asılı olmayaraq uşaqlar üçün bə rab ə r imkanlara t ə minat ver ə n siyas ə tl ə ri v ə t ə dbirl ə ri t əşviq etmə k. 2.2.6 Alud əçilik xarakterli davranışlardan ə ziyy ə t ç ə k ən uşaqlar və valideynl ə ri narkotik vasit ə l ə rd ə n istifad ə ed ən uşaqların v ə ziyy ə tini x ə rit ə l əşdirmə k, t ə hlil etm ə k v ə istiqam ə tl ə ndirici t ə limatlar t ə min etm ə k. 2.2.7 İrqçilik/qaraçılara qarşı sentimentlə rl ə mübariz ə aparmaq v ə qaraçı və köç ə ril ərin uşaqlarının tə crid olunması il ə bağlı mə s ə l ə l ə ri h ə ll etm ə k (yoxsulluq, t ə hsil v ə s ə hiyy ə xidm ə tl ə rin ə qeyri- adekvat çıxış imkanı, erkə n v ə /yaxud m ə cburi nikahlar v ə ya insan alveri daxil olmaqla). 2.2.8 Üzv dövl ə tl ə rd ə uşaq alveri ilə mübariz ə . 40 2.2.9 LGBTI uşaqların v ə ail ə l ə rin insan hüquqları probleml ə ri il ə bağlı tə dbirl ə r görm ə k. 2.2.10 Uşaqların psixoloji d ə st ə y ə çıxışını asanlaşdırmaq, uşaqların psixi sağlamlıq probleml ə rinin t ə m ə lind ə dayanan s ə b ə bl ə rl ə m əşğul olmaq v ə onların psixi sağlamlığını təşviq etmə k, bu m ə qs ə dl ə başqa vasitə l ə rl ə yanaşı, uşaqların psixi sağlamlığı barə d ə m əlumatlılığı artırmaq və onunla bağlı tabularla mübarizə aparmaq üçün valideynl ə r, baxıcılar, uşaqlarla işlə y ə n müt ə x ə ssisl ə r v ə könüllül ə r ə d ə st ə k göst ə rm ə k.