ahmedheakl/docatlas_instruct huggingface dataset:
www.iddeea.gov.ba

Strateški cilj: 1. Transparentan, efikasan i odgovoran javni sektor
Prioritet: 1.2. Ojačati vladavinu prava, sigurnost i osnovna prava
Srednjoročni cilj: Unapređenje sistema dokumenata uz poštovanje međunarodnih preporuka, efikasnosti vođenja registara i razmjene podataka uz neprekidnu mrežnu dostupnosti izvornim i prijemnim organima
Program u DOB-u: 0041070
Program: Pesonalizacija ID dokumenata, dokumenata za registraciju, centralne evidencije i jačanje i podrška mreže za prenos podataka
Projekt/programska aktivnost	Mjerljivi pokazatelj izvršenja (%, broj, opisno)	Polazna vrijednost	Ciljana godišnja vrijednost	Izvori finansiranja (budžet, krediti, donacije, ostali izvori)
Programska aktivnost: Administracija centralnih evidencija, jačanje kapaciteta mreže za prenos podataka i softverska podrška organima	Sigurnost sistema u skladu sa standardima	98%	99%	Budžet
Dostupnost centralnog sistema evidencija	98%	99%	Budžet
R.b.	Interna revizija	Nosilac jedinica) Nosilac jedinica)	Planirani kvartal za realizaciju

Napomena: Agencija u 2024. godini nema planiranih aktivnosti.

43
34

не по целевому назначению средств финансирования работ по поддержанию и повышению безопасности БелАЭС**
3	4	1	53	00	Средства целевого назначения, остающиеся в распоряжении государственных органов и других организаций**
3	4	1	53	01	Средства, получаемые из республиканского бюджета на специальные фонды, образуемые по решениям Президента Республики Беларусь**
3	4	1	53	02	Средства единого фонда предупредительных (превентивных) мероприятий по видам добровольного страхования, получаемые от страховой организации**
3	4	1	53	03	Средства, получаемые по договорам страхования, заключенным с Белорусским республиканским унитарным страховым предприятием «Белгосстрах» в виде страховых выплат по фактам ущерба, причиненного юридическим и физическим лицам вследствие чрезвычайной ситуации**
3	4	1	53	04	Средства, получаемые от Белорусского бюро по транспортному страхованию за участие в проведении обязательного страхования гражданской ответственности владельцев транспортных средств**
3	4	1	53	05	Средства, получаемые от предоставления арендного жилья, специальных жилых помещений государственного жилищного фонда, в размере платы за пользование такими жилыми помещениями**
3	4	1	53	06	Средства, поступающие от платы за капитальный ремонт, осуществляемой нанимателями жилых помещений (их частей) в общежитии**
3	4	1	53	07	Принудительный сбор**
3	4	1	53	08	Средства, получаемые от осуществления иностранной инспекционной деятельности на территории Республики Беларусь в рамках международных договоров в области контроля над вооружениями**
3	4	1	53	10	Средства, остающиеся в распоряжении организаций лесного хозяйства в соответствии с законодательными актами**
M ə rk ə zl əşmənin hakim olduğu Az ə rbaycan bürokratiyasında sürə tlilik v ə s ə m ə r ə lilik ə h ə miyy ə tli deyil, r ə smilik v ə normalar vacibdir. H ə tta paraler olan işlə r bel ə ,m ə rk ə zi idar ə etm ə konsepsiyası çə rçiv ə sind ə bürokratiyanın üst menecerl ə ri t ə r ə find ə n mü ə yy ə nl əşdirilə v ə idar ə oluna bilm ə m ə kd ə dir. Bunun ə sas s ə b ə bi m ə rk ə zi hakimiyy ə tin s ə lahiyy ə t v ə iş bölüşdürülmə sind ə qorxaq h ə r ə k ə tl ə ridir. Bu da zamanlara idar ə etm ənin lazımsız bir çox iş yığını içə risind ə boğulmasına sə b əb olacaqdır. İctimai xidmə tl ə rinin m ə rk ə z ə bağlanması resurslaın xidmə tl ə r ə ötürülm ə sind ə balanssızlıqlar sə b ə b ola bilm ə kd ə dir. Bu balanssızlıq xidmə tl ə rin s ə m ə r ə li v ə effektiv yerin ə yetirilm ə sin ə mane ə tör ə dir. Az ərbaycan bürokratiyası içə risind ə m ə rk ə ziyy ə tçi idar ə etm ə yanaşmasına paralel olaraq inkişaf edə n bir r ə hb ə rlik x ə st ə liyi status-kvodur. İdarə etm ə d ə mövcud v ə ziyy ətin qorunması və balansların pozulmaması ilə ə laq ədar narahatlıq t əşkilati strukturları geriyə salmaqda v ə yenil ə n ə r ək onların güclə nm ə sin ə mane olmaqdadır. Status- kvo anlayışı dövlə t idar ə çiliyind ə müxt əlif yanaşmaların və idar ə etm ə metodlarının tə tbiqini pozur. Bel ə ida ə etm ə anlayışı, iradə istifad ə sind ə n , ə ksiklikl ə rin v ə s ə hvl ə rin düz ə ldilm ə sind ən çox bunların üz ərisinin bağlanılması seçiminin önə çıxdığı yanaşmanı özündə ə ks etdirir. b) H ə ddind ən Artıq R ə smiyy ə tçilik; Bürokratik idar ə etm ə nin zaman iç ə risind ə pinsip v ə metodlara h ə ddind ən artıq də r ə c ə d ə sarılması xidmə tl ə rin r ə smiyy ə t mane ə l ə rin ə ilişmə sin ə s ə b əb olmaqdadır. M ə rk ə zl əşdirilmiş idarə etm ə yanaşmasına paralel olaraq inkşaf edə n s ə n ə dl əşmə , yoxlama v ə arxivl əşdirmə m ə s ə l ə si m ənfi bürokratiya konsepsiyasına sə b əb olmuşdur. M ə rk ə ziyy ə tçiliyin bir t ə siri olaraq q ə rar alma s ə lahiyy ə tinin yerind ə ola bilm ə m əsi, personalları hə r bar ə d ə m ə rk ə zl ə ə laq ə y ə keçm ə sini v ə ya m ə lumatland ıraraq təsdiqini almasını t ə l ə b edir ki, bu da h ə ddind ən artıq rə smiyy ətçiliyi artırmaqdadır. Menecerl ə rin irad ə l ə ind ə n istifad ə sini m əhdudlaşdıran detallı t ə nziml ə n ən qanunlar işlə rin icrasını yavaşladır. Ortaya çıxan prosedur yumağı, bürokratiyanı "vasitə" halından çıxararaq "mə qs əd" halına gə tirir. B ə z ə n irad ə istifad ə sind ən qaçınan , mə suliyy ə t
U PRILOGU DOSTAVITI FINANSIJSKU DOKUMENTACIJU KRONOLOŠKI POREDANU PO AKTIVNOSTIMA KOJE SU NAVEDENE U OBRASCU ZA FINANSIJSKI IZVJEŠTAJ. FINANSIJSKA DOKUMENTACIJA KOJASEDOSTAVLJAUPRILOGU MORABITIUREDNO SLOŽENA ZA SVAKU AKTIVNOST.

Tabela računa (Sva finansijska dokumentacija koja se dostavlja u privitku treba da bude numerirana prema aktivnostima i uredno složena prema aktivnostima na koje se odnosi, te unesena u donju tabelu).

Aktivnost	Račun broj:	Iznos
#### Mövzu 9. Alış və alışdan sonrakı proseslər

### Plan

- 1. Qərarların qəbul edilməsi prosesində situasiya amilləri
- 2. Alıcıların xarakteristikası
- 3. İstehlakçı məmnuniyyətinin əhəmiyyəti
- 1. Qərarların qəbul edilməsi prosesində situasiya amilləri

Situasiyalar tipi və situasiya təsirinin amilləri. İstehlak situasiyalarında insanlar və müxtəlif obyektlər iştirak edir (mallar, reklam), buna görə də onların göstərdiyi və situasiyanın hesabına baş verən təsiri ayırmaq lazımdır . Situasiya təsiri - müəyyən zamanda müəyyən yerdə baş verən müxtəlif amillər hesabına həyata keçirilən təsirdir, və həmin təsir istehlakçılardan və obyektlərdən asılı olmur .

#### İstehlak situasiyalarının əsas xarakteristikaları :

1) Fiziki mühit - istehlak situasiyasının maddi tərkib hissəsidir. Onlara coğrafi mövqe, tərtibat, səslər, iylər, işıqlandırma, hava, malın xarici görünüşü və bizi maraqlandıran obyektin digər hiss edilən mühitləri daxildir . 2) Sosial mühit - bu situasiyada digər şəxslərin mövcud olub - olmaması . 3) Zaman - davranışın həyata keçirilmə momenti ilə bağlı olan ( günün müəyyən vaxtı , həftənin günləri, ay, mövsüm ) və ya keçmişdə yaxud gələcəkdə hər - hansı hadisəyə aid olan situasiyanın zaman xarakteristikalarıdır ( məsələn, son alışın həyata keçirilməsi zamanı ). 4) İstehlakçının məqsədi - hazırkı situasiyada insanın nail olmalı və ya yerinə yetirməli olduğu məqsəd . 5) Öncəki vəziyyət - istehlakçının situasiyaya daxil olduğu əhval və ya şəraitlər (pulun miqdarı) . Situasiyanın tipləri . - şəxsi və ya qeyri - şəxsi ünsiyyət prosesində 1. Kommunikasiya situasiyası Kommunikasiya situasiyası istehlakçının iştirak etdiyi şəraitdir . Şəxsi ünsiyyət satıcı və ya digər istehlakçılarla
8.	Održavanje informatičke opreme	50000000-5	Okvirni sporazum	USLUGA	Kontinuirano tokom godine	1.000,00	Po potrebi	Budžet JU OŠ 'Ustikolina' Ustikolina	2025.godina	Nabavka će se vršiti na osnovu Okvirnog sporazuma koji će sa odabranim ponuđačem zaključiti Vlada BPK Goražde
9.	Čišćenje dimnjaka kotlana	50000000-5	Direktni sporazum	USLUGA	310,00	Oktobar	Budžet JU OŠ 'Ustikolina' Ustikolina	2025.godina
10.	O državanje školskog auta	50112200-5	Direktni sporazum	USLUGA	Kontinuirano tokom godine	1.000,00	Januar, juni	Budžet JU OŠ 'Ustikolina' Ustikolina	2025.godina
11.	Osiguranje službenog vozila	66514110-0	USLUGA	400,00	09.02.2024.	Budžet JU OŠ 'Ustikolina' Ustikolina	2025.godina	Nabavka će se vršiti na osnovu Okvirnog sporazuma koji će sa odabranim ponuđačem zaključiti Vlada BPK Goražde
12.	Tehnički pregled vozila	71631200-2	USLUGA	100,00	09.02.2025.	Budžet JU OŠ 'Ustikolina' Ustikolina	2025.godina	Nabavka će se vršiti na osnovu Okvirnog sporazuma koji će sa odabranim ponuđačem zaključiti Vlada BPK Goražde
13.	Usluge popravke i održavanja video opreme	50343000-1	Direktni sporazum	USLUGA	700,00	Juni,decembar	Budžet JU OŠ 'Ustikolina' Ustikolina	2025.godina
- 4.1 Dövl ət orqanları tə r ə find ə n normativ hüquqi aktların layihə l ərinin hazırlanması prosesind ə v ə t əndaş cə miyy ə ti nümay ə nd ə l ə rinin r ə y v ə t ə klifl ə rinin alınmasının təşkil edilmə si, ictimai dinl ə m ə l ə rin keçirilm ə si

###### İcra: mə rk ə zi icra hakimiyy əti orqanları - müt ə madi

- 4.2 Sahibkarlıq subyektlə ri v ə ə haliy ə xidm ə t göst ə r ə n dövl ət orqanları tə r ə find ə n v ə t əndaş cə miyy əti institutları ilə ə m əkdaşlığın tə kmill əşdirilmə si üçün müvafiq şuraların və ya ə m əkdaşlıq şə b ə k ə l ərinin yaradılması

###### İcra: mə rk ə zi v ə yerli icra hakimiyy əti orqanları - müt ə madi

- 4.3 İctimai maraq kə sb ed ə n q ərarların qə bul edilm ə si prosesind ə ictimaiyy ə tin iştirakının artırılması vasitə si kimi internet s ə hif ə l ə rind ə n istifad ə edilm ə si (v ə t əndaşların tə klif v ə r ə yl ə rinin q ə bul edilm əsi, onlayn diskussiyaların, interaktiv sual cavab bölm ə l ərinin yaradılması və s.)

###### İcra: mə rk ə zi v ə yerli icra hakimiyy əti orqanları - müt ə madi

- 4.4 Dövl ət orqanları tə r ə find ə n müt əmadi olaraq 'Açıq Qapı' və t əndaş forumlarının keçirilmə si

###### İcra: mə rk ə zi v ə yerli icra hakimiyy əti orqanları - müt ə madi

#### 5. Elektron xidmətlərin təkmilləşdirilməsi

###### Görüləcək işlər və nəticə indikatorları:

- 5.1. Elektron xidmətlərin göstərilməsi üzrə altı aylıq və illik qiymətləndirimələrin həyata keçirilməsi və ictimaiyyətə açıqlanması

###### İcra: Rabitə və İnformasiya texnologiyaları Nazirliyi - 2012-2014-cü illər

- 5.2. Elektron Hökumət üzrə Dövlət Agentliyinin fəaliyyətinin təmin edilməsi

###### İcra: Nazirlər Kabineti, Rabitə və İnformasiya Texnologiyaları Nazirliyi - 2012- ci il iyun ayınadək

- 5.3. Dövlət orqanları tərəfindən səlahiyyətlərinə uyğun olaraq həyata keçirdikləri elektron xidmətlər barədə ildə bir dəfədən az olmayaraq ictimai təqdimatların həyata keçirilməsi

###### İcra: mərkəzi icra hakimiyyəti orqanları - 2012-2014- cü illər

- 5.4. Dövlət orqanları arasında elektron informasiya dövriyyəsinin təmin edilməsi məqsədi ilə vahid sistemin yaradılması

###### İcra: Rabitə və İnformasiya texnologiyaları Nazirliyi - 2013-cü il

- 5.5. Rüsumların və vergilərin elektron qaydada (real vaxt rejimində) ödənilməsinin təmin edilməsi

###### İcra: mərkəzi icra hakimiyyəti orqanları - 2012-2013- cü illər

- 5.6. Regionlarda əhalinin elektron xidmətlərdən istifadə imkanlarının artırılması üzrə tədbirlərin həyata keçirilməsi

###### İcra: mərkəzi icra hakimiyyəti orqanları, Rabitə və İnformasiya Texnologiyaları Nazirliyi - 2012-2013- cü illər
55

171	Расходы на целевые мероприятия по восстановлению и развитию регионов, пострадавших в результате катастрофы на Чернобыльской АЭС
172	Исключена
173	Проведение мероприятий по радиационной защите и адресному применению защитных мер
174	Предоставление льгот и выплата компенсаций населению, пострадавшему от катастрофы на Чернобыльской АЭС
175	Расходы на организацию бесплатного питания учащихся на территории радиоактивного загрязнения
176	Прочие защитные мероприятия в сельскохозяйственном производстве на загрязненных радионуклидами территориях
177	Исключена
178	Расходы на приобретение медицинской, коммунальной и другой техники и оборудования для наиболее пострадавших от катастрофы на Чернобыльской АЭС регионов
179	Совершенствование организации санаторно - курортного лечения и оздоровления детей, проживающих (обучающихся) на территории радиоактивного загрязнения
180	Расходы по строительству объектов газификации жилищного фонда на загрязненных радионуклидами территориях
181	Финансирование части расходов по жилищно - коммунальным услугам населению, проживающему в не обслуживаемом организациями системы Министерства жилищно - коммунального хозяйства жилищном фонде
182	Субсидии на финансирование части расходов по оказанию услуг бань общего пользования и душевых
183	Исключена
184	Исключена
185	Капитальный ремонт, реконструкция, модернизация котельных жилищно - коммунального хозяйства, включая расходы на их перевод на местные виды топлива
186	Расходы по финансированию реализации энергоэффективных мероприятий в многоквартирных жилых домах
187	Капитальный ремонт, реконструкция, модернизация тепловых сетей и центральных тепловых пунктов
188	Расходы организаций жилищно - коммунального хозяйства, связанные с регистрацией граждан по месту жительства и месту пребывания
189	Возмещение расходов организаций, осуществляющих эксплуатацию жилищного фонда и (или) предоставляющих жилищно - коммунальные услуги, на электроэнергию, потребляемую на освещение вспомогательных помещений и работу оборудования, в том числе лифтов, в многоквартирных жилых домах, которые не могут быть начислены плательщикам жилищно - коммунальных услуг в связи с применением предельно допустимых размеров возмещения таких расходов
190	Расходы, связанные с ликвидацией последствий чрезвычайных ситуаций
191	Расходы за счет средств, полученных от предоставления на возмездной основе услуг правительственной и оперативной связи
194	Предупреждение чрезвычайных ситуаций
195	Содержание Полесского государственного радиационно - экологического заповедника
196	Исключена
197	Исключена
198	Расходы по проекту «Модернизация системы здравоохранения Республики Беларусь»
199	Исключена
şəhadətnamənin şəhadətnamənin verilməsinə və onun müddətinin uzadılmasına dövlət rüsumunun dərəcələri [45]

Dövlət rüsumu tutulmalı olan hərəkətlər	Dövlət rüsumunun məbləği
10.1. Daşınmaz əmlakın (torpaq sahələri və torpaqla möhkəm bağlı olub təyinatına tənasübsüz (hədsiz) zərər vurulmadan yerinin dəyişdirilməsi mümkün olmayan bütün əşyalar, o cümlədən binalar, qurğular, yaşayış və qeyri - yaşayış sahələri, əmlak kompleksi kimi müəssisələr) və ya mülkiyyətində daşınmaz əmlak olan müəssisədəki payın özgəninkiləşdirilməsi və yaşayış sahələrinin müvəqqəti istifadəyə verilməsi barədə müqavilələrin təsdiqi üçün:
10.1.1 . müqavilə üzrə əmlak ərin (arvadın), uşaqların, valideynlərin, babanın, nənənin, nəvənin, qardaşın, bacının mülkiyyətinə keçirsə	20 manat
10.1.2. müqavilə üzrə əmlak başqa şəxslərin mülkiyyətinə keçirsə [46]	250 manat
10.1.3. yaşayış sahələrinin müvəqqəti istifadəyə verilməsi üçün	20 manat
10.2. Nəqliyyat vasitələrinin özgəninkiləşdirilməsi müqavilələrinin təsdiqi üçün:
10.2.1. müqavilə üzrə əmlak ərin (arvadın), uşaqların, valideynlərin, babanın, nənənin, nəvənin, qardaşın, bacının mülkiyyətinə keçirsə	25 manat
10.2.2. müqavilə üzrə əmlak digər şəxsin mülkiyyətinə keçirsə	50 manat
10.3. Yaşayış evlərinin tikintisi üçün torpaq sahələrinin müddətsiz istifadəyə verilməsi haqqında müqavilələrin təsdiqi üçün:
10.3.1. müqavilə üzrə istifadə hüququ ərə (arvada), uşaqlara, valideynlərə, babaya, nənəyə, nəvəyə, qardaşa, bacıya keçirsə	10 manat
10.3.2. müqavilə üzrə istifadə hüququ digər şəxsə keçirsə	15 manat
10.4. Kredit müqavilələrinin təminatı kimi bağlanılan girov (ipoteka) müqavilələri üzrə:
10.4.1. dəyəri 2000 manatadək	5 manat
10.4.2. dəyəri 2000 manatdan 5000 manatadək	20 manat
10.4.3. dəyəri 5000 manatdan çox olduqda	30 manat
10.5. İpoteka krediti hesabına alınan yaşayış sahəsinə dair qarışıq müqavilə formasında bağlanan alğı - satqı və ipoteka müqaviləsinin təsdiqi üçün:
10.5.1. Bakı şəhərində	110 manat
10.5.2. digər şəhər və rayonlarda	44 manat
10.6. Qanunvericilikdə nəzərdə tutulmuş güzəştli ipoteka krediti hesabına alınan yaşayış sahəsinə dair qarışıq müqavilə formasında bağlanan alğı - satqı və ipoteka müqaviləsinin təsdiqi üçün:
10.6.1. Bakı şəhərində	55 manat
10.6.2. digər şəhər və rayonlarda	22 manat
www.iddeea.gov.ba

Strateški cilj: 1. Transparentan, efikasan i odgovoran javni sektor
Prioritet: 1.2. Ojačati vladavinu prava, sigurnost i osnovna prava
Srednjoročni cilj: Unapređenje sistema dokumenata uz poštovanje međunarodnih preporuka, efikasnosti vođenja registara i razmjene podataka uz neprekidnu mrežnu dostupnosti izvornim i prijemnim organima
Program u DOB-u: 0041070
Program: Pesonalizacija ID dokumenata, dokumenata za registraciju, centralne evidencije i jačanje i podrška mreže za prenos podataka
Projekt/programska aktivnost	Mjerljivi pokazatelj izvršenja (%, broj, opisno)	Polazna vrijednost	Ciljana godišnja vrijednost	Izvori finansiranja (budžet, krediti, donacije, ostali izvori)
Programska aktivnost: Personalizacija, tehnička obrada, skladištenje i transport identifikacionih dokumenata, registarskih tablica i dokumenata za registraciju vozila	Broj urađenih i isporučenih identifikacionih dokumenata	916.000	1.625.000	Budžet
Broj izrađenih i isporučenih registarskih tablica i dokumenata za registraciju vozila	2.627.000	1.415.000	Budžet
R.b.	Upravni nadzor	Nosilac jedinica) Nosilac jedinica)	Planirani kvartal za realizaciju

Napomena: Agencija u 2024. godini nema planiranih aktivnosti.

39
- onu da qeyd etmək lazımdır ki,plastik kartlarla əməliyyat aparan maöaza və digər xidmət təşkilatlarının reyqinqi və imici nəğd pulla hesablaşmalar aparan mağazalara nisbətən yüksək olur. Lakin onu da qeyd etmək lazımdir ki, plastik karların üstün cəhətləri ilə yanaşı ç atışmayan cəhətləri də mövcuddur : - plastik kartlarla əməliyyat para bilmək üçün mağazalar və xidmət təşkilatları bu xidmət növünu müştəriyə təqdim edə bilmək üçün yüksək məsrəflər çəkməli,lzımi aparatları almalı və onları işlək vəziyyətdə saxlamalıdırlar; Plastik kartların banklar üçün əhəmiyyəti: 1.müştərilərin plastik kartlarla əməliyyatı banklara cəlb olunmuş vəsaitin həcmini artırır ; - plastik kartları banklardan aldıqda müştəri müəyyən vəsait ödəyir,eyni zamanda kartdan istifadə dövründə də müştəri apardığı əməliyyatıdan asılı olaraq banka müxtəlif xidmət haqqi ödəməli olur ; - bankın emissiya etdiyi plastik kart ödəmə dövriyyəsində nəğd pulun sıxışdırılıb çıxarılmasında mühüm rol oynayır ; - müştərilərinin plastik kartdan istifadəsi bankın nüfuzunu artırır.

Bank sektoru daim dinamik v ə d əyişkən plduğu üçün banklar həmişə öz f ə aliyy ə tl ə rini, inkişaf və g əlir konsepsiylarını,risklə rini,g ə lir v ə m ə nf əə ti v ə el ə c ə d ə x ə rcl ərini planlamalı,rə qab ə tin günd ə n-gün ə artdığı mühitdə g ə l ə c ə k dövrü proqnozlaşdırmalıdırlar . Proqnozlaşdırma dedikdə - bankların gə l ə c ə k dövr üçün g ə lir v ə x ə rcl ə rinin miqdarini,mümkün ola bil ə c ək risk ehtimallarını,rentabelliyi,likvidlik
bir d əyişiklik və lizenziya sazişlə rind ə lisenziya ver ə nin riskd ən uzaq qalması kimi amill ə r ə gör ə bu strategiya ad ə t ə n ən asanıdır. (Multidomestic strategy) - Çoxv ə t ə nli strategiya Çoxv ə t ə nli strategiya ə t ə nli strategiya m ə rk ə zd ə n idar ə olunan v ə h ə r ölk ə y ə gör ə müst ə qil istehsal siyas ə ti aparan şirkə tl ə rdir. Bunlar ad ə t ən françayzinq, filialı vəya iş biriliyi şə klind ə asılılığı az olan firmalardır. Daxili bazarlara uyqun mə hsul istehsal edirl ə r v ə bazarın istə yin ə cavab verm ə d ə r ə c ə si yüks ə kdir. Bununla birlikd ə bu firmalarda o q ə d ə r d ə qiym ə t üstünlüyü yoxdur. McDonald`s kimi bir çox yem ək istehsalcısı daxili bazarın dadına uyqun yem ə k ə ld ə etm ə k üçün ə sas ən bu strategiyanı istifadə edir. Yaponiyada 2.000`d ən çox McDonald`s restoranları var və bir n ə sild ə n çoxdur ki bu ök ə d ə mövcutdurlar v ə bunun yanında orta bir Yapon ailəsi McDonald`sın Yaponların ixtirası olduğunu düşünmə kt ə sdir. (Global strategy) - Qlobal strategiyanı qə bul ed ə n firma Qlobal strategiya strategiya fabrikl ə ri öyr ə n ə n v ə standardartlaşmanı araşdıran yüksə k d ə r ə c ə d ə m ə rk ə zil əşmiş idar ə sistemin ə malikdir. Bu strategiya m ə nims ə y ən firmalar aşağı maya də y ə ri üz ə rind ə durmaqdadırlar. Firma ə g ə r daxili bazara cavab verm ə d ə r ə c əsini qaldırmaq ist ə yirs ə bu strategiya onlara m ə sl ə h ə t görülmür. (Transnational strategy) - Transmilli strategiya da Transmilli strategiya strategiya iqtisadi miqyas v ə biliyi d ə rinl ə m ə sin ə araşdırmaqla bə rab ə r bazara cavab ver ə bilm ə d ə r ə c ə si üz ə rind ə d ə durur. S ə lahiyy ə tl ə r sad ə c ə firmanın və t ə nind ə yox eyni zamanda t əşkilatın olduğu bütün hə r yerd ə mövcuddur. Transmilli t ə svird ə madd ə , insanlar v ə fikirl ə rd ə beyn ə lmil ə l s ə rh ə dl ə ri göz önün ə alınır. Bu firmalar daha önc əki üç strategiyaların üstünlüklə rini özünd ə c ə ml əşdirir. Bu firmaların hansı ölk ənin firması olduğu önəmli deyil çünkü dünya miqyasında müstəqil şə b ə k ə y ə sahibdirl ə r v ə bir sözl ə onlar 'dünya firmaları' olaraq düşünülə bil ə r. Transmilli firmada lokal s ə viyy ə d ə ön ə mli f ə aliyy ə tl ə r v ə idari işlər yaxın firmada m ə rk ə zil əşmə yib, h ər bir şöbə öz işində s ə rb ə stdir. Nestle v ə Coca-Cola bu kimi strategiyalara uyqun firmalardır. Ana və t ə ni İ sveçr ə olan Nestlenin əmlakının 95% -

53
almalarına yol yaratmaq üçün və başqa bu kimi hədəf yönlü fəaliyyətlər üçün də genişləndirilə c əkdir . Ümum unifikasiya olunmuş beynəlxalq tic arət təşkilatı tic arət müqavilələrinin həyata keçirilməsi yolu ilə üzv ölkələrdə tic arət reğimini tənzimləyir . Əlavə olaraq, bir çox tic arət müqa vilələrinin həyata keçirilməsi və idarə edilməsi üçün lazımı mühit yara dır . Əslində , ÜTT, çox tərəfli tic arət müqavilələri özəlində fəaliyyət göstərən bir formdur. ÜTT, qeyd olunandan əlavə , Nazirlər Konfransında qəbul olunacaq qərar lara əsasən , üzv lər arasında çoxtərəfli tic arət əlaqələrindəki müzakirələrini nəti c ələrinin həyata keçirilməsi üçün də mühit yaradır . ÜTT, qlobal iqtisadi siyasətinin yaradılmasında daha çox dolcunluq əldə etmək hədəfilə lazım olan vaxtda Unifikasiya olunmuş beynəlxalq Valyuta Fondu və Unifikasiya olunmuş beynəlxalq Yenidənqurma və Inkişaf Bankı (Unifikasiya olunmuş beynəlxalq bankı ) ilə onunla əlaqəli idarələrlə də işbirliyi həyata keçirir. ÜTT sisteminin özəlını təşkil edən əmtəə tic arətinə dair çoxtərəfli müqavilələri n özü QATT-da ortaya qoyulmuşdur . Yuxarıda bildirdiyimiz kimi, QATT- ın özəl hədəf i üzv ölkələrdəki tic arət qurumlarının bir- birilə ədalətli rəqabət şərtləri altında tic arətlə məşcul ola bilə c əkləri bir müstəqil və açıq tic arət sisteminin yaradılmasıdır . QATT- ın tamalayı c ı müqavilələri nin ortaya qoyd uğ u müxtəlif qay daların qarışıqlıqlarına baxmayaraq, sistem bir sıra bəsit qaydalara özəllanır . Qeyd olunan qaydaların sayı 4-dür: 1) Tariflərin vasitəsilə yerli sənayeni qorumaq: QATT tic arəti mərhələli olaraq müstəqilləşdirməyi qarşısına hədəf qoymasına baxmayvaraq, üzv ölkələ rin yerli istehsalını xarici rəqabət qarşısında qoruya bilə c əyini də qəbul edir. Ancaq, ölkələrin qeyd olunan qorumanı tariflər vasitəsilə həytaa keçirilmələri labüddür. Bir sıra xüsusi hallar xaric ində kəmiyyət məhdudiyyətlərinin istifadəsi qadacan olunur. 2) Əlaqədar tariflər : Ölkələr tarifləri endirmək və çoxtərəfli tic arət müza- kirəsində tic arətə dair başqa bu kimi maneələri aradan qaldıraraq yerli istehsala səmtlənmiş qorumanı azaltmaca və mümkün old uğ u halda aradan qaldırmaca mə cburdur. Qeyd olunan halda sıralanan tarif dərə c ələri hər respublikanın ənənəvi