ahmedheakl/docatlas_instruct huggingface dataset:
Federalno ministarstvo prostornog uređenja Obrazac 4

za izvještavanje o namjenskom utrošku sredstava za transfere drugim nivoima vlasti i fondovima za:

▪ 'Kapitaln e transfere drugim nivoima vlasti i fondovima - zaštita nacionalnih spomenika',

▪ 'Tekuć e transfere drugim nivoima vlasti i fondovima - Transfer za prevenciju i sanaciju šteta nastalih usljed poplava i klizišta',

▪ 'Tekuć e transfere drugim nivoima vlasti i fondovima - za projekat utopljavanja zgrada radi uštede energije', utvrđenih Budžetom Federacije Bosne i Hercegovine

IV - OSTVARENI REZULTATI/POZITIVNI EFEKTI

KRATAK OPIS NAKON REALIZACIJE PROJEKTA (navesti ostvarene rezultate i efekte nakon realizacije projekta, sa mjerema za održivost projekta)

NAPOMENA:

- 1. Izvještaji o namjenskom utrošku sredstava dostavljaju se isključivo prema Obrascu 4 (isti se može preuzeti na www.fmpu.gov.ba) i nijedan drugi narativni i finansijski izvještaj neće se se smatrati relevantnim.
- 2. Obrazac 4 sastavni je dio Ugovora potpisanog između davaoca i korisnika sredstva ,
- 3. U prilogu ovog Izvještaja obavezno dostaviti originale ili ovjerene kopije finansijsko-knjigovodstvene dokumentacije na osnovu koje je izvršeno plaćanje, sa dokazima o uplati , za troškove koji su namjenski finansirani sredstvima Ministarstva.
- 4. U slučaju dostavljanja Izvještaja o namjenskom utrošku sredstava koji nije u formi Obrasca 4 smatrat će se da isti nije dostavljen u skladu sa Odlukom i Ugovorom između davaoca i korisnika sredstava.
- 5. Datumi uplata po predračunu, računu, ugovoru moraju biti poslije datuma Ugovora o namjenskom korištenju sredstava za predmetni program.

Za sve nejasnoće oko Izvješ taja, prije dostavljanja istog, molimo Vas da nas kontaktirate na 033/ 726-514. U \_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_, \_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_ godine

Potpis odgovorne osobe: \_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_ (potpis i pečat )
Son ill ər 'Qrup 25' daxilində ə n ç ox TMK Sloveniyaya m ə xsus olub. Macarıstan və Xorvatiya liderlikl ə rini qoruyub saxlasalar da, Pol ş a, Ç exiya v ə Slovakiya ö z m ö vqel ə rini itiribl ə r. Rusiya is ə ə ksin ə ö z m ö vqel ə rini kifay ə t q ə d ə r g ü cl ə ndirib. 2001-ci ilin yekununa M ə rk ə zi v ə Şə rqi Avropa ö lk ə l ə rinin 25 lider TM Ş -nin xarici aktivl ə rinin ü mumi h əcmi 8,9 milyard dollara yaxınlaşıb. Bu, bir TMŞ -nin orta hesabla 357 milyon dollar xarici aktivi olması deməkdir. 'Qrup 100'ə daxil olan TM Ş -l ə r ü zr ə is ə bu g ö st ərici 30 milyard dollar, 'Qrup 50' ü zr ə is ə 3,7 milyard dollar t əş kil edir. Bel ə likl ə , M ə rk ə zi v ə Şə rqi Avropa ö lk ə l ə rinin ə n iri TM Ş -l ə ri bel ə ö z aktivl ə rinin h ə cmin ə g ö r ə , o q ə d ə r d ə b ö y ü k olmayan ş irk ə tl ə rdir. Bununla bel ə , ə n y ü ks ək artım dinamikası mə hz bu g ö st ə rici ü zr ə m üş ahid ə edilir. Bel ə ki, 1997-ci ill ə m ü qayis ə d ə 2001-ci ild ə 25 lider TM Ş -nin xarici aktivl ə rinin ü mumi h ə cmi 316,7% artmışdır. Ü mumilikd ə is ə , 25 lider TM Ş d ünyanın aparıcı ş irk ə tl ə rind ə n ə h ə miyy ə tli d ə r ə c ə d ə geri qalırlar. Lakin, bu gö st ə ricil ə rin h ər birinin artım dinamikası kifayə t q ə d ə r y ü ks ə kdir. 25 lider TMK- nı n transmillilik indeksi 2001-ci ilin sonuna 30,3% t əş kil edib. Bu o dem ə kdir ki, onlar bu g ö st ə rici ü zr ə d ə dig ə r qrup TMK-larda n geri qalırlar. Bel ə likl ə, yuxarıdakı rə q ə ml ə rd ən aydın olur ki, Mə rk ə zi v ə Şə rqi Avropa ö lk ə l ə rinin TMK-lar ı beyn ə lmil ə ll əş m ə nin ilkin m ə rh ə l ə sind ə dirl ə r v ə h ə l ə ki, onların m ö vqel ə ri kifay ə t q ə d ə r z ə ifdir. Daxili iqtisadi rejiml ə rin qeyri-sabitliyi d ə TMK- l arı n n ə tic ə l ə rin ə ö z t ə sirini g ö st ə rir. TMK-l arı n aktiv istehsal, investisiya, ticar ə t f ə aliyy əti onlara istehsalın və m ə hsulun b ö l üş d ü r ü lm ə sinin beyn ə lxalq t ə nziml ə yicisi rolunu oynama ğ a imkan verir. Bununla da, onlar bu v ə ya dig ə r ö lk ə nin beyn ə lxalq ə m ə k b ö lg ü s ü sistemind ə v ə d ü nya t ə s ə rr üfatı ə laq ə l ə rind ə m ö vqel ə rinin m üə yy ə nl əş dirilm ə si üçü n vacib amil kimi çıxış edir. İnkiş af etm ə kd ə olan ö lk ə l ərin iqtisadiyyatlarına daxil olan TM K-lar iqtisadiyyatın ə sas sah ə l ə rind ə lider m ö vqel ə ri ə ll ə rin ə ke ç irirl ə r. Bel ə ki, onlar

27
Ukupni korisnici rezultata projekta: korisnici rezultata projekta: (unesite ukupan broj direktnih korisnika i indirektnih korisinika projekta. Direktni korisnici su oni koji su imali neposredan dodir sa aktivnostima i rezultatima projekta. Za ove korisnike potrebno je da možete dokazati da su u određeno vrijeme bili na određenom mjestu ili događaju koji je dio dogovorenih projektnih aktivnosti. Indirektni korisnici treba da osjete efekte projekta preko osoba, događaja, situacija koje nisu upravljane od strane projekta , ali su bazirane na projektnoj metodologiji, rezultatima i aktivnostima)

Korisnici	Broj mladih (15-30)	Broj ž ena	Broj m uškaraca	Ukupno
Direktni korisnici
Indirektni korisnici

### Popis angažovanog stručnog osoblja na provođenju projektnih aktivnosti :

Stručno osoblje angažovani na projektu
R. br.	Ime i prezime	Stručna sprema	Znimanje	Aktivnosti na projektu

Vidljivost i dokaz o provođenju projekta: i dokaz o provođenju projekta: ( navedite promotivne aktivnosti koje ste imali tokom perioda izvještavanja (objavljene medijske članke, radio emisije, intervjue, web - objave na vašim lokalnim web stranicama, plakate, promotivni materijal i sl.) Problemi i ostale informacije i ostale informacije : (u ovom dijelu potrebno je navesti ostale informacije vezane za projekat i/ili probleme koji su se javili tokom implementacije, a mogu ili su već uticali na realizaciju plana aktivnosti ili mogu ugrozit i provođenje projekta u cjelini. U slučaju da nije bilo takvih problema, napisati 'Ništa za izvještavanje') Ako je projekat u toku, ukratko opišite djelimičnu realizaciju projekta i u prilogu dostavite plan realizacije nastavka projekta te izvod iz banke kojim se dokazuje da se preostala sredstva nalaze na računu korisnika sredstava.

## FINANSIJSKI IZVJEŠTAJ

####### ( IZVJEŠTAJ O NAMJENSKOM UTROŠKU SREDSTAVA )

Finansijski izvještaj mora biti usaglašen sa prijedlogom budžeta projekta koji je dostavljen u prijavnom obrascu. Plaćanja obavljati žiralno (bezgotovinski) , a gotovinska plaćanja dozvoljena samo kada je to neophodno zbog prirode projektne aktivnosti.

##### PREGLED UKUPNIH PRIHODA ZA PROJEKT

R.br.	Izvor sredstava - naziv finansijera/sufinansijera	Iznos
1.	Sredstva Ministarstva obrazovanja, nauke, kulture i sporta
2.	Ostala budžetska sredstva (općina, kanton, FBiH, BiH)
Na osnovu Poglavlja IV, Odjeljak A, član a 23. t ačka b) Ustava Bosansko-podrinjskog kantona Goražde ('Službene novine Bosansko -podrinj skog kantona' broj: 8/98, 10/00 i 5/03) i člana 106. Poslovnika Skupštine Bosansko - podrinjskog kantona Goražde ('Službene novine Bosansko- podrinjskog kantona' broj: 10/08 i 1/15 ), Skupština Bosansko -podrinjskog kantona Goražde, na 3. redovnoj sjednici, održanoj 18. marta 2015. godine, d o n o s i:

## Z A K O N O IZVRŠENJU BUDŽETA BOSANSKO -PODRINJSKOG KANTONA GORAŽDE ZA 2015. GODINU

### I OPĆE ODREDBE Član 1.

Ovim Zakonom se uređuje struktura prihoda i primitaka te rashoda i izdataka Budžeta Bosansko- podrinjskog kantona Goražde (u daljem tekstu: Budžet), njegovo izvršavanje, prioriteti plaćanja, obim zaduživanja i garancija, upravljanje javnim dugom, te finansijskom i nefinansijskom imovinom, prava i obaveze korisnika budžetskih sredstava (u daljem tekstu: Budžetskih korisnika), ovlaštenja Vlade Bosansko - podrinjskog kantona Goražde (u daljem tekstu: Vlada Kantona), Ministarstva za finansije i Ministra za finansije u izvršavanju Budžeta Bosansko- podrinjskog kantona Goražde za 2015. godinu, transparentnost i javnost Budžeta, računovodstvo, nadzor i revizija Budžeta, te druga pitanja u izvršavanju Budžeta.

### Član 2.

Budžet se sastoji od općeg i posebnog dijela i kapitalnog budžeta. Opći dio Budžeta čini Račun prihoda i rashoda, Račun kapitalnih primitaka i izdataka i Račun finansiranja. Posebni dio Budžeta sastoji se od plana rashoda i izdataka budžetskih korisnika iskazanih po vrstama, raspoređenih u tekuće izdatke i kapitalne investicije. Kapitalni budžet čine izdvajanja za kapitalne investicije po godinama i izvorima finansiranja. U računu prihoda i rashoda iskazuju se porezni i neporezni prihodi i drugi prihodi i primici, te rashodi i izdaci utvrđeni za finansiranje javnih izdataka na nivou Bosansko - podrinjskog kantona Goražde ( u daljem tekstu: Kanton) na temelju zakonskih i drugih propisa. U Računu kapitalnih izdataka i primitaka iskazuju se primici od nefinansijske imovine i izdaci za nefinansijsku imovinu. U Računu finansiranja iskazuju se primici od finansijske imovine, primjeni krediti i zajmovi, te izdaci za finansijsku imovinu i otplatu kredita i zajmova.
(yalnız inflyasiyanın aşağı t empl əri şə raitind ə t ə dbiq olunur). Bu metod geyim v ə ayaqqabı qrupunun ə mt əə l ə ri üçün istifad ə olunduqda indeksin he sablanması üçün müvafiq olacaq yay v ə qış mövsümü əşyalarının qiymə tl ə ri növb ə il ə daxil edilir[12, 17]. Bir sıra hallarda mövsümlər arası mə rh ə l ə l ər üçün mövsümi malların qiym ə tl ə rinin qe ydiyyatı vaxtı hə min dövrd ə satışda olan analoji malların qiym ə tl ə ri il ə proporsional şə kild ə d əyişdirilmə si n ə z ə rd ə tutulur. Bel ə olan hallarda mövcud olmayan ə mt əə l ə rin qiym ə tl ə ri müvafiq qrupun ə mt əə l ə rinin qiym ə t d əyişikliklə rin ə uyğun olaraq ind eksl əşdirilir. Mövsümi ə mt əə qrupları daxilində müşahidə olunan t ə msilçi ə mt əə l ə rin t ə rkibi aydan-aya d əyişir. Bu zaman ə mt əə l ə rin seçilm ə si el ə qaydada aparilır ki, h ə r ay mövcud mövsüm üçün daha xarakterik olan ə mt əə l ə r üzr ə qiym ə tl ə r qeyd ə alınır və mövsümd ə maksimum yuxarı və yaxud aşağı qiymə tl ə rl ə olan ə mt əə l ə r qeydiyyatdan çıxarılır. Bel ə likl ə , h ə r ay üçün mövsümi ə mt əə l ərin ayrıca sə b əti formalaşdırılır ki, bunun da əsasında konkr et ə mt əə v ə ə mt əə qruplarının ind eksi he sablanır. "H ə ssas" indeks metodunun istifad əsi cari ayın və baza ilinin müvafiq ayından mü ə yy ə n ə mt əə qrupunun mövsümi mallarından ibarə t olan iki istehlak s ə b ə tinin d ə y ə rl ə rinin müqayis ə si n ə tic ə sind ə alınan ind eksin t ə dbiqini göst ə rir. Bu zaman cari ay üçün mövsümi ə mt əə l ə r d ə stinin d ə y ə ri baza ilinin müvafiq ayırrın ə mt əə l ərinin sayına ə sas ə n he sablanır. B el ə likl ə , müvafiq ayların növbə ti ill ə r üzr ə qiym ə tl ə rinin müqayis ə sini aparmaq olar. M ə s ə l ə n, 2000- ci ilin may ayı üçün "tə z ə meyv ə l ə r" ə mt əə qrupu üzr ə "h ə ssas" indeksin he sablanması zamanı baza kimi 1996 - cı ilin may ayını götürm ə k olar. Sonra, aşağıdakı h e sablamaların aparılması vacibdir. - 1996- cı ilin bazisi üçün may ayı ə rzind ə istehlak olunan t ə z ə meyv ə l ə rin ayrı - ayrı növlərinin sayını və t ə rkibini mü ə yy ə n etm ə k;

- - 2000 v ə 1996- cı illərin may aylarının qiymə tl ə ri üzr ə d əyişmə y ə n s ə b ə tin d ə y ə rini hesablamaq;
- - indeksin "h əssaslığını" h esablamaq (2000- ci ilin may ayında ə mt əə l ərın
Javni poziv za finansiranje/sufinansiranje programa i projekata iz oblasti nauke u 2025. godini

## I Z J A V A* O NEPOSTOJANJU DVOSTRUKOG FINANSIRANJA

Podnosilac prijave na Javni poziv FMON:
Broj i naziv programa:
Naziv projekta:

kojom se pod kaznenom i materijalnom odgovornošću izjavljuje da Podnosilac prijave na Javni poziv za finansiranje/sufinansiranje programa i projekata u oblasti nauke u 2025. godini poštuje načelo nekumulativnosti i da projekat ne predstavlja dvostruko finansiranje - troškovi za koje se traži finansiranje od strane FMON nisu prethodno (su)finansirani sredstvima iz drugog javnog izvora (uključujući iz EU - a) niti će biti više od jednom (su)finansirani nakon potencijalno uspješnog okončanja dodjele sredstava po ovom javnom pozivu.

##### U , 2025. god.

##### \_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_

(Ime i prezime i potpis aplikanta)
30.2.1. Sınaq və kalibrləmə laboratoriyalarının akkreditasiyası barədə attestatın verilməsi	20 manat
30.2.2. Sertifikatlaşdırma üzrə orqanın akkreditasiyası barədə attestatın verilməsi	20 manat

[225] fevral 2018-ci il tarixli 1009-VQD nömrəli Azərbaycan Respublikasının [225] fevral 2018-ci il tarixli 1009-VQD nömrəli Azərbaycan Respublikasının Qanunu ('Azərbaycan' qəzeti, 7 aprel 2018 - ci il, № 77, Azərbaycan Respublikasının Qanunvericilik Toplusu, 2018- ci il, №4, maddə 639 ) ilə 30.2- ci maddə ləğv edilmişdir.

[226] may 2012-ci il tarixli 374-IVQD nömrəli Azərbaycan Respublikasının Qanunu ( 'Respublika' [226] may 2012-ci il tarixli 374-IVQD nömrəli Azərbaycan Respublikasının Qanunu ( 'Respublika' qəzeti 10 iyul 2012- ci il, № 150, 'Azərbaycan' qəzeti 12 iyul 2012 - ci il, № 152, Azərbaycan Respublikasının Qanunvericilik Toplusu, 2012 - ci il, №7, maddə 646 ) ilə 30.4 - cü maddədə ' attestatın ' sözü ' sertifikatın ' sözü ilə əvəz edilmişdir. 23 fevral 2018-ci il tarixli 1009-VQD nömrəli Azərbaycan Respublikasının Qanunu ('Azərbaycan' qəzeti, 7 aprel 2018- ci il, №77, Azərbaycan Respublikasının Qanunvericilik Toplusu, 2018 - ci il, №4, maddə 639 ) ilə 30.4- cü maddədən ' sınaqların aparılaraq ' sözləri çıxarılmışdır.

[227] sentyabr 2010-cu il tarixli 1082-IIIQD nömrəli Azərbaycan Respublikasının [227] sentyabr 2010-cu il tarixli 1082-IIIQD nömrəli Azərbaycan Respublikasının Qanunu ('Azərbaycan' qəzeti 21 oktyabr 2010 - cu il, № 229, Azərbaycan Respublikasının Qanunvericilik Toplusu, 2010- cu il, № 10, maddə 840) ilə yeni məzmunda 30 -1- ci maddə əlavə edilmişdir.

[228] iyun 2017-ci il tarixli 756-VQD nömrəli Azərbaycan Respublikasının Qanunu ('Azərbaycan' [228] iyun 2017-ci il tarixli 756-VQD nömrəli Azərbaycan Respublikasının Qanunu ('Azərbaycan' qəzeti, 1 avqust 2017 - ci il, №164 , Azərbaycan Respublikasının Qanunvericilik Toplusu, 2017 - ci il, № 7, maddə 1308 ) ilə 31.3- cü maddə ləğv edilmişdir.

[229] iyun 2019-cu il tarixli 1620-VQD nömrəli Azərbaycan Respublikasının [229] iyun 2019-cu il tarixli 1620-VQD nömrəli Azərbaycan Respublikasının Qanunu ('Azərbaycan' qəzeti, 25 iyul 2019 - cu il, №160, Azərbaycan Respublikasının Qanunvericilik Toplusu, 2019- cu il, №7, maddə 1190) ilə yeni məzmunda 32 -1- ci maddə əlavə edilmişdir.

[230] iyun 2020-ci il tarixli 141-VIQD nömrəli Azərbaycan Respublikasının [230] iyun 2020-ci il tarixli 141-VIQD nömrəli Azərbaycan Respublikasının Qanunu ('Azərbaycan' qəzeti, 18 iyul 2020 - ci il, №139) ilə yeni məzmunda 32 -2- ci və 32 -3- cü maddələr əlavə edilmişdir.

[231] 30 sentyabr 2010-cu il tarixli 1082-IIIQD nömrəli Azərbaycan Respublikasının Qanunu ('Azərbaycan' qəzeti 21 oktyabr 2010 - cu il, № 229, Azərbaycan Respublikasının Qanunvericilik Toplusu, 2010- cu il, № 10, maddə 840) ilə yeni məzmunda 30 -1- ci maddə əlavə edilmişdir.

əvvəlki redaksiyada deyilirdi: Maddə 33. Dərman vasitələrinin və maddələrinin dövlət qeydiyyatı üçün tutulan dövlət rüsumunun dərəcəsi

Dövlət rüsumu tutulmalı olan hərəkətlər	Dövlət rüsumunun məbləği
Dərman vasitələrinin və maddələrinin dövlət qeydiyyatı	100 manat'.
##### \_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_

Naziv omladinske organizacije, sekcije, KUD- a, udruženja adresa, telefon

## N A Z I V P R O J E K T A - M A N I F E S T A C I J E

###### \_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_

Mjesto, datum i godina
göst ə ricil ə rini mü ə yy ə n etm ə l əri,qarşılaşa bilə c ə kl ə ri probleml ə ri ə vv ə lc ə d ə n mü ə yy ə n ed ə r ək maksimal şə kild ə azaltmağa çalışmaları,bazarın tə dqiqi v ə el ə c ə d ə müştə ril ə rin t ə l əbatlarının öyrə nilm ə si v ə buna uyğun fə aliyy ət strategiyasının işlə nib hazırlanması aiddir.Y əni proqnozlaşdırma bu günkü v ə g ə l ə c ək şə raiti n ə z ə r ə alarq g ə l ə c ək dövr üçün planlaşdırmadır.Bu gün proqnozlaşdırma dedikdə bank f ə aliyy ə tind ə adekvat proqnozl aşdır ma sisteminin y aradılması ə sas diqq ə t m ə rk ə zind ə olmalıdır. Bel ə ki, inflyasiyanın ə hat ə dair ə sini daim müşahidə altında tutmaq etm ə k üçün inflyasiyanın hə d ə f dövrü ə rzind ə ki t ə sir obyektini v ə t ə sir ç ə rçiv ə sini proqnozlaşdırmaq lazımdır. Proqnozlaşdırmanın iki forması müə yy ə n edilir: 1. Qısa müdd ə tli proqnozla şdırma - iqtisadiyyatın sektorları üzrə qısamüddə tli modell ə r v ə makroekonometrik model əsasında proqnozlaşdırmanı özündə ehtiva edir. Bu ç ə rçiv ə d ə proqnozlaşdırma iki istiqamə td ə aparılır. 1.1. Sektoral proqnozl aşdırma dedikdə iqtisadiyyatda sektorlar üzr ə baş verə n d əyişiklikləri proqnozlaşdırma nə z ə rd ə tutlur. (real, t ə diyy ə balansı, büdcə , monetar). 1.2.Makroiqtisadi ası l ı l ıq l arı proqnozl aşdırma. 2. Uzunmüdd ə tli proqnozla şdırma - daha çoxsah ə li informasiyaya əsaslanır və iqtisadiyyatda tarazlığı ə salanaraq daha d ə qiq proqnozlar verir.
Sosial proqramların fə rql ə ndirici xüsusiyy ə tl ə ri, onların keçirilmə sinin könüllülüyü, sistemli xarakteri v ə kompaniyanın missiyası və inkişaf strategiyası ilə bağlılığdır . T əşkilatın xarici korporativ sosial mə suliyy əti aşağıdakıları özündə c ə ml əşdirir. - F ə al sponsorluq, el ə c ə d ə korporotiv xeyriyy ə çiliyin h ə yata keçirilm ə si; - Yerli hakimiyy ət orqanları və c ə miyy ə t il ə qarşılıqlı fə aliyy ə t; - Müxt əlif böhranlı və ziyy ə tl ə rd ə f əal iştiraka ; - Ə traf mühitin mühafiz ə sin ə köm ə k; - İstehsal olunmuş ə mt əə v ə ya xidm ə tl ə r ə gör ə istehlakçılar qarşısında (keyfiyy ə tli m əhsul buraxılışı) mə suliy ə tin t ə min edilm ə si. Bu istiqam ə tl əri şirkə t r ə hb ərini uşaqlar və g ə ncl ə r, (istedada el ə c ə d ə köm ə y ə ehtiyacı olanlar) tə qaüdçül ə r, el ə c ə d ə müharib ə vetiranları , ə lill ə r üçün xeyriyy ə çilik layhih ə l ə ri keçirm ə y ə istiqam ə tl ə ndirir. Xeyriyy ə çilik d ə st ə yinin ə sas hiss ə si sosial c ə h ə td ə n müdafi ə siz əhali qruplarında hə yata keçirilir, bununla da şirkə t özünün mövcud olduğu regionlarda yoxsulluq və sosial g ərginlik riskini azaldır . Yardım hə m uzun müdd ə tli h ə m d ə bird ə f əlik xarakter daşıya bilə r. Şirkə tl ə rd ə idar ə etm ə y ə olan yanaşmaların dəyişmə si ona g ətirib çıxarır ki , xeyriyy ə çilik f ə aliyy ə ti daha r ə ngar ə ng olur, müasir yanaşmalar adlanan yeni sosial texnologiyalar yaranır.

###### NƏTİCƏ VƏ TƏKLİFLƏR

Hazırda milli sahibkarlarımız və xarici ölk ə l ə rd ən olan iş adamları ilə h ər hansı bir sıx işgüzar münasibə tl ə r qurark ə n, b ə z ə n q ə rbin idar ə tm ə sisteminin prinsipl ə rini d ə qiq bilm ə dikl ə rind ə n, q ərarları qə bul edilm ə si v ə verilm ə si prossesind ə bir çox ç ə tin v ə bir o q ə d ə rd ə mür ə kk ə b m əqamlarla rastlaşırlar. Ona görə ki, xarici investorlar yerli şirkə t v ə t əşkilatlarla münasibə t qurark ə n ilk önc ə firmaya inam, onun beyn ə lxalq standartlara v ə el ə c ə d ə yerli qaydalara v ə h ə mçinin qanunlara riay ə t olunması əhali arasında nüfuz qazanmaq kimi amillə rd ə diqq ə t ə alırlar. Bu baxımdan
möhkəm əlaqədardır . Zira, unifikasiya olunmuş beynəlxalq tic arətdə qarşılıqlı faydalı əlaqələrin artması istehlak malları dairəsinin zənginləşməsinə səbəb olur, effektiv ixtisaslaşma mövcud maddi, maliyyə , əmək və elmi ehtiyatdan effektiv istifadə yol larını müəyyən edir və nəhayət unifikasiya olunmuş beynəlxalq iqtisadi əlaqələrin düzgün qurulması xarici kreditlərin , xarici kapitalın , investisiya qoyuluşu ilə əlavə vasitələrin c əlb edilməsinə gətirib çıxarır . Qeyd etmək olar ki, hal- hazırda respublikamızda elmi-texniki əlaqələrin daha da inkişaf etməsi , unifikasiya olunmuş beynəlxalq əlaqələrdə yeni texnologiyalırın tətbiqi müxtəlif sahələrin daha da inkişafına səbəb olur. Qeyd olunana əsasən də respublikamızın qarşısında duran özəl vəzifələrdən biri də Avropaya inteqrasiya proseslərinin daha da sürətləndirilməsidir . Zira, unifikasiya olunmuş beynəlxalq iqtisadi qarşılıqlı əlaqələrini n həm öz milli iqtisadiyyatını inkişaf etdirmək , respublikanın ixrac potensia lını möhkəmləndirmək , həm də beynəl iqtisadina inteqrasiya istiqamətində respublikamız qeyd olunan sahədə əməli fəaliyyət həyata keçirir. Yekun onillik ərzində beynəlxal ticarət əlaqələrinin tərkibi də xeyli dəyişilmişdir . Idxalın ümumi hə c mində respublikaya gətirilən ərzaq məhsullarının xüsusi çəkisi kəskin halda azalmışdır . Ərzaq məhsullarının idxalının azalmasına səbəb ölkəmizdə uğ urla aparılan aqrar islahatlar nəti c əsində yerli ərzaq məhsulları istehsalının ilbəil artması olmuş dur. Respublika mızın unifikasiya olunmuş beynəlxalq iqtisadi fəaliyyət sahəsində beynəlxal ticarət əlaqələrinin rolu get- gedə artır . Beynəlxal ticarət fəaliyyəti isə beynəlxal ticarət siyasətinin özəl istiqamətləri üzərində qurulur. Bunlar isə iqtisadi (gömrük tarif) və inzibati (qeyri-tarif) metodlarla həyata keçirilir. Beynəlxal ticarət dövriy yəsinə qanunla qeyd edilənlərdən əlavə hər hansı başqa təsir metodlarının tətbiqinə yol verilmir. Unifikasiya olunmuş beynəlxalq iqtisadi fəaliyyətin tənzimlənməsi prosesii prosesinə dövlətin xarici və daxili siyasətinin vahidliyi, beynəlxal ticarət fəaliyyətini təmzimləmə siyasətinin və onun reallaşması üzərində nəzarətin vahidliyi, dövlətin gömrük ərazisinin və gömrük siyasətinin vahidliyi, beynəlxal ticarət fəaliyyətində inzibati xarakterli metodlara nisbətən iqtisadi
## 1.2. Ixrac potensialından istifadənin makroiqtisadi səviyyədə dəyərləndirilməsi

Makroiqtisadi tarazlıq və iqtisadi artım anlayışlarının məzmunu və onlara nail olunması yolları birbaşa respublikanın iqtisadi potensialının və onun tərkibində daxili ixrac potensialından istifadə ilə əlaqəlidir . Hər bir respublikanın ÜMM-nun hə cmi ilə şərtlənən ümumi təkliflə onun əhalisinin ümumi gəlirləri ilə məhdudlaşan ümumi tələb arasında formalaşan tarazlıq makroiqtisadi tarazlıq adlanır . Makroiqtisadi tarazlığın əldə edilməsi iqtisadiyyatda qıtlıq məsələsinin həll edilməsini özündə birləşdirir . Qeyd olunan isə iqtisadi potensialın və elə c ə də , ixrac potensialının əmələ gəlməsinə yol açır . Ümumi tələblə ümumi təklif iqtisadiyyatın keyfiyyət indikatoru olub bir-biri ilə qarşılıqlı və möhkəm əlaqədar anlayışlardır . Qeyd etmək olar ki, iqtisadi artım mahiyyətinə əsasən , müəyyən müddət ərzində istehsal edilm iş ümumilli məhsulun faizlə artımını və ya onların adambaşına düşən kəmiyyətini əks etdirir. Ümumi tələblə ümumi təklif arasında nisbətin qorunub saxlanılması , həm də onların pozulması prosesi, iqtisadiyyatın müvazinətli hala gətirilməsi məhz iqtisadi artımdan asılıdır . Iqtisadi artımın sürətindən asılı olaraq iqtisadiyyatın tarazlı inkişafını əldə etmək olar. Başqa bu kimi iqtisadi koteqoriyalar kimi iqtisadi artım da müxtəlif amillərin təsiri altında formalaşır . Bura aşağıda k ılar aiddir: Respublikada hal hazırda olan təbii resursların k əmiyyət və k eyfiyyəti , əmə k resurslarının k əmiyyət və k eyfiyyətli , özəl k apitalın hə cmi texniki tərəqqi və çə k ilən ümumi xər c lərin yük səlməsi . Istehsal resurslarının k əmiyyətinin effektiv bölgüsü də iqtisadi ar tımın əmələ gəlməsində böyük əhəmiyyətə malikdir. Ha zırki dövrdə respublikanın iqtisadi ink işafının özəl indikatoru olan iqtisadi artımın yük səlməsini respublikanın ixrac potensialından istifadəsi kimi amili olmadan təsəvvür etmə k mümkünsüz bir haldır . Iqtisadi artımla ixrac potensialından istifadə məsələləri bir-biri ilə qarşılıqlı və möhkəm əlaqədar və əlaqəlidir . Ixrac