ahmedheakl/docatlas_instruct huggingface dataset:
- • S ə rv ə t T ə siri. Dig ə r t ə r ə fd ə n borc s ə n ə di sahibl əri borcların geri ödə nilm ə si halında özl ə rini daha z ə ngin hiss ed ə c ə kl əri üçün istehlaklarını arttıracaqdır . Artan istehlak il ə m ə cmu t ə l əbin artması inflyasi onist t ə sir yaradacaq.
- • Uzun Dövr T ə sirl ə ri: Borcla maliyy ə l əşmə uzun dövrd ə daha inflyasionistdir. Borc yükü artır, faizlə rin büdc ə içind əki payı artır, borc kapitalın və faiz öd ənişlə ri vergil ə rl ə ə v ə z hala g ə ldiyind ə t ə krar borclanmaya gedilir. Büdc ə k ə srl ə ri n ə q ə d ə r uzun davam ed ə r v ə borc il ə maliyy ə edilirs ə , inflyasiya o q ə d ə r yüks ə k olur .

Monetarasitl ə r borc lanmanın uzun dövrdə inflyasionist t əsir yaradacağını müdafiə edir .Onlara gör ə , g ə l ə c ə kd ə ortaya çıxacaq olan inflyasiya də r ə c ə l ə ri cari ild ə ki büdc ə k ə srl ə rinin mü ə yy ə n edil ə c ə yini t ə klif edirl ə r. F ə rdl ə r istehlak q ərarlarını verə rk ə n g ə l ə c ə kd ə ə ld ə ed ə c ə kl ə ri g ə lirl ə ri d ə n ə z ə r ə alaraq q ə rar verirl ər. (Davamlı Gə lir F ə rziyy ə si) Keynesian analiz büdc ə k ə srl ə ri borca ,dolayısıyla dövlə t x ə rcl ə rini v ə istehlaka t ə sir ed ə r. Dövl ə t x ə rcl ə ri yolu il ə d ə y ən mexanizmi işlər, istehlak artımı yolu ilə sür ə tl ə ndir ə n mexan izmi işlə r. H ə r ikisiyl ə d ə m ə cmu t ə l ə b artar v ə milli g ə lir artar. Dolayısıyla büdcə k ə srl ə ri il ə m ə cmu t ə l əb artımı və milli g ə lir artımı arasında bir korrelyasiya var. Baro v ə Ricardian yanaşma ; büdc ə k ə srinin borc yolu il ə maliyy ə l əşdirilməsi yalnız vergil ə rin t ə xir ə salınması mənasına g ə lir. Çünki,büdc ə k ə srini bağlamaq üçün dövl ə tin ə n t ə bii g əlir qaynağı olan vergilə r istifad ə edilm ə y ə c ə k, onun yerin ə borclanmaya gedil ə c ə k. Onlara gör ə vergitutma il ə borc arasında bir fə rq yoxdur. Büdc ə k ə sirl ə ri borcla maliyy ə l əşdirildikdə n sonra inflyasiya t ə sirin ə s ə b ə b olur. Dövlət siyasəti üçün geniş makroiqtisadi kontekstdə hökumətlər dövlət borcunun səviyyəsinin və dərəcəsinin əsaslı olaraq davamlı olmasını təmin etməlidirlər və xərc və risk hədəflərinə cavab verərkən geniş şəraitdə xidmət göstərə bilərlər. Suveren borc idarəçiləri maliyyə və pul siyasəti məsləhətçilərinin ictimai borcluğun davamlı bir
sistemə malik ölkələrin təcrübələrinin öyrənilməsinə üstünlük verilir. Beynəlxalq təcrübənin araşdırılması, təhlili üçün qarşılıqlı əməkdaşlıqların edilməsi istiqamətində layihələr həyata keçirilir. Bu sahədəki əhəmiyyyətli addımlardan biri də Beynəlxalq Vergi İnformasiya Platformasının yaradılmasıdır ki,bununla da beynəlxalq modellərin təhlil edilərək araşdırılması xeyli asanlaşır [4. s. 108]. Vergi ödənişlərinin vaxtında daxil olması, vergidən yayınma hallarının azaldılması üçün yoxlama- nəzarət tədbirlərinin həyata keçirilməsi kifayət etmir. İstənilən nəticənin əldə olunması üçün əhalinin maarifləndirilməsi, vergi biliyinin artırılması da vacibdir. Bunu diqqətə alaraq Vergilər Nazirliyi müvafiq tədbirlər həyata keçirir. Bunlardan vaxtaşırı treninqlər in, seminarların təşkil olunmasını , mövcud qanunvericilik, göstərilən xidmətlər haqqında məlumatların verilməsi nin təmin edilməsi , müxtəlif yarışlar, müsabiqələr keçirilməsini qeyd etmək olar [4. s. 119]. Tətbiq olunan vergi sistemi ölkəyə investisiya cəlb olunmasında da mühüm əhəmiyyət kəsb edir. Aydın məsələdir ki, ölkə xaricinə investisiya qoyuluşlarının edilməsində həmin ölkədə şərait, mövcud şərtlər həlledici amillərdəndir ki, investorları maraqlandıran məsələrdən biri də vergitutma ilə bağlıdır. Məhz investor maraqlarının təmin olunması məqsədi ilə ölkəmizdə ikiqat vergitutma hallarının aradan qaldırılması üçün beynəlxalq müqavilələr bağlanılır [4. s. 124]. H azırda 50 - yə yaxın ölkə ilə müqavilənin bağlanılmasına nail olunmuşdur . Görülən bu işlər vergi sahədə operativliyə nail olmaq, vaxta və vəsaitə qənaət etməklə yanaşı, vergi cinayətləri, vergidən yayınma hallarının aradan qaldırılmasını da hədəfləyir. Həyata keçirilən çoxsaylı tədbirlərin müəyyən qədər öz müsbət nəticələrini verməsinə baxmayaraq təəssüf ki, onun tamamilə aradan qaldırılmasına nail olunmamışdır. Belə ki, hələ də xərclərini olduğundan çox, gəlirlərini əslində olandan az göstərməklə, müvafiq sənədlərin təqdim etməyərək və ya hər hansı bir güzəştdən yararlanmaq üçün saxta sənədlərdən istifadə edərək vergidən yayınan kifayət qədər vergi ödəyicisi mövcuddur. Ölkəmizdə ən çox rastlaşılan hal müəssilərin öz işçiləri ilə əmək müqaviləsi bağlamadan onların əməyindən istifadə edilməsi və aksiz vergisindən
mövcuddur. İlk nöqteyi -n ə z ə r ə sas ə n (I qrup menecerl ə r ə gör ə) şirkə t m ə nf əə ti maksimuma yüks ə ldiyi halda sosial m ə suliyy ətli sayılır. Bu halda ki, o qaydaların t ə l ə bl ə rini v ə el ə c ə d ə dövl ə t t ə nziml ə nm əsi normalarına riayə t edir. Y əni ki, sırf iqtisadi m ə qs ə dl ə r güdm ə m əlidir. İkinci nöqteyi -n ə z ə r ə (II qrup menecerl ə r ə ) gör ə is ə şirkə t t ə kc ə iqtisadi mq ə s ə dl ə ri güdm ə m əlidir, eyni zamanda da öz işguzar f ə aliyy ə tl ə rind ə işçilə r ə, istehlakçılara və h ə tta yerli icmalara t ə sir göst ə r ə n insan v ə sosial amill ə ri d ə n ə z ə rd ə tutmalıdır. Aydındır ki, sosial mə suliyy ət probleminin qarşısında şə xsi d ə y ə rl ə r durur. Biz ə m ə lumdur ki, sosial m ə suliyy ət probleminin qarşısında dayanan şə xsi d ə y ə rl ə rdir. C ə miyy ə td ə biznesin rolu haqqında olan mübahisə l ə r sosial m ə suliyy ə tin ə leyhin ə v ə lehin ə olan bir sıra arqumentlər formalaşmışdır. Lehinə olan vacib arqumentl ə r ə aiddir: 1) qısamüddətli zamanda sosial proqnozlara pul ayrılması mə nf əətin aşağı düşmə sin ə g ətirib çıxartdıqda mə hz bu cür davranış təşkili barə d ə müsb ə t fikrin formalaşması istiqamə tind ə orta v ə ya uzun müdd ə tli imkanlarda onun m ə nf əə t potensialının yülksə ldilm ə sin ə köm ə k göst ə r ə c ə kdir; 2) sosial baxımdan mə suliyy ə tli olmaq üçün h ə r bir t əşkilatın yetə rinc ə maliyy ə m ə nb ə l ə ri mövcuddur. Söhb ət yalnız burada sosial proqnozlara pul ayrılması istə yin- d ə n gedir; 3) XX ə srd ə n etibar ə n c ə miyy ə tin sosial nöqteyi v ə n ə z ə rd ə n z ə if olan t ə b ə q ə l ə rind ə sosial ümidl ər yaranmışdır. Sosial m ə suliyy ə tin ə leyhin ə olan arqumentl ə r is ə : 1) Sosial önc ə d ə n görm ə l ə r ə pul ayrılması mə nf əətin aşağı düşmə si yolu il ə şirkə tin r ə qab ə t qabiliyy ətliliyinin azalmasına gətririb çıxartdığı üçün bir çox şirkə tl ə r bu v ə ziyy ə ti yenid ə n b ə rpa etm ə k üçün m ə hsuloun qiym ə tini yüks ə ltm ə y ə c ə hd edirl ə r v ə istehlakçılara zə rb ə vururlar; 2) N ə q ə d ə r ki, c ə miyy ət 'pis ilə yaxşı arasında fərq qoymujr' mə n d ə sosial baxımdan bir o qə d ə rt m ə suliyy ə tli olmayacam;
broj
1.	Naknade i honorari sudionika u projektu/programu
2.	Putni troškovi
3.	Materijalni troškovi
4.	Usluge
5.	Ostali troškovi
UKUPNO:	KM

#### 9. Obavezna dokumentacija za programe na koje se aplicira ( priložiti ovim redoslijedom)

1.	Popunjen i ovjeren aplikacijski obrazac
2.	Potpisana i ovjerena Izjava
3.	Rješenje o registraciji za pravne subjekte
4.	Uvjerenje o poreznoj registraciji - identifikacijski broj
5.	Kopija ugovora s bankom ili potvrda o računu u banci s transakcijskim računom
6.	Detaljan opis projekta ili programa za koji se traže sredstva
7.	Detaljan finansijski plan (sa dokazima o visini troškova: predračuni, ponuda i sl.)
8.	Podaci o osobi ovlaštenoj za potpisivanje ugovora o dodjeli sredstava (lični podaci, funkcija, kontakt podaci)
qiyməti «-1» minimumu (ölk ə ancaq sözü gedən malı idxal edir), «+1» maksimalu (ölk ə ancaq sözü gedən malı ixrac edir) arasında dəyişir . Qeyd olunan indek slərin k öməyilə respublikanın potensial müqayisəli üstünlük lərini də tapmaq olar. Ilk növbədə , tədqiq olunan ölk əyə , məsələn , Azərbay cana hansı respublikanın ( və ya ölk ələrin ) oxşar olması müəyyənləşdirilməlidir . Müqayisəli üstünlük lər nöqteyi nəzərindən iqtisadiyyatların oxşarlığı burada özəl göstəri ci sayılır . Texnologiyalarda, məhsuldarlıqda , istehsalda və başqa bu kimi amillər də oxşar respublikanın ixrac edilə bilə c əyi haqqında hipotez yaradır . Ixrac oxşarlığı Finqer və Kreyn indeksi vasitəsilə aydınlaşdırılır . Ümumi unifikasiya olunmuş beynəlxalq ixrac ı ilə respublikanın ixrac ının oxşarlığı baza kimi götürülür və başqa bu kimi ölk ələrlə ixrac oxşarlığı onunla müqayisə edilir. Mümkün qədər çox (heç olması 30-dan çox) ölk ə ilə ixrac oxşarlığı indek slərinin hesablanılması daha hədəfə uyğun dur. Burada özəl məsələ qeyd olunan ölk ələrin ixrac etdiyi məhsullardan hansını baxılan ölk əni ixrac edə bilə c əyini müəyyənləşdirmə k dən ibarətdir . Yekun dövrlərdə ölk əmiz üçün qeyd olunan metodologiyadan istifadə olunaraq aparılmış təhlillərin bir sıra nəti c ələri ilə tanış olaq: Ölk əmizin aqrar sahə məhsulları istehsal edən ölk ə kimi tütün, alma, qoz- fındıq , çay, tərəvəz , yaclı toxumlar, xam pambıq , ə c zaçılıq bitk ilərinin yetişdirilməsi sahəsində müqayisəli üstünlüyə malik olması nəti c əsinə gəlinmişdir . Barama, heyvan dərisi (emal olunmamış ) rəqabətə davamlı k ənd təsərüfatı malların siyahısına əlavə edilə bilər . Yekun dövrlərdə Azərbay c anın aqrar sahə mallarının emalı sənayesinin ink işaf unifikasiya olunmuş beynəlxalq bazasında mövqelərimizə təsirsiz ötüşməmişdir . Meyvə şirəsi , siqaret, emal edilmiş tütün, emal olunmuş heyvan dərisi , pambıq tifdiyi, təmizlənmiş və daranmış pambıq ölk əmizdə ən yük sə k Balassa AMÜ indek sinə malikdir. Artıq bildiyimiz kimi, neft sənayesi özəl ixrac malları üzrə çox böyük « aş kar» müqayisəli üstünlüyə malikdir: xam neft, kerosin, aralıq benzin, motor üçün yüngül yaclar, qazoyl, yanacaq. Qeyd olunan sahədə özəl problem xam neftin ümumi ixrac ın 60-80 %-ni təş kil etməsidir . Milli iqtisadiyyatın başqa bu
bazarlarının geniş l ə ndirilm ə si, ucuz resurslara çıxışın ə ld ə edilm ə si, m ü lkiyy ə tin alınması) ilə izah etm ə k olar. Bununla yana şı, bu zaman beynəlxalq sahibkarlıq f ə aliyy ə tinin daha konkret motiv v ə m ə qs ə dl ə rini d ə n ə z ə r ə almaq lazımdır. Transmilli x ə rcl ə r n ə z ə riyy ə sin ə g ö r ə, istehsalın beynə lmil ə ll əş m ə sinin ə n vacib stimulu kimi ana v ə xarici firmaların resurs potensialının (ə sas fondlar, kadrlar, nou-haular) konkret x ü susiyy ə tl ə ri çıxış edir. 1980-ci ill ə rd ə n etibar ə n xarici istehsalın inkişafının izahı üçü n ə sas ə n perspektivd ə firmanın rə qab ə t ü st ü nl ü kl ə rinin t ə min edilm ə si motivind ə n çıxış edirl ə r. Bu zaman r ə qab ə t qabiliyy ətlilik potensialına istehsal edil ə n ə mt əə v ə xidm ə tl ə rin keyfiyy ə t x ü susiyy ə tl ə rinin y ü ks ə ldilm ə si ü zr ə , innovasiya, istehsal v ə satış potensialının inkişafı ü zr ə ilkin siqnal rolunu oynayan amill ər kompleksi kimi baxılır. Ş irk ə tin f ə aliyy ə tinin s ə m ə r ə liliyi birba ş a olaraq daxili v ə xarici korporativ ə laq ə l ə rin optimalla şdırılması, partnyorlarla qarşlıqlı f ə aliyy ə tin daha s ə m ə r ə li z ə ncirinin se ç imi il ə ə laq ə l ə ndirilir. Ba ş firma v ə onun xarici filialları arasında qarşılıqlı faydalı uzunmü dd ə tli i ş g ü zar ə laq ə l ə rin m ə cmu m ü sb ət potensialı aş a ğıdakılardan irə li g ə lir:

- • n ə qliyyat x ə rcl ə rinin q ə na ə tin ə imkan ver ə n qar şılıqlı çatdırma sisteminin inki şafı;
- • ş aquli ə laq ə l ə r əsasında ümumi satış şə b ə k ə sinin t əş kil edilm ə si;
- • ümumi inki şaf strategiyası və idar ə etm ə sistemi ç ə rçiv ə sind ə maliyy ə , kadr, informasiya resursları ilə mübadil ə ;
- • ş irk ə tin g ə lirl ə rinin m ə qs ə d əmüvafiq differensasiyası mə qs ə dil ə ş irk ə tdaxili qiym ə tl ə rin v ə ə m ə k münasib ə tl ə rinin harmonla şdırılması;

Yuxarıda qeyd edildiyi kimi, 2002 -ci ilin sonuna d ü nyada 64 min TMK f ə aliyy ə t g ö st ə rmi şdir ki, onların da nə zar ə tind ə b ü t ü n d ü nya ü zr ə 870 min xarici 12 filial olmu ş dur. Onlar d ü nya s ənaye istehsalının yarısına, xarici ticarə tin 63%-n ə , patent v ə lisenziyaların 4/5 -n ə n ə zar ə t edirl ə r. D ünya taxıl, kofe, qarğıdalı, meşə materialları, tü t ü n, d əmir filizi bazarlarının, 90% -i, mis v ə boksitl ər bazarının 85%-i, çay bazarının 80% -i, banan, t ə bii kau ç uk v ə xam neft bazarlarının 75% - i onların

23
(gömrük-tarif) metodlara üstünlük verilməsi , unifikasiya olunmuş beynəlxalq iqtisadi fəaliyyət subyektlərinin fəaliyyətinə dövlətin və onun institutlarının özəlsız müdaxi lələrinin qarşısının alınması öz təsirini onu bildirir. Qeyd olunan vacib məsələlərə Azərbay can dövləti xüsusi diqqət yetirir. Məsələn , qeyd olunan nunla əlaqədar Azərbay can Respublikasının prezidentinin 2 sentyabr 2002-ci il tarixli « Bir sıra fəaliyyət növlərinə xüsusi razılıq (lisenziya) verilməsi qaydalarının tək - 7 milləşdirilməsi haqqında » və 28 sentyabr 2002-ci il tarixli «Sahibkar lığı n inki- şafına maneçilik törədən halların ləğv edilməsi haqqında » fərmanları xüsusi qeyd 8 edilməlidir . Zira, əgər birinci fərmanla xüsusi razılıq (lisenziya) tələb olunan fəaliyyət növlərinin sayı 240-dan 30-a endirilmişdirsə , ikinci fər manla sahib- kar lığı n inkişafına mane olan halların ləğv edilməsi ( məsələn , qeyd olunan sahədə fəaliyyət - ləğv lama və nəzarəti həyata keçirən institutları n fəaliyyətinin təkmilləş - dirilməsi və ya onların ləcvi ) nəzərdə tutulur. Onu deyək ki, hazırda qeyd olunan istiqamətdə özəl fəaliyyət həyata keçirilir. Respublika mızd a qeyd olunan hədəflə bazar iqtisadiyyatı münasibətlərini daha dolcun halda inkişaf etdirmək hədəfilə bütün unifikasiya olunmuş beynəlxalq iqtisadi əlaqələrin həyata keçirilməsi üsulların dan geniş istifadə edilməli , protek- sionist və azad tic arət siyasətinin düzgün əlaqələndirilməsi yolu ilə milli iqtisadi maraqların , eynilə də yerli istehsal və istehlakçıların hüquqlarının müdafiəsi təmin edil məlidir . Qeyd olunandan əlavə , Azərbay can mallarının unifikasiya olunmuş beynəlxalq bazara daxil olması üçün vacib şərtlərin yaradılması , unifikasiya olunmuş beynəlxalq təşkilatlarla münasi bətlərdə əlverişli reğimin təqdim edilməsi , unifikasiya olunmuş beynəlxalq əmək bölgüsünün inkişafı na yardım edilməsi və onun üstün cəhətlərindən tam istifadə edilməlidir . Həy ata keçirilən unifikasiya olunmuş beynəlxalq iqtisadi siyasətin həyata keçirilməsi dövlətin başqa bu kimi ölkələr və ölkələr qrupu ilə unifikasiya olunmuş beynəlxalq iqtisadi münasibətinin strateği hədəf ini müəyyən edir ki, qeyd olunan da qarşıya qoyulan hədəflərin təmin edilməsinin metod və vasitələrini özündə əks
- V. Оценка иных последствий принятия (издания) нормативного правового акта, в том числе результаты прогнозирования последствий принятия (издания) нормативного правового акта:
- 1. Изменение величины расходов юридических и физических лиц, включая индивидуальных предпринимателей

Группы участников**	Увеличение (уменьшение) величины расходов (+/-), тыс. рублей
в 202 1 г.	в 202 2 г.	в 202 3 г.	в 202 4 г.
Всего	нет	нет	нет	нет

- 2. Изменение величины доходов юридических и физических лиц, включая индивидуальных предпринимателей

Группы участников **	Увеличение (уменьшение) величины доходов (+/-), тыс. рублей
в 2021 г.	в 2022 г.	в 2023 г.	в 2024 г.
Всего	нет	нет	нет	нет

3. Описание последствий принятия (издания) нормативного правового акта, связанного с принятием решения в отношении международного договора

Соответствующие последствия принятия (издания) нормативного правового акта отсутствуют.

VI . Выводы

На реализацию проекта Закона Республики Беларусь «О лицензировании» дополнительно потребуется в 2021 году 1 721,9 тыс. рублей, в том числе из средств республиканского бюджета - 13,2 тыс. рублей, из средств местных бюджетов - 1 708 ,7 тыс. рублей. Указанные средства в виде государственной пошлины поступят в доход соответствующего бюджета .
- • inhisar qiym ə tl ə rinin m üə yy ə n edilm ə si;
- • g ə lirl ə rin m ü xt əlif ad altında bir ö lk ə d ə n dig ə r ö lk ə y ə k öçü r ü lm ə si il ə vergid ənyayınma və bununla da, yerl əş diyi ö lk ənin qanunlarını pozma;
- • istehsal f ə aliyy ə ti il ə ə traf m ü hitin ç irkl ə ndirilm ə sin ə g ə tirib çıxarma;
- • ö z i şç il ə rin ə daha y ü ks ə k ə m ək haqqı vermə kl ə ə m ək bazarında m ö vcudv ə ziyy ə tin destabill əş dirilm ə si;
- • ö lk ə h ö kum ə tinin siyas ə tin ə t ə sir etm ə .

S ə nayec ə inki ş af etmi ş ö lk ə l ə rin ə razil ə rind ə f ə aliyy ə t g ö st ə r ə n TM Ş -l ə r d ə bu ö lk ə l ərin iqtisadiyyatına və siyas ə tl ə rin ə getdikc ə artmaqda olan t ə sir g ö st ə rirl ə r. Beyn ə lxalq ş irk ə tl ə rin inki ş af etmi ş ö lk ə l ə rin ə razisind ə f ə aliyy ə tl ə rinin ciddi m ü sb ə t n ə tic ə l əri sırasına ilk nö vb ə d ə onların ö lk ə nin xarici iqtisadi ə laq ə l ə rinin dinamikasını, strukturunu və co ö rafi prioritetl ə rini m üə yy ə n etm ə l ə rini aid etm ə k olar. Bundan ba ş qa TMK-lar inki ş af etmi ş ö lk ə l ə rd ə m əşğ ullu ğ un 20%-ni t ə min edir, yerli ş irk ə tl ə r üçü n r ə qab ə t m ühiti yaradır və bununla da, ö lk ə nin iqtisadi t ə r ə qqisi üçü n şərait yaradırlar. Bel ə likl ə , TM Ş -l ə rin d ünya iqtisadiyyatına tə sirinin bir ne çə ə sas 14 istiqam ə tl ə rini g ö st ə rm ə k olar.

- 1. TMK-lar bir ç ox hallarda d ü nya ə mt əə v ə xidm ət bazarlarının dinamikasını və strukturunu, bu bazarlrada r ə qab ə t s ə viyy ə sini m üə yy ə n edirl ə r.
- 2. TMK- lar kapitalın beynə lxalq h ə r ə k ə tin ə v ə birba ş a xarici investisiyalara n ə zar ə t edirl ə r. onlar inki ş af etm ə kd ə olan ö lk ə l ə rin ə sas s ə rmay əç il ə ri kimi çıxış edir v ə onların iqtisadi inkiş af s ə viyy ə l ə rin ə aktiv sur ə td ə t ə sir edirl ə r. bu o dem ə kdir ki, m ü asir TM Ş -l ə r b ü t öv regionların inkiş af s ə viyy ə l ə rin ə t ə sir etm ək iqtidarındadırlar.
- 3. TMK-lar elmi-texniki t ədqiqatları ö z elmi m ə rk ə zl ə rind ə c ə ml əş dirm ə kl ə texnologiya v ə bilikl ərin yaradılmasında və ö t ü r ü lm ə sind ə ə h ə miyy ə tli rol

29
Maddə 2 7 . Malların (işlərin və xidmətlərin) ehtimal olunan qiyməti [49]

- 27.1. Satınalan təşkilat satınalma prosedurlarının başlanılmasından əvvəl satın alacağı malların (işlərin və xidmətlərin) ehtimal olunan qiymətini hesablayır və təsdiq edir. Bir mənbədən satınalma üsulunun tətbiq edildiyi hallar istisna olmaqla, satınalan təşkilat tərəfindən satınalmaların ehtimal olunan qiyməti təsdiq olunmadan satınalma prosedurlarına başlanıla bilməz. Malların (işlərin və xidmətlərin) ehtimal olunan qiymətinin hesablanması üsulları müvafiq icra hakimiyyəti orqanının müəyyən etdiyi orqan (qurum) tərəfindən təsdiq edilir.
- 27.2. Satınalan təşkilat satın alacağı malların (işlərin və xidmətlərin) ehtimal olunan qiymətinin müəyyənləşdirilməsi üçün peşəkar qiymətləndiricilər cəlb edə bilər.
- 27.3. Satın alınacaq malların (işlərin və xidmətlərin) ehtimal olunan qiymətini satınalan təşkilat təklif zərflərinin açıldığı günədək məxfi saxlayır və satınalmaların nəticələrinin qiymətləndirilməsi üçün istifadə edir.
- 27.4. Hər hansı təklifin qiyməti müvafiq malların (işlərin və xidmətlərin) ehtimal olunan qiymətindən yüksək olarsa, satınalan təşkilat həmin təklifi satınalma prosedurlarından kənarlaşdırır. Satınalan təşkilat satınalma müqaviləsini yerinə yetirmək üçün hər hansı malgöndərənin (podratçının) təqdim etdiyi təklifin qiymətinin ehtimal olunan qiymət ilə müqayisədə 20 faiz və daha artıq aşağı olmasını müəyyən etdiyi hallarda, aşağıda göstərilən şərtlərə əməl etdikdən sonra belə təklifləri rədd edə bilər:
- 27.4.1. satınalma müqaviləsini yerinə yetirmək qabiliyyəti şübhəli görünən malgöndərəndən (podratçıdan) onun təklifi barədə yazılı sorğu əsasında ətraflı məlumat aldıqda;
- 27.4.2. malgöndərənin (podratçının) yazılı sorğu əsasında təqdim etdiyi bütün izahat və məlumatları aldığı halda, satınalma müqaviləsinin yerinə yetirilməyəcəyinə şübhələr qaldıqda.
- 27.5. Satınalan təşkilatın bu maddəyə əsasən malgöndərənin (podratçının) təklifini kənarlaşdırmaq qərarı müvafiq icra hakimiyyəti orqanının müəyyən etdiyi orqan (qurum) tərəfindən təsdiq edilməlidir. Bu maddəyə uyğun olaraq təkliflərin kənarlaşdırılması barədə qərar, həmin qərarın səbəbləri və bununla əlaqədar bütün yazışmalar satınalma prosedurları haqqında hesabata daxil edilir. Satınalan təşkilatın bu maddəyə əsasən qəbul etdiyi qərar və onun səbəbləri barədə dərhal müvafiq malgöndərənə (podratçıya) məlu mat verilir.

I V f ə s i l

#### TENDER PROSEDURLARI

Maddə 2 8 . Malgöndərənlərin (podratçıların) tenderə təqdim etdiyi sənədlər

- 28.1. Tenderdə iddiaçı kimi iştirak etmək istəyən malgöndərən (podratçı) satınalan təşkilata aşağıdakı sənədləri təqdim edir:

tenderdə iştirak etmək üçün ərizə;
### MÜND ƏRİCAT I FƏSİL QLOBALLAŞMA ŞƏRAİTİNDƏ DÜNYA İQTİSADİYYATININ TRANSMİLLİLƏŞMƏ TENDENSİYALARI…………………………………….9

1.1 TMK- ların xarici investisiyalar axımında artan rolu…………………………...9 1.2 Dİ -da TMK ə sas göst ə ricil ə r sistemi v ə onların təhlili………………………. 20

### II FƏSİL QLOBAL İQTİSADİYYATDA KAPİTAL İXRACININ FORMALARI……………………………………………………………………… 34

2.1. Kapital ixracınının formaları………………………………………………….34 2.2 Qloballaşmaya tə sir ed ə n ə sas amill ər……..………………………………... ..40 2.3 Transmillil əşmə v ə r ə qab ə t siyas əti…………………………………………...46

### III FƏSİL DÜNYA TƏSƏRRÜFATI SİSTEMİNDƏ TMK - LARIN MÜASİR VƏZİYYƏTİ…………………………………………………………………... .......52

3.1 Qlobal strategiyanin növl əri………………………………………………... ...52 3.2 Az ərbaycanın sosial - iqdisadi inkişafında TMK - ların rolu - BP nümun əsi…………………………………………………………………………… .55

### NƏTİCƏ v ə TƏKLİFLƏR… ....................................................... …………… .........62 ƏDƏBİYYAT SİYAHISI………………………………………… .. ………............68 ƏLAVƏLƏR…………………………………… .. ………………………………....70 SUMMARY…………………………………………………………………………75 РЕЗЮМЕ…………………………………………………………………………...76
www.iddeea.gov.ba

2.	Prvostepeni upra vni postupak rješavanja zahtjeva za stalni prenos podataka	Sektor za finansijske i pravne poslove i RC-i Agencije	I-IV
3.	Donošenje zaključaka o administrativnom izvršenju zaključaka nadležnih organa o ispravkama u evidencijama baza podataka Agencije	Sektor za finansijske i pravne poslove i RC-i Agencije	I-IV
4.	Dono šenje rješenja po zaht jevu stranke u vezi slobode pristupa informacija	Kabinet direktora	I-IV

38