ahmedheakl/docatlas_instruct huggingface dataset:
Bundan başqa , tikintid ə tikinti - qura şdırma işlə ri, sair kapital x ə rcl ə ri v ə işlə ri v ə s. üzr ə Qiym ə t indeksl ə ri hesablanır . N ə qliyyat sah ə sind ə tarifl ə rin s ə viyy ə si üz ə rind ə müşa hid ə n əqliyyatın v ə yükl ə rin növl ə ri üzr ə h ə yata keçirilir. K ə nd t ə s ərrüfatında qiym ə tl ə rin dinamikası h ə m bitkiçilik, h ə m d ə hey vandarlıq sah ə l ə ri üzr ə öyr ə nilir. Bu zaman seçm ə müşa hid ə sin ə üstünlük verilir.

######## 1.3. Qiym ə t indeksl ə ri v ə onlardan istifad ə edilm ə sinin ə sas istiqam ə tl ə ri

Qiym ə ti statistik öyr ə nm ə kl ə mü ə yy ə n mal qruplarının qiym ə t s ə viyy ə si, bu s ə viyy ə l ə rd ə ki struktur f ə rql ə r v ə on ların dinamika sında müşahidə edil ə n meyill ə r aşkar edilir. Bu zaman orta k ə miyy ə t v ə indeks metodundan geniş istifad ə edilir. M ə lumdur ki, qiym ə t fasil ə siz olaraq d əyişir . Ona gör ə d ə onun d əyiş m ə sini aşkar etm ə k üçün orta qiym ə ti v ə qiym ə tin orta hesabla d əyişmə sini bilm ə k lazımdır . Orta qiym ə t ayrı - ayrı malların , yaxud eyni növlü mallar m ə cmusunun qiym ə tinin orta s ə viyy ə sidir. Ayrı - ayrı mala rın orta qiym ə ti mü ə yy ə n dövr, ə razi, h ə min malın satışının ümumi h ə cmi üzr ə mü ə yy ə n edilir. Qiym ə tin variasiyasını öyr ə nm ə k üçün variasiya geniş liyi, orta x ə tti uzaq laşma , orta kvadratik uzaqlaşma , variasiya əmsalı göst ə ricil ə rind ə n istifad ə edilir. Ə g ə r faktiki m ə lumatlar əsasında qiym ə t s ə viyy ə sin ə t ə sir göst ə r ə n amil ə lam ə ti mü ə yy ə n olunmuşsa onda onun variasiyası empirik elastiklik əmsalının köm ə yi il ə qiym ə tl ə ndirilir:

Burada, v ə - müvafiq olaraq qiym ə tin v ə amil ə lam ə tinin mütl ə q x  p  d əyişmə sini, p v ə x- is ə müvafiq olaraq qiym ə tin v ə amil ə lam ə tinin baza k ə miyy ə tini göst ə rir. Bu ə msal amil ə lam ə tinin 1% d əyişmə si n ə tic ə sind ə qiym ə tin neç ə faiz d əyişmə sini ə ks etdirir. Statistika t ə crüb ə sind ə müxt əlif malların qiyməti haqqında olan mə lumatlar əsasında qiymə t indeksl ə ri (istehlak v ə iste hsalçı qiymə t inde ksi, aralıq və investisiya malları qiymə t inde ksi, ayrı - ayrı malların orta qiymə t indeksi, xidm ə tl ə rin qiym ə t
#### Marketinq idarə etmə strategiyalarının növləri

Strateji planlaşdırma nəzəriyyəsində ayrı - ayrı müəssisələri, istehsal sahələrini, bütöv ölkələri böhrandan çıxarmaq və ya onun qarşısını almaq üçün əsas olmuş xeyli sayda strategiya mövcuddur. Daha çox yayılmış, praktika sınaqdan keçirilmiş biznesin inkişaf strategiyaları bazis etalon adətən və ya strategiyalar adlanır. Ümumilikdə onlar müəssisənin inkişafına dörd müxtəlif yanaşmanı əks etdirir və aşağıdakı elementlərin birinin və ya bir neçəsinin vəziyyətinin dəyişməsi ilə bağlıdır: məhsul, bazar, sahə, müəssisənin sahə daxilində vəziyyəti, texnologiya. Bu beş elementdən hər biri iki vəziyyətdən birində ola bilər: mövcud vəziyyət və ya yeni vəziyyət. Etalon strategiyaların ilk qrupunu konsentrasiya olunmuş artım strategiyaları təşkil edir. Buraya məhsulun və ya bazarın dəyişməsi ilə əlaqəli olan və digər üç elementə toxunmayan strategiyalar daxildir. Bu strategiyalara əməl edildikdə müəssisə sahəni dəyişmədən öz məhsulunu yaxşılaşdırmağa, ya da yeni məhsul istehsal etməyə can atır. Birinci qrup strategiyasının konkret tipləri aşağıdakılardır:

- - bazarda mövqelərin gücləndirilməsi strategiyası. Bu strategiyaya əsasən müəssisə konkret bazarda ən yaxşı mövqeləri ələ keçirmək üçün əlindən gələni edir. bu strategiyanın həyata keçməsi üçün böyük marketinq səyləri tələb olunur;
- - rəqabət qabiliyyətinin idarə edilməsinin marketinq siyasəti;
- - artır istehsal edilməkdə olan məhsul üçün yeni bazarlar axtarmaqdan ibarət olan bazarın inkişaf strategiyası;
- - firmanın artıq yerləşmiş olduğu bazarda realizə etməyi planlaşdırdığı yeni məhsulun istehsalı hesabına inkişaf vəzifələrini həll etməyi nəzərdə tutan məhsulun inkişaf strategiyası.
- Etalon strategiyaların ikinci qrupuna yeni strukturlar əlavə etmək yolu ilə müəssisənin genişlənməsini nəzərdə tutan biznes strategiyaları daxildir. Bu strategiyaları inteqrə etmiş artım strategiyası adlandırırlar. Adətən müəssisənin biznesi güclü olduğu zaman bu cür strategiyaları həyata keçirə bilər, amma konsentrasiya olunmuş artım strategiyasını həyata keçirə bilməz, eyni zamanda inteqrə etmiş artım bu strategiyanın uzunmüddətli məqsədlərinə ziddir. Müəssisə
demoqrafik artımın davamlı dəyişmə si, günümüzd ə olan v ə ya g ə l ə c ə kd ə başverə bil ə c ə k qeyri-mü ə yy ə nlikl ə rin analiz edilm ə si v ə idar ə olunması üçün planla şdırmaya ehtiyac duyulur. T əşkilat daxili ünsürl ə rin n ə iş gördüyü v ə n ə l ə r ed ə c ə yi, t əşkilat tə r ə find ə n edil ə c ək iş və ə m ə liyyatlar n ə tic ə sind ə n ə l ə rin gözl ənildiyi planlaşdırma ç ə rçiv ə sind ə ortaya çıxmaqdadır. Bel ə c ə t əşkilat içə risind ə ki ünsürl ər arasında koordinasiya d ə t əmin edilmiş olur. Bu şə kild ə h ə mt əşkilat daxili uyğunsuzluğun qarşısı alınır h ə m d ə işçilə r özl ə rind ə n n ə l ə r gözl ə ndiyini bilm ə l ə ri t ə min edilir.Bu say ə d ə işçilə rin öz sah ə l ə rind ə t əşkilat üçün ən yaxşı olanın nə olduğunu t ə sbit etm ə l ə ri v ə q ə rar alma mexanizmin ə iştirak etmə l ə rin ə fürs ət yaradılır . Planlaşdırma bu şə kliyl ə işçilə r üçün bir motivasiya vasit ə si olaraq da funksiy anallıq qazanar. Planlaşdırma ilə yaradılacaq iş tə qviml ə ri n ə tic ə sind ə kimin n ə iş edə c ə yi mü ə yy ə n edilir, bel ə ki, m ə suliyy ə tl ər açıqca ifadə edilmiş olur.Bu sayə d ə iyerar xiyanın təmin olunması asanlaşır . Menecerl ə r v ə ya liderl ər planlaşdırma il ə hansı məlumatları alacaqlarını asanlıqla görə bilirl ə r.

###### I.2.2. Planlaşdırma Xüsusiyy ə tl ə ri v ə P lanlaşdırma Prinsipl ə ri

G ə l ə c ə kl ə ə laq ədar bir anlayış olmasına baxmayaraq planlaşdırma, gə l ə c ə k üçün q ə rar almaz tam t ə rsin ə g ə l ə c ə kd ə ki hadis ə l ə r üz ə rin ə bu andakı qə rarlar il ə ə laq ədardır. Buna görə planlaşdırma gə l ə c ə kl ə bağlı olsa da, gə l ə c ə yin q ərarları cari zamanda alınır (Çoban, 1997:81). Planlaşdırma, yaradılması m ə rh ə l ə sind ə n ə vv ə l ə h ə miyy ətli hazırlıq tə l ə b edir. Çünki q ərarlar yumağı olan planlaşdırma, yaradılacaq qə rar v ə düşüncə yığını içind ə n t əşkilata ən uyğun olanının seçilmə sini labüd l əşdirir (Eren,1990: 45). Bu baxımdan plan hazırlanarkən, yaxşı bir plan yaradılması üçün, bə zi t ə m ə l prinsipl ərin göz qarşısında saxlanılması lazımdır. Birincisi, yaxşı bir planlaşdırma planlaşdırmaq üçün təşkilatda planlaşdırma arzusu dominant olmalıdır. Bu
либо по отдельным позициям бюджетной классификации бюджетных ассигнований, выделенных получателю бюджетных средств. Приостановление либо ограничение финансирования расходов осуществляется на основании предписания уполномоченного органа. в бюджет, государственные внебюджетные фонды в Взыскание денежных средств денежных средств соответствии с БдК, другими законодательными актами обращается на денежные средства, находящиеся на банковских счетах организаций, ИП в банках и (или) небанковских кредитно - финансовых организациях, а также на электронные деньги в электронных кошельках. Взыскание осуществляет уполномоченный орган, кроме органов КГК, на основании приказа о принудительном взыскании денежных средств. организации или ИП, Приостановление операций по банковским счетам операций по банковским счетам допустившим нарушение бюджетного законодательства, в банках и (или) небанковских кредитно - финансовых организациях производит уполномоченный орган, кроме органов КГК, на основании предписания. Нецелевое использование бюджетных средств влечет приостановление или ограничение финансирования расходов за счет бюджетных средств либо взыскание полученных средств в бесспорном порядке в доход бюджета с начислением процентов в размере 1/360 ставки рефинансирования Нацбанка на дату взыскания за каждый день с даты получения средств (нецелевого или незаконного использования) по дату возмещения (взыскания) (ч. 3 ст. 137 БдК). Бюджетополучатели обязаны возвращать бюджетные средства, использованные с нарушением законодательства, в соответствующий бюджет с начислением процентов, если имеется решение Минфина, его территориальных органов, местных финорганов, органов КГК и иных уполномоченных органов. Как свидетельствует правоприменительная практика, органы КГК и Минфина постоянно выявляют нарушения госорганов и иных организаций при расходовании бюджетных средств. В 2020 году Минфин и его территориальные органы провели 713 проверок, в ходе которых в 581 организации выявили нарушения бюджетного законодательства. При этом предотвращено незаконное получение, использование не по целевому назначению или с нарушением законодательства бюджетных и иных госсредств на сумму 2435,9 тыс. рублей .

Руководители организаций не всегда соглашаются с выявленными нарушениями, поэтому обжалуют действия и решения контролирующих органов в судебном порядке. Однако судебные инстанции, как правило, подтверждают факты нарушений, в частности нецелевое использование средств бюджета.

Пример 1 УП ЖКХ требовало признать недействительным вынесенное по акту внеплановой проверки предписание заместителя Председателя КГК о возмещении в бюджетиспользованных не по целевому назначению средств бюджета. Межрайонный КГК на основании предписания провел внеплановую проверку УП ЖКХ, в том числе по вопросам законности и обоснованности использования бюджетных средств на объектах "Реконструкция водозаборной скважины", "Капитальный ремонт с модернизацией артезианской скважины" и "Капитальный ремонт артезианской скважины". На основании акта проверки заместитель Председателя КГК вынес предписание, обязавшее УП ЖКХ возместить использованные не по целевому назначению средства бюджета в областной и районный
d ə rk etdirm ə k idi. Zamanla onlar öz ə s ə rl ə rini mük ə mm əl memarlıq ruhu ilə doldura bildil ə r. S ə n ə tkarlar v ə r əssamlar arasında prinsipial fə rq yoxdur. R əssamlıq s ə n ətkarlığın ancaq yüksə k pill ə sidi. Bauhauz 20-ci ə srd ə memarlıq və dizayn sah ə l ə rind ə yeni axınlar yaratmış bir m ə kt əbdir. Qurulduğu vaxtda dünyanın ə n seçm ə , ən müasir memarlarını, s ə n ə tçil ə rini bir araya g ətirmiş və t ə hsil t əşkilatı yaratmışdır. Bauhauz memarlıqda olduğu kimi, sənaye dizaynı və şə h ə rsalma kimi mövzulara da yenilik g ətirmiş, yeni bir memarlıq axını yaradaraq sə n ətin bütün qollarına təsir etmişdir. Bauhauzun 1928 - ci ild ə direktoru Hannes Meyer t əyin edilmişdir. Ondan sonra mmə kt ə bd ə s ə naye dizaynının formalaşmasına təkan verilmişdir. Yüks ək İncə s ə n ə t v ə Texniki Studiyalar m ə kt ə bi 1920-ci ild ə Vxutemas - Moskvada yaradılmışdır. O, Rusiyanın dövlə t inc ə s ə n ə t v ə texniki m ə kt ə b idi. Vxutemas s ə naye üçün yüks ək ixtisaslı usta rəssamların hazırlanması və peşə kar texniki t əhsilli inşaatçılar və memarlar hazırlamaq mə qs ə dil ə Sovet r ə hb ə ri Vladimir Leninin f ərmanı ilə t əşkil edilmişdir. Leninin qizi İnessa alman tə l ə b ə l ə rl ə ünsiyy ə td ə olmaq v ə inc ə s ə n ət haqqında müzakirə l ə r aparmaq üçün Vxutemasa g əlmişdi. O, avanqard inc ə s ə n ə ti v ə 'suprematist' rəngkarlıq sahə l əri arasında oxşarlıq olduğunu bildirirdi. İncə s ə n ə t t ə l ə b ə l ə rinin siyas ə tl ə ə laq ə l əri olduğu üçün çox narahat olduğunu söylə yirdi. M ə kt ə bd ə 100 mü ə llim hey ə ti v ə 2500 şagird qeydiyyatda idi. Vxutemas ə vv ə lki iki m ə kt ə bin, Moskva R ə sm Heyk ə lt əraşlıq və Memarlıq Mə kt ə bi il ə Stroganov T ətbiqi İncə s ə n ə t M ə kt ə binin birl əşmə si n ə tic ə sind ə meydana g əlmişdir. Bə dii v ə s ə naye fakült ə l ə ri qrafika, heyk ə lt əraşlıq və memarlıq kurslarını, sə naye fakült ə si is ə çap, tekstil, keramika, ağac emalı və metal emal kurslarını tə dris edirdi. Bu m ə kt ə b avangard inc ə s ə n ə tin v ə arxitekturanın üç böyük hə r əkatının mə rk ə zi idi. 1926- cı ildə m ə kt əb yeni rektorluq altında Vxuteyn ali təhsil ocağı kimi (Vyısşiy Xudojestvenno- Texniçeskiy İnstitut) yenidə n qurulsa da, 1930-cu ild ə , 10 illik siyasi v ə daxili t ə zyiql ə rd ə n sonra l əğv edilmişdir. Vxuteyn İnstitutu 1926 -1930-cu ill ə rd ə f ə aliyy ə t göst ərmişdir. Ləğv edildikdə n sonra m ə kt ə bin fakült əsi, şagirdlə ri v ə mirası dig ər altı mə kt ə b ə yönl əndirilmişdir.

12
T ə sas m ə qs ə di n ə inki bank sisteminin T ə sas m ə qs ə di n ə inki bank sisteminin ədqiqatın mə qs ə d v ə v ə zif ə l ə ri.T ə h ə tta bütövlükd ə ölk ə maliyy ə sinin əsasını təşkil edə n maliyy ə sabitliyinin v ə ona t ə sir ed ə n amill ə rin ətraflı öyrə nilm əsi,araşdırılması və t ə hlilidir.T ədqiqat işinin m ə qs ə din ə uyğun olaraq aşağıdakı və zif ə l ər qarşıya qoyulmuş və yerin ə yetirilmişdir:

- 1.Bankların ölkə iqtisadiyyatında yeri və rolu,bank maliyy ə sinin n ə z ə ri v ə metodoloji əsaslarının tə tbiqi;
- 2.Banklarda resurs m ə nb ə l ə ri,xüsusi v ə c əlb olunmuş vəsait onların maliyyə sabitliyind ə rolu;
- 3.Banklarda likvidlik,bank dayanıqlılığı və onların praktiki ə h ə miyy ə ti;

4.Banklarda maliyy ə sabitliyinin iqtisadi mahiyy ə ti, t ə hlili v ə qiym ə tl ə ndirilm ə si. 5.Əmanə tl ərin sığortalanmasının maliyyə sabitliyin ə t ə siri.

- 6.Bank f ə aliyy ə tin ə n ə zar ət olunması.

T ədqiqatın predmeti və obyekti.T ə predmetini bankların maliyy ə T ədqiqatın predmeti və obyekti.T ə predmetini bankların maliyy ə ədqiqatın predmeti və obyekti.T ə sabitliyinin t ə kmill əşdirilmə sinin,s ə m ə r ə liliyinin yüks ə ldilm ə sinin n ə z ə ri əsaslarının tə dqiqi v ə banklarda maliyy ə sabitliyinin hazırkı və ziyy ə tinin t ə hlili, obyektini is ə maliyy ə göst ə ricil ə ri, m ə nf əə tlilik , rentabellik, likvidlik, bank aktiv v ə passivl ə ri t əşkil etmişdir. .Müasit bazar iqtisadiyyatı şə raitind ə maliyy ə Problemin öyr ə nilm ə v ə ziyy ə ti öyr ə nilm ə v ə ziyy ə ti sabitliyi el ə bir aktual v ə h əssas problemdir ki, mütamadi olaraq araşdırmaq t ə dqiqat aparmaq t ə l ə b edir.Bu problem uzun ill ə r h əm dünya miqyasında , h ə md ə ölk ə iqtisadiyyatı çə rçiv ə sind ə araşdırılmasını tə l əb etmiş, öz aktuallığını qorumuşdur.Bank fə aliyy ə ti sisteminin h ə r il durmadan h ə m k ə miyy ə t, h ə m d ə keyfiyy ət baxımından t ə kmill əşmə si v ə yenil ə nm ə si , bunun n ə tic ə sind ə d ə daima müasir iqtisadi prosesl ə rl ə bağlı olan öyrə nilm əmiş yeni probleml ə rin meydana g ə lm ə si t ədqiqatın mütə madiliyini v ə fasil ə siz olaraq t ədqiqatını t ə l əb edir.İqtisadçı
kanallarının nağd pullarla hə dd ən artıq dolub inflyasiyaya sə b əb olmaması başa düşülür. Bank dayanıqlılığı üçün aşağıdakılar vacibdir: 1. Bankın normal fə aliyy ə t göst ə r ə bilm ə si üçün k apitalın yetərli olması -h ə r bir bank öz öhd ə likl ə rini öd ə y ə bilm ə qabiliyy ə tind ə olmalıdır.Banklar öz fə aliyy ə tl ə rini t ə min etm ək üçün lazımi qə d ə r v ə sait c ə lb etm ə li v ə aktivl ərini artırmalıdr. 2. Kredit riski-bilirik ki, kredit dem ə k özlüyünd ə risk dem ə kdir.Bu gün bank sektorunda ə ld ə olunan m ə nf əə tin böyük qismi kreditd ə n g ə l ə n g ə lir ə əsaslanır.Kredit sektoru g ə lirli olsa da bir o q ə d ə r d ə risklidir.Banklar korkoran ə kredit ver ə bilm ə zl ə r.Ona gör ə d ə bankların dayanıqlılıq qabiliyyə ti qiym ə tl ə ndirildikd ə onların kredit portfeli v ə portfeld ə ki ümidsiz kreditl ə rin h ə cmi d ə mü ə yy ə n edilir. 3. Likvidliyin qiym ə tl ə ndirilm ə si-bu gün ban kların müflis olmasında ə sas s ə b ə b likvidlik probleml ərinin yaşamasıdır. Likvidlik - kommersiya bankının vaxtlı - vaxtında, tələb olunan anda öz maliyyə öhdəlikllərini yerinə yetirmək qabiliyyəti kimi başa düşülür. Yəni likvidlik məzmun etibarı ilə maddi dəyər li lərin və bank aktivlərini n çevik şəkildə pul resurslarına çevrilə bilmə bacarığıdır. Kommersiya banklarında aşağı likvidlik səviyyəsinin olması ödəmə qabiliyyətində məhdudiyyətlərin olmasına və ümumiyyətlə fəaliyyətin dondurulmasına gətirib çıxarır.Yəni banklar likvidlik problem ilə üzləşdikdə bu banklar üçün bir çox hallarda müflisləşmə ilə nəticələnir .Likvidlik problemi müddətinə görə fərqlənir , yəniki banklarda nəğd pula olan tələbat çətinliyi müddətinə görə fərqli olur.Müddətinə görə ani, qısamüddətli, ortamüddətli və uzunmüddətli likvidlik fərqləndirilir. Mənbəyindən asılı olaraq isə likvidlik iki yerə bölünür: toplanmış və alınma .Toplanmış likvidlikdə banklar əmanət toplama və vəsait cəlb etmə problemi yaşayırlar.Bank sektoruna inam azalır və artıq əhali ya banka əmanət qoymur və ya əmanət qoymuş əmanətçilər vəsaitlərini geri çəkirlər.Ona görə də
U tabeli su prikazan a zaduženja : Glavnica Kamata

WB-IDA 32690-Stari most 32690-Stari most	WB-IDA 32690-Stari most	2.148.088,44	1.299.573,17
IDA 39541 Urbana infrastruktura II Mo Parking	2.310.681,06	880.326,97
WB-IDA39540-proj.urb.infrast.	923.476,36	182.259,13
fmf-obaveze po kreditu EIB-24569(BA)- projekat vodoopskrba i sanitacija u FBiH	37.343,35	161.819,76
UKUPNO:	5.419.589,21	2.523.979,03

Izvor Izvor

Planirana sredstva za plaćanje kredita u 2022 . godini su u iznosu od 2.000.000,00 KM i to za: plaćanje WB-IDA 32690- Stari most u prosjeku na godišnjem nivou iznosi cca 350.000, KM glavnice i kamata cca 150.000,00 KM, IDA 39541 Urbana infrastruktura II Mo Parking na godišnjem nivou cca 480.000,00 KM i kamata cca 80.000,00 KMIDA 39541 Urbana infrastruktura II Mo Parking na godišnjem nivu 120.000,00 KM i kamata cca 15.000,00 KM. Date su garancije za kredite Deponija I i Deponija II koje se mogu aktivirati. Također, su date mjenice ukoliko se ne izmiruju obaveze EIB-24569 (BA) - projekat vodoopskrba I sanit acija u F BiH moguće aktiviranje plaćanja kredita u iznosu od 320.000,00 € .

Stanje duga po kreditima na dan 31.03.2022. godine

Dug na dan 31.03.2022.

WB-IDA 32690-Stari most 32690-Stari most	WB-IDA 32690-Stari most	4.562.371
IDA 39541 Urbana infrastruktura II Mo Parking	2.394.460
WB-IDA39540-proj.urb.infrast.	252.782
fmf-obaveze po kreditu EIB-24569(BA)- projekat glavnog kolektora Centralne zone	13.630.273
Projekat upravljanja čvrstim otpadom Deponija I data garancija-Svjetska banka IDA 4540	2.371.043
Projekat upravljanja čvrstim otpadom Deponija II-data garancija IDA 3672-I	188.340
UKUPNO:	23.399.269

Izvor Izvor

Napomena iznos SDR- a (specijalno pravo vučenja drawing rights, -engl. akronim SDR) Napomena iznos SDR- a (specijalno pravo vučenja drawing rights, -engl. akronim SDR) iznos SDR- a (specijalno pravo vučenja zavisi od kretanja na svjetskom tr žištu i koeficijent prema KM je promjenjiv, mož e se kr etati (po dosadašnjoj praksi 1,6 do 2,5)

## 9. Budžetski prioriteti za period 2023 - 2025. godine

Budžet je primarni instrument za izradu politike Grada. On je sredstvo putem kojeg se strateški ciljevi Vijeća , putem izvršne vlasti realiziraju u praksi. Svi nivoi vlasti se suočavaju sa dilemom zahtjeva za programe i usluge koje nadmašuju nivo raspoloživih resursa. Ni Grad Mostar nije izuzetak u tom smislu. Suočeni sa zahtjevima budžetskih korisnika i prioritetima koji prevazilaze nivo raspoloživih resursa, ob aveza je Grada da donese Odluku koja je njegova
2. Likvid artıqlığı riski - bu bankların cə lb etdikl ə ri n əğd v ə saitl ə ri s ə m ə r ə li yerl əşdirə bilm ə m ə l ə ri v ə n ə tic ə d ə banklarda kül li miqdarda lazımsız vəsaitin toplanıb qalması zamanı yaranır . İndi isə likvidlik riski n ə dir onu izah ed ə k. Likvidlik riski öd əniş vaxtı çatdıqda bankın öz öhdə likl ə rini t ə min ed ə bilm ə m ə sind ə n ir ə li g ə l ə n riskdir. Likvidlik riski h əmçinin bankın bazar mühitində ki d əyişikliklə ri adaptasiya ola bilm ə m ə si, d əyişikliklə ri mü ə yy ə nl əşdirə bilm ə m ə si v ə ya onları vaxtında nə z ə r ə ala bilm ə m ə sind ə n ir ə li g ə lir. Likvidliy ə olan ehtiyac likvid aktivl ə rl ə öd ə nil ə bilm ə dikd ə is ə bank h ə dd ən artıq yüksə k x ə rc ə yol ver ə r ək pis bazar şə raitind ə daha baha qiym ə t ə ə lav ə likvid v ə saitl ə r ə ld ə etm ə k m ə cburiyy ə tind ə qala bil ə r. Likvidlik problemi il ə bütün banklar üzl əşə bil ə r.Lakin likvidliy ə olan ehtiyac bankdan banka f ə rql ə nir. Likvidlik adekvat v ə ya qeyri-adekvat ola bil ə r ki, bu da v ə saitl ə r üzr ə gözl ə nil ə n t ə l əbatdan asılıdır . Likvidlik problemini h ə ll etm ə k üçün banklar aşağıda qeyd olunanlara ə m ə l etm ə lidir: 1. Likvid aktivl ə ri çevik sur ə td ə satmaq; 2. Qısamüddətli borcları artırmaq, ə lav ə qısamüddə tli depozit öhd ə likl ə ri emissiya etm ə k; 3. Bankda mümkün q ə d ə r az likvid olmayan aktivl ə r saxlamaq; 4.Uzunmüdd ə tli öhd ə likl ə rin h ə cmini artırmaq; 5.Kapital v ə saitl ərini artırmaq v ə kapital axınlarını sürə tl ə ndirm ə k. B ə s nec ə olur ki ,banklarda kikvidlik problemi yaranır? 1. Müştə ril ərin öz hesablarından pul və saitl ərini çıxarması -son dövrl ə rd ə bağlanan bir çox banklar ə halid ə inamsızlıq yaradıb ona görə d ə son bir neç ə ayda banklardan külli miqdarda depozit v ə ə man ə tl ə rin geri ç əkimi prosesi müşahidə olunur. 2. Müştə ril ə r t ə r ə find ən kredit alınmasına dair sifarişlərin daxil olması -bu prosesi bel ə izah ed ə bil ə rik ki,banklarda qism ən nağd və sait ç ətinliyi yaranır və bu vaxt hansı sa
- artıq başlanmış olan t ə dbirl ə r ə n ə zar ə t v ə el ə c ə d ə onların ə laq ə si; - işgüzar ə laq ə l ə rin d ə st ə kl ə nm ə si; - işgüzar aktivliyin h ə v ə sl ə ndirilm ə si. İşgüzar dialoqun xalis formada praqmatik effekti ə sas deyil. Bu, intellektual im- kan ların daha ge nişlə nm ə sin ə v ə vacib idar ə etm ə q ərarlarının qə bul edilm əsi vaxtı söhb ə t istirak çılarının qrup ə qlinin f əllaşdırılmasına imkan yaradır. İşgüzar dialoqların aparılmasının vacib m ə rh ə l ə l ə ri ə sas ə n aşağıdakılardır: hazır - lıq tə dbirl ə ri, dialoqun başlanğıcı, iştirakçılara informasiyanın çatdırılması , qarşıya qoyulan m ə s ə l ə l ə rin müzakir ə si v ə yekunda dialoqun sonlan dırılması. İşgüzar dialoqa ə sas ə n hazırlıq sxeminin aşağıda veril ə n variantı vardır: plan - laşdırma, ma terial yığılması v ə h ə tta onun işlə nm ə si, yığılmış materialın tə hlil edilm ə si v ə onun redakt ə olunması . Planlaşdırma da müzakir ə olunacaq mövzu v ə eyni zamanda baş ver ə c ə k işgüzar dialoqun bir sıra iştirakçıları müə yy ə n edilir. İşgüzar dialoqların aparılması üçün materialın toplanması m ə rh ə l ə sind ə bir sıra informasiya m ə nb ə l ərinin (şə xsi ə laq ə l ə r, elmi-t ə dqiqatlar, m ə ruz ə l ə r, r ə smi m ə lu- matlar, n əşrlə r v ə s.) axtarılmasını nə z ə r ə alınır. Toplanmış olan materialların hə cmi ə sas ə n söhb ət iştirakçı la rının ümumi məlumatlılıq və el ə c ə d ə peşəkarlıq sə viyy ə sin- d ə n v ə h ə tta müzakir ə edil ə c ə k problem ə ya naşma formasından asılıdır. Toplanmış olan m ə lumatlar sistem halına salınır , daha sonra diqq ə t ə alınacaq ə n vacib fakt lar ayırd olunur . İşlənmiş və eyni zamansa sistem halında olan material biz- nes- planın qaydaları üzr ə düzülür. Dialoqun başlanğıc mə rh ə l ə sinin ə sas v ə zif ə l əri aşağıdakı göst ə ril ə nl ə r aiddir: - h ə msöhb ə tl ə ə laq ə nin qurulması; - isçi sferasının yaradılması; - aparılacaq olan işgüzar danışığa diqqə tin daha çox c ə lb edilm ə si. Dialoqun başlanğıc mə rh ə l ə sinin ə sas ə n psixoloji ə h ə miyy ə ti var [3, s ə h.62]. H ə m- söhb ə tl ə r ad ə t ən danışığın başlanğıc mə rh ə l ə sind ə daha da diqq ə tli olurlar. Ona gör ə ki, onların sizə v ə el ə c ə d ə söhb ə t ə qarşı göst ə rdikl ə ri münasib ə tl ə ri t ə k ilk k ə lm ə l ə r-