tikilməsi, tibbi avadan - lığın alınması dövlət hesabına aparılır. Dövlət tibbi kadrların (həkimlərin və tibb bacılarının) hazırlanmasını təmin edir, öl - kədə müalicə - profilaktika müəssisələrinin şəbəkəsinin inkişa - fını planlaşdırır. Dövlət tibb müəssisələrin cari fəaliyyətini, tibb elminin inkişafını, profilaktik tədbirlərin aparılmasını maliyyə - ləşdirir; əhalini pulsuz tibbi yardımla təmin edir. Dövlət (səhiyyə) sistemi dövlət büdcəsinə ümumi vergi daxilolmalardan maliyyələşir. Bütün vəsaitlər mərkəzi büdcə - də formalaşır və yuxarıdan aşağıya idarəetmə oxu ilə bölüşdürülür. Belə mərkəzləşdirilmiş maliyyələşmə müalicənin dəyərinin artmasının qabağını alır. Bundan başqa, büdcə qa - dağaları tibb işçilərini qənaət etməyə məcbur edir, çoxbahalı və heç də hər zaman lazım olmayan texnikadan istifadə et - məyin qarşısını alır, sui - istifadələrin mümkünlüyünü azaidır, patsientlərə lazımsız prosedurların, manipulyasiyaların, apa - rılması (əlavə gəlir almaq məqsədi ilə) dərmanların alınması kimi hadisələrin nadir hallarda rast gəlməsinə gətirib çıxarır. Lakin, səhiyyənin maliyyələşməsi dövlət büdcəsinin maddələrindən biri olduğuna görə o, digər maddələrdən də asılıdır və hətta onlarla rəqabətdədir. Hökumət heç də hər vaxt səhiyyə fondlarının genişləndirilməsi imkanına malik de - yil. Və əgər ayrılan məbləğlər ehtiyacların ödənilməsi üçün kifayət deyilsə, əlavə vəsaitlərin cəlb olunması imkanları ol - duqca məhduddu. Səhiyyələri büdcə ilə maliyyələşən ölkələr resursların çatışmamasına görə eyni sosial -iqtisadi inkişaf səviyyəsi, lakin digər maliyyələşməsi (sığorta, yaxud özəl) ölkələrdən tibbin texniki təchizatı baxımından xeyli geridədirlər. Müasir avan - danlıq, müasir texnologiyalı ən yeni tibb müəssisələri çatışmır; patsientlər çox vaxt hospitalizasiyaya növbə gözləməli olurlar; ilkin tibbi yardım, ümumi yardım, hospitallar, yerli səhiyyə xidmətləri aralartnda çox böyük məsafə mövcuddur. Bundan başqa, dövlət səhiyyosi əhaliyə hesabat vermir. Vergiödəyici - ləri vəsaitlərin nəyə vo nə qədər xərclənməsi haqda məluma - ta malik deyillər, tibbi yardımın keyfiyyətinin dəqiq kriteriyaları yoxdur. Səhiyyə sistemi özü özünə qiymət verir, dərc oiunmuş məlumatlar isə, əsas etibarı ilə nailiyyətlərin təbliğinə yönəldi - lib. Qeyd olunan nöqsanları aradan götürmək, yaxud yumşal - t maq üçün dövlət səhiyyə sistemi olan dövlətlərdə iqtisadi ida - rəetmə üsullarının (və ilk növbədə tibbi sığortalanmanın) yeri - dilməsinə dair islahatlar aparılır. 1948- ci ildə keçirilən səhiyyə islahatı nəticəsində Böyük Britaniyada, özəl kapitalist ictimai sistemi çərçivəsində ümummilli dövlət səhiyyə xidməti yaradılmışdır (ÜSX) və bu sistem demək olar ki, bütün əhaliyə pulsuz tibbi yardım tə - qdim etmişdir (bəzi i stisnalar olmaqla - belə ki, daha komfortlu şərait almaq istəyənlər üçün 4 - 5 %ödənişli xəstəxana çar - payıların saxlanılması; dəyərindən asılı olmayaraq reseptlərlə verilən dərmanların simvolik qiymətlərlə ödənilməsi; protezlə - rin, eynəklərin dəyərinin ödənilməsi və s.). Tibbi xidmətlər, həm də tibb müəssisələrinin bütün fəa - liyyəti, əsas etibarilə, yəni 80 -85% olmaqla dövlət büdcəsin - dən təmin olunur (yerdə qalan hissəsi isə - özəl mənbələrdən və könüllü tibbi sığortadan gəlir). Büdcə, müəssisələrin və və - təndaşların vergilərindən təşkil olunaraq, parlamentin qərarla - rına əsasən, hökumət tərəfindən bölüşdürülür; səhiyyə müəs - sisələri üçün isə - onların mərkəzi idarəetmə orqanı olan Sə - hiyyə Nazirliyi (Departamenti) tərəfindən bölüşdürülür. Böyük Britaniyada səhiyyə sistemi spesifik quruluşa ma - likdir və bu quruluş 3 bölmədən ibarətdir. 1) Ümumi təcrübə həkimləri, ambulator - poliklinik müəs - sisələr, apteklər, əczaçılar, diş həkimləri (stomatoloqlar istisna olmaqla), göz həkimləri (oftalmoloqlar istisna olunmaqla), yəni ilkin tibbi- sanitar yardımı sistemində (İTSY) çalışan personal və müəssisələr; 2) hospitallar, xəstəxana xidmətləri, hospitalların nəz - dində olan ambulatoriyalar, həkim - mütəxəssislər, o cümlədən stomatoloqlar, oftalmoloqlar və stasionarların digər personalı. 3) bələdiyyələrin tabeçiliyində olan ictimai tibbi (doğuşa yardım və s.) səhiyyə xidmətləri. Bunlardan başqa bir sıra digər nazirliklərin (məs. Əmək nazirliyinin və əlbəttə hərbi nazirliyin və s.) öz tibb müəssisə - ləri və personal (məsələn, sənaye müəssisələrinin sanitar müfəttişlərini göstərmək olar) vardır ki, bunlar da dövlət qul - luqçuları he sab olunurlar.