ahmedheakl/docatlas_instruct huggingface dataset:
4

3.0.33 . fəaliyyət istiqamətlərinə uyğun olaraq qanunvericilikdə nəzərdə tutulmuş, habelə Nazirliyin rəhbərliyinin tapşırıqları əsasında digər vəzifələri yerinə yetirmək.

- 4. Şöbənin hüquqları

4.0. Şöbə öz vəzifələrini yerinə yetirmək üçün aşağıdakı hüquqlara malikdir : 4.0.1. Nazirliyin fəaliyyət istiqamətləri üzrə hüquqi aktların və beynəlxalq müqavilələrin layihələrinin hazırlanmasında aidiyyəti üzrə iştirak etmək və müvafiq təkliflər vermək; 4.0. 2. dövlət qulluqçularının tutduqları vəzifəyə , qulluq stajına və ixtisas dərəcəsindəki qulluq müddətinə uyğun olaraq, habelə onların peşəkarlığı və idarəçilik təcrübəsi nəzərə alınmaqla, onlara növbəti ixtisas dərəcələrinin verilməsi , habelə xidməti fəaliyyətin qiymətləndirilməsinin nəticəsinə uyğun olaraq qulluq funksiyalarını nümunəvi icra etdiyinə və işindəki yüksək nailiyyətlərinə görə dövlət qulluqçusuna vaxtından əvvəl ixtisas dərəcəsinin verilməsi məqsədilə müvafiq strukturlarla birlikdə nazirə təkliflər vermək; 4.0. 3. fəaliyyət istiqamətlərinə uyğun rəy vermək, təhlillər və ümumiləşdirmələr aparmaq, Nazirliyin qurumları na aidiyyəti üzrə insan resurslarının idarə edilməsi üzrə əməli və metodik i tövsiyələr vermək; 4.0.4. Nazirliyin qurumlarında insan resurslarının idarə edilməsi sahəsində səmərəliliyin artırılması və çatışmazlıqların aradan qaldırılması üzrə təkliflər hazırlamaq; 4.0. 5. müvafiq qaydada sorğular ünvanlamaq və məlumatlar (sənədləri) almaq; 4.0.6. Nazirliyin qurumları tərəfindən vəzifə təlimatların hazırlanması işinə metodiki və əməli rəhbərliyi həyata keçirmək ; 4.0. 7. insan resursları sahəsində fəaliyyətin tənzimlənməsi və təkmilləşdirilməsi üçün təkliflər hazırlamaq və ya hazırlanmasında iştirak etmək , işçilərin təlimə olan tələbatını müəyyən edərək bu istiqamətdə rəhbərliyə təkliflər vermək ;

- 4.0. 8. əməkdaşların seçilməsi və vəzifəyə təyin edilməsi, onların dövlət qulluğuna, əmək müqavilələrinə xitam verilməsi, əməkdaşların rotasiyası, mükafatlandırılması, intizam məsuliyyətinə cəlb edilməsi, ezam olunması, məzuniyyətə buraxılması, dövlət qulluqçularına ixtisas dərəcələrinin verilməsi, habelə insan resurslarının idarə edilməsi ilə əlaqədar sahələrdə tənzimləməni həyata keçirmək;

4.0. 9. Nazirlikdə olan vakant vəzifələr üzrə dövlət qulluğuna qəbul və inzibati vəzifələrin tutulması üzrə müsabiqə , ümumi və daxili müsahibələrin keçirilməsində , o cümlədən digər vakant vəzifələr üzrə müsahibələrdə iştirak etmək; 4.0. 10. insan resurslarının idarə edilməsi sahəsində təcrübə mübadiləsi məqsədilə digər dövlət qurumlarının insan resursları sahəsində fəaliyyəti həyata keçirən qurumları ilə əməkdaşlıq etmək; 4.0. 11. Nazirliyin əməkdaşlarına etik davranış və əmək intizamı qaydalarını izah etmək, onlara əməl olunması ilə bağlı təminatları konkretləşdirən hüquqi akt layihələri ni işləyib hazırlamaq və təsdiq edilməsi üçün təqdim etmək ;

- 4.0. 12. Nazirliyin əməkdaşları tərəfindən etik davranış və əmək intizamı qaydalarına əməl edilməsi vəziyyətini öyrənmək və bu barədə məlumatları ümumiləşdirmək;
h ə m beyn ə lxalq t əşkilatlar və h ə m d ə qeyri-dövl ə t t əşkilatlar da aktiv rol oynamışlar. Dövl ə tin hakimiyy ə tinin müvafiq qurumları bu sferada ə sas ə n qanunvericilik bazanın formalaşdırılması v ə el ə c ə d ə t ə kmill əş dirilm ə si il ə m əşğul olurdula rsa, iş güzar dair ə l ə rin ictimai birlikl ə ri biznes al əmin çoxluğunun qə bul ed ə c əyi etik davranış normaların hazırlanması ilə m əşğuldur. Nə z ə r ə çatdırmaq lazımdır ki, ayrı - ayrı dövl ə tl ə rd ə korporativ dav ranış kodekslə ri yaranmağa başlamışdır. Aparılan tə hlil göst ərir ki, inkişaf etmiş ölkə l ə rin maliyy ə bazarlarında sə hmdar kapitalın strukturunda yüksə k d ə r ə c ə d ə m ə rk ə zl əşmə v ə t ə m ə rküzl əşmə çoxlu sayda şirkə tl ə rinin bir neç ə baza s əhmdarları vardır. Onların mülkiyyə tind ə b ə zi vaxtlar h ə tta yüks ə k n ə zar ə t z ə rfl ə ri (s ə hml ə rin 70%-d ən yuxarı) cə ml əşir. Bə llidir ki, bel ə olduqda korporativ münasib ə tl ərin rasional olmasını şübhə altına almaq olar. S əhmdarların ümumi iclasda sə sverm ə nin n ə tic ə l ə ri yüks ə k n ə zar ə t z ə rfin ə malik mülkiyy ə tçinin s ə s verm ə sind ən asılı olur və onlar şirkə t menecmenti il ə sıx ə laq ə d ə olurlar. H ə tta b ə z ən şirkə tin cari f ə aliyy ə tin ə d ə r ə hb ə rlik edirl ə r. Bunun qarşısına almaq üçün Azə rbaycanda, Rusiyada, Tailandda v ə başqa ölk ə l ə rd ə direktorlar şurasının üzvü mütləq fiziki şəxs olmalıdır. Braziliya kimi ölk ə d ə is ə direktorlar şurasına elə şə xs seçilm ə lidir ki, onun h əm şurada işlə m ə t ə crüb ə si, h ə m d ə antiböhranlı idarə etm ə t ə crüb əsinin olması vacib sayılır. Hin - distanda is ə direktorlar şurasının bir üzvü eyni vaxtda 10 şirkə tin idar ə hey ə tinin üzvü olması müə yy ə nl əşdirilmişdir. Bizim fikrimizcə , bu düzgün deyildir v ə elmi əsaslandırılmış idarə etm ə diapozonuna ziddir. Uğurlu tə crüb ə General Motors şir - k ə tind ə dir. Burada h ə r 5 ild ən bir konkret fiziki şəxs olan üzvün direktorlar şurasında qalması mə s ə l ə si günd ə liy ə çıxarılır və bütün direktorların sə m ə r əli işlə m ə sin ə şirniklə ndirir. Az ərbaycanın ayrı - ayrı bank təşkilatlarında və dig ə r sah ə l ə rd ə f ə aliyy ə t göst ə r ə n şirkə tl ə rin korporativ idar ə etm ə kodeksl ə rind ə s əhmdarların hüquqlarının qorunması aşağıdakı vasitə l ə rl ə h ə yata keçirilir:

- - irili v ə xırdalığından asılı olmayaraq hə r bir s əhmdar şirkətin işlə m ə si üzr ə dolğun informasiya alma hüququna malikdir;
III FƏSİL. ÖZƏL SEKTORLARDA KORPORATİV SOSİAL MƏSULİYYƏTİN İNKİŞAF XÜSUSİYYƏTLƏRİ

###### 3.1. İşgüzar təşkilatlarda korporativ strategiyaların işlə nm ə si

Bazar iqtisadiyyatı şə raitind ə firmalar alıcıların tə l əbatlarını ödə m ə k el ə c ə d ə g ə lir ə ld ə etm ə k üçün m ə hsul istehsal edir, h ə mçinin h ə min m əhsulu satır və ya h ə r hansı bir xidmə t gös ə tirir. El ə buna gör ə d ə mü ə ssis ə l ə rin f ə aliyy ə t göst ə rdikl ə rin ə biznes f ə aliyy əti adlanır. Bu fə aliyy ə tin uzunmüdd ətli olması. Yə ni daha d ə qiq des ə k, istehlakçıların bu müə ssis ə nin m əhsullarını ə ld ə edilm ə si üçün m ə hsullun keyfiyy ə tli olduğunu həmişə yaxşılaşdırılması həmçinin şirkə tin sosial m ə suliyy ətli olması və h ətta etik qaydalarına ə m əl olunması əsas şə rtl ə rd ə n biridir. Ümumiyy ə tl ə , qeyd ed ə k ki, etika əxlaq qaydalarını özündə ehtiva ed ən bir anlayışdır. Eyni zamanda onun mühüm t ə rkib hiss ə si is ə 'biznes etikası' həmçinin 'işgüzar etika' demə kdir.[13, s ə h.20] Bir sıra mütə x ə ssisl ə rin fikrinc ə 'işgüzar etika' sözünü dünyanın ə n m əhşur oksimoron sözl ə rind ən götürülmüşdür. Onu da demə k olar ki, oksimoron ə ks xarakterli ifad ə l ə rd ə n ibar ə t olan sözl ə rdir. Y ə ni etika ə xlaq, t ə rbiy ə il ə bağlı olan ifad ə l ə r olsa da, biznes is ə daha çox xaotik qarmaqarışıqlıq, şəxsi maraqların diqqə t yetirildiyi f ə aliyy ət kimi anlaşılır. Həmçinin bu gün 'İşgüzar etika' sözü daha çox tanınmışdır. Işgüzar etika eyni zamanda biznes fə aliyy ə tind ə , el ə c ə d ə biznes q ərarlarında digə rl ə rinin (s əhmdarların, investorların, hökümə tin, c ə miyy ət işçilə rin, müştə ril ə rin v ə s.) n ə z ə rd ə tutulmasıdır. Bazarda uzunmüdd ətli bir zamanda uğurlu nailiyyə tl ə rin t ə mini üçün ə dal ə tlili- yin gözl ə nilm ə si, r ə qibl ə r ə hörm ə t, dürüstlüyün, yüks ək etik standartların gözlə nil- m ə si əsas şə rtl ə rd ən biridir. Işgüzar etikanın vacib tə rkib hiss ə l ə rind ən biri ayrı - ayrı firmaların müntə z ə m qaydada c ə miyy ə t ə hesabat verm ə sidir. Sosial m ə suliyy ə t proqramının reallaşdırılmasının gedişi, elə c ə d ə biznesin aparılmasının etik yanları, idar ə etm ə çözüml ə rinin q əbul olunması, ə m əkdaşlarla qarşılıqlı münasibə tl ə r v ə s. il ə
- göst ə ricinin ild ə n-il ə t ə krar olunan h ə r ə k ə tini ə ks etdir ə n mövsümi komponent (S);

- - uzunmüdd ə tli v ə dövri h ə r ə k ə tl ərin kombinasiyasından ibarə t olan ə sas d əyişiklik kompon enti (T);
- - izah olunmayan v ə ya qaydasız ("tə sadüfi" k ənarlaşmalar) dəyişikliklə r kompone nti (İ);

Ad ə t ə n bu komponentl ərin asılılığının 2 formasından istifadə olunur: 3 kompone ntin hasili müşahidə olunan dinamika sırasını v e rir. Sıranın mövsümi k ənarlaşmalardan azad edilm əsi giriş məlumatlarının proqnozlaşdırılan mövsümi d əyişikliklə rd ə n (S) t ə mizl ə nm ə sind ə n ibar ə tdir. Üç komponentin bir birind ə n ayrılmasının ümümi qə bul e dilmiş krit eriyasi v ə üsulu olmadığı üçün onlar arasında olan s ə rh ə d mü ə yy ə n d ə r ə c ə d ə s ə rb ə st olur [28]. Müşahidə olunan göst ə ricid ə n (m ə s ə l ən, cari ilin avqust ayı) mövsümi k ənarlaşmalar tə shih olunan göst ə riciy ə keçm ə k üçün, mövsümi amill ə rin avqust qiym ə tl ə ri indeksin ə nec ə t ə sir ed ə c əyini proqnozlaşdırmaq vacibdir. Bu proqnoz bir sıra növbə ti ill ə rin ə sas meylind ə n (T) avqust göst ə ricil ə rinin k ənarlaşmasının müayin ə sin ə əsaslanmalıdır. Bir çox ölk ə l ə rd ə birinci 2 metoda daha çox üstünlük verilir. Beyn ə lxalq statistika t ə crüb ə sind ə t ə shih etm ə zamanı ortaya çıxan bir sıra probl eml ə rin h ə lli n ə z ə rd ə tutulur:

- - mövsümi ə mt əə l ə rin qiym ə t indeksl ə rinin he sablanması üçün hansı miqdar strukturlarından istifadə edilsin - aylıq, yaxud illik;
- - bazis kimi hansı qiymə tl ə r istifad ə edilsin- aylıq, yaxud orta illik; İQİ -nin, h ə mçinin mövsümi ə mt əə l ə rin qiym ə t indeksl ə rininhe sablanmasında Laspeyres düsturundan istifad ə edilir v ə bu zaman hesablamalar üçün ç ə kil ə r baza ili üzr ə götürülür. Lakin bazis qiym ə t v ə ç ə kil ə rinin kombin ə l əşmə sind ən asılı olaraq xarici ölk ə statistikalarının t ə crüb ə sind ə mövsümi ə mt əə l ər üçün 4 növ aylıq qiym ə t indeksl ə rind ə n istifad ə olunur:

- qiym ə tl ərin aylıq bazası və illik ölçülm ə si il ə aylıq ind e ks (cari aylıq qiym ə tl ər) bazis ilinin müvafiq ayının qiymə tl ə ri il ə müqayis ə olunur v ə bazis
Obrazac 2

## PRIJEDLOG BUD Ž ETA

#### Detaljan prikaz aktivnosti sa iznosima

AKTIVNOSTI	UKUPNI BUDŽET PROJEKTA	VLASTITA SREDSTVA	SREDSTVA OSIGURANA OD DRUGIH IZVORA	IZNOS KOJI SE TRAŽI OD TZTK
IZNOS	IZVOR	IZNOS KOJI SE TRAŽI OD TZTK

UKUPNO:
Mjesto i datum: ________________________	Potpis odgovornog lica: __________________________________

Napomena: sredstava će biti dužan o pravdati utrošak sredstava dodijeljenih od strane Napomena: sredstava će biti dužan o pravdati utrošak sredstava dodijeljenih od strane Turističke zajednice Tuzlanskog kantona , koja su predviđen a za realizaciju projekta. Pravdanje će se vršiti odgovarajućom dokumentacijom koja se prilaže uz finansijski i narativni izvještaj , a u zavisnosti od odobrenog iznosa i aktivnosti (koristiti Obrazac za finansijski i narativni izvještaj). Za sva neopravdana sredstva Turistička zajednica Tuzlanskog kantona će pokrenuti proceduru povrata istih u skladu sa opštim odredbama Zakon o obligacionim odnosima i to u iznosu koji je proporcionalan učešću sredstava Turističke zajednice Tuzlanskog kantona u ukupnoj realizaciji projekta. Period implementacije projekta te utroška sredstav a utvrdit će se u ugovoru o načinu realizacije dodijeljenih sredstava putem Javnog poziva.
## Bosna i Hercegovina Federacija Bosne i Hercegovine Tuzlanski kanton GRAD TUZLA Služba za ekonomski razvoj i društvene djelatnosti

## OBRAZAC ZA NARATIVNI IZVJEŠTAJ

(za manifestacija finansirane sa pozicija 'Grant za kulturne manifestacije - Ljeto u Tuzli', 'Grantovi za sportske manifestacije' i 'Grantovi za kulturne manifestacije'

1.Podaci o podnosiocu Izvještaja
…………………………………………………………………………………………………......................................... Naziv podnosioca prijave (iz Rješenja o registraciji) ............................................................................................................................................................................................. (ulica i broj) (e-mail) ( web stranica) Kontakt osoba: ………………………………………........tel./mob. ………………………........................................... Lice ovlašteno za zastupanje: …………………………………….........tel./mob.………………………........................ (iz Rješenja o registraciji)
2. Podaci o manifestaciji
............................................................................................................................................................................................ (Naziv manifestacije) ............................................................................................................................................................................................. Datum, mjesto i vrijeme održavanja manifestacije ) ( ............................................................................................................................................................................................ Ukupna vrijednost manifestacije…………....……....KM Odobreni iznos od Grada ..........................................KM Ukupno utrošeno sredstava ....................................KM
NARATIVNI IZVJEŠTAJ
Obrazac obavezno popuniti elektronski
1.	Ostvareni ciljevi
2.	Aktivnosti koje su ostvarene, opis aktivnosti, vremensko razdoblje u kojima su provedene te očekivani rezultati
3.	Korisnici obuhvaćeni manifestacijom (broj korisnika, dob, spol, teritorijalna zastupljenost i sl.)
4.	Značaj manifestacije za lokalnu zajednicu
5.	Broj zaposlenih i broj volontera uključenih u realizaciju manifestacije
6.	Posebni uspjesi postignuti realizacijom manifestacije
7.	Vidljivost(promocija manifestacije). Da li je promovisan Grad Tuzla? Obavezno dostaviti priložiti dokaze
Danışıqların daha da obyektiv v ə h ə tta ə dal ətli aparılması üçün, müşahidə çil ə r vasit ə çil ə r v ə h ə mçinin müst ə qil ekspertl ə r d ə d ə v ə t edilir . Əgə r mövqeli bazarda da- nışıq üzvlə ri obraz lı şə kild ə des ə k, bağlı kartlarla oynayırlarsa, prinsipial olaraq da nı - şıq larda bun ların kart la rı açıqdır . Prinsipial olan danışıqlar metodu üç şə rtin h ə yata keçirilm ə sin ə əsaslanır [3, s ə h.66]: Birinci şə rt ə sas ə n şə rt ə sas ə n danışıq iştirakçıları və el ə c ə d ə danışıq predmeti arasında li- mit qoyul malı, yə niki, onları eyni amil formasında müzakir ə predmeti üzr ə diqq ə td ə n keçirilm ə lidir. İ kinci şə rt ə sas ə n kinci şə rt ə sas ə n mövqel ə r üz ə rind ə deyil, maraq dair ə l ə r üz ə rind ə durmaq la- zımdır. Diq q ə ti yalnız iştirakçıların mövqelə ri üz ə rind ə d ə c ə ml ə m ək lazım deyil, ona gör ə ki, danışıqların ə sas m ə qs ə di t ə r ə fl ə rin gizli maraq dair ə l ə rinin t ə min olunma sı - dır. Əgə r sizin maraq dair ə niz ə başqa t ə r ə fin fikir verm ə sini ist ə yirsinizs ə , onda bun ların nə d ə n ibar ət olduğunu da v ə el ə c ə d ə onların si zin üçün n ə q ə d ə r vacib oldu- ğu nu izah ını vermə k lazımdır. Bu vaxt düzgün v ə eyni zamanda konkret olun, ona gör ə ki bu siz ə qarşı olan inamı xeyli d ə r ə c ə d ə artıra bilə r. Üçüncü şə rt ə sas ə n şə rt ə sas ə n sizin maraq dair ə nizi n ə z ə rd ə tutan v ə eyni zamanda üst- üst ə düşmə y ə n maraq dair ə l ə ri is ə uz laşdıran qarşılıqlı qaydada faydalı variantların hazırlanması vacibdir.
пользования. Задача подпрограммы 2 - улучшение транспортно - эксплуатационного состояния местных автодорог. Вместе с тем Совмин принял Госпрограмму в сентябре 2017 года, а заявитель начал использовать бюджетные средства в январе. Статья 14 Закона об автодорогах и дорожной деятельности к местным автодорогам относит в том числе дороги и улицы, проходящие в сельской местности. Из заключения Минфина следовало, что коммунальное предприятие использовало средства областного бюджета в соответствии с решениями облисполкома, руководствуясь ст. 2 и 8 БдК. Но мероприятия по строительству, ремонту и содержанию сельских улиц необходимо было отражать по разд. 6 подразд. 3 "Благоустройство населенных пунктов", а не по разд. 4 подразд. 6 "Дорожное хозяйство". Суд пришел к выводу, что средства областного бюджета, направленные на содержание дорог и улиц сельских населенных пунктов, заявитель израсходовал с соблюдением принципа адресности ицелевой направленности. Их неверноераспределение с превышением компетенции местным исполнительным и распорядительным органом не было основанием для привлечения к ответственности получателя, который обязан соблюдать такие распоряжения.

Предмет рассматриваемого правонарушения - средства бюджета, в том числе: - государственных целевых бюджетных фондов, к которым относятся инновационные фонды (подп. 2.1 п. 2 Указа от 07.08.2012 N 357) и государственный целевой бюджетный фонд национального развития (п. 3 Указа от 28.12.2005 N 637);

- - государственных внебюджетных фондов.

Объективную сторону этого правонарушения образует противоправное действие (в частности, нецелевое использование средств бюджета) вне зависимости от наступления каких - либо вредных последствий. Использование бюджетных средств не по целевому назначению - любые действия их распорядителей или получателей, приведшие к нарушению адресности использования либо к направлению на цели, не обозначенные при выделении. Принцип адресности и целевого характера бюджетных средств означает, что средства бюджета выделяются в распоряжение конкретных получателей и являются целевыми, т.е. предусматривают достижение конкретных целей. Финансирование учреждений, состоящих на бюджете, и централизованных мероприятий, осуществляемых за счет средств бюджета, производится по утвержденным сметам расходов. Расходовать бюджетные средства на мероприятия, не предусмотренные сметой, или в суммах, превышающих сметные назначения, запрещается. В противном случае речь идет о нецелевом расходовании бюджетных средств .

Контроль за эффективным, целевым и правильным расходованием средств республиканского и местных бюджетов, бюджетов государственных внебюджетных фондов осуществляют органы КГК, Минфин и его территориальные органы (ст. 126 , 128 БдК), а также местные исполнительные и распорядительные органы (ст. 131 БдК). Как показывает практика, среди самых распространенных нарушений, выявляемых контролирующими органами при использовании и расходовании средств, выделенных из бюджета:

- - завышение бюджетными организациями фонда оплаты труда на содержание сверхштатных единиц работников, а также без учета фактической нагрузки, вида и объема работ;
## GİRİŞ

Dizayn ingilis v ə fransız dilində n t ə rcüm ə d ə t ə rtib etm ə k, yaratmaq kimi t ə rcüm ə olunur v ə latın mənşə li sözdür. Dizayna aid f ə rqli t ə rifl ə r var. Dizayn qavrayış və konsepsiya arasında qarşılıqlı ə laq ə li vasit ə dir. Mühüm xüsusiyy ə tl ə ri il ə diqq ə t ç ə k ən dizayn anlayışı obyektiv reallıqla birbaşa ə laq ə l ə ndirilmir. Dizayn m ə lumat m ə nb əyidir. Sensor dizaynı və zehni dizayn h əmişə qarşılıqlı olduğundan, duyğulu mə lumat v ə rasional m ə lumat h əmişə iç-iç ə dir. Dizayn özü yaradıcı prosesdir və f ə aliyy ət üçün lazım olan eskizlə ri v ə planları hazırlamaq işini ə hat ə edir. Dizayn, fikrimizd ə olan informasiyani formalaşdırır, qurur və n ə z ə rd ə tutur. 20-ci ə srd ən başlayaraq dizayn anlayışı layihə f ə aliyy ətinin fenomeni adlandırılır. Tarix boyu insanlar öz h ə yat f ə aliyy ə ti v ə yara dıcılığından istifadə ed ə r ə k, t ə l ə bata uyğun müə yy ə n m əhsulları istehsal etmiş və t ə kminl əşdirmişlər. İnsanın fə aliyy ə ti c ə miyy ətin inkişaf sə viyy ə sind ən asılıdır.

## Dizaynın inkişaf dövrlə ri

Dizayn etm ə düşüncə sinin tarixi müdd ə t nöqteyi-n ə z ə rind ən insanın hər hansı bir v ə saiti ə lin ə götür ə r ə k onu yenid ən formalaşdırma istə yi il ə birlikd ə başladığı fə rz edilir. Dizaynın əsas formalaşma mə rh ə l ə sinin kökl ə ri kütl əvi maşın istehsalının və ə m ə k bölünm ə sinin yaranma dövrün ə , y ə ni 19-cu ə srin ə vv ə ll ə rin ə aiddir. S ə naye inqilabından ə vv ə l s ə n ətkarın işi məhsulun istehsalı ilə birbaşa ə laq ə l ə ndirilirdi. Lakin s ənaye inqilabı bütün yanaşmaları dəyişdirdi. Dizaynın formalaşmasının 3 tarixi mə rh ə l ə si mövcuddur: - ə l s ə n ə tl ə ri (ibtidai dövrd ə n 18-ci ə srin sonuna q ə d ə r 1-ci tarixi m ə rh ə l ə tarixi m ə rh ə l ə yaranan dizayn) adlanır; - s ənaye istehsalının başlanmasından və buxar maşının 2-ci tarixi m ə rh ə l ə tarixi m ə rh ə l ə ixtirasından sonra başlamışdır (18 -ci ə srin sonundan 20-ci ə srin ə vv ə ll ə rin ə d ə k); dizaynın son 100 ildə mövcud olan m ə rh ə l ə sidir. 3-cü tarixi m ə rh ə l ə tarixi m ə rh ə l ə

5
- İstehlak mallarının seqmentləşdirilməsinin əsas məqsədi müəssiələrin müxtəlif istehlakçıların davranış özəlliklərini anlamasına, hər hansı simasız mal deyil, ünvanlı məhsul və xidmət istehsalına və realizasiyasına keçməyə imkan verən effektiv seqmentasiya analizi metodları işləyib hazırlamaqdır.
- Bazarın seqmentləşdirilməsi bazarın bir - birindən fərqlənən, istehsalçının məhsulunu müxtəlif satış imanlarına malik müxtəlif hissələr - seqmentlərə bölünməsi prosesidir, yəni bazarın hər biri üçün ayrı mal tələb oluna bilən alıcı qruplarına bölünməsi deməkdir. Bazarın seqmentləşdirilməsi marketinqin ən mühüm alətlərindən biridir.
- Seqmentləşdirilmə məsələsi aşağıdakı hallarda firma üçün dilemmaya çevrilə bilər: 1) yeganə mal bir çox bazar seqmentində satılır; 2) çoxlu mal bir çox bazar seqmentində satılır.
- Bir Firma cəmi bir mal (və ya bir Bir Firma cəmi bir mal (və ya bir neçə bazar seqmentində cəmi bir mal xidmət) istehsal edir və həmin malı iki və ya daha çox bazar seqmentinə satmaq istəyir, bununla da o, malın modifikasiyasının hazırlanması və buraxılışı kimi çox mühüm əlavə xərcdən özünü qorumuş olur.
- Satışı eyni vaxtda bir neçə bazar seqmentinə yönəlmiş mallardan müxtəlif qablaşdırmalarda satılan şirələrin və sərinləşdirici içkilərin adını çəkmək olar. Müxtəlif bazar seqmentlərinə, o cümlədən uşaqlar, yaşlılara və qocalara ünvanlanmış 'Blend -a- Med' diş pastasının çoxsaylı televiziya reklam çarxları bu konsepsiyanın başqa nümunəsidir.
- Bir 'Reebok' firmasının hər biri fərqli Bir 'Reebok' firmasının hər biri fərqli neçə bazar seqmentində çox mal istifadəçi tipi üçün nəzərdə tutulmuş müxtəlif modelli ayaqqabıları bir çox bazar seqmentini hədəf götürmüş mal çoxluğu nümunəsidir. Şübhəsiz ki, bu müxtəlif ayaqqabı modellərinin istehsalı bir modelin istehsalından xeyli baha başa gəlir, amma istehlakçıların tələbatını daha dolğun şəkildə təmin etməyə imkan verərsə və malın keyfiyyətinin aşağı düşməsinə və qiymətinin qalxmasına səbəb olmazsa və satış həcminin və qazancın artmasına gətirib çıxararsa, anda bu sərfəli siyasətdir.
- Bir çox bazar seqmenti üçün nəzərdə tutulmuş mal çoxluğunun hazırlanması istifadə olunur: 'FÜ F ' strategiyasından
- Klassik şərtləndirmə modeli C.B. Uotsonun bixeviorizm barədə təliminin əsasını təşkil etmişdir, çünki həmin nəzəriyyə konkret stimulun nə səbəbə konkret reaksiyaya səbəb olmasını izah etmək üçün dəqiq və obyektiv yanaşma təklif edir, həm də bu nəzəriyyəni kiminsə davranışını dəyişdirmək məqsədilə də istifadə etmək olar.

#### Klassik 4). Klassik 4). şərtləndirmənin reklamda tətbiqi

Şərtsiz stimul (ŞS) Günəş /dəniz / qum

Şərtsiz reaksiya (ŞR) Məmnunluq hissi

Şərti refleks (ŞR) Məhsul

Şərti reaksiya (ŞR) Məmnunluq hissi

Şərti refleks (ŞR) Məhsul

- Şəkil 4. Klassik şərtləndirmənin reklamda tətbiq olunması
- Laboratiya araşdırmaları zamanı məlum olmuşdur ki, avtoqələmin seçilməsinə səbəb reklamda səslənən musiqi ola bilər. Sınağa cəlb olunanlara biri xoşə gələn, digəri isə xoşa gəlməyən iki melodiya təqdim olunurdu. Musiqi ilə müşayiət olunan reklam çarxında sınaqdan keçirilənlərin neytral hesab etdiyi iki rəngdə qələmdən istifadə olunur. Eksperiment başa çatdıqda iştirakçılara iki rəngdən birində olan qələmi yadda saxlamaq təklif olunur. Daha çox sınaqdan keçirilən adamlar xoşa gələn musiqinin səsləndiyi reklam çarxında göstərilən qələmin rəngini seçmişlər.
- Klassik şərti refleks metodu istehlakçının dərk etmə aktivliyinin minimal olduğu məhsullar üçün təlim vermə zamanı tətbiq edilir. İstehlakçı passivdir və məhsul haqqında informasiyanı işləmək üçün motivi azdır.
- 2. ya sınaq və xəta metodu kimi 2. ya sınaq və xəta metodu kimi Operant şərtləndirmə metodu tanınmış instrumental təlim metodu klassik şərti refleks metodundan daha çox gücləndirmənin rolu və zaman mərhələsi ilə fərqlənir. Bu metod davranışın