ahmedheakl/docatlas_instruct huggingface dataset:
Nominal d ə y ə rind ən aşağı satış zamanı bə zi m ə s ə l ə l ər ortaya çıxır.

- • G ə l ə c ə kd ə dövl ə ti daha böyük borc yükün altına salacaq;
- • G ə l ə c ə k n ə sill ə r üçün olduqca böyük bir borc yükü olacaq;
- • Yüks ə k g ə lirli istiqrazların kə silm ə si s ə b ə biyl ə , g ə lirl ərin paylanmasında ə dal ətsizlik ortaya çıxacaq ;
- • Bu növ ixrac açıqlıq prinsipini pozur, sə n ə dl əşmə işlə rini gücl ə ndirir, istiqrazla rı anlaşıla bilmə sini ç ə tinl əşdirir.
- ➢ Premiyalı v ə Cek pot Satışları . Premiyalı emissiya zamanı dövlə t öd ə m ə zamanı borc ver ə n ə istiqrazın üzə rind ə yazılan də y ə r ə ə lav ə olaraq ə lav ə bir d ə y ə r öd ə m ə yi q ə bul etm ə sidir. M ə s ə l ə n, dövl ətin 100 dollarlıq 5% -li 20 il müdd ə tli istiqrazlar üçün zamanın sonunda 125 dollar, yə ni 25 dollar daha çox premiya öd ə m əsi premiyalı emissiya sayılır
- ➢ Bonus buraxılışı mə z ə nn ə il ə mü ə yy ən edilmiş istiqrazların nominal də y ə rind ə n artıq olan bir qiymə tin öd ə nilm ə sidir. Premiyalı satışlarla eyni xüsusiyyə tl ə r ə sahib imiş kimi görünsə d ə, premiyalı satışdan bütün alacaqlılar faydalanarkə n, Bonus buraxılışı zamanı yalnız mə z ə nn ə y ə isab ət etmiş olanlar faydalanırlar.
- ➢ Vergi istisnalar ı . Dövl ət istiqrazları və ya x ə zin ə istiqrazları üzə rind ə n g ə l ə n g ə lirl ə rin vergid ən azad olunması borc vermə y ə t əşviq edə n bir ünsürdür. X ə zin ə çox zaman borclanmada müv ə ff ə qiyy ə t qazanmaq üçün vergi istisnalarına müraciə t edir.
- ➢ Dig ə r istisnalar. Dövl ət bir sıra satışlarda istiqraz sahiblə rin ə likvidlik v ə dövriyy ə imkanları tə qdim ed ə bil ə r:
- • Öd əniş tarixində n ə vv ə l dövl ə t istiqraz larını pula çevir m ə haqqını ver ə bil ə r;
- • Dövl ə t tenderl ə rind ə z ə man ə t kimi göst ə ril ə bil ə r;
- • Dövl ə t əmlakının alınmasında pulun ə v ə zi ola bil ə r;
- • Vergi borclarını ödə m ə k üçün pul ə v ə zin ə istifad ə edil ə bil ə r;
- • Bu s ə n ə dl ə rin müsadir ə edil ə bilm ə y ə c ə yin ə z ə man ə t veril ə bil ə r.
39.1. Tender prosedurları zamanı verilmiş tender təklifi , habelə bu Qanunun 30.1 -ci maddəsində nəzərdə tutulan sorğu ilə əlaqədar satınalan təşkilatla tenderdə iştirak edən malgöndərən (podratçı) arasında danışıqlar aparılmasına yol verilmir. [67]

###### 39.2. Satınalan təşkilatla tenderdə iştirak edən malgöndərən (podratçı) arasında qeyri - rəsmi görüşlərin keçirilməsi qadağandır. [68]

Maddə 4 0 . Tender təkliflərinin aksepti və satınalma müqaviləsinin qüvvəyə minməsi

40.1. Bu Qanunun 36.7- ci maddəsinə uyğun qalib müəyyən olunmuş tender təklifi aksept edilir. Satınalan təşkilat həmin tender təklifini vermiş malgöndərənə (podratçıya) tenderin əsas şərtlər toplusunda göstərilmiş təklifin qüvvədə olma müddəti qurtaranadək 3 bank günü ərzində bildiriş və hazırlanmış satınalma müqaviləsini göndərir. [69] 40.1- 1. Elektron satınalma vasitəsilə açıq tenderin və kotirovka sorğusunun keçirilməsi zamanı bu Qanunun 40.1 - ci maddəsində nəzərdə tutulan bildiriş tender təklifi aksept edildikdən sonra tender təklifini vermiş malgöndərənə (podratçıya) dövlət satınalmalarının vahid internet portalı vasitəsilə avtomatik qaydada dərhal göndərilir. [70] 40.2. Tenderin qalibi təqdim olunmuş satınalma müqaviləsini 5 bank günü ərzində imzalayır və müqavilənin yerinə yetirilməsi təminatını təqdim edir. [71] 40.2-1. Elektron satınalma vasitəsilə açıq tenderin və kotirovka sorğusunun keçirilməsinə münasibətdə satınalma müqaviləsi tenderin qalibi ilə dövlət satınalmalarının vahid internet portalı vasitəsilə elektron qaydada bağlanılır və bu Qanuna əsasən tələb olunduğu hallarda müqavilənin yerinə yetirilməsi təminatı həmin portal vasitəsilə təqdim edilir. Dövlət satınalmalarının vahid internet portalı vasitəsilə elektron müqavilənin bağlanılması məqsədilə satınalan təşkilat tender müqaviləsi aksept edildikdən sonra 3 bank günündən gec olmayaraq satınalma müqaviləsini hazırlayaraq, həmin portala yerləşdirir və imzalayır. Malgöndərən (podratçı) həmin müqaviləni 5 bank günü müddətində imzalayır. 40.2-2. Bu Qanunun 40.2-1- ci maddəsində nəzərdə tutulmuş müddət ərzində satınalma müqaviləsinin imzalanmaması həmin müqavilədən imtina edilməsi kimi qiymətləndirilir. [72]

- 40.3. Tenderin qalibinin tələb olunan müddət ərzində satınalma müqaviləsini imzalamaması və ya müqavilənin yerinə yetirilməsi təminatını təqdim etməməsi onun öz öhdəliklərini icra edə bilməməsi kimi qiymətləndirilir və tender təklifi təminatının geri qayta rılmaması ilə nəticələnir.

40.4. Satınalma müqaviləsi malgöndərən (podratçı) ilə satınalan təşkilat tərəfindən imzalandığı andan qüvvəyə minir. Müqavilənin icrasına başlanması üçün müvafiq dövlət orqanlarından (qurumlarından) icazələrin (bu Qanunun 6.2.7 - ci maddəsinin tələbləri nəzərə alınmaqla) alınması tələb olunduğu təqdirdə, satınalan təşkilat belə icazələrin müqavilənin icrasına başlanana qədər əldə olunmasını təmin edir. Satınalan təşkilat satınalma
Наименование показателя

12.с.1.1 Сумма субсидий на твердые виды топлива (торфобрикет)

Правовое обеспечение

Функциональная классификация расходов бюджета по параграфам ( Постановление Министерства финансов Республики Беларусь от 31.12.2008 г. №208 «О бюджетной классификации Республики Беларусь» )

Производитель

Минфин

Источник информации

Отчетность по исполнению бюджета

Порядок расчета, единицы измерения

Рассчитывается как сумма фактически полученных субсидий на основании дополнительно испрашиваемой у главных финансовых управлений областных исполнительных комитетов и Минского городского исполнительного комитета информации , млн. рублей

Сроки формирования данных

1 мая года, следующего за отчетным
42

4	3	1	61	10	Субвенция на возмещение расходов бюджета государственного внебюджетного фонда социальной защиты населения Республики Беларусь на финансирование специализированных учебно - спортивных учреждений профсоюзов в соответствии с законодательством
4	3	1	61	11	Субвенция на финансирование расходов на выплату трудовых пенсий, пособий; возмещение расходов бюджета государственного внебюджетного фонда социальной защиты населения Республики Беларусь на финансирование мероприятий по обеспечению занятости населения
4	3	1	61	12	Субвенции на финансирование расходов, связанных с реализацией гражданских инициатив
4	3	1	61	13	Субвенции на финансирование расходов по уплате процентного дохода по облигациям, эмитированным в целях закупки техники и оборудования для неплатежеспособных организаций агропромышленного комплекса
4	3	1	61	15	Субвенции на финансирование расходов по текущему ремонту кровель жилых домов
4	3	1	62	00	Иные межбюджетные трансферты
4	3	1	62	01	Иные межбюджетные трансферты из вышестоящего бюджета нижестоящему бюджету
4	3	1	62	02	Иные межбюджетные трансферты из нижестоящего бюджета вышестоящему бюджету
4	3	1	62	03	Межбюджетные трансферты по исполнению обязательств по внешним государственным займам
4	3	1	62	04	Межбюджетные трансферты, передаваемые из местных инновационных фондов в республиканский централизованный инновационный фонд
4	3	1	62	05	Межбюджетные трансферты, передаваемые из республиканского бюджета в бюджет государственного внебюджетного фонда социальной защиты населения Республики Беларусь
4	3	1	62	06	Другие межбюджетные трансферты
4	3	2	00	00	Капитальные безвозмездные поступления от других бюджетов
- Bir pəncərə prinsipinin tətbiqi

2008-ci ildən etibarən sahibkarlıq subyektlərinin qeydiyyatı 'bir pəncərə' prinsipinə uyğun həyata keçirilir. Nəticədə kommersiya hüquqi şəxslərin qeydiyyat prosedurlarının (biznesə başlama) sayı 13 - dən 6 - dək, sərf edilən müddət isə 53 gündən 8 günədək, o cümlədən sırf qeydiyyatın aparılmasına sərf edilən müddət 3 günədək azaldılmışdır. Qeydiyyatın aparılması üçün təqdim edilməli olan sənədlərin sayı 5 dəfədən çox azalmışdır. Biznesin başlanılması sahəsində islahatlara görə Azərbaycan Dünya Bankının 'Doing Business - 2009' hesabatında ən islahatçı ölkə kimi müəyyən edilmişdir . 2011- ci ilin iyun ayının 1 - dən etibarən fiziki şəxslərin, 2012- ci ilin fevral ayıdan etibarən hüquqi şəxslərin elektron qaydada qeydiyyatına başlanılmışdır. Həmçinin 2008- ci ildən gömrük rəsmiləşdirilməsi və 2009- cu ildən miqrasiya proseslərinin idarəolunması "bir pəncərə" prinsipi üzrə həyata keçirilir.

#### V ə t əndaş cə miyy əti institutları ilə ə m əkdaşlıq və ictimaiyy ətin iştirakı

Korrupsiyaya qarşı mübarizə üzrə Komissiyanın yanında fəaliyyət göstərən işçi qruplarda qeyri - hökumət təşkilatlarının üzvlüyü təmin edilmişdir. 2005- ci ildə Korrupsiyaya qarşı mübarizə aparan qeyri hökumət təşkilatlarının Məlumat və Əməkdaşlıq Şəbəkəsi təsis edilmişdir. Korrupsiyaya qarşı mübarizə üzrə Komissiya Şəbəkəyə üzv olmuşdur. Korrupsiyaya qarşı mübarizə və şəffaflığın artırılması ilə əlaqədar qanunvericilik layihələri üzrə Şəbəkə tərəfindən ictimai dinləmələr keçirilmişdir.

Şəffaflığın artırılması və açıq hökumə tin t əşviqi sahə sind ə aşağıdakı t ə dbirl ə rin görülm ə si t ə min edil ə c ə kdir:

#### 1. İnformasiya əldə edilməsinin asanlaşdırılması

###### Görüləcək işlər və nəticə indikatorları

- 1.1. Dövlət qurumlarında informasiya azadlığı üzrə məsul şəxslərin müəyyən edilməsi, informasiya azadlığı ilə bağlı daxili icraat qaydalarının qəbul edilməsi və bu barədə ictimaiyyətin məlumatlandırılması
- İcra: mərkəzi və yerli icra hakimiyyəti orqanları - 2012-2013- cü illər
- 1.2. İnformasiya azadlığının təmin edilməsi üçün məsul dövlət qulluqçularına ətraflı treninqlərin keçirilməsi
- İcra: mərkəzi və yerli icra hakimiyyəti orqanları - 2012-2013- cü illər
- 1.3. 'Dövlət sənədlərinin əldə edilməsi haqqında' Avropa Şurasının Konvensiyasına (№ 205) Azərbaycan Respublikasının qoşulması üçün zəruri tədbirlərin görülməsi
- İcra: Xarici İşlər Nazirliyi, Nazirlər Kabineti - 2012-ci il

#### 2. Dövlət orqanlarının öz fəaliyyəti barədə ictimaiyyətə müntəzəm məlumat verməsi
- III. LISTA NEOPHODNE PRATEĆE DOKUMENTACIJE

Napomena: Oba vezno dostaviti prateću dokumentaciju istim redoslijedom kako je to navedeno: a) aplikacioni obrazac, koji je dio ove odluke (Prilog 1), elektronski popunjen, potpisan i ovjeren pečatom podnosi oca projekta (original);

b) finansijski plan projekta, na obrascu za budžet koji je dio ove odluke (Prilog 2), elektronski popunjen, potpisan i ovjere n službenim pečatom podnosioca projekta (original);

c) aktue lni izvod iz registra nadležnog organa u kojem je registriran podnosilac projekta, ne stariji od šest mjeseci (original ili kopija ovjerena od nadležnog organa);

d) statut, samo za institute, udruženja, fondacije, u slučaju da je bilo izmjena i dopuna statuta iste se dostavljaju uz osnovni statut (kopija ovjerena pečatom podnosioca projekta);

e) uvjerenje o poreskoj registraciji podnosioca projekta (identifikacioni broj) (kopija ovjerena od nadležnog organa);

f) rješe nje o razvrstavanju podnosioca projekta prema djelatnosti izdato od nadležnog zavoda za statistiku (kopija ovjerena od nadležnog organa);

g) zvaničan dokument banke iz kojeg je vidljiv projekta i da transakcioni račun podnosi oca ( budžetski korisnici treba da dostave uredno potpisanu i službenim pečatom isti nije blokiran ovjerenu instrukciju za plaćanje koja podrazumijeva transakcioni račun banke, broj budžet ske organizacije, vrstu prihoda i broj općine) (original ili kopija ovjerena od nadležnog organa); Dokument ne smije biti stariji od 30 dana;

h) subjekti koji su budžetski korisnici i posluju preko računa entiteta, kantona ili općine dužni su dostaviti potpisanu i pečatom ovjerenu Izjavu tog organa, a kojom se potvrđuje da nema smetnji da novac odobren za projekat bude na raspolaganju korisniku sredstava (original);

i) godišnji obračun o poslovanju podnosioca projekta za 2021. godinu, iz kojeg je vidljivo da je isti predat i ovjeren od Agencije za posredničke, informatičke i finansijske usluge (APIF-a), odnosno Finansijsko informatičke agencije (FIA) (kopija);

j) izjava podnosioca projekta, čija forma je dio ove odluke (Prilog 3), potpisana od ovlaštene osobe i ovjerena pečatom podnosioca projekta (original);

Podnosilac projekta (inovator - fizičk o lice), obavezno dostavlja dokumentaciju navedenu pod tač. a), b) i j), dokument iz tačke g) koji se odnosi na otvaranje žiro računa fizičkog lica , te dodatno dostavlja uredno potpisanu biografiju, potvrdu da je član nekog udruženja inovatora izdatu od tog udruženja u originalu ili ovjerenoj kopiji ne starijoj od tri mjeseca, te potvrdu Instituta za intelektualno vlasništvo da je inovacija/ patent koji se predlaže za dodjelu sredstava, prihvaćen ili dokaz da je zahtjev za prihva tanje inovacije/patenta predat Institutu za intelektualno vlasništvo (ovjerena kopija).
üç insandan biri yekun məhsulların istehsalı üçün zəruri olan komponentlərin alınması haqda qərar qəbul edə bilər. Alış mərkəzi barədə informasiyaya nəzarət edənlər • . Satıcılardan və ilk dörd rolu icra edən şəxslərdən daxil olan informasiyaya nəzarəti təchizatçılar, texniki ekspertlər və katiblər həyata keçirə bilər . Məhsulun alınması ya bir nəfər şəxs - yeganə təchizatçı, ya alış üzrə bir neçə agent, yaxud alış üzrə direktorun rəhbərlik etdiyi maddi - texniki təminat şöbəsi tərəfindən həyata keçirilə bilər . Bir sıra halda maddi - texniki təminat üzrə mütəxəssislər məhsulun texniki xarakteristikaları və tədarükçülərin seçilməsi haqda qərarları özləri qəbul edirlər . Təşkilatın sərəncam verən strukturunu ümumi məqsədlərə malik olan və qəbul edilmiş qərarlar üzrə birgə risk daşıyan, qərarların qəbul edilməsi prosesində iştirak edən şəxslərin toplusu kimi müəyyən etməklə, ona alış komissiyası adını vermək olar . Onun tərkibinə qərarların qəbul edilməsində hər - hansı bir rol oynayan təşkilat üzvləri, o cümlədən məhsul istifadəçiləri, təchizatçılar və sərəncam verənlər daxildir. Alış komissiyasının tərkibi və həcmi alınana malların sinfindən və təşkilatın strukturundan asılı olaraq dəyişəcək : 1) qərarları qəbul edən şəxslər qrupu kimdən ibarətdir ; 2) bu şəxslər hansı qərarların qəbuluna təsir edir ; 3) onların nisbi təsir dərəcəsi nə qədərdir ; 4) qərarların qəbulu zamanı hər bir iştirakçı hansı qiymətləndirmə meyarlarından istifadə edir . Bəziləri hesab Sənaye təyinatlı məhsulların alıcılarına təsir edən amillər . təyinatlı məhsulların alıcılarına təsir edən amillər . edirlər ki, əsas təsiri iqtisadi amillər göstərir. Onların fikrincə alıcılar minimal qiyməti təyin edən və ya ən yaxşı məhsulu yaxud daha kompleks xidmətlərin göstərilməsini təklif edən tədarükçülərə üstünlük verirlər. Digərlərinin fikrinə əsasən, alış üzrə agentlər dərhal şəxsi xarakterli motivlərə reaksiya verirlər, əməkdaşlıq, diqqət və ya risk dərəcəsinin azaldılması vasitələrinin axtarışındadırlar, yəni, xidməti kabinetə daxil olduqdan sonra sərəncam verən insan olaraq qalır. Şübhəsiz, hər iki amillər qrupu öz təsirini göstərir.
2	Troškovi podrške
2.1	Iznajmljivanje prostora
2.2	Režije
2.3	Komunikacije
2.4	Uredski materijal
2.5	Bankarski troškovi
2.6	Troškovi nezavisne revizije

Ukupno za programske troškove

## PREGLED BUDŽETA

Br.	Budžeta linija	Ukupan budžet projekta	Doprinos Ministarstva
Programski troškovi
Troškovi podrške programu
UKUPNO

\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_ M.P. \_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_ Mjesto i datum Potpis podnosioca izvještaja Ovlaštena osoba

U PRILOGU DOSTAVITI FINANSIJSKU DOKUMENTACIJU HRONO LOŠKI POREDANU PO AKTIVNOSTIMA KOJE SU NAVEDENE U OBRASCU ZA FINANSIJSKI IZVJEŠ TAJ. FINANSIJSKA DOKUMENTACIJA KOJA SE DOSTAVLJA U PRILOGU MORA BITI UREDNO SLOŽENA ZA SVAKU AKTIVNOST.

Tabela računa (Sva finan sijska dokumentacija koja se dostavlja u Prilogu treba da bude numerisana prema aktivnostima i uredno složena prema aktivnostima na koje se odnosi, te unesena u donju tabelu).

Aktivnost	Račun broj:	Iznos
- Рис.10 Пример шаблона\_2
- При наборе платежного документа , необходимо выбрать один из сохранённых шаблонов. Нажать в поле «Сумма» правой кнопкой мыши и выбрать «Загрузить из шаблона» (Рис.11)

- Рис.11 Загрузить из шаблона
- В открывшейся форме окна «Выбор шаблона классификации» (Рис.12) возможен для дальнейшего выбора классификации.

- Рис.12 Выбор шаблона классификации
'Baş vermiş korporativ münaqişə l ə rin t ə nzim olunmasında ə sas rolu mülkiyy ə t hüququnu mü ə yy ə n ed ə n qanunların hüquqi normalarıdır' [ 20,s.67]. Mülki M ə c ə l- l ə nin q ə bulu Az ə rbay canda bu cür münaqişə l ə rin t ə nzim olunmasına imkan ver ə bil ə c ə k hüquqi baza yara tmışdır. Başqa sosial normalar kimi hüquqi nor malarda insanların dav ra nışına bə zi yollarla t ə sir edir:

- - m ə cburedici t əsir norması - hüquqi t ə l ə bl əri saymayan şə xsl ə r ə vadaretm ə gücün ə malikdir;
- - c ə miyy ə t v ə ayrı - ayrı və t əndaşlar tə r ə find ə n b ə y ə nil ə n d ə y ə rl ə ri t əşviq edə n t əsir normaları;
- - m əlumatlandırma təsiri norması - f ərdi davranış formasını n ə z ə rd ə tutur ki, bu da, müxt ə lif h ə r ə k ə tl ə r in qarşısını alır və dövl ə t t ə r ə find ə n b ə y ə nilir.

Etik v ə m ə n ə vi qaydalar pozulduqda araya hüquqi mexanizml ə r qüvv ə y ə minir, bu hüquq qaydala rın dan istifad ə ed ə n qurumlar v ə el ə c ə d ə v ə zif əli şə xsl ə r f ə aliyy ə t ə başlayırlar. Korporativ idar ə etm ə d ə ə sas m ə s ə l ə l ə rd ə n biri korporativ subyektl ər arasında yarana bil ə c ək münaqişə l ə rin ə vv ə lc ə d ən qarşısının alınmasıdır. Z ə nnimizc ə, aşağıdakı hə d ə fl ə rl ə bunu etm ə k mümkündür:

- - korporativ idar ə tem ə sah ə sind ə qanunverici aktların riayə t edilm ə m ə sin ə gör ə hüquqi m ə suliyy ə tin daha da s ə rtl əşdirilmə si;
- - korporativ idar ə etm ə sah ə sind ə dövl ə tin nizamlama v ə t ə nziml ə m ə metod- larının yenidənqurulması;
- - iri v ə xırda səhmdarların, kreditorların, direktorlar şurasının şirkə t r ə h- b ə rliyinin v ə dig ər maraqlı tə r ə fl ə rin hüquqi m ə d ə niyy ətinin artırılması;
- - s ə hmdar c ə miyy ə tl ərinin direktorlar şurasının fə aliyy ə ti sah əsinin geniş l ə n- dirilm ə si (xüsus ə n s əhmdarların hüquqlarının qorunması sahə sind ə );
- - korporasiyanın direktorlar şurası üzvlə rinin v ə şirkə tin ali r ə hb ə rliyi kadrla rı - nın peşəkarlığının artırılması və yenid ən hazırlanması;
- - m ə hk ə m ə , prokurorluq v ə dig ər güc strukturlarında işlə y ə n ə m əkdaşların kor -
yerin ə yetirm ək üçün lazım olan bacarıq, bilik və v ərdişlə rin, el ə c ə d ə şə xsi keyfiyy ə tl ər başa düşülür. Kadr eh tiyat ları formalaşarkən, onların işə q əbul olunması vacib ə h ə miyy ə t ə malikdir, t ə l ə b t ə k lif deyil, kadrların işgüzar keyfiyyə ti, biliyi v ə bacarığı nə z ə r ə alınmalıdır. Biznes işçilə rin, menecerl ə rin f ə hl ə l ərin şə xsi keyfiyy ə tl ə rinin qiym ə tl ə ndirilm ə sin ə kompleks halında yanaşılmalıdır. Şirkət rəhbərlərin və adi işçilərin etik davra nış səviyyələrini qaldırmaq məqsə di- lə bir sıra tədbirlər nəzərdə tutu lur. Bu cür tədbirlərə etik qaydaların ha zırl anma sını, etika üzrə k o mitələrin y ara dılm a sını, etik davra nışl a rın və s osia l təftişlərin k eçiril mə - si ni öyrədilməsini aid e tmək olar. T əşkilati struktur (TS) - m ə s ə l ə l ə rin, m ə suliyy ə t v ə s ə lahiyy ə tin nizamlanmış sistemidir. Şirkə t ümumiyy ə tl ə bütün mahiyy ə tini TS-un köm ə yi il ə yerin ə yetirir. TS-un ə sas m ə qs ə di- şirkə t in davranışını mühafizə etm ə kdir [11, s ə h. 234]. Bel ə ki, şirkə td ə t ə l ə b edil ə n davranış xüsusiyy ə tin ə uyğun strukturun formalaşdırılması şirkə tin g ə l ə c ə k uğurlu nailiyyə tl ə ri z ə minind ə n çox vacib ə h ə miyy ə t k ə sb edir. Strategiyanın reallaşdırılması və formalaşdırılmasının sə viyy əsini artırmaq mə q- s ə dil ə ikiqat stukturlu divizion strukturu yaradılır. İkiqat strukturda birinci struktur t ə s ə rrüfat f ə aliyy ə ti il ə, sonrakı struktur strategiyanın inkişafı ilə m əşğul dur. Komanda strukturunda h ə r ə sind ə dem ə k olar ki, 10-15 n ə f ə rd ə n ibar ə t olan kompleks komandalar forma laşdırılır. Komand aların daxilin ə texnoloqlar, konstruk- torlar, iqtisadçılar, fə hl ə l ə r v ə s. aid edilir. Bunlar ə sas ə n müxt ə lif işlə ri görürl ə r v ə el ə c ə d ə m ə hsulun bütün hiss ə l ə rini d ə ha zırlayırlar. Çox şaxə li strukturun 3 vacib forması vardır ki, onlarda aşağıdakılardır :

- - konqlomerat,
- - inteqrasiya olunmuş struktur ,
- - ana şirkət (holdinq, şirkə t).

Holdinq şirkə t - ə sas ə n çoxlu şirkə tl ə rin bütün s ə hml ə rin ə sahib v ə filiallarının strukturuna t ə dric ə n n ə zar ə t etm ə k hüququ olmayan bir t əşkilatdır. Konqlomerat -is ə ana şir k ə t ə aid bir sıra filiallardan ibar ə t olan bir strukturdur. Ana şirkət baş idarə si-
#### Mövzu 10. İstehlakçılarla münasibətlərin təsdiqi, fikirlərin formalaşdırması və təlim Plan

## 1. Təşkilatın istehlakçıya istiqamətlənməsi

#### 2. İstehlakçı münasibətlərinin və fikirlərinin formalaşdırılması

## 3. Koqnitiv təlim

## 1. Təşkilatın istehlakçıya istiqamətlənməsi

Bazar iqtisadiyyatı şəraitində biznesin uğurlu aparılması bütövlüklə bazar tələblərinin düzgün qavranılması ilə müəyyən edilir, bu səbəbdən istənilən şirkət istehlakçıların sorğularını icra etməli və onların gözləntilərini qarşılamalıdır . İstehlakçılar daxili və xarici istehlakçılar kimi təsnifatlandırılır. Xarici istehlakçı üç əsas qrupla təmsil edilə bilər : • şirkət məhsullarının yekun istifadəçiləri (konkret insanlar); • aralıq istehlakçılar ( şirkətlə məhsulun yekun istifadəçiləri arasında vasitəçilər ), məsələn, məhsulun qiymətini artıran distributorlar və dəllallar ; • iri və orta istehlakçılar ( təşkilatlar və müəssisələr ). Şirkətin yekun məhsuluna təsir edən hər bir şəxsi özündə birləşdirən daxili istehlakçı (xarici istehlakçı istisna olmaqla), şirkətin yekun məhsulunun yaradılmasında bilavasitə iştirak edib - etməməsindən asılı olmayaraq 3 əsas qrupa bölünə bilər : • daxili prosesin daxili istifadəçiləri ; • şirkətin işçiləri ; • şirkətin biznes nəticələrinin istifadəçiləri . Daxili məhsulun daxili istifadəçiləri - informasiya sistemləri, kadrların seçimi sistemi, təhsil və ixtisasartırma sistemi kimi şirkətin daxili xidmətlərinin istifadəçiləri, yəni daxili məhsulun tədarükçüləri qismində iştirak edən şirkətin köməkçi bölmələrinin istifadəçiləri .