ahmedheakl/docatlas_instruct huggingface dataset:
## Ə traf mühit ə t ə sirin qiym ə tl ə ndirilm əsi haqqında

# AZƏRBAYCAN RESPUBLİKASININ QANUNU

Bu Qanun Azərbaycan Respublikası Konstitusiyasının 39 - cu maddəsinə və 94- cü maddəsinin I hissəsinin 20 - ci bəndinə uyğun olaraq, təsərrüfat fəaliyyətinin və başqa fəaliyyət növlərinin, habelə strateji sənədlərin və ərazi planlaşdırılması sənədlərinin reallaşdırılmasının ətraf mühitə və insan sağlamlığına təsirinin qiymətləndirilməsi prosesinin hüquqi, iqtisadi, təşkilati əsaslarını müəyyən edir və bu sahədə yaranan münasibətləri tənzimləyir.

### 1-ci f ə sil ÜMUMİ MÜDDƏALAR

### Maddə1. Əsas anlayışlar

- 1.1. Bu Qanunda istifad ə olunan əsas anlayışlar aşağıdakı mənaları ifadə edir:
- 1.1.1. ə traf mühit ə t ə sirin qiym ə tl ə ndirilm ə si (bundan sonra - ƏMTQ) - n ə z ə rd ə tutulan f ə aliyy ə tin ə traf mühit ə v ə insan sağlamlığına birbaşa və ya dolayı m ə nfi t əsirinin aşkar edilmə si, t ə hlili, aradan qaldırılması və ya azaldılması, habelə bu f ə aliyy ə tin h ə yata keçirilm ə si v ə ya keçirilm ə m ə si bar ə d ə q ərarın qə bul edilm ə si m ə qs ə di il ə h ə min f ə aliyy ə t növl ə rinin kompleks (sosial-iqtisadi, ekoloji) t ə hlili əsasında onların ə traf mühit ə v ə insan sağlamlığına t ə sirinin mü ə yy ə nl əşdirilmə si;
- 1.1.2. ƏMTQ sə n ə di - ə traf mühit ə v ə insan sağlamlığına t ə sirin qiym ə tl ə ndirilm ə sinin n ə tic ə l ə ri bar ə d ə hesabat;
- 1.1.3. strateji ekoloji qiym ə tl ə ndirm ə (bundan sonra - SEQ) - ə traf mühit ə v ə insan sağlamlığına potensial t ə sirl ərin aşkarlanması, qarşısının alınması və ə traf mühitd ə n s ə m ə r ə li istifad ə nin t ə min edilm ə si m ə qs ə di il ə strateji s ə n ə dl ə rin, ə razi planlaşdırılması sə n ə dl ə rinin ekoloji t ə hlük əsizlik baxımından sistemli qiym ə tl ə ndirilm ə si;
- 1.1.4. SEQ s ə n ə di - strateji ekoloji qiym ə tl ə ndirm ə nin n ə tic ə l ə ri bar ə d ə hesabat;
- 1.1.5. ƏMTQ üzrə qiym ə tl ə ndirici - bu Qanunla mü ə yy ən edilmiş tə l ə bl ə r ə
- - толерантное сознание и поведение в поликультурном мире, готовность и способность вести диалог с другими людьми, достигать в нём взаимопонимания, находить общие цели и сотрудничать для их достижения;

## метапредметных:

- - умение самостоятельно определять цели деятельности и составлять планы деятельности; самостоятельно осуществлять, контролировать и корректировать деятельность; использовать все возможные ресурсы для достижения поставленных целей и реализации планов деятельности; выбирать успешные стратегии в различных ситуациях;
- - умение продуктивно общаться и взаимодействовать в процессе совместной деятельности, учитывать позиции других участников деятельности, эффективно разрешать конфликты;
- - владение навыками познавательной, учебно - исследовательской и проектной деятельности, навыками разрешения проблем; способность и готовность к самостоятельному поиску методов решения практических задач, применению различных методов познания;
- - готовность и способность к самостоятельной информационно - познавательной деятельности, включая умение ориентироваться в различных источниках исторической информации, критически ее оценивать и интерпретировать;
- - умение использовать средства информационных и коммуникационных технологий в решении когнитивных, коммуникативных и организационных задач с соблюдением требований эргономики, техники безопасности, гигиены, ресурсосбережения, правовых и этических норм, норм информационной безопасности ;
- - умение самостоятельно оценивать и принимать решения, определяющие стратегию поведения, с учётом гражданских и нравственных ценностей;

## предметных:

- - сформированность представлений о современной исторической науке, её специфике, методах исторического познания и роли в решении задач прогрессивного развития России в глобальном мире;
- - владение комплексом знаний об истории России и человечества в целом, представлениями об общем и особенном в мировом историческом процессе; сформированность умений применять исторические знания в профессиональной и общественной деятельности, поликультурном общении; владение навыками проектной деятельности и исторической реконструкции с привлечением различных источников;
- - сформированность умений вести диалог, обосновывать свою точку зрения в дискуссии по исторической тематике .

В результате освоения дисциплины обучающийся должен уметь:

- - проводить поиск исторической информации в источниках разного типа;
- - критически анализировать источник исторической информации (характеризовать авторство источника, время, обстоятельства и цели его создания);
ikincisi, toplantı ancaq dinc mə qs ə dl ə rl ə v ə silahdan istifad ə edilm ə d ə n h ə yata keçiril ə bil ə r. Qanunvericilikd ə mü ə yy ə nl əşdirilə n m ə hdudiyy ə tl ə r, ə sas ə n, s ə rb ə st topla şmaq azadlığının hə yata keçirilm ə si zamam t ə hlük ənin baş vermə ehtimalını azaltmaq və günd əlik iş rejiminin pozulmamasını tə min etm ə k m ə qs ə di güdür. El ə buna gör ə d ə müxt ə lif t ə hlük ə li obyektl ə rin yerl əşdiyi m əkanların yaxınlığında sə rb əst toplantıya icazə verilmir. anlayışı bir neçə şə xsin xüsusi m ə qs ə dl ə ictimai yerd ə «Toplantı» müv ə qq əti toplaşmasını bildirir. Yığıncaq, mitinq, nümayiş, küçə yürüşü, piket s ə rb əst toplaşmağın ayrı - ayrı formasıdır. Bu formalara nəzər yetirək:

- ❖ «Yığıncaq» -şə xsl ə rin h ər hansı mə s ə l ə ni birlikd ə müzakir ə etm ə k v ə h ə min m ə s ə l ə y ə dair q ə rar q ə bul etm ə k m ə qs ə dil ə toplaşmasıdır. Yığıncaqları digə rl ə rind ə n f ə rql ə ndir ə n c ə h ə t onlarda q ə rar q ə bul edilm əsi imkanının olmasıdır, adə t ən, qapalı yerdə keçirilir.
- ❖ «Mitinq» -toplaşmış şə xsl ə rin ümumi fikirl ə rini ifad ə etm ə k v ə (v ə ya) ümumi çağırışlar etmə k, t ə l ə bl ə r ir ə li sürm ə k üçün keçiril ə n kütl ə vi t ə dbirdir. Mitinq özünün kütl ə viliyi il ə f ə rql ə nir.
- ❖ «N ümayiş» -bir qrup şə xsin ictimai v ə dövl ə t h əyatı ilə bağlı m ə s ə l ə l ə r ə dair fıkirlə rinin ifad əsidir. Nümayişlə dig ə r növl ə r arasında fə rq is ə praktiki olaraq mü ə yy ə nl əşdirilmir. Çox güman ki, nümayiş də mitinqd ə n say əsası ilə f ə rql ə nir.
- ❖ «Küç ə yürüşü» - mü ə yy ən marşrutla hə r ə k ə t ed ən bir qrup şə xsin ictimai v ə dövl ə t h əyatı ilə bağlı mə s ə l ə l ə r ə dair fıkirlə rinin ifad ə sidir. Küç ə yürüşü isə dig ə rl ə rind ə n özünün t ə zahürün ə gör ə f ə rql ə nir. Burada h ə r ə k ət elementi vardır.
- ❖ «Piket» - ictimai v ə dövl ə t h əyatı ilə bağlı mə s ə l ə l ə r ə dair fıkirlə rini ifad ə ed ən şə xsl ərin nümayişdə iştirak edə nl ə rd ə n daha kiçik bir qrupunun mü ə yy ə n yerd ə toplaşmasıdır. Piket digə r formalardan say amili il ə seçilir. Piketd ə maksimum 50- ə q ə d ər şəxs iştirak edə bil ə r.

Şə xsl ə rin xüsusi mülkiyy ə tind ə , icar ə sind ə v ə ya başqa növ qanuni istifad ə sind ə olan yerl ə rd ə , ictimai t ə dbirl ə rin keçirilm ə si üçün xüsusi olaraq ayrılmış qapalı yerlə rd ə keçiril ən toplantılar, toy və d ə fn m ə rasiml ə ri, bayram v ə mat ə mt ə dbirl ə ri, dini m ə rasiml ə r bu qanunla t ə nziml ənmir. Sadalanan toplantıların hər hansı birini təşkil edən şə xs v ə ya şə xsl ə r bu bar ə d ə müvafiq icra hakimiyy əti orqanını qabaqcadan yazılı sur ə td ə x ə b ə rdar etm ə lidirl ər. Toplantının keçirilə c ə yi yer müvafiq icra hakimiyy əti orqanlarının razılığı ilə mü ə yy ə n edilir. X ə b ərdarlıq - n ə z ə rd ə
- - dünya v ə Az ərbaycan iqtisadiyyatında antiinflasiya siyasə tinin h ə yata keçirilm əsi imkanlarından istifadə t ə crüb ə sinin t ə hlil edilm ə si;

- milli iqtisadiyyatın müasir və ziyy ə tinin ara şdırılması; - müasir antidevalvasiya sistemind ə ki probleml ə rinin t ə hlili; bankların idarə olunması üzrə f ə aliyy ə t ə riskl ə rin T ədqiqatın elmi yeniliyi ədqiqatın elmi yeniliyi t ə sirinin elmi-analitik t ə dqiqidir. Bu s ə b ə bl ə , Az ə rbaycan da bu sah ə d ə yaşanan probleml əri aradan qaldırmaq üçün xarici tə crüb ə l ə rin devalvasiya r ə hb ə rliyi istiqam ə tind ə işinin nə tic ə l ə rinin t ətbiq olunması elmi baxımdan sübut edilmişdir. T ədqiqat işinin elmi yeniliyi aşağıdakılardan ibarə tdir:

- 1) Az ərbaycanda banklardakı devalvasiyanın qarşısını almaq üçün siyas ə tinin m ə qs ə di, v ə zif ə l ə ri v ə rolu araşdırılmışdır;
- 2) Banklardakı devalvasiya siyasə tinin t ə nziml ə yici mexanizml ərinin geniş t ərifi daha açıq bir şə kild ə araşdırılmışdır;
- 3) Devalvasiyanın idarə olunma siyas ə tinin ə sas xüsusiyy ə tl ə ri banklarda mü ə yy ən edilmişdir;
- 4) Banklardakı devalvasiya siyasə tinin ə sas istiqam ə tl ə rini analiz etdi;

5) M ə rk əzi Bankın bankların devalvasiya siyas ətinin hazırlanmasına və h ə yata keçirilm ə sin ə v ə makroiqtisadi siyas ə td əki rolunun yaxşılaşdırılmasına istiqam ə tli t ə klifl ə r verilmişdir .
Adam Smit h ə min dövrd ə Smit h ə min dövrd ə Sancaq fabrikini nümun ə göst ə r ə r ə k t ə hlill ə r aparib, b el ə bir q ə na ə t ə g ə lir ki, ə m əyin ixtisaslaşmasi məhsuldarlığın xeyli d ə r ə c ə d ə yuks ə lm ə sin ə imkan yaradır: «Sancaqdüzə ltm ə « ə h ə miyy ə tsiz bir istehsal sah əsi» sayıla bilə r, amma ə slind ə bu, yet ə rinc ə q əliz işdir. Mə ftil dartılmalı, düzə lm ə li, k ə silm ə li v ə ucu itil ə nm əlidir. Yuxarı hissəsi baş ucun içinə uyğun yonulmalıdır ki, duzə lsin v ə b ərkisin. Sancaq ağardılmalı və bundan sonra kağıza taxılmalıdır və s. Bütün bu muxt ə lif ə m əliyyatları icra edə n t ə k adam b ə lk ə d ə gund ə heç 20 sancaq, ə g ə r o, h ə mçinin, t ə l əb olunan metalı hasil edir və ə ridirs ə , b ə lk ə heç ild ə birini d ə duz ə ld ə bilm ə zdi. Amma fabrikd ə iş muxtə lif adamlar arasında bölüşdürülə rs ə , onlardan h ə r biri bir v ə ya iki ayrı ə m ə liyyat Bunların içə risind ə k. yerin ə yetir ə c ə sancaqduz ə ld ə n on güclü qrup ə sas ə n gund ə 4800 sancaq hazırlaya bilə c ə k ki, bu da gund ə lik h ə r t ə k adamdan ə ld ə olunan m ə hsulun 240 mislidir». Adam Smit yazır ki, ixtisaslaşma elə s ə m ə r ə lidir ki, yalnız şirkə tl ə rin daxilind ə deyil, s ə naye sah ə l ə ri v ə h ə tta olk ə l ər arasında da Dövl ə tl ə r meydana çıxır. daha yaxşi istehsal etdikləri malların ixracı uzrə ixtisaslaşirlar və başqalarinin daha yaxşi istehsal etdikləri malları idxal edirlə r. M əhsulların əhsulların mübadil ə sini, xüsusil ə d ə onların idxal -ixrac edilm ə sini istehsalın gətirdiyi faydanın cə miyy ə t ə yayılması vasitə si kimi qiym ə tl ə ndir ə n işdə n A.Smit bu ə ld ə edil ə n ümumi g ə lirl ə r bar ə sind ə konkret misallarla t ə hlil aparmışdır: Bir insan «ibtidai bir olkə d ə » ox duz ə ltm ək işində başqalarindan daha yaxşi olduğu halda, bir başqasi da metal işində daha yaxşi ola bilə r. İxtisaslaşmaqla, oxçu daha çox ox və d əmirci daha çox ülgüc istehsal edir ki, onları Bel ə ki, h ə r ikisi istifad ə ed ə bil ə r. onlar oxlarla ülgucl ə ri mubadil ə edirl ər. İndi h ə r ikisinin s ə rf ə li mubadil ə vasit ə l ə ri var v ə h ə r biri dig ərinin bacarığından, Ə mt əə ixtisaslaşmiş məhsulundan faydalanır. mubadil ə sin ə , barter v ə mübadil ə il ə ticar ə t ə h ə v ə s insan t ə bi ə tinin t ə bii v ə xarakterik c ə h ə tidir, ə lb ə tt ə , ona gor ə ki, Bel ə ki, bundan h ə r iki t ə r əf faydalanır. ə g ə r t ə r ə fl ə rd ə n h ər hansı biri özünü bu S ə m ə r ə prosesd ə itir ə n hesab ets ə ydi, mubadil ə baş vermə zdi. qarşiliqlidir, mubadil ə il ə h ə r iki t ə r ə f özü üçün m əhsul hazırlamağa cə hd gost ə rm ə kd ə ns ə ,
Начальнику государственной жилищной инспекции Курской области \_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_ (Ф.И.О.) от \_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_ (Ф.И.О., замещаемая должность)

\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_

\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_

\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_

Уведомление о возникновении личной заинтересованности при исполнении должностных обязанностей, которая приводит или может привести к конфликту интересов

Сообщаю о возникновении у меня личной заинтересованности при исполнении должностных обязанностей, которая приводит или может привести к конфликту интересов (нужное подчеркнуть). Обстоятельства, являющиеся основанием возникновения личной заинтересованности:\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_ \_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_ Должностные обязанности, на исполнение которых влияет или может повлиять личная заинтересованность:\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_ \_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_ Предлагаемые меры по предотвращению или урегулированию конфликта интересов:\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_ \_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_

Намереваюсь (не намереваюсь) лично присутствовать на заседании комиссии по соблюдению требований к служебному поведению гражданских служащих и урегулированию конфликта интересов при рассмотрении настоящего уведомления (нужное подчеркнуть). \_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_ \_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_ (подпись лица, (расшифровка подписи) направляющего уведомление) «\_\_\_\_\_\_\_\_»\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_20\_\_\_г.
davam edir. Bu istiqam ə td ə bu il daha da ciddi addımlar atılmalıdır. Ümumiyyə tl ə bizim uğurlu inkişafımız qyeri -neft s ənayesinin hesabına təmin olunmalıdır. Ümumi daxili m əhsulumuzun artımı da sənaye istehsalı hesabına mümkün olacaqdır. Qeyri -neft sektorunun sür ətli inkişafında tə minatlardan biri d ə , onun milli iqtisadiyyatın sə rh ə dl ə ri daxilind ə m əhdudlaşmadığı və beyn ə lxalq inteqrasiya m əkanına, dünya bazarlarına effektiv şə kild ə çıxa bilməsi potensialını ortaya qoymasıdır. Bu halda sektorun çoxlu sayda sahə l ərinin ixrac potensialı reallaşma imkanı qazanır, ölkənin dünya bazarlarına çıxardığı rə qab ə tqabiliyy ə tli m əhsulların, milli brendlərin siyahısı genişlə nir, bütövlükd ə milli iqtisadiyyatın diversifikasiyalaşdırılması mə nb ə l ə rinin ə hat əsi genişlə nir. Az ə rbaycanda milli iqtisadi maraqlara söyk ə n ən iqtisadi inkişaf siyasə ti v ə modeli ə sas ən formalaşıb, ölk ə getdikc ə r ə qab ə t qabiliyy ətini artırır və dünya ölk ə l ə ri il ə ə m əkdaşlığı gücl ə ndirir. Neft g ə lirl əri hesabına qeyri - neft sektorunun potensialının gücl ə ndirilm əsi, ixrac strukturunun genişlə ndirilm ə si istiqam ə tind ə dövl ə t d ə st ə yi mexanizmi f ə aliyy ə t göst ə rir, dövl ə t siyas ə ti müasir iqtisadi prosesl ə r ə adekvat olaraq t ə kmill əşdirilir, regionların qeyri - neft potensialının reallaşdırılması üçün tarixi işlə r görülür v ə s. Bütün bunlara baxmayaraq, t ə dqiqatlar göst ə rir ki, h ə l ə d ə ölk ə nin qeyri-neft sektorunun mövcüd v ə ziyy əti, onun ayrı - ayrı sahə l ərinin inkişaf tempi reallığı ə ks etdirmir v ə bu istiqam ə tl ə rd ə görül ə n t ə dbirl ə rin t ə nziml ə nm ə si, t ə kmill əşdirilmə si, daha optimal h əlli yollarının axtarılmasına ehtiyac vardır. Ölk ə başçısı İlham Əliyev qeyri - neft sektorunun inkişaf konsepsiyasının formalaşması və şaxə l ə ndirilm ənin baş tutmağı üçün çoxlu sayda, sə r ə ncamlar, f ərmanlar vermiş, bu sahənin inkişaf proseslə ri daim ciddi s ə viyy ə l ə rd ə müzakir ə edilmiş, müvafiq qə rarlar q əbul edilmişdir Prezident İlham Əliyev bildirmişdir ki, qeyri-neft sektoru v ə k ə nd t ə s ərrüfatının inkişafı Azərbaycanın gə l ə c ə yini mü ə yy ə n ed ə n amill ə rdir. C ə nab Prezident hökum ə t üzvl ə rin ə müraci ə t ed ə r ə k bildirmişdir ki, gə r ək biz hamımız neft amilini bir kənara qoyaq. Orada işlər uğurla davam edir v ə bu s ə naye sah ə si Az ə rbaycana böyük h ə cmd ə valyuta ehtiyatları g ə tir ə c ə kdir. Biz öz siyas ə timizi el ə qurmalıyıq ki, sanki Azə rbaycanda neft yoxdur . İqtisadiyyatın bütün sahə l ə ri, ilk-növb ə d ə qeyri-neft sektoru, infrastruktur

66
## FƏSIL 1. DEV ALVASIYANIN ANLAYI ŞI, ONUNNƏZƏRI VƏ METODOLOJI ƏSASLARI

### 1.1. Deva lvasiyanın anlayışı, mahiyyə ti v ə yaranması sə b ə bl ə ri

Müasir iqtisadiyyatda devalvasiya bütöv bir kompleksin n ə tic ə sind ə yaranır v ə t ə stiq edir ki, devalvasiya nı yaradan sə b əb yalnız pul deyil, o, iqtisadi, ictimai - siyasi bir fenomendir. Devalvasiya h ə m d ə siyasi psixoloji v ə ictimai ə hval ruhiyy ə d ə n d ə asılıdır. Bununla ə laq ədar -devalvasiya gözlə m ə l ə ri meydana çıxır: ə g ə r c ə miyy ə t devalvasiya gözl ə yirs ə, bu qaçılmaz olaraq baş ver ə c ə k. Devalvasiya bazar iqtisadiyyatının daimi elementidir. Bu qlobal xarakterli bir sıra amillə r ə s ə b ə b olmu ş dur:

- ✓ Ə mt əə istehsalının sürətli artımı, onun strukturun mürə kk ə bl əş dirilm ə si ;
- ✓ Qiym ə t sisteminin v ə sosial köçürm ə l ə rin universalla şması;

Qiym ə tl ə ndirm ə t ə crüb ə si inhisar mü ə ssis ə l ə rin t əsiri altında də yi ş ib. İstehsalın s ə m ə r ə liliyinin yüks ə ldilm ə si qiym ə tl ə rin a şağı salınması ilə deyil, istehsal i ştirakçılarının mə nf əə tinin v ə g ə lirl ərinin artmasında özünü göstə rir. Dövl ə t x ə rcl ərinin artması və dövl ə t büdc ə sinin k ə sri d ə devalvasiya nın yaranmasına s ə b əbdir. Inflyasiyanın böyüklüyü onun həlledici xarakteristikasıdır. Devalvasiya nın sə b ə bl ə ri daxili v ə xarici olur. Devalvasiya nın xarici s ə b ə bl ə rin ə xarici ticar ə t v ə öd ə ni ş balanslarının mənfi saldosu, dünya bazarında ə lveri ş siz konyunktura, m ə s ə l ən, ixrac olunan malların qiymə tinin a şağı düş m ə si v ə idxal olunan m əhsulların qiymətinin artımı, həmçinin xarici borcun artması aiddir. Devalvasiya nın daxili sə b ə bl ər sırasına milli iqtisadi qurumların deformasiyası, i nvestisiyaların sə m ə r ə liliyinin a şağı düş m ə si v ə eyni zamanda artırılması, i stehlak sektoru sah ə l ərinin qorunması, pul dövriyyə si mexanizmind ə v ə idar ə etm ə sistemind ə nöqsanlar, antidevalvasiya t ə nziml ə nm əsi olmaması aiddir. Bank sektorundakı böhran bir çox sə b ə bd ə n öt əri açıqlanmaqdadır. Bu s ə b ə bl ə rd ə n b ə zil əri bank sektorunun quruluşu ilə ə laq ə dar olsa da, ə sl s ə b ə b iqtisadiyyatdakı ana göstə ricil ə rin qeyri- sabit olmasıdır. Bank sektorundakı böhran iki ana qrupda toplanır: makroiqtisadi və mikroekonomik. Makroiqtisadi qeyri-
2.15 .1. Помещения для предоставления муниципальной услуги оснащаются местами для ожидания, информирования, заполнения заявлений и иных документов, приема заявителей . 2.15 .2. Места для заполнения заявлений и иных документов оборудуются стульями, столами (стойками), бланками заявлений, письменными принадлежностями. 2.15 .3. Администрация обеспечивает условия доступности для инвалидов услуг и объектов (помещения, здания и иные сооружения), на которых они предоставляются, в преодолении барьеров, препятствующих получению муниципальной услуги (использованию объектов) наравне с другими лицами, в соответствии с требованиями, установленными Федеральным законом от 24.11.1995 № 181 - ФЗ «О социальной защите инвалидов в Российской Федерации», и другими законодательными и иными нормативными правовыми актами.»: условия беспрепятственного доступа к объекту (зданию, помещению), в котором она предоставляется, а также для беспрепятственного пользования транспортом, средствами связи и информации; возможность самостоятельного передвижения по территории, на которой расположены объекты (здания, помещения), в которых предоставляются услуги, а также входа в такие объекты и выхода из них, посадки в транспортное средство и высадки из него, в том числе с использование кресла - коляски; сопровождение инвалидов, имеющих стойкие расстройства функции зрения и самостоятельного передвижения; надлежащее размещение оборудования и носителей информации, необходимых для обеспечения беспрепятственного доступа инвалидов к объектам (зданиям, помещениям), в которых предоставляются услуги, и к услугам с учетом ограничений их жизнедеятельности;
##### 3.3. İxrac potensialından istifadə nin iqtisadi t ə nziml ə nm ə sinin t ə kmill əşdirilmə si

Dövl ə tin iqtisadi t ə nziml ə m ə mexanizminin mühüm h ə m d ə çox spesifik bir istiqam ə ti dünya t ə s ərrüfatı ə laq ə l ə ri sistemind ə ölk ə nin milli m ə nafel ə rini qorumaq m ə qs ə dil ə , xarici iqtisadi ə laq ə l ə rin t ə nziml ə nm ə sidir. Bu problem müst ə qillik ə ld ə etmiş və dünya t ə s ərrüfatı ə laq ə l ə rin ə yenid ə qoşulmağa başlamış Respublikam ız üçün xüsusil ə aktualdır. Belə ki, dövl ə timiz ə mt əə v ə xidm ə tl ə rin idxalı və ixracı, xarici ticarət, gömrük sisteminin formalaşmasında öz sə yl ə rini ə sirg ə m əmişdir. Bunlarla yanaşı, dövlə timiz beyn ə lxalq miqyasda ölk ə mizin ticar ə t m ə nafeyini qorumaq m ə qs ə dil ə ayrı - ayrı ölkə l ə rl ə çoxt ə r ə fli v ə ikit ə r ə fli müqavil ə l ər bağlayır və onların yerinə yetirilm ə sinin t əminatçısı kimi çıxış edir. Qeyd etm ək lazımdır ki, iqtisadi prosesl ə rin t ə nziml ə nm ə sind ə inzibati üsulların geniş tə tbiqi azad iqtisadi f ə aliyy ə ti m əhdudlaşdırır. Lakin buna baxmayaraq, bazar iqtisadi sisteminin h ə l ə tam t əşəkkül tapmadığı və böhranlı iqtiadiyyata keçid m ə rh ə l ə sind ə olan respublikamızda milli reallıqları nə z ə r ə almadan iqtisadi prosesl ə rin t ə nziml ə nm ə sind ə sırf iqtisadi üsullara üstünlük verilm ə si böyük m ə nfi sosial iqtisadi n ə tic ə l ə r ə g ətirib çıxara bilə r. Müst ə qilliyin ilk ill ə rind ə biz bunun şahidi olmuşuq. Bazar iqtisadiyyat ı mə rh ə l ə sind ə olan dövl ətimizin ixracı stimullaşdırmaq siyas ə tini h ə yata keçirm ə k üçün yerin ə yetirm əli olduğu və zif ə l ə r ə F ə sil 3 bölm ə 3.1.-d ə toxunmuşuq. Belə ki, bu v ə zif ə l ə rin yerin ə yetirilm ə si il ə ə laq ə dar iqtisadi t ə hlük ə sizliyi t ə min etm ə k m ə qs ə dil ə valyuta m ə z ə nm ə sinin t ə nziml ə nm ə si v ə kapital qoyuluşlarına nə z ə r ə t kimi vacib m ə s ə l ə l ə r ə xüsusi diqq ə t yetirm ə lidir. Valyuta m ə z ə nn ə sinin t ə nziml ə nm ə si ölk ənin milli pul vahidi olan manatın digə r valyutalarla müqayis ə d ə d ə y ərinin qorunmasına istiqamə tl ənmiş olur. Milli valyutanın də y ə rd ən düşmə si ölk ə ixracatçılarına ixrac etdikləri malın qiymə tinin aşağı düşmə si v ə g ə l ə n g əlirin azalması kimi mə nfi t ə sir göst ə rir. Kapital qoyuluşlarına nə zar ə t is ə ölk ə m əhsullarının xarici investorlar tə r ə find ən ixracı zamanı onların ə ld ə etdiyi m ə nf əətin respublikaya düşə n hiss ə sinin tam d ə qiqi v ə
Diaqram1. BTC layih ə sind ə iştirak edən şirkə tl ə r. (m ə nb ə: Neft Fondunun hesabatları) Bel ə likl ə bu strategiya h ə yata keçiril ə rk ən yalnız yerli mə zmunda deyil, h ə mçinin regional v ə qlobal miqyasları da hə d ə f ə almışdır. Bu konteksdə n d ə milli neft strategiyası yaxın və orta müdd ə td ə inkişafın konturlarını 4 aspektdə - siyasi, iqtisadi, sosial, texniki kontekstd ə cizgil əndirilmişdir. Öt ə n dövrd ə Bakıda, həmçinin dünyanın ən böyük paytaxtlarından olan - Vaşinqtonda, Moskvada, Londonda və Parisin möht əşəm saraylarında xarici ölk ə l ərin neft şirkə tl ə ri il ə 27 saziş imzalanmışdır. Bugün həmin sazişlə rin h ə yata keçm ə sind ə dünyanın 14 ölkə sind ə n 30-a q ə d ər iri neft şirkə tl əri iştirak edir. Bağlanmış bu müqavilə l ə rd ə respublikamızın neft -qaz s ə nayesin ə t ə qrib ə n 60 mlrd ABŞ $ - ı hə cmind ə yatırım edilmə si n ə z ə rd ə tutulmuşdur. Bu mə bl əğin 4,5 mlrd- ı artıq ölkə miz ə invesstisiya şə klind ə yatırılmışdır. Hazırda respublikada bütün kateqoriyalar üzrə karbohidrogen ehtiyatı 4 mlrd tondan çoxdur ki, bu ölk əni dünyanın iri neft regionlarının sırasına çıxarır.

22