ahmedheakl/docatlas_instruct huggingface dataset:
Форма промежуточного контроля: Экзамен - 3 семестр

АННОТАЦИЯ УЧЕБНОЙ ДИСЦИПЛИНЫ ОД. 02. 06 ПРАВОВЫЕ ОСНОВЫ ПРОФЕССИОНАЛЬНОЙ ДЕЯТЕЛЬНОСТИ

- 1.1. Область применения программы

Рабочая программа учебной дисциплины является частью программы подготовки специалистов среднего звена (ППССЗ) в соответствии с ФГОС по специальности СПО : 54.02.02. Декоративно - прикладное искусство и народные промыслы (по видам). Рабочая программа учебной дисциплины может быть использованав дополнительном профессиональном образовании (в программах повышения квалификации и переподготовки) и профессиональной подготовке. 1.2. Место дисциплины в структуре программы подготовки дисциплина относится к циклу профильных специалистов среднего звена : Место дисциплины в структуре программы подготовки дисциплина относится к циклу профильных специалистов среднего звена : учебных дисциплин общеобразовательного учебного цикла.

- 1.3. Цели и задачи дисциплины - требования к результатам освоения дисциплины:

В результате освоения дисциплины обучающийся должен уметь: - защищать свои права в соответствии с трудовым законодательством; знать: - основы государственной политики и права в области социально - культурной деятельности и народного художественного творчества; - историю и современное состояние законодательства о культуре; - права и обязанности работников социально - культурной сферы .

## Перечень формирующих компетенций:

ОК 1. Понимать сущность и социальную значимость своей будущей профессии, проявлять к ней устойчивый интерес. ОК 2. Организовывать собственную деятельность, выбирать типовые методы и способы выполнения профессиональных задач, оценивать их эффективность и качество. ОК 3. Принимать решения в стандартных и нестандартных ситуациях и нести за них ответственность. ОК4. Осуществлять поиск и использование информации, необходимой для эффективного выполнения профессиональных задач, профессионального и личностного развития. ОК 5. Использовать информационно - коммуникационные технологии в профессиональной деятельности. ОК 6. Работать в коллективе, эффективно общаться с коллегами, руководством, потребителями. ОК 7. Брать на себя ответственность за работу членов команды (подчиненных), результат выполнения заданий. ОК 8. Самостоятельно определять задачи профессионального и личностного развития, заниматься самообразованием, осознанно планировать повышение квалификации.
etm ə k; könüllü ( ə lav ə) sosial sığortanı hə yata keçirm ək üçün sığortaçı təşkilatı müst ə qil seçm ək; sosial sığorta qaydalarına ə m ə l edilm ə sini t ə l ə b etm ə k. Sığorta etdirə nl ə rin v ə zif ə l əri bunlardır: mə cburi dövl ət sosial sığortasını h ə yata keçir ən sığortaçı təşkilatda uçotda durmaq; müə yy ən edilmiş müddə td ə sosial sığorta haqqını sığortaçıya ödə m ək; sosial sığorta haqlarının uçotunu aparmaq v ə bu bar ə d ə sığortacıya hesabat vermə k; hesabat dövründ ə f ə aliyy ə t göst ə rm ədiyi halda sığortaçıya hesabat ə v ə zin ə hesabatın tə qdim edilm ə si üçün mü ə yy ən edilmiş müddə td ə n gec olmayaraq f ə aliyy ətin olmaması barə d ə arayış t ə qdim etm ək; sıgorta hadisəsi baş verdikdə sığorta ödə m ə l ərini vaxtında və mü ə yy ən olunmuş qaydada sığorta olunanlara vermək; sosial sığorta və saitinin uçotunu aparmaq v ə s. M ə cburi dövl ət sosial sığortası üzrə öd ə m ə l ə rin t ə yin edilm əsi şə rtl ə ri v ə qaydaları Azərbaycan Respublikasının "Sosial sığorta haqqında", "Əmə k pensiyaları haqqında" qanunları və dig ə r normativ- hüquqi aktları ilə mü ə yy ə n edilir. Sosial sığorta fondunun və saiti pensiya v ə müavin ə tl ə rin tam öd ə nilm ə si üçün kifay ə t etm ə diyin ə gör ə bu m ə qs ə dl ə dövl ə t büdc ə sind ə n v əsait ayrılır. Dövlə t büdc ə sind ə n sosial müdafi ə v ə sosial t əminata ayrılan və saiti n m ə bl əği hə r il Az ərbaycan Respuğlikası dövlə t büdc əsi haqqında qanunla tə sdiq edilir. Sosial sığorta və sosial t ə minat ölk ə nin sosial müdafi ə fondunun t ə rkib hiss ə si olmaqla bu m ə qs ə d ə dövl ə t büdc ə sind ə n h ə r il böyük m ə bl əğdə v əsait ayrılır ki, bu da büdc ə nin sosial yönümünün gücl ə nm əsini artırır. Az ərbaycan Respublikasının sosial təminat fondunun formalaşmasına dövlə t büdc əsinin rolunu aşağıdakı cə dv ə ld ə n görm ə k olar.
##### Az ərbaycanın Respublikasında 2010-2014-cü ill ə rd ə ixracın coğrafi quruluşu

####### (min ABŞ dolları)

Coğrafi regionlar	2010	2011	2012	2013	2014
C ə mi	6315464, 0	4347151, 2	6372165, 0	6058222, 3	47756246 ,3
Avropa	2306025, 1	2753991, 1	4038249, 4	2283383, 2	28377430 ,4
Asiya	1273424, 8	1507981, 1	2211266, 4	3293073, 9	11398744 ,2
Amerika	26970,2	44070,9	106940,8	477613,8	7767238, 0
Afrika	8941,7	41091,0	15685,4	1511,3	209846,3
Okeaniya	102,2	17,1	23,0	3640,1	2987,4

##### Az ərbaycanın Respublikasında 2010-2014-cü ill ə rd ə ixracın coğrafi quruluşu (ümumi ixracda xüsusi ç ə kisi, faizl ə )

Coğrafi regionlar	2010	2011	2012	2013	2014
C ə mi	100,0	100,0	100,0	100,0	100,0
Avropa	63,7	63,4	63,4	37,7	59,4
Asiya	35,2	34,7	34,7	54,4	23,9
Amerika	0,7	1,0	1,7	7,9	16,3
Afrika	0,3	0,9	0,2	0,02	0,4
Okeaniya	0,00	0,00	0,00	0,04	0,01
- 15. Czy limit kosztów na zakup sprzętu i wyposażenia COM odnosi się do jednego miejsca, czy jednego uczestnika COM?
- Zgodnie z Programem, kwota wsparcia dla zadania zakupu sprzętu i wyposażenia Centrum - nie może być wyższa niż 10 000 zł na 1 miejsce przeznaczone dla uczestnika Centrum.
- Przy ustalaniu kwoty wsparcia wtym zakresie należy więc mieć na uwadze przewidzianą liczbę miejsc wCentrum, zgodnie ze złożonym wnioskiem, a nie liczbę uczestników.
- Po wprowadzonych zmianach:

Kwota wsparcia finansowego dla zadania zakupu sprzętu i wyposażenia Centrum nie może być wyższa niż 10 000 zł na 1 miejsce przeznaczone dla uczestnika Centrum wramach pobytu dziennego lub całodobowego.

- Przy czym łączna liczba miejsc przeznaczonych dla uczestników Centrum wramach pobytu dziennego lub całodobowego nie może przekraczać 20, z zastrzeżeniem, że wCentrum muszą być zapewnione miejsca pobytu całodobowego.
- 16. Zgodnie z wytycznymi maksymalna powierzchnia budynku to 500 m² powierzchni całkowitej. Czy do tej powierzchni wlicza się powierzchnię: komunikacji, szybu windowego, tarasów, klatki schodowej, podestów wejściowych, ramp i pochylni dla niepełnosprawnych ? Czy powierzchnia całkowita mierzona jest po wewnętrznym obrysie ścian?

Powierzchnia całkowita budynku jest sumą powierzchni całkowitych wszystkich kondygnacji budynku. Jako kondygnacja mogą być traktowane kondygnacje znajdujące się całkowicie lub częściowo poniżej poziomu terenu, kondygnacje powyżej poziomu terenu, poddasza, tarasy, tarasy na dachach, kondygnacje techniczne i kondygnacje magazynowe. Powierzchnia całkowita kondygnacji składa się z powierzchni netto i powierzchni konstrukcji - zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa (normami) na dzień przygotowania dokumentacj i projektowo-kosztorysowej. Oznacza to, że powierzchnia całkowita budynku jest sumą powierzchni całkowitej wszystkich kondygnacji budynku, także wymienianych wpytaniu tarasów, ciągów komunikacyjnych itd. Powierzchnia całkowita jest mierzona zgodnie z powszechnie obowiązującymi przepisami
il ə t ə yin olunan istehsal h əcminin yuxarı həddi, istehsal imkanlarının ə yri göst ə rilir. İstehsal prosesinin dəyişmə si, istehsal amill ərinin artırılması, daha çox mal və xidm ə tl ə rin istehsal edilm əsi; bu, istehsal imkanlarının əyri olduğunu düzgün şə kild ə sürüşdürmə y ə g ətirib çıxarır. İntellektual mülkiyyə t elmi v ə texnoloji inkişafda həlledici rol oynayır. Sə naye mülkiyy ə ti obyektl əri arasında ixtira, şübhə siz ki, elmi, texniki v ə iqtisadi inkişafa böyük t ə sir göst ərmişdir. Patent sə n ə dl ə rind ə öz əksini tapmış texniki, texnoloji və hüquqi m ə lumat elmi t ə dqiqat prosesind ə vaxt, pul v ə enerji q ə na ət olunmağa imkan verir, başqalarının həyata keçirdiyi işi tə krarlamaq deyil. Patent s ə n ə dl əri daha az müasir texnologiyaların yerini ala bilə c ə k alternativ texnologiyalardan istifad ə etm ə y ə şərait yaradır. Patent sə n ə dl ə rinin t ə hlili əsasında mü ə yy ən texnologiyanı qiymə tl ə ndirm ə k, t ə tbiq etm ə k v ə ya lisenziyalaşdırmaq üçün n ə z ə rd ə n keçirm ə k mümkündür. Patent s ə n ə dl ə ri, h ə mçinin, bir v ə ya dig ə r texnoloji sah ə d ə , xüsusil ə d ə r ə qibl ə rd ə f ə aliyy ə t göst ə r ə n mü ə ssis ə l ə ri mü ə yy ə n etm ə y ə xidm ə t edir. Ixtiraların iqtisadi inkişafa t ə siri dörd istiqam ə td ə reallaşdırıla bilə r:

- 1. Patent haqqında məlumat texnologiyanın ötürülmə sini (ötürülm əsini) asanlaşdırır v ə xarici s ə rmay ə l ə rin c ə lb edilm ə sin ə yardım edir.
- 2. Patentl ər elmi araşdırmaları stimullaşdırır.
- 3. Patentl ə r yeni texnologiyalar v ə biznes üçün katalizatordur.
- 4. Biznes patentl əri toplayır və lisenziyalaşdırma müqavilə l ə ri vasit ə sil ə hüquqların köçürülm ə si, mü ə ssis ə l ə rin s ə lahiyy ətli fondlarına daxil edilmə si, ə lav ə m ə nf əə tin ə ld ə edilm əsi üçün öz istehsalında istifadə etm ə kl ə onları kommersiya halına gə tirir.

Dövl ə tin m ə d əni inkişafına töhfə ver ə n mü ə lliflik hüququ obyektl ə ri h əm onları, h ə m d ə dövl ə t v ə ya biznes yaratan mü ə llifl ə r üçün ə h ə miyy ə tli iqtisadi sanksiyalara malik ola bil ə r. 2002-ci ild ə İngiltə r ə nin ə n z əngin qadınlarından biri olan Joan Kathleen Rowling, Harry Potter'a aid kitab ə rs ə y ə g ətirdi. Yalnız bir il ə rzind ə, kitabını nəşriyyat
- MÖVZU12

## NİKAH VƏ AİLƏ

- Plan:
- 1. ə hüququnun anlayışı, predmeti, 1. ə hüququnun anlayışı, predmeti,
- 2. ə hüququnun m ə nb ə l ə ri v ə prinsipl ə ri 2. ə hüququnun m ə nb ə l ə ri v ə prinsipl ə ri
- 3. v ə f ə aliyy ə t qabiliyy ə ti 3. v ə f ə aliyy ə t qabiliyy ə ti
- 4. anlayışı, bağlanma şə rtl ə ri v ə qaydaları 4. anlayışı, bağlanma şə rtl ə ri v ə qaydaları
- 5. r- arvadın, valideynlə rin v ə uşaqların hüquq və v ə zif ə l ə ri 5. r- arvadın, valideynlə rin v ə uşaqların hüquq və v ə zif ə l ə ri
- 6. etibarsız hesab edilmə si v ə ona xitam verilm ə si 6. etibarsız hesab edilmə si v ə ona xitam verilm ə si
- 7. götürmə , q ə yyumluq v ə himay ə çilik 7. götürmə , q ə yyumluq v ə himay ə çilik

### Cavablar:

- 1. ə hüququnun hüquq sistemind ə tutduğu yer hüquq elmind ə 1. ə hüququnun hüquq sistemind ə tutduğu yer hüquq elmind ə mübahi sə doğuran mə s ə l ə dir. Hüquqşünas alimlə rin çoxu onu hüququn

müst ə qil sah ə si hesab edirl ə r. Bununla bel ə , b ə zi aliml ə r is ə ail ə hüququnu mülki hüququn yarımsahə i ə rind ən biri kimi tanıyırlar. dedikdə nikah və ailə əlaqələrində ailə üzvl əri arasında Ail ə hüququ , yaranan şə xsi qeyri- ə mlak münasib ə tl ə rini, habel ə ə mlak münasib ə tl ə rini t ə nziml ə y ən hüquq normalarının məcmusu başa düşülür. Ail ə hüququ aşağıdakı mə s ə l ə l ə ri mü ə yy ə n edir:

- ❖ Nikaha daxil olmağın qayda və şə rtl ə rini
- ❖ Nikaha xitam verilm ə si v ə onun etibarsız sayılması qayda və şə rtl ə rini
- ❖ Ə r- arvadın hüquq və v ə zif ə l ə rini
- ❖ Valideynl ə r v ə uşaqlar arasında qarşılıqlı hüquq və v ə zif ə l ə ri
- ❖ Övladlığa götürülmə m ə s ə l ə sini
- ❖ Valideyn himay ə sind ə n m əhrum olan uşaqların tə rbiy ə y ə götürülm əsi qaydalarını
- ❖ Q ə yyumluq v ə himay ə çilik üzr ə münasib ə tl ə ri

Ail ə hüququnun bağlı olduğu ə sas m ə s ə l ə ail ə dir. Ail ə h ə msosioloji m ə nada, h ə md ə hüquqi m ənada işlə dil ən anlayışdır. Sosioloji mənada dedikd ə, şə xsl ərin nikaha, qohumluğa və uşaqların tə rbiy ə y ə ailə götürülm ə sin ə ə saslanan el ə bir ittifaqı başa düşülür ki, bu ittifaq hə yat v ə m ə nafel ərin ümumiliyi, qarşılıqlı qayğı ilə xarakteriz ə olunur. dedikd ə is ə bir-biril ə qarşılıqlı hüquq və Hüquqi m ə nada ail ə m ə nada ail ə v ə zif ə l ə rl ə bağlı olan şə xsl ə rin dair əsi başa düşülür. Hə min hüquq v ə
gətirmir. Daha doğrusu, e - xidmət prosesinin avtomatlaşdırılması nəticə sin də dövlət qurumlarında dəyişiklik əmələ gəlir. E- Hökumət xidmətləri, uyğun şəkildə həyata keçirildikdə, informasiya sistemlərdə istifadə etməklə xidmət göstərmə prosesinə sərf olunan vaxtı azaldar ki, daxili səmərəlilik bu isə idarəetmə orqanları üçün açıq - aydın səmərəlidir (buna deyilir). İnzibati iş yükünü daha çox azaltmaq üçün özünəxidmət' həlləri və ' inteqrasiya sistemləri qurmaq məqsədə uyğundur. Habelə e - Hökumət xidmətləri vətəndaşların dövlət orqanları ilə əməliyyat keçirməyə sərf etdikləri vaxtın azalmasına səbəb olur ki, bu isə hər iki tərəf üçün xarici səmərəlilik səmərəlidir ( ). Onlayn məlumat əldə etmək imkanı və ya interaktiv formanı doldurmaq, hər bir istifadəçinin vaxtına qənaət edə bilər, lakin bu heç də mütləq deyil. Əgər məlumat əldə etmək üçün yaxşı informasiya strukturu və ya axtarış motorları mövcud deyilsə, istifadəçi e - xidməti bir vaxt itkisi kimi qəbul edə bilər. Joan C. Steyaert 'Elektron hökumət xidmətlərinin fəaliyyətinin qiymətləndirilməsi' adlı əsərində altı agentlik, iki federal və dövlət orqanlarını təhlil etmişdir. O, aşağıdakı indikatorlardan istifadə etmişdir: Məlumatlılıq (awareness) Kütləvilik (popularity), Əlaqə (contact), Məmnunluq (conversion) və Sadiqlik (retention). Bu beş indikatorlar internet saytın orta səmərəlilik indeksini hesablamaq üçün istifadə olunur.

######## Meyar 3. Effektivlik

Aichholzer e- Hökumətin Avstriyada təsirini təhlil etmişdir. O, öz təhlilini ayrı - ayrı halların tədqiqatları üzərində qurmuş və nəticədə aşağıdakı təsirləri müəyyən etmişdir: • Proses vaxtının azaldılması; • Xidmətin təkmilləşdirilməsi; • Administrativ maneənin azaldılması; • Səmərəliliyin artırılması; • U yğunlaşma problemləri və yenidən təşkilatlanma;
Heidi Karo - 2109422 Email: karo0012@flinders.edu.au

EDUC4726 - Judith Ormsby (Wed 8-10) Assignment 3 - Unit Plan (history)

###### Appendix 9

SUMMATIVE ASSESSMENT RUBRIC

Families, similarities and differences

NAME: DATE:

Excellent	appropriate	developing
COMMENTS
Student has provided information about their own family
Student has identified similarities between places of birth of their family member and another student
Student has identified similarities between family structure in relation to their drawing of their family and another student

19
dövlət və yerli özünüidarəetmə orqanlarında İKT - nin tətbiqinin və elektron xidmətlərin, həmçinin informasiya təhlükəsizliyi sahəsində fəaliyyətin genişləndirilməsi, cəmiyyətin informasiya məhsul və xidmətlərinə tələbatının dolğun ödənilməsi, rəqabətqabiliyyətli və ixrac yönümlü İKT potensialının gücləndirilməsi, yüksək ixtisaslı mütəxəssislərin və elmi kadrların hazırlanması Konsepsiya çərçivəsində qarşıda duran prioritet vəzifələrdəndir. Qarşıdakı illərdə İKT infrastrukturu inkişaf etdiriləcək, əhaliyə müasir elektron xidmətlərin göstərilməsi imkanları genişləndiriləcək, kənd yaşayış məntəqələri də daxil olmaqla ölkə ərazisində genişzolaqlı, ucuz və keyfiyyətli internetə çıxış təmin ediləcəkdir. Distant təhsil, elektron ticarət, tele - tibb və digər müasir xidmət növlərinin geniş tətbiqinə nail olunacaq, elektron ticarət əqdləri iştirakçılarının müdafiəsini və təhlükəsizliyini təmin etmək üçün qanunvericilik təkmilləşdiriləcəkdir. Bölgələrdə İKT - nin tətbiqi genişləndiriləcək, əhalinin rəqəmsal hazırlığı və ölkənin qlobal informasiya məkanına inteqrasiya səviyyəsi yüksəldiləcəkdir. İKT və əqli mülkiyyətin qarşılıqlı təsiri və əqli mülkiyyət hüquqları ilə qorunan bir çox obyektlərin qlobal rəqəmsal şəbəkəyə çıxışı nəzərə alınaraq, on - line lisenziyalaşmaya və one -stop- shops formatında xidmətlərin göstərilməsinə əsaslanan rəqəmsal hüquqları idarəetmə sistemi yaradılacaqdır. Bununla yanaşı, kosmik sənayenin inkişafı ilə bağlı müvafiq tədbirlər həyata keçiriləcəkdir. Telekommunikasiya peyklərinin geostasionar orbitə çıxarılması nəticəsində etibarlı peyk rabitəsi təmin ediləcək və bununla ölkənin informasiya təhlükəsizliyi gücləndiriləcəkdir. Telekommunikasiya şəbəkəsində yeni texnologiyaların tətbiqi genişləndiriləcək, milli radio və televiziya proqramlarının peykdən paket yayımı təşkil ediləcəkdir. Eyni zamanda, aşağı orbitli peyklərin orbitə çıxarılması nəzərdə tutulur ki, bu da ölkədə ətraf mühitin mühafizəsi, kənd təsərrüfatı, topoqrafiya və kartoqrafiya, eləcə də milli təhlükəsizlik sahəsində fəaliyyəti daha səmərəli edəcəkdir. Ölkənin regionun İKT xidmətləri bazarına çıxışını təmin etmək məqsədi ilə tranzit informasiya magistrallarının, regional informasiya resurslarının və şəbəkə
(муниципальное) унитарное предприятие, государственное (муниципальное) бюджетное или автономное учреждение, в отношении которого указанный орган осуществляет соответственно функции и полномочия учредителя или права собственника имущества, - соглашение о проведении такой реконструкции, определяющее в том числе условия и порядок возмещения ущерба, причиненного указанному объекту при осуществлении реконструкции 2.6.1.11. Решение общего собрания собственников помещений и машино - мест в многоквартирном доме, принятое в соответствии с жилищным законодательством в случае реконструкции многоквартирного дома, или, если в результате такой реконструкции произойдет уменьшение размера общего имущества в многоквартирном доме, согласие всех собственников помещений и машино - мест в многоквартирном доме. 2.6.1.12. Копия свидетельства об аккредитации юридического лица, выдавшего положительное заключение негосударственной экспертизы проектной документации, в случае, если представлено заключение негосударственной экспертизы проектной документации. 2.6.1.13. Заключение органа исполнительной власти субъекта Российской Федерации, уполномоченного в области охраны объектов культурного наследия, о соответствии предусмотренного пунктом 3 части 12 статьи 48 Градостроительного кодекса Российской Федерации раздела проектной документации объекта капитального строительства предмету охраны исторического поселения и требованиям к архитектурным решениям объектов капитального строительства, установленным градостроительным регламентом применительно к территориальной зоне, расположенной в границах территории исторического поселения федерального или регионального значения (в случае, если строительство или реконструкция объекта капитального строительства планируется в границах территории
Nümay ə nd ə li demokratiya - ə xalqın seçkili, nümayə nd ə li dövl ə t Nümay ə nd ə li demokratiya - ə xalqın seçkili, nümayə nd ə li dövl ə t ə nd ə li demokratiya - hakimiyy əti orqanları vasitə sil ə öz hakimiyy ə tini h ə yata keçirm ə sini n ə z ə rd ə tutur. dedikd ə, respublikanın dövlə t v ə ictimai h əyatında Referendum yaranan nisb ə t ə n vacib m ə s ə l ə l ə r bar ə sind ə keçiril ə n ümumxalq s ə sverm əsi başa düşülür. Onun keçirilməsi qaydası Seçki Mə c ə ll ə si il ə mü ə yy ən edilir. Yalnız 2 mə s ə l ə referendumla h ə ll edil ə bil ə r:

- ❖ Konstutsiyanın qə bul edilm ə si v ə ona d əyişikliklə r edilm ə si
- ❖ Az ərbaycan Respublikasının dövlə t s ə rh ə dl ə rinin d əyişdirilmə si

Hakimiyy ə ti t əşkil etməyin II yolu xalqın seçkilə rd ə iştirak etmə sidir. Xalq s ə sverm ə yolu il ə seçkili (nümay ə nd ə li) dövl ə t hakimiyy əti orqanını yaradır. Konstitusiyada birbaşa müə yy ən edilir ki, xalqın seçdiyi s ə lahiyy ə tli nümay ə nd ə l ə rind ən başqa, heç kəsin xalqı tə msil etm ə k, xalqın adından danışmaq və xalqın adından müraciə t etm ə k hüququ yoxdur (Konstitusiya - madd ə 4). Xalqı tə msil etm ək hüququ olan şə xsl ə r seçkil ə r prosesind ə mü ə yy ən edilir. Xalq adından danışmaq sə lahiyy ə tin ə birbaşa xalqdan mandat alan və zif əli şə xsl ər malikdir. Xalqın seçdiyi s ə lahiyy ə tli nümay ə nd ə l ə r Az ərbaycan Respublikasının Prezidenti, Az ərbaycan Respublikasının Milli Məclisinin deputatlarıdır. Xalqın hakimiyyə tini h ə yata keçir ə n xüsusi t əşkilati institutlardan biri qanunverici orqan - parlamentdir, y ə ni Az ərbaycan Respublikasının Milli M əclisi başa düşülür. Milli Mə clis ona gör ə nümay ə nd əli orqan adlanır ki, Milli M ə clis v ə ibar ət olduğu deputatlar xalqdan bilavasitə s ə lahiyy ə t, y ə ni birbaşa mandat alaraq xalq adından cıxış edir, onu tə msil edir. Xalq ona m ə xsus olan hakimiyy ə ti t əşkil etsə d ə , onun h ə yata keçirilm ə si hüququnu dövl ə t ə verir. Bel ə likl ə , hakimiyy ə t faktiki c ə h ə td ə n xalqa, hüquqi c ə h ə td ə n is ə dövl ə t ə m əxsusdur. Xalqın hakimiyyə tini h ə yata keçir ə n ə sas dövl ə t hakimiyy əti orqanı Milli Mə clisdir. Yerl ə rd ə xalqın hakimiyyə ti b ə l ə diyy ə üzvl ə ri vasit ə sil ə h ə yata keçirilir. Lakin b ə l ə diyy ə üzvl ə rinin h ə yata keçirdiyi hakimiyy ə t dövl ə t hakimiyy ə ti hesab olunmur v ə siyasi xarakter daşımır. Konstitusiya münasib ə tl ə rind ə 2 əsas subyekt çıxış edir:

- ❖ Az ərbaycan xalqı
- ❖ Az ə rbaycan dövl ə ti

Dövl ə tl ə bağlı klassik nə z ə riyy ə l ə rd ə dövl ətin mövcud olması üçün 3 ə sas atributiv ə lam ətin olması tə l ə b edilirdi:

- ❖ Ə hali
- ❖ Ə razi
BVF eyni zamanda dünyada yoxsulluğun aradan qaldırılmasına yönəldilmiş f ə aliyy ə tl ə d ə m əşğul olur. Güzəştli kreditlə r verilm ə si yolu il ə göst ə ril ə n maliyy ə köm əyi yoxsulluğun aşağı salınması və artımın stimullaşdırılması proqramı (Poverty Reduction and Growth Facility, PRGF), el ə c ə d ə yüks ək böyük xarici borcları olan kasıb ölkə l ə rd ə borc yükünün aşağı salınması (Heavily Indebted Poor Countries; HIPS initiative) proqramına uyğun olaraq hə yata keçirilir. [9.s.361] BVF - nın kapitalı yazılma yolu ilə üzv dövl ə tl ə rin öd ə dikl ə ri haqqlardan ə m ə l ə g ə ldiyind ə n h ə r bir ölk ə SDR-d ə ifad ə olunmuş kvotaya malik olur. Kvota aşağıdakıları müə yy ə nl əşdirir:

- - BVF -nin kapitalına üzv ölkə l ə rin iqtisadi m ə bl əği;
- - Fondun resurslarından istifadə etm ə imkanları;
- - Ölk ə nin F ondda malik olduğu sə sl ərin sayı.

BVF - d ə h ə r bir ölk ənin kvotasının miqdarı hə min ölk ənin dünya iqtiadiyyatı v ə ticar ə tind ə ki xüsusi ç ə kisi əsasında müə yy ə nl əşdirilir.
yuxarıdakı qrafikdə m ə cmu t ə l ə b əyrisinin sağa doğru yerdəyişmə sini müşahidə ed ə bil ə rik.Bu yerd əyişmə h ə mqiym ə tl ə rin ümumi s ə viyy ə sinin,h ə m d ə real ÜDM- nin artmasına sə b ə b olur. 2-ci qrafik is ə daraldıcı fiskal siyasə ti xarakteriz ə edir.Göründüyü kimi m ə cmu t ə l ə b əyrisi(AD) sola doğru yerini dəyişmişdir.Bu isə h ə m qiym ə tl ə rin ümumi s ə viyy ə sinin,h ə m d ə real Üdm- nin azalmasına gətirib çıxarır.

#### Laffer ə yrisi

Laffer əyrisinin yaranması amerikan iqtisadçısı Artur Lafferin adı ilə bağlıdır. Bu ə yri "T əklif iqtisadiyyatı"nın ən vacib simvollarından biri kimi göst ərilir.Laffer yaratdığı bu ə yrid ə vergi d ə r ə c ə l ə ri il ə vergi daxilolmaları arasında ə ks ə laq ə ni t ə svir etm ə y ə çalışmışdır.Onun fikrinə gör ə f ə rdl ə r h ə r növ vergi artımına reaksiya veri r. Vergi sə viyy ə sind ə ki mü ə yy ə n bir nöqt ə y ə q ə d ər artım dövlə tin büdc ə g ə lirl ərinin artmasını şərait yaradır. Vergilə rin artırılması isə f ə rdl ə rin vergi öd ə m ə kd ən yayın ma meyli göst ə rm ə sin ə v ə işlə m ə m ə sin ə s ə b ə b olur.Bel ə olan t ə qdird ə is ə dövl ətin vergi daxilolmalarının h əcmi azalır.