İngiltərə və Uelsdə olan təxminən 60 min həkimin ücdə birindən çoxu ümumi təcrübə sistemində, üçdə biri hospital - larda, yerdə qalanları isə munitsipal müəssisələrdə işləyirlər. Fəaliyyətinə səhiyyənin mərkəzi idarələri tərəfindən ümumi nəzarət və koordinasiya olunmaqla yanaşı hər bir sek - torun spesifik idarəetmə mexanizmləri vardır. İTSY sektoru hər bir rayonda olan (500 yaxın) administra - siyanın, həmkarlar ittifaqlarının, səhiyyənin, ictimai təşkilatların nümayəndələrindən ibarət olan müvafiq komitələrə tabedir. Stasionarların fəaliyyətinə rayonlarda (regionlarda) olan xəstəxana Şuraları və yaxud komitələri tərəfindən nəzə - rat olunur. Bunların sayı 15 - dir, bu rəqəm universitetlərin tibb fakültələrinin sayına uyğundur və bu o universitetlərdir ki, on - ların klinikaları regionların təşkilati - metodiki və elmi mərkəzlə - ridir. Şuralar öz növbəsində ümumi administrasiyaların, həm - karlar ittifaqlarının, tibb administrasiyaların və əhalinin nümayəndələrindən ibarət olur. Bələdiyyə sektoru yerli hakimiyyətə tabedir. Hospitallarda və yerli xidmət personal norma və tariflərə uyğun fiksə olunmuş məvacib alır. Ümumi təcrübə sektorunda ödəniş, həkimə və ya hə - kimlər qrupuna hər bir «təhkim olunmuş»a görə, qanunla müəyyən edilmiş (1 funt sterlinqdən artıq) tariflə ödənilir. La - fin, öz xoşu ilə (yəni, könüllü) ümumi təcrübə həkimini seçən - lərin sayı məhduddur (5 -7 min patsientdən artıq olmamaqla). Və bu qaydaya müvafiq olaraq, həkimin iş günü limitlənmir, həkim patsienti hər vaxt qəbul etməlidir, yaxud onun evinə gedib, orada ona baxmalıdır. Mütəxəssislərin məsləhətləri hospitalların ambulatoriya - larında aparılır, patsientləri stasionar müalicəyə adətən ümumi təcrübə həkimləri göndərirlər. 234 Ümumiyyətlə, son illərdə, baxmayaraq ki, Böyük Brita - niyanın ÜSX - i uzun müddətdir ki, mətbuatın və siyasi dairələ - rin ciddi nəzər diqqətindədir, o, hamının tibbi xidmətdən istifa - də etmə mümkünlüyünü təmin edir, onun yüksək keyfiyyətini saxlayır (yeri gəlmişkən qeyd edək ki, Böyük Britaniyada sə - hiyyəyə çəkilən xərclər 1992 ildə Ümumdaxili Milli məhsulun 7,4% təşkil etmişdir). 1980 illərin sonu - 1990 illərin əvvəllərində Böyük Brita - niyada xəstəliklərin profilaktikasının və sağlamlığın qorunma - sının yaxşılaşdırılması üçün bir neçə mühüm təşəbbüslər İrəli sürülərək həyata keçiriimişdir. Ailə həkimlərinə mükafatlandırıcı ödənişlər sisteminin işə salınması əhalinin immunizasiya olunmasını kəskin surətdə yaxşılaşdırmışdır. Yollarda təhlükəsizliyi təmin edən xüsusi hazırlanmış qrupların fəaliyyəti nəticəsində yol - nəqliyyat hadisələrindən ölüm son 15 ildə üçdə bir dəfə azalmışdır. 90- cı illərin əvvəllərində ÜSX - in islahatları patsientlərin hüquqlarının təmin olunmasına, həm də ailə həkimlərinin ikincili və üçüncülü xidmətdə maraqlarının artmasına yönəldilmişdir. (terapevtlərə burada «nəzarətçi» rolu ayrılır və onlar patsient - lərin mütəxəssis - həkimlərə müraciətlərini tənzimləyirlər). Bütövlükdə Böyük Britaniyada fəaliyyət göstərən model (hansında ki, ilkin tibbi yardımı təqdim edən ümumi təcrübə həkimi xüsusi rol oynayır), Qərb dünyasında ən effektli model - lərdən biri hesab olunur. 2.Sığorta səhiyyə sistemi. Tibbi xidmətlərin təminatının əsas üsulu olan səhiyyə sığorta sistemindən istifadə edən ölkələr haqda məlumat verməzdən əvvəl, «Sığorta təbabəti» anlayışının mahiyyətini bir qədər ətrafiı açmaq gərəkdir. İlk əvvəl, tibbi sığortalanma anlayışının tərifıni verək. Tibbi sığortalanma - sığortalanmanın elə növüdür ki, bu vaxt onun obyekti şəklində tibbi yardımın göstərilməsi və vətəndaş - ların sağlamlığının bərpası ilə bağlı xərclər çıxış edir. Ad ə t ə n, tibbi s ığ ortalanmada s ığ orta t ə minat ı pul şə klin- d ə deyil, tibbi xidm ə tl ə r şə kilnd ə h ə yata keçirlir. Bu da öz növbəsində tibbi sığortalanma sxemində əlavə iştirakçını - tibb müəssisəsinin olmasını müəyyən edir.