kassalarına və onların assosiasiyalarına şamffi bax - mayaraq kı onlarla sıx əlaqədə çalışır. Bundan əfavə həm - kariar ıttıfaqlarından, həkim assosiasiyalanndan, sığorta kas - S( Sl a nnC an s e| rəti əmətc ^m ^ |v ' '9°rta təşkilatlanna "əza - m.səh, və başqa nazirliklər həyata yyə keçlrirlər rransa. Tıbbı yardımın təminat mənbələrini is adamlar. nın uzvlük haqqı (əmək haqqı fondunun taoiunanların ödəmələri - 6,5% (cəmi: 19% - bu tibbi soZ\ ayrı,an ən bö , Vük Pay.d.r) və dövlət büdcəsS hokumətın ayırmaları təşkil edir. Sosial sığortanın 20 - dən çox növü mövcuddur - xəstə - tenmə hadısəsınə görə, əmək rə bə qabiliyyətinin müvəqqəti itiril - 9° - ^əxt hadisəyə görə, hamiləliyə, doğ^şa X və s. və bunlar səhiyyəyə aid olan xərclərin 75% - ni təşkil edir Yerdə qalan xərclər özəl vəsaitlərdən, könüllü tibbi, sığorta - anman\ ə kompensasiya edilir. Bütövlükdə, səhiyyəyə son il - lərdə 500 mılyarddan çox frank istifadə olunur ZUr dƏ 90 an art,q sığ0rta irkətini c o.rfo ! "- § birləşdirən sosial sıgorta sıstemınə umummilli təşkilat I tərəfindən nəzarət olunur Həkım ər və tibb müəssisələri onunla sığortalı tibbi yar - dım muqavılələri bağlayırlar. Tibbi xidmətlərin dəyəri hökümət tərəfındən tənzimlənir və müntəzəm olaraq baxılır Sosial sıgorta sıstemində tibbi yardıma xərclər tam ödənilmir və təx - mınən 75% təşkil edir; bu sistemlə əhalinin 80% əhatə olu - nub. Adətən, patsient ya bütün xidmətiəri və ya onların bir hıssəsını ödəyir. Sonradan tibbi yardıma görə olunmuş ödə - mənın 75% - ı və dərmanlara görə ödəmələrin 70-90%-i patsi- entə sıgorta təşkilatları tərəfindən qaytarılır. Bunlara (sığorta təşkilatlarına) və slstemin həkimlərinə nəzarəti, Almaniyada olduğu kimi, ümummilli sığorta təşkilatı, sığorta şirkətləri assosiasiyaları və həkimlərin həmkarlar itti - faqiarı, eləcə də əmək, sosial müdafiə, səhiyyə nazirlikləri tə - rəfindən həyata keçirilir. Yaponiya. Yaponiyada 1961- ci ildən sağlamlığın ümum - milli sığortalanması mövcuddur və hal- hazırda səhiyyənin ma - liyyələşməsi əsas etibarı ilə sığorta fondalırının hesabına real - laşır. Yaponiyanın əksər əhalisi ya ərazi, ya da ki, istehsalat prinsipi yolu ilə sığortalanıb. Ərazi prinsipi, bir qayda olaraq, işləməyənlər (əlillər və s.), həm də kiçik sahibkarlar və onların ailə üzvlərinə aid tətbiq edilir. Onlar sığorta haqqlannı sağlamlığın milli sığorta Assosiasiyasına ödəyirlər. Üzvlük haqqının miqdan gəlirin həcmindən, yaşayış yerindən, aiiənin tərkibindən asılıdır. Müavinətlər pul ödənişləri və imtiyazlı tibbi yardım şəklində təqdim olunur. Sığorta olunan - lar üçün imtiyazlar nəzərdə tutulub: onlar tibbi xidmətlərin dəyə - rinin 90% təşkil edirlər. Patsientlər tam şəkildə dərmanların, özəl tibb bacısının postunu və xüsusi olaraq aynlmış xəstəxananın palatasında olma müddətinin dəyərini ödəyirlər. Tibbi xidmətlərə fiksə olunmuş tariflər səhiyyə və sosial təminat nazirlikləri tərə - findən təsdiq edilir. Istehsal prinsipinə görə sığortalanma işə götürülənləri və onların himayəsində olanları əhatə edir. Orta və kiçik müəssi - sələrin işçiləri üçün dövlət özü sığortaçı kimi çıxış edir. İri sə - naye müəssisəsinin, yaxud eyni sahənin bir neçə müəssisə - sinin ad ministrasiyası və işçiləri sığorta cəmiyyətini yarada bllərler. Yaşlı əhalinin vəziyyətinin yaxşılaşdınlması haqqında qa - nuna görə, 60 yaşdan yuxarı olanlar hər il pulsuz tibbi müayinə hüququna malikdirlər, onlara həkim məsləhəti və tibb bacısı tə - rəfindən edilən yardım pulsuzdur. 70 yaşdan yuxarı olan patsi - entlər tamamilə pulsuz tibbi yardımla təmin olunurlar. Bundan başqa, Yaponiyada ictimai fondlar da fəaliyyət göstərir ki, bu fondlar vərəmin, psixi, yoluxucu, irsi xəstəlikle - rin profılaktikasına dair tedbirləri maliyyələşdir ir, eyni zaman da ətraf mühitin çirklənməsi nəticəsində vətəndaşlara dəyən zərəri kompensasiya edir. Özəl səhiyyə sistemi ABŞ. Cox illər elə hesab olunurdu ki, ABŞ - da yalnız bir səhiyyə mövcuddur - o da özəl səhiyyə. Əslində isə bazar iqtisadiyyatını daha mükəmməl təcəssüm etdirən bu ölkə sə - hiyyə təşkilinin müxtəlif formalarını özündə ehtiva edir və bu sahədə (yəni səhiyyədə) hər hansı bir yeganə sistemə malik deyil. Aparıcı təşkilat - könüllü özəl tibbi sığortadır, bununla əhalinin 80% - ən çoxu əhatə olunub. Sığortanın bu növünün vəsaitləri hesabına bütün tibbi xidmətlərin üçdə birindən çoxu, birinci