duğu kimi, həkiməqədər pillə (tibb məntəqələri, tibb postları orta və kiçik tibbi personalı ilə birlikdə yoxdur, bütün tibbi yar - dım, o cümlədən ilkin tibbi yardım, həkimlər və orta tibb per - sonalı vasitəsilə göstərilir. İnkişaf etmiş ölkələrin əksəriyyətində tibbi sığorta sistemi ılə əhaiinin 70 - 100% əhatə olunub. Işə götürülmüş insanlar və onların hımayəsində olanlar, həmçinin, təqaüdçülər, tələbələr kıçık iş adamları bu sığorta sisteminə daxildirlər. Yalnız bir qi - sım yüksək təminatlı vətəndaşiar öz şəxsi hesabına müalicə olunurlar. Beləliklə, sığorta təbabətinin aşağıdakı səciyyəvi cəhət - iərıni qeyd etmək olar: birincisi - sığorta fondlarının forma - laşmasında işləyən vətəndaşların (iş adamları və dövlət ilə bırlikdə) iştirakı; ikincisi - bu fondların dövlət tərəfindən idarə oiunması; üçüncüsü - gəlir alanların qazancından və onların ödənişlərinin ölçüsündən asılı olmayaraq fondların bölüşdürülməsi. Bir sıra ölkələrdə könüllü tibbi sığorta inkişaf etmişdir. Belə halda, vətəndaş özü, sərbəst olaraq, sığorta kampaniya - sı ilə müqavilə bağlayır, müəyyən qədər maliyə vəsaitini keçi - rir və sığorta kampaniyasının hesabına tibbi yardımı alır. Könüllü tibbi sığorta müxtəlif olur: hospitalizasiya hadisəsinə görə, evde xəstəyə qulluğa görə, ankoioji xəstəliklərdə, trav - malarda və s. Almaniyada sığorta təbabəti 1883 ildən, müvafiq qanun - ların («Bismark qanuniarının») qəbulundan sonra inkişaf etmişdir. Tibbi sığorta dövlət sosial sığorta sisteminin bir his - səsidir. O, xəstəlikiər, onların profiläktikası, bədbəxt hadisələr zamanı, ambulatoriyalarda, ev şəraitində, stasionarlarda ümumi həkim tibbi yardımı mütəxəssislər tərəfindən müalicəsini, eləcə də stomatoloji yardıma tələbatı və dərman təchizatını əhatə edir. Tibbi sığortaya ümumdaxili məhsulun 8% - dən çoxu sərf edilir. (səhiyyəyə olan bütün xərclərin 13% - ən). Tibbi sığor - taya vəsaitlər aşağıdakı mənbələrdən daxil olur: əmək haqqı fondunun 6,5 %qədərini sığortaolunanlar ödəyir, bir o qədər də - işə götürənlər, yerdə qalanını isə - dövlət öz büdcəsin - dən dotasiya şəklində ayırır. Səhiyyənin maliyyələşməsi, belə - liklə 60%- dən də artıq sosıal sığortanın, 10% - özəl (könüllü) sığortanın, 15% - dövlət büdcəsindən ayırmaların və 15% - əhalinin şəxsi vəsaiti hesabına təmin olunur. Beləliklə, səhiyyə 1 adama bütün mənbələrdən il ərzində 2000 - dən artıq ABŞ dolları xərcləyir. Sağlamlığın sığortalanmasına aid bütün işləri müxtəlif assosiasiyalarda birləşmiş 1200 sığorta kassaları həyata keçi - rir, Assosiasiyalar kassaların fəaliyyətinə və həkimlər tərəfin - dən vəsaitlərin xərclənməsinə nəzarət edir. Bir qayda olaraq kassaların bir neçə növləri fəaliyyət göstərir: yerli (əsasən iş - ləməyənlər üçün, sığorta olunanların ailə üzvləri üçün), yəni, yaşayış ərazisində yerləşən; istehsal kassaları (iş yerlərində); dənizçilər, şaxtaçılar, kənd təsərrüfatında və b. sahələrdə iş - ləyənlər ü çün. Beləliklə, əhalinin 90% - dən çoxu sığorta ilə əhatə olu - nub. İmkanlı vətəndaşlar adətən könüllü sığortadan istifadə edirlər, hərçənd ki, onların arasında dövlət sosial sığorta sis - temi yolu ilə sığortalananlar da mövcuddur (bunlar təxminən 3% təşkil edir) . Ayrı - ayrı həkimlərin, tibb müəssisələri fəaliyyətinin və sığorta vəsaitlərinin istifadəsi üzərində olan nəzarət öz sadə - liyi və səmərəliliyi ilə böyük əhəmiyyət kəsb edir. Həkim və sığorta assosiasiyaları tərəfindən müəyyən tibbi xidmətə konkret zaman çərçivəsində özünəməxsus tarif müəyyən olunur (şərti vahidlərdə və ya punktlara). Sığorta həkimləri və təşkilatları bu tarifdən kənara çıxmamalıdırlar. Almaniyada olan səhiyyənin idarəetmə quruluşu və tibbi yardımın təşkili inkişaf etmiş ölkələrə nisbətən səciyyəvidir. Ümummilli nəzarəti səhiyyə və sosial müdafiə (yardım) sahə sındə Federvl Nazirlik həyata keçirir. sahə - Ayrı - ayrı regionlarda müvafiq nazirliklər, onlann oraan və muəssısələrı vard.r. Bələdiyyə müəssisələr yer7hak mlwəT orqanlarına, müvafiq şuralara, komitələrə və s tabedi/BMn tıbb muəssısələri federal, regional, yerli inzibat səvtyəl də ışləyırlər. Tıbbi administrasiya öz hüquq və səlahiwə infs qor!