ahmedheakl/docatlas_instruct huggingface dataset:
S ə hiyy ənin inkişafı və ə haliy ə tibbi xidm ə tin mühüm növl ə rini ə ks etdir ə n göst ə ricil ə r sistemi mü ə yy ə n xüsusiyy ə tl ə rin ə gör ə t ə snifl əşdirilir. Ona görə d ə s ə hiyy ə nin, tibbi t ə dbirl ərin planlaşdırılması və maliyy ə l əşdirilmə sini düzgün aparmaq m ə qs ə dil ə onlar mü ə yy ən qruplara ayrılır. Bu qanunlar aşağıdakılardır: Birinci - müalic ə -profilaktika idar ə l ə ri v ə t əşkilatları, xə st ə xanalar, dispanserl ə r, h ə kim- sağlamlıq müə ssis ə l ə ri, t əcili tibbi yardım stansiyaları və m ə rk ə zl ə ri, qanköçürm ə stansiyaları, yeniyetmə l ə r ə xidm ə t göst ə r ə n sanatoriya-müalic ə mü ə ssis ə l ə ri v ə s. İkinci - sanitariya-profilaktika idar ə l ə ri v ə t ə dbirl ə ri sistemi. Bu tip s ə hiyy ə idar ə l ə rin ə sanitariya epidemioloji stansiyalar, dezinfeksiya stansiyaları, ölkə d ə epidemiyalara qarşı mübariz tə dbirl ə ri v ə sanitariya xidm ə ti t əşkilatları. Sanitariya - maarifi xidm ə tl ə ri v ə s. Üçüncüsü - sair s ə hiyy ə idar ə l ə ri v ə t ə dbirl ə ri. Bura daxildir m ə hk ə m ə -tibbi ekspertiza büroları, müharibə ə lill ə rin ə xidm ə tl ə r üçün mü ə ssis ə l ə r v ə t ə dbirl ə r, sanatoriyalar v ə i.a S ə hiyy ə nin t ə rkibind ə x ə rcl ə rini öz g ə lirl əri hesabına ödə y ə n, y ə ni t ə s ə rrüfat hesabı əsasında fə aliyy ə t göst ə r ə n aptekl ər,mağazalar, nə zar ə t t əhlil labaratoriyaları, tibbi preparatları, də rman v ə sarğı materialları və i.a istehsal ed ə n mü ə ssis ə l ə rd ə mövcuddur. Bazar iqtisadiyyatına keçid və yeni iqtisadi münasib ə tl ər şə raitind ə pullu xidm ə t poliklinikaları və müalic ə mü ə ssis ə l ə ri, kurort- sanatoriya şə b ə k ə si, aptekl ər şə b ə k ə si daha da genişlə nir. Az ərbaycan Respublikasında sə hiyy ə v ə tibbi xidm ət xeyli inkişaf etmişdir. S ə hiyy ə sistemind ə x ə st ə xanalar, dispanserl ə r v ə dig ə r müalic ə mü ə ssis ə l əri geniş yer tutur. Büdc ə d ən ayrılan və saitin dem ə k olar ki, 80 faizind ə n çoxu h ə min müalic ə şə b ə k əsinin payına düşür. Sə hiyy ə nin v ə tibbi xidm ətin inkişafını ə ks etdir ə n ə sas göst ə ricil ə r ə birinci növb ə d ə stansionar-müalic ə mü ə ssis ə l ə ri, yani x ə st ə xanalar,
Nəticə

Bazar praktikası göstərir ki, düşünülmüş birləşmə və ya udulma təşəbbüskarlarının ümidlərini nadir hallarda tamamilə doğruldur, daha az əqdlər adi səhmdarlar tərəfindən təmin edilir. Birləşmə və satınalmaların effektivliyinə dair belə xəyal qırıqlığı məlumatları bir çox alim və idarəçini uğursuzluqların səbəblərini və onları aradan qaldırmaq üçün mümkün yolları axtarmağa məcbur edir. Strategiyanı müə yy ə nl əşdirmə k, ən vacib addımlardan biridir. Hə r bir mü ə ssis ə t ə r ə qqiy ə can atır, buna görə ilk növb ə d ə h ə ll edilm ə li olan strateji v ə zif ə l ə ri ə vv ə lc ə d ə n mü ə yy ə nl əşdirmək lazımdır. İxtisaslı mütə x ə ssisl ərin seçimi, hansılar ki, hə m d ə transaksiyanı hə yata keçir ə c ə kl ə r. Bir qayda olaraq, komandaya insayderl ə rl ə yanaşı, auditor, bankir və PR-menecer, m ə sl ə h ətçi, hüquqşünas da də v ə t edirl ər. Yalnız müxtəlif planlaşdırma şirkətinin yaradılması Merger və absorption prosesinin uğurlu olmasına kömə k ed ə c ə kdir, çünki bu, müxt ə lif nöqt ə l ə rd ə n n ə z ə rd ə n keçiril ə c ə k v ə t ə hlil edil ə c ə k v ə bu, ə h ə miyy ətli bir faktdır. Prosesin son n ə tic ə l ə rinin mü ə yy ə nl əşdirilməsi. Şirkə t ə m ə liyyatdan sonra d ə qiq bilm ək lazımdır ki, nə üçün çalışırıq. H ə d əf şirkətin cavab verdiyi meyarların müə yy ə n edilm əsi. İstə nil ə n h ə d ə f şirkətin axtarışı üçün alıcı ə vv ə lc ə şirkə tin cavab ver ə c ə yi ə sas parametrl ə ri mü ə yy ə n etm əlidir. Əldə etm ə k ist ədiyiniz Firmanın seçim meyarları mövcuddur: sah ə nin seçimi, m ə nf əə t s ə viyy ə sinin mü ə yy ə n edilm əsi, coğrafi bazar, satış h ə cml ə rinin mü ə yy ə n edilm ə si, h ə d əf şirkətin menecmentinin saxlanılmasının seçilm ə si v ə ya yox v ə s. Birləşmə və satın alma əməliyyatları dinamik inkişaf edən yüksək texnologiyalı şirkətlərin strategiyalarının ən vacib elementlərindən biridir. Bu gün, ətrafımızdakı dünya insanların həyatının ayrılmaz bir hissəsi olan və hər hansı bir gedən proseslərin bir sistem yenilik dövrü gəldiyi zaman böyük bir sürətlə dəyişdiyi zaman, birləşmə və ya satın alma haqqında yaxşı planlaşdırılmış bir razılaşma
##### Az ərbaycan Respublikasında 2005-2014- ъц иллярдя юлкя игтисадиййатына йюнялдилмиш инвестисийалар

2005	2007	2008	2009	2010	2011	2012	2013	2014
C ə mi kapital qoyuluşları	mln. man
qoyuluşları	C ə mi kapital qoyuluşları	mln. dol.
Dinamika	%	691,0	168,7	84,3	110,6	156,3	132,8	115,7	114,8	117,8
Daxili investisi- yalar	mln. man	149,3	308,8	395,2	437,7
yalar	Daxili investisi- yalar	mln. dol.	175,6	387,2	480,0	470,1
Dinamika	%	423,9	115,3	110,9	95,1	168,2	141,1	159,0	130,9	150,7
Xarici investisi- yalar	mln. man
yalar	Xarici investisi- yalar	mln. dol.
Dinamika	%	9,6	195,5	76,3	119,0	146,5	130,4	106,9	89,7	89,1

C ə dv ə l DSK- nın m əlumatları əsasında hazırlanmışdır Respublikanın i xrac potensialından sə m ə r ə li istifad ə d ə v ə onun iqtisadi inkişaf istiqamə tind ə t ə nziml ə nm ə sind ə iqtisadiyyata qoyulan investisiyalar mühüm ə h ə miyy ə t ə malikdir. Bel ə ki, investisiyaların bir hissə si mövcud istehsal sah ə l ərinin inkişafına, o cümlə d ə n d ə bu sah ə l ə rd ə ixracın artımına yönə ldilirs ə , onların ə sas hiss ə si yeni istehsal, xidm ə t v ə ifrastruktur sah ə l ərinin yaradılmasına istiqam ə tl ə ndirilir. Neft sektorunda ə ld ə edilmiş nailiyyə tl ər, neftin dünya bazarına çıxarılması nə tic ə sind ə iri h əcmli valyuta ehtiyatlarının ə ld ə edilm ə si, dövl ə t büdc ə si g ə lirl ə rinin sür ətli artımı son illə r ə rzind ə dövl ət investisiyalarının h əcminin durmadan artmasını şə rtl əndirmişsə , xarici iqtisadi ə laq ə l ə rin genişlə ndirilm ə si, ölk ə d ə makroiqtisadi-maliyy ə sabitliyinin möhk ə ml ə ndirilm ə si
Ενδεικτικά θέματα Νεοελληνικής Γλώσσας για τη δοκιμασία εισαγωγής σε Πρότυπο Γυμνάσιο

## Ηχορρύπανση, ''δώρο του σύγχρονου πολιτισμού''

#### Α. ΚΕΙΜΕΝΟ

Έχουν περάσει πολλά χρόνια από τότε που οι περισσότεροι άνθρωποι ζούσαν κυρίως στα χωριά και τις μικρές πόλεις, σε σπίτια με κήπους και ήσυχους δρόμους. Σήμερα πέντε στους δέκα είναι συγκεντρωμένοι σε μεγαλουπόλεις, όπου κυριαρχούν οι πολυκατοικίες και οι δρόμοι είναι γεμάτοι αυτοκίνητα, που εκτός από το νέφος δημιουργούν και ανυπόφορους θορύβους. Μια από τις νέες πληγές του σύγχρονου πολιτισμού ονομάζεται ηχορρύπανση. Το μεγαλύτερο ανεκτό όριο θορύβου για τον άνθρωπο είναι τα 70 ντεσιμπέλ (dc) . Όταν ξεπεραστεί αυτό το όριο, ο οργανισμός μας αντιδρά βίαια. Πρόσφατες έρευνες απέδειξαν ότι ο πολύς θόρυβος οδηγεί σε προβλήματα υπέρτασης, άγχους και επιθετικότητας. Σ' ένα οικοδομικό τετράγωνο υπό ανέγερση αφέθηκαν για εννέα μήνες πίθηκοι. Η πίεσή τους ανέβηκε μέχρι 40 %. Είναι χαρακτηριστικό ότι διαφορετικά αντιδρούν οι οδηγοί σε μια σύγκρουση αυτοκινήτων στην πόλη και διαφορετικά σ' έναν επαρχιακό δρόμο. Καλό θα είναι, όταν αγοράζουμε παιδικά παιχνίδια, να ελέγχουμε το θόρυβο που παράγουν. Η τηλεόραση και τα στερεοφωνικά συγκροτήματα στο σπίτι να μην παίζουν σε τέτοια ένταση, που χρειάζεται να φωνάζουμε για να μας ακούσουν, ενώ παράλληλα ενοχλούνται και οι γείτονές μας. Τέλος να σημειώσουμε ότι οι επισκέψεις μας σε μέρη θορυβώδη δεν πρέπει να ξεπερνούν τις δύο ώρες.

- Β. ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ

Να απαντήσετε με βάση το κείμενο, επιλέγοντας τη σωστή από τις απαντήσεις που σας δίνονται :

- 1. Σήμερα σε μεγαλουπόλεις ζει :
- o το 50% των ανθρώπων o το 50% των ανθρώπων
- o το 70 % των ανθρώπων o το 70 % των ανθρώπων
- o το 40 % των ανθρώπων o το 40 % των ανθρώπων
- o το 85 % των ανθρώπων o το 85 % των ανθρώπων

2. Ο άνθρωπος μπορεί να ανεχθεί θόρυβο μέχρι :

- o 9 ντεσιμπέλ o 9 ντεσιμπέλ
- o 40 ντεσιμπέλ o 40 ντεσιμπέλ
- o 70 ντεσιμπέλ o 70 ντεσιμπέλ
- o Δύο ώρες o Δύο ώρες
Daha sonra, ABŞ GAAP -dan MHBS- in bəzi fərqləri ətraflı nəzərdən keçiriləcəkdir ki, bu da müəllifin fikrincə, maliyyə hesabatlarının tərtib edilməsi üçün ən vacibdir. İri şirkətlər, çox vaxt, özlərinə lazım olan komponentləri yarada bilərlər, lakin onlara artıq malik olan və ya istehsal edən şirkətlə birləşməklə daha ucuz və daha sürətli çıxış əldə etmək olar. Birləşmə faydaları yeni texnologiyaların və yeni məhsul növlərinin yaradılması və tətbiqi üzrə bahalı işlərdə qənaət ilə əlaqədar əldə edilə bilər. Bir firma görkəmli tədqiqatçılar, dizaynerlər, texnoloqlar, proqramçılar və s.ola bilər, lakin onlar tərəfindən hazırlanmış yeni məhsulların fayda əldə etmək üçün lazım olan müvafiq istehsal gücü və ya həyata şəbəkə malik deyil. Digər şirkət effektiv satış kanallarına malik ola bilər, lakin onun işçilərinin lazımi yaradıcılıq potensialı yoxdur. Hər iki şirkət birləşərək səmərəli fəaliyyət göstərə bilir, həm də sinerjinin müxtəlif effektlərini təmin edir. Birləşmə ilə qabaqcıl elmi - texniki ideyalar və onların həyata keçirilməsi üçün lazım olan pul vəsaitləri də birləşdirilə bilər. Elmtutumlu məhsulların və texnoloji innovasiyaların istehsalı və istifadəsi ilə bağlı texnoloji baxımdan qabaqcıl sahələr birləşmələr maraqlarının əsas sahəsinə çevrilir. Lakin kiçik firmadan olan yaradıcı mütəxəssislər böyük bürokratik struktura daxil olurlarsa, bu onların fəaliyyətinə və bəzən firmanı tərk etmək qərarına təsir göstərə bilər. Belə ki, tədqiqatlarla müəyyən edilmişdir ki, ixtiraçı alimlərin birləşməsindən bir neçə il sonra ayrı - ayrı firmalarda onların sayı 10 -15% - dən az olmuşdur. İnhisarçılıq motivi üfüqi tipin birləşməsində olduqca aktualdır, çünki şirkətlərə qiymət rəqabətini məhdudlaşdırmağa imkan verir, çünki qiymətlər o qədər azaldıla bilər ki, istehsalçıların hər biri minimum gəlir əldə edir. Lakin, antiinhisar qanunvericiliy i qiymətləri artırmaq üçün açıq niyyətlərlə birləşməni məhdudlaşdırır. Bəzən rəqiblərini geri almaq, onları bağlamaq və qiymət rəqabətini aradan qaldırmaq daha sərfəlidir, bütün istehsalçıların əhəmiyyətli itkilərə səbəb olan orta dəyişən xərclərdən aşağı qiymətlərlə aşağı salmaqdan daha yaxşıdır. Bundan başqa, şirkətlərin bağlanması ilə bağlı qaçılmaz sosial xərcləri də qeyd edək.
prosesl ərin formalaşması işini tə kmill əşdirilmə si üzr ə m ə sl ə h ə t xidm ə tinin göst ə rilm ə si m ə qs ə dil ə BVF-in bir neç ə missiyasının respublikaya sə f ə rl ə ri t əşkil etmişdir. [35] Az ərbaycan Respublikası BVF -d ən ilk kredit payını alandan sonra 1996 -ci ilin aprelind ə Fondun icraçı - müdiri Mişel Kamdesyunun ölk ə miz ə s ə f ə ri ç ə rçiv ə sind ə ölk ə prezidenti Heyd ər Əliyevlə görüşü keçirilmişdir. Bu görüşdə v ə bundan sonra yüks ə k s ə viyy ə d ə müt ə madi keçiril ən görüşlə rd ə Az ərbaycan Republikası ilə BVF arasında ə m əkdaşlığın perspektivlə ri müzakir ə olunmuş və onların yüksə k s ə viyy ə d ə olduğu qeyd edilmişdir. 2001- ci ilin sonlarında Azə rbaycanda s ə f ə rd ə olan BVF- nun şöbə r ə isinin müavini Jon Uikman Linn Heyd ər Əliyevlə görüşündə s ə f ə rl ə rinin ə sas m ə qs ə dinin ölk ə nin illik göst ə ricil ə rinin n ə z ə rd ə n keçirilm ə si v ə ölk ə d ə iqtisadi islahatların hə yata keçirilm ə sinin v ə ziyy ətinin aydınlaşdlrmasıdır. BVF funksioneri ölkə d ə aparılan iqtisadi islahatların nə tic ə l ə rind ən çox razı qaldığını bildirmişdir. Prezident İlhan Əliyevin dövründə d ə BVF il ə ə m əkdaşdlıq yüksə k s ə viyy ə d ə davam etdirilir. 2005- ci ilin dekabr ayında BVF -nun M ə rk ə zi Asiya v ə yaxın Şə rq Departamentinin müdir müavininin Julian Berenqantın başçılığı ilə nümay ə nd ə hey ə tini q ə bul ed ə n prezident BVF il ə Az ərbaycan Republikası arasında münasib ə tl ə rin daha da yüks ə k s ə viyy ə y ə qalxacağına əminliyini bildirmişdir. BVF nümay ə nd ə hey ə ti Az ə rbaycanda h ə yata keçiril ən iqtisadi islahatlarıdan m əmnunluğunu ifadə etmişdir. Azərbaycan Republikasının Prezidenti İlham Əliyev büdc ənin artmasını, qlobal enerji layihə l ə rinin h ə yata keçirilm ə sini v ə ölk ə nin dig ə r iqtisadi nailiyy ə tl ərini iqtisadi inkişafın ə sas göst əricisi olduğunu qeyd etmişdir. [32] Lakin 1990- cı illərin sonları və 2000-ci ill ə rin ə vv ə ll ə rind ə Az ə rbaycan höküm ə tinin Neft fondu v ə saitl ə rinin bir hiss əsini Bakı -Ceyhan k ə m ərinin inkişafına yön ə lm əsi, enerji daşıyıcılarına daxili qiymə tl ə rin uzun müdd ə t qaldırılmaması (Fond h ə l ə 2000-ci ild ə bunu t ə l ə b edirdi, höküm ət yalnız 2006 - cı ildə bu addımı atmışdı) h ə min dövrd ə iki dövl ət bankı - Kapitalbank v ə Xarici Bank ın öz ə ll əşdirilmə si il ə
- 4) pozytywna opinia koordynatora ds. dostępności.

Należy również podkreślić, że wnioski, które nie spełnią wymogów formalnych, nie będą oceniane pod względem merytorycznym. Przygotowana przez Gminę/Powiat dokumentacja powinna zostać sporządzona na podstawie obowiązujących przepisów. Wymóg ten obejmuje również przepisy dotyczące kosztorysowania robót budowlanych. Zgodnie z działem VI pkt 3 Ogłoszenia o Programie 'Centra opiekuńczo - mieszkalne', gmina/powiat aplikując o środki finansowe wramach Programu jest obowiązana złożyć kosztorys inwestorski. Dodatkowo należy zauważyć, że szacunkowe zestawienie kosztów nie odzwierciedla celowości i gospodarności wydawania środków publiczny ch. Wzwiązku z powyższym złożony kosztorys inwestorski powinien być zgodny z Rozporządzeniem Ministra Infrastruktury z dnia z dnia 18 maja 2004 r., wsprawie określenia metod i podstaw sporządzania kosztorysu inwestorskiego, obliczania planowanych kosztów pra c projektowych oraz planowanych kosztów robót budowlanych określonych wprogramie funkcjonalno- użytkowym (Dz.U. 2004 nr 130 poz. 1389).

- Po wprowadzonych zmianach:

Zgodnie z działem VII ust. 1 Ogłoszenia o naborze wniosków wramach Programu 'Centra opiekuńczo - mieszkalne', oceny formalnej dokonuje się poprzez weryfikacje, czy wypełniony wniosek został złożony zgodnie z obowiązującym wzorem, przesłany wterminie i na w łaściwy adres, wniosek zawiera wszystkie wymagane załączniki, a także, czy wniosek i załączniki zostały podpisane przez upoważnione osoby, a wprzypadku przedłożenia papierowej kopii dokumentów poświadczone za zgodność z oryginałem.

Dodatkowo należy zauważyć, że szacunkowe zestawienie kosztów nie odzwierciedla celowości i gospodarności wydawania środków publicznych. Wzwiązku z powyższym złożony kosztorys inwestorski powinien być zgodny z Rozporządzeniem Ministra Infrastruktury z dnia z dnia 18 maja 2004 r., wsprawie określenia metod i podstaw sporządzania kosztorysu inwestorskiego, obliczania planowanych kosztów
## FƏSİL 2. Dövlə tin sosial siyas ə tinin maliyy ə t əminatı mə nb ə l ə ri v ə büdc ə nin rolu

- 2.1.Sosial müdafi ə v ə sosial t əminatın maliyyə l əşmə m ə nb ə l ə ri.

Az ə rbaycan Respublikasında mühüm sosial və zif ə l ə rd ə n biri ə halinin sosial sığortası və sosial t əminatının inkişaf etdirilmə si v ə daha da yaxşılaşdırılmasıdır. Sosial sığorta və sosial t əminatın təşkili əsasları Azərbaycan Respublikasının Konstitutsiyasında (mad 38) təsbit edilmişdir. «I. H ə r k ə sin sosial t əminat hüququ vardır. II. Yardıma möhtac olanlara kömə k etm ə k ilk növb ə d ə onların ailə üzvl ə rinin borcudur. III. H ə r k ə s qanunla mü ə yy ən edilmiş yaş hə ddin ə çatdıqda, xə st ə liyin ə , ə lilliyin ə , ail ə başçısını itirdiyinə , ə m ə k qabiliyy ə tini itirdiyin ə, işsizliyə gör ə v ə qanunla n ə z ə rd ə tutulmuş digə r hallarda sosial t ə minat hüququna malikdir. IV. T ə qaüdl ə rin v ə sosial müavin ə tl ə rin minimum m ə bl əği qanunla müə yy ə n edilir. V. Dövl ə t xeyriyy ə çilik f ə aliyy ətinin, könüllü sosial sığortanın və sosial t əminatın başqa növlərinin inkişafı üçün imkanlar yaradır.» Sosial t ə minat v ə t əndaşların maddi təminatı və onlara xidm ə t göst ə rilm ə si üçün milli g ə lirin mü ə yy ə n hiss əsi hesabına ictimai istehlak fondlarının yaradılması və istifad ə si prosesind ə yaranan bölgü münasib ə tl ə ri sistemidir. İqtisadi kateqoriya kimi sosial təminatın mahiyyəti haqqında iqtisadçıların baxışı müxtə lifdir. B ə zi mü ə llifl ə r sosial t əminat anlayışına geniş mə nada - ana v ə
Heidi Karo - 2109422 Email: karo0012@flinders.edu.au

EDUC4726 - Judith Ormsby (Wed 8-10) Assignment 3 - Unit Plan (history)

###### Appendix 6 - scaffolded version of map

16
baxmayaraq, istehsal ikinci rübd ə , 2014-cü ilin son rübün ə nisb ə t ə n 4 faiz artmışdır. 2015- cı il yanvar - oktyabr aylarında ölkə d ə 35 milyon 25,8 min ton xam neft (qaz kondensatı daxil olmaqla) çıxarılıb və bu öt ə n ilin h ə min dövrü il ə müqayis ə d ə 2% azdır. Cari ilin 10 ayı ə rzind ə 24 milyard 545,8 milyon kub metr t əbii qaz çıxarılıb ki, bu da keçə n ilin analoji dövrünün göst ə ricisind ə n 2,7% aşağıdır. Keçə n il Az ə rbaycanda bütovlükd ə 41,9 milyon ton neft, 29 milyard 615,3 milyon kub metr qaz çıxarılıb.

2.2 g ə lirl ərinin formalaşması xüsusiyyə tl ə ri 2.2 g ə lirl ərinin formalaşması xüsusiyyə tl ə ri Neft Fondunun yaradılması neft strategiyasının ə sas elementl ə rind ə n biri olmuşdur. Neftin ixracından gə lirl ə r ə ld ə etm ə y ə başlayandan də rhal sonra Neft Fondu qurulmuşdur. Fond modern və şə ffaf struktura malikdir v ə onun f ə aliyy ə ti v ə g ə lirl ə ri bar ə sind ə m ə lumatlar münt ə z ə m olaraq d ə rc olunur. Bu, çox vacib m ə s ə l ə dir, bel ə ki, uğur ə ld ə etm ə k, ölk əni inkişaf etdirmə k v ə neft g ə lirl ə rind ə n s ə m ə r ə li istifad ə etm ə k üçün son d ə r ə c ə d ə şəffaflığın təmin olunması z ə ruridir. Dünya praktikası göstə rir ki, neft-qazla z ə ngin ölk ə l ə rin heç d ə h ə r biri bu ehtiyatdan faydalı istifadə y ə v ə inkişafa yönə ltm ə k gücünd ə deyil. Bu s ə b ə bd ə n t əsadüf deyil ki, yanacaq ehtiyatları ilə z ə ngin ölk ə l ərin bu resurslarından istifad ə sind ə s ə m ə r ə liliyi üzr ə əmsalı müxtə lif göst ə ricil ə r ə malikdir. Respublikamızda bu istiqamə td ə h ə yata keçiril ə n siyas ə t Az ərbaycanı yanacaq resurslarının realizasiyası nə tic ə sind ə ə ld ə etdiyi g ə lirl ə rin istifad ə sinin s ə m ə r əliliyi baxımından ilklər sırasına çıxarıb. Bunun da nə tic ə sid ə , ölk ə nin sosial- iqtisadi inkişaf göstə ricil ə ri h ər zaman dinamik xarakter alıb, Azə rbaycan qlobal inkişaf yoluna çıxıb, modern tə l ə bl ə r ə cavab ver ən iqtisadiyyat yaradıb, infrastruktur formalaşdırıb, keçid dövrünü başa vurmuş, strateji valyuta

33
müəssisənin öz funksiyasına müvafiq çap etdirdiyi aktual materiallar, müəssisənin işindəki yeniliklər, mövzu ilə bağlı yeniliklər, fiziki, yaxud hüquqi şəxslərə onların tipik problemlərinin həlli üçün məsləhətlər, bölmələr üzrə axtarış. Virtual agentliklərin fəaliyyət göstərməsinin bir sıra üstünlükləri vardır:

- • '24/7' (həftənin 7 gününün 24 saatı) rejimində internetə giriş olduqda elektron xidmətlərin əlçatan olması;
- • İşlənib hazırlanmış elektron formalarının (front office) və baza göstəricilərinin (back office) portalda inteqrasiya etməklə dövlət təşkilatı öz vətəndaşları barədə daha keyfiyyətli məlumatları toplayaraq saxlayır və sonrakı elektron xidmətə ictimai ehtiyaclar, yaxud mövcud xidmətlərə dair təhlillər verir;
- • Dövlətin çəkdiyi xərclərin azalması. Elektron xidmətə çəkilən xərclər, çoxsaylı məmur ordusuna çəkilən xərclərdən xeyli azdır. Lakin məmurların yeni üsulla işləməyə və İT - alətlərindən istifadə etməyi öyrənməsi xərc tələb edir;

Elektron demokratiyası elementləri. İnternet dövlət idarəetmə orqanlarının geniş əhali kütləsi ilə qarşılıqlı əlaqələrini dəyişir: onların rəyini nəzərə almağa, əhalinin iş planları və nəticələr barədə məlumat verməyə imkan verir. Hər bir vətəndaş dövlət orqanları ilə kommunikasiya əlaqələri olduqda bu və ya digər məsələ barədə öz fikrini bildirə bilər. Government to Citizens (G2C -Hökumətdən vətəndaşa) sisteminə informasiyanın cəmiyyətə çatdırılması, müqavilələrə icazə verilməsi, müxtəlif arayışların və formaların alınması, doğum, ölüm, vətəndaşlıq vəziyyəti aktlarının nizamlanması, gəlir vergisinin ödənilməsi, təhsil, səhiyyə, tibbi məlumatlar, kitabxanalar və bu kimi digər əsas xidmətlər daxildir. Bu zaman dövlət büdcəsi vəsaitlərə, vətəndaşlar isə vaxta qənaət edəcəklər. Avropa İttifaqında milli, regional və yerli hakimiyyət dairələri öz xidmətlərini onlayn formaya salmaq məqsədilə artan məbləğləri xərcləməyi nəzərdə tutmuşlar. 2000- ci ildə Lissabon şəhərində keçirilmiş sammitdə Avropa iqtisadiyyatını dünyanın ən yaxşı rəqabətə davamlı və dinamik elm tutumlu iqtisadiyyata çevrilməsi məqsədi qoyulmuşdur. Bu işlərin əsas məqsədi xidmətlərin elektron formada asan istifadəsi vasitəsilə vətəndaşların hökumət idarələrinin qarşısında
iqtisadiyyatında ə laq ə li v ə d ə st ə kl ə yici s ə nayel ərin mövcudluğu amillə ri ölk ə nin öz mü ə ssis ə l ə ri üçün r ə qab ə t mühitini t əşkil edə n bir xüsusiyy ə t sistemin ə birl əşdirilir. Bu amill ər qarşılıqlı fə aliyy ə t görs ə tdikd ə , ölk ə d ə firmaların rə qab ə tqabiliyy ə tlilik s ə viyy ə sini gücl ə ndirir v ə ya z ə ifl ə dir. Daxili amill ə r dedikd ə is ə , bazar v ə ə traf mühitin s ə m ə r ə liliyi, h ə mçinin x ə rcl ə rin v ə idar ə etm ə nin s ə m ə r ə liliyi n ə z ə r ə alınır. Bu amill ə r qlobal mü ə ssis ə l ə rin r ə qab ə t qabiliyy ə tin ə t ə sir göst ərir. Faktorların daxili m ə zmununda d əyişiklik hə r t əşkilatın rə qab ə t qabiliyy ə tin ə t ə sir göst ə rm ə sin ə imkan verir. H ə mçinin sadalanan amill ər sırasına psixoloji amilini ə lav ə etm ə k olar. S ə naye mü ə ssis ə sinin r ə qab ə t qabiliyy ə ti f ə aliyy ə t göst ə rdiyi xarici mühitin v ə ziyy ə tind ən asılıdır. Xarici mühiti ölkə d ə ki mövcud iqtisadi v ə ziyy ə t, qanunvericilik, dövl ət orqanları, istehlakçılar, rə qab ə t aparan firmalar, elmi-texniki t ə r ə qqi, c ə miyy ə td ə ki d ə y ə rl ə r sistemi v ə s. amill ə r t əşkil edir. Xarici mühitdə baş ver ə n d əyişikliklə r ölk ə d ə s ənaye istehsalının sə m ə r ə liliyin ə t ə sir göst ə rir. Bu d əyişikliklə r h ə m müsb ə t h ə m d ə m ə nfi t ə sir göst ə r ə bil ə r. Amerika iqtisadçısı A.Elbinq xarici mühitə aid olan amill əri dolayı və birbaşa amill ə r ə bölmüşdür. Birbaşa tə sir ed ə n amill ə r ə istehlakçılar, təhcizatçılar, ə m ə k resursları, rə qibl ə r, mövcud qanunlar v ə hökum ə t daxildir. Ölk ə d ə iqtisadiyyatın v ə ziyy ə ti, siyasi v ə sosial-m ə d ə ni d əyişiliklə r, elmi-texniki t ə r ə qqi, qrup m ə nafel ə rinin t ə siri is ə dolayı tə sir ed ə n amill ə r ə aiddir. S ə naye mü ə ssis ə sinin f ə aliyy ə tin ə t ə sir göst ə r ə n xarici mühit amill əri qarşılıqlı asılı və qarşılıqlı ə laq ə d ə olurlar. Bu amill ə rd ə n birinin d əyişmə si dig ə r amill ə rin d əyişmə sin ə t ə sir göst ə rir. S ə nayenin r ə qab ə tqabiliyy ətinin formalaşmasına tə sir göst ə r ə n amill ə r aşağıdakilardır:

- - iqtisadi resursların mövcudluğu ;
- - daxili bazarda t ə l ə bin v ə ziyy ə ti;
- - ölk ə d ə r ə qab ə t qabiliyy ə tli yaxın v ə ya ə laq ə li - t əchizatçı sah ə l ə rin mövcudluğu ;