### CAIBIDIL 1 TÚS ÁITE

FORLÉARGAS AR OBAIR AN CHOIMISIÚIN IN 2019

Le linn 2019, rinne an Coimisiún go leor dul chun cinn ar gach ceann de na tionscnaimh fágtha sa 4ú Chlár Athchóirithe Dlí. As an 11 tionscadal sa 4ú Chlár, bhí dhá cheann sáraithe ag forbairtí ó chríochnaíodh an 4 Clár in 2013. Ar an 20ú Márta 2019, d'fhaomhaidh an Rialtas 5ú Chlár an Choimisiúin Athchóirithe Dlí, ina bhfuil 15 tionscadal. Dá bhrí sin, chuir an Coimisiún tús leis an obair ar go leor de na tionscadail sin, agus d'fhoilsigh sé Páipéir Buncheisteanna ar dhá cheann dóibh sin roimh dheireadh na bliana. Le linn 2019, d'fhoilsigh an Coimisiún freisin a Thuarascálacha deiridh a bhain l e 2 iarratas ón Ard-Aighne.

Is mar a leanas na forbairtí tábhachtacha in 2019.

#### 1. Foilseacháin athchóirithe dlí

In 2019 d'fhoilsigh an Coimisiún na Tuarascálacha agus Páipéir Buncheisteanna a leanas:

- • Tuarascáil ar an gCúigiú Chlár Athchóirithe Dlí (LRC 120-2019). Ullmhaíodh an Cúigiú Chlár ag an gCoimisiún i ndiaidh comhairleoireacht agus plé phoiblí leathan, ina bhfuair an Coimisiún 77 aighneachtaí i scríbhinn agus d'eagraigh sé plé le NGO, grúpaí ionadaithe, Ranna an Rialtais agus Comh -choiste an Oireachtais ar Cheartas, Comhionannas agus Cosaint. I ndiaidh an phróisis comhairleoireachta sin, i gcomhréir leis an Acht 1975, bhí an Cúigiú Chlár Athchóirithe Dlí faofa ag an Rialtas ar an 20 Márta 2019 gan mhodhnú. Sa Tuarascáil seo is féidir teacht ar achoimre le gach ceann de na 15 tionscadal sa Chlár, in éineacht le cur síos ar an bpróiseas comhairleoireachta agus na prionsabail treoraithe curtha i bhfeidhm ag an gCoimisiún i rogha na dtionscadal.
- • Tuarascáil ar Phribhléid le Imeachtaí Cúirte faoi réir Achta Clúmhillte 2009 (LRC 121-2019). Bhí an Tuarascáil sin mar fhreagra le iarratas ón Ard-Aighne faoi réir coda 4(2)(c) Achta an Choimisiúin Athchóirithe Dlí 1975 chun a mheas ar chóir athruithe a dhéanamh leis an Acht um Chlúmhilleadh 2009 a dhéileálann le pribhléid do thuarascálacha ar imeachtaí cúirte. Molann an Tuarascáil seo gur chóir an pribhléid iomlán i gcuid 17 an Achta 2009 a choinneáil agus gur chóir é a leasú chun é a sholáthar, ag sonrú a n bhfuil tuarascáil ar imeachtaí na cúirte 'cóir agus cruinn', ní mór gach cúinsí an cháis a ghlacadh san áireamh, lena n- áirítear liosta neamhiomlán de 5 fhachtóir a d'eascraigh ón dlí cás.
- • Tuarascáil ar Fheasacht nó Creideamh maidir le Comhthoil i nDlí Éignithe (LRC 122-2019). Ba é sin an dara Tuarascáil foilsithe in 2019 a d'eascraigh ó iarratas don Choimisiún ag an Ard -Aighne faoi réir an Achta 1975, a bhain le imscrúdú ar chóir athchóiriú a dhéanamh ar an eilimint feasachta nó creidimh i sainmhíniú éignithe i gcuid 2 Achta Dlí Coiriúil (Éigniú) 1081 de réir leasaithe. Mhol an Tuarascáil gur chóir an scrúdú suibiachtúil príomha i gcuid 2 den Acht 1981 a athchur le tástáil oibiachtúil príomha.
- • Páipéar Buncheisteanna ar Dhamáistí a Uasteorannú i nGníomhartha Ghortuithe Pearsanta (LRC IP 17- 2019). Tá an Páipéar Buncheisteanna sin i dtionscadal atá mar chuid de Chúigiú Chlár Athchóirithe Dlí an Choimisiúin, agus baineann sé imscrúdú an mbeadh sé incheadaithe sa bhunreacht reachtaíocht a achtú le uasteorainn ar na damáistí ginearálta i ngníomhartha ghortuithe pearsanta. Phléigh an Páipéar forbairtí ábhartha sa dlí ar dhamáistí ginearálta agus cearta bunreachtúla ábhartha mar aon le scrúduithe bunreachtúlachta.

4 Féach Caibidil 2, fonóta 8, thíos.