tástáil oibiachtúil é sin, agus bheadh sé sa bhreis ar an dá chúinse reatha faoi réir an Achta 1981, is é sin, nuair a bhíonn a fhios ag an bhfear nach bhfuil comhthoil na mná aige nó má bhíonn sé meargánta go suibiachtúil ó thaobh a comhthola.

Mhol an Tuarascáil freisin, nuair a eascraíonn ceist an chreidimh réasúnaigh i dtrialach éignithe, gur chóir don giúiré aird a thabhairt ar liosta sonrach cúinsí bainteach le acmhainn pearsanta an chúisithe, agus na cúinsí sin amháin. Is iad sin: aon mhíchumas fisiceach, intinne nó intleachta an fhir, aon tinneas intinne aige, agus a aois agus aibíocht. Chuir an Tuarascáil béim ar an scéal é go mbeadh na fachtóirí sin ábhartha amháin nuair a léiríonn aon cheann acu go raibh easpa cumais ag an bhfear chun tuiscint a bhaint ó chomhthoil na mná. De bharr riachtanais chun na cúinsí sin a chur san áireamh, tagann eilimint shuibiachtúil ar an tástáil. Mhol an Coimisiún freisin, nuair a eascraíonn ceist an chreidimh réasúnaigh, ba chóir don ghiúiré aird a thabhairt ar na céimeanna, más ann dóibh, glactha ag an bhfear cúisithe chun tuiscint a fháil ar thug an bean comhthoil don chaidreamh collaí. Mhol an Coimisiún freisin gur chóir an dlí reatha a choinneáil ar an meisce féinspreagtha, agus dá bharr ní cosaint cuí ar chiontú éignithe é má chiallaíonn an meisce nach raibh cumas ag an bhfear ciall a bhaint as comhthoil na mná. Ar achoimre, baineann athchóirithe molta an Choimisiúin an tástáil atá suibiachtúil go háirithe faoi láthair a athchur le tástáil atá oibiachtúil go háirithe, ag tabhairt airde ar eilimintí suibiachtúla áirithe. Dá bharr, is tástáil measctha atá i gceist.

### 4.(c) Athbhreithniú agus comhdhlúthú an dlí ar chionta gnéis

I ndiaidh foilseacháin an Tuarascála ar Fheasacht nó Creideamh maidir le Comhthoil i nDlí Éignithe, pléite thuas, thosaigh an Coimisiún le scóip ar an obair ag deireadh 2019 ar Thionscadal 5 sa Chúigiú Chlár Athchóirithe Dlí, a mbaineann measúnú ar an ndlí reatha leis maidir le coireanna gnéis le aidhm chun an dlí a chomhdhlúthú. Phléigh an Coimisiún freisin an Tuarascáil 2019 agus scóip thionscadal an Chúigiú Chláir ag a Chomhdháil Bhliantúil reachtáilte i Samhain 2019.

Maidir le gnéithe sonracha an dlí, déanfaidh an Cúigiú Chlár measúnú:

- • ar shainmhíniú éignithe;
- • ar fhianaise stair;
- • ar chóir polasaí gearáin déanta le déanaí a chur ar ceal;
- • an rabhadh comhthacaíoch lánroghnach;
- • anaithnideacht na ndaoine cúisithe i gcáis éignithe gnéis;
- • ar chóir éisteacht le trialacha ar éigniú gnéis gan a bheith go poiblí;
- • an ardráta tnáite i gcáis coireanna gnéis, agus ar féidir le athchóirithe nós imeachta agus eile tionchar a imirt air sin; agus
- • ionadaíocht dhlíthiúil ar leithligh do ghearáin.

Maidir le comhdhlúthú, cé gur thug achtú Achta Dlí Coiriúil (Éignithe Gnéis) 2017 forálacha chun athchóirithe suntasacha, níor bhain sé le comhdhlúthú iomlán an dlí, agus tá sé i gcás fós go dtéann cuid de na coireanna gnéis sa leabhar reachtanna siar go dtí an 19ú aois. Glacfaidh an dá ghné den tionscadal seo san áireamh an obair ábhartha ag an Roinn Dlí agus Cirt agus Comhionannais maidir le coireanna gnéis.

### 5. DLÍ SIBHIALTA AGUS TRÁCHTÁLA 5.(a) Clúmhilleadh agus tuairisciú cúirte

In 2019, d'fhoilsigh an Coimisiún a Thuarascáil ar Phribhléid le Imeachtaí Cúirte faoi réir Achta Clúmhillte 2009 (LRC 121-2019). Bhí an Tuarascáil seo ina fhreagra le