- auto-erotische driftcomponenten worden hierin niet volledig omgezet en moeten ze verdrongen worden door psychische mechanismen als schaamte, walging en moraal.

Als er echter storingen in de ontwikkeling optreden, en het libido gefixeerd blijft op fysieke objecten, ontstaan er perversies. De driften stellen hun eigen doelen i.p.v. het normale doel van de seksualiteit: de voortplanting.

## BLOK 3 – KRITISCHE THEORIE EN DE FRANKFURT SCHOOL\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_

De kritische theorie in het spoor van Hegel en Marx kritische theorie in het spoor van Hegel en Marx De eerste belangrijke school uit de continentale twintigste-eeuwse filosofie is de Frankfurt School, (of Kritische Theorie) welke neo-Marxistisch genoemd kan worden. Hieronder vallen onder andere Theodor Adorno (1903-1969) en Walter Benjamin (1892-1940). Naast Marx is de school ook beïnvloed door Hegel op verschillende aspecten. Wat terugkomt is de conceptuele zelfreflectie, ofwel het verstand is zelf-reflectief en daardoor kritisch tegenover de gangbare ideeën. Daarnaast is de cultuur voor hun ook een manifestatie van een “idee” in de werkelijkheid. Vervolgens is het denken iets niet-instrumenteels, want dan zou het onvrij zijn omdat het dan alleen samen zou hagen met een externe werkelijkheid. De geschiedenis is echter een progressieve manifestatie van de vrijheid (Franse Revolutie). De Frankfurt school wijst alleen de teleologische Absolute geest af, want een alomvattend principe van rationaliteit en vooruitgang is illusoir. Vooruitgang is gebonden aan de maatschappij en de menselijke praxis. Van Marx nemen de denkers van de Kritische Theorie het onderscheid tussen onderbouw (sociaal-economische factoren) en bovenbouw (geestelijke leven van de maatschappij) over, en kan hun kritiek op de absolute geest ook als een vorm van historisch materialisme beschouwd worden.

De filosoof Georg Lukács (1885-1971) heeft een grote invloed op de school gehad. Lukács zag het zijn als een product van een voorbepaalde samenleving en de werkelijkheid als maakbaar en veranderbaar door de menselijke praxis. Beide zijn dus historisch en cultureel bepaalde constructies. Door middel van Marx’ onderbouw-bovenbouw systeem kunnen we de werkelijkheid (lees: maatschappij) begrijpen. Ook identificeerde hij de “verdinglijking” (reïficatie) die plaats vindt in het late kapitalisme van de 20e eeuw, waar goederen en ruilwaarde doordringen tot alle velden van de maatschappij. Lucáks’ bijdrage tot het neo- Marxisme bestaat uit drie punten:

- 1. Marxisme als methode i.p.v. inhoudelijke theorie: er is geen immanent principe werkzaam in de geschiedenis, geen teleologie.
- 2. De economie is geen positieve wetenschap, dus Marxisme is een dynamische vorm van weten, voor het begrip van een samenleving met nadruk op de particulariteit van een historische periode.
- 3. Bepaalde actoren hebben een gepriviligeerde visie op de geschiedenis (voor hun eigen tijd, bijv. Napoleon), maar volgens Lucáks is deze rol weggelegd voor de uitgeslotenen, dus het proletariaat.

Er zijn vijf evoluties te onderscheiden die belangrijk zijn voor de transitie van het Marxisme naar het neo-Marxisme:

ãToine van Mourik KU Leuven, 2016-2017

15