[Koncept dokumenti për sëmundje ngjitëse]

Në aspektin sezonal, numri më i madh i rasteve shfaqet gjatë muajve të nxehtë të vitit (maj - tetor), por rastet regjistrohen përgjatë tërë vitit. Diaretë paraqiten në mbarë territorin e Kosovës, nuk ka zona endemike që janë të prekura më shumë. Sëmundjet të cilat barten me ushqim shfaqen në formë sporadike dhe në formë të epidemive, qoftë kolektive apo familjare. Në pesë vitet e fundit janë regjistruar 39 epidemi të helmimeve me ushqim, ku janë përfshirë 841 persona, 467 prej tyre janë hospitalizuar dhe mbi 8 000 persona kanë qenë të ekspozuar. Shkaktari është izoluar në më shumë se gjysmën e epidemive, ku dominon infeksioni me Salmonelle në mostra humane si dhe ato të ushqimit. Moshat më të prekura janë 5-44 vjeç, gjë që flet edhe për moshat të cilat konsumojnë ushqim nëpër restorane. Në aspektin gjinor ka dallim të vogël, gjinia mashkullore është më e prekur (55%). Sipas vendbanimit, komunat me më shumë epidemi janë Prishtina dhe Prizreni, ndërsa dominojnë zonat urbane. Shumica e epidemive në zonat urbane i takon epidemive kolektive, ku ushqimi konsumohet në fat-food, qebaptore, restorane, ëmbëltore etj. Për zbulimin e hershëm të këtyre rasteve është i domosdoshëm bashkëpunimi ndërmjet institucioneve për paraqitjen e sëmundjeve ngjitëse, ku sipas nenit 15 Shërbimi veterinar është i obliguar që menjëherë të paraqes çdo sëmundje ngjitëse tek IKSHP dhe ISK po qe se konstaton sëmundjen apo ngordhjen e kafshëve dhe gjatë kontrollave sanitare të higjienës në reastorane të raportojnë në IKShPK.

######### Zoonozat

Republika e Kosovës është zonë endemike për zoonoza si bruceloza dhe tularemia. Nga viti 2014-2018 janë raportuar gjithsej 151 raste me Brucelozë. Numri i rasteve të raportuara është i ngjashëm nëpër vite , pra në vitin 2014 me 34 raste ose Mb1.9/100 000 banorë dhe në vitin 2018 me 28 raste ose Mb 1.5/100 000 banore. Analizuar sipas komunave, numri më i madh i rasteve është nga nga komunaePrizrenit 41 raste, Prishtinës 20 raste dhe Gjilani me12raste. Raste këto të raportuara në formë të epidemive kryesisht të fermave të vogla dhe atyre mesatare dhe përfshirjen e fermerëve si profesionin më të atakuar. Analizuar sipas grup-moshës, më e atakuar është grup-mosha 30-44 vjeç me gjithsej 39 raste dhe sipas gjinisë, gjinia mashkullore është më e atakuar me 89 raste (59%). Tularemia është sëmundje endemike në Kosovë që nga viti 2001. Epidemia e parë është regjistruar në vitin 1999 (12.2 raste/100.000 banorë), ndërsa në vitin 2001 është regjistruar epidemia me 17.04 raste/100.000 banorë). Pas këtyre dy epidemive, në vitet në vijim janë raportuar raste sporadike deri në vitin 2014/2015, kur u rishfaq epidemia e tularemisë në nivel vendi me 26.4 raste/100.000 banorë. Tularemia paraqet ende problem në shëndetin publik, duke patur parasysh regjistrimin e rasteve çdo vit duke shkaktuar humbje ekonomike familjare dhe kolektive. Nga viti 2014-2018 janë raportuar gjithsej 565 raste me Tularemi. Numri i rasteve të raportuara është i ndryshëm nëpër vite. Rritja e numrit të rasteve është vërejtur gjatë muajve tetor 2014 - maj 2015, ku janë regjistruar 483 raste dhe ka arritur pikun e epidemisë në janar 2015. Epidemia është shpallur në shkurt të vitit 2015. Duhet theksuar se të gjitha grup-moshat kanë qenë të atakuara por me një theks të veçantë te grup-mosha 30-44 vjeç me 17.4% dhe pa ndonjë dallim në gjini. Komunat më të prekura janë Vushtrria me 121 raste, Skenderaj (45), Drenas (41). Gjatë tërë periudhës pesëvjeçare, rastet i takojnë grupmoshës 15-44 me 45.7% dhe sipas profesionit më të prekur janë amviset me 21%, nxënësit 15% dhe bujqit/punëtorët me 14.7% Tularemia paraqet ende problem në shëndetin publik, duke patur parasysh regjistrimin e rasteve çdo vit duke shkaktuar humbje ekonomike familjare dhe kolektive.