- ▪ ពរងឹងបប្នថម្្ម្តថភាពម្ស្រនតី អន ក្រក្់់ព័នធ និងឧ្ាហក្ម្មបបតង និងថាម្ពលបបតង
- ▪ ធា មាននូវរបព័នធទ្ិននន័យពីក្ំរតរបភពគរបើរបា្់់ថាម្ពល និងរបព័នធ្េពវ្ាយ្ំគណេះ ដឹងបទ្ពិគសាធ្ន៍ និង្លប៉ាេះរល់់បនឧ្ាហក្ម្ម និងថាម្ពលបបតង។

### ៨ . ៤ . ស្រក្បខែយុទធស្ថស្រេត

#### ៨ ៨ . ៤ . ក្ ការវិភាគជាយុទធស្ថស្រេត

##### ៨ . . . ៨ . . . ៤ ក្ ១ បញ្ជស្របឈម្ ា

ក្តារបឈម្្ំខាន់់ៗ្ំគរេះការបគងកើត្ហរោ្្លិត គឺ៖ តំបលអគគី្នី និងភាពខ្វេះខាតការ ្គត់់្គង់់អគគី្នី តាម្រយៈការគរបៀបគធ្ៀបតំបលអគគី្នប្ដល ្ូលពីរបគទ្្ជិតខាង គ ញថាមានតំ បលខ្ព្់់ជាងរក្់់ក្ណាល។ ថវីតបិតប្តតំបលខ្ព្ប្បបគនេះ ប្តគៅទ្ីរក្ុ ងភនំគពញក្៏មានការគរបើរបា្់់ពុំរគប់់ រោន់់ ប្ដលគធ្វើគអាយមា្់់្ហរោ្្លិតភាគគរ្ើនបានគរបើរបា្់់មា្ុីនគភលើងគោយតល់់តាម្ការ អគងកតរប្់់ធ្ ោរពិភពគលាក្ បានពិនិតយគ ញថារបមាណជាង៣០ % បនការ្គត់់្គង់់អគគី្នីក្ុងវ វ្័ យឧ្ាហក្ម្មក្ម្មនតសាល្លិតគ្ញពីមា្ុីនគភលើងតល់់ខ្ួន។ ការគរបើរបា្់់ថាម្ពលអគគី្នីក្ុងម្ួយ ្លិត្ល្គរម្្ គ ញថាមានក្ំរិ តខ្ព្់់ជាង គបើគរបៀបគធ្ៀបនិងរបគទ្្ក្ុងតំបន់់ គហើយមាន្ំនួន គរ្ើនជាងពីរដងគរបៀបគធ្ៀបនិងរបគទ្្អភិវឌ្ឍគ្េងៗគទ្ៀត។ ការទ្ទ្ួលហិរ្វតុតាម្រយៈឥណទាននិងជំនួយឥត្ំណងជាក្តា្ំបងប្ដលវ្័យឧ្ាហក្ម្មក្ម្ម វ នតសាល និងថាម្ពលរតូវការ្ំបា្់់ គដើម្បីពរងីក្និងពរងឹង្លិតភាព និងភាពរបក្ួតរបប្ជងទាំងក្ុង រ្ុ ក្ និងអនតរជាតិ្ងប្ដរ។ តាម្ការអគងកតរប្់់អងគការ ជាពិគ្្គៅគលើវិ្័យ្លិត គភ្ជជៈ និង្ំណីអាហារ ប្ដល្ំបា្់់រតូវការឥណទាន និងជំនួយគរ្ើនជាងឧ្ាហក្ម្មគ្េងៗគទ្ៀត ្ំរាប់់ការ ្ំណាយគរ្ើនគលើតំបលអគគី្នី ក្ុងក្រណី្ំបា្់់ឧ្ាហក្ម្មទាំងគ េះ្ូ លរួម្ក្ុងការទ្ទ្ួលយក្ និងការ គ្ារបគ្ចក្វទ្យមានលក្ខណៈបរសាន ក្៏ដូ ្ជាការបរទ្ំលាប់់ក្ុងការ្លិត គដើម្បីពរងឹងប្្នក្្លិតភាព គុណភាព និងការរបក្ូតរបប្ជង។ វ វ្័យឧ្ាហក្ម្មក្ម្មនតសាលដ៏គទ្ៀតដូ្ជា៖ វាយនភ័ណឌ ឥដា និង គរាងមា្ុីនក្ិនរ្ូវជាគដើម្ .... រប្ិទ្ធភាពថាម្ពលក្ុងវ្័យឧ្ាហក្ម្មក្ម្ុជាប្្នក្ក្ម្មនតសាលមានក្ំរតខ្ព្់់ក្ុងការគរបើរបា្់់ ថាម្ពលម្ិនមានរប្ិទ្ធិភាព ក្ុងការ្លិត្លិតម្ួយឯក្តាគ ញថាមានគរបើរបា្់់ថាម្ពលខ្ព្់់ជាង របគទ្្ជិតខាង ឬខ្ព្់់ជាង២ដងគបើគធ្ៀបនឹងរបគទ្្អភិវឌ្ឍន៍។ តាម្ការអគងកតការគរបើរបា្់់ថាម្ពល ក្ុងការប្ក្ប្នគៅ្គ ញថាមានការគរបើរបា្់់ថាម្ពលខ្ព្់់ជាង២ដង រប្ិនគបើគធ្ៀបនឹងក្ំរត្ង់់ោរ អនតរជាតិ។ វ រឯក្ុងវ្័យប្ក្ប្នអងករ ក្៏មានក្ំរតខ្ព្់់ជាង៣០ % គបើគធ្ៀបនឹង្ត ង់់ោរអនតរជាតិ ក្៏ដូ ្ជា ងវិ ក្ុ ្័យវាយនភ័ណឌ និង ឥដាក្៏ដូគចាេះប្ដរ។ គយើងពិនិតយគ ញថាឧ្ាហក្ម្មក្ម្មនតសាលបានគរបើរបា្់់ គរបងមា្ូត និងឥននាៈគ្េងៗខ្ព្់់ ដូ្ជាឧ្ាហក្ម្មវាយនភ័ណ និងប្ក្ប្នម្បអាហារ្ប្ណក្ ឥដាក្៏ មានការគរបើរបា្់់ថាម្ពល គោយគរបើរបា្់់អុ្ប្ដលជាបញ្ហ គអាយមានការកាប់់បំតញបរពគឈើ និង ការបំពុលដល់់បរសាន។ បញ្ហទាំងអ្់់គនេះ អា្មានជំគរី្គរ្ើនក្ុងការកាត់់បនថយការបំភាយជាតិពុល បានតាម្រយៈការអនុវតតន៍ការ្នេំ្ំប្ថាម្ពល និងត្់់បរបគ្ចក្វទ្យប្ដលមាន លក្ខណៈបរិសាន។ ទ្ិនន ន័យក្ំរតបំភាយ CO តាម្របភពក្ប្នលងទ្ីតាំង្លិតគៅមានក្ំរត 2

- ▪ ថវីតបិតប្តមានការវភាគទ្្េទាយពីក្ំរតបំភាយ CO គៅក្ុងវ្័យឧ្ាហក្ម្មក្តីជាលក្ខណៈ 2 រទ្ង់់រទាយតូ្ និងតាម្ការអនុវតតន៍គំគរាងគំរូប្ដលជាទ្ិននន័យម្ូលោន គហើយបានបាន់់សាន ថាក្ំរត បំភាយបន CO ពី២ , ៧១២ Gg (2000) និងគក្ើនគ ងរបប្ហល១០ដងគៅឆ្ំ២០៥០។ ក្ំ 2 វ រត្ំណាយបំភាយ CO របមាណខ្ព្់់ជាង២០ % បនបំភាយ្រុបរគប់់វ្័យ ប្តគយើងពុំទាន់់មាន 2 ្ថ តិនិងការវា្ប្វងលំអិតគ េះគទ្ ប្ដលជាឧប្គគ្ំរាប់់ការទ្ទ្ួលយក្្ំគណេះដឹងប្្នក្របិ្ិទ្ធ ភាពថាម្ពលគោយ៖

រ . . ការ្គត់់្គង់់ឧបក្រណ៍្ំភារៈប្ដលមានលក្ខណៈ្នេំ្ំប្ថាម្ពល គៅមានក្ំរិ តគោយការយល់់ ដឹងរប្់់អនក្គរបើរបា្់់ គៅមានក្ំរិត្ម្តថភាពបគ្ចក្គទ្្រប្់់រដាគៅភាពរបឈម្គោយក្ងវេះខាត ថវិ កា និងធ្នធានម្នុ្េ និងជំ ញ គដើម្បីអនុវតតក្ម្ម វធ្ី និងគោលនគោបាយក្ុងការ្េពវ្ាយ និង ោំរទ្ដល់់ក្ម្ម វធ្ីរប្ិទ្ធិភាពថាម្ពលគៅក្ុងវ្័យឧ្ាហក្ម្ម។ វ ថីវតបិតប្តរក្្ងឧ្ាហក្ម្ម ប្រ៉ែ និង ថាម្ពលមានយុទ្ធសាស្រ្អនុវតតក្ម្មវធ្ីរប្ិទ្ធិភាពថាម្ពល អភិរក្េថាម្ពល តាំងពីឆ្ំ១៩៩៧ម្ក្គម្លេះ ប្ដលជាប្្នក្បនប្្នការ និងគោលនគោបាយជាតិ ប្ដលបានគ្ញតាំងពីឆ្ំ ១៩៩៤ ប្តមានការអភិវឌ្ឍ ន៍តិ្តួ្ ប្្នក្អភិវឌ្ឍន៍បគ្ចក្វទ្យប្ដលរតូវប្នរបឌ្ិតធ្នធានក្ុងរ្ុក្ គដើម្បីបំគពញបប្នថម្បញ្ហក្ងវេះ ខាតគនេះ គយើងរតូវការ្ំបា្់់ក្ុងការក្ំណត់់គរជើ្គរ្ និងអភិវឌ្ឍវធានការប្ដលអា្រក្បានប្្អក្គលើ វ ធ្នធានក្ុងរ្ុក្្ំរាប់់ បំគពញតំរូវការជាក្់់ប្្ងប្ដលធា ដល់់ការទ្ទ្ួលខ្ុ្រតូវ្ងគម្ និងបរិសាន។ ខ . . ក្ងវេះខាតប្្អក្យល់់ដឹងគលើការការរគប់់រគងថាម្ពល និងការ្នេំថាម្ពលក្ុង្ំគណាម្ភាគី គធ្វើគ្្ក្តី្ំគរ្ និង្ហរោ្គោយការ្ននិោនពីទ្ិដាភាពបនតំបលថាម្ពលខ្ព្់់ ពួក្គគទាំងគ េះមាន ព៌ត័មានពុំរគប់់រោន់់ និងការយល់់ដឹងពីអតថរបគោជន៍ប្្នក្គ្ដាក្ិ្ចគៅមានក្ំណតប្ដលចាំបា្់់គពល គនេះ គយើងរតូវ្េពវ្ាយពីអតថរបគោជន៍ទាំងគ េះតាម្រូ បភាពគ្េងៗ ប្ដលរក្់់ព័នធនឹងរប្ិទ្ធិភាព ថាម្ពល និងការរគប់់រគងថាម្ពល។ គយើងរតូវគអាយអនក្រក្់់ព័នធដឹងអំពីអវីប្ដលមានលក្ខណៈ បគ្ចក្គទ្្ និងលក្ខណៈគ្ដាក្ិ្ច នឹងទ្ទ្ួលបានតាម្ក្ម្មវធ្ី្នេំ្ំប្ថាម្ពល និងឧ្ាហក្ម្មបបត