និងទ្ុន្ំរាប់់អភិវឌ្ឍវ្័យគនេះបានឆ្ប់់រហ័្ រក្្ងឧ្ាហក្ម្ម ប្រ៉ែ និងថាម្ពល និងអាជាធ្រអគគី្នី ក្ម្ុជា ភាគគរ្ើនពឹងប្្អក្គលើវនិគោគឯក្ជន និងទ្ុនជំនួយបរគទ្្ គដើម្បីពរងីក្បណាញគរបើរបា្់់អ គគី្នីគអាយមានគរ្ើនរបគភទ្ និងបានគរបើរបា្់់ទ្ូលំទ្ូលាយតាម្ជនបទ្្ងប្ដរ រ្បតាម្ក្ំគណើនការ គរបើរបា្់់អគគី្នីម្ិនតិ្ជាង ១០ % ក្ុងម្ួយឆ្ំរហូ តដល់់ឆ្ំ២០២៤ និង ៥ % ដល់់ឆ្ំ ២០៥០។

## ៦ ៦ ក្ាំែត់ផលប៉ះពាល់តាម្វិេ័យ

អនុវ្័យនិងហានិភ័យអាកា្ធាតុក្ុងរបគទ្្គោយប្្អក្គលើឯក្សារប្ដលបាន្ិក្ាក្នលងម្ក្ តាម្ការអគងកតការគរបើរបា្់់ថាម្ពលក្ុងការប្ក្ប្នគៅ្គ ញថាមានការគរបើរបា្់់ថាម្ពលខ្ព្់់ ជាង២ដង រប្ិនគបើគធ្ៀបនឹងក្ំរត្ង់់ោរអនតរជាតិ។ វ រឯក្ុងវ្័យប្ក្ប្នអងករ ក្៏មានក្ំរតខ្ព្់់ជាង ៣០ % គបើគធ្ៀបនឹង្ត ង់់ោរអនតរជាតិ ក្៏ដូ្ជាក្ុងវ្័យវាយនភ័ណ និង ឥដាក្៏ដូគចាេះប្ដរ។ គយើងពិនិតយ គ ញថាឧ្ាហក្ម្មក្ម្មនតសាលបានគរបើរបា្់់គរបងមា្ូ ត និងឥននាៈគ្េងៗខ្ព្់់ ដូ្ជាឧ្ាហក្ម្មវាយ នភ័ណឌ និងប្ក្ប្នម្បអាហារ ្ំ ប្ណក្ ឥដាក្៏មានការគរបើរបា្់់ថាម្ពល គោយគរបើរបា្់់អុ្ប្ដលជា បញ្ហ គអាយមានការកាប់់បំតញបរពគឈើ និងការបំពុលដល់់បរសាន។ បញ្ហទាំងអ្់់គនេះ អា្មានជំ គរ្គរ្ើនក្ុងការកាត់់បនថយការបំភាយជាតិពុលបានតាម្រយៈ ការអនុវតតន៍ការ្នេំ្ំប្ថាម្ពល និង តា ្់់បរបគ្ចក្វទ្យប្ដលមានលក្ខណៈបរសាន។ ទ្ិនន ន័យក្ំរតបំភាយ CO តាម្របភពក្ប្នលងទ្ីតាំង្លិតគៅមានក្ំរត ថវីតបិតប្តមានការវភាគ 2 ទ្្េទាយពីក្ំរតបំភាយ CO គៅក្ុងវ្័យឧ្ាហក្ម្មក្តីជាលក្ខណៈរទ្ង់់រទាយតូ្ និងតាម្ការអនុវតតន៍ 2 គំគរាងគំរូប្ដលជាទ្ិននន័យម្ូលោន គហើយបានបាន់់សានថាក្ំរត បំភាយបន CO ពី២ , ៧១២ Gg (2000) 2 និងគក្ើនគ ងរបប្ហល១០ដងគៅឆ្ំ២០៥០។ ក្ំរត្ំណាយបំភាយ CO របមាណខ្ព្់់ជាង២០ % បនបំភាយ 2 ្រុបរគប់់វ្័យ ប្តគយើងពុំទាន់់មាន្ិតិនិងការវា្ប្វងលំអិតគ េះគទ្ ប្ដលជាឧប្គគ្ំរាប់់ការទ្ទ្ួល យក្្ំគណេះដឹងប្្នក្របិ្ិទ្ធភាពថាម្ពលគោយ៖ រ . . ការ្គត់់្គង់់ឧបក្រណ៍្ំភារៈប្ដលមានលក្ខណៈ្នេំ្ំប្ថាម្ពល គៅមានក្ំរិ តគោយការ យល់់ដឹងរប្់់អនក្គរបើរបា្់់ គៅមានក្ំរិ ត្ម្តថភាពបគ្ចក្គទ្្រប្់់រដាគៅភាពរបឈម្គោយ ក្ងវេះខាតថវកា និងធ្នធានម្នុ្េ និងជំ ញ គដើម្បីអនុវតតក្ម្ម វធ្ី និងគោលនគោបាយក្ុង ការ្េពវ្ាយ និងោំរទ្ដល់់ក្ម្ម វធ្ីរប្ិទ្ធិភាពថាម្ពលគៅក្ុងវ្័យឧ្ាហក្ម្ម។ វ ថីវតបិត ប្តរក្្ងឧ្ាហក្ម្ម ប្រ៉ែ និងថាម្ពល មានយុទ្ធសាស្រ្អនុវតតក្ម្មវធ្ីរប្ិទ្ធិភាពថាម្ពល អភិ រក្េថាម្ពល តាំងពីឆ្ំ១៩៩៧ម្ក្គម្លេះ ប្ដលជាប្្នក្បនប្្នការ និងគោលនគោបាយជាតិ ប្ដល បានគ្ញតាំងពីឆ្ំ ១៩៩៤ ប្តមានការអភិវឌ្ឍន៍តិ្តួ្ ប្្នក្អភិវឌ្ឍន៍បគ្ចក្វទ្យប្ដលរតូវប្ន របឌ្ិតធ្នធានក្ុងរ្ុក្ គដើម្បីបំគពញបប្នថម្បញ្ហក្ងវេះខាតគនេះ គយើងរតូវការ្ំបា្់់ក្ុងការ ក្ំណត់់គរជើ្គរ្ និងអភិវឌ្ឍវធានការប្ដលអា្រក្បានប្្អក្គលើធ្នធានក្ុងរ្ុក្្ំរាប់់បំគពញ វ តំរូ វការជាក្់់ប្្ងប្ដលធា ដល់់ការទ្ទ្ួលខ្ុ្រតូវ្ងគម្ និងបរិសាន។ ខ . . ក្ងវេះខាតប្្អក្យល់់ដឹងគលើការការរគប់់រគងថាម្ពល និងការ្នេំថាម្ពលក្ុង្ំគណាម្ ភា គីគធ្វើគ្្ក្តី្ំគរ្ និង្ហរោ្គោយការ្ននិោនពីទ្ិដាភាពបនតំបលថាម្ពលខ្ព្់់ ពួក្គគ ទាំងគ េះមានព៌ត័មានពុំរគប់់រោន់់ និងការយល់់ដឹងពីអតថរបគោជន៍ប្្នក្គ្ដាក្ិ្ចគៅមាន ក្ំណតប្ដលចាំបា្់់គពលគនេះ គយើងរតូវ្េពវ្ាយពីអតថរបគោជន៍ទាំងគ េះតាម្រូ បភាពគ្េងៗ ប្ដលរក្់់ព័នធនឹងរប្ិទ្ធិភាពថាម្ពល និងការរគប់់រគងថាម្ពល។ គយើងរតូវគអាយអនក្រក្់់ព័នធ ដឹងអំពីអវីប្ដលមានលក្ខណៈបគ្ចក្គទ្្ និងលក្ខណៈគ្ដាក្ិ្ច នឹងទ្ទ្ួលបានតាម្ក្ម្មវធ្ី្នេំ ្ំប្ថាម្ពល និងឧ្ាហក្ម្មបបតង។ បប្នថម្គលើ្ពីគនេះ វាពុំប្ម្នជាក្តាប្ដលគក្ើតគ ងពី្ នាេះអនក្រក្់់ព័នធគ េះគទ្ ប្តក្៏ពិនិតយគ ញនូវលក្ខណៈក្ងវេះខាតយនតការ និងរ្ ្ម្ព័នធ ្េពវ្ាយព៌ត័មាន្ងប្ដរបូក្្េំទាំងការប្ូលក្ម្មវធ្ីអប់់រំជាម្ូលោន។ ដូ្ប្ដលបាន អធ្ិបាយខាងគដើម្្ម្តថភាពបគ្ចក្គទ្្ក្ុងការវាយតំបល ការវភាគ និងការ្ងរក្ងនូវ ទ្ិនន ន័យពីការគរបើរបា្់់ថាម្ពលតាម្វ្័យគនេះ ពុំទាន់់មានភាព្ុរក្ិត និងរតឹម្រតូវទាំងរ្ុ ង ក្៏ជាគហតុ គអាយការ្េពវ្ាយ និងការគោេះរសាយជាក្់់ប្្ងនូវមានក្ំរតថាគតើដំគណាេះរសាយ ណា និងក្ំរតណារតូវអនុវតតគអាយ្ំ និងមានរប្ិទ្ធិភាពគ េះ។ រ . . ្ម្តថភាពបគ្ចក្គទ្្រប្់់្ហរោ្ឯក្ជនក្៏គៅមានក្ំរិតជាការចាំបា្់់ណា្់់ វ វ្័យ ឯក្ជន និងមា្់់គរាង្រក្ ្ិបបក្ម្មរតូវទ្ទ្ួលការយល់់ដឹង្ា្់់លា្់់អំពីការវភាគសានភាព វ គរបើរបា្់់ថាម្ពលយល់់ពីរប្ិទ្ធិភាពថាម្ពល និងឥទ្ិធពលបនលក្ខខ្ណរបតិបតតិ ជា ឧទាហរណ៍៖ ក្ុងការគរបើរបា្់់ថាម្ពលក្ំគៅ្ំរាប់់ការអនុវតតន៍តាម្វ្័យឧ្ាហក្ម្ម វ រតូវ ដឹងពីរប្ិទ្ធិភាពការគរបើរបា្់់ ការបាត់់បង់់គពលប្្ក្ចាយ និងបារាប្ម្៉ារត្ំខាន់់ៗរក្់់ព័នធ នឹងការគរបើរបា្់់ថាម្ពលគអាយមានរប្ិទ្ធិភាព។ អវីគៅថា្លិតក្ម្មគធ្ៀបគៅនឹង ្លិតភា ព។ គយើងក្ត់់្ំោល់់គ ញថា ្ូ ម្បីប្ត្ហរោ្ គ្ញម្ួយ្ំនួនប្្នក្កាត់់គដរ និងវាយនភ័ណ ក្៏មានការក្ត់់រតា គធ្វើរបាយការណ៍ពីការគរបើរបា្់់ថាម្ពលអគគី្នីតិ្តួ្ប្ដរ ប្ដលជាក្តា ម្ូ លោន្ំរាប់់ការគធ្វើប្្នការការវាយតំបល និងការអនុវតតន៍គំគរាងពុំមានលក្ខណៈ្ម្រ្បតាម្ អភិរក្ម្ជារបព័នធ គហើយ្ហរោ្ខាតតូ្គរ្ើនគទ្ៀតដូ្ជាគរាងមា្ុីនក្ិនរ្ូវ ឥដា គភ្ ជជៈ និង្ំណីអាហារក្៏ពុំទាន់់យល់់ដឹង្ា្់់លា្់់ពី្ល ប្្នក្គ្ដាក្ិ្ច និងបរិសានពីវធានការ ្នេំថាម្ពលប្ដរ និងការក្សាង និងអនុវតតការរគប់់រគងថាម្ពល។