ahmedheakl/docatlas_instruct huggingface dataset:
delay in Addis Ababa. Despite the study result is indicate the practices of traffic regulation management systems considers the issues of pedestrian, feasibility, children's and environmental. But, the perception and acceptance of road users on regulatory traffic control systems was poor in Addis Ababa city. The major regulatory traffic management instruments which are performed were; tidal-flow operation of major roads, on-street parking control, traffic light control, speed Limit, priority for HOV, one-way Streets operation, dedicated buss lain, pedestrian road marks and signals, restrictions on turning movement and alternate routes in Addis Ababa city. But, the implementation level was varies even some techniques are not implemented in the study area. Different factors are raised which are the factors relating to drivers, pedestrian, vehicle and road condition, financial and human resource and enlightening and enforcement have an adverse impact on effect of traffic management techniques in Addis Ababa city. The challenges that have higher effect on the regulation and control of traffic system are; Lack of technological advanced traffic control center; unfavorable working environment, shortage of budget for traffic management; absence of competence traffic regulatory bodies; lack of active information transitions system for road users; weak attitudes of road users towards traffic rules and regulation; poor coordination among institutions and stakeholders; poor supervision and follow-ups of the system; weak compliant management system; lack of political attention; inappropriate technological supported traffic control system and weak awareness creation program of road users are the major TM obstacle for regulatory bodies. However, the proper regulatory traffic managements has the contribution to reduce traffic congestion& delay, enhance level of safety, reduction of rule violation, reduce cost, time & energy and reduce traffic accident in Addis Ababa city. Despite all the above limitations various projects are practiced by the agency to address the traffic problem observed in the city. To mention some, built traffic light signals and changing roundabouts with signals, more over to curb the existing parking problem in the city the agency built Smart parking, furthermore, began building for data base center to modernize the traffic law regulation and enforcement.
ዕይታዎች	ዓመታዊግቦች	ግቡን የሚያሳኩ ተግባራት	መለ ኪያዎ ች	ክ ብ ደ ት	መነሻ የ2012	ዒላማ	የክንውን ጊዜ በሩብ ዓመታት	ጠቅላላ የሚያስፈልግ በጀት
የልምድ ልውውጥያደረጉ ሥራ ሂደቶች	በቁጥር	1	1	6	-	6	-	-	መደበኛ
መ ማ ማ ር ና ዕ ድ ገ ት	ምቹየሥራ አካባቢ መፍጠር፣	የቀነሰ የሰው ሃይል ፍልሰት	በመቶኛ	-	2	2	1	1
የተሟላ መሠረታዊ የሥራ መሣሪያዎች	በመቶኛ	1	80	90	90	90	90	90
የቀነሰ የሥነ ምግባር ጉድለት፣	በመቶኛ	1	5	3	5	4	3.5	3
የአደረጃጀቶችን አፈጻጸም ማሳደግ	ለተደራጁ አደረጃጀቶች ክትትልና ድጋፍ ማድረግ	በመቶኛ	0.5	2	4	1	1	1	1
የአፈጻጸም ግብረ - መልስ መስጠት	በዙር	1	4	4	1	1	1	1
ት	መ ማ ማ ር ና ዕ ድ ገ ት	የአደረጃጀቶችን አፈጻጸም ማሳደግ	የአደረጃጀቶችን አፈጻጸም በመገምገም ምዘና ማድረግ	በዙር	1	4	4	1	1	1	1
- ✓ አልጋ የመያዝ መጠን ከ 40.6% ወደ 51.5% ማሳደግ
- ✓ አማካይ የተኝቶ ህክምና ቆይታ ጊዜ ከ 3.3 ወደ 2.5 ቀን ማውረድ
- ✓ በሽተኞች በጤና አገልግሎት አሰጣጥ አዎንታዊ ምላሽ ሽፋን ወደ 41% ማሳደግ
- ✓ የተኝቶ ታካሚዎች ሞት መጠንከከ 1.8% በታች መቀነስ
- ✓ የሆስፒታ ልሪፎርም አፈጻጸምን ከ 0% ወደ 80% ማሳደግ

########## አንኳርና ዋና ዋና ተግባራት

- ➢ የሆስፒታል አመራርና አስተዳደር (LMG) ማሻሻል፤
- ➢ የክሊኒካል አመራር (Clinical Leadership) ማሻሻል እና የክሊኒካል ኦዲት ትግበራን ማጠናከር
- ➢ የስፔሻሊቲና ሰብ - ስፔሻሊቲ አገልግሎቶች ማስፋፋት ( የዓይን ህክምና፣መሠረታዊ የጥርስ ሕክምና፣ )
- ➢ የአረጋውያን ጤና ክብካቤ ማሻሻል፤
- ➢
- ➢ የሆስፒታል አገልግሎት ማሻሻያ ሪፎርሞች ማስተግበር እና መከታተል፤
- ➢
- ➢ National I - CARE Program በድል ፋና ሆስፒታል ትግበራ መጀመር
- ➢ በመሰረታዊ የጤና አገልግሎት ፓኬጅ (EHSP) መሰረት የጤና የአገልግሎት አቅርቦት እና ዝግጁነትን ማሻሻል፤
- ➢ ከፍተኛ ጥራት ያለውን የቀዶ ሕክምና እና አንስቴዚያ ክብካቤ፣ የዓይን ህክምና፣ መሠረታዊ የጥርስ ሕክምና፣ የቆዳ ሕክምና፣ እና መስረታዊ የአዕምሮ ሕመምክብካቤእና ሌሎች ስፔሻሊቲዎችን ማስፋፋት እና ተደራሽነተታቸውን ማሻሻል፣
- ➢ የጤና ተቋማትን አመራር እና አስተዳደር ማሻሻል እና ወጥ ማድረግ
- ➢ የቤትለቤት ህክምና አገልግሎት ማጠናከር፤
- ➢ የአረጋውያን ጤና ክብካቤ መተግበር፤
- ➢ የክሊኒካል ኦዲት ትግበራን እና ሜንተርሺፕ ማጠናከር፤
- ➢ የተቀናጀ የአገልግሎት ጥራት ማሻሻያ ዕቅድና አተገባበር ስርዓት በጤናውዘርፍ እንዲፈጸም ማስቻል
- ➢ የሆስፒታሎችን ጥምረት ለጥራት ትስስር (EHAQ) በመጠቀም የ CATCH - IT (clean and timely care for hospital transformation) ኢኒሼቲቭ ትግበራን መጀመር
- ➢ የሆስፒታል የማህበራዊና ስነ - ልቦና የምክር አገልግሎት ማጠናከር
- ➢ የጽዱና የህሙማን ደህንነት የሚጠበቁ ጤና ተቋማት (CASH) ኢኒሼቲቭ ትግበራን በመጠቀም የሆስፒታሎች የህሙማን ፍሰትና ደህንነት ለማሻሻል ድጋፍና ክትትል ማድረግ
- ➢ ለኮቪድ ምላሽ የተደረጉ ምርጥ ተሞክሮዎች በዘላቂነት እንዲተገበሩ ማድረግ፤
- ➢ I - CARE ኢኒሼቲቭ ትግበራ መጀመር፤
- ➢ የሆስፒታል የምግብ አቅርቦትስርዓት መጀመር፤
- ➢ የስፔሻሊቲ ህክምና አገልግሎት ተደራሽነትና ጥራት ማሻሻል፤
- ➢ የሆስፒታል ቦርድ አመራር ትግበራን እና የአካል ተሀድሶ ህክምና አገልግሎት ማጠናከር፤
- ➢ የነርሲንግ ህክምናአገልግሎት አሰጣጥ ጥራት ማሻሻል
- ➢ የጤና እንክብካቤ ጥራት እና ደህነት ፅንሰ - ሀሳብን በጤና ተቋማት በማስረጽ፣የጤና እንክብካቤ ጥራት እና ደህንነትን ባህል ማድረግ፣

########## 1. 4. የድንገተኛ ሕመም፣ የአካል ጉዳት አዳጋ እና ጽኑ ህክምና አገልግሎቶች ዒላማ
1.3. የህክምና አገልግሎት

1.4. የድንገተኛ ሕመም፣ የአካል ጉዳት አዳጋ እና ጽኑ ህክምና

0.37	ግንዛቤ ማስጨበጫየጤናት / ት በጤና ጣቢያዎች መስጠት	በጊዜ	12	3	3	3	3
0.37	አገልግሎቱን ከሌሎች ተላላፊና የማይተላለፉ ህመሞች ፕሮግራም ጋራ ማቀናጀት	በፐርሰንት	100%	100 %	10 0 %	100 %	100 %
የሆስፒታል አገልግሎት ማሻሻያ ሪፎርሞች ማስተግበር እና መከታተል፤	0.37	የሆስፒታ ልሪፎርም አፈጻጸምን ማሳደግ	በፐርሰንት	80%	80%	80 %	80 %	80 %
0.37	የክሊኒካል ኦዲት ትግበራን ማስተባበር ማጠናከር	በጊዜ	4	1	1	1	1
0.37	የስፔሻሊቲና ሰብ - ስፔሻሊቲ አገልግሎቶች ማስፋፋት ( የዓይን ህክምና፣መሠረታዊ የጥርስ ሕክምና፣ )	በፐርሰንት	100%	100 %	10 0 %	100 %	100 %
0.37	National I - CARE Program በድል ፋና ሆስፒታል ትግበራ መጀመር	በፐርሰንት	100%	100 %	10 0 %	100 %	100 %
0.37	የሆስፒታሎችን ጥምረት ለጥራት ትስስር (EHAQ) በመጠቀም የ CATCH - IT (clean and timely care for hospital transformation) ኢኒሼቲቭ ትግበራን መጀመር	በፐርሰንት	100%	100 %	10 0 %	100 %	100 %
የተመላላሽ ህክምና አገልግሎት ማጠናከር	0.37	የተመላላሽ ህክምና ተጠቃሚዎች መስጠት	በቁጥር	2468 92	6172 3	61 72 3	617 23	617 23
የጤና ጣቢያዎች ሪፎርም አፈጻጸምን መከታተል መደገፍ ማሻሻል	0.37	3 ቱን ጤናጣቢያ በጤና ተቋማት ንጽህና የተጠበቀ ፣ለተገልገይ ምቹ እና ማራኪየሆነ አገልግሎት መስጫማዘጋጀት ድጋፍ ክትትል ማድረግ	በቁጥር	3	3
0.37	የ CASH audit score ወደ 85% እና በላይ ማድረስ	በፐርሰንት	85%	85%	85 %	85 %	85 %
0.37	በሪፎርም ዙሪያ ጤና አ / ጣቢያዎች የተቀናጀ ድጋፋዊ ክትትል መስጠት	በጊዜ	4	1	1	1	1
0.37	የጤና ጣቢያዎች ሪፎርም መመሪያ ትግበራ አፈፃፀምን 85 በመቶእና ከዚያ በላይ ማድረስ	በፐርሰንት	85%	85%	85 %	85 %	85 %
0.37	የጤና ጣቢያዎች የቁልፍ አፈጻጸም ትግበራ አፈፃፀምን 85 በመቶእና ከዚያ በላይ ማድረስ	በፐርሰንት	85%	85%	85 %	85 %	85 %
0.37	በየሩብ ዓመቱ የመጀመሪያ ደረጃ አሃድ ጥምረት ለጥረት (EPHAQ) ማካሄድ	በጊዜ	4	1	1	1	1
0.37	በየሩብ ዓመቱ የቦርድ ስብሰባ ማካሄድ	በጊዜ	4	1	1	1	1
0.37	በየሩብ ዓመቱ የጤና ጣቢያየህዝብ መድረክ ስብሰባ ማካሄድ	በጊዜ	4	1	1	1	1
የተቋማት የድንገተኛ ና ጅምላ አደጋዎች ዝግጁነትና ምላሽ ማጠናከር፣	0.37	ተቋማትን በግብዓትና በሰው ሀይል ዝግጁ ማድረግ	በቁጥር	3	1	1	1
a)	a1)	b)	b1)	v)	g)	d)
cene uključujući sve poreze, podeljeno sa ukupnom količinom fino rezanog duvana za pušenje namenjenog za uvijanje cigareta i puštenog u potrošnju . Određuje se najkasnije do 1. marta svake godine na osnovu podataka o svakom puštanju u potrošnju iz prethodne kalendarske godine.	prerađevine utvrđuje jednom godišnje
10.2	Propisuje se visina minimalne akcize na cigarete.	15.	Propisuje se struktura oporezivanja akcizom cigareta i to za period primene od 2017. godine do 2020. godine	DU	Razlozi za delimičnu usklađenost sadržani su u tome da se predmetnim izmenama menja struktura oporezivanja akcizom cigareta koja predstavlja dalje usaglašavanje sa standardima EU. Naime ovim zakonom predlaže se donošenje srednjoročnog plana postupnog povećavanja akciznog opterećenja u periodu 2017. - 2020. godine, kroz povećanje specifične komponente akcize svakih šest meseci u navedenom periodu, pri čemu bi stopa ad valorem komponente akcize ostala nepromenjena (33%) nezavisno od perioda primene. Ovim zakonom predlaže se umereno povećanje specifične komponente akcize na cigarete kroz postepeno povećanje akciza, kako bi se u prihvatljivom vremenskom roku dostigao minimalni nivo oporezivanja akcizom u EU od 90€ na 1000 komada cigareta u kategoriji prosečne ponderisane maloprodajne cene, odnosno minimum 1,8 evra po paklici cigareta.	Smisao direktive preuzet je u najvećoj meri
Ostali

2
ለ 2015 በጀት ዓመትየተደገፈ በጀት

- እንዲሁም ከጦርነቱ ጋር ተያይዞ በበርካታ አካባቢዎች በርካታ ህዝብ በመፈናቀሉ እንዲሁም የተለያዩ የኢኮኖሚ ተቋማት በመውደማቸው ወይም ከኢኮኖሚ እንቅስቃሴ ውጭበመሆናቸው፣ ከፍተኛ ሀብት ለጦርነቱ በመዋሉ የመንግስት የፊሲካል አቅም የተዳከመ ከመሆኑም በላይ በሀገሪቱ ኢኮኖሚ ዕድገት ላይ አሉታዊ ተጽእኖ እንደሚፈጥር ግልጽ ነው፡፡ እንዲሁም በተወሰኑ የሀገራችን የአርብቶ አደሩ አከባቢዎች የተከሰተው መጠነ ሰፊ የሆነ ድርቅ ከፍተኛ ጉዳት እያደረሰ ሲሆን፣ ይህም በኢኮኖሚ ዕድገቱ ላይ አሉታዊ ተጽእኖ ያሳድራል፡፡ ምንም እንኳን የግብርና እምቅ ሀብት ባላቸው አካባቢዎች እነዚህ ጉዳቶች በኢኮኖሚው ላይ የሚኖራቸውን ተጽእኖ ለማካካስ በርካታ ሥራዎች እየተሰሩ ቢሆንም ጉዳቱን ሙሉ ለሙሉ ማካካስ የሚቻል ባለመሆኑ በያዝነው የ 2014 በጀት ዓመት ኢኮኖሚው ቀደም ብሎ ያድጋል ተብሎ ከተያዘው የ 8.7 በመቶ ዕድገት ዝቅ ያለ ምጣኔ ሀብት ( ከ 6 - 7 በመቶ ) ዕድገት እንደሚኖር ታሳቢ ተደርጓል፡፡
- • ንረት ለማዕቀፉ ዝግጅት የተወሰደ ሌላኛው የማክሮ ኢኮኖሚ አመልካች ሲሆን፣ በአሁኑ ወቅት የዋጋ ንረቱ • ንረት ለማዕቀፉ ዝግጅት የተወሰደ ሌላኛው የማክሮ ኢኮኖሚ አመልካች ሲሆን፣ በአሁኑ ወቅት የዋጋ ንረቱ በሁለት አሀዝ የሚለካ መሆኑ ለማክሮ - ኢኮኖሚው መረጋጋት ትልቅ ፈተና ሆኖ እንደቀጠለ ነው፡፡ አሁን ካለው ነባራዊ ሁኔታ አንጻር የዋጋ ንረቱን በያዘነው በጀት ዓመት ወደ ነጠላ አሃዝ ማውረድ አዳጋች እንደሚሆን ታሳቢ ተደርጓል።
- • ዕቃዎች ዋጋ (Value of goods import) በ 2014 በጀት ዓመት የ 18 በመቶ ዕድገት እንደሚኖረው • ዕቃዎች ዋጋ (Value of goods import) በ 2014 በጀት ዓመት የ 18 በመቶ ዕድገት እንደሚኖረው ታሳቢ የተደረገ ሲሆን፣ በ 2015 በጀት ዓመት የ 10. 2 በመቶ አማካይ ዕድገት እንደሚመዘገብ ትንበያው ያሳያል፡፡ ይህም ከጉምሩክ ቀረጥና ታክስ ለሚሰበሰበው የመንግስት ገቢ ግምትመሰረት ነው፡፡
- • ጦርነቱ ካደረሰው ጫና አንጻር ለማገገም የተወሰኑ ዓመታትን የሚጠይቅ በመሆኑ ቀድሞ በታቀደው • ጦርነቱ ካደረሰው ጫና አንጻር ለማገገም የተወሰኑ ዓመታትን የሚጠይቅ በመሆኑ ቀድሞ በታቀደው ልክ የልማት ዕቅዶችን ለማስፈጸም ተግዳሮት መሆኑ አይቀርም፡፡ ከጦርነቱ ጋርም ተያይዞ የገጠመውን ከፍተኛ ወጪ ለመሸፈን ሲባል የተከሰተውን የፊሲካል ሚዛን መዛባት በመካከለኛ ዘመን ጊዜ ውስጥ የተመጣጠነ ለማድረግ የዕዳ ክፍያ ላይ ትኩረት ማድረግ የግድ የሚል ሲሆን፣ ይህንን ተግባራዊ ለማድረግ ካለው የፋይናንስ ፍላጎት አንጻር የልማት ሥራዎች በተወሰነ ደረጃ መጓተት የሚያጋጥም በመሆኑ በኢኮኖሚ ዕድገቱ ላይ ኡለታዊ ተጽእኖ የማሳደር ስጋት መኖሩን ግምት መውሰድአስፈላጊ ነው፡፡
- 5.1.2 የፊሲካል ፖሊሲታሳቢዎች

መንግስት በሀገሪቱ የተከሰተውን የተዛባ የማክሮ ኢኮኖሚ ሚዛን ለማስተካከል ይረዳል ተብሎ የታመነበትን የሀገር በቀል የኢኮኖሚ ማሻሻያ በተጠናከረ መንገድ ተግባራዊ በማድረጉ ተስፋ ሰጪ የኢኮኖሚ ለውጦች መታየት መጀምራቸውን መረጃዎች አሳይተዋል፡፡ ሆኖም ከ 2012 አጋማሽ ጀምሮ በሀገራችን የተከሰተው የኮቪድ -19 ወረርሽኝ፣ በአንዳንድ የሀገሪቱ ክፍል ተከስቶ የነበረው የአንበጣ መንጋ፣ ድርቅ እና የጎርፍ አደጋ፣ እንዲሁም በሰሜኑ የሀገራችን ክፍል የተከሰተው የህግ ማስከበር ጦርነትና ተያያዥ አለመረጋጋቶች በኢኮኖሚው ላይ ተደራራቢ ጫናዎችን ፈጥረዋል፡፡ ነገር ግን ባለፉት ዓመታት ተግባራዊ የተደረጉ መጠነ ሰፊ ማሻሻያዎች ኢኮኖሚው ይህ የደረሰበት ጫና ያስከተሉትን ተጽእኖዎች መቋቋም መቻሉን ግን መገንዘብ ያስፈልጋል፡፡ ይህ ጫና የበለጠ እየታየ ያለው ደግሞ በመንግስት የፊሲካል አቅም ላይ ነው፡፡ ጫናው ከመንግስት ገቢ አንጻር የታክስ ገቢ አሰባሰብ የተጠበቀውን ያህል አፈጻጸም እንዳያሳይ አድርጓል፡፡ እንዲሁም፣ የልማት አጋሮች የሚሰጡትን የልማት ድጋፍ በከፍተኛ ደረጃ የቀነሱ ሲሆን፣ በተለይም በበጀት ድጋፍ መልክ የሚሰጡትን ድጋፍ ሙሉለሙሉአቁመዋል፡፡
የአገልግሎት ሰጪ ተቋማትን ዓይነት ፣	የአገልግሎት ሰጪ ተቋማትን ዓይነት ፣ ሰጪ ተቋማትን ዓይነት ፣ መጠንና ደረጃ ማሳደግ	በከተማ በሚገኙ የመስተንግዶ ተቋማት የሚገኙ አልጋዎች ዕድገት በቁጥር
የአገልግሎት ሰጪ ተቋማትን ዓይነት ፣ ሰጪ ተቋማትን ዓይነት ፣ መጠንና ደረጃ ማሳደግ	የቱሪስት አገልግሎት ሰጪተቋማትን ክትትልና ድጋፍ ሽፋን በቁጥር
የተለዩ፣ የለሙና ለባለሀብት የተላለፉ ደረጃቸውን የጠበቁ ሆቴል መገንቢያ ቦታዎች በቁጥር
አዲስ የብቃት ማረገጋጫ የወሰዱ ተቋማት ብዛት በቁጥር
የአገልግሎት ሰጪ ተቋማትን ዓይነት ፣ ሰጪ ተቋማትን ዓይነት ፣ መጠንና ደረጃ ማሳደግ	ለኮከብ ደረጃ የተለዩ አገልግሎት ሰጪተቋማትበቁጥር

ተ / ቁ	ዕይታ	ስትራቴጂያዊ ግቦች	ዓመታዊ ግቦች
የውስጥ አሰራር	የዘርፉን የትምህርትና ስልጠና አቅም ማሳደግ	በተቋማት የሚገኙ የሰለጠነ የሰው ኃይል ዕድገት በመቶኛ
የውስጥ አሰራር	የዘርፉን የትምህርትና ስልጠና አቅም ማሳደግ	ስልጠና ያገኙ የአገልገሎት ሰጪተቋማትሰራተኞችበቁጥር

11
ጋር ለማጣጣም፣ የግብርናውን ዘርፍ ተመጋጋቢነትና ትስስር ለማጎልበትና በተነፃፃሪ ዕድሎች ላይ የተመሰረተ ፈጣን ዕድገት ለማረጋገጥ፣ሀብትን በቅንጅትና ውጤታማበሆነመንገድለመጠቀምይረዳል፡፡ በግብርና ዘርፍ አደረጃጀቶች እና በግብርና ልማት ላይ ወሳኝ ድርሻ ያላቸው አካላት በተዋረድና በጎንዮሽ ተናበውና ተቀናጅተው ከግል ተቋማትና ልማት አጋር አካላት ጋር የትብብርና ተጠያቂነት አሰራር ስርዓት መዘርጋት በዘርፉ ይበልጥ ውጤታማለማድረግይረዳል።

####### የፖሊሲ አቅጣጫው

- • የመንግስት እርከኖች የተዘረጉ የግብርና ዘርፍ ፈፃሚዎች ሚናቸውና ኃላፊነታቸው ተለይቶ ተጠያቂነት • የመንግስት እርከኖች የተዘረጉ የግብርና ዘርፍ ፈፃሚዎች ሚናቸውና ኃላፊነታቸው ተለይቶ ተጠያቂነት የሰፈነበት ውጤታማግንኙነት እንዲኖራቸው ይደረጋል፣
- • ተቋማት ከሌሎች ዘርፎች ተቋማት እንዲሁም ዘርፉን ከሚደግፉ መንግስታዊ ያልሆኑና የግል ተቋማት • ተቋማት ከሌሎች ዘርፎች ተቋማት እንዲሁም ዘርፉን ከሚደግፉ መንግስታዊ ያልሆኑና የግል ተቋማት ተጠያቂነት በሚያሰፍን መልኩውጤታማግንኙነትእንዲኖራቸው ይደረጋል፣
- • ክትትልና ግምገማ እና ግብርና መረጃ ስርዓቶች ይጠናከራሉ። • ክትትልና ግምገማ እና ግብርና መረጃ ስርዓቶች ይጠናከራሉ።

####### የማስፈፀሚያ ስልቶች

- • ክልል እርከኖች የተዘረጉ የግብርና ዘርፍ ተቋማት፣ ዘርፉን ከሚደግፉ መንግስታዊ ያልሆኑና የግል • ክልል እርከኖች የተዘረጉ የግብርና ዘርፍ ተቋማት፣ ዘርፉን ከሚደግፉ መንግስታዊ ያልሆኑና የግል ተቋማት እንዲሁም ከሌሎች ዘርፎች ተቋማት ጋር ለሚኖራቸው ግንኙነት የሚወስን የህግ ማዕቀፍ ይነደፋል፣ አሰራር ስርዓት ይዘረጋል።
- • የዕቅድ ክትትል፣ ግምገማ እና የመረጃ ስርዓት ለመዘርጋት የሚያስችል የህግ ማዕቀፍ ይነደፋል፣ • የዕቅድ ክትትል፣ ግምገማ እና የመረጃ ስርዓት ለመዘርጋት የሚያስችል የህግ ማዕቀፍ ይነደፋል፣ አሰራር ስርዓት ይዘረጋል።

#### 5.9.3 የትምህርትና ስልጠና እና የግብርና ዘርፍ ተቋማት ትስስርና ተጠያቂነት ስርዓት

የትምህርትና ስልጠና ተቋማት በፍጥነት በመስፋፋት ለዘርፉ ከፍተኛ ቁጥር ያለው ከመካካለኛ እስከ ከፍተኛ ደረጃ የሰለጠነ የሰው ሃይል እያቀረቡ ይገኛሉ። ነበሩ ፖሊሲ በዩኒቨርስቲዎች፣ በምርምር ተቋማት፣ በቴክኒክ ሙያ ትምህርትና ስልጠና ተቋማት እና በኢንዱስትሪዎች መካከል የተቀናጀ የቴክኖሎጂ ሽግግር ተግባራትን ለማከናወን እና ለኢንዱስትሪው በክህሎት የዳበረ የሰው ሃይል ለማፍራት የሚያስችል ስርዓት እንደሚዘረጋ ያስቀምጣል። የእነዚህን ተቋማት ትስስር ለመፍጠርና ለማጠናከር የተለያዩ የጋራ መድረኮች ተቋቁመዋል። ከቅርብ አመታት ወዲህ እነዚህን መድረኮች ተቋማዊ ለማድረግ የዩኒቨርሲቲ፣ ምርምር እና የግብርና ልማት ተቋማት የሚያካትት የምርምር ካውንሰልና ሴክሬታሪያት ተቋቁሟል። ሆኖም ግን የእነዚህን ተቋማት ትስስር ውጤታማና ተጠያቂነት የሰፈነበት ለማደረግ የሚያስችል የህግ ማዕቀፍ እና ተቋማዊ የአሰራር ስርዓት አልተዘረጋም። በተለይም ቴክኒክና ሙያ ኮሌጆች በአብዛኛው ለመንግስት ቅጥር የሚያሰለጥኑ በመሆኑ ለግሉ ዘርፍ የሚያስፈልግ በመካከለኛ ደረጃ የሰለጠነ የሰው ሃይል ማፍራት አልተቻለም።

45
- o ፈጻሚዎች በአፈጻጸም ዉጤታቸዉ መሠረት ለመሸለምና o ፈጻሚዎች በአፈጻጸም ዉጤታቸዉ መሠረት ለመሸለምና ለማበረታታት፣
- o አፈጻጸም ጊዜ ግብዓት የሚሆኑ ጉዳዮችን ለመለየት፣ o አፈጻጸም ጊዜ ግብዓት የሚሆኑ ጉዳዮችን ለመለየት፣
- o ለሌሎች ጉዳዮች አስፈላጊ ነዉ፡፡ o ለሌሎች ጉዳዮች አስፈላጊ ነዉ፡፡

###### የግምገማ ሥርዓት

የግምገማ ሥርዓት ውጤትንና ስኬትን መለካት በሚያስችል በጊዜ ስፍት መከናወን ስለሚገባው ቢያንስ በየሩብ ዓመት መከናወን አለበት፡፡ ግምገማ በዕቅድ ውስጥ በተቀመጠው ጊዜ ገደብ በክትትል የተገኙ ውጤቶች መሠረት በማድረግ የሚከናወን ተግባር ነው፡፡ ይህም ዕቅዱን በተቀመተው የጊዜ ገደብ መሠረት ተግባራዊ ለማድረግ ከታቀደው ምን ያህል ወጪ፣ ጥራት እና መጠን እንደተተገበረ እንዲሁም ከመልካም አጋጣሚዎች እና መሰናክሎች አንፃር የሚገመገምበት ነው፡፡

######## ስለሆነም ግምገማው

- ➢ የግለሰብ ፈጻሚ በ1ለ5 አደረጃጀት በየሳምንቱ
- ➢ በለውጥ ቡድን በየ15 ቀኑ
- ➢ በዳይሮክቶሬት ውስጥ በሚገኙ ፈጻሚዎች በየሩብ ዓመቱ፣ በግማሽ ዓመት፣ በዘጠኝ ወር እና በዓመት

#### ሪፖርትና ግብረ መልስ አሰጣጥ ሥርዓት

###### የሪፖርት አሰጣጥሥርዓት

የዕቅድ አፈጻጸምን አስመልክቶ ጊዜያቸውን ጠብቀው በተደረጉ ክትትልና ግምገማ መሠረት በዳይሬክቶሬት ውስጥ የሚገኙ ፈጻሚ አካላት በየሩብ ዓመቱ፣ በግማሽ ዓመት፣ በየዘጠኝ ወርና እና በዓመት በየደረጃው እየተዘጋጀ ለሚመለከተው አካል የሚቀርብ ዝርዝር የክንውን ጽሁፍና መግለጫነው፡፡

84
9. Дар моддаи 20 калимаи «қаламрави» ба калимаи «ҳудуди» иваз карда шавад. 10. Ба қисми дуюми моддаи 21 пас аз калимаи «сурати» калимаи «талаботи» илова карда шавад. 11. Аз банди 5) қисми якуми моддаи 24 ва банди 8) қисми якуми моддаи 42калимаҳои«,ШӯроиадлияиҶумҳурииТоҷикистон»хориҷкардашаванд. 12. Дар банди 10) моддаи 28 ва матни моддаи 39 калимаи «кори» ба калимаи «фаъолияти» иваз карда шавад.

- 13. Дар моддаи 36:

- аз банди 17) қисми якум калимаҳои «, Шӯрои адлияи Ҷумҳурии Тоҷикистон»хориҷ карда шаванд; - бақисмисеюмпасазкалимаҳои«дарҶумҳурииТоҷикистон»калимаҳои «, Ваколатдор оид ба ҳуқуқи кӯдак дар Ҷумҳурии Тоҷикистон,» илова карда шаванд. 14. Ба қисми дуюми моддаи 37 пас аз калимаи «лоиҳаи» калимаҳои « қонунро дар бораи»илова карда шаванд. 15. Дар қисми дуюми моддаи 40 калимаи «қаламрави» ба калимаи « ҳудуди» иваз карда шавад. 16. Ба қисми якуми моддаи 47 пас аз калимаи «комиссияҳои» калимаи «дахлдори» илова карда шавад. 17. Дарқисмидуюмимоддаи60калимаҳои«седу»бакалимаҳои «чор се» иваз карда шаванд. 18. Дар қисми дуюмимоддаи 63 калимаи «шахси» ба калимаи «шахсони» иваз карда шавад. 19. Дар қисми сеюми моддаи 64 калимаи «баланси» ба калимаи «тавозуни» иваз карда шавад. 20. Дармоддаи70 калимаҳои «ин қонуни конститутсионӣ» ба калимаҳои « Қонуни конститутсионии мазкур»иваз карда шаванд. Моддаи 2. 2. Қонуни конститутсионии мазкур пас аз интишори расмӣ мавриди амал қарор дода шавад.

## Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон Эмомалӣ РАҲМОН

- ш. Душанбе, 23 июли соли 2016, №1323

## ҚАРОРИ МАҶЛИСИ НАМОЯНДАГОНИ МАҶЛИСИ ОЛИИ ҶУМҲУРИИ ТОҶИКИСТОН

Дар бораи қабул кардани Қонуни конститутсионии Ҷумҳурии Тоҷикистон «Оид ба ворид намуданитағйиру иловаҳо ба Қонуни конститутсионии Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи Маҷлиси ОлииҶумҳурииТоҷикистон»

Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон қарор мекунад:
- ➢ 70% የሚሆኑየተለያዩይበልጥተጋላጭናትኩረትየሚሹህብረተሰብክፍሎች (Key and Priority Populations) የኤችአይቪመከላከልየባህሪለውጥተግባቦትፕሮግራሞችእንዲዳረሱማድረግ፣
- ➢ 70% የሚሆኑየተለያዩይበልጥተጋላጭናትኩረትየሚሹህብረተሰብክፍሎች (Key and Priority Populations) የኤችአይቪመከላከልየባህሪለውጥተግባቦትፕሮግራሞችእንዲዳረሱማድረግ፣
- ➢ አንኳርተግባራት
- ➢ በማህበረሰቡ ውስጥየኤችአይ ቪመከላከል ስራን ማስፋፋት
- ➢ የአባላዘር በሽታዎች ቁጥጥርና ህክምና አገልግሎት ማጠናከር እና ጥራት ማሻሻል፤
- ➢ ተጋላጭ ለሆኑ እና ቅድሚያ ለሚሰጣቸው የማህበረሰብ ክፍሎች አዳዲስ ስልቶችን በመጠቀም የኤች አይቪ ምክርና ምርመራን ማጠናከር
- ➢ የህፃናት የኤች አይ ቪምክርና ምርመራ፣ ህክምና እና ክብካቤን ማጠናከር፣
- ➢ የፀረ - ኤች አይ ቪመድሃኒት ከሚወስዱ አዋቂዎችና ሕፃናት ውስጥ በደማቸው ያለው የቫይረስ መጠን በሚሊሊትር ከ 1,000 ኮፒ በታችእንዲሆን መደገፍ፤
- ➢ የኤች አይ ቪፕሮግራምአገልግሎቶች ክትትል እና ግምገማን ማጠናከር እና የመረጃ አያያዝን ጥራትን ማሻሻል
- ➢ ለኤች አይቪ አገልግሎት የሚውሉግብዓቶች አቅርቦት መሟላትን መከታተል እና መደገፍ

########## ዋናዋናተግባራት

- ➢ ይበልጥ ተጋላጭ የሆኑና ትኩረት የሚሹ የማህበረሰብ ክፍሎች (key and priority population) እና የቫይረሱ ስርጭት መጠን ከፍ ያለባቸው ቦታዎችን መሰረት ያደረገ መዋቅራዊ፣ ባዮ - ሜዲካል እና ስነ - ባህሪ ባጣመረ መልኩ የመከላከል ስራ ማጠናከር፣
- ➢ በከፍተኛ ደረጃ የኤች አይ ቪ ተጋላጭ ለሆኑ የህብረተሰብ ክፍሎች መከላከያ እና ቅድመ ተጋላጭ መከላከያ (Pre Exposure Prophylaxis) ማስፋፋት እንዲሁም ድህረ ተጋላጭ መከላከያን ማጠናከር፣
- ➢ ተጋላጭ ለሆኑ እና ቅድሚያ ለሚሰጣቸው የማህበረሰብ ክፍሎች አዳዲስ አቀራረቦችን (innovative HIV testing approach) በመጠቀም የኤች አይቪ ምክርና ምርመራን ማጠናከር እና በጤና ኬላዎችና በማህበረሰብ ደረጃ ማስፋት፣
- ➢ የማህበረሰብ ክፍሎች ምቹና የተሟላ የስነ - ተዋልዶና ኤችአይቪ መከላከል አገልግሎት (KPP friendly) ➢ የማህበረሰብ ክፍሎች ምቹና የተሟላ የስነ - ተዋልዶና ኤችአይቪ መከላከል አገልግሎት (KPP friendly) የሚሰጡተቋማትን ማስፋፋት፤
- ➢ እየተሰጠ ያለውን ጸረ - ኤችአይ ቪህክምና አገልግሎት ማጠናከር እና ጥራት ማሻሻል፤
- ➢ የህፃናት የኤች አይ ቪምክርና ምርመራ፣ ህክምና እና ክብካቤን ማጠናከር፣
- ➢
- ➢ ማረሚያ ቤቶች ጤና ተቋማት እየተሰጠ ያለው የኤች አይ ቪመከላከል፣ ምርመራ ህክምና አገልግሎትን ማጠናከር
- ➢
- ➢ በጤና ተቋማት የሚሰጠውን በፈቃደኝነት ላይ የተመሰረተ የወንዶች ግርዛት ትግበራን ማጠናከር
- ➢ የአባላዘር በሽታዎች ቁጥጥርና ህክምና አገልግሎት ማጠናከር እና ጥራት ማሻሻል፤ እንዲሁም ከሌሎች የጤና አገልግሎቶች ጋር ያለውን ጥምረት (Integration) ማጠናከር
- ➢ የአባላዘር በሽታዎች ህክምና እና ቁጥጥር ላይ ህብረተሰቡን ግንዛቤ ማሳደግ
- ➢ የአባላዘር በሽታዎች መከላከልና ህክምና አገልግሎት በ syndromic approach መተግበሩን መደገፍና መከታተል
- ➢ የአባላዘር በሽታዎች validation survey መከታትል
- ➢ ማህበረሰብ አቀፍ የድጋፍና ክብካቤ ጥምረት (CCC) ትግበራ ማጠናከር፣
- ➢ በገቢ ማስገኛ ሥራዎች ከተሰማሩ ባለድርሻ አካላት ጋር ያለውን ቅንጅታዊ አሠራር ማጠናከር፣
- ➢ በትክክለኛ መረጃ ላይ በመመስረት ይበልጥ ተጋላጭ ቦታዎችንና ተጋላጭ የማህበረሰብ ክፍሎችን መለየት፤ በተለዩ ቦታዎች ላይ በልዩነት የሚታዩ አጋላጭ ባህርያት ላይ ትኩረት አድርጎ የመከላከል ሥራዎች መስራትና ከጤና አገልግሎቶች ጋር ማገናኘት
- ➢ ከፍተኛ አመራሩ ኤችአይቪን በመከላከል እና በመቆጣጠር ሂደት ላይ ድጋፍ እንዲያደርግ ምቹ ሁኔታ መፍጠር
ቤተሰብ ደረጃ በፖሊቲን ባግ ለሚፈላ የደንና አግሮፎረስተሪችግኝልማት የሚያስፈልጉ መሣሪያዎችና እቃዎች ( ባለ 8 ሴ . ሜዲያሜትር )

t.q$	ymú¶ÃW ›YnT	mlk!Ã	B²T	yxNÇ êU	-Q§§ êU	MRm‰
yC' m -Q-qEÃ ±l!tN ÆG	በኪ / ግ	10
S!Æ¯	b»TR	50
አሸዋ	በ በ »	1
»TR Æl30	bq$_R	1
yWh ¥-Å P§StEK ÆlwNðT	Bq$_R	1
ydN zR¼G‰v!l!Ã¼ ነጭ ባህርዛፍ • ቀይ ባህርዛፍ • አኬዢያ ዲከረንስ • ሉሲኒያ •	በኪ / ግ ›› ››	0.045
ጠቅላላ ወጪ

########## l@l@C ›m¬êE ¨ß­‹

t.q$	yw+ xYnT	yw+ m-N bBR	MRm‰
1	wlD
2	GBR
-Q§§ w+

########## አ y>Ã+ XQD አ y>Ã+ XQD
- ሰራዊት በመገንባት ባለድረሻዎችን በማሳተፍ የአጠቃላይ ትምህርት ጥራት ማረጋገጫ ፓኬጅንና ሌሎች ተማክለዉ የሚሰሩ ተግባራትን በብቃት እንዲፈጸም ለአመራሩ፣ለፈጸሚ እና በለድርሻ አካላትን በተደራጀና በተቀናጀ ሁኔታ ለተግባሩ በማሰለፍ የትምህረትን ጥራት ለማረጋገጥ እንዲቻል ይህን እቅድ ማዘጋጀት አስፈላጊ ሆኖ ተገኝቷል፡፡
- የዕቅዱ ዓላማ
- የዚህ ዕቅድ ዋና ዓላማ የትምህርት ልማት ሰራዊት በመገንባት የአጠቃላይ የትመህርትብቃትን በማሻሻል ብቁ እና በሥነ - ምግባሩ የተሻለ ዜጋ የማፍራት እና በየደረጃ ያሉትን የትምህርት ባለድረሻ አካላትን የዓመቱን የትምህርት ልማት ግቦች ማሳካት ሲሆን፡ -
- ዝርዝርዓላማዎች፡ -
- ➢ የትምህርት ልማት ሠራዊት በመፍጠር በተደራጀ አግባብ በመምራትና በማንቀሳቀስ አጠቃላይ የትምርት ጥራት ማረጋገጫ ፓኬጅአተገባበር በማጠናከር የተማሪዎችን ዉጤትእናሥነ - ምግባርን መሻሻል፡፡
- ➢ የትምህርት ዉስጣዊ ብቃትበማሻሻል መጠነ - መቅረትን፣ማቋረጥን እና መድገምን ምጣኔን መቀነስ፡፡
- ➢ የትምህርት ተቋማትን በግብአት፣በሂደት እና በዉጤትየተመጣጠነ እንዲኖር በማድረግ ደረጃቸዉን ዕድገት የሚያሟሉ የትምህርት ተቋማት መፍጠር፡፡
- ➢ ፍትሐዊ የትምህርት ተሳትፎንና ተደራሽነትን ማረጋገጥ እና ሦስቱን የክትትል ድጋፍ መስተጋብሮችን በመጠቀም ተከታታይነት ያለዉ የክትትል፣ድጋፍ እና የግብረመልስ ስርዓት በመዘርጋት ተግባራትንዉጤታማበማድረግ ነዉ፡፡
- የዕቅዱ ማስፈጸሚያ ስልት
- በ 2012 በጀት ዓመት የተቀመጠዉን ዕቅድ ከግብ ለማድረስ እና ለመፈጸም በዋናነት የሚከተሉትን ስልቶች መከተል ተገቢ ይሆናል፡፡
- 1. የተደራጀ የትምህርት ሰራዊት በሁሉም ደረጃ መገንባት
- የትም / ት ሴክተሩ አመራር፣የትምህርት ማህበረሰቡ ( መ / ሩና ተማሪዉ ) ፣ ህብረተሰቡን በተደራጀና በተቀናጀ መልኩ በትምህርት ስራ ላይ በማሳተፍ ሦስቱን የልማት አቅሞች ( የድርጅት፣መንግስትእና ህዝብ ክንፎች ) በማሳተፍ ተግባራትን መምራት፡፡
- 2. አጠቃላይ የትምህርት ጥራት ማረጋገጫ ፓኬጅን ተግባራዊ ማድረግ
- በተቀመጠዉ እስታንዳርድ መሰረት የትምህርት ግብአቶችና ለደረጃዉ ብቁ የሆኑ መምህራን እና የትምህርት አመራር አካላትን በሚፈለገዉ ደረጃ ፣የትምህርት ስራዉን በዘመናዊ ቴክኖሎጂ በማስደገፍ፣ምርጥ ተሞክሮዎችን ቀምሮ በማስፋፋት እና ሞዴል ትምህርት በሟሟላት ቤቶችን ቁጥር ማሳደግ፡፡
- 3. የትም / ት ተደራሽነትን ናተሣትፎን በማሳደግ ትምህርት ብክነትን በመቀነስ

የትም / ት ተደራሽነትንና ተሳትፎን ለማሳደግ ተጨማሪ የመጀመሪያ ደረጃ ትመህርት ቤት ከባለድርሻ አካላት ጋር በመስራት እንዲገነባበማድረግ እና ልዩ ድጋፍ ለሚሹ ህጻናትና ሴት ተማሪዎች ድጋፍናክትትል በማድረግ መጠነ - መቅረት፣መድገምንና ማቋረጥን ከ 1% በታች በማድረስ የትምህርት በክነትን መቀነስ፡፡

- 4. የትምህርት ግብአቶች በስታንዳርዱ መሠረትማሟላት
የቀርከሃ ልማት፣ አያያዝና አጠቃቀም ለአካባቢ ስነ - ምህዳር ጥበቃ፣ ለኢኮኖሚና ማህበራዊ ጉዳዮች የሚያበረክተው ሚናእጅግ ጉልህ በመሆኑ ኢትዮጵያ እ . ኤ . አ ከ 2004 ጀምሮ መቀመቀጫውን በቻይና አገር ያደረገው የአለም አቀፍ የቀርከሃና ራታን መረብ 'INBAR' አባል በመሆን ለአገራችን ፋና ወጊ የሚሆኑ ፕሮጀክቶችን በመቅረጽ በቀርከሃ ልማትና ምርት ላይ አዳዲስ ቴክኖሎጆዎች እንዲገቡ፣ በዘርፉ የሰለጠነ የሰው ሃይል እንዲኖርና ልማቱን በማስፋፋት የሃብቷ ተጠቃሚ እንድትሆን በመልካም ትስስር፣ እንዲሁም ከቻይና ጋር ባለን የሁለትዮሽ ትብብርና ስምምነት መሰረት እየሰራች ትገኛለች፡፡

በመሆኑም ቀርከሃ ያለውን ተፈጥሮአዊ ፈጣን የእድገት ኡደት ከግምት ውስጥ በማስገባት፣ተክሉን በአግባቡ መጠቀም አያያዙንና የልማቱን ቀጣይነት ለማረጋገጥ ዋና ተግባር ሲሆን በአሁኑ ሰዓት የደን ውጤቶችን በመተካት ለተለያየ ጠቀሜታ እየዋለ ለተጨማሪ ገቢ ማስገኛ እና በደን ላይ ያለውን ጫና በመቀነስ የደን መመናመንን በተሸለ ሁኔታ ለመቀነሰ የሚያደርገው አስተዋጽኦ ከፍተኛ ስለሆነ ቀላል የሆኑ ቴክኖሎጂዎችን በመጠቀም የቀርከሃ ውጤቶችን እሴት በመጨመር ለአማራጭ የገቢ ማስገኛ እንዲውል ማድረግ አስፈላጊ ነው፡፡ የአተገባበር አካሄድ (Procedure) በሙያው ለሚሰማሩ ተጠቃሚዎች እንደ ሚሰማሩበት የቴክኖሎጂ አይነትና ከዚህ በፊት በሙያው ያላቸው ልምምድ ታይቶ ከ 3 ወር እስከ 1 አመት የሚደርስ የቲወሪና የተግባር ስልጠና የሚወስዱ ይሆናል፡፡ የቀርከሃ ግብአትና ምርት ገበያ በአሁኑ ጊዜ በገጠሩ አከባቢዎች ካለው የኑሮ ሁኔታ መሻሻል የተነሳ የቀርከሃና የእንጨት ስራ ዉጤቶች ተፈላጊነት እየጨመረ በመምጣቱና ይልቁንም የደን ዛፎች መመናመን ቀርከሃን እንደ አማራጭ ግብዓት በመጠቀም የቀርከሃ ውጤቶች ለተለያየ አገልግሎት መዋላቸው፣ በከተማዎች አካባቢ ለባህላዊ ቤቶች ግንባታና ማስዋቢያ፣ አማራጭ የኢነርጂ ምንጭ በመሆን እንዲሁም የተለያዩ ቁሳቁሶችን በማምረት ለገበያ በስፋት እየዋለ ሲሆን አሁን ከሚታየው የቀርከሃ ምረቶች ተቀባይነትና ተፈላጊነት የገበያ ሁኔታውን አስተማማኝ እንዲሆን ያደርገዋል፡፡ በተጨማሪ በሃገራችን ከሚገኙ ሁለት ክልሎች ( ከአፋርና ሶማሊያ ) በስተቀር በሁሉም ክልሎች ቀርከሃ የሚበቅል ሲሆን ግብዓቱ በሚገኝባቸውና ልማቱና ባህላዊ አጠቃቀም በዳበረባቸው አካባቢዎች በስፋት መስራት የሚቻል ሲሆን በአቅራቢያ የሚገኙ አካባቢዎችም ግብዓቱን ለማግኘትና ወደ ምርት ለመግባት ያስችላል ተብሎ ይታሰባል፡፡ ቀርከሃ ዘርፈ ብዙ ጠቀሜታያለውናየተለያዩ ውጤቶችን ማምረት የሚቻል ሲሆን በቀላሉ በአርሶ አደር ደረጃና በቀላል የመነሻ ካፒታል ሊሰሩ የሚችሉ የቀርከሃ ዉጤቶችን ስራ የአዋጪነት ጥናት ለማሳየት የተሞከረ ሲሆን ከቀርከሃ የተለያዩ ዉጤቶችን ማምረት የሚቻል ሲሆን በቀላል ፋይናንስ ምንጭ ለመጀመር ግን ትናንሽ ወንበሮችንና ጠረጴዛዎችን ለመስራት የሚፈልገው ፋይናንስ በአንፃራዊነት አነስተኛ በመሆኑ፣ በአጭር ጊዜ ትርፍ የሚገኝበትና ወጪን በአጭር ጊዜ ተመላሽ ማድረግ ማስቻሉ፣ ግንዛቤ ውስጥበማስገባት ይህንን ስራ lmS‰T mnš BR .00 ÃSfLUL tBlÖ Ygm¬L¿ 107,003
- 15. Dalyvauja rengiant ir įgyvendinant gyventojų užimtumo programas seniūnijos aptarnaujamoje teritorijoje.
- 16. Nustatyta tvarka dalyvauja rengiant gyventojų apklausas, atliekant gyventojų ir būstų, kitus visuotinius surašymus.
- 17. Padeda organizuoti Respublikos Prezidento, Seimo rinkimus, rinkimus į Europos Parlamentą, Savivaldybės tarybos rinkimus ir referendumus.
- 18. Dalyvauja kuriant ir įgyvendinant informacinės visuomenės plėtros programas.
- 19. Dalyvauja organizuojant arba organizuoja gyventojų poilsį.
- 20. Organizuoja viešuosius ir visuomenei naudingus darbus.
- 21. Organizuoja ir (arba) kontroliuoja savivaldybės kelių, bendrojo naudojimo teritorijų, kapinių, želdinių, gatvių, šaligatvių valymą ir priežiūrą, gatvių ir kitų viešų vietų apšvietimą, viešųjų tualetų paslaugų teikimą.
- 22. Organizuoja socialinės paramos teikimą ir pašalpų mokėjimą.
- 23. Organizuoja ir įgyvendina valstybės perduotas funkcijas žemės ūkio srityje.
- 24. Tvarko priskirtus registrus ir nustatyta tvarka teikia duomenis.
- 25. Tvarko gyvenamosios vietos deklaravimo duomenų ir gyvenamosios vietos neturinčių asmenų apskaitą.
- 26. Tvarko archeologinius paminklus seniūnijos teritorijoje: Šarūnkalnio, Indijos, Kreivių, Žvilių, Grigulių, Biržų Lauko; gamtos paminklus, esančius Pagramančio regioniniame parke. Rūpinasi etnografinių sodybų Kūtymų ir Deblių kaimuose priežiūra, tvarko žydų genocido aukų kapus ir senąsias žydų kapines.
- 27. Savivaldybės tarybos sprendimu, tik tuo atveju, kai nėra viešųjų paslaugų teikėjo, gali laikinai teikti viešąsias paslaugas, kurias administruoti paskiriamas kitas Savivaldybės administracijos padalinys.

## III. VALDYMAS

- 28. Seniūnijai vadovauja seniūnas. Jis yra karjeros valstybės tarnautojas. Seniūną konkurso būdu į pareigas skiria ir iš jų atleidžia Savivaldybės administracijos direktorius vadovaudamasis Vietos savivaldos ir Valstybės tarnybos įstatymais.
- 29. Seniūnijos seniūno ir seniūnijos darbuotojų teisės ir pareigos nustatomos pareiginiuose nuostatuose, pareigybių aprašymuose, kuriuos tvirtina Savivaldybės administracijos direktorius.

## IV. TEISĖS IR PAREIGOS

30. Seniūnas ir specialistai, vykdydami savo funkcijas, turi teisę gauti iš Savivaldybės tarybos, Savivaldybės administracijos seniūnijos darbui reikalingą informaciją ir dokumentus.

- 31. Privalo vykdyti gaunamas užduotis ir apie tai informuoti Administracijos direktorių.
- 32. Teikti pasiūlymus Administracijos direktoriui dėl seniūnijos veiklos gerinimo, darbuotojų mokymo ir kvalifikacijos kėlimo.
- 33. Ne rečiau kaip kartą per metus teikti seniūnijos veiklos ataskaitą seniūnaičių sueigai ir Savivaldybės administracijos direktoriui.
- 34. Privalo tinkamai naudoti ir saugoti patikėtą savivaldybės ir valstybės turtą.
- V. ATSAKOMYBĖ
- 35. Už vidaus darbo tvarką seniūnijoje, šių nuostatų ir pavestų užduočių tinkamą savalaikį atlikimą atsakingas seniūnas.
- 36. Seniūnijos darbuotojai asmeniškai atsako už savo pareigų vykdymą.