- d. modernizacji systemów wentylacji (w tym z odzyskiem ciepła), modernizacji i/lub instalacji systemów klimatyzacji;
- e. instalacji OZE – (np. na potrzeby pozyskiwania ciepłej wody użytkowej lub wytwarzania energii elektrycznej) jeśli wynika z audytu (z wyłączeniem źródeł w układzie wysokosprawnej kogeneracji i trigeneracji) na potrzeby modernizowanych energetycznie budynków. W przypadku instalacji do produkcji energii elektrycznej np. mikroinstalacje3, fotowoltaicznej czy wykorzystującej siłę wiatru dopuszcza się których moc powinna być obliczona na zaspokojenie zapotrzebowania na energię elektryczną w modernizowanym budynku, na podstawie średniorocznego zużycia za poprzedni rok i uwzględniającego oszczędności uzyskane w wyniku realizacji projektu (chyba że zaplanowano elektryczne źródła ciepła zasilane z OZE). Dopuszcza się oddawanie („akumulację”) do sieci energetycznej okresowych nadwyżek energii;
- f. instalacja systemów monitoringu i zarządzania energią cieplną i elektryczną (termostaty, czujniki temperatury, pogodowe, obecności, sterowniki, automatyczne układy regulacji, aplikacje komputerowe, gotowe systemy, urządzenia pomiarowe, liczniki ciepła, chłodu, CWU, zawory podpionowe itp.) mające na celu zmniejszenie zużycia energii poprzez dostosowanie mocy urządzeń do bieżącego zapotrzebowania – tzw. komponent zarządzania energią;
- g. element uzupełniający projektu (którego wartość nie przekroczy 10% wartości wydatków kwalifikowalnych) może stanowić wymiana oświetlenia i innych urządzeń stanowiących wyposażenie budynku (np. windy, napędy urządzeń i instalacji, pompy w instalacjach C.O. i C.W.U) na energooszczędne w tym także usprawnienia systemu poprzez np. inteligentne zarządzanie oświetleniem i wdrażanie systemów oświetlenia o regulowanych parametrach (natężenie, wydajność, sterowanie) w zależności od potrzeb użytkowych (czujniki natężenia światła, czujniki ruchu, oprawy oświetleniowe zwiększające efektywność oświetlenia, wyłączniki czasowe itp.) oraz stosowanie energooszczędnych systemów zasilania. Nowoinstalowane urządzenia muszą zużywać co najmniej o 25% mniej energii od dotychczasowych. Zmniejszenie zużycia energii elektrycznej w budynku musi być udokumentowane stosownymi wyliczeniami. Wyjątek od limitu 10% wartości wydatków kwalifikowalnych stanowią urządzenia i instalacje elektryczne wykorzystywane wyłącznie na potrzeby osób niepełnosprawnych (np. specjalistyczne windy, podesty itp.).

Modernizacja kompleksowa oznacza, że każdy projekt powinien zawierać co najmniej komponent termomodernizacji oraz zarządzania energią (chyba, że system ten już istnieje i nie ma potrzeby rozwijania go). Ponieważ poprawne funkcjonowanie nowoczesnych systemów ogrzewania / chłodzenia wymaga świadomego ich użytkowania i często zmiany dotychczasowych zachowań, projekty powinny obejmować również element edukacyjny użytkowników docelowych. Nie powinien on się jednak ograniczać wyłącznie do technicznej instrukcji obsługi urządzeń (która powinna być zapewniona) ale powinien również odnieść się do szerszego kontekstu projektu, wskazując na jego walor ekologiczny – tzw. komponent edukacyjny. Komponent edukacyjny nie polega na finansowaniu dedykowanych szkoleń. Nie oznacza to instruktażu w zakresie całościowej obsługi urządzeń grzejnych osób odpowiedzialnych w budynku za ogrzewanie (co powinno być zapewnione przez dostawcę / instalatora urządzeń) lecz instruktaż osób korzystających z budynku w ramach codziennych zajęć w

Strona 14 z 52