Translate into English: "Nhà báo Hà Sơn: "Nhà văn Chu Lai đa tình lắm", câu nói này đã trở thành "huyền thoại" của giới văn chương. Ông nói gì đây? Mối tình đầu của ông có gì đặc biệt?

Nhà văn Chu Lai: Tôi rất đa tình, đến bây giờ vẫn đa tình, một bóng hồng đi qua mặt tự nhiên cũng bị ám ảnh. Nhưng nếu không như thế chắc không tồn tại được nghề viết nữa. Chuyện tình đầu tiên của tôi vừa được vừa mất. Chúng tôi yêu nhưng gia đình cô gái không cho nên tôi quyết định bỏ ĐH Quân Y, bỏ sân khấu thánh đường đi chiến đấu. Nàng bị cấm không được gặp nhưng một đêm trăng đã trốn nhà đến thăm tôi. Hai đứa ở trên sân thượng căn nhà nằm ngõ Thể Giao bây giờ, ngày xưa gọi là đường 35 cạnh công viên, mùi hoa ngọc lan thơm ngào ngạt, một điều kỳ lạ xảy ra như cổ tích nếu bây giờ thế hệ trẻ nghe sẽ cười bảo: "Mặt mũi ông Chu Lai kinh thế này nói chuyện đó như chuyện không ai biết ý".

Tức là mai vào trận, chúng tôi có một đêm trắng ở với nhau mà không xảy ra gì dù có lúc cả hai không mặc gì. Có một điều rất lạ thế này, cuộc chiến đấu khốc liệt lắm biết rằng người đi có thể phân nửa không trở về, lỡ mình không trở về thì sao? Tôi tính nóng hổ mang nếu tặc lưỡi để trong bụng em hệ lụy, tội em suốt đời?... Biết bao câu hỏi đặt ra và tôi nghiến răng kiềm chế để sáng hôm sau ra ga Hàng Cỏ, tôi xách ba lô, em tiễn nhìn đoàn tàu đi xình xịch như nhìn theo một hiệp sĩ đã bảo vệ an ninh toàn vẹn cho mình đêm hôm qua - một đêm mọi sự có thể làm tới đích được.

Và người lính (là tôi) nhìn bóng em nhỏ dần trên sân ga cũng nghĩ rằng chắc với dáng đứng này, gương mặt này, tâm tình này, nếu mình còn sống trở về, chắc vẫn còn em, bởi em đã từng nói: "Anh đi em không giữ được nhưng khi trở về dù có què cụt chân tay, em sẽ lặn lội nuôi anh suốt đời".

Vô hình chung hình tượng cô gái ấy đã trở thành chỗ dựa tinh thần để tôi đi hết những cánh rừng khốc liệt tưởng chừng như không chịu nổi, cố gắng sống là người cầm súng tử tế để nếu còn sống trở về sẽ nhìn thẳng vào mắt em mà nói: Anh xong bổn thận người lính trở về với em mà không ngượng ngùng, chỉ vậy thôi.

{keywords}
Nhà báo Hà Sơn: Và người con gái ấy vẫn chờ ông?

Nhà văn Chu Lai: 10 năm trời làm người cầm súng tôi ổn, may không ổn quá lại thành anh hùng mà anh hùng không viết văn được. Nhưng ngày tôi trở về nghe tin nàng đã có chồng, người em ruột liền nói: "Anh cứ ở đây, em đi gọi chị ấy đến". Hai tiếng sau nàng đến vẫn đẹp như thế, chỉ có điều sau chiếc xe Mi Pha có chiếc ghế mây với một đứa bé đang ngủ. Nàng đến đầu tiên là khóc và hỏi tôi: "Tại sao 10 năm trời em không nhận được tin gì về anh. Tất cả thông tin đều nói anh đã hy sinh, gia đình anh hai bác nói rằng chắc nó hy sinh rồi. Em ở lại anh biết đấy có bao nhiêu người tìm đến".

Tôi bảo: "Anh biết, các cụ bảo để lại một người vợ, một người yêu xinh đẹp ở lại hậu phương không khác nào đem cái xe Peugeot ra giữa Hồ Gươm mà không khóa". Thôi không sao, dân tộc này đã mất mát quá nhiều, cái mất của riêng anh không là gì cả''. Lúc này nàng nói: "Tình yêu của em dành cho anh vẫn còn nguyên, từ ngày giải phóng đến giờ ngày nào em cũng chờ anh và hỏi hai bác. Hôm nay anh về rồi nếu cần em sẽ bỏ hết về với anh". Tôi cứng cáp nói: "Thôi em ván đã đóng thuyền, bọn anh đi chiến đấu cũng vì hạnh phúc của con người, trong đó có hạnh phúc của em, em đã ổn thôi anh chấp nhận thiệt thòi". Nàng nghe, khóc và... về.

Đêm nó nằm trên sân thượng ngửi lại mùi hoa ngọc lan nhớ lại cái đêm hai đứa thậm chí không mặc gì mà vẫn không có xây xát gì khi đó tôi mới khóc. Đó là lần thứ hai tôi khóc trong cuộc đời. Lần thứ nhất khi giải phóng Sài Gòn, ra khỏi cánh rừng, đêm đầu tiên nằm trên giường cứng quá không ngủ được mới nằm trên võng nhớ lại những đồng đội không bao giờ trở về, nước mắt tôi chảy ra. Và lần thứ hai dù giọng và hành động rất cứng trước khi chia tay người yêu nhưng khi trở về hóa ra mình mất hết.

{keywords}
Đấy là một kỷ niệm nhưng nó cũng để ta bàn về trái tim đàn bà, phẩm chất tình yêu do chiến tranh, hoàn cảnh khốc liệt nhưng thật sự bên trong họ vẫn có một cái gì đó rất đàn bà, nữ tính bởi sau cuộc gặp gỡ lần ấy, 20 năm sau, điện thoại quân sự đầu 069 reo vang đầu trưa hè oi ả: "Alo, xin lỗi có phải anh là nhà văn Chu Lai không?”, tôi bảo: "Vâng, chị là ai?, người phụ nữ nói: "Anh không nhận ra em à?, tôi bảo: "Không, anh làm sao nhận ra khi một ngày có bao nhiêu cuộc điện thoại". Khi cô gái nói tên, tôi nhận ra hỏi lại: "Sao em lại điện cho anh? Anh tưởng em đi nước ngoài rồi". Lúc này, cô ấy mới bảo: "Không, em ở Hà Nội chỉ cách nhà anh hai dãy phố thôi. Anh có rảnh đến đây với em một chút". Tôi tò mò đến, gian nhà cổ, uống chén trà cổ, nàng vẫn đẹp như xưa, cái đẹp của một thiếu phụ tứ tuần sang trọng nhưng người hơi xanh xao.

Uống trà xong, nàng nói: "Đêm qua em nằm mơ thấy anh và sáng nay buộc phải gọi cho anh". Trong bụng tôi chột nghĩ: "Quái nhỉ, mình đi chiến đấu cả một thời trai trẻ, ở nhà cô ấy lấy chồng phản bội sau đó im lặng 20 năm trời, sống trong sự vương giả của một tiến sĩ đến tuổi hồi xuân lại nằm mơ thấy mình". Tôi cũng bảo: "Thỉnh thoảng anh cũng nhớ đến em, thế có chuyện gì không?". Cô ấy bảo: "Có, thời điểm này đang mùa thu về, em muốn anh đưa em đi tất cả những nơi chúng mình có kỷ niệm". Tôi giật mình tự hỏi: "Lại giở giói rồi, kỷ niệm chôn vùi hết xuống đất để đi lấy chồng, bây giờ lại...". Tôi đáp lại: "Ừ, anh sẽ sắp xếp, anh cũng muốn đi tìm những kỷ niệm đó mà chưa có dịp". Tôi hứa sắp xếp rồi lại quên đi.

Một năm sau khi đang đi trên đường, có tiếng gọi tôi quay lại thấy em trai của người yêu cũ. Hai anh em uống café ở đầu Bát Đàn, tôi hỏi: "Chị khỏe không?", cậu em sững lại: "Ơ, anh không biết gì à? Chị em mất rồi!". Tôi hỏi tiếp: "Chị em sao mất?". "Chị em bị ung thư" - cậu em trả lời. Lúc này tôi khớp lại mới thấy khi cô ấy gọi điện cho tôi nói muốn đi tìm lại những kỷ niệm là trước khi mất 3 tháng. Sau đó, tôi có nhờ con gái cô ấy đưa xuống mộ ở Hà Đông thắp hương và trên đường về buồn khôn nguôi chợt nghĩ, hóa ra người con gái trong chiến tranh tưởng như phản bội đi lấy chồng vì bị mất liên lạc nhưng trong sâu thẳm trong trái tim vẫn chỉ có mối tình đầu sâu đậm."