aerdincdal/tr_wikipedia_ddo_qa huggingface dataset:
Anlatı şiiri
Anlatı şiiri veya poem, bir edebi tarz'dır. Genellikle hem anlatıcının hem de karakterlerin seslerini kullanarak bir hikaye anlatır. Tüm hikaye genellikle ölçülü dizelerle yazılır. Anlatı şiirlerinin kafiyeye ihtiyacı yoktur. Bu türü oluşturan şiirler kısa, uzun olabilir veya karmaşık olabilir. Normalde çeşitli karakterlerle dramatiktir.[1][2] Olayların destansı bir tasvirini içeren şiirlere destansı-lirik eserler, lirik düşüncelerin hakim olduğu eserlere lirik-destansı eserler denir.[3]
Gezi edebiyatı
Gezi edebiyatı, seyahat edebiyatı veya seyahatnâme, açık hava edebiyatını, rehber kitapları, doğa yazılarını ve seyahat anılarını kapsayan bir edebiyat türüdür.[1]
Arap edebiyatı
Arap Edebiyatı (Arapça: الأدب العربي), anadili Arapça olan kavim ve ulusların ortaya koymuş oldukları edebiyat yapıtlarını kapsar. Arapça Arap Yarımadası'nda ilkçağlardan beri kullanılan bir dildir. İslam dininin ortaya çıkışından sonra yayılarak İspanya'dan Endonezya'ya kadar uzanan bir alanda 600 yıl boyunca kültür dili durumuna gelmiştir. Türkiye'de Arap edebiyatı üzerine yapılan akademik çalışmalar, genellikle üniversitelerin Edebiyat Fakültelerine bağlı bulunan Arap dili ve edebiyatı bölümlerinde icra edilmektedir.
Edebiyat
Edebiyat, yazın veya literatür; olay, düşünce, duygu ve hayalleri dil aracılığı ile estetik bir şekilde ifade etme sanatıdır.[1] Edebî yazılar yazan sanatçılara edebiyatçı denir. Daha kısıtlayıcı bir tanımla, edebiyatın; bir sanat formu olarak oluşturulan yazılar olduğu düşünülmüştür. Bunun nedeni, günlük kullanımdan farklı olarak edebiyatın, dil ürünü olması etkilidir. Edebiyatın, Hint-Avrupa dil ailesinde kullanılan sözcük karşılıkları Latince "literatura/litteratura"dan türevlendirilmiştir. Literatura/litteratura ise Latincede mektup ve el yazısı anlamına gelen "littera" kelimesinden türemiştir.Yazın sözcüğü ise Türkçedir.
El-Mehâsin ve'l-Mesâvi'
el-Mehâsin ve'l-Mesâvi' (Arapça: المحاسن و المساوئ), Arap edebiyatında kullanılan edebî bir terimdir. Bu terim, Arapçada "iyilikler ve kötülükler" anlamına gelmektedir. İslam'ın ilk yüzyılında, Arap-İslam medeniyetinden etkilenerek şekillenen edebî bir türdür. Arap edebiyatında iki farklı nesnenin iyi ve kötü cihetleriyle karşılaştırılarak işlendiği türlerden biridir. Bazı araştırmacılar, Arap edebiyatındaki bu türün, şâyest nâ-şâyest adındaki kadim İran modelinden ilham alındığını öne sürmüşlerdir, ama bu iddia doğru kabul edilmemektedir. Meşhur Arap edebiyatçısı el-Câhiz'in bu türde kaleme alınmış çeşitli kitapları bulunmaktadır. el-Câhiz bu eserlerinde, tacirlerle memurları, zencilerle beyazları, kızlarla oğlanları, Abdu Şems kabilesiyle Mahzûm kabilelerini birbirleriyle kıyaslamıştır.[1]
Emsal
Emsâl (Arapça: أَمْثَال) veya tekil haliyle Mesel (Arapça: مَثَل) sözcüğü, aslında Arap dilindeki atasözlerini tanımlamak için kullanılan edebi bir terimdir. Arap edebiyatında, bu atasözlerinin derlendiği Kitâbu'l-Emsâl adlı verilen eserler telif edilmiştir[1]. Bu nedenle aslen çoğul bir kelime olan emsâl tabirinin terimleşmiş şekilde kullanıldığı gözlemlenmektedir.
Fahr
Fahr (Arapça: فخر) sözlükte "gurur" manasına gelmesine karşın, övünme şiirleri için kullanılan edebi bir terimdir.[1]
Hamriyyât
Hamriyyât (Arapça: خمريات), klasik Arap edebiyatında şarap konusunu ele alan şiirlere verilen isimdir. Hamriyye terimi, hamriyyât için kullanılan ifadelerden bir diğeridir.[1]
Hikmet Bölümü
Hikmet Bölümü, klasik Arap şiirinde, çok temalı kasidelerin içerisinde yer alan dahili temalardan biridir. Şairler bu kısımlarda hayatlarındaki tecrübelerden edindikleri bilgelikleri aktarırlar ve dinleyicilerine tavsiyelerde bulunurlar.[1] Örneğin; 'Alkame b. 'Abede'nin uzun bir kasidesinde yer alan hikmet bölümündeki birkaç beyit şu şekildedir:
Kur'an mucizeleri
Kur'an mucizeleri ya da orijinal adıyla Îcâzü'l-Kur'ân, İslam peygamberi Muhammed'in ümmi olduğu inancıyla birlikte, Kur'an'ın söz söyleme sanatı, gelecekten haber verme, yazılım zamanındaki bilimsel seviyenin çok ilerisinde bilimsel temellere dayalı alegorik anlatımlar ve ifadeler içerdiği inancıyla ileriki zamanlardaki gelişmelerin bu ifadeleri doğruladığı, dolayısıyla Kur'an'ın taklit edilemez ve insanüstü bir kaynaktan geldiğine verilen isimdir. İslam'a göre eski peygamberlere verilen mucize gösterme yetkisi Muhammed'e gelince, bu, mucize kitap şeklinde ortaya çıkar.
Mehcer edebiyatı
Mehcer edebiyatı (Arapça: أدب المهجر), Lübnan, Suriye ve Filistin'den Amerika'ya göç eden Arap yazar ve şairlerin meydana getirdiği edebi bir akımdır. Cubran Halil Cubran, Mihail Nuayme ve Emin er-Reyhani, mehcer edebiyatının önemli simalarındandır.
Metin bilgisi
Metin, başı ve sonu ile kapalı bir yapı oluşturan göstergelerin art arda geldiği anlamlı yapıdır.[1] Birbirini izleyen, sıralı ve anlamlı bütünler oluşturan cümleler dizisidir. Bu diziliş rastlantısal bir durum olmayıp aksine yazar tarafından bilinçli olarak belli bir mantık sırasına göre yapılmıştır.[1]
Mu'ârada
Mu'ârada (Arapça: معارضة), yahut Türkçede kimi zaman yanlış transkribe edilen şekliyle mu'âraza, Arap edebiyatında ortaya çıkmış bir kavramdır. Bu olgu, ikinci bir edebiyatçının, kendi telif ettiği eserinde, şahsi yeteneklerini ortaya koymak suretiyle, başka bir edebiyatçıyla ilişkilendirilecek bir çalışma yapmasına işaret etmektedir. Bu nedenle mu'ârada kavramı, taklitçilik ve öykünmeyle ilişkilendirilebilmektedir. Mu'âradanın meydana gelebilmesi için, asgari olarak iki şairin iki farklı kaside söylemesi gerekmektedir. İlk şair, muayyen bir konuda, belirli bir beyit ve uyakta, ilk kasideyi söylemektedir. Ardından ikinci şair, ilk şairin söylediği şiirin bahir ve kafiyesinde başka bir kaside söylemektedir. Genellikle bu durumda iki kasidenin konusu da aynı olmaktadır.[1]
Mufâhara
Mufâhara (Arapça: مفاخرة), klasik Arap edebiyatında karşılıklı şekilde şiirlerle yapılan övünme mücadelesine verilen isimdir. Bu terim, fahr (övünme) sanatıyla da ilişkilidir ve her iki terim da aynı kökten türetilmiştir. İbn Manzûr muhâfara kavramını, bir kişinin övünme (fahr) aracılığıyla başka birine karşılık vermesi olarak tanımlamıştır. Hiciv ile fahr teması, aynı kasidenin içerisinde girift bir şekilde bir araya gelebilmektedir. Hicivleşmeler genellikle mufâharanın vazgeçilmez bir unsurudur. İslam öncesi dönemden itibaren Arapların mufâhara düzenlediği bilinmektedir.[1]
Munâfere
Munâfere (Arapça: منافرة), Arap edebiyatı altında, hiciv sanatıyla ilişkili olan bir olgudur. Munâferede, iki rakip taraf, bir yargıcın önünde belirli bir takım savları savunurlar ve birbirleriyle mücadeleye girerlerdi. Bu nedenle münâfereler, aslen mufâharanın farklı bir biçimidir. Arap hicvinin en kadim biçimlerine munâferelerde tesadüf edilmektedir. Munâfere organizasyonları, bilhassa İslam sonrasında gelişecek olan edebî tartışmaların filizlenmesine olanak sağlamıştır. İlk munâferelerin oldukça erken bir dönemde düzenlendiği düşünülmektedir.[1]
Nesîb
Nesîb (Arapça: نسيب) klasik Arap şiirinde, kasidenin giriş kısmına verilen isimdir. Klasik kaside daima nesîb bölümüyle başlamasa dahi, İslam öncesi dönemden itibaren kasidelerde girizgah mesabesinde sıklıkla kullanılmıştır. Bu kısımda genellikle aşk temalı anlatımlara değinilmektedir. Sevgilinin göç ettiği diyarlardan bahsedilmesi, sıklıkla rastlanan motiflerden birisidir[1].
Öğretici metinler
Öğretici metinler, bir konuda bilgi vermek, düşündürmek, yönlendirmek, uyarmak, düşünceleri değiştirmek, bir şeyleri haber etmek veya tanıtmak gibi amaçlar güdülerek yazılmış metinlerdir. Öğretici metinler ele alındıkları türlere göre farklılık göstermektedir. Öğretici metinlerde dil, göndergesel işlevindedir. Öğretici metinlerde içerik tekrarlamaları ile cümle akışını bozan ve söylenmesi güç olan kelimelere yer verilmez. Verilen bilgiler çeşitli gerekçeler sunularak kabul ettirilmeye çalışılır. Söz sanatları ve mecaz anlamlar ise çok fazla tercih edilmez. Öğretici metinlere: makale, fıkra, deneme, eleştiri, anı, biyografi, otobiyografi, söylev, mektup, söyleyişi, mülakat, röportaj, gezi yazısı ve haber yazısı gibi örnekler verilebilir.[1]
Rahîl
Rahîl (Arapça: رحيل), klasik Arap edebiyatında, klasik kasidenin dahili bölümlerinden birine verilen addır. Kadim Arap şairleri genellikle kasidelerine aşka ilişkin konulardan bahsedilen nesîb bölümüyle başlamaktadır. Nesîb bölümünün ardından, çoğu zaman çölde yapılan yolculukların konu edildiği rahîl bölümüne geçiş yapılmaktadır. Rahîl teması bir tür geçiş bölümüdür ve bu bölümü methiye, hiciv yahut fahriye gibi kasidenin ana temasını teşkil eden asli kısım izlemektedir[1].
Romantik Dönem
Romantizm, Klasik Roman akımına tepki olarak 18. yüzyılın sonlarında doğan ve Victor Hugo'yla birlikte büyük ün kazanan, insanın yaratma özgürlüğü önündeki her şeye karşı duran bir akımdır.[1] "En iyi kural, kuralsızlıktır" diyen romantikler, insanın duygularını, düş gücünü ve insanı düzeltmenin, toplumu düzeltmekle olabileceğini savunurlar.[2]
Santimantalizm
Santimantalizm (Fransızca: Sentimentalisme), ahlaki yaşamın ölçütü olarak duyguyu öne alan öğretilerin genel adıdır.  1750'li yıllarda rasyonalizmin düşüşe geçmesiyle Batı Avrupa edebiyat ve sanatında ortaya çıkan akımdır. İdeale ulaşırken mantık yerine içten ve doğal duygular kullanılır. İnsan deneyim ve duyguları doğa tasvirleriyle bir bütün halinde betimlenir. Sıradan insanın zengin iç dünyasına ilgi duyulur. Eserlerin ana temasını genelde aşk, arkadaşlık, üzüntü ve sıkıntı konuları oluşturur. İnsanın iç dünyasına duyulan ilginin psikolojinin temellerini attığı söylenir.
Sör Gawain ve Yeşil Şövalye
Sör Gawain ve Yeşil Şövalye (Orta İngilizce: Sir Gawayn and þe Grene Knyȝt) geç 14. yüzyıl Orta İngilizce'siyle yazılan bir romanstır. İki tür halk motifini: kafa kesme oyunu ve kazanç değiş tokuşunu birleştiren olay örgüsüyle en bilinen Arthur hikayelerinden biridir. Her biri bob ve wheel denilen kafiyelerle biten aliterasyonlu dizelerden oluşmuş bentlerle yazılmıştır.[1] Gal, İrlanda ve İngiliz hikâyelerinin yanı sıra Fransız şövalyelik geleneğinden de yararlanmaktadır. Bu, tipik olarak mertliğini test eden bir göreve giden bir kahramanı içeren şövalye romansının önemli bir örneğidir. J. R. R. Tolkien, Simon Armitage ve diğerlerinin modern İngilizce yorumlarında ve ayrıca film ve sahne uyarlamalarında popüler olmaya devam etmektedir.
Yaygın yanlış fikirler listesi
Bu liste, önemli konular hakkında en yaygın olarak bilinen yanlış anlamaları ve bilgileri içermektedir.
Yeraltı edebiyatı
Yeraltı edebiyatı, dili zincirlerinden kurtarmak için 19. yüzyılın ortaları ile 20. yüzyılın başlarında oluşmaya başlayan edebiyat akımı. Sert, aykırı, eleştirel, çoğunlukla gerçekle hayalin ince çizgisinde varolmaya çalışan yeraltı edebiyatı; alkolizmin, cinselliğin, sıradışılığın, küfrün dışa vurumudur. 
Kökleri yeteri kadar eşelendiğinde Marquis de Sade'e (1740-1814) kadar varılabilir. Sade, yazdıkları ile 'başkalarına acı çektirmekten hoşlanma' olarak adlandırılan 'Sadizm'in fikir babası olmuştur. Erotizm ve şiddetle ilgili kitapları yaşadığı dönemde epey yadırganmış hapse atılmıştır. Ancak yazdıkları başka yazarlara ilham kaynağı olmuştur. 
Birçok edebiyat kalıbını hiçe sayan yeraltı edebiyatı, Charles Bukowski'yi (1920-1994) tanımamıza neden olmuştur. 'Factotum', 'Kasabanın En Güzel Kadını' (The Most Beautiful Woman in Town), 'Pulp', 'Postane'(Post Office) eserlerinden sadece birkaçı. Özellikle de 'Factotum' yazarı daha iyi tanımamıza yardımcı olmakta. Bukowski, hayatının bir dönemini Henry Chinaski olarak ortaya sermekte çünkü. Yazar kitabında; çeşitli serseriliklerini, sürekli iş değiştirmesini ve kadınlarla olan ilişkilerini anlatırken kendisinin de bir yeraltı kahramanı olabileceğinin sinyallerini vermektedir. 
Son yıllarda daha hızlı gelişme kaydeden edebiyat, Chuck Palahniuk'un 'Dövüş Kulübü' (Fight Club) adlı eserinden 1999 yılında sinemaya taşmıştır ve hayran kitlesini arttırmıştır.
Zuheyr b. Ebî Sulmâ
Zuheyr b. Ebî Sulmâ (Arapça: زهير بن أبي سلمى) (520-609?), Câhiliye döneminin en meşhur Arap şairlerinden birisidir. Önemli bir muallaka ve hiciv şairidir.[1]
a.g.e.

a.g.e. ya da Loc. cit. (Latincede loco citatonun kısaltmasıdır), aynı esere göndermeleri yinelememek için dipnotlarda kullanılır. "Evvelce adı geçen eserde" demektir.
Açıklık (edebiyat)
Açıklık, duruluk, vuzuh, clarete bir yazıda belirtilmek istenen duygu ve düşüncelerin, herhangi bir ek yoruma veya açıklamaya gerek duymadan kavranabilir olmasıdır. Ayrıca güşâde,  rûşen, lâyıh olarak da anılır.[1]
Açlık Oyunları (seri)
Açlık Oyunları, Amerikalı yazar Suzanne Collins'in kaleme aldığı bir seridir. Bu seriyi oluşturan kitaplar Açlık Oyunları, Ateşi Yakalamak ve Alaycı Kuş'tur. Serideki kitaplar beyazperdeye de uyarlanmıştır. 2020 yılında üçlemenin geçtiği tarihten daha önceki dönemi ele alan Kuşların ve Yılanların Şarkısı isimli yeni bir devam kitabı yayınlanmıştır.
Ağustos Böceği ile Karınca
Ağustos Böceği İle Karınca, Ezop tarafından yazılmış olan fabl. Yazar, bu fabl ile  hayvanlara ahlâki karakterler vererek, onların şahıslarında bazı insan karakterlerini tenkid etmiştir. Fablın iki ana karakteri mevcuttur. Bunlar; Ağustos böceği ile karıncadır.
Âheng-i tasvîrî
Âheng-i tasvîrî, anlatılanları kelimelerin yapılışından, cümlelerin uzayıp kısalmasından, bazı sözlerin seslerinden yararlanarak canlandırma özelliğidir.
Akd ü hall
Akd ü hall, divan edebiyatında manzum bir yazıyı nesir, bir nesri manzum olarak yazma.[1] Kelime anlamı düğümleme ve çözülmedir. Akd, nesir hâldeki bir sözü vezne döküp şiirleştirmektir.[2] Zıddı hall ise, şiir hâlindeki bir sözü nesre çevirmeye denir.[3]
Aliterasyon
Aliterasyon edebi sanat türüdür. Şiir ya da düzyazıda bir uyum yaratmak amacıyla, aynı sesin veya hecenin tekrarlanmasına aliterasyon denir.[1]
Ana duygu (edebiyat)
Ana duygu, bir düşünceden çok duyguyu dile getirmek, okuyucu ya da dinleyiciye duyurmak, onların benliğinde yaşatmak amaçlı yazı ya da konuşmaların öne çıkarmak istediği asıl duygudur. Ana duygu bir metnin özünü oluşturur. Metinde bu duyguyu destekler durumdaki bütün yardımcı duygu ve düşüncelerdir.
Anagram
Anagram, bir sözcüğün veya sözcük grubunun harflerinin değişik düzenle başka bir sözcüğü veya sözcük grubunu oluşturmasıdır. Edebiyatta, bazı özel adların saklanması amacıyla yapılan bir incelik gösterisidir.[kaynak belirtilmeli] Özge – göze, Bahri - ihbar vb.
Anekdot
Anekdot (Fransızca: anecdote), Bir edebî eserde anlatılan olayın başlı başına ayrı bir bütünlük gösteren parçasıdır. Kısa öykü, fıkra, menkıbe anlamları da taşır. Fransızcadan Türkçeye geçmiştir.
Antik (edebiyat)
Eserin, çok eski olduğunu belirtmek için kullanılır. Grek ve Romalılardan kalma resim ve yontulara dendiği gibi, İlkçağ’a da antik devir denir.
Antik Yunan edebiyatı
Antik Yunan edebiyatı, en eski metinlerden kabaca Bizans İmparatorluğu'nun yükselişine kadar Grekçe yazılmış edebiyatı tanımlamaktadır. Antik Yunan edebiyatının en eski eseri İlyada ve Odysseia'nın iki destan şiiridir. Bu iki destan, Homerik İlahiler ve Hesiodos'un Teogoni ve İşler ve Günler adlı iki şiiri, Yunan edebi geleneğinin temel eserlerini oluşturmaktaydı.
Ara söz (edebiyat)
Bir cümlenin kuruluşunda açıklayıcı olarak kullanılan, kaldırıldığı zaman cümlenin anlamını bozmayan, iki virgül ya da iki çizgi arasına konulan kısım. İstidrat.
Araçsız üslûp
Araçsız üslûp, edebiyatta bir düşünceyi, duyguyu doğrudan doğruya söyleyenlerin ağzından aktarmak demektir.[1] Monolog ve diyaloglar araçsız üslûba örnektir.[1] Bu anlatım, yazıya, söze hareket, akıcılık ve canlılık verir.[1]
Artık mani
Artık mani ya da yedekli mani, düz manilerin sonuna uyakları aynı olan iki dize daha getirilerek yapılan manilerdir. Cinas kullanılmaz. Genelde birinci dizesinde anlam yüklüdür.[1]
Arzı Kız Efsanesi
Kırım'ın Mishor kasabasında destanlara konu olmuş, efsanevi Arzı Kız’ın (Mishor Kızı) öyküsüdür. Yolu buraya düşenler Mishor Kızı’nın sahilden 20-30 metre açıktaki bronz heykelini görebilir ve hemen karşısındaki dalgalı ve derin Karadeniz'e girebilme ayrıcalığını yaşayabilirler.
Asalet (edebiyat)
Asalet edebî eserlerde terbiye dışı, çirkin, bayağı, müstehcen, kaba ve argo sözlerden kaçınma. Edeb-i kelâm. Mümtâziyet. Tersi: Hasâset.
Askerî bilimkurgu
Askerî bilimkurgu, bilimkurgunun bir alt türüdür. Genellikle uluslararası, gezegenlerarası, veya evrenlerarası silahlı güçlerin çatışması üzerine kurulur. Çatışmalar detaylar üzerine kurulur. Öncelikli var olan karakterler genellikle askerlerdir. Hikâyeler askerî teknoloji ile ilgili detaylar, prosedürler, törenler ve askerî tarih içerir. Çatışma veya savaşlarda uzay gemileri sıklıkla kullanılan temalardır. Askerî öyküler tarihsel çatışmalarla paralellik gösterir.
Askı (edebiyat)
Saz şairleri arasındaki şiir yarışmalarını kazananlara verilmek üzere duvara tüfek, kılıç, heybe gibi çeşitli şeyler asılır. Bunlara askı, askıyı kazanmaya da askı indirmek denir.
Âşık kolu
Kol, usta çırak geleneği içinde, birbiri ardınca yetişen âşıkların, odak kimliğindeki usta âşığa bağlılık duyarak, ona ait üslûp, dil, ayak, ezgi, konu, hatıra ve hikâyelerin devam ettirildiği okuldur.
Ateş püsküren canavar
Mitoloji ya da fantastik edebiyatta ateş soluyan (ya da püsküren) canavar, ağzından ateş çıkarma yeteneğine sahip bir canavardır. "Ateş püskürten bir canavar" kavramı, tarih boyunca çeşitli mitolojik gelenekler tarafından ortak kullanılmış ve ayrıca fantastik edebiyatta geçen canavarların ortak bir özelliği olmuştur. Özellikle ateş püskürtme özelliği verilen ejderhalar ile başka tür canlılar bu canavarlar arasında yer almıştır. Ateş püskürtme gücünün kökenleri sihirden organik bir alev makinesine benzer biyolojik bir açıklamaya kadar değişmektedir.
Atf-ı tefsir
Atf-ı tefsir, edebiyatta, aynı anlamda olan iki sözcüğün yan yana kullanılmasıdır.
Atmosfer (edebiyat)
Atmosfer, bir edebi eserde yoğun olan zihni, ahlaki, duygusal ya da heyecan verici durumların tümü. Bir sanat eserinin alıcıda uyandırdığı kalite duygusu olarak da tanımlanabilir.
Attilâ İlhan Edebiyat Ödülleri
Attilâ İlhan Edebiyat Ödülleri, yazar Attilâ İlhan'ın anısına Attilâ İlhan Bilim Sanat Kültür Vakfı tarafından Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları'nın desteğiyle roman ve şiir dallarında verilen ödüllerdir.
Ayak (edebiyat)
Sazşiirinde genellikle ilk dörtlüğün ikinci dizesinde başlatılıp bütün dörtlüklerin son dizelerinde tekrarlanan Uyak ve Redif. Bazen bu sırayla dize de tekrarlanır.
Ayaklı koşma
Ayaklı koşma, Musammat koşmanın ilk dörtlüğünün ikinci ve dördüncü, diğer dörtlüklerin yalnızca dördüncü dizelerine beş hecelik küçük dize, ayak ekleyerek oluşturulan koşmalardır. Musammat ayaklı koşmaya, "musammat müstezat" da denir.
Bahariye (edebiyat)
Divan Edebiyatı'nda bir şiir türüdür. Baharın gelişini, doğadaki değişimleri, çiçeklerin açmasını, kelebeklerin uçmasını konu edinen kasidelerdir. Dönemlerindeki büyük kişilere sunulup ödüllendirilmek için yazılırlar. Hemen her divanda bir bahariye bulunması geleneği vardır. Hemen her divan şairinin de bir bahariyesi vardır.
Bahr-ı Tavîl
Bahr-ı Tavîl, vezinli, kafiyeli uzun nesir cümlelerden kurulan Divan edebiyatı nazım türü. Fe’ilatün, mefa’ilün, müstef’ilün gibi cüzler arka arkaya tekrarlanır. Türk edebiyatında çok az kullanılmıştır. Bu türün ilk örnekleri Ahmet Paşa tarafından verilmiştir.
Balat (edebiyat)
Balat (Fransızca: Ballade), dört parçadan oluşan nakaratlı bir Fransız nazım şeklidir. Manzum, masal ya da efsane anlamlarına da gelmektedir.14.yüzyılda doğmuş bir dans şarkısı olan Balat, kimi zaman gülünç kimi zaman da acıklı olaylar dile getiren bir şiir biçimidir. Üç uzun, bir kısa bentten oluşur. Bentlerin son dizeleri nakarattır ve hiç değişmeden yinelenir.
Bambu Kesicisinin Hikayesi
Bambu Kesicisinin Hikayesi (Japonca: 竹取物語 Taketori Monogatari) veya Prenses Kaguya'nın Hikayesi (かぐや姫の物語 Kaguya-hime no Monogatari)[1], Japon folkloru içeren 10. yüzyıl Japon monogatarisidir. En eski el yazması 1592 yılına dayansa da[2], en eski Japon nesir anlatısı olarak kabul edilir.[3][4] Hikayenin konusu, parlak bir bambu bitkisinin sapında bir bebek olarak keşfedilen Kaguya-hime adlı esrarengiz bir kızın hayatını ayrıntılarıyla anlatmaktadır.
Bárðar saga Snæfellsáss
Bárðar saga Snæfellsáss İzlanda sagalarından biridir. İzlanda'nın Snæfellsnes adlı yerleşim yerinde geçer. Öykünün ana karakteri Bárður Snæfellsás'tır. Bárður'ün, tehlikeli bir deniz yolculuğu sırasında Ingjaldur'ü Ingjaldshvoll'dan kurtarmasını konu alır.
Baskervillerin Köpeği (roman)
Baskervillerin Köpeği ya da Baskerville Tazısı (İngilizce: The Hound of the Baskervilles) Sir Arthur Conan Doyle'un 1902'de yayımlanan ve Dedektif Sherlock Holmes'un maceralarından birisini konu alan romandır. Bu macerada Holmes ve Dr. Watson Dartmoor'da Baskerville sülalesinin başına musallat olduğu söylenen bir canavarla mücadele etmektedirler.
Başsız Süvari
Başsız Süvari (Uykulu Kuytu Menkıbesi olarak da bilinir*[›]) (İng: The Legend of Sleepy Hollow) Washington Irving'in The Sketch Book of Geoffrey Crayon, Gent kapsamında yazdığı kısa hikâyelerden biridir. Hikâye Birmingham, İngiltere'de yazıldı ve ilk kez 1820'de yayımlandı. Irving'in eşlik eden hikâyesi "Rip Van Winkle" ile birlikte "The Legend of Sleepy Hollow" bugün hala okunmaya devam eden ilk Amerikalı masalları arasındadır.
Begin Oğlu Emren
Begin Oğlu Emren, 15. yüzyılda yazıya geçirildiği düşünülen Dede Korkut Hikâyeleri içerisinde yer alan hikâyelerden biridir.
Benekli Kordon
"Benekli Kordon" (Özgün adı: "The Adventure of the Speckled Band") İskoç yazar Sir Arthur Conan Doyle tarafından yazılan 56 kısa Sherlock Holmes hikâyesinden biridir. Akıl Oyunlarının Gölgesinde kitabında sekizinci sırada yer alan hikâyenin, Türkçede biri Benekli Kordon adıyla 1993'te Metis Yayınları'ndan ve diğeri Benekli Şerit Macerası adıyla 2013'te Everest Yayınları'ndan olmak üzere iki farklı çevirisi yayınlandı.[1]
Beng ü Bade
Beng ü Bade, Fuzuli'ye ait olan mesnevi. Azeri Türkçesinde yazılmıştır.[1][2]
Berceste
Berceste; edebiyatta öz, güzel, latif, ince anlamlı, kolayca hatırlanan, yapısı sağlam dize ya da beyittir.
Beş Hececiler
Beş Hececiler (Hecenin Beş Şairi, Hececiler, Hecenin Beş Ozanı), I. Meşrutiyet’ten sonra hece vezniyle ve konuşulan halk diliyle, Millî Edebiyat akımının görüşleri doğrultusunda şiir yazan beş şairin Türk edebiyatındaki genel adıdır.
Bilmece
Bilmece, bir şeyin adını anmadan niteliklerini üstü kapalı söyleyerek o şeyin ne olduğunu bulmayı dinleyene veya okuyana bırakan oyun, muamma.[1] Bilmecelerde sorular; betimsel bir düzey içinde abartılarak, kavram tersine çevrilerek ve değiştirilerek oluşturulur. İfade bir "soru cümlesi" olmak zorunda değildir. Bilmeceler birkaç kelimeden oluşan bir tümce halinde olabildiği gibi beyitler veya kıtalar halinde de olabilir. Pek çok bilmece tekerleme hâlindedir. Tüm bunlara ek olarak bilmeceler içinde birden fazla soru içerebilir ve çoklu cevaba sahip olabilirler.
Birinci şahıs anlatıcı
Birinci şahıs anlatıcı, bir öykünün bir kişi tarafından, kendi adına ve kendisi hakkında konuşarak anlatıldığı anlatım türüdür. Anlatıcı karakterlerden biridir.[1] Birinci şahıs anlatıcı tekil veya çoğul olabilir, eserdeki belli bir bakış açısını temsil eder.
Biyografi
Biyografi ya da yaşam öyküsü, bir kişinin yaşamını ayrıntılı bir biçimde açıklayan bir edebiyat türüdür. Kişi kendi hayatını anlatıyorsa buna otobiyografi, şairlerin yaşam hikâyesi anlatılıyorsa da buna tezkire denir. Biyografiler eğitim, iş, ilişkiler ve ölüm gibi temel olaylardan daha fazlasını içerir. Bir biyografi, bir konunun yaşam öyküsünü sunar, deneyimle ilgili samimi ayrıntılar da dahil olmak üzere yaşamlarının çeşitli yönlerini vurgular ve öznenin kişiliğinin bir analizini içerir.[1]
Buzdağı teorisi
Buzdağı teorisi (İngilizce: Iceberg Theory), Ernest Hemingway'e ait bir edebi yazım teorisidir.
Cemreviye
Cemreviye veya cemreviyye; Divan edebiyatında şairlerin cemrenin düştüğü dönemlerde yazdıkları bir kaside türüdür. Çok sık tercih edilmediğinden dolayı örneklerine az rastlanır. Cemre düşmesinin baharı müjdeleyici bir olay olması nedeniyle cemreviyeler bahariyelerin bir dalı olarak değerlendirilebilir. Teşbib (giriş) bölümü ile başlarlar ve geri kalan bölümlerde diğer kaside türleri ile aynı özellikleri taşırlar.[1]
Chilam Balam
Chilam Balam (okunuşuyla Çilam Balam) kitapları Mayalar’ın yurdunun İspanyollarca işgalinden sonraki iki yüzyıl sırasında Yucatan’da kaleme alınmış Maya el yazmalarıdır. Yukatek Mayacasıyla ve Latin alfabesiyle kaleme alınmıştır. Chilam sözcüğü «kahin» anlamına, balam sözcüğü ise "jaguar" anlamına gelir. Chilam Balam adının aslında, İspanyollar’ın geleceğini kehanetiyle önceden bildirmiş bir kahin-şamanın adı olduğu belirtilir.
Cihangir'de Bi Ev
Cihangir'de Bi Ev, Lombak mizah dergisindeki serilerden birinin adıdır. Yazan ve çizen Oky'dir.
Codex Regius
Codex Regius, Kraliyet Elyazması anlamına gelir ve Şiirsel Edda koleksiyonunun en önemli kısmıdır. Pek çok şiir için tek kaynak olması bakımından son derece önemli olan bu yazmalar, 13. yüzyılın ikinci yarısında, 1270li yıllarda buzağı derisinden yapılma parşömenlere yazılmıştır. 53 sayfadan günümüze ulaşan 45 sayfa bulunmaktadır. 1662'de dönemin Skálholt şehrinin psikoposu Brynjólfur Sveinsson'un onu III. Frederik'e armağan olarak vermesinden, Danimarka ve İzlanda hükûmetleri arasında 1971 yılında varılan bir anlaşma gereği İzlanda'ya geri getirilene kadar, Kopenhag'daki Kraliyet Kütüphanesi'nde kalmıştır.
Çatışma (anlatı)
Dramatik anlaşmazlık (İngilizce: Conflict), edebi metinlerde dramatik anlaşmazlık veya ihtilaf. Bir hikâye içerisindeki güçlerin karşı karşıya gelmesi veya çatışması ile oluşur. Latince'de conflictus anlamına gelen bu cümlenin kelime manası karşı karşıya gelme, müsademe, çatışma anlamına gelmektedir.[1]
Çerçeve öykü
Çerçeve öykü ya da çerçeve anlatı, içinde başka bir öykü barındıran öykülerdir.[1] Başka bir deyişle, "öykü içinde öykü" veya "öyküler dizisi" barındırır.[1] Binbir Gece Masalları, Decameron, Canterbury Hikâyeleri, Heptaméron gibi tanınmış örnekleri bulunmaktadır.[1] Türk edebiyatınde Muhayyelât ile Müsameretname bu tekniğin kullanıldığı ilk eserlerdir.[2]
Çiftdüşün
Çiftdüşün, birbiriyle çelişen iki düşünceyi zihinde bir arada tutma ve bu düşüncelerin ikisine aynı anda inanma durumudur. Çiftdüşün ikiyüzlülükle ilişkilidir, ancak ondan farklıdır.[1]
Çin edebiyatı
Neredeyse her kültürünün edebiyatı gibi Çin edebiyatı, hem geçmişte hem de günümüzde toplumun ve yaşamın yansıması olmanın yanı sıra tek başında bir siyasi meseledir. Mükemmel okuma ve yazma beceri ve belagat sahipleri sıklıkla yüksek seviyede memurluk statüsünü kazanırlardı. Bu durum ayrıca çoğunlukla etkin şekilde Çin felsefesinin gelişiminde katkıda bulunma fırsatını sağlardı. Üstelik bazı krallar şair ya da edebiyatçı olarak başarı elde etmiştir.
Çin'in Dört Büyük Klasik Romanı
Çin’in Dört Büyük Klasik Romanı (Çince: 四大名著; pinyin: Sì Dà Míngzhù), uzmanlarca Çin edebiyatının en önemli ve en etkileyici kabul edilen kurgusal eserleridir. Bu dört kitap, Konfüçyüsçülük ile ilgili Dört Kitap ile karıştırılmamalıdır.
Çirkin Ördek Yavrusu
"Çirkin Ördek Yavrusu" (Danca: Den grimme ælling), Danimarkalı şair ve yazar Hans Christian Andersen tarafından yazılmış edebi masal. İlk defa 11 Kasım 1843 tarihinde, Andersen tarafından yazılmış üç farklı hikâye ile birlikte Kopenhag, Danimarka'da yayınlanmış ve daha sonra pek çok defa opera, müzikal ve animasyon filmlere uyarlanmıştır.
Çocuk edebiyatı
Çocuk Edebiyatı, çocuklar için konuları, karakterleri ve kullanılan dil özelleştirilerek hazırlanan edebî eserlerin oluşturduğu edebiyat koludur.
Çocukluk (roman)
Çocukluk (Rusça: Детство, Detstvo), popüler Rus edebiyat dergisi The Contemporary'in Kasım 1852 sayısında L. N. baş harfleriyle yayınlanan Leo Tolstoy'un yayınlanmış ilk romanıdır.[1]
Deme
Halk edebiyatının "tasavvufi halk edebiyatı" ya da "tekke edebiyatı" denilen türü 12. yüzyılda Ahmed Yesevi ile başladı. Ama Anadolu’nun bu alandaki ilk ve en büyük şairi Yunus Emre’dir. Anadolu’da 19'uncu yüzyıla değin çeşitli tarikatlarla gelişen bu edebiyat geleneğinin sürmesinde en önemli rolü Alevi-Bektaşi ve Melami-Hamzavi şairler oynadı.
Derviş Ali
Derviş Ali, Sivas, Şarkışla, Emlek yöresi halk şairlerindendir. Derviş Ali’nin iki şiirinde 1856 ve 1860 tarihleri geçmektedir. Bu nedenle XIX. yüzyılda yaşadığı tahmin edilmektedir. Şiirlerinde, Yeniçeriliğin kaldırılışından sonra Anadolu ve Rumeli'deki Bektaşi tekkelerinin kapatılmasından duyduğu üzüntüyü ve birçok sosyal konuyu dile getirmiştir. Coşkulu sade bir söyleyişi vardır. İnançlarını ve sevgisini basite düşmeden yalın bir dille söylemiştir. Çağına göre duru bir dil kullanmıştır.
Deus ex machina
Deus ex machina (deī ex māchinīs, çoğulu deus ex māchinā) (okunuşu: deus eks makina); bir kurgu veya dramada beklenmedik, yapay veya imkânsız bir karakter, alet veya olayın senaryo akışı içinde beklenmedik bir yerde aniden ortaya çıkması, örneğin anlatıcının bir anda uyanıp her şeyin rüya olduğunu anlaması veya aniden ortaya çıkan bir meleğin sorunları çözmesi için kullanılan Latince kalıp.[1] Birebir çevirisi "makineden tanrı" olup Antik Yunan tiyatrosunda bir tanrıyı canlandıran karakterin bir vinç (machina) yardımıyla yukarıdan indirilmesi anlamında kullanılmaktaydı.
Digenis Akritas
Digenis Akritis (başka yazılışları ile Digenis Acritas, Digenis Acritis, Digenes Acrites, Digenis Akritas veya Digenis Akrites; Yunanca: Διγενῆς Ἀκρίτης; IPA: [ði.ʝe.'nis a.'kri.tis]), Yunan folklorunda Διγενῆς Ἀκρίτας (IPA: [a.'kri.tas]), Türk Folklorunda ise Battal Gazi olarak bilinir, Akritik şarkıların en ünlüsüdür.
Dönüm (anlatım)
Dönüm ya da Dönüm noktası hikâye söyleme sanatında en yüksek gerilimin, dramın ya da çözümü verilmiş aksiyonun başladığı noktadır.[1][2]
Drama
Drama, lider ve katılımcıların atölye ortamında rol oynama, doğaçlama gibi tiyatro tekniklerini kullanarak bir olayı, anıyı, kavramı, konuyu, düşünceyi canlandırmasıdır.[1] Sözcük kökeniyle ilgili birçok görüş vardır. Birçok kaynak Drama şehrinde büyük olasılıkla TrakyalIların yaşadığını, bunun uzun bir süre önce şehirde bulunan kitabelerdeki Trakyalı isimleriyle de desteklendiğini göstermektedir. Buna göre 'Drama' (Trakya kökeniyle) “bir tepe ve bol su yanındaki yer” anlamına gelmektedir.[2]
Droplaugarsona saga
Droplaugarsona saga, muhtemelen 1400'lü yıllarda yazılmış bir İzlanda sagasıdır. Droplaug'un oğulları Grímr ve Helgi'nin yetişkinliklerini konu alır. Fljótsdæla saga'da da tıpkı burada olduğu gibi iki erkek kardeş anlatılır ve bu iki sagada, ayrıntılar oldukça farklı olsa da öykünün gidişatı da dahil olmak üzere epey ortak nokta vardır. Fakat bu etkileşim pek çok İzlanda sagasında görülmüştür; bu bakımdan olağandışı bir durum söz konusu değildir.
Dünya edebiyatı
Dünya edebiyatı, bazen dünya ulusal edebiyatlarının toplamını ifade etmek için kullanılır ancak bu genellikle eserlerin menşei ülkelerinin ötesinde daha geniş bir dünyaya yayılmasını ifade eder. Geçmişte çoğunlukla Batı Avrupa edebiyatının şaheserleri için kullanılan dünya edebiyatı, bugün küresel bağlamda giderek daha fazla görülmektedir. Günümüzde okurlar, dünyanın dört bir yanından gelen eşsiz eserlere mükemmel çevirilerle erişebilmektedir ve 1990'ların ortasından bu yana, ulusal gelenekler üzerindeki küresel süreçlere yapılan vurgunun hem estetik hem de politik değerleri ve sınırlamaları ile ilgili canlı bir tartışma ortaya çıkmıştır.
Düzensiz leff ü neşr
Düzensiz leff ü neşr (müşevveş), leff ü neşr söz sanatının bir türüdür. Eğer paralellik kurulan öğeler, ters bir sıra ilişkisi ile verilirse ya da sıra ilişkisi bulunmazsa buna düzensiz leff ü neşr denir. Batı edebiyatındaki karşılığı kiyazmadır.
Edebi eleştiri
Edebi eleştiri; edebiyatın incelenmesi, değerlendirilmesi ve yorumlanmasıdır. Modern edebiyat eleştirisi genellikle edebiyatın amaç ve yöntemlerinin felsefi tartışması olan edebiyat teorisinden etkilenir. İki aktivite birbiriyle yakından ilişkili olsa da edebiyat eleştirmenleri her zaman olmamakla birlikte teorisyen değildir. Edebi eleştiri genellikle makale veya kitap şeklinde yayımlanır. Akademisyen edebiyat eleştirmenleri edebiyat bölümlerinde ders verir ve akademik dergilerde yazılarını yayımlarken daha popüler eleştirmenler incelemelerini geniş çaplı dergilerde yayımlar.
Edebî modernizm
Edebi modernizm ya da modernist edebiyat 19. yüzyılın sonu ile 20. yüzyılın başında Avrupa ve Kuzey Amerika'da ortaya çıkmış, şiir ve düzyazıda kullanılan geleneksel yöntemlerden ayrılan bir tekniğin uygulandığı yazınsal akımdır.[1] Ezra Pound'un "Make it new." adlı yapıtındaki yazınsal biçim ve ifade tarzı edebi modernizme örnek gösterilebilir.[2] I. Dünya Savaşı'nın neden olduğu korku toplumsal varsayımların yeniden değerlendirilmesini zorunlu kılmış; edebi modernist yazarlar bu değişimin sonuçlarını yapıtlarına yansıtmıştır.[3]
Edebi tarz
Edebi tarzlar (veya edebi türler), edebi eserlerin bir kategorilendime biçimidir. Tarzlar edebi teknikler, ses, içerik ve kurgusal eserler söz konusu olduğunda eserin uzunluğu ile belirlenebilir. Tarzlar eserlerin yetişkin, gençlik ve çocuk olarak sınıflandırılabileceği yaş kategorileri ile karıştırılmamalıdır. Bunun yanı sıra çizgi roman gibi kategorileri kapsayan format ile de karıştırılmamalıdır. Tarzlar arasında ayrımlar genellikle esnektir ve pek çok tarzın alt tarzları bulunur.
Edebiyat teorisi
Edebiyat teorisi, edebiyatta bir eleştiri akımıdır. Sıkı bir anlamda edebiyat doğasının ve edebiyat analiz yöntemlerinin sistematik çalışmasıdır.[1]
Egzotik roman
Egzotik roman. Uzak ve yabancı ya da bilinmeyen ülkelerin doğa ve insanlarını anlatan roman türüdür. Bu romanların içeriğini yaşayan insanlar yaşanan mekanlar oluşturur. Gözlemlere dayanır.
Enigma (kitap)
Enigma enigma makinesini anlatan ilk türkçe kitap olup TÜBİTAK yayınları tarafından yayınlanmıştır.Süleyman Sevinç tarafından yazılan kitap Bilim Kitabı kategorisinde bulunmaktadır.[1]
Envârü'l-âşıkîn
Envâru'l-Âşıkīn (Âşıkların Nurları), Osmanlı döneminde mutasavvıflar arasında meşhur olan dînî  ve didaktik (öğretici) bir eserdir. Yazıcıoğlu Muhammed Bîcân’ın Meģarib’üz-Zamân adlı Arapça eserinin tercümesini kardeşi Yazıcıoğlu Ahmed Bîcân yapmıştır.
Epik fantezi
Epik Fantezi, fantastik edebiyatın gerçek dünyadan uzak, hayali bir ikincil dünyayı geçen bir alt türüdür. Epik fanteziye verilebilecek örnekler, Yüzüklerin Efendisi üçlemesi Buz ve Ateşin Şarkısı serisi, ve Hobbit olabilir.
Eşek (Şrek)
Eşek, William Steig tarafından yaratılan ve DreamWorks Animation tarafından Şrek serisi için uyarlanan kurgusal bir karakterdir. Eddie Murphy tarafından seslendirilmiştir. Eşek antropomorfik bir eşektir ve görünüşü Perry adlı minyatür bir eşeğe göre modellenmiştir.[1] Gri kürklü, kahverengi gözlü ve siyah yeleli olarak tasvir edilmiştir. Seride, Şrek'in yardımcısı ve en iyi arkadaşı, Dragon'un kocası ve Dronkeys'in babasıdır.
Ezop Masalları
Ezop Masalları veya Ezop Fablları, M.Ö. 6. yüzyılda yaşadığı varsayılan Eski Yunan masalcı Ezop tarafından anlatıldığına inanılan fabllardır.
Fabl
Fabl ya da Öykünce sonunda ders verme amacı güden, güldüren, düşündüren ve genellikle manzum öykülerdir. İnsana ait bir özelliğin insan dışında bir varlığa verilmesidir. Fablların kahramanları genellikle hayvanlardır. Ama bu hayvanlar insanlar gibi düşünür, konuşur ve insanlar gibi davranır.[1]
Fabliau
Fabliau (çoğulu: fabliaux) Fransa'nın kuzeydoğusunda 1150 ile 1400 yılları arasında halk şairleri tarafından yazılan, komik ve çoğu zaman anonim hikâyelerdir. Bu hikâyeler genellikle cinsel müstehcenlik ve aksi, uyumsuz yaklaşımlardan dolayı tanınıyor Fabliaux arasında hem kiliseye, hem de soylular sınıfına karşıt masallar olarak yorumlanmıştır. Giovanni Boccaccio'nın Decameron ve Geoffrey Chaucer'ın Canterbury Hikayeleri fabliau masallarından etkilenmiştir. Howard Bloch'a göre, fabliaux Avrupa'da edebi gerçekliğin ilk ifadesidir.
Fahriye (edebiyat)
Fahriye (Arapça: فخرية), bir edebiyat terimi. Bazen fahr terimi, fahriye kelimesiyle eş anlamlı olarak kullanılabilmektedir.
Fantastik edebiyat
Fantastik edebiyat veya fantezi edebiyatı, gerçeğe dayalı olmayan yazılı anlatım tarzıdır. Genelde hikâye, roman, oyun ve drama gibi yazım biçimlerini içerir. Klasik fantezi edebiyatının en tanınmış örnekleri arasında masalların bir kısmıyla birlikte Alice Harikalar Diyarında gösterilebilir. Modern fantezi edebiyatının tanınmış örnekleri arasında J.R.R. Tolkien'in Hobbit, Yüzüklerin Efendisi, Ursula K. LeGuin'in Yerdeniz Büyücüsü ve C.S. Lewis'in Narnia Günlükleri gibi eserleri sayılabilir.
Faust
Faust, bir klasik Alman efsanenin başkişisi. Gerçek bir tarihi kişi olan simyacı-doktor Johann Georg Faust'a dayanmaktadır. Çok başarılı ama hayattan memnun olmayan bir alim, onu şeytan ile bir anlaşma yapmasına sürükler, ruhunu sınırsız ilim ve dünyevi zevkler için değiş tokuş etmesine sebep olur. Faust efsanesi yıllar içinde tekrar tekrar yorumlanan birçok edebi, sanatkârane, sinematik ve müziksel eserlerin esası olmuştur. Faust ve ilgili Faustian sıfatı (şeytanla pazarlık), dünyevi güç ve başarı için manevi değerlerden vazgeçen hırslı bir kişinin durumunu ima eder.[1]
Fıkra
Bir İngiliz, bir Fransız ve bir Alman birlikte bara girmişler. Barmen, "Yine mi siz?" demiş.
Fon karakter
Fon karakter ya da Fon kişi, dekoratif unsur durumundaki kahramanlardır.[1]
Forum (edebiyat)
Forum, insanları yakından ilgilendiren bir konuda konuşmacıların yanında dinleyicilerin de söz alarak tartışmaya aktif katıldığı tartışma türlerinden biridir.
Fransa'da Yazılan Mektuplar
Fransa'da Yazılan Mektuplar Helen Maria Williams tarafından 1790-1796 seneleri arasında yazılmış bir dizi mektuptur. Mektupları ingiliz okurları için yazan Maria bu mektuplarında çoğunlukla Fransız İhtilalinden bahsetmiştir. Bu mektupların en ünlü olanı 1790 yılında yazdığı ilk ciltidir.[1]
Gargantua ve Pantagruel
Gargantua ve Pantagruel, François Rabelais'in bir baba ile oğlunun hikâyelerinden oluşan ve gayet açık saçık bir fantastik güldürü olan felsefi eseri ve baş yapıtıdır.
Garip hareketi
Garip hareketi, garip akımı ya da birinci yeni[1] olarak bilinen; Orhan Veli Kanık, Oktay Rifat ve Melih Cevdet Anday'ın öncülüğünü yaptığı şiir hareketidir. Türk şiirinde o güne kadar yer etmiş kalıp ve anlayışlardan kurtulmak gerektiğini savunur ve biçimciliğe, duygusallığa karşı çıkıp söyleyiş güzelliğini esas alır. 1941'de Orhan Veli, M. Cevdet Anday ve Oktay Rıfat üçlüsü, şiirde var olan aşırı duygusallığa, şairaneliğe, basmakalıp söyleyişe başkaldıran şiirlerini Garip adıyla bir kitapta topladılar. Kitabın kapağına ise "Bu kitap, sizi, alışılmış şeylerden şüpheye davet edecektir" yazılı bir ibare koymuşlardır.[2] Kitaba koyulan Garip adı zamanla hem üç şairi yansıtan bir kimlik kazandı hem de Türk şiirinde yeni başlayan akımı yansıttı. Orhan Veli Kanık 1941 yılında yazdığı Garip ön sözünde edebiyata dair görüşlerini açıklayarak Ahmet Haşim'in Piyale^ ön sözüne bir cevap verdi, ayrıca da Faruk Nafiz Çamlıbel ile zirveye çıkan memleket şiirine de karşı çıktı. Orhan Veli estetik ve söz oyunlarına dayalı şiirden daha çok anlama dayalı şiir savunusunu Garip'in ön sözünde şu sözlerle açıklayacaktı: "Şiir bütün hususiyeti edasında olan bir söz sanatıdır. Yani tamamıyla manadan ibarettir."[3]
Genç yetişkin kurgu
Genç yetişkin kurgu, 12 ila 18 yaş arası okurları hedefleyen bir kurgu kategorisidir.[1] Gençleri hedefleyen türün okuyucularının yaklaşık yarısı yetişkin bireylerdir.[2] Genç yetişkin kurgu daha çok, çocuk romanları ile yetişkin edebiyatı arasındaki geçişi yumuşatmak için geliştirilmiştir.
Geraylı
Geraylı aşık şiirinde kullanılan türlerden biridir.Sekizli hece vezni ile söylenir. Yapısı Anadolu'daki semaileri hatırlatan bir şekildir.Türkçenin konuşulduğu bazı yerlerde "sekizli" diye de adlandırılır.Hece sayısı sekize uymayan bazı geraylıların ise bir derleme hatası olduğu açıktır.
Tarihte Türk boylarından birinin adı olan Geray kabilesinden geldiği anlaşılan geraylı, Azerbaycan âşık edebiyatında bir şiir şeklinin de adı olmuştur. Türkiye sahasında görülmeyen geraylı, sadece âşık edebiyatında ya da halk edebiyatında değil, yazılı ve çağdaş Azerbaycan edebiyatında da kullanılmıştır. Azerbaycan âşıkları arasında ‘geraylı çağırmak’, ‘geraylamak’, ‘geraylı okumak’ vb. şekillerde deyim olarak da kullanılır.Ayrıca, Azerbaycan âşıkları tarafından adından âşık havası / âşık makamı da icat edilmiştir.[1]
Gísla saga
Gísla saga (Türkçe: Gísli'nin sagası), konusu İzlanda'nın kuzeybatısında geçen bir İzlanda sagasıdır. 13. yüzyılın ilk yarısında yazıya geçirildiği düşünülmektedir. Çok bağlı olduğu süt kardeşinin öcünü aldığı için düşmanları tarafından cezalandırılan, kanundan kaçan şair Gísli Súrson'un başından geçenler anlatılır. Zengin doğa betimlemeleri içeren sagada, Gísli'nin kendisinin yazdığı pek çok şiirin bulunduğu da iddia edilmiştir.
Gizem kurgu
Gizem kurgu, genellikle gizemli bir olay ya da çözülmesi gereken bir suç içeren bir kurgusal tarzdır. Çoğunlukla kapalı bir şüpheli çemberi ile, her şüpheliye genellikle güvenilir bir neden ve suçu işlemek için makul bir fırsat sunulur. Ana karakter çoğu zaman, okuyucuya sunulan gerçeklerden mantıksal çıkarım yoluyla gizemi çözen bir dedektiftir. Bazen gizemli kitaplar kurgusal değildir.[1] Gizem kurgu, bulmacanın veya gerilim unsurunun ve onun mantıksal çözümünün (whodunit) üzerinde olduğu dedektif hikayeleri olabilir. Gizem kurgu, eyleme ve cesur gerçekçiliğe odaklanan sert kaynatılmış dedektif hikayeleriyle karşılaştırılabilir.
Güney Rönesansı
Güney Rönesansı, Güney ABD yazınının 1920'ler ve 30'larda yaşadığı canlanma dönemidir. William Faulkner, Caroline Gordon, Elizabeth Madox Roberts, Katherine Anne Porter, Allen Tate, Tennessee Williams ve Robert Penn Warren gibi yazarların öncülüğünde gelişmiştir.
Günlük
Günlük ya da günce, bir kişinin yaşadıklarını, duygu ve izlenimlerini, tarih belirterek günü gününe anlatmasıyla oluşan edebî türdür. Günlükler her gün yazıldığı için çoğunlukla kısadır. Bu yazılar yazarın yaşamından izler taşır. Anı ile günlük çoğu zaman karıştırılmaktadır. Günlük adından anlaşılacağı üzere; yaşanırken, günü gününe yazılır. Anı ise aradan zaman geçtikten sonra yazılır.[1]
Hænsna-Þóris saga
Hænsna-Þóris saga, İzlanda sagalarından biridir. Hænsna-Thorir ("Tavuk-Thorir") lakaplı, varlıklı ama tanınmamış İzlandalı bir çiftlik sahibinin hikâyesini anlatır.
Hallfreðar saga
Hallfreðar saga bir İzlanda sagasıdır. M.S. 1000 yılları civarında yaşamış Hallfreðr Vandræðaskáld adlı bir şairin hikâyesini anlatır. Saganın içerisinde pek çok aşk hikâyesine de değinilmiştir.
Hayran kurgu
Hayran kurgu, bir eserin hayranları tarafından karakterleri ya da olaylar hakkında, yaratıcısından ziyade bu çalışmanın hayranları tarafından yaratılan orijinal kurgusal eserlerdir. Hayranlar, yaratıcının karakterlerini ve olayları koruyabilir veya kendi karakterlerini de ekleyebilirler. Özellikle internetin ortaya çıkışından bu yana, hayranlar tarafından oluşturulan popüler bir çalışma biçimidir.
Hayy bin Yakzan
Hayy bin Yakzan (Arapça: حي بن يقظان "Uyanık Oğlu Hay"; Latince: Philosophus Autodidactus "Kendi Kendini Eğitmiş Felsefeci"; İngilizce: "The Improvement of Human Reason: Exhibited in the Life of Hai Ebn Yokdhan"), 12. yy. Endülüs'de İbn-i Tufeyl tarafından yazılan aydınlanma ve felsefi roman.
Hece ölçüsü
Türkçe’de heceler uzunluk kısalık bakımından hemen hemen aynı değerdedir. Bu yapısal özellik şiirde hece ölçüsünün kolayca kullanılmasına imkân verir. İlk yazılı Türk edebiyatının ürünleri olarak bilinen Göktürk Yazıtları’nda şiir bulunmamasına rağmen şiirsel özellikler taşıyan ve hece ölçüsüne uyan bölümler vardır. Kaşgarlı Mahmut’un Divanü Lugati’t Türk eserindeki şiirler de hece ölçüsüyle yazılmışlardır. Türklerin İslamiyet’i kabulünden sonra divan edebiyatı ve aruz ölçüsünün yaygınlaşması hece ölçüsünün yalnızca tekke ve aşık edebiyatına özgü bir ölçü olmasına yol açtı.
Hedda Gabler Diye Bir Kadın
Hedda Gabler Diye Bir Kadın, Murathan Mungan'ın Kırk Oda adlı öykü kitabında yer alan hikâyedir. Mungan'ın bu hikâyesini Yunanca'ya çeviren Anthi Karra, öyküyü çevirirken üç ayrı ülkede, üç ayrı dilde, üç ayrı yorumla Hedda Gabler oyununu izledi.[1]
Heike Monogatari
Heike Monogatari (Japonca: 平家物語; "Heike'nin Hikayesi"), 12. yüzyılın sonunda Genpei Savaşı'nda (1180-1185) Taira ve Minamoto boyları arasında Japonya'nın kontrolü için mücadelenin 1330'dan önce derlenen bir destandır. Heike (平家), Taira boyunu ifade etmekte olup "Hei", Taira'nın ilk kanji karakterinin alternatif bir okumasıdır.
Hikâye yapısı
Öykü yapısı, bir öykü yazılırken bağlı kalınan edebi yapıya verilen isimdir. Genel olarak serim, düğüm ve çözüm bölümlerinden oluşur.[1]
Hugo Ödülü
Hugo Ödülü, her sene bir önceki yıl ortaya konan en iyi bilimkurgu ve fantezi çalışmalarına çeşitli kategorilerde verilen ödül. Ödülün ismi, öncü bilimkurgu dergisi Amazing Stories'in kurucusu Hugo Gernsback'ten gelir. İlk olarak 1953 yılında verilen ödül, 1955'ten beri aralıksız her yıl sahiplerini bulmaktadır.
Hüsn-i ta'lil
Hüsn-i ta'lil, nedeni bilinen bir olay, olgu ya da durumun gerçek nedenini bir yana bırakıp; onu hoşa gidecek hayalî bir nedenle açıklama ve anlamlandırma sanatıdır. Her olayı veya olguyu güzel bir sebebe bağlama sanatı da denilebilir.
Hypermestra'nın Yargısı
Hypermestra'nın Yargısı, Aiskhylos tarafından yazılmış yunan tragedyalarından biridir. Mitolojik bir kişilik olan, Danaos kızlarından Hypermestra'nın babasının isteğine karşı gelerek kocası Lynkeus'u gerdek gecesi hançerlemeyişini ve babasının sözünü dinlemediği için Argos mahkemelerince yargılanışını konu edinmektedir. Sonunda Hypermestra mahkeme tarafından suçsuz bulunarak beraat eder. Aiskhylos'un bu tragedyası günümüzde kayıptır.
İçimizdeki Şeytanlar
İçimizdeki Şeytanlar, Nihal Atsız'ın 1940 yılında yayımladığı on altı sayfalık çalışmasıdır.[1] Atsız, Sabahattin Ali'nin İçimizdeki Şeytan eserine karşılık olarak İçimizdeki Şeytanlar adından bir broşür hazırlar.[2] Atsız'a göre Sabahattin Ali, bu romanı ile milliyetperverliği kötülemeye ve Türkçüleri fena göstermeye yeltenmiştir.[2]  Broşürün 1 ve 3. sayfaları arasında kitabın özeti yer almaktadır. Atsız, kitabın özetine yer verirken yer yer Sabahattin Ali'nin yazarlığını küçümsemiştir.[3] Atsız, broşürde ayrıca Sabahattin Ali'nin Rum kökenli olduğunu ileri sürer.[2]
İgor Destanı
İgor Destanı veya Prens İgor Destanı (Rusça: Слово о полку Игорeве / Slovo o Polku Igoreve) (Eski Doğu Slav dili: Слово о плъку Игоревѣ / Slovo o plŭku Igorevě), Novgorod-Seversk prensi İgor Svyatoslaviç (d. 1151 – ö. 1202)'in 1185 yılında Kumanlara karşı giriştiği başarısız seferini konu alan destandır. Ritimli bir şiir diliyle anlatılır.
İhtira
İhtira (Arapça: اختراع; ihtirā) "Yeni bir şey bulma, türetme, vücuda getirme, getirilme" manalarına gelen sözcük. Edebî bir terimdir. Edebiyatta daha önce hiçbir şair veya yazarın kullanmadığı (yeni) sözcük, deyim ve üslupları tanımlar.
İkinci şahıs anlatıcı
İkinci şahıs anlatıcı, bir edebi metinde ana kahramana anlatıcının ikinci şahısla hitap etmesini anlatmak için kullanılan bir edebiyat terimidir. Türkçede bu iş için "sen" veya "siz" zamirleri kullanılabilir.
İnsan Ne İle Yaşar?
İnsan Ne İle Yaşar, 1885'de Rus yazar Lev Tolstoy'un yazdığı kısa hikâyedir. 1885'de yayınlanan İnsan Ne İle Yaşar ve Diğer Hikayeler adlı kitapta yer alan kısa öykülerden biridir.
İntak
İntak ya da dillendirme[1],bir edebi sanattır. Kişileştirilen bir varlığın konuşturulmasına denir. Daha çok şiirde ve fabl türü hikâyelerde kullanılır.[2]
İrsal-ı mesel
İrsal-ı mesel, atasözlerini kullanarak yapılan bir söz sanatıdır. İrsal, göndermek, mesel ise atasözü manasına gelir. Şiirde anlamı pekiştirmek, anlaşılır kılmak için yazıya konuyla ilgili atasözü koyarak yapılır.
İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Türk Dili ve Edebiyatı Dergisi
İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Türk Dili ve Edebiyatı Dergisi (TUDED), İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi tarafından 1946 yılından beri İstanbul'da yayımlanan Türkoloji dergisi.[1] Uzun süre yıllık olarak çıkarılan derginin bazı sayıları birleştirilerek yayımlanmıştır. Son yıllarda Haziran ve Aralık dönemlerinde iki kez yayımlanmaya başlamıştır. Kurucusu Ahmet Caferoğlu'dur. İlk 30 sayısının makale dizini derginin 30. sayısındaki tanıtmalar bölümünde verilmiştir.
Jacob Tonson
Jacob Tonson (1655-1736) Yaşlı Jacob Tonson olarak da bilinir,  18. yüzyıl İngiliz kitap yayıncısıydı.
Japon edebiyatı
Japon edebiyatı, yaklaşık iki bin yıllık bir sürece yayılmıştır. İlk dönem çalışmaları çoğunlukla Çin ve Çin edebiyatıyla olan kültürel iletişimden etkilenmiş ve Klasik Çince olarak yazılmıştır. Hint edebiyatı da Budizmin Japonya'da yayılmasına bağlı olarak, Japon edebiyatında etkili olmuştur. Nihayet, Japon edebiyatı Japon yazarların Japonya hakkında eserler vermeye başlamasıyla kendisine özgü, ayrı bir tarz geliştirmiştir. Öte yandan Çin edebiyatı ve Klasik Çince etkisi Edo döneminin sonuna dek sürmüştür. Japonya'nın 19. yüzyılda limanlarını batı ticareti ve diplomasisine açmasından bu yana, batı ve doğu edebiyatları birbirini güçlü şekilde etkilemiştir. Bu etki günümüzde de görülmektedir.
Kadın edebiyatı
Kadın edebiyatı, temel olarak kadını ve kadın olmanın sorunlarını işleyen, genellikle kadın yazarlar tarafından yazılan eserleri kapsar.[1]