aerdincdal/tr_wikipedia_ddo_qa huggingface dataset:
Kıvırcık Çalıdibi
Kıvırcık Çalıdibi, Rick Riordan'ın Percy Jackson ve Olimposlular serisi için yarattığı, kurgusal karakterden birisidir. O, 
Yunan mitolojisine göre, bedeninin üst kısmı insan, alt kısmıysa keçi olan bir satirdir.
O, bol bir kot pantolon, sahte ayakkabılar ve beresiyle vücudunun keçi olan kısmını gizler. Kıvırcık'ın en büyük amacı, Pan'ı bulmak ve araştırma ruhsatını almaktır.
Kızıl Kral
Kızıl Kral veya Kırmızı Kral, Lewis Carroll'un fantezi romanı Aynanın İçinden'de adı geçen bir karakterdir.
Kızıl Kraliçe (Aynanın İçinden)
Kızıl Kraliçe, Lewis Carroll'un fantezi romanları Alice Harikalar Diyarında ve Aynanın İçinden'de adı geçen bir karakterdir.
Korkut Ata
Korkut Ata (Dede Korkut), Oğuz Türklerinin eski destanlarında yüceltip kutsallaştırılmış; bozkır hayatının geleneklerini ve törelerini çok iyi bilen, kabile teşkilatını koruyan yarı-efsanevi  bir  bilgedir ve Türkler’in en eski destanı olan Dede Korkut Kitabı’ndaki hikayelerin anlatıcısı ozandır.[1]
Kör Pew
Kör Pew (İngilizce Blind Pew-Piyu okunur) Robert Louis Stevenson'ın Korsan romanı Define Adası'ndaki karakterlerden biridir.
Kral Arthur
Kral Arthur, Britanya mitolojisindeki efsanevi Camelot kralı. Hikâyeleri, 5. yüzyıl sonları ya da 6. yüzyıl başları Britanya'sında geçen Arthur, Britanyalılar için savaşta ve barışta ideal kralın simgesi olmuştur. Arthur'un, Sakson istilacılara karşı Kelt asıllı Britonların koruyucusu olduğuna inanılır.
Kutsanmış Bran
Kutsanmış Bran ( Galce: Bendigeidfran ya da Brân Fendigaidd,Kutsanmış Karga,Bran Karga anlamına gelir.)Deniz tanrısı Llyr'in oğlu olan Dev kahraman.Galler'in efsanevi krallarından.Bran aynı zamanda müzikseverdi ve müzisyenleri korurdu.Onun için şiir ve müzikle uğraşanlar büyülü bir güce sahiptiler.Sembolleri arasında karga da yer almaktadır.Galyalı komutan Brennus'un adının onun adına dayandığı iddia edilmektedir.Yeşil Adam'la bağlantılı olduğu ve bir Psikopomp olduğu düşünülmektedir.Kral Arthur hikâyelerinin erken versiyonlarında yer alırken adı  daha sonra Balıkçı Kral ve Yeşil Şövalye gibi karakterlere dönüşmüştürİskandinav tanrısı Odin ve Kelt tanrısı Dagda'ya benzemektedir.Gargantua ve Pantagruel'in de temsilcisl ve parçası olduğu dev kral geleneğinin kurucusudur.Rabelais bu gelenekten esinlenmiştir.
Kür Şad
Kür Şad, Türk edebiyat tarihinin bir figürüdür.[1][2] Sabahattin Ali'nin kaleme aldığı Esirler adlı piyesin[3] ve Nihal Atsız'ın kaleme aldığı Bozkurtların Ölümü adlı romanın karakterlerinden biridir. Karakter gerçek bir kişi olan Chieh-she-shuai'dan esinlenmiştir.
Lady Crysania
Lady Crysania, (d. Afetten sonra 328- ...) Palanthas'taki Tarinius Hanedanlığı'ndan zengin, tüccar bir ailenin kızı olan Crysania henüz yirmili yaşlarının ortalarında iken, Paladine ermişi Elistan'ı dinledikten sonra tanrıların insanları terk etmediğine inandı ve ailesini ve sahip olduğu her şeyi geride bırakarak Palanthas şehrinde Paladine'in yeni inancını temsil etmeye başlayan az sayıdaki gruba katıldı. Paladine rahibesi Crysania, bir gece rüyasında tanrısının -geçmişte bir kez sürülmüş olan kötülüğün Raistlin Majere olarak geri döneceği- uyarısı üzerine inancının sınanacağı sevinci ve gururuyla, Palanthaslı Astinus'un hakemliğinde şehrin büyük kütüphanesinde Raistlin Majere ile görüşmek üzere bir araya geldi. Bu görüşme O'nun yaşamının dönüm noktası oldu. Kara cübbeli büyücü görüşmede Crysania üzerinde derin bir etki yarattı. İki yıl önce geçmişin ve bugünün efendisi olarak girdiği Palanthas'daki lanetlenmiş eski kulede çalışmalarının zararsızlığını bizzat görebilmesi için O'nu davet etti. Ancak Crysania aslında daha ilk görüşmelerinde Raistlin'den fazlasıyla etkilenmişti ve kaçınılmaz şekilde O'na âşık oldu. Zamanda yolculuk yapıp İstar'a gidip gerçekte tanrılara meydan okumak ve cehenneme açılan boyut kapısına geçiş için anahtar durumunda olan varlığının Raistlin tarafından ve O'nun amaçlarına hizmet etmek üzere seçilip kullanılmasına engel olamadı. Cehennemde Raistlin'i korumak için karanlık tanrıça Takhisis'in işkencelerine maruz kaldıktan ve bedenen neredeyse mahvolduktan sonra baş büyücü tarafından gözleri kör olmuş halde acımasızca ölüme terk edildi. Büyücünün ikizi Caramon Majere tarafından kurtarıldığında ermişler tarafından tedavi edildi. Ancak körlüğü iyileşemedi. Gönül gözü açıldıktan sonra Ermiş Elistan'ın ölümü sonrası kilisenin başı oldu.
Lagertha
Lagertha  (Eski Nors dili: Hlaðgerðr) efsanevi kadın savaşçı[1] ve Viking savaşçısı Ragnar Lodbrok'un karısıdır. Eski Nors dilinde başta Ragnarssona þáttr olmak üzere çok sayıda sagaya konu olmuştur.
Laurana (Lauralanthalasa) Kanan
Güneşlerin Sözcüsü'nün en genç çocuğudur. Tanis Yarımelf ve Flint Fireforge henüz Qualinesti'den ayrılmadan önce, Tanis ve Laurana gizlice nişanlanmışlardır. Ejderha Yüceefendilerine ve Karanlık Kraliçe Takhisis'in yenilmesine katkıda bulunmasından dolayı Altın General ismini almıştır. O ve Tanis savaştan sonra evlenmiş ve Güneşlerin Sözcüsü olacak olan Gilthas Pathfinder isminde çocukları olmuştur. İkinci Nesil zamanında Laurana, oğlu ile birlikte kalmış ve ejderhanın Qualinesti'ye saldırısı sırasında, oğlunun yurdunu savunmasına ve yönetmesine yardımcı olmuştur. Laurana ejderhanın karşısında durabilecek tek kişinin kendisi olduğunu fark ettiğinde bir ejderhamızrağı alıp kendi hayatına mal olsa da onu öldürmeyi başarır.
Legolas
Legolas, Tolkien Evreninde bir kurgusal kahramandır.[1] Kuyutorman'ın Elf prensidir.[1] Babası Thranduil'dir.[1] Annesi sonsuz gözyaşı savaşında ölmüştür ve yaşı tam olarak bilinmemektedir. Orlando Bloom tarafından canlandırılmıştır.[2]
Dedektif Lestrade
Dedektif G. Lestrade, Arthur Conan Doyle tarafından yaratılan Sherlock Holmes hikâyelerinin birkaçında yer alan kurgusal dedektif. Karakterin soy ismi Doyle'un Stonyhurst Koleji ve Edinburgh Üniversitesinden bir arkadaşı, Saint Lucialı bir tıp öğrencisi, Joseph Alexandre Lestrade'den gelmektedir.[1]
Leydi Marian
Leydi Marian ya da Marion, Maid Marian (Bakire Marian) olarak da bilinir. Robin Hood'un sevgilisi olan asil Leydi.Bazı şiirlerde çoban olarak geçer.Kral Richard'ın dönüşüyle Robin'le evlenmiştir.Eski hikâyelerde Clorinda olarak da geçer.
Dr. Livesey
Dr. David Livesey Robert Louis Stevenson'ın Define Adası romanının baş kahramanlarından biri. Daha önce Fontenoy Muharebesi sırasında orduda görev yapmıştır. Sadece doktor değil, aynı zamanda Jim Hawkins'in yaşadığı bölgenin yargıcıdır. Jim, Kaptan Flint'in hazine haritasını ortaya çıkardığında o da Squire Trelawney'le birlikte Jim'in yanında olmuştur. Jim ve Trelawney ile birlikte define için adaya yolculuğa çıkmaya karar veren üç kişiden biridir. Yolculuk boyunca, aklı ve cesareti ile defineye kavuşmalarında önemli bir rol oynamıştır. Sinema, tiyatro ve televizyonda Charles Hill Mailes, Otto Kruger, Dennis O'Dea, Georges Riquier, Ángel del Pozo, Iemasa Kayumi, Larry D. Mann, Anthony Bate, Victor Kostetskiy, Peter Copley, Evgeny Paperny, David Warbeck, Tim Elliot, Julian Glover, Robert Powell, Dave Goelz, David Robb, David Hyde Pierce, Adam Henderson, Daniel Mays gibi oyuncular canlandırmıştır.
Long John Silver
Long(Uzun)John Silver (Barbekü olarak da bilinir.) Define Adası romanının ana karakterlerinden olan korsan karakteri. Zalim korsan Kaptan Flint'in baş subayıdır.Flint'in gemisi Walrus'ta görev yapmıştır.Ondan önce de Edward England'la denize açılmıştır.Tek bacaklıdır. Bacağını bir çatışmada kaybettiğinden bir koltuk değneğine yaslanarak yürür. Eski kaptanının adını verdiği Kaptan Flint adlı bir papağanı vardır. Hakkında bir sürü kitap yazılmış ve film çekilmiştir. (Romanın bazı Türkçe çevirilerinde lakabı olan "Barbekü", "Yağlı Domuz" ya da "Kızarmış Domuz" olarak geçer.)Sinema Tiyatro ve Televizyon'da sessiz dönemden itibaren Charles Ogle,Wallace Beery,Robert Newton,Peter Wyngarde,Robert Long,Bernard Miles,Ivo Garrani,Peter Vaughan,Ivor Dean,Boris Andreyev,Asao Koike,Richard Dawson,Orson Welles,Genzo Wakayama,Michio Hazama,Richard Epkar,Alfred Burke,Oleg Borisov,Armen Dzhigarkhanyan,Brian The Blessed,Anthony Quinn,Ross Higgins,Charlton Heston,Richard E.Grant,Rob Brydon,Jim Cummings,Tim Curry,Jack Palance,Brian Murray,Mackenzie Gray,Lance Henriksen,Tobias Moretti,Eddie Izzard,Luke Arnold,Costas Mandylor ve Arthur Darvill gibi meşhur oyuncular tarafından canlandırılmıştır.Walrus'taki tüm mürettebat Flint'ten korksa da Flint Silver'dan korkmuştur.Silver'ın da korktuğu tek kişi,geçmişte Kara Sakal'ın marinel başılığını da yapmış olan Jolly Roger'ın Kaptanı James Hook'tur.Define Adası'nın öncülü niteliğindeki Korsan dizisi Black Sails (dizi)'de Kaptan Flint'in mürettebatına yeni katılmış bir genç olarak gösterilmiş ve Luke Arnold tarafından canlandırılmıştır.Bir Varmış,Bİr Yokmuş dizisinde James Hook'un eski kaptanı olarak gösterilmiş ve Costas Mandylor tarafından canlandırılmıştır.ABD'de Long John Silver adlı bir deniz ürünleri restoranı zinciri vardır.
Lord Glenarvan
Lord Edward Glenarvan , Jules Verne'in 1868 tarihli Kaptan Grant'in Çocukları adlı romanında görünen ve daha sonra Esrarlı Ada'da (1875) kısaca görünen kurgusal bir karakterdir . Leydi Glenarvan ile evli zengin bir İskoç asildir.Kuzeni Binbaşı McNabb'dir.Lord Glenarvan'ın çocukları Robert ve Mary tarafından aranan Britannia Kaptanı Grant'i bulmaya yardım etmek için kullandığı Duncan adında bir yatı vardır. Birçok seyahat ve talihsizlikten sonra, o ve ekibi sonunda In Search of the Castaways'in sonunda kaptanı bulur.Esrarlı Ada'da Lord Glenarvan , kurgusal Lincoln Adası'ndaki kazazedeleri ve pişmanlık duyan suçlu Tom Ayrton'ı ve kazazede Cyrus Smith ve arkadaşlarını kurtarmak için Duncan'ı kullanır.Sinemada Wilfid Hyde-White tarafından canlandırılmıştır.
Lord Soth
Lord Soth, Kara Gül Şövalyesi, Ejderha Mızrağı ve Ravenloft fantastik dünyalarının kurgusal bir karakteridir. O şövalyeliği düşmüş bir Gül Şövalyesi, Death Knight (Ölüm Şövalyesi)'dir.
Lugalbanda
Lugalbanda, Sümer mitolojisi ve edebiyatından bir karakterdir. Adı genç kral anlamına gelir (lugal: kral; banda: genç; küçük).[1] Sümer Kral Listesi'ne göre Uruk şehrinin üçüncü kralıdır. Eski Çağ Mezopotamya edebiyatında Gılgamış'ın babası olarak yer alır ve karısı tanrıça Ninsun'dur.
Magnus Chase
Rick Riordan'ın Magnus Chase ve Asgard Tanrıları serisinin ana kahramanı, Percy Jackson'ın sevgilisi Annabeth Chase'in baba tarafından kuzenidir. Magnus'un babası Vanir tanrılarından Frey'dir.New York'ta Surtr'a karşı savaşırken ölmüş ve Valhalla'ya gelip Einherjarlara katılmıştır.Valhalla'ya Loki'nin yarı tanrı kızı Müslüman Valkür Samira El Abbas tarafından getirilmiştir.
Raistlin Majere
Raistlin Majere, Margaret Weis ve Tracy Hickman tarafından yaratılan Ejderha Mızrağı Destanı'ndaki ana karakterlerden birisidir.
Amerikan Whig-Cliosophic Derneği
Amerikan Whig–Cliosophic Derneği (Whig-Clio) Princeton Üniversitesi'nde yer alan siyaset, edebiyat ve münazara derneğidir. Amerika Birleşik Devletleri'ndeki en eski münazara birliğidir.[1] Bu derneğin öncüleri Princeton'da kurulan American Whig (1769) ve Cliosophic derneklerini (1765) kuran James Madison, William Paterson, Oliver Ellsworth ve Aaron Burr'dür.
Edebiyatçılar Derneği
Edebiyatçılar Derneği, düşünce ve yaratma özgürlüğü önündeki engellerin kaldırılması; yazarlığı, şairliği ve edebi ürün vermeyi meslek edinmiş kişileri bir araya getirmeyi, mesleki dayanışmanın sağlanmasını amaçlayan, edebiyatla uğraşanların edebiyat yaşamında etkin bir biçimde yer alabilmeleri için çalışmalar yapan, 2 Mart 1992 tarihinde kurulmuş, merkezi Ankara'da olan bir dernektir. 2006 yılı itibarıyla 50'yi aşkın ilde 800'ü aşan sayıda üyesi vardır.
Edebiyat Sanat ve Kültür Araştırmaları Derneği
Edebiyat Sanat ve Kültür Araştırmaları Derneği (ESKADER), Türk edebiyatını, dilini, sanatını ve kültürünü araştırmak amacıyla 4 Mart 2008 tarihinde İstanbul’da kurulmuş bağımsız bir sivil toplum kuruluşu.
Literaturcafé Fakir Baykurt
Duisburg Edebiyat Kahvesi,
1992 yılında ünlü Türk yazarı Fakir Baykurt (1929-1999) tarafından, Duisburg Halk Yüksek Okulu çatısı altında okumaya ve yazmaya ilgi duyan Türk işçi, öğretmen ve öğrencileri bir araya getirmek amacıyla kuruldu. Zamanla bir yazın işliği ne dönüşen grup, çalışmalarını halen Mevlüt Asar'ın yönetiminde ve "Literaturcafé Fakir Baykurt" adı altında sürdürmektedir.
Sınırlı Sorumlu Yazar ve Çevirmenler Yayın Üretim Kooperatifi
Sınırlı Sorumlu Yazar ve Çevirmenler Yayın Üretim Kooperatifi (kısaca YAZKO), 1980 yılında Mustafa Kemal Ağaoğlu öncülüğünde 11 kurucu üye tarafından kurulan Türkiye'nin ilk yazar, ozan ve çevirmenler kooperatifidir.[1][2]
Türkiye Yazarlar Sendikası
Türkiye Yazarlar Sendikası, merkezi İstanbul'da olan bir sivil toplum kuruluşudur.
Bibliyofili (kitapsever)
Bibliyofili (kitapsever) veya bibliyofilizm en basit tanımıyla kitap sevgisidir. Klasik tanımıyla kitapsever ya da kitap kurdu, kitapları seven, okumayı takdir eden, sıklıkla okuyan ve/veya kitap toplayan kişidir. [b][1] İfadenin bir diğer anlamı ise "resmi kurallara ve kitap öğrenmesine gereğinden daha fazla önem veren bir kişi." [2]
Dünya Kitap Başkenti
Dünya Kitap Başkenti, '90'lardan itibaren UNESCO tarafından seçilen her şehrin dünya çapında kitap başkenti olması ve çeşitli organizasyonlara ev sahipliği yapmasını ifade eder. 1996 senesinde başlatılan Dünya Kitap ve Telif Hakkı Günü'nün başarısı, UNESCO'yu 2001'in Başkenti olarak Madrid'i seçmesi ile 'Dünya Kitap Başkenti' kavramını geliştirmeye teşvik etmiştir. Bu bir başarı olarak görülmüştür ve bu nedenle UNESCO Genel Konferansı, bir Dünya Kitap Başkenti tayin etmeyi, yıllık bir etkinlik haline dönüştürmeye doğru karar vermiştir. UNESCO, kitap endüstrisinin üç esas dalının karara katılmasını sağlamak için Uluslararası Yayıncılar Birliği, Uluslararası Kütüphane Dernekleri ve Kurumları Federasyonu ve Uluslararası Kitapçılar Federasyonunu adaylık sürecine katılmaya davet etti. Adaylık herhangi bir mali ödül içermez; daha çok kitaplara ve okumaya değer görülen en iyi programları kabul eder.
Dünya Kitap Günü
Dünya Kitabı ve Telif Hakkı Günü veya Uluslararası Kitap Günü olarak da bilinen Dünya Kitap Günü, Birleşmiş Milletler Eğitim, Bilim ve Kültür Örgütü (UNESCO) tarafından okuma, yayınlama ve telif hakkını teşvik etmek amacıyla düzenlenen yıllık bir etkinliktir. Dünya Kitap Günü ilk olarak 23 Nisan 1995'te kutlanmaya başlandı ve o günden beri uluslararası düzeyde kullanılmaya devam ediyor. Birleşik Krallık ve İrlanda'da bugün ile ilgili bir olay mart ayında gözlenmektedir.
Kitap kulübü
Kitap kulübü, veya daha uzun olarak "kitap tartışma kulübü" veya "okuma kulübü" kişilerin düzenli aralıklarla buluşup, daha önce okudukları kitaplar hakkında düşüncelerini paylaştıkları, kitabın sevdikleri ve sevmedikleri bölümlerini, karakterleri tartıştıkları sosyal etkinliktir.
Okuduğunu anlama
Okuduğunu anlama, yazılı bir materyali işleyip anlamını kavrama ve okuyucunun bildikleriyle bütünleştirme yeteneğidir.[1][2] Okuduğunu anlama ve çıkarım yapabilme yeteneğini geliştirmek için birçok yöntem vardır. Kelime dağarcığını geliştirmek, eleştirel metin analizi yapmak ve yakın okuma yapmak bunlardan bazılarıdır. Metni anlama yeteneği, okuyucunun kapasitesine ve bilgiyi işleyebilme becerilerine de bağlıdır.[3]
Raygor tahmin grafiği
Raygor tahmin grafiği, İngilizce metinler için Alton L. Raygor (1977) tarafından geliştirilmiş bir okunabilirlik sistemidir. Amerikan okul seviyeleri, cümlelerin ve her yüz kelimedeki harflerin ortalamalarına göre belirlenir. Ortalama cümle sayısı ve ortalama harf ya da kelime sayısı özel bir grafiğe yerleştirilerek kesişim noktası içeriğin okuma seviyesini belirler. Bu grafik Fry okunabilirlik formülü grafiğine oldukça benzerdir. Bu grafik, birincil olarak ortaokul öğreniminde, öğretim materyallerinin ve kitapların uygun okuma grupları için sınıflandırılmasında kullanılır.
Uzak okuma
Uzak okuma, edebi bilimlerde edebi eleştiri yapılırken veya dilbilimsel çözümlemeler için sahip olunan verilerin bilgisayarlar yardımıyla analiz edildiği okuma biçimidir.
Yakın okuma
Yakın okuma; edebi bilimler ve edebi eleştiriler ile dilbilimsel çözümlemelerde titizlikle, bütün detaylara ve anlam kaymalarına, belirsizliklere, çok anlamlılıklara dikkat edilerek yapılan nitel okuma biçimidir. Bu okuma biçimi metne bir obje olarak odaklanır.
Yavaş okuma
Yavaş okuma küresel çapta etkili olan popüler Hızlı okumaya karşı kavrayış ve okuma zevkini arttırmak amacıyla bilinçi olarak okuma hızını düşürmekten yana olan anlayış. Yavaş Hareketi'nin uzanımlarından biridir.
Amerikan Kitap Ödülleri
Amerikan Kitap Ödülü birçok kitaba ve kişiye "olağanüstü edebi başarı"dan dolayı yıllık olarak verilen Amerikan edebiyat ödülüdür. Ödülün 2010 dağıtım bildirisine göre, "kategorisiz, adaysız, bu yüzden de kaybedeni olmayan" ve "yazarların diğer yazarlara verdiği" bir ödüldür.[1]
CHP Sanat Mükafatı
CHP Sanat Mükafatı, Cumhuriyet Halk Partisi'nin 1942, 1943, 1945, 1946 ve 1947 yıllarında verdiği ödüldür. Roman, şiir, tiyatro, müzik, resim, heykel ve mimarî olmak üzere yedi dalda verilmesi planlanmıştır. Ödül, her yıl güzel sanatlardan birine veya birkaçına verilmek suretiyle her beş yılda bir devrolunacaktı. Kazananlar, Halkevleri’nin kuruluş tarihi olan 19 Şubat’ı takip eden ilk Pazar günü açıklanacaktı.[1]
Dünya Kitap Ödülleri
Dünya Kitap Ödülleri, Dünya Kitap Dergisi tarafından 1993 yılından bu yana her yıl verilen edebiyat ödülleridir.
İskandinav Kurulu Edebiyat Ödülü
İskandinav Kurulu Edebiyat Ödülü, İskandinav dillerinden birinde yazılmış olan, "yüksek edebi ve sanatsal değerler"e sahip olduğuna inanılan edebiyat eserlerine İskandinav Kurulu tarafından verilen edebiyat ödülür. İlk olarak 1962 yılında verilmiş ve o tarihten beri her yıl düzenli olarak verilmiştir. Ödülü kazanan edebiyatçı 350.000 Danimarka kronunun da sahibi olmaktadır. Yazarların bu ödülü kazanabilmesi için kısa hikâye, roman, tiyatro oyunu veya makalelerini en fazla iki yıl içerisinde yazmış ve dört yıl içerisinde yayınlamış olmaları gerekmektedir. İskandinavya'da verilen en prestijli edebiyat ödüllerinden biri olarak kabul edilir.
Kurgu dalında Pulitzer Ödülü
Kurgu dalında Pulitzer Ödülü (İngilizce: Pulitzer Prize for Fiction), 1918'den bu yana, tercihen Amerika Birleşik Devletleri'nde yaşamı konu alan Amerikalı yazarların seçkin kurgusal eserlerine verilen bir ödül. Roman dalında Pulitzer Ödülü (İngilizce: Pulitzer Prize for the Novel) olarak verilmeye başlanmış, 1948'de günümüzdeki adı almıştır.
NDS Edebiyat Ödülü
Notre Dame de Sion Edebiyat Ödülü, Notre Dame de Sion Lisesi ve NDS Mezunlar Derneği tarafından düzenlenen NDS Edebiyat Ödülü, dönüşümlü olarak bir yıl Türkçe yazan bir Türk yazarın eserine; bir sonraki yıl ise Fransızca yazan ve eseri Türkçeye çevrilmiş Türk veya yabancı bir yazarın eserine verilmektedir. Eserlerin düz yazı niteliği taşıyan roman, anlatı, öykü, günlük, biyografi, masal, deneme gibi türlerde yazılmış olması koşulu bulunmaktadır[1]. Ödüle aday gösterilen eserler, yazar, gazeteci, öğretim üyesi NDS mezunlarından oluşmuş dokuz kişilik jüri tarafından değerlendirilir[2].
Abartıcılık
Abartıcılık ya da mübalağacılık; bir şeyi olduğundan daha büyük, daha çok veya daha önemli gibi gösterme tutumu.[1]
Ad hominem
Ad hominem (/æd ˈhɒmənəm -ˌnɛm, ɑd‐/), argumentum ad hominem ya da kişi karalama safsatası; kalıplaşmış bir Latince deyimdir. Bir reaksiyonun, belirli bir kişinin herhangi bir konudaki duruşu yerine şahsına yöneltilmesidir.[1] Örneğin bir argümana cevap verirken, argümanı eleştirmekten ziyade, argümanı ortaya atan kişinin konuyla ilgisiz bir özelliğini gündeme getirerek fikirlerini çürütmeye çalışmaktır. Önerme yerine, önerme yapan kişi tartışma konusu edilerek iddialara karşı çıkmak yoluyla yapılır. Ad hominem, mantıksal bir safsata kabul edilir.
Akis (edebiyat)
Bir cümlede, bir dizede iki sözcüğün ya da sözcük topluluklarının yerleri değiştirilerek yapılan söz sanatına akis veya aks denir.
Akrostiş
Akrostiş' ya da Türkçe söylemiyle ilkleme, bir şiirde dizelerin ilk harflerinin yukarıdan aşağıya doğru sıralandığında anlamlı bir sözcük meydana getirmesidir.
Aks-i müfred
Aks-i müfred, bir sözcükteki harflerin sondan başa doğru alınması halinde yine anlamlı bir sözcüğün meydana gelmesini ifade eden edebiyat terimidir.
Antifraz
Antifraz, herhangi bir kelime ya da cümleyi, gerçek anlamından başka anlamda, alaylı bir dille ifade etme sanatıdır.[1] İronik bir etki bırakır ve ironi ile yakından ilişkilidir.[2] Mesela, bir insanın korkaklığını ifade etmek için “Ne cesaret” demek gibi.[2]
Apofatik
Apofatik (Yunanca Apophemi, " Hayır demek"), Konuşmacının veya yazarın bir konuyu inkâr ederek veya gündeme gelmemesini söyleyerek gündeme getirdiği bir retorik cihazdır.[1] Bu bakımda, ironinin retorikteki karşılığı olarak görülebilir.
Aporia
Aporia, genel olarak konuşmacının konunun hangi yönü takip etmesi gerektiği, konuya nereden başlanıp nerede bitirileceği, ne deneceği hakkında yolunu yitirdiği durumun adı olarak ya da konuşmacının ne söyleyeceğini ya da düşüneceğini bilmediği bir durumda başvurduğu, genellikle yapmacıklı kuşku ifadesi olarak tanımlanır.[1][2]
Asonans
Asonans, bir şiirdeki bir veya birden fazla ünlü sesin tekrar edilmesiyle ahenkin sağlanmasıdır.[1]
Değişleme
Değişleme, anlama zarar gelmeyecek biçimde bir şeyi, bir hâli, cümlede gerektiği kelimeden başka bir kelime veya kelimelerle anlatmadır.[1] Cümlenin anlamını bozmadan, yapısında değişiklikler yapma olarak da tanımlanır.[2] Anlatıma çarpıcılık ve ifadede vurgu kazandırmak için kullanılır.[2]
Eponim
Eponim gerçek ya da hayali bir kimsenin adının bir yer, ulus ya da bir şey için verilmesine inanılması, bir kişinin adına dayanan veya bir kişinin adından türetilen kelimelerin yanı sıra içerisinde yaşadığı yılların dönem olarak belirtilmesinde kullanılan terimdir.[2] Örnek olarak I. Elizabeth'in tahta çıkması ve ölümüne kadar geçen süreye eponim olarak Elizabeth devri adıyla tanımlanmaktadır.
Ethos
Ethos (Yunanca: ἔθος yahut  ἦθος "Alışkanlık, gelenek, örf, adet, karakter")[1] bir toplum ya da bir kişinin geleneksel anlamdaki eğilimi ve duruşu. Ahlaki değerlerin bilinciyle şekillenen tutum. Burada toplum ile kastedilen belirli meslek dalları gibi vs. daha küçük grupları da sembolize edebilir.[2]   Kavram tanımlanırken anlamsal olarak ahlak, sorumluluk bilinci, gelenek, etik gibi kavramlarla büyük örtüşme gözlemlenebilir.
Kairos
Kairos (Grekçe:Καιρός Kairós) gecikmesi dezavantajlı olabilecek imkan ve fırsatları ifade eden dini-felsefi bir terim. Yunan mitolojisinde belirli karar ya da davranışların harekete geçirilmesi için kaçırılmaması gereken en uygun zamanın tanrısıdır.
Kırmızı Ringa Balığı
Kırmızı ringa balığı (İng. Red Herring), dikkatleri önemli bir sorudan uzaklaştırmaya sebep olan bir sahte argüman türüdür.[1] Hukukta, savunma avukatlarının savcının argümanlarını çürütmek yerine jüriyi etkilemeye çalıştığı ve "Chewbacca savunması" olarak bilinen yöntem de aynı sahte argüman türüne dayanır. Chewbacca savunması adı, Amerikan animasyon dizisi South Park'ın bir bölümü olan "Chef Aid" den gelmektedir.[2]
Lebdeğmez
Lebdeğmez veya dudak değmez, halk edebiyatında, atışmada icra edilen bir söz sanatıdır. 
Dudakların birbirine değmesiyle çıkan harfleri kullanmadan yapılan atışmaya denir. Aşıklar dudaklarının arasına, dik pozisyonda bir iğne yerleştirip "doğaçlama" olarak, içinde b, f, p, m, v harfleri bulunmayan sözcükler kullanarak hem çalarlar hem de atışırlar.
Leff ü neşr
Leff ü Neşr, söz simetrisi. Genellikle bir beyit içinde birinci dizede en az iki şeyi söyleyip ikinci dizede bunlarla ilgili benzerlik ve karşılıkları verme sanatıdır. Sözlükte toplama, dürme, bükme anlamına gelen leff ile dağıtma, yayma anlamına gelen neşr kelimelerinden oluşan leff ü neşr cümlenin kuruluş ve dizilişiyle ilgili, anlama güzellik katan söz sanatlarından biridir. Bu sanatta önce iki veya daha fazla unsur ayrı ayrı ya da kısaca zikredilir (leff), ardından bunlardan her biriyle ilgili ögeler anılır (neşr). İlk bölümde yer alan ögelerin ikinci bölümdeki unsurlardan hangisine ait olduğu açıkça belirtilmeden aralarındaki ilgiye göre, bunları belirleme işi okuyucuya bırakılır. Neşr'e ait unsurlar, leff bölümündekileri tamamlayıcı ve açıklayıcı nitelikte olur. Bu unsurlar ayrı ayrı zikredilmişse buna tafsili, birden çok cüz veya unsuru içine alan bir tek lafız halinde anılmışsa icmaili (mücmel) denir.
Makaronik
Makaronik, iki ya da daha fazla dilin karıştırılmasıyla yazılmış mısra veya bölümlerden oluşan şiir türü. Türkçe de Mülemma olarak bilinir. 
Antik dönemde Yunanca ve Latincenin karıştırılmasıyla elde edilmiş makaronik örnekler yerini, Latincenin Orta Çağ Avrupasında hala etkin bir dil olması nedeniyle, Shakespeare'in Julius Caesar adlı oyununda kullandığı "Et tu, Brute? Then fall, Caesar." şeklinde olduğu gibi Latince-İngilizce vb. örneklere bırakmıştır.
Mecazımürsel
Ad aktarması ya da mecazımürsel (Grekçe: μετωνυμία, metonymía; Latince: metonymia)[1][2], şiirlerde sıkça kullanılan bir söz sanatı türüdür.
Nida (sanat)
Nida seslenme, hitap etme sanatı. Şiirde belli bir coşku, heyecan, şaşkınlık, acı, öfke... belirtmek için genellikle "hey, ey, ya..." gibi seslenme ünlemlerini kullanmak nida sanatıdır.
Oksimoron
Oksimoron, birbiriyle çelişen ya da tamamen zıt iki kavramın bir arada kullanılması ve bu şekilde oluşturulmuş ifade.[1] Bazen anlamı kuvvetlendirmek için veya edebî sanat yapmak amacıyla kullanılır, bazen de halihazırda kullanılan bir kavramı eleştirmek veya alaya almak için kullanılır. Oksimoronlara sıklıkla sıfat tamlamalarında rastlanır. Bununla birlikte -paradokslar gibi- oksimoron barındıran cümleler de mevcuttur.
Örtmece
Örtmece, hüsnütabir veya öfemizm; kaba, çirkin ve sakıncalı nesneleri veya kavramları, başka sözcüklerle daha uygun bir biçimde ifade etme sanatıdır. Edebiyatta ve özellikle hitabet sanatında bu söz sanatına sıklıkla başvurulur. Türkçede edebi kelâm, örtmece olarak da geçer.[1] Batı edebiyatındaki karşılığı ise "öfemizm"dir.
Polyanna İlkesi
Pollyanna (1920) Lobi Kart Seti. Elle incelenmiş. Boyut: yükseklik: 11 inç (27,9 cm); genişliği: 14 inç (35,5 cm)
Polyanna ilkesi (Polyannacılık veya olumluluk önyargısı olarak da adlandırılır.), insanların hoş öğeleri hoş olmayanlardan daha doğru hatırlama eğilimidir.[1] Araştırmalar, bilinçaltı düzeyde, zihnin iyimser olana odaklanma eğiliminde olduğunu, bilinç düzeyinde ise olumsuza odaklanma eğiliminde olduğunu gösteriyor. Bu bilinçaltı önyargısı, Forer etkisine benzer.[2]
Reductio ad absurdum
Reductio ad absurdum, olmayana ergi ya da Osmanlıca abese irca, Latince saçma olana indirgeme anlamına gelir. Bir iddiayı doğru kabul ederek saçma bir sonuca varıp iddianın yanlış olduğu sonucuna ulaşıldığı bir mantık yöntemidir. Bu yöntemde, yanlış olamayacak bir önermenin zorunlu olarak doğru olduğunu kabul eden üçüncü olanağın dışlanması kanunu kullanılır. Aristo'nun sıkça uyguladığı bir yöntemdir.
Rücû (edebiyat)
Rücû (geri dönüş) anlatımı güçlendirmek için, söylenilen sözden vazgeçip daha güçlü bir söz söyleme sanatıdır. Edebiyatta ve hitabet sanatında kullanılır.
Sarkazm
Sarkazm (Yunanca:"σαρκασμός (sarkasmós)", iğneleme veya alaycılık; genellikle biriyle alay etmek veya sinirlendirmek amacıyla kullanılan hicivli ifadedir.[1] Birisiyle veya bir şeyle alay etmek için genellikle mizahi bir şekilde sözcüklerin iğneleyici bir şekilde kullanılmasıdır.[2] Alaycılıkta ikirciklilik kullanabilir.[3] Sözcüklerde en çok göze çarpan alaycılık esasen konuşulduğu tonlamayla [4] veya gizli bir ironi ile yorumun durumla aşırı orantısızlığıyla ayırt edilir ve büyük ölçüde bağlama bağlıdır.[5]
Tarsî
Sözlükte, ''İfadenin kelimâtını müsecca '(kafiyeli) yapmak'' anlamına gelen tarsî bir sanat olarak ise şairin mısralarda yer alan kelimeleri ölçü ve kafiye bakımından birbirine denk gelecek şekilde oluşturmasıdır.
Tecâhül-i ârif
Tecahül-i arif (Osmanlıca: تجاهل العارف), şiir ve nesirde bilinen bir hususun bir nükteye bağlı olarak bilinmiyormuş gibi ifade edilmesidir. Bilineni bilmez görünmek özel bir amaçla ve nükteli şekilde gerçekleştirilir. Bunun için sanatkâr muhatabına cevabını bildiği sorular sorar. Böylece hem maksadı doğrudan söylemenin yeknesaklığı kırılır hem de söze nükte ve zarafet kazandırılmış olur.[1] Sanatın başlıca amaçları arasında şunlar vardır:[2]
Tekellüm-i Ruh
Tekellüm-i Ruh, bir edebî sanat türü. Şairin kendisini ölmüş varsayarak bu minvalde şiir söylemesidir.[1]
Terdit
Terdit, sözü veya anlatımı beklenmedik bir sonuca bağlayarak dinleyiciye, okuyucuya sürpriz yapmak, onu hayrete düşürmek şeklinde tanımlanabilecek bir edebî sanattır. Başka bir ifadeyle, terdit; sözün veya anlatımın muhatabı merakta bırakacak şekilde, sonunun ne olacağını hissettirmeden sürdürülerek, hiç umulmayan, çarpıcı bir netice ile nihayete erdirilmesi şeklinde yapılır.[1]
Teşbih
Teşbih, "benzetmek" manasına gelir. İfadeyi kuvvetlendirmek için aralarında benzerlik bulunan iki kavramdan zayıf olanın güçlüye benzetilmesidir. Dinî kavramlarda ise Teşbîh, Tanrı'nın şeklen insana benzetilmesi mânâsına gelmektedir.[1]
Teşhis (edebiyat)
Teşhis bir edebi sanat türüdür. İnsan dışındaki varlıkları insan özelliğiyle donatma, kişileştirme sanatıdır. Edebiyat dışında hitabet sanatında (retorik), görsel sanatlarda, dini metinlerde vs. de kullanılır.
Tezat
Edebiyatta tezat, birbirinin zıddı olan duygu, düşünce ve durumları; aralarında bir ilgi kurarak aynı cümlede, mısrada veya beyitte dile getirme sanatıdır. Hem nazımda hem de nesir de görülebilir.[1] Ayrıca tıbak, mutâbakat, tatbîk ve tekâfu isimleriyle de bilinir.[1]
Üslûb-u hakîm
Üslûb-u hakîm, konuşanın, başkasına yapacağı sızlanışı kendi nefsine yapıyormuş gibi konuşmasıdır. Bundan maksat, muhatabı kızdırmadan sözü dinlemesini sağlamaktır. Bunun bir örneği, Yâsin sûresinde geçmektedir. Habîb-i Neccar, Antakya ahâlisine yaptığı konuşmada "Ben, beni yaratana neden kulluk etmeyecekmişim?"[1] derken üslûb-u hakîm kullanmaktadır. Burada asıl söylenmek istenen söz, "Siz, sizi yaratana neden kulluk etmeyecekmişsiniz?!" cümlesidir.
Yansıma (dilbilgisi)
Yansıma veya yansıma ses (onomatope), doğadaki seslerin bir nesne, olay veya durum ile bağdaştırılmasına denir. Sesleri betimlemeye yarayarak bir söz sanatı olarak düzyazı, karikatür ve şiirlerde kullanılabilir. Küçük çocukların ifadelerinde ve karikatürlerde sıkça rastlanılır. Yansıma sözcükleri tek başına anlam taşımaz. Kalıplaşmış yansıma sözcükler olduğu gibi (ai, bum, çat, güm, hav, miyav, pat, vs.) yazar tarafından söz konusu durumu belirtmek için yeni sözcükler de oluşturulabilir. Gösterge olarak betimlenen ile betimleyen arasındaki ses benzerliği ilişkisinden ötürü ikon grubuna girer.
Ani Papirüsü
Ani Papirüsü, Mısır Ölüler Kitabı'nda yer alan ve ölüm sonrası yaşamı anlatmakta olan bir bölümdür. 1888 yılında E. A. Wallis Budge tarafından British Museum'a geitirilen papirüs hiyeroglif ve ideogram ile yazılmıştır.
Marcus Porcius Cato
Marcus Porcius Cato (MÖ 234, Tusculum-MÖ 149), Romalı devlet adamı, hukukçu ve hatip. Yaşlı Cato veya Bilge Cato diye de bilinir. Oldukça ahlakçı ve prensiplidir, bu yüzden Scipio ailesine tavırlı olmasıyla bilinir.[1]
Fırtına ve Coşku
Deha Çağı veya Deha Dönemi olarak da bilinen Fırtına ve Coşku, yaklaşık 1767 yılından 1785’e kadar, özellikle 20 ila 30 yaşlarındaki genç yazarlardan oluşan Aydınlanma Çağının edebiyat akımı anlamına gelmektedir.
Hamid Vehbi
Hamid Vehbi, Türk biyografi yazarıdır. Hakkında pek bilgi bulunmamaktadır. Meşahir-i İslam adlı eseri önemlidir. Adapazarlı Muhammed Hilmi Efendi'nin oğludur.Yemen Vilayet Gazetesinde yazıları çıkmaya başlar. Tarîk ve Ceride-i Bahriye'de yazıları yayınlanan yazar, bu gazetelerin başmuharirliğini yapar. Son memuriyeti Meclis-i Nâfia başkâtipliği olan Hamid Vehbi kalp krizinden vefat eder.Meşahir-i İslam, yazarın biricik eseri gibi görünse de hiç de küçümsenemeyecek mahiyettedir.
Hava Savaşı ve Edebiyat
Hava Savaşı ve Edebiyat (Almanca: Luftkrieg und Literatur) Alman yazar W. G. Sebald'in 1999 tarihli edebiyat-tarih denemelerinden oluşan kitabı.
Lucius Annaeus Seneca
Lucius Annaeus Seneca (d. Córdoba, İspanya MÖ 4 - ö. Roma, MS 65), Romalı düşünür, devlet adamı, oyun yazarı.
Panchatantra
Panchatantra (IAST: Pañcatantra, ISO: Pañcatantra, Sanskritçe: पञ्चतन्त्र , "Beş İlke"), bir çerçeve hikâye içinde düzenlenmiş, Sanskritçe ayet ve nesirde birbiriyle ilişkili hayvan masallarından oluşan eski bir Hint koleksiyonudur.[2] Hayatta kalan en eski eser yaklaşık MÖ 200'e tarihlenmektedir ancak masallar muhtemelen çok daha eskidir.[3][4] Metnin yazarı bilinmemekte ancak bazı düzeltmelerde Vishnu Sharma'ya ve bazılarında Vasubhaga'ya atfedildi ancak her ikisi de hayali takma adlar olabilir.[3] Muhtemelen bir Hindu metnidir [3][5] ve "hayal edebildiğimiz kadar eski hayvan masalları" içeren eski sözlü geleneklere dayanmaktadır.
Toledo Çevirmenler Okulu
Toledo Çevirmenler Okulu  (İspanyolca:Escuela  de Traductores de Toledo) on ikinci ve on üçüncü yüzyılda İslami-Yahudi literatürü ve Klasik Arapça'daki(Fusha) ilmi eserleri hususan Latince'ye tercüme etmek maksadıyla teşkil edilmiş bir müessesedir.
Açık hece
Açık hece veya açık seslem, Türkçede sonunda sesli harf bulunan kısa hecelerdir. Örneğin a-na-do-lu, a-şı-la-ma gibi.
Açık metin
Açık metin, okuyucu ile buluştuğunda ortaya çıkabilecek alternatif anlamları kapatmaya çalışmayan ve kolayca elde edilebilen tek bir anlamın altını çizmek istemi olmayan, tersine zengin ve karmaşık okumalara olanak sağlayan metin türü.
Açıklama (edebiyat)
Şerh, edebî bir eseri geniş okuyucu kitleleri için anlaşılabilir hâle getirmek için yapılan yazılı çalışmalardır. Makale veya ayrı bir kitap veya sözlük biçiminde olurlar. Sanatçılar, bazen eserlerinde anlamı herkes tarafından bilinmeyen sözcükler, deyimler, durumlar ve düşünce sanatları kullanırlar. Bunların her biri bir olay, bir durum ya da düşünceyi ifade eder. Okuyucu, bunları çözmeden eserin bütününü anlayamaz. Açıklamanın amacı bu anlamayı sağlamaktır. Üzerine en çok açıklama yazılan kitap James Joyce'un Ulysses'idir.
Aruz ölçüsü
Aruz ölçüsü ya da aruz vezni (Osmanlıca: وزن عروض vezn-i arûz), nazımda uzun veya kısa, kapalı ya da açık hecelerin belli bir düzene göre sıralanarak ahengin sağlandığı ölçü.
Âşık halk edebiyatı
Âşık halk edebiyatı, halk diliyle ve hece vezniyle meydana getirilen, saz eşliğinde söylenen şiirlerden oluşan geleneksel Türk edebiyatı dalıdır. âşıkların oluşturduğu eserlerin bütününe verilen isimdir.Halk edebiyatı içerisinde yer alır. Anonim ürünlerin dışında kalan şiirlerin (koşma, destan, semâî, kalenderî vb.) oluşturduğu edebi ürünler toplamıdır. Kimi âşıkların başından geçen ve yaygınlaşıp ünlenen hikâyeler de âşık edebiyatı içinde incelenir.
Atışma
Halk edebiyatında âşıkların karşılıklı şiir söylemesidir. Kelimenin kökeninde iki anlam vardır: 1. Atmak: Birbirine laf atmak manası. 2. Aytışmak: Karşılıklı konuşmak, deyişmek (Ayıtmak/Aytmak: Konuşmak). Sözcüğün eski biçimi Aytışma şeklindedir.[1] Deyişme de denir.
Bilinç akışı (anlatım yöntemi)
Bilinç akışı karakterin düşünme eylemini olduğu gibi aktarmaya çalışan bir edebi tekniktir. Yapıtlarda iç diyalog şeklinde göze çarpar. Bilinç akışı tekniğini kullanan yazarlara örnek olarak James Joyce, William Faulkner ve Virginia Woolf gösterilebilir. Bilinç akışsal edebiyat modernist akımla yakından ilişkilidir. Psikolojiden edebiyata girişi May Sinclair sayesinde olmuştur.
Cönk
Cönk, Türk halk edebiyatında saz şairlerinin, kendilerinin veya başkalarının şiirlerini derledikleri, (alttan yukarıya) uzunlamasına açılan[1], çoğunlukla deri kaplı defter. Antolojiye benzeyen bu defterlere halk dilinde sığır dili, ya da dana dili de denmektedir.
Çapraz kafiye
Dörder mısralı bendlerle kurulan nazım şeklidir. Her dörtlüğün tek sayılı dizeleri ile çift sayılı dizeleri kendi aralarında kafiyelidir. Dörtlük sayısı sınırlı değildir. Her tür konuya uygun olduğu için çok kullanılır. Çaprazlama da denir.
Delâlet (edebiyat)
Söz ile anlam arasındaki bağlantıya delâlet denir. Bir sözcüğün okunduğu ya da söylendiği zaman beyinde canlandırdığı anlamdır.
Didaktik şiir
Didaktik (öğretici) şiir, belli bir düşünceyi aşılamak veya belli bir konuda öğüt, bilgi vermek, bir ahlak dersi çıkarmak amacıyla öğretici nitelikte yazılan, duygu yönü az olan şiir türüdür. Yusuf Has Hacip’in Kutadgu Bilig, Aşık Paşa’nın Garibname, Nabi’nin Hayriye adlı eserleri bu türün ünlü örnekleridir. Tanzimat’tan sonraki Türk Edebiyatında Ziya Paşa’nın Terkib-i Bend; Tevfik Fikret’in Haluk'un Defteri ve Şermin; Mehmet Akif’in Süleymaniye Kürsüsünde, Asım adlı eserleri de bu tarzda yazılmış ünlü eserlerdir. Fabl türündeki eserler de örnek olarak gösterilebilir.[1]
Epilog
Epilog (Grekçe ἐπίλογος epílogos, ἐπί epi yani "son" ile λόγος logos yani "söz"), bir edebî eserin sonunda yer alan ve genellikle eseri kapatmak için kullanılan bir yazı parçasıdır.[1] Hikâye içi bakış açısıyla sunulur. Yazar devreye girdiğinde ve doğrudan okuyucuyla konuştuğunda bu daha doğru bir son söz olarak kabul edilir. Epiloğun tam tersi ise bir edebiyat veya tiyatro eserinin başında yer alan, genellikle hikâyeyi açmak ve ilgi çekmek için kullanılan yazı parçası olan prologdur.[2] Televizyon programları ve video oyunları gibi bazı türler, son sözü "introduction" (giriş) için "intro" kullanımına dayanarak "outro" (final, çıkış) olarak adlandırır.
Fazilet (karakter)
Fazilet, Necdet Şen'in Cumhuriyet gazetesinde Hızlı Gazeteci logosu altında 1987-1988 yıllarında yazıp çizdiği politik içerikli Bacı adlı çizgi romandaki devrimci kadın karakterin adı.
İç monolog
İç monolog, oyun, roman ve öyküde, kahramanların aklından geçen düşünceleri açığa vuran anlatı tekniğidir.
Kafkaesk
Kafkaesk, Franz Kafka'dan esinlenerek üretilen, Kafka'nın tasvirlerindeki gibi, tehdit edici ya da korkutucu anlamlarına gelen bir sıfattır.[1] Kafka'nın stiline özgü olarak hikâyelerinde anlatım akışının doğal bir parçası olarak, bilinen ve algılanan gerçeklikten kopma, uzaklaşma durumunu ifade eder.
Karşıtanlamlı
Karşıtanlamlı,[1] zıt anlamlı veya antonim, anlamları birbirinin tersi olan sözcükleri tanımlamakta kullanılan bir terim. Kavram hem isim hem de sıfat olarak kullanılabilir. Edebiyatta karşıtanlamlı sözcükler birlikte kullanılarak tezat sanatı yapılır.
Kompozisyon
Kompozisyon, farklı parçaları, nesneleri, ögeleri en iyi şekilde bir araya getirme ve bu şekilde oluşturulmuş bütün" anlamında bir kavramdır. Mimarlıktan  güzel sanatlara, müzikten edebiyata kadar çok farklı alanlarda kullanılır.
Madde tarih
Madde tarih, bir beyitin, bir mısranın veya bir deyimin bütün harflerini harflere sayı değeri veren ebced hesabına vurarak bir olayın tarihini bulmaya verilen ad. Özellikle Fars edebiyatında oldukça popüler olan madde tarih, Fars etkisi altındaki Türkmen edebiyatında da oldukça kullanılmıştır.
Mahlas
Mahlas, müstear isim, tapşırma veya kalem adı; bazı şair ve yazarların gerçek isimleri yerine kullandıkları takma adlardır. Mahlas daha çok şairler, müstear yazarlar ve tapşırma da âşıklar için kullanılır.[1] Rumuz kavramının edebi literatürdeki karşılığı olarak da ifade edilebilir.
Mono no aware
Mono no aware (Japonca: 物の哀れ), meselelerin acısı anlamına gelen bir Japonca terimidir. Terim, geçimsizlik ya da şeylerin geçişi hakkında farkındalık ve hem geçişte geçici bir kibarlık hem de bu durumun yaşamın gerçekliği olan daha uzun ve derin bir üzüntüyü ifade eder.
Nazım biçimleri
Nazım biçimleri, dize ve uyakların belli bir düzene göre sıralanmasıyla oluşur. Hiçbir manzumeye bağlı olmayan tek başına bir dize en küçük nazım şeklidir, buna azade mısra denir.[1]
Önsöz
Önsöz[1] ya da ön söz[2], kitapların giriş kısmına konulan, o eserin konusunu, amacını, işleniş biçimini anlatan yazı, mukaddime.
Sone
Sone, iki dörtlük ve iki üçlükten oluşan 14 dizelik bir nazım şeklidir. Batı edebiyatında kullanılan bu tür, Servet-i Fünûncular tarafından Türk edebiyatına geçirilmiştir. Edebiyatımızda ilk örneği Cenap Şahabettin'in, "Şi'r-i Na-Nüvişte" (Yazılmamış Şiir) adlı şiiridir. Genellikle dörtlükleri sarmal kafiye ile yazılır. Sonede işlenen konuları sınırlandırmak doğru bir yaklaşım değildir. Sonede her türlü konu işlenebilir. Son dize, duygu yönunden en baskın dizedir. Devrik cümleler kullanılır. Doğu edebiyatındaki sonelerde aşk konusu işlenir.[1]
Uyarlama
Uyarlama,  yabancı bir dilde yazılmış bir eseri, çevrildiği dilin konuşulduğu toplumun yaşayışına, inançlarına duyuş ve düşünüşüne uygun duruma getirildiği serbest çeviridir. Uyarlamalarda genellikle yer ve kişi adlarını değiştirilir. Türk edebiyatında daha çok tiyatro eserlerinde kullanılır. Örneğin Tanzimat edebiyatı yazarlarından Ahmet Vefik Paşa’nın Moliere’den yaptığı uyarlamalar gibi.[1]
Üslup
Üslûp ya da biçem[1]; sanatçının özel yapış yolu, yazarın duyuş, düşünüş ayrılığı; cümlelerin uzunluğu, kısalığı; kelimeleri seçişi, yazısının âhengindeki ayrılıklardır. Üslûp için; ifade tarzı, usul, yol da denilebilir. Sanat eserlerinde, insanın düşünüşlerine, duygularına, hayallerine, heyecanlarına verdiği biçim Üslûp'tur.
Vezn-i Âhar
Vezn-i Âhar ya da Vezni Aher, Halk şiiri nazım şeklidir. Aruzun müstef’ilâtün müstef’ilâtün müstef’ilâtün müstef’ilâtün kalıbıyla murabba şeklinde yazılır. Her mısra bir müstef’ilâtün cüzüne sığacak şekilde dört kelime veya kelime grubuna bölünür. Birinci mısranın 2. Cüzü ikinci mısranın başına, ikinci mısranın 2. Cüzü üçüncü mısranın başına, üçüncü mısranın 2. Cüzü dördüncü mısranın başına getirilir ve bu cüzlerden sonra gelen cüzler birbirlerini izler.
Vinyet (edebiyat)
Vinyet, edebî bir eserde üzerine bir süreliğine yoğunlaşılan düşünce, karakter, mekân veya obje hakkında izlenim yaratılacak sahnedir.[1] Daha çok, geleneksel tiyatro yapısı ve hikâye kurgusunun pek kullanılmadığı postmodern tiyatroda görülmektedir.
Wabi-sabi
Wabi-sabi (Japonca: 侘寂), Japon estetiğinde geçiş ve kusurun kabulü üzerine odaklanmış bir dünya görüşüdür.[1] Budist öğretisinin, özgüven (無常, mujō), ızdırap (苦, ku) ve boşluk veya anlamsızlık (空, kū) olmak üzere varoluşun üç işareti (三法印, sanbōin) öğretisinden türetilmiş bir kavram olup bazen kusurlu, kalıcı ve eksik bir güzellik olarak tanımlanır.[2]
Bildungsroman
Bildungsroman (Türkçe: Oluşum romanı), Alman edebiyatında bireyin oluşum dönemini ve sonunda ulaştığı ideal durumu ele alan roman türü.
Safdil kahramanın serüven peşinde dünyayı dolaşmaya çıkması ve uğradığı yenilgilerle yavaş yavaş olgunlaşarak bilgelik kazanmasını konu alan halk masalları, Wolfram von Eschenbach’ın ortaçağ destanı Parzival (13. yy başları) ve Hans Grimmelshausen’in pikaresk öyküsü Simplicissimus’da (1669) edebi niteliğe kavuştu. Bu temayı roman düzeyinde ilk kez Wilhelm Meisters Lehrjahre (1796; Wilhelm Meister’in Çıraklık Yılları, 1943) adlı yapıtıyla Goethe ele aldı. Yapıt günümüzde de bu türün klasik örneği sayılmaktadır. Türün öbür örnekleri arasında Adalbert Stifter’in Der Nachsommer (1857; Yaz Sonu) ve Gottfried Keller’in Der grime Heinrich (1854-55; Yeşil Heinrich, 1947-48) adlı romanları yer alır. Oluşum romanı nostalji ve teslimiyet gibi temalara yer verse de, kahramanın olgunlaşmasıyla mutlaka olumlu bir havada sona erer. Roman kahramanının gençliğindeki büyük düşler yok olmuştur, ama ona acı veren düş kırıklıkları ve hatalar da geride kalmıştır. Oluşum romanının sık rastlanan bir türü, bir sanatçının gençliğini ve gelişimini konu alan Künstlerroman dır. Öteki türlerinden Erziehungsroman kahramanın yetişme/eğitim sürecini, Entwicklungsroman ise karakter gelişimini konu alır.[1] Bu terimler bazen birbirinin yerine kullanılabilirse de, oluşum romanının gelişim romanından temel farkı, kahramanının içinde yaşadığı toplumla bütünleşmesini, olgunluğa ve uyuma erişmesini anlatmasıdır.[2] Arap edebiyatında bildungsroman kültürünün köklü bir geçmişi bulunmaktadır. Bu alanın öncülerinden birisi İbn Tufeyl'dir. Modern Arap edebiyatında ise, Tayyib Sâlih’in Mevsimu'l-Hicre ile'ş-Şemâl adlı eseri çok tanınan bir bildungsromandır.
Biyografik roman
Biyografik roman, çağdaş veya tarihsel bir kişinin hayatının kurgusal bir şekilde aktarılmasını sağlayan bir roman türüdür. Bu tür roman, bir kişinin yaşamı boyunca yaşadığı deneyimlere, tanıştığı kişilere ve karşılaştığı olaylara odaklanır. Diğer biyografik kurgu biçimleri gibi, ayrıntılar genellikle kurgusal türün, yani romanın sanatsal ihtiyaçlarını karşılamak için kırpılır veya yeniden tasarlanır. Bu yeniden tasarlanmış biyografilere, eserin göreceli tarihselliğini diğer biyografik romanlardan ayırmak için bazen yarı biyografik romanlar da denir.
Halk hikâyesi
Halk hikâyesi veya halk öyküsü, toplumsal iz bırakmış bir olaydan veya bir yazınsal ürünün sözlü kültürde bıraktığı derin etkiden kaynaklanarak ortaya çıkan halk edebiyatı ürünlerine verilen ad.[1] Ayrıca, bazı halk bilimciler halk öyküsünü: "Çağdaş çağlara yaklaştıkça geçirdiği değişimle destanların yerini tutan halk ürünü." olarak görmüştür.[2] Destanlar olağanüstü ögelerin çokça rastlandığı türlerdir. Halk hikâyeleri ise olağanüstülük düzeyinin ikinci safhasında yer alır ve destanlara oranla halk hikâyelerinin olay örgüsü daha gerçekçidir.[1] Halk hikâyeleri bu yönüyle modern çağların yazın türleri olan roman ve öykü gibi mensur türlerle, destan arasında bir geçiş sürecini yansıtan ürünlerdir. Halk hikâyelerinde olaylar belirli kahramanların üzerine kurulmuştur. Bu kahramanlar çoğu kez; tanınmış bir edebî ürünün içeriğinde yer alan kahramanların topluma mal olması ve anonimleşmesiyle oluşmuştur. Aslen Divan edebiyatı'na ait mesneviler olan Leyla ile Mecnun ve Ferhat ile Şirin gibi eserler, taç eserlerin toplum tarafından sözlü kültüre aktarılıp "halk hikâyesi"  haline gelmesinin en önemli örnekleridir. Bunun yanında halk edebiyatı ürünlerinde de bu duruma rastlanmaktadır. Örneğin, Kayıkçı Kul Mustafa'nın Genç Osman Destanı; toplumun beğenerek halk hikâyeleştirme sürecine dahil ettiği eserlerdendir. 1930'da edebiyat tarihçisi[3] Fuat Köprülü, Genç Osman Destanı'nı halk hikâyelerinin oluşum evrelerini tespit etmek maksadıyla incelemiştir.[4] Ayrıca bu çalışma; Türk edebiyatındaki anonim hikâyeleşme süreci hakkında yapılmış ilk çalışmalardan biri olmuştur.[4]
Karanlık romantizm
Karanlık Romantizm, irrasyonel, şeytani ve grotesk ile popüler hayranlığı yansıtan Romantizm akımının edebi bir alt türüdür.  Edgar Allan Poe geleneğin sembol ve meşhur yazarlarından biridir.
Medîh
Medîh (Arapça: مديح), klasik Arap şiirinde, şiirin temel konularından birisi olarak kabul görmektedir. Methiye sanatı için kullanılan tabirlerden birisidir ve aynı anlama gelmektedir. Klasik Arap edebiyatında, övgü şiirleri oldukça erken bir dönemde yaygın şekilde icra edilen bir tür haline gelmiştir.[1]
Realizm (edebiyat)
Realizm ya da gerçekçilik, bir estetik ve edebi kavram olarak 19. yüzyıl ortalarında Fransa'da ortaya çıkmıştır. Nasıl ki romantizm klasisizme bir başkaldırı niteliğinde ise gerçekçilik yani realizm, hem klasisizme hem de romantizme bir başkaldırıdır. Amaç, sanatı klasik ve romantik akımların yapaylığından kurtarmak, yenilikçi eserler üretmek ve konularını öncelikle yüksek sınıflar ve temalarla ilgili değil, toplumsal sınıflar ve temalar arasından seçmekti. Realizmin amacı, günlük yaşamın önyargısız, bilimsel bir tutumla incelenmesi ve edebi eserlerin bir bilim insanının klinik bulgularına benzer nesnel bir bakış açısıyla ortaya konmasıdır. Örneğin, realizmin iki güçlü temsilcisi Gustave Flaubert'in Madame Bovary adlı romanı ile Emile Zola'nın Nana adlı romanında cinsellik ve şiddet edebi bir mikroskop altında incelenecek olursa çıplaklığıyla ortaya konulmuştur. Realizm felsefesinin altında güçlü bir felsefi belirlenimcilik yatar. Fransız edebiyatında Flaubert ile Zola'nın yanı sıra Honore de Balzac, Stendhal, Rusya’da Lev Tolstoy, İvan Sergeyeviç Turgenyev, Dostoyevski, İngiltere'de Charles Dickens ve Anthony Trollope, Amerika'da Theodore Dreiser, Ernest Hemingway, John Steinbeck İrlanda'da James Joyce realizmin önemli temsilcileridir. Realizm, 20. yüzyıl romanının gelişimini de önemli ölçüde etkilemiştir.
Romans
Romans,[1][2] özellikle Orta Çağ şövalyelik sistemini anlatışıyla karakterize olmuş bir edebiyat türü.[3] 12. yüzyıl Fransası'nda ortaya çıkmıştır.[3] Benzer tarzda yazılmış öncülü eserler de bazen aynı isimle anılsa da (Antik Yunan romansı vb.) ayrı bir tür olarak romans, Akitanya düşesi Eleanor'un aristokratik çevresinde ortaya çıkmıştır.[3]
Söylev
Söylev, nutuk veya hitabet, dinleyicilere belli bir fikri, bir duyguyu aşılamak için söylenen uzunca sözlere denir. Söylev, heyecanlandırarak bir fikri aşılamaktır.[1]
Vasf
Vasf (Arapça: وصف), Arap şiirinin eski stillerinden biridir. Betimleyici şiirler olarak tanımlanabilir. Câhiliye döneminden beri şiirlerde sıkça kullanılmıştır. Örneğin; 'Alkame b. 'Abede'nin devesini vasfettiği bir şiir parçası şu şekildedir:[1]
Yarı belgesel film
Yarı belgesel film, (İngilizce: Docudrama) belgesel tarzda yapılan radyo ve televizyon programcılığı olmakla birlikte, özellikle tiyatrolarda gerçek tarihsel olayların sahnelendiği, dramatize edildiği canlandırmalardır.[1]