حکومت خودمختار آذربایجان که با نام رسمی حکومت ملی آذربایجان شوروی (به ترکی آذربایجانی: آذربایجان ملّی حکومتی شوروی) شناخته می‌شد، یک حکومت بود که در سال‌های ۱۳۲۴ و ۱۳۲۵ در منطقهٔ آذربایجان ایران به پایتختی تبریز توسط فرقه دمکرات آذربایجان به رهبری جعفر پیشه‌وری بنیانگذاری گردید که شامل شهرهای تبریز، ارومیه، اردبیل، زنجان، سلماس، مرند و اطراف اینها می‌شد. ماجرای تشکیل و نابودی این حکومت به بحران ایران که یکی از سرآغازهای جنگ سرد بود معروف است. در نهایت با عقب‌نشینی نیروهای شوروی از مناطق اشغال شده و ورود ارتش شاهنشاهی ایران، این حکومت دست نشانده اتحاد جماهیر شوروی فروپاشید.