Rajmund Bronikowski pochodził z najzamożniejszej gałęzi polskiej linii swego starego polsko-niemieckiego rodu. Ojciec Antoni (zm. 1807), żonaty z Anastazją z Rogalińskich (zm. 1835), posiadał trzy okazałe folwarki koło Krobi i Rawicza: Czestram, Sworowo i Golejewko. Po zakończeniu nauk w rodzinnym domu Rajmund Bronikowski zapisał się do szkoły budowlanej we Wrocławiu, ale przerwał naukę po wkroczeniu wojsk napoleońskich do Poznańskiego (1807). Obaj starsi bracia, Wiktor i Roman, wstąpili do wojska francuskiego, a Rajmund powrócił w rodzinne strony, by zająć się owdowiałą matką. Finanse rodziny były już wtedy nadszarpnięte przez złą gospodarkę ojca i rozrzutność brata Romana, więc Bronikowski przyjął pracę w administracji cywilnej Księstwa Warszawskiego. W roku 1808 wysłano go z Poznania do Warszawy w celu nauki zasad Kodeksu Napoleona. W stolicy zajął się nim wpływowy krewny, generał Mikołaj Oppeln-Bronikowski i skłonił go do przejścia do służby wojskowej. Jako porucznik Rajmund Bronikowski odznaczył się w bitwie pod Raszynem i został mianowany adiutantem gen. Dąbrowskiego. W roku 1809 wstąpił jako kapitan do (II) Legii Nadwiślańskiej, na czele której stał Mikołaj Bronikowski, wkrótce jednak wziął urlop, by zająć się sprawami majątkowymi rodziny i nie brał udziału w walkach lat 1809-1814.