У 1988—1990 гг Нацыянальна-дэмакратычны рух Азербайджана вёў актыўную барацьбу за аднаўленне незалежнасці краіны. 20 студзеня 1990 г. кіраўніцтва СССР на чале з М. С. Гарбачовым жорстка заглушыла яго, увёўшы ў Баку часткі савецкай арміі. У краіне быў уведзены рэжым надзвычайнага становішча, які доўжыўся да сярэдзіны 1991 г. Нягледзячы на гэта, у выніку працяглай барацьбы патрыятычных сіл за незалежнасць і пасля правалу жнівеньскага путчу 30 жніўня 1991 г. Вярхоўны Савет Азербайджанскай Рэспублікі прыняў Дэкларацыю «Аб аднаўленні дзяржаўнай незалежнасці Азербайджанскай Рэспублікі». Кампартыя Азербайджана абвясціла аб выхадзе з КПСС, а затым была распушчана. 8 верасня 1991 г. прайшлі першыя прэзідэнцкія выбары на якіх перамог безальтэрнатыўны кандыдат ад КПА Аяз Муталібаў.