De Inname van Den Briel in maart 1572 door de watergeuzen gebeurde min of meer toevallig en zonder medeweten van Oranje. Het incident wakkerde het vuur aan voor een verdere opstand. Op Walcheren werd geweigerd de beschermingstroepen te ontvangen die Alva naar Vlissingen stuurde, maar men liet wel de geuzen toe, weldra gevolgd door een aantal ballingen uit Engeland. Uit Rotterdam, Delft en het Westland begaven veel aanhangers van de prins zich naar Den Briel, evenals Franse en Engelse vrijwilligers. In Vlaanderen, tot bij Eeklo, doken ze spoedig als benden op, overal in de omtrek plunderend en brandstichtend. Ook de geuzen uit Den Briel plunderden tot ver in de omtrek, waarbij vooral kerken en priesters het moesten ontgelden. Ondanks de officieuze hulp vanuit Engeland en van Franse hugenoten drong de Nederlandse Opstand nog niet verder door dan op de naburige Zeeuwse en Zuid-Hollandse eilanden. Aanhangers van Oranje waren in de Hollandse en andere steden nog weinig talrijk. Op 16 juni vergaderden de Staten in Den Haag over de overlast die de geuzen veroorzaakten. Graaf Lodewijk, die tot dan toe met Frankrijk, Duitsland en Engeland geheime onderhandelingen had gevoerd met als doel na een uitgelokte algemene opstand tegen Spanje de Nederlanden onder elkaar te verdelen, had eind mei Parijs verlaten. De 24e verraste hij met een inderhaast samengetrokken hugenootse voorhoede Bergen, de hoofdstad van Henegouwen, nadat de dag tevoren zijn vrienden Famars en Marquette in Valencijn de macht hadden gegrepen.