Fala najazdów Mołdawian i Tatarów Krymskich, przyciąganych słabością Unii Jagiellońskiej po klęsce wojsk litewskich z armią moskiewską w bitwie nad Wiedroszą 14 lipca 1500 roku została pierwotnie powstrzymana na przełomie panowania królów Aleksandra i Zygmunta I. Zwycięstwa marszałka nadwornego Michała Glińskiego nad Tatarami pod Kleckiem 5 sierpnia 1506 roku, hetmanów Konstantego Ostrogskiego i Mikołaja Firleja nad buntem Glińskiego i Moskalami w 1508 roku, hetmana Mikołaja Kamienieckiego nad Mołdawianami nad Dniestrem 4 października 1508 roku oraz hetmanów Kamienieckiego i Ostrogskiego 28 kwietnia 1512 roku pod Wiśniowcem zmusiły najeźdźców do zawarcia kompromisowych układów. Kolejna ofensywa moskiewska doprowadziła do utraty przez Litwę strategicznie położonego Smoleńska 30 lipca 1514 roku, co umożliwiło najeźdźcom wdarcie się w głąb terytorium Wielkiego Księstwa Litewskiego. Zwycięska wyprawa obronna dowodzona przez Ostrogskiego rozbiła najeźdźców w bitwie pod Orszą 8 września 1514 roku, ale nie zdołała odzyskać utraconej twierdzy. Do końca epoki jagiellońskiej wojskowość opierała się na podejmowanych w odpowiedzi na zagrożenie wyprawach zbrojnych, przy coraz mniejszym zainteresowaniu udziałem w nich szlachty. Jedynie uprzednie gromadzenie środków finansowych umożliwiało udział w wyprawie wojsk zawodowych. Część uczestników pospolitego ruszenia miała doświadczenie służby w oddziale zaciężnym.