Zijn artikel over Edward Elgars 'enigma', verbonden aan de "Enigmavariaties", verscheen in 1976 in "Music Review" en werd wereldberoemd. De strekking ervan is, dat Elgar zijn fameuze orkestwerk baseerde op een motief uit de 18e-eeuwse hymne "Rule, Britannia!". In de "Enigmavariaties" werden personages muzikaal uitgebeeld. Van Houten suggereerde dat zich daartussen ook twee Britse symbolische figuren bevinden: Britannia (thema) en John Bull, compleet met buldog (Variatie XI). Elgars werk ontstond in 1898-'99 aan de vooravond van de Tweede Boerenoorlog en heeft een sterk nationalistische strekking.