Hasankeyf emirliği ilk olarak Şerefhan Bitlisi'nin yazmış oladuğu Şerefname adlı eserde karşımıza çıkmaktadır. Şerefhan bu emirlik hakkında, ""Melikan" ("Kürtçe": Melîkan)" olarak ünlenen Hısın Keyfa Hükümdarları olarak bahsetmektedir. Emirliğin kurucusunun Eyyubi hanedanından olduğunu belirten Şerefhan 1264 yılında, bölgeye yerleştiğini ve Artuklu iç karışıklarının olduğu bir dönemde güç kazandıklarını ifade eder. 1264 senesinde bölgeye yerleşen ilk Emirleri Melik Abdullah, kısa sürede bölge halkıyla iyi geçinmiş ve o dönem içerisinde yıkık olan Hasankeyf kalesini restore etmiştir. Restore edilen Hasankeyf kalesinin ardından otoritesi sarsılmış olan Artuklu beyliği kale inşasına şüpheyle bakarak bölge üzerine yürümüş ancak Eyyubi sancağını gördüğü vakit amacına ulaşmadan geri dönmüştür. Böylelikle Şerefhan'ın deyimi ile "Eyüp oğullarının (Eyyubiler) devlet sancağının hilal'i" Hasankeyfte yeniden doğmuştur. Zaman zaman, Artuklu,Botan ve Erzen beyleri ile çatışan Hasankeyf emirliği, Timur ve Akkoyunlu istilalarına da maruz kalmıştır. Çaldıran Savaşından sonra Osmanlı İmparatorluğunun otonom bir Kürt beyliği olarak varlığını sürdürmüş Hasankeyf emirliği, Osmanlının değişen merkeziyetçi politikaları sebebi ile varlığına son verilmiştir.