Pojęcie takie jest umowne, gdyż obejmuje członków Armii Krajowej, rozbrajanych i pozbawianych wolności w różny sposób – często podstępem – w czasie i po wkroczeniu Armii Czerwonej na tereny Polski przedwojennej w latach 1944–1945, do formalnego rozwiązania Armii Krajowej 19 stycznia 1945 r. Największymi grupami takich jeńców byli żołnierze i oficerowie pojmani po rozbrojeniu 27 Wołyńskiej Dywizji Piechoty AK i zajęciu (wspólnym) Wilna (17-19 lipca 1944 r. – 7924 osoby) oraz Lwowa (od 31 lipca 1944 r. – ujęto znacznie mniej osób niż w Wilnie). Rozbrojeni i aresztowani członkowie AK byli traktowani w sposób zróżnicowany – szeregowych zwalniano lub przymusowo wcielano do Armii Czerwonej, niekiedy wszystkich zmuszano do wstąpienia do armii Berlinga, a oficerów najczęściej wywożono w głąb ZSRR, jak np. dowódcę AK na Wileńszczyźnie, ppłk. Aleksandra Krzyżanowskiego, generała Tumidajskiego z Lublina czy gen. Filipkowskiego ze Lwowa. Można jeszcze, choć miało to miejsce w kwietniu 1945 r., doliczyć tutaj, ze względu na identyczny haniebny sposób ujęcia pod oficerskie słowo honoru, działaczy niepodległościowych, z generałami Okulickim, Jankowskim i Jasiutowiczem na czele, porwanych, wywiezionych do Moskwy i sądzonych w operetkowym Procesie szesnastu.