Hijzelf en zijn politieke federatie namen steeds een pragmatische tot halfslachtige houding aan jegens de beweging voor onafhankelijkheid, tegenwoordig geleid door de Assemblea Nacional Catalana. Toen het constitutioneel hof echter het nieuwe autonomiestatuut van Catalonië gedeeltelijk had teruggedraaid, kozen zijn partij en hijzelf ervoor om de kaart van de onafhankelijkheid te spelen, aangezien zij geen eind zagen komen aan de verzuurde relatie met de centrale overheid van Spanje. Het autonomiestatuut was immers onderhandeld met de Spaanse overheid en daarna goedgekeurd met 2/3 van de stemmen in het Catalaanse parlement. Dit autonomiestatuut werd hierna echter nog ingekort door het Spaanse parlement, maar toch goedgekeurd per referendum in Catalonië. Daarna werd het echter opnieuw ingekort door het Grondwettelijk Hof na een klacht van de Partido Popular. Na deze moeizame episode en talrijke andere aanvaringen met Madrid, kwamen Mas en CiU tot het besluit dat samenwerking met de centrale overheid zo goed als onmogelijk geworden was. Daarom kozen zij voor de weg van "zelfbeschikkingsrecht", een eufemisme voor de weg naar onafhankelijkheid. Mas zelf nam het woord onafhankelijkheid slechts eenmaal in de mond, hoewel duidelijk is geworden dat dit het einddoel is. Op 23 januari 2013 werd een voorstel van Mas en de Catalaanse regering, over zelfbeschikkingsrecht en de soevereiniteit van het Catalaanse volk, goedgekeurd in het Catalaanse parlement met de steun van andere Catalaanse politieke partijen, zoals ERC, ICV-EUiA en gedeeltelijk de CUP, in totaal met 85 stemmen voor en 41 tegen. Onder druk van de publieke opinie na de Catalaanse Weg van 11 september en conform het regeerakkoord met ERC werd op 12 december 2013 het Akkoord over de volksraadpleging in Catalonië goedgekeurd.