Początki fortyfikacji krakowskich sięgają prehistorii. Prowadzone od początku XX wieku badania archeologiczne odsłoniły fragmenty drewniano-ziemnych umocnień Wawelu, a także otaczających go osad pochodzące z epoki paleolityku. Z epoki średniowiecza w Krakowie do dziś zachowały się jedynie fragmenty miejskich murów obronnych, wyburzonych na początku XIX wieku na rozkaz cesarza Franciszka I. Ostatnią konstrukcją obronną Rzeczypospolitej Obojga Narodów w Krakowie było unowocześnienie murów Wawelu. Po utracie niepodległości, na mocy kongresu wiedeńskiego, Kraków otrzymał status Wolnego Miasta pod wspólną kontrolą Prus, Austrii i Rosji. Po jego zlikwidowaniu po upadku powstania krakowskiego z 1846 roku, terytorium Krakowa przypadło niepodzielnie Austrii.