Równocześnie z zaskakującym atakiem na Pearl Harbor japońskie siły zbrojne rozpoczęły inwazję na europejskie i amerykańskie posiadłości kolonialne w Azji Południowo-Wschodniej. Jako pierwsze zaatakowane zostały Filipiny i brytyjskie Malaje, lecz bardzo szybko japońska ofensywa zaczęła zagrażać również holenderskim posiadłościom na wyspach archipelagu malajskiego, które wówczas wchodziły w skład Holenderskich Indii Wschodnich (obecnie Indonezja). 6 stycznia 1942 Japończycy wysadzili desant w Brunei (północne wybrzeże Borneo), inicjując w ten sposób kampanię w Holenderskich Indiach Wschodnich. 12 stycznia zdołali zdobyć bogatą w ropę wysepkę Tarakan (u północno-wschodnich wybrzeży Borneo). Równocześnie japoński desant powietrzno-morski opanował Manado na północnym cyplu Celebesu. Wreszcie 24 stycznia japoński zespół działający ze świeżo zdobytej bazy wypadowej w Manado wysadził desant w Kendari, na południowym cyplu Celebesu. Następnym celem japońskiej ofensywy miał być Balikpapan na wschodnim wybrzeżu Borneo (200 mil na południe od Tarakanu) – największe centrum wydobycia i przetwórstwa ropy naftowej w Holenderskich Indiach Wschodnich.