Η εξάπλωση των ναών και των μοναστηριών κατά το 10ο αιώνα οδήγησε στην ανάπτυξη λίθινων έργων αρχιτεκτονικής που τελειοποίησαν κοσμικές ρωμαϊκές φόρμες, από όπου και προέρχεται ο όρος «Ρομανική Τέχνη» ("Romanesque"). Όπου ήταν διαθέσιμα, υλικά παλαιότερων τούβλινων και πέτρινων ρωμαϊκών κτισμάτων ανακυκλώθηκαν και επαναχρησιμοποιήθηκαν. Το νέο αυτό είδος ύφους άνθισε και εξαπλώθηκε κατά μήκος της Ευρώπης με αξιοσημείωτη ομοιομορφία. Λίγο πριν το έτος 1000 ένα κύμα κατασκευής πέτρινων ναών εξαπλώθηκε σε ολόκληρη την ήπειρο. Τα κτίρια του ρεύματος αυτού φέρουν ογκώδεις πέτρινους τοίχους, ανοίγματα με ημικυκλικές αψίδες στην κορυφή, μικρά παράθυρα και, κυρίως στη Γαλλία, πέτρινες τοξωτές καμάρες. Η μεγάλη θύρα με τα χρωματισμένα ανάγλυφα εξελίχθηκε σε κύριο χαρακτηριστικό των προσόψεων, κυρίως στη Γαλλία, ενώ τα κιονόκρανα ήταν συχνά λαξευμένα ώστε να αναπαριστούν αφηγηματικές σκηνές με φανταστικά τέρατα και ζώα. Σύμφωνα με τον ιστορικό της τέχνης, Σ.Ρ. Ντόντγουελ, "«σχεδόν όλες οι εκκλησίες στη Δύση ήταν διακοσμημένες με τοιχογραφίες»", ελάχιστες από τις οποίες σώζονται. Ταυτόχρονα με την άνθηση της ναοδομίας έλαβε χώρα και η ανάπτυξη της ευρωπαϊκής μορφής του κάστρου, αποτελώντας εξέχουσας σημασίας στοιχείο στην πολιτική και στις πολεμικές επιχειρήσεις.