Potęga republiki rzymskiej rosła szybko przez cały okres hellenistyczny. Pod koniec IV i na początku III wieku p.n.e. Rzymianie toczyli jeszcze ciężkie walki ze swymi odwiecznymi italskimi wrogami Samnitami i Etruskami, ale już ok. 270 roku p.n.e. byli panami całej Italii (zajęli m.in. greckie poleis na południu półwyspu), a kilka lat później wdali się z Kartaginą w wojnę, która pozwoliła zająć im pierwsze tereny poza półwyspem Apenińskim (część Sycylii, Korsykę i Sardynię). Druga wojna z Kartaginą (218–201 p.n.e.) pozwoliła opanować republice całą Sycylię (złupili m.in. bogate Syrakuzy). Ten konflikt próbował wykorzystać król Macedonii – Filip V, zaniepokojony istnieniem rzymskich przyczółków w Ilirii. Tzw. I wojna macedońska nie przyniosła żadnych efektów, poza nienawiścią Rzymu do monarchy próbującego wykorzystać trudną sytuację miasta nad Tybrem. Po uporaniu się z Kartaginą senat rzymski wypowiedział wojnę Filipowi (200 p.n.e.). Rzymianie podnieśli propagandowe hasło wolności miast greckich ciemiężonych przez Macedonię, otrzymali wsparcie Pergamonu i Rodos, zaniepokojonych poczynaniami Filipa w Azji Mniejszej, i w 197 p.n.e. zadali decydują klęskę armii przeciwnika pod Kynoskefalaj. Polis Grecji nie otrzymały jednak wolności, znalazły się w strefie rzymskich wpływów.