1943 ஆம் ஆண்டின் வங்காளப் பஞ்சம் அந்த ஆண்டின் சூலை மற்றும் நவம்பர் மாதங்களுக்கு இடையில் உச்சத்தை எட்டியது. மேலும் 1945 ஆம் ஆண்டின் தொடக்கத்தில் பஞ்சத்தின் மோசமான நிலையை அடைந்தது. பஞ்ச இறப்பு புள்ளிவிவரங்கள் நம்பமுடியாதவை. மேலும் இது இரண்டு மில்லியன் பேர் வரை இறந்ததாக மதிப்பிடப்பட்டுள்ளது. சப்பானியர்களுக்கு ரங்கூன் வீழ்ச்சியின் போது வங்காளத்திற்கு அரிசி வழங்கல் துண்டிக்கப்பட்டது பஞ்சத்தின் ஒரு காரணம் என்றாலும், இது இப்பகுதிக்குத் தேவையான உணவின் ஒரு பகுதியே ஆகும். அயர்லாந்து பொருளாதார வல்லுனரும் பேராசிரியருமான "கோர்மக் கிராடா"வின் கூற்றுப்படி, இராணுவக் கருத்தாய்வுகளுக்கு முன்னுரிமை அளிக்கப்பட்டது. வங்காள ஏழைகள் ஆதரிக்கப்படாமல் விடப்பட்டனர். பஞ்சாப் போன்ற உபரி பகுதிகளிலிருந்து வங்காளத்தின் பஞ்சப் பகுதிகளுக்கு உணவை அனுப்ப இந்திய அரசு முயற்சிகள் மேற்கொண்டது. ஆனால் மாகாண அரசாங்கங்கள் தானியங்களை நகர்த்துவதைத் தடுத்தன. 1948 ஆம் ஆண்டின் பஞ்ச ஆணையம் மற்றும் பொருளாதார நிபுணர் அமார்த்தியா சென் ஆகியோர் வங்காளத்தில் 1943 ஆம் ஆண்டின் பெரும்பகுதிக்கு உணவளிக்க போதுமான அரிசி இருப்பதைக் கண்டறிந்தனர். பணவீக்கத்தினால் பஞ்சம் ஏற்பட்டதாக சென் கூறினார். பணவீக்கத்தால் பயனடைபவர்கள் அதிகமாக சாப்பிடுவதோடு, மீதமுள்ள மக்களுக்கு குறைவாகவும் விடுகிறார்கள் எவ்வாறாயினும், இந்த ஆய்வுகள் மதிப்பீடுகளில் ஏற்படக்கூடிய தவறான தன்மை அல்லது அரிசி மீது பூஞ்சை நோயின் தாக்கம் ஆகியவற்றைக் கணக்கிடவில்லை. 1943 ஆம் ஆண்டு வங்காள பஞ்ச காலத்தில் பிரித்தானிய அரசாங்கம் பஞ்சக் குறியீடுகளை அமல்படுத்தவில்லை என்று "டி வால்" கூறுகிறார். ஏனெனில் அவை உணவு பற்றாக்குறையை கண்டறிய தவறிவிட்டன. 1943 ஆம் ஆண்டின் வங்காள பஞ்சம் இந்தியாவின் கடைசி பேரழிவு பஞ்சமாகும். மேலும் இது 1981 ஆம் ஆண்டின் சென்னின் உன்னதமான படைப்புகளான "வறுமை மற்றும் பஞ்சங்கள்: உரிமை மற்றும் பற்றாக்குறை பற்றிய ஒரு கட்டுரை" என்ற தலைப்பில் பஞ்சத்தின் வரலாற்று வரலாற்றில் ஒரு சிறப்பு இடத்தைப் பிடித்துள்ளது.