Vorst Volkonski stamde uit een van de meest vooraanstaande adellijke families van Sint-Petersburg. Hij kreeg een militaire opleiding en nam als generaal deel aan de oorlog tegen Napoleon in 1812. Als generaal werd hij tijdens deze oorlog getroffen door het patriottisme en de vechtlust van de boeren, waardoor hij zich na 1812 op het standpunt stelde, dat ook boeren burgerrechten verdienden en dat het lijfeigenschap moest worden afgeschaft. Hij was echter teleurgesteld in de weinige hervormingen die tsaar Alexander I wilde doorvoeren.