W połączeniu z ideami Karola Marksa i Fryderyka Engelsa oraz teoretyków i ideologów II Międzynarodówki Socjalistycznej powstała doktryna marksizmu, która została przekształcona przez przywódcę rosyjskiego przewrotu bolszewickiego Włodzimierza Lenina i twórcę imperium radzieckiego Józefa Stalina w doktrynę ideologiczną marksizmu-leninizmu. Jacek Bartyzel definiuje marksizm-leninizm jako komunizm marksistowsko-leninowski i uważa, że ten system stworzył Włodzimierz Lenin jako typową kontynuację myśli Marksa i Engelsa. Marksizm-leninizm stał się ideologią państwową w Związku Radzieckim i równocześnie legitymizacją panowania społecznego nowej klasy totalitarnej biurokracji komunistycznej.