Humsterland vormde oorspronkelijk één geheel met de Marne, maar ontwikkelde zich door de doorbraak van de Lauwerszee, het ontstaan van het Reitdiep en de ontginning van het achterliggende veengebied tot een zelfstandig district. Het gebied maakte zich los van seenddistrict Leens en vormde het een eigen decanaat "Hummerze", met als nieuwe hoofdplaats Suxwert en later (rond 1200) Oldehove. Daaronder vielen ook de districten Langewold, Vredewold en Achtkarspelen, die zich op het politieke vlak van het oorspronkelijke gouw Humsterland losmaakten. Ten minste sinds 1337 wordt dit gebied ook wel als Westerambt betiteld. Middag viel daarentegen onder het decanaat Baflo en werd tot de Reductie van 1594 tot Hunsingo gerekend. Achtkarspelen ging sinds 1498 zijn eigen weg. Tot 1749