Postanowienia traktatu wersalskiego, nakładające ograniczenia na rozwój niemieckich sił zbrojnych po I wojnie światowej, zezwalały Niemcom na posiadanie jedynie 6 krążowników, o maksymalnej wyporności 6000 t i kalibrze dział 150 mm. Pierwszy nowo zbudowany po wojnie krążownik "Emden" stanowił jedynie modyfikację projektów z okresu I wojny światowej i dlatego równolegle z jego budową podjęto prace projektowe nad całkiem nowymi okrętami, pod kierownictwem inżyniera Albrechta Ehrenberga. Otrzymały one tradycyjne dla okrętów tej klasy nazwy niemieckich miast: Königsbergu (Królewca), Karlsruhe i Kolonii, stąd określa się je od pierwszych liter jako typ K (niem. "K-Kreuzer"), nazywany też "Königsberg" od pierwszego okrętu. Zbudowano je jako zamiana przestarzałych krążowników pancernopokładowych "Thetis", "Medusa" i "Arcona". Okręty te stanowiły jedyną serię niemieckich lekkich krążowników podczas II wojny światowej, a ostatnie zbudowane niemieckie krążowniki lekkie "Leipzig" i "Nürnberg", były ich bezpośrednim rozwinięciem. Z racji, że były jednymi z pierwszych nowoczesnych niemieckich okrętów po I wojnie światowej, służyły intensywnie do szkolenia kadr Kriegsmarine przed wojną, odbywając wiele dalekich rejsów. Podobnie, jak pozostałe niemieckie krążowniki lekkie, były jednak mało intensywnie używane podczas II wojny światowej – poza atakiem na Norwegię, kiedy utracono dwa z nich. Nie miały żadnych starć z okrętami nawodnymi przeciwnika. Koszt budowy okrętów wynosił od 36 milionów Reichsmark ("Karlsruhe", "Köln") do 38 milionów ("Königsberg").