Na skutek działań wojennych wiele organizacji zostało pozbawione aktywu męskiego. Zdyscyplinowanie i fizyczne predyspozycje stanowiły o jakości bojowej „Sokołów”. Grono techniczne ZSP w PN uznało, że „Sokół” powinien wziąć udział w przygotowaniach szeregów sokolich gotowych do walki o niepodległość i ziemie etniczne polskie znajdujące się dotychczas pod zaborem pruskim. W listopadzie 1918 roku powstała w Kościerzynie Powiatowa Rada Ludowa, której zastępcą został druh Tomasz Rogala, która nawoływała do obalenia niemieckiego burmistrza Rumstiega. Rewolucja w Niemczech, wybuch powstania wielkopolskiego miały znaczny wpływ na spotęgowanie haseł wzywających do walki z zaborcą. Walki zbrojne w Kościerzynie z lokalnym Grenzschutzem, w których udział wzięli sokoli rozpoczęły się 6 stycznia 1919 roku. Brak pomocy z zewnątrz oraz groźba zbombardowania miasta zmusił uczestników walk do opuszczenia miasta, z których część dołączyła do powstańców w Wielkopolsce. Z początkiem lutego 1920 roku sokoli witali oddziały Frontu Pomorskiego. Działalność gniazda nie zakończyła się na akcjach zbrojnych. Kościerski „Sokół” wydelegował wieloletniego członka, Tomasza Rogalę na rozmowy w Wersalu, który miał zaświadczyć o przynależności Kaszubów do państwa polskiego.