De legende van Dame Carcas is een laat-middeleeuwse poging om de naam van de stad Carcassonne te verklaren en de rechtmatigheid van het gezag van de grafelijke dynastie van het geslacht Oliba te bevestigen. Het verhaal speelt zich af ten tijde van de heerschappij van de Saracenen, die het zuiden van Frankrijk korte tijd bezet hadden maar vanaf 732 (Slag bij Poitiers) door de Franken weer werden verdreven.