In 1588 werd door de nog overgebleven gebieden van de Unie de Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden formeel opgericht. Deze Republiek zou vanaf 1590 de Noordelijke Nederlanden goeddeels veroveren; er werd met name jarenlang hevig gevochten om het noordoosten van de Nederlanden, waar de strijd in de jaren 1589-1594 bekendstaat als de Groninger Schansenkrijg. Bij het Traktaat van Reductie op 23 juli 1594 trad Groningen ook toe tot de unie van Utrecht en vormde samen met de Ommelanden het gewest Stad en Lande. Op 17 februari 1595 sloot het nieuwe gewest zich ook aan bij de Republiek.