W 376 cesarz Walens zgodził się na osiedlenie się Gotów (uciekających przed Hunami) w rzymskiej Tracji na Bałkanach. Akcja osiedleńcza napotykała trudności, występowały trudności aprowizacyjne, Goci głodowali. Rzymscy urzędnicy i dowódcy wojskowi przywłaszczyli sobie przeznaczoną dla Gotów żywność oraz inne zaopatrzenie i zaczęli je im sprzedawać. Bunt wybuchnął, gdy jeden z rzymskich dowódców zaprosił na ucztę gockich przywódców i usiłował wziąć ich jako zakładników. Goci zaczęli grabież okolicznych mieszkańców. Walens osobiście dowodził wojskami usiłującymi stłumić powstanie, jednak 9 sierpnia 378 armia rzymska została pokonana w bitwie pod Adrianopolem, w której zginął również cesarz. Oprócz najazdów ludów barbarzyńskich z północy cesarstwu zagrażały również konflikty wewnętrzne, w tym także wewnątrz Kościoła chrześcijańskiego. Od początku V wieku Goci zaczęli najeżdżać cesarstwo zachodniorzymskie i chociaż początkowo zostali odparci, w 410 zdobyli i złupili Rzym. W 406 Alanowie, Wandalowie i Swebowie wkroczyli do Galii; przez trzy kolejne lata pustoszyli jej terytorium, a w 409 przekroczyli Pireneje i zaczęli podbój Półwyspu Iberyjskiego. Również inne plemiona (początkowo głównie germańskie) uczestniczyły w wielkiej wędrówce ludów. Frankowie, Alamanowie i Burgundowie osiedlili się w Galii, podczas gdy Anglowie, Sasi i Jutowie w Brytanii. W latach 30. V wieku cesarstwo zaczęli najeżdżać Hunowie; ich wódz Attyla najechał Bałkany w 442 i 447, Galię w 451 i Italię w 452. Zagrożenie ze strony Hunów trwało aż do śmierci Attyli w 453. Po jego śmierci konfederacja plemion huńskich rozpadła się. Wielka wędrówka ludów całkowicie zmieniła stosunki polityczne i doprowadziła do zmian etnicznych na terenach zajmowanych dotąd przez zachodnie cesarstwo rzymskie.