18 వ శతాబ్దం చివర, 19 వ శతాబ్దం ప్రారంభంలో కంపెనీ వ్యవహారాల్లో బ్రిటిష్ రాచరికపు జోక్యం పెరిగిపోయింది. పార్లమెంటు వరసపెట్టి చేసిన వివిధ చట్టాలతో - 1773 నాటి రెగ్యులేటింగ్ చట్టం, 1784 పిట్ ఇండియా చట్టం , 1813 నాటి చార్టర్ చట్టం వంటివి - కంపెనీ వ్యవహారాలపై రాజ్య నియంత్రణ పెరిగి, కంపెనీ స్వాధీనం చేసుకున్న భూభాగాలపై తన సార్వభౌమత్వాన్ని స్థాపించుకుంది. 1857 నాటి మొదటి స్వాతంత్ర్య యుద్ధంతో కంపెనీ పాలన ముగిసింది. ఆ యుద్ధాన్ని అణచివేయడానికి బ్రిటిషు వారికి ఆరు నెలలు పట్టింది, రెండు వైపులా భారీ ప్రాణనష్టం జరిగింది. మరుసటి సంవత్సరం బ్రిటిష్ ప్రభుత్వం కంపెనీని రద్దు చేసి, భారత ప్రభుత్వ చట్టం 1858 ద్వారా భారతదేశంపై ప్రత్యక్ష నియంత్రణను చేపట్టి, నేరుగా బ్రిటిష్ పాలనను స్థాపించింది. ఇక్కడ నియమించబడిన గవర్నర్ జనరల్ భారతదేశ పాలనను చేపట్టాడు. విక్టోరియా రాణిని భారత సామ్రాజ్యానికి రాణిగా పట్టాభిషేకం చేశారు. భారతదేశం బ్రిటిషు సామ్రాజ్యపు అత్యంత విలువైన కలికితురాయిగా మారింది. బ్రిటన్ బలానికి ఇది చాలా ముఖ్యమైన వనరు అయింది.