De moord op eerste minister Antonio Cánovas del Castillo in 1897 leidde tot verstoring van het evenwicht. Zijn beleid van onderdrukking en politieke manipulatie waren de hoeksteen van zijn regering. Terwijl de Europese landen de wereld, Afrika, Azië en Oceanië onder elkaar verdeelden, hield het Spaanse Rijk op te bestaan. Begin negentiende eeuw had Spanje al een groot deel van Latijns-Amerika verloren. Het onhandig optreden van Spanje tijdens de Cubaanse Onafhankelijkheidsoorlog leidde tot een Amerikaanse interventie. Met de Vrede van Parijs (1898) verspeelde Spanje de Filipijnen, Puerto Rico en Guam en Cuba werd onafhankelijk.