Następcy Aleksandra spotkali się z dążeniami zjednoczeniowymi również ze strony Litwy. Wielki książę litewski Olgierd usiłował odbudować państwowość ruską wokół Wilna. W latach 1368–1372 trzykrotnie toczył wojny z władcą Moskwy Dymitrem Dońskim. 8 Września 1380 Dymitr pokonał Mongołów na Kulikowym Polu. Odniesione zwycięstwo dało początek niezależności państwa moskiewskiego. Zapoczątkowany został także proces integracji ziem ruskich pod przewodnictwem Moskwy. W tym czasie zapoczątkowana została rosyjska odrębność narodowa. Jej elementami były tradycja staroruska i zaborczość która wyrażało hasło „gromadzenia ziem ruskich” oraz odtworzenia zasięgu terytorialnego samej Rusi pod przywództwem Moskwy. Panowanie w XV w. Wasyla II Ślepego oraz Iwana III przyczyniło się do zapoczątkowania rosyjskiej odrębności narodowej. Ten ostatni spowodował ograniczenie feudalnego system ziemskiego i dokonał centralizacji administracji państwowej. W 1482 z jego rozkazu Mengli-Girej dokonał najazdu na ziemie litewskie paląc m.in. Kijów.