Johan Maurits werd in 1604 geboren op Slot Dillenburg, als zoon van Jan VII van Nassau-Siegen en Margaretha van Sleeswijk-Holstein-Sonderburg (1583-1638). Jan van Nassau, een broer van Willem van Oranje, was zijn grootvader. Stadhouder Maurits was zijn peetoom. Toen hij drie jaar oud was, erfde zijn vader het graafschap Siegen. Johan Maurits studeerde in Bazel, Genève en aan de Ritterschule in Kassel. Hij trad als zestienjarige in dienst van het Staatse leger. Als adelborst was hij betrokken bij het Beleg van Groenlo (1627), Beleg van 's-Hertogenbosch (1629) en het Beleg van Maastricht (1632). In de functie van kapitein leidde hij de herovering in 1636 van de Schenkenschans, een onneembaar geachte vesting in de Rijn bij Millingen. Johan Maurits wist de vesting op het Leger van Vlaanderen te heroveren. Het jaar daarop vertrok hij in dienst van de West-Indische Compagnie als gouverneur-generaal naar Nederlands-Brazilië.