Ziemie powiatu bydgoskiego zostały wyzwolone spod okupacji hitlerowskiej 22–26 stycznia 1945 roku w wyniku operacji wiślańsko-odrzańskiej wojsk radziecko-polskich. W bitwach uczestniczyły oddziały Armii Radzieckiej (9. Korpus Pancerny Gwardii, 2. Korpus Kawalerii Gwardii, trzy dywizje z 125. Korpusu Piechoty), polskie (1 Brygada Pancerna i 8 Bydgoski Pułk Piechoty z 3. Dywizji Piechoty) i niemieckie m.in. 15 łotewska Dywizja Grenadierów SS, 4. Dywizja Pancerna i 337. Dywizja Grenadierów Ludowych. Przełamano m.in. linie umocnień niemieckich Nowa Wieś Wielka – Rojewo, a na północ od Bydgoszczy, na linii Kanału Bydgoskiego i pod Nakłem wywiązały się zacięte walki z przebijającymi się na północ Niemcami. Żadne z miast i wsi nie zostało doszczętnie zniszczone. Straty radzieckie w okolicy Bydgoszczy (21–27 stycznia 1945) wyniosły ok. 2 tys. zabitych i 30-40 czołgów, straty polskie – ok. 110 żołnierzy, a niemieckie – ok. 1 tys. zabitych. Zacięte walki rozegrały się również na początku lutego 1945 w lasach koło Dąbrowy Chełmińskiej, gdzie okrążono i zniszczono resztki wojsk niemieckich. W wyniku krwawej bitwy, która zakończyła się 7 lutego zginęło ok. 9 tys. żołnierzy niemieckich, a 4 tys. wzięto do niewoli.