De Valera was de aanvoerder van een groep vrijwilligers van de Dublinse afdeling van de Irish Volunteers tijdens de Paasopstand in april 1916. Nadat de opstand met harde hand werd neergeslagen werd hij door de Britse autoriteiten ter dood veroordeeld, maar de straf werd omgezet tot levenslange opsluiting. De reden hiervoor was tweeledig: ten eerste was hij ergens anders vastgezet dan de andere leiders zoals Pádraig Pearse en James Connolly. Had hij bij hen in het gebouw gezeten dan was hij waarschijnlijk tegelijkertijd geëxecuteerd. De tweede reden was dat hij misschien een Amerikaans paspoort had - hij was immers daar geboren. Men wilde de VS niet in het conflict betrekken door een van hun burgers om het leven te brengen. Tegen de tijd dat deze vragen werden opgelost was de negatieve reactie van het publiek tegen de executies reden om deze stop te zetten. Dit redde het leven van De Valera.