Kort vóór de Eerste Wereldoorlog werd Falkenhayn minister van Oorlog van Pruisen als opvolger van generaal Josias von Heeringen. Die laatstgenoemde werd op 7 juli 1913 vervangen door diens tekortschietende bewapeningspolitiek. Door het falen van het Schlieffenplan vond er een machtswissel plaats in de Oberste Heeresleitung, waarbij Falkenhayn na de Slag bij de Marne, op 14 september 1914 officieus het bevel van Helmuth von Moltke overnam. Op 3 november kreeg hij door keizer Wilhelm II de titel toegewezen van "Chef des Generalstabes".