Johannes Willem (Jan) Viljoen (nabij Uitenhage, 14 mei 1812 - nabij Zeerust, 20 april 1893) was een Zuid-Afrikaans pionier, militair en jager. Hij was een veteraan van de Slag bij Boomplaats, de Transvaalse Burgeroorlog en de Eerste Boerenoorlog en ondernam als jager ontdekkingstochten door het huidige Botswana en Zimbabwe. Viljoen beweerde de Victoriawatervallen drie jaar eerder dan David Livingstone te hebben ontdekt.