اسناد منتشر شده نشان می‌دهند که تشکیل و نابودی این جمهوری در ارتباط با بحران ایران و شوروی دیده می‌شود. عدم موافقت با اعطای امتیاز نفت به شوروی باعث شد که این کشور در بالاترین سطحِ تصمیم‌گیری، برای فشار به ایران به فکر ایجاد حمایت از جنبش‌های استقلال‌طلب در شمال و شمال غربی کشور باشد. پیامد این سیاست، ابتدا تشکیل حکومت خودمختار آذربایجان و سپس جمهوری مهاباد شوروی بود. هر دو گروه از حمایت شوروی برخوردار بودند. به علاوه، نیروهای شوروی از ورود نیروهای دولتی ایران به آذربایجان و کردستان جلوگیری می‌کردند. در نهایت زیر فشار بین‌المللی و پس از قرارداد قوام-سادچیکف و وعدهٔ گرفتن امتیازات نفتی از ایران، ارتش شوروی از مناطق اشغال‌شده خارج شد و حکومت خودمختار آذربایجان و جمهوری مهاباد سقوط کردند.