In 1979 betekenden de Iraanse Revolutie en de Saoedische reactie op de bezetting van de Grote Moskee in Mekka het begin van een langdurige wedijver tussen het sjiitische Iran en het soennitische Saoedi-Arabië. Voor die tijd had het Europees imperialisme in het Midden-Oosten al bijgedragen aan een terugkeer naar een zo letterlijk mogelijke interpretatie van de Koran en de Hadith en dit moslimfundamentalisme uitte zich in Saoedi-Arabië als het salafisme. De sluimerende politieke islam kreeg zo steeds meer voet aan de grond en jihadisme werd daarbij door beide landen gestimuleerd, niet alleen ideologisch, maar ook met grote geldstromen. Tijdens de Koude Oorlog en de Sovjet-Russische invasie in Afghanistan kwam dit het Westen ook goed uit, maar het keerde zich al snel tegen de westerse invloed. Zelfmoordaanslagen werden vanaf 1983 toegepast door Hezbollah en sindsdien ook door andere groeperingen, zowel sjiitisch als soennitisch. Een omslagpunt waren de aanslagen van 11 september 2001, waarna het Westen het moslimextremisme in toenemende mate als een bedreiging ervoer. De tegenstellingen tussen het Westen en de radicale islam werden versterkt door radicale groeperingen als de Taliban en al Qaida. De Irakoorlog van 2003 en de Afghaanse Oorlog brachten de Verenigde Staten onaangenaam dicht bij Iran en Rusland, wat voor Rusland versterkt werd door de uitbreiding van de NAVO met landen uit het voormalige Warschaupact en de toenadering van de Oekraïne richting Europa. De Annexatie van de Krim door Rusland en de daaropvolgende oorlog in Oost-Oekraïne begin 2014 — met in het verlengde hiervan zaken als de ramp met de MH17 — zorgden ervoor dat de spanningen tussen Rusland en het Westen weer toenamen.