Ondanks pogingen van Nederland om de tevredenheid onder de Indische bevolking te vergroten, werd de onafhankelijkheidsbeweging steeds sterker. Na de Japanse bezetting tijdens de Tweede Wereldoorlog werd de Indonesische onafhankelijkheid uitgeroepen op 17 augustus 1945. Er volgde een bloedige periode, de Indonesische Onafhankelijkheidsoorlog, waarbij vele duizenden mensen omkwamen aan beide kanten. Op 27 december 1949 erkende Nederland de onafhankelijkheid van Indonesië en vond de soevereiniteitsoverdracht plaats tijdens de rondetafelconferentie, waarmee er een einde kwam aan de Nederlandse aanwezigheid in het hedendaagse Indonesië. Hierna volgde de repatriëring van Indische Nederlanders, waaruit de Nederlands-Indische gemeenschap in Nederland is ontstaan.