Śmierć króla Władysława III Warneńczyka 10 listopada 1444 roku w bitwie pod Warną zmusiła sejm koronny do objęcia pełnej władzy w Polsce, ustalenia początkowo niepewnych losów monarchy i podjęcia decyzji o przyszłości tronu oraz prowadzenia negocjacji z bratem zmarłego monarchy – Kazimierzem. Rozszerzył tym samym swoje kompetencje do podejmowania decyzji we wszystkich sprawach państwa. W konsekwencji bezkrólewia w latach 1444–1447 Sejm był już w pełni niezależną od dynastii instytucją Królestwa, posiadającą pełne i suwerenne uprawnienia do zarządzania Polską i reprezentujący Królestwo także wobec monarchy. Nowy król nie miał już możliwości zignorowania znaczenia sejmu i zmuszony został do stałej współpracy z przedstawicielami Królestwa, bez współdziałania których nie mógł wprowadzić w życie ani zmian prawnych ani postulatów politycznych. Pozycja monarchy zredukowana została do roli przywódcy elity, dążącego do wypracowania korzystnego dla siebie konsensusu pomiędzy frakcjami, chociaż król zachował pełnię władzy w decydujących sprawach nominacji na urzędy, sprawach skarbowych i polityki zagranicznej. Niemożność ominięcia przez króla reprezentacji społeczeństwa stanowego skutkowała walką polityczną Kazimierza IV o kształt sejmu walnego – król starał się o samodzielny wybór czasu, miejsca oraz składu sejmu. W odpowiedzi możni reagowali czasowym bojkotem udziału w radzie oraz wspólnego wykonywania podjętych pod ich nieobecność decyzji. Dążąc do pozbawienia rady nabytego w okresie bezkrólewie prawa do zwoływania sejmu, król usiłował przekształcić ją w swój pomocniczy organ doradczy, aby pozbawić ją suwerennego prawa do reprezentowania Królestwa.