Ten aanzien van de humanitaire aspecten van het kolonialisatieproces wordt nog opgemerkt dat de uitvoering van deze voornemens vaak te wensen overliet. Rapporten omtrent grootschalige wreedheden in de Congo-vrijstaat, op dat moment in feite een privé-onderneming van de Belgische koning Leopold II, dwongen hem in 1908 om zijn bezit aan de Belgische staat te schenken, voor welke schenking hij overigens gecompenseerd werd. En de Duitse behandeling van de Herero- en Nama-volken in Zuidwest-Afrika (nu Namibië) is een vroeg en zuiver voorbeeld van genocide (de Namibische Genocide). Bovendien werden als gevolg van de koloniale afzetmarkt van Europese bedrijven veel lokale ondernemingen weggeconcurreerd, wat de inheemse bevolking economisch afhankelijk maakte, een toestand die in zekere mate nog voortduurt tot vandaag de dag.