Order ustanowiono 4 października 1976 na mocy ustawy państwowej nr 709-A/76. Jego powstanie było wynikiem procesu demokratyzacji Portugalii, zapoczątkowanego w 1974 przez rewolucję goździków. Odznaczenie jest wyrazem „czci dla działalności obywatelskiej Portugalczyków lub cudzoziemców, którzy wyróżnili się umiłowaniem wolności, oddaniem sprawie praw człowieka i sprawiedliwości społecznej, a zwłaszcza w obronie republikańskich i demokratycznych ideałów”. Jego przeznaczeniem jest nagradzanie „wybitnych zasług dla sprawy demokracji i wolności”. Nadającym odznaczenie jest urzędujący prezydent państwa, będący "ex officio" (z urzędu) Wielkim Mistrzem Orderu i przewodniczącym jego Kapituły. Z wnioskami o przyznanie orderu może wystąpić do prezydenta także Kapituła.