Elekcja Jana II Kazimierza miała miejsce w obliczu powstania kozaków pod wodzą Bohdana Chmielnickiego, którego poparli Tatarzy. Wyprawa nowego króla z odsieczą pod oblężony przez wojska tatarsko-kozackie Zbaraż zakończyła się podpisaniem ugody zborowskiej. W 1651 roku Jan Kazimierz pobił wojska tatarsko-kozackie w sławnej w całej Europie bitwie pod Beresteczkiem. Jednak w następnym roku kozacy urządzili rzeź polskich jeńców po przegranej przez Polaków bitwie pod Batohem. W układzie pod Żwańcem w 1653 roku Rzeczypospolitej udało się odciągnąć od Chmielnickiego Tatarów. Ten jednak znalazł nowego protektora w Rosji, zawierając z nią w 1654 roku ugodę perejasławską, mocą której opanowana przez kozaków Ukraina oddawała się carowi rosyjskiemu.