Het middel van de bestuurlijke ophouding is ingevoerd naar aanleiding van onder andere de Eurotop in Amsterdam in 1997. Daar zijn toen grote groepen mensen "preventief" opgepakt om ordeverstoring te voorkomen. De burgemeester liet dit doen op grond van artikel 140 van het wetboek van Strafrecht, "deelname aan een criminele organisatie". De rechter oordeelde later dat dit onrechtmatig was. Om in de toekomst wél effectief grote groepen mensen tijdelijk te kunnen vasthouden in geval van ernstige ordeverstoring of een dreiging daarvan, is de Gemeentewet gewijzigd om bestuurlijke ophouding mogelijk te maken. Dit was onderdeel van een pakket maatregelen om het EK voetbal 2000 in goede banen te leiden.