Siódmy wiek był punktem zwrotnym w historii Cesarstwa Bizantyńskiego. Na początku tego stulecia Bizancjum nadal kontrolowało większość wybrzeży Morza Śródziemnego i przeciwstawiało się perskim Sasanidom. Pomimo zwycięskich wojen cesarza Justyniana I w VI wieku, wiele jego zdobyczy w Italii i Hiszpanii zostało szybko straconych, ale nadal był to późnoantyczny świat zdominowany przez Cesarstwo, ze śródziemnomorskim basenem jako środkiem ciężkości i miastami jako głównymi ośrodkami życia społecznego i gospodarczego. Podboje muzułmańskie w VII wieku zburzyły ten porządek. Kształtujący się kalifat był nie tylko znacznie potężniejszy i groźniejszy niż Persja kiedykolwiek, ale także spowodował zerwanie politycznej jedności świata śródziemnomorskiego i przesunięcie centrum władzy na wschód; najpierw do Damaszku, a następnie do Bagdadu. Bizancjum zostało przez Arabów okrojone terytorialnie i zmuszone do obrony, oraz straciło dotychczasowe znaczenie.