"Vormärz" heet in Duitsland de tijd vóór de liberale revolutie van maart 1848. Toen bestonden er al voorlopers van een modern partijenstelsel. Maar er was nog geen parlement voor geheel Duitsland. Politieke partijen waren verboden, een geheime politisering gebeurde binnen verenigingen. Vaak stonden conservatieven en liberalen tegenover elkaar, de krachten van het behouden en de krachten van de verandering.