Niet in alle gevallen gaat echter staatsvorming vooraf aan natievorming. Zo ontstond er in het staatkundig verdeelde Duitsland een cultuurnationalisme met een nationaal bewustzijn en werd in het revolutiejaar 1848 in het Frankfurter Parlement gepoogd een nieuwe Duitse eenheidsstaat te bewerkstelligen. Het was uiteindelijk echter pas onder Bismarck dat de Duitse eenwording tot stand kwam toen in 1871 met de "Reichsgründung" het Duitse Rijk tot stand kwam. Een vergelijkbaar proces was de "Risorgimento" die in 1861 leidde tot het koninkrijk Italië.