Vanaf de 14e eeuw werd in de Onze-Lieve-Vrouwebasiliek in Tongeren om de zeven jaar tijdens de heiligdomsvaart een aantal relieken getoond aan pelgrims, gedurende 16 dagen vanaf de woensdag na het feest van Maria-Visitatie op 2 juli. De laatste heiligdomsvaart vond in Tongeren plaats in 1790, waarna de Franse bezetters geen reliekentoning meer toestonden. Eind 19e eeuw werd de Tongerse traditie hersteld. In 1391 werd voor het eerst melding gemaakt van een toning van relieken in Maastricht. In het 15e-eeuwse "Blokboek van Sint-Servaas" zijn afbeeldingen te zien van de toning van onder andere de later, in 1579, tijdens het Beleg van Maastricht verloren gegane 'hemelse doeken', vanaf de dwerggalerij boven de apsis van de Sint-Servaasbasiliek. De Maastrichtse heiligdomsvaart werd ook wel 'Aixter Vaert', of 'Akener Vaart' genoemd, omdat deze gelijktijdig met de Akense heiligdomsvaart eens in de zeven jaar plaatsvond. Tienduizenden pelgrims bezochten deze heiligdomsvaarten. Vanaf de 16e eeuw ging het bergafwaarts, vanwege de Reformatie, godsdienstoorlogen en epidemieën. Na het Beleg van Maastricht (1632) en de gedeeltelijke inlijving van het bestuur bij de protestantse Republiek der Verenigde Nederlanden, werd de openbare heiligdomsvaart verboden. Pas in de tweede helft van de 19e eeuw werd de traditie, aanvankelijk illegaal vanwege het eerst in 1983 formeel opgeheven processieverbod, hersteld. De heiligdomsvaarten van Hoei en Hasselt dateren niet uit de middeleeuwen, maar respectievelijk van 1656 en 1682. Sinds 1988 is er een euregionaal samenwerkingsverband tussen een aantal Belgische en Nederlandse plaatsen waar heiligdomsvaarten plaatsvinden.