Pełne średniowiecze było okresem kształtowania się współczesnych państw zachodniej Europy. Królowie Francji, Anglii i w Hiszpanii umacniali swoją władzę i tworzyli stałe instytucje państwowe. Po serii najazdów w IX wieku około 900 Węgrzy pod wodzą Arpada (zm. ok. 907) zasiedlili Kotlinę Panońską. Po przyjęciu chrześcijaństwa nowe królestwa Węgier i Polski stały się regionalnymi mocarstwami w Europie Środkowej. Papiestwo, po długim okresie wyznawania idei niezależności od władców świeckich, zaczęło zgłaszać roszczenia do sprawowania władzy świeckiej nad całym światem chrześcijańskim; świecka władza papieży osiągnęła swoje apogeum na początku XIII wieku, za pontyfikatu papieża Innocentego III (1198–1216). Krucjaty północne i podbój przez chrześcijańskie królestwa i zakony rycerskie dotychczas pogańskich regionów wschodniego wybrzeża Bałtyku spowodowały przymusowe włączenie licznych mieszkańców tych terenów w obręb świata chrześcijańskiego.