Maria in haar rol als Theotokos wordt gebruikt in iconen. De vroegste versie werd in verband gebracht met de evangelist Lucas die Maria in de rol van "wijzer van de weg" geschilderd zou hebben, Hodegetria genoemd. Het icoon Theotokos zou oorspronkelijk door Pulcheria geplaatst zijn in een heiligdom in het oosten van Constantinopel waar er meerdere wonderen gebeurden rond het icoon. Het is in het jaar 1204 gestolen tijdens de vierde kruistocht en zou in handen gekomen zijn van de Venetianen. Later ging het icoon naar de Chorakerk in Constantinopel. Op 29 mei 1453 zou het icoon door de Turken vernietigd zijn, na de val van Constantinopel. Er bestaan varianten van het thema, zoals in Theotokos van de Passie, waar symbolen van de kruisiging naast de afbeelding van Maria met kind worden weergegeven.