Swoje rodowe korzenie wywodził z arystokracji (jego dziadkiem z linii matki był ks. Michaił Szczerbatow). Otrzymał doskonałe domowe wykształcenie. W latach 1808–1811 studiował na Uniwersytecie Moskiewskim, gdzie przyjaźnił się z Aleksandrem Gribojedowem i Nikołajem Turgieniewem. Nie ukończył uczelni i wstąpił do armii. Brał udział w wojnach napoleońskich – kampanii rosyjskiej roku 1812 oraz tzw. wyprawach zagranicznych armii rosyjskiej lat 1813–1814. W 1820 został przeniesiony do rezerwy z powodu jawnie głoszonych sympatii wobec rebelii Siemionowskiego Pułku Gwardii. W latach 1823–1826 przybywał za granicą, dlatego nie brał udziału w buncie dekabrystów w 1825, chociaż od 1821 należał do ich tajnego stowarzyszenia "Związek Dobra Powszechnego" (według niektórych badaczy tylko z nim sympatyzował). Podczas pobytu za granicą Czaadajew spotykał się z Friedrichem Schellingiem (z którym później przez lata korespondował) i de Lamennaisem. Od młodości aż do samej śmierci był bliskim przyjacielem Aleksandra Puszkina i wywarł wielki wpływ na kształtowanie się poety jako myśliciela. Zmarł w Moskwie, przybity wydarzeniami wojny krymskiej, w której Rosja wystąpiła przeciwko Zachodowi. W latach 1815–1821 był członkiem loży masońskiej "Zjednoczeni przyjaciele".