Bij het aanbreken van de Eerste Wereldoorlog kwamen de Duitse Balten in een moeilijke positie. In hun benaming had al een accentverschuiving plaatsgevonden naar "Baltische Duitsers". Voor zover zij tot de adellijke kaste behoorden, deden zij als officier dienst in het Tsaristische leger en tegen het Duitse keizerlijke leger. Door hun Duitse achtergrond werden ze door de Russen zowel als de Duitsers gewantrouwd. Hoewel maar een voorbeeld: het is tekenend dat de grote Russische inval in Oost-Pruisen in 1914 werd ingezet door een generaal uit Duits-Baltische kring, Paul von Rennenkampf, die als vele Balten was opgeklommen tot de generale staf van het Russische leger. Dat leger verloor in de Slag bij Tannenberg en Rennenkampf moest zich uit de generaalsrangen terugtrekken. Zijn eveneens uit de Baltische elite afkomstige tijdgenoot was Graaf Sergej Witte, vormgever van de modernisering van Rusland en enkele decennia lang een bijzonder belangrijk minister in de tsaristische kabinetten. Hij sprak zich overigens in 1914 uit tegen de oorlogsverklaring aan Duitsland. Beiden zijn een voorbeeld van de slachtoffers van een absolute nationaal-politieke correctheid in de oorlogstijd en werden in het verhittende nationale debat als landverraders bestempeld.