Η Σοβιετική απόπειρα πραξικοπήματος του 1991, που συνέβη το τριήμερο 19-21 Αυγούστου 1991, ήταν μια προσπάθεια από την Συμμορία των Οκτώ να αναλάβει τον έλεγχο της χώρας από τον τότε Πρόεδρο της Σοβιετικής Ένωσης, Μιχαήλ Γκορμπατσόφ. Η Συμμορία των Οκτώ ήταν σκληροπυρηνικά μέλη του Κομμουνιστικού Κόμματος (ΚΚΣΕ), οι οποίοι ήταν αντίθετοι με το μεταρρυθμιστικό πρόγραμμα του Γκορμπατσόφ και τη νέα συνθήκη για την ένωση που διαπραγματεύτηκε, η οποία θα έδινε μεγάλο μέρος της εξουσίας της κεντρικής κυβέρνησης προς τις δημοκρατίες. Το πραξικόπημα κατέρρευσε μετά από δύο ημέρες, και παρόλο που ο Γκορμπατσόφ είχε αποκατασταθεί ως Πρόεδρος, το κύρος του επηρεάστηκε ανεπανόρθωτα και η επιρροή του έξω από τη Μόσχα μειώθηκε. Η εκδήλωση αποσταθεροποίησε τη Σοβιετική Ένωση και πολλοί εικάζουν ότι έπαιξε ρόλο και στη διάλυση του ΚΚΣΕ και την διάλυση της Σοβιετικής Ένωσης. Μετά την αποτυχία του πραξικοπήματος, τα επτά ζωντανά μέλη από την Συμμορία των Οκτώ συνελήφθησαν.