Het bisdom werd in 1072 als eerste Salzburger eigenbisdom gesticht. Zetel van de bisschop was Gurk. Als materiële basis diende een door aartsbisschop Gebhard opgeheven nonnenklooster (Stift Gurk), dat door gravin Hemma van Gurk was gesticht. Hemma geldt daarom als een van de stichtsters van het bisdom. Als eerste bisschop werd Günther von Krappfeld gewijd. De bisschop van Gurk zou van het aartsbisdom Salzburg afhankelijk zijn en voor de aartsbisschop als vicaris fungeren. Pas in 1131 werd er een klein bisdom gevormd. Door middel van een groots opgezette oorkondevervalsing werd er geprobeerd uit de afhankelijkheid van Salzburg te ontsnappen, wat echter mislukte. Een langdurig proces om het bisdom werd er gevoerd op het Concilie van Bazel.