Met de Vrede van Lunéville in 1801 kwam de linkeroever van de Rijn in Franse handen. Keizer Frans II werd gedwongen tot gebiedscompensatie aan de andere Duitse vorstendommen. Dit werd geregeld door de Reichsdeputationshauptschluss van 1803. Hiermee kwam het principe van het Heilig Roomse Rijk met zijn keurvorstendommen op losse schroeven te staan. Op 18 mei 1804 riep Napoleon Bonaparte zichzelf uit tot keizer. Om uit deze impasse te geraken, creëerde Keizer Frans II op 11 augustus 1804 het Keizerrijk Oostenrijk. Om de status van zijn dynastie veilig te stellen nam hij voor de Habsburgse erflanden de titel van Keizer van Oostenrijk aan, waarmee hij een historische realiteit, de samengestelde Habsburgse monarchie functioneerde al meer dan 200 jaar als zodanig, juridisch bevestigde. Twee jaar later met de oprichting van de Rijnbond (1806) kwam een eind aan het Heilige Roomse Rijk. Frans II deed afstand van de Roomse-Duitse kroon en regeerde verder als Frans I van Oostenrijk.