Podczas trzech rozbiorów Rzeczypospolitej w skład Rosji weszły: Ukraina, Podole, Wołyń, tereny obecnej Białorusi, Litwa i Kurlandia. Katarzyna doprowadziła także do ograniczenia wolności kozaków i rozszerzenia poddaństwa. Doprowadziło to do wybuchu powstania Pugaczowa w latach 1773–1775. W XVIII w nastąpił rozkwit kultury, sztuki, nauk przyrodniczych i historycznych. Sztuka rozwijała się głównie na Akademii Sztuk Pięknych w Petersburgu. W 1775 w Moskwie powstał uniwersytet.