De opeenvolging van tegenslagen voor de Fransen in hun buitenlands beleid in de periode 1866-1867 en de vrees voor een gewapend conflict zetten keizer Napoleon III ertoe aan een legerhervorming door te voeren. Aan de mislukte Franse interventie in Mexico kwam immers een einde door de vernederende terugtrekking van de Franse troepen, terwijl in het kader van de Risorgimento, de Italiaanse eenwording, een bondgenootschap leek te ontstaan tussen het jonge Italië en de opkomende Europese grootmacht Pruisen. Bovendien had de Franse keizerlijke diplomatie zich in de Luxemburgse kwestie belachelijk gemaakt voor heel Europa. In dezelfde periode probeerde de Oostenrijkse kanselier Ferdinand von Beust een alliantie op de been te brengen tussen het Keizerrijk Oostenrijk en het Tweede Franse Keizerrijk om een dam op te werpen tegen de gemeenschappelijke vijand Pruisen. Keizer Napoleon III weigerde in deze alliantie te stappen op aanraden van zijn attaché in Berlijn Eugène Stoffel, die aangaf dat Pruisen zich hier niet zomaar bij zou neerleggen. Wel besloot de keizer een verregaande legerhervorming door te voeren. Het wetsontwerp hiertoe stelde een hervorming van de rekrutering voorop, waarbij ongelijkheden en onrechtvaardigheden zoals de lottrekking, en versterkte de militaire opleiding. Deze Wet-Niel werd echter fors geamendeerd in het Wetgevend Lichaam, wat maakte dat zij uiteindelijk werd aangenomen met zoveel wijzigingen ten opzichte van het originele wetsontwerp dat de wet inefficiënt werd.