W 2001 Amerykańska Akademia Filmowa uhonorowała go statuetką dla najlepszego aktora pierwszoplanowego za kreację rzymskiego generała Maximusa Decimusa Meridiusa, który zostaje tytułowym gladiatorem w epickim filmie historycznym Ridleya Scotta "Gladiator" (2000). Jako cierpiący na schizofrenię matematyk noblista John Forbes Nash Jr. w dramacie biograficznym Rona Howarda "Piękny umysł" ("A Beautiful Mind", 2001) zdobył Złoty Glob, nagrodę Stowarzyszenia Zagranicznych Dziennikarzy w Hollywood, Stowarzyszenia Krytyków Filmowych, Związku Aktorów Filmowych i nagrodę BAFTA oraz trzecią z kolei nominację do Oskara. Kandydował do kilku ról, w tym jako James „Logan” Howlett / Wolverine w "X-Menie" (2000), Aragorn we ' ("The Lord of the Rings: The Fellowship of the Ring", 2001), sierżant Norm „Hoot” Hooten w "Helikopterze w ogniu" ("Black Hawk Down", 2001) i lew Aslan w ' ("The Chronicles of Narnia: The Lion, the Witch and the Wardrobe", 2005). Był wymarzonym wyborem reżysera Olivera Stone’a do tytułowej roli w "Aleksandrze" (2004), ale odrzucił propozycję z powodu konfliktów w harmonogramie. Ridley Scott zaangażował go do roli Robina Longstride’a w amerykańsko-brytyjskim kostiumowym dramacie przygodowym "Robin Hood" (2010), za którą był nominowany do Teen Choice Awards 2010 w kategorii najlepszy aktor w filmie akcji. W musicalu Toma Hoopera "Les Misérables" ("Les Misérables", 2012) jako Inspektor Javert wykonał kilka piosenek, w tym „Look Down”, „The Runaway Cart”, „Fantine’s Arrest”, „The Confrontation”, „Stars”, „Javert’s Intervention” i „Javert’s Suicide”. W filmie Darrena Aronofsky’ego "" ("Noah: Chosen by God", 2014) wcielił się w biblijną postać Noego.