Падчас падзей жніўня 1991 года кіраўнік ДКНС, Генадзь Янаеў абвясціў аб уступленні ў пасаду в. а. прэзідэнта, спаслаўшыся на хваробу Гарбачова. Прэзідыум Вярхоўнага Савета СССР абвясціў гэтае рашэнне фактычным зняццем Гарбачова ад улады і запатрабаваў яго адмяніць. Па сцвярджэнні самога Гарбачова і асоб, якія знаходзіліся з ім, ён быў ізаляваны ў (па заявах некаторых былых членаў ГКЧП, іх прыхільнікаў і адвакатаў, ізаляцыі не было). Пасля самароспуску ГКЧП і арышту яго былых членаў Гарбачоў вярнуўся з Фароса ў Маскву, па вяртанні аб сваім «зняволенні» сказаў: «"Майце на ўвазе, сапраўднай праўды ніхто не даведаецца"». 24 жніўня 1991 года абвясціў аб складанні паўнамоцтваў Генеральнага сакратара ЦК. У лістападзе 1991 Гарбачоў выйшаў з КПСС.