Przełomem w białoruskiej kinematografii stał się jednak przede wszystkim powstały po siedmioletniej walce z cenzurą film "Idź i patrz" (1985) Elema Klimowa. Choć film koncentrował się na tematach wyeksploatowanych przez kinematografię Białoruskiej SRR – walki partyzanckiej oraz odwecie za spaloną przez nazistów wieś Chatyń – w okresie powstania szokował naturalistycznymi scenami przemocy. Publikacja filmu zbiegła się w czasie z wprowadzaną przez nowego przywódcę ZSRR, Michaiła Gorbaczowa, polityką "głasnosti". Postępująca krytyka systemu komunistycznego w krajach bloku sowieckiego udzielała się na przykładzie filmu dokumentalnego "Codzienności niepokojącej strefy" (1987) Wadima Sukmanowa, ukazującego konsekwencje awarii elektrowni atomowej w Czarnobylu. Tematykę Czarnobyla podjął również Wiktar Daszuk w dokumencie "Pejzaż po bitwie" (1989), poświęconym mieszkańcom wsi białoruskich, którzy nie chcieli opuścić swojego miejsca zamieszkania, sam fakt przymusowej migracji traktując jako tragedię. Daszuk w 1990 nakręcił również trzyczęściową "Sprawę Witebska", której tematem było aresztowanie i skazanie czternastu niewinnych ludzi podejrzanych o morderstwo trzydziestu siedmiu kobiet przez niewykrytego maniaka seksualnego. Tylko pierwsza część tryptyku ujrzała światło dzienne, natomiast dwie pozostałe nigdy nie miały premiery w kinach.