Urodził się w rodzinie obszarników ziemskich w guberni nowgorodzkiej. W latach 1895-1899 minister Spraw Wewnętrznych. Prowadził politykę „kontrreform”, i walki z ruchami społecznymi. Od 1899 członek Rady Państwa. W kwietniu 1906 wyznaczony na przewodniczącego Rady Ministrów. Walczył o niezachwianie władzy carskiej. Doprowadził do rozwiązania I Dumy. W lipcu 1906 usunięty ze stanowiska (zamienił go Piotr Stołypin). Od 30 stycznia 1914 do 20 stycznia 1916 znowu przewodniczący Rady Ministrów po poparciu Rasputina. Był wrogo nastawiony do Dumy Państwowej i do tzw. Bloku Postępowego. Aresztowany po rewolucji lutowej i obaleniu caratu, wkrótce potem zwolniony z uwagi na wiek i stan zdrowia. Zamordowany w swojej daczy wraz z żoną, córką i zięciem podczas napadu rabunkowego po przewrocie bolszewickim.