Η Στρογγύλη ήταν ηφαιστειακό νησί, το οποίο δημιουργήθηκε κατά την περίοδο του πλειοτεταρτογενούς, και το οποίο χρωστούσε το όνομα του στο κυκλικό σχήμα του. Το ηφαιστειακό σύστημα που την δημιούργησε είναι το πιο ενεργό της Ελλάδας και ένα από τα πιο βίαια στον κόσμο. Τα τελευταία 400.000 χρόνια έχει δώσει 12 καταστροφικές εκρήξεις, οι οποίες κατά κανόνα προκαλούσαν καλδερικό βύθισμα. Στην συνέχεια γίνεται σταδιακά ανάδυση νέων ηφαιστειακών κώνων, μια διαδικασία που συνεχίζεται μέχρι την επόμενη καταστροφική έκρηξη. Μετά την Μινωική έκρηξη, γύρω στο 1613 π.Χ., στο κεντρικό τμήμα του νησιού δημιουργήθηκε "ελλειψοειδής καλδέρα", της οποίας ο άξονας από βορρά έως νότο είναι περίπου 11 χιλιόμετρα και ο άξονας από ανατολή προς δύση 7,5 χιλιόμετρα, ενώ απομεινάρια του προϊστορικού νησιού είναι η σημερινή Σαντορίνη, η Θηρασία και το Ασπρονήσι.