Cuộc trưng cầu dân ý là giai đoạn cuối cùng của tranh giành quyền lực của Bảo Đại với thủ tướng, Bảo Đại không ưa Diệm và thường xuyên cố phá hoại, bổ nhiệm Diệm chỉ vì là cầu nối cho viện trợ Mỹ. Bấy giờ đất nước đang trải qua thời kỳ bất ốn định vì bị phân chia tạm thời theo Hiệp định Genève năm 1954 kết thúc Chiến tranh Đông Dương thứ nhất. Quốc gia Việt Nam kiểm soát miền nam đất nước, chờ bầu cử toàn quốc dự định tái thống nhất đất nước thành chính phủ chung. Tuy nhiên, Quân đội quốc gia Việt Nam không kiểm soát hoàn toàn lãnh thổ, đạo Cao Đài và giáo Hòa Hảo đều có chính quyền riêng ở nông thôn được quân tư nhân tán trợ, trong khi Bộ đội Bình Xuyên nắm giữ đường phố Sài Gòn. Bất luận các nhóm này, Bảo Đại và thậm chí quan chức Pháp can thiệp, Diệm dẹp được quân tư nhân và củng cố kiểm soát của chính phủ với đất nước giữa năm 1955.