Tijdens de regering van Maria's zoon Pedro V (1853-1861) begon de modernisering van Portugal. Zijn broer en opvolger Dom Luis liet zijn land leiden door de competente António Maria de Fontes Pereira de Melo. Vanaf 1880 kwam Portugal in een periode van "rotativisme" terecht, het steeds wisselen van eens de conservatieve partij en dan eens de progressieve partij. De daadkracht van het land verdween. Dat had zijn gevolgen op het buitenlands beleid en de financiële situatie. De koloniale wens tijdens de Koloniale Conferentie van Berlijn werd van tafel geveegd. Carlos I kreeg in 1890 te maken met een Brits ultimatum en in 1892 en 1902 werd het land failliet verklaard. De Portugese Republikeinse Partij kreeg meer en meer wind in de zeilen.