Był synem Józefa Opackiego, działacza harcerskiego i nauczyciela. Wysiedlony z rodziną z Czortkowa. Od 1945 mieszkał z rodziną w Gliwicach. W 1958 ukończył studia polonistyczne na Katolickim Uniwersytecie Lubelskim, następnie pracował tam jako asystent (1959-1966), adiunkt (1966-1972) i docent (1972). W 1966 uzyskał na Uniwersytecie Jagiellońskim w Krakowie stopień naukowy doktora na podstawie dysertacji pt. "O przenikaniu się konwencji gatunkowych w poezji", napisaną pod kierunkiem prof. Kazimierza Wyki. W 1972 habilitował się w Instytucie Badań Literackich PAN na podstawie dorobku naukowego oraz pracy habilitacyjnej pt. "Poezja romantycznych przełomów".