Kalifat osiągnął maksymalny zasięg terytorialny w połowie VIII wieku. Porażka wojsk muzułmańskich w bitwie pod Poitiers w 732 spowodowała utratę południowej Francji przez Arabów, jednak główną przyczyną powstrzymania ekspansji arabskiej w Europie był upadek dynastii Umajjadów i przejęcie rządów w kalifacie przez dynastię Abbasydów. Abbasydzi przenieśli stolicę z Damaszku do Bagdadu i skoncentrowali się na problemach Bliskiego Wschodu, tracąc kontrolę nad częścią podbitych do tej pory terenów. Na Półwyspie Iberyjskim potomkowie obalonej dynastii Umajjadów utworzyli kalifat Kordoby, Aghlabidzi kontrolowali Maghreb, a Tulunidzi – Egipt. W połowie VIII wieku w rejonie Morza Śródziemnego zaczęły powstawać nowe szlaki handlowe łączące ziemie państwa frankijskiego i tereny podbite przez Arabów, zastępując dotychczasowe rzymskie szlaki handlowe. Frankowie sprzedawali drewno, futra, miecze i niewolników w zamian za jedwab i inne tkaniny, przyprawy oraz złoto i srebro.