XI i XII wiek to okres największej politycznej potęgi i rozkwitu ekonomicznego oraz kulturalnego feudalnej Gruzji. Król Dawid IV Budowniczy, który objął tron w 1089 r. w wieku lat 16, po śmierci ojca – Jerzego II, natychmiast po objęciu władzy rozpoczął organizowanie armii zdolnej odeprzeć regularne ataki Seldżuków. Pierwsza Krucjata (1096–1099), poprzez odciągnięcie głównych sił Turków i osłabienie ich wojsk, w połączeniu z tworzoną od kilku lat silną armią gruzińską umożliwiła Dawidowi osiągnięcie swego celu – od 1097 r. zaprzestał on płacenia Turkom daniny, a wkrótce potem mógł rozpocząć wojny mające na celu odzyskanie utraconych niegdyś przez Gruzję ziem. Także i ten cel został w dużej części osiągnięty – po kilku latach poza władzą Dawida pozostały tylko Tbilisi i Heretia.W 1103 r. król przeprowadził reorganizację Gruzińskiego Kościoła Prawosławnego i wyznaczył jej katolikosa.W latach 1103–1105 Dawid podbił także Hereti, a między 1110 i 1118 rokiem – całą dolną Kartlię; w wyniku tego z gruzińskich ziem jedynie Tbilisi pozostało we władzy Tuków, stanowiąc izolowaną enklawę na terenie państwa gruzińskiego. Wkrótce jednak i to miasto wróciło w skład Gruzji – w 1121 r. wojska gruzińskie odparły silną armię turecką w bitwie pod Didgori, po czym zdobyły Tbilisi, gdzie Dawid przeniósł stolicę państwa. W ciągu kolejnych kilku lat Gruzja podbiła także zachodni Szyrwan i północną Armenią, zaś Dawid koronował się królem Armenii. W chwili śmierci tego władcy, w 1125 r. Gruzja miała status lokalnego mocarstwa.