Στα τέλη της δεκαετίας του 1870 η Ρωσία και η Οθωμανική Αυτοκρατορία συγκρούστηκαν και πάλι στα Βαλκάνια. Από το 1875 ως το 1877, η βαλκανική κρίση εντάθηκε με τις εξεγέρσεις κατά της οθωμανικής κυριαρχίας από διάφορες σλαβικές εθνότητες, που οι Οθωμανοί Τούρκοι εξουσίαζαν από το 16ο αιώνα. Αυτό θεωρήθηκε πολιτικός κίνδυνος στη Ρωσία, που παρομοίως καταπίεζε τους Μουσουλμάνους της στην Κεντρική Ασία και στον Καύκασο. Η ρωσική εθνικιστική άποψη έγινε σημαντικός εγχώριος παράγοντας για την υποστήριξη της απελευθέρωσης των Χριστιανών των Βαλκανίων από την Οθωμανική κυριαρχία και της ανεξαρτησίας της Βουλγαρίας και της Σερβίας Στις αρχές του 1877 η Ρωσία παρενέβη στο πλευρό σερβικών και ρωσικών εθελοντικών δυνάμεων κατά το Ρωσοτουρκικό Πόλεμο (1877-78). Μέσα σε ένα χρόνο ρωσικά στρατεύματα πλησίασαν την Κωνσταντινούπολη και οι Οθωμανοί παραδόθηκαν. Οι εθνικιστές διπλωμάτες και στρατηγοί της Ρωσίας έπεισαν τον Αλέξανδρο Β΄ να αναγκάσει τους Οθωμανούς να υπογράψουν τη Συνθήκη του Αγίου Στεφάνου το Μάρτιο του 1878, δημιουργώντας μια διευρυμένη και ανεξάρτητη Βουλγαρία που εκτεινόταν ως τα νοτιοδυτικά Βαλκάνια. Όταν η Βρετανία απείλησε με κήρυξη πολέμου για τους όρους της Συνθήκης του Αγίου Στεφάνο, η εξαντλημένη Ρωσία έκανε πίσω. Στο Συνέδριο του Βερολίνου τον Ιούλιο του 1878 η Ρωσία συμφώνησε στη δημιουργία μιας μικρότερης Βουλγαρίας, ως αυτόνομου πριγκιπάτου μέσα στην Οθωμανική Αυτοκρατορία. Ετσι οι Πανσλαβιστές έμειναν με συσσωρευμένη πικρία κατά της Αυστροουγγαρίας και της Γερμανίας επειδή δεν κατάφεραν να στηρίξουν τη Ρωσία. Η απογοήτευση από τα αποτελέσματα του πολέμου προκάλεσε επαναστατικές εντάσεις και βοήθησε τη Σερβία, τη Ρουμανία και το Μαυροβούνιο να αποκτήσουν την ανεξαρτησία τους και να ενισχυθούν ενάντια στους Οθωμανούς.