Pierwsze próby zorganizowania Okręgu Nowogródek ZWZ, podejmowane od początku roku 1940, nie powiodły się. Właściwa działalność Okręgu rozpoczęła się po wybuchu wojny niemiecko-radzieckiej i zajęciu terenów wschodnich Rzeczypospolitej przez Niemców. Początkowo Okręg Nowogródek należał, obok Okręgu Białystok i Okręgu Polesie, do Obszaru Białostockiego AK, od połowy grudnia 1943 (formalnie od 24.03.1944 r.) funkcjonował jako okręg samodzielny. 12 czerwca 1944 r., przed operacją „Ostra Brama” został podporządkowany komendantowi Okręgu Wilno, zszedł więc do roli podokręgu .