Ο Νικηφόρος ήταν γιος άγνωστου πατέρα και μητέρας, δεν έχουν διασωθεί τα ονόματα τους, ενώ ήταν πρώτος ξάδελφος του αυτοκράτορα Ιωάννη Καντακουζηνού.Είχε το αξίωμα του σεβαστοκράτωρ και κατά τον δεύτερο εμφύλιο πόλεμο υποστήριξε τον ξάδελφό του Ιωάννη και φυλακίστηκε το 1341 σαν αποστάτης. Απελευθερώθηκε από τον Ιωάννη το 1347 και το 1342 βρίσκεται στο πλευρό του ανιψιού του Ματθαίου στην Αδριανούπολη πολιορκούμενοι από τον Ιωάννη Παλαιολόγο.