Na Sejmie Rozbiorowym 1773–1775 został członkiem Komisji Edukacji Narodowej (był nim przez 21 lat: od 14 października 1773 aż do roku 1794) i Komisji Emfiteutycznej Litewskiej. Na zlecenie Komisji Edukacji Narodowej w roku 1774 opracował projekt reform szkolnictwa średniego, którego wynikiem był "Przepis na szkoły wojewódzkie" oparty na filozofii Franciszka Bacona. Był też inicjatorem i przewodniczącym Towarzystwa do Ksiąg Elementarnych (1775–1788), a w latach 1774–1794 administrował Biblioteką Załuskich. W latach 1777–1778 był aktywnym członkiem Towarzystwa Fizycznego. W tym okresie (1776–1783) należał do antykrólewskiej opozycji magnackiej. Przez kilka miesięcy (od XII 1776 do III 1777) podróżował do Petersburga w towarzystwie F. K. Branickiego. W roku 1783, po śmierci S. Lubomirskiego, stanął na czele opozycji magnackiej.