Gustaaf Adolf was een van de hoofdrolspelers in de Dertigjarige Oorlog en wierp zich in de strijd voor de protestantse zaak en dus tegen de Habsburgers. Op 6 juli 1630 landden zijn troepen in Pommeren. Hij veroverde Frankfurt am Main met de hulp van Alexander du Puy en bedreigde Augsburg. Gustaaf Adolf overwon Tilly in de slag bij Breitenfeld (1631), en hij streed mede tegen de Habsburgse troepen onder Wallenstein. Hij behaalde de overwinning op de Habsburgers in de Slag bij Lützen (1632) bij Leipzig, waar hij sneuvelde; hij is nadien herbegraven in Zweden. In Lützen bevindt zich sindsdien een veelbezochte gedenkplaats. Na zijn overlijden bestuurde de rijksbestuurder Oxenstierna het land en het leger tot de Habsburgse macht uit Duitsland weg was.