Στην πράξη ο εθνικισμός είχε θετικές και αρνητικές συνέπειες με βάση τη χρήση, αλλά και την προοπτική. Σε χώρες όπως η Ελλάδα κατά τη διάρκεια της Ελληνικής Επανάστασης, απέκτησε μεγάλη σημασία ως παράγοντας για την ανεξαρτησία της χώρας. Αντίθετα, σε συνδυασμό με έντονο εθνικό μίσος και στοιχεία φυλετικών διακρίσεων, αποτέλεσε σημαντικό παράγοντα για το Ολοκαύτωμα από την Ναζιστική Γερμανία, και γενοκτονίες όπως των Αρμενίων και των Ποντίων από τους Τούρκους εθνικιστές. Πρόσφατα η ιδέα του εθνικισμού έπαιξε καταλυτικό ρόλο στην προσάρτηση της Κριμαίας από την Ρωσία. .