Za panowania dynastii Kapetyngów postępował powolny proces wzmacniania władzy królewskiej, jednocześnie królowie Francji w XI i XII wieku rozszerzyli swoją władzę z terytorium Île-de-France na większą część dzisiejszej Francji. Ich najpotężniejszym przeciwnikiem stali się władcy księstwa Normandii. W 1066 Wilhelm Zdobywca (książę Normandii w latach 1035–1087) podbił Anglię i w tym samym roku został koronowany na jej króla. Pozwoliło to na stworzenie państwa rozciągającego się po obu stronach kanału La Manche, które przetrwało (w różnym kształcie) do końca średniowiecza. Normanowie zdobyli także Sycylię i południowe Włochy, gdzie Robert Guiscard (zm. 1085) utworzył księstwo, które później przekształciło się w Królestwo Sycylii. Królowie Anglii z dynastii Plantagenetów – Henryk II (1154–89) i jego syn Ryszard I Lwie Serce (1189–99) – władali Anglią i dużą częścią Francji, obszarem nazywanym często imperium andegaweńskim. Południowa Francja została przyłączona do posiadłości Henryka II dzięki jego małżeństwu z Eleonorą Akwitańską (zm. 1204), dziedziczką tych ziem. Eleonora była wcześniej żoną króla Francji Ludwika VII (1137–80), lecz ich małżeństwo zostało unieważnione w 1152.