Op 11 september 1297 vond de Slag bij Stirling Bridge plaats. Wallace en Andrew Morray sloten zich met hun mannen bij een klein Schots leger aan en behaalden onverwachts de overwinning op de Engelse overmacht onder leiding van John de Warenne en Hugh de Cressingham. Rond november hield Wallace plundertochten in Noord-Engeland, onder andere in Northumberland en Cumberland. Wallace werd kort daarna tot ridder geslagen en kreeg de titel 'beschermheer van Schotland'. In april 1298 besloot Edward I van Engeland tot een nieuwe Schotse invasie. Zijn leger plunderde Lothian en kreeg diverse kastelen in bezit, maar Wallace werd niet gevangen. Op 22 juli 1298 kwam het tot de Slag bij Falkirk: Wallace werd deze keer verslagen door Edward I van Engeland, maar hij wist te ontsnappen. Rond september gaf Wallace zijn titel 'beschermheer van Schotland' op en namen Robert de Bruce, de graaf van Carrick en de toekomstige koning van Schotland, en John III Comyn, de neef van John Balliol, zijn functie over. Wat er tussen september 1298 en begin 1305 verder met Wallace gebeurd is, blijft vaag en er zijn slechts speculaties over zijn verdere acties.