Το επικρατέστερο σημείο εκκίνησης του Μεσαίωνα είναι το 476 μ.Χ. που πρώτος πρότεινε ο Μπρούνι. Για την Ευρώπη σαν σύνολο, το 1500 συχνά θεωρείται το τέλος της περιόδου αυτής, ωστόσο δεν υπάρχει καθολικά αποδεκτή από τους μελετητές χρονολογία. Ανάλογα με το αντικείμενο μελέτης, γεγονότα όπως το πρώτο ταξίδι του Κολόμβου (1451-1506) στην Αμερική το 1492, η Άλωση της Κωνσταντινούπολης από τους Τούρκους το 1453, ή η Προτεσταντική Μεταρρύθμιση το 1517 έχουν κατά καιρούς χρησιμοποιηθεί. Οι Άγγλοι ιστορικοί συχνά χρησιμοποιούν τη Μάχη του Μπόσγουορθ το 1485 για να οριοθετήσουν το Μεσαίωνα. Για την Ισπανία, οι ημερομηνίες που συνηθίζονται περισσότερο είναι ο θάνατος του Βασιλιά Φερδινάνδου Β΄ της Αραγωνίας το 1516, ο θάνατος της Βασίλισσας Ισαβέλλας Α΄ της Καστίλλης το 1504 ή η Κατάκτηση της Γρανάδας το 1492. Οι ιστορικοί των λατινόγλωσσων κρατών τείνουν να διαιρούν το Μεσαίωνα σε δύο τμήματα: την πρώτη Υψηλή και τη μεταγενέστερη Χαμηλή περίοδο. Οι αγγλόφωνοι ιστορικοί, ακολουθώντας τους γερμανόφωνους συναδέλφους τους, συνήθως διαιρούν το Μεσαίωνα σε τρία τμήματα: τον Πρώιμο, τον Ώριμο ή Μέσο, και τον Ύστερο. Το 19ο αιώνα, ο Μεσαίωνας στο σύνολό του συχνά αναφερόταν ως οι "«Σκοτεινοί Αιώνες»", ωστόσο μετά την υιοθέτηση των διαιρέσεων που περιγράφηκαν παραπάνω, η χρήση του όρου περιορίστηκε στο να χαρακτηρίζει τον Πρώιμο Μεσαίωνα, τουλάχιστον σε ό,τι αφορά τους ιστορικούς.