De Nederlandse Vereenigde Oostindische Compagnie (VOC) begon al vrij snel na de oprichting met handel in suiker. In die tijd werd de Europese handel grotendeels beheerst door suiker uit het Caraïbische gebied, de Aziatische suiker was niet concurrerend. Poedersuiker bleek echter goed bruikbaar als ballast om de naar Japan zeilende VOC-schepen mee te trimmen, en bracht toch nog wat op. Aanvankelijk kwam deze suiker uit Bengalen, Nederlands-Formosa en Batavia. Na het verlies van Formosa werd Batavia belangrijker. De suikermolens waren er grotendeels in handen van Chinese inwoners. Na de grote moordpartij op de Chinezen te Batavia in 1740 stortte de suikerindustrie ter plaatse vrijwel in. Ze bloeide pas weer op na de napoleontische tijd, door de invoering van het verplichte cultuurstelsel in 1830. Na 1870 werd de suikercultuur in de kolonie Nederlands-Indië geleidelijk aan geprivatiseerd. Aan het eind van de 19e eeuw daalde de productie er tijdelijk sterk als gevolg van plantenziekten. Er werd veel geld geïnvesteerd in plantkundig onderzoek en proefstations. In de 20e eeuw was het eiland Java lange tijd de op een na grootste suikerproducent ter wereld, na Cuba.