Chełm został wyzwolony przez oddziały 7 korpusu kawalerii gwardii 69 Armii, 16 korpusu pancernego i 5 pułku motocyklistów 2 Armii Pancernej Gwardii 1 Frontu Białoruskiego. Zgodnie z Akcją „Burza” 22 lipca weszły do miasta także i jednostki AK Oddział partyzancki (OP 7/1) 7. pułku piechoty AK w Obwodzie AK Chełm Lubelski, ale nie odegrały one takiej roli jak w wyzwoleniu Bełżca, czy Zamościa. 23 lipca do miasta wkroczyły oddziały 1 Armii Wojska Polskiego. 24 lipca do miasta przybył z Moskwy reprezentant nowych władz samorządowych kpt. Kazimierz Sidor. Tego dnia radio radzieckie poinformowało o tym, że w Chełmie powstał Polski Komitet Wyzwolenia Narodowego (PKWN) oraz że ogłoszono Manifest Lipcowy (w rzeczywistości PKWN i jego manifest powstały w Moskwie, a w Chełmie manifest wydrukowano 26 lipca). Nowe władze zastały na miejscu przedstawicieli Delegatury Rządu na Kraj, komendę Armii Krajowej (ulokowaną w budynku miejscowej DOKP), działającą Komendę Policji Państwowej oraz prezydenta miasta wraz z radą miejską. Przedstawiciele PKWN podjęli rozmowy z władzami miasta proponując wejście ich do struktur nowych władz. Przedstawiciele Delegatury rozmowy zerwali i od tego momentu zaczęli się ukrywać. W międzyczasie nowe władze przejęły lokalne struktury policji. 24 lipca zajęto gmach DOKP na tymczasową siedzibę PKWN. Siedziba komendy AK przeniosła się do budynku po drugiej stronie ulicy ale ponieważ komendant AK na Chełm ppłk Władysław Zalewski „Nowina” zszedł do podziemia, drogą nacisku usunięto oddział AK z budynku komendy. PKWN przeniósł się do Lublina. 30 lipca zaczęła działać Miejska Rada Narodowa.