Ludwik Bawarski był synem księcia Górnej Bawarii Ludwika II Mocnego Wittelsbacha i jego trzeciej małżonki Matyldy Habsburg, młodszym bratem Rudolfa I. Osierocony po wczesnej śmierci rodziców, dopiero w 1310 roku otrzymał należny mu nadział po ojcu. Teren Bawarii był wówczas miejscem sporu między Wittelsbachami a Habsburgami. W 1313 roku Ludwik pokonał wojska habsburskie w bitwie pod Gammelsdorf, w konsekwencji Wittelsbachowie rozszerzyli obszar panowania o Dolną Bawarię. Ten sukces wydawał się Luksemburgom najlepszą rekomendacją dla Ludwika jako kontrkandydata do tronu po zmarłym w 1313 roku Henryku VII przeciw Fryderykowi Pięknemu. Rywalizacja Habsburgów z Wittelsbachami osiągnęła swoje apogeum w podwójnej elekcji w 1314 roku i dwóch koronacjach królewskich, a w rezultacie pogrążyło to Rzeszę na osiem lat w zamęcie wojny domowej. Za Ludwikiem opowiedzieli się: arcybiskup Moguncji Piotr z Aspeltu, król Czech Jan Luksemburski, arcybiskup Trewiru Baldwin Luksemburski, margrabia brandenburski Waldemar Wielki oraz książę Saksonii-Lauenburga Jan II. Po stronie Fryderyka stanęli: arcybiskup Kolonii Henryk z Virneburga, brat i rywal Ludwika, palatyn reński i książę Górnej Bawarii Rudolf I Wittelsbach, obalony król Czech Henryk Karyncki oraz książę Saksonii-Wittenbergii Rudolf I, który pretendował do saskiej godności elektorskiej przeciw Janowi II z Lauenburga. Ostateczna konfrontacja reprezentantów zwalczających się dynastii miała miejsce pod Mühldorf w 1322 roku, gdzie górą byli Wittelsbachowie.