امیر دوست‌محمدخان (۳ دی (جدی) ۱۱۷۲–۱۹ خرداد ۱۲۴۲)، (حکومت:۱۲۷۹–۱۲۴۲ق) بنیانگذار سلسله بارکزایی در افغانستان و یکی از حاکمان در زمان جنگ اول افغان و انگلیس بود. با سقوط سلسله درانی، او از سال ۱۲۳۸ق/۱۲۰۰ش/۱۸۲۳م تا ۱۲۵۴ق/۱۲۱۷ش/۱۸۳۹م و سپس از ۱۲۵۹ق/۱۲۲۱ش/۱۸۴۳م تا ۱۲۷۹ق/۱۲۴۲ش/۱۸۶۳م امیر افغان‌ها شد. او از قوم پشتون و یازدهمین پسر پاینده خان ، رئیس قبیله بارکزایی که در سال ۱۷۹۹ به دستور شاه زمان درانی کشته شد، بود. در آغاز حکومت وی در مارس ۱۸۲۳، افغان‌ها در نبرد نوشهرا ، دشت پیشاور را به رانجیت سینگ، رهبر ارتش سیک‌ها، باختند. عظیم خان، برادر ناتنی دوست محمد خان، رهبری نیروهای افغان را در این جنگ برعهده داشت. خاندان مصاحب با برادر بزرگترش سلطان محمد خان ملقب به «طلایی» شروع به کار کردند، لقبی که به دلیل عشق او به لباسهای زیبا به او داده شد.