Het omstandereffect werd voor het eerst benoemd toen een vrouw, Catherine "Kitty" Genovese, in 1964 in New York werd doodgestoken. De steekpartij zou 35 minuten hebben geduurd en 38 mensen zouden mogelijk hebben toegekeken zonder in te grijpen of de politie te bellen. Het hoge aantal passieve omstanders heeft geleid tot sociaal psychologisch onderzoek naar het waarom en heeft ervoor gezorgd dat het verhaal over Kitty Genovese een meermaals gebruikt voorbeeld van het omstandereffect is geworden. Volgens een onderzoek dat in 2007 in "American Psychologist" is gepubliceerd, zijn vele van de in de media verschenen feiten die tot het onderzoek hebben geresulteerd onjuist, maar blijft het verhaal bestaan, mede dankzij haar rol als voorbeeld binnen de sociale psychologie. Met de komst van mobiele telefonie is zelfs gesignaleerd dat omstanders hun telefoon gebruikten om de gebeurtenis te filmen zonder overigens hulp te bieden, alarm te slaan, het noodnummer te bellen of het materiaal aan de politie beschikbaar te stellen.