Idea postawienia w Śmiełowie pomnika Adama Mickiewicza wiązała się z pobytem poety w miejscowości latem 1831 roku. Śmiełów, z racji swojego przygranicznego położenia, stanowił wówczas ważny punkt przerzutowy dla ochotników i emisariuszy zmierzających z Wielkiego Księstwa Poznańskiego do ogarniętego powstaniem listopadowym Królestwa Polskiego. Jednym z nich był Adam Mickiewicz. Z nieznanych bliżej powodów, będących później przedmiotem różnych spekulacji, Mickiewicz nie przekroczył granicy (lub przekroczył ją na krótko) i nie połączył się z powstańcami. Pozostał w Śmiełowie jeszcze przez kilka tygodni sierpnia i września 1831 r., a następnie, na wieść o upadku Warszawy, powrócił w głąb Wielkopolski.