Rządy Manuela I Komnena znacznie różniły się od poprzedników. Panowanie Aleksego I i Jana II Komnenów to próba odbudowy Bizancjum po klęsce w bitwie pod Manzikertem i inwazji Alp Arslana. Manuel był bardziej energiczny od ojca. Widział szanse na budowę potęgi Cesarstwa w sojuszach z papieżem i krzyżowcami. Chciał odbudować dawną chwałę Bizancjum, choćby z czasów Bazylego II. Jego ambicje jednak go przerosły. Poniósł kilka istotnych porażek w południowej Italii, w Egipcie i wreszcie pod Myriokefalon z Turkami Seldżuckimi. Jego polityka sojuszy z państwami łacińskimi wywołała nową falę nienawiści do wszystkiego co zachodnie pośród greckich mieszkańców, czego skutkiem był pogrom ludności łacińskiej i przybyszów z Zachodu w Konstantynopolu w dwa lata po śmierci cesarza, czyli w 1182 roku. Polityka prozachodnia sprawiła, że niezadowolona z niej bizantyńska arystokracja poparła zamach stanu Andronika Komnena, który zamordował syna Manuela, młodego cesarza Aleksego II w 1183. Niemniej jednak Manulel w chwili śmierci pozostawił państwo bogate i przeżywające okres pokoju; zawarł traktaty ze wszystkimi sąsiadami, a nawet w Italii miał sporo zwolenników. Jego reputacja na Zachodzie i w Ziemi Świętej była wyśmienita. Wraz ze śmiercią Manuela zakończył się okres świetności Cesarstwa Bizantyńskiego. Po śmierci Andronika I Komnena na tron wkroczyła dynastia Angelosów, których niekompetencja i konfliktowość doprowadziły do upadku Cesarstwa i zdobycia Konstantynopola przez rycerzy IV krucjaty.