Maria Nikolajevna Volkonskaja (geboortenaam: Rajevskaja, Russisch: Мария Николаевна Волконская, Engelse transliteratie: "Mariya Volkonskaya") (25 december 1805 - Voronki, 10 augustus 1863), bijgenaamd de "prinses van Siberië", was een lid van de Russische adel en echtgenote van een van de aanstichters van de Decembristenopstand tegen de Russische tsaar. Ze volgde haar echtgenoot, Sergej Volkonski, in ballingschap naar Siberië, waar ze het middelpunt van een groep verbannen intellectuelen en kunstenaars werd. Ze geldt als de stichter van het sociale systeem van Siberië.