Po przewrocie w 1989 można było wreszcie mówić o sytuacji w szkolnictwie. Idea powrotu do Macierzy Szkolnej narodziła się w gronie powstającego właśnie Kongresu Polaków, którego zamiarem było reprezentowanie odradzających się organizacji polskich. Dzięki staraniom Tadeusza Wantuły, Danuty Brannej i Władysława Jośka pomysł ten zostaje zrealizowany. Szczególną zasługę na tym miał Władysław Josiek. Myśl ta została przyjęta pozytywnie przez rodziców i grono pedagogiczne w Jabłonkowie a także rodzice skupieni przy SRPS ("Stowarzyszenie Rodziców i Przyjaciół Szkoły") w Czeskim Cieszynie. W ciągu kampanii trwającej cały rok 1990 udało się na koniec uzyskać poparcie wszystkich 35 kół SRPS na Zaolziu. Decydujące było spotkanie dyrektorów polskich szkół i przedszkoli oraz przedstawicieli SRPS w budynku Polskiego Gimnazjum imienia Juliusza Słowackiego w dniu 30 listopada 1990. Tę datę uważać należy za moment powstania obecnej Macierzy Szkolnej. 17 stycznia 1991 po zatwierdzeniu Macierzy przez ministerstwo, odbywa się pierwsze Walne Zgromadzenie reaktywowanej Macierzy Szkolnej w Czechosłowacji, na którym wybrany został Zarząd Główny składający się z 11 członków, na czele z prezesem Władysławem Jośkiem i Janem Brannym jako jego zastępcą. W tych czasach organizację tą zaczęło wspierać Ministerstwo Edukacji Narodowej oraz Stowarzyszenie Wspólnota Polska. Za pierwsze dary zakupiono polskie podręczniki, mapy, komputery, radia i telewizory do polskich placówek. Działalność Macierzy w dalszych latach polegała przede wszystkim na zapobieganiu zamykania i łączenia szkół oraz na zabieganiu o restytucję skonfiskowanych majątków macierzańskich. Za zasługi w tej sferze wyrażono wdzięczność prezesowi Stowarzyszenia Wspólnota Polska Andrzejowi Stelmachowskiemu i uznano go honorowym prezesem Macierzy.