Novgorod was een van de belangrijkste steden van het toenmalige Rusland en de belangrijkste handelsstad vanwege haar verbinding met de Hanze. In 1240 versloeg Alexander het Zweedse leger aan de rivier de Neva, vandaar zijn bijnaam "Nevski". Twee jaar later in 1242 versloeg hij ook het leger van de Duitse Orde in een slag op het dichtgevroren Peipusmeer en stopte zo de opmars van de Duitse Orde naar het Oosten. Alexander Nevski wordt geëerd als de stichter van het Russische rijk. Zijn rol in de tijd van de Tataarse inval is omstreden, omdat hij van Novgorod, dat de Tataren niet in bezit hadden, tribuutgeld verlangde. Hij raakte in opspraak door de Tataren te ondersteunen in plaats van ze te bevechten. Een mogelijke verklaring is echter, dat hij meende de islamitische Tataren nodig te hebben als tegenwicht tegen de katholieke Europese mogendheden. Vlak voor zijn dood legde hij de monniksgeloften af en nam de naam Alexius aan. Binnen de Russisch-orthodoxe Kerk geldt hij als heilige. Zijn feestdagen zijn op 23 november (overlijden), 23 mei (synaxis van de heiligen van Rostov Veliki en Jaroslavl) en 30 augustus (overbrenging van zijn relieken).