Prus werd geboren in een adellijke familie. Hij nam deel aan de januariopstand tegen het keizerlijke Rusland in 1863, hetgeen hem een verwonding opleverde en op een verblijf in de gevangenis kwam te staan. Prus had reeds op jonge leeftijd bijzondere belangstelling voor de exacte wetenschappen en biologie en verdiepte zich ook vanuit een wetenschappelijk oogpunt in diverse sociale problemen. Hij werd een belangrijk vertegenwoordiger van de anti-romantische beweging, die later bekend werd onder de noemer Pools positivisme.