De Onderzoeksraad is ingesteld in de "Rijkswet Onderzoeksraad voor veiligheid" en valt, als zbo, onder het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties. Het is de opvolger van de Raad voor de Transportveiligheid voor incidenten op transportgebied en van de Tijdelijke Commissie Ongevallenonderzoek Defensie voor incidenten betreffende een van de krijgsmachtonderdelen. Eerder werden bij rampen (zoals de vuurwerkramp in Enschede in 2000 en de Nieuwjaarsbrand in Volendam in 2001) meestal ad-hoc-onderzoekscommissies opgericht. Ook dit soort rampen worden nu door de Onderzoeksraad onderzocht, zoals de Schipholbrand in 2005 en de ramp met vlucht MH17 in 2014.