Zmianę w nastawieniu do swojej etniczności można zauważyć po ewolucji słowa „Hellen” w XIII wieku na terenie byłego Bizancjum. Przed okresem nicejskim rzadko używano tego określenia w odniesieniu do poddanych cesarskich, było ono kojarzone raczej negatywnie z poganami, wyznawcami starych „helleńskich” kultów. W XIII wieku miano to na stałe wchodzi do języka dworskiego, naukowego i religijnego i zaczyna oznaczać tożsamość i historię, z której można i należy być dumnym. Zwycięstwo Teodora I Laskarysa w bitwie pod Antiochią nad Meandrem jest przyrównywane w źródłach z epoki do zwycięstwa pod Maratonem, a Kaj Chusrau jest kojarzony z Kserksesem I. Dla wielu, jak na przykład dla patriarchy konstantynopolitańskiego, Germana II, helleńskie pochodzenie jest gwarantem dobrego charakteru i przymiotów ducha.