Początki bibliotek w Wąbrzeźnie sięgają 1886 roku, kiedy to 29 sierpnia powstało Towarzystwo Przemysłowe, zrzeszające kupców i rzemieślników – posiadało ono swoją bibliotekę, a pierwszym bibliotekarzem był kupiec Marian Sass. Swoją bibliotekę posiadało także powstałe w 1904 roku Towarzystwo Ludowe, od 1909 roku Towarzystwo Śpiewu Lutnia. W 1913 roku powstaje Towarzystwo Czytelni Ludowych, którego prezesem zostaje Aleksander Ledwochowski, skarbnikiem ks. Wacław Wilkans a bibliotekarzem miejscowy księgarz Roman Wojtecki. TCL przejęło 12 bibliotek założonych w latach 1904–1905 przez TCL z siedzibą w Poznaniu. W grudniu 1913 roku bibliotekarzem głównym była Halina Łęgowska, a bibliotekarzem miejskim Zofia Bryx. Fundatorem wielu książek, w tym trzech bibliotek wiejskich (m.in. w Płużnicy) był ks. Wacław Wilkans. W 1922 roku TCL posiadało 1618 książek, z których korzystało 249 czytelników. Biblioteka mieściła się w gmachu szkoły żeńskiej (obecnie Szkoła Podstawowa nr 2 im. Jana Pawła II). W 1933 roku TCL pozyskało nową siedzibę przy ul. Wolności. W okresie okupacji hitlerowskiej biblioteka wraz z wiejskimi bibliotekami uległa rozproszeniu, a książki przechowali bibliotekarze, wypożyczając je innym. Największy swój udział w prowadzeniu tajnej biblioteki miała Irena Ułanowska, córka wspomnianego Romana Wojteckiego.