Obraz przedstawia bitwę pod Ostrołęką stoczoną 26 maja 1831 przez wojsko Królestwa Polskiego pod dowództwem generała Jana Zygmunta Skrzyneckiego z armią rosyjską feldmarszałka Iwana Dybicza Zabałkańskiego. Przebywający na emigracji Malankiewicz, chciał utrwalić na płótnie jedno z ważniejszych wydarzeń z historii polskiej wojskowości ale także „rozliczyć się” z przeszłością. Niczym kronikarz spisał kolejne fazy toczących się od wczesnego ranka 26 maja 1831 bitewnych zmagań. Ogólną koncepcję ujęcia tematu zaczerpnął z prac już istniejących, choćby takich, jak drzeworyt nieznanego autora, "Bitwa pod Ostrołęką" (1832), czy staloryt F. Sauttera o tym samym tytule.