Door de Hoekse en Kabeljauwse twisten hadden veel Hollandse steden aan het einde van de 15e eeuw bijna al hun schepen verloren. Keizer Karel V zorgde vanaf de jaren 40 van de 16e eeuw voor stabilisatie in de Nederlanden, zodat de handel en de scheepvaart al snel op het oude niveau lag. Antwerpen bloeide op en werd de grootste stapelplaats van Europa tot het na de inname door de Spanjaarden in 1585 wegkwijnde vanwege de maritieme blokkade door de Nederlandse Republiek. Mede hierdoor trokken veel Vlaamse en Brabantse kooplieden en geleerden naar de noordelijke provincies met hun kapitaal, hun handelsrelaties en hun kennis.