Okres cesarstwa rozpoczął się nową wojną (napoleońskie wojny); z inicjatywy Wielkiej Brytanii, od 1803 ponownie w wojnie z Francją, powstała nowa III koalicja antyfrancuska, której trzon stanowiły Austria i Rosja. Brytyjskie zwycięstwo w bitwie morskiej pod Trafalgarem w 1805 zapobiegło przygotowanej już francuskiej inwazji na Wielką Brytanię. W kampanii 1805 Napoleon rozgromił wojska austriacko-rosyjskie pod Austerlitz, zmuszając Austrię do kapitulacji i podpisania pokoju w Preszburgu. Zawiązana wkrótce kolejna koalicja (Wlk. Brytania, Prusy, Rosja) została również pokonana: armia francuska zwyciężyła Prusy w 1806 pod Jeną i Auerstedt, a wojska rosyjskie w 1807 pod Frydlandem. Na mocy pokoju zawartego w Tylży 7 lipca 1807 utworzono m.in. Księstwo Warszawskie oraz zobowiązano pokonanych przeciwników do przestrzegania zapoczątkowanej 1806 blokady kontynentalnej Wielkiej Brytanii. Pod wpływami Napoleona, w obrębie formowanego przez niego Wielkiego Cesarstwa, znalazła się niemal cała zachodnia i środkowa Europa. Dążąc do rozciągnięcia blokady kontynentalnej w 1808 Napoleon dokonał podboju Portugalii i interwencji w Hiszpanii po raz pierwszy napotykając opór, który przerodził się w długotrwałą wojnę ludową, wiążącą znaczną część sił francuskich. Na skutek niepowodzeń francuskich w Hiszpanii Austria wznowiła działania wojenne przeciwko Francji, lecz została pokonana w bitwie pod Wagram, a pokój przypieczętowało 1810 małżeństwo Napoleona z Marią Ludwiką z Habsburgów.