Op 23 juni 1585 moesten de Staatse troepen bij de Slag bij Amerongen Utrecht opgeven. En na het einde van de Gentse Republiek (17 augustus 1584), waarbij zo'n 4.000 meest protestantse Gentenaren vrije aftocht naar het Noorden kregen, was spoedig Antwerpen aan de beurt. De Antwerpen belegerende troepen van Parma sloten met tientallen schepen de Schelde af, waardoor bevoorrading onmogelijk was geworden. Er werd toegestemd in onderhandelingen die de katholieken in Antwerpen met de landvoogd hadden geëist en die werden door Filips van Marnix van Sint-Aldegonde gevoerd in het Spaanse hoofdkwartier in Beveren waar deze de overgave van de stad tekende. Nadat de "Peis" (vrede) werd uitgeroepen op de Grote Markt, vertrokken veel protestantse kooplieden en intellectuelen onder vrijgeleide noordwaarts. Hollandse en Zeeuwse schepen versperden daarop de Scheldemonding en sloten op hun beurt de thans onder Spaans bestuur zijnde stad af van de overzeese handel (al zouden Antwerpens bloeiende handel, kunsten en wetenschappen in de Hollandse "Gouden Eeuw" ook verder ontwikkelen). Tien dagen later op 27 augustus nam de stad garnizoen van het Leger van Vlaanderen in. De katholieke godsdienst werd verplicht.