Oorspronkelijk was Utrecht de belangrijkste stad, terwijl Dordrecht eeuwenlang de belangrijkste handelsplaats van Holland was. Aan het einde van de middeleeuwen verschoof het economische en politieke zwaartepunt van Holland naar het noorden. Niet Dordrecht maar Amsterdam was nu de grootste stad. Na de Val van Antwerpen in 1585 groeide Amsterdam nog sterker als zwaartepunt van de toenmalige Republiek. Bij de volkstelling van 1795 was Amsterdam nog steeds bijna tweemaal zo groot als Rotterdam, Den Haag en Utrecht samen. In de negentiende eeuw groeiden ook Rotterdam, Den Haag en Utrecht, zodat aan het begin van de eenentwintigste eeuw de drie westelijke agglomeraties elkaar in omvang weinig ontlopen, terwijl Utrecht zijn positie heeft bevestigd als vierde grootste stad.