با این حال نخستین واکنش‌ها از جبهه مسلمانان در میانه قرن ۱۲ رخ داد؛ خاندان زنگی که در این زمان در شام قدرت یافته بودند، به رهبری نورالدین زنگی موفق به شکست صلیبیون و فتح کنت‌نشین اِدسا، نخستین دولت صلیبیون در شرق، شدند. این کار وی موجب بسیج دوم صلیبی از سوی غرب گردید، که دامنه‌اش در سال ۱۱۴۸ میلادی به سرزمین شام کشیده‌شد و (۲۴ ژوئن ۱۱۴۸ میلادی) دمشق مورد حمله قرار گرفت. اما مقاومت شدید مدافعان شهر و سرعت پیشروی نورالدین از حلب به دمشق، منجر به شکست صلیبیون و عقب‌نشینی آنها و تسلط نورالدین بر شهر دمشق شد. این حمله نه تنها هیچ سودی برای صلیبیون نداشت، بلکه به زیان آنان نیز تمام شد. پیروزی‌های بدست آمده موجب افزایش نیروی مسلمانان گردید. چنان‌که نورالدین نیز موفق گردید در سایه پیروزی‌های خود سرزمین شام را متحد گرداند. پس از یکپارچگی شکل‌گرفته در شام تحت لوای خاندان زنگی، مصر که در کنترل فاطمیان روبه‌زوال بود، مبدل به کانون جنگ میان نورالدین زنگی و صلیبیون شد؛ درگیری میان صلیبیون و نورالدین زنگی در نهایت با پیروزی نورالدین همراه بود و فرمانده اعزامی وی به مصر، شیرکوه، توانست به عنوان وزیر کنترل امور مصر را در دست بگیرد. اما مرگ وی سبب شد تا این جایگاه به برادرزاده وی، صلاح‌الدین یوسف، برسد که چند سال توانست حکومت ایوبیان را با تسلط بر مصر و در ادامه با شکست زنگی‌ها در شام بنا نهد.