Na de val van Antwerpen in 1585 trokken de grote reders en kooplui van de stad noordwaarts. Mensen als Balthazar de Moucheron, Isaac le Maire en Johan van der Veeken richtten voorcompagnieën op en behoorden in 1602 tot de grondleggers van de Vereenigde Oostindische Compagnie, die beschouwd kan worden als een Zuid-Nederlands initiatief. In deze beginfase waren er nog geen grootschalige plantages en hield de VOC vooral compagnieslaven in Batavia en op de Kaap. De in 1622 opgerichte West-Indische Compagnie was dan weer het geesteskind van de Antwerpenaar Willem Usselincx. Zijn project was in de eerste plaats koloniaal en niet zozeer gericht op de Trans-Atlantische slavenhandel, die de WIC later grote winsten opleverde.