Zadaniem postawionym przez Johanssona było „uczłowieczenie” gatunku "grand strategy game", postrzeganego wówczas jako przeznaczonego jedynie dla koneserów gier strategicznych. Stąd zmiany dotyczące interfejsu, który stał się czytelniejszy dla przeciętnego gracza. Andersson z kolei stwierdził, że zamierza tworzyć gry, w które sam chciałby grać, i tym kierował się przy nadzorowaniu projektu. Zaznaczył przy tym, że "Europa Universalis IV" niczym nie różni się od poprzednich części serii w kwestii złożoności świata gry. Andersson zdecydował również o przywróceniu systemu wydarzeń historycznych, dopasowanych jednak do rzeczywistości na planszy; stąd w krytycznej sytuacji w Anglii może wybuchnąć konflikt podobny do Wojny Dwóch Róż. Zrównoważono zarazem stopień trudności zarządzania poszczególnymi państwami, aby nie dochodziło do sytuacji, w której na planszy rządzą same imperia. Mimo podobieństw do serii "Civilization" w zarządzaniu imperium "Europa Universalis IV" nie narzuca graczowi szczególnego celu; Johansson przyrównał ją do piaskownicy, w której gracz sam ustala, co chce osiągnąć.