Na początku pełnego średniowiecza w Niemczech panowała dynastia Ludolfingów. Władcy z tej dynastii walczyli o władzę z potężnymi książętami, władającymi księstwami, których historia sięgała czasów wielkiej wędrówki ludów. W 1024 zastąpiła ją dynastia salicka, której najbardziej znanym władcą był Henryk IV (1056–1105). Jego konflikt z papieżem Grzegorzem VII był częścią sporu władzy świeckiej z kościelną o inwestyturę. Jego następcy kontynuowali walkę z papiestwem i książętami. Walki wewnętrzne i z papiestwem trwały również po bezpotomnej śmierci cesarza Henryka V (1105–25), aż do panowania Fryderyka Barbarossy (1152–90). Wzmocnił on władzę cesarską, jednak podstawowe przyczyny jej osłabienia pozostały i za jego następców walki rozgorzały na nowo w XIII wieku. Wnuk Barbarossy, Fryderyk II (1212–1250), który odziedziczył po matce również tron sycylijski, wielokrotnie popadał w konflikt z papiestwem. Jego dwór słynął z przebywających na nim uczonych, a on sam był często oskarżany o herezję. On i jego następcy musieli stawić czoło wielu zagrożeniom, w tym inwazji mongolskiej na Europę w połowie XIII wieku. Mongołowie najpierw podbili księstwa ruskie, a później najeżdżali na Europę w 1241, 1259 i 1287.