Początek lat 60. XX wieku zwiastował liberalizację produkcji filmowej w Czechosłowacji, spotęgowaną przez dojście do głosu pierwszych absolwentów czeskiej uczelni FAMU. Jakkolwiek część czeskich reżyserów starszej daty w owej dekadzie odnosili prestiżowe sukcesy – dotyczy to szczególnie Vojtĕcha Jasnego ("Gdy przychodzi kot", 1963) oraz Františka Vláčila (epos historyczny "Małgorzata, córka Łazarza", 1965) – to właśnie młodsi absolwenci FAMU ustanowili nurt nazywany czechosłowacką Nową Falą. Jej postulatem było ukazywanie prawdziwego, pozbawionego upiększeń obrazu świata bliskiego własnemu doświadczeniu. Za pierwsze czeskie filmy nurtu uznawane są "O czymś innym" (1963) Věry Chytilovej, "Pierwszy krzyk" (1963) Jaromila Jireša oraz "Czarny Piotruś" (1963) Miloša Formana, naśladujące technikę "cinéma-vérité". Każde ze wspomnianych twórców inaczej realizowało ową estetykę: Forman przyjął tonację ironiczno-komediową, widoczną w "Miłości blondynki" (1965) oraz "Pali się, moja panno" (1967). Jireš skoncentrował się na demaskacji politycznych mechanizmów komunistycznej Czechosłowacji, realizując osadzoną w mrocznych czasach stalinizmu adaptację powieści Milana Kundery "Żart" (1968). Tymczasem Chytilová, inspirowana koncepcjami francuskiej Nowej Fali, zasłynęła z otwarcie feministycznych eksperymentów takich jak "Stokrotki" (1966) oraz "Owoce rajskich drzew spożywamy" (1969). Spośród twórców, którzy rozwijali tematykę nowofalową, wymieniani są również Jan Němec ("Diamenty nocy", 1964), Ivan Passer ("Intymne oświetlenie", 1965) oraz Jiři Menzel. Jego nagrodzone Oscarem "Pociągi pod specjalnym nadzorem" (1966), na podstawie opowiadania Bohumila Hrabala, ustanowiły szczególną, liryczno-ironiczną estetykę reżysera. Sukcesy czeskich nowofalowców przerwała brutalna interwencja wojsk Układu Warszawskiego w Czechosłowacji w 1968, która zakończyła Praską Wiosnę i skłoniła część twórców (Formana, Jasnego, Passera) do wyjazdu za granicę.