acomquest/Saamayik huggingface dataset:
English: """The state of inner consciousness in which you are, where you are engaged in trying to achieve the many resolves, amid all this you will always find a new inspiration in Sri Aurobindo you will find him showing you a new path!Just as at present when we are moving forward with the campaign 'Vocal for Local', Sri Aurobindo's philosophy of Swadeshi shows us the path."""
Sanskrit: "जीवने यस्यां भावावस्थायां भवन्तः सन्ति, यान् सङ्कल्पान् साधयितुं प्रयासरताः वर्तन्ते, तस्मिन् पथि भवन्तः अरबिन्दवर्यस्य नवप्रेरणां द्रक्ष्यन्ति, तेन प्रदर्शितं नवमार्गं ज्ञास्यन्ति।"
English: There is a very profound poemin Bangla.
Sanskrit: बांग्लाभाषायाम् एका प्रभावपूर्णा कवितास्ति
English: ‘Sui ChhutoPoy-Monto Ashe Tunga hote’.
Sanskrit: - छुई शुतो पॉय - मॉन्तो आशे तुंग होते।
English: "Diya-ShalaiKathi, Tau aasepote || Pro-deeptiJaliteKhete, Shutee, Jethe."
Sanskrit: "प्रोदीप्ति जालिते खेते, शुते, जेते।"
English: "KichhuteLokNoyaShadhiaan || That is, here, even the sewing needle and match stick come on a foreign ship!"
Sanskrit: अर्थात् अस्माकं पार्श्वे शलाका-अग्निपेटिका-सदृशानि वस्तूनि अपि विदेशनौकया आयान्ति।
English: "The people are not free even in eating, drinking, sleeping!"
Sanskrit: "भोक्तुं पातुं शेतुम्, अथ च, अन्यत् किमपि कर्तुं लोकाः स्वतन्त्राः न सन्ति।"
English: He alsoused to say that Swadeshi means that we give priority to the things made by our Indian workers and artisans.
Sanskrit: तस्य कथनम् आसीत् स्वदेशी- इत्यस्य अर्थः वर्तते यत् भारतीयकार्मिकैः निर्मितेभ्यः वरीयताप्रदानम्।
English: It is not that Sri Aurobindo ever opposed learning anything from abroad.
Sanskrit: एतदपि नास्ति यत् श्री-अरविन्दवर्येण विदेशत: किमपि पठितुं ज्ञातुं वा निषेधः कृतः।
English: "Wherever there is anything new, we should learn from there and then support and encourage what can be good for our country-and that is the spirit of the Vocal for Local Mantra in the Atmanirbhar Bharat campaign."
Sanskrit: "यतः यत् नवीनं योग्यं च लभते येन अस्माकं देशे वरं भवेत्, तस्य वयं सहयोगं करवाम, प्रोत्साहनं च करवाम, एषा हि किल आत्मनिर्भरभारताभियानस्य vocal for local इत्यस्य च मन्त्रस्य भावना अस्ति।"
English: Especially what Shri Aurobindo opined about adopting Swadeshi should be read by every citizen today.
Sanskrit: विशिष्य स्वदेशिविषयम् अवलम्ब्य अरविन्दवर्येण यदुक्तं तत् प्रत्येकं देशवासिना पठनीयम्।
English: "Friends, likewise, Shri Aurobindo's views on education were very lucid."
Sanskrit: ""
English: "He did not consider education to be limited only to bookish knowledge, degree and job."
Sanskrit: सः शिक्षां केवलं पुस्तकज्ञानं यावत् उपाधिम् अथवा वृतिं च यावत् नैव अङ्गीकरोति स्म।
English: "Sri Aurobindo used to say that our national education should focus on training of the hearts and minds of our younger generation, that is, scientific development of the mind and Indian ethos residein the heart should also be there, then only a young person can become a better citizen of the country."
Sanskrit: "श्रीअरविन्द: कथयति स्म, यद् अस्माकं राष्ट्रिया शिक्षा, यूनां हृन्मस्तिष्कपरिष्कारात्मिका प्रशिक्षणात्मिका च स्यात्, येन मस्तिष्कस्य वैज्ञानिक: विकासः भवेत्, हृत्सु भारतीयभावनाः अपि सन्तु, तदा एव युवा देशस्य प्रकृष्टः नागरिकः भवितुम् अर्हति अरविन्दमहोदयेन राष्ट्रियशिक्षाविषयकं यत् चिन्तनं या च अपेक्षा कृता आसीत्, अद्य देशः तमेव विचारं नूतनया राष्ट्रियशिक्षानीत्या परिपूर्णं कर्तुं प्रभवति।"
English: "Whatever Shri Aurobindosaid about national education and expected then, the country is now achieving it through the new National Education Policy."
Sanskrit: "श्रीअरविन्द: कथयति स्म, यद् अस्माकं राष्ट्रिया शिक्षा, यूनां हृन्मस्तिष्कपरिष्कारात्मिका प्रशिक्षणात्मिका च स्यात्, येन मस्तिष्कस्य वैज्ञानिक: विकासः भवेत्, हृत्सु भारतीयभावनाः अपि सन्तु, तदा एव युवा देशस्य प्रकृष्टः नागरिकः भवितुम् अर्हति अरविन्दमहोदयेन राष्ट्रियशिक्षाविषयकं यत् चिन्तनं या च अपेक्षा कृता आसीत्, अद्य देशः तमेव विचारं नूतनया राष्ट्रियशिक्षानीत्या परिपूर्णं कर्तुं प्रभवति।"
English: "My dear countrymen, new dimensions are being added to agriculture and its related activities in India."
Sanskrit: मम प्रियाः देशवासिनः! भारते कृषिः तत्सम्बद्धैः वस्तुभिः सह नूतनप्रकल्पाः योज्यमानाः सन्ति।
English: The agricultural reforms in the past few days have also now opened new doors of possibilities for our farmers.
Sanskrit: विगतेषु दिवसेसु जातैः कृषिपरिष्कारैः कृषकेभ्यः नूतनद्वाराणि उद्घटितानि सन्ति।
English: "The demands that have been made by farmers for years, that every political party, at some point or the other made the promise to fulfill, those demands have been met."
Sanskrit: "आबहोः कालात् कृषकाणाम् अपेक्षाः आवश्यकताः च, पूरयितुं विभिन्नैः राजनीतिकदलैः आश्वासनानि दत्तानि, तानि पूर्तिं गतानि।"
English: "After a lot of deliberation, the Parliament of India gave a legal formto the agricultural reforms."
Sanskrit: गुह्यविमर्शानन्तरं भारतस्य संसदा कृषिसम्बद्धपरिष्काराः विधित्वेन उद्घोषिताः।
English: These reforms have not only served to unshackle our farmers but also given them new rights and opportunities.
Sanskrit: "एतै: परिष्कारै: न केवलं कृषकाणां नैकबन्धनानि समाप्तानि, अपि तु नूतनाधिकाराः नवावसराः चापि प्राप्ताः।"
English: "In just a short span of time, these new rights have begun to ameliorate the woes of our farmers."
Sanskrit: लब्धाधिकारैः अल्पीयसि समये कृषकसमस्यानां निराकरणम् आरब्धम्।
English: "You too should know how Jitendra Bhoiji, a farmer from Dhule district in Maharashtra made use of the recently promulgated farm laws."
Sanskrit: महाराष्ट्रस्य धुलेजनपदस्य कृषकः जितेन्द्रभोई-वर्य:वविधेः प्रयोगं कथं कृतवान् इति नूनं ज्ञातव्यम् एव।
English: Jitendra Bhoiji had sown corn and decided to sell his produce to traders for a right price.
Sanskrit: न जितेन्द्रभोई- इत्यनेन मक्का-इति मकायस्य उत्पादनं कृत्वा उचितमूल्यं -
English: The total cost of the produce was fixed at approximately Rupees Three Lakh thirty two thousand.
Sanskrit: द्वात्रिंशदधिकत्रिलक्षरूप्यकमितं निश्चितं जातम्
English: Jitendra Bhoi even received an advance of Rupees twenty five thousand.
Sanskrit: जितेन्द्रवर्यः पञ्चविंशति-सहस्रात्मिकां अग्रिमराशिम् अपि प्राप्तवान्।
English: It had been decided that the outstanding amount would be cleared in fifteen days.
Sanskrit: निश्चितम् आसीत् यद् अवशिष्टं धनं पञ्चदशदिवसेसु प्रदास्यते।
English: "However, later such circumstances developed, that he did not receive the remainder of his payment."
Sanskrit: परम् अनन्तरं स्थितिः एवंजाता यद् अवशिष्टं धनं न प्राप्तम्।
English: """Buy the crop from the farmer, keep the payment pending for months on end probably this was the long standing tradition that the buyers of corn were following."""
Sanskrit: "कृषकात् धान्यं क्रीणन्ति, मासान् यावत् धनं न यच्छन्ति।सम्भवत: मकायक्रेतारः वर्षेभ्यः एनामेव परम्पराम् अनुस्रियमाणाः आसन्।"
English: This continued for four months wherein Jitendra ji was not paid his dues.
Sanskrit: एवं श्रीजितेन्द्राय अपि चतुर्मासं यावत् धनं न प्रदत्तम्।
English: "In this situation, the new farm laws that were passed in September came to his aid."
Sanskrit: अस्यां स्थितौ सेप्टेम्बरमासे विनिर्मितः विधिः तस्य सहायताम् अकरोत्।
English: "Under this law, it was decided that all dues of the farmers should be cleared within three days of procurement, failing which, the farmer can lodge a complaint."
Sanskrit: अनेन विध्यनुसारं धान्यक्रयणस्य अनन्तरं दिनत्रये एव पूर्णं धनं कृषकाय दातव्यं भवतियदि धनं न दत्तं तर्हि कृषकः अभियोगं कर्तुं शक्नोति।
English: Another notable aspect of this law is that the area Sub Divisional Magistrate (SDM) has to ensure grievance redressal of the farmer within one month.
Sanskrit: विधेः इतोsपि उत्तमः विषयः एषः आगतः यत् SDM-इति उपखण्डाधिकारिणा एकमासाभ्यन्तरम् एव प्रार्थिनः समस्यायाः अभियोगस्य वा समाधानं करणीयं भवति।
English: """Now, with our farmer brother empowered with this law, his grievance had to be redressed consequently, he lodged a complaint and within days his outstanding payments were cleared."""
Sanskrit: "इदानीम् एतादृशाः विधयः सन्ति, शक्तयः च सन्ति अस्माकं कृषकाणां पार्श्वे, तर्हि समाधानं तु निश्चितमेव भविष्यतिअभियोगानन्तरं कतिपयेषु एव दिनेषु एषः पूर्णं धनं प्राप्तवान्।"
English: This correct and complete knowledge of the law became the strength of Jitendra ji.
Sanskrit: अर्थात् विधेः सम्यक् ज्ञानं पूर्णसूचना च जितेन्द्रमहोदयस्य शक्तिरूपेण संवृत्ता।
English: "Whichever the field, correct knowledge, free from misconceptions and rumors can act as a force multiplier for every individual."
Sanskrit: "क्षेत्रं किमपि स्यात्, भ्रमेभ्यः विपरीतं सम्यक्-ज्ञानमेव मनुष्यस्य शक्तिः भवति"
English: Mohammad Aslam ji from Baran district in Rajasthan is working in a similar fashion to increase awareness among farmers.
Sanskrit: कृषकेषु एवमेव जागरूकता-सम्वर्धनार्थं कार्यं कुर्वन् अस्ति राजस्थानस्य बारां-जनपदस्य निवासी मोहम्मद-असलमवर्यः।
English: He is also the CEO of a farmer producer organization.
Sanskrit: एषः एकस्य कृषकोत्पादकसङ्घस्य मुख्यकार्यकार्यधिकारी अपि अस्ति।
English: "Yes, you heard it right!"
Sanskrit: "आम्, सम्यक् श्रुतं, कृषकोत्पादकसङ्कस्य CEO इति मुख्यकार्यकार्यधिकारी।"
English: - the CEO of a farmer producer organization.I hope this is heartwarming news for the CEOs of major companies - that farmers from far flung areas of the country are now also becoming CEOs of farmerorganizations!
Sanskrit: "आशासे यत् बृहत्-समवायानां मुख्यकार्यकार्यधिकारिणः एतत् श्रुत्वा प्रसन्ना: भविष्यन्ति यत् दूरस्थेषु क्षेत्रेषु कृषकसङ्घटनेषु अपि मुख्यकार्यकार्यधिकारिण:,तर्हि सखायः! मोहम्मद-असलमवर्येण स्वक्षेत्रस्य नैकेषां कृषकाणाम् एकः वाट्सएप्-समूहः विनिर्मितः।"
English: "Friends, Mohammad Aslam Ji has made a Whatsapp group comprising several farmers from his area."
Sanskrit: कृषकेषु एवमेव जागरूकता-सम्वर्धनार्थं कार्यं कुर्वन् अस्ति राजस्थानस्य बारां-जनपदस्य निवासी मोहम्मद-असलमवर्यः।
English: On this groupeveryday he shares updates with the farmers on prevalent prices at neighboring Mandis in the area.
Sanskrit: ""
English: "His own FPO also buys produce from farmers, hence, this effort of his also helpsfarmers in taking a decision."
Sanskrit: "स्वयं कृषकोत्पादकसंघटनम् अपि कृषकेभ्यः धान्यं क्रीणाति, एतेन प्रयासेन कृषकाः निर्णयस्वीकरणे सहायतां प्राप्नुवन्ति।"
English: "Friends, awareness beget spiritedness."
Sanskrit: सखायः! जागरुकता अस्ति तर्हि जीवन्तता वर्तते।
English: "Shri Virendra Yadav ji is one such farmer entrepreneur, who has influenced the lives of thousands through his awareness."
Sanskrit: स्वजागरूकतया सहस्रजनानां जीवनं प्रभावयिता एकः कृष्युद्यमी अस्ति श्रीवीरेन्द्रयादवः।
English: "Sometime ago, Virendra Yadav ji used to live in Australia."
Sanskrit: वीरेन्द्रयादवः पूर्वं आस्ट्रेलियादेशे वसति स्म।
English: "Two years ago, he came to India and now lives in Kaithal, Haryana."
Sanskrit: वर्षद्वयपूर्वम् एव सः भारतम् आगतःसम्प्रति हरियाणाराज्ये कैथल इति कपिष्ठले निवसति।
English: "Just like others, the stubble in the fields was a big concern for him too."
Sanskrit: अन्यैः सदृशं क्षेत्रेषु परालीति अवशिष्टसस्यभागस्य समस्या अस्य पुरतः अपि आसीत्।
English: "Work is being done on a massive scale to find the solution to this issue, however, today in Mann Ki Baat, I am especially mentioning Virendra ji because his efforts are different and show a new way forward."
Sanskrit: "एतस्याः समस्यायाः समाधानार्थं यद्यपि व्यापककार्याणि चलन्ति परम् अद्य मनोगते, अहं वीरेन्द्रमहोदस्य विशिष्टरूपेण उल्लेखं कुर्वन् अस्मियतोहि तस्य प्रयासाः भिन्नाः सन्ति, नवपथं प्रदर्शयन्ति।"
English: "To find a solution to stubble, Virendra ji bought a Straw Baler machine to make bundles of straw."
Sanskrit: परालीतिपदार्थस्य समाधानं कर्तुं वीरेन्द्रमहोदयेन पुआल-इत्यस्य straw baler-नामधेयं ग्रन्थिनिर्मातृयन्त्रं क्रीतम्।
English: "For this, he also received financial assistance from the Agricultural department."
Sanskrit: एतदर्थं कृषिविभागात् आर्थिकी सहायता अपि प्राप्ता।
English: "With this machine, he began to make bundles of stubble."
Sanskrit: अनेन यन्त्रेण पराली- इत्यस्य गुच्छानां निर्माणम् आरब्धम्।
English: "After having made the bundles, he sold the stubble to agro energy plants and paper mills."
Sanskrit: "गुच्छनिर्माणानन्तरं तेन परालीति पदार्थः agro energy plant, paper mill चेति उभाभ्यां प्रेषितः।"
English: "You will be amazed to know that in just two years, Virendra ji has traded in stubble in excess of Rupees Two and a Half Crores and has earned a profit of approximately Rupees Fifty Lakhs."
Sanskrit: ज्ञात्वा आश्चर्यान्विताः भविष्यन्ति यत् वीरेन्द्रमहोदयेन वर्षद्वये एव परालीद्वारा सार्धैककोटिमुद्रात्मक: व्यापारः कृतः।
English: The benefit of thisalso accrues to the farmers of those fields from where Virendra ji sources his stubble.
Sanskrit: अर्जित:एतस्य लाभः कृषकेभ्यः अपि अभवत् येषां क्षेत्रेभ्यः वीरेन्द्रमहोदयः परालीपदार्थं स्वीकरोति।
English: "We have often heard of ‘waste to wealth’, however, this initiative is a unique example of earning money and righteous goodwill while finding a solution to the problem of stubble."
Sanskrit: "वयम् अवकरात् कञ्चनम् इति विषयं तु श्रुतवन्तः स्याम, परं परालीं विक्रीय धनस्य पुण्यस्य च अर्जनस्य उत्कृष्टम् उदाहरणम् अस्ति।"
English: "To the youth, especially the lakhs of students who are studying agriculture, it is my request that they visit villages in their vicinity and talk to the farmers and make them aware about innovations in farming and the recent agricultural reforms."
Sanskrit: नवयुवानः विशिष्य कृषिविषयस्य अध्येतारःअनतिचिरं जातानां कृषिपरिष्काराणां विषये सर्वान् जागरुकान् कुर्वन्तु।
English: "This way, you will become stakeholders in major reforms underway in the country."
Sanskrit: एवं कृत्वा भवन्तः देशे जायमानेषु विविधपरिणामेषु सहभागितां निर्वक्ष्यन्ति।
English: "My dear countrymen, in Mann Ki Baat, we refer to a wide range of issues and topics."
Sanskrit: मम प्रियाः देशवासिनः!मनोगते वयं भिन्न-भिन्न-विषयेषु संवादं कुर्मः।
English: "However, it has been one year of one such incidentwe would never want to remember fondly."
Sanskrit: परम् एतादृशी अपि एका वार्ता वर्षपूर्वं जाता यां वयं प्रसन्नतया स्मर्तुं नैव इच्छामः।
English: It has been roughly one year since the world came to know of the first case of Corona.
Sanskrit: प्रायः एकवर्षपूर्वं विश्वस्मिन्नपि विश्वे प्रथमवारं कोरोनासङ्क्रमणविषये ज्ञानम् अभवत्।
English: "Since then, the entire world has seen several ups and downs."
Sanskrit: तदारभ्य नैके आरोहावरोहाः दृष्टिंगताः।
English: "Coming out of the lockdown now the discussion on a vaccine has commenced, however, any sort of negligence regarding Corona can be deadly even now."
Sanskrit: जनसञ्चरणरोधकालात् बहिः सम्प्रति vaccine- इति औषधविषयिणी चर्चा आरब्धा परं कोरोनाम् अधिकृत्य अनवधानम् अद्यापि घातकम् अस्ति।
English: We have to firmly keep fighting against Corona.
Sanskrit: अस्माभिः कोरोनाविरुद्धं युद्धं तु सजवं प्रवर्तनीयम् एव।
English: "Friends, Baba Saheb Ambedkar’s Punya Tithi, death anniversary is in a few days from now on the 6th of December."
Sanskrit: "सखायः, केषाञ्चित् दिनानाम् अनन्तरमेव डिसेम्बरमासे षष्ठे दिने बाबासाहब-अम्बेडकरस्य पुण्य-तिथिरपि वर्तते।"
English: "Besides paying our homage to Baba Saheb, this day is also an occasion to reaffirm our resolve to the country and abiding by the duties, assigned to us by the Constitution as an individual."
Sanskrit: "अस्मिन् दिने बाबासाहब-वर्याय श्रद्धाञ्जलि-प्रदानेन साकमेव, सम्विधानानुसारं नागरिकत्वेन देशं प्रति स्वीय-सङ्कल्पान्, निज-कर्तव्यानि च निर्वाहयितुं यत् शिक्षणम् अस्मभ्यं प्रदत्तम्, तस्य पुनरावृत्तेः अपि अयं शुभावसरः अस्ति।"
English: A large part of the country is also witnessing the onset of winter.
Sanskrit: देशस्य बृहत्तमेषु भागेषु शीतर्तोः प्रभावः अपि विवर्धते।
English: Many areas are experiencing snowfall.
Sanskrit: अनेकेषु स्थानेषु हिमपातः एधते।
English: "In this weather, we must take care of the children and elders in the family, especially the ailing and take precautions ourselves too."
Sanskrit: "अस्मिन् ऋतौ कुटुम्बस्य बालानां वरिष्ठानां रुग्णानां च सदस्यानां कृते अस्माभिः विशेषावधानं सन्धारणीयम्, स्वयमपि अवधानता व्यवहरणीयास्ति।"
English: """It gives me joy to see people assisting the needy around them helping them with warm clothing."
Sanskrit: अहं प्रसीदामि यदाहं पश्यामि यत् जनाः स्वीय-परिपार्श्ववर्त्तिनाम् अपेक्षावतां च विषयेsपि चिन्तां कुर्वन्ति। ऊर्णावस्त्राणि दत्त्वा तेषां साहाय्यम् आचरन्ति।
English: Our young generation takes active part in such initiatives.
Sanskrit: अस्मदीया युव-सन्ततिः एतादृक्-कार्येषु सोत्साहं सुबहु च सक्रिया भवति।
English: "Friends, the next time when we meet in Mann Ki Baat, the year 2020 will be drawing to a close."
Sanskrit: "सखायः, आगामिनि क्रमे यदा वयं ‘मनोगतम्’-कार्यक्रमे मेलिष्यामः, तदा विंशति-विंशतिः – इति वर्षं समाप्त-प्रायं भविता।"
English: "With new hopes and faith, we will move forward."
Sanskrit: "नवीनाभिः आशाभिः, अभिनवेन च विश्वासेन साकं, वयम् अग्रेसरिष्यामः।"
English: "Whatever suggestions or ideas you may have now, do continue to keep sharing with me."
Sanskrit: "अधुना, येsपि परामर्शाः भवेयुः, विचाराः वा सन्तु, नूनं तान् मया साकं सम्विभाजयन्तः स्युः।"
English: My best wishes to all of you.
Sanskrit: भवद्भ्यः सर्वेभ्यः भूयस्यः शुभकामनाः।
English: "May all of you stay healthy, stay active for the country."
Sanskrit: "भवन्तः सर्वे, स्वस्थाः सन्तु, देशस्य च कृते सक्रियाः भवन्तु।"
English: Many Many thanks.
Sanskrit: अनेकशः धन्यवादाः।
English: "My dear countrymen, Namaskar."
Sanskrit: "मम प्रियाः देशवासिनः, नमस्कारः!"
English: "You are aware that for an important programme, I have to leave for America…hence I thought it would be apt to record Mann Ki Baat, prior to my departure to America."
Sanskrit: "भवन्तः जानन्ति यत् अन्यतमावश्यकस्य कार्यक्रमस्य कृते मया अमेरिकादेशः गन्तव्यः, तर्हि मया चिन्तितं यत् भद्रं भविष्यति यद्यहम् अमेरिका-गमनात् प्रागेव ‘मनकीबात'-कार्यक्रमस्य ध्वन्यङ्कनं कुर्याम् |"
English: """Routinely, we do remember a lot of days, we even celebrate myriad Days…and if you ask young sons-daughters at home, they are likely to furnish out an entire list of Days of the year with their chronological relevance!"""
Sanskrit: "अञ्जसा तु वयं बहूनि दिनानि स्मरामः, विभिन्न-प्रकारकान् दिवसान् अपि आयोजयामः, अथ च, निजगृहे यदि युवानः पुत्री-पुत्राः भवेयुः चेत् ते पृष्टाः सन्तः अशेष-वत्सरस्य दिनानां समग्रां सूचीं भवन्तं श्रावयिष्यन्ति|"
English: """But, there is one more day that all of us must remember, this day is one that is immensely congruent to the traditions of India."""
Sanskrit: "किञ्च अपरमेकं दिनम् एतादृशं वर्तते यद्धि अस्माभिः सर्वैः अपि स्मरणीयः, तथा च, दिनमिदम् एतादृशमस्ति, यद्धि भारतस्य परम्पराभिः सुबहु संगतम् अस्ति |"
English: It’s one that connects us with our traditions that we have been following for centuries.
Sanskrit: "शताब्देभ्यः याभिः परम्पराभिः वयं संयुताः स्मः, ताभिः संयोजकमिदं दिनम् |"
English: "It has been articulated here – Pibanti Naddhah, Swayameva Naambha…meaning that rivers do not drink their own water…they give it away altruistically."
Sanskrit: "अस्माकं चिन्तनेषु प्रोक्तम् – “पिबन्ति नद्यः, स्वय-मेव नाम्भः” अर्थात् नद्यः स्वीयं जलं स्वयमेव नैव पिबन्ति, परञ्च परोपकारार्थं प्रददति |"
English: """For us, rivers are not mere physical entities, for us a river is a living unit…and that is exactly why we refer to rivers as Mother!"""
Sanskrit: "यां नदीं वयं मातृरूपेण अवगच्छामः, पश्यामः, जीवामः च, तां नदीं प्रति अन्यतमः आस्थाभावः उदेति स्म |"
English: "All of you are aware – with the advent of the month of Magh, in our country, a lot of people perform Kalpvaas on the banks of mother Ganga or other rivers for an entire month."
Sanskrit: "भवन्तः जानन्ति एव – माघ-मासस्य आगमनानुपदमेव, अस्माकं देशे अनेके जनाः पूर्ण-मासं यावत् मातुः गङ्गायाः वा कस्याश्चित् अपरस्याः नद्याः तटे कल्पवासम् आचरन्ति |"
English: "This tradition has ceased now…but in earlier times, it was customary to remember rivers while bathing at home. This tradition of remembering rivers may have gone extinct or exists sparsely…but there used to be a great tradition that would take one on a tour across the vastness of India while bathing early morning…a cerebral pilgrimage!"
Sanskrit: "साम्प्रतन्तु एषा परम्परा नैवास्ति, परञ्च पूर्वस्मिन् काले तु परम्परा आसीत् यत् गृहे स्नानाचरणावसरेsपि नदीनां स्मरणं क्रियते स्म, परम्परा एषा अद्यत्वे प्रायेण लुप्ता जाता आहोस्वित् कुत्रचित् किञ्चित् अल्पमात्रायाम् अवशिष्टा भवेत्, किञ्च एका अतितरां भूयसी परम्परासीत्, या प्रातः एव स्नानाचरणावसरे एव विशालभारतस्य यात्रां कारयति स्म, मानसिकयात्राम्!"
English: It used to be a source of inspiration to connect with every nook and corner of the country.
Sanskrit: देशस्य प्रतिकोणं संयोजनस्य प्रेरणा भवति स्म |
English: "And of course, in India, it has been customary to chant a Shlok while bathing:Gange cha yamune chaiva Godavari saraswat at our homes, the elderly in the family would make children memorise the Shlok …this also led to germinating Aastha, faith towards rivers in our country."
Sanskrit: "तथा च, तत् किमासीत् यत् भारते स्नानवेलायां श्लोकोच्चारणस्य परम्परा प्रवर्तते स्म - गंगे च यमुने चैव गोदावरी सरस्वति |"
English: It would inscribe an illustrated map of the great land of India on the psyche.
Sanskrit: विशालभारतस्य मानचित्रम् मनसि अङ्कितं जायते स्म |
English: That used to establish an emotional connect with rivers.
Sanskrit: नदीः प्रति संयोजनं भवति स्म |
English: "It would result in nurturing a harmonious credence towards the very river that embodied the Mother, sentimentally as well as visually…as a way of life too!"
Sanskrit: "यां नदीं वयं मातृरूपेण अवगच्छामः, पश्यामः, जीवामः च, तां नदीं प्रति अन्यतमः आस्थाभावः उदेति स्म |"
English: """It was a way to instill ‘Sanskaar’, the value system gamut.Friends, now that we are discussing the significance of rivers in our country, it is but natural for everyone to raise a question…one, in fact, has the right to do so…and answering that question is our responsibility too!"""
Sanskrit: "सखायः, यदा वयम् अस्मदीये देशे नदीनां महिम्नः वृत्तं वदामः, तर्हि स्वाभाविकतया प्रत्येकमपि जनः प्रश्नम् उत्त्थापयिष्यति, प्रश्नोत्त्थापनस्य तस्य अधिकारोsप्यस्ति, तथा चास्य उत्तर-प्रदानम् अस्ति अस्मदीयं दायित्त्वमपि |"
English: "Anyone can question – “you are singing so many songs dedicated to rivers, referring to a river as a Mother…then why is it that the river gets polluted?"
Sanskrit: "भवान् नदीनाम् एतावन्ति गीतानि गायति, नदीं मातरं कथयन् अस्ति, तर्हि एताः नद्यः कथं प्रदूष्यन्ते?"
English: "Our scriptures distinctly disapprove of polluting rivers, even a bit!"
Sanskrit: अस्माकं शास्त्रेषु तु नदीषु ईषदपि प्रदूषणम् असम्यग् कथितम् |
English: And our traditions have been synchronous with the thought.
Sanskrit: "शताब्देभ्यः याभिः परम्पराभिः वयं संयुताः स्मः, ताभिः संयोजकमिदं दिनम् |"
English: "You know, of course, that the western region of our India, especially Gujarat and Rajasthan, suffer from scarcity of water."
Sanskrit: "तथा च, अस्मदीयाः परम्पराः अपि एतादृश्यः अवर्तन्त, भवन्तस्तु जानान्ति – अस्माकं भारतस्य यः पश्चिमीयः भागः अस्ति, विशेषेण गुजरात-राजस्थानयोः, तत्र जलस्य बहु अभावः अस्ति |"
English: "They face famines, many a time."
Sanskrit: अनेकवारं दुर्भिक्षं सञ्जायते |
English: "Now that is why, a new tradition has developed in the social life there."
Sanskrit: "अधुना, एतदर्थमेव तत्रत्ये समाजजीवने एका नूतना परम्परा विकसिता |"
English: "For example, when it starts raining in Gujarat, Jal-Jeelani Ekadashi is celebrated there."
Sanskrit: "गुजरात-राज्ये यथैव वर्षा आरभते, तदा ‘जल-जीलणी'-एकादशी आमान्यते |"
English: "This means, it is synonymous with what we term as ‘Catch the Rain’ in today’s times…accumulating each and every drop of water…Jal-jeelani."
Sanskrit: अर्थात् अद्यतने युगे वयं यत् ‘Catch the Rain'- इति कथयामः – तदेव तत् वृत्तं यत् जलस्य प्रत्येकमपि बिन्दोः सञ्चयः –‘ जल-जीलणी' |
English: "On similar lines, after the rains, in Bihar and other regions of the East, the great festival of Chhatth is celebrated."
Sanskrit: तथैव वृष्टेः अनन्तरं बिहार-राज्ये पूर्वीयेषु च भागेषु छठ-महापर्व आमान्यते |
English: "I hope that keeping the Chatth Pooja in mind, preparations for cleaning and repairing riverbanks and Ghats would have commenced."
Sanskrit: "आशासे यत् छठ-पूजाम् अभिलक्ष्य नदीनां तटानां, घट्टानां च स्वच्छता-परिष्कारयोः सन्नद्धता आरब्धा स्यात् |"
English: We can very well undertake the endeavour of cleaning rivers and freeing them of pollution with collective effort and support.
Sanskrit: वयं नदीनां स्वच्छता-कार्याणि तासाञ्च प्रदूषण-मुक्ति-कार्याणि सर्वेषां प्रयासैः सहयोगेन च नूनं कर्तुं पारयामः |
English: """The Namami Gange Mission too is making advances today…collective efforts of all, in a way, mass awareness,a mass movement has a major role to play in that."
Sanskrit: "‘नमामि गंगे मिशन' – इति कार्यक्रमः अपि साम्प्रतं अग्रेसरति, अत्र सर्वेषां प्रयासानां, एकप्रकारेण जन-जागृतेः, जन-आन्दोलनस्य च, महती भूमिका वर्तते |"
English: "When Namami Gange is being referred to, one thing is certain to draw your attention…especially that of the youth."
Sanskrit: "‘नमामि गंगे'-कार्यक्रमस्य वृत्तं प्रवर्तते, तदा अवश्यमेव अपरस्यैकस्य वृत्तस्योपरि भवताम् अवधानं गतं स्यात्, अथ च, अस्मदीयानां युव-जनानां ध्यानन्तु नूनमेव गतं स्यात् |"