acomquest/Saamayik huggingface dataset:
English: "Friends,  along with Mahashivaratri, now the splendour of spring will keep  blooming day by day."
Sanskrit: "सखायः, महाशिवरात्रि-पर्वणा साकमेव वसन्तर्तोः आभापि अनुदिनम् इतः परम् समधिकम् एधिता।"
English: "In the coming days, we will celebrate Holi and soon  after that, Gudi Padva will be celebrated."
Sanskrit: "सखायः, महाशिवरात्रि-पर्वणा साकमेव वसन्तर्तोः आभापि अनुदिनम् इतः परम् समधिकम् एधिता।"
English: The festival of Navaraatri  is also associated with spring.
Sanskrit: नवरात्रि-पर्व अपि अमुना संयुक्तमेव भवति।
English: Ram Navami will also be celebrated.
Sanskrit: रामनवमी-पर्व अपि आगन्ता।
English: Festivals and celebrations are an inseparable part of the social fabric  of our country.
Sanskrit: "पर्वाणि उत्सवाः च, अस्मदीये देशे सामाजिक-जीवनस्य अभिन्नाङ्गत्वेन प्रवर्तमानाः सन्ति।"
English: "Every festival has a hidden social message which binds  not just the society, but the entire country into a spirit of unity."
Sanskrit: "प्रत्येकमपि पर्वणः पृष्ठभूमौ कश्चन एतादृशः सामाजिक-सन्देशः अन्तर्निहितोsस्ति यो न केवलं समाजं, कृत्स्नमपि देशम्, एकता-सूत्रेण बद्ध्वा, सन्धारयति।"
English: "After Holi, from the Chaitra Shukla Pratipada, the Indian Vikrami New  year also begins."
Sanskrit: होलिकोत्सवानन्तरं चैत्र-मासे शुक्ल-पक्षे प्रथमा-तिथितः भारतीयं नूतनं विक्रम-वर्षमपि आरभते।
English: "For that too, please accept my greetings in advance."
Sanskrit: "तदर्थमपि, भारतीय-नव-वर्षस्य कृतेsपि, अहं भवद्भ्यः अग्रिमाः शुभकामनाः व्याहरामि।"
English: "My  dear countrymen, I think students will be busy with their examinations  till the next Mann Ki Baat."
Sanskrit: "मम प्रियाः देशवासिनः, आगामि-‘मनोगतम्’- यावत्तु, मां प्रतिभाति, कदाचित् विद्यार्थिनः परीक्षासु व्यापृताः भवितारः।"
English: "Those who have completed their examinations,  will be carefree."
Sanskrit: "येषां यासाञ्च परीक्षा पूर्णा, ते आनन्द-मग्नाः भवेयुः।"
English: Many many thanks.
Sanskrit: भूरिशः धन्यवादः।
English: Yesterday was the festival of Magh Poornima.
Sanskrit: गतदिने मार्गशीर्ष-पूर्णिमायाः पर्व आसीत्।
English: "The month of Magh is regarded related especially to rivers, lakes and  water sources."
Sanskrit: "मार्गशीर्षमासः विशेषेण नदीभिः, सरोवरैः जलस्रोतोभिः च सम्बद्धः मन्यते।"
English: "In the  month of Magh, a bath in any holy water body is considered sacred."
Sanskrit: ” अर्थात् माघमासे कस्मिन्नपि पवित्रे जलाशये स्नानं पवित्रमिति मन्यते।
English: "In  every society of the world, invariably, there is one tradition or the  other with respect to a river."
Sanskrit: जगति प्रत्येकमपि समाजे नद्या सम्बद्धा काचिदपि परम्परा भवति एव।
English: Many civilizations have evolved along the  banks of rivers.
Sanskrit: नदी-तटेषु अनेकाः सभ्यताः विकसिताः।
English: "Since our culture is thousands of years old, the  spread of this phenomenon is more evident here."
Sanskrit: अस्मदीया संस्कृतिः सहस्रशो वर्ष-प्राचीना अतः अस्याः विस्तरः इतः परमपि अधिकतरः प्राप्यते।
English: "There must not be a  single day in India, when there is no festival connected with water in  some corner of the country or the other."
Sanskrit: भारते कश्चन अपि एतादृशः दिवसः न भविष्यति यदा देशस्य कस्मिञ्चित् अपि कोणे जल-सम्बद्धः कश्चन उत्सवः न भवेत्।
English: "During the period of Magh,  people even leave their homes, near and dear ones, comforts and  amenities to perform KALPVAAS on the banks of rivers."
Sanskrit: "माघमासस्य दिनेषु जनाः स्वीयं गृह-परिवारं, सुख-सौविध्यं च परित्यज्य पूर्णे मासे नदीनां तटेषु कल्पवासं कुर्वन्ति।"
English: "This time, in  Haridwar, KUMBH too is being held."
Sanskrit: ऐषमः क्रमे हरिद्वारे कुम्भमेला अपि भवति।
English: "For us, water is life; faith too and  the flow of development as well."
Sanskrit: "जलं हि अस्माकं कृते जीवनमपि, आस्था अपि, तथा च विकासस्य धारा अपि अस्ति।"
English: "In a way, water is more important than  PARAS, the philosopher’s stone."
Sanskrit: जलं हि अन्यतर-प्रकारेण पारसमणेः अपि अधिकतरं महतत्वपूर्णम् अस्ति।
English: "It is said that with the touch of a  PARAS, iron gets turned into gold."
Sanskrit: "कथ्यते यत् पारसमणेः स्पर्शेन लोहः, सुवर्णे परिवर्तते।"
English: "Similarly, the touch of water is  necessary for life; imperative for development."
Sanskrit: "तथैव जलस्य स्पर्शः, जीवनस्य कृते आवश्यकः अस्ति, विकासार्थञ्च आवश्यकः वर्तते।"
English: "Friends,  possibly there is another reason to associate the month of Magh with  water – after this, winters come to an end and summers start knocking."
Sanskrit: "सखायः, मार्गशीर्ष-मासस्य जलतत्त्वेन साकं प्रतीकारोपणस्य सम्भवतः अन्यकारणम् अप्यस्तियदेतत्पारं शीर्ततुः समाप्तिमायाति ग्रीष्मस्य पदाक्षेपश्च जायते । अत एव, जलसंरक्षणार्थम् अस्माभिः सद्यः एव प्रयासाः आचरणीयाः।"
English: "Hence, for the conservation of water, we should begin efforts right  away."
Sanskrit: "वयं यथासमयं स्वीयनिकटस्थानां जलाकराणां स्वच्छतायै, जलसंचयनाय च शतदिवसात्मकं अभियानं सञ्चालयितुं प्रयासं करवाम।"
English: "A few days later, just on the 22nd of the month of March, it’s  World Water Day."
Sanskrit: कतिपय-दिनानन्तरं मार्चमासस्य द्वाविंशे दिने विश्वजलदिवसः अपि आयाति ।
English: has written to me that millions of people in the world spend a major  part of their lives in overcoming water shortage.
Sanskrit: उत्तरप्रदेशस्य सुश्रिया आराध्या-महाभागया लिखितमस्ति यत्संसारे कोटिशः जनाः स्वीयजीवनस्य प्रभूतांशं जलावश्यकतां पूरयितुमेव यापयन्ति।
English: "It has not been said  without reason, ‘BIN PAANI SAB SOON’ – without water, everything comes  to a naught!"
Sanskrit: अनेनैव कारणेन ‘बिन पानी सब सून’ इत्युक्तिः प्रसिद्धाऽवर्तत।
English: "In order to solve the water crisis, Sujit ji of North  Dinajpur has sent me a very nice message."
Sanskrit: जलसंकटं समाधातुं पश्चिमबंगस्य उत्तरदीनाजपुरतः सुजीतमहोदयेन उत्तमसन्देशः प्रेषितः।
English: Sujit ji has written that  Nature has bestowed upon us a collective gift in the form of Water;  hence the responsibility of saving it is also collective.
Sanskrit: अनेन निगद्यते यज्जलं हि प्रकृत्याः सामूहिकोपहारः इतिकृत्वा जलसंरक्षणस्य दायित्वमपि सामूहिकं भवितव्यम्।
English: "It is correct  that just as there is a collective gift, there is a collective  accountability too."
Sanskrit: एतत्तथ्यं तु समीचीनं यद्यदि जलं सामूहिकोपहारः तदा तस्य संरक्षणमपि समूहेनैव कर्तव्यम्।
English: Sujit ji’s thought is absolutely correct.
Sanskrit: सुजीतमहोदयस्यैषः परामर्शः समुचितः एवास्ति।
English: "River,  lake, pond or ground water – all of these are for everyone."
Sanskrit: "नद्यः, तडागाः, सरोवराणि वर्षाजलं भूजलं वा एतत्सर्वं, सर्वेषामपि कृते भवति।"
English: "Friends,  there was a time when in villages, people would collectively look after  wells and ponds."
Sanskrit: "सखायः, कदाचित् ग्रामेषु कूप-पल्वलादीनां संरक्षणं सर्वजनैः सम्भूय सम्पाद्यते स्मसाम्प्रतं एतादृशः प्रयासः तमिलनाडोः तिरुवन्ना-मलाईक्षेत्रे सम्भवति।"
English: "Now one such effort is underway at Thiruvannamalai,  Tamilnadu."
Sanskrit: "सखायः, कदाचित् ग्रामेषु कूप-पल्वलादीनां संरक्षणं सर्वजनैः सम्भूय सम्पाद्यते स्मसाम्प्रतं एतादृशः प्रयासः तमिलनाडोः तिरुवन्ना-मलाईक्षेत्रे सम्भवति।"
English: "Here, local people have been running a campaign for the  conservation of their wells."
Sanskrit: अत्र स्थानीयजनैः कूपानां संरक्षणार्थम् अभियानं संचाल्यते।
English: These people are rejuvenating public wells  in their vicinity that had been lying unused for years.
Sanskrit: "अत्रत्याः जनाः वर्षाकारणात्, क्षेत्रस्य सार्वजनिक-कूपानां पुनर्जीवनाय प्रशंसनीयं प्रयासमाचरन्ति।"
English: The  endeavour of Babita Rajput ji of village Agrotha in Madhya Pradesh will  inspire all of you.
Sanskrit: मध्यप्रदेशस्य अगरोथा-ग्रामस्य बबीता-राजपूत-महोदयापि यत्करोति तत्सर्वेषां कृते उत्प्रेरकमस्ति।
English: Babita ji’s village is in Bundelkhand.
Sanskrit: बबीतामहोदयायाः ग्रामः बुन्देलखण्डे अस्ति।
English: "Close to her  village, once there was a very large lake which had dried up."
Sanskrit: ग्रामं निकषा कदाचित् बृहत्सरोवरम् अवर्तत यत्समयान्तरालेन शुष्कं जातम्।
English: She  mobilized other women of the village itself and built a canal to bring  water to the lake.
Sanskrit: तया ग्रामस्य अन्यमहिलाभिः सम्भूय सरोवरं यावज्जलादानाय उरुकुल्यैका विरचिता।
English: "Through this canal, rainwater started flowing  directly into the lake."
Sanskrit: एतत्कुल्यया वर्षाजलम अजस्रं सरोवरे आगच्छति।
English: Now this lake remains filled with water.
Sanskrit: साम्प्रतं चैतत्सरोवरम् आवर्षं जलाप्लावितं भवति।
English: "Friends,  the work of Jagdish Kuniyal ji, resident of Bageshwar, Uttarakhand also  teaches us a lot."
Sanskrit: "सखायः, उत्तराखण्डस्य बागेश्वरवासिनः जगदीशकुनियालमहोदयस्य कार्यमपि प्रेरणास्पदमस्ति।"
English: Jagdish ji’s village and the adjoining area were  dependent on a natural source for their water requirements.
Sanskrit: जगदीशमहाभागस्य ग्रामः परिवर्तिक्षेत्रं च जलापूर्त्यै एकस्मिन्प्राकृतिकस्रोतसि निर्भरम् अवर्तत।
English: "But many  years ago, the source dried up."
Sanskrit: "परं कतिपयवर्षपूर्वं जलस्रोतः शुष्कम् अजायत,।"
English: This led to worsening of the water  crisis in the entire area.
Sanskrit: येन सम्पूर्णक्षेत्रे जलसंकटः आपतितः ।
English: Jagdish ji decided to solve the crisis  through tree plantation.
Sanskrit: जगदीशमहोदयेन एतज्जलसंकटस्य समाधानाय वृक्षारोपणं आरब्धम् ।
English: "Along with fellow villagers, he planted  thousands of trees over the entire area…and today, the dried up water  source at the place is filled to the brim once again."
Sanskrit: अनेन सहवासिभिः सम्भूय सहस्राधिकाः वृक्षाः आरोपिताः । साम्प्रतं चैतत् स्रोतः पुनः जलाप्लावितम्।
English: "Friends,  similarly, we shall have to understand our collective responsibilities  with regard to water."
Sanskrit: "सखायः, जलविषये अस्माभिरपि सामूहिकदायित्वं स्वीकरणीयम्।"
English: "In most parts of India, rainfall begins in  May-June."
Sanskrit: भारतस्याधिकांशक्षेत्रेषु वर्षाकालः मे-जूनमासयोः आरभते।
English: Can we right away start a 100 day campaign for the sake of  cleaning up water sources around us and conserving rainwater?
Sanskrit: "वयं यथासमयं स्वीयनिकटस्थानां जलाकराणां स्वच्छतायै, जलसंचयनाय च शतदिवसात्मकं अभियानं सञ्चालयितुं प्रयासं करवाम।"
English: "With this  very thought in mind, in a few days from now, Jal Shakti Abhiyan CATCH  THE RAIN is being initiated by the Jal Shakti Ministry."
Sanskrit: एतेनैव विचारेण कतिपय-दिनानन्तरं जलशक्तिमन्त्रालयेन ‘‘कैच द रेन’’ इत्यभिधानात्मकं जलशक्त्यभियानं आरप्स्यते।
English: "Its credo is  ‘CATCH THE RAIN, WHERE IT FALLS, WHEN IT FALLS’."
Sanskrit: "अस्याभियानस्य मूलमन्त्रः ‘‘कैच द रेन, वेयर इट फाल्स, वैन इट फाल्स’’ इत्यस्ति।"
English: "We shall commit  ourselves to the task right now…we shall get existing rain water  harvesting systems repaired, clean up lakes and ponds in villages,  remove impediments in the way of water flowing into water sources; thus  we shall be able to conserve rainwater to the maximum."
Sanskrit: "एतत्कृते वयं सत्वरं प्रयासं, जलसंरक्षणव्यवस्थानां संभरणं च कारयिष्यामः, ग्रामेषु तडागानां सरोवराणां च स्वच्छीकरणं सम्पादयिष्यामः, जलस्रोतोगतानां अवरोधानाम् उन्मूलनं च विधास्यामः, येन अधिकाधिकः वर्षाजलसंग्रहः सम्भाव्यः भवेदिति।"
English: "My  dear countrymen, whenever a discussion on the month of Magh and its  spiritual-social significance takes place, the discourse is never  complete without one name – the name is that of Sant Ravidas ji."
Sanskrit: "मम प्रियाः देशवासिनः, मार्गशीर्षमासस्य आध्यात्मिक-सामाजिक-महत्त्वस्य चर्चा सन्तवर्यस्य रविदासस्य नामोल्लेखं विना अपूर्णैव भवति।"
English: Sant  Ravidas ji’s birth anniversary falls on the very day of Magh Poornima.
Sanskrit: मार्गशीर्ष-मासस्य पूर्णिमायामेव रविदासजयन्ती समापतति।
English: "Even today, the words, the knowledge of Sant Ravidas ji guide us on our  path."
Sanskrit: "अद्यापि सन्तरविदासस्य शब्दाः, तस्य ज्ञानं चास्माकं मार्ग-प्रदर्शनं करोति।"
English: "He’d said: EKAI MAATI KE SABH BHAANDE, SABH KA EKAU SIRJANHAAR | RAVIDAS VYAAPAI EKAI GHAT BHEETAR, SABH KAU EKAY GHADAI KUMHAR "
Sanskrit: "असाववादीत् - एकै माती के सभ भांडे,सभ का एकौ सिरजनहार।"
English: Sant Ravidas ji always expressed himself openly on  the social ills that had pervaded society.
Sanskrit: सन्त-रविदासेन सामाजिकविकृतयः मुक्तकण्ठेन निन्दिताः।
English: "He laid bare social evils in  front of society, showed the path of redemption; and that’s why Meera ji  had said, ‘GURU MILIYA RAIDAS, DEENHI GYAAN KI GUTKI’ ."
Sanskrit: "तेनैतादृशाः विकृतयः न केवलमुद्घाटिताः अपितु तासां परिष्कारस्य मार्गोsपि प्रशस्तीकृतःतदेव मीरा अवादीत् - गुरु मिलिया रैदास, दीन्हीं ज्ञान की गुटकी।"
English: I have experienced the spiritual loftiness of Sant  Ravidas ji’s life and his energy at the pilgrimage site.
Sanskrit: संतरविदासस्य आध्यात्मिकोत्कृष्टत्वं तस्य ऊर्जा च मया तत्तीर्थस्थले समनुभूतास्ति।
English: "Friends,  Ravidas ji used to say ‘KARAM BANDHAN MEIN BANDH RAHIYO, PHAL KI NA TAJJIYO AAS."
Sanskrit: "सखायः, सन्तरविदासः अवादीत् -करम बंधन में बन्ध रहियो, फल की ना तज्जियो आस।"
English: "Meaning,  we should incessantly strive with our Karma, our work; the Phal, the  reward is bound to come your way."
Sanskrit: "अस्यार्थः अयमेव यदस्माभिः स्वीयदायित्वं सदैवाचरणीयम्, फलं तु निश्चितमेव । एतस्य अयमपि अभिप्रायः यत्कर्मणैव सिद्धिर्भवति।"
English: Our youth must learn one more thing from Sant  Ravidas ji.
Sanskrit: अस्माकं युवजनैः संतरविदासात् अन्योsपि एको गुणोsधिगन्तव्यः।
English: "For doing any work, they should not bind themselves to old  methods and practices."
Sanskrit: तैः किमपि कार्यसम्पादनार्थं पुरातन-विधिविधानानां बन्धनं नैव स्वीकर्तव्यम्।
English: Decide and shape your life yourself.
Sanskrit: "स्वीयजीवनपथः स्वयमेव निर्धारितव्यः,।"
English: "Devise your  own methods and practices, set your goals yourselves."
Sanskrit: स्वयमेव च तस्य लक्ष्यं विधयश्चापि निश्चितीकर्तव्या:।
English: "If your conscience  and self confidence is unshakeable, you need not fear anything in the  world."
Sanskrit: यदि भवतां विवेकः आत्मविश्वासश्च सुदृढौ स्तः चेत् संसारे कस्मादपि नैव भेतव्यम्।
English: I say so since often due to  pressures of traditional thinking our youth are not able to do what they  really like.
Sanskrit: "एतस्मादहं कथयामि, यतो ह्यनेकशः अस्माकं युवानः पारम्परिक-विचार-पद्धतिवशेन स्वीय-मनोवांछितकार्यसम्पादात् वंचिताः जायन्ते।"
English: "That is why you should never hesitate in thinking new,  doing new."
Sanskrit: एवं भवद्भिः नूतनविचारार्थं सम्पादनार्थं वा संकोचः नैव कर्तव्यः।
English: In the same manner Sant Ravidas ji has given another  important message.
Sanskrit: एवमेव संतरविदासेन अन्यः एकः महत्सन्देशः प्रदत्तः।
English: This message is ‘to stand on one’s own feet’.
Sanskrit: एषः सन्देशः स्वावलम्बनस्य अस्ति।
English: It is  not fair at all that we remain dependant on others for our dreams.
Sanskrit: वयं स्वीयस्वप्न-साकारीकरणार्थं परनिर्भराः कदापि नैव भवेम इति।
English: Things remaining to continue the way they are… Ravidas ji was never in  favour of this.
Sanskrit: यदपि पारम्परिकमस्ति तदैवाचरणीयमिति विचारः संतरविदासेन कट्वालोचितः । अद्य वयं पश्यामः यद्देशस्य युवानोऽपि एवमेव चिन्तयन्ति।
English: "Today, we see that the youth of the country too is not  at all in favour of this thinking."
Sanskrit: यदपि पारम्परिकमस्ति तदैवाचरणीयमिति विचारः संतरविदासेन कट्वालोचितः । अद्य वयं पश्यामः यद्देशस्य युवानोऽपि एवमेव चिन्तयन्ति।
English: "Today when I see the innovative  spirit of the youth of the country, I feel Ravidas ji too would have  definitely felt proud of our youth."
Sanskrit: यदाहं देशस्य युवजनानां नवाचारभावमनुपश्यामि तदानुभवामि यदस्माकं यविष्ठेषु संतरविदासः अवश्यमेव गर्वितः स्यात्।
English: "My  dear countrymen, today happens to be the ‘National Science Day’ too."
Sanskrit: "मम प्रियाः देशवासिनः, अद्य ‘राष्ट्रियविज्ञानदिवसः’ अप्यस्ति।"
English: "The day is dedicated to the discovery of ‘Raman Effect’ by the great  scientist of India, Dr C. V. Raman."
Sanskrit: एष दिवसः भारतस्य महता वैज्ञानिकेन डॉ.सी.वी.रमणमहाभागेन सम्पादिताय ‘रमण-इफैक्ट’ इत्यनुसन्धानाय समर्पितोsस्ति।
English: Yogeshwaran ji from Kerala has  written on NamoApp that the discovery of Raman Effect had changed the  direction of science in its entirety.
Sanskrit: केरलस्य योगेश्वरन्-महोदयेन ‘नमोएप’ उपरि लिखितं यत् अस्य अनुसन्धानस्य प्रभावेण विज्ञानस्य दिशा परिवर्तिता।
English: Snehil ji from Nasik too has sent  me a very good message connected with this.
Sanskrit: एतेनैव सम्बद्धः अन्यसन्देशः नासिकस्य स्नेहिलमहोदयेन प्रेषितः।
English: Snehil ji has written that  there are many scientists from our country without whose contribution  science would not have progressed as much.
Sanskrit: असौ लिखति यदस्माकं देशस्य अगणितैः वैज्ञानिकैः अपूर्वानुसन्धा- नानि सम्पादितानि यैर्विना विज्ञानं एतावद्विकासमवाप्तुं नैवापारयत्।
English: "The way we know of other  scientists of the world, in the same way we should also know about the  scientists of India."
Sanskrit: यथा वयं संसारस्य अन्यवैज्ञानिकानां विषये जानीमः तथैव भारतीयवैज्ञानिकानां विषयेऽ- पि ज्ञातव्यम्।
English: I too agree with this view of these listeners of  ‘Mann Ki Baat’.
Sanskrit: अहं ‘मनकीबात’-श्रोतॄणां विचारैः सहमतोsस्मि।
English: "I definitely would want that our youth know, understand  and read a lot about the history of science of India ; about our  scientists as well."
Sanskrit: "अहं अवश्यमेव वाञ्छामि यदस्माकं युवजनाः भारतस्य वैज्ञानिकेतिहासं वैज्ञानिकांश्च जानन्तु अवगच्छन्तु, तेषां च विषये सविस्तरं पठन्तु।"
English: "Friends, when we  talk of science then many a time people restrict it to physics-chemistry  or labs, but the spread of science is much more than that. And there is  a lot of contribution of the power of science in the ‘Atmanirbhar  Bharat Campaign’."
Sanskrit: "वयस्याः, वयं यदा विज्ञानविषये सम्भाषामहे तदा जनसामान्यः विषयमेनं भौतिकी-रसायन-प्रयोगशालां च यावत् सीमितं करोतिपरं वस्तुतः विषयोsयम् इतोsपि विस्तृततरः।आत्मनिर्भर-भारताभियाने विज्ञानशक्तेः महद्योगदानं वर्तते।"
English: We have to move science forward with the mantra of  ‘Lab to Land’.
Sanskrit: ""
English: Chintala Venkat Reddy  ji from Hyderabad is an example.
Sanskrit: सन्दर्भेsस्मिन् हैद्राबादस्य चिंतला-वेंकटरेड्डीमहोदयस्य उदाहरणं ध्यातव्यमस्ति।
English: A doctor friend of Reddy ji once told  him about the diseases caused by deficiency of vitamin D and the dangers  thereof.
Sanskrit: अस्य चिकित्सक-मित्रं ‘विटामिन-डी’ इत्यस्य न्यूनतया आपद्यमानरोगाणां अपायानां च विषये तं सूचितवान्।
English: "Reddy ji is a farmer, he thought about what he could do about  solving this problem."
Sanskrit: "श्रीरेड्डी कृषकः अस्ति, असौ अचिन्तयत् यदेतत्समस्यायाः समाधानं कथं कर्तुं शक्यते?"
English: After this he worked a lot and developed breeds of  wheat and rice that specially contained vitamin D.
Sanskrit: तेन सुविचार्य गोधूम-तण्डुलानां एतादृक्प्रजातयः विकासिताः येषु विटामिन-डी इति जीवनसत्त्वस्य प्राचुर्यं वर्तते।
English: Our Government is fortunate that Venkat Reddy was also honoured  with the Padmashree last year.
Sanskrit: एतत् अस्माकं सर्वकारस्य सौभाग्यं यदसौ विगतवर्षे ‘पद्मश्री’-अलङ्करणेन सम्मानितः आसीत्।
English: "Similarly,  Urugen Futsog of Ladakh too is working very innovatively."
Sanskrit: एवमेव लद्दाखस्य उरगेन-फुत्सौगः अपि नवाचारयुतं कार्यं करोति।
English: "At those  heights Urugen is growing about 20 crops organically, that too in a  cyclic way, that is, he utilises the waste of one crop as manure for the  other crop."
Sanskrit: "उरगेनः अत्युन्नतक्षेत्रेषु जैविककृषिमाध्यमैः प्रायशः विंशतेः खाद्यान्नानां उत्पादनं करोतिअसौ स्वीयक्षेत्रेषु चक्रबद्धरीत्या कार्यं करोति, यदनुसारेण पूर्वतनं कृष्यवशेषम् आगामिसस्यस्य पांसुत्वेन उपयोजयति।"
English: Isnt’ it amazing?
Sanskrit: एतत्तु निश्चयेन आश्चर्यास्पदम् अस्ति।
English: In the  same way Kamraj Bhai Choudhary from Patan district in Gujarat has  developed good seeds of drum stick at home itself.
Sanskrit: एवमेव गुजरातस्य पाटण-जनपदनिवासिना कामराजभाईचौधरी इत्यनेन गृहे एव ‘सहजन’-इत्यस्य उत्कृष्टबीजं विकासितमस्ति।
English: Some people call drum  stick as Sargava or Moringa.
Sanskrit: कतिपयजनाः सहजनं ‘सर्गवा’ ‘मोरिंगा’ अथवा ड्रमस्टिक्-नाम्नापि जानन्ति।
English: Drum sticks that are grown with the help  of good seeds are of good quality too.
Sanskrit: उत्तमबीजैः उत्पादितं सहजनफलमपि उत्कृष्टं भवति।
English: Now by sending his produce to  Tamil Nadu and West Bengal he is raising his income also.
Sanskrit: साम्प्रतमसौ स्वीयोत्पादं तमिलनाडुं पश्चिमबंगालं च संप्रेष्य लाभमर्जयति।
English: "Friends,  nowadays you must be hearing a lot, the name of Chia seeds."
Sanskrit: "सखायः, अद्यत्वे ‘चिया-सीड्स’ इत्यस्य बहु नाम भवद्भिः श्रुतं स्यात्।"
English: People  connected to health awareness give a lot of importance to it and it has a  lot of demand too in the world.
Sanskrit: "स्वास्थ्यं प्रति जागृतजनाः एनं सुबहु जानन्ति, संसारे चापि अस्य प्रभूतम् अभ्यर्थनमस्ति।"
English: "In India, it is mostly sourced from  abroad but now people are taking up the challenge to be self-reliant in  Chia seeds too."
Sanskrit: भारते त्वधिकांशतः अस्यायातः भवतिपरमधुना केचन जनाः अस्मिन् क्षेत्रे आत्मनिर्भरतायै प्रयासमाचरन्ति।
English: "Similarly, Harishchandra ji of Barabanki in UP has begun  farming of Chia seeds."
Sanskrit: उत्तरप्रदेशस्य बाराबंकीक्षेत्रे हरिश्चन्द्रमहोदयेन चियासीड्सकृषिः आरब्धास्ति।
English: Cultivation of Chia seeds will also increase his  income and will help in the self-reliant India campaign too.
Sanskrit: "एतेन न केवलं तस्यायः वर्धिष्यते, अपितु आत्मनिर्भर-भारताभियाने साहाय्यमपि सुनिश्चितमस्ति।"
English: "Friends,  many experiments of creating wealth from agricultural waste too are  being run successfully in the entire country."
Sanskrit: "सखायः, कृष्यवकरैः धनोपार्जनस्यानेके प्रयोगाः अखिले देशे साकल्येन साफल्येन च संचाल्यन्ते।"
English: "Like, Murugesan ji from  Madurai made a machine to make ropes from waste of banana."
Sanskrit: यथा मदुरैप्रदेशस्य मुरुगेसनमहाभागेन कदलीफला- वकरैः रज्जुनिर्माणस्योपकरणं विरचितमस्ति।
English: "This  innovation of Murugesan ji will solve the issues of environment and  filth too, and will also pave the way for additional income for the  farmers."
Sanskrit: "मुरुगेसनमहोदयस्य नवाचारेण पर्यावरणस्य मालिन्यापाकरणस्य च समाधानं तु भविष्यत्येव, कृषकाणां कृते अतिरिक्तायस्य उपार्जनस्य मार्गोsपि प्रशस्तः भविष्यति।"
English: "Friends, the purpose of  talking about so many people to the listeners of ‘Mann Ki Baat’ is that  we all should get motivated by them."
Sanskrit: "सखायः, ‘मनकीबात’ इत्यस्य श्रोतॄन् एतावतां जनानां विषये ख्यापनस्य मदीयम् उद्देश्यम् अस्ति, यद् वयं सर्वे एतेभ्यः प्रेरणां स्वीकुर्मः।"
English: "When every citizen of the country  will spread the spirit of science in his life and in every field,  avenues of progress will also open up and the country will become  self-reliant too."
Sanskrit: "यदा देशस्य प्रत्येकं नागरिकः स्वजीवने विज्ञानविस्तरं करिष्यति, प्रत्येकं क्षेत्रे करिष्यति, तदा प्रगतिमार्गाः उद्घाटिताः भविष्यन्ति देशश्च आत्मनिर्भरः भविता।"
English: And I do believe that every citizen of the country can  do this.
Sanskrit: "अथ अहं विश्वसिमि, देशस्य प्रत्येकं नागरिकः एतत् कर्तुं शक्नोति।"
English: "My dear friends, Ranjan ji  from Kolkata, in his letter, has raised a very interesting and  fundamental question and along with that, has tried to answer it in the  best way."
Sanskrit: "मम प्रियमित्राणि, कोलकातायाः रञ्जन-वर्येण स्वकीये पत्रे अत्यन्तं रुचिकरः आधारभूतश्च प्रश्नः पृष्टः अस्ति – सहैव, प्रभावपूर्णरीत्या तस्य उत्तरम् अपि लेखितुं प्रयतितम् तेन।"
English: He asks what it means to us when we talk of becoming  self-reliant.
Sanskrit: सः लिखति – यदा वयम् आत्मनिर्भरतायाः चर्चां कुर्मः तदा अस्माकं कृते अस्य कोsर्थः भवति?
English: "In answer to this very question, he himself further writes  that- “’Self reliant India” is not just a Government policy, but is a  national spirit."
Sanskrit: "अस्य एव उत्तरे स्वयम् अनेन अग्रे लिखितम् यत् – ‘आत्मनिर्भर भारत अभियान’’ इत्यभियानं केवलं प्रशासनस्य एका शासकीययोजना नास्ति, अपितु राष्ट्रिया भावना अस्ति।"
English: "He believes that being self-reliant means deciding  one’s own fate, that is controlling one’s own destiny."
Sanskrit: "सः मनुते यद् आत्मनिर्भरस्य अर्थः स्वजीवनस्य दैवनियन्त्री- करणम् इति, अर्थात् स्वयं स्वकीयस्य भाग्यस्य नियन्त्रकत्वार्जनम्।"
English: Ranjan babu is a  hundred percent correct.
Sanskrit: रञ्जन- महोदयस्य वार्ता प्रतिशतं शतमिता सम्यग् अस्ति।
English: "Furthering what he has said, I too would say  that the first condition for self-reliance is to have pride in the  things of one’s own country; to take pride in the things made by people  of one’s own country."
Sanskrit: "तस्य विषयम् अग्रे नयता अहम् एतद् अपि वदामि यत् आत्मनिर्भरतायाः प्रथमः समयः भवति – स्वदेश- निर्मितेषु वस्तुषु गर्वाचरणम्, स्वदेशवासिनां निर्मितिषु गौरवाचरणम्।"
English: "When every countryman takes pride, every  countryman connects; self-reliant India doesn’t remain just an economic  campaign but becomes a national spirit."
Sanskrit: "यदा प्रत्येकं देशवासी गर्वान्वितः भवति, प्रत्येकं सम्बद्धः भवति तदा ‘आत्मनिर्भर- भारतम्’’ केवलं आर्थिकाभियानत्वेन न, एकस्याः राष्ट्रियभावनायाः तत्वेन परिलक्षितं भवति।"