يقول مات ووكر، أستاذ الأعصاب وعلم النفس بجامعة كاليفورينا، بيركلي: "في فترة الأربعينيات، كان الناس ينامون في المتوسط ما يزيد قليلا على ثماني ساعات في الليلة. وحاليا في العصر الحديث، أصبح الناس ينامون في المتوسط ما بين ست إلى سبع ساعات، أو بين ست إلى ثماني ساعات تقريبا في الليلة". ويضيف: "وهذا يمثل خسارة كبيرة لفترة النوم في غضون 70 سنة فقط، ونحن الآن في مرحلة نقتطع فيها نحو 20 في المئة من ذلك المتوسط". وبالنسبة للكبار، يعج العالم الحديث بالأشياء التي تجعلنا نقلل من وقت النوم. فمادة الكافيين تساهم في ذلك، وهي التي تبقينا مستيقظين لفترة أطول. وهناك أيضا المشروبات الكحولية التي تجعل نومنا متقطعا، وتقمع أحلامنا من خلال حرماننا من النوم العميق. وبالرغم من أننا حسَّنا من ظروف النوم، وكل الأمور التي من المفترض أن تجعل نومنا أكثر راحة وسهولة، مثل الفُرش الوثيرة، إلى المنازل ذات الهواء النظيف، فإن البيئة التي بتنا نتحكم فيها ربما تكون قد ساهمت في خلق بعض المشاكل لنا، كما يقول ووكر. أصبحنا نستهلك كميات أكثر من المشروبات التي تحتوي على مادة الكافيين لتساعدنا على العمل لساعات أطول وتقلل من ساعات النوم ويضيف ووكر: "الشيء الذي قد يجده الناس مدهشا هو أجهزة التدفئة المركزية، وأجهزة التكييف المركزي. فعندما تغرب الشمس، تنخفض درجات الحرارة بشكل كبير، وعندما تشرق مرة أخرى، تبدأ درجات الحرارة في الارتفاع بشكل ملحوظ. وبالتالي، يمكن لأجسادنا أن تتوقع ذلك الهدوء الجميل في درجات الحرارة أثناء الليل، لكن ما فعلناه نحن هو أننا أخرجنا أنفسنا من ذلك الوضع الطبيعي، الذي كان يخبرنا متي ينبغي علينا أن ننام، بل ويساعدنا أيضا على الاستغراق في النوم". كما أن هناك أيضا وسائل التكنولوجيا الحديثة، فلم يعد الأمر يقتصر على المصابيح التي توفر لنا الضوء الصناعي، بل ظهرت الآن جميع الأجهزة التي تحمل الشاشات المضيئة التي تعمل بتقنية "إل إي دي" (أو الليد)، والتي تصدر نوعا قويا من الضوء يعرف بالضوء الأزرق. ويضيف ووكر: "وهذا الضوء الأزرق للأسف هو الذي يمثل المكابح التي توقف إفراز هرمون يعرف باسم الميلاتونين خلال الليل، وهو الهرمون الذي يحدد متي يجب عليك أن تخلد للنوم". ويتابع: "وتساهم وسائل التكنولوجيا الحديثة أيضا في تأخير النوم. فقد أصبح منتصف الليل هو الوقت الذي نفكر فيه في الرسائل الإلكترونية، ونقول: يجب أن أرسل هذه الرسالة الأخيرة بالبريد الإلكتروني، أو نقول: دعني أتحقق من صفحتي على الفيسبوك مرة أخرى، وهكذا". أصبحت وسائل التكنولوجيا الحديثة سببا في تأخير نومنا أضف إلى ذلك، على حد قول ووكر، الأشخاص الذي يحبون الاستيقاظ مبكرا. فالضغوط الاقتصادية والاجتماعية تدفعنا نحو مزيد من العمل، وقليل من النوم، وتجعلنا نتشبه بكثير من مشاهير القادة في العالم - مثل دونالد ترامب، وباراك أوباما، ومارغريت ثاتشر- الذين يقولون إنهم ينامون خمس ساعات فقط في اليوم، أو أقل من ذلك. لكن هل ينبغي علينا أن نطمح لأن نكون مثل جورج دبليو بوش، الذي قيل إنه كان يذهب إلى النوم في الساعة التاسعة مساء، وينام لنحو تسع ساعات كل ليلة؟ يقول ووكر: "وفقا لنحو عشرة آلاف دراسة وبحث علمي، فإن عدد الأشخاص الذين يمكنهم أن يعيشوا من خلال النوم لست ساعات فقط أو أقل من ذلك ولا تظهر لديهم أي مضاعفات صحية، يمكن التعبير عنه بنسبة مئوية مقدارها: صفر". ويضيف ووكر أنه في حالة النوم لفترة أقل من سبع ساعات كل ليلة، فإننا نبدأ في رؤية عواقب صحية لذلك. ويتابع ووكر: "كل مرض رئيسي يقتلنا في هذا العالم المتقدم، مثل: الزهايمر، والسرطان، والبدانة، والسكري، والقلق، والاكتئاب، والرغبة في الانتحار، كلها جميعا لها علاقة مباشرة وعلاقة سببية قوية بقلة النوم". هذا المقال مبني على مقابلة أجريت مع مات ووكر في برنامج "ذي انكوايري" الذي يقدمه جيمس فليتشر لراديو بي بي سي. يمكنك قراءة الموضوع الأصلي على موقع BBC Capital.

"1940-жылдары кишилердеги түнкү уйкунун орточо узактыгы сегиз сааттан бир аз көбүрөөк убакытты түзгөн. Ал эми азыр болсо 6,7-6,8 саат уктайбыз", -дейт Берклидеги Калифорния университетинин нейробиология жана психология боюнча профессору Мэтт Уокер. "Мындай жол менен 70 жылдын ичинде биз уйкубуздун 20 пайызын жоготтук жана бул кыскаруу айлабызды кетирүүдө». Азыркы учурда чоң кишилердин аз уктоосуна себептер толтура. Айталы, кофеинге муктаж болуп турбасак деле сергек болуу үчүн колдоно беребиз. Алкоголь дагы уйкубузду бузат. Бирок уйкуга түзгөн шартыбыз жакшырды. Бул эми ортопедиялык төшөнчүлөрдөн тартып салкын абага чейин. Биздин баарын жакшыртуу жана көзөмөлдөө каалообуз сергек уйкунун пайдасына иштебейт деп белгилейт Уокер. "Бул жерде борборлоштурган жылытуу жана кондиционерден баштасак болот. Карап көргүлө, күн батканда абанын температурасы табигый түрдө төмөндөйт. Күн чыкканда болсо, кайра жогорулайт. Биздин организм башынан ушул табигый тартипке баш ийүүгө көнүккөн. Бул качан укташыбыз керек экенин, дегеле биздин укташыбызга жардам бере турган көрүнүш». Дагы бир жолу технология тууралуу. Биздин кол телефон, планшет, телевизор, компюьтерден түшкөн жарыктарды көк түстүү жарык чыгаргандар деп атап коебуз. "Мына ушул көк түстүү жарык организмге уктоо тууралуу белги бере турган мелатонин гормонун иштеп чыгуунун токтотот». "Андан сырткары технология уктоону кечеңдетет. Мисалы, биз түн ортосунда азыр бир катты, соңкусун жөнөтүп, андан кийин «Фейсбукта» эмне бар экенин бир сыйра текшерем деп өзүбүзгө убада кылабыз...». Эми ушунун баарына азыркы эрте туруу керек деген тенденцияны кошуп койгула. Бизге аз уктап, көп иштешин талап кылган түрдүү экономикалык жана социалдык кысымдар толтура. Мына, Дональд Трамптан, Барак Обамадан, Маргарет Тэтчерден үлгү алгыла деп бизге көп айтышат. Булар кандайдыр бир учурда аларга беш эле саат уйку нормалдуу иштөөсүнө жетиштүү экенин ырасташкан. "Болжолу 10 миңге чукул илимий изилдөөлөрдөн кийин, бир бүтүн санды тегеректеп туруп, өзүнүн ден-соолугуна зыянын тийгизбей алты саат же андан аз уктаган кишилердин пайыздык көрсөткүчү нөлгө барабар деп тыянак чыгарууга болот». Профессор Уокер белгилегендей, түнкү уйкунун жети сааттан кем болушу ден-соолукка зыянын тийгизет. "Өнүккөн өлкөлөрдөгү негизги жаналгыч оорулар - альцгеймер, рак, ашыкча салмак, диабет, депрессиянын чала уйку менен түздөн-түз жана өтө тыкыр байланышы бар»,-деди окумуштуу. Бул жерден Жорж Буштун кичүүсүн мисал катары алсак болот. Ал президент болуп турган учурда дагы күн сайын кечки саат 9да жатып, тогуз сааттан кем уктаган эмес деп айтышат. (AbA) Бул макала Би-би-си Дүйнөлүк кызматындагы «Иликтөө» (The Inquiry) деп аталаган радиопрограммадагы интервьюга негизделген.


وتعهد نتنياهو أمس بفرض السيادة الإسرائيلية على غور الأردن وشمال البحر الميت إذا نجح في الانتخابات العامة المقرر إجراؤها الأسبوع المقبل. وانتقد مسؤولون في الأردن وتركيا والسعودية بشدة إعلان نتنياهو. كما أدانت جامعة الدول العربية ما وصفته بـ"التطور الخطير"، معتبرة أنه "عدوان". وقال الدبلوماسي الفلسطيني، صائب عريقات، إن مثل هذا التحرك يعتبر بمثابة "جريمة حرب" من شأنها أن "تدفن أي فرصة للسلام". واحتلت إسرائيل الضفة الغربية في عام 1967، لكنها لم تعلن ضمها. ماذا قال نتنياهو؟ كشف نتنياهو عن خطته في خطاب متلفز، في إطار حملته الانتخابية. وأعلن أيضا أنه سيضم جميع المستوطنات اليهودية في الضفة الغربية، لكن هذا سيحتاج إلى الانتظار حتى نشر خطة الرئيس الأمريكي، دونالد ترامب، التي طال انتظارها للتوصل إلى اتفاق سلام بين الإسرائيليين والفلسطينيين. وقال نتنياهو عن غور الأردن وشمال البحر الميت إن "هناك مكان واحد يمكننا فيه إعلان السيادة الإسرائيلية فور الانتخابات". وخاطب الناخبين، قائلا "إذا تلقيت منكم، مواطني إسرائيل، تفويضا واضحا للقيام بذلك". ويقود نتنياهو حزب ليكود اليميني، الذي تظهر استطلاعات الرأي حاليا احتدام منافسته مع حزب "أزرق أبيض" الذي ينتمي لتيار الوسط. ومن المقرر إجراء انتخابات عامة مبكرة في إسرائيل، يوم الثلاثاء المقبل، إثر فشل نتنياهو في وقت سابق من هذا العام في تشكيل حكومة ائتلافية بعد الفوز في الانتخابات الماضية. ويقول مراسل بي بي سي للشرق الأوسط، توم باتمان، إن إعلان رئيس الوزراء من المرجح أن يساعده في تعزيز الدعم لليمين السياسي. ومن جهته، انتقد يائيرلابيد، أحد قادة حزب "أبيض أزرق"، تصريحات نتنياهو، وقال إنه "لا يريد ضم الأراضي التي أعلن عنها، لكنه يريد ضم الأصوات". وأضاف "هذه خدعة انتخابية وليست خدعة ناجحة بشكل خاص لأن الكذبة مكشوفة للغاية". كيف جاءت ردود الأفعال؟ قالت جامعة الدول العربية إن خطة نتنياهو ستنتهك القانون الدولي و"تقوض" أسس السلام. وقالت المسؤولة الفلسطينية البارزة، حنان عشراوي، لوكالة فرانس برس إن نتنياهو "لا يدمر فقط حل الدولتين، بل إنه يدمر كل فرص السلام". رئيس الوزراء الفلسطيني محمد أشتيه وصف خطة نتنياهو بأنها "مدمرة لعملية السلام" وأدان الأردن إعلان نتنياهو. ووصف وزير الخارجية الأردني، أيمن الصفدي، الخطة بأنها "تصعيد خطير"، وحذر من أنها "قد تدفع المنطقة بأسرها نحو مزيد من العنف". ووصف وزير الخارجية التركي، مولود تشاويش أوغلو، تعهد نتنياهو بأنه "عنصري"، وانتقد رئيس الوزراء الإسرائيلي لأنه "يبعث رسائل غير شرعية وغير قانونية وعدوانية" قبيل الانتخابات. كما أدانت السعودية الإعلان، ووصفته بأنه "تصعيد خطير للغاية"، ودعت إلى عقد اجتماع طارئ لوزراء خارجية الدول الأعضاء في منظمة التعاون الإسلامي، البالغ عددها 57 دولة. ما هي الخلفيات التاريخية لقضية الضفة الغربية؟ تشكل منطقة غور الأردن وشمال البحر الميت حوالي ثلث الضفة الغربية. واحتلت إسرائيل الضفة الغربية، إلى جانب القدس الشرقية وغزة ومرتفعات الجولان السورية، في حرب يونيو/ حزيران عام 1967. وأعلنت ضم القدس الشرقية رسميا عام 1980، ومرتفعات الجولان في عام 1981، رغم عدم وجود أي قبول دولي لهذه التحركات طوال عقود. لكن إدارة الرئيس الأمريكي ترامب اعترفت بالخطوتين، وأقرت بسيادة إسرائيل عليهما. ويمثل مصير الضفة الغربية أحد أهم جوانب الصراع الإسرائيلي الفلسطيني. فقد قامت إسرائيل ببناء حوالي 140 مستوطنة هناك وفي القدس الشرقية، وهو ما يفتقر للشرعية بموجب القانون الدولي، رغم أن إسرائيل تعارض ذلك.

Иордан өрөөнү Батыш жээктин үчтөн бир бөлүгүн ээлейт Палестиндер көп жашаган Батыш жээктин аймагы 1967-жылы Израиль тарабынан жарым-жартылай оккупацияланган. Палестиналыктар Батыш жээги бүтүндөй аймагы менен болочоктогу көз карандысыз Палестина мамлекетине таандык болушу керек деп айтып келе жатышат. Нетаньяху буга чейин эле Израиль коопсуздук үчүн Иордан өрөөнүндөгү кийгилишүүсүн сактап калат деп билдирген. Бирок бир да жолу "аннексия" сөзүн колдонгон эмес эле. Израиль менен сүйлөшүүлөрдү жүргүзүп жаткан палестиндик комиссиянын өкүлү Саеб Эрикат Батыш жээктин аннексия болушу "аскер кылмышы катары каралып, чөлкөмдөгү тынчтык орнотуу мүмкүнчүлүктөрүн жок кылат" деп айтты. Араб мамлекеттеринин лигасы Израиль премьеринин айткандарын агрессия катары баалады. Иордан өрөөнүндө көптөгөн палестиналыктар жан багышат Ошондой эле Түркия, Иордания, Сауд Арабиясынын расмийлери дагы билдирүү жасап, израилдин аракетин сындап жатышат. Сауд Арабиясы Ислам кызматташтык уюмуна мүчө 57 өлкөнүн тышкы иштер министрлерин чукул жыйынга чакырды. Биньямин Нетаньяху өзүнүн планын шайлоо алдында жарыялап олтурат. 17-сентябрда өлкө боюнча жалпы шайлоо өтмөкчү. Израиль 1967-жылы Чыгыш Иерусалим, Батыш жээк, Газа жана Голан дөңсөөлөрүн оккупациялап алган. 1980-жылы Израиль Чыгыш Иерусалимди, 1981-жылы Голан дөңсөөлөрүн аннексия кылган. Бирок дүйнөнүн көп өлкөлөрү азыркыга чейин бул жерлерди Израилдин аймагы катары тааныбайт. (AbA)


سيعاني كثيرون من متوسط درجات حرارة يتجاوز 29 درجة مئوية، إذا لم تنخفض انبعاثات الاحتباس الحراري وسوف يعاني كثيرون من متوسط درجات حرارة تفوق 29 درجة مئوية، إذا لم تسجل انبعاثات الاحتباس الحراري تراجعا. وتوصف هذه الظروف البيئية بأنها خارج "الإطار" المناخي الذي عاش فيه البشر خلال الـ6 آلاف عام الماضية. وقال تيم لينتون، المشرف المشارك على الدراسة، لبي بي سي: "تأمل الدراسة في أن تسلط الضوء على تغير المناخ من ناحية إنسانية". واستعان الباحثون ببيانات التوقعات السكانية للأمم المتحدة، وسيناريو الاحترار بزيادة 3 درجات مئوية، على أساس الارتفاع العالمي المتوقع في درجة الحرارة. مواضيع قد تهمك نهاية وخلص تقرير للأمم المتحدة إلى أن العالم، حتى بالنسبة للدول التي تلتزم باتفاقية باريس للمناخ، في طريقه إلى تسجيل زيادة قدرها 3 درجات مئوية. وتقول الدراسة إن السكان يتركزون في نطاقات مناخية ضيقة، إذ يعيش معظم الناس في أماكن يبلغ متوسط درجة الحرارة فيها نحو 11-15 درجة مئوية، بينما يعيش عدد أقل من الناس في مناطق يسجل متوسط درجة الحرارة فيها 20-25 درجة مئوية، وهي ظروف مناخية عاش الناس فيها لآلاف السنين. وإذا تسبب الاحترار العالمي في تسجيل ارتفاع درجات الحرارة بواقع ثلاث درجات مئوية، فسوف يعيش كثيرون تحت وطأة درجات حرارة تعد خارج "الإطار المناخي". تضم المناطق المتوقع أن تتأثر الهند وأفريقيا جنوب الصحراء الكبرى وكان لينتون، خبير المناخ ومدير معهد النظم العالمي بجامعة إكستر، قد أجرى الدراسة بالتعاون مع علماء من الصين والولايات المتحدة وأوروبا. وقال لبي بي سي: "الأرض تحتر أسرع من المحيط، لذا سترتفع درجة حرارة الأرض أكثر من ثلاث درجات مئوية، ومن المتوقع أن يكون النمو السكاني في أماكن حارة بالفعل، معظمها في أفريقيا جنوب الصحراء الكبرى". وتضم المناطق المتوقع أن تتأثر شمال أستراليا والهند وأفريقيا وأمريكا الجنوبية ومناطق من الشرق الأوسط. وأذكت الدراسة مخاوف بشأن أولئك الذين يعيشون في مناطق فقيرة، ويعجزون عن حماية أنفسهم من الحرارة. وقال لينتون: "الدراسة بالنسبة لي لا تتعلق بالأغنياء الذين يمكنهم الاحتماء داخل مبنى مكيف الهواء ووقاية أنفسهم من أي شيء، بل يجب أن نهتم بأولئك الذين لا يملكون الوسائل لحماية أنفسهم من الطقس والمناخ حولهم".

Жаңы изилдөөгө ылайык, ысык аптап менен нымдуулук эмитен эле айрым аймактарда байкалууда Эми абройлуу Science Advances журналына жарыяланган жаңы изилдөөгө ылайык, мээ кайнаткан ысык аптап менен акактаткан нымдуулук эмитен эле катталууда. Азырынча коркунучтуу делген күндүн ысыгы менен нымдуулук бир нече саатка гана созулууда. Окумуштуулар 1980-жылдан тарта 2019-жылга чейин 7877 аба ырайын көзөмөлдөгөн борборлордон алган маалыматты изилдеп чыгып, ушундай тыянак чыгарышты. Эгерде ысык аптап менен нымдуулук узак мөөнөткө уланса, ошол аймакта жашоого мүмкүн болбой калат. Күн катуу ысыган жана нымдуулук көтөрүлгөн аймактар Индия, Бангладеш, Пакистан, Австралиянын түндүк-батыш тарабы жана Мекскада кооптуу көрүнүш байкалган. Ошондой эле Сауд Арабиянын Дахран/Дамман шаарларында, Катардын баш калаасы Дохада жана Бириккен Араб Эмирлигинин Рас-Ал-Хайма калаасында өтө ысык аба ырайы 14 жолу катталды. Бул аймакта эки миллиондон ашуун киши жашайт. Перс булуңу менен ага жакын жайгашкан аймактар коркунучта Азия континентинин айрым өлкөлөрүндө, анын ичинде Кытайдын түштүгүндө дагы күндүн катуу ысыганы байкалган. Дал ушундай коркунуч АКШнын айрым аймактында дагы катталды. Кандай учурда коркунучтуу деп эсептейбиз? Аба ырайына көзөмөл жүргүзгөн борборлордун көбү эки термометрды колдонот. Биринчиси абанын температурасын өлчөсө, экинчиси абанын нымдуулугуна байкоо салат. Телевизор, уюлдук телефондордо көрсөтүлгөн температура биринчи термометрдан алынат. Ысык аптап менен нымдуулуктун бир учурда жогору болгону адам баласынын ден-соолугуна зыян. Ошондуктан экинчи термометрдын көрсөткүчү абдан маанилүү. Адамдын организминин температурасы 37 градус, териси болсо 35 градус. Денедеги ички температура менен териники айырмаланып турганы үчүн организм тердеп, денени муздата алат. Дене ысыганда организм ашыкча ысыкты тер аркылуу чыгарат эмеспи. Бул система кургак, чөл сыяктуу аймактарда мыкты иштегени менен, нымдуу жерлерде организм бир топ кыйналат. Себеби организм денени муздатуу үчүн тер бөлүп чыккан сайын, аба ырайы нымдуу болгону үчүн дене муздабайт. Демек, нымдуулукка байкоо салган (экинчи термометр) 35 градуска чыкса, дене тердей албай калат. Мыдай учурда организм тер аркылуу денени муздатпай калат, ички органдар четинен жабыркап иштебей калышы ыктымал. Ден-соолугу чың, өмүр бою спорт менен алектенип келген киши дагы алты сааттын ичинде көз жумат. АКШда ысык температурадан суу ташкын, бороон сыяктуу башка табигый кырсыктарга салыштырганда көбүрөк киши көз жумат Азыркыга чейин нымдуулуктун деңгээли 31 градустан жогору чыга элек. 2015-жылы гана Ирандын Бандар Махшахр шаарында нымдуулуктун темпуратурасы 35 градуска жакындаган, абанын температурасы 43 градусту көрсөткөн. Жаңы изилдөөгө ылайык, Перс булуңунда нымдуулуктун деңгээли ондон ашуун жолу 35 градуска жеткен. Бирок бир-эки сааттын ичинде кайра төмөндөгөн. "Перс булуңунда ысык аптап температуранын жогорулашы эмес, нымдуулуктан улам пайда болот. Азырынча нымдуулуктун жогорку чекке жеткени өтө көп каттала элек, ошондуктан изилдөөлөр жетишсиз. Бирок мындай жагдай 2000-жылдан бери катталып жатканы талашсыз",-деди Колумбия университетинин окумуштуусу Колин Рэймонд. Буга чейин аба ырайы саат сайын изилденилбегендиктен, мындай абалды эч ким байкаган эмес. Жаңы изилдөөдө окумуштуулар бир күндүн ичинде катталган ар бир сааттын температурасын дыкат карап чыгышкан. "Биздин изилдөө коркунуч түзгөн аптам менен нымдуулук 2100-жылдары кадыресе көрүнүш болуп каларын колдойт. Бирок мындай жагдай эки саатка болсо дагы эмитен эле катталып жатканын далилдедик. Ошондуктан кошумча изилдөөлөр керек",-дейт Колин Рэймонд. Океандын жээгинде, булуң же кысыкта жайгашкан аймактар келечекте чоң коркунучка кабылышы ыктымал. Бул аймактарда деңиз буулангандыктан нымдуулук жогору болуп турат. Мунун менен бирге температура дагы көтөрүлсө, адам баласы мындай аймактарда жашай албай калат.


كشف المسؤولون التصميم الجديد الثلاثاء واشترت الحكومة المبنى بموجب أمر شراء إجباري في عام 2016 بعد نزاع طويل. وأعلن المسؤولون أنه سيتم تحويله إلى مركز للشرطة في تشرين الثاني – نوفمبر. ميركل تحيي ذكرى محاولة اغتيال هتلر بدعوة لمناهضة التطرف وستنفذ شركة هندسة معمارية نمساوية التغييرات المقررة لمنع تحول الموقع في برونو على الحدود مع ألمانيا، الى نقطة جذب للنازيين الجدد. مواضيع قد تهمك نهاية وقال وزير الداخلية النمساوي كارل نيهامير للمراسلين الثلاثاء إن "فصلاً جديداً سوف يفتح لمستقبل المنزل الذي ولد فيه ديكتاتور سفاح". وقدمت الشركة الفائزة "مارتي. مارتي" المختارة من بين 12 مشاركاً، مشروعاً لتغيير واجهة المنبى من الناجية الجمالية وإنشاء سطح جديد. ومن المتوقع أن ينجز العمل بحلول 2023 وستبلغ كلفته حوالي خمسة ملايين يورو (5.6 ملايين دولار). ماذا حدث للشقة التي ولد فيها هتلر؟ وقال مسؤول وزارة الداخلية هيرمان فينير للمراسلين إن تحييد الموقع بشكل كامل هو في نهاية المطاف النتيجة الجوهرية. ولم تعد هناك علامات خارج المنزل تشير إلى أنه مكان ولادة الزعيم الالماني. وستنقل الصخرة التي كتب عليها في الخارج "لن تعيش الفاشية مجدداً" الى متحف في العاصمة فيينا. إلا أن أحد المؤرخين المحليين قال لـ"بي بي سي" إنه كان مهماً جداً أن تبقى هذه الحجرة في برونو. ولم يمضِ ديكتاتور الإبادة الجماعية وقتاً طويلاً في هذا العقار. فقد ولد سنة 1889 في شقة داخل المبنى العائد الى القرن السابع عشر، ولكن أسرته غادرت بعد أسابيع قليلة إلى عنوان جديد في المنطقة، وغادرت المدينة نهائياً عندما بلغ هتلر الثالثة من العمر. إلا أن النازيين الجدد بدأوا بالتوافد على هذا الموقع، فقررت السلطات ضمان منع تحوله إلى نقطة جذب لأنصاره في المستقبل. وسنة 1938 ضمّت ألمانيا النازية النمسا إليها، وقدمت الأخيرة نفسها لعقود كواحدة من أولى ضحايا النظام النازي. ولكن كثيرين رحبوا في حينه بالخطوة المعروفة باسم "أنشلوس" أو "الاتصال"، وبدأت النمسا تتحدث عن تواطؤها مع الحكم النازي ودورها في هذه الجرائم.

Австриянын расмийлери имараттын жаңы дизайнын көрсөттү Узакка созулган талкуу-талаштан кийин өкмөт имаратты милдеттүү түрдө сатуу буйругун чыгарып, 2016-жылы Гитлердин үй-бүлөсү жашаган турак-жайды сатып алган. Эми австриялык архитектура компаниясы Германияга чектеш Браунау-ам-Инн шаарчасындагы имарат неонацисттер зыярат кылган жайга айланып калбашы үчүн аны толугу менен өзгөртөт. "Көп кишинин тагдырына балта чапкан диктатор төрөлгөн имарат жаңы тарыхын баштайт. Бул аймактын мурдагы тарыхын, маанисин нейтралдаштыруу маанилүү кадам деп эсептейм",-деди Австриянын ички иштер министри Карл Нехаммер. Marte.Marte архитектура компаниясы имаратты толугу менен жаңылап, чатырын алмаштырат. Курулуш иштери 2023-жылы жыйынтыкталат. Учурда имаратта нацисттердин лидери төрөлгөнүн көрсөткөн эч белги жок. Турак-жайдын алдындагы "Фашизмге эч качан жол бербейбиз" деген чакан ташка чегилген эстелик Вена шаарындагы музейге жеткирилет. Адольф Гитлердин өзү бул турак-жайда көп жашаган эмес. 17-кылымда курулган имаратта Гитлер 1889-жылы төрөлгөн. Бирок анын үй-бүлөсү бир нече жумадан кийин башка имаратка көчкөн, үч жашында Браунау-ам-Инн шаарчасын көчүп кетишкен. Ага карабастан неонацисттер шаарчага келип, зыярат кылып турушту. Ошондуктан Австриянын өкмөтү бул кадамга барууга аргасыз болду. Нацисттик Германия Австрияны 1938-жылы басып алган, өлкө ондогон жылдардан бери өзүн нацисттердин биринчилерден болуп жапа чеккен мамлекет катары көрсөтүп келет. Бирок учурда көптөгөн австриялыктар 1938-жылы калктын басымдуу бөлүгү нацисттик Германияны колдогонун, нацисттердин кылмыштарына каршылык көрсөтпөгөнүн азыр ачык айтышууда. (AT)


يلعب كريستيانو رونالدو لنادي ريال مدريد في نهائي دوري أبطال اوروبا وقال مكتب الإدعاء العام في مدريد إنه رفع دعوى قضائية ضد اللاعب البرتغالي. ويُتهم رونالدو بالتهرب من دفع ضرائب بقيمة 14.7 مليون يورو (16 مليون دولار) في الفترة من 2011 إلى 2014. وكان رونالدو، الذي يعد من أعلى اللاعبين في العالم أجرا، قال في وقت سابق إنه غير قلق من التحقيقات الضريبية لأنه ليس لديه شيء يخفيه. وقد اتهم حينها بأنه يستخدم عن معرفة "شبكة شركات" لإخفاء الدخل الذي يحصل عليه من استثمار حقوق استخدام صورته. وفي ديسمبر/كانون الأول أشارت وثيقة مسربة إلى أن رونالدو قد تجنب دفع الضريبة على مدخولاته التي زُعم أنها وضعت في حسابات خارجية لا تخضع للرقابة الدولية (أوفشور أكاونتس). وينفي رونالدو مثل هذه المزاعم. وقال رونالدو لصحفي من الإذاعة والتلفزة البرتغالية سأله عن التحقيق "من لم يكن لديه شي يخفيه لا يخاف من أي شيء". يعد رونالدو أول لاعب في تاريخ كرة القدم يسجل 100 هدف في دوري أبطال اوروبا وظل رونالدو أعلى الرياضيين أجرا في العالم للسنة الثانية على التوالي بحسب قائمة مجلة فوربس لأغنى أغنياء العالم. وقد جنى اللاعب 93 مليون دولار من راتبه والمكافآت ونشاطات أخرى خلال العام الماضي.

Кеп бул жерде 2011-2014-жылдар аралыгында төлөнбөй калган деп айтылган 14,5 млн евро (16,4 млн доллар) салык тууралуу жүрүп жатат. Прокуратуранын билдирүүсүндө футболчу 2010-жылы жарнамадан түшкөн каражаттарды жашыруу үчүн түзүлгөн «бизнес-структураны» пайдаланган деп айтылат. Айыптоолор Испаниянын салык кызматынын маалыматтарына негизделген. "Реал Мадрид" футболдук клубу бул айыптоо боюнча комментарий берүүдөн баш тартты. Роналдунун агенти дагы пикир айтуудан карманып жатат. Буга чейин футболчу мындай айыптоолорду четке каккан эле. Испаниянын прокуратурасынын болжолунда 2011-жылы Роналду 1,4 миллион евро салык төлөгөн эмес, 2012 - 1,7 млн, 2013 - 3,2 млн, 2014 - 8,5 млн евро салык төлөгөн эмес. Белгилүү португалиялык футболчу Криштиану Роналду 2010-жылдын январынан тарта Испаниянын салык төлөөчүсү болгон. Буга чейин анын салыктан качканы тууралуу айрым басылмалар жазып чыккан эле. Европалык басылмалар, анын ичинде немистердин Spiegel, испандардын El Mundo жана британдык Sunday Times басылмалары Роналду менен Моуриньюну жана бир катар европалык кулбдардагы оюнчуларды салык төлөөдөн качуу үчүн болжолу алар офшордук аймактарга миллион доллар чыгарып кеткени тууралуу жазышкан. Басылмалар Моуринью менен Роналду банктык эсептеринен офшордук аймак эсептелген Британиянын Виргин аралдарына акча чыгарып кеткен деп ырасташкан. Буга жооп кылып футболчунун агенти Исапниянын салык кызматынын копияланган документтерин жарыялап, Роналдунун салыктан эч кандай карызы жок экенин билдирип чыккан. Forbes эсеби боюнча Роналду дүйнөдөгү эң көп каражат иштеп тапкан спортчулардын сап башында турат. Ѳткөн жылы ал болжолу 93 млн доллар иштеп тапкан. Роналду Испанияда салык боюнча көйгөйгө туш болгон жалгыз спортчу эмес. Май айынын соңунда Испаниянын Жогорку Соту аргентиналык чабуулчу Лионель Мессинин үстүнөн өткөн жылы июль айында чыккан чечимди күчүндө калтырды. Сот "Барселонанын" футболчусун салыкты жашырган деп айыптап, 21 айга абакка кесүү тууралуу чечим чыгарган эле. (AbA)


يحظر قانون العقوبات العسكري السويسري الانضمام لجيش أجنبي بدون إذن صريح من الحكومة وجهت السلطات لكوسر تهمة الانضمام لجيش أجنبي بما يخالف قانون الحياد السويسري فضلا عن تقويض أمن البلاد. ولم يسع كوسر إلى التستر على عمله، بل ظل فخورا به. وقال متحدث باسم الجيش :"يحظر القانون القتال في صفوف قوات أجنبية". وُلد كوسر في سويسرا وهو مواطن سويسري، غير أن أجداده ينحدرون من أصول سورية، كما أن عائلته تنتمي إلى الطائفة المسيحية السريانية. يقول كوسار، البالغ من العمر حاليا 37 عاما، إنه سافر إلى سوريا للعمل كصحفي حر، لكنه عندما رأى الجماعات الإسلامية تزحف تجاه الطوائف المسيحية شعر أنه ليس أمامه سوى الدفاع عن هؤلاء المسيحيين. وكان كوسر قد ساعد في تأسيس المجلس العسكري السرياني، الذي جُنّد لصالحه، وسرعان ما شارك بما تعلمه في الجيش السويسري من مهارات عسكرية، من بينها التدريب على الأسلحة وتشكيل نقاط تفتيش. وفي ذروة القتال كان مكلفا بقيادة ما يزيد على 500 شخص. انتهاك الحياد السويسري واعتقلت السلطات السويسرية كوسر فور عودته إلى البلاد. ويحظر قانون العقوبات العسكري السويسري الانضمام لجيش أجنبي بدون إذن صريح من الحكومة. ويستند هذا القانون إلى أسباب تاريخية وجيهة: إذ شهدت القرون الماضية ترك شباب سويسري بلادهم، التي كانت فقيرة في ذلك الوقت، وسفرهم إلى الخارج. واستعانت فرنسا بقيادة نابليون وإسبانيا وهولندا وحتى بريطانيا بمرتزقة سويسريين. بيد أن سويسرا بعد أن اتخذت قرار مبدأ الحياد، رأت أنه من المحرج قتال سويسريين في صفوف قوات عدة في حروب أوروبية، فحظرت ذلك. ويعد الوجود القانوني الوحيد لقوات سويسرية خارج البلاد هو الحرس البابوي السويسري في روما. ويُحاكم كوسر حاليا محاكمة عسكرية. وقوبلت بداية جلسات محاكمته بمظاهرة صغيرة ضمت الأصدقاء والأسرة الذين حملوا لافتات مكتوب عليها "محاربة تنظيم الدولة الإسلامية ليس جريمة". وقال كوسر شخصيا إنه يستحق وسام شرف وليس محاكمة لأنه كان "يحارب الإرهاب" ويحمي الأقليات المسيحية في سوريا من موت محقق، كما يعتقد. حالة تراخي ثمة بعض الإشارات على أن المحكمة قد تكون متساهلة، ويقال إن الجو العام داخل قاعة المحكمة في اليوم الأول للمحاكمة كان متراخيا، حتى ساده روح الدعابة. ويسعى كوسر، الذي يواجه عقوبة قد تصل إلى السجن ثلاث سنوات كحد أقصى، إلى إقناع القضاة بأن دوافعه كان طيبة، وأنه كان "يقاتل في حرب شريفة". ولا ترغب الحكومة السويسرية في إرسال إشارة تبعث الاعتقاد بالتساهل تجاه حالات القتال في حروب أجنبية تحت أي ظروف من الظروف وإن كانت "شريفة". وسافرالعشرات إلى سوريا للقتال في صفوف تنظيم الدولة الإسلامية، أو الزواج من جنود في التنظيم، عاد منهم بالفعل القليل ويقضون عقوبة السجن. ولا يزال يوجد سويسريون آخرون في شمالي سوريا إلى جانب آلاف المقاتلين الأجانب الآخرين معتقلين في معسكرات تديرها جماعات معارضة سورية. وسويسرا، مثل دول في شتى أرجاء أوروبا، في حيرة من أمرها بشأن مصيرهم. وينطوي القتال في صفوف جماعة محظورة مثل تنظيم الدولة الإسلامية على عقوبة السجن المشدد أكثر من العقوبة التي يواجهها كوسر، تصل إلى حد السجن 20 عاما. وقالت وزيرة العدل السويسرية الأسبوع الجاري إنها تود محاكمة المقاتلين الأجانب السويسريين "في موقعهم" في سوريا بدلا من عودتهم إلى سويسرا. بيد أن أحدا لا يعرف على وجه التحديد كيف يمكن تنفيذ ذلك. وتعتزم الحكومة السويسرية إعلان سياستها بشأن المقاتلين الأجانب الأسبوع المقبل، وفي ذات الوقت من المتوقع صدور حكم بحق كوسر قبل يوم الجمعة.

Жохан Косардын 2015-жылы Сирияда тартылган сүрөтү Жохан Косар "чет өлкөлүк армияга кошулуп, өлкөнүн бейтараптуулугун бузуп, коопсуздугуна коркунуч жаратты" деп айыпталууда. Ал дооматтарды четке каккан жок, бирок өз кадамын "туура" болгон деп эсептейт. Швейцария армиясынын өкүлүнүн айтымында, өлкө мыйзамдарында чет өлкөлүк күчтөргө кошулууга тыюу салынган. "Анын кандай күчтөргө кошулганы маанилүү эмес, мыйзам алдында жооп бериши керек". Жохан Косар Швейцария жараны, ушул өлкөдө туулуп-өскөн. Бирок анын чоң атасы Сириядан Европага көчүп барган. Үй-бүлөсү христиан. 37 жаштагы Косар Сирияга журналист катары барган. Бирок өздөрүн "Ислам мамлекети" деп атаган топ христиан коомчулугун мыкаачылык менен кырып жатканына күбө болуп, аларды коргоого аракеттенген. Ал "Сириялык аскер кеңешин" түзүп, Швейцариянын армиясынан үйрөнгөн ыкмаларды колдонуп, сириялыктарды күжүрмөн даярдыкка келтирген. Косар мырзанын буйругу менен атайын көзөмөлдөп өткөрүүчү жайлар да курулган. Салгылашуулар тынымсыз жүрүп жатканда швейцариялык офицер беш жүз куралчанды башкаркаган экен. Соттук угуунун алдында тартылган сүрөт. Косар мырза журналисттердин суроолоруна жооп берүүдө Швейцариянын бейтараптуулугуна шек жаратуу Жохан Косар Швейцарияга кайтып келгенде, дароо камакка алынган. Чет өлкөлүк армия же куралчан топко кошулуу армия тарабынан тыюу салынган. Мунун тарыхый себеби бар. Миңдеген жылдар бою швейцариялык жаштар жумуш издеп, чет өлкөлүк армияга кызмат кылган. Тоолуу аймакта туулуп-өскөн жигиттердин ар түрдүү шартка чыдамкайлыгы Европада бааланчу. Швейцариянын жалданма жоокерлерин учурунда Наполеон дагы кызматка алган. Ошондой эле Испания, Голландия жана Британиянын куралдуу күчтөрүндө кызмат кылышкан. Швейцария бутуна туруп, бейтараптуулук саясатын карманууну тандап алгандан кийин, чет өлкөнүн армиясында кызмат кылган жарандары маселе жарата баштады. Европанын эки мамлекети согушуп жатса, эки каршылаш тарапта швейцариялыктар курал кармап турса, бейтараптуулукка шек жаралат деген тыянак чыгарылган. Жохар Косар ошол тарыхый мыйзам боюнча сот алдында жооп берүүдө. Бүгүнкү күнү бир гана Рим Папасын кайтарган швейцариялык гвардияга чет өлкөдө кызмат кылууга уруксат берилген. Гвардиянын Ватикандагы коопсуздукка жооп бергени көп жылдардан бери салтка айланып калды окшойт. Тарыхый мыйзамды бузган Косарды аскердик сот жазага тартат. Соттук угуу башталышы демонстрациялар менен коштолду. Акцияга чыккандар "Экстремисттер менен күрөшүү кылмыш эмес" деген ураандарды көтөрүп турушту. Жохан Косар болсо террордук топтун баскынчылыгынан сириялыктарды куткарууга салым кошкон үчүн Швейцария медал бериши керек эле дейт. Биринчи соттук угуу жеңил маанайда өттү. Ал тургай адвокаттар бири-бирине тамашалап отурду. Бирок Косар үчүн күлө тургандай деле абал эмес, үч жылга чейин абак жазасына кесилиши мүмкүн. Швейцариянын өкмөтү Жохан Косар "туура кадамга" барса да, мыйзам бузулганын жана ага жол берсе болбойт деген принципти карманууда. Швейцариянын миңдеген жарандары экстремисттик топтордун катарында согушканы тууралуу маалыматтар бар. Ондогон жарандары Сириядан кайтып келип, жыйырма жылга чейин абакка кесилишти. Бирок көптөрү дале Сириядагы качкындар лагеринде кармалууда. Эгереде алар артка кайтып келсе, экстремисттерге кошулганы үчүн жоопко тартылат. (AT)


هل يمكنك أن تستغني عن الإنترنت ليوم أو يومين؟ قبل عام 2008، كان جيف هانكوك، الأستاذ بجامعة ستانفورد، الذي يدرس أيضا التبعات النفسية والاجتماعية للتواصل عبر الإنترنت، يتحدى طلابه في بعض الأحيان لقياس قدرتهم على الاستغناء عن الإنترنت ليومين خلال عطلة نهاية الأسبوع، ثم يناقش معهم كيف أثر ذلك عليهم. لكن بعد أن عاد هانكوك من إجازة التفرغ عام 2009، لم تعد الأمور كسابق عهدها. يقول هانكوك: "عندما عرضت على الطلاب هذا التحدي، ثارت ثائرتهم. وقالوا إن هذا الفرض مستحيل، وجائر". وزعم الطلاب أن الانقطاع عن الإنترنت في عطلة نهاية الأسبوع سيمنعهم من إكمال واجباتهم في المواد الأخرى، ويدمر حياتهم الاجتماعية، وقد يجعل أصدقاءهم وأهلهم يشعرون بالقلق عليهم، ثم اضطر هانكوك إلى إلغاء هذا التحدي تماما، ولم يحاول أن يعيد الكرّة قط. ويقول هانكوك: "كان هذا في عام 2009، أما الآن فمع وجود الهواتف المحمولة، لا أعرف كيف سيكون رد فعل الطلاب إن طلبت منهم ذلك". لكن في ظل اعتمادنا الدائم على شبكة الإنترنت في كل جوانب حياتنا، أصبح هذا السؤال أكثر إلحاحا الآن: ماذا سيحدث لو توقف الإنترنت ليوم واحد؟ وقد تبين أن أثر انقطاع الإنترنت ليس كما تتوقع. في عام 1995، كان عدد مستخدمي الإنترنت أقل من واحد في المئة فقط من سكان العالم، وكان أغلبهم من الغرب، ويستخدمونه بدافع الفضول. وبعد 20 سنة، وحتى يومنا هذا، يستخدم الإنترنت ما يزيد على ثلاثة ونصف مليار شخص، أي ما يقرب من نصف سكان العالم، ويزداد عدد مستخدميه بمعدل عشرة أشخاص تقريبا كل ثانية. ووفقا لمركز "بيو" للأبحاث، يقول خُمس الأمريكيين إنهم يستخدمون الإنترنت "بلا انقطاع تقريبا"، في حين يقول 73 في المئة منهم أنهم يستخدمونه يوميا على الأقل. وبالمثل، خلص استطلاع للرأي، أُجري في المملكة المتحدة عام 2016، إلى أن نحو 90 في المئة من البالغين استخدموا الإنترنت في الأشهر الثلاثة السابقة لإجراء الاستطلاع. نظريا، قد ينقطع الإنترنت لفترة من الوقت، سواء في دولة بعينها أو على مستوى العالم لسبب أو لآخر ويقول ويليام داتون بجامعة ميشغان، ومؤلف كتاب "المجتمع والإنترنت": "المشكلة أن الناس الآن لا يمكنهم تصور انقطاع الإنترنت، إلا أنهم لا يدركون مدى تغلغل الإنترنت في كل جوانب حياتهم تقريبا". ولكن نظريا، قد ينقطع الإنترنت لفترة من الوقت، سواء في دولة بعينها أو على مستوى العالم. فليس من المستبعد أن يطلق قراصنة الإنترنت برمجيات خبيثة تستهدف مواطن الضعف في أجهزة توجيه المعلومات على الشبكة، ليصيبوا شبكة الإنترنت بالشلل التام. وقد يتسبب أيضا إغلاق الخوادم التي تحفظ أسماء النطاقات في مشاكل بالغة، مثل منع تحميل المواقع. وربما يؤدي قطع الكابلات الموجودة في أعماق البحار التي تنقل كميات هائلة من الرسائل والبيانات بين القارات إلى حدوث مشاكل جسيمة، لأن ذلك سيفصل جزءا من العالم تماما عن الجزء الآخر. ورغم أن هذه الكابلات ليست أهدافا سهلة للقراصنة، إلا أنها قد تُقطع في بعض الأحيان بسبب حوادث عرضية. وفي عام 2008، عانى سكان الشرق الأوسط والهند وجنوب شرق آسيا الأمريّن حين انقطع الإنترنت في أجزاء كبيرة من هذه المناطق ثلاث مرات، إما بسبب قطع في الكابلات البحرية، أو إتلافها. وقد تُصدر بعض الحكومات أوامر بحجب الإنترنت عن الدولة بأكملها، كما حدث في مصر إبان الربيع العربي سنة 2011، لتصعّب على المحتجين التنسيق فيما بينهم لتنظيم المسيرات. كما أغلقت تركيا وإيران شبكة الإنترنت أثناء الاحتجاجات. وأُشيع أن الحكومة الصينية لديها الآلية القانونية التي تجيز لها التدخل لحجب الإنترنت. وفي الولايات المتحدة، اقترح أعضاء من مجلس الشيوخ الأمريكي مشروع قانون يجيز للحكومة الأمريكية قطع الإنترنت لحماية البلاد إذا ما تعرضت لهجمات إلكترونية. إلا أن حجب الاتصالات عن الدولة ليس بالأمر الهين. فكلما زاد حجم الدولة وتقدمها، زادت صعوبة قطع الإنترنت عنها بأكملها. إذ أن هناك اتصالات عديدة بين الشبكات وبعضها داخل حدود البلد الواحد وخارجه. في عام 2011، قطعت الحكومة المصرية الإنترنت إبان الربيع العربي لتعرقل محاولات المتظاهرين لتنظيم مسيراتهم وقد تُخلف العاصفة الشمسية، إذا وقعت، دمارا واسعا لأنظمة الاتصالات، فمن شأن تلك التوهجات التي ترسلها صوب الأرض أن تدمر الأقمار الصناعية، وشبكات توزيع الكهرباء، وأنظمة الكمبيوتر. ويقول ديفيد إيغلمان، عالم أعصاب بجامعة ستانفورد، ومؤلف كتاب "لماذا نهتم بالإنترنت": "إن التوهج الشمسي يحقق ما تعجز عن تحقيقه القنابل والهجمات الإرهابية في غضون لحظات". لكن في أغلب الحالات، لا يدوم انقطاع الإنترنت طويلا. يقول سكوت بورغ، من وحدة دراسة تبعات الهجمات الإلكترونية بالولايات المتحدة، وهي مؤسسة غير ربحية: "إن موفري خدمات الإنترنت والشركات التي تصنع معدات توجيه المعلومات على شبكة الإنترنت لديهم من الخطط والعاملين ما يكفي لإعادة تشغيل الإنترنت على الفور، إذا ما تعرض لهجمات غير متوقعة". ولكن ربما لن يُحدث انقطاع الإنترنت أثرا كبيرا كما تظن. ففي عام 2008، طلبت وزارة الأمن الداخلي من بورغ أن يبحث في تبعات انقطاع الإنترنت. وأجرى بورغ وزملاؤه تحليلا للآثار الاقتصادية لتعطل الكمبيوتر، وقطع خدمة الإنترنت في الولايات المتحدة من عام 2000 وما يليه. وبعد البحث في تقارير مالية ربع سنوية من 20 شركة، يُزعم أنها ستكون الأكثر تضررا، فضلا عن الإحصائيات الاقتصادية العامة، اكتشفوا أن انقطاع الإنترنت لن يكون له تبعات مالية تُذكر، أو على الأقل لو انقطع لما لا يزيد عن أربعة أيام. ويقول بورغ: "في بعض الحالات، قيل إن الخسائر كانت فادحة، إذ بلغت مئات الملايين، أو مليارات الدولارات. ولكن لم تتكبد بعض المجالات، مثل الفنادق، وشركات الطيران، وشركات السمسرة، خسائر جسيمة، وإن كانت قد عانت إلى حد ما". وقد تبين أن أثر فقدان الاتصال بالإنترنت لم يتعد تعطيل الناس عن تأدية أعمالهم لأيام معدودة، ويقول بورغ: "واصل الناس أنشطتهم التي كان يفترض بهم تأديتها لو لم ينقطع الإنترنت، ولكنهم تأخروا في تأديتها يومين أو ثلاثة أيام فقط". ويتابع بورغ: "لا يتأثر الاقتصاد بالأعطال التي تستمر ليومين فقط، والتي تعد من قبيل عطلة نهاية الأسبوع". وفي بعض الأحيان، أدى إغلاق الإنترنت لفترة قصيرة إلى زيادة معدل الإنتاجية. ففي دراسة أخرى، حلل بورغ وزملاؤه ما قد يحدث عندما ينقطع الإنترنت لأربع ساعات أو أكثر. وقد توصلوا إلى أن الموظفين اتجهوا إلى الأعمال الكتابية، التي يرجئونها في المعتاد، وكان لذلك نتائج مثمرة للشركة. لو انقطع الإنترنت ليوم أو نحو ذلك، لن يتأثر السفر والتنقل كثيرا على المدى القصير ويقول بورغ: "اقترحنا، على سبيل المزاح، أنه لو أغلقت الشركات أجهزة الكمبيوتر لبضع ساعات كل شهر، وطلبت من الموظفين أن يؤدوا المهام المؤجلة، ستحقق الشركة زيادة كبيرة في معدل الإنتاجية". ولو انقطع الإنترنت ليوم أو نحو ذلك، لن يتأثر السفر والتنقل كثيرا على المدى القصير. فيمكن للطائرات أن تحلق من دون إنترنت، ولن تتوقف القطارات، ولا الحافلات. لكن لو انقطع الإنترنت لمدة طويلة، قد تتأثر التجهيزات اللوجستية، وسيصبح من الصعب أن تزاول الشركات أنشطتها. ويقول إيغلمان: "اقترحت على الناس والشركات أن يضعوا خطة بديلة في حالة فقدان الاتصال بالإنترنت، ولكن لم أسمع عن أحد نفذ ذلك بعد". وربما يؤثر انقطاع الاتصالات على نطاق واسع على الشركات الصغيرة والعمال. ففي عام 1998، توقفت نحو 90 في المئة من أجهزة النداء الآلي المعروفة باسم "البيدجر" (وهي أجهزة صغيرة تستخدم خاصية الرسائل النصية القصيرة) في الولايات المتحدة عن العمل بسبب عطل في القمر الصناعي. واستطلع داتون آراء 250 مستخدم لذلك الجهاز في لوس أنغليس في أعقاب هذا العطل، ووجد انقساما اجتماعيا واقتصاديا واضحا في ردود فعل أصحابها. وفي حين لم تواجه الطبقة فوق المتوسطة، المكونة من المديرين أو أصحاب المهن، مشاكل كبيرة، فإن الكثير من العمال المستقلين، كالسباكين والنجارين الذين يستأجرهم الناس من خلال أجهزة النداء تلك، وجدوا أنفسهم بلا عمل لبضعة أيام. كما أفادت بعض الأمهات، اللائي تركن أبناءهن في مراكز رعاية الأطفال، أنهن شعرن بالقلق الشديد عند تعطل تلك الأجهزة، خشية أن يقع مكروه لأبنائهن ولا يتمكن أحد من إبلاغهم. أما عن الأثار النفسية، فعندما ينقطع الاتصال يشعر الناس بالعزلة والقلق. ويقول هانكوك: "إن الإنترنت مصمم بالأساس ليسمح بالتواصل بين الناس وبعضها". وقد اعتدنا على التواصل مع أي شخص في أي وقت وفي أي مكان. ويتابع هانكوك: "يشعر الناس بالقلق والاضطراب إن لم يتمكنوا من التواصل مع الأخرين". في عام 1998، توقفت نحو 90 في المئة من أجهزة البيدجر في الولايات المتحدة عن العمل بسبب عطل في القمر الصناعي وينتاب بروغ هذا الشعور أيضا، ويقول: "عندما أدرك أنني تركت هاتفي الذكي، أشعر وكأنني عارٍ، وأول ما يتبادر إلى ذهني: 'هل أعرف وجهتي حقا؟ وماذا لو تعطلت سيارتي؟ هل يمكن أن أستعير هاتف شخص ما لأطلب المساعدة؟'" والأدلة التاريخية تدعم ذلك، ففي عام 1975، نشب حريق في شركة هواتف في نيويورك أدى إلى قطع خدمة الهاتف عن 300 عقار في حي منهاتن لمدة 23 يوما. وبعد عودة الخدمة مباشرة، اُجري استطلاع للرأى على 190 شخصا، ذكر 80 في المئة منهم أنهم افتقدوا الهاتف بسبب عدم قدرتهم على التواصل مع الأهل والأصدقاء. وفي حين ذكر أكثر من ثلثي الأشخاص الذين شملهم الاستطلاع أنهم شعروا "بالعزلة" أو "الاضطراب"، قال نحو ثلاثة أرباعهم أنهم استعادوا حياتهم الطبيعية عندما عادت الخدمة. يقول داتون: "يعتقد البعض أن الناس سيُقبلون على مخالطة الأهل والأصدقاء والتواصل معهم في غياب الإنترنت أكثر مما يتواصلون معهم في وجوده، ولكنني أظن أن هذا الاعتقاد خاطيء. فإن أغلب مستخدمي الإنترنت يميلون إلى مخالطة الآخرين أكثر من غيرهم". وتقول ستاين لومبورغ من جامعة كوبنهاغن بالدنمارك مؤكدة ذلك المعنى: "ليس من المرجح أننا لو لم تكن لدينا هواتف ذكية، لأقبلنا على التحدث إلى الغرباء في موقف الحافلات". وربما يزداد الناس إقبالا على مخالطة الآخرين في حال فقدان الإنترنت في مواقف محددة فقط، مثل أماكن العمل، إذ سيضطر الموظفون إلى التحدث إلى بعضهم بعضا بدلا من التواصل عبر البريد الإلكتروني. لكن لومبورغ ترى أن تجربة فقدان الاتصال من المرجح أن تسبب الإحباط. لكثيرين، وتقول: "لن ينتهي العالم إن فقدنا الإتصال بالإنترنت ليوم واحد. ولكن أعتقد أن أغلب الناس تخيفهم فكرة انقطاع الإنترنت ولو لساعات". يقول هانكوك إن فقدان الاتصال بالإنترنت، رغم أنه لن يستمر طويلا، قد يجعل الناس يدركون أهميته في حياتهم، ولكن سرعان ما سيعاودون الاعتماد عليه ليصبح جزءا من حياتهم لا غنى عنه. ويضيف هانكوك: "أرى أن انقطاع الإنترنت ربما يسهم في تغيير طريقة تفكيرنا، إلا أنني لا أظن أن هذا قد يحدث". ومع ذلك، فهذه المبررات ليست كافية لإقناع طلابه بالتخلي عن الإنترنت في عطلة نهاية الأسبوع. يمكنك قراءة الموضوع الأصلي على موقع BBC Future .

Стэнфорд университетинин окутуучусу Жефф Хэнкок өзүнүн студенттерине дем алыш күндөрү ар кандай тапшырмаларды бергенди адат кылып алган. Албетте, сабак учурунда талкууланган темаларды практика жүзүндө текшерүү максатында. Хэнкок онлайн-коммуникация тармагындагы психологиялык жана социалдык жараяндарды изилдеп жүрөт. Ал 2008-жылга чейин кээде студенттерине 48 саат интернетти пайдалануудан баш тартуу тапшырмасын берип келген. Бирок 2009-жылы Хэнкок бир жылдык академиялык эмгек өргүүсүнөн келгенден кийин баарысы өзгөргөнүнө күбө болду. «Мен мурдагыдай эле интернеттен убактылуу баш тартуу тууралуу тапшырма бергенимде тайпадагы студенттер тим эле ызы-чуу чыгарышты. Алар күйүп-бышып, бул адилетсиздик жана мүмкүн болбогон нерсе экенин айтып, мени жаалап киришти»,-дейт Хэнкок. Студенттер интернет өчүп калса эч нерсе кыла албай калышарын, сабактарга даярдана албасын, баарлашуу, көңүл ачуу, эс алуу, ал тургай ата-энелери дагы эмне болду деп кабатыр болорун түшүндүрүүгө аракет кылышты. Хэнкок тапшырмасынан баш тартууга арагасыз болуп, экинчи ирет андай тапшырма берген эмес. «Бул эми 2009-жылы болгон эле. Азыр мобилдик телефондор жашообузга ушунчалык аралашып калгандыктан, студенттерден кандай реакция болорун элесететүү да мүмкүн эмес. Балким алар менин үстүмдөн ректорго даттанышмак»,-дейт илимпоз. Азыркы учурда биздин жашообуз интернет менен тыгыз чырмалып калды. 1995-жылы дүйнө калкынын бир гана пайызы интернетке туташууга мүмкүнчүлүк алган. Интернетти көбүнчө Батыш өлкөлөрүндө пайдаланышкан. 20 жыл өткөндөн кийин интернет желесине дүйнө калкынын дээрлик жарымы - 3,5 млрд киши байланышты. Бул сандар болжолу секундуна 10 кишиге көбөйүүдө. Pew изилдөө борборунун маалыматына караганда, ар бир бешинчи америкалык интернетти такай колдонот. Ал эми 73 пайызы кеминде эки жолу интернетке кирет. Улуу Британияда дагы ушунда эле көрүнүш: 2016-жылдагы иликтөөгө караганда, чоң кишилердин 90 пайызы соңку үч айда интернет колдонгонун айткан. «Азыркы замандагы интернетке байланышкан олуттуу көйгөй - биз муну өзүнөн-өзү боло жүргөн көрүнүш сыяктуу кабылдаганыбыз. Мунун менен ал биздин жашообуздун бардык тармагына канчалык деңгээлде кирип келгенин аңдабай калдык. Кишилер интернетсиз ашоону элестете да албайт»,-дейт Мичиган штатындагы университеттин окумуштуусу, «Коом жана интернет» деген китептин автору Уильям Даттон. Бирок интернет кол тийгис эмес. Иш жүзүндө аны бир нече убакытка глобалдык же улуттук масштабда өчүрүп койсо деле болот. Маселен, буга киберчабуулдар себеп болушу мүмкүн. Хакерлер интернет менен байланыштырган түйүндөргө атайын программаларды кое берип, үзгүлтүккө учурата алат. 2008-жылы Индия, Жакынкы Чыгыш жана Түштүк Чыгыш Азияда интернет үзгүлтүккө учураган. Ошону менен бирге айрым өлкөлөрдүн өкмөтү интернетти өчүрүп сала турган «авариялык кнопкаларга» ээ. 2011-жылы Египетте «Араб жазы» аталган окуялар учурунда каршылык акциясына чыккандардын уюштуруу иштерине тоскоол болуу максатында ушундай ыкма колдонулган. Түркияда каршылык акцияларында интернет өчүрүлгөн. Имиштерге караганда «авариялык кнопка» Кытайдын өкмөтүндө дагы бар. Америкалык сенаторлор өлкөнү киберчабуулдардан коргоо үчүн ушундай эле механизмди АКШда ишке киргизүү сунушу менен чыгышкан. Бирок «авариялык кнопка» орнотуу оңой эмес. Ѳлкөнүн аймагы канчалык чоң жана өнүккөн болсо интернетти өчүрүү ошончолук татаал. Деген менен интернетке эң олуттуу сокку космостон келиши мүмкүн. Күн системасындагы бороон жана Күндүн бетиндеги алоолонгон жалын Жерге багытталган болсо, спутниктер, электртүйүндөр жана компьютердик система керектен чыгат. «Күндүн тийген алоосу бир нече секундда эле терорристтер да, бомба дагы күчү жетпеген нерселерди кылып коюшу мүмкүн. Эртеби, кечпи дагы бир ири геомагниттик бороон болот»,-дейт Стэнфорд университетинде иштеген нейрофизиолог, «Эмнеге интернет маанилүү» деген китептин автору Дэвид Иглмен. Интернеттин үзгүлтүккө учурашы көпкө созулбайт. «Адистерден турган бүтүндөй армия ар кандай аварияларды калбына келтирүүгө даяр»,-деп көңүл жубатат United States Cyber Consequences Unit уюмунун өкүлү Скотт Борг. «Интернет-провайдерлерде жана роутер иштеп чыккан өндүрүшчүлөрдө авариялык пландуу аракеттер бар. Эгер чабуул болсо, түйүндөгү системанын борпоң жерлери иштен чыгып калса, аны калыбына келтире турган адистери бар»,-деди ал. Иши кылып биз ар дайым интернет болуп туруусуна көнүп бүттүк. Бир аз убакытка эле үзгүлтүккө учураса анын жыйынтыгы эмне болмок? 2011-жылы Египетте «араб жазы» аталган окуялар учурунда каршылык акциясына чыккандардын уюштуруу иштерине тоскоол болуу максатында ушундай ыкма колдонулган. 2008-жылы АКШнын Ички коопсуздук боюнча министрлиги Боргго кайрылып, интернет өчүп калса анын болжолдуу кесепети тууралуу анализ берүүсүн суранган. Алды менен Борг жана анын кесиптештери 2000-жылдагы АКШда болгон компюьтердик жана түйүндөгү үзгүлтүктөрдүн экономикалык эффектин анализдешкен. Жабыр тарткан 20га чукул компаниялардын кварталдык каржылык отчетун жана жалпы экономикалык статистиканы иликтеп көрүп, алар интернет үзгүлтүккө учураган мезгилдин каржылык таасири аз эле болгонун байкашкан. Албетте, бул жерде көбүнчө төрт күндөн ашык эмес үзгүлтүк болгон. Бул кыска аралыкта ал тургай айрым жерлерде өндүрүштөгү эмгектин күчөгөнү да байкалган. «Айрым учурларда жүз миллиондогон, ал эмес миллиарддаган доллар жоготуулар тууралуу жарыяланган. Бирок чыны менен жоготууга учураган тармактар - мейманканалар, авикомпаниялар, айрым фирмалар көп деле жоготууга дуушар болгон эмес»,-дейт Борг. Интернеттин үзгүлтүккө учурашы бир канча күн боюу жумуш графигинен артта калууну гана жаратты. Борг жана анын кесиптешттери дагы бир иликтөө жүргүзүшкөн. Бул жолу алар компаниялардын офистеринде төрт саатка интернет үзгүлтүккө учураган абалдагы кесепеттерди иликтешкен. Мындай абалда кызматкерлер кол куушуруп эле олтуруп калган жок. Тескерсинче, алар мурда кылып жүргөн иштерине кызуу киришти. Мисалы, документ иштерин катырышты. Жыйынтыгында бизнес мындан уткан учурлар болду. «Тамаша иретинде биз ар бир компаниялар айына бир жолу ушундай кылып турса, кызматкерлеринин баары өз иши менен алектенип калат экен деп сунуштадык. Улам кийинкиге калтыра берген жумуштар бүтүп, жалпы өндүрүштөгү эмгек күчөйт экен. Үзгүлтүк бүтүндөй экономикага таасир этет деген жоромолдорго себеп көрбөй турам",-дейт Борг. Эгерде интернеттеги авария бир күнгө же андан бир аз ашык убакытка созулса, анда транспорт тармагы көп деле жабыр тартпашы мүмкүн. Учактар интернети жок эле уча берет, поезд жана автобустар өзүнүн маршруту менен ишин улантат. Бирок узак убакытка созулган үзгүлтүк логистикалык жараяндарга таасир этет. Интернетсиз компаниялар өз ишмердүүлгүн жүргүзүүдө кыйынчылыкка учурайт. «Кээ бир кишилерге жана фирмаларга интернет жок болуп калгандагы атайын планды иштеп чыгуу сунушун берген элем. Бирок мени угуп, муну аткарган эч ким болгон жок",-деди Дэвид Иглмен. Чынында коммуникациянын олуттуу үзгүлтүккө учурашы чакан бизнеске жана ушул тармак менен жумушу байланышкан кишилерге катуу тасир этет. 1998-жылы спутниктердин бири иштен чыгып калып, АКШда 50 миллион пейджердин 90% пайызы иштебей калган. Ушундан көп өтпөй эле Мичиган штатындагы университеттин окумуштуусу, «Коом жана интернет» деген китептин автору Уильям Даттон сурамжылоо өткөргөн. 250 абоненттин сурамжылоосу, элдердин реакциясынан кийин, бул өчүрүүдөн экономикалык-социалдык факторлор аныкталган. Көптөр үчүн бул калың кар жаап салып, үйдө олтуруп калган сыяктуу эле болду деп эскерет Даттон. Пейджер аркылуу буюртма алып иштегендер бир нече күн жумушсуз калышкан. Жалгыз бой энелер катуу стресс болушкан. "Ошондуктан интернет жок болуп калган учурдагы кишилердин реакциясы көбүнчө алардын социалдык-экономикалык статусуна байланыштуу экенин түшүнүү керек",-деди Даттон. Деген менен интернет жок болуп калгандагы психологиялык кесепеттер, кооптонуу, өзүн сырт дүйнөдөн алыс калгандай сезген туюм баарына мүнөздүү болот. Бул сезим Боргго деле тааныш: «Үйгө смартфонумду калтырып койгондо, өзүмдү жалаңач жүргөндөй сезем. Капылеттен эле кабатыр ойлор боло. Мен кайда баратканымды билеминби? Эгер унаа бузулса, жардамга кантип чакырам? Ушул сыяктуу ойлорго кабылам". Ошол эле учурда интернетсиз жашоодо кишилер жакындан сүйлөшүп, баарлашып калат деген жоромолдор туура эмес дейт иликтөөчүлөр. Кайра интернетте көп олтурган кишилер мамиле түзүүгө ийкемдүү болору байкалган. Айрым кырдаалдарда интернетти жоктугу дагы кишилерди бири-бири менен сүйлөшүүгө түрткөн жагдайлар да жок эмес. Айталы, электрондук кат алышкан кызматкерлерди бири-бири менен сүйлөшүүгө арагасыз кылат. «Бир күнгө интернет жок болуп калгандан дүйнө урап калбайт,-дейт Ломборг, - Бирок менимче, көпчүлүк кишилер үчүн бир күндүк эле үзгүлтүк өтө жаман көрүнөт». «Интернеттеги авария биздин ой жүгүртүүбүзгө чукул бурулуш жасайт деп айтканга кубанмакмын. Бирок мындай болот деп ойлобойм",- дейт Жефф Хэнкок. Мындай ишенимдүүлүккө карабастан анын студенттери дем алыш күндөрү интрнеттен баш тартууга макул болушу, албетте, күмөндүү. Макала кыскартылып которулду, түп нускасын англис тилинде BBC Futureсайтынан окуй аласыздар.


الأمير فيليب: وفاة دوق أدنبره وزوج الملكة إليزابيث الثانية عن عمر يناهز 99 عاما وقد تزوج الأمير من الأميرة إليزابيث في عام 1947، قبل خمس سنوات من اعتلائها العرش، وكانت أطول زيجة ملكية في التاريخ البريطاني. وجاء في بيان صادر عن قصر باكنغهام: "ببالغ الأسى، تُعلن جلالة الملكة وفاة زوجها المحبوب، صاحب السمو الملكي الأمير فيليب، دوق أدنبرة". وأضاف البيان: "توفي صاحب السمو الملكي بسلام هذا الصباح في قلعة وندسور". وقال بوريس جونسون، رئيس الوزراء البريطاني، إن الأمير الراحل "كان مُلهما لعدد لا يحصى من الشباب". وأضاف رئيس الوزراء، الذي تحدث من داونينغ ستريت، قائلا:"لقد ساعد في توجيه العائلة المالكة والنظام الملكي كي يبقى مؤسسة حيوية بلا منازع لتوازن حياتنا الوطنية وسعادتها". وقال إنه "استقبل هذه الأخبار بحزن شديد". ونُكست الأعلام في قصر باكنغهام واُعلن عن النبأ الحزين على بوابات القصر عقب وفاة الدوق. وقال قصر باكنغهام إنه سيعلن عن المزيد "في الوقت المناسب". ووضع الناس باقات من أزهار النرجس البري والزنبق والورود وبطاقات عزاء خارج القصر، بينما بدأت الحشود تتجمع في قلعة وندسور. وكتب على إحدى البطاقات "لترقد بسلام أيها الأمير فيليب". وقال مراسل بي بي سي للشؤون الملكية، نيكولاس ويتشل، إنها كانت "لحظة حزن وطني حقيقي" و "لحظة حزن بالأخص لفقدان الملكة زوجها بعد 73 عاما من الزواج". وأضاف أن الأمير فيليب "ساهم بشكل كبير في نجاح عهد الملكة"، واصفا الدوق بأنه "مخلص تماما لإيمانه بأهمية الدور الذي تؤديه الملكة - وواجبه في دعمها". تجمع المعزون خارج قصر باكنغهام بعد الإعلان واصطف عدد كبير من المصورين حول العدد المتزايد من الناس الذين تجمعوا في محيط قصر باكنغهام بعد ظهر اليوم، وفقا لمراسلة بي بي سي نيوز ماري جاكسون. وأعربت الوزيرة الأولى في اسكتلندا، نيكولا ستيرجن، عن "حزنها" لوفاة الدوق. وغردت على تويتر قائلة: "أتقدم بالتعازي الشخصية الحارة - وتعازي اسكتلندا وشعبها - إلى صاحبة الجلالة الملكة وعائلتها". وقال الوزير الأول في ويلز، مارك دراكفورد، إن الدوق "خدم التاج بإخلاص وكرم الروح". وقال كير ستارمر زعيم حزب العمال، زعيم المعارضة في بريطانيا، إن المملكة المتحدة فقدت رجل دولة استثنائيا، مضيفا "معظمنا سيتذكره لالتزامه الكبير وإخلاصه للملكة". أما جستين ولبي، كبير أساقفة كنتبري، فقال إن الأمير وضع دائماً مصالح الآخرين قبل مصالحه، وبذلك قدم مثالاً بارزاً للخدمة المسيحية". المعزون يضغون باقات من الزهور خارج قلعة وندسور وقالت كلية الأسلحة في بيان إن جنازة الأمير فيليب ستقام في كنيسة سانت جورج بوندسور، لكن ترتيبات الجنازة عُدّلت بما يتوافق وإجراءات جائحة فيروس كورونا. وأضافت الكلية أن الجنازة لن تكون جنازة رسمية ولن يكون جثمان الدوق حاضرا. وأوضح البيان أن الجثمان سيبقى في قلعة وندسور قبل البدء بمراسم الجنازة، "تماشيا مع التقاليد ورغبات صاحب السمو الملكي". وقال البيان إن "ترتيبات الجنازة روجعت في ضوء الظروف السائدة الناشئة عن جائحة كوفيد - 19، ويؤسفنا أن نطلب من الناس عدم الحضور أو المشاركة في أي من مراسم الجنازة التي ستقام". وأضاف البيان أن قصر باكنغهام سيؤكد الترتيبات التفصيلية للجنازة على الموقع الملكي. كما طُلب من جميع المباني الحكومية في المملكة المتحدة تنكيس الأعلام تكريما للدوق حتى الساعة 08:00 بتوقيت غرينتش في اليوم التالي للجنازة. وسيكرم البرلمان اسم الدوق الاثنين المقبل، مع انعقاد مجلس العموم الساعة 14:30 بتوقيت غرينتش. كما علقت الأحزاب حملاتها الانتخابية في 6 مايو/ آيار، والتي ستشهد توجه الناخبين إلى صناديق الاقتراع لاختيار أعضاء المجالس المحلية وعمدة لندن وأعضاء البرلمانين في اسكتلندا وويلز. وتوحد السياسيون في جميع أنحاء المملكة المتحدة في الحداد بعد الإعلان عن وفاة الدوق. وفي غضون ذلك، أعرب قادة الكومنولث عن تعازيهم لوفاة زوج الملكة. فقد غرد رئيس الوزراء الأسترالي، سكوت موريسون، على تويتر قائلا إن الدوق "جسّد جيلا لن نراه مرة أخرى أبدا"، بينما وصف رئيس الوزراء الكندي، جاستن ترودو" الأمير فيليب بأنه "رجل ذو هدف وقناعة عظيمين". واستذكر رئيس الوزراء الهندي، ناريندرا مودي، "المسيرة المتميزة للأمير فيليب في الجيش" وعمله "في طليعة العديد من مبادرات خدمة المجتمع". كان دوق أدنبره بجوار الملكة لأكثر من ستة عقود من حكمها، ليصبح أطول رفيق خدمة في التاريخ البريطاني عام 2009 وفي مارس/آذار الماضي، غادر دوق أدنبره المستشفى بعد شهر من تلقيه العلاج، إذ خضع لعملية جراحية في القلب من قبل في مستشفى آخر في لندن هو مستشفى سانت بارثولوميو. وللزوجين فيليب وإليزابيث أربعة أبناء وثمانية أحفاد وعشرة من أبناء الأحفاد. وقد وُلد ابنهما الأول، أمير ويلز، تشارلز، في عام 1948، وتبعته شقيقته الأميرة آن، في عام 1950، ودوق يورك، الأمير أندرو، في عام 1960، وإيرل ويزكس، الأمير إدوارد، في عام 1964. وولد الأمير فيليب في جزيرة كورفو اليونانية في 10 يونيو/ حزيران 1921. كان والده الأمير أندرو أمير اليونان والدنمارك، وهو الابن الأصغر للملك جورج الأول. وكانت والدته، الأميرة أليس، ابنة الأمير لويس من باتنبرغ وحفيدة الملكة فيكتوريا.

Канзаада Филипп менен королева Елизавета 1947-жылы баш кошкон. Ушундан беш жылдан кийин Елизавета королева катары такка олтурган. Алардын ортосунда төрт бала, сегиз небере жана 10 чөбөрөсү бар эле. Букингем сарайынын билдирүүсүндө: "Улуу урматтуу королева өзүнүн сүйүктүү күйөөсү, Эдинбург герцогу, канзаада Филипптин каза болгонун терең өкүнүү менен билдирди. Улуу урматтуу канзаада бүгүн эртең менен акка моюн сунду",-деп айтылат.


وتحدثت ميغان مع أوبرا في معظم وقت المقابلة، قبل أن ينضم إليها الأمير هاري في النهاية. 1 - "مناقشات حول مدى السواد الذي قد تكون عليه بشرة مولود ميغان" كان أحد أكبر المزاعم التي وردت في المقابلة هو وجود "عدة مناقشات" داخل العائلة المالكة بشأن مدى السواد الذي قد تكون عليه بشرة مولود ميغان وهاري. وقالت ميغان: "في تلك الأشهر عندما كنت حاملا (كان ثمة) قلق ومحادثات عن مدى سواد بشرة (طفلنا) عندما يولد". مواضيع قد تهمك نهاية وقالت إن هذه المحادثات كانت مع هاري، الذي نقلها إليها. وقد رفض كل من ميغان وهاري تحديد من هو الشخص الذي قال ذلك داخل العائلة المالكة. وقال هاري: "تلك المحادثة، لن أكشف عنها أبدا" مضيفا "في ذلك الوقت كان الأمر محرجا، وقد صدمت قليلا". وقال هاري أيضا إنه تألم لعدم تحدث عائلته ضد "مسحة الكولونيالية" التي انطوت عليها عناوين الأخبار والمقالات. 2 - كيت "أبكت ميغان" - وليس العكس كانت إحدى القصص التي انتشرت في الصحف خلال الأعوام القليلة الماضية هي أن ميغان قد تسببت في إبكاء دوقة كمبريدج خلال فترة الاستعداد لحفل الزواج بسبب خلاف بشأن ملابس الفتيات اللواتي سيحملن الزهور في حفل الزفاف. بيد أن ميغان قالت لأوبرا أن العكس هو الصحيح. وأوضحت "قبل أيام قليلة من الزفاف، كانت (كيت) منزعجة من لباس الفتيات اللواتي سيحملن الزهور وتسببت في بكائي" مضيفة أن كيت اعتذرت لها لاحقا وجلبت الزهور وملاحظة عن إجراء تعديلات. وقالت ميغان: "أنا لا أكشف هذا الجزء من القصة عن كيت للانتقاص منها" مضيفة أن كيت "شخص جيد" وأنها تأمل أنها كانت تريد أن يتم تصحيح هذه القصص الكاذبة. قالت ميغان "يبدو أن وسائل الإعلام تريد قصصا عن بطل وشرير" 3 - قالت ميغان أنها كانت على شفا الانتحار، لكنها رفضت أي مساعدة تحدثت ميغان عن مدى الوحدة التي شعرت فيها بعد انضمامها إلى العائلة المالكة وفقدانها لحريتها الشخصية. وقالت "عندما انضممت إلى العائلة، كانت تلك آخر مرة، حتى مجيئنا إلى هنا، التي أرى فيها جواز سفري، إجازة سوقي، مفاتيحي، كل تلك الأشياء سُلّمت". وأوضحت أن صحتها النفسية قد ساءت وأنها باتت "لم تعد ترغب في أن تبقى على قيد الحياة". وقالت "ذهبت الى المؤسسة (الملكية) وقلت أريد أن أذهب إلى مكان ما للحصول على مساعدة، وقلت لم أشعر من قبل بمثل ذلك وبأنني أحتاج أن أذهب إلى مكان ما، فقيل لي أنني لا استطيع فعل ذلك وأنه لن يكون أمرا جيدا للمؤسسة الملكية". وأشارت إلى أنها ذهبت "إلى أحد أبرز الاشخاص" داخل العائلة المالكة ثم إلى قسم الموارد البشرية في القصر "ولكن لم يتم فعل أي شيء". 4 - ميغان تحدثت إلى أحد أصدقاء ديانا وتردد اسم الأميرة ديانا عدة مرات خلال المقابلة - مع التلميح إلى التشابهات بين تجربتيهما داخل العائلة المالكة. وقالت ميغان: "لم أكن أعرف حتى إلى من ألجأ" في الوقت الذي كانت تعاني فيه، وأضافت "أحد الأشخاص الذين تواصلت معهم وظل صديقا وموضع ثقة كان أحد أفضل أصدقاء والدة زوجي... لأنه بدا مَن يُمكنه أن يفهم ما كان يجري في داخلي فعليا". 5 - هاري شعر بأن والده تشارلز "قد خذله" سألت أوبرا هاري عن علاقاته مع عائلته وعلى وجه الخصوص مع والده، أمير ويلز، وأخيه، دوق كمبريدج. وقال هاري إنه في لحظة ما بعد انسحابه من أداء دوره كعضو بارز في العائلة المالكة "توقف عن الرد على مكالماتي الهاتفية... لقد شعرت حقا بالخذلان، لأنه كان قد مر بشيء مشابه، وهو يعرف حقا ما الشعور الذي يتسبب به الألم... ثم أن آرتشي هو حفيده". واستدرك "بيد أنني في الوقت نفسه سأظل، بالطبع، أحبه أبدا، ولكن ثمة الكثير من الأذى قد حدث وسأستمر في أن تكون محاولة معالجة (ما حصل في هذه العلاقة) إحدى أولوياتي". وعن علاقته بويليام قال هاري إنه يحبه كثيرا وقد عاشا في أصعب الظروف معا "لكننا في مسارين مختلفين". 6 - لكن علاقة الزوجين مع الملكة كانت جيدة قال هاري إن لديه "علاقة "جيدة حقا" مع جدته (الملكة) وإنه قد تحدث إليها العام الماضي - بما في ذلك في اتصالات عبر الفيديو مع آرتشي- أكثر مما فعل في أعوام عديدة. " إنها قائدتي، وستظل دائما". كما امتدحت ميغان الملكة وقالت إنها منحت بعض الحلي والجواهر الجميلة للزوجين في أول مناسبة ملكية قضوها معا وقد أعطتها غطاءها الخاص لتدفئتها عندما سافرا معا. قال الأمير هاري إن لديه "علاقة "جيدة حقا" مع جدته (الملكة) 7 - "قطع الدعم المالي" عن هاري في الربع الأول من عام 2020، قال هاري إن العائلة "قد قطعت عنه الدعم المالي فعليا". وأشار إلى أن الصفقات التي عقدها هو وزوجته مع نتفليكس وسبوتيفاي، والتي لم تكن يومًا ضمن مخططاتهما، قد وفرت لهما بعض الأمان المالي. وأضاف "ولكن لدي ما تركته لي أمي ومن دون ذلك لم نكن قادرين أن نفعل ذلك". وكشف الزوجان عن أن الملياردير الأمريكي والقطب الاعلامي، تايلور بيري، قد قدم لهاري وميغان بعد قطع الدعم المالي عنهما منزلا وحماية أمنية في العام الماضي عندما انتقلا من كندا إلى جنوبي كاليفورنيا. 8 - الحقيقة وراء الصورة الفوتغرافية وقالت ميغان أنه في الأمسية التي أعقبت إبلاغها لهاري بمشاعر الرغبة في الانتحار التي تراودها، حضرا معا مناسبة رسمية في قاعة "رويال ألبرت هول". وتحدثت ميغان عن الصورة التي التقطت بمناسبة ما تذكرها به. وقالت لأوبرا وقد بدا عليها التأثر العاطفي إن صديقا قد علق عن كيف أنهما يبدوان زوجين رائعين، لكنها أضافت "هذه الصورة، إذا كبرتها : ما أراه هو كيف كانت أصابعة تمسك بقوة بأصابعي". وأكملت "كنا نبتسم ونؤدي واجبنا، ولكن كان كلانا يحاول الصمود وأن يبدو متماسكا". وقالت "في كل مرة تُطفأ تلك الأضواء التي في تلك المقصورة الملكية، كنت أبدأ في البكاء". ميغان: "هذه الصورة، إذا كبرتها : ما أراه هو كيف كانت أصابعة تمسك بقوة بأصابعي" 9 - ميغان "لم تقم بأي بحث" عن العائلة المالكة وتحدثت ميغان عن أول مرة تلتقي فيها الملكة قائلة إنها تفاجأت بمعرفة أن عليها أن تنحني، كما يقتضي بروتوكول المقابلة الملكية. وقالت إنها اعتقدت أنه كان "مجرد جزء من الاستعراض" ولا يحدث داخل العائلة المالكة ووصفت كيف أنه كان عليها التدرّب بسرعة على الانحناء بالصورة التي تطلبها البروتوكول الملكي قبل مأدبة غداء مع الملكة لم تكن مقررة مسبقا. وأضافت "أنا قلت: 'إنها جدتك' وهو قال : 'إنها الملكة'". وأوضحت ميغان أنها لم تقم بالبحث عن العائلة قبل الانضمام إليها، وشددت على القول إنها لم تبحث عن معلومات عن زوجها على الإنترنت عندما كان يتواعدان قبل زواجهما. 10 - لقد تزوجا فعليا قبل ثلاثة أيام من حفل الزفاف الرسمي شاهد الملايين هاري وميغان يعقدان قرانهما في قصر وندسور في عام 2018. بيد أن الزوجين كشفا أنهما قد تزوجا فعليا على يد كبير أساقفة كانتربري في حفل بسيط قبل ثلاثة أيام من هذا التاريخ. "اتصلنا بكبير الأساقفة ولم نقل له سوى 'أنظر، ذلك الشيء، وذلك المشهد الاستعراضي للعالم، أما نحن فنريد أن يكون ارتباطنا بيننا". 11 - عبارة آرتشي المفضلة "قُد بأمان" وتحدث هاري عن ابنه آرتشي ومتعة أن يأخذه لركوب دراجته الهوائية في الخارج، وعُرض في المقابلة مقطع للطفل يلعب على الشاطئ مع والديه. وقال الزوجان إن كلمته المفضلة التي يرددها خلال الأسابيع القليلة الماضية كانت "هايدريت" (في إشارة إلى شرب الماء)، وأضاف هاري أن أي شخص يغادر المنزل يقول له أرتشي "قُد (سيارتك) بأمان". قال الأمير هاري إن ابنه آرتشي، الذي سيكون بعمر سنتين في مايو/أيار، يردد الآن بعض الكلمات أمثال نخلة وبيت 12 - و ... إنها فتاة وأكد الزوجان أنهما ينتظران مولودا جديدا، فتاة، في الصيف المقبل. وقال هاري إن ذلك كان أمرا "رائعا"، مضيفا "ما الذي نريده أكثر من ذلك؟". وفي ختام المقابلة سألت أوبرا ميغان: هل أنها حصلت على النهاية السعيدة مع أميرها هاري بعد كل ذلك؟ فأجابت "أعظم من أي قصة من قصص الحوريات الخرافية التي قرأتها في حياتك".

Маектин басымдуу бөлүгүндө Меган Маркл алып баруучу Опра менен баарлашты. Принц Гарри маекке кийинчирек кошулду. Би-Би-Синин андагы урунттуу учурларга токтолот. 1. Королдук үй-бүлөдөгү расизм Канзаада Гарри менен Меган Маркл үйлөнгөндө Королдук үй-бүлөгө афро-америкалык кошулуп жаткандыгы кызуу талкууга алынган. Маек учурунда Королдук үй-бүлөнүн Меган менен Гарринин уулу Арчинин өңү-түсү кандай болоору тууралуу талкуулар чуу жаратты. "Боюмда бар кезде үй-бүлө мүчөлөрү уулум төрөлгөндө канчалык кара болорун талкуулап, айрымдар тынчызданган",-дейт Меган. Меган өзү бул талкууларды уккан эмес. Аны жолдошу Гарри айтып берген. Бирок экөө тең кайсыл үй-бүлө өкүлдөрү муну талкуулаганын ачык айткан жок. "Ошол талкууларды мен эч качан ачык айтпайм. Ушул сөздөр айтылып жатканда өзүмдү ыңгайсыз сезгем, дендароо абалына кабылгам",-деди принц Гарри. Андан тышкары Гарри Меган Маркл менен баш кошору ачык айтылгандан кийин, королдук үй-бүлө массалык маалымат каражаттарына чыккан макалалардын "колониалдык тонун" сынга албаганына дагы нааразы экенин билдирди. Интервью обого чыккандан кийин Опра Уинфри талкууну королева Елизавета же анын күйөөсү Эдинбург герцогу баштабаганын тастыктады. 2. Принц Уильямдын жубайы Кейт Мидлтон "Меганды ыйлаткан" Маалымат каражаттарында желдей тараган жаңылыктардын бири, Меган Маркл Кембриж герцогинясын Кейт Мидлтонду ыйлатты деген жаңылык эле. Эки абысын Гарри менен Мегандын үлпөт тоюнун алдында урушуп кетти деген ушак тараган. "Тойго бир нече күн калганда [Кейт] гүл көтөргөн кыздардын көйнөгү жакпай жатканын айтып, мени ыйлаткан",-деди Меган. Бирок Кейт кийин кечирим сурап, ага гүл жөнөткөн. "Мен бул окуяны Кейтти жамандоо үчүн бөлүшүм жаткан жокмун",-деп кошумчалады Меган. Ал Кембриж герцогинясы "жакшы адам" экенин, бир гана жалган жаңылыктар көп тараганын белгилеп өттү. Медиада Кейтти "жакшы адам" катары сүрөттөшүп, Меганды салтты түшүнбөгөн чет өлкөлүк болгону улам айтылган 3. Меган өзүнө кол салуу тууралуу ойлонгон жана психологиялык жардам алган Меган Марк Королдук үй-бүлөгө кошулгандан кийин эркиндигинен ажырап, өзүн жалгыз сезгенин айтты. "Королдук үй-бүлөгө кошулгандан кийин паспортумду, айдоочу күбөлүгүмдү, ачкычтарымды бүт өткөрүп бердим",-дейт Меган. Анын психикалык абалы начарлап, айрым учурда "өз өмүрүнө кол салууну" дагы ойлонгон экен. "Мен жардам сурап кайрылдым. Себеби буга чейин менде эч качан андай сезимдер болгон эмес. Бир жерге чыкпасам, бир жака барып келбесем болбойт деп айттым. Мага "болбойт" деп гана жооп беришти. Алар королдук үй-бүлөнүн имиджин ойлошту",-дейт Меган. 4. Меган принцесса Диананын жакын курбусу менен көп сүйлөшөт Маек учурунда принц Гарринин энеси прицесса Диана тууралуу көп сөз болду. Меган Маркл менен принцесса Диананын окуясындагы окшоштуктар кызуу талкууланды. "Ичимдеги ойлорумду, бугумду кимге айта аларымды билбей калдым. Ошондо күйөөмдүн апасынын жакын курбусуна кайрылып, экөөбүз аябай жакындадык. Ал менин абалымды жакшы түшүндү. Себеби дал ушундай көйгөйгө ал мурда туш болгон",-деди Меган Маркл. 5. Гарри атасы Чарлз жетиштүү чара көрбөгөнүнө нааразы Опра принц Гарриден туугандары, өзгөчө тактынын мураскери, атасы Уэльс принци жана агасы Кембриж герцогу принц Уильям менен мамилеси кандай экенин сурады. Принц Гарри Королдук макамдан, милдеттеринен баш тарткандан кийин атасы принц Чарлз менен сүйлөшпөй калган. "Чынында көңүлүм чөктү, себеби буга окшош абал атамдын башынан өткөн. Ал канчалык оор экенин билет жана Арчинин чоң атасы да. Ошол эле учурда, мен ар дайым аны сыйлайм жана жакшы көрөм. Бир гана азыр ичим ачышып турат. Эми мамилени оңдоо үчүн болгон аракетимди жумшайм",-дейт канзаада Гарри. Принц Уильям тууралуу сөз кылганда, экөө абдан оор учурда чогуу болгонун жана бири-бирине жакын экенин айтты. Бир гана "экөөбүз башка жолду тандадык" деп кошумчалады. Гарри Королдук макамдан, милдеттеринен баш тартардын алдында Королева менен кеңешкенин айтып келет 6. Королева менен мамилелери жакшы Принц Гарри чоң энеси королева Елизавета менен мамилеси жакшы экенин айтты. Ал соңку бир жылдын ичинде, уулу Арчи төрөлгөндөн бери чоң энеси менен мурдагыга салыштырганда абдан көп сүйлөшөт. "Ал менин тирегим, мени дайыма колдоп келет",-дейт Гарри. Меган дагы Королеваны кубаттады жана үйлөнүү алдында ал белек катары кымбат зергер буюм бергенин, үй-бүлөлүк чогулуштарда ар дайым жакшы мамиле кылганын айтты. Меган Гарриге күйөөгө чыгардын алдында королдук үй-бүлө тууралуу маалымат чогултпаганын дагы кошумчалады. Ал королевага биринчи жолу жолукканда, аны менен жүгүнүп учурашуу керек экенин билбегенин айтты. Меган муну эл алдында жасалган шоу катары көргөн экен. Королевага жолугардын алдына шашылыш машыктым, Гарриге "ал сенин чоң энең да" деп таң калып сураганын, канзаада болсо "ал королева" деп жооп кайтарганын эстеди. 7. Гарри Королдук үй-бүлөдөн каржылык жардам албайт 2020-жылдан башынан тарта Гарри Королдук үй-бүлөдөн "эч кандай каржылык жардам" алган эмес. Үй-бүлөсүн камсыздоо үчүн Netflix жана Spotify сыяктуу компаниялар менен келишим түзгөн. "Апам калтырган акча бар, ал болбосо кантип жашайт элек билбейм",-деди Гарри. Принц Гарри менен Меган Марклга америкалык миллиардер Тайлер Перри дагы жардам берген. Ал үйлөрүнүн бирин сунуштап, коопсуздук кызматкерлерин бир жылга жалдап берген экен. Гарри менен Мегандын уулу Арчи 8. Жашыруун өткөн үлпөт той 2018-жылы миллиондогондор принц Гарри менен Мегандын үйлөнүү үлпөт тоюн көрүшкөн эле. Бирок жаш үй-бүлө андан үч күн мурда жашыруун үйлөнгөн экен. "Биз Архиепископко байланыштык. Мен жакында дүйнөнү кызыктырган той болот. Бирок ага чейин жубайым экөөбүз гана, өзүбүз каалагандай үйлөнөлү деп жаттык эле деп айттым. Экөөбүз короодо туруп баш коштук",-дейт Гарри. Андан дагы кызуу талкуу жараткан жаңылык, жаштар жайында кыздуу болушат. Маектин аягында Опра Меганга кайрылып "канзаада менен жомоктогудай бактылуу жашап калдыңбы" деп сурады. Меган "бардык жомоктогу каармандардан дагы бактылуумун" деп жооп кайтарды.


وأضاف مؤسس شركة مايكروسوفت، في حديث مع بي بي سي، أن اللقاح هو السبيل الوحيد لعودة الحياة إلى ما كانت عليه قبل انتشار الوباء. يأتي هذا فيما بلغ عدد حالات الإصابة المؤكدة في العالم نحو 1.8 مليون مصاب، بحسب جامعة جونز هوبكينز. وحتى الآن، حصد الفيروس أرواح نحو 109 آلاف شخص، بينما تماثل 405 آلاف للشفاء. وقال بيل غيتس إن الاستثمارات المطلوبة لتوفير برنامج تشخيص بأقصى سرعة - وهو ما كان من شأنه تقليل الفترة اللازمة لتطوير لقاح بواقع النصف - لم تُضخ حتى الآن، ولذلك فإن العالم يكافح حاليا من أجل التوصل إلى نتائج. وأشار غيتس، الذي تعمل مؤسسته في تمويل الأنشطة البحثية والتنموية، إلى أن العالم بأسره يعمل على تطوير اللقاح، وهو الأمر الذي قد يكون الأكثر إلحاحا من أي وقت مضى. مواضيع قد تهمك نهاية ورجح أن عددا قليلا فقط من دول العالم سوف تحصل على "الدرجة الأولى" عن أدائها في اختبار مواجهة فيروس كورونا المستجد. وقال إننا "في منطقة مجهولة" بسبب غياب الاستثمارات والاستعداد لمثل هذا الوباء العالمي. ويتواصل العمل على محاولة إنتاج لقاح على قدم وساق. ودخلت بعض اللقاحات المقترحة بالفعل مرحلة التجارب على البشر بعد اجتياز الاختبارات على الحيوانات. لكن من المتوقع أن يستغرق الأمر أكثر من عام. وتُصنع اللقاحات من فيروسات أو بكتيريا (مُضعّفة) أو أجزاء صغيرة منها. يُعرّض الجهاز المناعي للجسم لها، فتتعرف أنظمته الدفاعية عليها بوصفها أجساما غريبة تغزو الجسم وتتعلم كيفية مقاومتها والقضاء عليها. وفي أعقاب ذلك، إذا تعرض الجسم إلى إصابة حقيقية من النوع نفسه، فهو يعرف كيفية التصدي لها والقضاء عليها. وإذا نجحت عملية تطوير اللقاح فسيكون هناك تجهيز محدود له في المراحل الأولية على الأقل، لذا من المهم أن يكون هناك جدول أولويات في توزيعه. ومن المتوقع أن يكون العاملون في قطاع الرعاية الصحية، وهم معرضون للاتصال المباشر مع المرضى المصابين بالفيروس، في مقدمة القائمة. كما ستُمنح الأولوية لكبار السن، الذين يعتبرون أحد فئات المجتمع المهددة أكثر من غيرها، حيث أن غالبية حالات الوفاة التي يسببها الفيروس كانت لأشخاص مسنين. ويقي اللقاح من الإصابة بالمرض، لكن أفضل طريقة وقاية في الوقت الراهن هي النظافة والتعقيم. وفي حالة الإصابة، تكون الأعراض معتدلة بالنسبة لمعظم الناس ويمكن علاجها في المنزل بالتزام الراحة ومسكن الباراسيتمول وشرب الكثير من السوائل. ولكن قد تتطور لدى بعض المصابين حالات أكثر شدة من المرض عندها يصبح لزاما علاجهم في المستشفى.

Марттын орто ченинде Би-Би-Синин медицина боюнча кабарчысы Жеймс Галлахер Covid-19 вирусуна каршы вакцинанын бир нече варианттары иштелип чыгып, сыноо үчүн жаныбарларга колдонулуп баштаганын билдирген эле. Эгерде тесттер ийгиликтүү болсо, аны адамга сынап көрүү ушул жылы эле өткөрүлөт. Окумуштуулардын аракетин дүйнөдө коронавирустун бир нече түрү бар экени бир топ татаалдаштыруусу мүмкүн. Ошол эле маалда британдык алдыңкы окумуштуулардын бири Жереми Фаррар "айрым кишилердин анализдери экинчи жолу Covid-19 вирусуна кабылганын көрсөтүп жатканы - бул дагы вакцинанын иштеп чыгууну таталдаштырган фактор болуп калат" деп айтты. Анын айтымында, Түштүк Кореяда 100 чамалуу бейтапта ушундай болгон. Бул кишилер экинчи ирет дагы жуктуруп алганбы же вирус канда активдүү бойдон кала береби? Окумуштуулар азырынча буга жооп таба элек. Вакцина иштеп чыгуу үчүн дүйнө жүзү боюнча окумуштуулар аракет кылууда Microsoft компаниясынын негиздөөчүсү кайрымдуулук фонду аркылуу Covid-19 вирусуна каршы вакцина иштеп чыгууну каржылап жаткандардын бири. Билл Гейтс глобалдык пандемия тууралуу мурда эле эскерткенин айтат. "Мен жана медицина тармагындагы эксперттер пандемия адамзат качандыр бир туш болгон ири катастрофа болуп калышы мүмкүн экенин мурда эле эскертип келгенбиз,-деди Гейтс Би-Би-Си менен маегинде. - 2015-жылы эле коркунуч тууралуу Жаңы Англиядагы билдирүүмдө айтып өткөм". "Эпидемиядан сактануу үчүн жетиштүү каражат бөлө алган жокпуз. Ооба, эпидемияга каршы коалиция түзүп (CEPI), жаңы вакцина иштеп чыгууга мүмкүн болду. Бирок биз болгону жумуштун 5 эле пайызга жакынын аткара алдык". Гейтстин айтымында, көп өлкөлөр буга маани да бербей коюшту жана "эч ким буга даярдык көргөн жок". Марттын ортосунда АКШда коронавируска каршы вакцина сыноодон өтүп жатканы тууралуу кабарланган. Бирок эксперттер сыноо ийгиликтүү болгон күндө да, жалпыга жеткиликтүү болуп даярдалышына бир жарым жыл кетет деп эскерткен эле. (AbA)


نشطاء في مونتريال الكندية أسقطوا تمثالا لأول رئيس وزراء كندي السير جون ماكدونالد ونشر مقطع فيديو لحظة قطع رأس التمثال وسقوطه على الرصيف القريب. وأدان رئيس حكومة إقليم كيبيك ذلك ووصفه بأنه تصرف "غير مقبول". وقال فرانسوا ليغولت رئيس حكومة إقليم كيبيك: "إن تدمير جزء من تاريخنا ليس هو الحل". وذكرت محطة سي بي سي الكندية أنه لم يعتقل احد بسبب ذلك. مواضيع قد تهمك نهاية ماذا فعل ماكدونالد؟ وكان ماكدونالد رئيسا لوزراء كندا لمدة 19 عاما في الستينيات والتسعينيات من القرن التاسع عشر وهو معروف بسياساته الخاصة ببناء الأمة، لكنه وضع أيضا نظام المدارس الداخلية. فعلى مدار ما يزيد عن قرن وتحديدا بين عامي 1863 و1996 انتزع النظام بالقوة ما لا يقل عن 150 ألف طفل من أبناء السكان الأصليين من منازلهم وأرسلهم إلى مدارس داخلية تمولها الدولة حيث تعرض العديد من الأطفال للعنف الجسدي ومات بعضهم، ومنعوا من التحدث بلغتهم أو ممارسة ثقافتهم. أطفال من السكان الأصليين في مدرسة داخلية في كندا عام 1950 وكانت الحكومة الفيدرالية قد أقرت بحدوث انتهاكات لطلاب تلك المدارس في عام 1998. وفي أكتوبر/ تشرين الأول الماضي تم كشف النقاب عن أسماء 2800 طفل توفوا في تلك المدارس الداخلية عندما كشف المركز الوطني للحقيقة والمصالحة، بالشراكة مع شبكة تلفزيون السكان الأصليين، عن سجل تذكاري وطني، وكتبت جميع الأسماء البالغ عددها 2800 على لفيفة حمراء بلغ طولها 50 مترا. وكانت الحكومة الكندية قد أقامت 130 مدرسة داخلية في عدد من المناطق النائية لاستقطاب السكان الأصليين في البلاد ودمجهم في المجتمع. ولكن الآلاف من هؤلاء الأشخاص قالوا إنهم تعرضوا لإيذاء جسدي وجنسي على مدى عقود من الزمان. وكان دوام التلاميذ في المدارس إجباريا، وجرى انتزاع الأطفال من أسرهم، كما منعوا من التحدث بلغة السكان الأصليين في كندا. كما روى أولئك الذين أُلحقوا بها ذكرياتهم عن تعرضهم للضرب عندما كانوا يتكلمون لغاتهم الأصلية وفقدانهم الصلة بآبائهم وثقافتهم. في أكتوبر الماضي تم كشف النقاب عن أسماء 2800 طفل توفوا في تلك المدارس الداخلية ومنذ عام 2007 توصلت الحكومة الكندية لتسويات مع الآلاف من الناجين الأحياء، ودفعت أكثر 2.3 مليار دولار تعويضات، فيما تعتبر أكبر تسوية دعاوى جماعية في التاريخ الكندي. وكان 15 ألف مواطن كندي من هؤلاء المتضررين قد رفعوا دعاوى قضائية ضد الجهتين المسؤولتين عن تلك المدارس في كندا وهما الحكومة والكنيسة. وفي عام 2008 وجه رئيس الوزراء الكندي آنذاك ستيفن هاربر اعتذارا باسم الشعب الكندي، بينما عبر البابا بنديكت في السنة التي تلتها عن أسف الكنيسة "بسبب سلوك بعض أعضائها". وتقول جماعات الدفاع عن السكان الأصليين إن هذا النظام هو من بين الأسباب لظاهرة إدمان الكحول والمخدرات بين السكان الأصليين. وأطلق تقرير حكومي في عام 2015 على هذه الممارسة "إبادة ثقافية". وفي عام 2017 طالب رئيس الوزراء الكندي جاستن ترودو البابا فرانسيس بابا الفاتيكان بالاعتذار بسبب دور الكنيسة الكاثوليكية في نظام المدارس الداخلية. وكانت لجنة "الحقيقة والمصالحة" في كندا قد طالبت باعتذار البابا كجزء من عملية لمداواة الناجين. وفي السنوات الأخيرة، جعلت الحكومة الكندية المصالحة مع السكان الأصليين على رأس أولوياتها. "تصرف غير مقبول" وغرد رئيس وزراء كيبيك فرانسوا ليغولت على موقع التواصل الاجتماعي تويتر قائلا: "مهما كان ما قد يظنه المرء في جون إيه ماكدونالد، فإن تدمير نصب تذكاري بهذه الطريقة تصرف غير مقبول. يجب أن نحارب العنصرية، لكن تدمير أجزاء من تاريخنا ليس هو الحل، ولا مكان للتخريب في ديمقراطيتنا، ويجب استعادة التمثال ". وفي وقت سابق يوم أمس السبت خرجت مظاهرة سلمية في وسط مونتريال للمطالبة بوقف تمويل الشرطة. ووصف منشور تم توزيعه خلال المظاهرة جون ماكدونالد بأنه "من دعاة تفوق البيض الذين دبروا الإبادة الجماعية للشعوب الأصلية من خلال إنشاء نظام مدارس داخلية وحشية"، وذلك بحسب سي بي سي. وقد وجهت اتهامات لجون ماكدونالد بترك المجاعة والأمراض تفتك بالعديد من السكان الأصليين وأجبرت حكومته بعض مجتمعات السكان الأصليين على مغادرة أراضيهم التقليدية، وتم حجب الطعام عنهم حتى رضخوا وفعلوا ذلك. يذكر أن سكان كندا الأصليين، الذين يناهز عددهم 1.4 مليون نسمة ، يعانون من مستويات مرتفعة من الفقر، كما تقل معدلات أعمارهم عن المستوى العام لدى الكنديين. وقالت سي بي سي إن فاليري بلانت عمدة المدينة قد تلقت التماسا لإزالة التمثال، ولكن بسبب "تقاعسها" قررت مجموعة من النشطاء تولي زمام الأمور. ويذكر أنه تمت إزالة عدد من تماثيل القادة التاريخيين المثيرين للجدل في جميع أنحاء العالم في الأشهر الأخيرة خلال مناقشات عامة ساخنة حول كيف يجب على المجتمعات أن تتذكر القادة المرتبطين بالعبودية والإمبراطورية والعنصرية. إزالة تمثال لتاجر عبيد من أمام متحف شهير في لندن تحطيم تماثيل قادة الكونفدرالية الأمريكية وكريستوفر كولومبوس حفيدة تشرشل تقول إن تمثال جدها "قد ينبغي وضعه في المتحف" هل أزاحت احتجاجات العنصرية الغطاء عن مظالم الأقليات في اوروبا واميركا؟ ففي الولايات المتحدة، تمت إزالة تماثيل كريستوفر كولومبوس وكذلك زعماء الكونفدرالية، بينما في بريطانيا تمت إزالة النصب التذكارية لتجار العبيد البارزين. كما قام المتظاهرون البلجيكيون بتشويه تماثيل الملك ليوبولد الثاني بسبب إرثه القاتل في مستعمرته الشخصية فيما يعرف الآن بجمهورية الكونغو الديمقراطية.

Сэр Жон Макдональддын айкелин уратуу аракети 1992-жылы да болгон эле Интернетке тарап кеткен кадрларда айкелдин башы бөлүнүп, жерге кулап түшкөнү тартылган. Квебек провинциясынын өкмөт башчысы бул окуяны сынга алды. "Биздин тарыхтын бир бөлүгүн жок кылуу кырдаалдан чыгуунун жолу эмес",-деди Франсуа Лего. Канадалык маалымат каражаттары бул окуя үчүн эч ким кармалбаганын жазууда. Франсуа Лего "Твиттер" баракчасына вандализмди эч нерсе актабай деп жазды. "Жон Макдональд тууралуу ким эмне деп ойлобосун эстеликти уратуу жол берилгис нерсе. Биз расизм менен күрөшүүбүз керек, бирок эстеликти бүлүндүрүү андан чыгуунун жолу эмес. Биздин демократияда вандализмге орун жок жана эстелик кайра калыбына келтирилүүгө тийиш",-деп жазды ал. Биринчи премьер Сэр Жон А. Макдональд эгемендүү Канаданын биринчи премьер-министри болуп 1873-1891-жылдары өкмөттү башкарган. Ал өлкө тарыхында реформатор катары калган эле. Түпкүлүктүү индей калкынын балдары үчүн мектеп-интернаттарын ачуунун башында турганы белгилүү. Мындай система 100 жылдай иштеп туруп, баш-аягы 150 миңдей баланы үй-бүлөсүнөн күч менен тартып алып, мамлекеттик мектеп-интернаттарына окууга жиберишкен. Айрымдары зомбулукка кабылып, каза тапкандары да болгон. Балдарга өз тилинде сүйлөөгө жана маданиятын карманууга тыюу салынган. 2015-жылы Канаданын өкмөтү өзүнүн докладында ошол кездеги окуяларды "маданий геноцид" деп атаган эле. Макдональдды индейлер жашаган аймактардагы ачарчылык жана эпидемияга жол берген деп күнөөлөп келишет. Мунун кесепетинен көп киши жарык дүйнө менен кош айтышкан. Анын өкмөтү индей коомун ата-бабалары жашаган турактарын таштап чыгууга мажбурлаган. Көчпөй койгондоруна буйрук аткарылганча азык-түлүк берилбей, жол буулган. Эстеликтерге каршы согуш BLM ("Каралардын жашоосунун мааниси бар") кыймылы АКШда Жорж Флойддун өлүмүнөн кийин активдүү боло баштады Акыркы айларда көп өлкөлөрдө тарыхый мурасы талаштуу болгон инсандардын эстеликтери уратылган. Маселен, АКШда Христофор Колумбдун жана 1860-жылдагы жарандык согуш маалында кулчулук түзүмдү сактап калуу үчүн чыккан конфедераттардын лидерлеринин айкелдери кулатылды. Улуу Британияда кулчулук соодасына тиешеси бар делген бир катар тарыхый инсандардын эстелигин кулатышты. Мындай көрүнүштөр башка өлкөлөр дагы болду. Кулчулук соодасына аралашкан тарыхый ишмерлерди жана империялык саясат жүргүзгөндөрдү расизм менен айыптоого болобу? Дүйнө коомчулугунда мына ушундай талаштуу талкуу күчөп жатат. (AbA)


وكان حزب (فيديش) قد تمكن من تمرير الدستور الجديد في البرلمان بعد فوزه باغلبية الثلثين في الانتخابات النيابية الاخيرة. الا ان معارضي الدستور الجديد يقولون إنه يهدد الديمقراطية لأنه يزيل الضوابط والموازين التي احتواها الدستور القديم الذي سن عام 1989 عقب سقوط النظام الشيوعي. وكانت الولايات المتحدة والاتحاد الاوروبي قد طالبا ايضا بالغاء الدستور الجديد. والقى الصراع حول الدستور في المجر ضلال من الشك على المفاوضات الجارية بين الحكومة من جهة والاتحاد الاوروبي وصندوق النقد الدولي من جهة اخرى حول عقد اتفاقية تمويل جديدة تعتبر حيوية لاستعادة ثقة الاسواق. وقد شاركت عدة احزاب من الوسط ويسار الوسط في مظاهرة الامس التي شجبت رئيس الحكومة فيكتور اوربان وحملت لافتات تدين "الديكتاتورية" التي يتسم بها حكمه. ونقلت وكالة فرانس برس للانباء عن النائب الاشتراكي تيبور تشاني قوله "لقد حول فيكتور اوربان وبطانته المجر من بلد واعد الى اكثر مناطق اوروبا ظلاما." ولكن جيرجيلي جولياس، النائب عن الحزب الحاكم، وأحد الذين كتبوا الدستور، دافع عن الدستور الجديد بقوله "رغم المناكفات السياسية نعتقد انه من المهم ان يكون البرلمان المنتخب بالاقتراع الحر هو الذي سن الدستور الجديد للمرة الاولى."

Аталган мыйзам белгилүү америкалык финансист Жорж Соростун каражатына курулган Бордордук европалык университетинин (CEU) жабылышына алып келет деген тынчсыздануулар айтылууда. Виктор Орбандын өкмөтү тарабынан сунушталган мыйзам долбоору чет жерлик окуу жайлар кайсыл өлкөдө катталган болсо, ал жерде окуу имараттары болушу керектигин милдеттендирет. Ал эми Бордордук европалык университети (CEU) АКШда катталып, бирок ал жерде окуу имараттары жок. Буга чейин Венгриянын парламенти бул мыйзамды кабыл алууга макулдук берген. Депутаттардын 123ү «макул» деп добуш берип, 38 депутат каршы болгон. Би-би-синин Будапешттеги кабарчысы билдиргендей, соңку учурларда Венгрияда качкындардын укугун коргогон либералдуу уюмдарга кысым күчөп жатат. Ѳлкөдөгү Бордордук европалык университетинде (CEU) англис тилинде сабактар өткөрүлөт. Учурда 1 440 студент билим алып, алардын 335 Венгрия жарандары, ал эми калгандары чет өлкөлөрдөн келгендер. Окуу жай Орусия, Кыргызстан, Грузия, Казакстандагы университеттер менен кызматташат. Сегиз дисциплина боюнча дүйнөдөгү эң мыкты 200 окуу жайдын катарына кирет. (AbA)


قياسا على ذلك، يتساءل كثيرون عن إمكانية تراجع معدلات الإصابة بفيروس كورونا المستجد عندما يحل فصل الصيف كشأن سائر الأمراض المعدية الموسمية. ومنذ ظهوره في منتصف ديسمبر/كانون الأول، تفشي الفيروس بوتيرة متسارعة حول العالم، وسُجِّلت أعلى حالات إصابة في أوروبا والولايات المتحدة. ولوحظ أن المناطق الباردة كانت الأكثر تأثرا بالفيروس، مما دفع البعض إلى الاعتقاد بأن درجات الحرارة المرتفعة قد تؤثر على نمط انتشار الفيروس. لكن خبراء حذروا من تعليق الآمال على احتمالات تراجع حالات الإصابة بالوباء في فصل الصيف. وقد يعزى ذلك إلى أن فيروس كورونا، لا يزال جديدا ولا توجد أية أدلة بعد تؤكد أنه يتأثر بالتغيرات المناخية الموسمية. مواضيع قد تهمك نهاية لكن الدراسات التي أجريت على الفيروسات التاجية الأخرى قد تساعدنا في التنبؤ بمدى إمكانية تحول فيروس كورونا المستجد إلى مرض موسمي. الناس يعلقون آمالا على أن تتراجع معدلات الإصابة بفيروس كورونا المستجد مع ارتفاع درجات الحرارة في نصف الكرة الشمالي وأجرت كيت تيمبلتون، من مركز الأمراض المعدية بجامعة إدنبره، دراسة منذ عشر سنوات، جمعت فيها عينات لثلاثة أنواع من الفيروسات التاجية التي تسبب أمراضا تنفسية، من مرضى بالمستشفيات والعيادات في إدنبره، ولاحظت أن هذه الفيروسات تنتشر في فصل الشتاء، إذ تزداد معدلات الإصابة في الفترة بين شهر ديسمبر/كانون الأول وشهر أبريل/نيسان. وقد تدل خارطة تفشي فيروس كورونا المستجد حول العالم على أن هذا الفيروس يفضل الطقس البارد والجاف. وربط تحليل لحالات الطقس في 500 منطقة حول العالم بين معدلات الإصابة بالفيروس وبين درجات الحرارة وسرعة الرياح والرطوبة النسبية. وخلصت دراسة إلى أنه كلما ارتفعت درجات الحرارة تراجعت حالات الإصابة به. وتنبأ باحثون في دراسة لم تنشر بعد بأن تكون المناطق ذات المناخ المعتدل والبارد هي الأكثر تأثرا بتفشي فيروس كورونا المستجد وتليها المناطق القاحلة. ويرجح الباحثون في هذه الدراسة أن تكون المناطق المدارية هي الأقل تأثرا بانتشار الفيروس. واعتمد الباحثون في هذه الدراسات على نماذج محاكاة حاسوبية للتنبؤ بأنماط انتشار الفيروس المستجد على مدار السنة. غير أن أنماط انتشار الأوبئة تختلف عن أنماط انتشار الفيروسات المتوطنة الموسمية، التي تلازم البشر منذ زمن طويل. إذ بلغت حالات الإصابة بعدوى الإنفلونزا الإسبانية ذورتها عام 1918، على سبيل المثال، في فصل الصيف، بينما تنتشرالإنفلونزا الموسمية في الغالب في فصل الشتاء. وتقول جان أبرت، أستاذة مكافحة الأمراض المعدية بمعهد كارولينسكا في ستوكهولم، إن فيروس كورونا المستجد من المتوقع أن يصبح مرضا متوطنا وفي الغالب سيصبح موسميا. وثمة أسباب قادت الباحثين إلى الاعتقاد بأن فيروس كورونا المستجدّ قد يصبح موسميا. إذ تنتمي فيروسات كورونا إلى طائفة من الفيروسات تسمى الفيروسات المغلّفة، بمعنى أنها مغطاة بغشاء خارجي دهني، يعرف باسم الطبقة الدهنية المزدوجة، وتبرز منها نتوءات من البروتينات تشبه أطراف التاج، ولهذا سميت بالفيروسات التاجية. لا يوجد في الوقت الحالي إلا القليل من الدراسات التي تبحث في مدى تأثير الطقس على انتشار فيروس كورونا المستجد وتشير الأبحاث التي أجريت على الفيروسات المغلّفة إلى أن هذا الغشاء الدهني يجعل الفيروسات أكثر تأثرا بالحرارة مقارنة بغيرها غير المغلفة. فهذه الطبقة الدهنية تتجمد في الطقس البارد، كتجمُد الدهون المتساقطة من اللحم بعد تبريدها، وتقسو وتتحول إلى ما يشبه المطاط لتحمي الفيروس لوقت أطول عندما يكون خارج الجسم ولهذا تستجيب معظم الفيروسات المغلفة للتغيرات الموسمية. وأشارت دراسة إلى أن فيروس كورونا المستجد قد يبقى على قيد الحياة لما يصل إلى 72 ساعة على الأسطح الصلبة، كالبلاستيك والحديد، تحت درجة حرارة تتراوح بين 21 و23 درجة مئوية ورطوبة نسبية 40 في المئة. وأشارت أبحاث أجريت على فيروسات تاجية أخرى إلى أنها قد تعيش لما يصل إلى 28 يوما تحت أربع درجات مئوية. ولوحظ أيضا أن فيروس كورونا المسبب لمتلازمة "سارس" يعيش لفترات أطول في الطقس البارد والجاف. إذ بقي فيروس كورونا على قيد الحياة لما يزيد على خمسة أيام على الأسطح الصلبة تحت درجة حرارة تتراوح بين 22 و25 درجة مئوية ورطوبة نسبية تتراوح بين 40 و50 في المئة. وكلما ارتفعت درجة الحرارة والرطوبة ضعفت قدرة الفيروس على البقاء ومن ثم نقل العدوى. ويقول ميغيل أراوهو، الذي يدرس آثار التغيرات البيئية على التنوع الحيوي بالمعهد الوطني للعلوم الطبيعية في مدريد، إن الطقس يؤثر على قدرة الفيروس على البقاء عندما يخرج من الجسم عبر العطس والسعال. وكلما طالت مدة بقاء الفيروس على قيد الحياة في البيئة، زادت فرص انتقاله لأشخاص آخرين وتحوله إلى وباء. ويرى أراوهو أنه إذا ثبت أن فيروس كورونا المستجد يتأثر بدرجات الحرارة والرطوبة كسائر الفيروسات التاجية، فإن ذروة تفشي الفيروس ستختلف من بلد لآخر. غير أنه يقول إن سلوكيات البشر تلعب دورا كبيرا في انتشار الفيروس، فكلما زاد عدد الأشخاص في مكان واحد زاد التلامس ومن ثم زادت احتمالات انتقال العدوى. وأثبتت دراسة أجرتها جامعة ميريلاند أن فيروس كورونا المستجد كان أكثر انتشارا في المدن والمناطق التي تراوحت درجة الحرارة فيها بين خمسة وإحدى عشرة درجة مئوية وكانت الرطوبة النسبية منخفضة. لكن دراسة أجرتها كلية الطب بجامعة هارفارد خلصت إلى أن فيروس كورونا المستجد قد يكون أقل تأثرا بالطقس مما يتوقع الكثيرون؛ إذ ظهرت حالات إصابات عديدة في المناطق المدارية رغم أن دراسات سابقة أثبتت أن معدل انتقال العدوى يتراجع في البيئات الدافئة والرطبة. وخلص الباحثون إلى أن ارتفاع درجات الحرارة والرطوبة في فصلي الربيع والصيف لن يؤدي بالضرورة إلى تراجع حالات الإصابة بفيروس كورونا المستجد ما لم يقترن بتدابير وإجراءات صحية موسعة لمنع انتقال الفيروس من شخص لآخر. الأبحاث المخبرية ونماذج المحاكاة الحاسوبية تدل على أن الطقس الدافئ والرطوبة يضعفان قدرة فيروس كورونا المستجدّ على البقاء على قيد الحياة وذلك لأن انتشار الفيروسات يعتمد على عوامل أخرى مثل سلوكيات البشر، بقدر اعتماده على البيئة. وقد تؤدي التغيرات الموسمية في سلوكيات البشر أيضا إلى تغيير معدلات انتقال العدوى. إذ يتزامن ارتفاع معدلات الإصابة بالحصبة في أوروبا، على سبيل المثال، مع انتظام التلاميذ في المدارس، وتتراجع في الأجازات. ولعبت تنقلات الصينين من بلد لآخر قبل رأس السنة الصينية القمرية وبعدها دورا كبيرا في نشر فيروس كورونا المستجد من ووهان إلى المدن المجاورة في الصين ومنها إلى أنحاء العالم. وقد يضعف الطقس أيضا جهازنا المناعي ويجعلنا أكثر عرضة للإصابة بالأمراض المعدية. إذ تقل على سبيل المثال، مستويات فيتامين "د" في الجسم في فصل الشتاء بسبب قلة تعرضنا لأشعة الشمس. وأثبتت دراسات أن مستويات فيتامين "د" في الجسم تؤثر على قدرتنا على مقاومة الأمراض المعدية. في حين أشارت دراسات أخرى إلى أن الطقس البارد يزيد عدد الخلايا المناعية التي تحمي الجسم من الأمراض المعدية. وأثبتت دراسة أن الهواء الجاف يضعف آلية التصفية المخاطية الهدبية، إذ يقلل كمية المخاط الذي يعمل كوسيلة دفاع طبيعية ضد الجراثيم والبكتيريا المسببة للأمراض. وربطت دراسة في الصين، لم تنشر بعد، بين احتمالات الموت جرّاء الإصابة بفيروس كورونا المستجد وبين حالة الطقس. إذ بحث العلماء في البيانات الخاصة بنحو 2.300 حالة وفاة في ووهان، وقارنوا بينها وبين مستويات التلوث والرطوبة ودرجة الحرارة في اليوم الذي حدثت فيه الإصابة. وخلصت الدراسة إلى أنه كلما ارتفعت درجات الحرارة ومستويات الرطوبة في الأيام التي انتقلت فيها العدوى، قلت احتمالات الموت جراء الإصابة بالفيروس. وأشارت الدراسة أيضا إلى أن التفاوت الكبير بين درجات الحرارة العظمى والصغرى، يزيد من خطورة الفيروس وقدرته على الفتك بالمصاب. ومن المستبعد أن يكتسب الكثيرون مناعة ضد فيروس كورونا المستجد ما لم يصابوا به ويتعافوا منه، وبعدها سيتحول الفيروس من وباء إلى مرض متوطن. وتقول فيتوريا كوليزا، مديرة أبحاث المعهد الفرنسي للأبحاث الصحية والطبية، إن الفيروس انتشر في البداية عبر الرحلات الجوية، لكنه بمجرد ما وصل إلى المجتمعات انتقل من شخص لآخر بواسطة المخالطة والتلامس. وقد يسهم إيقاف التلامس بين الناس في تراجع معدلات الإصابة. من المستبعد أن يختفي فيروس كورونا المستجد كليا، حتى لو تراجعت حالات الإصابة في أشهر الصيف، ومن المتوقع أن يعاود الظهور لاحقا لكن كوليزا تحذر من أنه لا يزال الوقت مبكرا لمعرفة مدى كفاية الإجراءات الجديدة التي فرضتها الحكومات للحد من انتشار الفيروس. لكنها بلا شك قد تخفض معدلات انتقال العدوى بسبب الحد من التلامس. ويشير نموذج ألبرت إلى أن أي تراجع في معدلات الإصابة في الأشهر المقبلة، سيكون مرده عوامل عديدة، أولها التدابير الوقائية مثل العزل والإغلاق العام، وارتفاع المناعة لدى السكان، والتغيرات المناخية الموسمية. لكن بعض الأدلة تشير إلى أنه من المستبعد أن يختفي فيروس كورونا المستجد تماما في أشهر الصيف، حتى لو كان يستجيب للتغيرات المناخية الموسمية. لكن تراجع معدلات الإصابة بالفيروس سيجلب مزايا عديدة. يقول ألبرت إن الإجراءات التي تتخذ لتأخير بلوغ معدلات انتقال الفيروس ذروتها تكلف البلاد خسائر اقتصادية دونما شك، لكنها ستسهم في الحد من انتشار الفيروس إلى حين دخول فصل الصيف، على أمل أن تؤثر درجات الحرارة المرتفعة على معدل انتشار الفيروس. وفي الوقت الذي تكافح فيه دول العالم للتعامل مع ارتفاع حالات الإصابة، فإن تأخير ذروة الوباء سيوفر لأنظمة الرعاية الصحية الوقت الذي تحتاجه بشدة لاتخاذ الاستعدادات اللازمة للتصدي للفيروس المستجد عندما يعاود الانتشار.

Ошондуктан көптөр COVID-19 ушундай сезондук мүнөзгө ээ болобу деп сурап жатканы жөндүү. Декабрдын орто ченинде вирус Кытайда өтө тездик менен тараган. Андан бери тез эле чек араларды кесип өтүп, АКШ менен Европаны каптады. Айрым олуттуу жайылган учурлар көбүнчө кышы суук чөлкөмдөргө мүнөздүү болду. Ошондуктан жайында пандемия төмөндөйт деген үмүт бар. Бирок көптөгөн эксперттер жайкы температура вирусту өлтүрөт деп айтууга эрте деп эскертүүдө. Мындай этияттыктын дагы жөнү бар. COVID-19 (эми аны расмий түрдө SARS-CoV-2 деп аташууда) изилдөөчүлөр үчүн жаңы нерсе. Окумуштууларда вирустун активдүүлүгү сезон сайын өзгөрүп турат дегенге статистикалык аныктамалар жок. Буга өтө окшош SARS вирусун 2003-жылы ооздуктоого мүмкүн болгон. Ошол себептүү ага жыл мезгилдери кандай таасир тийгизери тууралуу маалыматтар өтө аз. Деген менен буга чейин кишиге жуккан башка коронавирустар COVID-19 сезондук оору болуп калабы дегенге жооп табууга жардам берет. Көптөр жай келсе, коронавирустун жайылышы токтойт деп ишенүүдө 10 жыл мурун Эдинбург университетинин инфекциялык ооруларды изилдөө борборунун иликтөөсүндө, коронавирустун үч түрү (баары дем алуу органдары сезгенген бейтаптан алынган) "сезондук мүнөзгө ээ экенин" көрсөткөн. Декабардан тарта апрелге чейин күчөйт. Ушундай эле мүнөз гриппке деле тишелүү эмеспи. Көбүнчө иммундук системасы төмөн кишилерге жуккан төртүнчү коронавирус тууралуу так айтууга кыйын болгон. Ал эми COVID-19 сезон менен козголо турган вирус болуп калышы дагы мүмкүн. Дүйнөгө тарашынан улам вирус кургак жана суук шартта тез жайылат деп болжоого болот. Азырынча жарыялана эле аналитикалык изилдөөдө коронавирус тарап жаткан дүйнөдөгү 500 аймактын аба-ырайы салыштырылган. Анда вирустун жайылышы менен температура, шамалдын ылдамдыгы, нымдуулук ортосунда байланыштар бар. Жаңы коронавируска аба-ырайы кандай таасир тийгизери тууралуу бир нече иликтөөлөр бар. Дагы бир жарыялана элек иликтөөнү карап көргөнүбүздө, жогорку температурада COVID-19 аз жайылганы көрсөтүлөт. Албетте, кеп бир гана аба-ырайында эмес экенин дагы эстен чыгарбоого тийишпиз. Вирустун сезондук акивдүүлүгү тууралуу конкреттүү маалыматтар жок болсо дагы окумуштуулар компьютердик моделге таянууда. Адатта пандемия эч кандай сезондук схемаларга баш ийбейт. Маселен, 1918-20-жылдардагы "испанка" тумоосу жай айында чыккан. "Эртеби же кечпи COVID-19 эндемиялык оору болуп калышы дагы мүмкүн деп болжоп жатабыз,- дейт вирусолог Ян Альберт (Швеция). - Эгерде анда сезондук мүнөз байкалбаса, таң калыштуу болот, албетте. Бирок анын жайылышынын сезондук мүнөзү пандемия кырдаалына чейин өсүп кетеби деген чоң суроо. Биз азырынча муну билбейбиз, бирок бул тууралуу дагы ойлонуу керек". Изилдөөлөр SARS-Cov-2 сыртта, айталы болот, пластик сыяктуу буюмдарда 21-23 градуста жана 40 пайыз нымдуулукта 72 сааттан көп жашай аларын көрсөттү. Башка температурада жана нымдуулукта вирус өзүн кандай алып жүрөрүн дагы изилдөө керек. Коронавирустун башка түрлөрү Цельсия боюнча 4 градус температурада 28 күнгө чейин жашай алары белгилүү болгон. Лабораториялык жана компьютердик изилдөөлөр жаңы коронавирустун организмден тышкары ысык жана нымдуу шартта жашап кетиши кыйын болорун көрсөтүүдө COVID-19 вирусунун "жакын тууганы" SARS дагы кургак жана суук шартта өзүн жакшы сезген. Температура менен нымдуулук канчалык жогору болгон сайын вирустун өмүрү дагы кыскара берет. "Бул жерде климаттын ролу жөнүндө айтканда, организмден сырткары жердеги вирустун стабилдүүлүгүнө таасир этет. Маселен, чүчкүрүп-бышкырган учурда абага чачыраган болсо",-деп түшүндүрөт айлана-чөйрөнүн өзгөрүшүнүн биологиялык көп түрдүүлүккө таасири тууралуу изилдеп жүргөн Мигель Ароухо. "Организмден сырткары вирус канчалык стабилдүүлүгүн сактай алса, анын кишилерге жугуу мүмкүнчүлүгү ошончо көп болуп, эпидемияны жаратат",-дейт эксперт. Мэриленд университетинин (АКШ) изилдөөсү вирус Цельсия боюнча орточо температура 5 жана 11 градус болгон шаарлар менен аймактарга тез жайылганын көрсөттү. Бирок тропикте деле оору жуктурган учурлар көп катталууда. Вирустун Азияга тарашы боюнча жакында эле Гарвард медициналык мектебинин адистери жарыялаган анализде, пандемиялык коронавирус аба-ырайынын шарттарына анчейин деле сезимтал эмес деп айтылат. Ошондуктан изилдөөчүлөр вирусту саламаттыкты сактоо тармагын күчөтүү аркылуу гана жеңүүгө чакырган. Кеп эми вирустун тарашында болуп жатат. COVID-19 сыяктуу илдеттердин тарашы жана анын тароо ылдамдыгы кайсыл мезгил болбосун кишилердин жүрүм-турумунан көз каранды. Маселен, Европада кызамыктын тарашы адатта окуу жылына туура келет. Ооругандар саны жай мезгилинде, окуучулар бири-биринен алыстаган учурда азаят. Ухандан дүрт эткен COVID-19 Кытай жаңы жылынын алдындагы миграциянын укмуш жанданган мезгилине туура келип калды. COVID-19 кайсыл бир деңгээлде сезондук белгилери болгон күндө дагы жайында толук жоголуп кетиши күмөн "Экинчи толкуну жүрсө, таң калбайт элем" Кытайлык окумуштуулар Ухандагы COVID-19 вирусунан каза тапкан 2300 учурду иликтеп, бейтаптар өлгөн күндөгү абанын нымдуулугу, температурасы менен байланыштырып көрүшкөн. Бул иликтөө илимий журналдарга жарыяланган жок. Бирок температура жана нымдуулук жогору болгон күндөрү өлүм аз болгон экен. Бул изилдөө дагы болгону компьютердик модел аркылуу ишке ашып, ошого негизделгенин эстен чыгарбоо керек. Пандемияга алып келген вируска кабылган кишиде иммунитет болуп калат деген дагы күмөндүү. Кишилердин бири-бири менен байланыштарынын азайышы вирустун жайылуу темпин токтотот. Өкмөттөр дал мына ушуга жетүү үчүн аба каттамдарын токтотуп, чек араларын жаап, карантин чараларына барууда. "Азырынча COVID-19 сезондук болот дегенге эч кандай далилдер жок. Бул жерде кишилердин жүрүм-туруму негизги ролду ойношу мүмкүн", -дейт адистер. Эгерде COVID-19 катталган учурлар алдыдагы айларда төмөндөгөн болсо, ага бир нече себеп бар. Шаарларды н карантинге жабылышы, изоляция ж.б. (AbA) Макала кыскартуулар менен сунушталды. Түп нускасын англис тилинде BBC Future сайтынан окуңуз.


وردّ الرئيس السوري بشار الأسد باتهام الولايات المتحدة بـ "سرقة نفط" بلاده. وقالت روسيا، الداعم الأساسي للرئيس الأسد، إن ذلك يُسمّى "لصوصية دولية". مَن إذن يسيطر حاليا على ما تنتجه سوريا من نفط، ومَن يتربح منه؟ قوى كبرى تتنازع السيطرة أعلنت الولايات المتحدة انسحاب قواتها من الشمال السوري في أكتوبر/تشرين الأول، لكنها قالت حينئذ إنها ستبقي على نحو 500 جندي لحماية منشآت نفطية، جنبا إلى جنب مع قوات ذات قيادة كردية هي الآن المستفيد الرئيسي من الإنتاج النفطي هناك. وقال وزير الدفاع الأمريكي مارك إسبر إن قوات بلاده تعسكر هناك لحماية المنشآت النفطية ليس فقط من مقاتلي تنظيم الدولة الإسلامية ولكن أيضا من قوات روسية والقوات الحكومية السورية. مواضيع قد تهمك نهاية من جانبها، تعمل القوات الروسية على مساعدة السوريين في استعادة السيطرة على المنتَج النفطي فضلا عن مراقبة هذه المنشآت. ووقّع البلدان اتفاقية تعاون في مجال الطاقة عام 2018 تمنح موسكو حقوقا حصرية لإعادة بناء قطاع النفط والغاز السوري. هذا هو السياق الذي أعلن فيه الرئيس ترامب رغبته في الاستفادة من النفط الذي تدافع عنه قواته. ما مقدار النفط الذي تنتجه سوريا؟ يعتبر قطاع النفط والغاز أحد الروافد الرئيسية لإيرادات الحكومة السورية رغم قلة احتياطياتها في هذا القطاع مقارنة بدول أخرى في الشرق الأوسط. وبحسب التقديرات، فإن سوريا أنتجت في عام 2018 نحو 2.5 مليار برميل من احيتاطيها النفطي، مقارنة بـ 297 مليار برميل أنتجته السعودية، و155 مليار برميل في إيران، و147 مليار برميل في العراق. وتتركز حقول النفط في محافظة دير الزور، شرقي سوريا، بالقرب من الحدود العراقية، وفي محافظة الحسكة شمال شرقي البلاد. لكن إنتاج سوريا النفطي تعرض للانهيار منذ بداية الصراع عام 2011. وفي عام 2008 كانت سوريا تنتج 406 آلاف برميل يوميا، بحسب الاستعراض الإحصائي للطاقة العالمية سنة 2019 الذي أعدّته شركة بريتيش بتروليوم. وفي عام 2011 تراجع إنتاج سوريا النفطي إلى 353 ألف برميل يوميا، واستمر مسلسل التراجع ليصل إلى 24 ألف برميل يوميا بحلول عام 2018 - بنسبة تخطت 90 في المئة من الإنتاج. دمشق لم تعد مسيطرة فقدت الحكومة السورية السيطرة على معظم حقول النفط في البلاد لصالح جماعات المعارضة السورية ثم بعد ذلك للدولة الإسلامية، مع تصاعد وتيرة الحرب الأهلية. وبقدوم عام 2014 كان تنظيم الدولة الإسلامية قد بسط سيطرته على معظم حقول النفط شرقي سوريا، بما في ذلك حقل العمَر في دير الزور، والذي يُعدّ الأضخم في البلاد. وباتت مبيعات النفط تمثل أحد أكبر موارد الدخل لمسلّحي التنظيم؛ إذ كانت تدرّ دخلا يناهز 40 مليون دولار شهريا عام 2015، بحسب وزارة الدفاع الأمريكية. وفي عام 2017 فقد تنظيم الدولة سيطرته على حقول النفط السورية التي كانت في قبضته لتبيت في أيدي قوات ذات قيادة كردية مدعومة أمريكيا هي قوات سوريا الديمقراطية. وكانت حقول النفط السورية قد تعرضت لأضرار جسيمة جرّاء غارة جوية أمريكية كانت تستهدف قطع أحد موارد الدخل الرئيسية للتنظيم. كما دمّر مسلحو التنظيم جانبا كبيرا من البنية التحتية النفطية عندما بات واضحا أن الحقول ستسقط في أيدي قوات كردية. القوات الكردية لا تزال تستفيد من إيرادات النفط في عام 2017، بدأت قوات سوريا الديمقراطية ذات القيادة الكردية في السيطرة على حقول النفط الرئيسية شمال شرقي سوريا وعلى طول شاطئ الفرات، من أيدي مسلحي التنظيم. إيرادات النفط ساعدت القوات الكردية التي استعانت بها في شراء أسلحة فضلا عن إدارة شؤون المدنيين واستطاعت هذه القوات إصلاح بعض الأضرار التي كانت قد لحقت بالبنية التحتية للحقول النفطية لتعاود الإنتاج جزئيا. وكان مساعد وزير الدفاع الأمريكي، جوناثان هوفمن، قال مؤخرا إن "العائد من حقول النفط لا يذهب إلى الولايات المتحدة؛ إنما يذهب إلى قوات سوريا الديمقراطية". وقال شارلز ليستر، زميل معهد الشرق الأوسط، إن "قوات سوريا الديمقراطية وتحالف من القبائل في شرق سوريا يبسطون سيطرتهم الآن على نحو 70 في المئة من موارد النفط السوري وعلى عدد من منشآت الغاز المهمة". وأضاف ليستر: "وعلى الرغم من أن معدلات إنتاج هذه المنشآت أقل بكثير عما كانت عليه قبل الحرب فإنها لا تزال تمثل مصدرا مهما من مصادر الدخل لدى قوات سوريا الديمقراطية". وعلى الرغم من أن الهجوم التركي في شمال سوريا تمخّض عن خسارة القوات الكردية مساحات شاسعة من الأرض، إلا إن حقول النفط شرقي الفرات لا تزال تحت سيطرة قوات سوريا الديمقراطية. وتستميت حكومة الرئيس الأسد في الوصول إلى حقولها النفطية التي بدونها تظل في حاجة إلى استيراد كميات كبرى من الخارج. لكن، وفي ظل عقوبات صارمة من أمريكا ومن الاتحاد الأوروبي، تواجه دمشق صعوبة جمة على هذا الصعيد. وتعتبر إيران هي المزوّد الرئيسي لسوريا بالنفط، لكن ذلك الدعم الإيراني يواجه تقييدا بعقوبات أمريكية أكثر صرامة على أي شركة أو دولة تتعامل تجاريا مع سوريا.

Президент Башар Асад болсо Вашингтон Сириянын мунайын "уурдап жатат" деп айыптады. Орусия АКШнын бул кадамын "мамлекет жасаган кылмыш" деп мүнөздөгөн. Ошондо Сириянын мунай өндүрүшүн ким көзөмөлдөйт жана ким пайда көрүп жатат? Чоң державалардын талашы АКШ октябрь айында америкалык аскерлер Сириянын түндүгүнөн чыгарылат деп жар салган. Бирок кийин Вашингтон мунай өндүргөн жайларды көзөмөлдөө үчүн беш жүзгө чукул аскери Сирияда кала турганын айтты. Учурда Сириянын түндүгүндөгү мунай өндүрүшүн күрд кошуундары көзөмөлдөп, пайда көрүп жатат. АКШнын коргоо министри Марк Эспер америкалык аскерлер мунай өндүрүштү бир гана террордук топтордон эмес, Орусия менен Сириянын аскерлеринен дагы коргойт деп айтканы бар. Сириянын армиясы Орусиянын колдоосу менен айрым мунай талааларын колго алды. Эми күрд кошуундары көзөмөлдөп жаткан өндүрүштөрдү дагы басып алууну көздөп турат. 2018-жылы Сирия менен Орусия энергетика тармагындагы кызматташтык боюнча келишимге кол койгон. Ага ылайык, Москва Сириянын мунай жана газ тармагын кайрадан бутуна тургузууга экслюзивдүү укук алган. Дал ушул себептен президент Трамп Кошмо Штаттарынын мунайга байланыштуу кызыкчылыгын ачык жарыялап жаткан сыяктуу. Сирия жылына канча мунай өндүрөт? Сириянын экономикасы мунай менен газга байланган. Жакынкы Чыгыштагы башка мамлекеттерге салыштырганда, Сириянын резервдери аз эле. 2018-жылы Сириянын 2.5 миллиард баррель мунай резерви бар болчу. Буга салыштырмалуу Сауд Арабиясынын 297 миллиард, Ирандын 155 миллиард, Ирактын 147 миллиард баррель резерви бар. Сириянын мунай талаалары өлкөнүн чыгышындагы Дайр-эз-Заур провинциясында жана Ирак менен чектеш Хасака аймагында жайгашкан. 2011-жылы жарандык согуш башталгандан бери мунай өндүрүш дээрлик токтоду. 2008-жылы Сирия күнүнө 406 миң баррель мунай өндүрчү. 2011-жылы мунай өндүрүш 353 миң баррелге түшсө, 2018-жылы 24 миң гана баррель өндүрүлгөн. Өлкөдө мунай өндүрүү 90 пайызга кыскарган. Дамаск мунай чыккан аймактарды көзөмөлдөбөйт Сириянын мунай талааларын башында оппозициячыл топтор, андан кийин өздөрүн "Ислам мамлекети" деп атаган экстремисттик топ көзөмөлгө алган. 2014-жылы "ИМ" тобу Сириянын чыгышындагы мунай талааларынын көбүн, анын ичинде Дайр-эз-Заур провинциясындагы эң чоң ал-Омар мунай кенин колго алган. АКШнын Коргоо министрлиги мунай соодасы экстремисттик топтун негизги кирешеси экенин билдирип, 2015-жылы "ИМ" айына 40 миллион доллар киреше алып турганын жарыялаган. Күрд кошуундары АКШнын колдоосу менен мунай талааларын 2017-жылы колго алган. АКШнын аба соккуларынан улам мунай өндүрүштүн көп бөлүгү талкаланган болчу. Вашингтон экстремисттердин киреше булагын токтотуу үчүн, мунай талааларын атайын бутага алган эле. Андан тышкары, аймактан чегинип жаткан экстремисттер иштеп жаткана заводдорду жардырып кетишкен. Күрд кошуундары Сириянын түндүк-чыгышындагы мунай өндүрүштү кайрадан жандантууга аракеттенүүдө Мунай өндүрүштөн пайда көрүп жаткан күрд кошуундары 2017-жылдан бери күрд кошуундары Сириянын түндүк-чыгышындагы мунай өндүрүштү кайрадан жандантууга аракеттеништи. АКШнын коргоо министринин жардамчысы Жонатан Хоффман жакында эле "мунайдан түшкөн киреше АКШга эмес, Сириянын демократиялык күчтөрүнө [күрд куралчандарга]" кетип жатканын тастыктады. "Сириянын демократиялык күчтөрү жана Сириянын чыгышындагы өнөктөш уруулар өлкөнүн мунай жана газ резервинин жетимиш пайызын көзөмөлдөйт",-дейт Жакынкы Чыгыш институтунун окумуштуусу Чарлз Листер. АКШнын аскерлери Сириянын мунай талааларын кайтарып турат Түркиянын Сириянын түндүгүндөгү аскердик операциясынан улам күрд кошуундары айрым мунай өндүрүш жайларынан чегинүүгө аргасыз болгон. Асаддын өкмөтү дагы бул мунай чыккан жерлерге жетүүнү көздөп турат. Учурда Сирия мунайдын көбүн чет өлкөдөн импорттоп жатат. Европа Биримдиги менен АКШнын санкцияларынан улам мунайды импорттоо дагы оорчулук жаратууда. (AT)