الجاسوس الروسي السابق، سيرغي سكريبل، وابنته في حالة خطيرة بالمستشفى وقد عثر على سيرغي ويوليا الأحد فاقدين للوعي في مدينة سالزبيري، ولا يزالان في حالة خطيرة بالمستشفى. وقال مساعد مفوض الشرطة، مارك راولي، إن الشرطي الذي وصل أولا إلى مكان الحادث يرقد أيضا في المستشفى وأن حالته حرجة. الشرطة البريطانية تسابق الزمن لتحديد مصدر الغاز المستخدم في تسميم الجاسوس الروسي وقد عثر على سكريبل، البالغ من العمر 66 عاما، وابنته، 33 عاما، ممددين على مقعد قرب مركز تجاري. ولكن ما هو غاز الأعصاب وما الذي يجب عمله إزاءه؟ يعد غاز الأعصاب من الغازات السامة الأكثر خطورة، إذ يشل الجهاز العصبي وجميع وظائف الجسم ويمكن أن يكون قاتلاً. غاز الأعصاب "استخدم في محاولة قتل" الجاسوس سكريبل ويدخل الغاز الجسم من الفم أو الأنف عادة، ولكن يمكن أن يتسرب من العينين أو الجلد. وأضاف راولي أن الخبراء حددوا نوع الغاز المستعمل، ولكنهم لن يكشفوا عنه في هذه المرحلة. وقال إن الشرطة "تتعامل مع الحادث على أنه محاولة قتل باستعمال غاز الأعصاب، وأن الشخصين المصابين كانا مستهدفين". وأكد أنه لا دليل على مخاطر صحية تهدد الناس في المنطقة. ويقول الدكتور ديفيد كالديكوت كبير المحاضرين بكلية الطب بالجامعة الأسترالية الوطنية:" إن غاز الأعصاب ربما يكون أخطر شيء واجهه الإنسان بعد القنبلة النووية". ما هي أنواعه المختلفة؟ والأنواع الثلاثة الأولى سوائل شفافة بدون لون أو طعم والفي إكس سائل كهرماني زيتي اللون وهو الأشد فتكا فقطرة واحدة منه على جلد إنسان تقتله في دقائق. ما الذي استخدم في هذه القضية؟ لم تؤكد الشرطة النوع المستخدم ولكن مصدرا قال لبي بي سي إنه من المرجح أنه نوع أندر من السارين والفي إكس وهما من أكثر الأنواع شهرة. أين استخدم في الماضي؟ قتل كيم جونغ نام الأخ غير الشقيق لزعيم كوريا الشمالية كيم جونغ أون بغاز الأعصاب في ماليزيا العام الماضي بعد أقل من 20 دقيقة على قيام سيدتين برش وجهه بغاز في إكس بمطار كوالالمبور عام 2017. قتل كيم جونغ نام الأخ غير الشقيق لزعيم كوريا الشمالية كيم جونغ أون بغاز الأعصاب في ماليزيا العام الماضي وتقول الأمم المتحدة إن الحكومة السورية استخدمت السارين في هجومها على الغوطة قرب دمشق عام 2013 ثم في خان شيخون في شمال غرب البلاد في أبريل/نيسان عام 2017 مما أسفر عن قتل المئات. واشنطن: بيونغيانغ اغتالت الأخ غير الشقيق لكيم جونغ-أون بغاز للأعصاب كما استخدم سائل السارين في هجوم مترو الأنفاق بالعاصمة اليابانية طوكيو عام 1995 والذي أسفر عن مقتل 13 شخصا. وعندما قتل العميل الروسي ألكسندر ليتفيننكو مسموما في لندن عام 2006 استخدم عنصر مشع، وليس غاز أعصاب، يدعى بلوتينيوم 210 في فنجان الشاي الخاص به. ما الذي يفعله غاز الأعصاب بالجسم؟ غاز الأعصاب يوقف استقبال العضلات للرسائل من الأعصاب مما يؤدي لانهيار العديد من وظائف الجسم. وهو يعمل خلال ثواني أو دقائق إذا تم استنشاقه وبدرجة أبطأ إذا تعرض الإنسان له من خلال الجلد. وتشمل الأعراض تحول العين للون الأبيض والتشنجات وسيلان اللعاب والغيبوبة وصعوبة التنفس والموت. فإذا قمت برش ذبابة بمبيد حشري ستجدها تقع على ظهرها نتيجة لسريان غاز الأعصاب. كيف يمكن استعماله؟ لأن غاز الأعصاب يجب استنشاقه أو لمسه للجلد فلابد من استعماله عن قرب مع أولئك المستهدفين. تم إغلاق مطعم زيزي القريب من موقع الهجوم الأخير ومطلوب كمية قليلة منه لإحداث تأثير فهو سام للغاية وهو ينقل في شيء محكم الإغلاق ومن ينقلونه ويستخدمونه لابد لهم من ملابس خاصة تحميهم. وتقول الدكتورة أندريا سيلا أستاذة الكيمياء في يونيفرستي كوليدج لندن إنه بسبب السمية الشديدة لغاز الأعصاب فإنه يمثل "خطرا كبيرا" على الشخص الذي ينقله. ما هو الخطر على الجمهور؟ تقول دكتور ستيلا إنه رغم السمية الشديدة فإن غاز الأعصاب ذو "خطر محدود للغاية" على الناس إذ لابد وأن تكون قريبا جدا مكي تتأثر به. ما هو العلاج؟ هناك ترياق يساعد على عكس آثار غاز الأعصاب تحتفظ به خدمات الطوارئ ولكن كلما تم تقديم الترياق بسرعة كلما كانت فرص الشفاء أفضل. ويقول البروفيسور أليستر هاي الأستاذ بجامعة ليدز إنه يمكن علاج المصابين بالأتروبين وتظهر المشكلة إذا لم يتم تقديم العلاج بسرعة. لم يتم الكشف عن المواد التي استخدمت في هجوم سالزبيري بعد من أي مواد يصنع غاز الأعصاب؟ لا يصنع من مواد يمكن عملها بالبيت فمستويات السمية به لا تسمح إلا لمؤسسات متخصصة مثل جامعة أو معمل صناعي بإنتاجه. تهديد بريطاني بالرد على روسيا إذا ثبت تورطها في واقعة الجاسوس سكريبال وكان غاز الأعصاب قد تم اكتشافه بالصدفة في ثلاثينيات القرن الماضي خلال محاولة تصنيع مبيد حشري زهيد الثمن وانتهى به الأمر في سلاح المدفعية الألمانية. وبدأت الولايات المتحدة وروسيا وبريطانيا تجارب غاز الأعصاب بعد الحرب العالمية الثانية وكان العلماء البريطانيون هم من طور غاز إكس في في خمسينيات القرن الماضي. ويرجح خبراء أن يكون غاز الأعصاب الذي استخدم في ساليزبري قد جاء من دولة. كيف يمكنك معرفة مصدره؟ ستفحص السلطات حاوية تستخدم في تسليم المواد حيث تعتبر المواد الكيماوية بمثابة منجم، وذلك بحسب دكتورة ستيلا. من هو الجاسوس البريطاني الذي جرت مبادلته بالجاسوسة الروسية "الأكثر سحرا"؟ وقالت: "من خلال المعلومات يمكن تتبع أصل المادة كما حدث في هجوم خان شيخون بسوريا." وقال هاميش دي بريتون غوردون خبير الأسلحة الكيماوية إن كل دولة تصنع السلاح الكيماوي "باختلاف طفيف" عن غيرها وذلك يساعد العلماء على تحديد مصدر المادة لأنها تحمل بصمات صانعيه".

Скрипаль 2006-жылы соттолуп, 13 жылга абакка кесилген Соода борборунда өзүн жаман сезгени үчүн 66 жаштагы эркек менен жаш кыз ооруканага жеткирилген. Соода борбору жабылып, ага жакын жайгашкан райондордо коопсуздук кызматкерлер иликтөө иштерин баштады. Химиялык затка каршы костюмдарды кийген адистер соода борборунда дезинфекция иштерин дагы жүргүздү. Скрипаль 2006-жылы чыккынчылык үчүн соттолуп, 2010-жылы эки орусиялык менен бирге мунапыс алган. Андан соң Москва айтылган чалгынчыларды АКШда кармалган орус агенттери менен алмашкан. Скрипаль Улуу Британияда жашап жаткан. Химиялык затка каршы костюмдарды кийген адистер соода борборунда дезинфекция иштерин дагы жүргүздү Скприпалдын кошуналары мурдагы чалгынчыны жакшы адам деп мүнөздөштү. Бир нече жыл мурун жубайынын көзү өтүп кеткенин айтып беришти. Окуяга күбө болгондордүн Би-Би-Сиге айтымында, алар түштөн кийин саат төрттө дүкөндүн алдында эки адам отурганын байкашкан. "Эркек киши эсин жоготуп койгондой эле сезилди. Мен убакытты карап, саат 16:10до эле мас болуп калдыбы деп таң калып койгом", -деди Солсбери аймагынын тургуну Фрейа Черч. Дарыгерлер эки күндөн бери Скрипалдын жана анын жанында жүргөн жаш кыздын өмүрүн сактап калуу үчүн күрөшүп жатат. Литвиненконун окуясына окшоштуктар бар Британиянын расмийлери бул тууралуу үн ката элек. Би-Би-Синин коопсуздук боюнча кабарчысы Гордон Кореранын айтымында, Британияда уу заттар тууралуу сөз болгондо 2006-жылы болгон Александр Литвиненконун окуясы эске келет. ФСБнын мурдагы офицери Александр Литвиненко 2006-жылы 23-ноябрында Лондондун ооруканасында 43 жашында каза тапкан. Ага чейин Литвиненко Британиядан баш паанек сураган. Кийин тергөөчүлөр ал баш паанек сураганы үчүн өлтүрүлгөн деген тыянак чыгарышты. Ошондой эле, 2016-жылы Литвиненконун ууландырылышы боюнча коомдук тергөө аны өлтүрүүнү президент Путин жактаган болушу мүмкүн деген тыянагын жарыялаган. Сергей Скрипаль деген ким? Сергей Скрипаль 1951-жылы туулган. Көп жылдар бою Орусиянын чалгын агенттигинде кызмат кылып, полковник наамына чейин жеткен. Орусиянын ММКларында Скрипаль тууралуу маалымат абдан аз. Бирок Би-Би-Синин Британиянын атайын кызматтарына жакын булагы Скрипаль десанттык күчтөрдө өзүн мыкты көрсөткөнүн айтты. Андан соң Скрипалды чалгындоо агенттиги ишке алган. 1990-жылдары Скрипаль Орусиянын чалгын агенттигинде чоң кызматты аркалап, атайын кызматка жаңы кадрларды тандоо жагында иштеген. Скрипаль Улуу Британияда жашап жаткан Орусиянын атайын кызматтары Скрипаль Британия тарапка 1995-жылы өткөн деген пикирде. 2004-жылы ФСБ Скрипалды Британиянын чалгынчылары менен кызматташканы үчүн камакка алып, ага чыккынчылык боюнча айып тагылган. Орусиянын бийлиги Скрипаль пенсияга чыкса дагы, мурдагы кесиптештеринин жардамы менен жашыруун маалыматтарды алып, Британияга өткөрүп турган деген пикирде болуп жатат. 2006-жылы Скрипаль күнөөнү мойнуна алып, Москванын аскердик соту аны 13 жылга эркинен ажыраткан. Ал аскердик наамынан дагы айрылган. Бирок 2010-жылы Скрипалды окумуштуу Игорь Сутягин менен жана дагы эки орусиялыкты кошо АКШда кармалган орус агенттери менен алмашуу чечими кабыл алынган. Кошмо Штаттарында кармалган агенттердин катарында тышкы чалгындоо кызматынын генерал-майору Михаил Васенков жана Анна Чапман бар болчу. Скрипалга мунапыс берүү боюнча документке мурдагы президент Дмитрий Медведев кол койгон. Орусиянын президенти мунапыс алуу үчүн Скрипаль жана үч орусиялык өздөрү кайрылганы айтылат. АКШ Чапман менен башка орусиялык тыңчыларды тышкы чалгындоо кызматынын мурдагы полковниги Александр Потеевдин маалыматына таянып кармашкан. Потеев мурда Орусиянын АКШдагы мыйзамсыз чалгындоо иштеринин башчысы болчу. 2010-жылы ал АКШга орусиялык тыңчылар тууралуу маалымат берип, өзү дагы Кошмо Штаттар тарапка өтүп кеткен. 2011-жылы мурдагы полковникти Орусиянын соту 25 жылга соттогон. 2016-жылы ММКалар Потеев АКШда каза тапканын маалымдашкан. Кремлдин реакциясы Президенттин басма сөз катчысы Дмитрий Песков Скрипалдын өлүмү боюнча тергөө иштеринде чогуу кызматташалы деген сунуш менен Британия тарап кайрылган жок деп маалымдады. "Каргашалуу окуя болду, бирок бизге эч кандай маалымат түшкөн жок, бизде анын себептери тууралуу информация жок, бул адам кандай иштерге аралашып жатканын билбейбиз", -деди Дмитрий Песков. Бирок Песков Москва кызматташууга даяр экенин билдирди.


وظل مارادونا شخصية مثيرة للجدل أُطلقت عليها أوصاف مختلفة ومتناقضة، فهو اللاعب المبهر والعبقري الكروي الاستثنائي، لكنه في الوقت المدمن على المخدرات وسيء السمعة الذي تلاحقه الفضائح. ويعد مارادونا أحد أكثر لاعبي كرة القدم موهبة في تاريخ اللعبة، إذ يتمتع هذا اللاعب الارجنتيني بمزواجة نادرة بين قدرات متعددة. فهو صاحب أسلوب لعب مميز ورؤية متقدة، فضلا عن اتسامه بالحيوية والسرعة في اللعب، الصفات التي تسحر مشجعيه. لكنه في الوقت نفسه أغضب جمهوره بهدفه المختلف عليه، الذي وصفه بعبارته الشهيرة بأنها "يد الرب" إذ شابته لمسة يد خفيفة، في مرمى منتخب انجلترا في بطولة العالم عام 1986، وبإدمانه لاحقا على تناول المخدرات وأزماته الشخصية التي عاشها خارج الملعب. مارادونا يحمل كأس العالم قصير وجميل وعبقري كرة مواضيع قد تهمك نهاية ولد دييغو أرماندو مارادونا قبل نحو 60 عاما في حي فقير في مدينة بوينس آيريس، وهرب من واقع الفقر في شبابه بتحوله إلى نجم كرة قدم شهير يعتبره البعض حتى أعظم من اسطورة كرة القدم البرازيلي، بيليه. سجل اللاعب الارجنتيني 259 هدفا في 491 مباراة، وتفوق على منافسه الأمريكي الجنوبي في حصيلة الأصوات التي حصل عليها في عملية الاقتراع لاختيار أعظم لاعب في القرن العشرين، قبل أن يغير اتحاد كرة القدم الدولي (فيفا) قواعد التصويت ويخلص إلى تكريم اللاعبين معا. وأظهر مارادونا قدرات استثنائية منذ مراهقته عندما لعب مع فرق الناشئين والشباب، ابتدأها باللعب مع نادي أستريلا روجا ثم فريق نادي أرجنتينوس جونيورز، قبل أن يتقدم لاحتراف اللعب عالميا وهو بعمر 16 عاما و 120 يوما، حيث لعب أول مباراة دولية له مع منتخب الإرجنتين ضد منتخب المجر. لا يبدو مارادونا في صوة الرياضي المثالية؛ فهو قصير وبدين نسبيا ولا يتجاوز طوله خمسة أقدام وخمس بوصات، بيد أن مهاراته الفائقة في اللعب وخفة حركته وقدرته على المراوغة والانسلال بين اللاعبين وسيطرته على الكرة وتمريراته الناجحة، كلها مهارات تعوض وتغطي على نقص السرعة والوزن الزائد نسبيا. وإذا كان مارادونا بارعا في مناورة وإشغال حلقات دفاع الخصم، إلا أنه وجد أن من الصعب عليه المراوغة وتفادي المشاكل في حياته الحقيقية. يد الرب وهدف القرن إن أهداف ماردونا الـ 34 من 92 مشاركة مع منتخب الارجنتين تحكي جانبا واحداً فقط من قصة احترافه كلاعب دولي لامع. فقد قاد منتخب بلاده إلى الفوز في بطولة العالم في عام 1986 في المكسيك، وإلى مكان في نهائي البطولة بعد أربع سنوات من هذا التاريخ. وفي جولة ربع النهائي في بطولة العالم تلك، وفي مباراة فريق بلاده مع منتخب إنكلترا وقعت حادثتان، طبع الجدل بشأنهما مجمل حياة ماردونا الكروية. كان مارادونا دائم التردد على كوبا فقد اتسمت تلك المباراة بشحنة احتكاك وتحدٍ إضافية بسبب حرب فوكلاند التي وقعت بين البلدين قبل أربع سنوات منها. وحتى الدقيقة 51 من المباراة كانت نتيجة المباراة التعادل السلبي بدون أهداف، بيد أن مارادونا قفز في مواجهة حارس المرمى بيتر شيلتون ليسجل هدفا واضعا الكرة في شبكة المنتخب الانجليزي. لكنه قال لاحقا إن الهدف جاء بفضل "جزء من ضربة رأس من مارادونا والجزء الآخر من يد الرب"، وظل هذا الهدف مثار جدل في كرة القدم تشوبه شبهة أنه جاء من لمسة يد. وبعد أربع دقائق، عاد مارادونا ليسجل ما وصف بـ "هدف القرن العشرين" عندما التقط الكرة في نصف ملعب فريقه وانطلق في هجمة ساحرة تجاوز فيها العديد من اللاعبين وليخدع حارس المرمى شيلتون مودعا الكرة في مرماه. وقال المعلق الرياضي في بي بي سي باري ديفز "يجب أن نقول أنه هدف هائل - و لا يوجد أي شك في صحته. فقد كان نتاج عبقري كرة قدم خالص". وقد تراجعت إنجلترا في البطولة بعد هذه المباراة لتتأهل الأرجنتين، ليقول مارادونا إنه كان "أكبر بكثير من فوز بمباراة، لقد كان سقوطاً للانكليز بالضربة القاضية". مارادونا والزعيم الفنزويلي الراحل هيوغو شافير أرقام قياسية حطم مارادونا الرقم القياسي العالمي في سعر انتقاله مرتين، الأولى عندما انتقل من نادي بوكا جونيورز في موطنه إلى برشلونة الإسباني في عام 1982 ( 3 مليون جنيه استرليني) وعندمت انضم إلى نادي نابولي الإيطالي بعد ذلك بعامين مقابل ( خمسة ملايين جنيه إسترليني). كان هناك أكثر من 80000 مشجع في انتظاره عندما حط بطائرة عمودية على أرض الملعب في ايطاليا. قدم أفضل عروضه الكروية في إيطاليا وحظي بتكريم الجماهير حيث فاز نابولي بلقب الدوري الايطالي عامي 1987 و 1990 وكأس الاتحاد الأوروبي عام 1989. استمر حفل الاحتفال بالانتصار الأول مدة خمسة أيام مع نزول مئات الآلاف إلى الشوارع وبات مارادونا محط الاهتمام والآمال ومحاصراً حسب قوله عندما قال "هذه مدينة رائعة لكنني بالكاد أستطيع التنفس. أريد أن أكون حرا في التجول، أنا فتى مثل أي شخص آخر". ونشأت علاقة بينه وبين عصابة المافيا كامورا بسبب إدمانه على المخدرات. وفي اعقاب خسارة بلاده امام ألمانيا في كأس العالم التي جرت في إيطاليا 1990أظهرت اختبارات تعاطيه للمنشطات مما أدى إلى إيقافه لمدة 15 شهراً عام 1991. وقاد فريق بلاده مرة أخرى ووصل نهائي كأس العالم في الولايات المتحدة في 1994 لكنه أعيد إلى بلاده بعد إخفاقه في اختبار المخدرات. بعد اختباره الإيجابي الثالث بعد ثلاث سنوات تقاعد من كرة القدم في عيد ميلاده السابع والثلاثين،لكنه ظل يعاني من المشاكل. ادمان المخدرات والكحول وحكم على مارادونا بالسجن عامين و 10 أشهر مع وقف التنفيذ بعد إدانته في إطلاق نار على الصحفيين ببندقية هوائية. وأدى تعاطيه للكوكايين وإدمان الكحول إلى العديد من المشكلات الصحية وزاد وزنه حيث وصل إلى 128 كيلو غراماً في وقت من الأوقات، وتعرض لأزمة قلبية شديدة في عام 2004 ودخل العناية المركزة. خضع لعملية جراحية في المعدة للمساعدة في القضاء على السمنة التي كان يعاني منها وتوجه إلى كوبا للاستجمام وللتغلب على مرضه. كان مارادونا يعاني من متاعب صحية خلال السنوات الأخيرة وعلى الرغم من كل هذا تم تعيين مارادونا مدرباً للمنتخب الأرجنتيني الوطني في عام 2008 وقاد الفريق إلى ربع نهائي كأس العالمبعد ذلك بعامين أن ينتهي عهده بهزيمة 4-0 أمام ألمانيا في مرحلة ربع النهائي. احتاج مارادونا إلى جراحة ترميمية على شفته بعد أن عضه أحد كلابه واقر علناً أبوته لابنه دييغو أرماندو جونيور الذي ولد من علاقة غرامية. وخير مثال على أسلوب حياته الفوضوية كان عندما حضر مباراة الأرجنتين ضد نيجيريا في كأس العالم 2018 في روسيا. فقد كشف النقاب عن لافتة تحمل صورته، ورقص مع أحد مشجعي نيجيريا وتضرغ إلى السماء قبل المباراة واحتفل بشدة عندما سجل مواطنه ليونيل ميسي هدفاً لبلاده ونام وألقى تحية مزدوجة بإصبعه الوسطى بعد هدف الأرجنتين الثاني. وأشارت بعض التقارير إلى أنه احتاج إلى علاج طبي بعد ذلك. مشين، ملهم، ممتع، عظيم، قمة كلمات تختصر شخصية مارادونا الذي عاش حياة صاخبة وحافلة.

Футболчунун мекенинде бейшембиден тарта үч күндүк аза күтүү жарыяланды. Түндөсү Буэнос-Айрестин борбордук бөлүгү кишилерге толуп, транспорт кыймылын чектөөгө туура келди. Алар бул жоготууну бирге бөлүшүү үчүн чогулган. Баш калаадагы көчөлөргө коюлган видеоэкрандарда Марадонанын мыкты голдору көрсөтүлүп, чогулгандар ага арналган ырларды ырдап турушат. Мындай массалык акциялар бүтүндөй Аргентинаны кучагына алды. Таланттуу, чуулгандуу, гениалдуу жана ачуулуу Диего Марадона. Өзүнүн кемчиликтери менен футбол жылдызына айланган талант. Диего Армандо Марадона баш калаа Буэнос-Айрестеги жакыр райондо туулуп, эр жеткен. Футбол аны жакырчылыктын сазынан сууруп чыккан. Марадона дүйнө кубогу менен, 1986-жыл Марадона эл аралык деңгээлдеги футболго 16 жашында келди. Кыска бойлуу Марадона (165 см) чапчаңдыгы, ылдамдыгы, талааны көрө билгени менен бат эле оозго алынды. "Кудайдын колу" же "кылымдын голу" Аргентинанын улуттук командасынын курамы менен Марадона 91 жолу беттешке чыгып, атаандаштарына 34 гол киргизген. Бул анын эл аралык карьерасынын чакан гана бөлүгү. 1986-жылы Мексикада өткөн чемпионатта ал командасын жеңишке жеткирген. Төрт жылдан кийин финалга алып чыкты. Бирок 1986-жылдагы чемпионаттын чейрек финалында Марадонанын футбол талаасындагы чуулгандуу жүрүшү көптөрдүн эсинде калды. Анын ачуусу чукул мүнөзү жыл өткөн сайын жашоо турмушуна кедергисин тийгизди. Анда Аргентина менен Англия беттешип жаткан. Стадион шарактап кайнап, курч эмоциялар, чыңалуу... Анткени эки өлкө ортосундагы Фолкленд аралындагы согуштан бери төрт эле жыл өткөн. Оюн талаасында командалар айгышкан күрөштү көрсөттү. Беттештин 53 минутасында, эсеп 0-0 болуп турган маалда Марадона англиялык дарбазачы Питер Шилтон менен барабар секирип топту муштуму менен дарбазага жолдогон. Кийин ал "гол Марадонанын жарым-жартылай башы жана кудайдын колу менен" киргенин айткан. Төрт минутадан кийин Марадона "кылымдын голу" деп белгилүү болгон голду киргизди. Талаанын ортосунан топту алган футболчу беш атаандашын алдап өтүп, дарбазага гол тепкен. "Наполинин" баатыры жана баңгизат Марадона "Наполи" курамында 188 беттеш өткөрүп, 81 гол киргизген Марадона клубдук оюндарда эки жолу трансфердик рекордду жаңыртты. 1982-жылы аргентиналык "Бока Хуниорстон" "Барселонага" 3 млн фунт менен өткөн. Эки жылдан кийин Марадона италиялык "Наполиге" 5 млн. фунт менен өткөн. Бул азыркы футбол үчүн күлкү келерилик акча болушу мүмкүн. Бирок ошол мезгилдеги рекорддук келишим эле. "Наполинин" стадионуна Марадона тик учак менен келип, аны 80 миң күйөрман тосуп алган. Италияда Марадона өзүнүн карьерасындагы эң жемиштүү жылдарын өткөрдү. Марадона "Каморра" кылмыш тобу менен байланыш түзүп, анын ысымы бара-бара көбүрөөк жаман жагынан айтыла баштады. Ал кокаинге көз каранды болуп калган. Аргентинанын улуттук командасынын курамы менен Марадона 91 жолу беттешке чыгып, атаандаштарына 34 гол киргизген Бир жылдан кийин, 1990-жылдагы чемпионатта Аргентина финалда ойноп, бирок Марадонанын канынан баңгизат чыгат. Аны 15 айга оюндан четтетүү чечими кабыл алынды. Төрт жылдан кийин (1994-жыл) ал кайрадан дүйнө чемпионатына кайтып келди. Бирок чемпионат ортолоп калганда Марадонанын канынан тыюу салынган эфедрин затын табышты. Баңгизатка байланыштуу үч жолку тесттин жыйынтыгы менен 1997-жылы 37 жашында футбол менен коштошту. Бирок анын чуулгандуу жүрүм-туруму өзгөргөн жок. Ал мурдагы кылмыштуу аракети үчүн - журналисттерди пневматикалык курал менен аткан деп, эки жыл шарттуу түрдө кесилди. Алкоголизм жана кокаинге берилүү анын саламаттыгынын бузулушунун негизги себеби болду. Ал салмак кошуп, бир учурда 128 кг. чейин жеткен. 2004-жылы Марадона биринчи жолу инфаркт болуп, реанимацияга түшкөн. Салмагын азайтуу үчүн операция кылдырган. Баңгизаттан арылуу үчүн Кубага барып дарыланат. Кубада Марадона бир нече ирет Фидел Кастро менен жолуккан 2008-жылы Марадонаны улуттук курама командага башкы машыктыруучу кылып дайындашат. 2010-жылы командасын чейрек финалга алып чыгып, бирок Германияга 4-0 эсебинде утулуп калышты. Андан кийин деле Марадона машыктыруучу болуп бир нече жерде иштеди. Чуулгандуу жүрүм-туруму менен басылмалардын башкы жаңылыгы болгон учурлары көп болду. (AbA)


ثيودور هول كان أصغر العلماء سِنا في مشروع منهاتن الشهير، والذي أثمر أول قنبلة نووية في العالم وبحسب وثائق وكالة المخابرات المركزية الأمريكية "سي آي أيه"، فإن التجربة السوفيتية فاجأت الحكومات الغربية، ولم يكن العملاء الأمريكيون يعتقدون أن السوفييت قادرون على إنتاج قنبلة نووية قبل عام 1953. الأكثر إثارة في هذا الأمر هو أن عالِما أمريكيا يُدعى ثيودور هول، كان هو الشخص الذي غذّى الطموحات النووية لدى موسكو بمعلومات سرية عن هذه الصناعة. وليس ثيودور هول الأمريكي الوحيد الذي سرب أسرارا نووية إلى العدو، إلا أن ما يميز قصته، هو إفلاته من العقاب. لكن، كيف تحوّل هذا العالم النووي المولود في نيويورك وخريج جامعة هارفارد إلى جاسوس؟ فجّر الاتحاد السوفييتي أولى قنابله النووية في موقع ناء لإجراء التجارب، في كازاخستان ولم يكن من قبيل المصادفة أن حملت قنبلة "RDS-1" شبها قويا بقنبلة "الرجل البدين" البلوتونية التي قذفت بها الولايات المتحدة مدينة نجازاكي اليابانية في التاسع من أغسطس/آب 1945. لقد تسربت معلومات موسعة عن تصميم القنبلة إلى السوفييت من قلب "مشروع منهاتن" (الاسم الرمزي لبرنامج الأسلحة النووية بقيادة واشنطن بالتعاون مع بريطانيا وكندا). سري للغاية كان المشروع محاطا بالسرية الشديدة؛ وبحسب وصف مجلة (لايف) عام 1945 فإنه "لم يكن هنالك أكثر من حفنة من الرجال في الدولة كلها يعرفون ما الذي يعنيه مشروع منهاتن". أحد هؤلاء الرجال كان ثيودور هول، المولود في 20 أكتوبر/تشرين الأول 1925، لأب كان يعمل في قطاع الأعمال وأم كانت ربة منزل. ونشأ هول في زمن الكساد الكبير، المليء بالصعاب على المواطن الأمريكي العادي. لكن ذلك لم يقف حجر عثرة أمام الفتى هول على صعيد النبوغ في علوم الرياضيات والفيزياء. سرقت موسكو معلومات بالغة الأهمية عن قنبلة "الرجل البدين"، وهي القنبلة البلوتونية التي قذفت بها الولايات المتحدة مدينة نجازاكي عام 1945 وفي عامه السادس عشر، حظي ثيودور بفرصة للدراسة في جامعة هارفارد التي تخرج فيها عام 1944. ولم يخفَ نبوغه الدراسي على المسؤولين الأمريكيين الذين كانوا يبحثون عن علماء للعمل على برنامجهم النووي الجديد. وأجرى ثيودور مقابلة لشغل وظيفة في مختبر لوس ألاموس الوطني شديد السرية عام 1943. رفيق حجرة شيوعي إلا أن ما لم يكن يعلمه المسؤولون الأمريكيون هو أن الفيزيائي الشاب كان قد بدأ بالفعل في مباشرة مهام وظيفة أخرى من نوع مختلف. وكان ثيودور عضوا في تنظيم طلابي ماركسي بجامعة هارفارد، وكان رفيقه في السكن الجامعي يدعى سافيل ساكس، الذي كان أبواه مهاجرين روسيين. وكان ساكس شيوعا متعصبا، وقد وُلد ونشأ في نيويورك. وكان ساكس هو الذي جنّد ثيودور هول للعمل لصالح السوفييت كجاسوس لنقل المعلومات النووية. خشي ثيودور هول مما اعتبره احتكارا أمريكيا للأسلحة النووية وفي ديسمبر/كانون الأول 1944، قام العالِم الشاب هول، بمعاونة رفيق حجرته، بإرسال ما يُعتبر أول تسريبات لأسرار نووية من لوس ألاموس - وهي عبارة عن معلومات محدثة عن صناعة القنبلة البلوتونية. وقال ثيودور هول في بيان نشرته صحيفة نيويورك تايمز عام 1997، قبل وفاته بعامين متأثرا بسرطان الكلى: "أثناء عام 1944، كان القلق يساورني بشأن خطورة احتكار أمريكا للسلاح النووي". العميل الشاب وكانت نظرية ثيودور هول هي أن حيازة الاتحاد السوفييتي أسلحة نووية أمر كفيل بإحداث توازن في القوى، وإيجاد نوع من الردع. وقال هول: "الاتحاد السوفييتي في ذلك الوقت لم يكن العدو، بل كان حليف الولايات المتحدة. وقد أظهر السوفييت بطولات في مقاتلة النازيين، وتكبدوا خسائر بشرية فادحة، وكانوا حائط صدّ حال دون سقوط حلفاء غربيين أمام الزحف النازي". مشروع منهاتن كان محاطا بسرية بالغة وبات ثيودور معروفا عند السوفييت باسم "الشاب" واضطلع بتغذية موسكو بمعلومات تقنية نوعية، لا سيما تلك المتعلقة بتفجير قنابل مصنوعة من البلوتونيوم. وكانت القنبلة التي أسقطتها الولايات المتحدة فوق مدينة نجازاكي اليابانية مصنوعة من البلوتونيوم، بخلاف تلك التي استهدفت هيروشيما، والتي كانت مصنوعة من اليورانيوم. رسائل مشفرة ربما حاربت الولايات المتحدة إلى جانب الاتحاد السوفييتي ضد العدو نفسه في الحرب العالمية الثانية، لكن ذلك لم يمنع أبدا كلا من واشنطن وموسكو من التجسس إحداهما على الأخرى. وواقِع الأمر أن مشروع أمريكا المكثف لمكافحة التجسس الذي كان يستهدف السوفييت، والمعروف باسم فينونا، بدأ أعماله في فبراير/شباط 1943. وفي ديسمبر/كانون الأول 1946، تمكّن المتخصصون في فكّ الشفرات في أمريكا من فك شفرات اتصالات من وزارة الداخلية في الاتحاد السوفييتي. وكشفت برقيات تم فك شفراتها عن وجود تجسس سوفييتي في مشروع منهاتن. اكتشفت سلطات أمريكية أن ثيودور هول تلقى اتصالا روسيا عام 1944 وكان ثيودور هول يعمل في رسالة الدكتوراة في تخصصه في جامعة شيكاغو عام 1950، عندما داهم رجال مكتب التحقيقات الفيدرالي (إف بي آي) منزله. وكان موصوفا بـ "عميل موسكو" في إحدى الرسائل المشفرة. وقبل عام من ذلك، كان جاسوسٌ آخر في مختبر لوس آلاموس، وهو ألماني يدعى كلاوس فوكس، قد ألقي القبض عليه، واعترف بدوره في إرسال أسرار نووية أمريكية إلى العدو. ومع ذلك، لم يتمكن مكتب التحقيقات الفيدرالي من انتزاع اعتراف من ثيودور هول، ولا من سافيل ساكس، الذي استجوبه هو الآخر. رحلة إلى بريطانيا إن أيا من الباحثَين لم يُسمّه أي من المتهمين الآخرين بالجاسوسية، كما لم تثمر المراقبة عن أي دليل آخر على التجسس - وكان هول شديد الحذر في اتصالاته بعد مشروع منهاتن. وعلى الرغم من وجود برقيات موسكو كدليل إدانة، إلا أن السلطات الأمريكية امتنعت عن استخدامها في المحكمة، لما سيترتب على ذلك من إعلان أنها لديها القدرة على فك شفرات رسائل السوفييت. وفي النهاية، أفلت ثيودور هول بفعلته، على خلاف آخرين ممن قضوا سنوات في السجون، أو حتى أعدموا بتُهم التجسس. ومع ذلك، ظل هاجس الأمان يطارد ثيودور وزوجته، حتى دفعه إلى التخلي عن منصبه الأكاديمي في شيكاغو وقبول وظيفة متواضعة في مستشفى في نيويورك، حتى جاء عام 1962 وتلقى ثيودور عرضا من جامعة كمبريدج وانتقل مع زوجته إلى المملكة المتحدة. ثيودور هول مات مريضا بسرطان الكلى عام 1999 وأُحيل ثيودور هول إلى التقاعد عام 1984 وتهيأ لحياة هادئة، لكن ماضيه لم ينسه وأطل برأسه في حاضره عام 1996 حينما رُفعت السرية عن برقيات اتصاله مع الروس وباتت متاحة للعامة. وحينئذ كانت كل الأدلة المعلومة عن أنشطة هول قد ماتت، ومن بينها رفيق حجرته الجامعية سافيل ساكس. أخيرا تم الكشف عنه صرّح هول لصحفيين من نيويورك تايمز قائلا: "لقد زعموا، فيما زعموا، أنني غيرتُ مجرى التاريخ. ولربما لو لم يتغير هذا المجرى لشهد العالم حربا نووية في الخمسين عاما الماضية - ولربما أُسقطت القنبلة على الصين على سبيل المثال عام 1949 أو في أوائل الخمسينيات". "حسنا، إذا كنت أنا قد منعت حدوث ذلك، فأنا أقبل التهمة". ولم تقع هجمات نووية منذ هيروشيما ونجازاكي قبل 74 عاما، وقد ذهب ثيودور هول إلى القبر وفي اعتقاده أنه أسدى صنيعا إلى العالم.

Теодор Холл атомдук "Манхэттен долбоорунда" иштеген эң жаш окумуштуу эле Батыш мамлекеттери СССРдин сыноосуна таң калган болчу. Алардын атайын кызматтары Советтер Союзу 1953-жылга чейин өзөктүк курал жасоого мүмкүнчүлүгү жок экенине ишенген. Эң кызыгы, СССР атомдук бомбага америкалык окумуштуу Теодор Холлдун жардамы менен жеткен. Ал мамлекеттик сыр деп саналган жашыруун маалыматты Совет бийлигине жөнөткөн. Советтер Союзунун маалымат берип турган башка да агенттери болгон, бирок алардын ичинен Теодор гана жоопко тартылбай, таптаза кутулуп кеткен. Анда Гарвард университетинде билим алган Теодор Холл кантип тыңчыга айланды эле жана ал кантип из жашырган? СССР биринчи атомдук бомбасын Казакстанда сынаган РДС-1 өзөктүк бомбасы АКШнын "Fat Man" же "Семиз жигит" атомдук бомбасына окшоштугу жөн жерден эмес. Дал ушул бомбаны АКШ 1945-жылы 9-августта Нагасаки шаарына таштаган. Өзөктүк куралдын дизайны "Манхэттен долбоорунан" Советтер Союзуна жеткирилип турган. АКШ, Британия менен Канада өзөктүк курал долбооруна "Манхэттен" деген каймана ат беришкен. Кийин аны "Манхэттен долбоору" деп атап калышкан. Мамлекеттик сыр Ал доордо маалыматты жашыруун кармоо абдан маанилүү болгону калетсиз. 1945-жылы жарыяланган макалада "Манхэттен долбоору" жөнүндө саналуу гана адамдар билгени айтылат. Алардын арасында Теодор Холл дагы бар болчу. 1915-жылы 20-октябрда туулган Холл Америка экономикалык кыйынчылыкка туш болгон учурда өскөн. Ага карабастан Холл математика менен физика тармагында гений болуп таанылган. Москва АКШнын "Fat Man" же "Семиз жигит" атомдук бомбасын көчүрүп алган Окумуштуу 16 жашында эле Гарвард университетине чакырылып, 1944-жылы аны ийгиликтүү бүткөн. Анын жетишкендиктерине АКШнын бийлиги көңүл бурбай койгон эмес. "Манхэттен долбоору" башталып жатканда эле Холл ишке чакырылган. 1943-жылы Теодор Холл жашыруун Лос-Аламос лабораториясында мамлекеттик сыр катары саналган "Манхэттен долбоорунда" ишин баштаган. Коммунист досу Американын атайын кызматтары бир маалыматты көз жаздымда калтырган экен. Теодор Холл Гарвардда окуп жатканда университеттин марксист уюмуна кошулган. Анын бир бөлмөдө жашаган досу Сэвил Сакс коммунизмге берилген, Орусиядан жер которгон иммигранттын уулу эле. Сакс Теодор Холлду совет агентине айлантып, өзөктүк курал боюнча жашыруун маалыматты өзү ташыган. Теодор Холл биполярдык түзүлүштө АКШнын гана кубаттуу курал кармап турганына тынчсызданган 1944-жылы декабрь айында жаш окумуштуу Лос-Аламос лабораториясынан биринчи жашыруун маалыматты совет бийлигине жеткирген. Анда атомдук бомбанын жасалышы боюнча маанилүү информация бар эле. "1944-жылы атомдук куралдын монополиясына жол берилсе, анын кесепети оор экенин көп ойлодум",-деп жазган Теодор Холл 1997-жылы New York Times гезитине. Ошондон эки жылдан кийин Холл рак илдетинен көз жумган. Окумуштуу СССР дагы өзөктүк куралга жетсе, эки тарап бири-биринен кооптонуп согушка барбайт деп ойлогон. "Ал учурда Советтер Союзу душманыбыз эмес, АКШнын өнөктөшү болчу. Алар нацисттер менен катуу кармашкан, адамдык жоготууларына карабастан согушун уланткан. Алар Батыш өлкөлөрдү дагы сактап калды десе болот",-деп жазат Холл. "Манхэттен долбоору" мамлекеттик сыр катары саналчу СССР Теодор Холлго "Жаш окумуштуу" деген каймана ат койгон. Холл совет бийлигине техология, өзгөчө бомбаны алыстан жардырууу ыкмасы жөнүндө маалымат жеткирип турган. Шифр маалымат АКШ менен СССР Экинчи дүйнөлүк согуш учурунда өнөктөш болгону менен бири-бирине тыңчылык аракеттерин токтоткон эмес. Кызыгы, Вашингтондун советтерге каршы "Венона" каймана аты менен белгилүү болгон тыңчылык аракеттери 1943-жылы февраль айында эле башталган. 1946-жылы декабрь айында АКШ НКВД колдонгон шифрдалган маалыматтын коддорун окууга жетишкен. Ошол айдан тарта СССР "Манхэттен долбооруна" тыңчылык кылганы Вашингтонго билинип калган. АКШнын расмийлери Теодор Холл 1944-жылы Совет өкүлү менен жашыруун жолукканын билип калышкан 1950-жылы Теодор Холл докторлук диссертациясын жазып жатканда Федералдык иликтөөлөр бюросу окумуштууну кармап кеткен. Шифрдалган маалыматта Москва Холлду агент катары атаган. 1949-жылы Лос-Аламос лабораториясында иштеген германиялык физик Клаус Фукс мамлекеттик сыр катары саналган маалыматты душманга өткөрүп бергенин мойнуна алган. Ал эми Теодор Холл менен Сэвил Сакс дооматтарды четке кагып, эч мойнуна албай коюшкан. Британияга болгон сапар Камакка алынган башка тыңчылар Теодор Холл менен Сэвил Сакс жөнүндө эч сөз кылган эмес. Аларды совет агенти катары көрсөткөн эч далил жок болчу. Холл "Манхэттен долбоорунан" кийин Советтер Союзу менен байланышын үзгөн. АКШнын расмийлери Москванын шифрдалган маалыматын сотто колдонуудан баш тарткан, себеби Вашингтон аны ачыкка чыгаргысы келген эмес. Холл түрмөгө отурган эмес, тыңчылык кылганы үчүн өлүм жазасына дагы тартылган жок. Ага карабастан, окумуштуу коопсуздугунан чоочулап, Чикагодон Нью-Йоркко көчүп барып, 1962-жылы Кембридж университетинде ишке киргенине байланыштуу Британияга журт которгон. Теодор Холл 1999-жылыказа болгон Окумуштуу 1984-жылы пенсияга чыгып, аялы менен тынч жашоосун уланткан. 1996-жылы Орусия мурдагы жашыруун маалыматтарды ачыктаганда Холлдун аракеттери жалпы коомчулукка белгилүү болуп калган. Бул жылдары СССР ыдырап, Холлдун тыңчылык кылганын далилдеген кишилер, анын ичинде Сэвил Сакс дагы жок эле. "Айрымдар мени тарыхты өзгөрттүң деп айтышат. Балким, тарых өзгөрбөсө, өткөн 50 жылда өзөктүк согуш болмок. Мисалы, 1949-жылы же 1950-жылдардын башында Кытайга атомдук бомба ташталмак. Эгерде мен ага тоскоолдук жаратсам, анда айыптардын баарын мойнума алам",-деген Холл New York Times гезитине берген маегинде. 74 жыл мурун Хиросима менен Нагасакиге атомдук бомба ташталгандан бери өзөктүк курал колдонула элек. Теодор Холл буга "бөгөт койгондордун бири менмин" деген ой менен дүйнөдөн кайтты.


كثفت تركيا عملياتها العسكرية ضد الدولة الإسلامية في الأسابيع الأخيرة وقالت وزارة الخارجية التركية إن مقاتلاتها بدأت في قصف أهداف تابعة لتنظيم "الدولة الإسلامية" عبر الحدود مع سوريا في وقت متأخر الجمعة. وكثفت تركيا عملياتها العسكرية ضد الدولة الإسلامية في الأسابيع الأخيرة إذ منحت للمقاتلات الأمريكية الإذن في استخدام قاعدة أنجرليك المهمة القريبة من الحدود مع سوريا. وبدأت المقاتلات الأمريكية في العمل انطلاقا من تركيا في وقت سابق من الشهر الجاري إذ تنفذ طائرات بدون طيار طلعات انطلاقا من هذه القاعدة الجوية. وقالت وزارة الخارجية التركية في بيان إن "طائراتنا المقاتلة والطائرات الحربية التي تنتمي إلى التحالف بدأت اعتبارا من البارحة مساء في تنفيذ عمليات جوية مشتركة ضد أهداف تابعة لداعش والتي تشكل تهديدا ضد أمن بلدنا". مواضيع قد تهمك نهاية وأضاف البيان قائلا "الحرب ضد هذه المنظمة الإرهابية هو أولوية بالنسبة إلى تركيا". وكثفت تركيا مشاركتها في الحرب ضد تنظيم "الدولة الإسلامية" في شهر يوليو/تموز في أعقاب تفجير انتحاري حُمِّلت الدولة المسؤولية عنه في مدينة سوروك التركية، وأدى إلى مقتل 22 شخصا. وهاجمت المقاتلات التركية يوم 24 يوليو/تموز أهدافا تابعة لتنظيم "الدولة الإسلامية" ليس بوصفها جزءا من التحالف الدولي وإنما نفذت هذه العمليات بمفردها. وتأتي الضربات الجوية التركية في أعقاب الاتفاق بين تركيا والولايات المتحدة والتي دعت تركيا إلى الانخراط بشكل كامل في الحملة الجوية ضد تنظيم "الدولة الإسلامية". ولن يعلن عن الأهداف التي استهدفتها الطائرات الحربية التركية. وكان مسلحو"الدولة الإسلامية" قد استولوا الخميس على خمس قرى من مجموعات مسلحة أخرى في شمال سوريا ثم تقدموا نحو بلدة ماريا الاستراتيجية بالقرب من الحدود التركية. وقال المرصد السوري لحقوق الإنسان المعارض ومجموعات أخرى إن تنظيم "الدولة الإسلامية" نفذ عملية انتحارية في مشارف بلدة ماريا وسط قتال ضار في المنطقة. وتقدمت "الدولة الإسلامية" في محافظة حلب بالقرب من المكان الذي اتفقت الولايات المتحدة وتركيا على إقامة منطقة آمنة فيه.

Чабуулдун алдында жайкын тургундар эвакуацияланган Өлкөнүн чыгышындагы Ирак менен чек арада айыгышкан кармаштар жүрүп жатканы кабарланууда. "Сириянын демократиялык күчтөрүнүн" өкүлү Мустафа Бали "Ассошиэйтед пресс" агенттигине "алардын алдында эң тажрыйбалуу жихадчылар каршы турганын" айткан. "Айыгышкан кармаш жүрүп жатат. Коргонуп жаткан жихадчылар өтө тажрыйбалуу. Ошондуктан кармаштын мүнөзүн элестеттүү кыйын эмес",-деди Мустафа Бали "Ассошиэйтед пресс" агенттигине. Чабуулдун алдында Мустафа Бали 20 миңдей жайкын тургун эвакуациялангандан кийин "ИМди талкалоо" башталарын жарыялаганы бар. "Сириянын демократиялык күчтөрү" президент Башар Асадга оппозиция. Мындан эки жыл мурун өздөрүн "Ислам мамлекети" атаган террордук топ Сирия менен Ирактын аймагында чоң жерлерди ээлеп алууга жетишкен эле. Бирок азыр террордук топ Ирак менен чек арадагы Дейр-эз-Зор провинциясынын чакан гана аймагын кармап турат. Акыркы айларда "Сириянын демократиялык күчтөрү" америкалык аба чабуулдарынын колдоосу менен өлкөнүн түндүк-чыгышындагы "ИМ" тобу ээлеп алган аймактарды бошотту. 2014-жылы өздөрүн "Ислам мамлекети" атаган террордук топ чоң аймакты ээлеп алгандан кийин халифат жарыялап жиберишкен. Алар көзөмөлдөп турган аймакта 7,7 млн киши жашачу. Башар Асадга оппозиция "Сириянын демократиялык күчтөрүн" 2012-жылдан бери АКШ колдоого алууда Террордук топтун акыркы коргонуусу деп айтууга болобу? Би-Би-Си Себастьян Ашер Акыркы айларда АКШ колдоого алып жаткан "Сириянын демократиялык күчтөрү" өлкөнүн түндүк-чыгышындагы "ИМ" террордук тобу ээлеп алган шаарларды, айыл-кыштактарды чоң кыйынчылыктар менен бошотту. Жихадчылардын көзөмөлүндө өтө чакан жер калды. АКШ президенти Дональд Трамп ушул аптада "ИМдин" толук талкаланганын жар салабыз деп айткан. Бул билдирүү АКШнын аскер күчтөрүн Сириядан чыгаруу боюнча чечимге жакшы үндөштү. Абу Бакр Багдадини 2014-жылдан бери эч ким көргөн эмес Бирок бул картинаны толук тартып бере албайт. Өздөрүн "Ислам мамлекети" атаган террордук топ чакан болсо да акыркы аймагын кармап турат. Алардын "уйкудагы ячейкалары" эч жакка житип кеткен жери жок. Ушундай эле кырдаал Иракка дагы мүнөздүү. Топтун согушкерлери жашыруун аракетке өтүп, диверсиялык операцияларды өткөргөнгө потенциалы жетиштүү экенин эч ким жокко чыгарбайт. Бирок барымтага алынгандардын тагдыры белгисиз. Маселен, британдык журналист Жон Кэнтлистин кабары чыкпай турат. Ошондой эле "ИМдин" лидери Абу Бакра Багдадинин өлүү же тирүү экени, ага байланышкан түшүнүксүз жагдайлар бүдөмүк бойдон кала берүүдө. Канча согушкер калды? “ИМ” тобунун согуш тилкеси: кармашка тартылган балдар БУУнун маалыматына караганда, өздөрүн "Ислам мамлекети" атаган террордук топ чоң жоготууларга учурады. Ирак менен Сирияда топтун курамында болжолу 14-18 миң согушкер бар. Алардын ичинде үч миңи чет өлкөлүк согушкер болушу мүмкүн. Өздөрүн "Ислам мамлекети" атаган террордук топтун жолун жолдоочулар Ооганстанда, Египет, Ливия, түштүк-чыгыш Азияда жана Батыш Африка өлкөлөрүндө көп. (AbA) “ИМ” тобунун мурунку мүчөлөрү Европаны көздөй качууда


أبو الغيط: لا بديل لمبادرة السلام العربية ووصف وزراء الخارجية العرب، في بيان مشترك عقب اجتماع طارئ لجامعة الدول العربية في القاهرة، بحضور جميع الأعضاء، إعلان ترامب بأنه "انتهاك خطير للقانون الدولي." وأفاد البيان بأن وزراء الخارجية أكدوا أنه "لا أثر قانونيا لهذا القرار الذي يقوض جهود تحقيق السلام ويعمق التوتر ويفجر الغضب ويهدد بدفع المنطقة إلى هاوية المزيد من العنف والفوضى وإراقة الدماء وعدم الاستقرار. وحث الأمين العام للجامعة، أحمد أبو الغيط، المجتمع الدولي على رفض قرار ترامب بشأن القدس، ودعا العالم إلى الاعتراف بدولة فلسطين. وأشار أبو الغيط إلى أن "قرار (ترامب) كشف عن مدى عزلة الموقف الأمريكي." ودعا وزير الخارجية اللبناني، جبران باسيل، الدول العربية إلى بحث فرض عقوبات اقتصادية على واشنطن لإثنائها عن تنفيذ قرارها بنقل سفارتها من تل أبيب إلى القدس. "جردها من أهليتها" ووصف وزير خارجية فلسطين، رياض المالكي، قرار ترامب بـ "خرق لرسالة الضمانات للفلسطينيين بأنها لن تقترب من القدس ولن تعترف بها عاصمة لإسرائيل". وشدد على أن القرار "يجرد الولايات المتحدة من أهليتها للعب دور في عملية السلام." ودعا وزير الخارجية العراقي العالم أجمع إلى "الاعتراف بدولة فلسطين وعاصمتها القدس الشرقية." كما شدد وزير الخارجية المصري، سامح شكري، على أن بلاده لا تعترف بأي إجراءات تترتب على إعلان ترامب. وأضاف أن اعتراف أمريكا "الأحادي منافٍ للقانون الدولي، وجرس إنذار أخير للمجتمع الدولي بأسره وللعرب والمسلمين بأن الوضع الملتهب بفلسطين يضع المنطقة بأسرها على حافة الانفجار." وجدد وزير الخارجية السعودي، عادل الجبير، من جهته، تحذير بلاده من أن أي إعلان (يتعلق بالقدس) قبل التسوية النهائية يشكل استفزازا للمسلمين." في السياق ذاته، كان الرئيس التركي رجب طيب اردوغان دعا إلى قمة لقادة دول منظمة التعاون الاسلامي في اسطنبول في 13 ديسمبر/كانون الاول. في غضون ذلك، تواصلت الاحتجاجات في القدس وعدة مدن فلسطينية، وخرجت مظاهرات غاضبة في عدة دول من بينها مصر وتركيا والأردن وتونس والصومال واليمن وماليزيا وإندونيسيا، بالإضافة إلى مظاهرة أمام السفارة الأمريكية في برلين بألمانيا. وأكّد ترامب في الوقت نفسه أن الولايات المتحدة تدعم حل الدولتين إذا أقره الإسرائيليون والفلسطينيون. وطالب ترامب وزارة الخارجية الأمريكية ببدء الاستعدادات لنقل السفارة من تل أبيب إلى القدس. وتعد القدس معضلة في صميم الصراع الإسرائيلي-الفلسطيني، إذ يعتبر الفلسطينيون أن القدس الشرقية عاصمة لدولتهم المستقبلية. وقال مسؤولون في البيت الأبيض إن قرار ترامب "اعتراف بواقع حالي وتاريخي" وليس موقفا سياسيا، وإنه لن يغير الحدود الفعلية أو السياسية للقدس.

Батыш жээгинде жана Газа тилкесинде үч күндөн бери башаламандык уланып жатат. Араб өлкөлөрүнүн лигасынын Тышкы иштер министрлеринин билдирүүсүндө, эми АКШнын чөлкөмдөгү тынчтыкка жетүүдөгү ортомчулук ролуна ишеним жоголду деп айтылган. Билдирүү жасаган 22 өлкөнүн арасында АКШнын жакын союздаштары да бар. Кайрылуу Батыш жээгинде жана Газа тилкесинде үч күндөн бери башаламандык уланып жаткан учурда жасалды. Каршылык акцияларына жүздөгөн кишилер чыгып, башалмандыктар учурунда төрт кишинин каза тапканы кабарланууда. Палестиналыктар менен израилдиктердин ортосундагы бул эң талылуу маселе боюнча АКШ ондогон жылдар нейтралдуу позицияны карманып келген эле. Иерусалимди Израилдин борбору катары таануу менен Трамп шайлоо алдындагы убадасын аткарды. Араб өлкөлөрүнүн лигасынын резолюциясы бир нече саатка уланган сүйлөшүүлөрдөн кийин макулдашылды. Аны АКШнын союздаштары Бириккен Араб Эмираттары, Сауд Арабиясы жана Иордания дагы колдоду. Буга чейин алар Трамптын чечими боюнча тынчсызданууларын дагы билдиришкен. Эмне үчүн Трамптын билдирүүсүнө өзгөчө көңүл бурулуп жатат? Иерусалимдин макамы боюнча маселе жаңжалдашкан эки тарап үчүн тең талылуу бойдон кала берүүдө. Израил көп жылдан бери эле Иерусалимди өзүнүн борбору катары санап жүрөт. Ошол эле учурда 1967-жылы Жакынкы Чыгыштагы согуштан кийин Израил тарабынан басып алынган Иерусалимдин чыгыш бөлүгүн палестиналыктар болочоктогу өлкөсүнүн борбору катары көрөт. Иерусалимде иудейлер, христиан жана мусулмандардын ыйык санаган жайлары бар. 1967-жылы Чыгыш Иерусалимди Израил басып алып, кийин 1989-жылы аннексиялаган. Бирок шаарды бир дагы өлкө Израилдин борбору катары тааныган эмес. Чыгыш Иерусалимде болжолу 330 миңдей палестиндер жана көчүрүлүп келген 200 миң чамалуу жөөттөр жашайт. 1993-жылдагы макулдашууга ылайык Иерусалимдин макамы тынчтык сүйлөшүүлөрүнүн алкагында аныкталышы керек. Бирок мындай сүйлөшүүлөр 2014-жылы туңкуюкка кептелди. Дональд Трамп өзүнүн чечими менен бул сүйлөшүүлөрдө ортомчулук кылып жаткан АКШнын ролун жокко чыгарды дейт палестиналык өкүлдөр. (AbA)


الرئاسة السورية قالت إن الأسد عاد إلى دمشق بعد لقائه بوتين وناقش الرئيسان خلال اجتماعهما الحملة العسكرية المشتركة على تنظيم "الدولة الإسلامية" في سوريا، بحسب ما قاله متحدث باسم الكرملين. وقال المتحدث، ديمتري بيسكوف، للصحفيين "جاء رئيس الجمهورية العربية السورية في زيارة عمل إلى موسكو أمس، وعقد محادثات مع الرئيس الروسي فلاديمير بوتين". في غضون ذلك، أعلن الجيش الروسي أن طائراته الحربية ضربت 83 هدفا في سوريا في الساعات الـ 24 الماضية. وقال الناطق باسم وزارة الدفاع بموسكو ايغور كوناشنيكوف إن "الطائرات الروسية في سوريا نفذت 46 طلعة قتالية ضربت خلالها 83 هدفا تعود لتنظيم الدولة الاسلامية الارهابي"، مضيفا أن الغارات وقعت في محافظات ادلب وحلب ودير الزور ودمشق وحماة. مواضيع قد تهمك نهاية وكانت روسيا قد بدأت غارات جوية في سوريا نهاية شهر سبتمبر/أيلول الماضي. وتقول موسكو إنها تستهدف تنظيم "الدولة الإسلامية" والجماعات المسلحة الأخرى التي تقاتل قوات الحكومة السورية. وقال كوناشنيكوف ايضا إن وزارة الدفاع الروسية رصدت محادثات بين قادة تنظيمي داعش وجبهة النصرة في سوريا ناقشوا فيها امكانية توحد التنظيمين لمواجهة الجيش السوري. وقالت الرئاسة السورية إن الرئيس الأسد عاد إلى دمشق عقب لقائه بوتين، وإن الزيارة كانت تلبية لدعوة من الرئيس الروسي. الرئيس الروسي وصف سوريا خلال الجتماع بالدولة الصديقة وهذه هي أول زيارة خارجية للرئيس السوري منذ اندلاع انتفاضة 2011. وقال الرئيس الروسي إنه سيعمل مع قادة القوى الكبرى في العالم على حل سلمي في سوريا. وجاء في بيان الكرملين أن الرئيس السوري قال "أود أولا التعبير عن امتناني الكبير لقيادة روسيا الاتحادية جميعها للمساعدة التي تقدمها لسوريا". وأضاف "إن لم يكن بسبب أعمالكم وقرارتكم، فإن الإرهاب الذي انتشر في المنطقة، كان يمكن أن يبتلع منطقة أكبر، وأن يتوسع على نطاق أكبر". وحيا بوتين الشعب السوري لتصديه للمتشددين "بمفردهم تقريبا"، قائلا إن الجيش السوري أحرز مؤخرا نجاحا في أرض المعركة. وزير الدفاع الروسي تعهد بمواصلة بلاده مد الدعم العسكري للحكومة السورية وأعرب بوتين عن استعداده لمساعدة سوريا - التي وصفها - بحسب بيان الكرملين - بالصديقة، عسكريا وفي العملية السياسية أيضا. وقال بوتين إن آمال موسكو في مد العون "الإيجابي في القتال" هي "إمكانية تحقيق حل طويل الأمد على أساس عملية سياسية بمشاركة كل القوى السياسية، والجماعات الدينية والعرقية". تحليل: بقلم محلل الشؤون الدبلوماسية جوناثان ماركوس تعد زيارة الأسد المفاجئة لموسكو علامة على الثقة المتنامية لدي الرئيس السوري بشار الأسد. فهو يشعر بالأمان في أن يغادر دمشق لأول مرة منذ بدء الحرب الأهلية في سوريا. وهي أيضا رمز ملموس على ثقة روسيا في الحكومة السورية الحالية. وتظهر رؤية الرئيس الأسد في موسكو أن الرئيس بوتين لا شك - في الوقت الراهن على الأقل - يعتزم تعضيد وضع الأسد. لكن الرحلة قد تشير أيضا إلى مرحلة جديدة في جهود روسيا الرامية إلى طرح خطة دبلوماسية جنبا إلى جنب التدخل العسكري في سوريا. وفي هذا أيضا إشارة إلى أن روسيا تتعامل مع الأسد، وأنه - في الوقت الراهن على الأقل - يجب أن يكون جزءا من أي حل مؤقت. وقال وزير الدفاع الروسي، سيرغي شويغو: "ستواصل روسيا مد الحكومة السورية بالدعم العسكري في قتالها لمسلحي تنظيم "الدولة الإسلامية". ونقلت عنه وكالة إنترفاكس للأنباء قوله "تقدمت قوات الحكومة السورية، مع دعمنا الجوي، من الدفاع إلى الهجوم، وحررت جزءا من أراضيها التي كانت تحت سيطرة المسلحين". وأضاف شويغو "نعتزم مواصلة توفير المساعدة للسلطات الشرعية في سوريا، وتهيئة الظروف لحل لهذا الصراع". اتصالات وفي وقت لاحق، أجرى الرئيس الروسي مكالمات هاتفية مع نظيره التركي رجب طيب اردوغان والعاهل السعودي الملك سلمان بن عبدالعزيز. وأطلع الرئيس بوتين الزعيمين على "نتائج زيارة الرئيس الأسد الى موسكو."

Андан сырткары орус өкмөтүнүн башчысы Михаил Мишустин, Федерация кеңешинин төрайымы Валентина Матвиенко жана Мамлекеттик Думанын төрагасы Вячеслав Володин менен жолугат деп кабарлады президенттин расмий сайты. Ошондой эле Орусиянын бизнес-коомчулугу, ал жакта эмгектенген кыргызстандыктар, студенттер менен жолугушмакчы. Кыргызстандын тышкы иштер министри Руслан Казакбаев иш сапар учурунда карала турган негизги маселелер тууралуу Би-Би-Сиге маек курду. Р. Казакбаев: Бул биз үчүн өтө маанилүү сапар болуп саналат. Анткени президентибиздин алгачкы иш сапары. Орусиянын президенти В.В.Путин андан соң премьер-министр М.Мишустин, В.Володин, В.Матвиенко баштаган эң жогорку жетекчилери менен жакындан таанышуу. Эң биринчи маселе - саясий мамилелер боюнча пикир алмашуу болот. Андан соң экономикалык маселеге келсек, мурунку келишимдердин аткарылышы боюнча. Кыргызстанга Евразия өнүктүрүү фондунан 100 млн доллар жеңилдетилген насыясы, ошондой эле жылына Кыргызстан үчүн жардам катары келген грантты алуу. Ошондой эле "Спутник V" вакцинасынын 500 миң дозасын алуу. Мындан сырткары келишимдерге кол коюу. Эл аралык маалымат коопсуздугу боюнча келишим бар. Ага тышкы иштер министрлери кол коёт. Айыл-чарбабыз өндүргөн жер-жемиш, эт, азык-түлүктөрдү Орусияга экспорттоо боюнча келишимге кол коюлат. Коргоо министрлери 2021-2025-жылдардагы мамилелер үчүн кол коё турган келишим бар. ЕАЭБге чыгып жаткан товарларды маркировкалоо боюнча келишимге дагы кол коюлат. Мындан башка дагы экономикалык маселелер каралат. Эң орчундууларынын бири газдын баасы. Учурда газ үчүн төлөнүп жаткан 150 доллар деген бааны төмөндөтүп, 120 мүмкүн болсо 100 долларга чейин арзандатсак, сом менен төлөгүдөй болсок деген план бар. Министрлер алдын ала кетишкен. Алар ийгиликтүү сүйлөшүүлөрдү жүргүзө алды. Ал боюнча министрлер өздөрү дагы кенен айтып берет. Кыргызстандын тышкы иштер министри Руслан Казакбаев жана Орусиянын тышкы иштер министри Сергей Лавров Би-Би-Си: Акыркы учурларда Орусия менен алака солгундай түшкөнү тууралуу айрым эксперттик пикирлер айтылууда. Бул канчалык негиздүү айтылган пикир? Р. Казакбаев: Бул пикирге кошулбайм. Биз ачык, көп тараптуу, туруктуу, мамлекетибиздин, элибиздин кызыкчылыгына карата тышкы саясатыбызды жүргүзөбүз. Биринчи кезекте стратегиялык өнөктөшүбүз - Орусия. Тил, маданият алакабыз өтө тыгыз болгон коңшуларыбыз Казакстан, Өзбекстан, Түркмөнстан, Тажикстан, жаныбыздагы стратегиялык өнөктөш маанисине ээ болгон Кытай мамлекети менен мамилелерди кеңейтип жатабыз. Мындан сырткары коопсуздук, билим берүү, жаңы технологияларды өздөштүрүүдө, демократиялык процесстерди бекемдөө жана өнүктүрүүдө АКШ, Европа Биримдигиндеги мамлекеттер менен дагы кызматташтык жүрүп жатат. Орусия менен акыркы алты айда мамиле солгундап жатабы дегенге кошула албайм. Биздин мамилелер андан дагы тереңдеп, кеңейип жатат деп айтсам болот. 10-октябрга чейин болгон кыска мөөнөттөгү саясий кризисте Орусия бийлиги, президенти В. Путиндин жана анын атайын өкүлү болуп Кыргызстанга келген Дмитрий Козактын Кыргызстандагы саясий туруктуулукту орнотууга өзгөчө салымы болду. Биз ага терең ыраазычылыгыбызды билдиребиз. Бул сөздөр шайлоодон кийин дүйнөнүн көп мамлекеттери, абройлуу эл аралык уюмдардан, чыгыш, батыш өлкөлөрүнүн жетекчилери шайлоонун таза өткөнүн белгилеп, куттукташпадыбы. Балким, ошону эске алып айрым аналитиктер ошондой божомолдорду кылышы мүмкүн. Президент Садыр Жапаров алгачкы чет элдик сапарын Орусиядан баштай турганын ант берип, кызматка киришкенге чейин эле жарыялаган Би-Би-Си: Президенттик шайлоодон кийин Казакстандын президенти К.Ж.Токаев шайлоодогу жеңиши менен Садыр Жапаровду куттуктап, телефон аркылуу жылуу пикир алышуу болгону маалым. Дал ошол сүйлөшүүдө Садыр Жапаров президент катары алгачкы расмий сапарын Казакстандан баштай турган болду деп маалымат тараган. Ак Ордонун сайты дагы муну расмий жазган эле. Азыр Казакстандагы айрым бир интернет колдонуучулар президент Садыр Жапаровдун алгачкы сапары Орусияга багытталганына көңүл бурууда. Тышкы иштер министри катары кандай түшүндүрмө берет элеңиз? Р. Казакбаев: Инауграциядан кийинки сүйлөшүүлөргө баарыбыз күбөбүз да. Орусия президенти В.Путин ага чейин эле чакырган. Орусия союздаш жана стратегиялык өнөктөш мамлекет болгондуктан алардын элчилери чакырышат. Бул адатка айланып калган. Алар биринчилерден болуп чакырган. Пандемияга байланыштуу техникалык, экономикалык, каржы жардамдары, эки тараптуу, көп тараптуу сүйлөшүүлөрдүн аткарылышы боюнча маселелер туруп калгандыктан президентибиздин биринчи сапары Орусияга деп белгиленди. Туура, Касым-Жоомарт Токаев менен телефондук сүйлөшүү болгон экен. Мен ал сүйлөшүүгө катышкан жокмун. Ал жерде Касым-Жоомарт Кемелович, биринчилерден болуп келип кетиңиз деген экен. Ошондо биринчи расмий сапарымды бир тууган казак калкыбыздан баштайбыз деген жооп болгон экен. Расмий сапар. Протоколго келсек, биринчи расмий сапар Каакстанга болот. Кудай буюрса азыр марттын башында деп так белгиленип жатат. Орусиядан келээрибиз менен Казакстанга расмий биринчи сапар болот. Дагы бир тактап кетейин, биринчи чакыруу Орусия президенти В. Путин тараптан түшкөн. Ошондой эле Касым Кемеловичти билесиздер, эл аралык масштабдагы такшалган дипломат. Биринчи расмий сапарыңыз менен бир тууган Казакстанга келип кетиңиздер деген. Ушундай чакыруу Өзбекстан президенти Шавкат Мирамоновичтин атынан дагы болгон. Буюруса кезек-кезеги менен сапарларыбызды улантабыз.


هناك مخاوف من حدوث موجة ثانية لقد كانت المرحلة الثانية من الإنفلونزا الإسبانية قبل قرن أكثر فتكا من المرحلة الأولى. لذلك، هل الموجة الثانية حتمية؟ وإلى أي مدى قد تكون سيئة؟ أولا، ما هي الموجة الثانية؟ يمكنك التفكير في الأمر مثل أمواج البحر حيث يرتفع عدد الإصابات ثم يعود مرة أخرى إلى التراجع، وكل دورة هي "موجة" واحدة من فيروس كورونا. مواضيع قد تهمك نهاية ومع ذلك، لا يوجد تعريف رسمي لها. وقال الدكتور مايك تيلديسلي، من جامعة وارويك، لبي بي سي: "إن الأمر ليس علميا بشكل خاص، فكيفية تعريف الموجة يتم بشكل اعتباطي". ويصف البعض أي ارتفاع باعتباره موجة ثانية، لكنها غالبا ما تكون موجة أولى صعبة. ويحدث هذا في بعض الولايات الأمريكية. وكي نقول إن موجة واحدة انتهت، يكون الفيروس تحت السيطرة وتتراجع الحالات بشكل كبير. ولبدء موجة ثانية، ستحتاج إلى ارتفاع مستمر في العدوى. ولا تعد نيوزيلندا، التي تعاني من حالاتها الأولى بعد 24 يوما بدون فيروس كورونا، ولا بكين التي تواجه تفشي المرض بعد 50 يوما خالية من الفيروس، في هذا الوضع. لكن بعض العلماء يجادلون بأن إيران قد بدأت في تحقيق معايير الموجة الثانية. هل ستضرب موجة ثانية بريطانيا؟ يكمن الجواب بشكل شبه كامل في القرارات التي نتخذها، وبالتالي فإن الإجابة قد تذهب في أي من الاتجاهين. يقول الدكتور تيلديسلي: "أعتقد حقا أنه يوجد في الوقت الحالي قدر كبير من عدم اليقين ولكن لأكون صريحا، فهذا أمر يثير قلقي جدا". فهذا الاحتمال مطروح بشكل واضح فالفيروس مازال موجودا، ولا يقل فتكا أو قدرة على العدوى عما كان عليه في بداية عام 2020. ويعتقد أن حوالي 5 في المئة فقط من الأشخاص في بريطانيا قد أصيبوا بالعدوى، وليس هناك ما يضمن أنهم جميعا محصنون. ويقول الدكتور آدم كوتشارسكي من مدرسة لندن للصحة العامة والطب الاستوائي: "الدليل هو أن الغالبية العظمى من الناس لا يزالون عرضة للإصابة، من حيث الجوهر إذا رفعنا جميع الإجراءات فسنعود إلى الوضع الذي كنا عليه في فبراير/ شباط الماضي، إنه يماثل تقريبا البدء من الصفر مرة أخرى". أناس يقومون بالتسوق في نوريتش بعد تخفيف قيود الإغلاق ما الذي يمكن أن يؤدي إلى موجة ثانية؟ رفع قيود الإغلاق إلى حد بعيد. فقد تسببت عمليات الإغلاق في حدوث اضطراب كبير في جميع أنحاء العالم حيث أدت إلى ضياع الوظائف والتأثير على صحة الناس وإخراج الأطفال من المدارس، ولكن تمت السيطرة على الفيروس. ويقول الدكتور كوتشارسكي: "إن اللغز النهائي هو كيفية الحفاظ على هذه السيطرة، مع تقليل الاضطراب اليومي إلى الحد الأدنى". ولا يوجد أحد متأكد بنسبة 100 في المئة إلى أي مدى يمكن تحقيق ذلك. وهذا هو السبب في رفع التدابير على مراحل ويتم إدخال طرق جديدة للسيطرة على فيروس كورونا، مثل تتبع المخالطين أو الكمامات. ويقول الدكتور كوتشارسكي: "في بريطانيا والدول المجاورة يمكن أن يحدث تفش سريع إذا تم رفع الإجراءات إلى ما بعد نقطة التحكم في العدوى". ولقد بدأ ذلك بالفعل في ألمانيا حيث أثبتت نتائج اختبار الفيروس إيجابية 650 شخصا بعد تفشي المرض في أحد المجازر. ولا يعد الأمر مشكلة كبيرة إذا كان من الممكن تحديد بؤر التفشي بسرعة حيث تفرض عمليات إغلاق محلية فيتوقف انتشار الفيروس. وخلاف ذلك، فإن تلك البؤر تساهم في موجة ثانية. وقد اضطرت كوريا الجنوبية، التي حظيت بالثناء على نطاق واسع لمعالجتها لفيروس كورونا، إلى إعادة فرض بعض القيود بسبب مثل هذه البؤر. هل ستكون الموجة الثانية مماثلة للموجة الأولى؟ سيكون خطأ ما قد وقع بشكل خطير لو حدث ذلك. كانت قيمة الرقم آر R، وهو عدد الأشخاص الذين نقل لهم كل شخص مصاب بالفيروس العدوى، 3 أشخاص في المتوسط في بداية الوباء. هذا يعني أن الفيروس كان ينتشر بسرعة، لكن سلوكنا تغير مع ممارسة التباعد الاجتماعي، فمن الصعب أن نرى وصول الرقم R إلى هذا المعدل مرة أخرى. وقال الدكتور كوتشارسكي لبي بي سي: "لن تقوم أي دولة برفع كل شيء والعودة إلى وضعها الطبيعي، وحتى الدول التي لم تتحكم في فيروس كورونا مثل البرازيل والهند لم يصل الرقم R لديهما لـ 3". وإذا بدأت الحالات في التزايد مرة أخرى، فمن المحتمل أن تكون بطيئة نسبيا. ومع ذلك، ومن الناحية النظرية يمكن أن تنتهي الموجة الثانية أكبر من الموجة الأولى لأن الكثير من الناس لا يزالون عرضة للإصابة. انتشار الفيروس كالموجة ارتفاع يعقبه انخفاض ويقول الدكتور تيلديسلي: "لكن إذا زادت الحالات مرة أخرى، فيمكننا إعادة فرض الإغلاق لقمع موجة ثانية، فهذا دائما خيار متاح لنا". متى ستحدث موجة ثانية؟ وهل يزيد الشتاء الأمور سوءا؟ يقول الدكتور كورتشارسكي إنه يمكن رؤية عمليات انتشار محلية في " الأسابيع أو الأشهر المقبلة" مع رفع الإجراءات. لكن هذا لا يعني تأكيد حصول موجة ثانية. ويقول الدكتور تيلديسلي: "إذا تم تخفيف الإجراءات بشكل كبير، فقد ينتهي بنا الأمر إلى موجة ثانية في أواخر أغسطس/آب أو أوائل سبتمبر/أيلول المقبلين". وقد يكون الشتاء وقتا حاسما حيث تنتشر فيروسات كورونا الأخرى بسهولة أكبر. فإذا كنا فقط نتحكم في الفيروس، فإن أي زيادة موسمية صغيرة يمكن أن تؤدي إلى انتشاره. ويقول البروفيسور جوناثان بال، عالم الفيروسات في جامعة نوتنغهام: "الربيع ساعدنا بلا شك، والموجة الثانية تكاد تكون حتمية خاصة مع اقترابنا من أشهر الشتاء، والتحدي الذي يواجه الحكومة هو التأكد من أن الذروة ليست كبيرة لدرجة إثقال كاهل نظام الرعاية الصحية". هل يصبح الفيروس أخف وطأة ولا يعد مشكلة بعد الآن؟ إحدى الحجج ضد نظرية الموجة الثانية القاتلة هي أن الفيروسات تصبح أقل خطورة لأنها تتطور لإصابة الناس بشكل أفضل. حتى فيروس HIV نقص المناعة المكتسبة يبدو أنه أصبح أخف وطأة. وتقول النظرية إن الفيروسات تنتشر أكثر إذا لم تقتل مضيفها وبالتالي أصبحت أخف وطأة. ويقول البروفيسور بال: "لكن هذا ليس مضمونا". وهذا أمر يحدث أيضا على مدى فترات زمنية طويلة. وبعد مرور أكثر من ستة أشهر على الوباء، لا يوجد دليل واضح على أن الفيروس قد تحور لينتشر بسهولة أكبر أو أنه بات أقل فتكا. ويضيف البروفيسور بال: "أعتقد أن الفيروس يعمل بشكل جيد للغاية في الوقت الحالي. غالبا ما يعاني الناس من عدوى خفيفة جدا أو بدون أعراض، وإذا تمكنوا من نشر العدوى، فلا يوجد سبب لتخيل أن فيروس كورونا سيصبح أخف وطأة".

Бир кылым мурун "испан тумоосунун" экинчи жапырыгы биринчисинен катуу болуп, көп кишинин өмүрүн алган. Вирусология боюнча британдык бир нече университеттер Covid-19 пандемиясынын экинчи толкун болушу мүмкүн деп эсептейт. Ал канчалык кооптуу? Экинчи толкун деген эмне? Деңиздеги толкунду элестеткиле. Вирусту жуктуруп алгандар саны өсүп, кайра азайып турат. Ар бир айлампа толкун сыяктуу келип кетет. Пандемия толкуну тууралуу илимий аныктамалар жок, дейт Англиянын Уорик университетинин инфекциялык ооруларды математикалык моделдөө боюнча адиси Майк Тилдесли. "Толкун түшүнүгү ар кандай чечмеленип жүрөт",-деди ал. Айрымдар бейтаптар саны азайып, кайра көбөйүп турган абалды толкун деп атап коюшат. АКШнын айрым штаттарында азыр ушундай абал. Биринчи толкундун бүткөнүн жар салардан мурун өлкө бийлиги вирусту толук көзөмөлгө алып, жаңы катталган учурлардын саны кескин төмөндөшү керек. Эгерде жаңы учурлар көп катталып, чоң секирик жасаганда, анан экинчи толкун тууралуу сөз кылууга болот. 24 күндүк тыныгуудан кийин Жаңы Зеландияда кайрадан жаңы учурлар каттала баштады. Бээжинде дагы 50 күн коронавирус катталбай, кайра жаңы учурлар чыгууда. Ошол эле маалда Ирандагы абалды дагы айрым окумуштуулар экинчи толкундун критерийлерине дал келет деп айтууда. Британияга экинчи толкун келеби? Мунун жообу 100 пайыз биздин чечимдерибизден көз каранды. "Менимче, биздин алдыбызда өтө чоң белгисиздик турат. Чынын айтканда, мындай абал мени катуу катуу тынчсыздандырууда",-деди Майк Тилдесли. Экинчи толкун болушу мүмкүн. Вирус мурдагыдай эле айланып жүрөт. Ал эми анын тароосу жана адам өмүрүнө коркунучу ашык-кеми жок жыл башындагыдай эле. Колдо бар маалыматтарга караганда, британдыктардын беш гана пайызы Covid-19 менен ооруду. Бирок алардын баарында иммунитет пайда болду дегенге эч кандай кепилдик жок. "Фактылар көрсөтүп тургандай, мурункудай эле калктын чоң бөлүгү оору жугузуп алуу коркунучунда турат. Эгерде биз азыр чектөө чараларынын баарынан баш тартсак, февралдагы абалга келебиз. Баарын кайрадан баштоого туура келет",-дейт окумуштуу эпидемиолог Адам Кучарски. Кандай жагдайлар экинчи толкунду жаратышы мүмкүн? Карантин чараларын өтө эле бошоңдотуу. Карантин чаралары көп нерсени үзгүлтүккө учуратты. Дүйнө боюнча жумушчу орундар кыскарып, билим берүү тармагына залакасын тийгизди, көп кишинин ден соолугун бузду. Бирок ушул жол аркылуу вирусту көзөмөлдөп калууга мүмкүн болду. Карантинди алып салгандан кийин канчалык узакка кете аларыбызды азыр эч ким так билбейт. Ушундай себептерден улам Британия чектөө чараларын акырындап, этабы менен алууда. Бирок ошол эле маалда жаңы чектөө чараларын киргизүүдө. Маселен, бет кап тагынып жүрүү, инфекция жугузгандардын байланыштарын көзөмөлдөө сыяктуу. "Британияда жана ага коңшулаш өлкөлөрдө карантинди алып салса, оору өтө тездик менен жайылып кетиши мүмкүн. Андан кийин аны көзөмөлдөөгө мүмкүн болбой калат",-деп түшүндүрдү Кучарски. Мындай абал Германияда башталып жатат. Жакында эле бул өлкөдө бир ишканадагы 640 жумушчудан коронавирус аныкталды. Эгерде өлкө бийлиги жаңы учурду дароо аныктап, алардын байланыштарын таап, көзөмөлүнө алса, вирустун андан кийинки тароосун алдын алат. Маселе ырбап кетпейт. Мындай тез чаралардын болбогону экинчи толкунду жаратат. Экинчи толкун качан болот? Кыш мезгили аны күчөтүп жибербейби? Адам Кучарскинин пикиринде карантин чаралары бошоңдогондон кийин жакынкы апталарда же айларда вирус жуктургандар көбөйүп кетиши мүмкүн. Бирок бул экинчи толкун башталды дегенди билдирбейт. Эгерде чектөө чараларын такыр эле алып салганда, августтун этеги же сентябрь башына барып экинчи толкун башталышы мүмкүн, дейт Майк Тилдесли. Вирус суук мезгилде күчөп, тез жайыла турганын эске алсак, анда кыш мезгили катаал болот. Кышында жылт эткен эле абал, айталы, аз сандагы кишиден табылган күндө дагы экинчи толкунга алып келет. Вирус коркунучтуу болуп калабы? Айрым теорияларда вирустун жайылышы акырындап басаңдайт деп айтылат. Ал тургай ВИЧ деле убакыттын өтүшү менен алсырайт. "Бирок буга эч кандай кепилдик жок. Бул айрым вирусологдордун гана "жалкоо" теориясы",-дейт профессор Жонатан Болл. Анан калса вирустун болжолдуу алсырашы өтө узакка созулган процесс болуп, көп убакытты алышы мүмкүн эмеспи. Азыркы пандемия жарым жылдан бери уланууда. Анын алсыраган белгилери байкалган жок. (АbA)


وبات الحديث عن الوباء والفيروس المسبب له مهيمنا على وسائل الإعلام والتواصل الاجتماعي وفي مختلف الأوساط العلمية والشعبية. نحاول هنا أن نقدم لكم نموذجا تفاعليا يعرفكم بأبرز التعريفات المتعلقة بالمرض والفيروس المسبب له وتأثيراته وأعراضه وسبل الوقاية منه.

Азыркы маалда Европанын көпчүлүк аймактарында вирус кайрадан күчөп, айрым чектөө чараларын киргизүүгө аргасыз болууда. Бирок буга нааразылыктар күчөп, Испания, Италия, Чехия жана Германияда акциялар өтүүдө. Эл арасындагы нааразылыкка карабастан Германия карантин чараларына катуу туруп жатат. Ангела Меркель ушул айдын аягына чейин киргизилген жаңы чектөө чараларын сактоого чакырды. Жаңы жылды майрамдоо учурунда дагы масштабдуу иш-чаралардан баш тартабыз деди ал. Өлкөдө кафе жана ресторандар, барлар, кинотеатрлар жабылды. Бирок көчөгө чыгууга чектөөлөр кирген жок. Италиянын премьер-министри Жузеппе Конте пандемиянын башында баардык өлкөлөрдөн мурун толук локдаун жарыялаган эле. Бул жолу элдин нааразылыгын эске алып, кырдаал курчуп кеткен аймактарга гана жарыялоону чечти. Экинчи жолу улуттук карантин жарыялоону чечкен британ премьери Борис Жонсон катуу сынга кабылууда. Аны Улуу Британиянын экономикасынын таш-талканын чыгармак болду деп тилдешүүдө. Ошол эле маалда карантин чараларын жактагандар, анын ичинде дарыгерлер жана саламаттыкты сактоо жаатындагы адистер катаал чара көрүлбөсө, Covid-19 көп кишинин өмүрүн аларын эскертүүдө. Женевадагы ооруканалар өтө кыйын кырдаалга туш болду Женевадагы ооруканалар өтө кыйын кырдаалга туш болду. Орун жок, дарыгерлер бейтаптардын кимисинде жашап кетүү мүмкүнчүлүгү болсо, ошону жаткырууга аргасыз. Ошол эле маалда көпчүлүк европалык өлкөлөр, анын ичинде Швецияда кырдаал курчуп барууда. Түндүк Корея Түштүк Кореянын чалгын кызматы кабарлагандай, өлкөсүндө бир дагы киши коронавируска кабылбаганын айткан Түндүк Корея диктатору Ким Чен Ын катаал чараларга барууда. Кытайдан коронавирус жуктургандар өтүп келбесин деген кооптонуудан улам Түндүк Корея чек арасына мина койгон. Бирок христиандык кайрымдуулук уюмунун өкүлдөрү Түндүк Кореяда жашыруун карантин лагерлери бар экенин ырастап жатат. Маалыматтарда айтылгандай, лагерлер Кытайга жакын чек арага жайгашып, бейтаптарга жетиштүү медициналык жардам жок. Ал тургай көпчүлүгү ачкачылыктын азабын тартып жатканы айтылууда. Айрым тургундар болсо коронавирус белгилерин жашырып, үйүндө эле дарыланууда деген кабарлар айтылып жатат.


أصاب فيروس كورونا أكثر من 350 ألف شخص حول العالم، وحصد أرواح أكثر من 15 ألفا آخرين وتعيش مدن عدة، بل ودول بأكملها، حالة إغلاق تام وألغيت الرحلات الجوية والأحداث الدولية والمهرجانات السنوية. وأصبحت أوروبا البؤرة الجديدة للمرض، بينما في أماكن أخرى، في أمريكا اللاتينية والولايات المتحدة والشرق الأوسط، يزداد معدل الإصابة يوميا. لكن يبدو أن بعض البلدان تمكنت، من احتواء الانتشار المفاجئ للفيروس، الذي قتل حتى 23 مارس/ آذار الجاري حوالي 15 ألف شخص، وأصاب أكثر من 340 ألفا آخرين، في جميع أنحاء العالم. العديد من الدول الآسيوية، على الرغم من قربها الجغرافي من الصين، حيث بدأ المرض، تقود الطريق في كبح معدل الإصابة بفيروس كوفيد 19. مواضيع قد تهمك نهاية وقال عالم الأوبئة تولبرت نينسوا، الأستاذ بجامعة جون هوبكنز الأمريكية، لبي بي سي: "هناك دول تمكنت من اتخاذ إجراءات لاحتواء تفشي المرض، وأعتقد أننا يجب أن نتعلم منها". وأضاف: "أنا لا أتحدث فقط عن الصين، حيث انخفض عدد الحالات بعد تطبيق إجراءات شديدة القسوة، قد لا تجدها الدول الديمقراطية الأخرى سهلة التنفيذ". وأشار نينسوا إلى أن تايوان المجاورة للصين، والتي يبلغ عدد سكانها نحو 23.6 مليون نسمة، سجلت 195 حالة إصابة بفيروس كورونا، وحالتي وفاة فقط حتى 23 مارس/ آذار الجاري. بينما سجلت هونغ كونغ، التي يبلغ عدد سكانها 7.5 مليون نسمة وتتشارك حدودا برية مع الصين، 155 حالة إصابة مؤكدة، وأربع وفيات خلال أكثر من شهرين، لكن الإصابات تزايدت مرة أخرى خلال الأسبوع الماضي، وتم اتخاذ مجموعة من الإجراءات الإضافية. نجحت اليابان في كبح انتشار الوباء أما اليابان، التي يبلغ عدد سكانها نحو 120 مليون نسمة، فقد سجلت 1100 حالة إصابة، وسجلت كوريا الجنوبية نحو 9 آلاف إصابة، لكن معدل الإصابة والوفيات انخفض كثيرا خلال الأسابيع الأخيرة. ووفقا لنينسوا، نجحت هذه البلدان في إدارة انتشار الفيروس، لأنها تصرفت بسرعة وطبقت سياسات مبتكرة. فيما يلي أكثر تلك السياسات فعالية: تتفق منظمة الصحة العالمية والخبراء، الذين استشارتهم بي بي سي، على أن التشخيص المبكر عامل أساسي في احتواء انتشار الوباء. يقول نينسوا: "لا يمكنك معرفة التأثير الحقيقي للفيروس، أو اتخاذ الإجراء المناسب إذا كنت لا تعرف عدد الأشخاص المصابين". وتتفق كريس جونسون، أستاذ علم الأوبئة في جامعة تمبل الأمريكية، مع هذا الرأي. وتقول إن هذا هو ما أحدث فارقا حقيقيا في احتواء الفيروس، فقد شهدت الدول التي اعتمدت على الاختبار انخفاض عدد الحالات الجديدة، بينما شهدت الدول التي لم يتم فيها إجراء الاختبار ارتفاعا حادا في عدد الحالات. وأضافت لبي.بي.سي: " تختبر كوريا الجنوبية نحو عشرة آلاف شخص يوميا، ما يعني أنها اختبرت خلال يومين عدد أشخاص، أكثر من الذين اختبرتهم الولايات المتحدة خلال ما يزيد عن شهر". ويقول المدير العام لمنظمة الصحة العالمية، تيدروس أدهانوم غيبريسوس، إن اختبار أي شخص يعاني من الأعراض هو "مفتاح لوقف انتشار" الوباء. وقال في مؤتمر صحفي عقده مؤخرا: "لدينا رسالة بسيطة إلى جميع البلدان: اختبر، اختبر، اختبر. يجب أن تكون جميع الدول قادرة، على اختبار جميع الحالات المشتبه فيها. لا يمكنهم محاربة هذا الوباء وهم معصوبو الأعين". الاختبار أولى خطوات احتواء الوباء وحذر أيضا من اختبار الأشخاص الذين يعانون من أعراض شديدة فقط، فالبيانات الناتجة حينئذ لن تكون موثوقة لإنشاء إحصاءات، وتشجع تلك الممارسة أولئك الذين يعانون من أعراض أكثر اعتدالا على الاستمرار في نشر الفيروس. 2- عزل المصابين تقول البروفيسور كريس جونسون: "قامت كوريا الجنوبية والصين بعمل ممتاز، في تتبع واختبار واحتواء مواطنيها". لا تقوم الاختبارات بعزل المرضى، ومنع الفيروس من الانتشار فحسب، بل تساعد أيضا في اكتشاف الحالات الجديدة المحتملة، التي قد تكون في المراحل المبكرة وبالتالي بدون أعراض، حسب البروفيسور كريس. وبحسب كريس جونسون، كانت السلطات الصينية "شديدة اليقظة"، في الكشف عن الحالات الجديدة المحتملة، ما قد يكون أحد الأسباب وراء الانخفاض الكبير في الإصابات المسجلة. وتقول: "يتم إرسال الأشخاص الذين يعانون من ارتفاع في درجة الحرارة إلى عيادات الحمى، واختبار إصابتهم بالأنفلونزا أو كوفيد 19. إذا كانت نتائج اختبارهم إيجابية للفيروس، فسيتم عزلهم في ما يطلق عليه فنادق الحجر الصحي، لتجنب إصابة عائلاتهم". اتبعت تايوان وسنغافورة وهونغ كونغ نهجا مختلفا: عزل الحالات المشتبه بها في المنزل، وفرض غرامات تزيد عن 3 آلاف دولار على من خالفوا القواعد. لكن في كلتا الحالتين، وفقا لـ نينسواه، كان مفتاح هذه الاستراتيجية هو اكتشاف وتتبع العدوى المحتملة. ويقول إنه في تايوان وسنغافورة كانت هناك استراتيجيات معمول بها، للكشف عن الأشخاص الذين كانوا على اتصال بالمرضى، ابتداء من مقابلة المصابين إلى فحص الكاميرات الأمنية أو سجلات النقل. ويضيف: "في 12 مارس/ آذار الجاري، كان لدى هونغ كونغ 445 حالة مشتبه فيها، لكنها أجرت 14900 اختبار، على جميع الأشخاص الذين كانوا على اتصال بهؤلاء المصابين، للكشف عن العدوى المحتملة، وجاءت اختبارات 19 منهم إيجابية". 3- الاستعداد والتصرف السريع يقول نينسوا، الذي عمل سابقا في منع انتشار فيروس إيبولا في غرب أفريقيا، إن أحد العناصر الأساسية لاحتواء الفيروس هو التصرف بسرعة، قبل أن تنتقل العدوى إلى السكان. ويقول: "أظهرت دول، مثل تايوان وسنغافورة، أن الإجراء السريع للكشف عن الحالات الجديدة وعزلها يمكن أن يكون عاملا حاسما، في احتواء الانتشار". نجحت تايوان حتى الآن في احتواء انتشار فيروس كوفيد 19 ويقول تقرير حديث، نشرته مجلة الجمعية الطبية الأمريكية، إن نجاح تايوان يرجع جزئيا أيضا إلى حقيقة، أن الجزيرة قد استعدت من قبل لمثل هذا الاحتمال، وأنشأت مركزا للتحكم في الأوبئة، في وقت مبكر من عام 2003. تم إنشاء ذلك المركز، الذى يضم العديد من الجهات البحثية والوكالات الحكومية، بعد أزمة وباء سارس، وأجريت منذ ذلك الحين العديد من التدريبات والدراسات. وحتى قبل تأكيد انتقال الفيروس من شخص لآخر، في منتصف يناير/ كانون الثاني الماضي، بدأت تايوان بالفعل في فحص جميع الركاب، القادمين من مدينة ووهان الصينية، حيث بدأ تفشي المرض. وبدأت هونغ كونغ في تفعيل محطات للكشف عن درجة الحرارة، في نقاط الدخول إلى أراضيها، منذ 3 يناير/ كانون الثاني، ثم فرضت حجرا صحيا لمدة 14 يوما للسياح القادمين إلى البلد، في حين تم توجيه الأطباء للإبلاغ عن أي مريض، يعاني من الحمى أو أعراض تنفسية حادة، وتاريخ السفر الأخير إلى منطقة ووهان. يقول نينسواه: "مرة أخرى، كان عامل الوقت حاسما". 4- التباعد الاجتماعي يقول نينسوا: "بمجرد أن يدخل المرض إلى بلدك بالفعل، لن تصبح إجراءات الاحتواء صالحة". بحلول ذلك الوقت، فإن الطريقة الأكثر فعالية لحماية السكان هي تنفيذ التباعد الاجتماعي بسرعة، كما هو متبع بوضوح في هونغ كونغ وتايوان. طلبت سلطات هونغ كونغ من الناس العمل من المنزل، وأغلقت المدارس وألغت جميع المناسبات الاجتماعية، بحلول أواخر يناير/ كانون الثاني الماضي. وقررت سنغافورة إبقاء المدارس مفتوحة، لكنها أجرت اختبارات وراقبت الطلاب وهيئة التدريس بشكل يومي. 5- تعزيز تدابير النظافة الشخصية تقول منظمة الصحة العالمية إن غسل اليدين بانتظام، والنظافة الشخصية أمران ضروريان لتجنب العدوى. ويقول نينسوا: "تعلمت العديد من الدول الآسيوية، من تجربة سارس في عام 2003. هذه الدول تعرف أن النظافة ستقي الناس من المرض، وتمنعهم من إصابة الآخرين". شخص يستخدم مواد مضادة للبكتيريا، في إحدى المحطات المخصصة لذلك بشوارع سنغافورة في دول مثل سنغافورة وتايوان وهونغ كونغ، توجد محطات بها مواد مضادة للبكتيريا في الشوارع، كما أن الاستخدام المنتظم لأقنعة الوجه منتشر على نطاق واسع. وعلى الرغم من أن أقنعة الوجه قد لا تكون دائما فعالة، في وقاية مرتديها من الإصابة بالمرض، إلا أنها تقلل من خطر انتقال العدوى، من خلال السعال والعطس.

Coronavirus has infected more than 350,000 people worldwide and killed more than 15,000 Шаарлар, бүтүндөй мамлекеттер карантин абалын киргизүүдө, коомдук жайларга топтошуп, чогулууга тыюу салынды. Маданий иш-чаралар, учак каттамдар жана коомдук транспорт токтотулду. Кытайга жакын жайгашкан айрым мамлекеттер тез арада чара көрүп, вирустун жайылышын басаңдата алышты. "Вирустун жайылышын алдын алган мамлекеттер бар. Биз алардан үлгү алышыбыз керек",-деди эпидемиолог Толберт Ниансва. Жапония коронавирустун жайылышын токтотууга жетишкени менен, Олимпиада оюндарын өткөрө алабы деген суроо чыгууда Мисалы, калкынын саны 23.6 миллионго жеткен Тайванда 195 киши вирусту жуктурду, эки киши көз жумду. Кытай менен чектеш Гонконгдун калкынын саны 7.5 миллион. Бул шаарда 155 киши вируска кабылды жана төрт гана киши көз жумду. Эпидемиолог Ниансванын айтымында, бул мамлекеттер тез арада чара көрүп, коронавирустун коркунуч алдын алышты. Алар кандай стратегияны колдонду? 1. Тест, тест жана кайрадан тест оронавирустун жайылышын токтотуу үчүн биринчи кадам вирусту аныктоочу тест өткөрүү Дүйнөлүк саламаттыкты сактоо уюму (ДСУ) жана башка эксперттер вирусту жуктуруп алгандарды тез аныктоо пандемияны алдын алат дешүүдө. "Вирус канча кишиге жукканын билбесең, анын кесепетин аныкоо мүмкүн эмес",-деди эпидемиолог Ниансва. Темпл университетинин профессору, эпидемиолог Крус Жонсон дагы бул пикирге кошулат. Анын айтымында, улам-улам тест, текшерүүлөрдү жүргүзгөн өлкөдө вируска кабылгандар тез аныкталып, убакыт өткөн сайын коронавирустун жайылышы басаңдаган. Ал эми текшерүүгө көңүл бурбай койгон мамлекеттерде вирус кеңири жайылган. "Түштүк Корея күнүнө 10 миң кишини текшерип жатат. Демек, АКШ бир айда текшерген кишилердин санын Түштүк Корея эки күндүн ичинде эле тесттен өткөрүп жатат",-деди Жонсон Би-Би-Сиге берген маегинде. Дүйнөлүк саламаттыкты сактоо уюмунун башчысы Тедрос Гебрейесус дагы коронавирустун жайылышын токтотуу үчүн симптомдору бар бейтаптар вирусту аныктаган тесттен өтүшү керек. "Дүйнөдөгү мамлекеттерге жөнөкөй кеңешибиз бар - тест, тест жана тест. Бардык мамлекеттерде вирусту аныктаган каражаттар бар. Пандемия менен көздү таңып алып күрөшүүгө мүмкүн эмес",-деп айтты Тедрос Гебрейесус. Ошондой эле ДСУ оор сомптомдор менен келгендерди гана эмес, жеңил симптомдору бар бейтаптарды дагы тесттен өткөрүүгө чакырды. 2. Вируска кабылгандарды изоляцияда кармоо Вирусту жуктургандарды жана алар менен байланышта болгондорду изоляцияда кармоо абдан маанилүү "Түштүк Корея менен Кытай вируска кабылуу ыктымалдуулугу жогору болгон жарандарын таап, тесттен өткөрүп жана карантинге алуу чараларын жогорку деңгээлде өткөрдү",-деди профессор Крус Жонсон. Вирусту аныктаган тесттер жаңы бейтаптарды гана аныктабастан, аларга жакын болгондорду дагы аныктайт. Мындай учурда вируска кабылуу ыктымалдуулугу жогору болгон кишилер тез арада изоляцияга алынышы керек. Жонсондун айтымында, Кытай бул кадамга өзгөчө көңүл бурду. Ошондуктан тез арада вирустун жайылышын токтотту. "Дене табы көтөрүлгөн бейтаптар дароо Covid-19 вирусун аныктаган тесттен өтүп жатты. Коронавируска кабылганы билинсе, дароо "карантин мейманканасы" атка конгон жайларда изоляцияга алынды, жакындары дагы карантинге алынды",-деди Жонсон. Тайван, Сингапур жана Гонконг башка ыкманы колдонду. Вируска кабылгандар бейтапканаларда изоляцияга алынды. Ал эми алардын жакындары үйдө изоляцияда болушту. Эрежени бузгандарга үч миң доллар айып пул салынды. Ыкмалар көп болгону менен, окумуштуулар негизгиси вируска кабылгандарды жана аларга байланышкандарды тез арада карантинге алуу экенин айтышууда. 3. Даяр болуу жана тез чара көрүү Тайван Covid-19 вирусунун жайылышын дароо токтотту Эпидемиолог Толберт Ниансва буга чейин Африкадагы эбола вирусунун жайылышын токтотууда иштеген. Окумуштуу тез чара көрүү абдан маанилүү экенин айтууда. "Тайван жана Сингапур сыяктуу өлкөлөр тез чара көрүү жемиштүү болорун көрсөттү",-дейт Ниансва. Американын Медицина бирикмесинин журналына жарыяланган макалага ылайык, Тайвандын тез арада чара көргөнүнүн себеби, өлкө алдын ала даярданган. Мисалы, коркунучтуу вирустар менен күрөшүү штабы 2003-жылы SARS кризиси учурунда эле түзүлгөн. Ошондон бери ишин токтоткон эмес, тескерисинче улам-улам машыгууларды өткөрүп турган. "Даяр болуу жана тез арада туура чара көрүү вирустун жайылышын токтотуудагы маанилүү элементтердин бири. Европа мамлекеттери жана АКШ мындай коркунучтарга даяр эмес экенин көрсөттү. Бул мамлекеттер тез арада туура кадамга бара алган жок",-деди эпидемиолог Толберт Ниансва. Вирус адамдан адамга жугуп жатканы аныктала электе эле, Тайван Ухань шаарынан учуп келген жүргүнчүлөрдү текшере баштаган. Гонконг дагы дал ушундай кадамга барып, кийин туристтердин келишине тыюу салган. 4. Социалдык аралыкты кармоо Австралиянын парламенти социалдык аралыкты кармоо эрежелерин сактап жатат. Бул аркылуу вирус тарабайт "Коронавирус өлкөгө киргенден кийин, чек арадагы чектөөлөр вирустун жайылышын алдын албай калат",-дейт Ниансва. Ошондо социалдык аралыкты кармоо эрежелери эң натыйжалуу экени айтылат. Гонконг менен Тайван буга үлгү болду. Гонконг январдын аягында эле мектептерди жаап, коомдук жайларга топтошууга тыюу салып, тургундардын үйдөн чыкпай отурууга чакырды. Сингапур болсо мектеп, окуу жайларды жапкан жок. Бирок ар бир окуучу жана мугалим улам тесттен өтүп жатат. 5. Гигиенага көңүл буруу Сингапур бактерияга каршы каражаттарды көчөлөргө орнотту ДСУ вирустун жайылышын алдын алуунун оңой жолу гигиенага көңүл буруу же эшиктен келгенде колду самындап жууп туруу. "Азия мамлекеттери 2003-жылы SARS вирусунан кийин гигиена абдан маанилүү экенин түшүнгөн. Бул мамлекеттер колду жууп туруу вирусту токтоторун билет",-дейт Ниансва. Сингапур, Гонконг жана Тайванда бактерияга каршы каражаттар көчөгө орнотулду жана беткап кийип жүрүү кадыресе көрүнүш. Беткаптар вируска каршы канчалык натыйжалуу болгону талаштуу экени бышык. Бирок беткап кийип жүргөн киши жөтөлсө, вирус абага жайылбай калары дагы талашсыз. (AT)


يساعد كيس فيلدبور الأشخاص المصابين بأمراض مميتة على تحقيق أمنياتهم الأخيرة، وفي هذه الحالة مقابلة البابا فرانسيس لأكثر من عقد من الزمان، ساعد آلاف الأشخاص المصابين بأمراض مميتة - المرضى الذين لا يستطيعون المشي أو الخروج من غرفهم دون مساعدة - على الذهاب لرؤية أماكنهم المفضلة قبل أن يموتوا. وقد تحدث لبي بي سي عن بعض "الرحلات الأخيرة" الإنسانية. الذهاب سريعا إلى الفاتيكان يقول فيلدبور إن أكثر رحلة لا تنسى كانت في سباق مع الزمن للوصول إلى روما. ففي عام 2013، أخبرته امرأة طريحة الفراش في الستينيات من عمرها أنها تريد مقابلة البابا. وقد عرف من الموقع الإلكتروني البابوي متى يأتي البابا عادة لتحية الناس. فرأى الفرصة مواتية، وقادها إلى الفاتيكان، على بعد حوالي 1600 كيلومتر من مقر عمله في روتردام. ويقول: "لقد وضعتها على نقالة في الصف الأمامي مباشرة (مقابل كنيسة القديس بطرس)". كان هناك عدد قليل من الناس ينتظرون على كراس متحركة، لكنها كانت الوحيدة المستلقية على نقالة. وكما تنبأ فيلدبور، لفت ذلك انتباه البابا. نزل البابا وتحدث إليها مباشرة، بل وربت على كتفها وأمسك يدها. يقول فيلدبور: "لقد باركها البابا وتمنى لها القوة. كما تمنى لها التوفيق في الآخرة". وفرت هذه اللحظة الراحة التي كانت المرأة في أمس الحاجة إليها، وبعد ذلك مباشرة بدأ الاثنان رحلة العودة. وتوفيت المرأة بعد أيام قليلة من لقاء البابا. يدير فيلدبور مؤسسة تنقل المرضى لزيارة الأشخاص والأماكن التي يحبونها اشتياق للبحر لقد استجاب فيلدبور للعديد من الطلبات الغريبة. فقد اصطحب مريضا إلى بعض اسطبلات الخيول، وساعده في أن يودع حيوانه المفضل. كما اصطحب العديد من الأشخاص الآخرين في رحلات لتوديع حيواناتهم الأليفة. الذهاب لرؤية المنزل والمناطق المجاورة له كان أيضا رغبة مشتركة، وكثيرا ما يكون هناك رغبة قوية لدى المحتضرين لمشاهدة حدث رياضي، أو زيارة المتاحف، وحدائق الحيوان، وأحواض الأسماك. في إحدى المرات، شاهد فيلدبور رجلا فوق فراش متنقل يحاول بصبر اصطياد سمكة. ولكن يبدو أن البحر هو الذي يحمل سحرا خاصا بالنسبة للكثيرين، وهو ما يمثل لغزا بالنسبة لفيلدبور. لقد ساعد بعض المرضى، وحتى الذين يتمتعون منهم بلياقة بدنية نسبيا، في الذهاب في رحلات قصيرة إلى البحر. اعتاد فيلدبور أن يكون مسعفا وسائقا لسيارة إسعاف، وشهد الموت عن قرب لسنوات عديدة. ويقول إن ذلك لا يؤثر عليه عادة. يقول إن الغالبية العظمى من الأشخاص الذين يساعدهم يكونون في السبعينيات، والثمانينيات والتسعينيات من العمر، لكن في بعض الأحيان يُستدعى لخدمة المرضى الأصغر سنا، وهو أمر يصعب التعامل معه. مؤلم للقلب "يمكن للمرء أن يتفهم أن كبار السن يموتون. لكن في بعض الأحيان ينكسر قلبك لرؤية الشباب يموتون". في عام 2009، تلقى فيلدبور مكالمة من شاب يائس يطلب المساعدة لنقل صديقته المريضة إلى المنزل. بعض المرضى يريدون الذهاب مرة أخيرة لممارسة هواياتهم المفضلة يقول فيلدبور: "كانت تحتضر بسبب السرطان. وأراد صديقها أن يأخذها من المستشفى ويريها شقته الجديدة، التي لم ترها من قبل". بعد الحصول على إذن من الأطباء، أخذ فيلدبور المرأة إلى المنزل الجديد. ويقول: "تركتها معه لساعات قليلة. وبعد عودتها إلى المستشفى، ماتت في غضون ساعة". التعامل مع الموت مهنة فيلدبور السابقة أكسبته الكثير من الخبرة في التعامل مع الموت، ووجد طرقا جديدة للتعامل معه. لقد أدرك في وقت مبكر أنه لا يمكنه المساعدة في تغيير ما لا مفر منه، ولكن يمكنه تحسين الأمور. ويقول: "بمجرد أن تفهم هذه الحقيقة الواضحة، فإن ذلك يساعدك على رؤية الأشياء بشكل مختلف. لا يمكننا منع أو إيقاف الموت، وفي بعض الأحيان يجب أن نستسلم له". حتى أثناء قيود وباء كوفيد-19، فإن فيلدبور مشغول بمساعدة الكثيرين للقيام بهذه الرحلة الأخيرة. فكرة مبتكرة لم يخطط فيلدبورلحياته بهذه الطريقة. وقد غيرت حادثة في العمل وقعت في نوفمبر/ تشرين الثاني عام 2006 مسار حياته. ويتذكر فيلدبور قائلا: "في ذلك الوقت كنت أعمل في مستشفى، وكنت أنقل مريضا مصابا بمرض عضال من مستشفى إلى آخر. كان على نقالة. كان من المتوقع أن يعيش هذا الرجل لمدة ثلاثة أشهر في أحسن الأحوال". خلال الرحلة، سأل المريض عن الأماكن التي يشتاق إليها أكثر من غيرها. أراد المريض رؤية السفن والبحر. اتصل فيلدبور بميناء روتردام، فقالوا إنه يمكنه إحضار المريض. "طلبت المساعدة من اثنين من زملائي، وفي يوم إجازتي، أخذته إلى الميناء ووضعته بالقرب من الأمواج". رأى فيلدبور تحولا هائلا في مزاج ذلك الشخص المريض. يختار عدد كبير من الأشخاص المصابين بمرض عضال الذهاب إلى شاطئ البحر ويقول فيلدبور عن المريض: "فجأة كان يتوهج، ويبتسم. كان مليئا بالطاقة". وبتشجيع من استجابة وفرحة المريض، حرك فيلدبور النقالة حتى يتمكن المريض من مشاهدة العديد من السفن، التي تبحر داخل وخارج الميناء. "كان المريض مبتهجا ومتحمسا. وقال 'أنت، أيها الغريب، فعلت هذا من أجلي!" كان مريضا بالسرطان. لقد وصل إلى حالة لا يستطيع فيها المشي. يتذكر فيلدبور قائلا: "لقد أحب حياته". بعد إعادته إلى المستشفى، كان المريض أكثر سعادة. توفي في أبريل/ نيسان عام 2007، وعاش ثلاثة أشهر أكثر مما توقع الأطباء. "هذه التجربة جعلتني أفكر، وفي أبريل/ نيسان عام 2007 أنشأت مؤسسة مع زوجتي، لمساعدة أشخاص مثله". وولدت حينها "مؤسسة أمنيات الإسعاف". خدمة مجانية في العامين الأولين، تمكن هو وزوجته من تلبية الطلبات أثناء قيامه بعمله كمسعف. لتلبية الطلب المتزايد، استقال من وظيفته والتحق بمؤسسته كعامل بدوام كامل. يقول: "مؤسستنا ستساعد ما يقرب من 15 ألف شخص، على الذهاب إلى المكان الذي يحبونه. لقد قمت شخصيا باصطحاب بضعة آلاف شخص". ويضيف: "في كثير من الأحيان رأيت سعادة غامرة على وجوههم. وهذا يجعلني أفعل ذلك مرارا وتكرارا". لدى فيلدبورالآن سبع سيارات إسعاف، وساعد في إنشاء مؤسسات مماثلة في 14 دولة. إنه ليس عملا تجاريا، ولا يتم تحصيل رسوم من المرضى أبدا. يقول فيلدبور: "لا نحصل على أموال من الحكومة، لكننا نحصل على تبرعات". يقوم بعض الأزواج بتسريع خطط زفافهم قبل نفاد الوقت حديث صعب بالإضافة إلى المرضى، يمكن لشخصين آخرين السفر في سيارة الإسعاف. ولكن في كثير من الأحيان لا يكاد يكون هناك أي حديث. "الكثير من الناس لا يريدون الحديث عن الموت. النساء يتحدثن مع أزواجهن حول هذا الموضوع، لكن الرجال في الغالب يترددون في الحديث عن الموت لزوجاتهن". يقول فيلدبور إنه شجع من حين لآخر على التواصل، من القلب إلى القلب، بين الأزواج في نهاية العمر. ويقول: "أحيانا أجلس معهم وأبدأ المحادثة، وأغادر بعد فترة. وعندما أعود أجدهم يبكون عادة". "ليس من السهل طمأنة شريك حياتك، لكن هذا مهم للغاية". يرى فيلدبور مواقف متناقضة بين الناس الذين يواجهون ما لا مفر منه. "بعض الناس يتقبلون الموت. والبعض الآخر لا يريد الاستسلام. حتى في المرحلة المتأخرة، يعتقدون أنهم يستطيعون محاربته". ويقول فيلدبور إن القليل فقط يتحدثون عن الندم في نهاية حياتهم، ومعظم الناس يسعدهم تذكر أفضل الأجزاء في حياتهم. غالبا ما يُسأل فيلدبور عما سيفعله عندما يحين أجله، لكنه يقول إنه غير متأكد تماما مما سيود رؤيته. يقول: "من الصعب القول الآن. يمكن للمرء أن يقرر هذه الأشياء فقط خلال اللحظات الأخيرة. ربما أريد أن أموت محاطا بأولادي".

Киис Велдбоердин уюму жети тез жардам унаасын сатып алган Ондон ашуун жылдан бери голландиялык өлүм алдында жаткан бейтаптардын кыялын аткарып келет. Баса албай калган, жашап кетишине үмүт калбай калган бейтаптар акыркы жолу көргүсү келген жерлерди атайт, Киис Велдбоер ошол жерлерге аларды алып барат. Тез жардам кызматкери өзү күбө болгон жүрөк ооруткан окуялары менен бөлүштү. Римге шашылыш сапар Киистин эсте калган сапарлардын бири катары шашылыш Римге барганын атады. 2013-жылы алтымыштагы байбиче өлүм алдында Ватиканга барып, Рим папасын көрүүнү каалаган 2013-жылы алтымыштагы байбиче өлүм алдында Ватиканга барып, Рим папасын көрүүнү каалаган экен. Тез жардам кызматкери интернет баракчадан Рим папасы качан эл алдына чыгарын изилдеп, жетишүүгө мүмкүн экенин түшүнгөн. "Өлүм алдында турган аялды топтошкон элдин эң алдына алып бардым. Айрымдар коляскада отурду эле, бирок бул аял керебеттен тура алган эмес",-дейт ал. Рим папасы алыстан аялды көрүп, ошол жерге басып келип аялдын колун кармап тилектерин айткан экен. Артка кайтып келе жаткан жолдо аял бул жарык дүйнө менен коштошкон экен. Киис Велдбоер бейтаптарды жылкылар жана башка жаныбарлар менен коштошууга алып барган Деңиз менен коштошууну каалаган бейтап Киис Велдбоер көптөгөн адаттан тыш кыялдарды ишке ашырган. Ал бейтаптарды жылкылар жана башка жаныбарлар менен коштошууга алып барган. Айрымдар үй-жаныбарлары менен коштошууну каалаган эле. Башкалары болсо акыркы жолу өз үйүн же жашаган аймакты, спорт стадионду же музейди көрүүнү өтүнөт. Бир жолу Киис Велдбоер акыркы жолу балык улоону каалаган адамды деңизге алып барып, анын моокуму кангыча чогуу отурган. Негизи, деңиз менен коштошууну каалаган бейтаптар көп. Өлүм алдында жаткан бейтап балык улоого барууну дагы каалаган Ал көп жылдар бою тез жардам кызматында дарыгер катары иштеп, өлүмдү көп көргөн. Көп учурда Киис карыялардын кыялын аткарат. Бирок алардын арасында жаштар дагы болот. Киис жаштардын ажал тапканы бир топ оор болорун айтат. "Карыя киши өтүп кетсе түшүнүктүү. Алар көп нерсени көрүп, өлүмгө даяр болуп калышат. Ал эми жаштардын ажал тапканын көрүү абдан оор". 2009-жылы жаш жигит байланышып, жардам сураган экен. Ал жаңы батир сатып алып, ичин жасалгалаптыр. Бул жигиттин сүйлөшүп жүргөн кызы рак менен күрөшүп жаткан. Ал батирди аябай көргүсү келген экен. "Ал рак менен ооруп, өлүм алдында турган. Кыздын жигити менден батирди көрсөтөлү деп аябай суранды". Деңиз менен коштошууну каалаган бейтаптар көп Дарыгерлерден уруксат алгандан кийин, Киис жаштарды батирге алып барган. "Мен аларды бир нече саатка батирде калтырдым. Кайра ооруканага алып келгенден кийин жаш кыз бир саатка жетпей үзүлдү",-дейт ал. Өлүмгө күбө болуу Киис Велдбоер тез жардам кызматында иштегендиктен, өлүмдү көп көргөнүн жашырбайт. Ал өлүмдү токтотуу мүмкүн эмес экенин түшүнөт. Бирок жакында оо дүйнөгө кетери анык болгон кишилердин кыялын аткарып, аз болсо дагы жардам берүүгө умтулат. "Өлүмдү токтото албайт экенбиз, ошондуктан аны кабыл алуу керек". Айрымдар музейге баргысы келет Коронавирус пандемиясы учурунда дагы Киис ишин токтоткон жок. Оригиналдуу идея Киис Велдбоер ушундай кызмат көрсөтүп каларын эч ойлогон эмес. 2006-жылы ноябрь айында өлүм алдында турган бейтап менен сүйлөшүп, Киис жумушун өзгөртүүнү чечкен. "Ал учурда өлүм алдында турган бейтаптарды бир ооруканадан экинчиге жеткирип жүргөм. Бейтаптын бири менен сүйлөшүп калдым. Ага дарыгерлер үч ай бериптир". Жолдо баратып, бейтаптан эмнени көргүң келет, эмнени эңсеп турасың деген суроо жолдоптур. Бейтап деңиз жана кемелерди көргүсү келип жатканын айтыптыр. Киис Роттердам портуна байланышып, бейтапты алып келүүгө уруксат алган. "Ишке чыкпаган күнү эки кесиптешимдин жардамы менен бейтапты портко алып бардык. Жээктин алдына жаткырдык. Ал толкундарды, кемелерди карап суктанды". Киис Велдбоер бейтаптардын жакындары менен көп убакыт өткөрөт Өлүм алдында турган бейтаптын көңүлү көтөрүлгөн экен. "Ал дароо өзгөрдү, жылмайып күлүп, энергияга толгондой болуп калды. Мени карап, "сен бейтааныш адам болсоң дагы, мага ушундай жакшылык кылдың" деп айтты. Көрсө ал жашап өткөн турмушуна ыраазы экен. Бир гана ушул деңиз менен кемелерди акыркы жолу көрүүнү каалаптыр". Рак илдетине чалдыккан адам баса албай калган. Ал 2007-жылы апрель айында кайтыш болгон. Доктурлар айткан мөөнөттөн үч айга көбүрөөк жашаган экен. "Бул окуядан кийин ойлонуп калдым. 2007-жылы апрель айында жубайым экөөбүз фонд түзүп, ушундай бейтаптарга жардам берип калдык". Ошол күнү Stichting Ambulance Wens же Тез жардам кыял фонду түзүлгөн. Бекер кызмат Киис үлпөт тойлорго дагы көп катышат Башында Киис тез жардам кызматында ишин улантып, жаңы түзүлгөн уюмда дагы иштеген. Бирок бейтаптар көп байланышып жаткандыктан, ал жумушунан кетүүгө аргасыз болгон. "Биздин уюм 15 миң кишиге жардам берди. Алардын акыркы кыялдарын аткардык. Эки миңден ашуун кишиге өзүм жардам бердим. Башкаларга кесиптештерим жардам берди. Өлүм алдында турган кишинин сүйүнүп жатканын көргөндө, бул ишти улам-улам жасагың келет". Киис Велдбоердин уюму жети тез жардам унаасын сатып алды жана 14 башка өлкөдө буга окшош кызматтарды түзүүгө көмөктөштү. Муну бизнес катары атаса болбойт жана Киис кызматты бекер көрсөтөт. "Өкмөттөн эч акча албайбыз. Бир гана каалагандар кайрымдуулук катары акча которушат",-дейт Киис. Өлүм жөнүндө сүйлөшүү Киис бейтаптар тез жардам унаасында баратып сүйлөшүүдөн карманарын айтат. Киистин айтымында, бейтап адамга караганда бир жер менен оңой коштошот "Бейтаптардын көбү өлүм жөнүндө сөз кылгысы келбейт. Көбүнчө аялдар күйөөлөрүнө бул тууралуу сөз кылат. Эркектер болсо өлүм жөнүндө жубайлары менен сүйлөшкүсү келбейт". Айрым учурда Киис бул теманы өзү көтөрүп, акырын унаадан чыгып кетет экен. Өлүмдү дагы бейтаптар ар түрдүү кабыл алат экен "Айрым учурда чогуу отуруп, бул теманы көтөрөм дагы чыгып кетем. Артка кайтып келгенде алар бири-бирин кучактап, ыйлап жаткан болот. Жакын арада бул дүйнөдө жок болоруңду өзүңө эң жакын кишилерге айтуу оңой эмес. Бирок бул абдан маанилүү кадам". Өлүмдү дагы бейтаптар ар түрдүү кабыл алат. "Айрымдар өлүмгө даяр болушат. Жакында ичер суум түгөнөт деп калышат. Башкалар күрөшөм деп умтулат. Рак илдетинин акыркы баскычы болсо дагы бул дартты жеңем деген ойдон кайтпайт". Киис өлүм алдында турган кишилердин аз гана бөлүгү өкүнүч тууралуу сөз кылганын айтат. Көптөр жашап өткөн турмушуна кубанып, эсинде калган окуяларды эскеришет экен.


قاسم سليماني وقال المرشد الأعلى الإيراني آية الله علي خامنئي إن "الانتقام الشديد ينتظر المجرمين" وراء الهجوم. وأعلن أيضا الحداد الوطنيلمدة ثلاثة أيام. ودعت السفارة الأمريكية في بغداد كافة رعاياها لمغادرة العراق "على الفور". وقال مسؤولون أمريكيون إن العملية استهدفت موقعين مرتبطين بإيران في بغداد. وقتل إلى جانب سليماني نائب رئيس هيئة الحشد الشعبي العراقي، أبو مهدي المهندس وشخصيات أخرى من الميليشيات التي تدعمها إيران، في ساعة مبكرة من صباح الجمعة في ضربة عسكرية أمر بها الرئيس الأمريكي دونالد ترامب. مواضيع قد تهمك نهاية وقال مصدر أمني عراقي إن مسؤول العلاقات في الحشد الشعبي محمد الجابري قتل إثر استهداف سيارتين في الضربة الأمريكية. وقال المتحدث باسم الحشد الشعبي، أحمد الأسدي، "إن الأعداء الأمريكيين والإسرائيليين يتحملون مسؤولية مقتل المجاهدين أبو مهدي المهندس وقاسم سليماني". وأمر رجل الدين الشيعي مقتدى الصدر جيش المهدي "بالاستعداد للدفاع عن العراق"، ووصف الضربة بأنها "تستهدف الجهاد والمعارضة والروح الثورية الدولية". وقال في تغريدة على موقع تويتر"أنا كمسؤول عن المقاومة الوطنية العراقية، أدعو جميع المجاهدين، لا سيما (جيش المهدي) و (لواء اليوم الموعود)، وكذلك الفصائل (الوطنية) و (المنضبطة) الأخرى تحت قيادتنا، أن تكون مستعدة للدفاع عن العراق " وقاد سليماني، البالغ من العمر 62 عاما، والذي يقود فيلق القدس التابع للحرس الثوري الإيراني، العمليات العسكرية الإيرانية في الشرق الأوسط. بما في ذلك سوريا والعراق. وقد عززت إيران، تحت قيادته، من نفوذها في المنطقة عبر حلفائها كحزب الله في لبنان و المليشيات الشيعية في العراق، كما وسعت إيران من تواجدها العسكري في العراق وسوريا، ونفذت هجمات لدعم النظام في سوريا على قوات المعارضة السورية خلال الحرب الأهلية في البلاد. ويمثل مقتل سليماني تصعيدًا كبيرًا في التوترات بين واشنطن وطهران. من هو قائد فيلق القدس قاسم سليماني؟ ردود الفعل ندد رئيس الوزراء العراقي المستقيل عادل عبد المهدي بـ"اغتيال" سليماني والمهندس. وقال عبد المهدي في بيان "إن استهداف مطار بغداد يعد عدوانا على العراق دولة وحكومة وشعبا". وقالت ماريا زاخاروفا، المتحدثة باسم وزارة الخارجية الروسية، إن الولايات المتحدة "تريد تغيير توازن القوى في المنطقة" بقتل الجنرال قاسم سليماني. وأضافت، قائلة في حسابها على موقع التواصل الاجتماعي فيسبوك:" إن هذه العملية ستؤدي إلى تصعيد التوتر في المنطقة وتؤثر على الملايين من البشر". ومن جانبه، قال ليونيد سلوتسكي، رئيس لجنة العلاقات الخارجية في مجلس الدوما الروسي:" إن الأمريكيين تجاوزوا الخط الأحمر، وقد يؤدي ذلك هذه المرة إلى عواقب وخيمة". وأعرب رئيس لجنة الشؤون الخارجية في مجلس النواب الأمريكي عن أسفه لأنّ الرئيس دونالد ترامب لم يُخطر الكونغرس مسبقاً بالغارة التي شنّتها القوات الأمريكية في بغداد. وقال النائب الديموقراطي إليوت إنجل في بيان إنّ "هذه الضربة تمت بدون إخطار الكونغرس أو التشاور معه". وأضاف النائب عن ولاية نيويورك إنّ "تنفيذ عمل بمثل هذه الخطورة من دون إشراك الكونغرس ينطوي على مشاكل قانونية خطرة ويشكّل إهانة لصلاحيات الكونغرس". وقال الأمين العام لجماعة حزب الله اللبنانية حسن نصر الله إن جماعته "ستواصل السير على نهج سليماني بعد مقتله"، مضيفا أن القصاص العادل سيكون مسؤولية كل المقاومين. ايران "ستنتقم" وحذّر وزير الخارجية الإيراني محمد جواد ظريف من أنّ مقتل قائد فيلق القدس يمثّل "تصعيداً خطيراً للغاية ومتهوّراً". وقال ظريف، في تغريدة على تويتر، إنّ "عمل الإرهاب الدولي الذي قامت به الولايات المتحدة باستهداف واغتيال الجنرال سليماني - القوة الأكثر فعالية في محاربة داعش (تنظيم الدولة الإسلامية) ، وجبهة النصرة، وتنظيم القاعدة وسواها - هو تصعيد خطير للغاية وطائش". وتوعد مرشد الثورة الإسلامية في إيران علي خامنئي "بانتقام شديد" بعد مقتل قاسم سليماني. وقال في بيان رسمي إن "السنوات التي قضاها أملا في الشهادة في سبيل الله، قد ارتقت في نهاية المطاف بقاسم سليماني العزيز إلى هذه الدرجة الرفيعة"، مؤكدا "إن شاء الله لن يتوقف عمله وطريقه هنا وانتقام شديد ينتظر المجرمين الذين لطخت أيديهم بدمائه ودماء الشهداء الآخرين". وأضاف أنّ "الولايات المتحدة تتحمّل مسؤولية كل عواقب مغامرتها المارقة". ماذا يعني مقتل سليماني؟ تحليل، ليز دوسيت، مراسلة الشؤون الدولية في بي بي سي يعد قاسم سليماني أقوى شخصية عسكرية في إيران والعقل الاستراتيجي وراء طموحاتها في الشرق الأوسط ووزير خارجيتها الحقيقي في ما يتعلق بشؤون الحرب والسلام. فبوصفه قائدا لفيلق القدس التابع للحرس الثوري الإيراني، أدار سليماني عمليات سرية شملت شبكة من الميليشيا العاملة بالوكالة في أنحاء المنطقة، كما مثل مركز نفوذ سياسي في إيران حيث اعتبر الرجل الثاني بعد المرشد الأعلى للثورة الإيرانية نفسه. كان سليماني يعتبر مهندسا لحرب الرئيس السوري بشار الأسد في سوريا، والنزاع المستمر في العراق، والحرب ضد تنظيم الدولة، والعديد من المعارك الأخرى. لقد كان الجنرال ذو الشعر الفضي واللحية الخفيفة بطلا في أعين مقاتليه وعنوان الشر في نظر أعدائه. ولسنوات كانت الولايات المتحدة تدرس قتل هذه الشخصية التي أمرت بشن هجمات ضد قواتها. ورغم العداء، قام تحالفا قام بين واشنطن وسليماني لبعض الوقت في مواجهة تنظيم الدولة، ولكنهما ظلا عدوين. وقد اعتبر المسؤولون الإيرانيون مقتل سليماني من أعمال الحرب التي تتطلب "انتقاما شديدا". وهناك سبل ووسائل عديدة في يد إيران للرد على الفصل الجديد في هذه الأزمة، وهو فصل خطير. أبو مهدي المهندس وتجمّع عشرات العراقيين، الذين يشاركون منذ أكثر من ثلاثة أشهر في حركة الاحتجاج ضد السلطات العراقية والنفوذ الإيراني في بلادهم، صباح الجمعة في ساحة التحرير في وسط بغداد، وهم يغنون ويرقصون بعد انتشار خبر مقتل القائد العسكري الإيراني قاسم سليماني. وقال أحدهم لوكالة فرانس برس "يا قاسم سليماني، هذا نصر رباني". وهاجم مؤيدون للميليشيات العراقية المدعومة من إيران السفارة الأمريكية في بغداد الثلاثاء، إثر هجوم جوي أمريكي على قاعدة لميليشيا كتائب حزب الله العراقي ردا على هجوم صاروخي أدى إلى مقتل مواطن أمريكي شمالي العراق في وقت سابق. وتزايد التوتر بين الولايات المتحدة وإيران في المنطقة إثر فرض واشنطن عقوبات اقتصادية على طهران عقب انسحاب الولايات المتحدة من الاتفاق النووي بين إيران والدول الكبرى.

Генерал Сулеймани Жакынкы Чыгышта соңку жыйырма жылда болгон маанилүү окуяларда орчундуу роль ойноду Американын бийликтеринин өкүлү Рейтер агенттигине АКШнын Аскердик аба күчтөрү Иран менен байланыштагы бутага сокку урушканын билдирди. Ирак телекөрсөтүүсүнүн маалыматына караганда, Сулеймани Багдаддын аба майданы тарапта аба соккуларынан курман болгондордун арасында болуп чыкты. Андан мурда Багдаддын аба майданы тарапта үч ракета жарылганы кабарланган. Жергиликтүү полиция бир адам курман болуп, тогузу жаракат алганын билдирген эле. Ирандын Ислам революциясынын сакчыларынын корпусу дагы генералдын америкалык тик учактардын соккусунан курман болгонун ырастады. Генералдын өлүмү жөнүндө кабар чыккандан кийин президент Дональд Трамп өзүнүн Твиттердеги баракчасына америкалык желектин сүрөтүн койду, бирок аны коштоп эч нерсе жазган жок. Касем Сулейманинин Ирандын аскердик жетекчилигинде олуттуу орду бар эле. Ал жетектеген «Кудс» аскер бөлүгү түздөн түз Ирандын жогорку лидери, аятолла Хаменеиге баш ийет. Бул окуянын артынан дүйнөдө мунайдын баасы төрт пайызга көтөрүлдү. Генералды өлтүргөн аба соккулары Багддаддын аба майданы жакта болду. "Чечкиндүү чаралар" "Президенттин көрсөтмөсү боюнча АКШнын куралдуу күчтөрү АКШнын чет өлкөдөгү кызмат адамдарын коргоо боюнча чечкиндүү чараларды көрүп, «Кудс» күчтөрүнүн башчысы Касем Сулейманини өлтүрдү. Ислам революциясынын сакчыларынын корпусунун башчысы АКШ тарабынан чет элдик террордук уюмдардын тизмесине киргизилген болчу»,-деп айтылат Пентагондун билдирүүсүндө. АКШнын коргоо мекемесинен ошондой эле аба соккусу Иран тараптан кол салуулардын алдын алуу максатында жасалганын билдиришти. "АКШ бүт дүйнөдө биздин адамдарды жана биздин кызыкчылыкты коргоо үчүн бардык зарыл чараларды көрөт», -деп айтылат Пентагондун билдирүүсүндө. Сулейманиге карай жасалган аба соккусу Багдадда каршылык акциясына чыккандардын америкалык элчиликти басып алуу аракетинен кийин болуп жатат. Вашингтон дипмиссияга кол салуу генерал Сулейманинин буйругу боюнча болгон иш деп билдирди. Америкалык аскер жетекчилеринин маалыматы боюнча, Касем Сулеймани жана анын «Кудс» күчтөрү курман болгон америкалык жүздөгөн аскерлер жана эл аралык коалициянын аскерлери үчүн жооптуу. Ошол эле учурда Ислам революциясынын сакчыларынын корпусунан Сулеймани менен бирге Ирактын "Катаиб Хезболла" шиит тобунун башчысы Абу Махди Мухандиз да өлтүрүлгөнүн билдирүүдө. "Катаиб Хезболла" - аскердик ирак тобу 2007-жылы Ирандын колдоосу астында түзүлгөн. АКШнын маалыматы боюнча, «Катаиб Хезболла» Ирандын Ислам революциясынын сакчыларынын корпусу менен тыгыз байланышта болуп, көп жолу жардам алып, аны коалициялык күчтөргө кол салуу үчүн колдонгон. (КС)


أُدخل مئات الأشخاص إلى المستشفى وقال الأطباء إن المرضى عانوا من مجموعة واسعة من الأعراض تراوحت بين الغثيان إلى النوبات وفقدان الوعي. ويحقق المسؤولون في سبب المرض الذي اجتاح بلدة إليرو خلال عطلة نهاية الأسبوع. ويأتي المرض الجديد في الوقت الذي تستمر فيه الهند في مكافحة وباء كوفيد- 19، إذ يشهد البلد ثاني أعلى حالات الإصابة بالوباء على الصعيد العالمي. ويُذكر أن ولاية أندرا براديش تعتبر من أشد الولايات الهندية تضررا من جراء الوباء، إذ تجاوز عدد المصابين 800 ألف شخص. مواضيع قد تهمك نهاية لكن يبدو أن الوباء ليس هو السبب في نقل هؤلاء الأشخاص إلى المستشفى خلال عطلة نهاية الأسبوع. تشمل أعراض المرضى القيء وفقدان الوعي وقال وزير الصحة في الولاية، علا كالي كريشنا سرينيفاس، إن الاختبارات التي أجريت على المرضى أظهرت أنهم غير مصابين بكوفيد-19. وقال مسؤول طبي في المستشفى الحكومي بمدينة إليرو لصحيفة إنديان إكسبرس "الأشخاص الذين أصابهم المرض، وخصوصا الأطفال، بدأوا فجأة في التقيؤ بعدما اشتكوا من التهاب عيونهم". وأضاف قائلا: "بعض الأشخاص أُغْمِي عليهم أو عانوا من نوبات صرع". وغادر المستشفى 70 مريضا، بينما لايزال 157 شخصا يتلقون العلاج، حسب مسؤولين. وقال الوزير الأول في الحكومة المحلية في الولاية، جاكانموهان ريدي، إن فرقا طبية متخصصة أرسلت إلى بلدة إلورو بهدف التحقيق في سبب المرض الغامض. ويتوقع ريدي أيضا أن يزور البلدة بهدف الالتقاء بالمرضى وعائلاتهم. وأضاف: "استبعدنا تلوث المياه أو تلوث الهواء كعامل مسبب للمرض بعدما زار مسؤولون المناطق التي شهدت إصابات بين المرضى". ومضى قائلا: "يتعلق الأمر بمرض غامض ولن يكشف عن طبيعة المرض سوى التحاليل المختبرية". ودعا حزب المعارضة في الولاية، تيليجو ديسام، إلى إجراء تحقيق في ملابسات الحادث، مصرا على أن التلوث هو سبب المرض الغامض.

Дүйшөмбү күнү 300 ашуун киши ооруканага түштү Ансыз да коронавирус пандемиясынан айласы кетип жаткан Индия үчүн бул чоң сокку болду. Коронавирус жуктургандар саны боюнча Индия дүйнөдө экинчи орунда (9,7 млн чамалуу кишиге жукту) жана каза тапкан бейтаптар саны боюнча (140 миң ашуун) үчүнчү орунда турат. Жаңы дарттын кайдан, кантип пайда болгонун дарыгерлер аныктай элек. Штаттын саламаттыкты сактоо министри Кали Кришна Шринавас ооруканага кабылгандардын баары коронавируска жана башка вирустук инфекцияларга текшерилип, бирок таза чыкканын айтты. "Ооругандардын көбү балдар жана оору көзү ачышып башталган. Андан кийин кусуп, ээси ооп калганга чейин жеткен",-деп айтып берген Indian Express басылмасына индиялык дарыгерлердин бири. Расмийлер илдеттин келип чыгуу себебин аныктоо үчүн атайын адистерден турган топту аймакка жөнөттү. "Кишилер ооруп жаткан аймакка барып, суунун же абанын булганышынан болушу мүмкүн деген жоромолдорду жокко чыгардык. Бул кандайдыр бир табышмактуу дарт болуп жатат. Ошондуктан лабораториялык изилдөөлөр гана буга так жоопту бермекчи",-деди Кали Кришна Шринавас. Оппозициялык партия болсо массалык уулануу болушу мүмкүн деп, акыйкат иликтөөнү талап кылууда.