منذ بداية القرن الـ 21 لم تشهد روسيا سوى فلاديمير بوتين رئيسا للبلاد. وكان بوتين يتناوب على تولي منصبي رئيس الوزراء والرئيس، إذ عين رئيسا للوزراء عام 1999، ثم انتخاب رئيسا بين في الفترة من 2000-2008، ثم رئيسا للوزراء بين عامي 2008-2012، وخلال تلك الفترة عدّل بوتين الدستور ليمدد سنوات منصب الرئيس من أربع إلى ست سنوات، ثم انتخابه مرة أخرى رئيسا مرة أخرى عام 2012. والآن، يستعد بوتين لإعادة انتخابه مرة أخرى. وستكون هذه هي الولاية الرابعة لبوتين، التي سيظل فيها رئيسا لروسيا حتى عام 2024. لكن، ما هي اللحظات الحاسمة التي شكلت مسيرته السياسية؟ "موسكو لا تحرك ساكنا" قبعة من الفرو تحمل شعار الاتحاد السوفيتي كانت الأيام الأخيرة من عمر الحرب الباردة هي السنوات التي تشكلت فيها شخصية بوتين. وجرفت ثورة 1989 بوتن عندما عين ضابطا صغيرا لجهاز كيه جي بي في مدينة دريسدن، فيما كان يعرف حينها بألمانيا الشرقية الشيوعية. ومر بوتين بلحظات ضعف في هذه الفترة، لكنها تركت فيه انطباعين استمرا معه، هما الخوف من الثورات الشعبية، بعدما شهد الجموع الغفيرة التي خرجت في الشوراع ما أدى إلى انهيار حائط برلين والستار الحديدي، وكرهه للفراغ السياسي الذي ظهر في موسكو في أعقاب انهيار الاتحاد السوفيتي. بوتين في زي المخابرات الروسية ووصف بوتين نفسه كيف كان شعوره عندما طلب المساعدة بعد محاصرة مقرات كيه جي بي في دريسدن من قبل الجماهير عام 1989. واتصل بوتين حينها بوحدة الدبابات في الجيش الأحمر طلبا للحماية، لكن موسكو، التي كان يحكمها آنذاك ميخائيل جورباتشوف، "لم تحرك ساكنا". لذلك، اتخذ بوتين القرار نيابة عن موسكو، وبدأ في إحراق تقارير الإدانة. ويقول بوتين، وهو يستعيد ذكرى هذه الأحداث خلال عدة مقابلات تحت عنوان "الشخص الأول": "أحرقت بنفسي كما هائلا من المستندات... أحرقنا كما هائلا من المحتويات حتى انفجر الفرن." وقال كاتب السير الألماني، بوريس ريت شستر: "كان سيكون لدنيا بوتين مختلف وروسيا مختلفة لو لم يمر بوتن بتجربته في ألمانيا الشرقية." من لا شيء إلى لاعب رئيس في ثاني أكبر مدن روسيا بوتين يكشف الستار عن تمثال لمعلمه وعمدة سانت بطرسبيرغ، أناتولي سوبتشاك، في يونيو/حزيران 2006 ولدى عودته إلى مسقط رأسه في مدينة ليننغراد، التي ستستعيد اسمها القديم لاحقا وهو سان بطرسبيرغ، أصبح بوتين الذراع اليمنى لعمدة المدينة الجديد. ولم ينس العمدة تلميذه السابق، وعينه في أول وظيفة سياسية له. إنه عام 1990. لا يتضح حتى الآن لماذا سيحتاج سياسي إصلاحي، كان له الفضل إلى جانب غورباتشوف ويلتسين في نهاية الاتحاد السوفيتي، لعميل في كيه جي بي على مقربة منه. ففي ألمانيا الشرقية آنذاك، كان بوتين جزءا من شبكة من الشخصيات ربما فقدت أدوارها القديمة، لكنها وجدت لها مكانا جيدا على المستويين الشخصي والسياسي في روسيا الجديدة. أثبتت خبرات أنه شخص مفيد في روسيا الجديدة ما بعد الحقبة السوفيتية. وتمكن بوتين من استعادة الصداقات القديمة وإنشاء شبكة من الاتصالات وتعلم اللعب بالقواعد الجديدة. ولم يمر وقت طويل ليصبح نائب سوبتشاك، عمدة سانت بطرسبورغ. لفت أنظار موسكو وشدهت مسيرته صعودا مستمرا، حتى إنه نجى من السقوط المدوي لسوبتشاك. ومنذ أن كان في دريسدن، تعلم بوتين كيفية إنشاء شبكة علاقات داخل طبقة الصفوة بالمجتمع، ولم يتضرر بوتين من موت معلمه، بل تحرك صوب موسكو، وأخذ يترقى هناك في جهاز الأمن الفيدرالي الروسي (الذي خلف كيه جي بي) وانتهى به الأمر بالعمل في الكرملين. وأصبح بوريس يلتسين الرئيس الجديد للاتحاد الروسي، وتمكن من إبقاء الحزب الشيوعي القديم بعيدا بفضل تحالفه مع الأوليغارشية (سيطرة الأقلية) الذين كان لديهم الكثير من المال والنفوذ نجحوا في تحقيقها خلال تلك الفترة الانتقالية. وظهر بوريس بيريزوفسكي كداعم رئيسي ليلتسين ومؤثرا قويا في الرأي العام، في الوقت الذي عادت فيه الانتخابات إلى روسيا. كما أصبح بيريزوفسكي قريبا من بوتين. ووضع الشبح، الذي تحول إلى سياسي، قدمه في مسار السياسة السريع، وعينه يلتسين عام 1997 نائبا لرئيس إدارته الرئاسية. وبحلول عام 1999 عينه يلتسين رئيسا لوزراء روسيا. الرئيس الروسي السابق، بوريس يلتسين، يصافح بوتين أثناء تسلمه منصب الرئاسة وأصبحت تصرفات يلتسين عشوائية إلى حد كبير، ليعلن استقالته المفاجئة في 31 ديسمبر/كانون أول عام 1999. وهيأ بوتن نفسه بصورة بارعة، بدعم من بيريزوفسكي واللاعبين الرئيسيين في الأوليغارش، ليصبح القائم بأعمال الرئيس، وهو المنصب الذي سيضمنه بالفوز في الانتخابات الرسمية في مارس/آذار 2000. ويبدو أن الأوليغارشيين والإصلاحيين الذين كانوا يمثلون عائلة يلتسين السياسية يشعرون براحة كبيرة لرئيسهم الجديد، فهو شخصية تتسم بالرمادية والغموض تارة والمرونة بشكل واعد تارة أخرى. ويبدو أن سيطرتهم على روسيا الناشئة الجديدة باتت آمنة. السيطرة على الإعلام بوتين يتحدث إلى الإعلام على متن أحد القطارات في مارس/آذار 2000 سيطر بوتين على وسائل الإعلام خلال ثلاثة أشهر من توليه السلطة. وكانت هي اللحظة الفارقة في إزاحة الأوليغارشيين والإطاحة بالحرس القديم في الكرملين، كما كانت إيذانا بعزف النغمة الخاصة بحكم بوتن في المستقبل. وكانت للسيطرة على الإعلام منافع مزدوجة، فهي التي ساعدت في التخلص من معارضيه الأقوياء وإبعادهم عن مراكز قوتهم والسيطرة على وسيلة توجه الرأي، التي برزت في تغطية حرب الشيشان، وهجمات روسيا الدموية، ودعم شعبية الرئيس، وتعظيم صورة روسيا الجديدة وقائدها، وتحديد أعدائها الجدد. وكان أول الضحايا سيطرة بوتين على شبكة "إن تي في" الإخبارية المستقلة، التي كان يشاهدها آنذاك 100 مليون شخص وتصل إلى قرابة 70 في المئة من السكان (في مايو/آيار 2000). لكنها لم تكن الأخيرة، وواصل بوتين إحكام سيطرته على وسائل الإعلام. ولم ير الروس في الأقاليم الخارجية سوى ما يريده بوتين منهم رؤيته، فهناك الآن ثلاثة آلاف قناة تلفزيونية في روسيا، يتجنب معظمها الأخبار تماما، وإذا وقعت أي أحداث سياسية مهمة يراد تغطيتها، فإنها تخضع لمراجعة صارمة من الحكومة. وهناك محاولات لإطلاق وسائل إعلام مستقلة لكنها قليلة ومهمشة، ولا تبث موادها أحيانا بثا حيا وتضطر إلى العمل على الإنترنت، مثل شبكة "تي في رين/دوشتسه". التخلص من الأوليغارش المعارضين رأى بوتين أن الأهم هو السيطرة على أباطرة الأعمال الذين دعموا سلفه بوريس يلتسين، فأبعد بيريزوفسكي في عام 2000، وميخائيل خودوركوفسكي عام 2003 وغيرهم. وبدأت تسقط الشركات الروسية الكبرى وتكتلات الشركات تدريجيا في أيدي حلفاء بوتين الموثوقين. "لا تعبث معي".. رسالة إلى المناطق جنود روس يمشون بجانب صورة بوتين في إحدى الثكنات العسكرية في الشيشان وعلى نفس النمط، سيطر بوتين تدريجيا على مناطق روسيا البالغة 83 منطقة عبر تعيين سياسيين موثوقين. وألغى الانتخابات الإقليمية لحكام الأقاليم في عام 2004، وبدلا من ذلك وضع قائمة مع ثلاثة مرشحين، ومكّن أعضاء البرلمان الإقليميين من اختيار حاكمهم المقبل. واتُهم بوتين بـ "بالقضاء على الديمقراطية"، لكن استراتيجيته تؤتي ثمارها. وكان تعيين رمضان قاديروف رئيسا للشيشان في مارس/آذار 2007 نجاحا استثنائيا لبوتين. وعادت الانتخابات الإقليمية لفترة وجيزة في عام 2012 بعد موجة من الاحتجاجات المؤيدة للديمقراطية، لكن بحلول أبريل/نيسان عام 2013 استعاد بوتين سيطرته بإدخال تشريعات جديدة مقيدة. مغازلة الليبرالية زعيم المعارضة الروسية، أليكسي نافالاني، في مسيرة احتجاجية في موسكو في السادس من مايو/آيار 2012 اندلعت سلسلة من المظاهرات الحاشدة في بولوتنايا بموسكو وأماكن أخرى خلال عامي 2011 - 2013، للمطالبة بإجراء انتخابات نزيهة وإدخال إصلاحات ديمقراطية. وتعتبر هذه الاحتجاجات هي الأكبر في روسيا منذ التسعينيات. وبداية من "الثورات الملونة" القريبة عام 2000 وأخيرا الربيع العربي، يرى بوتين أن ثمة موجات جماهيرية واسعة تسعى للتغيير. وتابع بوتين بقلق إطاحة عدد من القادة الاستبداديين من سدات الحكم في عدة أماكن من العالم، ما يستدعي ذكريات الروس السيئة عام 1989. ويرى بوتين أن هذه الحركات الشعبية هي وسيلة للحكومات الغربية للتعدى الفناء الخلفي الروسي. علاوة على ذلك، سمحت الثورة بوجود أرض خصبة للإسلاميين في شمال القوقاز، لكن بوتين لن يسمح بذلك. ويبدو أن بوتين بدأ لفترة وجيزة تجربة ليبرالية، إذ يدعو إلى اللامركزية السياسية، ويقول إن مناطق روسيا يجب أن تتمتع بسيطرة أكبر على مواردها الاقتصادية، وكان بوتين يستخدم كلمة "الإصلاح" في كل خطابته. لكن هذه الخطوة لا تدوم طويلا، بمجرد اقتراب الخطر، وتتبدل الاستراتيجية. روسيا لي هي روسيا لكم وحتى الآن، أثبت بوتين جدارة في إدارة الموارد، لكنه يحتاج إلى إطار فكري لخططه. يريد أن يرسم صورة روسيا العظمي، التي تملؤها الوطنية والقوة العسكرية. والبداية البديهية والأفضل لهذا المشروع هو الترويج لتاريخ رسمي محصن ومنسوج بدقة للحرب العالمية الثانية. فخطوة روسيا القادمة متعلقة بالحاضر؛ وهي خلق هوية صلبة، تكون فيها روسيا قوية، برئيس على نفس مستوى القوة العضلية، بحيث يتوحد كل الروس تحت لوائها، ولا تخضع للضغط الدولي. بوتين يمتطي حصان أثناء عطلته في جنوب سيبيريا، في أغسطس/آب 2009 وروسيا القوية هذه تصد ضغط الحكومات الغربية عن طريق إظهار التعاطف مع حركات اليمين المتشدد، وقادته مثل ماري لو بان في فرنسا، والرئيس الأمريكي دونالد ترامب. وفي الداخل، تبرز أهمية وسائل الإعلام التي يسيطر عليها الكرملين، بحيث تنشر رسالة أن الغرب كاذب، وأن حلف شمال الأطلنطي يتمدد إلى أعتاب روسيا، وأن روسيا ترعى حلفاءها، ولن تخضع لإملاءات. ويصور بوتين نفسه كرجل قوي، وعسكري صميم يضج حديثه بلغة المتاريس الحربية. كما أصبح خطابه في السياسة الداخلية محافظا، وأصبح مقربا من الكنيسة الأرثوزكسية، وثمة معارضة أخلاقية وتشريعية قوية للحركات الداعمة لحقوق المثليين، وأي نزعات تحررية. كما لا يُسمح بالنقد، ولا تهاون مع من يقف ضد الحكومة أو الدولة، ولا رفق بمن يتعمدون إضعاف الأمة. ولفت اعتقال ومحاكمة أعضاء جماعة "بوسي رايوت" الاحتجاجية في مارس/آذار 2012 انتباه العالم، لكنها مجرد حالة ضمن الكثير في أنحاء روسيا. بوتين يتحدث إلى القوات الروسية في موسكو بعد ضم القرم، في التاسع من مايو/آيار 2014، في ذكرى الحرب العالمية الثانية حان قطاف القرم ومنحت الثورة الأوكرانية وتبعاتها لبوتين فرصة استراتيجية، فكان استيلاؤه السريع على القرم في فبراير/شباط 2014 أكبر انتصاراته حتى الآن، وضربة مخزية للغرب. وأظهرت روسيا قوتها بالاستيلاء على جزء من دولة متاخمة تحت أنظار العالم. ولم يستطع أحد إيقاف روسيا. ويدرك بوتين أن روسيا وحدها قد لا تقدر على تحديد مكانتها في العالم، لكنها يعلم كذلك أن روسيا لا تحتاج أن تكون قوة عظمى كما كانت في الحرب الباردة لكي تشق طريقها. وأصبح لدى بوتين القوة الكافية لإفساد عمل الغرب والناتو. وسوف يأخذ زمام المبادرة، ويحدد معطيات علاقة روسيا بالغرب. ولم تكن أزمة القرم مفاجئة، إذ كان بوتين يختبر التمدد السياسي لروسيا في دول الجوار، وهي الدول التي برزت بعد انهيار الاتحاد السوفيتي. وظهر نجاحه جليا أثناء الصراع في جورجيا عام 2008. مظاهرة في العاصمة الأمريكية واشنطن، احتجاجا على التدخل العسكري الروسي فو سوريا استغلال نقطة ضعف الغرب في سوريا ويدرك بوتين أن الغرب يفتقر إلى التجانس والعمل الموحد فيما بتعلق بالشؤون الخارجية. كما يعلم كيف يستغل نقاط الضعف هذه لصالحه. وكان لتدخل روسيا في الصراع السوري، بدعم قوات بشار الأسد، أثرا في كسب السيطرة من الغرب، والإمساك بزمام الأمور في الصراع. وعاد تدخل بوتين في منطقة الشرق الأوسط بالنفع عليه، إذ أكد أن لا أحد يمكنه السيطرة اكاملة على منطقة حيوية كهذه لاستقرار الشرق الأوسط، وأعطته الفرصة لتجربة خطط عسكرية وأسلحة جديدة، والأهم أنها كانت رسالة قوية للحفاء التاريخيين بأن روسيا لا تتخلى عن أصدقائها. تبرير القمع أثبت بوتين أن حكومته هي المؤسسة الأكثر استقرارا التي عرفها الروس. وساعده تدخله في الصراعات الخارجية، وسحقه للمعارضة الداخلية، على الترسيخ لرواية أن الغرب عدو روسيا، وأنه الشخص الوحيد القادر على الدفاع عن مصالح البلاد. وقد يتطلب ذلك فرض تشريعات وطنية، مثل منع واردات الطعام والزراعة من البلاد التي تفرض عقوبات على روسيا. وأحيانا أخرى يتطلب الأمر التدخل في شؤون دول الجوار. وفي أكثر الوقت، يتطلب الأمر قمعا داخليا، والسماح بقدر محدود من الديمقراطية. وفي هذا الإطار، لا يرى الناس هذا المناخ كمشكلة، وإنما كضرورة. وهو الثمن الذي يجب أن تدفعه روسيا مقابل استقرارها وعظمتها. والديمقراطية الحقة أصبحت أمرا هامشيا، لأن البديل لا يستحق أخذه في الاعتبار. بوتين يكشف الستار عن تمثال للقيصر ألكسندر الثالث، والد القيصر الأخير نيكولاس الثاني، في القرم، في نوفمبر/تشرين الثاني 2017 قيصر روسي جديد؟ ومن المرجح أن يصبح بوتين رئيسا لفترة رابعة. لكن السؤال الأهم هو ماذا سيحدث بعد انتهاء مدته في 2024؟ سيكون بوتين آنذاك في بداية السبعينيات من عمره، لكن من غير المرجح أن يقنع بتقاعد هاديء. وخلال حكمه، أعاد بوتين إلى الأذهان فكرة "جامع الأراضي الروسية"، وهي فكرة قديمة تبرر سياسات روسيا التوسعية. وفي هذا الإطار، تبرز أهمية القرم و"الخارج القريب" بالنسبة له. ويرى بعض المراقبين الروس، مثل أركادي أوستروفسكي، أن هذا النمط قد يمهد الطريق لخلق قيصر روسي معاصر، في شكل قائد روسي متميز يعلو فوق سياسات الأحزاب. وهنا، تأتي دلالة أن بوتين يشارك في الانتخابات كمرشح مستقل. ولا أحد يعلم حتى الآن خطط بوتين لما بعد 2024، أو إلى متى يمكنه إحكام قبضته على السلطة. والشباب الروس غير مقتنعين بدعاية بوتين، فأغلب الشريحة العمرية بين 15 و25 عاما يستقون المعلومات من مواقع التواصل الاجتماعي غير المراقبة، فأصبحت ردود أفعالهم غير متوقعة بالنسبة للحكومة. لا يمكن لأحد أن يتوقع المستقبل، لكن يمكن لبوتين وضع خطة.

Ханты-Манси автономия округунда добуш берүү эрте башталды Эми добуш берүүчүлөр Конституциялык өзгөрүүлөрдү референдумда колдосо, 67 жаштагы Владимир Путин кайрадан президенттик кызматка талапкерлигин көрсөтө алат. Пандемия шартынан улам 1-июлда өтө турган добуш берүү жараяны эмитен эле башталды. Орусия бийлиги элдин шайлоо участкаларында топтолушун алдын алууда. Бирок референдум легитимдүү болушу үчүн көп сандагы шайлоочулар катышып берүүсү керек. Президент Путин эмнени көздөп турат? Советтик космонавт, Орусиянын депутаты Валентина Терешкова Владимир Путинди колдогон саясатчылардын бири 21-кылымда Орусияда бир гана лидер болду. Владимир Путин 1999-жылы бийликке келип, 2008-2012-жылдары премьер-министр катары иштеди. 2012-жылы шайлоодо жеңип, президент катары ант кармады. Путин шайлоого барам деп ачык жарыялаган жок. Ошол эле учурда шайлоого барбайм деп дагы айткан жок. Бирок Путин бийликти алмаштыруу үчүн Орусия жетиштүү өнүгө элек деген пикирин билдирген. Владимир Путин 2018-жылы өткөн шайлоодо Путин добуш берүүчүлөрдүн 76 пайызынын колдоосун алган. Ага карабастан соңку жылдары Путиндин рейтинги түшүп жатканы байкалууда. Пандемия түзгөн экономикалык кыйынчылыктардан кийин Орусия лидеринин рейтинги дагы төмөндөйт. Эксперттер дал ушул себептен Москва коронавирус коркунучуна карабастан референдум шашылыш өткөрүүдө дешүүдө. "Калктын басымдуу бөлүгү Путиндин шайлоого кайра катышканына каршы болушпайт. Аны жактырбагандар бар, бирок көптөр Путинди Батышка туруштук берген, күчтүү лидер катары санайт. Ошол эле учурда шайлоодо алтернатива жок болгону дагы белгилүү",-дейт Би-Би-Синин Москвадагы кабарчысы Сара Рэйнсфорд. Бийликке алып келген жол Владимир Путин он жылдын ичинде саясий көз карашын өзгөрткөнү айтылат СССР ыдырап, КГБда иштеген Владимир Путин Санкт-Петербург шаарына кайтып келген. Ал шаардын мэри Анатолий Собчактын оң колу болуп иштеген. Собчак - Горбачев жана Ельциндей эле Советтер Союзунун урап түшкөнүнө салым кошкон. Реформатор деп саналган Собчак катардагы КГБ офицерине саясий кызмат берген адам катары таанымал. Собчак бул кадамга эмнеге барганы белгисиз бойдон калды. Собчак бийликтен кулаганда Путиндин карьерасы токтоп калган жок. Тескерисинче, ал жаңы элита менен тил табышып, жогорку кызматтарга дайындалды. Орусия Федерациясын Борис Ельцин башкарып турганда, бийлик олигархтар менен тыгыз кызматташты. Борис Березовский сыяктуу бизнесмендер Ельцинди колдоп, шайлоо учурунда көп каражат жумшаган. 1999-жылы президент Ельцин Владимир Путинди премьер-министр кызматына дайындаган. Күтүүсүз жерден президенттик кызматка келген Путин Президент Ельцин күтүүсүз жерден кызматтан кетип жатканын жарыялаган Ельцин 1999-жылы 31-декабарда кызматтан кетип жатканын жар салган. Путинди Березовский сыяктуу олигархтар колдоп, 2000-жылы март айындагы шайлоодо жеңишке жеткен эле. Ельциндин айланасындагы саясий күчтөрү Путиндин дайындалышына, кийин анын шайлоодо жеңишке жеткенине кубанышкан эле. Бирок Путин бийликке келген соң, үч айдын ичинде массалык маалыматтар каражаттарын көзөмөлгө алды. Бул кадам олигарх жана Кремлдеги саясий топторго күтүүсүз болду. Көз карандысыз НТВ телеканалы жабылып, башка медиа агенттиктер тинтүүгө алынган. Бул кадам Путин катаал башкаруучу болорун көрсөттү. Калктын басымдуу бөлүгүнө Путин күчтүү лидер катары Орусиянын символуна айланды Медиа айдыңын көзөмөлгө алуу аркылуу Путин сынчылардын оозун жаап, Чеченстандагы согуш же Москвадагы террордук чабуулдарды Кремлдин көз карашы менен элге жеткирип турду. Мындан ары Орусиялыктар Путин каалаганды гана көрө башташты. Учурда Орусиядагы үч миң телеканалдарды көбү жаңылыктарды көрсөтпөйт. Эгерде саясий темада сөз болсо, аны өкмөт өкүлдөрү алдын ала текшерет. Орусияны толугу менен көзөмөлгө алуу Путиндин Чеченстандагы сүрөтү Президент Путин региондорго өзүнө жакын кишилерди дайындап, бара-бара Орусиянын 83 аймагын көзөмөлгө алды. 2004-жылы регионалдык шайлоо жокко чыгарылган. Анын ордуна Путин үч талапкерди сунуштайт, регионалдык кеңеш болсо алардын арасынан лидерди тандайт. Сынчылар Путин "демократия өлтүрдү" деп айтканы менен, бул стратегия мыкты иштеди. Өзгөчө Чеченстан сыяктуу аймактарда. Мурдагы Совет өлкөлөрүнө көзөмөлдү күчөтүү Владимир Путин Орусиянын акыркы императору Николай II сүрөтүнүн алдында турат. Путин СССРдин курамына кирген өлкөлөргө көзөмөлүн күчөттү Украинада ыңкылаптан кийинки башаламандык учурунда Путин Крым аймагын басып алууга жетишти. 2014-жылдагы Путиндин тактикасы ири жеңиш катары саналат. Дүйнөлүк коомчулуктун нааразылыгына карабастан Орусия аскердик кубатын көрсөтүп, коңшу мамлекеттин аймагын басып алды. Крым аймагынан тышкары Орусия ондогон жылдар бою КМШ өлкөлөрүнө көзөмөлүн күчөттү. 2008-жылы Грузия менен болгон тиреште дагы Орусия жеңишке жеткен. Айрым эксперттердин айтымында, Борбор Азия өлкөлөрү дүйнөлүк аренада Орусиянын уруксаты менен гана чечим кабыл алат. Путин падыша Александр III Крымдагы айкелин ачууда Владимир Путин бийликке келгенден бери Орусияны мурдагыдай кубаттуу мамлекетке айлантты деген пикир бар. Ошол эле учурда Путин жаңы доордогу императордун имиджин түзө алды. Дал ушул себептен СССРдин курамына кирген өлкөлөргө көзөмөлдү күчөтүү керек эле. Калктын басымдуу бөлүгү Путин Орусиянын мурдагы жерлерин кайтарып берди дешүүдө. Учурда Путин Орусиядагы эң популярдуу саясатчы. Бирок 2024-жылы лидердин президенттик мөөнөтү бүткөндөн кийин эмне болорун азырынча айтуу кыйын. (AT)


نُفذت العقوبة خارج أحد المساجد فى عاصمة الإقليم، باندا آتشيه ووقف الرجلان على خشبة مسرح وهما يرتديان ملابس بيضاء، في حين قام عدد من رجال الشرطة المقنعين بجلدهما على ظهريهما. وضُبط الرجلان، 20 و23 عاما، سويا في الفراش بعدما اقتحم أفراد الأمن مسكنهما الخاص في مارس/آذار الماضي. ولا يحظر القانون المثلية الجنسية في معظم أنحاء أندونيسيا، لكنها محظورة في إقليم آتشيه المحافظ، وهو الإقليم الوحيد الذي يطبق الشريعة الإسلامية. وتعد هذه هى المرة الأولى التى يُجلد فيها مثليون بموجب الشريعة الإسلامية فى الإقليم. حشد من الناس يصور الرجلين أثناء عملية الجلد ونُفذت العقوبة خارج أحد المساجد فى عاصمة الإقليم، باندا آتشيه. وهلل عدد كبير من المحتشدين أثناء الجلد، وقال أحدهم: "ليكن هذا درسا لكما"، في حين قال آخر: "اضرب بقوة أكبر". وفى وقت سابق، حذر أحد المشاركين في عملية الجلد الحشود من مهاجمة الرجلين، قائلا "إنهم بشر أيضا". وصدر حكم بجلد كل من الرجلين 85 جلدة، قبل أن يقلص العدد إلى 83 لأنهما احتجزا لمدة شهرين. ويطبق إقليم آتشيه قوانين إسلامية أكثر صرامة منذ أكثر من عقد من الزمان، وأصبح محافظا بشكل متزايد خلال السنوات الأخيرة. وفي عام 2014، صدرت قوانين صارمة ضد المثلية الجنسية، ودخلت حيز التنفيذ في العام التالي. وفي الماضي، لم تصدر أحكام بالجلد إلا على من يلعب القمار أو يتناول الكحوليات. وكانت أندونيسيا متسامحة إلى حد كبير مع المثلية الجنسية، لكنها شهدت عداء رسمي واجتماعي متزايد تجاه العدد الصغير من المثليين خلال السنوات الأخيرة.

Жазага тартылгандардын ысымдары айтылган жок. Белгилүү болгондой алардын бири 20 жашта, экинчиси 23 жашта. Гомосексуализм Индонезиянын ислам шарияттары менен жашаган Ачех провинциясынан башка жеринде мыйзам бузуу катары эсептелбейт. Провинцияда гомосексуалдык мамилеси үчүн эл алдында балак чаап, жазалоо биринчи жолу болду. Бул провинциянын административдик борбору эсептелген Банда-Ачех шаарындагы мечиттин жанындагы аянтта болгон. Ага көп сандагы тургундар күбө болушту. Жазалоо провинциянын административдик борбору эсептелген Банда-Ачех шаарындагы мечиттин жанындагы аянтта болгон. Ага көп сандагы тургундар күбө болушту. "Бул силерге сабак болсун",-деп кыйкырды жазалоого күбө болуп тургандардын бири. Айрымдар болсо шыргый менен катуураак сабоону талап кылышты. Дүйшөмбүдө Индонезиянын полициясы Жакартада кумсалардын кечеси өтүп жаткан саунага жасалган рейд учурунда 140 чукул киши кармалганын билдирген. Кармалгандардын баары порнография боюнча мыйзамды бузган деп айыпталышууда. Айрымдарын сойкулук менен алектенген деген шек менен кармашкан. Ребекка Хеншке, Би-би-си кабарчысы: Эл алдында балак чабылып, жазалоо болоордон бир күн алдын абак жайында алардын бирөөсү менен жолугуштум. Мен алар менен сүйлөшүүгө уруксат берилген биринчи журналист элем. Ал абдан коркуп, калтырап турду. Өтө арык жана купкуу көрүндү. Аны менен сүйлөшүүгө аракет кылып баштаганымда эле абак жайындагылар бизди курчап алышты. Бизге өзүнчө сүйлөшүп ала турган жай беришет го дегем. Бирок андай болгон жок. "Батыраак балак чаап, жазалоо бүтүп үй-бүлөмө кайтып баруудан башка менде каалоо жок. Мен аябай басмырландым",-деди ал. Адеп-ахлак боюнча полиция өкүлдөрү эшикти бузуп кирип келгенде ал Медицина университетинин акыркы курсунун студенти эле. Бул окуядан кийин аны окуу жайдан чыгарып салышкан. Алар бир төшөктө жаткан жеринде тартылган тасма интернетке кеңири тарап кеткен. (AbA)


قال مدير سي آي إيه، مايك بومبيو ، إنه لن يفاجأ إذا أجرت بيونغيانغ اختبارا صاروخيا آخر وأضاف مايك بومبيو في مقابلة مع قناة فوكس نيوز أن بيونغيانغ "تتحرك بوتيرة مثيرة للخطر أكثر من أي وقت مضى" في ظل برنامجها للأسلحة، مضيفا أن اختبار صاروخ آخر لن يكون مفاجئا. لكنه حذر من أن "الصبر الاستراتيجي" لواشنطن قد نفد. ولجأت بيونغيانغ وواشنطن الى تبني لغة نارية، بينما هدد الرئيس الأمريكي، دونالد ترامب، بـ "صب النار والغضب" على كوريا الشمالية. وقال بومبيو إنه "واثق إلى حد بعيد" من أن زعيم كوريا الشمالية "سيستمر في محاولة تطوير" برنامج الأسلحة لبلاده. وعند سؤاله بشأن متى ستنشر كوريا الشمالية سلاحا نوويا يمكن أن يستهدف الولايات المتحدة، رد قائلا "إنهم أقرب من أي وقت مضى" للقيام بذلك. وقال ترامب إن الجيش الأمريكي "متأهب وجاهز" في حين اتهمت بيونغيانغ ترامب بأنه يدفع شبه الجزيرة الكورية إلى حافة الحرب النووية". الصين تدعو إلى تجنب التصعيد وحث الرئيس الصيني شي جين بينغ نظيره الأمريكي دونالد ترامب على تجنب التصعيد الذي قد يؤدي إلى تفاقم الأزمة مع كوريا الشمالية.

Түндүк Кореянын АКШ аймагына жете турган ядердик куралды жасаганын айтканы канчалык ынанымдуу деген суроого Майк Помпео "эми алар буга жакын" деп жооп берген. Бирок Пхеньяндын куралдануу программасы күчөгөн темп менен өсүп, «чоң тынчсызданууларды» жаратып жатканын айткан Помпео, Түндүк Кореянын жаңы ракеталык сыноолору эч кимди таң калтырбашы керек деди. Fox News каналына берген интервьюсунда Борбордук чалгындоо кызматынын директору Вашингтон Пхеньяндын ракеталык жана ядердик күчтөнүүсүнө буга чейинки "стратегиялык чыдамы" түгөндү деп баса белгиледи. Түндүк Кореянын АКШ аймагына жете турган ядердик куралды жасаганын айтканы канчалык ынанымдуу деген суроого Майк Помпео "эми алар буга жакын" деп жооп берген. "Биз согуш босогосунда турганыбызы тууралуу айтып жаткандарды угуп жатам. Бирок чалгын маалыматтары мындай коркунучту көрсөткөн жери жок»,-деди Майк Помпео. Өткөн апталарда Түндүк Кореянын жаңы өзөктүк ракетанын дүрмөтүн иштеп чыкканы тууралуу кабарлар маалымат каражаттарына тараган эле. Ушундан кийин АКШ президенти Дональд Трамп эгер АКШга коркунуч жарала турган болсо Пхеньян «көргүлүктү көрөрүн» эскертти. Буга жооп кылып Түндүк Корея Тынч океандагы Гуам аралында жайгашкан АКШнын аскер базаларына ракеталык сокку уруу планын жарыялады. (AbA)


طلبت رواندا من مواطنيها غسل يديهم قبل ركوب الباصات في العاصمة كيغالي وقال رئيس منظمة الصحة تيدروس أدهانوم غيبريسوس إن عدد الحالات خارج الصين ارتفع بـ13 ضعفاً خلال الأسبوعين الماضيين. و وتوضح الإجراءات المعمول بها أن "الوباء العالمي" هو مرض ينتشر في عدد من الدول حول العالم في الوقت نفسه. مع ذلك، قال د. تيدروس إن تسمية المرض بوباء عالمي لا يعني أن منظمة الصحة العالمية ستغير نصيحتها بشأن ما يجب على الدول أن تفعله. ودعى الحكومات إلى تغيير مسار المرض عبر القيام بإجراءات طارئة وحازمة مشيرا إلى ان عدداً من الدول أظهرت أنه بالإمكان قمع الفيروس والسيطرة عليه. مواضيع قد تهمك نهاية ما أعراض فيروس كورونا وكيف تقي نفسك منه؟ وقال "نحن معاً في هذه المواجهة للقيام بالأمور الصحيحة بهدوء ولحماية مواطني العالم، وهذا يمكن فعله". في وقت سابق، حذرت المستشارة الألمانية أنغيلا ميركل من أنه إلى حد 70% من سكان ألمانيا - نحو 58 مليون شخص - بإمكانه أن يصاب بفيروس كورونا. وقالت بما أنه ليس هناك علاج معروف، سينصب التركيز على إبطاء انتشار الفيروس. وقالت "إنها مسألة كسب الوقت". بعض علماء الفيروسات الألمان يختلفون بشأن الرقم المرتفع. وقال مستشار سابق للحكومة الفيدرالية بشأن مكافحة الأمراض، البروفيسور ألكسندر كيكولي للإعلام إنه رأى أن أسوأ سيناريو هو 40 ألف حالة. وقال معهد كوش للأمراض المعدية إن رقم الحالات المؤكدة في ألمانيا ارتفع إلى 1,567 من 1,296. وفي إيطاليا، حيث هناك أكثر من 12 ألف حالة مؤكدة، أعلن رئيس الوزراء جوسيبي كونتي إقفال المدارس، النوادي الرياضية، المتاحف، الملاهي الليلية وأماكن أخرى حول البلاد. عمال يطهرون قصر دولمابهتشه في اسطنبول وقالت وزارة الصحة إن حصيلة الوفيات وصلت إلى 827 من 631. ونحو 900 شخص من المصابين بالفيروس في إيطاليا كانوا في العناية المركزة، حسب رئيس الطوارئ في منظمة الصحة العالمية مايكل راين. أما بالنسبة لإيران فقال راين إنه كان هناك 354 وفحالة وفاة علاوة على 9 آلاف حالة "خطيرة جداً". وأرسلت منظمة الصحة العالمية 40 ألف جهاز فحصٍ إلى إيران، ورغم ذلك كان لا يزال هناك نقص في أجهزة التنفس والأوكسجين. وقال إن إيران وإيطاليا تعانيان الآن ولكنني أؤكد أن دولاً أخرى سوف تكون في الحالة نفسها قريباً جداً. ماذا يجري أيضاً؟ وقالت فرنسا الأربعاء إنها شهدت 49 حالة وفاة، في ارتفاع بـ15 حالة من الثلاثاء. هناك 2281 حالة مؤكدة. واتسع نطاق الحظر المرتبط بفيروس كورونا إلى منطقتين إضافيتين، بحسب وزيرالصحة الفرنسي. في غرب الولايات المتحدة، تمنع ولاية واشنطن بعض التجمعات الكبرى في مناطق معينة وأبلغت كل المناطق التعليمية أن تتحضر لإقفال محتمل في الأيام المقبلة. وفي شرق الولايات المتحدة، أعلن محافظ نيويورك أنه سيتم إرسال قوات إلى نيو روشيل في محاولة لاحتواء تفشي الفيروس، فيما تجاوز العدد الإجمالي للحالات في الولايات المتحدة ألف حالة يوم الأربعاء. وأقيمت منطقة احتواء على تطاق أكثر من كيلو ونصف شمالي منهاتن. وفرضت السلطات الحجر الصحي على بعض الأفراد. وفرضت عدة دول قيوداً شاملة على السفر. وعلّقت الهند أغلب التأشيرات للأجانب حتى 15 إبريل. وتمنع غواتيمالا مواطنين أوروبيين من الدخول إليها ابتداءً من الخميس. وتم إلغاء أو تأجيل المهرجانات الموسيقية ومناسبات كبرى أخرى في الولايات المتحدة، بما فيها مهرجان كوتشيلا في كاليفورنيا وبرنامج الألعاب E3 المنظم في لوس أنجلس في يونيو/ حزيران المقبل. وتم إلغاء آلاف الرحلات حول العالم فيما تحاول الخطوط الجوية التعامل مع تراجع الطلب. الوزيرة بوزارة الصحة البريطانية، نادين دوريس، قالت إنها مصابة بالفيروس وإنها تحجر نفسها منزلياً. وسجل عدد من الدول، بما فيها السويد وبلغاريا، وجمهورية إيرلندا حالات الوفاة الأولى، فيما قفز عدد الحالات المؤكدة في قطر من 24 إلى 262. وشهدت الصين، حيث رصد الفيروس للمرة الأولى، 80754 حالة مؤكدة و3136 حالة وفاة. ولكنها سجلت يوم الثلاثاء أدنى أرقام الاصابات الجديدة، وهو 19 إصابة.

Вирус азыркы маалда Кытайдын бардык провинцияларына жетип, дүйнөнүн 16 өлкөсүндө катталды "Коронавирустун глобалдык жайылышынан улам коомдук саламаттыкты сактоо тармагында эл аралык өзгөчө кырдаал абалын жарыялайбыз",-деди Дүйнөлүк саламаттыкты сактоо уюмунун башкы директору Тедрос Адханом Гебрейесус. Бирок ошону менен бирге эле уюм эл аралык каттамдар менен соода-сатыкка чектөө киргизүүгө жүйөлүү себептер жок экенин айтты. Уюмдун билдирүүсүндө, коронавирустун жайылышын алдын алуу үчүн кайсыл гана өлкө болбосун вирусту жуктурган кишини бат аныктап, аны менен байланыштарды дароо табуу керектиги айтылат. Кечээ күнү Женевада уюмдун Өзгөчө кырдаалдар боюнча комитети жабык жыйынга чогулган. Жыйында жаңы коронавирустун эпидемиясы глобалдык коркунуч катары жарыялоо боюнча талкуу болгон эле. Бейшембиде АКШ адамдан адамга жуккан учур катталганын ырастады. Буга чейин мындай билдирүүнү Германия жана Жапония жасаган эле. Эпидемиянын очогу Кытайдын Ухань шаары. Бирок вирус азыркы маалда Кытайдын бардык провинцияларына жетип, дүйнөнүн 16 өлкөсүндө катталды. Дүйнөдө эпидемия көп катталууда. Эмне үчүн? Акыркы отуз жылда дүйнөдө вирус жайылган учурлар көп каттала баштады. Инфекциялык оорулардын эпидемиясы барган сайын кадыресе көрүнүшкө айланууда. Эмне үчүн? Бүгүнкү күндө Жер шарындагы кишилердин саны 7,7 млрд. Кишилер көбөйгөн сайын мейкиндиктер тарып, кишилер арасында оорунун жугушу жана тарашы күчөй берет. Ухандан чыккан коронавирус адамдан адамга аба аркылуу жугат. Организмден сырткары вирус көпкө жашай албайт. Вирустун бат тарашы кишилер жыш жашаган аймактардын жакын болгону жана карым-катнаш. 2014-жылдагы эбола эпидемиясы дагы ушундай жайылган. Эбола аба аркылуу жана денедеги башка суюктуктар аркылуу жуккан. Аны башкалар менен өтө жакын карым-катнашта болгон учурда гана жуктуруу мүмкүн эле. Healthmap.org сайты дүйнөдөгү вирустардын чыгуу жана тароо жолдорун иликтейт. Бүгүнкү глобалдык кырдаал ушундай көрүнүштө. Вирустун баары эле адамдан адамга жуга бербейт. Ал тургай зика вирусу чиркейден жугуп, кишилер жыш жашаган аймактарда бат тарайт. Чиркейлер шаар жашоосунда өздөрүн ыңгайлуу сезишет. Анткени алардын азыгы кеңири. Калк жыш жашаган нымдуу жана ысык климатта чиркейлер бат көбөйүшөт. 2007-жылы шаарда жашаган калктын саны айылда жашагандардан озуп өттү. Учурда төрт миллиарддан ашуун киши кургак жердин болжолу бир эле пайызында жашайт. Көптөгөн шаарлар кишилердин мындай агымына даяр эмес болуп чыкты. Таза суусу жана канализациясы жок аймактарда көп киши жашап, мунун кесепетинен дагы оорулар тездик менен жайылып кетүүдө. Биз көп саякаттайбыз Таиландда санитардык кызматкерлер "Жакынкы Чыгыш респиратордук синдромунун" тарап кетишин алдын алуу үчүн учактын салонун тазалап жатышат. 2015-жыл Учак, поезд жана унаа бир күнгө жетпеген убакытта вирустун дүйнөнүн жарымына жетип калышына шарт түзүүдө. Бир нече күндүн ичинде эле Кытайдын чыккан жаңы коронавирус 16 өлкөгө жетти. 2019-жылы авиакомпаниялар дүйнө боюнча 4,5 млрд. жүргүнчүнү тейлеген. Он жыл мурун бул сандар мындан эки эсе аз эле - 2,4 миллиард. Кытайдагы ылдам жүрүүчү темир жолдун негизги түйүнү Уханда. Кытайдагы вирус кишилердин агымы өтө көбөйгөн учурда дүрт этти. Жаңы жыл майрамына карата кытайлыктар бир шаардан экинчи шаарга каттап, кымгуут болуп жаткан маал эле. Тарыхтагы ири эпидемиялардын бири 1918-жылы болгон. Бул "испан тумоосунун" пандемиясы эле. Ал Европада башталып, Биринчи дүйнөлүк согуштан кийинки миграцияга туш келген. "Испан тумоосу" эпидемиясы учурунда чоң кампалардын баары карантин жайга айланган Ооруну мигранттар жана согуштан кайткан жоокерлер тараткан. Вирус илдетке иммунитет даяр боло элек аймактарга тездик менен жайылган. Вирусолог Жон Оксфорддун иликтөөлөрүндө вирус күнүгө жүздөгөн жоокерлер келип кеткен лагерден чыгышы мүмкүн деген божомол айтылган. Жарандык авиация пайда боло элек учурда эле вирус дүйнөгө тарай алган. Андан 50дөн 100 миллионго чейин киши өлгөн. "Испан тумоосу" вирусу алты-тогуз айдын ичинде дүйнөгө тараган. Азыр эми киши бир жерден экинчи жерге бат жетип калган доордо жаңы вирус мындан да бат жайылат. Эт жана жаныбарлар көп болсо, ооруда көп Эбола, САРС, эми ухандык коронавирус. Бул вирустардын баары зоотоникалык. Алардын баары адамга жаныбардан жуккан. Жаңы коронавирус Ухандагы жаныбарлар, мал-жандыктар сатылган базардан чыккан. Алдын ала маалыматтарга караганда, вирус тирүү жыландан жуккан болушу мүмкүн. Азыркы маалда жаңы чыккан төрт вирустун үчөө зоотоникалык эсептелет. Кишилердин эт азыктарына болгон табити дагы күчөп барууда. Жакыр өлкөлөрдүн жашоочулары кичине бутуна тураары менен эле этти көп колдоно баштайт. Муну менен катар эле мал чарбачылыгы дагы өсүүдө. Грипп сыяктуу вирустар кишиге үй жаныбарларынан жугат. Коронавирус жапайы жаныбарлардан кишиге жугат. Кытайдын өзгөчө калк жыш жайгашкан аймактарында эт жана жаныбарларды тирүү саткан базарлар кеңири жайылган. Мунун өзү соңку эки вирус эмне үчүн Кытайдан чыкканын көрсөтүп турат. Шаарлардын кеңейиши дагы жапайы жаныбарлар менен карым-катнашты түздү. Маселен, фермелер токойду кыркып, жаңы жерлерди өздөштүргөндө, келемиштер алардын үйлөрүнө кирип кетти. Ушундан ласса илдети тараган. Болгону биз даяр эмеспиз Чыгыш Африкада эбола эпидемиясын дароо эле билишкен эмес Азыркы доордо планетанын ар кайсыл бөлүктөрү бири-бирине ушунчалык чырмалып калган. Ошол эле маалда эпидемия коркунучуна каршы тура алган саламаттыкты сактоонун глобалдык системасы жок. Эпидемия менен күрөшүүдө биз өлкөнүн өкмөтүнө ишеним артабыз. Эгер алар буга каршы күрөшө албай калса, бүтүндөй адамзат коркунучта калат. Буга Батыш Африкадан чыккан эбола жакшы мисал боло алат. Гвинея, Либерия жана Сьерра-Леоненин саламаттыкты сактоо тармагы вирус менен күрөшө албай калып, өлкө сыртына тарап кетти. Илдет көп учурда саламаттыкты сактоо тармагы өтө чабал болгон аймактардан чыгып калган учурлар көп. Гигиена боюнча маалыматтын аздыгы жана санитардык оор шарттар, калктын жыштыгы дагы кооптуулукту күчөтөт. Анан калса мындай жакыр аймактардан кесипкөй дарыгерлер бай өлкөлөргө чыгып кетүүдө. Көп өлкөлөрдүн саламаттыкты сактоо тармагындагы эпидемияны алдын алуу үчүн коротулган каражаттар дагы максатсыз болуп калууда. Айталы, "чочко тумоосу" жайылган учурда жаңы дарылар дүйнөнүн булуң-бурчуна жетти. Кийин кайра бул чаралардын өзү сынга кабылды. Вирус өтө деле кооптуу эмес деп табышкан. Айрым вирустар менен күрөшө турган дарыларды жасоого технология жетиштүү. Бирок жаңы каражатка инвестиция салууга фармацевтикалык компанияларга эч кандай түрткү жок. Жакшы жаңылык Батыш Африкадагы эбола 2013-жылы чыккан. Андан бери вируска каршы вакцинаны иштеп чыгышты Бүгүнкү күндө биз мурда тарыхта болуп көрбөгөн эпидемияларды көрүп жатканыбыз менен кишилей жоготуулардын саны жалпысынан өтө аз санда. Өлкөдө дүркүрөгөн экономикалык өсүү болгондо, санитардык шарттар дагы жакшырып, саламаттыкты сактоо тармагы чыңдала берет. Дарылоонун натыйжалуу ыкмалары, алдын алуу жолдору күчөйт. Айталы, азыркы мезгилде Кытай сыяктуу өлкөлөр миң орундуу оорукананы бир аптада куруп салат. 1918-жылы мындайды фантастика катары кабыл алынмак. (AbA)


سُمح بإعادة فتح المطاعم في نهاية شهر مايو/أيار وكانت إيران شرعت في تخفيف إجراءات الإغلاق العام منذ منتصف أبريل/نيسان، بعد انخفاض عدد حالات الإصابة المسجلة فيها. فهل ستدفع إيران ثمن هذا التخفيف؟ ما سرعة ارتفاع حالات الإصابة في إيران؟ وصل معدل الإصابات الجديدة إلى أكثر من 3000 حالة في اليوم في الأسبوع الأول من يونيو/حزيران، أي بزيادة 50 في المئة عن الأسبوع السابق له. وقد وصلت الإصابات أعلى مستوى لها الخميس الماضي بوصولها إلى 3,574 حالة، ثم انخفضت بشكل طفيف. وكان أعلى مستوى سابق للإصابات هو 3,186 حالة في 30 مارس/آذار، خلال التفشي الأول للمرض، الذي أصبحت فيه إيران أحد أكثر البلدان تضررا بتفشي الفيروس بعد الصين. مواضيع قد تهمك نهاية وفي ذلك الوقت، اُنتقدت السلطات الإيرانية لترددها في إغلاق المساجد والأماكن الدينية الرئيسية في مدينة قم، وعدم مسارعتها إلى تقييد الحركة وإعلان حالة الإغلاق العام. ثم انخفض عدد الإصابات في أبريل/نيسان إلى أقل من 1000 حالة في اليوم، فبدأت إيران في تخفيف قيود الإغلاق العام: وباتت وسائل النقل العام في عموم إيران، فضلا عن البنوك والمكاتب، مكتظة بالناس. وقد تركز تفشي الوباء في البداية في مدينة قم والعاصمة الإيرانية طهران، بيد أنه أُفيد الآن بحصول ارتفاع في حالات الإصابة في الجنوب الغربي، وبشكل ملحوظ في محافظة خوزستان الغنية بالنفط على الحدود مع العراق. لماذا يرتفع عدد الإصابات في إيران؟ ثمة إقبال واضح على التفاعل الاجتماعي بين الناس في أعقاب تخفيف قيود الإغلاق، بيد أن المسؤولين يشيرون إلى أن الزيادة الحاصلة في عدد حالات الإصابة الجديدة قد تعود إلى زيادة إجراء فحوص الكشف عن الفيروس. وقال الرئيس الإيراني، حسن روحاني، إن ذلك يعني اكتشاف حالات أكثر. وأوضح رئيس مركز إدارة الأمراض السارية في وزارة الصحة الإيرانية، محمد مهدي غويا: أن "السبب الرئيسي لارتفاع الأعداد يرجع إلى أننا بدأنا في تشخيص (الأشخاص المصابين) الذين لم تظهر عليهم أعراض المرض أو ظهرت بشكل طفيف". ويجري حاليا فحص نسبة واحد من كل 79 شخصا، وهي نسبة أعلى من واحد لكل 380 شخصا التي كانت في الشهرين الماضيين. بيد أننا عندما ننظر إلى نسبة الحالات الموجبة في هذه الفحوصات، نجد ثمة ارتفاعا واضحا في مسارها منذ منتصف ونهاية شهر مايو/أيار، بعد انخفاضها بشكل كبير في أبريل/نيسان. وفي 29 مايو/أيار، كانت نسبة أقل من 11 من الفحوصات إيجابية، ولكن بحلول 6 يونيو/حزيران ارتفع الرقم إلى أكثر من 14 في المئة. وقد أشار مسؤولون صحيون أيضا إلى أن عدد الوفيات اليومية المسجلة ظل أقل من 100 شخص منذ منتصف أبريل/نيسان. وكان معدل الوفيات بين 30 إلى 90 شخصا يوميا خلال الشهر الماضي. بيد أن الأمر قد يستغرق عدة أسابيع بعد الارتفاع الأولي في حالات الإصابة لنرى زيادة في حالات الوفاة المسجلة. وأشار تقرير صادر عن مركز الأبحاث في البرلمان الإيراني في أبريل/نيسان إلى أن العدد الحقيقي للوفيات قد يكون ضعف الرقم الرسمي، الذي يوثق حالات الوفيات في المستشفيات فقط. ماذا بشأن التباعد الاجتماعي؟ قال وزير الصحة الإيراني،سعيد نمكي، إن الناس يتجاهلون قواعد التباعد الاجتماعي. وأشار في حديث لوكالة الصحافة الإيرانية إلى أن الناس باتوا غير مبالين كليا بشأن المرض. وأضاف" إذا لم يحترم ناسنا القواعد الصحية ... يجب أن نحضر أنفسنا لمواجهة أسوأ الأوضاع". يشكو مسؤولون إيرانيون من أن الناس لا يراعون قواعد التباعد الاجتماعي وأشارت استبيانات وزارة لصحة الإيرانية في الأسبوع الماضي فقط إلى أن: ماهي الخيارات المتاحة أمام السلطات الإيرانية؟ لوح الرئيس روحاني بإعادة تفعيل إجراءات الإغلاق العام إذا زاد تفشي حالات الإصابة. بيد أن السلطات في طهران ترفض الحديث عن "موجة ثانية" في تفشي الفيروس، على الرغم من أن بعض المسؤولين في أجزاء أخرى من إيران قد حذروا من مثل هذه الموجة، بحسب مراسلة بي بي سي فارسي رنا رحيمبور، والتي تقول إن إيران لا تحتمل حالة الإغلاق العام بسبب الوضع الإقتصادي في البلاد، التي تواجه تحديات متعددة ومن بينها العقوبات الأمريكية، والفساد وسوء الإدارة. وتضيف رحيمبور: "من أجل احتواء تفشي الفيروس تحتاج إلى إجراءات الإغلاق العام، وعند فرض الإغلاق العام تحتاج إلى أن تكون قادرا على تقديم الأموال للناس" عوضا عن أعمالهم المتوقفة.

Тегерандагы метро. Эксперттер коомдук транспорт вирусту таратуу жолдорунун бири экенин эскертүүдө Дүйнөлүк саламаттыкты сактоо уюму айрым өлкөлөр карантин чараларын өтө эрте жоюп салып, тобокелчиликке барды деп эскертти. Карантин алынгандан кийин АКШда, Молдова, Түштүк Корея, Пакистан жана Түндүк Македонияда вирус жуктургандар саны кескин секирик жасады. Башында иран бийлигинин карантин чараларын алуу планы болгон эмес. Бирок каржылык жактан кырдаал оорлошуп баратканда чектөө чараларын алууга аргасыз болгон. Апрелдин орто ченинде чектөө чаралары алынып, июндун башынан тарта вирус жуктуруп алгандар саны туруктуу өсүп жатат. Расмий маалыматтарга караганда, июндун биринчи аптасында Covid-19 боюнча статистика майдын соңуна салыштырганда 50 пайызга өстү. Иран бийлиги көп убакытка чейин мечитти жана Кум шаарындагы ыйык жайларды жабуудан баш тартып келген. Кийин аларды жабууга мажбур болду. Апрелдин ортосунда ооруну жуктургандардын көрсөткүчү азайа баштаганда, өкмөт кайра мурдакы жашоого кайтууга болот деп чечим чыгарган. Дароо эле коомдук транспорт, банк жана офистерде кишилердин кыймылы жанданды. Ошол эле маалда көптөр социалдык аралык дегенди унутушту. Ирандын башкы эпидемиологу Мухаммад-Мехди Гуйянын айтымында, тест көп өткөрүлүп жаткандыктан статистика өсүп жатат. Ошол эле маалда өлүм-житимдин көрсөткүчү апрелдегидей эле - суткасына жүздөн кем эмес. Бирок президент Хасан Роухани эгерде абал оорлошуп кетсе, кайрадан чектөө чаралары кабыл алынышы мүмкүн экенин айтты. Экономисттердин пикиринде, айрым өлкөлөр акыр аягына чейин экинчи толкунду четке кага берет. Анткени чектөө чараларын кайра киргизсе, жарандарына каржылык жардам кылууга чамасы жетпейт. Эпидемиянын экинчи толкуну болобу же жокпу деген суроо азыр күн тартибинен алынды. Ал качан жана кандай болушу мүмкүн? Так мына ушул суроо алдыбызда турат, дейт Ооруларды алын алуу жана көзөмөлдөө боюнча европалык борбордун жетекчиси Андреа Аммон. (AbA)


يحرس الأسطول الأمريكي الخامس الخليج، ويمثل قوة موازنة لإيران كانت هناك مخاوف من العالم أجمع تقريبا في مؤتمر "حوار المنامة" الأمني السنوي في البحرين من أن يكون ذلك الإعلان بمثابة هدية للخصمين الرئيسيين للمنطقة، وهما إيران والمنظمات الجهادية، مثل القاعدة وتنظيم الدولة الإسلامية. وتقول إليزابيث مارتيو المستشار الزميل بالمعهد الدولي للدراسات الاستراتيجية: "لقد أشعل الرئيس ترامب النيران، وترك حلفاءه العرب لمواجهة الحريق". وقال ضابط سابق بالقوات الخاصة البريطانية، رفض نشر اسمه، إن الإعلان يشبه "إلقاء قنبلة يدوية في غرفة بعد نزع فتيلها". رسميا، فإن قادة دول الخليج العربية يؤيدون دائما حق الشعب الفلسطيني في أن يكون لهم دولة، ويرون أن ذلك سبب قديم للشكوى في المنطقة كلها، وقضية شعبية في الدول العربية والإسلامية. لكن في الكواليس، لم يصفح الأعضاء كبار السن في الأسر الحاكمة في الخليج تماما عن موقف السلطة الفلسطينية باصطفافها إلى جانب الرئيس العراقي الراحل صدام حسين حين غزا الكويت في عام 1990. وبعد تحرير الكويت من الغزو العراقي بفترة وجيزة، رأيت عبارة مكتوبة على شكل غرافيتي على أحد الجدران بمدينة الكويت تقول: "القدس هي الوطن الأبدي لليهود، وأنا كويتي وأكتب ذلك". كان ذلك في عام 1991. لكن الأمور مختلفة تماما اليوم. فمعظم سكان العالم العربي صغار السن، لدرجة أنهم ربما لا يتذكرون أو حتى لا يهتمون بمسألة الغزو العراقي، الذي حدث في التسعينيات من القرن الماضي، لكنهم معنيون بالقدس ذات المكانة المقدسة في قلوب المسلمين. لكن ما علاقة ذلك بمكافحة الإرهاب؟ إنه يعني تهديدا من جانبين: الأول هو احتمال أن المواطنين العرب، الذين ليس لديهم مشاعر طيبة نحو الغرب لكنهم لا يخططون لترجمة ذلك إلى أعمال عنف، ربما يعيدون التفكير في الأمر الآن. تقول هادية فتح الله، الخبيرة في قضايا الأمن الخليجي والمسوؤلة السابقة في حكومة البحرين، لبي بي سي: "هناك عقليات جهادية ساكنة، يجلسون هناك ويفكرون: أنا لست فعالا لكني لدي مشاعر جهادية. إذن هل سيدفعهم ذلك للتحرك؟". أما التهديد الثاني، فيوجد على الجانب الآخر من المعادلة، وأعني هنا أن الأشخاص الذين كانوا يتعاونون مع وكالات الحكومة الأمريكية ربما يصبحوا الآن أقل ميلا لذلك. ربما يتمتع هؤلاء الأشخاص بعلاقات عمل ممتازة مع نظرائهم في وكالة الاستخبارات المركزية الأمريكية "سي أي إيه"، أو وكالة الأمن القومي الأمريكية "إن إس إيه". لكن في عقولهم الباطنة ربما يسيطر عليهم شك الآن، في ما إذا كانت الإدارة الأمريكية التي تصرفت بهذه الطريقة تهتم فعلا بمصالحهم. وحتى في أعلى مستويات التسلسل الهرمي بأي بلد خليجي، وفي البلاط الملكي السعودي، هناك بالضرورة الآن مخاوف من أن السعودية اختارت العمل عن كثب مع البيت الأبيض، الذي أثار غضب معظم سكان العالم العربي. ثم هناك إيران. الجمهورية الإسلامية مستمرة في منافسة السعودية على القوة والنفوذ في أنحاء الشرق الأوسط. وقد أيدت لزمن طويل التنظيمين المسلحين، المناهضين لإسرائيل في المنطقة، وهما حزب الله في لبنان وحركة حماس في الأراضي الفلسطينية. كما أن الذراع الخارجي لقوات الحرس الثوري الإيراني يسمى "فيلق القدس". وتقول هادية فتح الله: "إيران تستخدم دوما القدس كأداة للخطاب، حينما ترغب في إثارة الجماهير العربية، وهذا ما ساعدها على الاصطفاف إلى جانب حماس، لذلك اعتقد أن الأخيرة ستتصرف تماما بما يخدم مصالح إيران". تنظيم حزب الله اللبناني وزعيمه حسن نصرالله من أشد المناهضين لإسرائيل وأعربت إليزابيث مارتيو عن اعتقادها بأن إعلان ترامب سيساعد إيران على تحقيق مصالحها. وجاءت تعليقات إليزابيث تلك على موقع إلكتروني تابع للمعهد الدولي للدراسات الاستراتيجية، الذي نظّم مؤتمر حوار المنامة. وكتبت: "هذا القرار سيمثل دفعة كبيرة لطهران، التي ستحاول ترميم صورتها، بعد النزاعات التي حدثت في سوريا والعراق". وبمرور الوقت، فإن الضرر الذي أصاب علاقة الولايات المتحدة بحلفائها الخليجيين سيجري إصلاحه. واشنطن ببساطة حليف كبير وقوي ومهم للغاية، لا يمكن تجاهله. ويحرس الأسطول الخامس الأمريكي الخليج، ويمثل قوة موازنة لإيران، بينما تمثل الأسلحة الأمريكية المتقدمة العماد الرئيسي لأسلحة جيوش دول منطقة الخليج. لكن إعلان ترامب الأخير بمثابة تذكِرة لحكام الخليج، بأن إدارة البيت الأبيض تظل قادرة على التسبب في حرج كبير لهم.

Мусулман лидерлерин чукул жыйынга чакырган Түркиянын президенти Эрдоган, Трамптын кадамын мыйзамсыз деп атады. Түрк лидеринин айтымында, бул чечим оккупацияланган Палестинада террордук уюмдардын күч алышына түрткү болот. Ислам кызматташтык уюмунун атайын жыйынына чогулган мусулман лидерлери Трампка катаал жооп кайтарат деп айтылууда. Түрк президенти Израилди "террордук мамлекет" деп атап, Дональд Трамптын Иерусалимди Израилдин борбор шаары катары тааныганы, террордук топторду колдоого жатат деп кошумчалады. 1948-жылдан бери АКШнын бир нече лидери Иерусалимдин макамы диолог аркылуу чечилет жана анын натыйжасына таасир этпөө үчүн сүйлөшүүлөргө катышпайбыз деп белгилеп келген. Режеп Тайып Эрдоган бул кадамдын күчү жана мааниси жок деп белгилеп, АКШнын кемсинткен кадамдарына каршы турабыз деп убада кылды. Түрк лидери Эл аралык коомчулукту Палестинаны көз карандысыз мамлекет катары таанууга жана Иерусалимди оккупацияланган Палестинанын баш калаасы катары таанууга чакырды. "Мен эл аралык мыйзамдарды жана адилеттүүлүктү сыйлаган мамлекеттерди Иерусалим шаарын оккупацияланган Палестинанын борбор шаарын катары таанууга чакырам", -деди Эрдоган. Президент Трамп Израилге колдоо көрсөтүп, АКШнын элчилигин Тель-Авив шаарынан Иерусалимге көчүрөм деп убада кылган Палестинанын президенти Махмуд Аббас болсо Иерусалим Палестинанын түбөлүктүү борбор калаасы деп айтып, мындан ары тынчтык сүйлөшүүлөрүндө АКШ ортомчул катары чыга албайт деп белгиледи. Бирок Ислам кызматташтык уюмунун чукул жыйынынан кийин кандайдыр бир натыйжа болобу деген суроо чыгууда. Айрым талдоочулар уюмдун мүчөлөрүнүн көбү Трампты колдоп жатканын айтып, чукул жыйынга министрлерин гана жөнөткөнүн белгилешүүдө. Ал тапта Израилдин аскерлери оккупацияланган Батыш Жээкте отуздан ашуун адамды камакка алды. Алардын арасында "Хамас" уюмунун жогорку даражадагы өкүлү дагы бар. Уюмдун айтымында, Хасан Юсуф Рамалла шаарында кармалган. Бир апта мурун "Хамас" жаңы көтөрүлүш же "интифада" жарыялаган. Иерусалимдин макамы эмнеге талаш жаратып келет? Бул көйгөй Палестина менен Израилдин ортосундагы конфликттин негизги себептеринин бири. Иерусалимде иудейлердин, христиандардын жана мусулмандардын ыйык деп санаган жайлары жайгашкан. 1967-жылы Жакынкы Чыгыштагы согуштан кийин Израил Иерусалимдин чыгыш бөлүгүн басып алып, 1980-жылы шаарды Израилдин "түбөлүктүү жана бөлүнгүс борбору" деп жарыяган. 1993-жылы Израил-Палестина тынчтык келишимине ылайык палестиналыктар Иерусалимдин чыгышын өз мамлекетинин борбор калаасы катары жарыялоону көздөгөн. Сүйлөшүүлөр үзгүлтүккө учураган. Иерусалимди Израилдин борбор калаасы катары эч бир мамлекет тааныган эмес. Израилдин эң жакын деп сыпаттаган өнөктөшү АКШ дагы элчилигин Тель-Авив шаарында жайгаштырган. 1967-жылдан бери Израил шаардын чыгышында ондогон конуштарды курган. Ал жерде 200 миңге чукул жөөт тургундары жашап келет. Эл аралык уюмдар айтылган конуштарды мыйзамсыз деп атаган.


إذا ثبتت صحة التسجيل للبغدادي فسيكون أول رسالة له منذ أكثر من عام وإذا تأكدت صحة التسجيل، فسيكون أول رسالة من البغدادي بعد أكثر من عام، وسينهي الإشاعات التي قالت إنه مات. ودعا صاحب التسجيل العراقيين إلى الدفاع عن مدينة الموصل في مواجهة القوات الحكومية، التي تحاول استعادة السيطرة عليها من مسلحي التنظيم. ويعتقد أن البغدادي لا يزال داخل الموصل، مع آلاف من مسلحي تنظيم الدولة الإسلامية. ولم تتأكد نسبة الصوت الموجود في التسجيل إلى البغدادي من مصدر محايد. بعض السكان رفعوا الراية البيضاء خلال تفتيش منازلهم وكانت إشاعات كثيرة قد ترددت عن وفاته خلال السنوات الماضية، خاصة العام الماضي حينما ادعى التحالف الذي تقوده الولايات المتحدة أنه ضرب قافلة كان بها. وحققت القوات الحكومية تقدما على الجبهة الأمامية للقتال، دون أن تتكبد أي خسائر، وذلك حسب متحدث باسم تلك القوات. وقال صباح النعمان، المتحدث باسم قوات مكافحة الإرهاب، لبي بي سي إن الكثير من مقاتلي تنظيم الدولة قتلوا خلال المعركة. ودخلت القوات العراقية ضواحي المدينة الثلاثاء، وذلك لأول مرة منذ سيطرة تنظيم الدولة عليها في يونيو/ حزيران من عام 2014. وقد أعلن البغدادي من الموصل ذاتها، وهي آخر معقل لا يزال تحت سيطرة تنظيمه في العراق، ما سماه بالخلافة، قبل عامين. وتدعم القوات العراقية الخاصة مكاسبها الأخيرة في الهجوم الذي شنته، بمساعدة قوات البيشمركة الكردية، والحشد الشعبي والحشد الوطني. ومشطت القوات الأربعاء الشوارع بحثا عن بقايا مسلحي التنظيم في منطقة كوكجالي التي استعادت السيطرة عليها، قبل أن تندفع إلى وسط المدينة. وكانت منظمة العفو الدولية، أمنستي، قد قالت إن هناك أدلة متزايدة على أن بعض جماعات السنة تنفذ هجمات انتقامية من الرجال والأطفال الذين يشتبه بصلتهم بالمسلحين المتشددين. ويقول الصوت الموجود في التسجيل، الذي نشر صباح الثلاثاء إن "التمسك بأرضكم بشرف أسهل ألف مرة من الفرار بالعار." وأضاف "لا تفروا. إذ إن هذه الحرب الشاملة والجهاد الكبير يزيد إيماننا الراسخ، إن شاء الله، وقناعتنا بأن هذا كله مقدمة للنصر." وطالبت الرسالة السكان في محافظة نينوى، بقتال "أعداء الله". ودعت أنصار تنظيم الدولة بالهجوم على الدول الأخرى، قائلة إن على المسلحين الانتحاريين أن "يضجوا مضاجع الكافرين، ويعيثوا فسادا في أرضهم، ويجعلوا دماءهم تسيل أنهارا" الجنود العراقيون يفتشون المنازل في المناطق التي استعادوا السيطرة عليها وكانت القوات العراقية المدعومة بالتحالف الدولي قد شنت هجوما على الموصل في 17 أكتوبر/تشرين الأول، لاستعادة السيطرة عليها. وبالإضافة إلى كوكجالي، استعادت قوات مكافحة الإرهاب العراقية منطقة الكرامة الثلاثاء. ويقول إيان بانيل، مراسل بي بي سي الذي يرافق تلك القوات إن المسلحين الذين فضلوا البقاء والقتال قتلوا، بينما فر الآخرون في أنحاء المدينة. ورفع بعض السكان رايات بيضاء خلال تفتيش الجنود العراقيين للمنازل في شرق كوكجالي. وتقول منظمة العفو الدولية إن الأشخاص المشتبه بأن لهم صلات بتنظيم الدولة الإسلامية ضربوا، وتعرضوا للصدمات الكهربائية، أو سحبوا في الشوارع بالسيارات، بحسب ما يقوله شهود عيان على الأرض. وهناك قلق بشأن المدنيين الذين يقدر عددهم بـ1.2 مليون شخص والذين لا يزالون داخل المدينة.

Акыркы жолу аль-Багдади 2014-жылдын июнь айында Мосулду «ИМ» тобу басып алган учурда ан-Нури мечитиндеги намаздан кийин элдин алдына чыккан. Аль-Багдадиге окшош үн менен сүйлөгөн киши Түндүк Кореянын АКШ жана Япониянын дарегине айтылган коркутуулары тууралуу сөз кылат. Ошондой эле «ИМ» тобунун негизги коргонуулары болгон Мосул сыяктуу аймактардагы июль айындагы кармаш тууралуу эскерет. АКШ бийлиги аль-Багдадинин башына 25 млн доллар убада кылган эле. Аны 2014-жылдын июль айынан бери эч ким көргөн эмес. Мындай абалдын өзү аль-Багдади боюнча ар кандай божомолдордун тарашына себеп болгон. Тагыраагы, 2017-жылдын июнь айында Орусиянын Коргоо министрлиги билдирүү таратып, 28-майда Раккадан алыс эмес жердеги аба соккусунан аль-Багдади мерт кеткен болушу мүмкүн экенин билдирген. Деген менен ага чейин деле «ИМ» лидеринин өлтүрүлгөнү боюнча бир нече ирет маалымат чыгып, бирок такталган эмес. Акыркы жолу аль-Багдади 2014-жылдын июнь айында Мосулду «ИМ» тобу басып алган учурда ан-Нури мечитиндеги намаздан кийин элдин алдына чыккан. Июль айында Мосул Ирак армиясы тарабынан бошотулган. Аль-Багдадинин коомчулуктун алдына жасаган соңку билдирүүсүнөн бери үч жыл өттү. Анын соңку жазып алынган аудио кайрылуусу өткөн жылдын ноябрь айында, Мосулду согушкерлерден бошотуу операциясы башталган учурда жасалган. «ИМ» экстремисттик тобу 2017-жылы Сирия жана Ирак аймагындагы басып алган жерлеринен сүрүп чыгарылды. 46 минутага созулган аудио жазуу «ИМ» тобу менен байланышы бар сайтка жарыяланган. Аль-Багдади Сирия менен Ирактын чек арасындагы «ИМ» согушкерлери кармап турган аймакта болушу мүмкүн деген божомолдор бар. (AbA)


ولا يمكن لأي مرشح أن يدعي بمصداقية أنه فاز حتى الآن. وقالت حملة بايدن إن السباق "ينتقل إلى نتيجة لصالحنا". لكن ترامب، المرشح الجمهوري، ادعى أنه فاز وتعهد برفع دعوى أمام المحكمة العليا، دون تقديم دليل على وقوع تزوير. ومن المتوقع أن تنتهي عدة ولايات رئيسية من العد بحلول نهاية يوم الأربعاء، لكن نتيجة الانتخابات قد لا تحسم في غضون أيام. مواضيع قد تهمك نهاية وقالت حملة بايدن إنها تتوقع الفوز لأنه سيتم فرز أصوات عدة ولايات داعمة لها يوم الأربعاء أو الخميس، لكن حملة ترامب قالت إنها واثقة من أن الحسابات الرياضية في صالحها. ومع إدلاء أكثر من 100 مليون شخص بأصواتهم في التصويت المبكر قبل يوم الانتخابات، وإضافة عشرات الملايين أصواتهم يوم الثلاثاء، أصبحت الولايات المتحدة في طريقها إلى أعلى نسبة مشاركة انتخابية منذ قرن. ما هي النتائج حتى الآن؟ تحدى ترامب استطلاعات الرأي قبل الانتخابات ليحقق أداء أفضل مما كان متوقعا، لكن بايدن يتقدم بفارق ضئيل في عدة ولايات رئيسية. في الانتخابات الأمريكية، يدلي الناخبون بأصواتهم على مستوى الولاية، ليس على مستوى الدولة. ويجب أن يفوز المرشح بما لا يقل عن 270 صوتا فيما يسمى بالمجمع الانتخابي، كي يصبح رئيسا. وتحصل كل ولاية أمريكية على عدد معين من الأصوات استنادا إلى عدد سكانها، فيما هناك إجمالي 538 صوتا متاحا. الانتخابات الأمريكية 2020: ما هو المجمع الانتخابي؟ وتتقارب أعداد الأصوات جدا في ولايات حاسمة هي بنسلفانيا وميشيغان وويسكنسن، وهي الولايات التي دفعت بترامب إلى البيت الأبيض قبل أربع سنوات. ويتقدم بايدن حاليا في ولايتي ويسكنسن وميشيغان، ولا يزال من المحتمل قلب تقدم ترامب في ولاية بنسلفانيا عن طريق التصويت عبر البريد. رغم ذلك، قال الجمهوريون في ولاية ويسكنسن إنهم سيطلبون على الفور إعادة فرز الأصوات في الولاية، بدعوى "تقارير عن حدوث مخالفات في عدة مقاطعات". وفي ميشيغان وبنسلفانيا، رفعت حملة ترامب دعاوى قضائية لوقف فرز الأصوات. ويمكن أن ينتزع بايدن أيضا ولاية أريزونا، التي كانت ذات يوم محافظة، ويتقدم في نيفادا، على الرغم من أنه من غير المتوقع استئناف العد هناك حتى يوم الخميس. كما من المتوقع أن يكون الرئيس قد احتفظ بولاية فلوريدا التي يجب الفوز بها، وولاية أخرى محافظة، وهي تكساس، حيث كانت حملة بايدن تحلم بانتصار مفاجئ. كما أن التنافس في جورجيا ونورث كارولينا شرس أيضا، رغم أنهما تميلان حاليا إلى ترامب. وتتوقع بي بي سي أن يحتفظ ترامب بولايتي أوهايو وميسوري، المعروفتين باسم الولايتين الرائدتين لأنهما تتكهنان في كثير من الأحيان بالفائز النهائي. كذلك توقعت بي بي سي أن يفوز ترامب بولاية نبراسكا، على الرغم من أن بايدن حصل على صوت واحد هناك في المجمع الانتخابي، والذي قد يكون حاسما. ولكن بينما يتنافس المرشحان على أصوات المجمع الانتخابي، فإن بايدن يتقدم بشكل واضح في التصويت الوطني، بنسبة 50٪، أي 2.5 مليون صوت أكثر من ترامب. وكانت هيلاري كلينتون حصلت على ما يقرب من ثلاثة ملايين صوت أكثر من ترامب في عام 2016، لكنها خسرت الانتخابات رغم ذلك. وباتت السيطرة على الكونغرس - المجلس التشريعي المكون من غرفتين - معرضة للخطر أيضا. بالإضافة إلى البيت الأبيض، يتنافس الجمهوريون على التمسك بأغلبية في مجلس الشيوخ. ومن المتوقع أن يظل مجلس النواب في أيدي الديمقراطيين. ماذا يقول المرشحان؟ في خطاب ألقاه بعد ظهر الأربعاء، قال بايدن إنه من الواضح أن حملته تفوز بعدد كاف من الولايات لكسب الانتخابات. وقال "أنا هنا للإبلاغ، نعتقد أننا سنكون الفائزين". بينما زعم ترامب في تغريدة على تويتر أنه كانت هناك "بطاقات انتخابية مفاجئة"، مما تسبب في اختفاء تقدمه في عدة ولايات، دون تقديم أي دليل. ووصف تويتر التغريدة بأنها مثيرة للخلاف ومضللة. دونالد ترامب: كنا نستعد للفوز في الانتخابات وفي اجتماع ليلة الانتخابات في البيت الأبيض، قال الرئيس إن هناك "تزويرا كبيرا" و "سنذهب إلى المحكمة العليا الأمريكية"، مرة أخرى دون تقديم أدلة. وقال الرئيس "نريد أن تتوقف جميع عمليات التصويت"، مما يعني على ما يبدو أنه يريد منع فرز الأصوات البريدية، والتي يمكن قبولها قانونا من قبل بعض مجالس الانتخابات في الولايات بعد انتخابات يوم الثلاثاء. ونددت حملة منافسه بتصريح الرئيس ووصفته بأنه "فظيع وغير مسبوق وغير صحيح"، معتبرة بأنه "مجهود سافر لانتزاع الحقوق الديمقراطية للمواطنين الأمريكيين". وقال بوب باور، محامي حملة بايدن، إن أي طعن أمام المحكمة العليا سيؤدي إلى "واحدة من أكثر الهزائم المحرجة التي تعرض لها رئيس أمام أعلى محكمة في البلاد". جو بايدن: نعتقد أننا في طريقنا للفوز متى سنحصل على النتيجة؟ كان المسؤولون حذروا قبل يوم الانتخابات، من الاضطرار إلى الانتظار أياما أو حتى أسابيع للحصول على نتيجة الانتخابات الرئاسية، بسبب زيادة عدد بطاقات الاقتراع البريدية. ولدى الولايات المختلفة قواعد مختلفة لكيفية وتوقيت عد بطاقات الاقتراع البريدية، مما يعني وجود فجوات كبيرة بينها لجهة الإبلاغ عن النتائج. في بعض الولايات، سيستغرق الأمر أسابيع للحصول على نتائج كاملة. وتقوم فرق من خبراء الانتخابات والإحصائيين بتحليل مزيج من المعلومات، مثل بيانات الاقتراع عند الخروج - المقابلات في مراكز الاقتراع والمكالمات الهاتفية مع الناخبين الأوائل - والأصوات الفعلية التي تم عدها. ويتم أحيانا توقع النتائج في ولاية تصوت دائما لحزب واحد، بمجرد انتهاء التصويت، بناء على استطلاعات الرأي عند الخروج. ورغم ذلك، في سباق متقارب، ستعتمد البيانات بشكل كبير على العدد الفعلي.

Шайлоого чечүүчү таасири берген штаттардагы добуш саноо жакынкы сааттарда бүтөт деп күтүлүүдө. Соңку расмий тыянакты бир нече күн күтүүгө туура келет. "Шайлоочулардын коллегиясынын" жалпы саны 538 киши. Жеңип чыгам деген талапкер кеминде 270 добуш алуусу керек. Байден бир аз артыкчылыкка ээ болуп жатат. Ага "Шайлоочулардын коллегиясынын" 243ү добуш берди. Ал эми Трамп 214 добуш алды. Байден жалпы добуштар саны боюнча 2,5 миллион көп добуш алды. Бирок 2016-жылы Хиллари Клинтон дээрлик үч миллион көп добуш алып, шайлоодон утулуп калганын билебиз. Жорджияда Трамп алдыда бара жатат. Ал Байденден дээрлик 39 миң добуш көп алды. Азыр бул аймакта 200 миңдей гана бюллетен санала элек деди шайлоо комиссиясынын өкүлү. Түндүк Каролинада Трамп 76,7 миң добуш көп алды. Бирок соңку жыйынтык 13-ноябрда гана белгилүү болот. Висконсинде Байден азырынча 20,5 миң добуш көп алып, алдыда келе жатат. Добуштардын дээрлик 99 пайызы саналып бүткөн. Пенсильванияда Трамп 187 миң добуш менен озуп чыкты. Бирок азырынча жүз миңдеген бюллетендер эсептелип бүтө элек. Демократтарды колдогон аймактардагы көпчүлүк бюллетендер почта аркылуу жөнөтүлгөн. Учурдагы президент 74 жаштагы Дональд Трамп менен мурдагы вице-президент 77 жаштагы Жо Байдендин кимиси утуп чыгары дүйнөнүн көңүл борборунда турат. Демократтар Аризонадан көпчүлүк добуштарды алды. Бул аймакта Билл Клинтондон бери демократтар жеңишке жете элек болчу. Аймактагы добуштардын 73 пайызы саналгандан кийин Байден 53,9 пайыз менен алдыга чыкты. Трампка шайлоочулардын 44,7% добуш беришкен. Дагы алты округдун тыянактары келе элек. Ошондуктан азырынча ким утуп чыгары белгисиз. Канзаста добуштар 70% эсептелип бүтүп калды. AP ал жерден Трамп утуп чыгарын болжоп жатат. Шайлоонун тыянагы качан белгилүү болот? Адатта добуштарды саноого бир нече күн кетет. Бирок буга чейин кимдин алдыга озуп чыкканы түн ортосуна чейин эле белгилүү болуп келген. Азыркы коронавирус пандемиясынан улам көпчүлүк шайлоочулар бюллетендерин почта аркылуу жөнөтүүгө аргасыз болду. Аларды саноо бир нече убакытты талап кылышы мүмкүн. Ошондуктан жаңы президенттин ысымы бир нече күн, балким апталап жарыяланбай турат. Расмий добуш берүү күнүнө чейин эле америкалык шайлоочулардын дээрлик жарымы добушун берип койду. АКШнын шайлоо комиссиясы 91,6 млн. шайлоочу добуш берип, почта аркылуу бюллетендер келип түшкөнүн билдирди. Эгерде 2016-жылдагы шайлоочулардын саны менен эсептесек, бул шайлоочулардын 43 пайыздайын түзөт. Төрт жыл мурун шайлоого катышуу 67 пайызды түзүп, 136,5 млн. киши добуш берген. Расмий маалыматтар боюнча 35 штатта жана Колумбия округунда шайлоочулардын жарымы добушун берип койду. Флорида жана Жорджия, Түндүк Каролинада октябрдын соңуна чейин шайлоо бюллетендеринин 70 пайызы берилген. Техаста болсо бул 90 пайызды түздү. Көпчүлүк штаттарда шайлоо тыянагы алдын ала эле белгилүү. Бирок бир дагы талапкер аны менен ишенимдүү жеңишти камсыздай албайт. Кошмо штататтарда шайлоочулардын өзүнөн добуш алуудан мурун шайлоочулар коллегиясынан добуш алуу маанилүү. Анткени шайлоонун жыйынтыгы ушулардан көз каранды. АКШ 50 штаттан жана Колумбия округунан турат. Алардын ар биринде "Шайлоочулар коллегиясы" деп аталган топ бар. Алардын саны ар бир штаттагы калктын санына байланыштуу болот. Шайлоочулардын коллегиясынын жалпы саны 538 киши. Жеңип чыгам деген талапкер кеминде 270 добуш алуусу керек. Чечүүчү аймактар Шайлоонун негизги тыянактары "оома" штаттарда чечилет. Алар: Флорида (29), Пенсильвания (20), Огайо (18), Жорджия менен Мичиганда (16дан), Түндүк Каролинада (15), Аризона (11) жана Висконсин (10). Жалпысы болуп "оома" штаттардагы "Шайлоочулар коллегиясынын" жалпы добушу 135 болот. АКШнын шайлоо комиссиясы 91,6 млн. шайлоочу добуш берип, почта аркылуу бюллетендер келип түшкөнүн билдирди Буга чейин шайлоонун тыянагы эртеси күндүн таңында эле жарыяланып келген. Эске салсак, 2016-жылы Дональд Трамп түнкү саат үчтө Нью-Йоркто тарапташтарынын алдына чыгып, жеңишин жарыялаган. Жогоруда эскертип өткөндөй, бул жолу андай болбой калышы толук мүмкүн. Жыйынтык узак убакытты талап кылышы ыктымал. Акыркы жолу мындай учур 2000-жылдагы шайлоодо болгон. Анда жеңүүчү бир айдан кийин Жогорку Соттун чечими менен гана белгилүү болгон.


وقال ابنه الرئيس السابق جورج دابليو بوش في تصريح على تويتر أعلنه ممثل للأسرة"يحزننا أنا وجيب ونيل ومارفين ودورو أن نعلن وفاة والدنا العزيز بعد 94 عاما مميزة". وأضاف "جورج هربرت ووكر بوش كان رجلا ذا شخصية مثالية وأفضل أب يتمناه أي ابن أو ابنه". وتأتي وفاة جورج بوش الأب بعد أشهر على وفاة زوجته باربرا بوش في نيسان/ابريل الماضي. نبذة عن الرئيس الامريكي السابق جورج بوش (الاب) وكان بوش الأب طيارا في الحرب العالمية الثانية وقطبا من أقطاب صناعة النفط في تكساس قبل دخول مجال السياسة كجمهوري عام 1964. وفي إبريل/نيسان خضع بوش الأب للعلاج في وحدة العناية المركزة في المستشفى بعد الإصابة بالتهاب بعد أسبوع من وفاة قرينته باربرا بوش. وكان جورج بوش الأب الرئيس الأمريكي الـ 41 وتولى لمدة 8 سنوات منصب نائب الرئيس رونالد ريغان، وأصبح أول نائب رئيس ما زال في المنصب ينتخب رئيسا منذ اكثر من 150 عاما. وحددت سياسات بوش الخارجية ملامح فترة ولايته، وذلك في فترة شهدت انهيار الانظمة الشيوعية في اوروبا الشرقية وتفكك الاتحاد السوفييتي مما ابقى الولايات المتحدة بوصفها القوى العظمى الوحيدة في العالم. وكان لسياساته الفضل في ترميم مصداقية الولايات المتحدة في العالم، وفي التخلص من ذكريات التدخل العسكري الامريكي في فيتنام.

Албетте, Конфуцийдин "улуу өзгөрүүлөр доорунда жашагандан кудай сактасын" деп айтканы саясатчыларга тиешелүү эмес. Тагдырдын жазмышы менен Жорж Буштун бийликте турган жылдары: коммунизмдин кыйрашы, Берлин дубалынын бузулушу жана СССРдин таркашы орун алган мезгилге туш келди. Американын 41-президенти Хьюстондо көп жыл жашады. Ошон үчүн дагы аны "техастык" деп атап коюшчу. Бирок Жорж Буш Жаңы Англияда төрөлүп, өскөн. Жорж Буштун карьерасы 1942-жылы 12-июнда Массачусетс штатынын Милтон шаарында туулган. 1966-жылы Техас аймагынан Өкүлдөр палатасына шайланат; 1971-жылы ошол кездеги президент Ричард Никсон аны БУУдагы АКШнын туруктуу өкүлү кылып дайындайт; 1974-жылы президент Жеральд Форд Амерканын Кытай боюнча байланыш бюросуна Бушту жетекчи кылып дайындайт; 1976-жылы ушул эле президенттин учурунда Буш Борбордук чалгындоо башкармалыгынын (ЦРУ) жетекчилигине келет; 1981-1989-жылдары АКШнын вице-президенти; 1989-1993-жылдары Жорж Буш АКШнын 41-президенти. Ак үйдүн көптөгөн кожоюндары - Эйзенхауэр, Никсон, Рейган, Билл Клинтон карпайым үй бүлөдөн чыгышкан. Буш болсо ак сөөктөр тукумунан. Анын атасы банкир жана сенатор болгон. Жорж Буштун кичүүсү - анын уулу дагы өзүнөн сегиз жылдан кийин президент болуп шайланган эле. Дагы бир уулу Жеб Буш Флориданын губернатору. Перл-Харбордон кийин 17 жаштагы Жорж өз ыктыяры менен жайкы мектепке барып, согуштук аракеттерге катышат. "Эвенжер" аскер учагын башкарган. Мына ушул эле жерде дагы бир болочоктогу президент кызмат кылган - Жон Кеннеди. 1944-жылдын 2-сентябрында Титидзима аралына чабуул жасалган учурда Буштун учагы атып түшүрүлгөн. Ал парашют менен секирип кетип аман калат. Буш суу астында сүзгөн кеме таап алганга чейин, төрт саат сууда болгон. Экипаждын калган эки мүчөсү мерт болот. Болочок президенттин согуштан кийинки жылдары "америкалык кыялды" гана элестетет. Йель университетиндеги бейсбол командасынын капитаны, Хьюстондогу Мунай компаниясынын негиздөөчүсү, 40 жашында миллионер, бактылуу үй бүлөнүн кожоюну. Фронттон кайтып келгенден кийин көп өтпөй эле өспүрүм кездеги сүйүүсү Барбара Пирске баш кошуп, аны менен 72 жыл бирге жашап, алты балалуу болду. Фронттон кайтып келгенден бир жумадан кийин, Буш өспүрүм кездеги сүйүүсү Барбара Пирске баш кошуп, аны менен 72 жыл бирге жашап, алты балалуу болду. Ата-бала Буштар Жорж Буш жубайынын тажыясында. Аны мурунку президенттер жана алардын жубайлары курчап турат Барбара Буш 2018-жылдын апрелинде 92 жашында көз жумду. Ал күйөөсүнүн жана баласынын инаугурациясына катышкан тарыхтагы жалгыз аял. Горбачев менен Буш Жорж Буш менен Орусиянын мамилеси 1982-жылы Леонид Брежневдин тажыясына барган учурдан башталат. 1989-жылдын январында Буш президенттик кызматка киришкен. Горбачев менен Буштун учурунда Москва менен Вашингтондун мамилеси бир топ жакшырган "Тоталитардык доордун күнү бүтүп баратат. Эски идеялар дарактан күүлгөн жалбырактай болуп, шамалга айдалып кетүүдө. Дүйнө эркиндик менен жаңыланып, диктаторлордун күнү бүтүп баратат",-деген Буш инаугурацияда сүйлөгөн сөзүндө. Көптөгөн изилдөөчүлөр 1989-жылдын 2-3-декабрында Мальтада өткөн саммиттин тарыхый ролун белгилеп жүрөт. Маалыматтарга караганда, Варшава келишиминин келечеги жана НАТО маселеси жыйында талкууланган эмес. Бирок советтик лидер Чыгыш Европадагы окуяларга аскердик күч менен кийлигишпей турганын убада кылат. Ал учурда Польшада, ГДР, Венгрия жана Болгарияда режим алмашкан эле. 1991-жылы 19-августта америкалык президент СССРдеги окуяларга кабатырлануусун билдирип, расмий кайрылуу жолдогон. "Антиконституциялык күчтөрдү колдонууну" сынга алып, "президент Ельциндин мыйзамдуу бийлик бутактарын калыбына келтирүү чакырыгын" колдогон. Ал Москвага телефон чалып, Горбачев менен байланыштырууну өтүнгөн. Ага "президенттин милдетин аткаруучу" Геннадий Янаев менен сүйлөшүүнү сунушташканда, Буш сүйлөшүүдөн баш тарткан. Сценарий боюнча эмес 1991-жылдын күз айында Вашингтон администрациясы Балтика өлкөлөрүнөн сырткары, СССР Горбачевдун башкаруусу алдында бүтүн аймагын бирдиктүү өлкө катары сактап калса дегенди ачык эле түшүндүргүсү келген. Кутумга чейин эле 1991-жылы 1-августта Буш Киевге келип, Жогорку Радада сүйлөгөн сөзүндө "украиндерди жанкечти улутчулдуктан" сак болууга чакырган. Окуялар башкача нукта кетти. Кийин Горбачев эскергендей, Борис Ельцин, Леонид Кравчук жана Станислав Шушкевич Беловеж келишимине кол койгондон кийин, алар эң биринчи эле Бушка чалып, андан кийин анан Горбачевко байланышкан экен. Ошондо Горбачев буга катуу нааразы болгон. 90 жашында баары эле парашют менен секире бербейт Тарыхчылардын баамында, СССР тарагандан кийин Буш менен анын мамкатчысы Джеймс Бейкер мурдакыдай эле дүйнөлүк саясат Москва менен Вашингтондун мамилесине карап чечилип жаткан нукта иш алып барышкан. Алар бара-бара Орусияны стратегиялык союздаш болот деп карашкан жана Чыгыш Европадагы мамлекеттерге, картадан оңой табылбаган мурдакы советтик республикаларга караганда, жаратылыш ресурстарына бай, өзөктүк куралы бар, БУУнун Коопсуздук кеңешинин туруктуу мүчөсү болгон өлкө менен карым-катыш куруу АКШнын улуттук кызыкчылыгы үчүн көбүрөөк маанилүү деп билишкен. Акыркы баатыр Мурунку министрлер Петр Авен менен Альфред Кох "Гайдардын ыңкылабы" деген китебинде Жорж Буштун Ак үйдөн кетишин "катастрофа" деп мүнөздөшкөн экен. Алардын пикиринде, Буш дипломаттык жана чалгынчылык мол тажрыйбасына таянып, глобалдуу ой жүгүртө билген. 1940-жылдары Буш АКШнын куралдуу күчтөрүндөгү эң жаш учкуч болгон. 90-жылдары Экинчи дүйнөлүк согуштун ардагери болгон дүйнөдөгү жалгыз лидер эле. Өзүнүн 90 жашын Жорж Буш майыптык арабада олтурса дагы, парашюттан секирип белгилеген. (AbA)


اتخذت السلطات الإيطالية إجراءات صارمة لمحاربة الفيروس وتشمل الإجراءات وضع إقليم هوبي بأكمله، بسكانه الذين يبلغ عددهم 56 مليون شخص، تحت الحجر الصحي، وبناء مستشفى ميداني في عشرة أيام لعلاج المرضى. ولكن منذ ذلك الحين، يبدو أن الصين سيطرت على المرض، بينما ازدادت أعداد المصابين في سائر أرجاء العالم بنحو 13 ضعفا في غضون أسبوعين. وعندما أعلنت منظمة الصحة العالمية أن كورونا أصبح وباء عالميا، دعا رئيس المنظمة تيدروس غيبريسوس "الدول لاتخاذ إجرءات عاجلة وحاسمة". الصين: هل انقضت أسوأ أيام الفيروس؟ مواضيع قد تهمك نهاية أحد المتعافين من كورونا لدى مغادرته المستشفى في ووهان كانت زيارة الرئيس الصيني شي جين بينغ إلى مركز انتشار الفيروس في العاشر من مارس/آذار محاولة لإعلان أن ذروة الأزمة قد انحسرت. ووفقا للبيانات الرسيمة فإن عدد حالات الإصابة الجديدة بالفيروس في اليوم الواحد قد انخفض. شمال إيطاليا أشد مناطق البلاد تأثرا بالفيروس ولكن يانزهونغ هوانغ، الحاصل على زمالة الصحة الدولية في مركز العلاقات العامة في نيويورك، قال لبي بي سي إنه من غير المرجح تكرار التجربة الصينية في مناطق أخرى من العالم. وقال يانزهونغ "القليل من الدول في العالم الآن، سواء كانت ديمقراطية أو غير ذلك، يمكنها التغلغل في المجتمع بمثل هذه الكفاءة والصورة الشاملة. لا يمكن اعتبار ذلك مجاملة بأي حال من الأحوال، لأن التكلفة البشرية والاجتماعية لمدى تغلغل الدولة في المجتمع قد تكون باهظة للغاية". وأضاف "على الرغم من أن زعماء الدول الديمقراطية قد يكونون راغبين في تكرار التجربة الصينية، فإنهم لا يملكون السلطة والنفوذ للقيام بذلك". "الأمر لا يتطلب ديكتاتورية" ولكن روبرتو بورياني، أستاذ الميكروبولجي وعلم الأوبئة في جامعة فيتا سالوتي سان رافييلو في ميلانو، قال إن الأمر لا يتطلب ديكتاتورية لمكافحة فيروس كورونا". في أوروبا كانت إيطاليا هي الدولة التي اتخذت أشد الإجراءات ضد كورونا، حيث وضعت السلطات البلد بأسره رهن الحجر الصحي، وأغلقت جميع المتاجر، ما عدا متاجر الأغذية والصيدليات. وحظرت إيطاليا أيضا التجمعات العامة، وأُصدرت تعليمات للسكان بالبقاء في منازلهم. وعلى الراغبين في السفر أن يكون في حوزتهم وثائق تثبت أسباب سفرهم. كما أن المدراس والجامعات لا تزال مغلقة. وقال بورياني على تويتر "في الواقع، الديكتاتورية هنا بالفعل، هو الفيروس الذي حرمنا من الأحضان والقبلات، من تناول العشاء مع الأصدقاء، من احتساء الشراب مع الأصدقاء، من الحفلات الموسيقية. يجب على كل منا أن يشارك، يوم النصر سيكون جميلا". زيارة الرئيس الصيني لمركز انتشار الفيروس "الأمر الرئيسي هو السرعة" وقال بروس أيلوارد، كبير مستشاري رئيس منظمة الصحة العالمية، إن ردود فعل الدول لا يتم قياسها فقط بما إذا كانت ردودا ديمقراطية أو سلطوية". وقال أيلوارد، الذي ترأس مهمة تقصي الحقائق في إقليم هووبي، إن العالم لم يعي حتى الآن دروس التجربة الصينية. وقال أيلوارد لبي بي سي "ما نتعلمه من الصين هو أن الأمر الرئيسي هو السرعة. يمكنك السيطرة على أمراض الجهاز التنفسي، إذا تحركت بسرعة بالغة لاكتشاف الحالات وعزلها واكتشاف من تعاملوا معها عن قرب وعزلهم". وأضاف "يجب على الناس فهم ما نحن بصدد التعامل معه. يجب أن يدركوا مدى خطورة الأمر وأن يتمكنوا من العمل مع الحكومة لتنفيذ الإجراءات التي يتطلبها الأمر". وقال أيلوارد إنه يثمن جهود المواطنيين الصينيين لمواجهة الفيروس واحتوائه. وقال أيلوارد "الناس لم يخشوا الحكومة. الناس يخشون الفيروس ويخشون الإخفاق في مكافحته. لعبت الحكومة دورا رئيسا في تحديد الاتجاه، ولكنه بالتأكيد كان تحركا جمعيا من الصينيين". تجري الحكومة في كوريا الجنوبية فحوصا لمئات الآلاف في الطرقات والشوارع وللسائقين في سياراتهم "شن حرب" تقاوم السلطات في كوريا الجنوبية، التي يوجد بها ثالت أكبر عدد حالات إصابة بالفيروس في العالم بعد الصين وإيطاليا، بنجاح، دون إغلاق البلاد أو تطبيق الحجر الصحي للبلد بأسره. وتجري الحكومة فحوصا لمئات الآلاف في الطرقات والشوارع وللسائقين في سياراتهم، كما تتابع الحاملين المحتملين للفيروس باستخدام الهواتف المحمولة وتكنولوجيا الأقمار الصناعية. ووصف الرئيس الكوري الجنوبي موون جيي الجهود التي تبذلها الحكومة بأنها "شن حرب" ضد الخطر الذي يتهدد الجميع. وييلغ تعداد كوريا الجنوبية نحو 50 مليون شخص، وهو ما يقارب عدد سكان إيطاليا، ولكن عدد الأشخاص في الحجر الصحي في كوريا الجنوبية يقل عن 30 ألف شخص. وتسجل كوريا الجنوبية انخفاضا في عدد الحالات بصورة يومية، وبلغ عدد الحالات الجديدة يوم الجمعة 110 حالات، وهو أقل عدد يومي للحالات في أكثر من أسبوعين. ويبلغ عدد المرضى الذين يسمح لهم بمغادرة المستشفيات رقما أكبر من حالات الإصابة الجديدة. ويشير هوانغ إلى أن الإجراءات المتبعة ليس الهدف منها فقط احتواء الفيروس، لأن الحكومة تحاول احتواء التأثير السلبي لتفشي الفيروس على الاقتصاد. وتعي السلطات في كوريا الجنوبية أن الإجراءات المتشددة التي تتخذها الصين تخلق مشاكل ثانوية، مثل الضغط بصورة بالغة على النظام الصحي في ووهان، مما ساهم في زيادة معدلات الوفيات في المدينة. وقال هوانغ إن سول "تعي تماما ضرورة موازنة المساعي الصارمة لاحتواء الفيروس مع أثر تلك المساعي على تعطيل الاقتصاد والمجتمع". ماذا عن الدول الأخرى؟ وضعت السلطات السعودية القطيف رهن الحجر الصحي وجهت انتقادات للرئيس الأمريكي دونالد ترامب لعدم اتخاذ إجراء حاسم ضد الفيروس. وأثار قراره إلغاء الرحلات الجوية من أغلب دول الاتحاد الأوروبي، مع عدم إلغاء الرحلات الجوية من بريطانيا، الدهشة وأدى إلى هبوط الأسواق إلى أقل معدلاتها منذ عقود. ووجهت انتقادات لإيران لأنها لم تضع إقليم قم في الحجر الصحين رغم أنه مركز انتشار الفيروس في إيران. فقد اكتفت السلطات بإقامة نقاط طبية وطلبت من الناس عدم التنقل والسفر. ووضعت السعودية القطيف، التي تم الإبلاغ فيها عن أكبر عدد من حالات المرض، تحت الحجر الصحي. وأصدرت السلطات اليابانية أمرا بإغلاق المدارس حتى إبريل/نيسان المقبل، واتُخذت إجراءات مماثلة في مناطق متعددة في الشرق الأوسط وآسيا. ووفقا لمنظمة اليونسكو، فإن نحو 330 مليون طفل تاثروا بإغلاق المدارس في 29 دولة، إضافة إلى 60 مليون طالب جامعي. وطلبت بريطانيا ممن سافروا مؤخرا عزل أنفسهم مدة 14 يوما ومررت تشريعا يسمح بالعزل الإجباري، ولكن مسؤولين قالوا إن الوقت لم يحن بعد لإغلاق المدارس.

Италия акыры катаал чараларга белсенип, өлкө боюнча карантин жарыялады Кытайдан чаралары тууралуу айтканда, бүтүндөй Хубэй провинциясындагы (65 млн киши) карантин жана 10 күндүн ичинде курулган талаа госпиталдарын мисал тартса жетиштүү. Мына ушундай аракеттер аркылуу Кытай коронавирустун жайылышын токтотту. Дүйнөнүн башка өлкөлөрүндө илдеттин тарашы эки аптада 13 эсеге өскөн. Коронавирустун пандемиясы тууралуу жарыялаган Дүйнөлүк саламаттыкты сактоо уюмунун жетекчиси Тедрос Гебреисус бардык өлкөлөрдү тез арада чара көрүүгө чакырды. Инфекция менен күрөшүүдөгү кытайлык тажрыйба демократиялык өлкөлөргө сабак боло алдыбы? Хубэй провинциясындагы (65 млн киши) карантин Кытайдын лидери Си Цзиньпиндин 10-мартта коронавирустун очогуна барышы кыйынчылыктын баары артта калганын көрсөтүү аракети болду. Чынында эле эгерде расмий маалыматтарга ишенсек, илдетти жаңы жуктургандар саны кескин төмөндөдү. Бирок Кытайдын тажрыйбасын башка өлкөлөр колдонушу өтө эле кыйын болот, дейт Нью-Йорктогу Эл аралык мамилелер кеңешинин илимий кызматкери Яньчжун Хуань. "Мейли ал демократиялык же демократиялык эмес өлкө болсо дагы, коомго мынчалык терең жана натыйжалуу таасир этүү өтө сейрек,-дейт эксперт Би-Би-Сиге маегинде. - Эгерде демократиялык өлкө лидерлеринин кимиси болсо дагы кытайлык тажрыйбаны колдоном десе, анын бийлиги да, күчү да жетпейт". Италиянын түндүгү коронавирустан эң көп жабыр тартты Миландагы микробиология жана вирусология университетинин профессору, доктор Роберто Буриани болсо, коронавирус менен күрөшүү үчүн диктатуранын кереги деле жок дейт. Италия Европа мамлекеттеринин ичинен эң катаал чараларды кабыл алган өлкө болду. 60 млн. калкы бар бүтүндөй өлкө карантинге алынды. Супермаркет менен дарыканалардан башка бардык дүкөндөр жабылды. Коомдук иш-чараларга тыюу салынып, зарылчылык болбосо, кишилерди үйдөн чыкпай олтурууга эскертишти. Мектептер менен университеттер дагы жабылган. Кимдир бирөө жумуштап башка аймакка бара турган болсо, себебин түшүндүргөн документ көрсөтөт. "Чынында эле диктатура орноп, тирандын ролун вирус аткарып жатат. Кол берип, өбүшүп учурашууга, достор менен бирге тамактанганга, концертке барганга тыюу салды. Эми ар бирибиз өзүбүздүн ролубузду ойногонго милдеттүүбүз. Бирок жеңиш күнү сонун болот",-деп жазды доктор Буриани "Твиттер" баракчасына. Кытайдын лидери Си Цзиньпиндин Уханга келиши, баары артта калды дегенди көрсөттү Дүйнөлүк салматтыкты сактоо уюмунун жетекчисинин башкы кеңешчиси Брюс Эйлворддун пикиринде, өлкөлөрдөгү инфекцияга карата реакциялар ал жерде демократия же авторитардык режим экендигин аныктабайт. Хубэй провинциясындагы абалды изилдеген Эйлворддун айтымында, дүйнө азырынча кытайлык сабакты үйрөнө элек. "Кытайда биз кептин баары ылдамдыкта экенин көрдүк. Дем алуу органдарын сезгенткен вирусту жуктуруп алгандарды өтө тездик менен аныктап, аларды чектөөгө алып, аны менен байланышта болгондорду дагы таап чыгуу керек,-деди Би-Би-Сиге маегинде. - Калктын калың катмары дагы бул эмне экенин билүүсү зарыл. Эл кырдаалды туура баалап, мындай чараларды аткарууда бийлик менен кызматашууга барышы керек". Доктор Эйлворд коркунуч алдында жөнөкөй кытайлык жарандардын өз эрки менен коллективдүү аракеттенгендерин көрүп, катуу таасирленгенин айтып берди. "Кишилер эгерде жалпы аракетке өтпөсө, кесепети оор болорун сезип, бийликтен эмес, вирустан коркуп чогуу аракеттеништи. Бийлик максаттарды коюп, көрсөтмө берүүдө негизги ролду ойноду. Бирок чараларга чыны менен эле элдин баары жапа тырмак киришти",-деди Эйлворд. Түштүк Кореяда жолдо эле коронавируска текшерүү жүрүүдө. Бирок азырынча эч кандай карантин жок Түштүк Кореянын бийлиги вируска каршы активдүү күрөшүүдө. Бирок карантин чаралары киргизилген жок. Өлкө вирусту жуктургандар саны боюнча төртүнчү орунда. Кытай, Италия жана Ирандан кийин Түштүк Корея. Бийлик көчөдө эле жүз миңдеген кишилерди текшерүүдөн өткөрүүдө. Болжолдуу бейтаптарды мобилдик телефон жана спутник технологиясын пайдаланып, көзөмөлгө алууда. Түштүк Кореянын президенти Мун Чжэ Ин эпидемия коркунучу менен күрөштү чыныгы согуш деп атады. Өлкөдө болжолу 50 млн чамалуу киши жашап, Италиянын калкына чамалайт. Бирок карантинге 30 миң гана киши киргизилген. Ошондой болсо дагы жаңы жуктургандар аз каттала баштады. Маселен 13-мартта 110 жаңы учур катталды. Бул эки апта мурункуга салыштырганда, эң төмөнкү көрсөткүч. Жаңы бейтаптарга караганда, ооруканадан айыгып чыгып кеткендер саны көбөйдү. Профессор Хуандын пикиринде, бийлик бир эле вирусту токтотуп калуу эмес, ошол эле маалда экономиканы дагы сактап калууга күч үрөп жатат. Сеул эпидемияны жайылтпоо үчүн агрессивдүү аракеттер менен экономикадагы жоготуулардын ортосундагы тең салмактуулукту сактоо зарыл экенин жакшы түшүнөт, дейт эксперт. Анын айтымында, Кытай тарабынан көрүлгөн айрым "ажыдаар чаралар" башка көйгөйлөрдү дагы жаратты. Айталы, Ухандагы саламаттыкты сактоо системасына өтө күч келип (ашыкча жумуш жүктөлүп), шаардагы кишилей жоготуулардын саны өстү. Албетте, башка өлкөлөр мындай катачылыкты кайталагысы келбейт. Кытайдын чаралары эпидемия менен натыйжалуу күрөштүн эталону боло албайт дейт профессор Хуань. Сауд Арабиясы Эль-Катифге карантин киргизди Ирандын коронавирустун очогу болгон Кум провинциясына толук карантин киргизген жок деп сындап жатышат. Өлкө бийлиги медициналык блокпостторду уюштуруп, кишилерди саякатка чыкпоого чакырды. Сауд Арабиясы коронавирус көп катталган Эль-Катифге карантин киргизди. Жапонияда апрелге чейин мектептер жабылды. Ушундай эле чаралар Азиянын жана Жакынкы Чыгыштын башка өлкөлөрүндө дагы көрүлүп жатат. ЮНЕСКО маалыматтарына караганда, 29 өлкөдө мектептер жана университеттер жабылып, 330 млн окуучу жана 60 млн студент сабактарын токтотту. Европанын башка өлкөлөрү Италиянын артынан катаал чараларды кабыл алууга азырынча шашылган жок. Британиянын бийлиги Италиядан келген жарандарын эки аптага өзүн изоляциялоого милдеттендирип жатат. Ал тургай күчкө салып карантинге жаткыруу боюнча мыйзам кабыл алышты. Бирок мектептер жабыла элек. "Эгерде ири коомдук иш чараларга тыюу салуу натыйжалуу чара болсо, аны киргизет элек. Бирок азырынча бул биздин божомолдорго шайкеш келбейт. Биз илимий мамилеге катуу ишенебиз",-деди Англиянын башкы санитары доктор Женни Харрис. Британияда дагы Түштүк Кореядагыдай унаада эле текшерүүгө алууда Британ бийлиги ооруну жуктургандар саны көбөйт деп болжоп жатат. Өлкө мындайга даяр деди доктор Харрис. Ошондой эле Британия менен Италиянын саламаттыкты сактоо системасы эки башка экенин белгиледи. Өз кезегинде Дүйнөлүк саламаттыкты сактоо уюмунун жетекчиси доктор Гебреисус пандемияны көзөмөлгө алса болот деп айтып, өкмөттөрдү өлкөсүндөгү саламаттыкты сактоо тармагынын чама-чаркына карап аракеттенүүгө чакырды. (AbA)


وشهدت مدينة الأقصر، جنوبي مصر، يوم الخميس الاحتفال بانتهاء مشروع ترميم المقبرة بتعاون مصر أمريكي ممثلا في معهد بول غيتي الأمريكي، والذي تولى مع أثريين مصريين إصلاح الخدوش والتآكل الذي أصاب الرسومات الملونة على الجدران. وتأثرت الجداريات والرسومات والنقوش والألوان الزاهية بعوامل الرطوبة والغبار وثاني أكسيد الكربون الذي يخرجه الزوار في هذا المكان الضيق، الذي لا يوجد به تهوية جيدة نظرا لوجود المقبرة في داخل جبل. وتم وضع نظام تهوية جديد بالداخل، ومن المقرر أن يساعد في تقليل الحاجة إلى عمليات تنظيف وإصلاح في المستقبل. وتم استحداث أنظمة إضاءة جديدة وتقوية لأرضيتها بالإضافة إلى إصلاح المدخل. وسيتم تطبيق نظام صارم جديد لزيارة المقبرة والحفاظ على الرسومات والنقوش، وسيكون هناك منصة جديدة تسمح للزوار بمشاهدة ما بالداخل والاستمتاع به وفهم التاريخ والثقافة التي تجسدها هذه الرسومات. وقالت سارة لاردينواس، خبيرة بالمشروع من معهد غيتي الأمريكي: "سعينا لتصميم نظام مستدام يستوعب الزوار كل يوم، وأردنا أيضا تقليل التأثير السلبي على الآثار نفسها". وأضافت لرويترز: "لا يمكنك تحميل أو تعليق شيء على الأرضية أو الجدار أو في السقف، لذلك كان يجب تصميم كل مكونات النظام لتكون ذاتية الدعم بطريقة لا تضر بأي مكونات ذات أهمية تاريخية". وخلص الخبراء أيضا إلى أن البقع البنية الموجودة على اللوحات الجدارية جاءت بسبب ميكروبات ظلت في المكان لفترة طويلة ولم تعد تمثل خطورة. ولم يتم إزالة هذه البقع نظرا لأنها اخترقت الطلاء ونفذت إلى الجدار. وتعد مقبرة توت عنخ أمون أحد أشهر المقابر الفرعونية في مصر، واكتشفها عالما الآثار البريطانيين هوارد كارتر وجورج هربرت، في وادي الملوك بالقرب من الأقصر عام 1922، وكانت كاملة ومليئة بالكنوز والآثار النادرة ولم تعبث بها يد اللصوص. ولد توت عنخ أمون، عام 1341 قبل الميلاد، وكان والده الملك اخناتون من ملوك الأسرة 18، وتوفى شابا وعمره لم يتجاوز 19 عاما، عام 1323 قبل الميلاد. وعثر الخبراء على جميع محتويات المقبرة كما هي وفي حالة جيدة، ومنها الزيوت والعطور، واللعب التي كان يلعب بها في طفولته، والمجوهرات الثمينة وتماثيل من الذهب. كما عثروا على تابوت حجري بداخله ثلاثة توابيت كل واحد بداخل الآخر، أخرها تابوت مصنوع من الذهب، وعندما تم رفع غطاء التابوت الثالث، تم الكشف عن المومياء الملكية للملك توت عنخ امون، والتي تم الحفاظ عليها لأكثر من 3000 سنة. كما تم رسم جداريات تحكي قصة حياة الفرعون الصغير وانجازاته، وجميعها كانت ملونة بألوان زاهية مازالت موجودة حتى الأن. ومن أروع الاكتشافات القناع الذهبي الخاص بالملك، وتم عرضه مع غالبية القطع الأثرية في المتحف المصري بالقاهرة، ويجري نقلها إلى المتحف الكبير الجديد في الجيزة.

Усталар оңдоп-түзөө иштериндеги кыйынчылыктар тууралуу айтып беришти. Күмбөздү калыбына келтирүү иштерин Гетти институтунун эксперттери ишке ашырган. Алар дубал бетиндеги сүрөттөрдүн бузулган жерлерин калыбына келтириши керек эле. Бул сүрөттөр нымдуулуктан, чаңдан жана келген кишилердин деминен улам бузулган. Эми күмбөзгө жаңы желдеткич жабдыктарын орнотушту. Күмбөзгө келген туристтер сүрөттөргө колун тийгизбеш үчүн тосмолор коюлду. Тутанхамондун күмбөзү адамзат тарыхындагы өтө баалуу археологиялык ачылыш. Британдык иликтөөчү Говард Картер 1923-жылы 16-февралда Тутанхамондун күмбөзүн ачып, фараондун алтын бет кабын таап чыккан. Бул дүйнөлүк маданиятта Венера Милосская, Моно Лиза менен катарлаш турган негизги символдордун бири эсептелет. Падышалар өрөөнү Египтология боюнча илимдин башатына француздар из салышкан. Наполеон мысырлык жүрүшү учурунда илимпоздорду кошо ээрчитип алган экен. Императордун илим чөйрөсүндөгүлөрдү абдан баалаганы айтылат. Бир жолу мамлүк атчандар кошууну кол салганда, Бонапарт аскерлерине кийин белгилүү болуп кеткен буйругун берген: "Окумуштуулар менен эшектерди ортого алгыла!". Байыркы Мысырды (Египет) изилдөө ишин андан ары англиялыктар уланткан. Бул учурда немистер Вавилондун урандыларын казышкан. Анткени Ирак ошол учурда Осмон империясынын курамында Берлиндин союздашы болуп турган. Мысыр болсо 1882-жылдан британдыктардын коргоосунда болгон. Археолог Картер менен анын демөөрчүсү Жорж Герберт (граф Карнарвон) 1907-жылдан кызматташа баштаган. Тутанхамондун күмбөзү Падышалар өрөөнүнөн табылган. Биздин заманга чейинки XVI-XI кылымдарда байыркы Мысырдын борбору Фивы шаарынан (азыркы Луксор) анчейин алыс эмес Нилдин батыш жээгиндеги аскалуу капчыгай - 63 башкаруучунун сөөгү коюлган жер. Бул жерде Тутмос биринчиден баштап, Рамзес онунчуга чейинки башкаруучулардын сөөгү коюлганы айтылат. Падышалар өрөөнүнөн жакшы сакталган мумия акыркы жолу 2006-жылы табылган. Учурунда Картер менен граф Карнарвон жөн эле убара болуп жатат. Бул жер ийне-жибине чейин иликтенип бүттү деген пикир үстөмдүк кылган. Бирок 1922-жылы 3-ноябрда экспедиция төмөн көздөй алып түшкөн тепкичтерди таап, тазалап киришкен. Андан кийин шыбалып, бекем бекитилген эшикти таап алышат. Изилдөөчүлөр эшиктин артынан жер алдына түшкөн эки жайдан баалуу асем буюмдарды жана тиричиликке керектелген буюмдарды көрүшкөн. Баалуу буюмдардын канчалык экенин мындан билиңиз, Картер чукул арада Каирге барып, Египет бийлиги менен сүйлөшүүлөрдү өткөргөн. 27-декабрда казуу иштери уланган. Археологдор шашылбай, жайбаракат, тыкан иштешип, жүздөгөн буюмдарды алып чыгышкан. Кайыштан жана кездемеден жасалган буюмдар чирип калган экен. Казуу иштеринин жүрүшүндө дагы эки бөлмөгө жол табышкан. Алардын биринде узундугу 5,11, туурасы 3,35 жана бийиктиги 2,74 метр болгон, кооздолгон жыгач сандык табылат. Сандыктын ичинен дагы матрешка сыяктуу үч куту чыккан. Акыры мумия жаткырылчу алтын табыт (саркофаг) табылат. Анын ичинен алтын бет кап тагынган мумияны алып чыгышты. Табыттан 3,5 миңдей буюмдар болгон. Алтын зер буюмдардын салмагы 110,4 кг түзүп, алтын бет каптын өзү эле 11 кг болгон. Азыр ал Каирдин улуттук музейинде турат. Анын сүрөтү мысырлык 1 фунт акча бирдигине түшүрүлгөн. Тутанхамондун күмбөзү. Кайтаруусу чабал Өтө куулук менен коюлган капкандар болгон деп айтылган уламыштарга карабастан, фараондордун мүрзөлөрү дээрлик коргоого алынган эмес экен. Аларды кайтарып турган жоокерлерге ишенишкен. Бирок бул ар дайым эле иштей берген эмес. Жаңы башкаруучулар каржылык кыйынчылыктар учурунда, уялбастан туруп эле табыттардагы алтындарга кол салганы айтылып жүрөт. Тутанхамондун күмбөзү - бүтүндөй турган турпаты менен бузулбай бизге жеткен жападан жалгыз күмбөз. Картер жана анын кесиптештери күмбөздөгү ички эшикти бузууга аракеттер болгон деп айтышкан. Бирок аны ачып киришкени, эмне алышканы - табышмак. Негизи эле бул иште сырдуу түйүндөр көп. Тутанхамондун алтын бет кабы Жаш башкаруучу Тутанхамон биздин заманга чейинки 1332-1323-жылдары башкаруучу болуп турган. Болжолдуу эсептегенде, Троян согушунан эки жүз жыл мурун, Рим негизделгенге чейин 600 жыл мурун такта он жыл олтурган жана 19 жашында көз жумган. Башка деле башкаруучулар болгон, бирок дал ушул күмбөзүнөн улам анын ысымы баарына белгилүү болду. Тутанхамондун жаш кезинде эле оо дүйнө кете бергенине себеп болгон жагдай дагы белгисиз. Айрым булактарда аң уулап жүрүп, арабадан кулаганы айтылат. Бирок мумияны изилдешкенде, оорунун же кандайдыр бир соккунун белгилерин таба алышкан эмес. Ууландырган деген гипотеза дагы күмөндү жаратат. Тутанхамон эч кимге тоскоолдук кылган эмес. Аскердик жана диний төбөлдөр ансыз деле каалагандай бийлик кылышкан. Жаш падышанын артынан тукум калбаптыр. Династия ошону менен токтогон. Кийинки фараон биринчи министр Эйе болгон. Күндүн небереси Тутанхамондун атасы Аменхотеп IV сейрек учураган инсандардын бири болгон. Ал катаал жана бийликчил башкаруучу болуп, биздин заманга чейинки 1349-жылы ошол учурдагы Амон-Ра башында турган кудайлардын пантеонун (ибадаткана же кудайларга багышталган жай маанисинде) жоюп, кол алдындагыларды бир кудайга - Атонго сыйынууга буйруган. Нефертити - болжолу Тутанхамондун апасы болгону айтылат. Ал өзүн Атондун уулумун деп жарыялап, Эхнатон деген ысымды алат. Анын алсыз, жашы жетелек уулунун башкаруусу учурунда диний чөйрө өздөрүнө ыңгайлуу мурдагы культка кайра өтүп алышкан. Мураскер туулганда эле Тутанхатон ("Атондун жердеги көрүнүшү") деген ысымды алган. Ал 14 жашында Тутанхамон деген атты чөйрөсүндөгүлөрдүн каалоосу менен кабыл алган. Орусиялык жазуучу жана изилдөөчү Александр Никонов ошол учурдагы окуялардын табигый катаклизм менен байланышы болушу мүмкүн деп мүнөздөйт. Жер Ортолук деңиздеги Санторин аралында вулкан ойгонгон. Мысырдын үстүн булут каптап, температура түшкөн. Фараон кырдаалдан пайдаланып, элдерди жаңы куйдайга сыйынууга мажбурлаган. Ал каза тапкандан кийин экологиялык кырдаал мурдагы калыбына келген. Ошондуктан динчилдер үчүн кайра эски кудайга кайтуусу кыйынчылыкты жараткан эмес. Өзүнүн масштабдуу иштерине карабастан бүгүн Эхнатон өзүнүн жубайы Нефертитиге караганда анчалык белгилүү эмес. Анткени анын белгилүү бюсту бизге чейин жетти. (AbA) *


روحاني يهدد بالانسحاب من الاتفاق النووي إذا استمرت العقوبات الأمريكية وقال روحاني في كلمة أمام البرلمان نقلها التلفزيون إن الرئيس ترامب ليس شريكا جيدا أو موثوقا به. وأضاف أن على الولايات المتحدة أن تتذكر أن ما سماه بـ"التجربة الفاشلة" للعقوبات والإكراه، هو ما دفع بإدارة الرئيس السابق أوباما إلى التفاوض. وكانت واشنطن قد فرضت الشهر الماضي عقوبات على عدد من الشركات الإيرانية قالت إنها ضالعة في برنامج طهران للصواريخ الذاتية الدفع (الباليستية). وقال روحاني "إن أرادوا العودة إلى هذه التجربة، فسوف نعود بالتأكيد، وخلال فترة قصيرة لا تعد بالأسابيع والأشهر، بل في غضون ساعات وأيام، إلى وضعنا السابق، ولكن بقوة أكبر بكثير". وأكد الرئيس الإيراني، الذي أعيد انتخابه لولاية ثانية في الأيام الماضية أن نظيره الأمريكي، دونالد ترامب، أثبت للعالم أنه "ليس شريكا جيدا" بتهديده بإلغاء الاتفاق النووي الموقع عام 2015 بين إيران والدول الست الكبرى. وقال "في الأشهر الأخيرة، شهد العالم أن الولايات المتحدة، بالإضافة إلى مخالفتها المتواصلة والمتكررة لوعودها المدرجة في الاتفاق النووي، تجاهلت عدة اتفاقات دولية أخرى وأظهرت لحلفائها أنها ليست شريكا جيدا ولا مفاوضا موثوقا به". وتقول طهران إن الإجراءات الأمريكية تخالف الاتفاق الذي توصلت إليه مع الدول الكبرى الست عام 2015، والذي خففت بموجبه العقوبات عليها مقابل وضع قيود على برنامجها النووي. وكان ترامب قد هدد غير مرة بإلغاء ما وصفه بـ"أسوأ اتفاق على الإطلاق"، لكنه تراجع الشهر الماضي عن أحد أهم وعوده الانتخابية المتمثل في الانسحاب من الاتفاق النووي.

Ирандын президента Хасан Роухани жакында эле экинчи мөөнөткө шайланды Кеп АКШ эл аралык санкцияларды кыскартып, Иран өзүнүн өзөктүк программасын чектеген келишим жөнүндө болуп жатат. Президент Трамп бул келишимди катуу сынга алганы белгилүү. Ал эле эмес, АКШ жакында Иран ракеталык сыноолорду өткөрүп келишимди бузду деп ага карата жаңы санкцияларды киргизди. Эми Иран АКШ жаңы санкцияларынан баш тартпаса келишимден чыга турганын билдирип жатат. Президент Роухани жаңы санкцияларга ишенип жаткандарды өткөндөн сабак албагандар деп атоодо. (КС)


وقعت الحادثة بالقرب من مضيق هرمز وذكرت وسائل إعلام محلية أن سفينة الإمداد الحربية الإيرانية "كوناراك" غرقت بسبب تعرضها "لنيران صديقة"، انطلقت من الفرقاطة الإيرانية "جاماران"، التي كانت تختبر صاروخاً جديداً مضادا للسفن. وقال التلفزيون الإيراني، على موقعه الإلكتروني، إن "سفينة كوناراك قُصفت بصاروخ، بعد ظهر أمس الأحد، خلال مناورة عسكرية في مياه بندر جاسك" جنوب إيران، مشيراً إلى أن سفينة الدعم اللوجيستي قصفت بعدما "تحركت لنقل هدف نحو وجهته، دون ترك مسافة كافية بينها وبين الهدف". وأظهرت مقاطع مصورة، على وسائل التواصل الاجتماعي، عربات إسعاف تنقل عدداً من البحارة إلى المستشفيات. ويأتي ذلك بعد نحو 4 أشهر من إسقاط الحرس الثوري الإيراني طائرة ركاب أوكرانية بالقرب من العاصمة طهران، بطريق الخطأ، ما تسبب في مقتل جميع الركاب، البالغ عددهم 176، على متنها. مواضيع قد تهمك نهاية وجرى إسقاط الطائرة الأوكرانية في وقت تصاعدت فيه حدة التوتر بين إيران والولايات المتحدة؛ حيث كانت إيران قد شنت غارة صاروخية على قاعدة عراقية تستضيف القوات الأمريكية، رداً على اغتيال قائد الحرس الثوري الإيراني، قاسم سليماني، في غارة جوية أمريكية، في العاصمة العراقية بغداد.

Smoke rises from the heavily damaged Iranian navy ship Konarak following a "friendly fire" incident. Ирандык медиа окуя согуш кемелерине каршы иштелип чыккан жаңы ракетаны сыноо маалында болгонун жазып чыкты. Андагы маалыматтарда, "Конарак" кемеси ракеталык аткылоо үчүн буталарды коюп жүргөн деп айтылат. Бир бутанын айланасынан жетиштүү аралыкта алыстай албай калганда, ракетага кабылган. Кемеде канча сандагы деңиз аскерлери болгону айтылган жок. Ирандык флот окуяны териштирип жатканын ырастады. Ракета жаңылган кемени портко сүйрөп келишти. Idrib мамлекеттик каналы көрсөткөн кадрларда кемеден кара түтүн чыгып турат. Бул окуя Ормуз кысыгынын аймагында болгон. Бул кысык аркылуу дүйнөдө керектелген мунайдын бештен бири өтүп турат. Ормуз кысыгы, архив сүрөт Иран армиясынын кол башчысы Абдулрахим Мусави менен Ислам революциясынын сакчылары корпусунун жетекчиси Хоссейн Салами каза тапкан аскер кызматкерлеринин жакындарына көңүл айтты. Анализ Жонатан Маркус, Би-Би-Си кабарчысы Ирандын куралдуу күчтөрү буга чейин дагы бир нече жолу ушундай адашууларга барган. Ракета кабылган "Конарак" кемеси Январь айында эле ирандык Абадан коргонуу күчтөрү Украинанын жүргүнчү учагына адашып ракета атып алган. Учактын бортундагылардын баары көз жумду. Бул окуя АКШ менен Иран ортосундагы чатак ырбап турган учурда болду. Иран жооптуу ракеталык аткылоону күтүп турган. Жекшембидеги окуя таптакыр башка жагдайда, пландалган машыгуу учурунда болуп жатат. Мунун өзү аскер жетекчилеринин оперативдүүлүгү, дегеле ирандык флоттун кесипкөйлүгү боюнча көптөгөн суроолорду жаратат. Иран өзүнүн Аскер-деңиз күчтөрү аракеттенген аймактарды кеңейтип, флотун жаңы курал-жарак менен жабдыгысы келет. "Жамаран" согуш кемеси Иран өзү чыгарган жаңы үлгүдөгү саналып, ирандык флоттун өнүгүшүнүн жаңы багытын символдоштуруп турат. Ирандын Перс булуңундагы америкалык жана башка мунай ташыган танкерлерге тоскоолдук жаратуу аракеттерине көп учурда Ислам революциясынын сакчылары корпусунун кайгуул кемелери аралашкан учурлар көп. (AbA)


كان فتح الله غولين حليف أردوغان في الماضي لكنه أخذ ينتقده في الفترة الأخيرة. ويتهم أردوغان غولين بتدبير مؤامرة للإطاحة به وتقويض استقرار البلاد بتوجيه اتهامات بالكسب غير المشروع لبعض المسؤولين في الحكومة، والتنصت السري عليهم. ولا يزال غولن يعيش في منفاه الاختياري في ولاية بنسيلفانيا الأمريكية منذ عام 1997، عندما اتهمته السلطات العلمانية آنذاك بممارسة أنشطة إسلامية. وينفي غولن ضلوعه في التحقيقات التي تجريها الشرطة، لكنه ندد بقرار أردوغان وقف التحقيق، وتطهير الشرطة والقضاء من أتباعه. وحينما سأل صحفي في البرلمان أردوغان عن تسليم غولن، وإن كانت الإجراءات ستتخذ في هذا، ردا بالإيجاب. مواضيع قد تهمك نهاية وكان رئيس الوزراء قد قال في مقابلة صحفية الاثنين إن غولن، وهو حليف سابق له يتمتع بشبكة مؤيدين واسعة في الشرطة والقضاء، قد يمثل تهديدا لأمن الولايات المتحدة بسبب أنشطته. وأضاف "لا يمكن السماح بوجود العناصر التي تهدد الأمن القومي التركي في بلد آخر، لأن ما يفعلونه هنا، قد يفعلونه ضد مضيفيهم". وكشف أردوغان عن أن تركيا ألغت جواز سفر غولن، ولكنه لا يزال موجودا في الولايات المتحدة لأن لديه وثيقة إقامة. شبكة أعمال ومدارس ويدير غولن شبكة من الأعمال والمدارس عبر أرجاء العالم، ذات أساس علماني، وجيدة التمويل. وتعد المدارس مصدر دخل ونفوذ كبيرين له، ولذلك أصبحت مستهدفة من قبل الحكومة التركية التي تسعى إلى إغلاقها. ويتهم أردوغان غولن بإلقاء ادعاءات جنائية جزافا، فحواها أن ابن أردوغان، وأبناء ثلاثة وزراء، كانوا ضالعين في فضيحة فساد، وأنهم حصلوا على رشى بمليارات الدولارات. كما يتهم حركة غولن المعروفة باسم "خدمة غولين" بالتنصت على آلاف الهواتف وتسريب تسجيلات صوتية، من بينها تسجيلات لوزير الخارجية مع مسؤولين أمنيين كبار، وهم يناقشون تدخلا عسكرىا محتملا في سوريا، على موقع يوتيوب. ونفى غولن تلك التهم. وكانت تلك التسجيلات قد نشرت قبل إجراء الانتخابات البلدية في 30 مارس/آذار، لكنها لم تؤثر في شعبية أردوغان، الذي حصل حزبه على أغلبية كبيرة فيها. وقال أردوغان إن بلاده امتثلت لعشرة طلبات ترحيل م ن الولايات المتحدة، وإنه يتوقع الآن معاملة مماثلة من حليف بلاده في حلف شمال الأطلنطي.

Ошондон бери миӊдеген болжолдуу гүленчилер жумушунан бошотулган же камакка алынып, өлкөгө өзгөчө кырдаал абалы киргизилген. Биз гүленчүлөр кыймылы жана анын максаттары жөнүндө эмне билебиз? Гүлен кыймылы – бул Фетхуллах Гүлендин урматына аталган, мыкты уюшулган жаамат (саясий партия эмес). Анын жолдоочулары Гүленди өзүлөрүнүн рухий лидери катары эсептешет, кээ бир учурларда Түркияда таасирдүүлүгү жагынан экинчи адам деп аташат. Гүлен өзүмчүлдүккө каршы, жөнөкөйлүктү, эмгекчилдикти жана билим алууну жогору койгон жөнөкөй исламды карманып келет. Ал АКШнын Пенсильвания штатында шаардан сырткары жайгашкан жерде жалгыз жашайт. 2000-жылы ал дарыланып жаткан АКШда калууну чечкен Ал АКШнын Пенсильвания штатында шаардан сырткары жайгашкан жерде жалгыз жашайт. Белгилүү болгондой ал диабет жана жүрөк оорусу менен жабыркап келет. Түркияда Гүлендин кыймылы «Химзет» деп аталат. Анын кеӊири белгилүү болгон ишмердүүлүгүнүн формасы болуп мусулман өлкөлөрүндө гана эмес бүткүл дүйнө жүзү боюнча жеке мектептерин түзүү жана аларды башкаруу болуп эсептелет. АКШда 100гө чукул ушундай мектептер иштеп жатат. Түркияда Гүлендин жолун жолдоочулар абдан көп, балким, миллиондогон, алардын бир бөлүгү полицияда, сот системасында, атайын кызматта иштеген таасирдүү мамлекеттик кызматкерлер түзөт, ал тургай Эрдогандын башкаруучу партиясынын ичинде да бар. Президент Эрдогандын жактоочулары Гүлендин күнөөсүз экенине ишенишпейт Гүлен жаш түрктөр өзүлөрүнүн жолун жоготушту жана билим алуу эӊ мыкты жол деген ырастоолордун аркасы менен белгилүү болгон. Бул позициясы орто класстын жолдоочуларынын көп санын өзүнө тарткан. Мындай жагдай өз мектептерин ачууга жана анын ишин кеңейтүүгө жол ачып берген. Кыймыл өсүп, анын жолдоочулары мамлекеттик органдарга иштөө үчүн келе баштаган. Алардын кээ бирлери, аналитик Мустафа Акиол кыймылдын максаты Түркияны секуляризмден алыстатуу экендигин айтты. Бирок Гүлен кыймылы - саясий эмес диний жана адеп-ахлактык багытта экендигин айтты. 1980-жылдагы аскердик төӊкөрүштөн кийин бийликтеги башкаруучу генералдар Гүленди мамлекетти кулатууга аракет кылган деп шек санашкан. Ал алты жыл жашырынып келген, бирок, баары бир камалган. Кийин бошотулган соң, 2000-жылы ал дарыланып жаткан АКШда калууну чечкен. Эрдоган менен Гүлен өздөрүн секуляризмге каршылаш катары динге ишенген мусулмандар деп эсептешет. Бирок кээ бирлери алардан бир аз айырманы көрүп келишет. Мустафа Акиолдун оюна караганда, Эрдоган саясий исламдын түрк нускасын карманат, ошол эле учурда Гүлен, исламдын саясий эмес, маданий түрүн колдоорун айтып келет. Көбүнчөсү Гүлен кыймылынын түпкү максаты ачык-айкын эмес экенин айтышат. «Мен билем, алардын билим алууга болгон кызыкчылыгы чек эмес, алар көптү каалашат, бирок эмнени», - деген суроо туулат деди Би-Би-Си менен маегинде жазуучу Фехми Кору. Мен өзүмдүн макалаларымда алар өздөрүнүн жеке партиясын түзүп жана өлкөнү башкарууга мандат алууну көздөп жатышат деп болжолдогом. Бирок алар андай кылышкан жок. Жалпы ислам баалуулуктарын эске алганда Гүлен жана анын жолдоочулары Эрдоган бийликке келгенде анын табигый шериктештери болушкан. Алгач ал өлкөнү башкарууда гүленчилердин административдик тажрыйбасын колдонгон. 2010-жылы 300 аскер офицерлери 2003-жылы мамлекеттик төнкөрүштү уюштурууга аракет көрүшкөн деген шек менен камакка алынган. Кийинчерээк, аларга каршы көпчүлүк далилдер ойдон чыгарылган деп табылган. Түрк журналисти жана окумуштуусу Эзги Басарнанын сөзүнө караганда, учурда соттор Гюлендин аскердеги, чалгындагы, полициядагы, сот системасындагы жолдоочулары тарабынан уюштурулган деп аныкталган. “Аскерлер четке сүрүлүп чыгарылгандан кийин, Эрдогандын партиясы жана гүленчилер мамлекетти көзөмөлгө алуу үчүн бири-бири менен күрөшө башташты”-, деп айтат Басаран. «Эки күчтүн ортосундагы согуш – бийликте турган күч менен жарандык жана аскердик бөлүктөргө гана таасири бар күчтүн кармашы, - бул согуш. Анын жеңүүчүсү - башынан эле көрүнүп турган согуш,», - дейт Кору. Куралдуу күчтөрдү чачыратаары менен, 2013-жылы Эрдоган “Хизметтин” артынан сая түшө баштайт. Ал миңдеген жеке мектептерди жана студенттерди экзаменге даярдоо жайларынын төрттөн бирине жакыны Гүлен кыймылы тарабынан уюштурулган, деген жүйөө менен жабаарын убада кылган. Ошондой эле, ал «мамлекет ичиндеги мамлекет» деп аталган кыймыл менен гүленчилер деп саналган кызматкерлерден коопсуздук кызматтарын жана министрликтерди тазалоо аракеттерин баштаган. Бирок көп өтпөй, түрк полициясы алдыңкы ишкерлерге жана Эрдогандын өзүнүн өнөктөштөрүнө каршы текшерүү жүргүздү. Бул учурда Эрдоган өкмөт башчынын кызматын ээлеп турган. Алар Ирандын эл аралык каржы санкцияларын буйтап өтүүсүнө жардам берип, Тегеранга мунай жана газга айырбаштоо үчүн алтын жөнөткөн деп айыпталышкан. Көптөрү бул текшерүүлөрдүн артында гүленчилер болгон деп эсептешкен. 2016-жылдын май айында Түркиянын өкмөтү расмий түрдө Гүлен кыймылын террордук уюм катары жарыялады. Гүлен төңкөрүш аракетине кандайдыр бир катышы бар экенин четке кагууда. Анын айтымында, камакка алуу толкунун эске алып, окуянын артында Эрдоган жеке өзү турушу мүмкүн. Бирок талдоочулар окуянын уюштуруучулары- гүленчилер болобу же динге негизделбеген режимдин жактоочулары болобу шашылышты деп эсептешүүдө. Анткени кандай болгон күндө да баары бир Эрдогандын аскерди тазалоо ниетине күмөндүү карашкан. Камакка алынгандардын саны - аскердик элитанын дээрлик үчтөн бири. Ошондой эле миңдеген кызмат адамдарынын камакка алынышы – Эрдогандын кайсы бир адамдарга карата тизмеси мурда эле даярдалган деп божомолдоого болот. Түркия өз мекенинде сот алдында жооп бериши үчүн АКШга Гүленди өткөрүп берүү боюнча кайрылган. Бирок, Вашингтон аларга өткөрүп берүү үчүн Гүлендин төңкөрүш кылуу аракетине катыштыгы тууралуу керектүү далилдер зарыл экендигин билдирди. (AbK)