وروسيا ليست البلد الوحيد الذي تقع فيه هذه الحوادث، ففي الولايات المتحدة، قدّر الأطباء النفسانيون نسبة الأمهات اللواتي راودتهن فكرة قتل أطفالهن، بواحدة من بين كل أربع أمهات. لكن في روسيا والعديد من البلدان الأخرى، تسود ثقافة تقول بأنه "يجب عليك أن تكون قويا من أجل البقاء والاستمرار في الحياة، ومن الأفضل عدم الحديث عن مشكلات الصحة العقلية". وتُظهر هذه القصص أن اكتئاب ما بعد الولادة غالباً لا يتم تشخيصه أو علاجه في الوقت المناسب، وللأسف غالباً يدرك الأقارب والأصدقاء هذه المشاكل بعد فوات الأوان. تحدثت، أوليسيا وسفيتلانا، وهما صحفيتان من قسم الخدمة الروسية في بي بي سي، إلى نساء في روسيا لمحاولة معرفة سبب قتلهن لأطفالهن. وكشفت تحقيقاتهما عن أن هناك حاجة إلى تفكيك الأساطير المتعلقة بالأمومة وكسر المحظورات للحديث عن الضغط الكبير الذي تتعرض له معظم النساء، كي تكون هناك فرصة أفضل لتفادي مآسي قتل الأطفال. حكاية لاجئة سورية: عندما كان صغيري يلهو بيد آدمية محاكمة أمريكي بتهمة قتل ابنه "بتركه في سيارة مغلقة" "حاولت الانتحار بعد قتل طفلها" كانت أليونا، الخبيرة الاقتصادية، متزوجة وتعيش حياة سعيدة مع زوجها بيوتر، وكانا متحمسان لولادة بكرهما. لكن لا أحد يتحدث عن المشاكل النفسية التي قد تواجهها المرأة عندما تصبح أماً لأول مرة. عانت أليونا بعد ولادة طفلها، من أرق شديد ولم تستطع التأقلم مع الوضع الجديد أو التخلص من تلك الحالة بحسب ما قالت. اتضح لاحقاً أنها عانت من اضطراب ذهني سابقاً، وكانت تتناول الأدوية وتحسنت قليلاً وقتها. وفي أحد الأيام، عاد زوجها إلى المنزل ليجد طفلهما البالغ من العمر 7 أشهر ميتاً في حوض الحمام. وعثر على زوجته بالقرب من بحيرة في ضواحي موسكو، وقد انتهت من شرب زجاجة فودكا، وكانت غائبة عن الوعي وتحاول إغراق نفسها. تجري حالياً محاكمة أيونا، وفي كل جلسة استماع، يذهب زوجها ويحاول التحدث معها وتهدئتها وهي في قفص الاتهام. يقول بيوتر: "كان من الممكن تجنب كل هذا لو كنا نعرف اكتئاب ما بعد الولادة، فلم تكن لدى أليونا أي نوايا سيئة، إنها محطمة نفسياً". "لو عاينها طبيب، أو لو أخذتها إلى المستشفى عندما طلبت مني ذلك، لما حدث هذا أبداً". ويقول أخصائيو علم الجريمة في روسيا، إن 80 في المئة من النساء ذهبن إلى الطبيب قبل قتل أطفالهن بسبب الصداع أو الأرق أو الحيض غير المنتظم. نساء ناجحات ولكن؟ في القانون الروسي، تُعرف هذه الجريمة باسم "فيليسايد"، أي قتل الطفل على يد والديه. حوكمت 33 امرأة في عام 2018، جميعهن ارتكبن نفس الجريمة. ولكن، خبراء الجريمة يعتقدون أن الرقم الحقيقي أعلى بثمانية أضعاف، ذلك لأنه يجري التكتم عليها ولا تصل إلى المحاكم إطلاقاً. وتقول مارغريتا كاتشيفا، وهي طبيبة نفسية وباحثة في معهد سربسكي للطب النفسي في موسكو: "يشغل ثلاثة أو أربعة أسرّة من أصل عشرين في جناح النساء في كل شهر، أمهات قتلن أطفالهن". وشملت الحالات التي قامت بي بي سي بدراستها، نساء من خلفيات اجتماعية مختلفة، ومنها من كانت محاسبة ومعلمة وربة منزل ومستشارة رعاية اجتماعية ونادلة وخريجة كلية الفنون وأم لعائلة كبيرة وعاملة متجر. وكانت معظم النساء اللواتي حوكمن في قضايا قتل أطفالهن، ممن لديهن مسكن وزوج وعمل وغير مدمنات على أي شيء. ويعلم الأطباء أن الأمراض العقلية قد تظهر لدى أي امرأة فجأة بعد الولادة ويتفاقم بشكل سريع. ويمكن أن تعاني المرأة من حالة مزمنة لا تظهر في الحياة العادية، وقد تظهر فجأة بفعل الحمل أو الإنجاب أو انقطاع الطمث. "ربما قتلت طفلتي" كانت المعلمة آنا تبلغ من العمر 38 عاماً، ولديها صبيان، 18 و10 أعوام، وكان افراد العائلة يتطلعون إلى ولادة المولودة الجديدة. واجهت الأم آلاماً شديدة قبل الولادة، وتفاقمت الأمور أكثر بعد الولادة. لم تستطع آنا التأقلم، نصحها طبيب نفسي بالاسترخاء. وفي أحد الأيام، وبينما كان زوجها في العمل في موسكو، تركت أطفالها مع صديق لها قائلة له أنها ذاهبة لشراء سرير. ولكن لم تفعل ذلك، بل ذهبت لزيارة قبر والدتها. وفي اليوم التالي، خرجت حافية القدمين ومعها طفلتها، ولم تستطع أن تشرح للشرطة التي أوقفها عن وجهتها. ولكن في 7 يوليو/تموز 2018، اتصلت آنا بسيارة الإسعاف بنفسها. ويبدو أن آنا حاولت خنق طفلتها باستخدام وسادة. وعندما وصلت سيارة الإسعاف، قالت لهم: "أنظروا، ربما قتلت الرضيعةً". نجحت الممرضات والطبيب في إنعاش الطفلة، ثم نُقلت الأم إلى المستشفى، وهناك تم تشخيصها بأنها تعاني من انفصام الشخصية. وتقول الطبيبة كاتشيفا: "يجب أن تفهموا إنها ليست مجنونة، فالمرأة التي قتلت طفلاً وهي مصابة بمرض عقلي، كان يمكنها أن تعيش حياة طبيعية تماماً قبل الحادث". "طفلي سرق مني كل حياتي" تقول تاتيانا البالغة من العمر 33 عاماً، وتعمل مستشارة خدمة الزبائن في شركة اتصالات كبيرة: "اعتدت أن أدين تلك الأمهات، اعتقدت أن هذا لا يمكن أن يحدث لي أبداً". "كان لدي كل ما أريد، رغبت كثيراً بأن يكون لدي طفل، كنت مهيأة تماماً، لكن الواقع كان مختلفًا". "كانت الولادة صعبة للغاية، والممرضات قاسيات، بعد ذلك بدأت أعاني من ذكريات الولادة، وأحلام يقظة مؤلمة، كنت أستيقظ مع نبضات قلبي القوية، عانيت من التهاب في الصدر وازداد وزني، بالإضافة إلى القرحة وتساقط الشعر وغيرها الكثير، كل ذلك جعلني أغضب أكثر من طفلي كما لو أنه سرق مني كل حياتي". كانت تاتيانا تنهار تماماً عندما كان طفلها يبكي ليلاً، وتقول لنفسها: "لماذا لا أستطيع فعل ذلك مثل باقي الأمهات". وتتذكر تاتيانا الحالة التي كانت تمر بها قائلةً: "كان ذلك البكاء يجعل رأسي ينفجر من الصداع، ويعود بذاكرتي إلى الوراء لأتذكر كل مشاكل الطفولة، كنت أصاب بحالة هيستيريا أثناء البكاء، وأهز الطفل بعنف وأرميه على السرير، فيبكي أكثر، كنت أصرخ فيه وأقول "ليتك تموت". وتضيف: "بعد ذلك، كنت أشعر بالذنب لأنني لم أستطع التمتع بالأمومة". وبعد عام، تدهورت الأمور أكثر. وفكرت في الانتحار وذهبت تاتيانا إلى طبيب نفسي. "فكرت أن أماً شريرة وسيئة مثلي يجب أن تُفنى، وأن طفلي يستحق أماً أفضل. ومن الأفضل أن أقتل نفسي، إلا أن الطبيب ساعدني على التخلص من ذلك". استعداد نفسي قبل الولادة عندما تثار قضية قتل الوالدين لأطفالهم، نميل إلى الحديث عن تشجيع استخدام وسائل منع الحمل وغيرها. لكن الأطباء الروس والغربيين يتحدثون أيضاً عن أهمية الوعي بحالة الأمهات ومواجهة المشاكل النفسية لديهن وخاصة اكتئاب ما بعد الولادة. وتنصح الأخصائية النفسية مارينا بيلوبرام النساء المتأهبات للولادة قائلةً: "قبل الولادة، عليك دراسة جميع السيناريوهات المحتملة، والتحدث إلى والدتك عن علاقتك ومشاعرك وأحاسيسك وزوجك". وتضيف" يجب أن تكون هناك ملصقات ليس فقط للأمهات السعيدات المبتسمات وأطفالهن على صورة الملائكة، بل يجب نشر الوعي والملصقات بالحالات المعاكسة أيضاً". وتضيف: " لدينا في موسكو وغيرها من المدن مراكز للنساء اللائي يعشن أزمات. وهذه المراكز تتعامل مع قضايا العنف المنزلي والاكتئاب. إلا أن تلك المراكز تكاد تكون شبه فارغة، لأن النساء يخشين الذهاب إليها والتحدث عن مشاكلهن ظناً منهن أن أطفالهن سيؤخذون منهن". "إنهن خائفات من الذهاب إلى الطبيب النفسي لنفس الأسباب، ولا يخبرون حتى أزواجهن وعائلاتهن خوفاً من إسكاتهن". ملاحظة: تم تغيير جميع الأسماء لحماية حقوق الاطفال الذين تأثروا بهذه الحالات. ---------------------- يمكنكم تسلم إشعارات بأهم الموضوعات بعد تحميل أحدث نسخة من تطبيق بي بي سي عربي على هاتفكم المحمول.

Analar öz övladlarını necə öldürə bilirlər və bundan sonra necə yaşaya bilirlər? Qanundankənar hərəkətlərdən ziyan çəkmiş azyaşlı uşaqların hüquqlarını və onların qanuni maraqlarını qorumaq üçün məqalədə adlar dəyişdirilib. Moskvanın cənub-qərbində yaşayan Pyotr Krotenko işdən qayıdanda mənzili qaranlıqdı, səs-səmir gəlmirdi. O, hamamın işığını yandıranda yeddi yaşlı oğlunu suyla dolu vannada görür. "Ölmüş olduğunu niyəsə dərhal başa düşdüm", - Krotenko o günü belə xatırlayır. Arvadı Alyona evdə yox idi. Sonrakı gün yoldan keçənlər onu Moskva kənarındakı gölün sahilindən tapırlar. İstintaqa verdiyi ifadədə Alyona deyir ki, uşağını öldürəndən sonra özünə sui-qəsd etməyə gedib. Gölün sahilində bir şüşə araq içib, sonra suya yaxınlaşıb və orda huşunu itirib. Bu hadisədən iki gün əvvəl Alyona ərindən xahiş edib ki, onu xəstəxanaya aparsın. Pyotr arvadının sözlərinə ciddi yanaşmayıb: "Alyona dərman qəbul edirdi. Ona görə fikirləşdim ki, hər şey yaxşı olacaq". Alyona isə istintaqda ifadəsində uşağa baxa bilməyəcəyindən qorxduğunu bildirib: "Ən yaxşısı buna son vermək idi, heç kim əzab çəkməsin deyə". Qadın danışıb ki, uşağı yedizdirəndən sonra onunla söhbət edib: "Soruşdum ki, onun üçün hansı daha yaxşıdır - yaşamaq, yoxsa ölmək? Sonra vannanı suyla doldurub gözlərinə baxa-baxa beş dəfə onu suya salıb çıxardım". Pyotr əmindir ki, arvadında depressiya olduğunu ikicə kəlməylə də olsa ona deyən olsaydı, bütün bunlar baş verməzdi: "Barı gələcək analar üçün kurslarda bircə məşğələni buna həsr etsinlər!" May ayında Alyonaya "şəxsiyyətin polimorf pozuntusu" diaqnozu qoyub psixiatrik klinikaya müalicəyə göndəriblər. "Onu xəstəxanaya aparsaydım, bunlar olmayacaqdı" İqtisadçı Alyona kimyaçı Pyotrla Qorki parkındakı leksiyada tanış olmuşdular. Üç il görüşəndən sonra evlənmiş, bir il sonra oğulları dünyaya gəlmişdi. Onu ikisi də arzulamışdı: hələ əvvəldən çarpayı, uşaq arabası, bir neçə pijama almışdılar. Doğuş məşhur ginekoloq Mark Kurserin rəhbərlik etdiyi Perinatal Tibb Mərkəzinin pullu şöbəsində baş tutmuşdu. Hamiləliyə nəzarət də daxil, 200 min rublluq müqavilə imzalanmışdı. Dekretdə olanda Alyona hamilələr üçün kursa getmişdi. "Beş, ya altı məşğələdə ona uşağı bələməyi, yedizdirməyi öyrətmişdilər, uşaq xəstəlikləri və uşağa qulluq haqqında məlumat vermişdilər. Kursda deyirdilər ki, doğmaq nağıl kimi gözəldir və hər şey yaxşı olacaq, analıqsa qadın üçün hədiyyədir. Amma psixi və ya psixoloji problemlərin ola biləcəyi barədə bir kəlmə də danışmırdılar", - Krotenko belə deyir. Pyotr arvadının əvvəllər psixiatr nəzarətində olduğunu bilməyib: "Keçmişdə onun psixopatik problemləri olubmuş - səslər eşidirmiş, gözünə cin-şeytan görünürmüş. Mən bunu ancaq uşağımız olandan sonra bildim. Alyona sağalıbmış, amma belə məlum olur ki, doğuş stress və residiv yaradıb". Doğulandan sonra uşaqda pnevmaniya yaranıb, onu reanimasiyaya yerləşdiriblər. Uşaq sağalandan sonra Alyonada yuxusuzluq əmələ gəlib. "O deyirdi ki, uşağa baxa bilmir. Buna görə psixiatra müraciət etmişdik. Həkim problemin nədə olduğunu anlamışdı, arvadıma dərman müalicəsi yazmışdı. Amma o mümkün təhlükələr barədə bizi xəbərdar etməmişdi, deməmişdi ki, ananı uşaqla tək qoymayın". Uşaq ay yarımlıq olanda Alyonanın vəziyyəti yaxşılaşıbmış, amma bu, uzun sürməyib. Pyotr o aylarda arvadının çox yorulduğunu deyir: "Biz bir neçə ay müxtəlif həkimlərin qəbuluna getdik. Onların heç biri bizi təhlükədən xəbərdar etmədi". Alyonanın işinə yazda, Moskva məhkəmələrindən birində baxılıb. Pyotr bütün iclaslara gedib, arvadının salındığı "akvarium"un yanında durub onunla söhbət edib, aldığı köynəklərin əyninə gəlib-gəlmədiyini, təcridxananın isti olub-olmadığını soruşub. Qaynanası da orda olurmuş, dəhlizdə Pyotra nəvəsindən - Alyonanın qardaşı qızından danışırmış, deyirmiş ki, o, artıq çarpayının kənarlarından tutub gəzməyə, telefona dartınıb anasını çağırmağa başlayıb. "Alyona oğlumuzu öldürmək istəməyib, onun davranışı psixoloji qəzanın nəticəsidir. Arvadımın rastına yaxşı həkimlər çıxsaydı, o xahiş edəndə mən onu həkimə aparsaydım, bu hadisə baş verməyəcəkdi". Pyotrun təlaşı anlaşılandır: o və arvadı bütün dünyada uşaq qətlinin əsas səbəblərindən biri olan problemlə üzləşiblər. Amerikalı alim-kriminalist Fillip Resnikin araşdırmasına görə, uşağını öldürən qadınların 40 faizi hadisədən əvvəl psixiatrın və ya hər hansı başqa bir həkimin müayinəsindən keçmiş olurlar. Resnik bunu "sarsıdıcı hal" hesab edir. Rusiyalı kriminoloqlarsa deyirlər ki, qadınların 80 faizi cinayət gününə qədər baş ağrısı, yuxusuzluq, menstrual dövrün pozulması kimi müxtəlif şikayətlərlə həkimə müraciət edirlər. Alyona özü BBC əməkdaşlarıyla görüşməkdən imtina edib. "Öz vəziyyətimi izah etmək və öz hərəkətimə qiymət vermək istəmirəm. Mənim üçün bu, çox şəxsi mövzudur, xatirələr çox acıdır. Bundan başqa, başıma gələnlər kifayət qədər spesifikdir, geniş yayılmayıb, ona görə də bu haqda məlumat ümumi işə kömək etməz", - istintaq təcridxanasından göndərdiyi məktubda o, belə yazıb. Alyona haqlı deyil. Vladimir, Nijnı Novqorod, Kemerovo məhkəmələrinin dəhlizlərində, ya da Kaluqa həbsxanalarında müttəhimlər bizdən oxşar hadisələr barədə eşidəndə bu, xüsusilə aydın görünürdü. Övlad itkisinin və ananın mühakimə edilməsinin əzabını çəkən ailələr bu məsələdə tək olmadıqlarını eşidəndə xeyli yüngülləşirlər. Kimdir onlar? Bu az öyrənilmiş və tabulaşdırılmış cinayət - uşağın anası tərəfindən öldürülməsi "filisid" adlanır. Bu cinayətin fərqli növləri var. "Neonatisid" - təzə doğulmuş körpənin öldürülməsi. "İnfantisid" - bir yaşı tamam olmamış körpənin öldürülməsi. Resnikin araşdırmasına görə, uşaqların öldürülməsi təhlükəsi ilk beş ildə xüsusilə böyükdür. Valideynlər, adətən, yaşı ikidən az olan uşaqlarını öldürürlər, həm də daha çox qışda və səhər 4-ə yaxın. Balaca uşaqların öldürülməsi cinayətiylə bağlı xüsusi qanunlar dünyanın 20-dən çox ölkəsində var (Braziliya, Kanada, Böyük Britaniya, Almaniya, İtaliya, Yaponiya, Yeni Zenlandiya, Filippin, Cənubi Koreya və s.). Bu qanunlar bir yaşdan kiçik uşağını öldürmüş analara daha yüngül cəzalar nəzərdə tutur, çünki XX əsrin əvvəlindən etibarən yeni doğmuş və ya əmizdirən anaların ruhi vəziyyəti qeyri-sabit hesab olunur. Filisidlə bağlı Rusiyada da xüsusi qanun mövcuddur - RF CM-in 106-cı maddəsi (ananın yeni doğulmuş körpəni öldürməsi). Ancaq bu maddə bir yaşdan yox, bir aydan kiçik olan uşaqların öldürülməsi halları üçündür. Maksimum cəza müddəti 5 il azadlıqdan məhrum etmədir. Digər övlad qatillərinə RF CM-in 105-ci maddəsinin "b" bəndi şamil edilir - ümumi rejimli cəzaçəkmə müəssisəsində 20 illik həbs. Bütün Rusiyanı əhatə edən statistika yoxdur. Rusiya Ali Məhkəməsi nəzdindəki Məhkəmə Departamentinin məlumatına görə, 2018-ci ildə məhkəmələrdə 33 belə hala baxılıb. Kuban Universitetinin kriminalistika fakültəsinin əməkdaşları hesab edirlər ki, üstü açılmamış epizodların sayı qeydə alınmış cinayət işlərinin sayından səkkiz dəfə çoxdur. "Son vaxtlar dostlarım məndən soruşurlar: bu cinayətlərin sayı artıbmı? Cavab verirəm ki, yox, əvvəllər də belə olub. Hər ay qadın şöbəmizdəki 20 çarpayıdan 3-4-ündə uşaq qatilləri olur. Digər xəstəxanalarda və bölgələrdə statistika fərqlidir", - Serbski adına Sosial və Məhkəmə Psixiatriyası Mərkəzinin elmi işçisi Marqarita Kaçayeva belə deyir. Vladimirli mühasib, Nijnı Novqoroddan olan tərbiyəçi, belqorodlu prokuror, Bratsk meriyasının sosial məsələlər üzrə məsləhətçisi, ryazanlı ofisiant, Moskva Açıq Dizayn İnstitutunun məzunu, Dərbənddən çoxuşaqlı evdar qadın, tomsklu satıcı. Araşdırdığımız 30 cinayət hadisəsinin qəhrəmanları müxtəlifdirlər. Qatil analarla bağlı yarıevsiz, həmişə kefli, narkomanla yaşayan qadın stereotipinin əksinə olaraq onlardan çoxunun əri, evi və işi var, hər hansı zərərli vərdişləri yoxdur. Kuban Universitetinin araşdırmalarına görə, uşağını daha çox fertil dövrdə olan (30-40 yaş arası) qadınlar öldürür. Onların 74 faizdən çoxu heç vaxt psixonevroloji dispanserdə qeydiyyatda olmayanlardır, yarısından çoxu ərdə olub və başqa uşaqları da var, əvvəlki doğuşlardan sonra da psixi pozuntu keçiriblər. Səhiyyə işçiləri bilirlər ki, ananın heç fərqinə də varmadığı dövri-latent psixi xəstəlik əksər hallarda məhz doğuşdan sonra kəskin hal alır. Bu, o deməkdir ki, adi halda üzə çıxmayan xroniki psixoloji pozuntu qadının normal həyat yaşamasına problem yaratmır. Bu xəstəliyi qadın orqanizminin üç əsas stres dövrü - hamiləlik, doğuş və klimaks oyada bilir. "Həbs olunacaqsız, sizə ürəyim yanır" - Alo, "Təcili yardım", mənim uşağım ölüb. - Neyləyib? - Ölüb? - Necə yəni? - Elə belə. - Hardan zəng vurursuz? - Kukuşkino, ev 1. - Uşağınız xəstəydi, yoxsa necə? - Çağaydı, doğuş evindən təzəcə gəlmişik. - Adınız, soyadınız, atanızın adı? - Frolova Anna Nikolayevna. - Bu günlərdə biz sizi doğum evinə aparmışdıq. - Bəli, bəli... - Bəs, necə oldu ki, uşağınız öldü? Eləcə öldü, vəssalam? Yemək yeyirdi, yoxsa yatırdı? - Əslində, günah məndədir. - Necə yəni? - Elə belə. - Sizi həbs edəcəklər. Yox, mən qorxutmuram, sizə ürəyim yanır. 38 yaşlı Anna Frolova Vladimir şəhərinin "Təcili yardım" xidmətinə 7 iyul 2018-ci ildə səhər tezdən zəng vurmuşdu. Onun feldşerlə telefon danışığı RF CM-in 106-cı maddəsiylə açılmış cinayət işinə tikilmiş səhifələrdən birində əks olunub. Tərbiyəçi ixtisası üzrə təhsil almış Frolova qızını 2018-ci ilin iyun ayında dünyaya gətirmişdi. Onun 18 və 10 yaşlı oğulları istintaqa bildiriblər ki, ölən bacılarının doğulmasını "valideynləri böyük səbirsizliklə gözləyiblər". Amma doğuş yaxınlaşdıqca Anna özünü pis hiss etməyə başlayıb: qastriti şiddətlənib, düşük təhlükəsinə görə xəstəxanada yatıb, doğuş vaxtından tez başlayıb. Körpə yarımçıq doğulub, bundan sonra Frolovanın vəziyyəti daha da pisləşib. "Dözülməz, fasiləsiz ağrı vardı. O ağrıdan başqa heç nə hiss etmirdim. Qarnım durmadan ağrıyır, ağrıyır, ağrıyırdı... Bütün diqqətim o ağrıya yönəlmişdi. Qeysər kəsiyinin yeri də çox tez irinlədi. Hələ doğum evindəykən psixoloji böhran keçirmişdim - mən bacarmayacam, mən bu işin öhdəsindən gələ bilməyəcəm deyə". Xəstəxanada Annanı psixiatra göstərirlər. Həkim ona məsləhət görür ki, sakitləşməyə çalışsın, özünü dəniz kənarında hiss etsin, evə dönəndən sonra psixiatra müraciət etsin. Anna isə ona belə cavab verib: "Mən deyirəm ki, ağrılarım dözülməz həddədir, bacarmıram! İndi ağrıdan divara dırmaşacam!" Sonra baş verənlər nəinki Frolovanın ərini, uşaqlarını və rəfiqələrini, hətta qonşularını və polisi də narahat edə bilərdi. Əvvəlcə Anna taksi çağırıb doğum evindən qaçır, həm də uşağını götürmədən. Qızının dalınca xəstəxanaya əriylə birlikdə qayıdır. Tezliklə əri Moskvaya, rotasiya üsuluyla tapdığı işdə çalışmağa gedir. Anna mənzili bir neçə dəfə "Belizna" yuyucu vasitəsilə təmizləyir, bunu dezinfeksiya üçün etdiyini deyir: "Mən tikişimdəki irinlə sizə mikrob yoluxdurmuşam". Gecələmək üçün körpəsini də götürüb rəfiqəsigilə gedir, ona evdə tək qala bilməməsindən şikayətlənir. Sonrakı gün uşaqlarını rəfiqəsigildə qoyub "körpənin çarpayısını gətirməyə" getdiyini deyir, amma anasının qəbri üstünə yollanır. Üçüncü günün səhəri uşağı da götürüb evdən ayaqyalın çıxır, yolda onu saxlayan polisə hara getdiyini deməkdə çətinlik çəkir. "O hadisəni xatırlamıram, amma yəqin ki, kömək axtarmışam. Ağrılarımla tək qalmışdım, ona görə", - Anna belə deyir. Polis şöbəsindən onu qaynanası çıxarıb evə gətirir. 15 günlük Vikanı çarpayısına yerləşdirib yedizdirirlər, qaynanası televizoru işə salır. Qaynana hadisədən sonra istintaqa verdiyi ifadədə deyəcəkdi ki, Anna "həyəcanla bir neçə dəfə uşağa yaxınlaşıb nəfəs alıb-almadığını yoxladı, bir saat sonrasa çarpayının yanında durub ağ balışı onun içinə qoydu". Qaynana fikirləşib ki, gəlini uşağın yerini rahatlayır, ona görə də televizora baxmağa davam edib. Səhər 10-da Annaya xalası qızı zəng vurub, soruşub ki, nə vaxt təbrikə gələ bilər. "Sən hələ bilmirsən? Bizdə dəfn mərasimi olacaq. Mən uşağımın çarpayısında onun cəsədini aparıram. Tamam çürümüşəm, onu mikroba bulaşdırdım, o da öldü", - bunu müstəntiq istintaq materiallarından oxuyur. Səhər 11-də Anna "Təcili yardım" xidmətinə zəng vurmağa başlayır. İstintaq materiallarında qeyd edilib ki, evin girişində o, həkimi bu sözlərlə qarşılayıb: "Bir baxın, deyəsən, mən onu öldürmüşəm". Məhkəmədə tibb işçisi bildirib ki, körpə nəfəs almırmış, üstündə ağ balış, bədənində göy-qırmızı ləkələr varmış (oksigen çatışmazlığının əlaməti). "Klinik ölüm" diaqnozu qoyan həkim körpəyə adrenalin iynəsi vurub, süni nəfəs verib, ürəyini masaj edib. Körpə qusub və nəfəs almağa başlayıb. İlkin diaqnoz kimi "Boğulma? Postreanimasiya xəstəliyi" yazıb körpəni xəstəxanaya aparıblar. Avqustun 1-də isə Vikanı evə qaytarıblar. Anna barəsində öz uşağını öldürməyə cəhd ittihamıyla cinayət işi açılıb, ekspertiza üçün onu psixiatrik klinikaya göndəriblər. Frolova 3 ay orda qalıb. "Həkimlər mənə "Amitriptilin", "Zolasta", "Elzepam" həbləri təyin etdilər, vitamin iynələri vurdular, vəziyyətim xeyli yaxşılaşdı. Ekspertiza mənim dəli olduğum haqda rəy verdi. Onlar suallar verib məndə doğuş sonrası stres və psixoz olub-olmadığını müəyyən etmək istəyirdilər. Müəyyən etdilər, amma bunu əvvəldən etsəydilər, bəlkə heç nə baş verməyəcəkdi. Mən dəfələrlə demişdim - "mənə professional yardım lazımdır, mənim vəziyyətim normal deyil", - Frolova belə deyir. Anna özünü günahkar hesab etmir, deyir ki, qızının boğulmasını istəməyib, çarpayıda balış-filan da olmayıb, "Təcili yardım"a da uşağın yaxşı nəfəs almamasından narahat olduğu üçün zəng vurub. Məhkəmədə qaynanası istintaqa verdiyi ifadəsindən imtina edib, deyib ki, çarpayıda balış yoxuydu, körpənin bədənindəki ləkələrsə həkim ona iynə vurandan sonra yaranıb. Xəstəxanada Frolovaya xroniki şizofreniya dizqnozu qoyublar. "Bu, heç də həmişə dəlilik demək deyil. Psixi pozuntu deyəndə cəmiyyət bunu cin-şeytanla danışmaq kimi başa düşür, dəlilik köynəyi haqda düşünür. Bu, yanlış yanaşmadır. Psixi pozğuntusu olan qatil analar bu hadisəyə qədər heç vaxt psixiatrın qəbulunda olmadan normal yaşaya, sosial həyat tərzi sürə bilirlər", - Serbski adına mərkəzin professoru Kaçayeva belə deyir. Belə hallarda şizofreniyadan sonrakı ikinci diaqnoz "doğuş sonrası reaktiv vəziyyət"dir. Bu, psixikanın müvəqqəti pozulması, o cümlədən, kəskinləşmiş psixotik depressiya və xüsusilə təhlikəli olan doğuş sonrası psixozdur. Bu hal hər min qadından bir və ya ikisində müşahidə olunur. Emosional sayıqlama və paranoya bu xəstəliyin əlamətləri ola bilər. Şizofreniya, psixoz, reaktiv vəziyyətlər - bütün bu diaqnozlar cinayət törətmiş qadınların normal ruhi vəziyyətdə olmasını istisna edir. Belələrini cinayətə görə cəzadan azad edir və məcburi müalicəyə göndərirlər. Frolovanın işi üzrə dövlət ittihamçısı da bunu xahiş edib. Son məhkəmə iclaslarından birinə Anna uşağıyla birlikdə gəlib - bir yaşlı Vikaya baxacaq başqa adam olmadığına görə. Məhkəmə zalında bir il əvvəl iki dəqiqə nəfəssiz qalmış uşaq; müstəntiqlərin fikrinə görə, onu boğmaq istəyən anası və körpəyə süni nəfəs verən həkim yanaşı oturublar. "Heç utanmırsanmı? Niyə yalan danışırsan? Bumeranq olub üstünə qayıdacaq bu əməlin, heç vaxt öz uşağın olmayacaq", - Anna qışqıra-qışqıra həkimə belə deyib. Onun məhkəməsi davam edir. "Bizə susmağı öyrədiblər, keçmişdəki kimi" Bu cür analarda müşahidə edilən ciddi psixi xəstəliklər onlara qoyulan depressiya diaqnozu fonunda üzə çıxır. Əvvəlcə nevrotik depressiya (çaşqınlıq, stres, zəiflik) kimi başlayan vəziyyət cinayət gününə yaxın psixoz xarakteri alır. Kaçayeva deyir ki, "Bu, psixotik səviyyəyə çatan kədərdir. O vəziyyətdə olan şəxslərdə yaşamağın mənasızlığı, lazımsızlığı barədə fikirlər yaranır". 2019-cu ilin 17 fevral səhərində 21 yaşlı Ufa sakini Arina Rafina ətli makaron yeyən qızını masanın arxasından götürüb onunla birlikdə eyvana çıxıb. Bir saat sonra o öz anasıyla birlikdə psixiatra gedəcəkdi, bunu o özü istəmişdi. Amma Arina doğmalarının gəlməsini gözləmədən özünün və qızının həyatına son vermək qərarına gəlib. Uşaqlıqdan qapalı və sakit bir qız olan Rafina 19 yaşında ərə getmişdi. Uşağını əri əsgərlikdə olanda doğmuş, bir il valideynlərinin yanında yaşamışdı. Doğuşdan sonra nevroloq ona təkrar müayinə yazmış, amma Arina onun tövsiyəsinə əməl etməmişdi. Anası İrinanın dediyinə görə, əsgərlikdən qayıdandan sonra əri onun qızıyla pis davranırmış: "Söyürdü, aşağılayırdı. Ona "səysən, eybəcərsən, qoca arvada oxşayırsan" deyirdi. Bizə qızımla görüşməyi qadağan etmişdi. Arina qayıdıb bizmlə yaşamaq istəyəndə gəlib uşağı götürürdü". Onun ixtisasca uşaq masajisti olan kürəkəni məhkəmədə deyib ki, Arinaya cəmi bir şillə vurub və üzünü yerə sürtüb - arvadı yerdəki uşaq nəcisini tez silmədiyi üçün. O, BBC-yə müsahibə verməkdən imtina edib. Anası Arinaya belə deyib: ya boşan, ya da daha ərindən şikayətlənmə, özün getmisən ona, indi dözərsən, sonra sevərsən. Bu gün İrina çox peşmandır: "Axı, bizə həmişə susmağı öyrədiblər, keçmişdəki kimi". O, məhkəməyə hələ doğulmamış nəvəsinin dəfnindən çıxıb gəlib - ikinci qızının hamiləliyi səkkinci ayda pozulub. Əlində valokordin və qızının öldürmək istədiyi nəvəsinin şəkli olan telefon var. Arina və qızı sağ qalıblar - 9-cu mərtəbədəki mənzilin aşağısında böyük qar topası olub. Yoldan keçənlər onları ordan çıxaranda Arina elə hey "Mənə bunu etməyi kənar səslər dedi" deyirmiş. Xəstəxandan qadını təcridxanaya göndəriblər, qızını isə atasına veriblər. İntihara cəhddən bir neçə gün əvvəl Arina evə polis çağırıb, deyib ki, əri onu öldürmək üçün bıçaq itiləyir (O, giriş qapısının açarını itiləyirmiş). Sonra iki gün Arina evdə gödəkçəylə gəzib. Həkimə getməyə cəmi iki saat qalmışsa hövsələsi tükənib. Həkimlər Arinaya şizofreniya diaqnozu qoyublar. "Belə dünyada niyə əzab çəksinlər ki?" Həm şizofreniyadan, həm də dərin depressiyadan əziyyət çəkən qadınlar övladlarını öldürmə səbəblərindən danışanda çox vaxt belə deyirlər: "Mən ona yaxşılıq etdim", "Mən onun üçün çox pis anayam", "Bu dünya o qədər qorxuncdur ki, uşağım belə dünyada yaşamasa yaxşıdır". Psixiatrların və kriminalistlərin işlətdiyi bir termin var - "mərhəmətdən öldürmə" (mercy killing). Bu fenomenə "genişləndirilmiş sui-qəsd" də daxildir - ana özünü öldürməyə qərar verəndə uşaqlarını da özüylə "götürür". "O, uşağına və ya uşaqlarına baxıb düşünür: "onlar belə dünyada niyə əzab çəksinlər ki?" Amma cinayəti törədəndən sonra belə anaların vəziyyəti yüngülləşmir. Ona görə də özlərinə sui-qəsd edirlər - birinci dəfə alınmasa, bunu ikinci, üçüncü dəfə təkrarlayır", - professor Kaçayeva belə deyir. "Bəzən kimlərsə onlara mane ola bilirlər, Bizim mərkəzə daha çox belələrini gətirirlər. Məsələn, bu yaxınlarda bir qadın özünün 3 və 5 yaşlı uşaqlarının dalınca qaçıb onlara yuxu dərmanı içirmək istəyib. Elə bu vaxt əri gəlib çıxıb, arvadında reseptsiz satılmış dərmanı görüb ona mane olub, cinayətin qarşısını alıb. Hərçənd onda da günah varmış - xəyanət edirmiş, evə gəlmirmiş". "Qohumları xatırlayıblar ki, qadın əvvəllər tez-tez yadplanetlilər haqqında danışırmış. Amma cinayət işi qaldırılana kimi bu heç kimi narahat etməyib. Xəstəxanada qadının səhhəti tezliklə normallaşmağa başlayıb. Müalicə gecikməyəndə neyroleptiklər yaxşı təsir göstərir", - bu da Kaçayevanın dediklərindəndir. Məcburi müalicəyə göndərilən qadınlar hər altı aydan bir komissiyaya yoxlanışa göndərilirlər. Sonra rayon hakimi belə hallara baxmaq üçün xəstəxanaya gəlir. Kaçayeva qeyd edir ki, "Hətta ən ağır hal üçün də altı aylıq müalicə kifayət edir, xüsusilə də gənc və daha əvvəl müalicə almamış qadınlara. Belələri göz görə-görə yaxşılaşırlar, əməllərindən peşman olub "Aman allah, doktor, mən neyləmişəm, indi necə yaşayacam", deyirlər". Həkimlər və hakim icazə versə, qadın evinə qayıda bilir. Qanunun tələbinə görə, o, psixonevroloji dispanserdə qeydiyyata düşməli və ambulator müalicə almalıdır. Dərmanlar pulsuzdur. Psixiatr deyir ki, müalicə müsbət nəticə verərsə, iki il sonra qadını qeydiyyatdan çıxarırlar. "Uşağı özü arzulamışdı, onu çox sevirdi" Övlad qatili olan anaların təxminən 15 faizində həkimlər aşkar görünən psixi pozuntu tapmırlar. Belə hallarda mütəxəssislər "psixi travmalı həyat şəraitinin yaratdığı emosional gərginlik" diaqnozu qoyurlar. "Ekspertizalar zamanı bəzən bir insanın həyatında bütün problemlərin eyni vaxta təsadüf etməsinə təəccüblənirsən - həm hamiləlik zamanı yoluxduğu qrip fəsad törədir, həm anası rəhmətə gedir, həm doğuşdan əvvəl əri atıb gedir, həm işini itirir, həm pulunu ödəmədiyi üçün kirayə qaldığı evdən çıxarılır", - Kaçayeva belə deyir. Bu cür sosial problemlər psixi müvazinətin pozulmasına gətirib çıxarır. Bunun üzərinə üçüncü əlamət - "qıcıq faktoru" (trigger-faktor) da əlavə olunanda cinayət baş verir. Kaçayeva bildirir ki, "Qadınlar üçün trigger, adətən, partnyorla münasibətdən yaranan şəxsi situasiyadır. Təhqir, alçaldılma, tərk edilmə, xəyanət. Ümumiyyətlə, qadınlar partnyorlarıyla bu cür münasibətlərə çox ağrılı yanaşırlar". 2018-ci ilin qışında Çelyabinsk yaxınlığındakı Çebarkulya şəhərində quş fabrikinin briqadiri Yelizaveta Jarovanın məhkəməsi olub. 30 yaşı və 3 uşağı olan bu qadın 2017-ci ilin yazında dördüncü uşağa hamilə qalıb. Vəkilinin sözlərinə görə, daha bir uşaq böyütməyə maddi imkanı olmadığı üçünYelizaveta onu abort etdirmək istəyib, amma vaxtını ötürüb. Payızda kənddəki evində doğduğu körpəni çuxura atıb. Uşaq boğulub. Jarovanın əməlini polisə qonşusu xəbər verib. Zərərçəkən tərəf kimi Yelizavetanın əri müəyyən edilib. Amma o, məhkəmədə arvadını bağışladığını deyib və cinayət işinin xətm olunmasını xahiş edib. Məhkəmə ərin vəsatətini təmin edib. Yelizavetanı məhkəmə zalından azadlığa buraxıblar. Vilayətdə ajiotaj yaranıb: yerli KİV qatil qadına 15 il həbs cəzası verilməsini tələb edib, qonşular "Torpaq beləsini üstündə necə saxlayır" deyə qəzəbləniblər. Jarovanın vəkili deyir ki, həmin prosesdə çox yorulub: "Jarova özü də hiyləgər, rasional və qəliz adamdır. Onlar hadisə haqda danışmaq üçün hətta NTV-nin bir şou-proqramına da qatılmışdılar". Yelizaveta və ailəsi Tomsk vilayətinə köçüblər. Onun "VKontakte" şəbəkəsindəki səhifəsində oğlanlarının şəkilləri var: birində onlar təpəcikdən sürüşürlər, birində böyük oğlu parta arxasındadır, birində ailəlikcə masa ətrafına toplaşıblar. İndi onlar dərs ilinin sonuyla bağlı mahnılar öyrənirlər, birlikdə piknikə gedirlər. Jarova məhkəmə prosesini xatırlamaq istəmir. "Mən bu haqda heç düşünmək belə istəmirəm. Artıq bir il keçib, o məsələni yenidən qurdalamaq mənə lazım deyil", - Yelizaveta BBC-yə belə deyib. Yeni doğulmuş körpələrə qəsd edən anaların cəzasını yüngülləşdirmək cəhdləri ABŞ-da da var. Aktivistlər belə qadınlara ikinci şans ideyasının lobbiçiliyini edirlər. Amma hələ ki, həm Rusiyada, həm də ABŞ-da bu şans işə hansı hakimin baxacağından asılıdır. Həmin qış Yelizavetagildən maşınla bir günlük məsafədə yaşayan 36 yaşlı Anastasiya Kroxinanın da məhkəməsi olub. İki azyaşlı oğul anası olan Kroxina 2017-ci ilin yayında daha bir oğlan doğub. Ailə varlı olmasa da, "yaxşı və səliqəli", uşaqlar isə "həmişə təmiz" olublar. Tanışları Anastasiyanın içmədiyini və narkotik istifadəçisi olmadığını deyirlər. Onların sözlərinə görə, körpənin atası Nastyaya kömək edib, amma başqasıyla evli olub. Bu durum qadına əzab verirmiş. Doğuşdan dörd ay sonra qrip qızdırmasının əldən saldığı Kroxina heç cür sakitləşdirə bilmədiyi uşağı qucağından yerə atıb. Körpə ağlamağa davam edib. Tanışların dediyinə görə, o gün həm onun, həm də ananın 40 dərəcəyə çatan qızdırması olub. Hava işıqlananda Anastasiya uşağına yemək hazırlayıb, onu yedizdirib. Körpə yenə ağlamağa başlayıb, anası sakitləşdirmək üçün əlini onun alnına qoyub. Uşaq, nəhayət, yuxuya gedib. Kəllə sümükləri sınmış olduğu üçün onun başı tədricən şişməyə başlayıb, ayağının qırıldığı bilinməyib. Kroxina günortaya yaxın narahat olmağa başlayıb - uşaq həmişəkindən çox yatdığına görə. Qonşuya qaçıb, özü "Təcili yardım" çağırıb. Həkimlər körpənin öldüyünü konstatasiya ediblər. Kroxinanı qətldə yox, ehtiyatsızlıq üzündən ölümlə nəticələnmiş sağlamlığa bilərək zərər vurmada günahlandırıblar. Ekspertiza onun əqli cəhətdən sağlam olması haqda rəy verib. İki günlük məhkəmə istintaqından sonra hakim Kroxinaya şans yox, yeddi il həbs cəzası verib. Hazırda Anastasiyanın uşaqlarına təqaüdçü nənələri baxır. "Ailəmiz üçün bu, böyük faciə oldu. Anastasiya özü istəyərək doğmuşdu körpəni, o gombul, sevimli uşaqdan ötrü ürəyi gedirdi. Məhkəmə iclaslarında durmadan ağladı, qərardan apellyasiya şikayəti də vermədi", - işlə tanış olan hüquqşünaslardan biri belə deyir. Onun sözlərinə görə, belə işlərdə nadir hallarda psixoloji-psixiatrik ekspertiza aparılır. Adətən, ambulator müayinəylə kifayətlənirlər: "Klinikaya gəlirlər və bəzən heç 5 dəqiqə keçməımiş çıxıb gedirlər. Nastyanın təkrar ekspertizasıyla bağlı bütün vəsatətləri "Biri də bəsdir" arqumentiylə rədd etdilər. Çox sayda yüngülləşdirici halın olmasına baxmayaraq sonda belə böyük cəzalar verilir". Sosial şəbəkələrdə Kroxinanın səkkiz aylıq hamiləlik vaxtı çəkdirdiyi ağ donlu şəkli, uşaq pəncələrinin masaj sxemi və bir toyuq yeməyinin resepti qalıb. Bir də "Uşaqlar" cəmiyyətinin sitatı: "Mənim həyatımda balaca bir adam var, onun üçün yaşamaq istəyirəm. Həmin adam mənim uşağımdır. Bu xoşbəxtlikdir!" "Yelena uşaqları üçün çox narahat olurdu" Semyonov şəhərindəki (Nijni-Novqorod vilayəti) köhnə tərəvəz anbarı yanmasaydı, müstəntiqlər Yelena Kərimovanı tapmayacaqdılar. Yanğınsöndürənlər orda rulona bükülü yanmış cəsədlər aşkar edirlər - iki yaşlı oğlanın və dörd yaşlı qızın cəsədlərini. Ekspertiza uşaqların əvvəl boğulub sonra yandırıldığını müəyyən edir. Övladları Süleyman və Xədicəni öldürmək ittihamıyla 27 aprel 2018-ci il tarixdə müstəntiqlər Kərimovanı saxlayırlar. Baxımlı, gözəgəlimli qadın olan Kərimova internet-mağazada idman qidaları satırmış. "İnstaqram" səhifəsindən məlum olur ki, o, rəfiqələriylə kafeyə getməyi və uşaqlarının şəkillərini paylaşmağı xoşlayıb. "Onları təmiz saxlayırdı, ikisini də çox sevirdi. Həmişə qaçıb yanıma məsləhətə gəlirdi - oğlu suçiçəyi çıxaranda, qızı soyuqlayanda. Onlar üçün çox narahat olurdu", - baldızı Əzizə Kərimova belə deyir. Həbsindən bir az əvvəl Yelena həm qızına, həm də oğluna böyük ölçülü paltarlar alıb. "Övladlarına sonrakı illər üçün paltar alan biri yəqin ki, onları öldürməyi planlaşdırmazdı. Onları ac, ayaqyalın saxlasaydı, bəlkə də inanardım. Amma uşaqlar təmiz və baxımlıydılar", - Kərimovanın keçmiş vəkili Dmitri Şirokov çaşqınlıq içində belə deyir. Müstəntiqlər Yelenanı icarəyə götürdüyü "Kia Ceed" avtomobilindəki izləyicinin köməyilə tapıblar. Rusiya İstintaq Komitəsinin Nijni-Novqorod şöbəsinin böyük müstəntiqi Maksim Yefimovun sözlərinə görə, izləyicinin göstəricilərinə görə avtomobilin hərəkət trayektorası müəyyənləşdirilib, çəkilişin yanacaqdoldurma məntəqəsinə aid hissəsindən görünüb ki, orda Kərimova şokolad və yandırıcı maddə alıb. Tezliklə şahidlər də tapılıb - ovçular meşənin yanında maşın, tonqal və qadın görüblər. Onlara elə gəlib ki, qadın tonqala oyuncaqlar atır, ona görə də Yelenanı cadugər hesab ediblər. Kərimova birinci sorğusunda danışıb ki, əvvəlcə qızını boğub - dizində, arxası özünə tərəf oturdub ağzını və burnunu tutaraq. Sonra oğlunu. Qızı "Bəsdir! Bəsdir!" deyə qışqırırmış. Oğlunun səsi çıxmayıb. Həmin o ovçulara görə Yelena cəsədləri dərhal yox edə bilməyib, qalıqlarını müşəmbə çantaya yığıb evə qayıdıb. Həmin gün rəfiqələrinə, xaç anasına zəng vurub, səhər yenidən tonqal qalamağa gedib. Cəsədləri yandıranda ona elə gəlib ki, onlar "tərpənib ayağa qalxırlar" - iş materillarında belə qeyd olunub. Sonra Kərimova ifadəsini dəyişib, deyib ki, uşaqlarını ərinin düşmənlərindən qorxduğu üçün boğub. Guya həmin adamlar maşına oturub buna onu məcbur ediblər. Amma Kərimovanın dediyi marşrut izləyicidə olmayıb, üstəlik, Yelenanın bütün yol boyu maşında tək olduğu görünüb. Yelenanın təsvir etdiyi şəxsləri isə müstəntiqlər tapa bilməyiblər. Kroxinanın hadisəsində olduğu ki, Kərimovanı da ambulator ekspertizadan keçirib psixi sağlam olması qənaətinə gəliblər və 19 il cəza kəsiblər. RİK-in Nijni-Novqorod şöbəsinin ağır cinayətlər bölməsinin rəhbəri Andrey Kirillov ekspertizanın nəticələriylə tanış olanda təəccüblənib. "Özünü bilən-tanıyan uşaqların anasının maniakal bir israrla öz məqsədinə doğru gedəcək qədər soyuqqanlı olmasına inanmaq şətindir", - Kirillov BBC-yə açıqlamasında belə deyib. Müstəntiqlər təkrar ekspertiza tələb etməyiblər. Elə birinci vəkil də. İşə sonuncu instansiyada - Rusiya Ali Məhkəməsində baxılanda yeni müdafiəçi bu tələblə çıxış edib. Amma məhkəmə tələbi rədd edərək qərarı qüvvədə saxlayıb. Belə proseslərin bütün iştirakçıları təkrar ekspertizanın vacib olduğunu bildirirlər. Kaçayeva may ayında Serski adına mərkəzdə baş tutmuş belə bir ekspertiza haqqında danışır: səkkiz aylıq oğlunu öldürmüş qadını onların mərkəzinə Saratovda və Volqoqradda baş tutmuş iki yoxlanışdan sonra gətiriblərmiş. Birinci komissiya qadına xəstə, ikincisi sağlam diaqnozu qoyubmuş. Mərkəzdəki ekspertiza onun xəstə olduğunu təsdiqləyib. "O qadınlar uşaqlıqda zorakılıqla üzləşiblər" İstintaq zaman Kərimova deyib ki, uşaqları özünə yük hesab etdiyi üçün onlardan xilas olmaq qərarına gəlib. Müstəntiqlərlə birlikdə onu psixoloji elmlər doktoru, bədən dili mütəxəssisi Yekaterina Vaske də danışdırb. "Sinizmin səviyyəsinə mat qaldım. Kərimova hadisənin bütün detallarını çox dəhşətli ifadələrlə təsvir etdi. Hansı uşağını birinci öldürüb, oğlunu və qızını tonqalda necə yandırıb, hansı uşağının hansı hissəsi daha tez yanıb - birinin kiprikləri, o birinin dodaqları..." - Vaske belə deyir. "O özü haqqında çox danışırdı. Gah öz "orijinallığını" nümayiş etdirirdi, gah "parlaq" həyatından danışırdı, gah da özünə qarşı mərhəmət oyatmaq istəyirdi. Məsələn, deyirdi ki, altı yaşında atası tərəfindən cinsi zorakılığa məruz qalıb". Ambulator ekspertiza zamanı Kərimovaya anasının ifadəsini oxuyublar: "Qızımın altı yaşı olanda atasının onu zorlaması haqqında heç nə bilmirəm. Amma ərimin belə bir iş tuta bləcəyinə heç bir şübhəm yoxdur. O, belə şeylərə meylli adamıydı. Hadisədən qızımın mənə yazdığı məktub vasitəsilə xəbər tutmuşdum". Rusiya məhkəmə psixiatrlarının araşdırmalarında qeyd edilir ki, qatil anaların 80 faizi uğursuz ailələrdə böyüyənlər, 85 faizi isə konfliktli evliliyi olanlardır. Ekspertlər hesab edirlər ki, yalanlar, mübahisələr, dava-dalaş, təhqir, alkoqolizm mühitində böyüyən yeniyetmə qızlar sonradan bunları öz evliliklərinə daşıyırlar. Uşağa qarşı aqressiyanın kökündə valideynlərlə pis münasibətlər dura bilər. Övlad qatilləri çox vaxt bunu hədsiz sevgi nümayişiylə pərdələməyə çalışırlar. Professor Kaçayeva da təsdiq edir ki, ailə zorakılığına məruz qalmaq gələcəkdə baş verəcək cinayətlər baxımından son dərəcə ciddi faktordur: "Belə qadınların çoxu uşaqlıqda emosional, seksual və fiziki zorakılığa məruz qalanlardır. Həm də seksual zorakılıq onların ən dəhşətlisi olmaya da bilir. Bizə ekspertizaya göndərilən qadınların 90 faizi bu haqda danışmağa hazır olur. Yaxşı vəkillər bundan tez-tez istifadə edirlər". "O cür hisslərlə heç kim rastlaşmaq istəmir" Övlad qatilləriylə çox vaxt nə vəkillər, nə də psixiatrlar işləmək istəyir. 2019-cu ilin qışında 21 yaşlı dərbəndli qadın altı aylıq qızını 31 bıçaq zərbəsiylə öldürmüş, ona uzun müddət vəkil tapmaq mümkün olmamışdı. "Həmin qadından hətta təyinatlı vəkillər də imtina edirdilər. Ümumiyyətlə, burda onu hamı lənətləyirdi", - işlə tanış hüquqşünaslardan biri belə deyir. Psixiatrlar danışırlar ki, Serbski adına mərkəzin təcrübəli mütəxəssislərindən biri övlad qatili görən kimi ekspertizada iştirak etməkdən boyun qaçırır, çünki apriori onlara nifrət edir. Amma həmkarları bunu qeyri-professional yanaşma kimi qiymətləndirirlər. Perm vilayətində iki yeni doğulmuş körpəsini öldürmüş qadın həbs olunanda vəkili onun təcridxanaya göndərilməsinə etiraz etməyib, halbuki, bu, vəkillik kodeksinə ziddir. Başqa maddəylə ittiham olunmuş aktrisa Marina Kleşeva deyir ki, həbsxana müdiriyyəti övlad qatillərinin cəza maddələrini gizli saxlayırlar: "Əlbəttə, mən də belələrinə rast gəlmişəm. Amma yerlilərindən biri onlarla eyni həbsxanaya düşüb sirrlərinin üstünü açmasa, hansı maddəylə cəzalandırıldıqlarını heç kim bilmir. Həbsxanada belələrinin rəfiqəsi olmur, onlar heç bir söhbətə və ya davaya qarışmırlar. Çünki bir söz desələr, onları əzərlər. Mən təəccüblənirdim ki, nə üçün insan öldürməyə görə onlara bu qədər az iş veriblər. Doğuş sonrası sindromlar, depressiyalar haqqında biz heç nə bilmirdik". "Nə üçün bizdə uşaq qətllərinə görə cəzalar belə yumşaqdır? Bütün qatilləri ömürlük katorqaya göndərmək lazımdır". "Mənə görə uşaq öldürmək cinayətlərin ən ağırıdır. Belələrini dövlət hesabına saxlamaq əvəzinə, edam etmək lazımdır". "Qoy, o əclaf türmədə çürüsün" Bu məqalədəki qadınların həbsiylə bağlı xəbərlərə oxucular bu və daha sərt şərhlərlə reaksiya veriblər. Moskvadan olan klinik psixoloq Yakov Koçetkov deyir ki, belə reaksiyaların səbəbini bilir. O, bunu psixoloji müdafiə adlandırır. Qadınlar özlərinin də bu haqda düşündüklərini inkar edirlər, "Məni yox, başqasını tutsunlar" fikriylə öz qəzəblərini başqalarının üzərinə yönəldirlər. "Axı, sən o qadını başa düşsən və ya ona yazığın gəlsə, onun hiss etdikləriylə üzləşməli olacaqsan. Amma belə hisslərlə heç kim rastlaşmaq istəmir", - Koçetkov belə deyir. 2015-ci ildə Amerikada aparılmış bir araşdırmanın nəticələrinə görə, anaların 70 faizi körpə kolikaları (çağaların səbəbsiz yerə və gecələr boyu ağlaması) zamanı beyinlərindən aqressiv fikirlər keçdiyini gizlətməyib, 26 faizi isə hətta uşağı öldürmək fikrinin də ağlına gəldiyini deyib. Ən zəif psixi pozuntuları olan qadınlarda bu fikrə sağlam qadınlarda olduğundan iki dəfə çox rast gəlinir. Bu onların hamısının öz övladları üçün təhlükəli olması deməkdirmi? Yox. Psixoloq Koçetqov uşaqlarına zərər vermək - boğmaq, kəsmək və ya pəncərədən atmaq kimi zəhlətökən fikirlərdən əziyyət çəkən qadınlarla işləyir. Onlar bu düşüncələrini nadir hallarda etiraf edirlər, o da ancaq ərlərinə. Belə qadınlar ağlayıb rahatlanmağı və ya uşağın üstünə qışqırmağı mümkünsüz hesab edirlər. Düşünürlər ki, həmişə öz uşaqlarını sevməlidirlər. Psixoloq deyir ki, "Onlar heç vaxt öz uşaqlarına zərər vurmurlar. Problem bundadır ki, belələri hansısa qadının öz oğlunu və ya qızını öldürməsi barədə xəbərlərə çox həssas yanaşırlar və bunu asanlıqla öz üzərlərinə çəkirlər". Koçetkov deyir ki, onların diaqnozu obsessiv-kompulsiv pozuntudur (OKP): "Hazırda bu, xüsusilə çox yayılıb. Bu qadınlar qətl törətmirlər. Uşaqlarını öldürənlər özlərinə nəzarəti itirən analardır. OKP-dən əziyyət çəkənlərdə isə bunun əksi - öz hərəkətlərinə hədsiz nəzarət problemi var. Onlar nəinki hərəkətlərini, hətta fikirlərini də nəzarət altında saxlamağa çalışırlar". Adətən, belə analar öz əsəb və qəzəblərini çətin ifadə edirlər. Bu qüsur onlarda uşaqlıqdandır - analarının onlara öz qəzəblərini hər hansı şəkildə büruzə verməyi qadağan etdiyi vaxtdan. Belə qadınlar, adətən, sakit və hətta passiv görünürlər. Amma illər uzunu yığılmış aqressiya onları başqalarının heç bir önəm vermədiyi istənilən neqativ fikrə qarşı çox həssaslaşdırır. "O, sanki mənim həyatımı oğurlayıb" "Əvvəllər mən o cür anaları elə qınayırdım ki. Fikirləşirdim ki, bu, heç vaxt mənə aid ola bilməz. Amma oldu..." - böyük telekommunikasiya şirkətində korporativ müştərilərlə iş üzrə mütəxəssis olaraq çalışmış, 33 yaşlı Tatyana İvanova belə deyir. Satışlar, səyahətlər, dostlar. Bir də uşaq arzusu. "Mənə elə gəlirdi ki, biz artıq buna hazırıq. Məlum oldu ki, deyilmişik". Doğuş çətin keçib, mamaçalar çox kobud davranıblar. "Sonradan doğuşla bağlı retrospeksiv, ağrılı yuxular görməyə başladım. Hər dəfəsində taxikardiyayla aylırdım. Laktostazlar, artıq çəki, dəridə yaralar, saç tökülməsi... Uşağa qarşı aqressiyam tədricən artırdı - sanki o mənim həyatımı oğurlamışdı. Düşünürdüm ki, əzablarımın, xəstəliklərimin günahkarı odur", - İvanova belə deyir. Uşaq gecələr yatmayanda və ya diş çıxartdığı üçün ağlayanda Tatyana çox əsəbləşirmiş: "O ağlama səsi beynini partladır, öz uşaqlığının bütün problemlərini yadıma salırdı. Üstəlik, beynimdə hər şeyin öhdəsindən gəlməli olduğumla bağlı oturuşmuş fikir vardı. Amma bəzən körpəni yırğalayanda əsəbdən onu möhkəm silkələyirdim, o da qorxub daha bərk ağlayırdı. Onda mən uşağı var gücümlə çarpayıya atıb "Kaş ki, sən doğulmayaydın" və daha sərt sözlərlə üstünə qışqırmağa başlayırdım. Sonra analığımdan zövq almadığım üçün özümü günahkar hiss etməyə, utanmağa başlayırdım". Tatyananın sözlərinə görə, əri ona uşağın psixikasını pozduğunu deyirmiş, onun şikayətlərini ciddiyə almırmış: "Sənə nə olub? Özünü topla. Ana deyilsən? Niyə başqaları bacarır, sən yox? Bu uşağı kiminçün doğmusan?" Bir il sonra Tatyananın vəziyyəti daha da pisləşib, özünü öldürmək barədə fikirləşməyə başlayıb. Elə bu fikirlə də psixoloqa gedib: "Düşünürdüm ki, mənim kimi əclaf və iyrənc ana yer üzündə yaşamamalıdır, mənim uşağım daha yaxşı anası olmasını haqq edir. Özümü öldürmək bu vicdan əzabıyla yaşamaqdan daha asanıydı. Bir neçə dəfə belə böhran keçirmişdim. Psixoloq dərhal bütün suallarıma cavab verib problemlərin öhdəsindən gəlməyimə kömək etdi". "Mələk üzlü körpələrin plakatları yaxşıdır, amma çətinliklərdən danışan da olsun" Filsidin profilaktikasından danışanda daha çox prezervativin təbliğatından və bebi-bokslardan söz açırlar. Bundan başqa, həm Rusiya, həm də Qərb həkimləri analardakı psixi pozuntulara, o cümlədən, doğuş sonrası depressiyaya nəzarət etməyin vacibliyini vurğulayırlar. "Əslində, hələ doğuşdan əvvəl bütün mümkün ssenarilər nəzərdən keçirilməlidir. Qadının öz anasıyla münasibətləri, özünə və partnyoruna münasibəti müzakirə olunmalıdır, çünki bütün bunlar qadının doğuşdan sonrakı vəziyyətinə təsir edir. Ana və onun mələk simalı körpəsini əks etdirən plakatlardan başqa, vəziyyətin başqa cür ola biləcəyini də izah edən də olmalıdır", - psixoloq Marina Bilobram belə deyir. Moskvada və regionlarda kritik situasiyada olan qadınlar üçün mərkəzlər var. Onlara təkcə ailə zorakılığına məruz qalanlar yox, depressiyadan əziyyət çəkən qadınlar da müraciət edə bilərlər. Professor Kaçayeva hazırda həmin mərkəzlərin yarıboş olduğunu deyir: "Çünki bizim qadınlar onlara müraciət etməyə qorxurlar. Qorxurlar ki, problemlərindən danışsalar, uşaqlarını əllərindən alarlar. Rayon psixiatrına müraciət etməyə də qorxurlar - xəbər verərlər, qeydiyyata salarlar, valideynlik hüququndan məhrum edərlər. Hətta ərlərinə və doğmalarına da deməyə qorxurlar - dəli deyib susdurarlar deyə". Doğuş sonrası depressiyayla bağlı Edinburq şkalasından istifadə etməklə ananın ruh halını evdə də test etmək olar. Bu şkala üzrə 12 baldan yuxarı nəticə alınarsa, həkimə müraciət vacibdir. 5-11 bal arası nəticədə isə iki-dörd həftədən sonra təkrar test edib ananın vəziyyətinin yaxşılaşdığını və ya pisləşdiyini öyrənmək lazımdır. "Bircə tez çıxsın məndən, yüngülləşim" 31 yaşlı Katerina beş abortdan sonrakı hamiləliyini, nəhayət, saxlamaq qərarına gəlir. Əri uşaqlarının olmasını çox istəyirdi, həkimlərsə onun artıq "yaşlı" olduğunu deyirdilər. Doğuşa qədər Katerina gecə klublarında promouter işləyirdi - "çoxlu vəd, pul və zərərli vərdişlər". "Mənim ilk və tək övladım məni hər şeydən məhrum etdi. Hamiləlik həyatımın ən pis dönəmi oldu. Belə demək yaxşı deyil, amma ilk aylarda ümid edirdim ki, bəlkə həkimlər hansısa patologiyalar tapacaqlar, ya da vaxtından əvvəl doğuş başlayacaq və hamiləliyim pozulacaq. Amma belə olmadı, uşağın vəziyyəti normalı idi", - Katerina belə deyir. Doğuşa o bu fikirlə getmişdi: "Bircə tez çıxsın məndən, yüngülləşim". Doğuşdan sonra yenə əvvəlki kimi işləmək və səyahət etmək istəyirdi. Amma depressiyaya yaxalandı. "Düzdü, daha ürəyim bulanmırdı, uşaq da sakitiydi, amma artıq normal həyatım yoxuydu... Pulum azalmışdı. Vaxtın və pulun yoxdu deyə manikürə gedə bilməmək... Bu, dəhşətli bir şeydir. Bütün bunlar mənə əzab verirdi və bir gün vəziyyətim lap pisləşdi". "Hamı uşağını pəncərədən atmaq istəyir, mənsə bunu istəmirdim. Amma həmişə onu arabasında gəzdirəndə arabaqarışıq maşının qabağına itələmək istəyirdim. Detallı şəkildə gözümün qabağına gətiridim ki, arabanı necə əlimdən buraxıram və maşın onu necə əzir. Onda uşağa yazığım gəlirdi. Eyni zamanda özümə də yazığım gəlirdi. Arabanı itələyə bilmirdim, amma bu fikir də başımdan getmirdi. Mənə elə gəlir ki, normal qadınların ağlına belə fikir gəlməz", - bu qənaətini Katerina sonda ağzından qaçırır. Ryazanova psixoloqa müraciət etməyib, ona görə də bilmir ki, qadın öz düşüncələrinin təhlükəli olduğunu anladığı müddətcə psixoloqlar onların olmasını normal hesab edirlər. "Anama deyirdim ki, mən uşağı az istəyirəm. Ancaq o məni dinləmirdi. Ərimə də deyirdim. Cavab verirdi ki, sən anormalsan. Deyirdi ki, öz uşağını necə sevməmək olar? Özü oğlumuzla çox məşğul olurdu, onu çox sevirdi. Mən uşaq arabasıyla bağlı zəhlətökən fikirlərimi ərimə deyəndə o mənə ikinci uşağı doğmağı təklif etdi - qardaşlar birlikdə darıxmazlar deyə". Amma Katerina növbəti dəfə hamilə qalanda gizlicə aborta gedir və bunu ərinə ancaq əməliyyatdan gələndən sonra deyir. Depressiyadan qurtulmaq üçün Ryazanova "Facebook"da çətin situasiyalı analara dəstək qrupu tapır: "Tək olmadığımı bilmək məni yüngülləşdirir. Sevinirəm ki, bütün bunlar haqqında açıq danışmaqdan utanmayan qadınlar var. Doğuşdan sonra yalnız poni və göy qurşağı şəkilləri paylaşmırlar". Katerina hesab edir ki, ana kimi yaşamağı artıq öyrənib. Doğuşdan sonrakı səkkizinci ayda uşaqdan xilas olmaq fikri yox olub. 2019-cu ilə bir gün qalmış Katerinanın əri gecə yatıb, səhər oyanmayıb - yuxuda ürəyi dayanıb. Onun valideynləri Ryazanovanı və uşağını mənzildən çıxarıblar. İki yaşlı oğluyla birlikdə o, anasıgilə köçmək məcburiyyətində qalıb. Hazırda ana-bala Katerinanın valideynlərinin hesabına yaşayırlar. "İşə düzəlmək istəyirəm, amma uşağı yanına qoymağa adam yoxdur. Heç kim ona baxmaq istəmir, hətta anam da. Çünki indi bostanda işin çox olan vaxtıdır". Biz Katerinayla aprel ayından ünsiyyətdəyik. Bu müddət ərzində onun vəziyyəti pisləşib. "Böyük sevgi rastıma çıxmadı. "İnstaqram"da olanlardan. Əlbəttə, uşağımı təmin etmək üçün mən əlimdən gələni edirəm. Amma onunla nəfəs almıram. Hərdən beynimə girir ki, uşaq olmasaydı, çoxdan özümə iş tapmışdım, amma indi ilişib kənddə qalmışam. Sonra fikirləşirəm ki, uşağın heç bir günahı yoxdur". İyun ayında səhər saat 3-də Katerinadan mesaj aldıq: "Gücüm tükənib. Nədən-kimdən güc alacağımı da bilmirəm. Pulsuzluqdur. Bacım dalaşır, anam kömək etmir. Uşaq çox sevimlidir, amma mən onunla amöb kimiyəm, danışdırmağa da, oynatmağa da ərinirəm. Məni ağrıdan şeylərdən biri də budur. Mən sizə hər şeyin yaxşı olduğunu deyirdim, amma yox, elə deyil". İllüstrasiyalar: Tatyana Ospennikova


جيف سيشنز كان عضو لجنة الخدمات المسلحة في مجلس الشيوخ ونفى سيشنز، الذي كان نائبا بمجلس الشيوخ آنذاك، أي اتصال بالمسؤولين الروس أثناء الحملة الانتخابية، وذلك خلال جلسة التصديق على اختياره في يناير/كانون الثاني. لكنه قال يوم الأربعاء، إنه "لم يناقش قضايا الحملة الانتخابية (في هذه الاجتماعات)." واتهمت زعيمة الأقلية الديمقراطية في مجلس الشيوخ، نانسي بيلوسي، سيشنز بـ "الحنث باليمين" وطالبته بتقديم استقالته. وطالب نواب ديمقراطيون آخرون سيشنز بالتنحي عن تحقيق يجريه مكتب التحقيقات الفيدرالي (إف بي آي)، ويشرف عليه شيشنز باعتباره المدعي العام، بشأن مزاعم بالتدخل الروسي في الانتخابات، من بينها اتصال أعضاء حملة ترامب بمسؤولين روس. وخلصت المخابرات الأمريكية إلى أن الهجوم الإلكتروني الروسي على حسابات المؤسسات التابعة للحزب الديمقراطي كانت لمساعدة ترامب في هزيمة هيلاري كلينتون. ووردت أنباء المقابلتين اللتين أجراهما سيشنز بعد وقت قصير من موافقة لجنة في الكونغرس على إجراء تحقيق في مزاعم تدخل روسيا في الانتخابات الرئاسة الأمريكية. ونقلت صحيفة واشنطن بوست عن وزارة العدل أن سيشنز قابل السفير الروسي، سيرغي كيسلياك، مرتين العام الماضي بصفته عضوا في لجنة الخدمات المسلحة في مجلس الشيوخ. وكانت إحدى هذه الزيارات في مكتب السفير الروسي في سبتمبر/أيلول من العام الماضي، ثم اجتماع آخر مع عدد من السفراء الآخرين في الصيف. كما التقى سيشنز سفراء 25 دولة أخرى على مدار العام، إلا أن اللقائين بالسفير الروسي تزامنا مع كونه أحد أهم رموز حملة ترامب، ووسط تقارير بتدخل روسيا في الانتخابات الأمريكية. وأكد أعضاء بالمجلس أن تحقيقا تجريه لجنة الاستخبارات سيفحص الاتصالات بين مسؤولي الحملة الانتخابية لترامب وموسكو. وينفي البيت الأبيض حدوث أية تصرفات مخالفة خلال الحملة الانتخابية. ولطالما رفضت روسيا اتهامها بالتدخل في الانتخابات. وخلال جلسة التصديق على ترشيحه، سُئل سيشنز عما سيفعل إذا ظهرت أدلة على وجود اتصالات بين أي مسؤول في حملة ترامب وروسيا، فأجاب بأنه "ليس على دراية بتلك التحركات. ولم أكن على اتصال بالروس". السفير الروسي سيرغي كيسلياك لم يُعلق بعد على تصريحات الحكومة وقال سيشنزفي بيان صدر مساء الأربعاء: "لم ألتقِ البتة بأي مسؤولين روس لبحث قضايا الحملة الانتخابية. ليس لدي أدنى فكرة عما يتحدث هذا الادعاء. إنه غير صحيح." وقالت المتحدثة باسم وزارة العدل، سارة أيسغور فلوريس، إنه لم يكن "هناك أي شيء مضلل البتة فيما يتعلق بإجابته." وأضافت: "لقد سُئل خلال الجلسة عن أي اتصالات بين روسيا وحملة ترامب، وليس بشأن اجتماعات أجراها بصفته نائبا وعضوا في لجنة الخدمات المسلحة." وقال نيكولاي لاخونين، المسؤول الإعلامي للسفارة الروسية في واشنطن، إن البعثة الدبلوماسية لم "تعلق على الكثير من الاتصالات" بين روسيا ودبلوماسيين و"شركاء محليين"، حسبما نقلت وكالة إنترفاكس الروسية للأنباء. في غضون ذلك، قال آدم شيف، الديمقراطي البارز في لجنة الاستخبارات بالمجلس، إنه إذا صدقت التقارير، يتحتم على سيشنز الانسحاب من تحقيق مكتب التحقيقات الفيدرالي بشأن التدخل الروسي المزعوم في الانتخابات. وأُقيل مستشار الرئيس دونالد ترامب للأمن القومي، مايكل فلين، الشهر الماضي، بعدما ضلل البيت الأبيض بشأن اتصالات مع السفير الروسي بشأن العقوبات على روسيا. ولاحقت دونالد ترامب اتهامات عدة بشأن اتصالات بين مستشاريه وموسكو منذ بداية حملته الانتخابية. وينفي البيت الأبيض تلك المزاعم نفيا قاطعا. وانتهت تقارير أجهزة الاستخبارات إلى أن اختراق روسيا المزعوم لمؤسسات تابعة للحزب الديمقراطي نفذ لمساعدة ترامب في هزيمة منافسته في الانتخابات الرئاسية هيلاري كلينتون.

Jeff Sessions ötən il Senatın Silahlı Xidmətlər Komitəsinin üzvü idi. Həmin vaxt senator olan cənab Sessions yanvar ayında keçirilən məhkəmə iclasında bildirib ki, onun ruslarla heç bir əlaqəsi olmayıb. O, çərşənbə günü vurğulayıb ki, "heç vaxt kampaniyanın məsələlərini müzakirə etmək üçün Rusiya rəsmiləri ilə görüşməyib". Demokratlar onu "andını pozmaqda" ittiham edib və istefaya göndərilməsini tələb edib. Onlar, həmçinin, Jeff Sessions-dan seçki kampaniyalarına Rusiya müdaxiləsi iddialarını araşdıran təhqiqatdan uzaq durmağı tələb edib. Cənab Sessions bu prosesi baş prokuror kimi müşahidə edir. ABŞ kəşfiyyat icması bu qənaətə gəlib ki, Demokratik təşkilatların rus haker hücumlarına məruz qalması kimi iddia edilən məsələ cənab Trump-ın Demokratların lideri Hillary Clinton-u məğlub etməsi niyyəti ilə həyata keçirilib. Ötən ay cənab Trump-ın Milli Təhlükəsizlik Üzrə Müşaviri Michael Flynn Rusiya səfiri ilə Moskvaya qarşı sanksiyalarla bağlı müzakirə aparması iddialarına görə Ağ Evi aldatdığı əsası ilə işdən qovulub. İttihamın əsasını nə təşkil edir? Washington Post-un xəbərinə və ədliyyə nazirliyinin təsdiqinə görə, cənab Sessions ötən il iki dəfə Senatın Silahlı Xidmətlər Komitəsinin üzvü kimi Rusiya Səfiri Sergey Kislyak ilə görüşüb. Qəzet yazır ki, onlar sentyabr ayında Cənab Sessions-ın ofisində təkbətək söhbət aparıb və yay boyunca bir neçə digər səfirlərlə görüşüb. O, il boyunca 25-dən çox xarici səfirlə görüşlər keçirib. Lakin o cənab Trump-ın kampaniyası komandasının əsas fiquru olduğu zaman və mediada seçkilərə Rusiyanın müdaxiləsinə dair artan hesabatlar fonunda cənab Kislyak ilə görüşüb. Cənab Sessions nə deyir? Məhkəmə iclası zamanı cənab Sessions-dan soruşublar ki, əgər Trump kampaniyasından kiminsə Rusiya ilə əlaqədə olması barədə sübutlar olsaydı, o nə edərdi? O deyib ki, "bu hərəkətlərdən xəbərsizdir". Sonra o deyib: "Mənim ruslarla rabitəm olmayıb." "Mən kampaniyanın məsələlərini müzakirə etmək üçün heç vaxt Rusiya rəsmiləri ilə görüşməmişəm. İddialar barədə bilmirəm. Bu, yalandır", cənab Sessions çərşənbə günü bildirib. Rusiya Səfiri Sergey Kislyak məsələyə şərh verməyib Yeni sorğu nə haqqındadır? Cənab Sessions-ın görüş xəbəri konqres komitəsinin seçkilərə Rusiyanın müdaxiləsi iddialarını araşdırmaq barədə qərarından sonra gəlir. Daxili kəşfiyyat qrupu Donald Trump-ın kampaniyası ilə Moskva arasında təmasları dərindən öyrənəcək. Ağ Ev indiyədək seçki kampaniyasına hansısa müdaxiləni təkzib edib, eləcə də Rusiya seçkilərə qarışması barədə ittihamları rədd edib. İndiyə qədər, Respublikaçı senatorlar Demokratların istintaq tələbləri ilə razılaşmağa könülsüz yanaşıb.


أعدم زعيم كوريا الشمالية كيم جون أون عمه 2013 بعد اتهامه بـ"الخيانة". وأوضحت الوكالة خلال اجتماع برلماني الأربعاء أنهم أعدموا رميا بالرصاص بعد اتهامهم بـ"التجسس". وتقول كوريا الجنوبية إن مَن أعدموا بينهم اثنان من نواب الوزراء اعترضوا على سياسات زعيم كوريا الشمالية كيم جونغ أون، إضافة إلى أعضاء فرقة موسيقية. وذكرت وكالة يونهاب الكورية الجنوبية أن نائب وزير الغابات الكوري الشمالي ليم ووب سونغ أعدم في يناير/كانون الثاني بعد أن أعرب عن "قلقه بشأن سياسة التشجير". ويعتقد أن أربعة أعضاء في فرقة انهاسو الموسيقية أعدموا في مارس/آذار. مواضيع قد تهمك نهاية وكان زعيم كوريا الشمالية كيم جون أون قد أعدم عام 2013 عمه جانغ سونغ تيك ومجموعة من المسؤولين المقربين منه. ويوصف جانغ بأنه كان مشرفا على انتقال قيادة بيونغيانغ إلى كيم جون أون بعد وفاة والده كيم جونغ ايل عام 2011.

Agentlik 15 nəfərin casusluq ittihamı ilə məhkum edilərək güllələndiyini xəbər verir. Cənubi Koreyadan alınan məlumatlarda deyilir ki, edam olunanlardan ikisi cənab Kimin siyasətinə qarşı çıxan nazir müavinləridir. Bir orkestrin üzvləri də güllələniblər. Cənab Kim 2013-cü ildə bir vaxtlar qüdrətli olan dayısını da edam etdirib. Həmçinin bax: Qüdrətli dayının süqutu şəkillərdə Yonhap xəbər agentliyinin məluimatına görə, edam edilənlərdən biri də meşəçilik naziri olub. Unhasu orkestrinin dörd üzvünün mart ayında edam edildikləri güman edilir. 2013-cü ildə cənab Kim dayısı Chang Song-thaek və ona yaxın bir qrup siyasətçini edam edib. Cənab Chang 2011-ci ildə hakimiyyət keçidi zamanı Kimin yolgöstərəni olub.


الشرطة الدولية قالت إنها لن تنظر في الطلب الإيراني. وقال المدعي العام في طهران، على القاصي مهر، إن ترامب و35 آخرين يواجهون تهمة القتل وتهما لها علاقة بـ"الإرهاب"، وإن الشرطة الدولية "الانتربول" أخطرت للمساعدة في اعتقالهم. ولكن الشرطة الدولية قالت إنها لن تنظر في الطلب الإيراني. وقتل سليماني في هجوم بطائرات مسيرة قرب مطار بغداد في يناير/كانون الثاني الماضي، بأمر من ترامب الذي قال إن القائد العسكري الإيراني مسؤول عن مقتل مئات الجنود الأمريكيين، وإنه كان يخطط لهجمات وشيكة. وردت إيران بإطلاق صواريخ باليستية على قواعد عسكرية عراقية تؤوي قوات أمريكية. مواضيع قد تهمك نهاية ونقلت وكالة مهر للأنباء عن القاصي مهر قوله إنه "تم تحديد 36 شخصا لهم علاقة باغتيال قاسم، أشرفوا على العملية ونفذوها وأمروا بها". وأضاف أن هذه القائمة تشمل مسؤولين سياسيين وعسكريين من الولايات المتحدة ودول أخرى، وأن القضاء أصدر مذكرات باعتقالهم". وقال المدعي العام الإيراني إن ترامب على رأس قائمة المطلوبين وإن مذكرة اعتقاله ستبقى سارية المفعول حتى بعدما تنتهي فترته الرئاسية. ونقلت وكالة إيسنا للأخبار عن نائب وزير الخارجية الإيراني محسن بهاروند قوله إن القضاء الإيراني سيوجه تهما رسمية للمسؤولين عن مقتل سليماني، وإنه يأمل في تحديد هوية مشغلي الطائرة المسيرة. وأضاف أن إيران "لن تدخر جهدا حتى يحال هؤلاء أمام القضاء". وقال المبعوث الأمريكي الخاص براين هوك: "تقديرنا أن الإنتربول لن يتدخل ويصدر نشرات حمراء في قضايا ذات طابع سياسي". وأضاف: "هذه قضية ذات طابع سياسي ولا علاقة لها بالأمن القومي، ولا بالسلم الدولي وتعزيز الاستقرار. إنها دعاية لا أحد يحملها محمل الجد". وقالت الشرطة الدولية ومقرها بمدينة ليون الفرنسية في تصريح لبي بي سي إنها لا تنظر في طلب إيران للمساعدة. وأوضحت أن قواعدها تمنع عليها التدخل في "أي نشاطات سياسية أو عسكرية أو دينية او ذات طابع عرقي". ويرى محللون أن إصدار مذكرة اعتقال ليس إلا خطوة معنوية من إيران، ولكنها تعكس حجم العداوة التي يكنها النظام الإيراني لترامب.

Qasım Süleymani Donald Trump-ın əmri ilə dron hücumunda öldürülüb. Tehran prokuroru Əli Alqasimehr cənab Trump və 35 nəfərin qətl və terror ittihamları ilə üzləşdiklərini və İnterpoldan onların həbsi üçün kömək istədiklərini bildirib. Ancaq İnterpol İranın tələbini nəzərə almayacağını bəyan edib. ABŞ-ın İran üzrə xüsusi nümayəndəsi orderin heç kimin ciddiyə almayacağı təbliğat dayağı olduğunu deyib. "İsna" agentliyinin xəbərinə görə, İranın Xarici İşlər Nazirinin müavini Möhsün Baharvand bu ölkənin məhkəmə orqanlarının general Süleymaniyə qarşı təşkil olunmuş hücumda məsuliyyət daşıyanlar barədə tezliklə ittiham aktı çıxarılacağını və pilotsuz təyyarənin operatorlarını müəyyənləşdirməyə ümid etdiklərini bildirib. "İran bu insanlar məsuliyyətə cəlb olunana qədər səylərini dayandırmayacaq", o vurğulayıb. Qasım Süleymani onun "yüzlərlə Amerika əsgərinin ölümünə görə məsuliyyət daşıdığını və qaçılmaz hücumlar planlaşdırdığını" söyləyən Donald Trump-ın sifarişi ilə Bağdad Beynəlxalq Hava Limanının yaxınlığında pilotsuz dron zərbəsi nəticəsində öldürülüb. İran Süleymaninin qisasını ABŞ qüvvələrinin yerləşdiyi İraq hərbi bazalarına ballistik raketlər atmaqla alıb. "Qasım Süleymaniyə sui-qəsd ilə əlaqədar 36 nəfərin şəxsiyyəti müəyyənləşdirilib. Onlar nəzarət etdilər, hərəkət etdilər və əmr verdilər," - Mehr xəbər agentliyi cənab Alqasimehrdən iqtibas gətirir. "Buraya ABŞ-ın, eləcə də digər ölkələrin siyasi və hərbi rəsmiləri daxildir. Məhkəmə orqanları həbs qərarı verib və İnterpola da xəbərdarlıq edilib." - Alqasimehr deyib. Prokuror əlavə edib ki, cənab Trump siyahının başındadır və prezidentliyinin sona çatmasından sonra da onun həbsi üçün səylər göstəriləcək.


يبدو من تصريحات إنفانتينو أنه يميل إلى زيادة عدد الفرق المشاركة في كأس العالم قبل جولة 2026 وقال غياني إنفانتينو في مؤتمر رياضي في دبي إن الفيفا تدرس أيضا إمكانية استضافة بعض المباريات من قبل دول الجوار لدولة قطر المنظمة لأنشطة الجولة المقبلة من النهائيات التي يحيط بها الكثير من الجدل منذ أن مُنح حق تنظيمها لهذه الدولة الخليجية الصغيرة. وقال إنفانتينو الشهر الماضي إن أغلبية الفرق الوطنية لكرة القدم تدعم التوسع في عدد المشاركة في نهائيات كأس العالم، مرجحا أن قرارا سوف يُتخذ قبل بداية المباريات المؤهلة لكأس العالم في مارس/آذار المقبل. وقال رئيس الفيفا "سوف يكون من الصعب على قطر وحدها استضافة جميع مباريات نهائيات كأس العالم حال التوسع في عدد الدول المشاركة". وصوتت الفيفا في 2017 لصالح زيادة عدد الفرق الوطنية المشاركة في نهائيات كأس العالم إلى 48 فريق بدلا من 32 فريق في جولة 2026، لكن تصريحات توالى ظهورها على لسان إنفانتينو ترجح أنه يميل إلى البدء في زيادة عدد الفرق قبل هذا الموعد. رئيس الفيفا يستلم جائزة من الشيخ منصور بن محمد بن راشد آل مكتوم (إلى اليسار)، ورئيس نادي دبي الدولي للرياضات البحرية، خلال اليوم الأول من الدورة الثالثة عشرة لمؤتمر دبي الدولي للرياضات في إمارة دبي ، الإمارات العربية المتحدة. وأضاف، أثناء المؤتمر الرياضي منذ أيام: "إذا كنتم ترون أنه من الجيد أن يشارك 48 فريق في كأس العالم، وهذا هو ما يدفعنا إلى تحليل إمكانيته، فلماذا لا نجرب ذلك في 2022 قبل الموعد المحدد بأربع سنوات." وتابع: "تجري مباريات كأس العالم 2022 بمشاركة 32 فريق، وسوف نرى إذا ما كان بالإمكان التوسع في هذا العدد إلى 48 فريق لنسعد العالم، سوف نحاول أو نفعل ذلك." من جانبها، قالت قطر إنها لن تتخذ "قرارا نهائيا فيما يتعلق بالتوسع في البطولة حتى نطلع على تفاصيل دراسة الجدوى من قبل الفيفا." ومن المتوقع أن تتضمن الدراسة جداول المباريات، وعدد الملاعب، ومواقع المران، وعدد المباريات التي تُقام يوميا، وفقا للتوسع المحتمل. وخطت قطر خطوات واسعة في تنفيذ خطة طموحة للانتهاء من البُنى التحتية المطلوبة لتنظيم نهائيات كأس العالم من خلال إنشاء ثمانية ملاعب بتكلفة وغيرها من المنشآت الرياضية تتراوح بين ستة وثمانية مليارات دولار. وقال رئيس الفيفا: "إذا كان من الممكن أن تستضيف بضع دول جوار قطر عددا من مباريات كأس العالم، فسوف يصب ذلك في مصلحة المنطقة والعالم أجمع." وأكد أنه يعلم أن هناك توترات بين قطر وعدد من دول الجوار، وأن الأمر يرجع لزعماء تلك الدول فيما يتعلق بالتعامل مع الموقف، لكنه رجح أن الحديث عن مشروع كرة قدم سوف يكون"أسهل بكثير من غيره من الأمور المعقدة". وأشار إلى أنه من الممكن أن تساعد استضافة دول خليجية بعض مباريات كأس العالم بالتعاون مع قطر "منطقة الخليج على وفي جميع الدول على تطوير كرة القدم وأن تبعث برسالة إيجابية عن اللعبة إلى العالم، أعتقد أن الأمر يستحق التجربة." وأعلنت السعودية، والإمارات، والبحرين، ومصر مقاطعة الدوحة في يونيو/ حزيران 2017، ما يزيد من تعقيد الموقف على مستوى مشاركة أي من هذه الدول قطر في استضافة مباريات نهائيات كأس العالم 2022. ومن المقرر أن تنقل منافسات كأس العالم من موعدها التقليدي في يونيو/حزيران ويوليو/تموز بسبب الحرارة الشديدة.

FİFA-nın rəsmi twitter səhifəsində verilən məlumata görə turnir iştirakçıları 16 qrupa bölünəcək və hər qrupda 3 komanda olacaq. Dünya çempionatı çərçivəsində keçirilən oyunların sayı 64-dən 80-ə yüksələcək. Turnir 32 gün davam edəcək. FİFA-nın hesablamalarına əsasən yeni qərar hər turnirə görə 20% (6,5 milyard dollar) artıq gəlirin əldə olunmasına imkan yaradacaq və bu da çempionatın gəlirinin artmasına köməklik edəcək. FİFA prezidenti Gianni İnfantino hələ ötən ilin payızında dünya çempionatında iştirak edən komandaların sayının artırılması planları barədə məlumat vermişdi. "Bu komandalar üçün ağır olmayacaq. Təqvimdə hecbir dəyişiklik olmayacağına görə bu klublara da mənfi təsir göstərməyəcək. Əksinə bu futbolun inkişafına böyük təsir göstərəcək. Çünki dünya birinciliyi uğrunda final mərhələsində bir neçə komanda iştirak edəcək ", - deyə İnfantino qeyd edib. Hazırkı qaydalara görə dünya çempionatında beynəlxalq seçim turlarında uğurla çıxış edən 32 komanda çıxış edə bilər. Final mərhələsində isə komandalar hər birində 4 komanda olmaqla 8 qrupa bölünür.


تتهم الولايات المتحدة سنودن بتسريب معلومات سرية. وأضاف بوتين أن سنودن سيغادر حال تمكنه من ذلك. يذكر أن عددا من دول أمريكا اللاتينية عرضت اللجوء على خبير الاستخبارات السابق، لكنه لا يحمل أي وثائق يغادر بها منطقة المرور بمطار موسكو. وتتهم الولايات المتحدة سنودن بتسريب معلومات سرية. ورفض بوتين تسليم سنودن إلى السلطات الأمريكية وقال إن بإمكانه البقاء فقط في روسيا إن توقف عن تسريب أسرار تتعلق ببرامج مراقبة أمريكية. مواضيع قد تهمك نهاية وقال إن ثمة علامات تشير إلى أن سنودن "يغير موقفه". لكنه قال إن سنودن لا يرغب في البقاء في روسيا، لكنه يرغب في الحصول على إقامة في "بلد أخر". "بلا دعوة" وردا على سؤال يتعلق بمستقبل سنودن قال الرئيس الروسي "كيف أعرف؟ إنها حياته". وقال بوتين "لقد حضر الى بلادنا بلا دعوة. ولسنا مقصده الأخير، وشركاؤنا الأمريكيون، في واقع الأمر، يمنعون رحلاته الجوية." وأضاف "لقد أرهبوا جميع الدول الأخرى، ولا يرغب أحد في استقباله، وبهذه الطريقة، في واقع الأمر، فهم يحاصرونه على اراضينا." يذكر أن سنودن محاصر في منطقة العبور في مطار شيريمتييف- وثمة أنباء عن إقامته في فندق (كابسول) في المطار، منذ مقدمه من هونج كونج في الثالث والعشرين من يونيو/حزيران. لقد أرسل الأمريكي طلبات من أجل الحصول على اللجوء السياسي في نحو 21 دولة، قوبل معظمها بالرفض، باستثناء بوليفيا ونيكارغوا وفنزويلا التي أشارت إلى إمكانية استقبالها له. لكنه غير قادر على مغادرة منطقة العبور بدون وثائق لجوء أو جواز سفر صالح أو تأشيرة روسية، فهو لا يملك أي منها تقريبا. وربما تقفل بعض الدول الأوروبية على الأرجح مجالها الجوي أمام أي طائرة يشتبه في كونها تحمل سنودن. وخلال مؤتمر صحفي يوم الجمعة، قال سنودن إنه يسعى إلى الحصول على حق اللجوء المؤقت في روسيا قبل أن يسافر بأمان إلى أمريكا اللاتينية. بيد أن مسؤولون من موسكو قالوا إنه لم يجب حتى الان لطلبه. جدير بالذكر أن الآف الوثائق الاستخباراتية السرية التي سربها سنودن كشفت عن نظام تجسس من جانب وكالة الأمن الوطني الأمريكية على الهواتف وبيانات الانترنت. كما أشارت الوثائق إلى أن وكالات الاستخبارات البريطانية والفرنسية تقوم بعملية شبيهة لجمع البيانات، فضلا عن كون الولايات المتحدة كانت تشوش على اتصالات الاتحاد الأوروبي.

Snowden Rusiyaya öz qərarı ilə gəlib, Moskva ona kömək etməyib, deyir Vladimir Putin Onun sözlərinə görə, bu, mümkün deyil. Çünki Rusiya ilə ABŞ arasında canilərin təhvil verilməsi üzrə ikitərəfli razılaşma mövcud deyil. “Cənab Snowden doğurdan da Moskvaya gəlib. Bu, bizim üçün tamamilə gözlənilməz hal olub”, - Finlandiyanın Turku şəhərində çıxışı zaman Putin bəyan edib. Putin Snowden'in tranzit sərnişin kimi gəldiyini təsdiq edib və çərşənbə axşamı Rusiya XİN başçısı Sergey Lavrov bəyan etdiyi kimi, onun Rusiya sərhədini keçməyini bildirib. Putin eləcə də ABŞ tərəfindən Rusiyaya ünvanlanan ittihamları “sərsəmləmə və cəfəngiyat” adlandırıb. Amerika kəşfiyyat xidmətlərinin fəaliyyətinə dair məxfi sənədlər dərc edən Snowden'ə qarşı ABŞ-da casusluq ittihamı ilə cinayət işi başlanıb. Bazar ertəsi ABŞ dövlət katibi John Kerry qeyd etmişdi ki, Rusiyanın Snowden'i ekstradisiya etməməsi iki ölkə arasında münasibətlərdə mürəkkəbliklər doğura bilər. Rusiya prezidenti Snowden'in həbs olunmasının məntiqəuyğuluğunu sual altına qoyub. O, bu halı, həbsdən ehtiyatlanaraq artıq bir ildən çox Londonda Ekvador səfirliyində qaçqın kimi sığınan Wikileaks saytını yaradan Julian Assange'ın vəziyyəti ilə müqayisə edib. “O da özünü Snowden kimi hüquq müdafiəçisi hesab edir və informasiya yaymaq uğrunda mübarizə edir. Özünüzə sual verin – belə adamları məhbəsə oturtmaq üçün təhvil vermək lazımdırmı?” – Putin deyib. “Hər halda, mən belə məsələlərlə məşğul olmamaq istərdim, çünki bu, donuz qırxmaq kimi bir şeydir – çığ-vığı çox, yunu isə azdır”, - Rusiya prezidenti əlavə edib. Snowden may ayında qaçmiş olduğu Honkonqdan Moskvaya “Aeroflot”un reysi ilə gedib və Ekvadordan siyasi sığınacaq istəyib, bazar günü bu ölkənin XİN-in məlumatından bəlli olub. Onun bazar ertəsi Havanaya uçacağı xəbər verilmişdi, lakin o, təyyarəyə minməyib.


قلق من التهاون في مكافحة الإيدز وأضاف التقرير أنه رغم حدوث تقدم كبير في هذا المضمار، إلا أن هناك تباينات كبيرة في العلاج تظل بين الدول الفقيرة والغنية. وكان الطبيب الأمريكي مايكل غوتليب هو أول من لاحظ أعراض مرض متشابهة بين رجال مثليين جنسيا وذلك عام 1981 في مدينة لوس أنجلوس بالولايات المتحدة. ويقول الطبيب إنه كان سعيدا بهذا الاكتشاف إلا أنه لم يكن ليتوقع أبدا أن تكون الإصابة بالمرض مأساوية بهذا الحجم. ويخشى غوتليب من أن التقدم الذي أحرز في علاج المرض قد دفع البعض إلى التهاون في مكافحته، "فالبعض يعتقد أن علاج المرض ناجع، وأنه يمكن للمرء أن المصاب أن يحيا حياة عادية إذا ما تناول علاجه بانتظام. والحقيقة غير ذلك". ورغم ان 70% من المصابين بالإيدز في الولايات المتحدة في الثمانينات كانوا من الرجال المثليين جنسيا إلا أن مستخدمي المخدرات عن طريق الحقن في الدم أو الذين يعانون من مرض سيولة الدم هم من الأشخاص الأكثر عرضة للإصابة بالمرض. وهناك 33.3 مليون شخص في العالم يحملون فيروس "إتش آي في" المسبب لمرض الإيدز. ويقول الدكتور غوتليب إن العدد قد يتضاعف بحلول عام 2050 ما لم يتبدل سلوك ومواقف الناس إزاء المرض، أو يتم اكتشاف لقاح فعال له.

İİV-in (HIV) yaratdığı xəstəlik dünya miqyasında insan ölümlərinə səbəb olan amillər siyahısının ilk onluğuna daxildir. Birləşmiş Millətlər Təşkilatının birgə İİV /QİÇS proqramının (UNAids) hesabatında qeyd olunub ki, ölümlərin sayı 2005-ci ildəki 1,9 milyon pik göstəricisindən keçən il 1 milyona düşüb. Hesabatda "vəziyyətin dəyişdiyi" qeyd olunub, deyilib ki, insanların yarısından çoxu ilk dəfə dərman müalicəsi almağa başlayıb. İİV infeksiyası müalicəolunmazdır - gündəlik antiretrovirus terapiyası dozaları ilə onu yalnız məhdudlaşdırmaq, güclənməyə qoymamaq mümükündür. Qarşısı alınmadıqda isə, İİV immun sistemini dağıdır edir, və beləliklə QİÇS xəstəliyinə yol açmış olur. İmmunitetin zəifləməsi dövründə insanlar digər infeksiyalardan, misal üçün vərəmdən, ölməsi tendensiyası özünü göstərir. Dünyada 36,7 milyon insan İİV ilə yaşayır və onlardan 53% -i terapiya kursu keçir ki, bu da onlara normal həyat müddətinə yaxın bir ömür yaşamağı təmin edir. "Biz 2015-ci ildə 15 milyon insanın müalicə alması hədəfinə çata bildik və bu rəqəmi 30 milyona çatdırmaq, 2020-ci il üçün müəyyən edilmiş hədəfə çatmaq istiqamətində irəliləyirik, - UNAids-in icraçı direktoru Michel Sidibe deyib.- Biz ehtiyacı olan hər kəsi təmin etmək və heç kimin müalicəsiz qalmaması üçün hasilatı artırmaqda davam edəcəyik". UNAids-in bildirdiyinə görə, bu sahədə şərqi və cənubi Afrika irəlidə gedir, belə ki, 2010-cu ildən bəri İİV infeksiyasına yoluxma halları bu bölgədə təxminən 30% azalıb. Ötən onillikdə ömür uzunluğu da 10 il artıb. Agentlik, 90-90-90 adı almış bir sıra öhdəliklər üzərinə də götürüb. Belə ki, 2020-ci ilədək İİV-ə yoluxanların azı 90 faizinə diaqnoz qoyulmalı və onlar öz diaqnozlarından xəbərdar olmalı, həmin insanların azı 90 faizinə terapiya kursu təyin olunmalı və müalicədən keçən xəstələrin azı 90 faizində infeksiyanın güclənməsinin qarşısı alınmalıdır. 2016-cı ildə nail olunmuş rəqəmlər müvafiq olaraq 70%, 77% və 82% idi. Cənab Sidibe əlavə etdi: "QİÇS vurulub geriyə atılanda icmalar və ailələrin yaşam keyfiyyəti də artır." Bununla belə, agentlik qeyd edib ki, Şimali Afrika, Yaxın Şərq, Asiya və Şərqi Avropada qeyri-adekvat müalicə nəticəsində ölüm hallarının sayı kəskin sürətdə artıb.


واختفى خاشقجي، المنتقد لسياسات الحكومة السعودية، في الثاني من أكتوبر/ تشرين الأول بعدما زار قنصلية بلاده في مدينة إسطنبول التركية. وتعتقد السلطات التركية أن خاشقجي قتل على يد عملاء سعوديين، وهي الاتهامات التي نفتها الرياض ووصفتها بأنها "أكاذيب". وقال الرئيس الأمريكي، دونالد ترامب، إنه سوف "يعاقب" السعودية في حال ثبوت مسؤوليتها. وقرر عدد من الرعاة والمؤسسات الإعلامية الانسحاب من مؤتمر الاستثمار، المعروف باسم "دافوس في الصحراء"، والمقرر عقده في الرياض الشهر الحالي، وذلك نتيجة المخاوف بشأن مصير خاشقجي. وقالت مصادر دبلوماسية لمراسل بي بي سي للشؤون الدبلوماسية، جيمس لاندالي، إن وزير الخزانة الأمريكي، ستيفن منوشين، ووزير التجارة الدولية البريطاني، ليام فوكس، ربما لا يشاركون في المؤتمر. كما يدرس دبلوماسيون أوروبيون وأمريكيون في الوقت الراهن إصدار بيان إدانة مشترك في حالة تأكد مقتل خاشقجي على يد عملاء سعوديين. احتجاجات خارج القنصلية السعودية في إسطنبول ويعقد المؤتمر تحت رعاية ولي العهد السعودي، محمد بن سلمان، للترويج لبرنامجه الإصلاحي. وفي حالة غياب منوشين وفوكس عن المؤتمر سينظر إلى ذلك على أنه إهانة قوية للسعودية من حليفين رئيسيين. وقال متحدث باسم وزارة التجارة الدولية البريطانية إن جدول أعمال فوكس خلال أسبوع المؤتمر مازال قيد الترتيب. وفي وقت سابق، قال الأمين العام للأمم المتحدة، أنطونيو غوتيريش، لبي بي سي إنه بمجرد الكشف عما حدث للصحفي السعودي، يتعين على الحكومات أن تقرر كيف سيكون رد فعلها "بالطريقة المناسبة". وقال الرئيس الأمريكي، دونالد ترامب، إن الولايات المتحدة ستفرض "عقوبة شديدة" على السعودية إذا ثبت أن المملكة مسؤولة عن مقتل خاشقجي. وأضاف أنه سيكون "مستاء وغاضبا للغاية إذا كان الأمر كذلك"، لكنه استبعد تجميد عقود بيع الأسلحة إلى السعودية. وقال "أعتقد أننا سنعاقب أنفسنا إذا فعلنا ذلك... إذا لم يشتروا السلاح من الولايات المتحدة سيشترونه من روسيا أو... الصين". وقال وزير الخارجية التركي، مولود تشاويش أوغلو، إن السعودية لم تتعاون حتى الآن في التحقيقات، وذلك على الرغم من إصدار وزير الداخلية السعودي، عبد العزيز بن سعود بن نايف بن عبد العزيز، بيانا قال فيه إنه يريد كشف "الحقيقة كاملة". ودعا أوغلو المملكة إلى السماح للمسؤولين الأتراك بدخول القنصلية السعودية في إسطنبول. ما الذي يُزعم أنه حدث؟ قال مصدر أمني تركي لبي بي سي إن السلطات التركية لديها أدلة صوتية ومصورة تثبت أن خاشقجي، الذي كان يكتب مقالات رأي في صحيفة "واشنطن بوست" الأمريكية، قُتل داخل القنصلية السعودية. وتشير تقارير إلى أن ثمة اعتداء حدث بالقنصلية بعدما دخلها خاشقجي للحصول على بعض المستندات. وتزعم مصادر تركية أن الصحفي السعودي قتل على يد فرقة مكونة من 15 عميلا سعوديا. وأذاعت قنوات تركية لقطات صورتها كاميرات المراقبة الموجودة في الشارع للحظة دخول خاشقجي إلى مبنى القنصلية لعقد مقابلة معه حددت سلفا لاستلام أوراق ضرورية لزواجه من خطيبته التركية، خديجة أزور.

Washington-da Səudiyyə səfirliyi qarşısında etiraz aksiyası - 8 oktyabr 2018 Səudiyyə hökumətinin tənqidçisi jurnalist və yazar Kaşıkçı oktyabrın 2-də İstanbulda Səudiyyə konsulluğuna baş çəkəndən sonra yoxa çıxıb. İstanbuldakı rəsmilər hesab edirlər ki, o, Səudiyyəli agentlər tərəfindən öldürülüb - Ər-Riyad bu iddiaları rədd edir və onları "yalan" adlandırır. ABŞ prezidenti Donald Trump deyib ki, əgər jurnalistin yoxa çıxmasında Səudiyyənin əli olduğu təsdiqlənərsə, o, Səudiyyə Ərəbistanını cəzalandıracaq. Kaşıkçı məsələsinə görə bir neçə sponsor və media qrupu da Ər-Riyadda bu ay keçirilməsi nəzərdə tutulan beynəlxalq konfransda iştirak etməmək qəraraına gəlib. Bu konfrans "Səhrada Davos Forumu" adı ilə də təbliğ olunur. Bu tədbiri Səudiyyənin vəliəhdi Məhəmməd bin Salman keçirdiyi islahatları təbliq etmək üçün təşkil edir. BBC-dən James Landale diplomatik mənbələrdən öyrənib ki, ABŞ Maliyyə naziri Steve Mnuchin və Britaniya Beynəlxalq Ticarət naziri Liam Fox-un həmin tədbirdə iştirakı sual altındadır. Britaniyanın Beynəlxalq Ticarət Departamentinin sözçüsü deyib ki, Liam Fox-un gündəliyi konfransın təsadüf etdiyi həftə üçün hələ tərtib olunmayıb. Kaşıkçının Səudiyyəli agentlər tərəfindən öldürüldüyü təsdiqlənərsə, ABŞ və Avropa diplomatları buna birgə bəyanatla reaksiya vermək planını nəzərdən keçirirlər. Kaşıkçının nişanlısı Hatice Cengiz deyib ki, Camal öldürülübsə, bu zaman yalnız pisləyici bəyanatlar kifayət etməyəcək. Hatice Cengiz: "Hər səhər ondan bir xəbər biləcəyim ümidilə oyanıram" "Əgər Camalı biz artıq itirmişiksə, yalnız pisləmə kifayət etməyəcək ", - o, New York Times qəzetindəki məqaləsində yazıb. "Onu həyatdan məhrum edənlər məsuliyyətə cəlb olunmalı və qanunun bütün sərtliyilə cəzalandırılmalıdırlar", - o deyib. Prezident Trump deyib ki, Səudiyyənin Kaşıkçının ölümündə əli olduğu təsdiqlənərsə, sərt cəzalandırılacaq. O, "bu hadisədən olduqca məyus və qəzəbli" olduğunu bildirib, lakin Səudiyyə ilə hərbi kontraktların icrasının dayandırılmasını istisna edib. Türkiyənin Xarici İşlər naziri Mevlüt Çavuşoğlu Səudiyyə Ərəbistanının istintaqla hələlik əməkdaşlıq etmədyini bildirib, baxmayaraq ki, Səudiyyənin Daxili İşlər naziri şahzadə Əbduləziz bin Səud bin Naif bin Əbduləziz deyib ki, onun ölkəsi "həqiqətin müyyən olunmasını istəyir". Çavuşoğlu Ər-Riiyadı Türkiyə rəsmilərinə İstanbuldakı Səudiyyə konsulluğuna daxil olmağa icazə verməyə çağırıb. Səudiyyənin adı açıqlanmayan rəsmisinin sözlərini iqtibas edən dövlət SPA agentliyi yazıb ki, Səudiyyə Ərəbistanı yoxa çıxmış jurnalist Camal Kaşıkçı ilə bağlı siyasi və iqtisadi "hədələri" rədd edir. "Krallıq təsdiqləyir ki, hər bir addıma daha təsirli addımla cavab verəcək. Səudiyyə iqtisadiyyatının qlobal iqtisadiyyat üçün həyati əhəmiyyəti var", - həmin mənbə bildirib.


رجال الشرطة اعتقلوا نافانلي خلال مشاركة في مسيرة احتجاجية بوسط موسكو وحاول متظاهرون منع سيارة الشرطة من نقل نافانلي بعيدا عن موقع الاحتجاجات. وانضم آلاف الأشخاص إلى مظاهرات في جميع أنحاء البلاد للمطالبة باستقالة رئيس الوزراء الروسي ديمتري ميدفيديف بسبب اتهامات بالفساد. وانتشرت قوات الشرطة بأعداد كبيرة للسيطرة على هذه الاحتجاجات في العاصمة الروسية. وأظهرت لقطات تلفزيونية متظاهرين وهم يهتفون "يسقط بوتين"، "وروسيا بدون بوتين"، و"بوتين لص." الآلاف تجمعوا في موسكو للمشاركة في الاحتجاجات ضد الفساد متظاهرون يعترضون طريق الحافلة التي تُقل نافانلي في موقع الاحتجاجات واعتقل نافانلي فور وصوله لموقع الاحتجاج، حسبما ذكرت وسائل إعلام روسية. ودعا المعارض الروسي البارز في تغريدة له على موقع تويتر المتظاهرين إلى مواصلة الاحتجاج. وقال باللغة الروسية: "أيها الرجال، إنني بخير. ليس هناك حاجة للقتال من أجل إنهاء اعتقالي. اكملوا مسيرتكم (الاحتجاجية) على تفرسكايا (شارع موسكو الرئيسي). قضيتنا اليوم هي النضال ضد الفساد." ويُعرف عن اليكسي نافانلي حملته لمكافحة الفساد والتي استهدفت مسؤولين كبار مقربين من الرئاسة الروسية (الكرملين). ويُحظر على نافانلي الترشح لمنافسة بوتين في الانتخابات المقررة العام المقبل بعد إدانته في قضية قال إنها ذات دوافع سياسية.

Navalnı mərkəzi Moskvada keçirilən mitinqdə saxlanılıb Etirazçılar onun polis maşınında aparılmasının qarşısını almağa cəhd ediblər. Minlərlə adam ölkə boyu keçirilən mitinqlərə qoşulub və onlarla fəal həbs olunub. Yürüşlərin əksəriyyəti qanunsuz olub - yəni, rəsmi icazə verilmədən təşkil olunub. Müxbirlər deyir ki, etirazlar 2011-2012-ci illərin anti-hökumət etirazlarından bəri Rusiyada keçirilən ən böyük narazılıq nümayişləridir. Nümayişçilər korrupsiya iddialarına görə Baş nazir Dmitri Medvedevin istefasına çağırış edib. Paytaxtda keçirilən aksiyaya görə şəhər boyu polisin sayı çoxdur. Etirazçılar "Putinsiz Rusiya!" və "Putin oğrudur!" kimi şüarlar səsləndiriblər. Navalnı aksiyaya qoşulanda polis tərəfindən saxlanılıb, Rusiya mediası xəbər verir. Bundan sonra göndərdiyi Twitter mesajında o, aksiya iştirakçılarını mitinqə davam etməyə çağırıb. "Dostlar, mən yaxşıyam. Mənim üçün mübarizə aparmağa dəyməz. Tverskaya küçəsilə gedin. Bugünün mövzusu - korrupsiya ilə mübarizədir", o tvitləyib. Sankt Peterburq, Vladivostok, Novosibirsk, Tomsk və bir sıra digər şəhərlərdə də etirazlar baş tutub və həbslərin baş verdiyi deyilir. Minlərlə adam aksiyaya qoşulub Navalnının saxlandığı avtobusun qarşısında toplaşan etirazçılar


بعد رحيل والده اختير مسعود بارزاني في عام 1979 رئيسا للحزب الديمقراطي الكردستاني وفي رسالة إلى برلمان الإقليم، قال بارزاني إنه لا نية لديه لتمديد ولايته التي تنتهي خلال أيام، وأبدى رغبته بأن توزع السلطات التي كان يتمتع بها على مسؤولين آخرين، وطلب من البرلمان الانعقاد لإيجاد من يخلفه في المنصب. وصوت الأكراد الشهر الماضي بأغلبية كبيرة لانفصال الإقليم عن العراق وسط اعتراضات وطلبات بتأجيله من الحكومة المركزية ودول الجوار والدول الأخرى المعنية في الشأن العراقي. واعتبرت بغداد الاستفتاء غير دستوري. وشن الجيش العراقي عملية عسكرية في محافظة كركوك مسيطرا بذلك على حقول النفط في المنطقة التي كانت تحت سيطرة الإدارة الكردية. وشهد حلم بارزاني (71 عاما) في استقلال كردستان العراق انتكاسة كبيرة إثر الاستفتاء الذي أجرى يوم 25 سبتمبر/أيلول، على الرغم من التأييد الكبير داخل الاقليم لانفصاله. مسعود بارزاني .. مكانة سياسية وعشائرية ولد مسعود بارزاني في مدينة مهاباد في كردستان إيران في 16 اغسطس/آب عام 1946 حيث كان والده الملا مصطفى بارزاني مسؤولا عسكريا في جمهورية مهاباد الكردية وواصل الدفاع عنها لمدة عام حتى قضت عليها إيران فغادر مع المئات من أنصاره إلى الاتحاد السوفييتي السابق بينما عاد مسعود مع أفراد عائلته وآلاف من أبناء عشيرة بارزان الى العراق حيث تم نفيهم إلى الجنوب. ويعبر بارزاني عن قيم وتقاليد المجتمع الكردي العشائري كما أن لعائلة بارزاني مكانة دينية في كردستان، ولها تاريخ طويل في العمل في سبيل حقوق الأكراد إذ أن السلطنة العثمانية أعدمت جده مسعود الشيخ عبد السلام بارزاني عام 1914 بعد قيادته تمردا مسلحا ضد الحكم التركي لكردستان. وبعد الإطاحة بالنظام الملكي في العراق في الرابع عشر من يوليو/تموز عام 1958 وعودة الملا مصطفى بارزاني سمحت لهم الحكومة العراقية بالعودة إلى منطقة بارزان، وكان مسعود يبلغ من العمر 12 عاما. ونص الدستور المؤقت للجمهورية العراقية الحديثة ولأول مرة بأن العرب والأكراد "شركاء في الوطن". وفي عام 1961 ترك الدراسة وهو في الـ 17 من العمر، والتحق بصفوف قوات البيشمركة عندما بدأ والده حملة مسلحة ضد الحكومة العراقية لما وصفه بعدم وفائها بتعهداتها بمنح الأكراد حقوقهم. وشارك مسعود مع شقيقه الراحل إدريس في الوفد الكردي خلال المفاوضات التي جرت مع الحكومة العراقية في بغداد في مارس/آذار 1970، والتي أدت إلى صدور اتفاق الحكم الذاتي لكردستان. لكن الطرفين اختلفا مرة أخرى وعادت القيادة الكردية إلى إعلان العمل المسلح حتى عام 1975 عندما أُبرمت اتفاقية الجزائر بين العراق وإيران، والتي ساهمت في إخماده. القيادة بعد وفاة الملا مصطفى في الولايات المتحدة حيث كان يعالج من مرض السرطان، اختير مسعود بارزاني في عام 1979 رئيسا للحزب الديمقراطي الكردستاني، وفي نفس العام تعرض لمحاولة اغتيال فاشلة في العاصمة النمساوية فيينا أسفرت عن إصابة أحد مساعديه بجراح. بعد حرب الخليج الأولى عام 1991 وانتفاضة الأكراد ضد الحكومة العراقية بدأ فصل جديد في حياة بارزاني السياسية. فقد أعلن التحالف الغربي المنطقة الكردية ملاذا آمنا وسحبت الحكومة المركزية قواتها وإدارتها من المنطقة فتقدم الحزب الديموقراطي الكردستاني والاتحاد الوطني الكردستاني لملء هذا الفراغ. وهكذا تحول مسعود من زعيم حزب يشن حرب عصابات ضد بغداد إلى رجل دولة مسؤول عن ملايين المدنيين في مناطق كردستان العراق الخارجة عن سيطرة صدام حسين. تنافس مزمن كان التنافس مع الراحل جلال طالباني زعيم الاتحاد الوطني الكردستاني من العوامل التي شكلت حياة البارزاني السياسية. في عام 1987 شكل الطرفان وستة أحزاب أخرى جبهة كردستان العراق، غير أن التوتر تصاعد بينهما بعد الانتخابات الإقليمية عام 1992 والتي خاضها الرجلان للفوز برئاسة الإقليم، ولكن لم ينل أي منهما الأغلبية اللازمة. ووصل التنافس إلى ذروته عندما طرد الاتحاد الوطني الكردستاني منافسه الحزب الديموقراطي الكردستاني من إربيل عاصمة الإقليم عام 1994. ومن مقر قيادته في صلاح الدين خارج إربيل شن بارزاني حربا ضروسا ضد الاتحاد الوطني الكردستاني في الفترة بين عامي 1994 و1998. وفي عام 1996 طلب بارزاني مساعدة حكومة الرئيس السابق صدام حسين، الذي أرسل قوات من الحرس الجمهوري لطرد مقاتلي الاتحاد الوطني من أربيل. وفي المقابل كانت إيران تدعم حزب طالباني، مما أدى إلى انقسام منطقة كردستان العراق إلى منطقتين يديرهما حزبان. اتفاق سلام وبعد اجتماعات عديدة بين الاتحاد الوطني الكردستاني والحزب الديمقراطي الكردستاني برعاية الولايات المتحدة وقع بارزاني وطالباني في واشنطن اتفاقية سلام في أغسطس/آب عام 1998 بحضور مادلين أولبرايت وزيرة الخارجية الأمريكية حينئذ. وتعززت هذه الاتفاقية عندما عقد برلمان كردستان جلسة مشتركة وفيها قدم بارزاني وطالباني اعتذارا لأسر ضحايا الاقتتال الداخلي. وتعاون الحزبان مع القوات الأمريكية التي غزت العراق عام 2003، وأطاحت بصدام حسين، وشاركا في جميع الحكومات التي شكلت منذ ذلك التاريخ وكذلك في البرلمان العراقي، وشغل منصب رئيس الجمهورية سياسيان كرديان حتى الآن. كما تشارك الحزبان في مؤسسات الحكم في الإقليم المكون من ثلاث محافظات هي دهوك وأربيل والسليمانية. وفي 12 يونيو/حزيران عام 2005 انتخب بالإجماع من قبل برلمان كردستان العراق كأول رئيس منتخب للإقليم. وانتخب للمرة الثانية بالاقتراع المباشر عام 2009. ومع انتهاء ولايته الثانية تم التمديد له من قبل الحزبين الديمقراطي الكردستاني والاتحاد الوطني لمدة عامين انتهت في شهر اغسطس/آب 2015 وهو ما اعتبرته المعارضة إنقلابا على الدستور وأنه يفتقر إلى الشرعية. وأعلن بارزاني قبل فترة وجيزة انه أو أيا من أفراد أسرته لن يترشح في الانتخابات المقبلة وأن أكبر خطأ ارتكبه في حياته كان توليه رئاسة الاقليم. وبعد هجوم تنظيم الدولة الإسلامية في يونيو/ حزيران عام 2014، أرسلت حكومة الإقليم قوات البيشمركة للمساهمة مع القوات العراقية في التصدي لزحف التنظيم فاستعادت مساحات كبيرة منه بمساعدة الطيران الأمريكي.

Massoud Barzani played a prominent role in creating an autonomous Kurdish state Kürdüstan regional parlamentinə ünvanladığı məktubunda Barzani bildirirb ki, 4 gündən sonra bitəcəyi vəzifə müddətinin uzadılmasına çalışmayacaq. Kürdlər ötən ay İraqın tərkibindən çıxmağa səs verdikdən sonra, İraqın hökümət qoşunları kürdlərin əlində olan neftlə zəngin əraziləri hərbi əməliyyat nəticəsində tutaraq, Bağdadın həmin yataqlara nəzarətini bərpa edib. Barzaninin məktubu Kürdüstan parlamentində deputatların müzakirəsinə verilib. Xəbərlərə görə, Barzaninin məktubu parlamentdə oxunduğu zaman İraq Kürdüstanının paytaxtı Ərbildə atəş səsləri eşidilib. Barzani məktubunda parlamentdən onun, vəzifədən gedəcəyindən sonra, yaranacaq "hakimiyyət boşluğunu doldurmağı" xahiş edib Məktubunda o, peşmərgə və kürd döyüşçüsü olaraq "Kürdistan xalqının nailiyyətlərini müdafiə etməkdə davam edəcəyini" bildirib. Barzani 2005-ci ildən, İraqda Səddam Hüseyn devrildikdən sonra, Kürdüstan muxatariyyətinin yaradılmasında mühüm rol oynayıb. Bu ayın əvvəlində İraq hərbiyyəsi neftlə zəngin olan Kərkük vilayətini tutandan sonra Barzani istefa vermək çağırışları ilə üzləşib. Kərkük əməliyyatı başlayandan noyabrın 1-ə təyin olunmuş prezident və parlament seçkiləri təxirə salınıb.


مفاعل بوشهر النووي الإيراني يمكن استخدامه في إنتاج يورانيوم منخفض التخصيب وقالت الوكالة إن مفتشيها تأكدوا من تجاوز الحد المسموح به، وهو 300 كيلوغرام. كانت إيران قد عززت إنتاج اليورانيوم المخصب الذي تستخدمه في صناعة وقود مفاعلات وأسلحة نووية محتملة، ردا منها على إعادة فرض عقوبات أمريكية عليها. وينص الاتفاق النووي - في حالة خرق بنوده - على السماح بإعادة فرض عقوبات من أطراف متعددة على طهران، وهي العقوبات التي كانت ألغيت من قبل في مقابل تراجع إيران عن بعض أنشطتها النووية. كانت وكالة أنباء الطلبة الإيرانية "إسنا" قد نقلت عن وزير الخارجية الإيراني جواد ظريف، عصر اليوم الاثنين، قوله : "بحسب ما قيل لي، تجاوزت إيران حد الـ 300 كيلوغرام وفقا لخطتها. وسبق أن أعلنا ذلك." عززت إيران إنتاج اليورانيوم المخصب الذي تستخدمه في صناعة وقود مفاعلات وأسلحة نووية محتملة تأتي التطورات الأخيرة في وقت تصاعدت فيه حدة التوتر في الشرق الأوسط، بعد أن أسقطت إيران طائرة أمريكية مسيّرة فوق مضيق هرمز، وتتهم الولايات المتحدة إيران بأنها تقف وراء شن هجومين على ناقلتي نفط في منطقة الخليج. ما هو اليورانيوم المخصب؟ يُنتج اليورانيوم المخصب عن طريق تغذية أجهزة الطرد المركزي بغاز يعرف بـ"هيكسافلورايد" لفصل نظائر "يو-235" وهي أكثر النظائر انشطارا. وتنص الاتفاقية النووية على السماح لإيران فقط بإنتاج يورانيوم منخفض التخصيب، والذي لا يزيد تركيزه على ثلاثة أو أربعة في المئة من نظائر "يو-235"، والتي يمكن استخدامها في إنتاج وقود صالح للمفاعلات النووية. لكن يمكن أيضا تخصيب يورانيوم إلى الدرجة التي تسمح بإنتاج أسلحة نووية، ويتطلب ذلك نسبة تركيز تصل إلى 90 في المئة. كما تنص الاتفاقية على أن تحتفظ إيران بمخزون لا يتجاوز 300 كيلوغرام من اليورانيوم منخفض التخصيب. يُنتج اليورانيوم المخصب عن طريق تغذية أجهزة الطرد المركزي بغاز يعرف بـ"هيكسافلورايد" بيد أن مخزون 1050 كيلوغراما يمكن تخصيبه فيما بعد للحصول على مادة تكفي لصنع قنبلة نووية، وفقا لـ "رابطة الحد من الأسلحة"، وهي مؤسسة غير حكومية مقرها الولايات المتحدة. وتنفي إيران بشدة أي نية لصنع أسلحة نووية. لماذا خرقت إيران حدود المخزون المسموح به؟ تراجع الاقتصاد الإيراني منذ انسحاب الولايات المتحدة من الاتفاقية النووية في مايو/أيار 2018، وبدأت إعادة فرض عقوبات تستهدف قطاعي النفط والبنوك في إيران. وقال ترامب إن الاتفاقية كانت معيبة وأنه يريد إجبار الحكومة الإيرانية على إعادة التفاوض بشأن الشروط، الأمر الذي رفضته إيران. كان الرئيس الإيراني حسن روحاني قد أعلن في مايو/أيار إن بلاده لن تلتزم بسقف إنتاج اليورانيوم المخصب المحدد بـ 300 كيلوغرام، بعد أن ألغت الولايات المتحدة الاستثناءات لبعض الدول التي كانت لا تزال تستورد النفط الإيراني، وتلك التي تتبادل الفائض من اليورانيوم الإيراني المنخفض التخصيب من أجل تركيز الخام. قال الرئيس الإيراني حسن روحاني إن القوى العالمية أخفقت في الوفاء بالتزاماتها كما أعطى روحاني الدول الخمس التي لا تزال طرفا في الاتفاق، بريطانيا وفرنسا وألمانيا والصين وروسيا، مهلة حتى السابع من يوليو/تموز للوفاء بالتزاماتها لحماية إيران من تأثير العقوبات. وقال إن الدول إذا أخفقت في تنفيذ ذلك، فإن إيران ستبدأ تخصيب يورانيوم يتجاوز تركيزه 3.67 في المئة، فضلا عن تعليق إعادة تصميم المفاعل النووي "آراك" الذي يعمل بالماء الثقيل. ما أهمية ذلك؟ من المرجح أن تنهار الاتفاقية النووية إذا ثبت أن إيران تمارس "خرقا ملموسا"، نتيجة انتهاك حد المخزون المسموح به أو القيود الأخرى المفروضة على تخصيب اليورانيوم. وسيكون بمقدور أي طرف من الأطراف الأخرى، بعد 30 يوما، "إعادة فرض" عقوبات ألغتها الأمم المتحدة بموجب قرار مجلس الأمن 2231، الذي أيد الاتفاقية. وهي خطوة لا يمكن التصويت بحق النقض "فيتو" عليها. من المتوقع أن تتخذ الدول الأوروبية موقفا تجاه طهران بعد تأكيد مفتشي الوكالة الدولية للطاقة الذرية الخرق الإيراني ويعد تهديد إيران بتخصيب يورانيوم يتجاوز 3.67 في المئة مصدر قلق كبير من وجهة نظر الانتشار النووي. وتصر إيران على أن برنامجها النووي لأغراض سلمية، لكن الخبراء يقولون إن اليورانيوم المخصب بنسبة 20 في المئة هو السبيل الوحيد لليورانيوم الذي يستخدم في صنع أسلحة. هذا لأن الانتقال من تركيز 0.7 في المئة إلى 20 في المئة يستنفد نحو 90 في المئة من إجمالي الجهود الرامية للوصول إلى الدرجة اللازمة لإنتاج أسلحة. كما يعد مفاعل "آراك" خطرا للانتشار النووي، لأنه إذا لم يعاد تصميمه فإنه سينتج نوعا من الوقود يحتوي على عنصر البلوتونيوم، الذي يمكن استخدامه لصنع قنبلة نووية.

İran rəsmiləri bir neçə saat ərzində zənginləşdirmə limitini pozacaqlarını açıqlayıblar Xarici işlər nazirinin müavini Abbas Araqçi deyib ki, İran hələ də müqaviləni xilas etmək istəyir, lakin o, Avropa ölkələrini öz öhdəliklərini yerinə yetirməməkdə ittiham edib. ABŞ 2018-ci ildə birtərəfli olaraq müqavilədən çəkilib. Bundan sonra İran iqtisadiyyatına təsir göstərən sərt sanksiyalar yenidən tətbiq olunub. Bu açıqlamalara cavab olaraq ABŞ-ın dövlət katibi Mike Pompeo deyib ki, bu, yalnız millət üçün əlavə "təcrid və sanksiyalara" səbəb olacaq. Bu ilin may ayında İran zənginləşdirilmiş uran istehsalını artırdığını açıqlamışdı. Bu, həm reaktorlara yanacaq vermək, həm də nüvə silahları üçün istifadə edilə bilər. Ölkə hazırda razılaşmada icazə veriləndən daha çox zənginləşdirilmiş uran rezerv edib. İran nüvə silahı yaratmaq istəyinin olduğunu qətiyyətlə inkar edir. İran nəyi elan edib? ABŞ-ın razılaşmadan geri çəkilməsinin ildönümündə İran ABŞ-ın sanksiyalarından qorunmaq üçün müqaviləni imzalayan digər ölkələr - Çin, Fransa, Almaniya, Rusiya və Böyük Britaniyaya 60 gün müddət verib. Müddətin başa çatdığı bazar günü mətbuat konfransında danışan cənab Araqçi, İranın bir neçə saat içində 3.67% konsentrasiyadan yuxarı uran zənginləşdirməyə başlayacağını söyləyib. İran zənginləşdirilmiş uranın Bushehrdə elektrik stansiyasında yanacaq üçün istifadə edəcəyini söyləyir Rəsmilər daha əvvəl təxminən 5% konsentrasiya nəzərdə tutulduğunu söyləyib. Buşehrdə İranın nüvə stansiyası yalnız bu səviyyədə "aşağı zənginləşdirilmiş" yanacaq tələb ed Silah üçün lazım olunan uran zəngiləşdirilmə dərəcəsi 90% və ya daha çoxdur. Cənab Araqçi bildirib ki, İran hər 60 gün 2015-ci il müqaviləsindəki öhdəliklərini daha da azaldacaq. Tehranda tədqiqat məqsədilə istifadə edilən bir nüvə reaktor daha yüksək zənginləşdirilmiş yanacaq tələb edir, yəni təxminən 20%. Bu faiz İranın nüvə razılaşmasından əvvəl istehsal etdiyi ən yüksək səviyyədir. Lakin İranın Atom Enerjisi Təşkilatının sözçüsü Behrouz Kamalvandinin sözlərinə görə, ölkədə artıq bu məqsəd üçün kifayət qədər ehtiyat var. Xarici işlər naziri Məhəmməd Cavad Zərif deyib ki, Avropa ölkələri öz öhdəliklərinə əməl etsə, İran bu addımlarını "geri çevirə bilər". Avropa qüvvələri növbəti addımları müzakirə etmək üçün bir-birləriylə görüşdüklərini deyiblər. Almaniya bu haldan "son dərəcə narahat" olduğunu bildirib və İranı müqaviləni təhlükə altına almaq üçün daha bir addım atmamağa çağırıb. Böyük Britaniyanın xarici ofisinin sözçüsü deyib ki, İran indi nüvə razılaşmasının şərtlərini pozsa da, Böyük Britaniyaya razılşamaya "tam sadiq qalıb". Böyük Britaniya həmçinin İranı fəaliyyətlərini dayandırmağa çağırıb və növbəti addımlarla bağlı razılaşmanı imzalayan digər ölkələrlə nə etmək barədə koordinasiya etdiyini açıqlayıb. 2015-ci ildə 6 ölkə İranın nüvə proqramına maneə törətmək məqsədilə birgə fəaliyyət planı imzalayıb. Tehran sərt iqtisadi sanksiyaların sona çatması əvəzində nüvə fəaliyyətlərini məhdudlaşdırmağa razılıq verib.


طالب الخطاب بتوجيه الأموال المخصصة لحملة ترامب نحو دعم حملات مرشحي الحزب الجمهوري في انتخابات مجلس الشيوخ وجاء في الخطاب أن "انقسام ترامب وانعدام كفاءته" يضعان الحزب في مأزق في الانتخابات المقررة في نوفمبر/تشرين الثاني. كما ذكر الخطاب أن الحزب يجب أن يحول تركيزه إلى دعم المرشحين الضعفاء في انتخابات مجلس الشيوخ ومجلس النواب. ومن بين الموقعين على الخطاب أعضاء سابقين في مجلس الشيوخ. وحصل موقع بوليتيكو على نسخة من الخطاب، وجاء فيه: "نرى أن انقسام ترامب، وحماقته، وانعدام كفاءته، وافتقاره إلى الشعبية ينذران باكتساح الديمقراطيين للانتخابات (الرئاسية)". مواضيع قد تهمك نهاية وأضاف الخطاب: "القرار ليس صعبا، ففرص ترامب في الفوز تتقلص يوما بعد يوم". وفي المقابل، قال ترامب إن مثل هذا التحرك لا يقلقه، "فكل ما سأفعله هو قطع التمويل عن الحزب الجمهوري". وذكرت مجلة تايم يوم الخميس أن رينيس بريبوس، رئيس المجلس الوطني للحزب الجمهوري، هدد بقطع التمويل عن حملة ترامب، وتحويله إلى الحملات الانتخابية لمجلس الشيوخ. إلا أن ترامب نفى وقوع هذه المحادثة. وعلى مدار عشرة أيام، تصدر ترامب عناوين الأخبار بعد سلسلة من التعليقات المثيرة للجدل. وأعلن العديد من رموز الحزب الجمهوري استاءهم من هجوم ترامب على العديد من الشخصيات. وتشير استطلاعات الرأي إلى أن شعبية ترامب تتراجع في العديد من الولايات الكبرى في الأسابيع الأخيرة. الخيارات المتاحة أمام الجمهوريين المناهضين لترامب الأمل في انسحابه: اختيار ترامب الانسحاب طوعا سيكون أسهل الطرق لاستبداله بمرشح آخر في الانتخابات الرئاسية، لكنه أمر مستبعد. البحث عن مرشح آخر: وهو خيار مستحيل، فوفقا لقواعد الحزب، لا يمكن البحث عن بديل ما لم ينسحب ترامب. ويبحث البعض في إمكانية تعزيز موقف المرشح غاري جونسون، لكن ذلك سيُحدث انقساما في صفوف الجمهوريين. إجباره على الانسحاب: يفكر البعض في سحب الثقة من ترامب "لعدم سلامة قواه العقلية"، في مناورة تحت مظلة اللجنة الوطنية للحزب، وهو أمر لم يحدث من قبل. وفي هذه الحالة، يتعين القول بأن الرجل، الذي اختاره أكثر من عشرة ملايين من أعضاء الحزب الجمهوري، مجنون. الانتظار والترقب: ويرى بعض الجمهوريين الذين لا يؤثر عليهم الأمر أن الخيار الأمثل هو إعلان عدم التأييد لترامب، والأمل في حظ أفضل في المستقبل. الاستسلام للواقع : يأمل آخرون أن يعدل ترامب من خطابه، بحيث يتمكن الجمهوريون المعتدلون من تولي زمام الأمور. لكن في الغالب، فإن الضرر الذي أحدثه ترامب أكبر من أن يمنع انزلاق الحزب إلى الهاوية.

Trump-ı xarici nümayəndələrdən gəlir alınması qadağasını pozmaqda ittiham edirlər. Konqresmenlər Trump-ı xarici nümayəndələrdən gəlir alınması qadağasını pozmaqda ittiham edirlər. Sənədi, azı 30 senator və Nümayəndələr Palatasının 166 üzvü imzalayıb. Onlar bu sənədin, ABŞ tarixində prezidentə qarşı qanunvericilər tərəfindən qaldırılmış ən çoxsaylı kollektiv iddia olduğunu qeyd edirlər. ABŞ Konstitusiyasına görə, prezidentə Konqresin razılığı olmadan xarici hökumət nümayəndələrindən hədiyyə almaq qadağandır. İddiaçıların bildirdiyinə görə, vəzifəsinin icrasına başlayandan, prezident Trump öz şirkətlərinin xarici hökumətlərdən aldıqları ödənişlər üçün bir dəfə də olsun icazə istəməyib. "Prezident Trump azı 25 ölkədə maraqların qarışması vəziyyətindədir. Ona bənzəyir ki, prezidentlik vəzifəsindən o, gəlirlərini artırmaq üçün istifadə edir", - Reuters agentliyi Nümayəndələr Palatasının üzvü John Conyers-in sözlərini sitat gətirir. Ağ Ev mətbuat katibi Sean Spicer bildirib ki, prokurorların iddiasının arxasında siyasi motivlər durur. Trump-ın biznes imperiyasına otel, qolf klubları, yaşayış evləri kimi obyektlər və, o cümlədən, 500-dən çox ticarət strukturları daxildir. Trump-ın nəzarətində olan şirkətlərlə bir çox xarici dövlət rəsmiləri əməkdaşlıq edib. Tənqidçilər qeyd edib ki, ABŞ-a girişinin qadağasına dair prezident fərmanında adı çəkilən yeddi müsəlman ölkəsi arasında, Trump-ın biznes maraqları olduğu ölkələr yoxdur. Trump-ın qızı Ivanka mətbuat konfranslarına öz şirkətlərinin məhsulu olan paltarlarda gəldiyindən, o, öz brendlərini bu yolla reklam etdiyinə görə qınanıb. Forbes jurnalı Trump-ın sərvətinin $3,7 milyarda bərabər olduğunu bildirərək qeyd edib ki, həmin məbləğin $2 milyardı New York-da kommersiya əhəmiyyətli daşınmaz əmlakın payına düşür.


قال الرئيس الأوكراني إن أغلبية الأوكرانيين يرغبون في انتخاب برلمان جديد وأوضح بوروشينكو قائلا "أعزائي المواطنين! لقد قررت حل المجلس الأعلى (البرلمان) قبل انتهاء ولايته". وأضاف الرئيس الأوكراني أن العديد من نواب البرلمان الحالي موالون للرئيس السابق المطاح به، فيكتور يانوكوفيتش، مضيفا أن أغلبية الأوكرانيين يرغبون في إجراء انتخابات مبكرة لانتخاب برلمان جديد. ويمهد قرار حل البرلمان إجراء انتخابات جديدة في 26 من شهر أكتوبر/تشرين الثاني المقبل. وينص القانون الأوكراني على ضرورة إجراء انتخابات جديدة في غضون ستين يوما اعتبارا من تاريخ نشر مرسوم حل البرلمان. مواضيع قد تهمك نهاية وعلى صعيد التطورات العسكرية، قال الجيش الأوكراني إنه اشتبك مع قافلة عسكرية تتكون من 10 دبابات وعربتين مدرعتين تابعة للانفصاليين عبرت الحدود من روسيا، وكانت متجهة إلى ميناء ماريوبول في الجنوب الشرقي من أوكرانيا. وذكرت تقارير أن دبابتين قد دمرتا في الاشتباكات. وقال قائد عسكري أوكراني إن الانفصاليين ربما يحاولون فتح جبهة جديدة في جنوب البلاد. وعبر رئيس أوكرانيا عن قلقه البالغ بشأن التقارير التي أفادت بعبور القافلة المدرعة إلى الأراضي الأوكرانية. وذكرت تقارير أن اشتباكات عنيفة جرت في قرية ماركين. وقال قائد عسكري أوكراني لوكالة رويترز "لقد اندلعت الحرب هنا". وقال الجيش الأوكراني إنه حاصر المنطقة. وقتل أكثر من 2000 شخص في القتال بين القوات الأوكرانية والانفصاليين خلال الشهور الأخيرة. كما اضطر نحو 33000 شخص إلى النزوح. واندلعت حرب بين انفصاليين يرغبون في الانضمام إلى روسيا والقوات الأوكرانية في شرق البلد علما بأن معظم سكان المناطق الشرقية يتحدثون اللغة الروسية. وتتهم أوكرانيا روسيا بتسليح الانفصاليين في الشرق وإرسال جنودها إلى الأراضي الأوكرانية لكن موسكو تنفي هذه التهمة. ويتوقع أن يلتقي الرئيس الأوكراني مع نظيره الروسي فلاديمر بوتين خلال مباحثات قمة مينسك في بلاروسيا.

"Əziz vətəndaşlar" Mən Ali Radanın 7-cı çağırış hakimiyyətini buraxmaq qərarına gəlmişəm", Proşenkonun Tvitter hesabında paylaşılıb. Prezidentin rəsmi saytında yazılmış bəyanatında deyilir ki, iyulda Batkivşina, UDAR və Svoboda deputat fraksiyalarının koalisiya bloku dağılıb və bir az ərzində yenidən qurulmayıb. Məhz bu, prezidentə belə qərar qəbul etməyə əsas verib. Ukrayna liderinin sözlərinə görə, seçkilər lüstrasiya üçün ən yaxşı variantdır, buna görə də təmizliyi "ən yüksək hüquq orqanından başlamaq lazımdır". Prezident bildirib ki, Radanın hazırki deputatları separatçıların "birbaşa sponsoru olmasa da, tərəfdaşıdır", Deputatların yeni seçimi bu ilin oktyabrın 26-da keçiriləcək.