وبمساعدة هؤلاء النسوة سنستكشف طيفا واسعا من المحاور بما فيها استخدام الغضب للحصول على رد فعل، وتسليط الضوء على نسوة كاد التاريخ أن يطوي أثرهن. يتراوح سن النساء المشمولات في القائمة بين 15 و94 عاما، منهن الزعيمات والرائدات وبطلات من الحياة اليومية. وستخبرنا بعضهن عن الأمور أو الفقرات التي سيرمينها في سلة قمامة الحرية، وهي سلة القمامة الرقمية التي أعددناها لاستخدام النسوة اللواتي يردن أن يتخلصن من كل ما يرين أنه يقيد حرياتهن. وستتحفنا أخريات بقصص الإنجازات التي حققنها رغم المصاعب والعقبات، من البريطانية التي استغلت فترة عقوبتها في السجن لبناء شركة إلى الفتاة الأفغانية التي كادت أن تستبدل بصبي. النسوة المدرجة أسماؤهم في القائمة حسب الترتيب الأبجدي: العمر والمهنة وبلد المولد ونبذة قصيرة 1) أبيسوي أجايي-أكينفولارين - 33 عاما، رائدة أعمال في مجال التأثير الاجتماعي، نيجيريا. أسست أبيسوي مجموعة GirlsCoding، وهي جماعة غير حكومية تضطلع بتعليم الفتيات علم كتابة وتصميم وبناء مواقع إلكترونية تسهم في حل المشاكل في مجتمعاتهن. 2) إسراء الشافعي - 32 عاما، المديرة التنفيذية لجماعة مجال ( Majal.org)، البحرين. سبق لإسراء أن أسست العديد من المنابر الرقمية لكي تمنح صوتا للمهمشين في الشرق الأوسط وشمال إفريقيا. 3) سفيتلانا ألكسييفا - 18 عاما، عارضة، روسيا. نجت سفيتلانا من حريق أتى على نصف جسدها تقريبا، وتعمل الآن لمساعدة أولئك الذين يعانون من آثار الحرائق لكي ينظروا إلى أجسادهم بشكل ايجابي. 4) ليزت ألفونسو - 51 عاما، مخرجة ومصممة رقصات، كوبا. أسست ليزت فرقة رقص معروفة على النطاق العالمي، تعتمد الدمج بين عدة تقاليد وحضارات وأدت رقصاتها في المئات من المدن حول العالم. 5) نيمكو علي - 35 عاما، كاتبة وناشطة، أرض الصومال. نيمكو من الناشطات ضد ختان الإناث وحائزة على جوائز دولية في هذا المجال. 6) أيزابيل ألليندي - 76 عاما، كاتبة، بيرو. تعد إيزابيل التي ولدت في بيرو لأبوين تشيليين أوسع الكتاب باللغة الإسبانية قراءة في العالم، فقد بيعت من كتبها أكثر من 70 مليون نسخة بـ 42 لغة مختلفة. 7) بشرى يحيى المتوكل - 49 عاما، فنانة، ومصورة فووتوغرافية وناشطة، اليمن. بشرى أول مصورة فوتوغرافية محترفة في اليمن، نشرت صورها في العديد من المطبوعات العالمية وتعرض أعمالها في المتحف البريطاني. 8) ألينا أنيسيموفا - 19 عاما، طالبة برمجة، قرغيزستان. تقود ألينا مدرسة الفتيات القرغيزيات للفضاء، التي تهدف إلى إطلاق أول قمر اصطناعي قرغيزي إلى الفضاء الخارجي. 9) فرانسيس آرنولد - 62 عاما، استاذة في مجال الهندسة الكيمياوية والهندسة الحيوية والكيمياء العضوية، الولايات المتحدة. فرانسيس حائزة على جائزة نوبل للكيمياء في عام 2018، وتستخدم العديد من المختبرات انجازاتها في مجال الأنزيمات في مجالات كثيرة من الأدوية المتطورة إلى الوقود الحيوي إلى منظفات الملابس. 10) أوما ديفي بادي - 54 عاما، نائبة في البرلمان، نيبال. تنحدر أوما من طبقة بادي، احدى الطبقات التي تعد من الطبقات "المنبوذة" في نيبال، وهي تعمل لتغيير هذه النظرة. 11) جوديث بالكازار - 65 عاما، مصممة أزياء متقاعدة، بريطانيا. أدارت جوديث عدة شركات للأزياء قبل أن قامت مشاركة بتأسيس شركة غيغل نيكرز التي تنتج ملابس داخلية مخصصة للنسوة اللواتي يعانين من سلس البول. 12) سيندي آرليت كونتريراس باوتيستا - 28 عاما، محامية، بيرو. أصبحت آرليت واجهة لحركة ( NiUnaMenos) (أي ولا امرأة أقل)، وهي حركة شكلت لمواجهة العنف المنزلي في بيرو، وذلك عقب انتشار شريط يبين اعتداء صديقها عليها انتشارا واسعا. 13) ليلى بيليالوفا - 61 عاما، محاضرة جامعية، أوزبكستان. ليلى محاضرة جامعية تعمل من أجل الحفاظ على الأنظمة البيئية الجبلية في أزبكستان وحماية الطيور بما فيها الطيور الكاسرة. 14) أناليا بورتز - 51 عاما، طبيبة وحاخامة وخبيرة في الاخلاقيات البيولوجية، الأرجنتين. مجال اختصاص أناليا العلاج الشمولي للنسوة اللائي يعانين من العقم. 15) فيالوفاني برون - 35 عاما، ربانة يخوت، ساموا. فيالوفاني أول امرأة من ساموا ومن منطقة المحيط الهادئ تتبوأ منصب ربانة يخوت، وهي تشرف على زورق تقليدي من الطراز الذي يستخدمه سكان المنطقة للتنقل بين جزرها. 16) رنين بخاري - 31 عاما، أمينة متحف ومديرة تواصل اجتماعي، السعودية. تعمل رنين أمينة متحف ومستشارة أعمال فنية، كما تعمل في شركة التصاميم التي تملكها أسرتها. 17) جوي بولامويني - 28 عاما، فنانة وباحثة في مجال الذكاء الإصطناعي، كندا. توصف جوي بأنها "شاعرة شفرة رقمية"، إذ تستخدم الفن والبحوث للتوعية عن التأثيرات الاجتماعية للذكاء الاصطناعي. 18) بربارا بيرتون - 62 عاما، رئيسة مجلس ادارة شركة ( BehindBras (، بريطانيا. أسست بربارا شركتها المتخصصة في تنمية قدرات ومواهب النسوة خريجات السجون وأعدادهن للعمل في مجال الأزياء، وذلك عقب فترة قضتها في السجن في أواخر الخمسينيات من عمرها. 19) تامارا تشيريمنوفا - 62 عاما، مؤلفة، روسيا. تامارا مصابة بالشلل الدماغي، وهي مؤلفة لقصص الحوريات والجن مما أكسبها لقب "قاصة سيبيريا." 20) تشيلسي كلينتون - نائبة مدير مؤسسة كلينتون، الولايات المتحدة. تشيلسي، مؤلفة عدد من الكتب، وتعمل نائبة لرئيس مؤسسة كلينتون ومسؤولة عن عدد من المبادرات بما فيها تلك التي تساعد في تمكين جيل جديد من القادة. 21) ستيسي كانينغهام - 44 عاما، رئيسة مجموعة سوق نيويورك للأسهم، الولايات المتحدة. ستيسي هي الرئيسة الـ 67 لسوق نيويورك للأسهم المالية، وهي أول امرأة تتبوأ هذا المنصب في تاريخ الشركة الذي يعود إلى 226 سنة. 22) جيني ديفيدسون - 50 عاما، المديرة التنفيذية لجماعة ( PlacerStand Up)، الولايات المتحدة. مجال نشاط جيني هو مساعدة الناجيات من العنف المنزلي والاعتداء الجنسي والإتجار بالبشر، وتدير ملجأ يؤوي الناجيات وحيواناتهن الأليفة. 23) آشا دي فوس - 39 عاما، عالمة أحياء بحرية، سري لانكا. تعمل آشا في مجال الحفاظ على البيئة البحرية، ويهدف عملها إلى زيادة التنوع والشمولية والفرص المتاحة للعاملين في هذا المجال. 24) غابرييلا دي لاشيو - 44 عاما، مغنية سوبرانو ومؤسسة جماعة DONNE النسوية الموسيقية، البرازيل. غابرييلا سوبرانو مشهود لها على الصعيد العالمي وحائزة على العديد من الجوائز الدولية، وهي مؤسسة مشروع الغرض منه تكريم المؤلفات الموسيقيات والتعريف بهن. 25) شيومارا دياز - 34 عاما، سيدة أعمال وصاحبة مطعم ومؤسسة جماعة خيرية، نيكاراغوا. تستغل شيومارا اتصالاتها التجارية لرصد حالات الاستغلال الجنسي والتصدي لها، إضافة الى التوعية بمخاطر هذه الآفة في نيكاراغوا. 26) نوما دوميزويني - 49 عاما، ممثلة، أي سواتيني (كانت تعرف سابقا بسوازيلاند). نوما أول امرأة تؤدي دورا في نسخة البالغين من شخصية هرموين غرينجر في مسرحية هاري بوتر والطفل الملعون، ومثلت الدور على مسارح لندن ونيويورك. 27) شيديرا إيغيروي - 23 عاما، مدونة تحت اسم ( Slumflower)، بريطانيا. شيديرا كاتبة تصدرت مؤلفاتها قوائم المبيعات، وناشطة في حركة ( #saggyboobsmatter) التي تدير نقاشات حول نظرة المجتمع إلى أجساد النساء. 28) شروق العطار - 26 عاما، مهندسة تصميمات إلكترونية، مصر. شروق لاجئة وتعمل مهندسة، كما تستخدم الرقص الشرقي للتوعية بحقوق المثليين في مصر. 29) نيكول إيفانز - 44 عاما، وسيطة في مجال المبيعات من خلال الانترنت، بريطانيا. شخصت إصابة نيكول بفشل المبيضين المبكر عندما كانت تبلغ من العمر 30 عاما، وتقوم الآن بمد يد العون للنسوة اللواتي يعانين من سن اليأس المبكر. 30) رغدة عزالدين - 26 عاما، غواصة، مصر. رغدة صاحبة أرقام قياسية في مجال الغوص الحر، إذ تغوص إلى اعماق كبيرة دون الاستعانة بمعدات الغوص للتنفس تحت الماء. 31) ميترا فرازانده - 42 عاما، فنانة، إيران. ميترا فنانة وناشطة في مجال التعايش مع العاهات البدنية. 32) ماميتو غاشي - 72 عاما، كبيرة ممرضات ومساعدة متخصصة في جراحة الناسور، أثيوبيا. أصبحت ماميتو جراحة ممارسة في جراحات الناسور معترف بها دوليا، وذلك عقب خضوعها للعلاج من ناسور أصيبت به أثناء الوضع. 33) مينا غايين - 36 عاما، صاحبة شركة تجارية، الهند. عملت مينا مع غيرها من النسوة في منطقة دلتا السونداربان لرصف وتمهيد طريق يسهل الوصول إلى قريتهن. 34) ج. ي. م. - 27 عاما، مغنية ومؤلفة أغاني، الصين. ج.ي.م. مغنية حققت مبيعات أغانيها أرقام قياسية، وهي تستخدم نفوذها لدعم الجمعيات الخيرية والمنظمات التي تكرس جهودها للموسيقى والتعليم ومحاربة الفقر. 35) فابيولا غيانوتي - 58 عاما، عالمة في فيزياء الجزيئات، إيطاليا. فابيولا عالمة في فيزياء الجزيئات، وأصبحت مديرة لمؤسسة ( Cern)، المنظمة الأوروبية للبحوث النووية في عام 2016. 37) إيلينا غورولوفا - 49 عاما، مرشدة اجتماعية، جمهورية التشيك. تخوض أيلينا حملات ضد التعقيم القسري، وتعمل من أجل اعادة الأطفال من نزلاء دور الرعاية إلى أسرهم الأصلية. 38) راندي هيسو غريفين - 30 عاما، لاعبة هوكي أولمبية وعالمة في مجال الاحصاء، الولايات المتحدة. تحدت راندي منتقدي المساواة في الأجور بين النساء والرجال في رياضة هوكي الجليد، مستخدمة احصاءات أثبتت أنهن لا يقلن شعبية من الرجال في وسائل التواصل الاجتماعي. كما سجلت أول هدف للفريق الأولمبي الكوري الموحد الذي خاض دورة ألعاب 2018. 39) جانيت هاربيك - 33 عاما، أم بديلة وخبيرة في تسمير لون البشرة، كندا. جانيت أم عاملة لخمسة أطفال، كما أنها خاضت تجربة الأم البديلة دون أجر وهي حامل الآن في جنينها الثاني عن هذا الطريق. 40) جيسيكا هايز - 41 عاما، مدرسة، الولايات المتحدة. جيسيكا عذراء تعهدت، بالحفاظ على عذريتها للأبد بوصفها "عروس المسيح،" وهي تدرس العلوم الدينية في مدرسة متوسطة وتعمل ايضا كمستشارة مهنية. 41) ثاندو هوبا - 29 عاما، عارضة أزياء ومحامية وناشطة، جنوب إفريقيا. ثاندو من دعاة التعددية والاندماج. وكانت أولى النسوة الملونات في جنوب افريقيا تظهر في تقويم بيرللي السنوي لعام 2018. 42) هيندو عمرو ابراهيم - 35 عاما، ناشطة بيئية وداعية لحقوق الشعوب الأصلية وحقوق النساء، تشاد. تنحدر هيندو من إحدى الجماعات الأثنية الأصلية في تشاد، وتدعو إلى حماية البيئة وحقوق الشعوب الأصلية على الصعيد الدولي. 43) ريحان جمالوفا - طالبة وسيدة أعمال، أذربيجان. ريحان سيدة أعمال شابة، وهي مؤسسة ومديرة شركة (رينرجي) المتخصصة في استخلاص الطاقة من مياه الأمطار. 44) جميلة جميل - 32 عاما، ممثلة وكاتبة وناشطة ومضيفة، بريطانيا. تؤدي جميلة في الوقت الراهن دور النجومية في مسلسل The Good Place الذي تبثه شبكة أن بي سي، وهو مسلسل حاز على ثناء النقاد. وأطلقت منبرا للتواصل الاجتماعي تدعو من خلاله متابعيها إلى مشاركة الآخرين بالأشياء التي يفخرون بإنجازها. 45) ليز جونسون - 32 عاما، رياضي في الالعاب الأولمبية للمعاقين وسيدة أعمال، بريطانيا. ليز سباحة فازت بالميدالية الذهبية في دورة الألعاب البارالمبية التي استضافتها العاصمة الصينية بكين، كما أسست وكالة للتشغيل هدفها سد الفجوة بين الأصحاء وذوي الاحتياجات الخاصة في الحصول على فرص عمل. 46) لاو كانغ - 26 عاما، لاعبة ومدربة راغبي، لاوس. قادت لاو منتخب لاوس لانتصارات دولية تاريخية، وهي أول امرأة من قومية الهمونغ تحصل على رخصة للتدريب في هذه اللعبة. 47) جوي ميد كينغ - 44 عاما، عارضة، الفلبين. تعمل جوي عارضة أزياء ومقدمة برامج في أكثر من بلد آسيوي، وظهرت وشريكتها أنجلينا ميد كينغ في فيلم وثائقي أرخ لسيرة الزوجين بعد أن اعترفت أنجلينا بأنها مثلية. 48) كريشنا كوماري - 40 عاما، سياسية، باكستان. انتخبت كريشنا لعضوية مجلس الشيوخ في باكستان بعد نضال طويل من أجل حقوق المرأة، وكان قد حكم عليها سابقا بالأشغال الشاقة لمدة 3 سنوات. 49) ماري لاغوير - 22 عاما، مهندسة مدنية وطالبة عمارة، فرنسا. أطلقت ماري منبرا مخصصا للنساء يروين من خلاله تجاربهن ومعاناتهن من التحرش، وذلك عقب انتشار شريط في وسائط التواصل الاجتماعي لها وهي تتصدى لمتحرش بها. 50) فياسنا تشيا ليث - 44 عاما، محامية، كمبوديا. فياسنا أول امرأة تدرس القانون في الجامعة الملكية للقانون والاقتصاد في كمبوديا، وكانت تعيش خلال فترة دراستها في قبو الجامعة نظرا لافتقارها للأقسام الداخلية للنساء. 51) أنا غراسيلا ساغاستوم لوبيز - 38 عاما، نائبة عامة، السلفادور. عينت أنا رئيسة لوحدة للتحقيق في جرائم قتل النساء في عام 2016، وفي وقت سابق من العام الحالي عينت منسقة خاصة ونائبة عامة لشؤون النساء وجرائم قتل النساء في السلفادور. 52) ماريا كورينا ماشادو - 51 عاما، ناشطة سياسية، فنزويلا. ماريا ناشطة سياسية في سبيل إعلاء القيم والممارسات الديمقراطية في فنزويلا. 53) نانايا ماهوتا - 48 عاما، وزير تطوير شعب الماوري، نيوزيلندا. كانت نانايا نائبة في البرلمان النيوزيلندي لمدة 22 عاما، وكانت أولى البرلمانيات اللواتي يضعن الوشم الخاص بالماوري على وجوههن. 54) سكدية معروف - 36 عاما، ممثلة مسرحية هزلية، إندونيسيا. سكدية أول إندونيسية مسلمة تدخل مجال كوميديا "ستاند اب"، وهي تستخدم الهزل والكوميديا كوسيلة لتحدي التطرف الإسلامي والعنف الموجه نحو النساء. 55) ليسا مكغي - 38 عاما، كاتبة، بريطانيا. ليسا كاتبة مسرحية من ايرلندا الشمالية، وهي مؤلفة مسلسل "ديري غيرلز"، أكثر المسلسلات مشاهدة في القناة التلفزيونية البريطانية الرابعة منذ عام 2004. 56) كيرستي مكغوريل - 30 عاما، منسقة في مجال العمل الخيري، بريطانيا. أسست كيرستي مؤسسة "فور لوي" الخيرية التي توفر "علب ذكريات" للأزواج الذين يفقدون ابناءهم، وذلك عقب وفاة وليدها لوي عند الوضع. 57) بيكي ميكين - 52 عاما، المديرة العامة لشركة LivesShaping Out، بريطانيا. تعاني بيكي من إعاقة، وهي تقوم ببحوث في موضوع التمييز الذي تعاني منه الناجيات من العنف المنزلي من المعاقات، وتسدي المشورة للجهات المتخصصة في شؤون اللاجئين حول موضوع الاندماج. 58) روث ميدوفيا - 27 عاما، عاملة صلب، غانا. روث عاملة لحام تعيش في حي من العشوائيات، ولكنها تطمح إلى أن تصبح نموذجا للشابات في قطاع البناء. 59) لاريسا ميكالتسوفا - 66 عاما، عارضة ومدرسة موسيقى، أوكرانيا. تدرس لاريسا آلة الأكورديون، وأصبحت عارضة للأزياء للمرة الأولى وهي في الثالثة والخمسين من عمرها. 60) أمينة محمد - 57 عاما، نائبة الأمين العام للأمم المتحدة، نيجيريا. أمينة وزيرة سابقة للبيئة في الحكومة النيجيرية، كما عملت مستشارة خاصة للأمين العام السابق للأمم المتحدة بان كي مون. 61) ينار محمد - 58 عاما، رئيسة منظمة حرية المرأة في العراق ( OWFI)، العراق. تدير ينار شبكة من الملاجئ المخصصة لايواء الناجين من العنف والاعتداءات في العراق، وسبق لها أن ساعدت أكثر من 800 امرأة في التخلص من العنف الذي كن يتعرضن له. 62) جوسلين استيفانيا فيلاسكويز موراليس - 26 عاما، طالبة ومنسقة منظمات غير حكومية، غواتيمالا. تعمل جوسلين في تنوير الفتيات والشابات عن الجنس والعلاقات بين الجنسين، وتناضل في سبيل التصدي للزيجات القسرية. 63) روبين مورغان - 77 عاما، أديبة وناشطة، الولايات المتحدة. ألفت روبين 20 كتابا، وهي زعيمة في الحركة النسوية الأمريكية ومؤسسة حركة ( The Sisterhood is Global)، ومركز المرأة الاعلامي. 64) نوجين مصطفى - 19 عاما، طالبة، سوريا. هربت نوجين من الحرب الدائرة في بلدها سوريا، وقطعت آلاف الأميال على كرسيها المتحرك، لتصل إلى أوروبا. وألّفت كتاباً عن رحلتها المليئة بالمصاعب بالإنجليزية التي تعلمتها بنفسها دون أن تذهب إلى مدرسة في حياتها. وهي تنشط الآن في سبيل التوعية باللاجئين ذوي الاحتياجات الخاصة. 65) ديما نشاوي - 38، فنانة، سوريا. ديما فنانة ومهرجة وقاصة مولعة بجمع القصص الشعبية السورية وسردها. 66) هيلينا إندومي - 58 عاما، طبيبة عيون، ناميبيا. أجرت هيلينا أكثر من 35 ألف عملية جراحية مجانا لناميبيين أعادت لهم البصر. ويلقبها العديد من مرضاها بـ "الطبيبة المعجزة." 67) كيلي أودواير - 41 عاما، نائبة في البرلمان، استراليا. تتولى كيلي وزارتي العمل والعلاقات الصناعية وشؤون المرأة في الحكومة الاسترالية، وهي أول وزيرة استرالية تضع أثناء توليها منصبا وزاريا. 68) يوكي أوكودا - 23 عاما، فلكية، اليابان. تدرس يوكي الفيزياء، وهي أول من اكتشف نجما جديدا قد يميط اللثام عن سر منشأ الكون. 69) أوليفيت أوتيل - 48 عاما، استاذة التاريخ في جامعة باث سبا، الكاميرون. أوليفيت مؤرخة وأستاذة متخصصة في تاريخ الاستعمار الأوروبي وإرث حقبة ما بعد الاستعمار. 70) كلوديا شاينباون باردو - 56 عاما، رئيسة بلدية العاصمة المكسيكية مكسيكو سيتي، المكسيك. كلوديا أول رئيسة بلدية لمكسيكو سيتي، وهي أيضا حائزة على جائزة نوبل في الفيزياء. 71) بارك سو يون - 22 عاما، ناشطة رقمية، كوريا الجنوبية. سو يون مؤسسة منظمة تسعى إلى القضاء على الجرائم الجنسية الرقمية. 72) أوفيليا باسترانا - 36 عاما، ممثلة كوميدية وشخصية اعلامية، كولومبيا. أوفيليا عالمة فيزيائية واقتصادية وفنانة كوميدية، وهي أيضا ناشطة اعلامية في مجال متغيري الجنس. 73) فيجي بينكوتو - 50 عاما، ناشطة، الهند. أسست فيجي اتحادا نسويا في ولاية كيرالا، وقادت حملة تهدف إلى الحصول على الحقوق الأساسية للنساء العاملات في مجال المبيعات، بما في ذلك حق الجلوس أثناء ساعات العمل. 74) بريجيت سوسو بيرينيي - 28 عاما، منتجة وثائقيات، غانا. بريجيت منتجة وثائقيات حازت نتاجاتها على جوائز عدة، وروت في أحد هذه الوثائقيات قصتها مع "التروكوسي"، وهي ممارسة ترسل الفتيات بموجبها للخدمة ككاهنات في المعابد وذلك كتعويض عن "خطايا" أسرهن، كما روت قصة تهريبها عنوة من توغو إلى غانا. 75) فيكي فيلان - 44 عاما، مديرة في مجال التعليم، إيرلندا. كان لفيكي الفضل في الكشف عن فضيحة الكشف الدوري عن سرطان عنق الرحم في إيرلندا، وذلك بعد أن اكتشفت أنها والمئات غيرها من النسوة لم يخبرن بأنهن لم يحصلن على النتائج الصحيحة للفحوص التي أجرينها. 76) راهيبي سوما بوبير - 55 عاما، مزارعة ومؤسسة مصرف البذور، الهند. كانت روهيبي رائد الحركة الهادفة إلى المحافظة عن البذور المحلية الأصلية، مما عزز النشاط الزراعي في محيطها القبلي غربي الهند. 77) فالنتينا كوينتيرو - 64 عاما، صحفية، فنزويلا. كرست فالنتينا حياتها لمهمة تعريف الفنزويليين على كل زاوية من وطنهم، إذ تقوم بتأليف وتقديم البرامج التلفزيونية التي تتناول السياحة وشؤون البيئة. 78) سام روس - 30 عاما، مساعدة ضيافة، بريطانيا. عملت سام لمدة 10 سنوات كمساعدة ضيافة في كلية مدينة غلاسغو في اسكتلندا، واضافة إلى ذلك فهي تقوم برحلات إلى شتى أرجاء العالم لتمثل المصابين بمتلازمة داون. 79) فاطمة سمورة - 56 عاما، الأمين العام للاتحاد الدولي لكرة القدم فيفا، السنغال. فاطمة هي أول سيدة وأول إفريقية تتولى منصب الأمين العام للفيفا. 80) جوليت سارجنت - 53 عاما، مصممة حدائق، تنزانيا. جوليت طبيبة تركت ممارسة الطب لتصبح مصممة حدائق، وذلك من أجل "جعل الحدائق تعطي شعورا جميلا كشكلها." 81) سيما ساركار - 44 عاما، أم، بنغلاديش. كان على سيما حمل ابنها البالغ من العمر 18 إلى المستشفى من أجل فحص، فانتشرت صورة التقطت لها وهي تحمله انتشارا واسعا في وسائط التواصل. 82) شاباراك شاجاريزاده - 43 عاما، ناشطة، إيران. أزالت شاباراك علنا الحجاب الذي كانت ترتديه تعبيرا عن معارضتها للحجاب الاجباري في وطنها إيران. وهي تعيش الآن في المنفى بعد أن صدر بحقها حكم بالسجن لمدة 20 عاما. 83) هايفن شيبارد - 15 عاما، طالبة وسباحة، فيتنام. يعقد الكثيرون في فيتنام الآمال على هايفن بالفوز في السباقات البارالمبية، وتعرضت لإصابة جراء انفجار قنبلة انتحارية أعدها والداها. 84) نيني شوشايدا بنتي شمس الدين - 42 عاما، قاضية، ماليزيا. تعمل نيني جاهدة في سبيل حماية النساء المسلمات في المحاكم، وتريد أن تغير النظرة السلبية السائدة للشريعة الإسلامية. 85) حياة سندي - (غير معروفة السن)، كبيرة مستشاري رئيس بنك التنمية الإسلامي، السعودية. تعد حياة من كبار الخبراء في مجال التقنية العضوية على النطاق العالمي، وهي ايضا سفيرة نوايا حسنة لمنظمة يونسكو للشؤون العلمية، كما هي مؤسسة معهد i2 للخيال والإبداع. 86) جاكلين ستراوب - 28 عاما، عالمة في الشؤون الدينية وصحفية وكاتبة، ألمانيا. تأمل جاكلين في أن تصبح راهبة كاثوليكية، وتناضل من أجل ذلك في سبيل كسر "سقف الفاتيكان الزجاجي" الذي يمنع تقدم المرأة في الكنيسة. 87) دونا ستريكلاند - 59 عاما، استاذة فيزياء، كندا. تعمل دونا استاذة للفيزياء في جامعة واترلو بكندا، وهي أحد الحاصلين على جائزة نوبل للفيزياء في عام 2018. 88) كانباسورن سورياسانغبيتش - 30 عاما، طبيبة أسنان/سيدة أعمال في مجال التكنولوجيا، تايلاند. أسست كانباسورن أول تطبيق للصحة العقلية في تايلاند، وذلك بعد عانت من مشاكل تتعلق بصحتها العقلية. 89) سيتسوكو تاكاميزاوا - 90 عاما، متقاعدة، اليابان. تقوم سيتسوكو بتعلم اللغة الانجليزية من أجل مساعدة السائحين الذي سيتوافدون على طوكيو لحضور منافسات أولمبياد 2020. 90) نرجس تراقي - 21 عاما، مستشارة قانونية لمنظمات غير حكومية، افغانستان. نرجس هي الابنة الخامسة لوالديها، اللذين كادا أن يستبدلاها بصبي، ولكنهما سمحا لها بإكمال تعليمها وتقوم الآن بالدعوة لتمكين المرأة. 91) أيلين تيجلي - 34 عاما، المديرة التنفيذية لدار فانزينجو الاعلامي، السويد. أطلقت أيلين حملة A-rate العالمية التي تهدف إلى زيادة تمثيل النساء في الأفلام السينمائية. 92) هيلين تايلور ثومبسون - 94 عاما، جاسوسة سابقة، ومؤسسة جمعية خيرية، بريطانيا. كانت هيلين أحد افراد "الجيش السري" لرئيس الوزراء البريطاني إبان الحرب العالمية الثانية وينستون تشرتشل، إذ كانت تبعث برسائل مشفرة إلى الجواسيس البريطانيين ايام الحرب، قامت بعدها بتأسيس أول مشفى أوروبي لمرضى الآيدز. 93) بولا تينوبو - 51 عاما، محامية، نيجيريا. بولا محامية تجارية أسست أول خط هاتفي مجاني لمساعدة الأطفال في نيجيريا. 94) أيرولين والين - 60 عاما، مؤلفة موسيقية، بيليز. أيرولين مؤلفة وعازفة، ألفت 17 أوبرا وفازت بجائزة أيفور نوفيلو للموسيقى الكلاسيكية. 95) صفية وزير - 27 عاما، ناشطة اجتماعية، أفغانستان. وصلت صفية إلى ولاية نيو همبشاير الأمريكية عندما كانت تبلغ من العمر 16 عاما، وأصبحت أول لاجئ من أفغانستان ينتخب ممثلا عن الولاية في الانتخابات النصفية لعام 2018. 96) غلاديس ويست - 88 عاما، عالمة رياضيات، الولايات المتحدة. غلاديس مدرسة سابقة وعالمة رياضيات اعترف مؤخرا لها بالفضل في تطوير أنظمة تحديد المواقع. 97) لوو يانغ - 34 عاما، مصورة فوتوغرافية، الصين. ما لبثت لوو تلتقط الصور لشابات صينيات منذ عام 2007 في سياق سلسلة "البنات" التي تعدها. 98) مارال يازارلو-باتريك - 37 عاما، مصممة أزياء ومولعة بالدراجات النارية، إيران. تقوم مارال برحلة حول العالم على دراجتها، متحدية بذلك منع السلطات الإيرانية النسوة من قيادة الدراجات النارية. 99) تاشي زانغمو - 55 عاما، المديرة التنفيذية لمؤسسة راهبات بوتان، بوتان. ولدت تاشي وترعرعت في منطقة نائية في بوتان، ولكنها تمكنت من الحصول على شهادات عليا من الهند والولايات المتحدة، وهي تدير الآن مؤسسة راهبات بوتان. 100) جينغ زهاو - 35 عاما، سيدة أعمال، الصين. تدير جينغ شبكة رقمية تساعد من خلالها النسوة على اكتشاف اجسادهن ورغباتهن الجنسية والحديث عنها، كما تقوم الشبكة بالترويج لمنتجات المتعة الجنسية للنساء.

Layihə, 60-dan çox ölkədən olan 15-94 yaşlı qadınları əhatə edir: onların arasında liderlər, novatorlar, hər günün öz qəhramanı var. Onlardan bəziləri bizə Azadlıq Zibil Qutusuna (Freedom Trash Can) nələri atacaqlarından danışacaqlar - bu zibil qutumuz qadınlara maneə yaradan bütün növ əngəllər üçün nəzərdə tutulub. Digərləri bizə bütün çətinliklərə baxmayaraq qazandıqları nailiyyətlərdən danışacaqlar - həbsxanada keçirdiyi vaxtını ilhamverici biznes qurmağa sərf edən Britaniyadakı qadından tutmuş az qala oğlana dəyişdirilmə həddində olmuş əfqanıstanlı qıza qədər. BBC-nin 2018-ci il üçün 100 Qadın layihəsi çərçivəsində seçilmiş qadınların siyahısı əlifba ardıcıllığı və onların yaşı, peşəsi, ölkəsi və tərcümeyi-halı ilə aşağıdadır: 1) Abisoye Ajayi-Akinfolarin, 33 - Sosial təsir sahəsində sahibkar, Nigeriya. Abisoye GirlsCoding adlı QHT-nin təsisçisidir, qızları vebsayt qurmağı və proqramlaşdırmağı öyrədir. 2) Esraa al-Shafei, 32 - Qeyri-kommersiya Majal.org qrupunun icraçı direktoru, Bəhreyn. Esraa, Yaxın Şərqdə və Şimali Afrikada səsləri az eşidilənlərə öz sözlərini deməyə imkan verən rəqəmsal platformalar təsis edib. 3) Svetlana Alekseyeva, 18 - Model, Rusiya. Svetlana onun bədənin az qala yarısını yandıran yanğından sağ çıxıb və hazırda bədənlərində çapıqlar olan insanlarla, onların öz bədənlərinə pozitiv yanaşması istiqamətində işləyir. 4) Lizt Alfonso, 51 - direktor və Director və xoreoqraf, Kuba. Lizt beynəlxalq miqyasda məşhurlaşmış fyujn rəqs şirkəti təsis edib, həmin şirkət dünyanın yüzlərlə şəhərində çıxış edib. 5) Nimco Ali, 35 - Yazıçı və fəal, Somaliland. Nimco mükafata layiq görülmüş qadın sünnəti əleyhinə fəaldır. 6) Isabel Allende, 76 - Kitab müəllifi, Peru. Peruda Çilidən olan valideynlərin ailəsində doğulmuş Isabel-in yazdığı kitablar əsasən ispan dilində oxunur. Ümumilikdə isə onun 42 dildə nəşr olunmuş 70 milyondan çox kitabı satılıb. 7) Buşra Yəhya Əlmutavakil, 49 - Rəssam, fotoqraf və fəal, Yəmən. Buşra Yəmənin ilk peşəkar qadın fotoqrafçısıdır, onun işləri Britaniya Muzeyində sərgilənib. 8) Alina Anisimova, 19 - Tələbə proqramçı, Qırğızıstan. Alina Qırğızıstanda Qızlar Kosmik Məktəbinə rəhbərlik edir - onların məqsədi ölkənin ilk peykini kosmosa göndərməkdir. 9) Frances Arnold, 62 - Kimya, bilogiya və bio-kimya mühəndisliyi üzrə professor, ABŞ. Frances 2018-ci ilin kimya üzrə Nobel mükafatçısıdır, onun enzimlərə dair aldığı nəticələr laboratoriyalar və qabaqcıl tibbi tədqiqatlardan tutmuş yuyucu tozlara qədər geniş sahədə tətbiq edilir 10) Uma Devi Badi, 54 - Deputat, Nepal. Uma Badi icmasının təmsilçisidir, bu icma Nepalda cəmiyyətin ən aşağı təbəqəsində dayanan bir təbəqə sayılır - Uma bu vəziyyəti dəyişməyə çalışır. 11) Judith Balcazar, 65 - Təqaüdə çıxmış moda dizayneri, Britaniya. Judith bir neçə moda şirkətlərinə rəhbərlik etdikdən sonra Giggle Knickers şirkətini təsisi edib. Bu şirkət enurezdən əziyyət çəkən qadınlar üçün xüsusi alt paltarı hazırlayır. 12) Cindy Arlette Contreras Bautista, 28 - Hüquqşünas, Peru. Arlette Peruda sevgilisinin ona hücum etdiyini əks etdirən videonu sosial mediada dərc etdikdən sonra məişət zorakılığına qarşı yaradılmış NiUnaMenos (Hər Bir [qadın]) hərəkatının tanınan simasına çevrilib. 13) Leyla Belyalova, 61 - Universitet müəlliməsi, Özbəkistan. Leyla universitetdə mühazirə oxuyur və Özbəkistanın dağ ekosistemi və quşlarının mühafizəsi sahəsində çalışır. 14) Analia Bortz, 51 - Həkim, rahibə və bioetik, Argentina. Analia həyatını sonsuzluqdan əziyyət çəkən qadınların müalicə üsullarına həsr edib. 15) Fealofani Bruun, 35 - Yaxta ustası, Samoa. Fealofani yaxta ustası olan ilk Samoa və Sakit Okean hövzəsi regionundan olan qadındır. 16) Ranin Buxari, 31 - Sosial media meneceri və kuratoru, Səudiyyə Ərəbistanı. Ranin kurator və məsləhətçidir, eyni zamanda, ailəsinin dizayn biznesində də çalışır. 17) Joy Buolamwini, 28 - Süni intellekt üzrə mütəxəssis/tədqiqatçı, Kanada. Joy kodlaşdırma sahəsinin peşakarıdır, süni intellektin sosial sferaya təsiri sahəsində tədqiqatlar aparır. 18) Barbara Burton, 62 - BehindBras şirkətinin direktoru, Britaniya. Barbara BehindBras şirkətini həbsxanada cəza çəkdiyi müddətdə, 50 yaşlarında təsis edib. Bu şirkət həbsxanadan çıxan qadınlara moda sahəsində karyera qurmağa imkan verir. 19) Tamara Çeremnova, 62 - Yazıçı, Russia. Tamaranın serebral iflici var, o, nağıllar yazır və "Sibir nağılbazı" adı ilə tanınır. 20) Chelsea Clinton, 38 - Clinton fondunun vitse-prezidenti, ABŞ. Chelsea bir sıra kitabların müəllifidir və vitse-prezidenti olduğu Clinton fondunda yeni liderlər nəslinin yetişdirilməsi də daxil, bir çox təşəbbüslər üzərində işləyir. 21) Stacey Cunningham, 44 - Prezident, New York Birjası, ABŞ. Stacey New York Birjasının 67-ci prezidentidir, o, bu birjanın 226 illik tarixində prezident olan ilk qadındır. 22) Jenny Davidson, 50 - Direktor, Stand Up Placer, ABŞ Jenny məişət zorakılığı, seksual təcavüz və insan traffikinqi qurbanlarına kömək edir, onları sığınacaqla təmin edir. 23) Asha de Vos, 39 - Dəniz biologiyası üzrə mütəxəssis, Şri Lanka. Asha dəniz biomüxtəlifliyinin qorunması sahəsində çalışır. 24) Gabriella Di Laccio, 44 - Soprano və təsisçi, DONNE: Qadınlar Musiqidə, Braziliya. Gabriella beynəlxalq mükafatlar qazanmış soprano ifaçısı və qadın bəstəkarları birləşdirən layihənin təsisçisidir. 25) Xiomara Diaz, 34 - Sahibkar, restoran sahibi və xeyriyyə təşkilatının təsisçisi, Nikaraqua. Xiomara biznes əlaqələrindən istifadə edərək cinsi istismar hallarını aşkar edir və Nikaraquada bu məsələ barədə maarifləndirmə işini aparır. 26) Noma Dumezweni, 49 - Aktyor, eSwatini (keçmiş Svazilend). Noma London və New York teatrlarında Harry Potter əsərinin böyüklər üçün səhnələşdirilmiş versiyasında Hermione Granger obrazını yaradan ilk qadındır. 27) Chidera Eggerue, 23 - Bloqçu"Slumflower", Britaniya. Chidera bestseller kitabların müəllifi və #saggyboobsmatter həştəqli sosial təşəbbüs və hərəkatın təsisçisidir. Bu təşəbbüs çərçivəsində qadın bədəninə fərqli baxış mövzusunda söhbət və diskussiyalar aparılır. 28) Shruk Əl-Attar, 26 - Elektronika dizaynı mühəndisi, Misir. Shruk qaçqındır və mühəndis kimi işləyir. O, göbək rəqsi vasitəsilə Misirdə LGBT icmasına həsr olunmuş maarifçiliklə məşğuldur. 29) Nicole Evans, 44 - Onlayn satış sisteminin əməkdaşı, Britaniya. Nicole 30 yaşında olarkən onda yumurtalığın vaxtından əvvəl tükənməsi çatışmazlığı aşkar olunub. Hazırda erkən menopauzaya məruz qalan qadınlara dəstək vermək işilə məşğuldur. 30) Rağda Ezzeldin, 26 - Dalğıc, Misir. Rağda rekordçu qadın dalğıcdır. O, nəfəsalma avadanlıqdan istifadə etmədən rekord dərinliklərə çatıb. 31) Mitra Farazandeh, 42 - Rəssam, İran. Mitra fiziki məhdudiyyətlə yaşamağın nə olduğu barədə danışan rəssamdır. 32) Mamitu Gashe, 72 - Böyük tibb bacısı/fistula cərrahı, Efiopiya. Mamitu, lisenziyası beynəlxalq səviyyədə tanınan fistula cərrahıdır. Cərrah olmaqdan əvvəl, o, özü fistuladan müalicə olunmuşdu (fistula yarası qadınlarda doğuş zamanı əmələ gələ bilər) 33) Mina Gayen, 36 - Sahibkar, Hindistan. Mina başqa qadınlarla birgə Sundarbans deltasında kəndlərində kərpiclə döşənmiş yol çəkilişi ilə məşğuldur. 34) G.E.M., 27 - Müğənni-bəstəkar, Çin. G.E.M. - populyar qadın musiqiçidir, öz populyarlığından faydalanaraq səylərini musiqi, təhsil və yoxsulluqla mübarizə sahəsində çalışan xeriyyə qurumları və təşkilatlarının dəstəklənməsinə yönəldir. 35) Fabiola Gianotti, 58 - Elementar hissəciklər üzrə mütəxəssis, fizik, İtaliya. Fabiola 2016-cı ildən Avropa Nüvə Tədqiqatları Təşkilatının (CERN) direktorudur. 36) Julia Gillard, 57 - Avstraliyanın keçmiş Baş naziri, Birləşmiş Krallıq. Julia Avstraliyanın Baş naziri olub, indi isə qadın və qızlar üçün liderlik və təhsil sahəsində maarifçiliklə məşğuldur. 37) Elena Gorolova, 49 - Sosial sahə işçisi, Çex Respublikası. Elena məcburi axtalaşdırılmaya qarşı kampaniya aparır və uşaq evlərinə verilmiş uşaqların ailələrinə qaytarılması sahəsində işləyir. 38) Randi Heesoo Griffin, 30 - Olimpiya Oyunlarında çıxış etmiş qadın hokkeyçi, tətbiqi riyaziyyat səhəsinin mütəxəssisi, ABŞ. Randi buzüstü hokkeydə qadınların kişilərlə bərabər pulla mükafatlandırılması təşəbbüsünün tənqidçilərinə qadın hokkeyinin kişi hokkeyi qədər populyar olduğunu sosial media məlumat bazasına əsaslanaraq sübut etdirib. 2018-ci il Olimpiadasında o, Vahid Koreya komandası tərkibində ilk qolu vuran oyunçu olub. 39) Janet Harbick, 33 - Altruist kimi surroqat analıq edən qadın və günəş vannası qəbulu üzrə məsləhətçi, Kanada. Janet işləyir, onun beş uşağı var, eyni zamanda altruistlik əsasda surroqat ana vəzifəsini də yerinə yetirib. Belə ki, hazırda bətnində surroqat körpə ilə ikinci dəfədir ki, surroqat hamiləlik dövrünü yaşayır. 40) Jessica Hayes, 41 - Müəllimə, ABŞ. Jessica dini əqidəsinə görə, öz aləmində özünü İsa Məsihin gəlini sayaraq, bakirə taleyini yaşamağı özünə ömür yolu seçib. Jessica ilahiyyət ali məktəbində dərs deyir və peşəkar məsləhətçi kimi fəaliyyət göstərir. 41) Thando Hopa, 29 - Model, hüquqşünas, fəal, Cənubi Afrika. Thando müxtəliflik və inklüzivlik təbliğatçısıdır. 2018-ci il üçün Pirelli təqviminə daxil edilib. O, bu təqvimə daxil edilən ilk qeyri-ağdərili Cənubi Afrika təmsilçisidir. 42) Hindu Umaru Ibrahim, 35 - Ətraf mühit müdafiəsi fəalı, qadınların və aborigen xalqların hüquqlarının müdafiəçisi, Çad. Hindu Çadın aborigen əhalisini təmsil edən qadındır, o, ətraf mühitin qorunması və aborigen əhalinin hüquqlarının müdafiəsilə beynəlxalq miqyasda məşğul olur. 43) Reyhan Camalova, 16 - Məktəbli, 9-cu sinif şagirdi və sahibkar, Azərbaycan. Reyhan gənc sahibkardır, yağış suyundan enerji hasil edən Rainenergy şirkətinin təsisçisi və direktorudur. 44) Jameela Jamil, 32 - Aktrisa, yazıçı, fəal, aparıcı, Britaniya. Jameela hazırda NBC telekanalının The Good Place komediya teleserialında rol ifa edir. O, @i_Weigh sosial media platformasını təsis edərək, izləyiciləri nədən qürur duyduqları barədə postları ilə paylaşmağa çağırıb. 45) Liz Johnson, 32 - Paralimpiyaçı və sahibkar, Britaniya. Liz üzgüçüdür, Pekin Paralimpiya Oyunlarında qızıl medal qazanıb. O, əlillər arasında işsizlik problemini aradan qaldırmaq üçün işəgötürmə agentliyi təsis edib. 46) Lao Khang, 26 - Reqbiçi və məşqçi, Laos. Lao-nun liderliyi reqbi üzrə qadınlardan ibarət Laos milli yığmasının beynəlxalq səviyyədə qələbələrini təmin edib. O, reqbi üzrə məşqçi lisenziyasını qazanmış Hmong etnik qrupundan olan ilk qadındır. 47) Joey Mead King, 44 - Model, Filippin. Joey Asiya boyu model və aparıcı kimi işləyir. O və onun transgender partnyoru Angelina Mead King cütlük kimi səhayət etdikləri səfərlərini əks etdirən sənədli filmdə çəkliblər. 48) Krişna Kumari, 40 - Siyasətçi, Pakistan. Bundan əvvəl icbari üç illik əməyə məcbur edilmiş Krişna sonradan Pakistan Senatına seçilib və qadınların hüquqlarının müdafiəsilə məşğul olur. 49) Marie Laguerre, 22 - İnşaatçı-mühəndis və memarlıq sahəsinin tələbəsi, Fransa. Marie-nin küçədə onu təhqir edən şəxsi ifşa edən videosu sosial şəbəkələrdə sürətlə populyarlaşdıqdan sonra o, küçə təhqirlərindən söhbət açan, əhvalatlar barədə paylaşan platforma təsis edib. 50) Veasna Chea Leth, 44 - Hüquqşünas, Kamboca. Veasna Kaboca Hüquq və İqtisadiyyat Kral Universitetində hüquqşünaslıq üzrə təhsil alan ilk qadın olub və qadınlar üçün tələbə yataqxanasının imkanları məhdud olduğundan, oxuduğu kollecin zirzəmisində yaşayıb. 51) Ana Graciela Sagastume Lopez, 38 - Prokuror, Salvador. Ana 2016-cı ildə Salvadorda qadınların qətlilə bağlı işləri araşdıran bölmənin rəhbəri təyin edilib və həmin ilin əvvəlində ölkənin qadınların işləri və qadınların qətlilə bağlı işlər üzrə əlaqələndirici təyin edilib. 52) Maria Corina Machado, 51 - Siyasi lider, Venesuela. Maria Venesuelada demokratik proseslərin qorunması məqsədilə aparılan kampaniyanın təşkilatçısıdır. 53) Nanaia Mahuta, 48 - Maori inkişafı üzrə nazir, Yeni Zelandiya. Nanaia Yeni Zealandiya parlamentində 22 il xidmət edib və üzünə Maori tatusu çəkən ilk qadın parlament üzvü olub. 54) Sakdiyah Maruf, 36 - Səhnədə çıxış edən komediyaçı, İndoneziya. Sakdiyah İndoneziyada, səhnədə çıxış edən ilk qadın komediya artistidir, komediya janrından istifadə edərək İslam ekstremizmi və qadınlara qarşı zorakılıq mövzularına dair məsələlərlə auditoriyasının diqqətini cəlb edir. 55) Lisa McGee, 38 - Yazıçı, Britaniya. Lisa Şimali İrlandiyadan olan yazıçıdır, Britaniyanın Channel 4 telekanalında 2004-cü ildən ən çox baxılan Derry Girls komediya serialının ssenarisinin müəllifidir. 56) Kirsty McGurrell, 30 - Xeyriyyə əlaqələndiricisi, Britaniya. Kirsty, 4Louis adlı xeyriyyə təşkilatı təsis edib. Həmin xeyriyyə təşkilatı övladlarını itirmiş valideynlər üçün xatirə qutuları hazırlayır. Kirsty bu xeyriyyə təşkilatını onun öz oğlu Louis ölü doğulandan sonra yaradıb. 57) Becki Meakin, 52 - Baş direktor, Shaping Out Lives, UK. Becki-nin əlilliyi var. O, məişət zorakılığına məruz qalan əlillərə qeyri-bərabər yanaşma hallarını araşdırır və belə adamlara yardım göstərən xidmətlərə işlərində daha həssas olmağı və daha geniş təbəqələrı əhatə etməyi məsləhət görür. 58) Ruth Medufia, 27 - Metallurq, Qana. Ruth qaynaqcıdır və inşaat sahəsində işləyən gənc qadınlar üçün örnək rolu oynamağa çalışır. 59) Larisa Mikhaltsova, 66 - Model və musiqi müəlliməsi, Ukrayna. Larisa akkordeon üzrə musiqi müəlliməsidir və 63 yaşında ilk dəfə model olub. 60) Amina J Mohammed, 57 - Baş Katibin müavini, BMT, Nigeriya. Amina Nigeriyanın ətraf mühit üzrə keçmiş naziridir və bundan əvvəl BMT Baş Katibi Ban Ki-moon-un xüsusi müşaviri olub. 61) Yanar Məhəmməd, 58 - Prezident, İraq Qadınları Azadlığı Təşkilatı (OWFI), İraq. Yanar İraqda zorakılığa məruz qalan qadınlara yardım göstərir, onları sığınacaqla təmin edir. Yanar artıq 800 qadına kömək edib. 62) Joseline Esteffania Velasquez Morales, 26 - Tələbə və QHT əlaqələndiricisi, Qvatemala. Joseline gənc qadınları və qızları seks və cinsi əlaqələrlə bağlı marifləndirməyə kömək edir, məcburi nikahların qarşısını almağa çalışır. 63) Robin Morgan, 77 - Yazıçı və fəal, ABŞ. Robin 20 kitab müəllifidir, ABŞ-da qadın hərəkatının lideridir, The Sisterhood Is Global Institute və Women's Media Center təşkilatlarının təsisçisidir. 64) Nujeen Mustafa, 19 - Tələbə, Suriya. Nujeen Suriyanı müharibəyə görə tərk edib. Öz əlil arabasında o minlərlə kilometr yol keçib. Hazırda qaçqınların və əlillərin hüquqlarının müdafiəsilə məşğuldur. 65) Dima Naşavi, 38 - Rəssam, Suriya. Dima rəssam, kloun və vizual nağılbazdır, Suriyada baş verən əhvalatları nağıl formatına çevirib paylaşır. 66) Helena Ndume, 58 - Oftalmoloq, Namibiya. Helena görmə qabiliyyətinin bərpası məqsədilə cərrahiyyə əməliyyatları keçirir: 35 min namibiyalı üçün pulsuz göz əməliyyatı keçirib. Onun xəstələri Helenanı "Namibiyanın möcüzəli doktoru" adlandırırlar. 67) Kelly O'Dwyer, 41 - Parlament üzvü, Avstraliya. Kelly Avstraliya parlamentində əmək və sənaye münasibətləri və qadın məsələləri üzrə nazirdir və nazir vəzifəsində övlad doğan Avstraliya hökümətinin ilk qadın üzvüdür. 68) Yuki Okoda, 23 - Astronom, Japan. Yuki fizika sahəsi üzrə təhsil alır, Günəş sisteminin yaranmasını izah edə bilən ulduzu ilk aşkar etmiş şəxsdir. 69) Olivette Otele, 48 - Tarix professoru, Bath Spa Universiteti, Kamerun. Olivette tarixçidir, Avropanın müstəmləkəçilik tarixini və post-müstəmləkə mirasını öyrənir. 70) Claudia Sheinbaum Pardo, 56 - Mer, Mexico City, Meksika. Claudia Mexico City-nin ilk qadın meri və Nobel mükafatına layiq görülmüş fizikdir. 71) Park Soo-yeon, 22 - Rəqəmsal kampaniya fəalı, Cənubi Koreya. Soo-yeon rəqəmsal seksual cinayətlərin qarşısını almağa səy göstərən təşkilatın təsisçisidir. 72) Ophelia Pastrana, 36 - Komediyaçı və media məşhuru, Kolumbiya. Ophelia fizik, iqtisadçı və komediyaçı və açıq transgender olan media məşhurudur. 73) Viji Penkoottu, 50 - Fəal, Hindistan. Viji Kerala ştatında qadın həmkarlar ittifaqı təsis edib, satıcı qadınların hüquqlarını, o cümlədən onların iş vaxtında oturmaq haqqını müdafə edir, bu sahədə görülən səylərə rəhbərlik edir. 74) Brigitte Sossou Perenyi, 28 - Sənədli film prodüseri, Qana. Brigitte mükafata layiq görülmüş sənədli film prodüseridir, o,Trokosi praktikası barədə sənədli film çəkib. Filmdə söhbət "günahı" olan ailələrin qızlarını rahiblərə qulluq etmək üçün kilsəyə göndərilməsi təcrübəsindən və qızların Toqodan Qanaya traffikinq edilməsindən gedir. 75) Vicky Phelan, 44 - Təhsil meneceri, İrlandiya. Vicky İrlandiyada uşaqlıq ağzı xərcənginə dair yoxlamaların keçirilməsində baş vermiş qalmaqallı faktları açıqlayıb. Belə ki, Vicky aşkar edib ki, ona və yüzlərlə qadına keçirilmiş testlərin nəticələri barədə səhv məlumatlar verilib. 76) Rahibi Soma Popere, 55 - Fermer və Toxum Bankının təsisçisi, Hindistan. Rahibi Hindistanın qərbində kənd təsərrüfatının dəstək verən, yerli bitkilərin toxumlarının qorunub saxlanmasını qarşısına məqsəd qoyan hərəkatın təsisçisidir. 77) Valentina Quintero, 64 - Jurnalist, Venesuela. Valentina özünü ölkə sakinlərini Venesuelanın hər bir güşəsilə tanış etməyə həsr edib, o, turizm və ətraf mühitin qorunması mövzularında televiziya proqramlarınınm aparıcısı və müəllifidir. 78) Sam Ross, 30 - Yeməkxana işçisi, Britaniya Sam Glasgow şəhər kollecinin yeməkxanasında 10 ildir ki, işləyir, səyahətlər edir və Down sindromu olan insanları təmsil edir. 79) Fatma Samoura, 56 - Baş katib, FIFA, Seneqal. Fatma FİFA-da baş katib vəzifəsini tutan ilk qadın və ilk Afrika nümayəndəsidir. 80) Juliet Sargeant, 53 - Bağ dizayneri, Tanzaniya. Juliet bağ dizayneri olmaqdan əvvəl həkim olub, onun məqsədi "məkanı göründüyü qədər rahat yerə çevirməkdir". 81) Sima Sarkar, 44 - Ana, Banqladeş. Sima 18 yaşlı əlil olğunu müayinəyə aparmalı idi, onun bu zaman çəkilmiş fotosu sosial mediada geniş paylaşılıb. 82) Şaparak Şəcərizadə, 43 - Fəal, İran. İranda qadınlar üçün hicab geyiminə dair sərt qaydlara qarşı etirazını bildirmək üçün Şaparak ictimai yerdə baş örtüyünü çıxarıb. Şaparak indi mühacirətdə yaşayır, ona qarşı İranda 20 illik həbs cəzası hökmü çıxarılıb. 83) Haven Shepherd, 15 - Tələbə və üzgüçü, Vyetnam. Haven-in Paralimpiya Oyunlarında çıxış edəcəyinə ümidlər var. O, valideynlərinin törətdiyi intiharçı bomba partlayışında sağ qalıb. 84) Nenney Şuşaidah Binti Şamsuddin, 42 - Hakim, Malayziya. Nenney məhkəmədə müsəlman qadınların müdafiəsi uğrunda mübarizə aparır və Şəriət qanunlarına mənfi münasibəti dəyişmək istəyir. 85) Həyat Sindi, [yaş açıqlanmayıb] - İslam İnkişaf Bankı prezidentinin Baş elmi müşaviri, Səudiyyə Ərəbistanı. Həyat dünyanın aparıcı biotexnoloqlarından biridir, Unesco-nun elm sahəsində xoşməramlı səfiridir, i2 Institute adlı ixtira və fantaziya institutunun təsisçisidir. 86) Jacqueline Straub, 28 - İlahiyyatçıl, jurnalist və yazıçı, Almaniya. Jacqueline Katolik rahibi olmağı arzu edir və Vatikanın "görünməz şüşə divarlarını" qırmaq şüarı altında kampaniya aparır. 87) Donna Strickland, 59 - Fizika professoru, Kanada. Donna Kanadada Waterloo universitetinin fizika professorudur, 2018-ci ildə fizikada elmi nailiyyətlərinə görə Nobel mükafatına layiq görülüb. 88) Kanpassorn Suriyasangpetch, 30 - Stomatoloq/texnologiya sahəsində sahibkar, Tailand. Kanpassorn Tailandda insanların psixoloji sağlamlığı ilə bağlı ilk mobil telefon tətbiqinin yaradıcısıdır. Əvvəllər o, özü də həyatında psixiloji problemlərlə qarşılaşıb. 89) Setsuko Takamizawa, 90 - Təqaüdçü, Yaponiya. Setsuko Tokio şəhərində 2020-ci ildə keçiriləcək Olimpiya Oyunlarında turistlərə kömək etmək üçün ingilis dilini öyrənir. 90) Nərgiz Taraki, 21 - Hüquq məsləhətçisi, GHT, Əfqanıstan. Nərgiz ailələrində doğulan sayca beçinci qız uşağı idi və az qala oğlana dəyişdiriləcəkdi; lakin sonradan onun valideynləri onun təhsil almasına şərait yaratdılar və hazırda Nərgiz qadınların haqlarının müdafəsi kampaniyasını aparır. 91) Ellen Tejle, 34 - Direktor, Fanzingo media evi, İsveç. Ellen dünya boyu aparılan "A-rate" kampaniyasının təşəbbüskarıdır. Kampaniyanın məqsədi qadınların filmlərdə təmsil olunması barədə məlumat toplayıb yaymaqdır. 92) Helen Taylor Thompson, 94 - Keçmiş casus və xeyriyyə təşkilatı təsisçisi, Britaniya. Helen Baş nazir Winston Churchill-in "gizli ordusunun" üzvü olub, II Dünya Müharibəsi dövründə casuslara kodlaşdırılmış mesajlar göndərib. O, eləcə də Avropada QİÇS xəstələrinə yaratdığı xeyriyyə təşkilatı xəttilə yardım göstərilən ilk sığınacaq təsis edib. 93) Bola Tinubu, 51 - Hüquqşünas, Nigeriya. Bola Nigariyada uşaqlara kömək göstərmək üçün nəzərdə tutulan ilk pulsuz qaynar xətt təsis edib. 94) Errollyn Wallen, 60 - Bəstəkar, Beliz. Errollyn bəstəkar və ifaçıdır, 17 operanın müəllifidir, klassik musiqi sahəsində İvor Novello mükafatına layiq görülüb. 95) SəfiyəVəzir, 27 - İcma fəalı, Əfqanıstan. Səfiyə ABŞ-ın New Hampshire ştatına 16 yaşı olanda gəlib, 2018-ci ilin ara seçkilərində New Hampshire-də ştat təmsilçisi seçilən ilk əfqanıstanlı qaçqındlır. 96) Gladys West, 88 - Riyaziyyatçı, USA. Gladys keçmiş müəllimə və riyaziyyatçıdır. Bu yaxınlarda onun GPS sisteminin inkişafında həlledici rol oynadığı etiraf edilib. 97) Luo Yang, 34 - Fotoqrafçı, Çin. Luo özünün "Qızlar" adlı foto silsiləsi üçün 207-ci ildən başlayaraq gənc Çin qızlarının foto portretlərini çəkir. 98) Maral Yazarloo-Pattrick, 37 - Moda dizayneri və motosikletçi, İran. Maral dünyanı öz motosikletilə gəzir və bununla İranda qadınların motosiklet sürməsinə qoyulmuş qadağaya öz münasibətini bildirir. 99) Tashi Zangmo, 55 - Direktor, Butan Rahibələri Fondu, Butan. Tashi Butanın ən ucqar yerlərindən birində anadan olub və boya-başa çatıb. Ali təhsili Hindistanda və ABŞ-da alıb, hazırda isə Butan Rahibələri Fonduna rəhbərlik edir. 100) Jing Zhao, 35 - Sahibkar, Çin. Jing qadınlara bədənlərini və seksual istəklərini öyrənmək və müzakirə etmək məqsədilə onlayn şəbəkə təsis edib, qadınların seksdən ləzzət almasını təmin edən intim məhsulları reklam edir. Fotoların müəllflik hüquq: BBC, Michelle Frankfurter, Amanda Desiree Brown, Christopher Lane, Deji Akinpelu, Monica Stromdahl, Fergal Philips, Water and Grace Photography, Samara Fox, Christian Beutler, Joshua Paul, Kings College London, Lori Barra, United Nations, Bath Spa University, Abdullah Alshehri, Micky Wiswedel, Dima Nashawi, Mitra Farazandeh, University of Waterloo, Isabell Hojman, Bryce Vickmark, Brigitte Sossou Perenyi, Mamitu Gashe, Gypsy Westwood, David Dittmar, Maria Scard, Caltech, Anatole Klapouch, Azzurra Primavera, Lily Martin, Sakdiyah Ma'ruf, YIEDIE Project, Kola Oshalusi, Padam Bist, Rachell Smith, Getty Images, Channel 4, Celine Nieszawer, Elena Gorolova, Anoulek Douangdala, Hector Garrido, Muktha Deedi Chand, Mu Mu, Shutterstock, Sela Shiloni, Nevada Halbert, Anna Bertram, Salma Khalil and Terre Indigene, Tashi Zangmo, Meli Wetzel, Nicole Laxton, Yvonne Venegas, GoJoven Guatemala, Macepena,Today's Catholic/Joe Romie, Leylya Belyalova, Krishna Kumari, Michaela Tornaritis, Shaira Luna, Chelsea Clinton, Zhang Chao, Tutul Nesar, @Diego Maeso, @Brizzle Boiz


لا يعد القول المأثور "ليس بالخبز وحده يحيا الإنسان" مجرد كلمات فقط، وإنما يمثل حقيقة علمية تؤيدها عدة أسباب "ليس بالخبز وحده يحيا الإنسان"، ليس هذا مجرد قول مأثور، وإنما حقيقة تعود إلى عدة أسباب؛ أحدها أن من سيخوض هذه التجربة البسيطة، سيعاني من نقص في فيتامين سي بعد نحو شهر. على أي حال، يُعد النظام الغذائي الأفضل هو ما يحتوي على قدرٍ كبير من التنوع في الأطعمة، بما يضمن حصولك على كل العناصر الضرورية، بدءا من فيتامين "سي" ومرورا بعنصر "الحديد"، وصولا إلى حمض اللِّينولييك، دون أن تكون حتى مضطرا لأن تشغل بالك بذلك. حتى الأنظمة الغذائية التي تَعِدْ من يلتزمون بها بفقدانٍ سريعٍ للوزن - بطرق غير صحية عادة - والتي تركز على تناول عدد محدود من الأطعمة أو على الامتناع عن أنواع محددة منها، تحاول أن تضمن توفير الغذاء الكافي للجسم. لكن في حالة اضطرارك للاعتماد على لونٍ واحد من الطعام ليس أكثر - وهو سيناريو مستبعدٌ بشدة - هل هناك أطعمة أكثر اكتمالاً وشمولية من الوجهة الغذائية من غيرها؟ هل بوسعك الحصول على كل العناصر الغذائية الضرورية بالنسبة لك من تناول البطاطس، أو الموز، أو الأفوكادو، على سبيل المثال؟ بداية؛ هناك أمر واحد مؤكد في هذا الصدد، ألا وهو أن قائمة أنواع الطعام المرشحة في هذه الحالة لن تتضمن اللحوم، أو غالبية أنواع الفواكه والخضروات. فاللحوم تفتقر إلى الألياف وكذلك إلى غالبية الفيتامينات والعناصر الغذائية الرئيسية. أما الفواكه والخضروات، فرغم إمكانية احتوائها على فيتامينات، فهي لا تحتوي - بأي حال من الأحوال - على قدرٍ كافٍ من الدهون أو البروتينات، حتى وإن تم تناولها بكميات كبيرة. على أي حال، لا يحتاج الجسم - كما قد تحسب - للكثير للبقاء على قيد الحياة، ولكنك تتجاهل ذلك، رغم ما ينطوي عليه هذا التجاهل من خطورة. يقول خبراء في التغذية إن البطاطس تحتوي على كميات وفيرة من البروتينات والفيتامينات وقد سبق أن كتب مستكشفٌ للقطب الشمالي يُدعى فيلغالمر ستيفانسون عن ظاهرة تنتشر في تجمعاتٍ سكانية في شمالي كندا، يُطلق عليها اسم "المجاعة التي تسببها الأرانب". وتتمثل في معاناة من لا يتناولون سوى اللحوم قليلة الدهون بشدة مثل لحم الأرانب من أعراض "الإسهال بعد نحوٍ أسبوع، مصحوباً بصداع وإرهاق ووهن، وكذلك حالة مبهمة من الضيق والانزعاج". وأشار ستيفانسون إلى أنه يتعين على من يعانون من هذه المشكلة تناول قدرٍ من الدهون لتجنب خطر الموت بفعل سوء التغذية. ويُعتقد أن حصول المرء على كل السعرات الحرارية التي يحتاجها من تناول البروتينات، دون الحصول على أي قدر يُذكر منها من الدهون والكربوهيدرات، قد يقوض قدرة الكبد على إفراز البروتين. وفي ظل استبعاد اللحوم وغالبية الخضروات من قائمة الأطعمة المرشحة لأن تشكل بمفردها خياراً يستطيع المرء أن يعيش عليه وحده، وهو أمرٌ مفاجئٌ قليلاً، ليست البطاطس اختيارا سيئا في هذا الشأن كما قد تحسب، حسبما تقول أخصائية التغذية جيني جاكسون من جامعة غلاسغو كالدونيان. وقد كتبت جاكسون العام الماضي بشأن تجربة خاضها استرالي يُدعى أندرو تايلور، وتمثلت في قضائه عاماً كاملاً لا يتناول سوى البطاطس. ورأت جاكسون أن تلك المحاولةً حظيت بتغطية إعلامية مكثفة، سعى من خلالها تايلور لإنقاص وزنه واكتساب عادات صحية أفضل. وتقول جاكسون إن الأمر الذي يجعل للبطاطس خصوصية في هذا المضمار، هو احتواؤها على البروتينات بكميات غير معتادة بالنسبة لغذاءٍ نشوي، وكونها تحتوي على مجموعة واسعة ومتنوعة من الأحماض الأمينية. رغم ذلك، لا يوفر تناول ثلاثة كيلوغرامات من البطاطس يوميا، سوى ثلثيّ الكمية التي يُنصح شخصٌ في وزن أندرو تايلور بتناولها. ورغم أن تايلور أدرج في نظامه الغذائي البطاطا الحلوة، ليحصل منها على فيتامينيّ "أيه" و"إي" وعلى الحديد والكالسيوم، فإن ذلك لا ينفي - كما لاحظت جاكسون - أن نظاماً غذائياً مثل هذا لن يلبي احتياجات المرء بالكامل من مجموعة فيتامينات "بي" ومن الزنك وغيره من المعادن. لكن تايلور نجح في واقع الأمر في فقدان جزءٍ كبيرٍ من وزنه خلال تجربته تلك التي استمرت عاماً، واجتازها دون أن يصاب بأذى يُذكر. رغم احتواء ثمار الأفوكادو على الكثير من المواد الغذائية فإنها لا تتفوق على البطاطس في هذا الصدد وعلى أي حال، فمن المعتاد أن يرد ذكر البطاطس في النقاشات التي تدور حول مثل هذا الموضوع. فقبل سنوات، كتب قارئٌ إلى عمود تخصصه صحيفة "ذا شيكاغو ريدر" الأمريكية الأسبوعية لأسئلة القراء ويحمل اسم "ذا سترايت دوب"، سائلاً عن صحة ما إذا كان بوسع المرء فعلاً أن يحيا على البطاطس والحليب وحدهما أم لا. ربما يبدو ذلك سؤالا وجيها، في ضوء ما يُقال عن أن الناس في إيرلندا كانوا يتغذون على البطاطس وحدها تقريباً، قبل حدوث ما يُعرف بـ"مجاعة البطاطس الإيرلندية" في القرن التاسع عشر. وقال سيسل آدامز كاتب ذلك العمود الخاص بأسئلة القراء إن تحليله للأرقام والبيانات المتعلقة بهذا السؤال أفاد بأن تناول المرء كمياتٍ كبيرة من البطاطس والحليب سيمنحه غالبية العناصر الغذائية التي يحتاجها جسمه، باستثناء عنصر الموليبدنَم المعدني. لكن يمكنك تعويض هذا النقص والحصول على كل ما تحتاجه من هذا العنصر من خلال تناول بعض من دقيق الشوفان. واسترسلت الإخصائية جاكسون في الضحك عندما استمعت إلى هذه الرأي، قائلة: "هذا هو نظامنا الغذائي، إنه النظام الغذائي الاسكتلندي منذ مئة عام، وهو ملائمٌ لتحقيق هدفه تماما. البطاطس، والحليب، ودقيق الشوفان، وبعض نبات اللفت كذلك". من جهة أخرى، وبعيداً حتى عن النظر إلى الأمر من زاوية التغذية وحدها، ثمة مشكلات أخرى تَحُدُ من إمكانية اقتصار النظام الغذائي للمرء على نوع واحد من الطعام فقط. فلدى البشر آليات داخلية في أجسامهم لتجنب حدوث وضعٍ مثل هذا (نظراً إلى أن ذلك سيقود على الأرجح في نهاية المطاف إلى الإصابة بسوء التغذية). ويبدو عمل هذه الآليات واضحا من خلال ظاهرة تُعرف باسم "الإحساس بالتخمة حيال نوع بعينه من الطعام". وتعني هذه الظاهرة أنه كلما تناول المرء كميات أكبر من طعامٍ واحد، قلت قدرته على هضمه، وعلى تحمل تناول كميات إضافية منه. وتقول جيني جاكسون: "أُسَمي ذلك سيناريو 'حلوى البودنغ'. فعندما تتناول وجبة معينة، وتُتخم منها، لا يكون بمقدورك تحمل ولو قضمة واحدة إضافية من الأطعمة الموجودة فيها. لكن حينما يكشف لك أحدهم عن وجود حلوى البودنغ في انتظارك، تجد أن بوسعك استهلاك بعض السعرات الحرارية الإضافية". ومن هنا، فثمة خطرٌ يتمثل في أن تناولك للطعام نفسه يوماً تلو آخر لفترة طويلة، سيجعل من العسير عليك أن تتناول قدراً كافياً منه يُمَكِّنُكَ من مواصلة حياتك بشكل صحي وطبيعي. يحتوي لحم الأرانب على قدر ضئيل للغاية من الدهون إلى حد قد يقود إلى حدوث مشكلات في الهضم جراء تناوله بشكل مستمر فضلاً عن ذلك، لا يبدو عملياً أو مفيداً تبني الفكرة التي تقول إنه من الممكن أن يصبح اتباع نظام غذائي قائم على تناول نوع واحد من الطعام - بدلا من أنواع متنوعة - كفيلاً بتجنيب صاحبه مواجهة أي آثارٍ سلبية، طالما كان هذا الطعام يحتوي على كل الفيتامينات والمعادن والسعرات الضرورية. وللتعرف على السبب في ذلك، يجب أن يتأمل المرء الكيفية التي بلورنا بها فهمنا الحديث لمسألة التغذية برمتها. فقد حرم الباحثون في مطلع القرن العشرين الجرذان من مواد غذائية بعينها، وراقبوا ما إذا كان ذلك سيؤدي إلى إصابتها بالمرض أو هلاكها. وقد تعرفنا - بفضل تجارب مثل هذه - على وجود عناصر مثل الفيتامينات، على سبيل المثال. وتكشف تلك التجارب للقائمين عليها عن ماهية المواد الغذائية التي ستهلك الجرذان إذا ما حُرِمت من تناولها، على المدى القصير على الأقل. غير أن تجارب مبسطة مثل هذه تنطوي على مشكلة، في رأي جاكسون، تتمثل في أنه من المحتمل ألا يمكن من خلالها التعرف على بعض الفوائد الصحية التي تنجم عن اتباع نظام غذائي متنوع، ولكنها تظهر على المدى البعيد. (كما أن البشر ليسوا جرذاناً في نهاية المطاف). وتظهر البيانات الخاصة بـ"علم الأوبئة" بجلاء أن تنوع الخضروات في نظامك الغذائي - على سبيل المثال - أكثر فائدة من الوجهة الصحية من احتواء هذا النظام على خضرواتٍ أقل تنوعاً. ولكن من غير المعروف حتى الآن السبب المحدد وراء ذلك. فربما يعني افتقار النظام الغذائي للمرء إلى ما يُعرف بـ"الخضروات الورقية" أن فرص إصابته بالسرطان في وقت ما في المستقبل تزيد عمن يحرص على تناول مثل هذه الخضروات. لكن جاكسون تقر بأن أحدا لا يعرف حقا التأثيرات المحددة لتناول كل نوعٍ بعينه من الأطعمة، أو لعدم تناوله. وتضيف: "لذا، فبينما يمكنك تحديد ما كنت تحتاجه مما يُعرف بـ' العناصر الغذائية الكبرى' بدقة، فليس بمقدورك أن تعلم بالقدر نفسه من الدقة ما يمكن أن تفتقر إليه" في هذا الشأن. على أي حال، ربما سيوفر عليك الاقتصار على تناول لونٍ واحد من الطعام يومياً الوقت والجهد، لكنه سيشكل في الوقت نفسه طريقا سريعا للإصابة بالمرض والشعور بالملل معاً. يمكنك قراءة الموضوع الأصلي على موقع BBC Future .

İnsan yalnız çörək yeməklə yaşaya bilməz, çünki bir aya sınqa (vitamin C çatışmazlığından yaranır) xəstəliyinə tutular. Ən yaxşı qidalanma forması müxtəlif tərkibli olandır. Bu zaman insan qayğısız şəkildə vitamin C-dən tutmuş, dəmir və linol turşusunadək hər şeyi qəbul edir. Hətta, moda pəhrizləri belə, bir neçə qida üzərində və ya müəyyən şeyləri yeməmək üzərində qurulur və adətən kifayət qədər bəsləyici olur. Lakin, əgər bir qida ilə dolanmağa məcbur olsaq, hansı qida daha doyumlu və sağlam olar? Lazımlı hər şeyi, deyək ki, yalnız kartofdan, yalnız bananda və ya yalnız avokadodan almaq mümkündürmü? Bir şey dəqiqdir ki, bir çoxu ət və ya bir çox meyvə və tərəvəzi seçməzlər. Ət lifsiz olur və sağlamlıq üçün mühüm vitamin və bəsləyicilər daşımır. Meyvə və tərəvəzlər vitaminlə zəngin olsalar da, nə qədər yeyilməsindən asılı olmayaraq, onların yağ və ya proteini yoxdur. Vücudumuza sağ qalmaq üçün düşündüyümüz qədər çox şey gərək olmasa da, nasaz düşdükdə bədəni təhlükəyə atırıq. Kartofların proteinlərlə zəngin olduğu qədər, vitaminləri də bolmiş Arktik tədqiqatçı Vilhjalmur Stefansson şimali Kanadada yaşayan insanlar arasında yayılan fenomenlər haqqında yazıb. Məsələn, dovşan aclığı adlandırılan dövrdə kanadalılar, yalnız dovşan əti yeyirlər və "bir həftəyə baş ağrısı, halsızlıq və anlaşılmaz narahatlıqla müşayiət olunan ishala tutulurlar." O yazıb ki, pis bəslənmədən ölməmək üçün onların yağa ehtiyacları var. Jon Krakauer Vəhşi təbiətdə (Into the Wild) adlı kitabında təklif edir ki, bədbəxt Chris McCandless dovşan aclığına görə ölüb. Zənn edilir ki, yalnız proteindən kalori alıb, yağ və ya karbohidratdan protein ala bilmədikdə, qaraciyərin protein yaratma qabiliyyəti çökür. Qlazqo Caledonian Universitetindən diyetoloq Jennie Jackson-a görə, ət və əksər tərəvəzlər olmazsa, kartof düşündüyümüzdən daha yaxşı variant ola bilər. O, keçən il avstraliyalı Andrew Taylor haqqında yazıb. Taylor, bir il boyunca kartof yeyərək çəki atmaqla yanaşı, sağlam vərdişlərə yiyələnmək çalışıb. Kartofları xüsusi edən, nişastalı tərəvəz olmasına baxmayaraq, qeyri-adi miqdarda proteinə və geniş müxtəliflikdə amin turşusuna malik olmasıdır, Jackson deyir. Lakin, gün ərzində 3 kq kartof yemək, Taylor ölçüdə bir kəs üçün gərək olan miqdarın təxminən üçdə ikisinə bərabərdir. Eləcə də kartofda gərəkli miqdarda yağ yoxdur və Taylor-n şirin kartoflar da yeməsinə rəğmən, A və E vitaminləri, dəmir və kalsium, eləcə də, Jackson-n qeyd etdiyi kimi B vitamini kifayət qədər olmayacaqdır. Lakin, o, ili problemsiz başa vura və kifayət qədər arıqlaya da bilib. Maraqlıdır ki, kartof, bənzəri söhbətlərin əsas obrazlarında biridir. Bir neçə ilə əvvəl The Chicago Reader məsləhət qəzetinin The Straight Dope köşəsinə bir oxucu sual yollayır və yalnız kartof və südlə yaşamağın mümkünlüyünü soruşur. İrlandiyada Kartof Acılığından qabaq, insanlar demək olar ki, yalnız kartof ilə qidalanırmışlar. Keçmiş köşə yazarı Cecil Adams bildirib ki, assistenti ilə birlikdə rəqəmləri nəzərdən keçiriblər və müəyyənləşdiriblər ki, molibden mineralından başqa, kartof və süddən insan üçün vacib olan hər şeyi almaq olar. Lakin, əgər bir az yulaf yarması da yesəniz, tamamilə hər şeyi əldə edə bilərsiniz. Avokadolar kartoflardakı qədər olmasa da, bəsləyicilərlə zəngindirlər Bunu eşitdikdən sonra, Jackson düşünür ki, "Bu ki, bizim pəhrizimizdir - yüz illər qabaq mövcud olan şotland pəhrizi. Tamamilə üst-üstə düşür. Kartof, eləcə də, tərkibinə azca yerli kələm növü kale qatılmış süd və yulaf yarması." Lakin, təmiz qidalanmadan ötə, insanın pəhrizinin bir qidadan asılılığının qarşısını alan başqa şeylər də var. İnsanların (çox güman ki, az bəslənməyə apardığı üçün) duyğu əsaslı toxluq adlanan bir xüsusiyyəti var ki, bir şeyi çox yedikcə, ona qarşı daha az davamlı olurlar. "Mən bunu, pudinq halı adlandırıram," Jackson deyir, "qonaqlıqda doyunca yedikdən sonra, bir tikə belə qəbul edə bilmədiyin anda, kimsə pudinq təklif edir və daha bir az kalorini içəri ötürə bilirsən." Yəni, uzun müddət hər gün eyni şeyi yedikcə, ona qarşı davamlılıq azalır və insanı doydurmur (Gündə üç kiloqram avokado yemək istəyən varmı?). Bundan əlavə, çeşidli pəhriz əvəzinə, bir cür qida qəbul edərək lazımlı vitamin, mineral və kalori əldə edə bilmək qeyri-mümkündür. Bunu anlamaq üçün müasir bəslənməmizə nəzər salaq. 20-ci əsrin əvvəllərində araşdırmaçılar, siçovulları bəzi bəsləyicilərdən məhrum buraxdıqda, onların xəstələnib və ya öldüyünü müşahidə ediblər. Bu yolla biz, vitaminlərin varlığından agah olduq. Qısa müddətlik də olsa, siçovullar ölürlər. Dovşan əti o qədər az yağa malikdir ki, həzm problemləri yarada bilər Lakin, müxtəlifliklə zəngin - uzunmüddətli - pəhrizləri bu cür bərpaedici eksperimentlərə daxil etmək olmaz, Jackson deyir. (Və əlbəttə ki, insanlarla siçovullar eyni deyil.) İnsanlar üzrə epidemioloji faktlar göstərib ki, müxtəlif cür tərəvəzlərlə qidalanmaq, bir neçə növ tərəvəz yeməkdən daha sağlamdır. Amma, səbəbi aydın deyil. Bəlkə də, yaşıl tərəvəzlərin daxil olmadığı pəhriz, xərçəng yaratma riskini artırır. "Biz hansı qidaların hansı təsirləri yaratdığını həqiqətən də bilmirik," Jackson söyləyir. "Beləliklə, makro bəsləyicilərdən nə aldığımızı bildiyimiz halda, nəyi ala bilmədiyimizi dəqiq müəyyənləşdirmək çətindir." Gündəlik rejimi bir qidaya kökləmək vaxta və əziyyətə qənaət etmək anlamına gələ bilər, lakin, tez xəstələnmək şansını artırdığı qədər, həm də yorucu olar.


يستمر اللقاء عدة ساعات وتعود كل أسرة إلى دارها في نهاية المطاف ووصل أكثر من 100 كوري جنوبي، معظمهم من كبار السن، إلى كوريا الشمالية يوم الخميس. ويستمر برنامج لم شمل الأسر، والذي يأتي في أعقاب دعوة كوريا الشمالية لتحسين العلاقات بين الجانبين، خلال الفترة من 20 وحتى 25 فبراير/شباط. ويأتي هذا قبل أيام من مناورات عسكرية مشتركة بين كوريا الجنوبية والولايات المتحدة، والمزمع انعقادها يوم الاثنين المقبل. وهددت كوريا الشمالية في وقت سابق بإلغاء برنامج لم شمل الأسر في حال إجراء التدريبات العسكرية. مواضيع قد تهمك نهاية مشاهد مؤثرة وتوجه 82 مسن كوري جنوبي، يرافقهم 58 من أفراد أسرهم، إلى كوريا الشمالية في حافلات لرؤيهم ذويهم اللذين لم يشاهدوهم منذ الحرب الكورية التي استمرت بين عامي 1950 و1953. وكان من بين الكوريين الجنوبيين أكثر من اثني عشر شخصا على مقاعد متحركة، كما انتقل اثنان في سيارات إسعاف نظرا لحاجتهم إلى رعاية طبية، حسب وكالة الأنباء الفرنسية. وحمل المتوجهون إلى كوريا الشمالية الهدايا، بما في ذلك الملابس والأدوية والأغذية، والتقوا بأقاربهم في مشاهد عاطفية بمنتجع جبل كومكانغ في كوريا الشمالية بعد ظهر الخميس. تفرق ملايين الكوريين في أعقاب الحرب الكورية (1950 - 1953) وذكرت تقارير صحفية أن نحو 180 شخصا من كوريا الشمالية حضروا عملية لم شمل الأسر. معجزة حقيقية وقال الكوري الجنوبي لي يونغ دو، وهو في أواخر العقد الثامن وأحد الذين تم اختيارهم لرؤية ذويهم، في حوار مع بي بي سي قبل توجهه إلى كوريا الشمالية: "من الصعب أن يفهم الآخرون معنى الفراق لفترة طويلة". وأضاف "إنها معجزة حقيقية؛ وأنا سعيد للغاية لرؤية شقيقي مرة أخرى بعدما كنت أفتقده بشدة في حياتي، ولن أكون حزينا لو واجهت الموت غدا". ويستمر اللقاء بين الأسر من الجانبين لعدة ساعات، قبل أن تعود كل أسرة إلى دارها في نهاية المطاف. ويسمح لنحو 100 شخص فقط برؤية ذويهم في كل مرة. وتعتمد كوريا الجنوبية على نظام القرعة في عملية الاختيار. أما في كوريا الشمالية، فتتسم العملية بالغموض، ويقول نقاد إن بيونغ يانغ تسعى لتحقيق أهداف سياسية من خلال عملية الاختيار. وكانت كوريا الشمالية قد ألغت عملية لم الشمل في السابق، بعد اتخاذ سول لإجراءات تعارضها بيونغ يانغ، كان أخرها في سبتمبر/أيلول الماضي. وطلبت كوريا الجنوبية من المواطنين الذين تم اختيارهم عدم الحديث في السياسة. وانتهت الحرب الكورية، التي قسمت شبه الجزيرة الكورية، بهدنة وليس بمعاهدة سلام، ولا توجد أي وسيلة اتصال مباشرة بين معظم الكوريين في الجارتين اللدودتين. ويوجد نحو 72,000 كوري جنوبي، نصفهم تقريبا يتجاوز 80 عاما، على قوائم الانتظار لرؤية أقاربهم. وتوقف برنامج لم شمل الأسر عام 2010، في أعقاب قصف كوريا الشمالية لجزيرة حدودية مع جارتها الجنوبية.

Görüşə yollanan Cənubi Koreyalıların əksəriyyəti 80-90 yaşlarındadır. Həftə ərzində keçəcək görüşlər sərhəddəki Mount Kumgang kurortunda yer alır. 1953-cü ildə başa çatan Koreya müharibəsindən sonra parçalanmış ailə üzvləri arasında təmaslar ya tamamilə kəsilib ya da ki, çox məhdud olub. 1988-ci ildən bəri təşkil olunan görüşlər ardıcıl deyil və iki ölkə arasındakı münasibətlərindən asılıdır. Ailələrin sonuncu görüşü 2014-cü ilin fevral ayında baş tutub. Ailə üzvlərinin müşayiəti ilə görüşə gələn Cənubi Korealıların qrupu sərhədi keçərək Şimali Koreyaya daxil olur. Builki görüş sərhəd partlayışında Cənubi Koreyalı əsgərin yaralanması ardınca yaranmış gərginliyi səngidən razılaşmadan sonra yer alır. Stephen Evans, BBC News, Seul Lee Taek-gu 89 yaşındadır və 20 yaş ondan kiçik olan bacısı ilə görüşəcək. Müharibədən qayıdacağını düşünən qardaş o vaxtlar kiçik qız olan bacısını sonuncu dəfə gəmilə cənuba yola düşərkən görüb. Ayrı düşən ailə üzvlərinin görüşü Şimali Koreyadakı Mount Kumgang kurortunda keçirilir. Lee Taek-gu ölkələr arasında poçt xidmətinin olmadığına görə məktublarının ünvana çata bilməyəcəyini anlasa da, illər boyu valideynlərinə yazmaqda davam edib. Belə ki, məktublar onun üçün bir növ təsəlli olub. BBC-ə danışan Lee Taek-gu deyib ki, sadəcə olaraq həyatda qaldığına görə bacısına minnətdarlığını bildirəcək. Bacı ilə qardaş görüşərkən mərhum valideynləri barədə bölüşəcəklər. Lee Taek-gu görüşdən əvvəl ən yaxşı köstyumunu ütüləyib və yeni qəşəng şlyapa alıb. Qırmızı Xaçın təşkil etdiyi görüşlərdə minlərlə adam iştirak etmək istəsə də hər bir tərəfdən, adətən ahıl yaşlarında olan, az sayda namizədlər seçilir. Cənubi Koreyada görüş iştirakçılarını ailə vəziyyəti və namizədlərin yaşını nəzərə alan kompüter proqramı seçir. Onlarla müsahibə keçirilir, və namizədlərin fiziki cəhətdən səyahətə hazırlığı yoxlanılır. 400 nəfərdən ibarət ilk Cənubi Koreyalıların qrupu çərşənbə axşamından cümə axşamına kimi keçirilən görüşlərin ilk dövrəsinə qatılıb, Yonhap agentliyi xəbər verir. Daha 250 nəfər şənbə günündən bazar gününədək keçirilən görüşlərin ikinci dövrəsində iştrirak edəcək. Hər bir dövrə 6 ikisaatlıq görüşlərdən ibarətdir. Cənubi Koreyalılar şimaldakı qohumları ilə görüşərkən diş pastası, ərzaq, geyim və nağd pul kimi hədiyyələr gətirir. Müharibənin atəşkəslə başa çatdığına görə hər iki ölkə texniki olaraq hələ də müharibə şəraitində qalır.


قد تصبح بلجيكا أصغر دولة تفوز بلقب كأس العالم وتزداد قيمة هذا الإنجاز بالنظر إلى أن بلجيكا وكرواتيا اثنتان من أصغر البلدان التي تصل إلى الدور قبل النهائي للمونديال. ولو فازت بلجيكا بكأس العالم فستكون بذلك أصغر دولة من حيث المساحة تفوز بهذا اللقب العالمي، إذ لا تزيد مساحتها عن 30 ألف كيلو متر مربع. أما كرواتيا، التي يصل عدد سكانها إلى 4.1 مليون نسمة، فستكون أصغر دولة من حيث عدد السكان تفوز بكأس العالم منذ فوز أوروغواي باللقب عام 1950. ومن بين جميع المنتخبات الـ 32 المشاركة في كأس العالم 2018، فإن ايسلندا وأوروغواي وبنما هي الدول الوحيدة التي يقل عدد سكانها عن كرواتيا. في الدور نصف النهائي ويبدو أن النجاح الكبير الذي حققته بلجيكا وكرواتيا في روسيا هذا الصيف يتناقض مع القول المأثور الذي يقول إنه كلما اتسعت رقعة الدولة وزاد عدد سكانها، ظهر عدد أكبر من المواهب، وبالتالي زادت فرص تحقيق النجاح في البطولات الرياضية. وبالنظر إلى المنتخبات التي حصلت على لقب كأس العالم في السابق، باستثناء أوروغواي، نجد أن معظم هذه المنتخبات هي لبلدان كبيرة من حيث التعداد السكاني: البرازيل (207 ملايين نسمة)، ألمانيا (83 مليون نسمة)، فرنسا (67 مليون نسمة)، إيطاليا (60 مليون نسمة)، إنجلترا (53 مليون نسمة)، الأرجنتين (43 مليون نسمة). لكن بلجيكا وكرواتيا خالفتا هذا الاتجاه، ولم يكن ذلك لمرة واحدة فقط. فقد وصلت بلجيكا، التي تشتهر بالشيكولاتة والجعة والبطاطس أكثر من كرة القدم، للدور نصف النهائي لكأس العالم عام 1986 ولم يوقف مسيرتها سوى المنتخب الأرجنتيني بقيادة نجمها الأسطوري دييغو مارادونا. وفي كأس العالم بفرنسا 1998، فاجأت كرواتيا العالم بفوزها على ألمانيا ووصولها للدور نصف النهائي. وكان هذا الانتصار مثيرا للإعجاب خاصة وأن كرواتيا كانت قد خرجت للتو من حرب البلقان في التسعينيات من القرن الماضي. أوروغواي هي أصغر دولة من حيث عدد السكان تفوز بلقب كأس العالم كيف تفوقت بلجيكا وكرواتيا؟ وبطبيعة الحال، لم يكن النجاح الرياضي للدول الصغيرة شيئا جديدا. ويعد أبرز مثال على ذلك العداء يوسين بولت، الذي حصل على العديد من الميداليات الذهبية رغم أنه من جامايكا التي لا يتجاوز عدد سكانها 2.1 مليون نسمة. لكن من الأصعب بكثير أن تحقق هذا النوع من النجاحات في الرياضات الجماعية مثل كرة القدم. وحققت بلجيكا وكرواتيا هذا النجاح بفضل التركيز على الأصول التي تمتلكها واستغلالها بالكامل. وفي حالة بلجيكا كانت هذه الأصول تتمثل في الأموال وشعبية كرة القدم. وتأتي بلجيكا ضمن أغنى 20 دولة في العالم، ويتعامل البلجيكيون مع كرة القدم بمنتهى الجدية. ووفقا للبيانات الصادرة عن الاتحاد الأوروبي، كان هناك 17 ألف نادي لكرة القدم في بلجيكا عام 2010، ووصل عدد الأعضاء بهذه الأندية إلى 1.35 مليون شخص، أي 10 في المئة من إجمالي عدد السكان. تطوير اللاعبين الشباب وبعد عشرين عاما من تألق المنتخب الوطني في كأس العالم عام 1986، بدأت السلطات المسؤولة عن كرة القدم في بلجيكا وضع خطة لتنمية وتطوير المواهب الشابة في أندية كرة القدم بجميع أنحاء البلاد. وكانت النتيجة واضحة في كأس العالم 2018 بروسيا خلال الصيف الجاري، إذ شارك المنتخب البلجيكي بـ "جيل ذهبي" من لاعبين موهوبين للغاية، يأتي على رأسهم إيدن هازارد وكيفن دي بروين وروميلو لوكاكو. ويعد لوكاكو، الذي ولد لأبوين من جمهورية الكونغو الديمقراطية، مثالا لنجاح البرنامج الوطني لتشجيع المواهب من الجيل الأول والثاني من المهاجرين في بلجيكا. ويضم المنتخب البلجيكي، الذي سيواجه فرنسا في الدور نصف النهائي، مجموعة من اللاعبين من أصول كونغولية ومغربية وبرتغالية وكوسوفية. أما كرواتيا فلا تمتلك نفس القدرات المالية لبلجيكا، لكنها اعتادت على تحقيق النجاح في المحافل الرياضية الكبرى. وفي دورة الألعاب الأولمبية 2016، احتلت كرواتيا المركز الـ 17 من بين 207 دول - في الوقت الذي احتلت فيه البرازيل التي استضافت الدورة المركز الثالث عشر. لوكا مودريتش هو العمود الفقري لنادي ريال مدريد الإسباني ومنتخب كرواتيا استثمار من قبل الدولة تقول إحدى النظريات إن كرواتيا قد استفادت من استثمار الدولة في الرياضة أمام يوغوسلافيا السابقة، وورثت مستوى جيدا من التدريب. وقال روميو جوزاك، المدير الفني السابق للاتحاد الكرواتي لكرة القدم: "لدينا تدريب عالي المستوى في رياضات مثل كرة القدم وكرة اليد وكرة السلة وكرة الماء، وهو ما يلعب دورا هاما في التطور الفني لدينا." كما أن مستويات المشاركة في الرياضات مرتفعة للغاية، إذ وصل عدد لاعبي كرة القدم المسجلين في كرواتيا إلى 120 ألف، أي نحو 3 في المئة من إجمالي عدد السكان. وتتجاوز هذه النسبة نظيرتها في البرازيل، التي يمثل فيها عدد لاعبي كرة القدم المسجلين واحد في المئة فقط من إجمالي عدد السكان، وفقا للبيانات الصادرة عن الاتحاد الدولي لكرة القدم. وقد استفادت بلجيكا وكرواتيا من حقيقة أن العديد من نجوم كرة القدم لديهما يلعبون في الأندية الكبرى على مستوى العالم. لاعبون أجانب هناك 11 لاعبا من بلجيكا يلعبون في الدوري الإنجليزي الممتاز. كما أن النجم الكرواتي الكبير لوكا مودريتش يعد العمود الفقري لخط وسط نادي ريال مدريد الإسباني الذي فاز بلقب دوري أبطال أوروبا ثلاث مرات خلال السنوات الأربعة الماضية. كما أن قائمة كلا من منتخبي بلجيكا وكرواتيا في كأس العالم لا تضم سوى لاعبين اثنين فقط ممن يلعبون في الدوري المحلي. ويعد هذا أحد الأسباب الرئيسية أيضا في وصول كل منهما للدور نصف النهائي لكأس العالم 2018.

Belçika Dünya Kubokuna qazanmaq şansı olan dünyanın ən kiçik ölkəsidir. Belə kiçik ölkələrin yarımfinala nadir halda keçdiyi nəzərə alınanda isə, onların finala çıxması gözümüzə daha da böyük görünür. Belçika finalda qələbə qazanarsa, o, ərazi ölçüsünə görə bu turnirlərdə qələbə qazanan ən kiçik ölkə olacaq - Belçikanın ərazisi 30 min kvadrat kilometrdən bir qədər böyükdür. Cəmi 4,1 milyon əhalisi olan Xorvatiya isə 1950-ci ildə Uruqvayın qələbəsindən sonra Dünya Kubokunu qazanmaq şansı olan, əhalisi ən azsaylı ölkədir. Rusiyadakı Dunya Kubokunda yarışan 32 ölkədən yalnız İslandiya, Uruqvay və Panamada əhalinin sayı Xorvatiya əhalisindən azdır. Yarımfinallarda Belçika və Xorvatiyanın bu yay Rusiyadakı uğuru geniş yayılmış futbol stereotiplərinə uyğun gəlmir: həmin stereotiplərə görə, ölkə nə qədər böyük olsa, istedadlar tapmaq imkanı və idmanda uğur qazanmaq şansı da o qədər də böyük olur. Keçmiş Dünya Kuboklarına baxanda, Uruqvay istisna olmaqla , əksər qalib ölkələrin əhalisi çoxsaylı olub - Braziliya (207 miliyon), Almaniya (83 milyon), Fransa (67 milyon), Italiya (60 milyon), İngiltərə (53 milyon) və Argentina (43 milyon). Həm Belçika, həm də Xorvatiya bu trendləri alt-üst ediblər. Futbolundan daha çox öz şokoladı, pivəsi və kartof qızartması ilə tanınan Belçika bundan əvvəlki Dünya Kuboklarında yarımfinala 1986-cı ildə çatmışdı və o zaman Belçikanı yalnız Diego Maradonanın Argentina komandası dayandıra bildi. 1998-ci ildə Fransada yarımfinala doğru yolda Xorvatiya, futbol dünyasını Almaniyanı məğlub etməklə şoka saldı. Bu qələbə ölkə üçün hətta 1990-cı illərdə Balkan müharibəsinin başa çatmasından daha təsirli oldu. Uruqvay, Dünya Kubokunu qazanmış ölkələr arasında əhalisi ən az olanıdır. Onlar buna necə nail olublar? Əlbəttə, kiçik ölkələr də idmanda qələbə qazanmağın nə olduğunu dadıb. Buna ən aşkar nümunə cəmi 2,1 milyon əhalisi olan Yamayka təmsilçisi, sprint qaçışı üzrə çoxsaylı qızıl medalların sahibi Usain Bolt-dur. Belçika və Xorvatiya futbolda uğura öz ən yaxşı keyfiyyətləri hesabına nail olublar. Belçikanın üstünlüyü pul və idmanın populyarlığındadır. Belçika dünyanın ən zəngin 20 ölkəsi arasındadır və belçikalılar idmana çox ciddi yanaşırlar. Aİ statistikasına görə, Belçikada 2010-cu ildə 17 000 futbol klubu olub, həmin klubların öz sıralarına cəlb etdiyi üzvlərin ümumi sayı isə təxminən 1,35 milyon təşkil edib – bu isə əhalinin təxminən 10 faizi deməkdir. Gənc oyunçuların inkişafı 1986-cı ilin Dünya Kubokundakı uğurdan 20 il sonra Belçika futbol rəsmiləri gənc istedadların ölkənin futbol klublarında inkişafı üçün tədbirlər planını işləyib hazrladılar. Görülmüş tədbirlərin bəhrəsini Belçika futbolunun yeni "qızıl nəslinin" nümayəndələri Eden Hazard, Kevin De Bruyne və Romelu Lukaku bu yay Rusiyada nümayiş etdirdilər. Yeri gəlmişkən, valideynləri Konqo Demokratik Respublikasından (KDR) olan Romelu Lukaku, eyni zamanda, Belçika əhalisinin immiqrant kəsiminin birinci və ikinci nəsil istedadların inkişaf etdirilməsi proqramının uğur nümünəsi və reklamı da sayılmaqdadır. Rusyada keçirilən Dünya Kuboku finalına çıxmaq uğrunda Fransa ilə oynayacaq Belçika komandasında kökləri KDR, Mərakeş, Portuqaliya və Kosovodan olan futbolçular çıxış edəcək. Xorvatiyanın Belçika ilə müqayisə ediləcək maliyyə imkanları yoxdur, lakin Xorvatiya idmanda ardılcıl olaraq uğurlar qazanmaqdadır. 2016-cı ilin Olimpiya oyunlarında Xorvatiya 207 ölkə arasında 17-ci yeri tutdu, müqayisə üçün, Olimpiadanı qəbul edən ölkə Braziliya 13-cü yerə çıxdı. Luka Modric 1998-ci ilin uğurunu təkrar etmək ümidində olan Xorvatiya komandasının liderlərindəndir. Dövlət investisiyaları Xorvatiyanın uğuru hələ Yuqoslaviya dövründə idmana yatırılmış dövlət investisiyalarının bəhrəsilə bağlı ola bilər. “Bizdə futbol, həndbol, basketbol və su polosu kimi idman növlərində təlim-məşq səviyyəsinin keyfiyyəti yüksəkdir", - Xorvatiya Futbol Federsasiyasının keçmiş rəhbəri Romeo Jozak qeyd edib. Xorvatiyada futbolun əhatəliyi dərəcəsi də gözlənilməz sürətdə yüksəkdir. Belə ki, Xorvatiyada qeydiyyatdan keçmiş futbolçuların sayı 120 000-dir, bu isə əhalinin 3 faizi deməkdir. Müqayisə üçün Braziliyada, FİFA statikasına görə, eyni göstərici 1 faiz təşkil edir. Belçika və Xorvatiya eləcə də futbol ulduzlarının aparıcı xarici klublarda oyun təcrübəsini yüksəltmələrindən də bəhrənəlirlər. Ulduz oyunçular İngiltərə Premier liqsında 11 Belçika futbolçusu oynayır. Xorvatiyanın ən böyük futbol ulduzu Luka Modric İspaniyanın məşhur Real Madrid klubunun əsas oyunçularından biridir və son 4 ildə 3 dəfə komandası ilə UEFA Çempionlar Liqasının qalibi adına layiq görülüb. Faktiki olaraq, Dünya Kubokunda hər iki komandaya çağırılmış 23 futbolçudan "yerli" , yəni öz ölkələrinin klublarında oynayanların sayı cəmi 2 nəfərdir. Xorvatiya və Belçikanın bu yay Rusiyada keçirilən Dünya Kubokunda bu qədər önə irəliləmələrinin əsas səbəbi də elə bundadır.


فاز فيتيل بسباق سنغافورة ثلاث مرات متتالية وهذا هو النصر الثالث على التوالي لفيتل في سباق سنغافورة الذي يقام في حلبة شوارع تحت الاضواء الكاشفة. وجاء ملاحقه المباشر في الترتيب العام الاسباني فرناندو الونسو سائق فيراري في المركز الثاني بينما حل الفنلندي كيمي رايكونن سائق لوتس ثالثا. وكان فيتيل قد انطلق من مركز الصدارة بعد ان حقق افضل زمن في التجارب الرسمية على حلبة مارينا باي متقدما على مواطنه نيكو روزبرغ سائق مرسيديس والفرنسي رومان غروجان سائق لوتس رينو. وهذا هو الفوز السابع لفيتيل من مجموع 13 سباقا هذا الموسم. مواضيع قد تهمك نهاية وفي حال فوزه باللقب هذا الموسم سيكون قد عادل انجازات عمالقة سبقوه ومنهم البرازيلي الراحل ايرتون سينا والنمسوي نيكي لاودا وسيصبح احد اربعة سائقين يحرز لقب بطولة العالم اربع مرات.

Əsas yarışlar bazar günü, aprelin 29-da baş tutacaq Bu o deməkdir ki, Vettel bazar günü keçiriləcək həlledici mərhələdə öndə dayanacaq. Mercedes-in pilotları Lewis Hamilton və Valtteri Bottas ikinci və üçüncü yerləri bölüşüblər. Yarış zamanı Renault komandasından Nico Hulkenberg problemlə üzləşib və onun bolidinin ötürücü qutusu dəyişdirilib. Cümə günü baş tutan birinci sərbəst yürüşün qalibi Mercedes komandasının pilotu Valtteri Bottas, ikinci sərbəst yürüşlərinin qalibi isə Red Bull komandasından Daniel Ricciardo olub. Sərbəst yürüşlərin məqsədi trasla tanışlıqdır. Əsas yarışlar bazar günü, aprelin 29-da baş tutacaq. Formula2 Şənbə günü Formula 2 üzrə birinci yarışın qalibi Fransanımn Dams komandasından Alex Olbon olub. Yarışda ikinci yeri Fransanın Art Grand Prix komandasının pilotu Jack Aitken, üçüncü yeri isə Çexiyanın Charouz Racing System komandasından Antonio Fuoco tutub. Formula 2 üzrə ikinci yarış bazar günü baş tutacaq. "Formula-1" yarışları Azərbaycanda 2016-cı ildən keçirilir.


مكانة ورمزية مانديلا تجاوزت حدود بلده فقال الملاكم الأمريكي محمد علي: كانت حياته حافلة بالأهداف والأمل، لنفسه ولبلده وللعالم. أما أسطورة كرة القدم، البرازيلي بيلي، فقال عنه "كان أكثر الشخصيات تأثريا في حياتي، كان بطل أحلامي، وصديقي". وتوجه إليه نجم لعبة الغولف، تايغر وودز، بعبارة: "سوف تكون دائما في قلبي يا مانديلا". وتقدم قائد المنتخب الإنجليزي السابق، ديفيد بيكام بالتعزية في وفاة مانديلا قائلا "قلبي مع الشعب في جنوب أفريقيا، ومع عائلة مانديلا". ونعى رئيس الاتحاد الدولي لكرة القدم، سب بلاتر، مانديلا قائلا "ببالغ الأسى، أعبر عن تقديري لهذا الرجل الخارق للعادة. كان واحدا من أكبر المدافعين عن الإنسانية في زمننا". أما اتحاد الرغبي في جنوب أفريقيا فكتب على موقعه الالكتروني"نم هانئا يا مانديلا، لن ننسى أبدا الدور الذي قمت به في بلدنا، وفي رياضتنا، وسنكون مدينين لك بهذا أبدا". ووصف لاعب الغولف الجنوب أفريقي، أرني ألس مانديلا بأنه "كان أروع رجل قابلته في حياتي. كان هو أبا لبلدان، وقارتنا". في حين وصفت نجمة التنس الأمريكية سيرينا وليامز، حياة مانديلا بأنها "كانت الحياة الأكثر تأثيرا في زمننا. لقد غير حياة الكثيرين". وقال عنه نجم كرة القدم الإنجليزي السابق بوبي تشارلتون "لقد عمل مانديلا كل حياته دون كلل من أجل المساواة بين الأعراق، وستبقى مآثره خالدة".

BBC Azərbaycanca Azərbaycan siyasətçiləri, rəsmiləri və tanınmış şəxslərinin Nelson Mandelanın ölümünə şərhlərini təqdim edir. Politoloq Zərdüşt Əlizadə deyib ki, sovet mətbuatında Mandelanın adı "mətin kommunist" kimi tanınırdı. "O mətanəti ilə artapeid rejiminin süqutunu yaxınlaşdırdı. Amma intiqam hissini unutdu, ağlar və qaralar arasında barış yaratdı. Bəşəriyyətin xatirəsində sınmaz bir insan kimi qalıb və onun ölümü bütün bəşərriyyəti təəssüfləndirdi, çünki sağ olanda deyirdik ki, belə işıqlı insan var". Tarixçi Altay Göyüşov üçün Nelson Mandela "lider simvolu"dur. "Hələ uşaq vaxtından onun haqda eşidirdik. Eşidirdik ki, o irqçiliyə qarşı mübarizə aparır və buna görə ona rəğbət hissi vardı" Cənab Göyüşov deyir ki, onun onilliklərlə həbsdən sonra, azadlığa çıxıb prezident olması simasında "bəşəriyyət dərin bir ədalətin şahidi olub", çünki bu proses "çətin və ağrılı olsa da, Mandela öndə gedirdi. "Bu mübarizədə dünya liderlərin rolunu dərk etdi” deyən Göyüşov bildirir ki, Mandelanın siyasətdən özünün getməsi onun “dəyərlərinin siyasi ambisiyalarından üstün olduğunu” göstərib. “Onun davası siyasi olsa da, o ideallar uğrunda mübarizə aparırdı”. Hakim Yeni Azərbaycan Partiyasının icra katibinin müavini, deputat Mübariz Qurbanlı deyib ki, dünya miqyasında tanınan Nelson Mandelanı Azərbaycanda da "yaxşı tanıyırlar". "Nelson Mandela dünyada tanınmış şəxsiyyət idi. O qaradərililərin diskriminasiyasına qarşı mübarizə aparıb və azadlıq simvolu olub. Onun mübarizəsi istənilən nəticəni verib və qaradərililər hakimiyyət orqanlarına seçilmək hüququ əldə ediblər". Müxalifət koalisiyası Milli Şuranın sədri Cəmil Həsənli Nelson Mandelanı "böyük mübariz insan" kimi tanıdığını deyir. "Mandela insan haqları, diskriminasiyaya qarşı mübazirədə böyük tarix yazmış insandır. Cənubi Afrika Respublikası xalqının haqqı uğrunda mübarizə aparıb. O tarix içində yaşadı və tarixdə də qalacaq", cənab Həsənli bildirib. Hökümətyönlü deputat Vahid Əhmədovun sözlərinə görə, Nelson Mandelanı "müsbət bir insan kimi" xarakterizə edir. "Bu insan mübarizə aparan olub, mən onu sülh carçısı kimi tanımışam və bütün çıxışlarını, fikirlərini izləmişəm. O, CAR xalqının azadlığı və firavan həyatı uğrunda böyük işlər görüb". Musavat partiyası Divanı və partiya lideri İsa Qəmbərin yaydığı nekroloqda deyilir ki, Nelson Mandelanın əziz xatirəsi bütün tərəqqipərvər bəşəriyyət tərəfindən ehtiramla yad ediləcək. Dekabrın 5-də Cənubi Afrika Respublikasının sabiq prezidenti Nelson Mandela 95 yaşında vəfat edib. Sosial şəbəkələrdə reaksiyalar Sosial şəbəkələrdə Cənubi Afrika liderinin vəfatı ilə bağlı müxtəlif fikirlər səsləndirilir. “Təki Nelson kimi prezidentimiz olardı indi dünyanin ən xoşbəxt milləti idik”, Elnur Hüseynzadeh Facebook-da yazır. Ruslan Huseynov belə bir şərh yerləşdirib: “Görəsən hansı müxalifət liderimiz xalqına, ideyalarına görə 27 il demirem 2 il 7 ay yatar?? (bu parafraz olundu)”. Jamellia G-Zadeh Mandelanın güclu mənəviyyata sahib insan olduğunu bildirir. “Azadlıq uğrunda daim mubarizə apardı. İdeal humanist, insan, Allah rəhmət eləsin”.


وأضاف أوباما أن الولايات المتحدة سترسل 300 مستشار عسكري إلى العراق، وإنها ستنشئ مراكز عمليات مشتركة في بغداد وشمالي العراق. وقال أوباما إن الولايات المتحدة عززت من نشاطاتها الاستخبارية وعمليات الرصد في العراق من أجل دراسة المخاطر التي تهدد العاصمة بغداد. "لا حل عسكري" وأكد الرئيس الأمريكي في بيانه الذي ألقاه في البيت الأبيض أنه " لا يوجد حل عسكري للأزمة في العراق وأن الأمر يتطلب حلا سياسيا". وقال أوباما إن بلاده لا تستطيع اختيار قادة العراق فهو أمر يعود للعراقيين أنفسهم ولكنه حثهم على أن يرتقوا فوق خلافاتهم وأن يتحدوا من أجل التوصل إلى حل سياسي للأزمة. مواضيع قد تهمك نهاية أكد أوباما أنه لا عودة لوحدات قتالية أمريكية للعراق وأشار أوباما إلى أن " الولايات المتحدة لن تقوم بعمل عسكري يدعم طائفة في العراق على حساب أخرى". وجاء بيان أوباما بعد يوم من تصريحات وزير الخارجية العراقي هوشيار زيباري بأن بلاده طلبت رسميا من واشنطن المساعدة وشن ضربات جوية ضد المسلحين المتشددين". "طلعات جوية" في هذه الأثناء، نقلت وكالة رويترز عن مسؤول أمريكي قوله إن الولايات المتحدة تستخدم طائرات هجومية من طراز إف 18 لاستطلاع وضع المتشددين المسلحين الذين سيطروا على أجزاء من البلاد. وأضاف المسؤول الذي، طلب عدم الإفصاح عن اسمه، أن الطائرات تنطلق من فوق حاملة الطائرات جورج بوش التي صدرت لها أوامر للتوجه إلى مياه الخليج قبل أيام مشيرا إلى إمكانية إرسال طائرات لتزويد الطائرات المقاتلة بالوقود إذا لزم الأمر. "سيطرة كاملة" من ناحية أخرى، قال الجيش العراقي إنه سيطر على مصفاة النفط في بيجي سيطرة كاملة، وإن محاولات استهداف المصفاة "باءت بالفشل". وكانت القوات العراقية الحكومية قد خاضت معارك ضد مسلحين يقودهم تنظيم الدولة الاسلامية في العراق والشام (داعش) بهدف السيطرة على المصفاة. وقال اللواء قاسم عطا الناطق باسم قائد القوات العراقية إن "أربعين شخصا من المهاجمين لقوا مصرعهم خلال الليل ويوم الأربعاء" نافيا المزاعم السابقة بأن المصفاة كانت على "وشك السقوط في يد المسلحين".

“ABŞ, iraqlıların özləri tərəfindən siyasi plan hazırlanmadan, ABŞ İraqda yeni hərbi əməliyyatlara qarımağa hazırlaşmır”, - Obama jurnalistlərə deyib. Prezidentin sözlərinə görə, İraqda zorakılıq dalğasının qalxması bütün region üçün ciddi problem kəsb edir, onun həllinə çox vaxt tələb oluna bilər. Obama böhrandan çıxmaq üçün ölkə liderlərini aralarında olan ziddiyyətləri aradan qaldırmağa çağırıb. Associated Ptess-in Obamanın administrasiyasındakı mənbələrə istinadən verdiyi məlumata görə, ABŞ İraqda pilotsuz və idarə olunan təyyarələrdən havadan zərbələr endirmək imkanlarını nəzərdən keçirir. Bundan başqa, o cümlədən peyk vasitəsilə, daha miqyaslı kəşfiyyat məlumatlarının toplanmasına başlanıla bilər. ABŞ eləcə də İraq hakimiyyətinə maliyyə və hərbi yardımların artırılmasını planlaşdırır. Obama qeyd edib ki, onun İraqda tətbiq edə biləcəyi hər hansı hərbi tədbirlər birbaşa və dəqiq olmalı və diplomatik səylərlə müşayiət olunmalıdı. İslamçılara qarşı tədbirlər İraqda aktiv fəaliyyət göstərən “İraq və Şam İslam Dövləti” (İSİD) cihad qruplaşması, ABŞ prezidentinin sözlərinə görə, bu gün tək İraq əhalisinə deyil, ümumən amerika maraqlarına da təhlükə yaradır. Daha əvvəl Obama Avstraliyanın baş naziri Tony Abbot-la görüşün yekunları üzrə bəyanatında qeyd edib ki, ABŞ administrasiyası istəməzdi ki cihadçıların İraqda yaxud Suriyada daimi məskən sala bilsinlər. Obama bu həftə silahlı İSİD ekstremistlərinin Mosul şəhərini ələ keçirib Tikritə hücum etdikləri ilə bağlı ölkədə hadisələrin inkifafından narahatdır. Yerli hakimiyyət sabiq ölkə prezidenti Səddam Hüseynin vətəni Tikritin bəzi rayonları silahlıların nəzarəti altına alındığını bəyan edib. Həmçinin Bağdadın 125 kilometrliyində yerləşən Samarra şəhəri ətrafında döyüşlər getdiyi haqqında məlumatlar alınır.


طبيبة تقوم بإعداد عينات دم من مرضى مشتبه في إصابتهم بمرض كوفيد-19. وتطلب الهيئة الوطنية للتأمين الصحي من بعض الأفراد الذين تعافوا من كوفيد-19 بالتبرع بالدم حتى تستطيع تقييم هذا العلاج المحتمل من خلال إجراء بعض التجارب. ويأمل العلماء في أن تتمكن الأجسام المضادة الموجودة في دم المتعافين من القضاء على الفيروس لدى المرضى الآخرين. وكانت الولايات المتحدة قد بدأت مشروعا كبيرا لدراسة هذا النوع من العلاج، في أكثر من 1500 مستشفى. وإذا أصيب شخص ما بفيروس كورونا المستجد، الذي يسبب مرض كوفيد-19، فإن نظام المناعة لديه يستجيب لهذا الفيروس الغريب بخلق أجسام مضادة تهاجمه. مواضيع قد تهمك نهاية وتتنامى تلك الأجسام المضادة مع مرور الوقت، ويمكن أن توجد في البلازما، وهي الجزء السائل من الدم. وبدأت الإدارة الخاصة بالدم وزراعة الأعضاء في هيئة التأمين الصحي في بريطانيا في الاتصال ببعض المرضى الذين تعافوا من كوفيد-19 لمعرفة إن كان يمكن نقل بعض البلازما لديهم إلى المرضى بالفيروس حاليا. وقالت الهيئة في بيان: "نتصور أن هذا سيستخدم مبدئيا في محاولات لعلاج ممكن لكوفيد-19. وإذا ووفق عليه تماما، فسوف تتحقق التجارب من إن كان نقل بلازما الأشخاص الذين تعافوا ويمرون الآن بمرحلة نقاهة، يمكن أن يحسن سرعة شفاء المرضى الحاليين بالفيروس، وفرص نجاتهم". وأضاف البيان: "يجب أن تتبع جميع التجارب عملية موافقة صارمة لحماية المرضى، ولضمان الحصول على نتائج قوية. ونحن نعمل عن قرب مع الحكومة والهيئات الأخرى المتصلة للحصول على الموافقات بأقصى سرعة". هل تخضع جماعات أخرى لهذه التجارب؟ وهناك عدد من الهيئات المتعددة في بريطانيا تنظر في استخدام بلازما الدم. فقد أعلن مستشفى جامعة ويلز في كارديف هذا الأسبوع عن رغبته في اختبار هذه التقنية. كما عبر بروفيسور سير روبرت ليتشلر، رئيس أكاديمية العلوم الطبية، ومدير مجموعة كينغيز هيلث بارتنر، التي يشارك فيها مستشفى كلية كينغ بلندن، وثلاثة مستشفيات أخرى كبيرة في لندن، عن أمله في استخدام هذه الطريقة على مستوى أصغر. وهو يريد استخدام البلازما مع المرضى ذوي الحالات الخطيرة، الذين ليس أمامهم أي خيار آخر، في الوقت الذي ستبدأ فيه التجارب على المستوى الوطني. وقال: "سوف أصاب بخيبة أمل إن لم نستطع إتاحة هذه الطريقة في العلاج لبعض المرضى خلال أسبوعين. ونأمل في أن تبدأ تجارب هيئة التأمين الصحي سريعا". وأضاف أن بريطانيا تحركت ببطء لاختبار هذه الطريقة. وقال: "أعتقد أن هناك عدة جوانب لهذا الوباء، سوف نتذكرها ونتعجب لماذا لم نتحرك بطريقة أسرع أكثر". عينات من بلازما الدم والصفائح الدموية في مركز طبي. ما هو الوضع في بقية أنحاء العالم؟ تجري في أنحاء العالم تجارب للنظر في استخدام البلازما. فقد بدأ العلماء في الولايات المتحدة قبل ثلاثة أسابيع في تنظيم مشروع في أنحاء البلاد، ويعالج فيه حتى الآن 600 مريض. ويقود هذا المشروع بروفيسور مايكل جوينر، الذي يعمل في مستشفى مايو كلينيك. وقال لبي بي سي: "ما عرفناه خلال الأسبوع الأول من المشروع هو أنه بالرغم من عدم ظهور إشارات مطمئنة، فلا يبدو أن له آثارا جانبية". وأضاف: "هناك تقارير شفهية عن تحسن الأوكسجين، وتحسن بعض المرضى الآخرين. وهذا بالتأكيد أمر مشجع، لكنه بحاجة إلى تقييم دقيق". وقال: "هناك الكثير مما لا نفهمه عن البلازما. وسوف نتعلم الكثير عنها، وعن مستويات الأجسام المضادة، والعوامل الأخرى التي قد نجدها مع مرور الوقت. لكنني باعتباري طبيبا، أحس أننا يجب أحيانا أن نبادر بالعمل، إذا كان في أيدينا ما يساعدنا". كيف ساعدت تلك الطريقة مع الأوبئة الأخرى؟ لا يعد استخدام دم المرضى المتعافين فكرة جديدة في الطب. فقد سبق استخدامها قبل أكثر من 100 سنة، خلال وباء الأنفلونزا الأسبانية، وقبل سنوات في علاج إيبولا وسارس. ولم تبحث فعالية تلك الطريقة سوى بعض الدراسات القليلة، وهناك بحوث كثيرة يجب إجراؤها لمعرفة مدى فعاليتها مع فيروس كورونا. ولكن العلماء في الولايات المتحدة يقولون إن المتبرعين للمساعدة كثيرون. وقال مسؤول في مركز الدم في ولاية نيويورك: "لدينا مئات ومئات من المتبرعين واستطعنا تجميع أكثر من 1000 وحدة دم. وهذا أمر مشجع، أن ترى أن ما يهم الناس الذين تعافوا، هو كيف يمكنهم مساعدة الآخرين". ولكن علماء يقولون إن البلازما ليست رصاصة سحرية. ومع قلة الخيارات المتاحة لعلاج فيروس كورونا، فلا يزال هناك أمل في أن تساعد البلازما حتى يوجد لقاح.

Britaniya Səhiyyə Sisteminin Qan və Transplantasiya (NHSBT) bölməsi bu məqsədlə Covid-19-dan sağalmış bəzi insanlardan qan vermələrini xahiş edib. Ümid edilir ki, sağalmış xəstələrin qanında əmələ gəlmiş antitellər digər xəstələri virusdan qurtara bilər. ABŞ-da bu effekti öyrənmək üçün artıq 1500-dən çox xəstəxananı əhatə edən böyük bir layihəyə başlanılıb. İnsanın immun sistemi yoluxma zamanı virusu hədəfləyən antitellərin əmələ gəlməsiylə reaksiya verir. Qanda əmələ gələn həmin antitelləri plazmada, yəni qanın tərkib hissəsi olan mayedə aşkar etmək olar. NHSBT Covid-19-dan sağalmış xəstələrə müraciət edərək onlardan götürülən plazma ilə virusa yoluxanların müalicə edilməsinin mümkünlüyünü öyrənir. "Biz onun Covid-19-dan mümkün müalicə üsulu kimi sınaqlardan keçirilməsini nəzərdə tuturuq, - NHSBT tərəfindən verilən şərhdə deyilir. - Buna tam icazə verilsə, sınaqlarda sağalmış insanların plazmasının köçürülməsinin Covid-19 xəstələrinin sağalma sürətinə və sağ qalmaq şanslarının yaxşılaşmasına təsiri araşdırılacaq.” "Xəstələri qorumaq və etibarlı nəticələr əldə etmək üçün bütün klinik sınaqlar ciddi təsdiqləmə prosesindən keçməlidir. Təsdiqləmə prosesini mümkün qədər tez keçmək üçün hökumət və bütün müvafiq qurumlarla sıx əlaqə rejimində işləyirik." Bu üsul əvvəlki pandemiyalarda necə kömək edib? Sağalmış xəstələrin qanından istifadə etmək tibbdə yeni bir fikir deyil. 100 il bundan əvvəl İspan qripi epidemiyası zamanı və bu yaxınlarda Ebola və Sars epidemiyaları zamanı bu üsuldan istifadə edilib. Bu üsulun effektivliyi və koronavirusa qarşı nə qədər təsirli olacağını öyrənmək üçün hərtərəfli araşdırmalar aparılmalıdır, çünki indiyə qədər bu istiqamətdə yalnız məhdud araşdırmalar yer alıb. Alimlər hesab edirlər ki, plazma möcüzə yaratmayacaq. Amma koronavirusun müalicəsində hələlik ciddi nəticə əldə olunmadığı nəzərə alınarsa, plazma üsulunun koronavirusa qarşı bir peyvənd tapılana qədər vaxt qazanmağa imkan verəcəyi ümidləri mövcuddur.


قتل نمتسوف على مرمى حجر من الكرملين في قلب العاصمة الروسية ونقل التلفزيون الحكومي الروسي عن رئيس جهاز الأمن الاتحادي الكسندر بورتنيكوف قوله "تم اعتقال شخصين اليوم السبت للاشتباه بضلوعهما بهذه الجريمة، وهما أنزور غوباشيف وزاور دادايف، وقد أحيط رئيس الدولة علما بالتطور الأخير." ونقلت وكالة راي نوفوستي الروسية للأنباء عن بورتنيكوف قوله إن المعتقلين ينحدران من القوقاز. وكان نمتسوف البالغ من العمر 55 عاما، والذي كان قد شغل منصب نائب رئيس الوزراء إبان حقبة الرئيس بوريس سلتسين في تسعينيات القرن الماضي، قد قنل أثناء عبوره جسر قريب من الكرملين بصحبة صديقته الأوكرانية. وقد دفن في موسكو يوم الثلاثاء الماضي. مواضيع قد تهمك نهاية وفيما اتهم المعارض البارز اليكسي نافالني الكرملين بقتل نمتسوف "من أجل تخويف المعارضة وسط المشاكل الاقتصادية المتصاعدة التي تواجهها روسيا"، دان الرئيس فلاديمير بوتين علنا عملية الاغتيال ودعا إلى وضع نهاية لظاهرة الاغتيالات السياسية "المعيبة" في روسيا.

Aleksandr Bortnikov Anzor Qubaşev və Zaur Dadayevin yaxalandığını televizya çıxışında elan edib. Prezident Vladimir Putin iş barədə məlumatlandırılıb, FSB rəhbəri əlavə edib. Prezident Putinin qatı tənqidçisi 55 yaşlı Boris Nemtsov fevralın 27-də Kreml yaxınlığındakı körpüdə odlu silahdan qətlə yetirilib. Aleksandr Bortnikov şübhəlilərin Qafqaz sakinləri olduğunu deyib. Boris Nemtsovun qətlə yetirildiyi vaxtı onun yanında olan Anna Duritskayanın vəkili şübhəlilərin saxlanılması ilə bağlı Moskvaya çağrılmadığını deyib. "İstintaq hələ ki, onun çağırmayıb və mən bu kimi addımın atılıb-atılmayacağını şərh etməyə hazır deyiləm. Zənnimcə onun istintaqa söylədiyindən artıq deyəcək sözü yoxdur”, - Rusiyanın RİA Novosti agentliyinə Vadim Proxorov bildirib. İnsan Hüquqları üzrə Prezident Şurasının rəhbəri Mixail Fedotov sifarişçilərin tapılmasının əhəmiyyətini vurulayıb. İnterfaks agentliyinə yaxın mənbə qətli törətməkdə şübhəli bilinən şəxslərin hərəkət etdiyi avtomobildə onları izinə düşməyə kömək edən biomaterialların aşkarlandığını deyib. "Boris Nemtsovun qətlilə bağlı bütün məlumat yaxın vaxtlarda Rusiya İstintaq Komitəsinin saytında dərc olunacaq", - İstintaq Komitəsinin nümayəndəsi Vladimir Markin Twitter hesabında yazıb. Reaksiyalar İnsan Hüquqları üzrə Prezident Şurasının rəhbəri Mixail Fedotov şübhəlilərin saxlanılması barədə məlumatı şərh edərkən sifarişçilər də daxil olmaqla qətldə əli olanların hamısının məsuliyyətə cəlb olunmasının vacibliyini vurğulayıb. Bu fikri FSB-nin sabiq rəhbəri, təhlükəsizlik və korrupsiya əleyhinə parlament komitəsinin üzvü Nikolay Kovalyev dəstəkləyib. “Heç nədən asılı olmayaraq biz əlbətdə dərk etməliyik ki, sifarişçilər mühümdür. İstintaq bax bu istiqamətdə işləməlidir”, - Kovalyev deyib. "Ümid edirik ki, həqiqətən də cinayətə aidiyyatı olan adamlar saxlanılıb və bu səhv yox hüquq-mühafizə orqanlarının yaxşı və keyfiyyətli işinin nəticəsidir", - İnterfax agentliyinə Nemtsovun yaxın silahdaşı, siyasətçi İlya Yaşin deyib. Boris Nemtsovun qətlindən sonra martın 1-də Rusiya boyu izdihamlı anım aksiyaları keçirilib. "RPR-PARNAS" partiyasının həmsədri və Rusiya baş nazirinin sabiq birinci müavini ötən çərşənbə axşamı Moskvanın Troyekurovskoye qəbristanlığında dəfn olunub.


قال شكري إنه لا علاقة بين تأخر صدور بيان وزراء خارجية الدول الأربع بالاتصال الهاتفي بين ترامب والسيسي. وقال وزير الخارجية المصري سامح شكري إن "الأمر من البداية لم يكن مطروحا للنقاش، ولا توجد حلول وسط". وأضاف شكري في تصريحات لقناة أون تي في التليفزيونية المصرية، مساء الأربعاء "الرد القطري على مطالب مصر والسعودية والإمارات والبحرين كان مطولا ومتعبا وفيه الكثير من اللغط والسرد والكلام الفارغ، وسلبيا في توجهه". واجتمع وزراء خارجية الدول الأربع في القاهرة، الأربعاء، لبحث الرد القطري والتعامل معه، لكنها امتنعت عن اتخاذ إجراءات عقابية ضدها أخرى. اتصال ترامب بالسيسي وعن اتصال الرئيس الأمريكي دونالد ترامب بالرئيس المصري عبدالفتاح السيسي أثناء اجتماع وزراء الخارجية، أوضح شكري أنه لم يكن له أي تأثير على الاجتماع أو بيان الدول الأربع وتأخر صدوره. وقال " أكد (الاتصال) عزم ترامب على القضاء على الإرهاب". وأكد أن الدول الأربع "ناقشت تطبيق إجراءات أخرى ضد قطر في الأيام القادمة". خطوات تصعيدية يتحدث الإعلام القطري عن اصطفاف الشعب القطري وراء الشيخ تميم، أمير البلاد، منذ بداية الأزمة. وقطعت الدول الأربع علاقاتها الدبلوماسية والاقتصادية والتجارية مع قطر . كما أغلقت السعودية حدودها البرية وطرق النقل الجوي والبحري المباشر مع قطر، منذ 5 يونيو/ حزيران الماضي، بسبب اتهامها بدعم الإرهاب وتقوية العلاقات مع إيران، الخصم الرئيسي للسعودية. وتنفي قطر هذه الاتهامات، وتصر على أن الحوار هو السبيل الوحيد لحل الخلافات. وتتمسك دول المقاطعة والحصار الأربع بضرورة أن تغير قطر سياستها. وقدمت قائمة تضم 13 مطلبا تشترط تنفيذها حتى يمكن استعادة جميع العلاقات مع الدوحة. وحذر وزير الخارجية السعودي من إمكانية اتخاذ المزيد من الخطوات ضد قطر. "تجريد قطر من سيادتها" ومن جانبها أعلنت تركيا دعمها موقف قطر. وجددت انتقادها للمطالب المقدمة لها بوصفها "غير مقبولة". وأكد الرئيس التركي رجب طيب أردوغان الأربعاء، استمرار دعم بلاده للدوحة. وقال لقناة فرانس 24 " فيما يتعلق بالقائمة التي تضم 13 بندًا، فهي غير مقبولة تحت أي ظرف". إردوغان أكد دعم بلاده لقطر واعتبر مطالب السعودية والإمارات والبحرين ومصر "غير مقبولة" وأضاف أن بعض المطالب تعادل "تجريد قطر من سيادتها". وتشمل قائمة المطالب أن تغلق قطر قاعدة عسكرية تركية على أراضيها. وتعتبر الدوحة هذا المطلب تدخلا في شؤونها الداخلية ومساسا بسيادتها وحقها في إبرام أي اتفاقات مع أي دولة. وقال أردوغان: "لا نزال ملتزمين باتفاقنا مع قطر، إذا طلبت منا المغادرة فلن نبقى طالما لا توجد رغبة في وجودنا". وأظهرت تركيا دعما كبيرا لقطر وأرسلت ما يقرب من 100 طائرة شحن محملة بالإمدادات والمواد الغذائية إلى الدوحة منذ بداية الأزمة. كما قررت تركيا إرسال المزيد من الجنود والعتاد العسكري إلى الدوحة بصورة أكبر من المتفق عليها في اتفاق البلدين السابق، ووصلت بالفعل معدات ومركبات عسكرية تركية وجنود، الشهر الماضي.

Qətər iqtisadi sanksiyaların hədəfindədir Qətərin xarici işlər naziri Şeyx Məhəmməd bin Əbdürrəhman əs-Sani, ölkələrinə qarşı blokadanın beynəlxalq hüququn pozulması mənasına gəldiyini deyib. "Blokada tətbiq edən ölkələr bunun qeyri-qanuni olduğunu qəbul etməməkdə israr edir", deyə rəsmi Al Jazeera kanalına bildirib. Ötən gün Bəhreynin xarici işlər naziri Səudiyyə Ərəbistanı, Misir və Birləşmiş Ərəb Əmirliklərindən olan həmkarlarıyla keçirdiyi görüşdən sonra verdiyi açıqlamada Qətərlə danışıqlara hazır olduqlarını söyləyib. Bu dörd ölkə Qətəri "terroru dəstəkləməkdə" ittiham edərək 5 iyundan bu ölkə ilə əlaqələri dondurmuşdu. Xarici işlər naziri şeyx Xalid ibn Əhməd əl-Halifa Bəhreynin paytaxtı Manamada keçirilən görüşdən sonra verdiyi açıqlamada 13 maddədən ibarət tələb siyahısını da xatırladıb. "Qətər 13 tələbə qarşılıq verməlidir" Əl-Halife "Qətər terorra maddi dəstəyini dayandırmaq istiqamətində səmimi istəyini açıqlayarsa, digər ölkələrin xarici işlərinə müdaxilə etməyəcəyinə dair söz verərsə dörd ölkə Qətərlə dialoqa hazırdır. Qətər həmçinin irəli sürülən 13 tələbə də qarşılıq verməlidir " deyib. Bəhreynin xarici işlər naziri şeyx Xalid ibn Əhməd əl-Halifa deyib ki, Qətər irəli sürülən 13 tələbə də qarşılıq verməlidir. Bir qədər əvvəl Qətər bu ölkələrin 13 tələbdən olan siyahısını həqiqətə uyğun hesab etmədiyini və yerinə yetirməyəcəyini açıqlamışdı. Tələblər arasında Al-Jazeera telekanalının yayımının dayandırılması, Qətərin İranla münasibətlərinin zəifləməsi və ölkədəki türk hərbi bazasının bağlanması da var. Baş verən gərginlikdən sonra ABŞ xarici işlər naziri Rex Tillerson Qətəri ziyarət etmiş, iki ölkə arasında "terrorla mübarizə və terrorun maliyyələşdirilməsinin qarşısını almaq" kimi məsələlərdə ortaq iş görülməsiylə bağlı razılıq memorandumu imzalamışdılar. Dörd ölkə, memorandumun yetərli olmadığını söyləyərək sanksiyaların davam edəcəyini bildirmişdi. Qətər isə baş verən gərginlikdən sonra verdiyi açıqlamalarda məsələnin dialoq yoluyla həllinə çağırmışdı.


تشن القوات الأمريكية غارات في العراق ضد "الدولة الإسلامية" منذ 8 أغسطس/ آب ووفرت مقاتلات تابعة للبحرية الأمريكية وطائرات دون طيار غطاء لقوات عراقية وكردية تقاتل مسلحي "الدولة الإسلامية" قرب مدينة الموصل. وجاء ذلك رغم نشر التنظيم الثلاثاء مقطع فيديو لعملية ذبح الصحفي الأمريكي جيمس فولي كان مفقودا منذ عام 2012. وطالب مسلحو "الدولة الإسلامية" بوقف الغارات الأمريكية ضدهم، مهددين بقتل صحفي آخر محتجز لديهم. لكن القوات الأمريكية شنت 14 غارة جديدة - منذ نشر مقطع الفيديو - قرب سد الموصل، وهي منطقة مهمة فقد مسلحو "الدولة الإسلامية" السيطرة عليها الأسبوع الماضي. مواضيع قد تهمك نهاية ووفرت الغارات غطاء جويا تزامنا مع تقدم قوات عراقية وكردية صوب تلال المناطق الواقعة جنوب غرب سد الموصل، بحسب ما ذكرته مصادر كردية. وقال مسؤولون أمريكيون إن غاراتهم أسفرت عن تدمير مركبات وأهداف أخرى تابعة لـ"الدولة الإسلامية". وبدأت الولايات المتحدة غاراتها ضد تنظيم الدولة الإسلامية، الذي سيطر على مناطق واسعة في سوريا العراق، في الثامن من أغسطس/آب الحالي. تتقدم قوات عراقية وكردية صوب تلال المناطق الواقعة جنوب غرب سد الموصل. "محاولة إنقاذ رهائن" وأعلن البنتاغون الأربعاء أن واشنطن "قامت مؤخرا بمحاولة لإنقاذ عدد من الرهائن الأمريكيين المحتجزين في سوريا". وأوضح أن العملية تضمنت "إجراءات جوية وبرية". لكن العملية لم تكلل بالنجاح لأن الرهائن لم يكونوا موجودين في الموقع المستهدف، بحسب ما ذكره الأمريكيون. وتعد هذه أول مرة تقر فيها واشنطن بأن قواتها نفذت عملية في سوريا منذ بدء العنف فيها عام 2011. ونقلت صحيفة "نيويورك تايمز" الأمريكية عن مسؤولين في واشنطن - لم تذكر أسماءهم - أن العملية كانت في منشأة نفطية في شمالي البلاد. وقال المسؤولون للصحيفة إن مروحيات أنزلت عناصر من الكوماندوز قبل أن يكتشفوا أن الرهائن نقلوا إلى مكان آخر. ولم يذكر بيان البنتاغون تحديدا ما إذا كان الهدف من العملية هو إنقاذ فولي الذي اختطف في سوريا في نوفمبر/تشرين الثاني 2012. لكن مسؤولين أمريكيين بارزين - تحدثوا شريطة عدم ذكر أسمائهم - أكدوا ذلك، وأضافوا أن القوات الأمريكية قتلت العديد من مسلحي "الدولة الإسلامية".

James Foley 2012-ci ildə Suriyada itkin düşüb ABŞ hərbi-dəniz qırıcıları və pilotsuz təyyarələri Mosul şəhərinin yaxınlığında İD-ə qarşı mübarizə aparan kürd və iraqlı qüvvələri göydən mühafizə edib. Çərşənbə axşamı İD 2012-ci ildə itkin düşən jurnalist James Foley-nin başının kəsilməsini göstərən video yayıb. Videoda döyüşçülər saxladıqları daha bir ABŞ müxbirini öldürməklə təhdid ediblər. Amma video buraxılandan sonra Amerika qüvvələri İD döyüşçülərinin yenidən nəzarətə aldığı və mühüm strateji Mosul bəndinin yaxınlığında 14 yeni hücum həyata keçiriblər. ABŞ İslam Dövlətinə qarşı hücumları avqustun 8-dən həyata keçirir. Foley-ni xilasetmə cəhdi Eyni zamanda ABŞ rəsmiləri deyib ki, məxfi ABŞ hərbi missiyası amerikalı müxbir James Foley və Susiyadakı digər amerikalı əsirləri azad etməyə çalışmışdı. Videoda James Foley-nin yanındakı silahlı ABŞ-ı İraqda hər gün İslam Dövlətinə hücum etməkdə ittiham edir Çərşənbə günü verdiyi bəyanatında Pentagon deyib ki, ABŞ "Suriyadakı bir neçə amerikalı əsiri azad etmək üçün xilasetmə əməliyyatına cəhd etmişdi". "Təəssüf ki, missiya uğursuz oldu, çünki əsirlər hədəfə alınmış məkanda deyildilər". Bəyanatda əməliyyatın Foley-ni xilas etməyə cəhd olduğu bildirilməsə də, Obama administrasiyasının yüksək rütbəli rəsmiləri adlarının çəkilməməsi şərtilə bunu təsdiqləyib. İD deyib ki, Foley ABŞ-ın İraqda İD döyüşçülərinə qarşı havadan hücumlarına qisas olaraq öldürülüb. ABŞ prezidenti Barack Obama qətli "bütün dünyanın vicdanını sarsıdan bir zorakılıq" adlandırıb. O, Suriya və İraqın böyük hissələrinə nəzarət edən İD döyüşçülərini "xərçəng xəstəliyi" ilə müqayisə edib, onun ideologiyasını "iflasa uğramış" adlandırıb. Foley-nin başının kəsilməsi Amerikada sarsıntı ilə qarşılanıb. "Ürəklərimiz və dualarımız Foley ailəsilədir", bu lövhədə yazılıb BMT, Birləşmiş Krallıq və digərləri həmçinin videonun ikrah hissi doğurduğunu bildirib. Cənab Foley-nin anası Diane deyib ki, o, "Suriya xalqının əzabını dünyaya göstərməyə çalışarkən qurban gedib". Jurnalistləri Müdafiə Komitəsi (Committee to Protect Journalists, CPJ) deyib ki, İslam Dövlətinin saxladığı bütün jurnalistlərə görə narahatlıq keçirir. Təşkilat Suriyanı "müxbirlər üçün dünyada ən təhlükəli yer" kimi təsvir edib. Video haqqında "Amerikaya mesaj" adlı videoda James Foley narıncı geyimdə səhraya oxşar bir yerdə dizi üstə durub, onun yanında isə qara geyimli, silahlı bir kişi dayanıb. Foley ailəsinə son sözlərini deyir və onu gözləyən ölümünü ABŞ-ın İraqdakı İslam Dövləti hədəflərini bombalaması ilə əlaqələndirir. Məcburiyyət altında olduğu aydın görünən videoda o deyir: "Mən dostlarımı, ailəmi və yaxınlarımı əsl qatillərim olan ABŞ hökumətinə üsyan etməyə çağırıram. Çünki məni gözləyən yalnız onların laqeydliyi və cinayətkarlığı nəticəsində baş verir". Bundan sonra ingilis vurğusu ilə danışan maskalanmış döyüşçü ABŞ hökumətinə xəbərdarlıq edir: "Siz daha qiyamçılara qarşı mübarizə aparmırsız. Biz islam ordusuyuq və dünyada bir çox müsəlmanın qəbul etdiyi dövlətik. "Beləliklə, Obama, müsəlmanlara İslam xəlifəliyi ilə təhlükəsiz həyat sürməyə imkan verməmək üçün hər hansı cəhdin, sənin öz xalqının qırılması ilə nəticələnəcək". Videonun sonunda amerikalı jurnalist Steven Sotloff kimi təqdim olunan daha bir dustaq göstərilir və deyilir ki, onun taleyi Prezident Barack Obamanın növbəti addımından asılıdır. Cənab Sotloff bir il əvvəl Suriyada, Türkiyə sərhədinin yaxınlığında oğurlanıb.