الأمريكية ويندي شيرمان (أقصى اليسار)، وهيلغا شميد (أقصى اليمين) في إحدى جلسات المفاوضات في سويسرا. والمألوف أنه عند عقد اتفاق، عادة ما يتصافح أطرافه كتقليد للإعلان عن اتمامه. لكن الأمر اختلف عند التوصل إلى اتفاق في العاصمة النمساوية فيينا، في 14 يوليو/تموز الماضي، بين إيران والقوى الغربية، فلم يصافح المفاوضون الإيرانيون نظراءهم من السيدات نظرا للتقاليد الدينية الصارمة. وشاركت ثلاث نساء في اتمام الاتفاق النووي مع إيران، أمريكية وأوروبيتان. وتولت مسؤولة السياسة الخارجية بالاتحاد الأوروبي فيديريكا موغيريني قيادة الجانب السياسي في المفاوضات. مواضيع قد تهمك نهاية وتولت موغيريني منصبها في نوفمبر / تشرين الثاني 2014، خلفا لكاثرين أشتون، التي قال كثيرون إنها لعبت دورا هاما في بناء علاقات جيدة مع إيران. وواجهت موغيريني، التي شغلت منصب وزيرة الخارجية الإيطالية، انتقادات في بداية توليها المنصب، كونها صغيرة السن وليس لديها الخبرة الكافية. لكن في وقت الجد، أثبتت نفسها كمفاوضة ماهرة. واجهت فيديريكا موغيريني انتقادات كونها صغيرة السن، وليست ذات خبرة كبيرة في التفاوض مع الإيرانيين. وبجانب موغيريني، كانت نائبتها هيلغا شميد، والتي عرف عنها درايتها بالتقنية الواسعة. ولقبها أقرانها من المفاوضين بـ"مفصل وقائد المفاوضات". وفي النهاية، قال دبلوماسيون غربيون إن "شميد هي من قادت المفاوضات التي انتهت إلى عقد الاتفاق بتعديلاته الخمسة". وشميد، بخلاف موغيريني، شخصية معروفة على الساحة الدبلوماسية، ولديها خبرة لسنوات في المفاوضات الإيرانية. أما على طاولة الأمريكيين، جلست ويندي شيرمان، أول نائبة لوزير الخارجية الأمريكي للشؤون السياسية، ولها باع طويلب في ملف المفاوضات النووية. وكانت شيرمان من بين مهندسي اتفاق إدارة كلينتون النووي مع كوريا الشمالية. وتولت قيادة الفريق الأمريكي للتفاوض مع إيران منذ عام 2011. هيلغا شميد والإيراني عباس أراغتشي في إحدى جلسات المفاوضات في فيينا. وكان وجود ثلاث نساء بين كبار المفاوضين في المحادثات الإيرانية أمرا غير مسبوق. وقالت موغيريني لـ بي بي سي: "حتى في الاتحاد الأوروبي، ليس من المعتاد وجود نساء على طاولة المفاوضات أكثر من الرجال. لذا، كان أمرا جديدا إلى حد ما، لكن انطباعي الشخصي هو أنه كان أمرا إيجابيا". وأضافت أن "الرجال عادة ما كانوا يخرجون عن مجرى المفاوضات للحديث عن خلافات تاريخية، أو جدل معقد بشأن من كان أكثر تنازلا. لكن النساء كن دائما يعيدن الحديث إلى مساره الحالي. فوجود الكثير من النساء في المفاوضات في مواقع هامة ساعدنا عن التركيز والتفاوض بشكل عملي طوال الوقت". لكن إيران لديها قواعد صارمة في التعاملات بين الرجال والنساء، وهي القواعد التي يتبعها الدبلوماسيون سواء كانوا داخل البلاد أو خارجها. وقالت شيرمان: "لم يكن بإمكاننا مصافحتهم، أو لمسهم بأي شكل". لكن هذا التقليد لم يكن غريبا عليها "فقد نشأت في بلتيمور، حيث تعيش جالية كبيرة من اليهود المتشددين الذين يطبقون تقاليد مشابهة. وأظن أننا جميعا كان لدينا الفهم لطريقة التحاور بدون المصافحة، والتفاهم حتى توصلنا إلى اتفاق". وتقول شيرمان إن كونها امرأة لم يكن عائقا في تقدمها في غرفة المفاوضات. وتابعت: "عندما جلست في مقابلة الإيرانيين، كنت أمثل الولايات المتحدة الأمريكية، وربما كامرأة يمكنني قول أشياء لا تبدو شديدة اللهجة. لكن عندما أقولها بحزم، فيحدث تأثير كبير لأنه أمر غير متوقع". توجهت فيديريكا موغيريني إلى العاصمة الإيرانية طهران، في محاولة للتوصل إلى طريقة لتنفيذ الاتفاق. وعلى مدار سنوات، تعرفت شيرمان على أقرانها الإيرانيين بشكل أفضل، وعادة ما كانوا يتبادلون الصور ومقاطع الفيديو عن عائلاتهم. وقالت موغيريني إنها سمعت عن تشكيك في قدراتهن في بلادهن، "ففي أجزاء من غرب أوروبا، كان العامة يشككون في قدرة النساء على لعب دور أكبر. ويوحي ذلك بالكثير عن مجتمعاتنا، إذ يتوجب علينا كنساء أحيانا تمرير الرسالة أن بإمكاننا شغل مناصب مفاوضين كبار، وأن نكون في مناصب سياسية رفيعة بنفس مهارة الرجال، وأحيانا نتفوق عليهم". ورغم زيادة القيادات النسائية، لم يكن العنصر النسائي حاضرا في كل الوفود. وقالت شيرمان إنها كانت تمازح زملاءها بهذا الشأن، "فبعض الوفد تتضمنت رجال فقط. وأتمنى أن يتغير ذلك". وعند سؤالها عن المزيد من التفاصيل في هذا الشأن، آثرت الردود الدبلوماسية، وقالت: "هم يعرفون أنفسهم، ويعرفون ما قلته وأنه يتعين عليهم تغيير تصرفاتهم". ويظل الشغل الشاغل الآن هو توقيت وطريقة تطبيق الاتفاق، وقد بدأ الجهود لإتمام ذلك برحلة قامت بها موغيريني وشميد للعاصمة الإيرانية طهران. فهل تنجح الدبلوماسيات في التغلب على عواقب الاتفاق الذي توصلن إليه؟

Şəkildə: Wendy Sherman (solda) və Helga Schmid (sağda) İsveçrədəki danışıqlar zamanı Hər hansı bir saziş əldə olunanda, tərəflər qəbul edilmiş standarta uyğun olaraq bir-birlərinin əlini sıxırlar. Lakin iyulun 14-də Avstriyanın Vyana şəhərində İran və P5+1 qrupu arasında tarixi saziş imzalananda İran danışıqçıları qadın həmkarlarının əlini sıxa bilmədilər. Ölkənin sərt şəriət qanunları buna yol vermirdi. Halbuki, ikisi avropalı və biri amerikalı olmaqla üç qərbli qadın İranın nüvə proqramını cilovlayacaq sazişin əldə edilməsində müstəsna rol oynamışdılar. Danışıqların siyasi tərəfində Avropa İttifaqının baş diplomatı və İtaliyanın keçmiş xarici işlər naziri Federica Mogherini aparıcı rol oynayırdı. O, bu postda 2014-cü ildən bəri baronessa Catherine Ashton-u əvəzləyib. Elə baronessanın özü də İranla yaxşı münasibətlərin qurulmasında əsas rollardan birini oynayıb. Xarici işlər komissarı kimi fəaliyyətinin əvvəllərində xanım Mogherini çox tənqidlərlə üzləşirdi. Çoxları deyirdilər ki, o bu vəzifə üçün hələ çox gənc və təcrübəsizdir. Lakin həlledici anda Mogherini sərt danışıqçı reputasiyasını qazana bildi. Onunla yanaşı bu prosesdə müavini Helga Schmid də vardı. Hədsiz geniş texniki biliyə malik bu qadını həmkarları danışıqların “dayağı” və “manqa başçısı” adlandırırdılar. Qərb diplomatları deyirlər ki, sonunda, saziş və onun 5 əlavəsinə dair danışıqalrı aparan elə xanım Schmid olub. Schmid, xanım Mogherinidən fərqli olaraq diplomatiya aləmində tanınırdı və İranla danışqıların 5 illik təcrübəsinə malik idi. Amerikalılar üçün nəzərdə tutulmuş masada ölkə xarici işlər nazirinin ilk qadın müavini və nüvə danışqıları veteranı Wendy Sherman da əyləşmişdi. O, Clintion administrasiyasının Şimali Koreya nüvə siyasətinin memarlarından biri olmuş və 2011-ci ildən bəri İranla danışıqlarda ABŞ komandasına rəhbərlik etmişdi. Helga Schmid və İran danışıqçısı Abbas Araqçı Vyanada keçirilən nüvə danışqılarında İranla danışıqlarda birdən-birə üç qadının iştirak etməsi misli görünməmiş hadisə idi. "Həttə Avropa İttifaqının özündə də belə hallar tez-tez baş vermir ki, masa arxasında kişilərdən çox qadınlar olsun” – deyib xanım Mogherini BBC-yə. "Bu yeni bir vəziyyət idi, amma mənim şəxsi təəssüratım belədir ki, bunun işə xeyri dəydi”. O deyir ki, bəzən kişilər ümumi kursdan çıxıb tarixi xırdalıqlara varanda və ya onlar kimin prosesə daha çox töhfə verdiyi barədə mübahisəyə girişəndə, qadınlar onları çəkib bugünün reallığına qaytarırdılar. "Masa arxasında mühüm mövqelərdə bu qədər qadının olması, bizə ümumilikdə konkret və praqmatik olmağa yardım göstərdi” – deyir xarici işlər komissarı. Lakin İran Respublikasında qadınlarla kişilər arasında təmasları tənzimləyən sərt qaydalar var. Bu qaydaya hansı ölkədə olmalarından asılı olmayaraq bütün diplomatlar da əməl etməlidirlər. "Biz əl tuta, heç bir-birimizə toxuna da bilməzdik” – deyir Sherman. Lakin belə adətlərlə o yaxşı tanış idi. "Mən Baltimorda, böyük mömin yəhudi icmasının yaşadığı yerdə böyümüşəm, - deyir Sherman, - Oralarda da belə adətlər var. Lakin biz əl tutmadan da bir birimizi başa düşürdük və o dərəcədə başa düşürdük ki, sonunda razılaşma əldə edə bildik”. O deyir ki, qadınlığı onun danışıqlar otağındakı fəaliyyətinə əngəl yaratmırdı. Wendy Sherman deyir ki, razılaşmanın əldə edilməsi üçün əl tutmaq mühüm deyil "Mən iranlılarla qarşı-qarşıya oturanda Amerika Birləşmiş Ştatları idim və bir qadın kimi dediklərimin bəziləri kifayət qədər sərt alınmaya bilərdi. Lakin mən həqiqətən də sərt mövqe tutanda bunun böyük təsir gücü olurdu, çünki bu tamamilə gözlənilməz şəkildə ortaya çıxırdı”. Bir il müddətində o, iranlı həmkarlarını yaxşıca tanıya bilmişdi. Onlar hətta öz ailə videolarını və məzəli əhvalatları paylaşırdılar. Xanım Mogherini deyir ki, o inamsızlıq barədə söz-söhbəti öz doğma regionundan da eşidirmiş. "Qərb və ya Avropa ictimaiyyətinin bir hissəsi qadınların daha böyük və mötəbər rol oynaya biləcyinə şübhə ilə yanaşırdı” – deyib Mogherini. "Bu fakt ondan xəbər verir ki, hələlik biz hətta öz cəmiyyətlərimizdə qadınların kişilər qədər və hətta bəzən daha artıq etibarlı baş danışıqçılar ola biləcəyi və ya ən yüksək siyasi vəzifələri tuta biləcəyi barədə fikirlərin təsdiqinə çalışmalı oluruq”. Qadın liderliyinin yüksəlişinə baxmayaraq, bəzi danışıq komandalarında, qadınlar ümumiyyətlıə olmayıb. Sherman deyir ki, o hətta buna görə həmkarlarına sataşarmış da. Federica Mogherini saziçşdən sonra İrana səfəri zamanı çıxış edir "Bəzi danışıq komandaları yalnız kişilərdən ibarət idi. Ümid edirəm ki, bu vəziyyət dəyişəcək” – deyib Sherman. Təfərrüatlar barədə daha çox suallar veriləndə də, o, diplomatlığına sadiq qalıb: "Onlar kim olduqlarını bilirdilər, eşitdiklərini eşitmişdilər və bilirdilər ki, mövqelərini dəyişməli olacaqlar”. İndi isə bütün söz-söhbət sazişin necə və nə zaman icra olunacağı barədədir. Bu proses xanımlar Mogherini və Schmidin Tehrana səbirsizliklə gözlənilən səfəri ilə başlanıb. Bu sazişin əldə edilməsində qadınlar müstəsna rol oynayıblar. İndi isə onlardan sazişin bəhrələnməsinə verəcəkləri töhfəni gözləyirlər.


ترامب حث جميع أعضاء "ناتو" على دفع حصتهم من التكاليف الدفاعية كاملة وحث جميع أعضاء "ناتو" على دفع حصتهم من التكاليف الدفاعية كاملة، قائلا "هناك مبالغ طائلة من المال" يجب دفعها. ووافق الحلف على طلب ترامب بالانضمام إلى التحالف الدولي الذي تقوده الولايات المتحدة لقتال تنظيم الدولة الإسلامية. وحذر ترامب أيضا من الخطر الذي تمثله الهجرة التي لا سيطرة عليها، والتهديد الذي تمثله روسيا. والتقى ترامب ببعض قادة الدول الأوروبية لأول مرة، ومن هؤلاء الرئيس الفرنسي الجديد، إيمانويل ماكرون. وبدا اللقاء بين رئيس الولايات المتحدة المحافظ، والرئيس الفرنسي الوسطي الاتجاه متوترا، عندما اجتمعا في السفارة الأمريكية في بروكسل. وشد كل منهما على يد الآخر، وكل منهما يميل قليلا نحو الآخر. ثم بدأ الرئيس الأمريكي في سحب نفسه، لكن ماكرون - بحسب ما تقوله مراسلة بي بي سي، تارا ماكلفي - ظل ممسكا به ورفض أن يدعه يذهب. وقال أمين عام حلف "ناتو"، ينس شتولتينبيرغ إن دول الحلف ستساهم أكثر بتبادل المعلومات، وإعادة تزويد الطائرات بالوقود جوا. وأضاف أن هذا سيرسل "رسالة سياسية قوية بشأن التزام ناتو بقتال الإرهاب"، ولكنه أضاف أن هذا لا يعني أن ناتو سيشارك في العمليات القتالية. وتريد الولايات المتحدة أن يشارك الحلف في التحالف الدولي ضد تنظيم الدولة الإسلامية، غير أن هناك مخاوف من أن يؤدي هذا - كما يقول جوناثان ماركوس محلل الشؤون العسكرية في بي بي سي - إلى التزام الحلف بالتعامل مع التبعات عقب انتهاء الصراع في العراق وليبيا، كما حدث في أفغانستان. وكان الرئيس الأمريكي قد التقى الخميس برئيس المجلس الأوروبي، دونالد توسك. وقال ترامب إنهما اتفقا على "أمور كثيرة" لكنهما اختلفا بشأن روسيا. وأضاف "لست متأكدا تماما أنه يمكننا القول أن هناك موقفا مشتركا بيننا، ورأيا مشتركا بشأن روسيا، لكننا - بالرغم من ذلك - نتفق في الرأي على الصراع في أوكرانيا". وقد تعرض ترامب بسبب إعجابه بالرئيس الروسي، فلاديمير بوتين، وتورط إدارته في الادعاءات بأن لها صلات وثيقة بالمصالح الروسية. وأكد توسك على أن "القيم الغربية الأساسية، مثل الحرية، وحقوق الإنسان، واحترام الكرامة الإنسانية" هي أساس العلاقات مع الولايات المتحدة. وكان ترامب قد التقى - عقب وصوله إلى بروكسل الأربعاء -ملك بلجيكا وملكتها، بينما كان آلاف المتظاهرين يحتجون على زيارته في وسط المدينة. وحظي في وقت سابق بجلسة خاصة مع بابا الفاتيكان. وانتقد ترامب في وقت سابق بلدان حلف ناتو الأخرى بسبب نقص نفقاتها الدفاعية عن نسبة الـ2 في المئة من الناتج القومي التي اتفق عليها. وقال وزير الخارجية الأمريكي، ريكس تيلرسون، للصحفيين قبل اجتماعات الخميس، إن ترامب "يريد حقيقة أن يقنع أعضاء ناتو بزيادة حصتهم، والوفاء بالتزاماتهم". وأضاف "يمكن أن تتوقعوا أن يكون الرئيس قاسيا عليهم، ويقول إن الشعب الأمريكي يفعل الكثير من أجل أمنكم، والأمن المشترك. وعليكم أن تتوخوا تقديم حصتكم من أجل أمنكم أنتم". "وهذا سيكون لب الرسالة لحلف ناتو". وقال تيلرسون أيضا إن ترامب لم يقرر بعد إن كانت الولايات المتحدة ستظل ضمن اتفاق باريس للمناخ. آلاف المتظاهرين احتشدوا وسط بروكسل احتجاجا على ترامب

Aİ rəsmisi Tusk ABŞ prezidentini əmədaşlığı genişləndirməyə çağırıb Danışıqların çətin keçəcəyi güman edilir. Trump hazırda Aİ liderləri ilə də görüşlər keçirir. Trump hər iki blok barədə tənqidi fikirlər söyləyib. NATO, özünü İslam Dövləti (İD) adlandıran qruplaşmaya qarşı koalisiyaya qoşulmaq barədə Trump-ın şərti ilə razılaşıb. ABŞ prezidentinin NATO ölkələrinə alyansa üzvlük haqqını tam həcmdə ödəmək barədə şərtinin üstündə də duracağı gözlənilir. Avropa liderləri isə Trump-dan ABŞ müttəfiqlərinin dəstəklənməsi barədə öhdəliklərin təsdiqlənməsini gözləyirlər. Brüsselə çatdıqdan dərhal sonra, çərşənbə axşamı, Trump Belçika kralı ilə görüşüb. Bu arada minlərlə adam onun Brüssələ gəlişinə etiraz edərək nümayiş keçirib. "Güclü siyasi mesaj" NATO toplantısında alyansın, İD və cihadçılara qarşı ABŞ-ın mübarizə planı ilə razılaşacağı gözlənilir. Həmin plana görə, NATO bu mübarizədə daha fəal rol oynamalıdır. NATO-nun Baş katibi, general Jens Stoltenberg deyib: "Bu gün biz koalisiyaya dəstəyimizi gücləndirmək, AWACS təyyarələrinin uçuş vaxtının uzadılması, daha çox informasiya mübadiləsi və havada yanacaqdoldurma əməliyyatlarının artırılması barədə qərar verəcəyik." ABŞ NATO-nun İD əleyhinə koalisiyaya qoşulmağını istəyir. Lakin narahatlıq var kı, bu addım NATO-nu münaqişələr yaşamış İraq və Liviyada hazırda cərəyan edən hadisələrə cəlb edə bilər, BBC təhlilçisi Jonathan Marcus qeyd edir. Belə bir hal Əfqanıstanda artıq yaşanıb. Trump NATO ölkələrini, müdafiə xərclərinə ÜDM-in 2%- dən də az həcmdə vəsait ayırdıqlarına görə tənqid edib. Çümə axşamı görüşləri ərəfəsində ABŞ Dövlət katibi Rex Tillerson media nümayəndələrinə deyib ki, prezident Trump "NATO üzv ölkələrini öhdəliklərini tam həcmdə yerinə yetirməyin vacibliyinə inandırmağa çalışır". Tillerson həm də deyib ki, prezident Trump Paris iqlim sazişində ABŞ-ın qalıb-qalmayacağına dair son qərar verməlidir. NATO-nun mənzil-qərargahına yollanmazdan əvvəl Trump Avropa Komissiyası və Avropa Şurası liderlərilə görüşlər keçirib, sonra isə Fransa prezidenti Emmanuel Macron ilə birgə nahar etməlidir. Gözlənildiyinə görə, Macron Trump-ı inandırmağa çalışacaq kı, o, Paris iqlim sazişindən imtina etməsin. Brüsseldə ABŞ prezidenti əleyhinə nümayişlər keçirilib "Diplomatiya şedevri" BBC-in Avropa üzrə müxbiri Kevin Connolly, Donald Trump-ın Brüsselə səfərinin cədvəlini "kiçik diplomatiya şedevri" adlandırıb. O mənada ki, cədvəldə görüşlərin sayı artırılıb, həmin görüşlərdən sonra gözlənilən ictimaiyyət və media nümayəndələri qarşısında çıxışlarının sayı isə minimuma endirilib. Çümə axşamı günü səhər Trump Avropa Komissiyasının prezidenti Jean-Claude Juncker ilə görüşməlidir. Bundan əvvəl Juncker prezident Trump ilə bağlı demişdi ki, "yeni ABŞ prezidentini dünya barədə maarifləndirməyə azı 2 il vaxt itiriləcək". Günorta, Trump, bundan əvvəl "köhnəlmiş qurum" adlandırdığı NATO-nun mənzil-qərargahına yollanmalıdır. Ötən gün Trump Roma Papası ilə Vatikanda görüşündən sonra, dünyada sülhün bərqərar olması üçün əvvəlkindən daha çox səy göstərmək əzmində olduğunu bildirmişdi.


يشيد المعجبون بجمالها وشجاعتها، في حين ينتقدها آخرون بسبب صورها الجريئة قائلين: "لا مكان للمرأة المسلمة المؤمنة على منصات عروض الأزياء". وصلت حليمة إلى الولايات المتحدة كلاجئة صومالية، وتربت في بيئة محافظة للغاية، ثم تمكنت في غضون عامين فقط من أن تصبح واحدة من أكثر الوجوه شهرة في عالم الموضة. التقتت مراسلة بي بي سي، ألينا إساخنكو، مع حليمة، وهي أول عارضة أزياء ترتدي الحجاب يلمع نجمها في العالم، لتسألها كيف جمعت بين مهنة عرض الأزياء والالتزام بالتعاليم الإسلامية. سجادة الصلاة في غرفة التبديل مواضيع قد تهمك نهاية تقول حليمة: "أحاول الصلاة خمس مرات في اليوم، ولكني لا أنجح في هذا الأمر دائما. أتذكر نفسي أثناء أسبوع الموضة في نيويورك وأنا أركض حاملة بيدي سجادة وأبحث عن مكان للصلاة. وغالبا ما يكون هذا المكان هو غرفة تبديل الملابس". أثناء أسبوع الأزياء المحتشمة في اسطنبول، كانت حليمة لا تفوّت فرصة للتحدث مع أي شخص يمر قربها، أو أخذ صور شخصية مع العاملين على عرض الأزياء عن طيب خاطر. لكنها كانت تسير برفقة مديرة أعمالها وحارسها الشخصي، ومحاطة بمصورين ومصممي أزياء. مصممة أزياء سودانية شابة: ميغان ماركل كانت بحاجة لي تبلغ حليمة 22 عاما وأصبحت أول عارضة أزياء محجبة تظهر على غلاف مجلة فوغ البريطانية، وتظهر مرتدية رداء السباحة (بوركيني) على صفحات أميركان سبورتس إليستريتد - التي غالبا ما تنشر صور عارضات شبه عاريات. ورغم أن طول حليمة لا يتعدى 166 سنتمترا - وهو أقل بكثير من المقاسات المطلوبة عادة من عارضات الأزياء - إلا أن ماركات تجارية فاخرة تدعوها باستمرار للمشاركة في عروضها. وقبل عامين، أصبحت أول عارضة أزياء محجبة في العالم توقع عقدا مع واحدة من أكبر وكالات الأزياء (IMG Models). تقول حليمة: "لا تغيري نفسك، بل غيّري قواعد اللعبة"، فهدفها جعل صناعة الأزياء أكثر شمولية لفتح الطريق أمام الفتيات ليصبحن عارضات أزياء في جميع أنحاء العالم بغض النظر عن انتمائهن العرقي أو الديني. "لو لم أخض اختبارات الأداء فما كانوا ليختاروني في أي عرض. لم أفقد عزيمتي لأني أحمل إيماني معي دائما. فالإيمان هو ما يمنحني الثقة بالنفس"، هكذا تعبر حليمة عن نجاحها. تسألها المراسلة: ما أهم العبر في القرآن بالنسبة لك؟ تجيب حليمة بلا تردد: "لا تطلق أحكاما على الناس أبدا، فالله وحده القادر على الحكم. ساعد الناس وامنحهم الحب. التفاعل مع أولئك الذين لا يشاركونك معتقداتك والذين ينظرون إلى الحياة بطريقة مختلفة عنك جزء مهم من إيماني". وتضيف: "نشأت في مخيم للاجئين، وأدركت أنه يمكن لكل هذه الحياة الفاخرة أن تنتهي بلحظة، وأنا مستعدة للحظة كهذه". ارتداء الحجاب في عقد العمل ولدت حليمة في مخيم للاجئين في كينيا؛ فعائلتها فرّت من الصومال في منتصف التسعينيات بسبب واحدة من أكثر الحروب دموية في القارة الإفريقية. مشت والدتها 12 يوما قبل الوصول إلى كينيا. وعندما بلغت حليمة السادسة من عمرها انتقلت إلى الولايات المتحدة مع والدتها وشقيقها، وفقدوا التواصل مع والد حليمة بسبب الحرب. تعيش عائلة حليمة في ولاية مينيسوتا التي تضم واحدة من أكبر الجاليات الصومالية في الولايات المتحدة، وتتذكر قائلة: "اعتقد أصدقائي في أمريكا أنني أميرة صومالية لأنني كنت أخبرهم كيف انتقلنا باستمرار من منزل إلى آخر في كينيا. لم يعرفوا أن المنازل التي عشنا فيها كانت مصنوعة من قناني بلاستيكية ومن ركام الأبنية. كان ذلك كل ما استطاعت والدتي العثور عليه". وتضيف: "سخر زملائي مني وقالوا إنني أرتدي غطاء رأس لأن شعري متسخ كما كانوا يلقون نكات عن الإرهابيين. لكن كما تعلمين كنا في الثانوية". عندما بلغت حليمة عامها التاسع عشر، أصبحت أول مشاركة على الإطلاق تظهر على المسرح مرتدية الحجاب ورداء السباحة البوركيني في مسابقة ملكة جمال مينيسوتا. تقول حليمة: "أردت دائما المشاركة في مسابقة ملكات الجمال. لكنني صومالية ولم يسبق لأي واحدة منا اتخاذ مثل هذه الخطوة. وبعد المسابقة أخبرت أصدقائي أنه بإمكانهن ارتداء بوركيني والشعور بالثقة وإن كن واقفات إلى جانب شابات أخريات يرتدين ثياب السباحة المكشوفة. إننا على الأقل نبدو مختلفات، لكن لا أحد يستطيع أن يحرمنا من فرصة تجربة شيء جديد". وبعد المسابقة، تلقت حليمة عرضا للتعاون مع واحدة من أكبر وكالات الأزياء في العالم وهي (IMG Models)، ووافقت عليه لكنها وضعت شرطها: ارتداء الحجاب عند مشاركتها في التصوير والمشي على منصات العرض. "ارتديت الحجاب منذ الطفولة، لذا فهو بالنسبة لي جزء لا غنى عنه في خزانة ملابسي، كما هي الحال مع الأحذية التي لا يمكن الخروج دونها". ولدى حليمة متطلبات صارمة تتعلق بالثياب التي تعلن عنها؛ فمعتقدها لا يسمح لها أن تكشف إلا عن وجهها ويديها وقدميها علنا، وقد كتب ذلك في عقود عملها. وتضيف حليمة: "أرغب بتسهيل عمل المصممين غير المعتادين على العمل مع عارضات مثلي. كنت في السابق أحمل معي دائما حقيبة مليئة بأغطية شعر مختلفة وياقات قمصان وجوارب طويلة. أسافر دائمًا مع مديرة أعمالي، والتي ينبغي أن تكون امرأة دائما فتساعدني في تغيير الملابس عندما يكون طاقم العرض من الرجال". يمكن ملاحظة أن بقية المشاركات في "أسبوع الموضة المحتشمة" يغيرن ملابسهن في غرفة مشتركة أمام أنظار الجميع، في حين تبنى في بعض عروض الأزياء غرفة منفصلة من جدران كرتونية عالية مطلية باللون الأسود خصيصا لحليمة لإخفائها عن أعين المتطفلين. تقول حليمة: "أنا مسلمة، ويجب أن أتذكر هذا خارج المنصة. لذلك، يبذل المصممون ومنظمو العروض كل ما بوسعهم كي يكون لدي غرفتي الصغيرة التي أشعر فيها بالراحة". تعلق حليمة على ذلك: "بعض الفتيات لا يمانعن ذلك فقد اعتدن عليه. حتى مع وجود غرف خاصة، فإن العديد من العارضات يفضلن أن يكن معا. شخصيا لا أستطيع ارتداء الملابس في الأماكن العامة، لذلك أحتاج إلى غرفة منفصلة. لا أطلب الكثير. إن لم يناسب ذلك أحد المصممين فأنا جاهزة دائما للمغادرة". "اعتقدت أمي أني سأمشي نصف عارية" لا تزال والدة حليمة تعتقد أن العمل كعارضة أزياء يتعارض مع الإيمان، لكن حليمة تقول: "تعرف أمي أن بإمكانها الوثوق بي. لقد ربتني على نحو صحيح، لذا فهي إلى جانبي على أية حال. هي تدرك أيضا أنه إن لم يكن الأمر مناسبا لي، فلن أرضاه، سأقول لا ببساطة". "في أوساطنا لم يسمع أحد عن واحدة منا عملت في مجال عرض الأزياء، لذا اعتقد كثيرون، بمن فيهم والدتي، أنني سأقوم بالتصوير وأنا نصف عارية. لكن الجميع الآن سعيد بنجاحي". لكن والدة حليمة لم تحضر على الإطلاق أيا من عروض الأزياء التي شاركت بها ابنتها. تعلق حليمة على ذلك: "أمي لا تفهم اتجاهات الموضة ولا ألومها على ذلك. فبالنسبة لها الملابس شيء يمكنك رميه على نفسك ونسيان أمره". وتضيف: "جل ما تتمناه لي هو التحصيل العلمي وتكوين عائلة وأن تكون حياتي بسيطة وعادية". "الحجاب خياري الشخصي" سألت المراسلة حليمة ما إن كانت ستقبل أن تمشي يوما على المنصة بدون حجاب لتظهر للنساء اللاتي لا يتمتعن بحرية اختيار نزع الحجاب أن ذلك أمر ممكن، فأجابت: "إذا كنا نريد العيش في مجتمع يضمن للمرأة حق اتخاذ قراراتها بنفسها، فعندئذ يكون سؤالك هذا لي خطأ. فقبل كل شيء هذا السؤال يسلبني حقي بارتداء ما يجعلني أشعر بأني جميلة وواثقة من نفسي. هذا حجابي. بغض النظر عن نمط الملابس الذي تختاره المرأة فهي تستحق الاحترام والدعم والحب. هذه هي رسالتي". وتقول: "في أي بلد في العالم، لا ينبغي لأي امرأة ارتداء الحجاب دون رغبتها بذلك، ولا ينبغي لأي امرأة خلعه تحت الإكراه". "أود أن أرى أمي حاضرة في عروضي" تقول حليمة إنه إذا أراد أحد إحداث التغيير، فلا يحتاج إلى تغيير نفسه بل إلى تغيير قواعد اللعبة. ويبدو أن ذلك يحصل معها بالفعل. "يمكنك اليوم رؤية الكثير من العارضات المحجبات على منصات العرض ولدينا محجبات كثيرات في الوكالة - أعتقد أن هذا الأمر أصبح أمرا عاديا"، كما تقول. وتضيف: "كل ما نسمعه عن النساء المحجبات يكتنفه السلبية ويكون مسيسا بشدّة. أريد تغيير ذلك. أنا شابة تعشق الأزياء والتصاميم، ولدي روح ومشاعر، ولا أختلف عن أي شابة أخرى". يبدو أن حليمة تمكنت من تحقيق ما تطمح إليه وما كانت تحلم به: مصممون مشهورون يصطفون للعمل معها؛ معجبون يلاحقونها من عرض إلى آخر، وأكبر مؤسسات الإعلام العالمية تدعوها لإجراء المقابلات. ومع ذلك، فلدى العارضة حلم معلّق: "أود فعلا أن تجلس والدتي في الصف الأول في أحد عروضي لمرة واحدة. لكن هذا يجب أن يكون أكبر عرض أزياء في حياتي. آمل أن يتحقق هذا في يوم من الأيام".

Həlimə Aden Somali qaçqını olan, çox mühafizəkar mühitdə böyüyən Həlimə cəmi iki il ərzində "başgicəlləndirən karyeraya" sahib olub, moda dünyasında ən çox tanınan şəxslərdən birinə çevrilib. BBC Rusca xidməti dünyanın bir nömrəli hicablı top-modeli Həlimə Adendən müsahibə alıb, ondan sərt İslam qaydalarını model karyerası ilə birləşdirməyi necə bacardığını soruşub. Eyni zamanda, bu sahənin ekspertlərindən müsəlman qızın moda dünyasına gəlişinin səbəbini soruşub. "Qrim otağında namaz" Həlimə deyir ki, gündə beş dəfə namaz qılmağa çalışır: "Amma hər dəfə alınmır. Bununla bağlı ən yaddaqalan xatirəm Nyu-York moda həftəsində əlimdə namaz xalçası ora-bura qaçıb dua etməyə yer axtarmağımdır. Çox vaxt bunu ya qrim otağında, ya da çəkiliş meydançasında edirəm". İlk dəfə mən Həlimə ilə İstanbuldakı "Modest Fashion Week" ("Təvazökür Dəb Həftəsi") tədbirində görüşdüm. Fotoqrafların və dizaynerlərin əhatəsində olan, meneceri və şəxsi cangüdəni də yanından ayrılmayan gənc qız rastlaşdığı adamlarla söhbət fürsətini qaçırmır, üstəlik, şou təşkilatçılarının yanında durub həvəslə selfie də çəkir. 22 yaşlı Həlimə Aden şəkli Britaniyanın "Vogue" jurnalının üz qabığında dərc olunmuş ilk hicablı modeldir. Amerikanın "Sports Illustrated" jurnalında isə onun burkinili (hicablılar üçün çimərlik geyimi) şəkli çıxıb. Həliməni tez-tez "podiumda müsəlman qıza yaraşmayan şəkildə davranmaqda" ittiham edirlər Top-model üçün boyu xeyli alçaq olsa da (cəmi 166 sm) onu tez-tez lüks brendlərin, o cümlədən. "Max Mara" və "Yeezy"-nin moda nümayişlərinə dəvət edirlər. İki il əvvəl Həlimə ən böyük model agentliyi olan "İMG Models"-lə müqavilə bağlayan ilk hicablı model olub. "Özünü yox, oyun qaydalarını dəyiş" - Həlimə belə deyir. Onun hədəfi moda sənayesini etnik və dini mənsubiyyətindən asılı olmayaraq bütün qızlar üçün daha əlçatan etməkdir: "Hər şey çox pis olanda, kastinqə getməyəndə, hətta məni hansısa moda nümayişinə dəvət etməsələr belə, ruhdan düşmürəm. Çünki mənim inancım həmişə mənimlədir. O, özümə inamımı azalmağa qoymur, məni bütünləşdirir". Həlimə Quranın ən çox hansı mesajını özü üçün vacib sayır? "Heç vaxt qınama, çünki ancaq Allah hökm verə bilər. İnsanlara dəstək olmaq, onları sevmək, pis günlərində kömək etmək" - gənc qız heç düşünmədən belə deyir. "Mən qaçqın düşərgəsində böyümüşəm və yaxşı bilirəm ki, bu lüks həyat bir anda bitə bilər. Mən buna hazıram". "İnancımın vacib hissələrindən biri də budur - sənin fikirlərini bölüşməyənlərə, həyata sənin kimi baxmayanlara sənin münasibətin necədir". "Müqavilədə hicab şərti də yazılıb" Həlimə Keniyadakı qaçqın düşərgəsində doğulub. Ailəsi əslən Somalidəndir. 1990-cı illərin sonunda onlar Afrikanın ən qanlı müharibələrindən birindən qaçıblar. Keniyaya çatana qədər Həlimənin anası 12 gün piyada yol gedib. Həlimənin 6 yaşı olanda anası onu və qardaşını götürüb ABŞ-a köçüb. Onlar müharibədə atası ilə əlaqəni itiriblər. Qızının hay-küylü tədbirlərdə iştirak etməsi və orada kişilərin zillənərək ona baxması Həlimənin anasının xoşuna gəlmir. "Amerikadakı dostlarım elə bilirdilər ki, mən Somali şahzadəsiyəm, çünki onlara Keniyada tez-tez bir yerdən başqa yerə köçməyimizi danışmışdım" - o vaxt ailəsi ABŞ-dakı ən böyük Somali diasporasının olduğu Minnesota ştatına köçən Həlimə belə deyir. "Onlar bilmirdilər ki, bizim yaşadığımız evlər plastik butulkalardan və tikinti zir-zibilindən düzəldilmişdi və güclü külək əsəndə, ya da yağış yağanda uçulub dağılırdı. Anamın bundan yaxşısını tapmaq imkanı yox idi. Sinif yoldaşlarım mənə gülürdülər, deyirdilər ki, saçlarım kirli olduğu üçün başımı örtürəm. Bəzən də terrorçu qadınlar barədə zarafat edirdilər. Amma orta məktəbdə belə şeylər olur". Həlimənin 19 yaşı olanda "Miss Minnesota" gözəllik müsabiqəsinə hicabda və burkinidə qatılan ilk iştirakçı olur. Həlimə Amerikanın "Sports Illustrated" jurnalında burkinili şəkli dərc olunan ilk müsəlman modeldir "Gözəllik müsabiqəsində iştirak etmək mənim arzum idi, ancaq Somalidə mənə qədər heç biq qız bunu etməmişdi. Müsabiqədən sonra rəfiqələrimə dedim ki, hətta burkinidə belə açıq çimərlik paltarları geymiş qızların yanında özünü inamlı hiss edə bilərsən. Düzdür, biz hamı kimi görünmürük, amma heç kim bizə hansısa yeni bir başlanğıcı qadağan edə bilməz". Müsabiqədən sonra Həlimə dünyanın ən böyük model agentliklərindən biri olan "İMG Models"-dən əməkdaşlıq təklifi alıb. O razılaşıb, amma şərt qoyub: çəkilişlərə və moda nümayişlərinə hicabla qatılacaq: "Mən uşaqlıqdan hicab taxıram. Ayaqqabı kimi, mənimçün hicab da qarderobumun əzəvolunmaz hissəsidir". Həlimənin reklam etdiyi geyimlərlə bağlı da şərtləri var. Onun inancı adam içində ancaq üzünü, əllərini və ayaqlarını açıq qoymağa icazə verir. Bu, onun şirkətlə müqaviləsində də yazılıb. Həlimə İstanbulda keçirilən "Təvazökar moda həftəsi"nə xüsusi dəvət alıb. Həlimə deyir ki, onun kimi modellərlə işləməyə alışmamış dizaynerlərin işini yüngülləşdirmək istəyir: Əvvəllər hər yerə özümlə içi hicab, boğazlı sviter və alt şalvarı dolu çanta aparırdım. Mən həmişə öz menecerimlə səyahət edirəm və menecerlərim də həmişə qadın olur. Çəkiliş meydançasındakıların hamısı kişi olanda, o, mənə geyinməyə kömək edir". "Təvazökar dəb" nə deməkdir? "Təvazökar dəb" - qadın geyimində populyarlaşmaqda olan "təvazökar, təmkinli və ya ləyaqətli" modadır, tam izahı yoxdur, müxtəlif ölkələrdə və mədəniyyətlərdə fərqli çərçivələri var. Amma bəzi ümumi əlamətləri də olmamış deyil: Bəzi tədbirlərdə Həlimə üçün qara kartondan xüsusi otaq düzəldirlər. Gənc qızı yad gözlərdən qoruyan bu yer həm qrim, həm də soyunmağa otağı olur. "Mən müsəlmanam və bunu podiumdan kənarda da xatırlamalıyam. Ona görə də dizaynerlər və təşkilatçılar mümkün olan hər şeyi edirlər ki, mənim rahat olacağım kiçik bir yer düzəltsinlər". Rekalm etdiyi paltarla bağlı Həlimənin öz tələbləri var Moda işçiləri Həlimə üçün ideal şərait yaradırlar, amma "Təvazökar moda həftəsi"nin digər içtirakçıları ümumi otaqda, hamının gözü qabağında geyinib-soyunurlar. Həlimə bu barədə nə düşünür? O, çiyinlərini çəkir: "Bəzi qızlar etiraz etmirlər, onlar buna alışıblar. Hətta belə kiçik otaqları olmuş olsaydı belə, yenə hamı ilə bir yerdə olmağa üstünlük verərdilər. Amma mən başqalarının yanında soyuna bilmirəm, ona görə də mənə ayrıca bir yer lazımdır. Axı, çox da çətin məsələ deyil. Amma bu, dizaynerlərdən hansınısınsa xoşuna gəlməsə, dərhal qalxıb getməyə hazıram". "Anam elə bilirdi ki, mən yarıçılpaq şəkillər çəkdirəcəm" Həlimənin anası hələ də qızının seçimini bəyənmir, hesab edir ki, model işi inanca ziddir. Mühafizəkar dindar olan bu qadın bütün dini qaydalara əməl edir, başdan-ayağa qara geyinir və həmişə kölgədə qalmağa çalışır. "Həlimənin hay-küylü tədbirlərdə olması və kişilərin zillənib ona baxması xoşuma gəlmir" - nadir hallarda müsahibə verən qadın "Al Jazeera" kanalına açıqlamasında belə deyib. Ancaq Həlimə deyir ki, bu, onların yaxın və güvəncli münasibətlərinə mane olmur. "Anam bilir ki, mənə etibar etmək olar. O, məni düzgün tərbiyə edib, ona görə də ürəyinin dərinliyində məni qınamır. Anam onu da bilir ki, xoşuma gəlməyən bir şey olsa, susmaram, yox deyərəm". Həlimənin hədəfi moda sənayesini daha inklüziv etmək, dünyanın müxtəlif yerlərindən olan qızların podiuma yolunu açmaqdır. "Anam da daxil olmaqla, mənim ətrafımda heç kim bu iş haqqında heç nə eşitməmişdi. Anam elə bilirdi ki, yarıçılpaq şəkillər çəkdirəcəm. Amma indi hamısı mənim uğurlarıma sevinir". Buna baxmayaraq, anası heç vaxt onun iştirak etdiyi moda nümayişlərinə gəlməyib. "Anam moda brendlərini anlamır və mən buna görə onu qınamıram. Onun üçün paltar geyinmək fikirləşmədən əyninə bir şey keçirmək, sonra da bu barədə heç düşünməməkdir". "Təhsil, ailə, sadə həyat - anam mənim üçün ən çox bunları istəyərdi". "Təvazökar dəbin" simvolu, yoxsa dini təhqir edən qadın? Həlimə çəkilişlərdən, publik çıxışlarından və dünyəvi məclislərdən olan şəkillərini milyona yaxın təqibçisinin olduğu "İnstagram" profilində paylaşır. Hər şəklin altında on minlərlə bəyənmə və yüzlərlə şərh var. Tənqidçiləri Həliməni bəzi şəkillərdə çox şəhvətli görünməkdə ittiham edirlər Onun təqibçiləri əsasən dünyanın müxt'lif ölkələrində yaşayan müsəlman qızlardır, Həlimə onlar üçün bir təqlid nümunəsidir. "Sən sübut etdin ki, qapalı geyinəndə də gözəl görünmək olar. Çox sağ ol!" "Biz sənə heyranıq, Həlimə, sən bütün dünyaya ilham verirsən". Ancaq onu açıq-saçıq fotosessiyalara və "qeyri-müsəlman" həyat tərzinə görə qınayanlar da var. "Səndən xahiş edirəm, dayan, sən bizim dinimizi səhv tanıdırsan, buna görə utanmalısan!" - Min_xi. adlı istifadəçi belə yazır. "Hicablı qız sənin moda nümayişlərində yeridiyin kimi yeriməməlidir. Əgər özünü həqiqətən də müsəlman hesab edirsənsə, bunu etməməlisən" - bu isə _itsshahed_ adlı istifadəçinin sözləridir. "Heç kim mənə düzgün davranış dərsi keçə bilməz. Bunu hər kəs özü müəyyənləşdirir" - Həlimə tənqidlərə belə cavab verir. Bütün dünya Həliməni "təvazökar dəb"-in qadının seksuallığını gizlədən geyim dəbinin siması hesab edir. Qapalı geyim tərəfdarı olan bir neçə regiona sahib Rusiyada bu meyl xüsusi maraq doğrurur və ekspertlərin sözlərinə görə, getdikcə məşhurlaşır. "Modest Russia"-nın media-konslatinq platformasının rəhbəri Dilarə Sədriyeva deyir ki, bu meyilin hər hansı dinlə əlaqəsi yoxdur, amma qapalı geyim tərəfdarlarının çoxu müsəlman qızlardır. "Müsəlman olmayan cəmiyyətlərdə qəbul olunmaq istəyən qızlar üçün Həlimə hicabla karyera qurmağın mümkünlüyünü sübut edən simvoldur, aparıcı moda sənayesinin onların dəyərlərini bölüşməsi və dəstəkləməsi qızların xoşuna gəlir". "Amma Həlimənin bəzi obrazları onun dini bəyanlarına uyğun gəlmir. Bu, dinin tələblərinə daha ciddi yanaşan qızları ondan uzaqlaşdırır. Bəzi şəkillərdə Həlimənin ayaqları dizdən yuxarıya qədər açıq, geyimləri şəffafdır. Effektli, amma həm də şəhvətli obrazlardır. Belə şəkillər çoxlarının narazılığına və narahatlığına səbəb olur". "İMG Models" agentliyinin direktoru Ayvan Brat (sağda) hesab edir ki, Həlimənin uğuru ilk növbədə onun şəxsiyyət olmasından irəli gəlir "Təvazökarlıq və ciddilik özünü təkcə hicab bağlamaqda, qapalı geyinməkdə yox, bütövlükdə həyat tərzində, o cümlədən, parıltılı həyatdan imtinada (ya da bunu məhdudlaşdırmaqda) büruzə verməlidir. Şou-biznesdəki rolunun tələbinə görə Həlimə spirtli içki olan məclislərə gedir. Özü nə qədər ciddi olsa da, belə həyat tərzi bir çoxlarında mənfi reaksiya doğura bilər" - Dilarə Sədriyeva belə deyir. "Hicab mənim öz seçimimdir" Artıq çoxdandır ki, həm müsəlman, həm də qeyri-müsəlman ölkələrində hicab qarderob elementi deyil. Bəzilər üçün o, qadınların əsarətinin və hüquqsuzluğunun simvoludur, digərləri isə hicabı lazımsız diqqətdən yayınmaq və daxilən azad olmaq vasitəsi hesab edir. Bəzi ölkələrdə qadının küçəyə başıaçıq çıxması ya publik olaraq döyülmək, ya da həbsə atılmaqla nəticələnə bilər. Tənqidçilər deyirlər ki, jurnallarda və podiumlarda başıörtülü görünməklə Həlimə bilərəkdən, ya da bilməyərəkdən hicabı qadınlar üçün məcburi aksesuar olaraq təbliğ edir, bu məhdudiyyəti normal bir şey kimi təqdim edir. Həlimə bütün dünyadakı müsəlman qızlar üçün rol modelinə çevrilib. O deyir ki, təkcə müsəlman yox, xristian analar da ona müraciət edib model olmaq istəyən qıları üçün məsləhət istəyirlər Həlimə deyilənlərlə razılaşmır: "Dünyanın heç bir ölkəsində heç bir qadın hicabı öz iradəsi əleyhinə taxmamalıdır və heç biri də məcbur edilərək ondan imtina etməməlidir. Mən hicabı məni gözəl göstərdiyi üçün, özümə inamımı artırdığı üçün taxıram". Həlimədən soruşuram ki, seçim azadlığı olmayan qadınlara bunun mümkün olduğunu göstərmək üçün bir gün podiuma hicabsız çıxa bilərmi? "Bu, ideyanın əleyhinə getmək olardı, onu mənasızlaşdırardı. Biz qadınların özü ilə bağlı qərar vermək hüququna malik olduğu cəmiyyətdə yaşamaq istəyiriksə, məndən bunu xahiş etmək doğru deyil. Çünki bu, məni gözəl göstərən və özümə inamımı artıran bir şeydən istifadə hüququmu əlimdən alır. Həmin şey mənim hicabımdır". "Hansı tərzdə geyim seçməyinizdən asılı olmayaraq siz dəstəyə, hörmətə və sevgiyə layiqsiz. Mənim mesajım budur". Tələb olunan obraz Bu il bir neçə lüks marka, o cümlədən, Michael Kors və "Burberry" öz kolleksiyalarına hicablı geyimlər daxil ediblər. Mütəxəssislərin rəyinə görə, 2023-cü ildə müsəlman dünyasına hesablanmış geyimlərin satışı 361 milyard dollar təşkil edəcək - 2017-ci illə müqayisədə 1/3 dəfə çox. Həlimənin uğuru və İslam dəbinin populyarlaşması arasında əlaqə varmı? Tənqidçiləri hesab edirlər ki, Həlimə dünyəvi həyat tərzi sürür və bu, dininə sadiq müsəlman qız obrazına uyğun gəlmir "İMG Models" agentliyinin direktoru Ayvan Brat belə düşünmür: "Karli Kloss və Coan Smolsdan Cici Hadidə qədər bizim bütün digər modellərimiz kimi, Həlimə də görgəmli şəxsiyyətdir". "O, olduğu hər yeri işıqlandırır. Əgər kefiniz yoxdursa, sadəcə ona zəng vurun. Otaqda hamıdan gözəl olmaq azdır, hamıdan yaxşı olmaq, parlaq individuallığa sahib olmaq lazımdır. Bu, Həlimədə var" - 20 ildən çoxdur ki, model biznesində çalışan Ayvan belə deyir. Kommunikasiyalar üzrə professor və "Metro Models" agentliyinin direktoru Devid Ratmoko hesab edir ki, mətbuat və siyasi polemikalar moda brendlərinə təzyiq edir: "İnklüzivlik çatışmazlığında günahlandırılmamaq üçün dizaynerlər öz kolleksiyalarında bütün etno-mədəni spektri əhatə etmək məcburiyyətindədirlər. Uzun illər boyu model standartı birtipli idi. Artıq dünya dəyişib, ona görə də brendlər sürətlə bu bərabərsizliyi aradan qaldırmağa məcburdurlar". "İstəyirəm ki, anam mənim dəfiləmi görsün" Həlimə deyir ki, dəyişiklik istəyirsənsə, özünü yox, oyun qaydalarını dəyişməlisən. Deyəsən, o, bunu bacarır. "İndi podiumda hicablı modellər çoxdur, bizim agentlikdə də var. Məncə, bu, artıq normaya çevrilir". "Hicablı qadınlar haqqında çox vaxt mənfi fikirlər deyilir və mövzu siyasiləşdirilir. Mən bunu dəyişmək istəyirəm. Mən gəncəm, modanı və dizayner geyimlərini çox sevirəm. Mənim ürəyim və hisslərim var, heç nə ilə başqalarından fərqlənmirəm". "Mən qaçqın düşərgəsində böyümüşəm, yaxşı bilirəm ki, bütün bu lüks həyat bir anda bitə bilər. Mən buna hazıram". Belə görünür ki, Həlimə arzusuna çatıb: məşhur dizaynerlər onunla çalışmaq üçün növbəyə dururlar, fanatları onun iştirak etdiyi bütün nümayişlərə gəlirlər, dünyanın ən böyük KİV-ləri onu müsahibəyə dəvət edir, onun haqqında film çəkirlər. Ancaq Həlimənin hələ reallaşmamış bir arzusu var: "Çox istəyirəm ki, bir gün anam birinci cərgədə oturub məni izləsin. Amma bu, həyatımın ən böyük şousu olmalıdır". "Ümid edirəm, bir gün bu olacaq".


دعي الى القمة لبحث قضايا اقتصادية بالدرجة الاولى جاءت هذه التصريحات في اعقاب المباحثات الاولى المباشرة والتي عقدها مع نظيره الروسي فلاديمير بوتين في روسيا البيضاء. وقال بوتين إن بلاده ستساعد على الحوار إلا أن انهاء القتال مسألة تتعلق بأوكرانيا نفسها. وتتهم اوكرانيا والدول الغربية روسيا بتسليح المتمردين وهو ما تنفيه روسيا مرارا. وكان بورشينكو قد أعلن في وقت مبكر من العام الجاري وقفا لإطلاق النار من جانب واحد إلا أنه اتهم المتمردين بانتهاكه. مواضيع قد تهمك نهاية وأجرى بوتين وبوروشينكو محادثات ثنائية لساعتين بعد مفاوضات أوسع استمرت ست ساعات مع مسؤولي الاتحاد الأوروبي وزعيمي روسيا البيضاء وقازاخستان بهدف إنهاء الأزمة في أوكرانيا. وجاءت القمة الثنائية بين بويتن وبوروشينكو إثر احتجاز 10 جنود روس شرقي اوكرانيا. وقال رئيس روسيا البيضاء الكساندر لوكاشينكو إن الزعماء المشاركين في قمة مينسك الثلاثاء اتفقوا على ضرورة تهدئة الازمة الاوكرانية. وقال لوكاشينكو للصحفيين بعد محادثات شارك فيها الرئيسان الروسي والاوكراني "نسعى كلنا الى تحقيق انفراج في الموقف." واضاف "ولكن مجرد اجتماعنا اليوم يعتبر تجاحا بلا شك." وقال "كانت المفاوضات شاقة، إذ يختلف الطرفان اختلافا كبيرا في شتى الامور احيانا بشكل اساسي، ولكن الجميع اتفقوا على ضرورة تهدئة الموقف واطلاق سراح الرهائن." وقال بوتين في المؤتمر الصحفي الذي اعقب المباحثات إن "روسيا من جانبها ستفعل كل شيء من أجل دعم عملية السلام هذه اذا بدأت". واتفق بوتين وبوروشينكو على عقد مزيد من المباحثات بين هيئات خفر السواحل في كلا البلدين. وجاءت المحادثات بعد ساعات من قرار الرئيس بوروشينكو حل البرلمان وإعلان انتخابات مبكرة في 26 أكتوبر/تشرين الأول المقبل. وقتل 2000 شخص في القتال الدائر بين القوات الاوكرانية والانفصاليين في يوهانسك ودونيتسك. وأعلنت كلتا المنطقتين استقلالهما عن كييف عقب ضم روسيا لشبه جزيرة القرم جنوبي أوكرانيا في مارس/آذار الماضي المباحثات الاولى المباشرة بين الزعيمين لمناقشة الازمة في اوكرانيا. الجنود الروس الذي اعتقلتهم القوات الاوكرانية.

Prezident Vladimir Putin Minskdə danışıqların yekunu sonucu olaraq söyləyib ki, Rusiya Ukrayna hökümətinə separatçılarla danışıqlar aparmağa yardım edə bilər. Belarus paytaxtında Rusiya, Belarus, Qazaxıstan, Ukrayna və Avropa İttifaqı rəsmilərinin görüşü baş tutub. Lakin ilk növbədə, Ukrayna höküməti atəşkəs imzalamağa razı olmalıdır, cənab Putin əlavə edib. Həmçinin o qeyd edib ki, atəşin kəsilməsi hər iki tərəfdən olmalıdır. Putinin sözlərinə görə, Rusiya Ukraynadakı vəziyyəti gərginləşdirməyib və gərginləşdirə bilməz də. Rusiya prezidenti qeyd edib ki, Minsk görüşündə Ukraynada atəşkəs bağlanmasına dair müzakirə edilməyib. Belarus paytaxtında Rusiya, Belarus, Qazaxıstan, Ukrayna və Avropa İttifaqı rəsmilərinin görüşü baş tutub. Görüş zamanı, Rusiya və Ukrayna prezidentləri bağlı qapılar arxasında təxminən iki saat sürən müzakirələr aparıb. Bazar ertəsi Ukrayna hakimiyyəti ölkənin şərqində 10 rusiyalı əsgərin tutulduğunu bildirib. Moskva hərbçilərin qonşu ölkəyə təsadüfən keçdiyini bildirsə də, bu onsuz da çəyin olan münasibətlərə əlavə gərginlik gətirib. Kreml Ukrayna separatçılara hərbi dəstək verdiyi barədə Kiyevin ittihamlarını həmişə rədd edir. Ukraynanın şərqində rusiyapərəst separatçılarla döyüşlərdə 2 mindən artıq adam həlak olub.


يعود الرئيس فكتور يانوكوفيتش لمزاولة مهامه الاثنين بعد تمتعه باجازة مرضية في غضون ذلك، قالت مسؤولة السياسة الخارجية بالاتحاد الأوروبي كاثرين اشتون إن الاتحاد الأوروبي والولايات المتحدة يعدان خطة لتقديم مساعدات مالية كبيرة لأوكرانيا على الامد القصير. واضافت اشتون في مقابلة اجرتها معها صحيفة وول ستريت جورنال نشرت يوم الاحد إن الخطة تهدف إلى مساعدة أوكرانيا على اجتياز مرحلة انتقالية تستطيع خلالها حكومة انتقالية موسعة الموافقة على اصلاحات سياسية واقتصادية والاعداد للانتخابات الرئاسية المقررة العام القادم. ونقلت الصحيفة عن اشتون قولها على هامش القمة الأمنية المنعقدة في ميونيخ إن الاتحاد الاوروبي والولايات المتحدة "يعدان خطة - خطة أوكرانية كما اقترحت ان يسميانها - تبحث فيما يتعين ان نفعله حاليا ازاء قطاعات مختلفة من الاقتصاد لتحسين الاوضاع." يذكر ان اوكرانيا تشهد منذ اسابيع حركة احتجاجية تحولت في بعض الاوقات إلى أعمال عنف منذ ان رفض الرئيس يانوكوفيتش اتفاقية للتجارة والتعاون مع الاتحاد الاوروبي في نوفمبر تشرين الثاني الماضي من اجل اقامة علاقات اوثق مع روسيا. مواضيع قد تهمك نهاية وحصلت أوكرانيا على وعد من روسيا بتقديم حزمة انقاذ تبلغ قيمتها 15 مليار دولار لمساعدة اقتصادها المتداعي. ولكن بعد استقالة رئيس الوزراء ميكولا ازاروف الاسبوع الماضي استجابة لمطالب المحتجين قال الرئيس الروسي فلاديمير بوتين ان موسكو لن تنفذ الاتفاق بالكامل إلا بعد تشكيل حكومة جديدة في أوكرانيا. بولاتوف من جانب آخر، سمحت السلطات الأوكرانية للناشط المعارض دميترو بولاتوف الذي تعرض للخطف والتعذيب بمغادرة البلاد من أجل العلاج، وفقاً لما أفادت تقارير. وبولاتوف الذي يرقد حاليا في مستشفى في كييف، ظهر على شاشة تلفزيون محلي الأسبوع الماضي وعلى وجهه جرح بالغ وقد فقد جزءاً من أذنه. يقول بولاتوف انه تم صلبه وقال الناشط إنه احتجز لثمانية أيام. وباتت قضيته محور الاحتجاجات التي تطالب الرئيس فيكتور يانكوفيتش بالاستقالة. ويحتشد حالياً آلاف الأوكرانيين في ساحة الميدان، مهد تظاهراتهم. وقدم يانكوفيتش سلسلة من التنازلات واستقالت حكومته. لكن المتظاهرين الذين يفضلون تعزيز العلاقات مع الاتحاد الأوروبي عليها مع روسيا، لم تقنعهم خطوة الرئيس. ويتزعم بولاتوف المجموعة التي تتولى حماية المتظاهرين ومخيماتهم والطرق المغلقة. وفقد أثره في 22 يناير/ كانون الثاني وعاد وظهر بعد ثمانية أيام في احدى ضواحي كييف. وقال لوسائل الأعلام انه تم صلبه من قبل خاطفيه الذين قال إنهم يتحدثون بلهجة روسية. وعبر زعماء المعارضة والدبلوماسيون الغربيون عن سخطهم من الحادث.

Yanukoviç “kəskin respirator” xəstəliyə görə məzuniyyətdə idi. Etirazçılar və müxalifət onun istefasını və növbədən kənar seçkilərin keçirilməsini tələb edir. Cümə axşamından Yanukoviç “kəskin respirator” xəstəliyinə görə məzuniyyətdə idi. İstirahət günləri ərzində Ukraynada etiraz aksiyaları davam edib. Ölkənin paytaxtı Kiyevdə bazar günü Maydanda minlərin, ictimai fəal və müxalifət liderlərinin iştirakı ilə “informasiya mitinqi” keçirilib. Eyni zamanda “Avromaydan” etirazlarının lideri və etiraz hərəkatının üzvü, qəddarcasına döyüldüyünü iddia edən Dmitriy Bulatov ölkəni tərk edib və Litvaya müalicəyə gedib. Bulatovun döyülməsi "Zərbə" Partiyasının lideri Vitaliy Kliçko Bulatovun Riqaya, oradan isə Vilnüsə köçməyi planlaşdırdığını bəyan edib. Litva Xarici işlər Nazirliyi bu məlumatı təsdiq edib. Litva Maydanda yaralananlara tibbi yardım təklif edən ilk Avropa ölkəsi olub və bu məqsədlər üçün 15 min avro ayırıb. Bulatovun müalicəsini həmçinin Almaniya da təklif edib. Bundan öncə Ukrayna kütləvi-informasiya vasitələri millət vəkili Pyotr Poroşenkaya istinadən yazıb ki, Şevçenko rayon məhkəməsi fəalın həbsi haqda vəsatəti təmin etməkdən imtina edib. "Məhkəmənin qərarında bildirilir ki, vəsatətin təmin olunmasından imtina edilib. İş bağlanıb və Bulatov azaddır. Hazırda mənlə birlikdə hava limanına gedərək ölkəni tərk edə bilər", Poroşenko jurnalistlərə deyib. Cümə günü kütləvi iğtişaşlar təşkil etməkdə şübhəli bilinərək axtarışa verilib. Polis fəalı Kiyev xəstəxanasında dindirmək istəsə də, həkimlər buna icazə verməyiblər.


يأتي قرار فرض هذه العقوبات على إيران بعد يوم واحد من رفع العقوبات الدولية التي كانت مفروضة عليها بسبب برنامجها النووي وتشمل هذه العقوبات 11 شركة وشخصاً مرتبطين بهذه التجربة باستخدامهم النظام المصرفي الأمريكي. ويأتي قرار فرض هذه العقوبات على إيران بعد يوم واحد من رفع العقوبات الدولية التي كانت مفروضة عليها بسبب برنامجها النووي، على إثر توقيع اتفاقية معها تهدف لمنع إنتاجها سلاحا نوويا. وبموجب هذا الاتفاق، أطلقت إيران سراح أربعة سجناء امريكيين - إيرانيين، من بينهم جيسون رضائيان مدير مكتب واشنطن بوست في طهران الذي وصفه الرئيس الأمريكي باراك أوباما بأنه "شجاع". وأطلق سراح سجين أمريكي خامس بشكل منفصل. مواضيع قد تهمك نهاية وُنقل رضائيان والسجينان الآخران بالطائرة إلى قاعدة أمريكية في المانيا عبر جنيف من أجل إجراء الفحوصات الطبية. وقال مسؤولون أمريكيون إن " أحد السجناء الأمريكيين الأربعة المفرج عنهم وهو نصرة الله خسروي - رودسري لم يكن على متن الطائرة". وأضافوا أن "ماثيو تريفيثيك أطلق سراحه بشكل منفصل". وقالت الولايات المتحدة إنها أطلقت سراح سبعة أمريكيين من أصل إيراني كانوا محتجزين في سجونها في اتهامات بانتهاك العقوبات. وكانت المحادثات بشأن تبادل السجناء بين البلدين تأجل بسبب فرض وزارة الخرانة الأمريكية عقوبات على طهران بسبب خرقها للعقوبات المفروضة عليها. وأعلن عن إطلاق سراح السجناء الأمريكيين فقط عندما اقلعت الطائرة التي تقلهم من ايران، بحسب تقارير. وقال أوباما في خطابه الأخير إن "العقوبات الاقتصادية الخانقة عن إيران رفعت بعد أن أقرت الوكالة الدولية للطاقة الذرية أن طهران خفضت من أنشطتها النووية الحساسة". وأضاف الرئيس الأمريكي أنه " يوم جيد لأننا نلمس فيه ما الذي يمكننا تحقيقه من خلال الدبلوماسية العالمية". وأشار إلى أنه " لعقود مضت، اختلافتنا جعلت حكوماتنا لا تتحدث مع بعضها بتاتاً، وهذا لم يكن من صالح الولايات المتحدة"، موضحاً أن "هذا الاتفاق يعني أن إيران لن تمتلك يوماً قنبلة نووية". "فصل جديد" وكان الرئيس الإيراني حسن روحاني صرح في وقت سابق بأن " الاتفاق النووي الإيراني فتح فصلاً جديداً في علاقة بلادنا مع العالم". ورحب بتطبيق بنود الاتفاق من قبل العديد من الحكومات والأمم المتحدة والإتحاد الأوروبي، إلا أنه لاقى استهجاناً من قبل الجمهوريين الأمريكيين وإسرائيل والتي وصفته الأخيرة بأنه " يسمح لإيران بالاستمرارا في نشر الإرهاب".

Yeni sanksiyalar raket proqramı ilə əlaqəsi olduğu deyilən 11 müəssisə və şəxsin ABŞ bank sistemindən istifadəsini qadağan edir. Bu, İrana qarşı beynəlxalq nüvə sanksiyalarının qaldırılmasından bir gün sonra baş verib. İran həmçinin Washington Post qəzetinin müxbiri Jason Rezaian da daxil olmaqla, dörd amerikalını azadlığıa buraxıb. Həmçinin oxuyun: İran 4 ABŞ məhbusunu azad edib İran keçən ilin oktyabr ayında ballistik raket sınağını həyata keçirməklə BMT-in qadağasını pozub. Prezident Obama isə İranla əldə olunmuş nüvə razılaşmasını alqışlayıb. “Bu çox gözəl bir gündür, çünki biz bir daha beynəlxalq diplomatiya ilə nəyin mümkün olduğunu görürük,” cənab Obama deyib. Daha əvvəl isə İran prezidenti Həsən Ruhani razılaşmanı dünya ilə münasibətlərdə “yeni səhifə” adlandırmışdı.


قال بوروشينكو إنه سيتحدث الى الزعماء الروس وقال وزير الخارجية الروسية سيرجي لافروف في نفس الوقت إن العمليات العسكرية ضد الانفصاليين شرقي البلاد يجب أن تتوقف. وأعلن بوروشينكو أنه سيلتقي زعماء روس قريبا، لكنها تعهد باتخاذ خط متشدد في مواجهة الانفصاليين في الشرق. وفي هذه الأثناء تستمر الاضطرابات في الشرق، حيث أوقف المسلحون الموالون لروسيا الرحلات الجوية في مطار دونيتسك. وتشير التقارير إلى أن المعارك مستمرة على الأرض، حيث تتصاعد أعمدة الدخان الأسود بينما تحلق في الأجواء طائرات حربية. مواضيع قد تهمك نهاية وقال مراقبو الانتخابات إنها سارت وفقا للمعايير الدولية. وترى بعثة منظمة التعاون والأمن الأروبي أن نتائج الانتخابات تعطي الرئيس المنتخب شرعية للدخول في حوار مع الانفصاليين في الشرق. "لا وساطة" وقال لافروف إنه لا حاجة لوساطة أمريكية أو أوروبية لكنه حذر كييف أن الاستمرار في العمليات العسكرية في الشرق خطأ فادح. وأضاف "كما قال الرئيس بوتين سنعامل نتائج الانتخابات التي تعبر عن إرادة الشعب الأوكراني باحترام، وعلى كييف أن تعامل مواطنيها باحترام وتفتح حوارا معهم في الشرق". وقال بوروشينكو إنه لن يسمح "بتحويل شرق أوكرانيا إلى صومال"، وألمح إلى أنه سيحتفظ برئيس الوزراء الحالي أرسيني ياتسنيوك. وجاءت الانتخابات الأخيرة بعد ثلاثة أشهر من رحيل الرئيس الموالي لروسيا فيكتور يانوكوفيتش، حيث منذ ذلك الوقت قامت روسيا بضم شبه جزيرة القرم وأعلن انفصاليون مسلحون في مقاطعتي لوهانسك ودونتيسك استقلالهما. وأعلن يانوكوفيتش أيضا أنه سيحترم نتائج الانتخابات. يذكر أن الحكومة الحالية في أوكرانيا قامت بعمليات عسكرية في الشرق خلفت عددا من القتلى.

Bundan əvvəl Vladimir Putin Ukraynada səsvermənin nəticələrini tanımağa hazır olduğunu bildirmişdi Eyni zamanda Rusiya xarici işlər naziri Sergey Lavrov deyib ki, şərqdə separatçılara qarşı hərbi əməliyyatlar dayandırılmalıdır. Cənab Poroşenko yaxın gələcəkdə Rusiya liderlərilə görüşəcəyini bildirsə də deyib ki, silahlı separatçılara dözümlü olmayacaq. Sergey Lavrov Moskvada keçirilən mətbuat konfransında deyib: "Biz Kiyev nümayəndələrilə, Petro Poroşenko ilə dialoqa hazırıq". Onun sözlərinə görə ABŞ və Aİ vasitəçiliyinə ehtiyac olmayacaq, amma o rəsmi Kiyevə xəbərdarlıq edib ki, separatçılara qarşı hərbi əməliyyatın davam etməsi "böyük səhv" olacaq. "Prezidentimizin [Vladimir Putin] dediyi kimi, Ukrayna xalqının istəyinə hörmətlə yanaşacağıq", cənab Lavrov deyib. Cənab Poroşenko deyib ki, Rusiya liderlərilə gələn ayın əvvəlində görüşmək ümidindədir. Bundan əvvəl o, Polşada ABŞ və Aİ liderlərilə görüşəcək. Rusiya mətbuatı Mətbuat səhifələrində Ukraynada keçirilmiş prezident seçkilərinin nəticələrilə bağlı birmənalı olaraq kəskin mənfi rəylər bildirilməyib. Ötən həftənin sonunda Peterburqda keçirilən İqtisadi Forumda çıxış edən prezident Vladimir Putin elan etmişdi ki, Moskva Ukraynada səsvermənin nəticələrini tanımağa hazırdır. "Biz Ukrayna xalqının seçiminə hörmətlə yanaşacayıq və formalaşan hakimiyyət orqanları ilə işləyəcəyik", Vladimir Putin Ukraynada səsvermə günü ərəfəsi bildirib. Rusiya hökümətinin rəsmi qəzeti sayılan "Rusiya qəzeti" redaksiya materialında qeyd edib ki, ukrayna seçiciləri əslində seçim etməkdən məhrum edilmişdilər. "Bazar günü keçirilmiş seçkilərdə ukraynalıların seçim etmək imkanı yox idi. Onlar sərbəst seçim hüququndan məhrum edilmişdilər", qəzet yazır. Qəzetdəki məqaləyə əsasən, ukraynalıların əvəzinə seçim artıq "Vaşinqton və ABŞ siyasətçiləri tərəfindən edilmişdi".


قوات الأمن الأفغانية أغلقت الطرق القريبة من موقع الهجوم وقال متحدث باسم وزارة الدفاع الأفغانية، لبي بي سي، إن الهجوم أسفر كذلك عن إصابة 16 عسكريا. وقتل أربعة مسلحين من أصل خمسة هاجموا القاعدة، بينما اعتقل آخر. وأعلن تنظيم الدولة الإسلامية مسؤوليته عن الهجوم، وفق أعلنته وكالة التنظيم الإعلامية، أعماق. وفي البداية، قالت تقارير إن الهجوم استهدف جامعة المارشال فاهيم للدفاع الوطني، القريبة من القاعدة العسكرية. يأتي الحادث بعد أيام من أعنف هجوم خلال أشهر ضرب البلاد عندما فجّر مسلحو طالبان سيارة إسعاف مليئة بالعبوات الناسفة، ما أدى إلى مقتل 100 شخص. تشييع جنازة أحد ضحايا هجوم السبت الماضي وسمع دوي انفجارات وتبادل خفيف لإطلاق الرصاص عندما بدأ الهجوم في الساعة 05:00 بالتوقيت المحلي (00:30 بتوقيت غرينتش) على القاعدة العسكرية غربي كابول. وفجر إثنان من المهاجمين نفسيهما، وقتل آخران برصاص قوات الأمن، واعتقل المسلح الخامس، وفقا ما أعلنه المتحدث باسم وزارة الدفاع الأفغانية، دولت وازيري، لبي بي سي. وأضاف أن قوات الأمن عثرت على أربعة بنادق هجومية من نوع إيه كيه-47 وسترة ناسفة وقاذف للصورايخ. ونقل موقع "تولو" الإخباري المحلي عن المتحدث باسم الرئاسة الأفغانية قوله إن أحدا من المهاجمين لم يستطع تجاوز بوابة القاعدة الأولى. وتتعرض المعاهد التعليمية العسكرية في أفغانستان لهجمات متكررة. وفي أكتوبر/ تشرين أول عام 2017، قتل 15 طالبا بالأكاديمية العسكرية في انفجار خارجها أثناء مغاردتهم في حافلة. ونسب الهجوم في ذلك الوقت إلى حركة طالبان. ويُشار أحيانا إلى الأكاديمية العسكرية في كابل باسم "ساندهيرست في الرمال"، نظرا لتأسيسها على غرار أكاديمية ساندهيرست العسكرية الشهيرة في بريطانيا.

Hücuma görə məsuliyyəti özünü İslam Dövləti (İD) adlandıran qruplaşma üzərinə götürüb. Əfqanıstan təhlükəsizlik rəsmiləri hücumçulardan birinin hələ də akademiya yaxınlığında Marşal Fehim Milli Müdafiə Universitetində axtarıldığını söyləyib. Hücumçulardan üçü öldürülüb, biri saxlanılaraq həbs edilib. Hücumda iki əfqan əsgəri həyatını itirib. BBC-yə danışan Əfqanıstan Müdafiə Nazirliyinin sözçüsü, yaralıların sayının 10-a çıxdığını deyib. Silahlılar yerli vaxtla saat 17:00-da təşkil etdikləri hücumda ağır silah və raketlə idarə olunan əl bombalarından istifadə ediblər. 9 gündə 3 hücum Bu son 9 gündə Kabildə baş verən üçüncü hücumdur. Şənbə günü təcili yardıma yerləşdirildən bomba partlaması nəticəsində 100-dən çox adam ölüb. Bir həftə əvvəl bir otelə hücumda 22 adam həyatını itirib. Bu hücumda həyatını itirənlərin əksəriyyəti xarici ğlkə vətəndaşları olub. Hər iki hücuma görə məsuliyyəti Taliban qruplaşması üzərinə götürüb.


أظهرت دراسة أن اسم "الإيزيدية" مشتق من الكلمة الفارسية "إيزيد" والتي تعني الملاك أو الإله وكانت هذه الأزمة هي السبب في تسليط الضوء على الإيزيديين فجأة، لذا فإنهم لن يرحبوا بأن يكونوا في بؤرة الاهتمام الدولي. وبسبب معتقداتهم غير المألوفة، غالبا ما يشار إليهم بغير وجه حق أنهم "عبدة الشيطان"، وعمدوا إلى عزل أنفسهم في مجتمعات صغيرة انتشرت في مناطق متفرقة في شمال غربي العراق، وشمال غربي سوريا، والمناطق الواقعة جنوب غربي تركيا. يقع أكثر الأضرحة قدسية عند الإيزيديين في لالش، على بعد 430 كيلومترا شمال غربي العاصمة العراقية بغداد ومن الصعب تقدير أعدادهم الحالية، التي تتراوح ما بين 70 ألفا و500 ألف. ومع ما يواجهونه من مخاوف واضطهاد وتشويه لصورتهم، فإنه ما من شك أن أعدادهم تناقصت بصورة كبيرة على مدار القرن الماضي. وكما هو الحال مع ديانات الأقليات الأخرى في المنطقة، كالدروز والعلويين، لا يعتنق ديانة الإيزيدية إلا من ولد بها، ولا يمكن اعتناقها دون ذلك. مواضيع قد تهمك نهاية أما ما يواجهونه من اضطهاد مستمر في المنطقة التي يعيشون فيها في جبال سنجار غرب الموصل فيرجع في الأساس إلى الفهم المغلوط لحقيقة تسميتهم، حيث يعتقد المتشددون من السنة، أمثال تنظيم الدولة الإسلامية، أن هذا الاسم يرجع إلى يزيد بن معاوية، ثاني حكام الدولة الأموية (647-683 ميلادية). إلا أن دراسة حديثة أظهرت أن هذه التسمية لا علاقة لها بهذا الخليفة الأموي، أو حتى بمدينة يزد في فارس، بل هي مشتقة من الكلمة الفارسية "إيزيد" والتي تعني الملاك أو الإله. تظهر صور الملك طاووس في معابد الإيزيديين وأضرحتهم وقبورهم لذا فإن اسم الإيزيديين ببساطة يعني "عبدة الرب"، وهو ما يعمد الإيزيديون من خلاله إلى وصف أنفسهم. أما الاسم الذي يطلقونه على أنفسهم فهو "الدواسين"، وهو اشتقاق من اسم "ديوسيس" -أو أبرشية- المأخوذ من المعتقد النسطوري الكنسي القديم في الشرق، حيث استنبط الكثير من معتقداتهم من الديانة المسيحية. كما أنهم يوقرون القرآن والإنجيل معا، بيد أن جزءا كبيرا من تراثهم يعتبر شفهيا. ونتيجة للسرية التي تكتنف معتقداتهم، فإن هناك الكثير من المفاهيم الخاطئة بأن معتقد الإيزيدية المعقد له ارتباط بالديانة الزرادشتية المجوسية، بل وحتى عبادة الشمس. إلا أن دراسة حديثة أظهرت أنه وبالرغم من أن أضرحتهم غالبا ما تزين برمز الشمس، وأن مقابرهم تشير إلى جهة الشرق في اتجاه الشمس، إلا أنهم يستقون بعض شعائرهم الدينية من المسيحية والإسلام أيضا. تنتشر الأضرحة والمعابد، مثل هذا المعبد الذي يعرف باسم بير أورا، على مد البصر لا يزال كبار السن من منطقة سنجار المعزولة يرتدون زيهم الأبيض التقليدي ويقوم البير، وهو مسمى يطلق على إحدى طبقات رجال الدين عند الإيزيديين، بتعميد الأطفال بمياه مباركة، كما أنه وفي مراسم الزواج يقسم رغيف خبز إلى نصفين يعطي أحدهما للعروس والآخر للعريس، وترتدي العروس فستانا أحمر وتزور الكنائس المسيحية. وفي شهر ديسمبر/ كانون الأول، يصوم الإيزيديون لثلاثة أيام قبل أن يشربوا الخمر مع البير. وفي الفترة ما بين الخامس عشر والعشرين من سبتمبر/ أيلول، يحج الإيزيديون إلى ضريح الشيخ عدي في لالش شمال مدينة الموصل، حيث يؤدون هناك بعض طقوس الاغتسال في النهر، وتقديم القرابين من الحيوانات، وعمليات الختان. ويعرف إلههم الأعظم باسم "ئيزدان"، ويحظى بمكانة عالية لديهم بحيث لا يمكن عبادته بشكل مباشر، ويعتبرونه صاحب قوة كامنة، فمع أنه هو خالق الكون إلا أنه ليس حارسه. وهناك سبعة أرواح أخرى تنبثق عن هذا الإله، أعظمها هو الملَك طاووس، المنفذ الفاعل للمشيئة المقدسة. وكان الطاووس في المسيحية القديمة يرمز إلى الخلود، لأن لحمه لا يفسد. ويعتبر الملك طاووس عند الإيزيديين تجسيدا لذات الإله ولا ينفصل عنه، لذا فإن هذه الديانة تعتبر من الديانات التوحيدية. ينشد صبيان وبنات المدارس الدينية التابعة للطائفة الإيزيدية بعض الترنيمات والصلوات في معبد لالش ويصلي الإيزيديون إلى الملك طاووس خمس مرات يوميا، كما أن عندهم له تسمية أخرى هي "الشيطان"، لذا فإن ذلك ما جعلهم معروفين خطأً لدى الناس بأنهم "عبدة الشيطان". ويعتقد الإيزيديون أن الأرواح تنتقل داخل أشكال جسدية متعاقبة، وأن التطهير التدريجي ممكن من خلال التوالد الجديد وتعاقب الأجيال. ويعتبر أسوأ ما يصيب معتنق الإيزيدية أن يُطرد من مجتمعه، حيث إن ذلك يعني أن روحه لا يمكن لها أن تتجدد. لذا فإن اعتناق ديانة جديدة يعد أمرا غير وارد. وفي المناطق النائية جنوب شرقي تركيا على الحدود مع العراق وسوريا، بدأت الحياة تدب من جديد في قراهم التي كانت مهجورة في السابق، وبدأت تشهد بناء منازل جديدة من قبل تلك المجتمعات أنفسهم. وعلى الرغم مما يواجهونه من تضييق واضطهاد لقرون، فإن الإيزيديين لم يتركوا دينهم أبدا، وهي شهادة لهم على إحساسهم المتميز بهويتهم وقوة شخصيتهم. وإذا ما طرد متطرفو تنظيم الدولة الإسلامية الإيزيديين من العراق وسوريا، فإن هناك احتمالية أكبر لأن يستقروا في مناطق جنوب غربي تركيا، حيث يمكنهم هناك أن يمارسوا معتقداتهم في سلام.

Yezidilər hər il Mosulun şimalındakı Laleş dağında Şeyx Hadinin məzarını ziyarət edirlər. Düşdükləri vəziyyətlə bağlı diqqət mərkəzinə düşmüş yezidilər, əslində, beynəlxalq maraqdan o qədər də məmnun deyillər. İnanclarına gəldikdə isə, bəziləri onları ədalətsiz olaraq “şeytana sitayiş edənlər” adlandırırlar. Yezidilərin özləri ənənəvi olaraq İraqın şimalı, Suriyanın şimal-qərbi və Türkiyənin cənub-şərqi boyunca kiçik təcrid iolunmuş icmalarla yaşayırlar. Onların dəqiq sayını söyləmək çətindir, beləki müxtəlif mənbələrdə bu say 70 min və 500 min arasında təxmin edilir. Şübhə yoxdur ki, qorxudulan, şərlənən və təqiblərə məruz qalan yezidilərin sayı ötən əsrdə xeyli azalıb. Regionun druzluq və ələvilik dinlərində olduğu kimi yezidizmi də qəbul etmək mümkün deyil. Yezidi kimi yalnız doğulmaq olar. Hazırda onların əsas məskənləri olan Sincar dağı rayonunda təqiblərə məruz qalmalarının səbəbi adlarının yanlış şərh edilməsidir. İD kimi başqa sünni ekstremistlər inanırlar ki, onların adı Əməvilər sülaləsinin çox da xoşlanmayan ikinci xəlifəsi Yezid ibn Müaviyədən (647-683) qaynaqlanır. İraqın Dohuk şəhəri: yezidilər icmasının nümayəndələri bayram mərasimlərinə qatılırlar. Müasir araşdırmalar göstərir ki, bu adın nə əhli-kef Yezidlə, nə də mənası mələk və ya pəri olan fars şəhəri Yəzdlə heç bir əlaqəsi yoxdur. Onların özləri deyirlər ki, “izidilər” sadəcə olaraq Allaha sitayiş edənlər deməkdir. Onlar özlərini Daasin adlandırılar və bu ad Şərq dyakonluğuna aid qədim nəsturi və ya nestorian kilsələrinin birindən götürülüb. Bu da qeyd olunmalıdır ki, yezidilərin bir sıra inancları məhz Xristianlıqdan qaynaqlanır. Onlar həm Qurana, həm də İncilə hörmət bəsləyirlər, lakin öz dinləri şifahi ənənələrə söykənir. Məxfi həyat tərzlərinə görə onlar haqqında belə bir yanlış fikir də formalaşıb ki, yezidilik işıq-qaranlıq dualizminə söykənən Zərdüştiliklə və ya hətta Günəşə sitayişlə bağlıdır. Lakin yeni araşdırmalar nümayiş etdirir ki, onların müqəddəs ocaqları çox vaxt Günəş simvolları ilə bəzədilsə də, məzarları şərqə doğru qazılsa da, dinlərində daha çox Xristianlıq və İslamın təsirlərini görmək mümkündür. Yezidi uşaqları “pir” adlanan ruhani şəxs tərəfindən xaçaçur edilirlər. Toylarda da iştirak edən pir çörəyi ortadan bölərək bir hissəsini bəyə, digər hissəsini isə gəlinə verir. Yezidi uşaqları “pir” adlanan ruhani şəxs tərəfindən xaçaçur edilirlər. Gəlinlər qırmızı geyinir və xristian kilsələrini ziyarət edirlər. Dekabr ayında yezidilər üç gün oruc tutur, oruc başa çatanda isə pirlə birlikdə şərab içirlər. Onlar hər il sentyabrın 15-20-i arasında Mosulun şimalındakı Laleş dağında Şeyx Hadinin məzarını ziyarət edirlər. Həmin ziyarət zamanı onlar özlərini çayda qüsl edib təmizləyirlər. Onlarda qurban kəsmək və sünnət adətləri də var. Onların tapındıqları ilahi varlıq Yəzdan kimi tanınır. Yezidilərin fikrincə o, elə bir ucalıqdadır ki, ona birbaşa ibadət edilə bilməz. O dünyanın yaradanı, passiv qüvvə sayılır, lakin mühafiz deyil. Yəzdandan 7 ruh şüalanır ki, onların da içərisində ən böyüyü tovuz quşu şəklində təsəvvür edlən Mələk Tovuzdur. Mələk Tovuz müqəddəs iradənin fəal icraçısı sayılır. Tovuz quşu erkən Xristianlıqda ölməzliyin rəmzi sayılırdı, çünki onun cəsədi inanclara görə guya heç vaxt çürümürdü. Mələk Tovuz Allahın köməkçisi sayılır, ondan ayrılmazdır və bu mənada yezidilik monoteist və ya təkallahlı inancdır. Yezidilər Mələk Tovuza gündə beş dəfə ibadət edirlər. Mələk Tovuzun başqa bir adı da “şeytan”dır və bu söz ərəbcə İblisi bildirdiyindən yezidiləri yanlış olaraq “şeytana sitayiş edənlər” kimi tanıyırlar. Yezidilər Mələk Tovuza ibadət edirlər. Yezidilər inanırlar ki, ruh davamlı olaraq başqa bədənlərə köçür və ya transmiqrasiya edir və buna görə də təkrar doğulmalar nəticəsində tamamilə paklaşıb cəhənnəmdən xilas olmaq mümkündür. Yezidi üçün ən böyük cəza onun icmadan qovulmasıdır. Bu o deməkdir ki, həmin şəxsin ruhu daha səfər edə bilməyəcək. Bu səbəbdən də başqa dinə keçmək tamamilə qeyri-mümkün məsələdir. Türkiyənin Suriya və İraqla sərhədləri boyunca bir vaxtlar tərk edilmiş yezidi kəndlərində həyat yenidən canlanır. Buradakı yeni evləri icmanının özü tikir. Buna görə də Türkiyə hökuməti sürgündən qayıdan yezidilərə toxunmur. Əsrlərcə təqib olunmalarına baxmayaraq yezidilər dinlərindən dönməyiblər, bu isə onların heyrətamiz kimliyə və güclü xarakterə malik olduqlarını göstərir. Əgər yezidilər İŞİD tərəfindən İraq və Suriyadan tamamilə qovulsalar, çox güman, onların asayiş içində yaşamasına imkan verən Türkiyəyə sakin olacaqlar.


سفير كوريا الشمالية لدى الأمم المتحدة قال إن بيونغيانغ لم تشكل أي تهديد وأضاف أن إدارة الرئيس دونالد ترامب والمجتمع الدولي سيواصلان الضغط على بيونغيانغ. وقال تيلرسون إن بيونغيانغ عليها أن تقرر "التوقف طويلا" في تجارب أسلحتها قبل الدخول في أي مفاوضات. وتعد تصريحات تيلرسون تحولا واضحا عن تعليقاته التي أدلى بها في بداية هذا الأسبوع، عندما قال إن الولايات المتحدة "مستعدة للتفاوض في أي وقت تريده كوريا الشمالية." وسرعان ما أدلى البيت الأبيض بتصريحات مختلفة. وقال البيت الأبيض، في بيان، إنه على كوريا الشمالية أن تعلن التخلي عن أسلحتها النوورية قبل استئناف المفاوضات. وفي غضون ساعات قليلة، أصدرت المتحدثة باسم البيت الأبيض، سارة سوندرز، بيانات قالت فيه إن رأي الرئيس ترامب إزاء كوريا الشمالية "لم يتغير". ويوم الجمعة، حثّ تيلرسون روسيا والصين على ممارسة مزيد من الضغط على بيونغ يانغ من خلال اتخاذ إجراءات أكثر من مجرد الامتثال لقرارات مجلس الأمن في الأمم المتحدة. لكن كلا الدولتين رفضتا تلك التصريحات. وزير الخارجية الأمريكي: "الخيارات الدبلوماسية لا تزال متاحة" وقال وزير الخارجية الأمريكي، أمام مجلس الأمن، إن الخيارات الدبلوماسية لا تزال متاحة، لكن الولايات المتحدة لن تنحني لكوريا الشمالية من أجل الدخول في مفاوضات. وأضاف تيلرسون: "لن نقبل أي تراخي في نظام العقوبات كشرط مسبقة للحوار." كما قال وزير الخارجية الياباني، تارو كونو، أمام مجلس الامن، إن كوريا الشمالية ليست مستعدة للتفاوض و"ليست مستعدة لإيقاف تطوير أسلحتها." وقال الأمين العام للأمم المتحدة، أنطونيو غوتيريس، إن الوقت قد حان لإعادة تعزيز قنوات الاتصال مع بيونجيانغ لمواصلة الجهود الدبلوماسية. وبدوره، قال سفير كوريا الشمالية، جان سونغ نام، في جلسة مجلس الأمن المخصصة لبحث برامج كوريا الشمالية النووية"، في رده على وزير الخارجية، إنه "إجراء بائس من الولايات المتحدة التي تشعر بالرعب من قدرة جمهوريتنا التي نجحت في إنجاز قضيتنا لاستكمال قوة البلد النوورية." ونفذت كوريا الشمالية عدة تجارب لإطلاق صواريخ باليتسية هذا العام، في تحدٍ للانتقادات والعقوبات الدولية الشديدة والمتزايدة.

Rex Tillerson: "ABŞ Şimali Koreya ilə ilkin şərtlər olmadan "istənilən vaxt danışmağa hazırdır" Rəsmi Vaşinqton indiyə kimi danışıqlar üçün başlıca şərt kimi Şimali Koreyanın silahsızlaşdırılmasını tələb edirdi. Şimali Koreyanın nüvə silahı texnologiyası ilə məşğul olmasına görə ABŞ bu ölkəyə qarşı ağır sansksiyalar tətbiq edib. Ayrıca, bu günlərdə Pyongyanqa rəsmi səfər edən BMT diplimatı Jeffrey Feltman jurnalistlərə deyib ki, Şimali Koreya rəsmiləri "bunu müharibənin qarşısını alan vacib factor" sayırlar. Dekabrın 12-də Atlantik Şuranı siyasi forumunda Rex Tillerson deyib ki, ABŞ "sadəcə, nüvə ilə silahlanmış Şimali Koreyanı qəbul edə bilər". ABŞ-ın gələcək danışıqları ilə bağlı Rex Tillerson deyib ki, onlar nədən istəsələr, danışa bilərlər: "Gəlin görüşək və havadan danışaq, əgər istəyrisizsə, dəyirmi, ya kvadrat masa arxasında oturaq və danışaq". "Biz bir yol xəritəsi hazırlaya və işləyə biləcəyimizi göstərə bilərik", -dövlət katibi deyib. Ancaq o vurğulayıb ki, bunun üçün hər hansı raket sınağı aparılmayan "sakit dövrün" olması vacibdir. Kim Jong deyib ki, Şimali Koreyanın "Hwasong-15" qitələrarası ballistic raketi "böyük tarixi qələbə"dir. Rex Tillerson əlavə edib ki, diplomatik və iqtisadi sanksiyalar "ilk cəlbedici ideyaya qədər" davam edəcək. Bununla belə, ABŞ hələ də təkid edir ki, Pyongyanq-ın əsas iqtisadi müttəfiqi Çin Şimali Koreyanın yanacaq təchizatını dayandırsın. Onun bu şərhindən bir neçə saat sonra Ağ Ev bəyan edib ki, prezident Donald Trump-ın Şimali Koreyaya baxışları "dəyişməyib". Şimali Koreyanın rəhbəri Kim Jong müharibə sənayesi konfransında bildirib ki, ölkəsi "dünyada ən güclü nüvə və hərbi dövlətdir", yerli media xəbər verib. Kim Jong çıxışında Şimali Koreyanın "Hwasong-15" qitələrarası ballistic raketi "böyük tarixi qələbə" kimi qələmə verib.


أوضح أوباما أنه لم يتخذ قرارا بعد بشأن التداخل عسكريا في سوريا ولم يستبعد أوباما أن القيام بعمل عسكري محدود سيشكل رادعا ضد استخدام أسلحة كيماوية في المستقبل. وأوضح أوباما في مقابلة مع خدمة الإذاعة العامة الأمريكية أن تحركا بشكل واضح وحاسم لوقف استخدام الأسلحة الكيماوية في سوريا "يمكن أن يكون له تأثير ايجابي" على المصالح الوطنية الأمريكية على المدى الطويل. بيد أنه اشار في الوقت نفسه إلى أن أي تدخل عسكري مباشر أو تورط في الحرب الأهلية الدائرة في سوريا لن يساعد في حل الوضع على الأرض. وتأتي تصريحات أوباما بعد يوم من خلافات لم يعلن عنها بالأمم المتحدة بشأن الأزمة في سوريا. مواضيع قد تهمك نهاية ودعت بريطانيا الأعضاء الدائمين في مجلس الأمن لتبني قرار يسمح بإجراءات لحماية المدنيين السوريين. لكن روسيا، الدولة الحليفة لدمشق، رفضت الموافقة على القرار ولم يسفر الاجتماع عن نهاية للمأزق الدبلوماسي الذي ميز موقف الأمم المتحدة بشأن سوريا. ووجهت وزارة الخارجية الأمريكية انتقادا لما وصفته بـ"التعنت الروسي". تحقيقات جارية ولم تكشف الولايات المتحدة بعد عن المعلومات الاستخباراتية التي تقول إنها تظهر أن حكومة الرئيس السوري بشار الأسد مسؤولة عن استخدام الأسلحة الكيماوية. كما لا يزال مفتشو الأمم المتحدة يحققون داخل سوريا. ويقول الأمين العام للأمم المتحدة بان كي مون إن المفتشين في حاجة إلى أربعة أيام أخرى ليكملوا تحقيقاتهم. وصرح وزير الخارجية الروسي سيرغي لافروف أن الأمم المتحدة لا يمكنها دراسة مشروع قرار أو أي مقترح باتخاذ إجراء في سوريا قبل انتهاء مفتشي الأمم المتحدة من تحقيقاتهم بشأن الهجوم الكيماوي المحتمل. كما طالب السفير السوري لدى الأمم المتحدة بشار جعفري بترك المفتشين يكملوا تحقيقاتهم دون أي ضغوط سياسية أو عسكرية.

Qətnamə layihəsi "Əsədin etdiyi kimyəvi silah hücumlarını" pisləyəcək, cənab Cameron deyib. Onun sözlərinə görə, kimyəvi silahın istifadə olunması ABŞ-ın milli maraqlarına təsir edir və bu qabaqlayıcı zərbə Suriyada hadisələrin gələcək inkişafına müsbət təsir edəcək. Lakin ABŞ-ın ictimai kanalı PBS-yə müsahibəsində Obama Suriyaya hərbi müdaxilə barəsində hələlik qəti qərara gəlmədiyini deyib. BMT-də müzakirələr diplomatik dalana dirəndikdən sonra Vaşinqton bu qərarı alıb. Böyük Britaniya israr edir ki, BMT Təhlükəsizlik Şurası üzvləri suriyalıların müdafiəsi haqqında son qərara gəlsinlər, bu isə faktiki hərbi müdaxilə deməkdir. BMT TŞ-ə beynəlxalq hərbi müdaxilə barədə birgə qərar verməyə isə, Suriyanın müttəfiqi Rusiya mane olur. Böyük Britaniya qətnaməsi Çərşənbə günü Böyük Britaniya BMT Təhlükəsizlik Şurasına Suriyada "dinc sakinləri qorumaq üçün lazımi tədbirlərin həyata keçirilməsinə qərar verən" qətnamə layihəsi təqdim edib. Qətnamə şuranın beş daimi üzvünün görüşündə irəli sürülüb, Britaniya Baş Naziri David Cameron Twitter-də yazıb. BMT silah müfəttişləri bu gün avqustun 21-də kimyəvi silah hücumları şübhələrini araşdırmaq üçün yenidən işə başlayıb. BMT Baş katibi deyib ki, sınaqları başa çatdırmaq üçün onlara dörd gün lazımdır. Ban Ki-moon əldə olunanları təhlil etmək üçün daha çox vaxt tələb olunacağını deyib. O, həmçinin şuranı birgə fəaliyyət göstərməyə çağırıb. Cənab Cameron deyib: "Biz hər zaman demişik ki, BMT Təhlükəsizlik Şurasının Suriyada öhdəliklərini yerinə yetirməsini istəyirik". "Bu gün bizim bunu etməyə imkanımız var", o əlavə edib. Qətnamə layihəsi "Əsədin etdiyi kimyəvi silah hücumlarını" pisləyəcək, cənab Cameron deyib. O, Britaniya Milli Təhlükəsizlik Şurasının iclasını keçirəcək. Toplantıda böhrana mümkün cavablar müzakirə olunacaq. Rusiya və Çin bundan öncə Suriyaya dair əhəmiyyətli qətnamələrə veto qoyub və hərbi aksiyanı təsdiqləyən hər hansı yeni mətni də bloklaya bilər. Rusiya xarici işlər naziri Sergey Lavrov xəbərdarlıq edib ki, hərbi yolla həllə cəhd etmək Suriya və regionda növbəti destabilizasiyaya yol aça bilər. ABŞ-ın vitse-prezidenti Joe Biden deyib ki, Suriya hökümətinin kimyəvi silah işlətdiyinə “şübhə” yoxdur və buna görə məsuliyyət daşımalıdır. Həmçinin ABŞ bəyan edib ki, onun hərbi qüvvələri hücumlara keçmək üçün prezident Barack Obamanın qərarını gözləyir, müttəfiqləri də hərəkətə keçməyə hazır olduqlarını bildiriblər. Suriya höküməti kimyəvi silah iddialarını qəti surətdə rədd edir. BMT silah müfəttişləri ötən çərşənbə Dəməşq yaxınlığında hücum edilən əraziyə araşdırma üçün səfər edib. Dəlil-toplama səfəri onların avtomobillərinə atılan snayper hücumu ilə gecikib. ABŞ yaxın günlərdə kəşfiyyatçıların hazırladığı Ghouta-da baş verən hadisələr barədə hesabatını açıqlayacağını deyib. Hadisə nəticəsində təxminən 300 nəfər həyatını itirib. Rusiya, Çin və İran xəbərdarlıq edib ki, onsuz da müharibədən dağılmış bir ölkəyə hərbi müdaxilənin “fəlakətli” nəticələri ola bilər. Son iki ildə Suriyadakı hadisələr yüz mindən artıq insanın həyatına son qoyub. Gözlənilən hücum həm də, beynəlxalq səhmlərin qiymətinin aşağı düşməsi və neft qiymətlərinin gözqırpımında artmasına səbəb olub. ABŞ kimyəvi silah iddiaları barədə hesabatını yaymasa da, rəsmilər hadisələrin arxasında Suriyanın durduğunu deyir. Rejimi dəyişmək planı "yoxdur" Cənab Biden Obama administrasiyası tərkibində bu barədə danışan ən yüksək vəzifəlidir. Houstonda veteranlar qrupu qarşısında çıxışı zamanı o deyib: “Suriyada kimyəvi silahların istifadəsi kimi ən pis hərəkətə məsuliyyətli olan var: Suriya rejimi”. O “müdafiəsiz kişi, qadın və uşaqlara qarşı kimyəvi silah işlədənlər.. cavab verməlidir” deyib. Bundan əvvəl, Ağ Evin sözçüsü Jay Carney deyib ki, başqa birini məsuliyyətli saymaq “ağlasığmaz” olardı. Lakin o, təkidlə bildirib ki, “rejimi dəyişmək” kimi planlar yoxdur. Hər hansı bir hərbi kampaniyanın isə əhatə dairəsi məhduddur, pilotsuz təyyarələr yalnız hərbi hissələrə hücum edir və yerə enmir. Başqa bir rəsmi, ABŞ Müdafiə Naziri Chuck Hagel deyir ki, prezident Barack Obama göstəriş versə, ABŞ qüvvələri Suriyaya hücum etməyə "hazırdır". "Biz (hərbi) aktivləri Prezidentin hər hansı qərarını yerinə yetirmək üçün lazımi yerinə çatdırmışıq", cənab Hagel BBC-ə deyib. ABŞ Dövlət Katibi John Kerry deyib ki, Suriyada kimyəvi silah işlədildiyini göstərən "danılmaz" sübutlar var. Britaniya parlamenti həmçinin mümkün cavabları cümə axşamı müzakirə etmək üçün tətildən geri çağrılıb. Rusiya deyib ki, Suriyaya hərbi müdaxilə ərazi üçün "faciəli nəticələr" törədəcək. Keçən həftə, Suriyada baş verən ölümcül hücumlara cavab olaraq ABŞ və müttəfiqləri Suriyaya hücum etməyi müzakirə ediblər. Çərşənbə axşamı isə Suriyanın xarici işlər naziri Walid Muallem deyib ki, Suriya hökümətinin kimyəvi silahlardan istifadə etməsi barədə iddiaları "tamamilə və bütövlükdə" rədd edir. BMT kimyəvi silah müfəttişləri Suriyanın paytaxtı Dəməşq şəhəri yaxınlığında hücumlar ittihamlarını ikinci gündür ki, araşdırır. Ötən gün BMT komandası şəhərin qərbində snayper gülləsi ilə qarşılaşıb. Həm Suriyaya hərbi müdaxiləni istisna etməyən ABŞ, həm də tərəfdar Rusiya hadisəni pisləyən bəyanat yayıb. BMT sədri Ban Ki-Moon atışmanı pisləyib və şikayət edilməsini məsləhət görüb. Yarımçıq tətil Çərşənbə axşamı Rusiya Xarici İşlər Nazirliyinin sözçüsü Aleksandr Lukaşeviç beynəlxalq icmanı böhran haqqında "ehtiyatlı" olmağa, beynəlxalq qanunlar çərçivəsində hərəkət etməyə çağırıb. Bazar ertəsi axşam saatlarında ABŞ deyib ki, Rusiya diplomatları ilə Suriya haqqında görüşü təxirə salır. Bunun səbəbi, Suriyada kimyəvi silahların istifadə olunması barədə iddialar haqqında "davam edən məsləhətləşmələr" olub. Bir neçə saat sonra Rusiya bu qərar haqqında məyusluğunu bildirib. İki tərəfin çərşənbə günü Haaqada görüşməsi gözlənilirdi. Görüş böhranın siyasi həlli haqqında beynəlxalq konfransı müzakirə etmək üçün keçiriləcəkdi. Britaniyanın Baş Naziri David Cameron Suriya münaqişəsilə məşğul olmaq üçün tətildən vaxtından tez qayıdıb. Bazar ertəsi o, Rusiya prezidenti Vladimir Putinlə danışıb. Cənab Putin deyib ki, Suriyanın üsyançılara qarşı kimyəvi silahlardan istifadə etməsinə dair heç bir sübut yoxdur, cənab Cameronun ofisi deyib. Tibbi pulsuz yardım xidməti Medecins Sans Frontieres deyib ki, ötən çərşənbə 3600 nəfər "neyrotoksik" simptomla müraciət edib, onlardan 355 nəfəri həyatını itirib. ABŞ rəsmiləri bəyan edib ki, prezident Bəşər Əsəd hökümətini günahlandırmaq üçün "az şübhə var". BMT müfəttişləri bazar ertəsi qərb rayonu Muadhamiyada təxminən üç saat vaxt keçirib. Bu ərazidə iki xəstəxana yerləşir, onlar zərərçəkmişləri, şahidləri və həkimləri müsahibə edib. BMT sözçüsü artıq bəzi nümunələrin götürüldüyünü deyib. Hesabatlılıq Cənab Kerry deyib ki, BMT müfəttişlərini əraziyə baxış üçün gecikdirmək Suriya hökümətinin “nəyisə gizlətməsi” deməkdir. O bildirib ki, Vaşinqtonun bir neçə günə açıqlayacağı önəmli məlumatlar var. “Suriyada ötən həftə gördüklərimiz bütün dünyanın vicdanına şok olmalıdır. Bu, bütün etik kodları keçib”, cənab Kerry bazar ertəsi mətbuat konfransında deyib. “Prezident Obama səhvsiz inanır ki, dünyanın ən pis silahını ən zəif insanlara qarşı işlədənlərə görə kimlərsə hesab verməlidir”. Lakin Rusiyanın xarici işlər naziri Sergey Lavrov deyib ki, Qərb prezident Əsədin kimyəvi silah işlətməsi barədə heç bir sübut göstərə bilməz. O, Suriya hökumətinə qarşı hərbi hərəkətin BMT-nin mandatı olmadan həyata keçirilməsi barədə çağırışlara cavab verib. Cənab Lavrov deyib ki, Təhlükəsizlik Şurasının dəstəkləmədiyi müdaxilə “beynəlxalq hüquqa kobud zorakılıq” olacaq. BMT TŞ-da fikir ayrılığı var: Çin və Rusiya hərbi müdaxiləyə qarşıdır, Böyük Britaniya və Fransa isə “böyük insani ehtiyac” olarsa, əksini düşünür. BMT rəqəmlərinə görə, son iki ildə prezident Əsədə qarşı aksiyalar başlayandan bəri yüz mindən çox insan öldürülüb və 1.7 milyon nəfər qaçqın düşüb.


تحدثت المرأة العراقية لبي بي سي عن محنتها أنا شيعية تركمانية وزوجي سني عربي، وكنا نعيش في ناحية العلم بمدينة تكريت قبل أن يقتحم تنظيم الدولة الإسلامية حياتنا. كان زوجي إماما ورجلا يحظى بالاحترام في مجتمعنا، وكان المسجد الذي يؤم المصلين فيه قريبا من منزلنا. لم نكن نعرف السني من الشيعي قبل ذلك، ولم يكن أحد يتكلم عن ذلك. ولم يكن بيننا وبين أي شخص في مجتمعنا عداوة أو خصومة. كان لدينا متجر صغير للخضروات، وكنت أعد الخبز في المنزل وأزرع الخضر في الحديقة، كنا نكسب قوتنا بحمد الله. وكان لدينا بيت كبير نأجره لعدد من المعلمات. لي طفلان، بنت وولد، كانا تلميذين في نفس المدرسة التي تعمل فيها المعلمات، وكانا يذهبان للمدرسة معا. جانزة القتلى في مخيم سبايكر عندما دخل مسلحو التنظيم مدينة تكريت، أعدموا الكثير من الجنود في مخيم سبايكر. وكانت هذه أول مذبحة لتنظيم الدولة قتلوا فيها أكثر من 1500 جندي، وألقوا بعض جثث القتلى في نهر الفرات. وأتى بعض الجنود الذين فروا من هذه المذبحة إلى بلدتنا عن طريق النهر الذي يفصلنا عنهم، ثم جاء مسلحو التنظيم في إثرهم. وكان من بين من فروا تركمان. اختبئ بعضهم في منزلي وعرفوا أنني أيضا تركمانية. وساعدنا بعضهم على الفرار عن طريق ارتداء ملابس نساء. عندما جاء تنظيم الدولة إلى بلدتنا، خبأت أحد الفارين منهم في فرن الخبز بمنزلي. كان الفرن ساخنا وأحرقه قليلا ولكنه لم يصرخ قط. وخبأ زوجي ثلاثة رجال، وهم شيعة من البصرة، في المسجد. ذات يوم جاء مسلحو تنظيم الدولة في الثالثة صباحا بعد أن علموا أننا نساعد الجنود. وجدوا الجنود من البصرة وقتلوهم على الفور. وأخذوا زوجي أيضا، ولم أعلم عنه شيئا بعد ذلك. تأبين للجنود الذين قتلهم تنظيك الدولة في مخيم سبايكر عادوا مجددا إلى منزلنا وفجروه بعد أن أمرونا بالمغادرة. وغادرت المنزل مع طفلي والمعلمات التركمانيات ورضيع إحدى المعلمات، وبدأنا نسير. لكن مسلحي تنظيم الدولة أوقفونا وأخذونا إلى مرأب لإصلاح السيارات، مع أسيرات أخريات من المنطقة. كنا نحو 22 امرأة وطفلا. فصلوا الفتيات عن النساء المتزوجات. كانوا خمس فتيات، واغتصبوهن أمام أعيننا. كن يصرخن "ساعدونا أنقذونا منهم". حاولت أن أغطيهن بجسدي وقلت لمسلحي تنظيم الدولة "أقسم بالمصحف إنهن لسن عذراوات. أستحلفكم بالله لا تغتصبوهن". صفعني أحدهم وعض الآخر كتفي بعنف وأدماه. مسلحو تنظيم الدولة في الموصل (2014) كان أربعة رجال يتناوبون اغتصاب الفتيات. واغتصبوا ابنة زوجي، التي كانت في الثامنة عشر. وكنت أنا من رباها، وتوفيت على الفور بعد أن اغتصبوها. كان باقي النساء في العشرينيات، وكانوا يضربوهن ويغتصبوهن في الوقت ذاته. كانت إحدى الفتيات جميلة للغاية. اغتصبوها كثيرا وانتهكوها. كانت الفتيات ينزفن بغزارة. وسقطت إحداهن على حجر وأصيبت بكسور ثم توفيت. وتساقطت الفتيات مرضى الواحدة تلو الأخرى، وبعضهن فارقن الحياة. نظرت إلى وجوه الرجال وأدركت أنني أعرف اثنين منهم. كانا من بلدة عربية سنية قرب قريتنا. انضم الكثيرون من القرية للتنظيم، ولكن الكثير من العرب السنة أيضا كانوا يعارضون التنظيم ببسالة. شعار لتنظيم الدولة في الحويجة تركونا حبيسات في المرأب دون طعام. وفقدت الكثير من الوزن حتى تشقق جلدي، ولدغني عقرب دون أن أشعر به. يوما بعد يوم فقدنا أنفسنا وتوقف ذهننا عن العمل. وكنا نقول لبعضنا "من تبقى على قيد الحياة تعتني بالأطفال". أمضينا 21 يوما في المرأب، ثم ترك مسلحو التنظيم رجلا مسنا لحراستنا. وهذا الرجل كان يحبنا. كان يقدم لنا الماء بعد أن يفرغ الرجال من اغتصابنا. ذات يوم أحضر عنزة وقدم حليبها لأطفالنا. وكان عذبا ولذيذا وتخيله الأطفال محلى بالسكر. عودة الناس إلى العلم بعد استردادها من التنظيم عام 2015 ذات يوم جاؤا إلينا وقسمونا مجموعتين، واقتادوا مجموعة بعيدا. وبقيت مع طفلي وطفلة معلمة تركمانية توفيت إثر اغتصابها. وقال الرجل المسن لنا "سيأخذوكم أيضا. يجب أن تغادروا على الفور". اصطحبنا إلى طريق خارج المنطقة وعاد. كنت أدعو الله وأنا في المرآب، وأعتقد أنه أرسل لنا هذا الرجل. علمت لاحقا إن التنظيم أعدم هذا الرجل لأنه ساعدنا على الهرب. كان رجلا طيبا طيبا جدا. بدأنا السير في الصحراء. و كان الجو مطيرا والأرض موحلة ولم يكن معنا ملابس تقينا المطر. لم يكن معنا طعام، فكنا نأكل الحشائش. توفي ابن المعلمة الصغير وأنا أحمله. وبعد خمسة أيام وصلنا إلى كركوك. ذهبت للعيش في منزل عمتي القديم في كركوك. أسرة الفتاة الصغيرة التي فرت معي رفضت استقبالها، وقالت إن الأمر يتعلق بالشرف. هي الآن في إيران تتلقى علاجا نفسيا. لم أعثر على أي أثر لزوجي. بحثت المقابر عن أي أثر لابنة زوجي وعن الرجل الذي ساعدنا على الفرار، ولكن لم أعثر عليهم. أسر الضحايا في كل مكان، وكلهم يشعرون بحزن عميق. ما زال أطفالي يشعرون بالحزن. ابني صامت منذ أن شاهد كل هذه الأحداث وحاولت العودة لبلدتي والاستقرار هناك، ولكنني لم استطع. أعنى الآن بسيدة مسنة وأحاول تدبير أمري من النقود التي أحصل عليها. لقد تعرضنا لقسوة مروعة على يد تنظيم الدولة، عانينا كثير وتعرضنا للكثير من الأذى. أعتقد أن من تعرض فقط لمثل هذه القسوة يمكنه أن يتخيل مدى الشر الذي تعرضنا له. الآن أعيش لأبنائي فقط.

Mahmut Hamsici, BBC Türkcə, Kərkük İD həyatlımıza daxil olmazdan əvvəl biz Tikrit şəhərinin Əl-Aləm rayonunda yaşayırdıq. Mən şiə türkmanam, ərim isə sünni ərəbdir. O bizim icmamızda yaşlı bir imam, çox hörmət edilən bir şəxs idi. Onun namaza imamlıq etdiyi məscid evimizin yanında idi. Biz əvvəllər sünni və şiənin nə demək olduğunu bilməzdik. Heç kəs belə söhbətlər etməzdi. Bizim icmamızda heç kimin heç kimlə düşmənçiliyi yoxdu. Balaca bir baqqal dükanımız vardı. Mən evdə çörək bişirər, bağçamızda tərəvəz becərərdim. Allaha şükür özümüzü dolandırırdıq. Bizim böyük evimizdə bir neçə gənc müəllimə kirayənişin kimi yaşayırdı. Onlardan biri əliuşaqlı idi. Mənim iki uşağlım var - bir qız, bir oğlan. Onlar bu türkman müəllimələrin işlədiyi məktəbdə oxuyurdular. Məktəbə də hər gün bir yerdə gedərdilər. İD Tikrit şəhərinə daxil olanda Camp Speicher-də çox sayda əsgəri edam etdilər. Diqqət edin ki, bu, İD-in törətdiyi ilk qətliam idi. Onlar orada 1500 adam öldürmüşdülər və cəsədlərdən bir çoxunu Dəclə çayına atmışdılar. Bu qətliamdan qaçan əsgərlərdən bəziləri Dəcləni keçərək bizim tərəfə gəlirdilər. Sonra onların arxasınca İD də gəldi. İD-in qətliamlarından qaçanların arasında türkmanlar da vardı. Mənim də türkman olduğumu biləndən sonra onlardan bəziləri bizim evə sığınmışdı. Biz onlardan bəzilərinə qadın paltarı geyindirərək qaçmalarına kömək etmişdik. İD şəhərə gələndən sonra mən türkmanlardan birini evimizin sobasında gizlətmişdim. Soba istiydi və o hələ bir azca yansa da, səsini çıxarmamışdı. Ərim məsciddə Bəsrədən olan üç şiəni gizlətmişdi. Bir gün İD gecə saat üçdə evimizə gəldi. Onlar başa düşdülər ki, biz əsgərlərə kömək edirik. Onlar Bəsrədən olan gəncləri dərhal çıxartdılar və dərhal da öldürdülər. Ərimi də apardılar. Mən ondan sonra ərimdən heç bir xəbər-ətər almamışam. Sonra onlar yenə də gəldilər. Bizi evdən çıxarıb evi partlatdılar. Mən iki uşağım və türkman müəllimələr, onlardan birinin körpəsi və ərimin başqa arvaddan olan qızı ilə evdən çıxdıq. Yola düzəldik. Amma sonra İD bizi dayandırdı və maşın təmiri qarajına apardı. Buraya ətraf yerlərdən olan başqa qadınlar da gətirilmişdi. Biz burada 22 qadın və uşaq idik. Onlar qızları ərli qadınlardan ayırdılar. Sonra qızları gözümüzün qarşısında zorladılar. "Bacı, bizə kömək elə, bizi bunların əlindən al" - deyə qızlar ağlaşırdılar. Mən onları vücudumla örtür və İD adamlarına deyirdim: "And olsun Qurana ki, onlar bakirə deyillər. Allah xatirinə bunu etməyin". Onlardan biri məni vurdu, başqa birisi isə çiynimi çox bərk dişləyib yaraladı. Dörd kişi qızları növbə ilə zorlayırdı. İD döyüşçüləri Mosulda (2014) Onlar mənim 18 yaşlı ögey qızımı da zorladılar. Onu mən böyütmüşdüm. Qız elə zorlananda öldü. Başqa qızlar 20 yaşlarında idilər. Onlar qızları həm zorlayır, həm də döyürdülər. Qızlardan biri çox gözəl idi. Onlar onu lap çox zorladılar, başına oyun açdılar. Qızları qan aparırdı. Onlardan biri qayalığa düşmüşdü, bədənində açıq sınıqlar vardı. Az sonra o da öldü. Qızlar bir-bir ölürdülər. Yorğun idilər, onları qan aparırıdı, sarsılmışdılar. Mən kişilərin üzünə baxdım və gördfüm ki, onlardan ikisini tanıyıram. Onlar şəhərimizin yaxınlığındaklı sünni kəndindən idilər. Bu kənddən İD-ə çox adam qoşulmuşdu. Amma çox sayda başqa sünni ərəb kəndləri İD-ə güclü müqavimət göstərmişdi. Biz qadınları qarajda tək saxlayırdılar. Yeməyə heç nəyimiz yox idi. O qədər arıqlamışdım ki, sifətim skeletə oxşayırdı. Bir dəfə məni əqrəb sancanda heç ağrını hiss etməmişdim. Günbəgün tükənirdik. Beynimiz fikirləşə bilmirdi. "Kim sağ qalsa, uşaqlara baxsın" - deyə bir-birimizə vəd edirdik. Bu qarajda 21 gün keçirdik. İD üstümüzdə bir qoca kişini qaravul qoyub getmişdi. Kişinin bizə yazığı gəlirdi. Zorlamalar dayananda bu kişi gələr, bizə su gətirərdi. Bir dəfə o özü ilə bir keçi gətirib uşaqlar üçün süd sağdı. Uşaqlarım deyirdilər ki, elə bil südün içinə qənd atıblar. Bir gün onlar yenə də gəlib bizi iki qrupa ayırdılar. Bir dəstəni harasa apardılar. Mən uşaqlarım, bir qadın və türkman müəllimənin körpəsi ilə qaldım. Anası zorlanarkən ölmüşdü. Bir gecə həmin qoca İD adamı bizə dedi: "Onlar sizi də aparacaqlar. Burdan qaçmalısınız". O bizi yola çıxarıb qayıtdı. Mən Allaha şükürlər edirdim ki, bu qoca kişini köməyimizə göndərib. Sonralar öyrəndim ki, onu bizə kömək etdiyinə görə edam ediblər. O çox yaxşı adam idi…çox yaxşı… Biz səhra ilə getməyə başladıq. Yağış yağırdı, hər yer palçıq idi. Əynimizdə düz-əməlli paltarımız da yoxdu. Yeməyə heç nəyimiz yoxdu və biz ot yeyirdik. Müəllimənin bələkdəki körpəsi yolda mənim qollarımın üstündə öldü. Beş gündən sonra biz Kərkük ərazisindəki Məktəbi Xalid deyilən yerə çatdıq. Qaçıb qurtara bilmişdik. Mən sonra qoca xalamın Kərkükdəki evində yaşamağa başladım. Ailəsi, mənimlə birlikdə qaçmış gənc qadından imtina etdi. Demişdilər ki, bu, namus məsələsidir. Bu qadın indi İrandadır və psixiatrik müalicə alır. Əl-alarm sakinləri evlərinə qayıdır Sonralar da ərimin haralarda olduğunu öyrənə bilmədim. Mən ögey qızımın və bizə qaçmaqda kömək etmiş kişinin qəbirlərini axtarırdım. Amma tapa bilmədim. Hər yerdə qurbanlara qohum olan ailələr vardı. Onların hamısı qüssə içindəydi. Uşaqlarım hələ də özlərinə gəlməyiblər. Oğlum bütün bu hadisələri görəndən sonra qaradinməz olub. Mən şəhərə qayıdıb yenidən məskunlaşmağa çalışdım, amma bacarmadım. Heç nəyimiz qalmamışdı. Mən indi bir qoca qadına dayəlik edirəm və bundan qazandığım pulla dolanıram. İD bizim başımıza dəhşətli qəddarlıq gətirib. Onlar kürdlərə də çox işgəncələr veriblər. Biz çox iztirab çəkmiş, çox pisliklər görmüşük. Düşünürəm ki, belə qəddarlığı yalnız öz üzərində görmüş insanlar bunun necə bir cəhənnəm olduğunu başa düşər. İndi isə yalnız öz uşaqlarım üçün yaşayıram.


تويتر كشفت عن خطأ موظف أدى لتوقف حساب الرئيس الأمريكي الشخصي وقال تويتر إن حساب الرئيس ترامب realdonaldtrump@ "تعطل عن العمل" بسبب أحد الموظفين، وأوضح بعد ذلك أنه كان آخر يوم له في العمل. وتوقف الحساب، الذي يتابعه 41.7 مليون شخص، لمدة 11 دقيقة، وفتح تويتر تحقيقا في هذا الأمر. ولم يعلق الرئيس ترامب، الذي ينشط بصورة كبيرة على تويتر، على توقف حسابه. وفوجئ زوار صفحة ترامب، بظهور رسالة تقول "عذرا، هذه الصفحة غير موجودة!". بعد استعادة الحساب كتب ترامب تغريدة تحدث فيها عن خطة التخفيضات الضريبية للحزب الجمهوري. وبينما توقف حساب ترامب الشخصي، لم يتأثر الحساب الرسمي للرئيس الأمريكي المعروف باسم POTUS@، وظل يعمل بشكل عادي. وقال تويتر إنه يحقق في المشكلة ويتخذ خطوات لتجنب حدوثها مرة أخرى. وغرد تويتر في وقت لاحق:"كشفت التحقيقات أن هذا الأمر حدث بسبب موظف دعم عملاء تويتر، الذي فعل ذلك في اليوم الأخير للموظف، ونحن نجري مراجعة داخلية كاملة". وانضم ترامب إلى تويتر في مارس/ آذار 2009. وكان ناشط على منصة التواصل الاجتماعي لتعزيز سياساته وأيضا الهجوم على خصومه السياسيين على حد سواء، إبان الحملة الرئاسية في عام 2016 وبعد توليه منصبه في يناير/ كانون الثاني.

Cümə axşamı günü Trump-ın hesabına daxil olanlar "Üzr istəyirik bu səhifə mövcud deyil!" xəbərinə rast gəliblər. Sosial şəbəkə @realdonaldtrump hesabının şirkətdə son iş günündə olan əməkdaş tərəfindən dayandırıldığı bildirib. Hesabın cəmi 11 dəqiqə ərzində qeyri-aktiv qalıb. Bundan sonra Twitter insidenti araşdırmağa başlayıb. Şəbəkədə 41,7 milyon izləyicisi olan Donald Trump hadisəni şərh etməyib. Cümə axşamı günü Trump-ın Twitter-dəki hesabına daxil olanlar "Üzr istəyirik, bu səhifə mövcud deyil!" elanına rast gəliblər. Hadisədən sonra Donald Trump-ın paylaşdığı ilk tvit vergilərin ixtisarı ilə bağlı respublikaçıların planları barədə olub. Prezidentin rəsmi - @POTUS hesabı normal rejimdə işləyib. Donald Trump-ın Twitter-də 41 milyon istifadəçisi var Twitter gələcəkdə belə insidentlərə yol verməmək üçün tədbir görəcəyini bildirir. "Araşdırma nəticəsində müəyyən olunub ki, bunu şirkətdə son iş gününə gələn texniki yardım xidmətinin əməkdaşı edib. Biz ətraflı daxili araşdırma aparırıq", - Twitter-in rəsmi açıqlamasında deyilir. Donald Trump Twitter hesabını 2009-cu ildə açıb. ABŞ prezidenti şəbəkəni siyasi bəyanatlar üçün istifadə edir.


الأمم المتحدة تقول إن أكثر من مليون طفل فروا من سوريا وبصورة أشمل، فقد سجل أكثر من مليون وسبعمائة ألف شخص أنفسهم كلاجئين منذ بدء الانتفاضة ضد حكم الرئيس بشار الأسد في مارس / آذار 2011، ويعتقد أن الكثيرين مثلهم غير مسجلين على قوائم اللاجئين. ورغم أن اللاجئين السوريين فروا إلى العديد من الدول إلا أن الغالبية العظمى منهم لجأت إلى أي من لبنان أو الأردن أو تركيا. واستقبلت لبنان، أصغر الدول الثلاث ذات الأربعة ملايين نسمة، أكثر من سبعمائة ألف لاجئ مسجل. بينما تضم الأردن وتركيا أكثر من تسعمائة وستين ألف لاجئ آخرين. ويحاول ثلاثة خبراء هنا مناقشة كيفية تعامل تلك البلاد مع تدفق اللاجئين. مواضيع قد تهمك نهاية لبنان باتريسيا معمّر مديرة الاعلام والتواصل في مؤسسة "الرؤية العالمية في لبنان". في بداية الحرب في سوريا رحب اللبنانيون باستقبال اللاجئين السوريين داخل بيوتهم وغرف الضيوف، بل وحتى في المدارس. واقتسم اللبنانيون مع السوريين كل شيء في أحيائهم. لكن حينما طال أمد الحرب في سوريا تزايد مستوى التوتر بين اللبنانيين والسوريين. وفي بعض البلدات تزايد عدد السكان إلى الضعف وأدى هذا إلى الضغط على الخدمات الصحية والتعليمية ولم تقدر إدارة النظافة على التعامل مع هذا الوضع. وفقد كثير من اللبنانيين وظائفهم بسبب ترحيب السوريين بالعمل مقابل أجور أقل والبعض منهم اضطر لمغادرة مكان السكن لأن السوريين يقبلون بمشاطرة المسكن مع عدد أكبر وبالتالي يتمكنون من تحمل الإيجار المرتفع بينما لا يستطيع اللبنانيون. وعلى الجانب المقابل، يتألم بعض السوريين من قول بعض اللبنانيين إن السوريين يستحقون ما يجري لهم. وأورث هذا شعورا بالإحباط لدى الجانبين وهو ما يوجب على المجتمع الدولي مساعدتهما. وكان الإحباط أشد وضوحا في المدارس. ومن بين المشكلات الرئيسية تفاوت مستويات التحصيل فقد تغيب الكثير من الأطفال السوريين عن صفوف الدراسة لفترات طويلة وما زالوا يكافحون ليلحقوا بسنوات الدراسة. وفي ذات الوقت يشعر الأطفال اللبنانيون بالتهميش بسبب تزايد اهتمام المعلمين بزملائهم السوريين وقال لي أحدهم "أشعر وكأنني داخل مدرسة سورية". وهناك أيضا مشكلات بسبب عدم وجود مقاعد كافية في المدارس كما أنه لا يوجد ما يكفي من المعلمين وقد لجأت بعض المدارس لاختصار فترة التعليم إلى نصف اليوم حتى توفر فترة ثانية لتعليم السوريين. ويتواجد اللاجئون السوريون في كل أرجاء البلاد لهذا فالأزمة تطال كل لبنان هذا البلد الذي يبلغ تعداد سكانه أربعة ملايين نسمة ويستضيف أكثر من مليون لاجيء وهذا يعني أن هناك لاجئ واحد من بين كل خمسة أشخاص. وبالرغم من أن الحكومة لا بد وأن تضطلع بالدور الرائد لإيجاد حل، إلا أنها تركت الأمر للدوائر المحلية كي تتعامل مع الوضع. وقد خلف هذا الكثير من الآثار السلبية على الاقتصادات المحلية. ربما يوفر صاحب العمل بعض المال حينما يوظف سوريين بدلا من اللبنانيين ولكن العديد من السوريين تتراكم عليهم الديون على العديد من المستويات، الدواء والمأوى والانتقالات. وتغرق بعض المتاجر اللبنانية الصغيرة في الديون لأنها أضحت محاطة باللاجئين السوريين من كل حدب وصوب. اللاجئون يطلبون منها سلعا كالخبز والأرز والفول ولكنهم لا يطيقون دفع الثمن ولا تجد المتاجر إجراء مناسبا لاتخاذه. تقول صاحبة أحد المتاجر "لا أستطيع أن أقول لهم لا"، وأظهرت لي دفترا دونت فيه حسابات الديون. لست متفائلة جدا بالنسبة لمستقبل الأوضاع فالوضع الأمني يزداد تدهورا كما يؤدي الفقر للمزيد من التدهور. الأردن لورا شيهن، مسؤولة الإعلام بمؤسسة كير العالمية لسنوات طويلة، اختلط السوريون بالأردنيين وأصبح لديهم الكثير من الأقارب المشتركين لهذا لا يوجد بينهما تناقض اجتماعي صارخ، بالرغم من وجود بعض الاختلافات في العادات والتقاليد. من بين المشكلات التي سمعتها أمس بالقرب من الحدود السورية أن الكثير من الشباب هناك اضطروا لتأخير زفافهم والسبب أن السوريين لديهم استعداد للعمل مقابل أجر أقل، وبالتالي لا يتمكن الشاب الأردني من كسب ما يكفي لتقديم المهر وتأثيث منزل الزوجية لعروسه. ومن بين المشكلات الأخرى المتعلقة بالزواج أن بعض الشباب أصبح يتطلع للزواج بالسوريات باعتبارهن على استعداد لقبول مهر أقل وهو ما أورث بعض الاستياء في المجتمع الأردني الذي قد يعتبر الفتاة السورية جاءت لاقتناص فتيانهم. ولا شك أن هذه الصور النمطية تسلط الضوء على بعض الأبعاد الاجتماعية لما يجري. وشهدت بعض مناطق الأردن اضطرابات مثل العاصمة عمان على الرغم من أن هذا لم يشمل كافة المناطق. لكن أحد الوجهاء قال لي بينما كنت في قرية صغيرة شمال البلاد "إن الرجال السوريين يقدمون إلى هنا وهم يرتدون السراويل القصيرة نحن لا نفعل هذا مطلقا" وأردف "النساء السوريات يركبن الدراجات النارية خلف أزواجهن، هذا أمر لا نفعله نحن هنا". يمكننا أن نستنبط بطبيعة الحال أن الدراجات النارية لم تكن تستعمل في تلك المناطق على الإطلاق حتى وقت قريب. وبوجه عام، فإن تزايد أمد إقامة العائلات المهاجرة يزيد من الأعباء على المجتمعات المحلية التي تستضيفها. والقضية الأهم هنا هي المياه فالأردن دولة "فقيرة مائيا" فكل قطرة مياه ثمينة وبعض الأردنيين يتصورون، سواء كان هذا صحيحا أم لا، أن السوريين لا يقتصدون في استخدام المياه كما ينبغي خلال استخدامها في حياتهم اليومية. ويتزايد الشعور العام بالاستياء إزاء هذه المظاهر. ويتصور السوريون أنهم على استعداد لأن يتقاضوا أجورا أقل مقابل العمل على نحو جيد جدا وهذا ما يجعل بعض الأردنيين يشعرون بأن هذه الأجور المتدنية أخرجتهم من سوق العمل. إنها أمور تتعاظم شيئا فشيئا وهي أوضاع مؤلمة حقا. تركيا داون شاتي مديرة مركز دراسات اللاجئين بجامعة أوكسفورد تختلف تركيا عن كل من لبنان والأردن. معظم اللاجئين توجهوا خلال الأسابيع الماضية إلى محافظة هاتاي التي كانت تعرف في السابق باسم لواء الإسكندرونة، وهي التخوم التي كانت تتبع سوريا حتى قبيل الحرب العالمية الثانية. ومن المعروف أن السكان في محافظة هاتاي على ارتباط وثيق بالمواطنين السوريين على الجانب المقابل من الحدود. وبشكل ما يعكس سكان هاتاي الطبيعة العرقية والدينية المعقدة في المحافظات التي تحيط بالمدن السورية حلب وإدلب وهناك الكثير من أواصر القرابة والشبكات الاجتماعية ورأس المال الاجتماعي الذي يربط بين هذه المناطق. هناك الأرمن وكذلك العلويون والمسلمون السنة، كلهم على اتصال ببعض السكان الذين يتشابهون معهم في العرق أو المعتقد هنا. ولهذا فمن الناحية الاجتماعية ما يزال الناس يشعرون بأنهم إخوة وأنهم قادرون على تدارك المشاكل، والجميع ينتظر هدوء القتال حتى تسنح الفرصة للعودة. ولهذا فإن الأمر أكثر سلاسة مما هو عليه في لبنان والأردن. ومن جانبها كانت الحكومة التركية سخية في النهج الذي اتبعته في التعامل مع أزمة اللاجئين فقد أنشأت مخيمات لإيوائهم يمكن اعتبارها من فئة النجوم الخمس. الجميع لديه إمكانية الدخول والخروج متى شاء والقليل جدا أصبح لديه أسباب للشكوى. وأعتقد أن الأردن يحصل على الأرجح على الكثير من المعونات لمساعدته على استضافة اللاجئين السوريين. وينبغي أن يقوم لبنان بهذا أيضا. وعلى الرغم من أن هذا لا يبدو وشيك الحدوث وذلك لأن لبنان لأسباب كثيرة لم يرغب في العمل مع وكالات الأمم المتحدة لإنشاء المخيمات مفضلا الاعتماد على استضافة السكان المحليين. واعتمدت السياسة التركية في التعامل مع اللاجئين السوريين على إنشاء المخيمات ولكن هذه المخيمات لا يجري تطويقها بصورة مادية بما يجعلها مناطق لا يمكن للاجئ مغادرتها دون موافقة من السلطات المحلية. كما أن كل هذه المخيمات تمول تقريبا من الميزانية التركية. تجدر الإشارة إلى أنه جرت العادة على أن تخلق المخيمات التي تتلقى الكثير من المساعدات الخارجية بيئة سلبية داخل المجتمع الذي يحيط بها وقد جرى هذا بالفعل في بعض مخيمات الأردن. ويبذل اللبنانيون قصارى جهدهم لئلا يحدث هذا مجددا في بلادهم فلديهم خبرة سيئة بشأن المخيمات التي تؤوي أقليات وتعزلهم وتفصلهم عن بقية قطاعات المجتمع. ونعلم من خلال سنوات الخبرة من العمل مع اللاجئين أن الاستضافة المحلية والإسكان المحلي أفضل بكثير من إعاشة اللاجئين في المخيمات حيث تتمكن الدولة من تجريدهم من قوتهم وأيضا من كرامتهم.

Suriya qaçqınları İraq və Türkiyə ərazilərinə keçməkdə davam edirlər UNİCEF-in məlumatına görə, daha 2 milyon uşaq Suriya daxilində məcburi köçkünə çevrilib. BMT-nin baş katibi Ban Ki-moonun verdiyi məlumata görə Suriyada münaqişə başlanandan bəri 100 mindən artıq insan həlak olub. Baş katib həmçinin Dəməşq yaxınlığında bu günlərdə baş verdiyi iddia olunan kimyəvi silah hücumunun “təxirə salınmadan” təhqiqatına çağırıb. İnsan haqları fəlları bildiriblər ki, ötən çərşənbə baş vermiş hücumda yüzlərlə insan həlak olub və BMT-nin baş katibinin tərksilah üzrə xüsusi nümayəndəsi Angela Kane təhqiqata nail olmaq üçün Dəməşqə göndərilib. “Sarsılmışlar” BMT bildirir ki, hazırda uşaqlar Suriyadan didərgin düşənlərin yarısını təşkil edirlər. Bu uşaqların 75 faizinin yaşı 11-dən azdır. BMT-nin ali komissarı Antonio Guterres deyib ki, “Suriya gəncləri evlərini, ailə üzvlərini və gələcəklərini itirirlər” “Hətta sərhədi keçib salamat əraziyə çatdıqdan sonra belə onlar psixi travma almış, sarsılmış və ümudsiz olurlar” – deyib ali komissar. Bununla belə, BMT-nin Suriya üçün rica etdiyi yardım məbləğinin yalnız 40 faizi toplanıb və qaçqınların ehtiyaclarını ödəmək son dərəcə çətindir. Qaçqın uşaqların yalnız 118 mini alababat təhsil almaqda davam edir və uşaqların beşdə birinin psixoloji müalicəyə ehtiyacı var. UNİCEF-in icraçı direktoru Anthony Lake deyib ki, “biz bu müqnaqişədə iztirab çəkən uşaqlara görə utanc hiss etməliyik”. BMT bildirib ki, Suriya münaqişəsi son 20 ilin ən ağır qaçqın böhranını yaradıb. Bu sayda qaçqın Ruanda soyqırımından bu yana görünməmiş hadisədir. BMT xəbər verir ki, Suriyada prezident Bəşər əl-Əsədin hakimiyyətinə qarşı 2011-ci ilin martında başlamış münaqişə nəticəsində 1 milyon 700 min nəfər qaçqın kimi rəsmi qeydiyyata alınıb. Dəhşətli görüntü İddia olunan kimyəvi hücum barədə danışarkən cənab Ban deyib: “Kimyəvi silah harada, kim tərəfindən və hansı şəraitdə işlədilməsindən asılı olamayaraq beynəlxalq qanuna ziddir. Bəşəriyyətə qarşı belə bir cinayət onu törədən üçün çox ciddi nəticələrə səbəb olmalıdır”. Cənab Ban Suriyanı artıq ölkədə olan müfəttişlərə iddiaları araşdırmaq imkanının verilməsinə çağırırb. Hazırda Suriyada olan müfəttiş komandasının, şimal şəhəri Xan əl-Assal da daxil olmaqla, yalnız bundan əvvəl razılaşdırılmış üç ərazidə yoxlama aparmaq üçün mandatı var. Bu mandat ötən mart ayında Xan əl-Assal şəhərində törədildiyi iddia edilən kimyəvi silah hücumu nəticəsində 26 nəfər həlak olduqdan sonra razılaşdırılmışdı. Bununla belə, Dəməşqin müfəttişlərə yoxlama ərazilərini genişləndirmək icazəsi verəcəyini göstərən əlamətlər hələ ki, yoxdur. Suriya hökuməti onun guya kimyəvi silaha əl atdığı barədə iddiaları “məntiqsiz və qondarma” adlandırıb. Lakin mənbəyi qeyri-müəyyən videogörüntü əksəriyyəti uşaqlar olan mülkilərin iztirablarına səbəb olmuş dəhşətli simptomları əks etdirir. Videoda həmçinin çox sayda kəfənə bürünmüş cəsədlər görünür. Kimyəvi silahlar üzrə ekspert BBC-ə bildirib ki, videogörüntülər həqiqətə bənzəyir və süjetdə görünən zədələr sinir sisteminə təsir edən kimyəvi maddələrin törədə biləcəyi nəticəyə oxşardır”. İddia edilən kimyəvi silahdan istifadə barədə xəbər beynəlxalq hay-küyə səbəb olmaqda davam edir. Fransanın xarici işlər naziri Laurent Fabius xəbərdarlıq edib ki, əgər kimyəvi silahlardan istifadə təsdiqlənərsə, Fransa bu hadisəyə “güc tətbiqi” ilə reaksiya verməlidir. ABŞ Dövlət Departamenti bildirir ki, Dəməşqdə nə baş verdiyini aydınlaşdırmaq üçün təcili qaydada informasiya toplayır.