রসুন খেলে স্বাস্থ্যের উন্নতি হয়, কিন্তু করোনাভাইরাস মরে না। তবে দুর্ভাগ্যবশত: করোনাভাইরাস ঠেকাতে নানা ধরণের স্বাস্থ্য পরামর্শ দেখা যাচ্ছে - যেগুলো প্রায়ই হয় অপ্রয়োজনীয় নয়তো বিপজ্জনক। কিন্তু অনলাইনে ছড়িয়ে পড়া এসব পরামর্শ সম্পর্কে বিজ্ঞানীরা কী বলছেন? রসুন: ফেসবুকে এমন অসংখ্য পোস্ট দেখা গেছে যেখানে লেখা: যদি রসুন খাওয়া যায় তাহলে সংক্রমণ প্রতিরোধ করা সম্ভব। বিশ্ব স্বাস্থ্য সংস্থা বলছে "যদিও রসুন একটা স্বাস্থ্যকর খাবার এবং এটাতে এন্টিমাইক্রোবিয়াল আছে" কিন্তু এমন কোন তথ্য প্রমাণ নেই যে রসুন নতুন করোনাভাইরাস থেকে মানুষকে রক্ষা করতে পারে। অনেক ক্ষেত্রেই এধরনের প্রতিকারক ব্যবস্থা মানুষের জন্য ক্ষতিকারক নয়। কিন্তু এর মাধ্যমেও ক্ষতি হতে পারে। সাউথ চায়না মর্নিং পোস্ট সংবাদপত্রে খবর বের হয়েছে যে করোনাভাইরাস থেকে রক্ষা পেতে একজন নারী দেড় কেজি কাঁচা রসুন খেয়েছে। ইরানে কোরানাভাইরাসের 'অষুধ' বিক্রি চলছে। সম্পর্কিত খবর: বাংলাদেশে করোনাভাইরাস শনাক্ত, জনসমাগম এড়িয়ে চলার পরামর্শ করোনাভাইরাস গাইড: আপনার প্রশ্নের উত্তর এতে করে তার গলায় ভয়াবহ প্রদাহ শুরু হয়। পরে ঐ নারীকে হাসপাতালে চিকিৎসা নিতে হয়। আমরা জানি ফল, সবজি, এবং পানি খেলে স্বাস্থ্য ভাল থাকে। কিন্তু নির্দিষ্ট কোন খাদ্য দিয়ে করোনাভাইরাস সংক্রমণ ঠেকানো সম্ভব হবে, এর পক্ষে কোন প্রমাণ এখনও পাওয়া যায়নি। অলৌকিক সমাধান জরডান সাথের হলেন একজন ইউটিউবার, বিভিন্ন প্ল্যাটফর্মে তার রয়েছে হাজার হাজার অনুসারী। তিনি দাবি করছেন যে "একটা অলৌকিক খনিজ পদার্থ" যাকে এমএমএস নামে ডাকা হয় সেটা দিয়ে এই করোনাভাইরাস একেবারে দূর করা সম্ভব। এটাতে রয়েছে ক্লোরিন ডাই-অক্সাইড যেটা একটা ব্লিচিং এজেন্ট। মি. সাথের এবং অন্যরা এই পদার্থকে করোনাভাইরাস ছড়িয়ে পড়ার আগেই প্রচার করে আসছে। কিন্তু জানুয়ারি মাসে তিনি টুইট করে বলেন "ক্লোরিন ডাই-অক্সাইড ক্যান্সারের কোষকেও ধ্বংস করতে পারে এবং এটা করোনাভাইরাসকে ধ্বংস করতে পারে।" গত বছরে মার্কিন ফুড এন্ড ড্রাগ অ্যাডমিনিস্ট্রিশন সতর্ক করে বলে যে এমএমএস পান করা স্বাস্থ্যের জন্য হানিকর। অন্যান্য দেশের স্বাস্থ্য কর্তৃপক্ষও এই বিষয়ে সতর্কতা জারি করেছে। কলোইডিয়াল সিলভার দিয়ে করোনাভাইরাসের জীবাণু ধ্বংস অসম্ভব, যেমনটা বলছে এই গবেষণা। এফডিএ বলছে, তারা এমন কোন গবেষণা সম্পর্কে জানে না যে এই পদার্থ নিরাপদ অথবা কোন অসুস্থতার জন্য পথ্য হতে পারে। এফডিএ সতর্ক করে বলেছে এটা পান করার ফলে, মাথাব্যথা, বমি, ডায়রিয়া, এবং পানিশূন্যতার লক্ষণ দেখা দিতে পারে। ঘরে তৈরি জীবাণুনাশক করোনাভাইরাস ঠেকানোর একটা কার্যকর উপায় হচ্ছে বার বার করে হাত ধোয়া। হাত ধোয়ার জেল, যেটা দিয়ে তাৎক্ষণিক জীবাণু ধ্বংস করা যায়, সেটা ফুরিয়ে যাওয়ার শঙ্কা তৈরি হয়েছে। ইটালি এখন করোনাভাইরাস আক্রান্ত দেশগুলোর মধ্যে একটি। সে দেশে যখন এই জেল ফুরিয়ে যাওয়ার খবর বের হল তখন এই জেল কীভাবে ঘরে বানানো যায় সেটার রেসিপি দেয়া শুরু হল সোশাল মিডিয়াতে। কিন্তু সেসব রেসিপি ছিল মূলত সেই সব জীবাণুনাশকের - যা ঘরের মেঝে বা টেবিলের উপরিভাগে ব্যবহার করতে হয়। ইতালিতে ঘরে বসে জীবাণুনাশক তৈরির রেসিপি। বলাবাহুল্য, এতে কোন কাজ হয় না। কিন্তু বিজ্ঞানীরা জানিয়ে দেন এটা ত্বকের জন্য মোটেই উপযুক্ত নয়। অ্যালকোহল যুক্ত হ্যান্ড জেলগুলোতে ৬০%-৭০% অ্যালকোহল থাকে তার সাথে থাকে এমোলিয়েন্ট নামে এক ধরণের পদার্থ যেটা ত্বককে নরম রাখে। লন্ডন স্কুল অব হাইজিন এন্ড ট্রপিক্যাল মেডিসিন বিভাগের অধ্যাপক স্যালি ব্লুমফিল্ড বলেছেন, তিনি বিশ্বাস করেন না ঘরে বসে হাতের জন্য উপযুক্ত জীবাণুনাশক তৈরি করা সম্ভব। রূপার জল কলোইডিয়াল সিলভার মূলত এমন জল যেখানে রুপার ক্ষুদ্র কণিকা মেশানো থাকে। মার্কিন টেলি-ইভানজেলিস্ট ধর্মপ্রচারক জিম বেকার এই জল ব্যবহারের পরামর্শ দিয়েছেন। তার অনুষ্ঠানে এক অতিথি দাবি করেন যে এই জল কয়েক ধরণের করোনাভাইরাস মেরে ফেলতে সক্ষম। অবশ্য তিনি স্বীকার করেন যে কোভিড-১৯ এর ওপর এটা পরীক্ষা করে দেখা হয়নি। কলোইডিয়াল সিলভারের সমর্থকরা দাবি করেন যে এটা অ্যান্টিসেপটিক, এবং নানা ধরনের চিকিৎসায় ব্যবহার করা চলে। করোনাভাইরাস ঠেকানোর অন্যতম কার্যকর পথ হচ্ছে বার বার করে হাত ধোয়। কিন্তু মার্কিন স্বাস্থ্য কর্তৃপক্ষ পরিষ্কার ভাষায় বলেছে, এই ধরনের রূপা ব্যবহার করে স্বাস্থ্যের কোন উপকার হয় না। বরং এর ব্যবহারে কিডনির ক্ষতি হতে পারে ও লোকে জ্ঞান হারাতে পারে। তারা বলে, লোহা এবং জিংক যেমন মানব দেহের জন্য উপকারী, রূপা তেমনটা নয়। ১৫ মিনিট অন্তর জলপান ফেসবুকের একটি অ্যাকাউন্ট থেকে এক পোস্টে একজন 'জাপানি ডাক্তার'কে উদ্ধৃত করে বলা হয়েছে, করোনাভাইরাসের জীবাণু মুখের মধ্যে ঢুকে পড়লেও প্রতি ১৫ মিনিট পর পর পানি খেলে তা দেহ থেকে বের হয়ে যায়। এই পোস্টের একটি আরবি ভার্সন ২৫০,০০০ বার শেয়ার হয়েছে। কিন্তু লন্ডন স্কুল অব হাইজিন এন্ড ট্রপিক্যাল মেডিসিন বিভাগের অধ্যাপক স্যালি ব্লুমফিল্ড বলেছেন, এই দাবির পক্ষে সত্যিই কোন প্রমাণ নেই। তাপমাত্রা ও আইসক্রিম পরিহার অনেক দেশের বাজারে হ্যান্ড স্যানিটাইজার ফুরিয়ে গেছে। গরমে এই ভাইরাস মরে যায় বলে সোশাল মিডিয়াতে অনেক ধরনের পরামর্শ দেয়া হচ্ছে। গরম পানি পান করা, গরম জলে গোসল করা, এমনকি হেয়ারড্রায়ার ব্যবহারেরও সুপারিশ করা হচ্ছে। ইউনিসেফের উদ্ধৃতি দিয়ে এমনি একটি পোস্ট নানা দেশে সোশাল মিডিয়ায় শেয়ার করা হচ্ছে। এতে বলা হয়েছে, গরম জলপান করলে এবং রৌদ্রের নীচে দাঁড়ালে করোনাভাইরাসের জীবাণু মরে যাবে। পাশাপাশি আইসক্রিম খেতেও বারণ করা হয়েছে। কিন্তু ইউনিসেফ বলছে, এটা স্রেফ ভুয়া খবর। ফ্লু ভাইরাস মানব দেহের বাইরে বেঁচে থাকতে পারে না। আর দেহের বাইরে এই জীবাণুকে মেরে ফেলতে হলে ন্যূনতম ৬০ ডিগ্রি সেলসিয়াস তাপমাত্রা লাগবে, যেটা গোসলের পানি থেকে অনেক বেশি গরম। বিবিসি বাংলায় অন্যান্য খবর: বিতর্কের পর জি কে শামীমের জামিন বাতিল ইতালি ১ কোটি ৬০ লক্ষ মানুষকে কোয়ারেন্টিন করবে

ကြက်သွန်ဖြူ-ကျန်းမာရေးအတွက် ကောင်းပေမဲ့ ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ်ကိုတော့ မကာကွယ်နိုင် လူမှုကွန်ရက်တွေပေါ်မှာ အချင်းချင်း ပြန်ဝေမျှနေကြတဲ့ အဲဒီ မှားယွင်းတဲ့ အကြံပေးချက်တွေကို ပြန်ဆန်းစစ် ကြည့်ကြရအောင်ပါ။ ၁။ ကြက်သွန်ဖြူ ကြက်သွန်ဖြူ စားရင် ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ်ရောဂါကို ကာကွယ်နိုင်တယ် ဆိုတဲ့ ပို့စ်တွေကို ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်ပေါ်မှာ အတော်များများ တွေ့နေရပါတယ်။ ကြက်သွန်ဖြူမှာ ကျန်းမာရေး ညီညွတ်စေတဲ့ ဓာတ်သတ္တိတွေ ပါပေမဲ့ ကြက်သွန်ဖြူ စားရင် ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ်ရောဂါကနေ ကာကွယ်နိုင်တယ် ဆိုတဲ့ အထောက်အထားတော့ လုံးဝ မတွေ့ရဘူးလို့ WHO ကမ္ဘာ့ကျန်းမာရေးအဖွဲ့က ပြောပါတယ်။ ကြက်သွန်ဖြူစားတာလို ကုထုံးမျိုးက သိပ်အန္တရာယ် မရှိလှပေမဲ့ တန်ဆေး လွန်ဘေး ဆိုသလို အလွန်အကျွံ ဆိုရင်တော့ ဒုက္ခတွေ့နိုင်ပါတယ်။ The South China Morning Post သတင်းစာထဲမှာ အမျိုးသမီးတစ်ယောက် ကြက်သွန်ဖြူအစိမ်း တစ်ကီလိုခွဲလောက် စားအပြီး လည်ချောင်း အကြီးအကျယ် ယောင်ယမ်းသွားတဲ့အတွက် ဆေးရုံတင်လိုက်ရတယ် ဆိုတဲ့ သတင်းတစ်ပုဒ်ကို တွေ့လိုက်ရပါတယ်။ သစ်သီးဝလံ၊ ဟင်းသီးဟင်းရွက် စားတာ၊ ရေသောက်တာဟာ ကျန်းမာရေးနဲ့ ညီညွတ်တယ် ဆိုတာ အားလုံး သိကြပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ ဒီအစားအသောက်တွေ စားလို့ ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ်ရောဂါ ပျောက်နိုင်တယ် ဆိုတဲ့ အထောက်အထားတော့ လုံးဝ မတွေ့ရပါဘူး။ ၂။ အံ့ဘွယ် တွင်းထွက်ဒြပ်ပေါင်းတွေ YouTube နဲ့ လူမှုကွန်ရက် ပလက်ဖောင်းမျိုးစုံမှာ အားပေးသူ ထောင်သောင်းချီ ရှိတဲ့ ဂျော်ဒန် ဆက်သာ က MMS လို့ခေါ်တဲ့ အံ့ဘွယ် တွင်းထွက်ဒြပ်ပေါင်း အားဖြည့်ဆေးတစ်ခုနဲ့ ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ်ကို ချေမှုန်းပစ်နိုင်တယ်လို့ ပြောထားပါတယ်။ အဲဒီဆေးထဲမှာ အရောင်ချွတ်ဆေး တစ်မျိုး ဖြစ်တဲ့ ကလိုရင်း ဒိုင်အောက်ဆိုဒ် ပါဝင်ပါတယ်။ ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ် ရောဂါ စမဖြစ်ခင်ကတည်းက ဆေသာနဲ့ တခြားသူတွေက ဒီဆေးကို ကြော်ငြာပေးနေတာပါ။ ဇန္နဝါရီလတုန်းကတော့ ဆေသာက MMS လို့ ခေါ်တဲ့ ဒီ ကလိုရင်း ဒိုင်အောက်ဆိုဒ် ဆေးဟာ ကင်ဆာဆဲလ် တွေကို သေစေနိုင်ရုံသာမက ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ်ကိုလည်း အမြစ်ဖြုတ်နိုင်တယ်လို့ သူ့ရဲ့ တွစ်တာပေါ်ကနေ ကြော်ငြာထားပါတယ်။ အဲဒီ MMS ဆေးဟာ ကျန်းမာရေးကို အန္တရာယ်ပြုနိုင်တယ်လို့ အမေရိကန်နိုင်ငံ FDA အစားအသောက်နဲ့ ဆေးဝါးဌာနက မနှစ်တုန်းက သတိပေးခဲ့ပါတယ်။ တခြားတိုင်းပြည်တွေက ကျန်းမာရေးဌာနတွေကလည်း ဒီဆေးနဲ့ ပတ်သက်လို့ သတိပေးစာတွေ ထုတ်ပြန်ခဲ့ပါတယ်။ ဒီဆေးတွေက စိတ်ချရတယ်၊ ရောဂါတစ်ခုခုကို ထိထိရောက်ရောက် ကုပေးနိုင်တယ် ဆိုတဲ့ လေ့လာတွေ့ရှိချက်မျိုး သူတို့ မတွေ့သေးဘူးလို့ FDA က ပြောပါတယ်။ ဒီဆေးသောက်ခြင်းအားဖြင့် မူးမော်၊ အော့အန်၊ ဝမ်းလျှောတာတွေ ဖြစ်နိုင်ပြီး ရေဓာတ် ခမ်းခြောက်တဲ့ လက္ခဏာတွေ ဖြစ်လာနိုင်တယ်လို့ သတိပေးထားပါတယ်။ ဆိုင်တချို့မှာ လက်သန့်စင် ဆေးရည်တွေ လောလောဆယ် ပြတ်သွား ၃။ အိမ်လုပ် လက်သန့်စင် ဆေးရည် လက်ဆေးတာဟာ ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ် မပြန့်ပွားအောင် တားဆီးဖို့ အရေးပါတဲ့ နည်းလမ်းတစ်ခု ဖြစ်တဲ့အတွက် လက်သန့်စင် ဆေးရည်တွေကို လူတွေ အလုအယက် လိုက်ဝယ်ခဲ့ကြတာမို့ ဆိုင်တွေမှာ ပစ္စည်း ပြတ်လပ်ကုန်တယ် ဆိုတဲ့ သတင်းတွေ ထွက်နေပါတယ်။ အီတလီနိုင်ငံမှာလက်သန့်စင် ဆေးရည်တွေ ပြတ်သွားတယ် ဆိုတဲ့ သတင်းတွေ ထွက်နေသလို လူမှုကွန်ရက်တွေပေါ်မှာလည်း အိမ်လုပ် လက်သန့်စင် ဆေးရည် ဖော်နည်းတွေကို အချင်းချင်း မျှဝေနေကြပါတယ်။ အဲဒီ အိမ်လုပ် ဆေးရည် ဖော်နည်းတွေဟာ အီတလီနိုင်ငံမှာ လူကြိုက်အများဆုံး လက်သန့်စင် ဆေးရည်တံဆိပ်တစ်ခုရဲ့ ဖော်စပ်နည်းကို အတုခိုး လုပ်ထားတယ်လို့ ပြောနေကြပေမဲ့ သိပ္ပံပညာရှင်တွေကတော့ ဒါဟာ ဝတ္ထုမျက်နှာပြင်တွေ၊ ကြမ်းပြင်တွေအတွက် ပိုသင့်လျော်တဲ့ သန့်စင်ဆေးရည် တစ်မျိုးသာ ဖြစ်ပြီး လူ့အရေပြားအတွက် မသင့်လျော်ဘူးလို့ ထောက်ပြကြပါတယ်။ အရက်ပျံ အခြေခံပြီး ဖော်စပ်ထားတဲ့ လက်သန့်စင် ဆေးရည်တွေမှာ အသားအရေကို ပိုချောမွေ့စေတဲ့ ဆေးဖယောင်းချက်တွေလည်း ပါဝင်ပြီး အရက်ပျံက ၆၀ နဲ့ ၇၀ ရာခိုင်နှုန်း ပါဝင်ပါတယ်။ ထိရောက်တဲ့ လက်သန့်စင် ဆေးရည်တွေကို အိမ်မှာ ထုတ်လုပ်နိုင်မှာ မဟုတ်ဘူးလို့ ကျန်းမာရေးနဲ့ အပူပိုင်း ဆေးပညာရပ်ဆိုင်ရာ လန်ဒန်တက္ကသိုလ်ရဲ့ ပါမောက္ခ ဆယ်လီ ဘလွန်းဖီးလ်ဒ် က ပြောပါတယ်။ ဝတ္ထုမျက်နှာပြင်တွေအတွက်ကတော့ သာမန် အိမ်သုံး ပိုးသတ်ဆေးရည် အများစုက အစွမ်းထိရောက်တယ်လို့ အမေရိကန်နိုင်ငံရဲ့ CDC ရောဂါထိန်းချုပ်ရေးနဲ့ ကာကွယ်ရေးဌာနက ပြောပါတယ်။ ၄။ ငွေမှုန်စ အရည် ကော်လွိုက် ငွေမှုန်စအရည်ကို အမေရိကန် ရုပ်မြင်သံကြား ဧဝံဂေလိ တရားဟောဆရာ ဂျင်မ် ဘက်ကာက သူ့ရဲ့ ရုပ်မြင်သံကြား အစီအစဉ်မှာ ကြော်ငြာခဲ့ပါတယ်။ အဲဒီ ငွေရည်ဟာ ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ်ပိုး တချို့ကို ၁၂ နာရီအတွင်း သတ်နိုင်တယ်လို့ အစီအစဉ်မှာပါတဲ့ ဧည့်သည်တစ်ဦးက ပြောပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ ကိုဗစ်-၁၉ ရောဂါကိုတော့ မစမ်းသပ်ကြည့်ရသေးဘူးလို့ ဝန်ခံခဲ့ပါတယ်။ ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ်ရောဂါကို ထိထိရောက်ရောက် ကုကောင်းကုနိုင်တယ်ဆိုတဲ့ အဲဒီ ပြောဆိုချက်ကို ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်ပေါ်မှာ အကြီးအကျယ် ပြန်ဝေမျှခဲ့ကြပြီး အထူးသဖြင့် တရားဝင်ထုတ်ပြန်ထားတဲ့ ဆေးပညာ အကြံပေးချက်တွေကို အကြီးအကျယ် မယုံသင်္ကာ ဖြစ်နေတဲ့ အုပ်စုတွေက ပြန်ဖြန့်ခဲ့ကြပါတယ်။ ကော်လွိုက် ငွေမှုန်စအရည် သုံးတာကို ထောက်ခံအားပေးတဲ့သူတွေက ဒီအရည်ဟာ အနာမယဉ်းအောင် ရောဂါပိုးမွှားတွေကို ဟန့်တားပေးနိုင်စွမ်း ရှိတယ်၊ ကျန်းမာရေးနဲ့ ပတ်သက်တဲ့ ဝေဒနာမျိုးစုံကို ကုသပေးနိုင်တယ်၊ကိုယ်ခံအားစနစ် ကောင်းအောင်လည်း အထောက်အကူ ပြုတယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ အမေရိကန် ကျန်းမာရေးအာဏာပိုင်တွေကတော့ ဒီ ငွေဓာတ်အမျိုးအစားဟာ ဘယ်ဝေဒနာမျိုးအတွက်ကိုမှ ထိထိရောက်ရောက် ကုပေးနိုင်တယ်ဆိုတဲ့ အထောက်အထား မရှိဘူးလို့ ရှင်းလင်းပြတ်သားစွာ ထုတ်ပြန်ထားပါတယ်။ ပိုအရေးကြီးတာက ဒီငွေသတ္တုရည်ကြောင့် ကျောက်ကပ် ပျက်စီးတာ၊ ရုတ်တရက် သတိလစ် တက်တာ၊ အသားအရေတွေ ညိုမည်းပြီး အရောင်ပျက်သွားတာ စတဲ့ တန်ပြန်ဆိုးကျိုးတွေ ရလာနိုင်ပါတယ်။ ငွေဟာ သံတို့ သွတ်တို့လို လူ့ခန္ဓာကိုယ်ထဲမှာ လှုပ်ရှားလည်ပတ်နိုင်တဲ့ သတ္တုဓာတ်မျိုး မဟုတ်ပါဘူး။ လူမှုကွန်ရက်ပေါ်မှာ တင်ထားတဲ့ ကျန်းမာရေး ဆေးပစ္စည်းကြော်ငြာတချို့မှာ ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်ရဲ့ အချက်အလက် ရှာဖွေပြုစုရေးအဖွဲ့ဆီက သတိပေးချက်တစ်ခု အခုအခါ ပေါ်ပေါ်လာတာကို တွေ့ရမှာ ဖြစ်ပါတယ်။ ဖေ့စ်ဘွတ်ခ် အချက်အလက် ရှာဖွေပြုစုရေးအဖွဲ့ဆီက သတိပေးချက် ၅။ ၁၅ မိနစ်တစ်ခါ ရေသောက်ဖို့ ဖေ့စ်ဘွတ်ပေါ်မှာ အကောင့်ပေါင်းများစွာက ကော်ပီကူးယူပြီး ပြန်ဖြန့်ဝေ တင်ထားတဲ့ ပို့စ်တစ်ခုမှာ ပါးစပ်ထဲကနေတဆင့် ဝင်လာနိုင်တဲ့ ဗိုင်းရပ်စ်ပိုးကို သန့်စင်ပစ်ဖို့အတွက် ၁၅ မိနစ်တစ်ခါ ရေသောက်ဖို့ ဆိုတဲ့ ဂျပန်ဆရာဝန်တစ်ဦးရဲ့ အကြံပြုချက်ကို ကိုးကား ဖော်ပြထားပါတယ်။ အာရဗီ ဘာသာစကားနဲ့ ဖော်ပြထားတဲ့ အဲဒီပို့စ်ကို အကြိမ်ပေါင်း ၂၅၀၀၀၀ ကျော် ပြန်ဝေမျှခဲ့ကြပါတယ်။ ပါမောက္ခ ဘလွန်းဖီးလ်ဒ် ကတော့ ဒီလို ရေသောက်ပြီး ဗိုင်းရပ်စ်ပိုး သန့်စင်နိုင်တယ် ဆိုတဲ့ အထောက်အထားမျိုး လုံးဝ မတွေ့ရဘူးလို့ ပြောပါတယ်။ လေကနေ တဆင့် ကူးစက်တဲ့ ဗိုင်းရပ်စ်ပိုးတွေဟာ အသက်ရှူလိုက်တဲ့အခါ အသက်ရှူလမ်းကြောင်းကနေတဆင့် ကိုယ်ခန္ဓာထဲ ဝင်သွားတာပါ။ တချို့ဗိုင်းရပ်စ်ပိုးတွေက ပါးစပ်ထဲ ဝင်သွားကောင်း ဝင်သွားနိုင်ပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ ရေ အဆက်မပြတ် သောက်နေရင်တောင် ဗိုင်းရပ်စ်ပိုး မကူးအောင် တားဆီးနိုင်မှာ မဟုတ်ပါဘူး။ ဒါပေမဲ့ ရေများများသောက်ပြီး ခန္ဓာကိုယ်ထဲမှာ ရေဓာတ် ရှိနေအောင် ထိန်းထားတာကတော့ ပျှမ်းမျှအားဖြင့် ပြောရရင် ကောင်းမွန်တဲ့ ကျန်းမာရေး အကြံပေးချက် ဖြစ်ပါတယ်။ ၆။ အပူဒဏ်၊ ရေခဲမုန့် မစားနဲ့ အပူဒဏ်က ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ်ပိုးကို သေစေတယ် ဆိုပြီး ရေနွေးသောက်ဖို့ ကစလို့ ရေနွေးစိမ်ချိုးဖို့ ဒါမှမဟုတ် ဆံပင်ခြောက်စက် သုံးဖို့ အထိ အကြံပေးထားချက်တွေ အများကြီးကိုလည်း တွေ့ရမှာပါ။ နိုင်ငံပေါင်းအတော်များများက လူမှုကွန်ရက် သုံးသူတွေ ကော်ပီလုပ်၊ ပြန်တင်ထားတဲ့ ပို့စ်တစ်ခုမှာဆိုရင် ယူနီဆက်ဖ် ကုလသမဂ္ဂအဖွဲ့ကြီးကို မှားယွင်း ကိုးကားထားပြီး ရေနွေးသောက်၊ နေပူစာ လှုံတာဟာ ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ်ပိုး ကို သေစေတယ်လို့ ဖော်ပြထားပါတယ်။ ရေခဲမုန့် မစားဖို့ကိုလည်း အကြံပေးထားပါသေးတယ်။ "ယူနီဆက်ဖ်က ပြောတယ် ဆိုတဲ့ အွန်လိုင်း မက်ဆေ့ဂျ်တစ်ခုမှာ ရေခဲမုန့်နဲ့ အအေးစာတွေ ရှောင်ခြင်းအားဖြင့် ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ် တားဆီးနိုင်တယ်လို့ မကြာသေးခင်က ဖော်ပြထားပါတယ်။ ဒါက လုံးဝမမှန်ပါဘူး" လို့ ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ်ရောဂါအကြောင်း သတင်းမှားတွေကို ဖော်ထုတ် ဆောင်ရွက်နေတဲ့ ယူနီဆက်ဖ် ကုလသမဂ္ဂအဖွဲ့က ရှားလက် ဂေါ်နစ်ဇကာ က ပြောပါတယ်။ နွေရာသီမှာ တုတ်ကွေးဗိုင်းရပ်စ်ပိုး ခန္ဓာကိုယ်ပြင်ပမှာ ကောင်းကောင်း မရှင်သန်နိုင်ဘူး ဆိုတာကို သိထားကြပေမဲ့ ဒီကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ်ပိုးအပေါ် အပူဒဏ်က ဘယ်လောက် ရိုက်ခတ်နိုင်စွမ်း ရှိသလဲ ဆိုတာကိုတော့ မသိကြသေးပါဘူး။ ဗိုင်းရပ်စ်ပိုး မနေနိုင်အောင်ဆိုပြီး ခန္ဓာကိုယ်ကို ပူအောင် လုပ်တာ ဒါမှမဟုတ် နေပူစာလှုံတာဟာ လုံးဝ လုံးဝ မထိရောက်ဘူးလို့ ပါမောက္ခ ဘလွန်းဖီးလ်ဒ်က ပြောပါတယ်။ ကိုယ်ခန္ဓာထဲ ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ်ပိုး ဝင်သွားပြီးပြီ ဆိုရင် အဲဒီပိုးကို သတ်ဖို့ ဘယ်လိုနည်းနဲ့မှ မဖြစ်နိုင်တော့ပါဘူး။ ခန္ဓာကိုယ်ကသာ ပြန်တွန်းလှန်ဖို့ လုပ်ရပါလိမ့်မယ်။ "ခန္ဓာကိုယ်အပြင်ဘက်မှာ ဗိုင်းရပ်စ်ပိုး သတ်ဖို့အတွက် အပူချိန် ၆၀ ဒီဂရီ လောက်လိုပါတယ်၊ ဒီအပူချိန်ဟာ ရေနွေးပူကန် ဒါမှမဟုတ် ချွေးအောင်းခန်း ထဲက အပူချိန်ထက် အများကြီး ပိုပူပါတယ်" လို့ ပါမောက္ခ ဘလွန်းဘာ့ဂ် က ပြောပါတယ်။ အိပ်ရာခင်းတွေ၊ မျက်နှာသုတ်ပုဝါတွေကို အပူချိန် ၆၀ ဒီဂရီမှာ လျှော်ဖွတ်တာဟာ အဝတ်စတွေပေါ်က ဘယ်ဗိုင်းရပ်စ်ပိုးကိုမဆို သေစေတာမို့ ကောင်းတဲ့ လုပ်ရပ် ဖြစ်ပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ အသားအရေကို ဒီအပူချိန်နဲ့ ဆေးကြော သန့်စင်ဖို့တော့ မစဉ်းစားပါနဲ့။ ဒါ့အပြင် ရေနွေးစိမ်ချိုးတာ၊ ရေနွေးပူပူ သောက်တာတွေကြောင့်လည်း ခန္ဓာကိုယ်ရဲ့ တကယ့်အပူချိန်ကို ပြောင်းသွားစေမှာ မဟုတ်ဘဲ ပုံမှန် အပူချိန်အတိုင်းပဲ ရှိနေပါလိမ့်မယ်။ BBC Monitoring ရဲ့ ထပ်ဆောင်းလေ့လာချက်များ


বিশ্ব স্বাস্থ্য সংস্থা বলছে মহামারী আকারে পুরো পৃথিবীতে ছড়িয়ে পড়তে পারে এই ভাইরাস এর মধ্যে তিব্বতে একজন করোনাভাইরাস আক্রান্ত ব্যক্তির সন্ধান পাওয়া গেছে। চীনের স্বাস্থ্য কর্তৃপক্ষ বলছে দেশটিতে ২৯শে জানুয়ারি পর্যন্ত ৭৭১১জন ব্যক্তি করোনাভাইরাসে আক্রান্ত হয়েছেন। এছাড়া আরো অন্তত ১৬টি দেশে ছড়িয়ে পড়েছে এই ভাইরাস। এমন প্রেক্ষাপটে এখন বৈশ্বিক জরুরি অবস্থা জারি করা উচিত কি না, সে নিয়ে আজ বৃহস্পতিবার বৈঠকে বসতে যাচ্ছে বিশ্ব স্বাস্থ্য সংস্থা বা ডব্লিউএইচও। সংস্থাটির মহাপরিচালক টেড্রোস অ্যাডানম গ্যাব্রিয়েসুস বুধবার জার্মানি, ভিয়েতনাম এবং জাপানকে উদ্দেশ্য করে বলেছেন, "গত কয়েক দিনে মানুষে-মানুষে সংস্পর্শের মাধ্যমে এই ভাইরাস যেভাবে কয়েকটি দেশে ছড়িয়ে পড়েছে, তা উদ্বেগের ব্যাপার। যদিও চীনের বাইরে আক্রান্ত মানুষের সংখ্যা এখনো খুবই কম, কিন্তু তা সত্ত্বেও এটি মহামারির মত ছড়িয়ে পড়ার আশঙ্গা রয়েছে।" করোনাভাইরাস উপদ্রুত এলাকায় গিয়ে যা দেখলো বিবিসি যেহেতু করোনাভাইরাসে আক্রান্ত হলে কোন নির্দিষ্ট চিকিৎসা বা কোন প্রতিষেধক নেই, ফলে অনেক মানুষ আছে যাদের এই ভাইরাস আক্রমণ করলেও তাদের মধ্যে লক্ষণগুলো হালকা দেখা দিয়ে আবার সেরেও গেছে। তবে শ্বাসতন্ত্রের মাধ্যমে বাহিত হয়ে মারাত্মক সংক্রমণ তৈরি করতে পারে এই ভাইরাস এবং তার ফলে আক্রান্ত ব্যক্তির মৃত্যুও হতে পারে। ধারণা করা হয়, সার্স এবং ইনফ্লুয়েঞ্জা ভাইরাসের মত নতুন এই করোনাভাইরাস বিশেষ করে বয়স্ক এবং আগে থেকে অসুস্থ মানুষকে বেশি আক্রমণ করে। চীনের হুবেই প্রদেশ এবং তার রাজধানী উহানে সবচেয়ে বেশি মানুষের মৃত্যুর ঘটনা ঘটেছে। এজন্য কর্তৃপক্ষ উহান শহরকে কার্যত অন্যান্য শহরের থেকে একেবারে আলাদা বা বিচ্ছিন্ন করে রেখেছে। বাস-ট্রেন এবং বিমান চলাচলসহ বহির্গামী সব ধরণের যানবাহনের চলাচল বন্ধ করে দেয়া হয়েছে অনেক শহরে। উহান শহর থেকে জাপান, যুক্তরাষ্ট্র ও ইউরোপীয় ইউনিয়নভুক্ত দেশগুলোর শত শত নাগরিককে সরিয়ে নেয়া হয়েছে।

ဝူဟန်ကနေ ပြန်လာတဲ့ ဗီယက်နမ် အမျိုးသမီး ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ်ကြောင့် ကျန်းမာရေး ထိခိုက်မှုတွေလိုပဲ လူမှုရေးပိုင်း ထိခိုက်နစ်နာမှုတွေက သိသာ ထင်ရှားလှပါတယ်။ အာရှဒေသမှာတော့ အကြီးအကျယ် ထိခိုက်နစ်နာသူတွေက အမျိုးသမီးတွေ ဖြစ်ပါတယ်။ "အကျပ်အတည်း ပဋိပက္ခတွေက အမျိုးသမီး အမျိုးသား မညီမျှမှုကို ပိုဆိုးဝါးစေတယ်" လို့ အာရှနဲ့ ပစိဖိတ်ဒေသ အမျိုးသမီးရေးရာ ကုလသမဂ္ဂ အဖွဲ့ရဲ့ ကယ်ဆယ်ရေးနဲ့ ဘေးအန္တရာယ် ကာကွယ်ရေး အကြံပေး မာရီယာ ဟိုလ်စ်ဘာ့ဂ် က ပြောပါတယ်။ ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ်ကြောင့် အာရှဒေသက အမျိုးသမီးတွေ ရင်ဆိုင်နေရတဲ့ အခက်အခဲ ၅ မျိုးကို ကြည့်ကြရအောင်ပါ။ ၁။ စာသင်ကျောင်းတွေ ပိတ်တာ "ကလေးတွေနဲ့ အိမ်မှာ နေနေရတာ အခုဆို သုံးပတ် ကျော်နေပြီ" လို့ တောင်ကိုရီးယား အမျိုးသမီး သတင်းထောက် ကလေးနှစ်ယောက်မိခင် ဆွန် ဆိုယန်း က ပြောပြပါတယ်။ တောင်ကိုရီးယားနိုင်ငံမှာ စာသင်နှစ်အစ ကျောင်းတွေ ပြန်ဖွင့်မယ့်ရက်ကို နောက်ထပ် နှစ်ပတ် ရွှေ့ဆိုင်းမယ်လို့ အစိုးရက မကြာသေးခင်က ထုတ်ဖော် ကြေညာထားတာမို့ မတ်လ ၂၃ ရက်နေ့အထိ ကလေးငယ်တွေ ကျောင်းပြန်သွားမှာ မဟုတ်ကြသေးပါဘူး။ အာရှဒေသတွင်းက နိုင်ငံအတော်များများမှာ ကျောင်းတွေ ပိတ်ထားတာမို့ ကျောင်းသူကျောင်းသား ကလေးငယ် သန်းပေါင်းများစွာ အိမ်ထဲမှာ နေနေကြရ ပုံမှန်အားဖြင့် မတ်လ ၄ ရက်နေ့ ဆိုရင် တောင်ကိုရီးယား၊ တရုတ်၊ ဂျပန် စတဲ့ နိုင်ငံတွေမှာ မူကြိုကနေ အထက်တန်းကျောင်း အထိ ကျောင်းသားကျောင်းသူ ၂၅၃ သန်းကျော်လောက် ကျောင်းပြန်တက်နေကျ ဖြစ်ပေမယ့် အခုတော့ ကျောင်းတွေ ပိတ်ထားပါတယ်။ အရှေ့အာရှ တိုင်းပြည် အတော်များများမှာ အိမ်တာဝန်တွေကို မိခင်တွေက မတန်တဆ ထမ်းရွက်ကြရတာမို့ ဒီလို ကျောင်းတွေ ပိတ်ထားတာဟာ မစ္စစ်ဆွန်းတို့လို အမျိုးသမီးတွေအတွက် အထူးသဖြင့် အခက်တွေ့ကြရပါတယ်။ အရမ်းကို စိတ်ဓာတ်ကျမိတယ်လို့ မစ္စစ်ဆွန်းက ပြောပါတယ်။ "အမှန်အတိုင်း ပြောရရင် အိမ်မှာ ကောင်းကောင်း အာရုံမစိုက်နိုင်လို့ အလုပ်ကို ပြန်သွားချင်လိုက်တာ၊ ဒါပေမဲ့ ကျွန်မယောက်ျားက အဓိက ဝင်ငွေရှာတဲ့ သူဆိုတော့ သူက ခွင့်မယူနိုင်ဘူးလေ" လို့ မစ္စစ်ဆွန်းက ပြောပါတယ်။ မစ္စစ်ဆွန်းဟာ သူ့ရဲ့ အသက် ၁၁ နှစ်အရွယ်သမီး၊ ၅ နှစ်အရွယ်သားတို့နဲ့အတူ ဂိမ်း ကစား၊ ရုပ်ရှင်ကြည့်ရင်း ကျောင်းပိတ်ရက်တွေကို ကျော်ဖြတ်နေပါတယ်။ ကလေးတွေ အိပ်တဲ့အချိန်မှာမှ အလုပ်လုပ်ဖို့ ကြိုးစားရပါတယ်။ အာရှနိုင်ငံက အမျိုးသမီးအတော်များများ ကလေးတွေ ထိန်းဖို့ အလုပ်ကနေ ခွင့်ယူကြရပါတယ်။ မစ္စစ်ဆွန်းရဲ့ အခြေအနေက တောင်ကိုရီးယားနိုင်ငံ လုပ်ငန်းခွင်ရဲ့ အမျိုးသား အမျိုးသမီး မညီမျှမှုကို ထင်ဟပ်ပြနေပါတယ်။ စီးပွားရေးကဏ္ဍမှာ အမျိုးသမီးတွေ ပါဝင် ဆောင်ရွက်မှုနဲ့ ပတ်သက်လို့ ကမ္ဘာ့ စီးပွားရေးဖိုရမ်ရဲ့ ၂၀၂၀ ခုနှစ် စာရင်းမှာ တောင်ကိုရီးယားနိုင်ငံဟာ နိုင်ငံပေါင်း ၁၅၅ နိုင်ငံမှာ အဆင့် ၁၂၇ မှာ ပါခဲ့ပါတယ်။ ကျောင်းတွေ ပိတ်လိုက်တာကြောင့် ကလေးထိန်းရလို့ အလုပ်မလာနိုင်တဲ့ အမျိုးသမီး ဝန်ထမ်းတွေကို ကုမ္ပဏီတချို့က လစာတွေ ဖြတ်တာကို ကြားခဲ့ရတယ်လို့ မစ္စစ်ဆွန်းက ပြောပါတယ်။ ကုမ္ပဏီအတော်များများကတော့ ဒီလို ထုတ်မပြောကြပါဘူး။ ဒါပေမဲ့ ကလေးအမေ ဝန်ထမ်းတွေဟာ အပြိုင်အဆိုင် အလုပ်လုပ်ချင်စိတ် နည်းတယ် ဆိုပြီး ဝန်ထုပ်ဝန်ပိုးအဖြစ် သူတို့က ယူဆနေကြဆဲပါ။ ဘာပဲပြောပြော ကလေးမရှိဘူး ဆိုရင် အလုပ်ကို ပိုလာနိုင်မှာပေါ့လေ လို့ သူက ပြောပါတယ်။ ဂျပန်နိုင်ငံမှာလည်း ကျောင်းတွေ ပိတ်ထားလို့ ကလေးထိန်းဖို့ ခွင့်ယူတဲ့ ဝန်ထမ်းတွေကို လစာပေးတဲ့ ကုမ္ပဏီတွေကို အစိုးရက တစ်ရက်ကို ဝန်ထမ်းတစ်ယောက် ဒေါ်လာ ၈၀ နှုန်းနဲ့ ပြန်ပေးမယ်လို့ ဂျပန် အစိုးရက အခုသီတင်းပတ်မှာ ထုတ်ဖော်ကြေညာခဲ့ပါတယ်။ နေ့ကလေးထိန်းကျောင်းတွေ၊ ကျောင်းဆင်းချိန် နောက်ပိုင်း ကလေးထိန်းတဲ့ နေရာတွေကိုတော့ မိဘတွေကို ကူညီတဲ့အနေနဲ့ ကျောင်းမပိတ်ဘဲ နေခွင့် ပြုခဲ့ပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ ဒါဟာ ကျောင်းတွေ ပိတ်ထားတာက ဘယ်လောက် ထိရောက်မှု ရှိသလဲ ဆိုတာကို မေးခွန်းထုတ်စရာ ဖြစ်လာခဲ့ပါတယ်။ "ကျောင်းတွေ ပိတ်ထားတာဟာ ဗိုင်းရပ်စ်ပိုး ကူးစက်ပျံ့နှံ့တာကို လုံးဝ ဥဿုံ မတားဆီးနိုင်ပါဘူး။ ကလေးအမေတွေ အပေါ်မှာပဲ ဝန်ထုပ်တွေ ပိုပိ လာစေပါတယ်" လို့ အသေးစား စီးပွားရေးလုပ်ငန်းရှင် တစ်ဦးဖြစ်သူ မစ္စစ်နက်ဆူကို ဖူဂျီမာကီ တာကီယူချီ က ပြောပါတယ်။ "အထူးသဖြင့် ကျွန်မတို့လို အသေးစား စီးပွားရေးလုပ်ငန်းရှင် အတွက်က စိန်ခေါ်မှုတွေ ရှိလာနေပါတယ်။ စီးပွားရေး ထိခိုက်နစ်နာမှုအတွက် ကုမ္ပဏီ အကြီးတွေကို ပေးတဲ့အကူအညီမျိုး ကျွန်မတို့ မရပါဘူး" ၂။ အိမ်တွင်းအကြမ်းဖက်မှု တရုတ်နိုင်ငံမှာ လူသန်းပေါင်းများစွာ အိမ်ပြင်ထွက်ခွင့်မရဘဲ အိမ်ထဲမှာပဲ နေနေကြရတဲ့အတွက် အိမ်တွင်း အကြမ်းဖက်မှုတွေ ပိုများလာနေတယ်လို့ လူ့အခွင့်အရေး လှုပ်ရှားသူတွေက ပြောပါတယ်။ ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ် စတင်ဖြစ်ပွားခဲ့ရာ ဝူဟန်မြို့ ကို ၂၀၁၉ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလက ပြောင်းရွှေ့လာတဲ့ အမျိုးသမီး အခွင့်အရေး လှုပ်ရှားသူ ဂူအောင် ဂျင်း က ဝူဟန်မှာ နေထိုင်နေတဲ့ လူငယ်တွေက မိဘတွေရဲ့ အိမ်တွင်း အကြမ်းဖက်မှုတွေကို မျက်မြင်ကြုံနေရတဲ့အကြောင်း သူ့ကို လှမ်းပြောတာမျိုးတွေ ရှိခဲ့တယ်လို့ ပြောပြပါတယ်။ အဲဒီ ကလေးတွေဟာ ဘယ်သူ့ကို အကူအညီ တောင်းရမလဲ ဆိုတာ မသိကြဘူးလို့လည်း ဆိုပါတယ်။ စိုးရိမ် ထိတ်လန့်နေတဲ့ အမျိုးသမီးငယ် ဟီနန်ပြည်နယ်မှာ နေထိုင်နေတဲ့ တရုတ် အခွင့်အရေး လှုပ်ရှားသူ ရှောင်လီက ဆွေမျိုးနီးစပ် အမျိုးသမီးတစ်ဦးကို သူ့ခင်ပွန်းဟောင်းက ရိုက်နှက် ထိုးကျိတ်ခဲ့တဲ့အတွက် စိုးရိမ်မိတဲ့အကြောင်း လူမှုကွန်ရက်ပေါ်မှာ ရေးသားခဲ့ပြီး အကူအညီ ပေးဖို့ ပန်ကြားထားပါတယ်။ "အစပိုင်းမှာတော့ သူ့ကို ရွာထဲကနေ ထွက်ခွင့် တောင်းလို့ မရခဲ့ပါဘူး၊ ဒါပေမဲ့ ဇွတ်အတင်း တောင်းဆိုတဲ့အတွက် နောက်ဆုံးမှာ ရဲက ထွက်ခွင့်ပေးလိုက်ပြီး သူနဲ့ သူ့ကလေးတွေကို ကျွန်မအစ်ကို သွားခေါ်ခွင့် ရခဲ့ပါတယ်"လို့ မစ်စ် လီက ဘီဘီစီကို ပြောပြပါတယ်။ ဒီလို အိမ်တွင်းအကြမ်းဖက်မှုမျိုးတွေ တစ်ဦးချင်းအလိုက် လူမှုကွန်ရက်ပေါ်မှာ ပေါ်ထွက်လာနေသလို အိမ်တွင်းအကြမ်းဖက်မှုမျိုး ကိုယ့်ရှေ့မှာ တွေ့ခဲ့ရင် ဘေးကနေ ကြည့်မနေဘဲ ဆန့်ကျင်တုံ့ပြန်တာမျိုး လုပ်ကြဖို့ သတိပေးထားတဲ့ ပိုစတာတွေကို အမျိုးသမီးတချို့က လိုက်လံ ချိတ်ဆွဲခဲ့ကြပါတယ်။ ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ်ရောဂါ ဖြစ်ပွားနေချိန်အတွင်း အိမ်တွင်းအကြမ်းဖက်မှုတွေကို ဆန့်ကျင်တားဆီးရေးနဲ့ ပတ်သက်လို့ တရုတ်လူမှုကွန်ရက် စာမျက်နှာ ဆီနာ ဝေဘို ပေါ်မှာ ရေးသား ပြောဆိုနေကြပါတယ်။ ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ်ကြောင့် အိမ်ထဲမှာပဲ နေနေရချိန်မှာ အရင်ကထက် အိမ်တွင်းအကြမ်းဖက်ခံရသူတွေဆီက အကူအညီတောင်းမှု သုံးဆ တိုးလာတယ်လို့ ဘေဂျင်းမြို့ အခြေစိုက် ဝေပင်း အမျိုးသမီးများအခွင့်အရေး ပရဟိတအဖွဲ့ ဒါရိုက်တာ ဖန်ယွန်း က ပြီးခဲ့တဲ့ အပတ်က ပြောခဲ့ပါတယ်။ "ရဲတွေ အနေနဲ့ ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ်ကို အကြောင်းပြပြီး အိမ်တွင်းအကြမ်းဖက်မှုတွေကို အသေအချာ အရေးမယူဘဲ မနေသင့်ဘူး"လို့ သူက ပြောပါတယ်။ ကျန်းမာရေး ပုံမှန်စစ်ဆေးတာမျိုး ဒါမှမဟုတ် အိမ်တွင်း အကြမ်းဖက်မှုတွေကို စစ်ဆေး အရေးယူတာမျိုးလို အမျိုးသမီးတွေ အားထားနေရတဲ့ အရေးပါတဲ့ ဝန်ဆောင်မှုလုပ်ငန်းတွေမှာ သုံးနေတဲ့ အရင်းအမြစ်တွေကို ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ်ကို တားဆီး ထိန်းချုပ်ရေးမှာ ပြောင်းလဲ အသုံးပြုကောင်း ပြုနေတာတွေကြောင့် အကြီးအကျယ် စိုးရိမ်မိတယ်လို့ အာရှနဲ့ ပစိဖိတ်ဒေသ အမျိုးသမီးရေးရာ ကုလသမဂ္ဂ အဖွဲ့ရဲ့ ကယ်ဆယ်ရေးနဲ့ ဘေးအန္တရာယ် ကာကွယ်ရေး အကြံပေး မာရီယာ ဟိုလ်စ်ဘာ့ဂ် က ပြောပါတယ်။ ၃။ အန္တရာယ်များတဲ့ အမျိုးသမီး ကျန်းမာရေးဝန်ထမ်းတွေ ကျန်းမာရေးနဲ့ လူမှုရေးကဏ္ဍက အလုပ်သမား ၇၀ ရာခိုင်နှုန်းဟာ အမျိုးသမီးတွေ ဖြစ်ကြတယ်လို့ WHO ကမ္ဘာ့ကျန်းမာရေးအဖွဲ့က ဆိုပါတယ်။ သူနာပြုဆရာမတွေလို ရောဂါ ကူးစက်ဖို့ အန္တရာယ်များတဲ့ ကဏ္ဍက အမျိုးသမီးတွေကို သူတော်စင်တွေ၊ စစ်သူကြီးတွေလိုသဘောမျိုး တရုတ်မီဒီယာတွေမှာ အကြီးအကျယ် ချီးကျူး ဖော်ပြနေကြပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ တကယ်တမ်းမှာ ဒီအမျိုးသမီး ကျန်းမာရေးဝန်ထမ်းတွေရဲ့ အခြေအနေက ဘယ်လိုရှိနေပါလဲ။ သူနာပြုဆရာမတွေ ရဲရဲရင့်ရင့်နဲ့ မနိုင့်ဝန်ထမ်း လုပ်နေကြရတယ် ဆိုတဲ့ အကြောင်းတွေ တရုတ် လူမှုကွန်ရက်ပေါ်မှာ ပျံ့နှံ့နေ ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ်ရောဂါ တားဆီး ထိန်းချုပ်ရေးမှာ ကူညီ ဆောင်ရွက်ဖို့ မသွားခင် ဂန်ဆု ပြည်နယ်က အမျိုးသမီး ဆေးဝန်ထမ်းတွေ တစုတဝေးတည်း ခေါင်းတုံး တုံးနေကြပုံ ဗီဒီယို တစ်ခုက အွန်လိုင်းပေါ်မှာ လူတွေ အာရုံစိုက်စရာ ဖြစ်ခဲ့ပါတယ်။ တစ်ခါ ကိုယ်ဝန် ကိုးလ ရှိနေတဲ့ ဆေးဝန်ထမ်း အမျိုးသမီးတစ်ဦး ကိုယ်ဝန်ပျက်ကျသွားခဲ့ပေမယ့် အလုပ်ခွင် ချက်ချင်း ပြန်သွားခဲ့တဲ့ သတင်းကလည်း ဝါဒဖြန့်ဖို့ လုပ်တာ၊ နောင်ဒါမျိုး လိုက်လုပ်ရင် အန္တရာယ်တွေ့နိုင်တယ် ဆိုတဲ့ ဝေဖန်သံတွေ ပေါ်ထွက်ခဲ့ပါတယ်။ ပြီးခဲ့တဲ့လတုန်းက ဘီဘီစီနဲ့ ဆက်သွယ်မေးခဲ့တဲ့ သူနာပြုဆရာမ တစ်ဦးက ဆေးရုံဝန်ထမ်းတွေဟာ အလုပ်ချိန် ၁၀ နာရီအတွင်း အစာစားခွင့်၊ အနားယူခွင့် ဒါမှမဟုတ် အိမ်သာတက်ခွင့် မရကြဘူးလို့ ပြောပြပါတယ်။ ဒီပိတ်ပင်ချက်ဟာ ဆေးရုံဝန်ထမ်း အားလုံးအပေါ် ချမှတ်ထားတာ ဖြစ်ပေမယ့် အမျိုးသမီး ဆေးရုံဝန်ထမ်းတွေမှာတော့ နောက်ထပ် အပိုဒုက္ခတစ်မျိုးနဲ့ ထပ်ရင်ဆိုင်နေရပါတယ်။ အမျိုးသမီးတွေ လစဉ် ကြုံတွေ့ရတဲ့ ဓမ္မတာ ကိစ္စမျိုးတွေကို ထည့်မတွက်ကြဘူး လို့ ဟူဘေးပြည်နယ်က အမျိုးသမီး ဆေးဝန်ထမ်းတွေအတွက် လစဉ်သုံးပစ္စည်းတွေ သွားရောက် ပို့ဆောင်ပေးခဲ့တဲ့ ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ် ညီအစ်မများ လှုပ်ရှားမှုအဖွဲ့ရဲ့ ခေါင်းဆောင် ဂျန် ဂျင်ဂျင်း က အွန်လိုင်း မီဒီယာတစ်ခုကို ပြောပြပါတယ်။ အမျိုးသမီး ဆေးဝန်ထမ်း ထောင်သောင်းများစွာအတွက် သင့်လျော်တဲ့ လစဉ်သုံးပစ္စည်းတွေ ထောက်ပံ့ ဖြည့်ဆည်း ပေးဖို့ကို လူအတော်များများက မစဉ်းစားမိကြဘူးလို့ သူက ပြောပါတယ်။ သူတို့အဖွဲ့ရဲ့ စေတနာ့ဝန်ထမ်း လုပ်ရပ်ကို တရုတ်လူမှုကွန်ရက်ပေါ်မှာ လူအများအပြား ချီးကျူး ထောက်ခံခဲ့အပြီးမှာတော့ တရုတ်အစိုးရ အမျိုးသမီး ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေး ဖောင်ဒေးရှင်းက အမျိုးသမီး ဆေးဝန်ထမ်းတွေအတွက် လစဉ်သုံး ပစ္စည်းတွေ သူတို့ ထောက်ပံ့ပေးမယ်လို့ ပြောခဲ့ပါတယ်။ ၄။ ပြည်ပထွက် အလုပ်လုပ်ကြရတဲ့ အိမ်အကူအမျိုးသမီးတွေ ဟောင်ကောင်မှာ အိမ်အကူတွေအဖြစ် တခြားနိုင်ငံကနေ လာအလုပ်လုပ်ကြသူ အမျိုးသမီးတွေ လေးသိန်းလောက် ရှိနေတယ်လို့ ခန့်မှန်းရပြီး အများစုဟာ ဖိလစ်ပိုင်နဲ့ အင်ဒိုနီးရှား နိုင်ငံတွေက ဖြစ်ပါတယ်။ ဒီအမျိုးသမီးတွေဟာ သူတို့ရဲ့ အလုပ် အခြေအနေ မရေမရာ ဖြစ်လာမှာတင်မက နှာခေါင်းစည်း၊ လက်သန့်စင်ဆေးရည် စတဲ့ ဗိုင်းရပ်စ် ကာကွယ်ရေး ပစ္စည်းတွေ ဘယ်လို ရမလဲ ဆိုတာနဲ့ ပတ်သက်လို့ပါ အကြီးအကျယ် စိုးရိမ်နေကြပါတယ်။ အင်ဒိုနီးရှားနဲ့ ဖိလစ်ပိုင် အမျိုးသမီး အများအပြား ပြည်ပမှာ အလုပ်ထွက်လုပ်ပြီး အိမ်ကို ငွေပြန်ပို့ကြ "နှာခေါင်းစည်းတွေ အလုအယက် ဝယ်ကုန်ကြတဲ့အတွက် စျေးတွေ တက်ကုန်တာမို့ နိုင်ငံခြားသား အိမ်အကူတွေ မဝယ်နိုင်ကြတော့ဘူး"လို့ ဟောင်ကောင် အခြေစိုက် ရွှေ့ပြောင်းအလုပ်သမားတွေအတွက် အကူအညီပေးနေတဲ့ ပရဟိတ အဖွဲ့ရဲ့ အထွေထွေမန်နေဂျာ ဆင်သီယာ အက်ဘ်ဒွန် တယ်လက်ဇ် က ပြောပါတယ်။ "ရွှေ့ပြောင်း အလုပ်သမားတိုင်း သူတို့အလုပ်ရှင်တွေဆီက နှာခေါင်းစည်းတွေ မရကြပါဘူး။ သူတို့ပိုက်ဆံနဲ့ သူတို့ဝယ်ကြရပြီး စျေးလည်း သိပ်ကို ကြီးပါတယ်။ တချို့ကတော့ အလုပ်ရှင်တွေက ပေးပေမယ့် တစ်ပတ်လုံးလုံး နှာခေါင်းစည်း တစ်ခုပဲ သုံးရတာမျိုးလည်း ရှိပါတယ်" လို့ ဟောင်ကောင်မှာ အလုပ်လုပ်နေတဲ့ အင်ဒိုနီးရှား အိမ်အကူအမျိုးသမီး တစ်ဦးက ဘီဘီစီ အင်ဒိုနီးရှားဌာနကို ပြောပြပါတယ်။ အလုပ်ရှင်တွေက မထောက်ပံ့ပေးတဲ့ နေရာတွေမှာ သူ့အဖွဲ့က နှာခေါင်းစည်း ထောက်ပံ့ပေးတာမျိုးတွေ စလုပ်နေတယ်လို့ မစ်စ် အက်ဘ်ဒွန် တယ်လက်ဇ် က ပြောပါတယ်။ အင်ဒိုနီးရှား သံရုံးက နှာခေါင်းစည်းတွေ အခမဲ့ ဝေပေးပေမယ့် မလုံလောက်ပါဘူး။ နှာခေါင်းစည်း ၃ ခု ရဖို့ တစ်နာရီလောက်ကြာအောင် တန်းစီ စောင့်ရပါတယ်။ သီတင်းတစ်ပတ်အတွက် အနည်းဆုံး နှာခေါင်းစည်း ၆ ခု လိုပါတယ်လို့ ဟောင်ကောင်မှာ ရှိတဲ့ ရွှေ့ပြောင်း အလုပ်သမားများ အဖွဲ့ရဲ့ ဥက္ကဋ္ဌ ဆရင်း ဆရင်ဂါတင် က ပြောပါတယ်။ တစ်ခါ နိုင်ငံခြားသား အိမ်အကူ အလုပ်သမားတွေကို ကျန်းမာရေး ကာကွယ်ဖို့နဲ့ ရောဂါကူးစက်မှု အန္တရာယ် လျော့ပါးအောင် လုပ်ဆောင်တဲ့အနေနဲ့ သီတင်းတစ်ပတ်မှာ တစ်ရက်ပဲ ရတဲ့ သူတို့ရဲ့ အားလပ်ရက်မှာ အိမ်ထဲမှာပဲ နေကြဖို့ ဟောင်ကောင် အစိုးရရဲ့ အကြံပေးချက်ကြောင့်လည်း စိတ် မသက်မသာ ဖြစ်နေကြပါတယ်။ နိုင်ငံခြားသား အိမ်အကူ အမျိုးသမီးတွေဟာ မိသားစုနဲ့ ဝေးနေချိန်မှာ သူတို့ရဲ့ အဲဒီ အားလပ်ရက် တစ်ရက်လေးမှာပဲ တခြားမိတ်ဆွေ သူငယ်ချင်းတွေနဲ့ တွေ့ဆုံလေ့ ရှိကြတာ ဖြစ်ပြီး အပြင်မထွက်ဘဲ အိမ်ထဲမှာပဲ နေရတဲ့အတွက် မတရား အခိုင်းခံရမှုတွေ ရှိလာနိုင်ပါတယ်။ ဟောင်ကောင်မှာ ရှိတဲ့ အင်ဒိုနီးရှား ကောင်စစ်ဝန်ရုံးမှာ အခမဲ့ နှာခေါင်းစည်းတွေ အတွက် အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံသားတွေ တန်းစီစောင့်ဆိုင်းနေကြ အပြင်ထွက်ခွင့် မရလို့ အိမ်ထဲမှာပဲ နေရတဲ့ အိမ်အကူအမျိုးသမီးတွေဟာ အားလပ်ရက်မှာ အိမ်မှာ ရှိနေတဲ့အတွက် အလုပ်လုပ်ပေး နေကြရတယ် လို့ မစ္စစ်ဆရင်ဂါတင် က ပြောပါတယ်။ အလုပ်ရှင်တွေအတွက် ချက်ပြုတ်၊ ကလေးထိန်း ဒါမှမဟုတ် အလုပ်ရှင်တွေရဲ့ မိဘတွေကို ပြုစုစောင့်ရှောက် စတဲ့ ဝေယျာဝစ္စတွေကို အလကား လုပ်ပေးကြရပါတယ်၊ အားလပ်ရက် အိမ်ထဲမှာ နေပေမယ့် အလုပ်မလုပ်ဘူးလို့ တောင်းဆိုတဲ့ သူတွေဟာ အလုပ်ဖြုတ်ပစ်ခံရမယ် ဆိုတဲ့ ခြိမ်းခြောက်မှုတွေနဲ့ ရင်ဆိုင်ကြရပါတယ်။ ဒါဟာ အဲဒီ အိမ်အကူ အမျိုးသမီးတွေတင် ထိခိုက်တာ မဟုတ်ပါဘူး။ ဖိလစ်ပိုင်နဲ့ အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံတွေမှာ သူတို့ရဲ့ ဝင်ငွေတွေကို မှီခိုပြီး ရပ်တည်နေရတဲ့ လူသန်းပေါင်းများစွာ ရှိနေပါတယ်။ ပြည်ပမှာ အလုပ်လုပ်နေတဲ့ ဖိလစ်ပိုင် အလုပ်သမားတွေဆီကနေ မိသားစုတွေဆီ လွှဲပေးတဲ့ ငွေပမာဏဟာ ၂၀၁၉ ခုနှစ်မှာ ဒေါ်လာ ၃၃ သန်းခွဲလောက် အထိ စံချိန်တင် ရှိခဲ့ပါတယ်။ ပြည်ပမှာ အလုပ်လုပ်နေတဲ့ ဖိလစ်ပိုင် အလုပ်သမားတွေဆီက လွှဲပေးနဲ့ ငွေတွေဟာ ပျှမ်းမျှအားဖြင့် ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံ တနှစ်လုံး ဝင်ငွေရဲ့ ၉ ရာခိုင်နှုန်းလောက် ရှိပြီး ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ်ကြောင့် ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံရဲ့ စီးပွားရေးကိုလည်း ထိခိုက်လာနိုင် ဖွယ်ရှိတယ်လို့ ING မနီလာဘဏ်ရဲ့ ထိပ်တန်း စီးပွားရေးပညာရှင် နီကိုလက်စ် မာပါ က ပြောပါတယ်။ ၅။ ရေရှည် စီးပွားရေး ရိုက်ခတ်မှု ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ်ကြောင့် ကမ္ဘာ့စီးပွားရေးဟာ ၂၀၀၉ ခုနှစ်ကတည်းက ဆိုရင် အနှေးဆုံး အဆင့်ကို ရောက်ကောင်းရောက်သွားနိုင်တယ်လို့ စီးပွားရေး ပညာရှင်တွေနဲ့ နိုင်ငံအစိုးရတွေက ခန့်မှန်းနေကြပါတယ်။ လူတွေ အိမ်ပြင်မထွက်ရင် ဘန်ကောက်မြို့က ပန်းရောင်းသည်လို အသေးစားစီးပွားရေး လုပ်ငန်းလေးတွေ အရင်ဆုံး အထိနာဖို့ ရှိ "ခြုံပြီး ပြောရရင် ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ်ကြောင့် ခရီးသွားလာမှု၊ ကုန်ထုတ်လုပ်မှု၊ ကုန်သုံးစွဲမှု စတာတွေအပေါ် ထိခိုက်မှုတွေ အကြီးအကျယ် ရှိနေပါတယ်။ကဏ္ဍအတော်များများ အပေါ် ထိခိုက်တာမို့ အမျိုးသားတွေရော အမျိုးသမီးတွေပါ ထိခိုက် နစ်နာနိုင်ပါတယ်"လို့လန်ဒန် တက္ကသိုလ် SOAS ကျောင်းက ကထိက ခရစ္စတီနာ မာ့ဂ်စ် က ပြောပါတယ်။ "ဒါပေမဲ့ ဟိုတယ်တွေ၊ အရောင်းအဝယ် ဆိုင်တွေလို လုပ်ငန်းတွေမှာ အရောင်းအဝယ်တွေ ထိုင်းသွားတဲ့အတွက် အဲဒီမှာ အလုပ်လုပ်နေကြတဲ့ ဝင်ငွေနည်း အမျိုးသမီးတွေကို အထူးသဖြင့် ပိုထိခိုက်စေနိုင်ပါတယ်" "တရုတ်နိုင်ငံမှာ လာအလုပ်လုပ်ကြတဲ့ အမျိုးသမီး အလုပ်သမား အတော်များများဟာ အလုပ် ကန်ထရိုက်စာချုပ်တွေ မရှိကြတဲ့အတွက် ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ် ဖြစ်လာချိန်မှာ အလုပ်မလုပ်နိုင်ရင် ဝင်ငွေ ရကြမှာ မဟုတ်တော့ပါဘူး" "သူတို့မှာ လူမှုဖူလုံရေး ထောက်ပံ့မှုတွေလည်း မရနိုင်တဲ့အတွက် ရောဂါကူးမယ့် အန္တရာယ်ကို သိသိကြီးနဲ့ အရဲစွန့်၊ လုပ်ငန်းခွင်ထဲ ပြန်သွား အလုပ်လုပ်ရင်လုပ် မဟုတ်ရင် အိမ်မှာပဲ နေပြီး ရှိတဲ့ ပိုက်ဆံလေးနဲ့ ချွေတာ သုံးရမှာ ဖြစ်ပါတယ်။ အဲဒီအမျိုးသမီးတွေအတွက် သိပ်ကို ခက်ခဲတဲ့ အခြေအနေမျိုးပါ" လို့ သူက ပြောပါတယ်။ မြန်မာနိုင်ငံက စက်ရုံတွေမှာ အမျိုးသမီးတွေ အများအပြား အလုပ်လုပ်ကြ တရုတ်နိုင်ငံက ကုန်ကြမ်းတွေကို အားထားနေရတဲ့ အရှေ့တောင်အာရှ နိုင်ငံတချို့က အထည်ချုပ်စက်ရုံတွေဟာ အခုအခါ ပိတ်ပစ်ရမယ့် အခြေအနေ ရောက်နေပါတယ်။ မြန်မာနိုင်ငံမှာ ဇန်နဝါရီလကတည်းက စက်ရုံပေါင်း ၁၀ ခုကျော် ပိတ်ခဲ့ရပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ်နဲ့ ဆက်နွှယ်မှု မရှိဘူးလို့ အလုပ်သမား ဝန်ကြီးဌာနက ပြောပါတယ်။ စက်ရုံပိတ်လိုက်လို့ အလုပ်ပြုတ်ခဲ့ရတဲ့ မချစ်စုက သူ့ဝင်ငွေနဲ့ မိသားစုကို ထောက်ပံ့နေတာလို့ ဘီဘီစီ မြန်မာပိုင်းဌာနကို ပြောပြပါတယ်။ "လျော်ကြေး ရရမရရ ဂရုမစိုက်ပါဘူး။ စက်ရုံမှာပဲ အလုပ် ပြန်လိုချင်ပါတယ်" လို့ သူက ပြောပါတယ်။ ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ်ရဲ့ ဒဏ်ကို အများဆုံး ခံရမယ့် သူတွေဟာ တစ်နေ့လုပ်မှ တစ်နေ့စားရတဲ့ သူတွေ၊ အသေးစား စီးပွားရေးသမားတွေနဲ့ ကြုံရာ အလုပ်လုပ်ကိုင်နေသူတွေ အပါအဝင် အမျိုးသမီးတွေ ဖြစ်ကြတယ်လို့ ကုလသမဂ္ဂ အမျိုးသမီး ရေးရာအဖွဲ့က ခန့်မှန်းထားပါတယ်။ အမျိုးသားတွေနဲ့ အမျိုးသမီးတွေအကြား ရေရှည်နဲ့ ရေတိုကာလ ပြန်နလံထူလာနိုင်ဖို့ လိုအပ်ချက်တွေ ကွာခြားတာကိုလည်း ထည့်သွင်း စဉ်းစားဖို့ လိုတယ်လို့ အာရှ ပစိဖိတ် ဒေသ အမျိုးသမီးရေးရာ ကုလသမဂ္ဂအဖွဲ့ ဒေသဆိုင်ရာ ညွှန်ကြားရေးမှူး မိုဟာမက်ဒ် နက်ချီရီ က ပြောပါတယ်။ "ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ်ကို တိုက်ဖျက် နှိမ်နင်းရာမှာ အမျိုးသမီးတွေဟာ ကျန်းမာရေး ဝန်ထမ်းတွေ၊ သိပ္ပံပညာရှင်တွေ၊ သုတေသီတွေ၊ လူမှုအသိုင်းအဝိုင်း အတွင်း ငြိမ်းချမ်းရေး တည်ဆောက်သူတွေ အဖြစ် အရေးပါတဲ့ အခန်းကဏ္ဍကနေ ပါဝင် ဆောင်ရွက်နေကြပါတယ်" "အမျိုးသမီးတွေရဲ့ ဆန္ဒကို ကြားရဖို့ ၊ အသိအမှတ်ပြုဖို့ အရေးကြီးပါတယ်" လို့ သူက ပြောပါတယ်။


পুলিশ ঘটনাস্থলে তদন্ত চালাচ্ছে বলে জানানো হয়েছে রাজধানী প্যারিসের উত্তর-পশ্চিমের শহরতলীতে শুক্রবারের এই ঘটনার কিছুক্ষণের মধ্যেই পুলিশের গুলিতে নিহত হয় হামলাকারী নিহত ব্যক্তি তার ছাত্রদের ইসলামের নবী সম্পর্কে বিতর্কিত কার্টুন দেখিয়েছিলেন বলে খবর। একটি স্কুলের সামনে হামলার ঘটনা ঘটে স্থানীয় সময় বিকাল ৫টার দিকে। এই ঘটনায় তদন্ত করছে সন্ত্রাস বিরোধী পুলিশ বিভাগ। ফরাসী প্রেসিডেন্ট এমানুয়েল ম্যাক্রঁ ঘটনাস্থল পরিদর্শন করেছেন। মি. ম্যাক্রঁ বলেছেন, ঐ শিক্ষককে হত্যা করা হয়েছে কারণ তিনি 'মত প্রকাশের স্বাধীনতা'র শিক্ষা দিচ্ছিলেন। নিহত ব্যক্তির নাম এখনো প্রকাশ করা হয়নি। আরো পড়তে পারেন: ভারতে ইসলামের নবীকে নিয়ে পোস্টের জেরে সহিংসতা, ৩ জনের মৃত্যু ফেসবুকে ইসলামের নবীকে নিয়ে ‘অবমাননাকর পোষ্ট' দেয়ার দায়ে সাত বছরের দণ্ড শার্লি এব্দো বিতর্কিত কার্টুন আবার ছেপেছে ইসলাম ধর্মকে অবমাননার অভিযোগে ব্লগার গ্রেপ্তার ফরাসী পুলিশের গাড়ি (ফাইল ফটো) হামলার ঘটনার পরপরই হামলাকারীকে গ্রেফতার করার চেষ্টা করার সময় পুলিশের গুলিতে মারা যায়। হামলাকারী সম্পর্কেও বিস্তারিত তথ্য জানায়নি পুলিশ। তিন সপ্তাহ আগে ফরাসী ব্যাঙ্গ রসাত্মক ম্যাগাজিন শার্লি হেবদোর পুরনো অফিসের সামনে দুই ব্যক্তির ওপর হামলা চালিয়ে আহত করার ঘটনা ঘটে। ২০১৫ সালে শার্লি হেবদোর ঐ অফিসে ইসলামপন্থী জঙ্গিদের হামলায় অন্তত ১১ জন নিহত হয়, যেই ঘটনার বিচারকাজ এখনো চলছে। ঘটনা সম্পর্কে কী জানা যাচ্ছে? কনফা-সাঁত-ওনোরিন এলাকায় বড় আকারের একটি ছুরি হাতে নিহত ব্যক্তির ওপর হামলা চালিয়ে তাকে গলা কেটে হত্যা করে হামলাকারী। এরপর আক্রমণকারী পালানোর চেষ্টা করলেও স্থানীয়রা পুলিশকে জানালে তারা দ্রত ঘটনাস্থলে পৌঁছায়। পুলিশ সদস্যরা এর্হানি এলাকায় হামলাকারীকে আটকাতে সক্ষম হয়। সেসময় পুলিশ চিৎকার করে হামলাকারীকে আত্মসমর্পণ করতে বলে, কিন্তু হামলাকারী উল্টো পুলিশকে হুমকি দেয়। ঐ পর্যায়ে পুলিশ হামলাকারীকে লক্ষ্য করে গুলি ছোঁড়ে এবং কিছুক্ষণের মধ্যেই সে মারা যায়। ফ্রান্সের পুলিশ বিভাগের পক্ষ থেকে করা এক টুইটে স্থানীয়দের ঐ অঞ্চল এড়িয়ে চলাচল করতে অনুরোধ করা হয়েছে। কনফা-সাঁত-ওনোরিন এলাকায় তদন্তকাজ চালাচ্ছে পুলিশ নিহত ব্যক্তির পরিচয় কী? লে মঁন্ড পত্রিকার তথ্য অনুযায়ী নিহত ব্যক্তি ইতিহাস ও ভূগোলের শিক্ষক ছিলেন। শার্লি হেবদো ম্যাগাজিন ইসলামের নবীকে নিয়ে ছাপা হওয়া যেসব কার্টুন মুসলিমদের উষ্মার কারণ হয়েছিল, ঐ ধরণের কার্টুন চিত্র প্রকাশের সাথে বাক স্বাধীনতার সম্পৃক্ততা নিয়ে ক্লাসে ছাত্রদের সাথে আলোচনা করেছিলেন। ফরাসী মিডিয়ার রিপোর্ট অনুযায়ী, শার্লি হেবদো ইসলামের নবীর যেসব কার্টুন ছেপেছিল, সেগুলোর একটি বা একাধিক কার্টুন দেখিয়ে ছাত্রদের সাথে আলোচনা করার জন্য এ মাসের শুরুর দিকে কয়েকজন মুসলিম অভিভাবক স্কুল কর্তৃপক্ষের কাছে অভিযোগও করেছিলেন। ২০১৫ সালে শার্লি হেবদোর অফিসে হামলায় প্রখ্যাত কার্টুনিস্টসহ ১২ জন মারা যাওয়ার পর থেকে ফ্রান্সে ইসলামপন্থী জঙ্গিদের একাধিক হামলা হয়েছে। কী প্রতিক্রিয়া হচ্ছে ফ্রান্সে? শুক্রবার ফ্রান্সের জাতীয় সংসদের ডেপুটিরা সংসদে দাঁড়িয়ে নিহতের প্রতি শোক প্রকাশ করেন। এই হামলাকে তারা 'নৃশংস সন্ত্রাসী হামলা' হিসেবে আখ্যায়িত করছেন। ফ্রান্সের স্বরাষ্ট্র মন্ত্রী জেরাল্ড ডারমানিন মরক্কোতে তার সফর সংক্ষিপ্ত করে জরুরি ভিত্তিতে ফ্রান্সে ফিরে যাচ্ছেন। দেশটির শিক্ষামন্ত্রী জ্যঁ-মাইকেল ব্ল্যাঁকোয়ের টুইট করেছেন যে একজন শিক্ষকের ওপর হামলা পুরো ফরাসী প্রজাতন্ত্রের ওপর হামলার শামিল। নিহত ব্যক্তিও তার পরিবারের প্রতি সমবেদনা জানিয়ে তিনি মন্তব্য করেছেন 'ইসলামিক সন্ত্রাসবাদের' বিরুদ্ধে একমাত্র জবাব একতা ও দৃঢ়তা। ভারতে ইসলামের নবী মোহাম্মদকে নিয়ে পোস্টের জেরে সহিংসতা, পুলিশের গুলিতে ৩ জনের মৃত্যু

လွတ်လပ်စွာထုတ်ဖော်ပြောဆိုခွင့်ကို သင်ကြားပေး' တဲ့ အတွက် အသတ်ခံခဲ့ရတာလို့ သမ္မတ မက်ခရွန်းကပြော တိုက်ခိုက်ခံရသူဟာ ကျောင်းဆရာတစ်ယောက်ဖြစ်ပြီး အငြင်းပွားစရာဖြစ်နေတဲ့ တမန်တော်မိုဟာမက် ကာတွန်းပုံတွေကို ကျောင်းသားတွေကိုပြသခဲ့တယ်ဆိုတဲ့ သတင်းလည်းထွက်ပါတယ်။ တိုက်ခိုက်သူကိုတော့ ရဲတွေက ပစ်ခတ်သတ်ဖြတ်ခဲ့ပါတယ်။ ကျောင်းဆရာရဲ့ အမည်ကို အခုအချိန်ထိ မသိရသေးပါဘူး။ သူဟာ အသတ်မခံရခင်ရက်တွေမှာ ခြိမ်းခြောက်ခံရမှုတွေရှိခဲ့လို့လည်း သတင်းတွေ ထွက်ပေါ်လာပါတယ်။ မစ္စတာ မက်ခရွန်းက သူဟာ "လွတ်လပ်စွာ ထုတ်ဖော်ပြောဆိုခွင့်အကြောင်း သင်ကြားပေး" တဲ့အတွက် အသတ်ဖြတ်ခံရတာလို့ ပြောပါတယ်။ "သူတို့ အနိုင်မရစေပါဘူး… ကျွန်တော်တို့ တုံ့ပြန်ဆောင်ရွက်သွားမယ်" လို့ သမ္မတက မှုခင်းဖြစ်ပွားတဲ့ နေရာကနေ ပြောပါတယ်။ ကျောင်းတစ်ကျောင်းအနားမှာ သောကြာနေ့ ဒေသစံတော်ချိန် ညနေ ၅ နာရီလောက်က ဒီတိုက်ခိုက်မှုဖြစ်ပွားခဲ့တာပါ။ အကြမ်းဖက်မှု တိုက်ဖျက်ရေး လုံခြုံရေးအဖွဲ့ဝင်တွေက ဒီအမှုကို စုံစမ်းစစ်ဆေးနေပါပြီ။ တိုက်ခိုက်မှုဖြစ်ပွားပြီးနောက်ပိုင်း ဓားရှည်ကိုင်ဆောင်ထားတဲ့ တိုက်ခိုက်သူကို လုံခြုံရေးတပ်ဖွဲ့ဝင်တွေက ဖမ်းဆီးဖို့ကြိုးစားစဉ်မှာ ပစ်ခတ်ခံခဲ့ရတာပါ။ ရဲတွေက သူနဲ့ပတ်သက်တဲ့အချက်အလက်တွေကို အသေးစိတ်မထုတ်ပြန်ပေမဲ့ ပြင်သစ် သတင်းဌာနတွေအဆိုအရ အဲဒီလူဟာ အသက် ၁၈ နှစ်အရွယ်ဆိုတာနဲ့ မော်စကိုမှာ မွေးဖွားခဲ့တဲ့ ချေချင်း လူမျိုး တစ်ယောက်ဖြစ်တယ်ဆိုတာ သိရပါတယ်။ သရော်ကာတွန်းတွေရေးသားထုတ်ဝေတဲ့ ချာလီ အက်ဘ်ဒို (Charlie Hebdo) မဂ္ဂဇင်းတိုက် ၂၀၁၅ ခုနှစ်အတွင်းအတိုက်ခိုက်ခံရတဲ့ အမှုကို ပြင်သစ်မှာ စစ်ဆေးစီရင်နေဆဲပါ။ လွန်ခဲ့တဲ့ သီတင်းပတ် ၃ ပတ် တုန်းကလဲ မဂ္ဂဇင်းတိုက်နားမှာ လူတစ်ယောက်က တခြားသူတွေကို တိုက်ခိုက်ခဲ့လို့ လူ ၂ ယောက် ဒဏ်ရာရခဲ့ပါတယ်။ အခုဖြစ်ရပ် ဖြစ်ခဲ့ပုံ ကွန်ဖလွန် စဲန်တန်း နာရင်း အရပ်က လမ်းတစ်ခုပေါ်မှာ အဲဒီ ကျောင်းဆရာကို ဓားရှည်ကြီးကိုင်ဆောင်ထားတဲ့ လူတစ်ယောက်က တိုက်ခိုက်ပြီး ခေါင်းဖြတ်ခဲ့တာပါ။ အဲဒီတိုက်ခိုက်သူဟာ "အလ္လာဟု အက္ကဘာ" (ဘုရားဟာ အကြီးကျယ်ဆုံး) လို့ အော်ဟစ်ခဲ့တာကို မျက်မြင်သက်သေတွေက ကြားခဲ့ရတယ်လို့ ရဲတပ်ဖွဲ့က ပြောတာကို ကိုးကားပြီး ရိုက်တာ သတင်းဌာနက သတင်းပို့ပါတယ်။ တိုက်ခိုက်သူ ထွက်ပြေးသွားတယ်လို့ ပတ်ဝန်းကျင်က ပြည်သူတွေက ဒေသခံရဲကို လှမ်းအကြောင်းကြားအသိပေးခဲ့ပါတယ်။ တိုက်ခိုက်တဲ့ အမှုဖြစ်ပွားတဲ့နေရာကို ရဲတွေရောက်လာစဉ် အဲဒီအမှုဖြစ်တဲ့နေရာနဲ့ အနီးအနားက အဲက်ရပ်နီ အရပ် မှာ ရဲတွေက မသင်္ကာသူကို ရှာတွေ့ခဲ့ပါတယ်။ သူ့ကို လက်နက်ချ အဖမ်းခံဖို့ ရဲတွေက ပြောပေမဲ့ အဲဒီသူက ပြန်ပြီး ခြိမ်းခြောက်တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ နောက် ရဲတွေက သူ့ကို ပစ်လိုက်တဲ့နောက် ခဏအကြာ အဲဒီလူသေဆုံးသွား ခဲ့ပါတယ်။ အဲဒီနေရာတဝိုက်ကို ရဲတွေက ပိတ်ထားပြီး စုံစမ်းစစ်ဆေးတာတွေ ဆက်လုပ်နေပါတယ်။ ဥပဒေအရ အရွယ်မရောက်သေးတဲ့ လူငယ်တစ်ယောက်အပါအဝင် လူ ၉ ယောက်ကို ဖမ်းထားကြောင်း တရားရေးဌာန သတင်းရင်းမြစ်တွေက ပြင်သစ်မီဒီယာတွေကို ပြောပါတယ်။ အဲဒီလူတွေထဲမှာ တိုက်ခိုက်သူရဲ့ ဆွေမျိုးတွေလည်း ပါသလို၊ အသတ်ခံရတဲ့ ကျောင်းဆရာသင်တဲ့ ကျောင်းမှာ တက်နေတဲ့ ကလေး တစ်ယောက်ရဲ့ မိဘတွေလည်းပါတယ်လို့ သိရပါတယ်။ အသတ်ခံခဲ့ရသူဟာ ဘယ်သူလဲ အသတ်ခံရသူဟာ သမိုင်းနဲ့ ပထဝီဝင်ဘာသာရပ်တွေကို သင်ကြားပေးတဲ့ ကျောင်းဆရာတစ်ယောက်ဖြစ်ပြီး မိုဟာမက် ကာတွန်းနဲ့ ဆက်စပ်ကာ လွတ်လပ်စွာ ပြောဆိုခွင့်အကြောင်းကို အတန်းထဲမှာ ပြောပြခဲ့ဖူးတယ်လို့ လယ် မွန် (Le Monde) သတင်းစာက ရေးပါတယ်။ ချာလီ အက်ဘ်ဒို မဂ္ဂဇင်းက အဲဒီ ကာတွန်းကို ပုံနှိပ်ဖော်ပြခဲ့တုန်းက မွတ်ဆလင်အသိုင်းအဝိုင်း တချို့ကြားမှာ ဆူဆူညံညံ ဝေဖန်သံတွေ ထွက်ခဲ့ဖူးပါတယ်။ အတန်းထဲက မွတ်ဆလင်ကျောင်းသားတွေ အနေနဲ့ ဒီသင်ခန်းစာက ထိပါးတိုက်ခိုက်တယ်လို့ ယူဆရင် စာသင်ခန်းအပြင်ကို ထွက်သွားနိုင်ပါတယ်လို့ အဲဒီ ဆရာက ပြောကြောင်းလည်း သိရပါတယ်။ ဒီလ အစောပိုင်းတုန်းက တချို့ မွတ်ဆလင် ကျောင်းသားမိဘတွေက ချာလီအက်ဘ်ဒို တရားစီရင်ရေးနဲ့ ဆက်နွှယ်ပြီး အဲဒီကျောင်းဆရာက အဲလို ကာတွန်းပုံတွေ ထုတ်ပြကာ သင်ကြားနေတဲ့အပေါ် သူတို့ သဘောမကျကြောင်း ကျောင်းကို တိုင်တန်းခဲ့ဖူးတယ်လို့ ပြင်သစ် မီဒီယာတွေက ရေးပါတယ်။ ကွန်ဖလွန် စဲန်တန်း နာရင်းက အမှုဖြစ်ပွားရာနေရာကို ရဲတွေ ရောက်လာ "သား အပြောအရ၊ အဲဒီ ဆရာဟာ သိပ်ကို ဖော်ရွေတယ်၊ သဘောကောင်းတယ်၊ သိပ်ကို ကြင်နာတတ်တဲ့သူလို့ သိရတယ်" အဲဒီ နော်ဒဲန်း ရှာဝါဒီ ကျောင်းမှာတက်နေတဲ့ ကျောင်းသား တစ်ယောက်ရဲ့ မိဘတစ်ယောက်က ပြောတာကို AFP သတင်းဌာနက ရေးပါတယ်။ သောကြာနေ့ညနေက တိုက်ခိုက်မှုနဲ့ ပတ်သက်ပြီး ချာလီ အက်ဘ်ဒို မဂ္ဂဇင်းက "သူတစ်ပါးကို လွတ်လပ်ခွင့်မပေးတာက နောက်ထပ် စိုးရိမ်မှတ်အသစ်တစ်ခုကို ရောက်လာနေတယ်၊ ကျွန်ုပ်တို့ နိုင်ငံတွင်းမှာ ဖြစ်နေတဲ့ အကြမ်းဖက်မှုတွေကို ရပ်တန့်ဖို့ ဘာမှ လုပ်မထားတဲ့ပုံ ဖြစ်နေတယ်" လို့ တွစ်တာက တဆင့် သတင်းပါးပါတယ်။ သတ်ဖြတ်မှုက အခုဆိုနေကြတဲ့ ရည်ရွယ်ချက်နဲ့ သတ်ဖြတ်တာဆိုရင် ဒီအမှုက ပြင်သစ် နိုင်ငံတခုလုံးကို ထိတ်လန့်အံ့သြသွားစေမှာပါပဲ၊ သူတို့အနေနဲ့ ဒါကို ရက်စက်ကြမ်းကြုတ်တဲ့ တိုက်ခိုက်မှုလို့ မြင်တာတင်မကပဲ ကျောင်းဆရာတစ်ယောက်က သူ့အလုပ်တာဝန် သူလုပ်နေတာကို ရက်ရက်စက်စက် ကြမ်းကြမ်းကြုတ်ကြုတ် တိုက်ခိုက်သတ်ဖြတ်တာလို့ မြင်ကြမှာ လို့ ပဲရစ်က ဘီဘီစီ သတင်းထောက် ဟုချ်စကိုဖီးလ်က ပြောပါတယ်။ လူ ၁၂ ယောက် အသတ်ခံခဲ့ရတဲ့ ချာလီ အက်ဘ်ဒို မဂ္ဂဇင်းတိုက် ၂၀၁၅ ခုနှစ် မှာ တိုက်ခိုက်ခံရပြီးကတည်းက ပြင်သစ်မှာ အစ္စလာမ်မစ် တိုက်ခိုက်မှုတွေ အတော်ဖြစ်လာတာကို တွေ့နေရပါတယ်။ ပြင်သစ်မှာ ဘယ်လို တုံ့ပြန်နေကြလဲ ပြင်သစ် သမ္မတ မက်ခရွန်းက ဒီလူသတ်မှုကို အစ္စလာမ်မစ် အကြမ်းဖက်တိုက်ခိုက်မှု တစ်ခုလို့ အမှုဖြစ်ပွားရာနေရာမှာ သတင်းထောက်တွေကို ပြောပါတယ်။ "ကျွန်တော်တို့ နိုင်ငံသားတစ်ယောက် ဒီနေ့ လုပ်ကြံသတ်ဖြတ်တာခံခဲ့ရပါတယ်၊ ဘာဖြစ်လို့လဲ ဆိုတော့ သူ စာသင်ကြားခဲ့လို့၊ သူက သူ့ကျောင်းသူကျောင်းသားတွေကို လွတ်လပ်စွာထုတ်ဖော်ပြောဆိုခွင့် အကြောင်းကို သင်ကြားပေးခဲ့လို့။" ပြင်သစ် အမျိုးသား လွှတ်တော်က အမတ်တွေကလည်း အသတ်ခံရတဲ့ ကျောင်းဆရာကို ဂုဏ်ပြုတဲ့အနေနဲ့ လွှတ်တော်တွင်းမှာ မတ်တပ်ထရပ်ခဲ့ကြပြီး "ယုတ်မာရက်စက်တဲ့ အကြမ်းဖက်တိုက်ခိုက်မှု" ကို ရှုတ်ချခဲ့ပါတယ်။ ပညာရေး ဝန်ကြီး ယန်းမီရှဲလ် ဘလန်ကာက ကျောင်းဆရာ တစ်ယောက်ကို သတ်ဖြတ်တာဟာ ပြင်သစ် ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံကို တိုက်ခိုက်တာပဲလို့ သူ့တွစ်တာမှာ ရေးတင်ပါတယ်။ သူက အသတ်ခံရသူနဲ့ သူ့မိသားစုအတွက် ကိုယ်ချင်းစာနာမိတယ်လို့ ဆိုပြီး "အစ္စလာမ်မစ် အကြမ်းဖက်ဝါဒ" ကို တုံ့ပြန်နိုင်ဖို့ က ညီညွတ်မှုနဲ့ ခိုင်မာမှုရှိကြဖို့ပဲ လိုအပ်တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ Charlie Hebdo အကြမ်းဖက်မှုနဲ့ ပတ်သက်သူတွေကို ရုံးထုတ်


একক দেশ হিসেবে করোনাভাইরাস সংক্রমণে যুক্তরাষ্ট্রে মৃতের সংখ্যা সবচেয়ে বেশি। দেশটিতে আক্রান্তের সংখ্যা এখন প্রায় ১৯ লাখ। পুরো বিশ্বে যত মানুষ করোনাভাইরাসে আক্রান্ত হয়েছে তার মধ্যে যুক্তরাষ্ট্রে রয়েছে ৩০ শতাংশ। যুক্তরাষ্ট্রের জন হপকিন্স বিশ্ববিদ্যালয়ের হিসেবে অনুযায়ী দেশটিতে এখন মৃতের সংখ্যা ১০০২৭৬ জন। গত ২১ জানুয়ারি ওয়াশিংটনে প্রথম করোনাভাইরাসের সংক্রমণ ধরা পড়ে। বিশ্বজুড়ে এখনো পর্যন্ত ৫৬ লাখ মানুষ কোভিড-১৯ এ আক্রান্ত হয়েছে। এদের মধ্যে মারা গেছে প্রায় তিন লক্ষ পঞ্চান্ন হাজার। বিবিসির উত্তর আমেরিকা বিষয়ক সম্পাদক জন সোপেল বলেন, করোনাভাইরাস সংক্রমণে যুক্তরাষ্ট্রে যত মানুষ মারা গেছে, সেটি গত ৪৪ বছর যাবৎ কোরিয়া, ভিয়েতনাম, ইরাক এবং আফগানিস্তান সংঘাতের সময় আমেরিকার নিহত সৈন্যের সমান। আমেরিকার ২০টি অঙ্গরাজ্যে নতুন করে সংক্রমণের সংখ্যা বৃদ্ধির প্রবণতা দেখা যাচ্ছে। এসব অঙ্গরাজ্য হচ্ছে - নর্থ ক্যারোলাইনা, উইসকনসিন এবং আরকানসাস। শিকাগো, লস অ্যাঞ্জেলস এবং ওয়াশিংটনের মতো শহরে করোনাভাইরাসের সংক্রমণ এখনো বেশি। তবে নিউইয়র্ক শহরে করোনাভাইরাসের সংক্রমণ সবচেয়ে মারাত্মক আকার ধারণ করেছিল। সেখানে এখন মৃত্যুর হার কমে এসেছে। নিউইয়র্কে এখনো পর্যন্ত মোট মৃত্যুর সংখ্যা দাঁড়িয়েছে প্রায় ২১০০০। নিজেকে যেভাবে নিরাপদ রাখবেন করোনাভাইরাস থেকে করোনাভাইরাস ঠেকাতে যে সাতটি বিষয় মনে রাখবেন নতুন করোনাভাইরাস কত দ্রুত ছড়ায়? কতটা উদ্বেগের? কোথায় কতোক্ষণ বেঁচে থাকে কোভিড-১৯ এর জীবাণু, নির্মূলের উপায় যুক্তরাষ্ট্রে করোনাভাইরাসের সংক্রমণ ঠেকাতে ব্যর্থ হওয়ায় দেশটির প্রেসিডেন্ট ডোনাল্ড ট্রাম্প কড়া সমালোচনার মুখে পড়েছেন। কিন্তু মি. ট্রাম্প পাল্টা দাবি করেন, তার প্রশাসন যদি পদক্ষেপ না নিতো তাহলে মৃতের সংখ্যা এখনকার চেয়ে ২৫ গুণ বেশি হতে পারতো। করোনাভাইরাস সংক্রমণের শুরুর দিকে মি: ট্রাম্প বিষয়টিকে খাটো করে দেখানোর চেষ্টা করেন। তিনি একটি মৌসুমি ফ্লু হিসেবে বর্ণনা করেন। যুক্তরাষ্ট্রের কলাম্বিয়া ইউনিভার্সিটির এক গবেষণায় বলা হয়েছে আগে পদক্ষেপ নিলে মৃতের সংখ্যা ৩৬০০০ কম হতে পারতো।

အမှန်တကယ် သေဆုံးသူအရေအတွက်ဟာ ဒီ့ထက်များလိမ့်မယ်လို့ ကျန်းမာရေးဝန်ထမ်းတွေကဆို အမေရိကန်မှာ ကူးစက်သူ အရေအတွက်က တသန်းခုနစ်သိန်းဝန်းကျင်ရှိသွားပါပြီ။ အမေရိကန် ကူးစက်သူ အရေအတွက်ဟာ တကမ္ဘာလုံး ကူးစက်သူ စုစုပေါင်းရဲ့ ၃၀ ရာနှုန်းဝန်းကျင်ပါ။ တကမ္ဘာလုံးမှာ ကူးစက်သူအရေအတွက်က ၅ သန်း ၈ သိန်းကျော်၊ သေဆုံးသူစုစုပေါင်းက ၃၅၇၈၀၇ ရှိသွားပါပြီ။ အမေရိကန်မှာ ပထမဆုံး ကူးစက်ခံရသူကို မှတ်တမ်းတင်နိုင်ခဲ့တာက ဇန်နဝါရီလ ၂၁ ရက်နေ့က ဖြစ်ပြီး ဝါရှင်တန်ပြည်နယ်မှာပါ။ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုမှာ သေဆုံးသူ အရေအတွက် စုစုပေါင်းဟာ မေရီလန်းပြည်နယ်အခြေစိုက် ဂျွန်ဟော့ပ်ကင်း တက္ကသိုလ်ရဲ့ စာရင်းဇယားအရဆိုရင် ၁၀၀၄၄၂ ရှိသွားပါပြီ။ ကိုရီးယားစစ်ပွဲ၊ ဗီယက်နမ်စစ်ပွဲ၊ အီရတ်စစ်ပွဲ၊ အာဖဂန်နစ္စတန်စစ်ပွဲတွေမှာ သေဆုံးခဲ့တဲ့ အမေရိကန်စစ်သား စုစုပေါင်း အရေအတွက်ထက်များပါတယ်။ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုက စုစုပေါင်း နေထိုင်သူ လူဦးရေကလည်း အရေအတွက်များပါတယ်။ စုစုပေါင်း လူဦးရေ အပေါ်အချိုးချပြီး သေနှုန်းကို တွက်ချက်ကြည့်မယ်ဆိုရင်တော့ အမေရိကန်ရဲ့ သေဆုံးမှု ရာနှုန်းဟာ ကမ္ဘာပေါ်မှာ အဆင့် ၉ ဖြစ်သွားပါတယ်။ လူဦးရေစုစုပေါင်းနဲ့ အချိုးချရင် ဘယ်လ်ဂျီယန်၊ ဗြိတိန်၊ ပြင်သစ်၊ အိုင်ယာလန်တို့က အမေရိကန်ထက် ပိုများပါတယ်။ အမေရိကန်ကသေဆုံးမှုဟာ တက်ရိပ်ပြနေဆဲပါ။ တကယ့်အစစ်အမှန် ကိန်းဂဏန်းဟာ မှတ်တမ်းတင်ထားနိုင်တာထက် ပိုများလိမ့်မယ်လို့ ကျန်းမာရေး ဝန်ထမ်းတွေက ဆိုကြပါတယ်။ ပြည်နယ်အသီးသီးအခြေအနေ ပြည်နယ် ၂၀ မှာ ပြီးခဲ့တဲ့ သီတင်းပတ်ကုန်ဆုံးချိန်အထိ ရောဂါကူးစက်သူအရေအတွက် တိုးတက်နေတုန်းပဲလို့ ရိုက်တာသတင်းဌာနက သတင်းထုတ်ပြန်ပါတယ်။ မြောက်ကယ်ရိုလိုင်းနား၊ ဝစ္စကွန်ဆင်၊ အာကန်ဆောတို့မှာ ကူးစက်သူအရေအတွက် မှန်မှန်ကြီး တိုးတက်နေပါတယ်။ ချီကာဂို၊ လော့စ်အိန်ဂျယ်လိစ်၊ ဝါရှင်တင်ဒီစီ ဆင်ခြေဖုံး စတဲ့ လူနေထူထပ်ရာ ဒေသတွေမှာလည်း ကူးစက်မှုနှုန်းဟာ လျှော့ချလို့ မရဘဲ မြင့်တက်ဆဲ ဖြစ်ပါတယ်။ လူပေါင်း ၂၁၀၀၀ သေဆုံးခဲ့ရတဲ့ နယူးယောက်အပါအဝင် အထိနာခဲ့တဲ့ ပြည်နယ်တချို့မှာတော့ သေနှုန်းပြန်ကျနေပါတယ်။ နယူးယောက်ရဲ့ အထွတ်အထိပ်ကာလမှာ နေ့စဥ်သေဆုံးသူအရေအတွက်ဟာ ရာနဲ့ချီရှိခဲ့ပါတယ်။ ဆေးရုံတွေမှာ လူနာတွေလျှံသွားသလို ဆေးရုံအပြင်ဘက်မှာ ယာယီရင်ခွဲရုံတွေ ဆောက်ခဲ့ရပါတယ်။ နိုင်ငံရေးဂယက် သမ္မတထရမ့်ကတော့ သူ့အစိုးရရဲ့ ဆောင်ရွက်ချက်တွေသာ မရှိရင် သေဆုံးသူ အရေအတွက်ဟာ ဒီ့ထက် ၂၅ ဆ ပိုများသွားလိမ့်မယ်လို့ ခုခံပြောဆိုပါတယ်။ ဝေဖန်သူတွေကတော့ သူ့ရဲ့ဆောင်ရွက်ချက်တွေဟာ နှေးကွေးတယ်လို့ ဆိုကြပါတယ်။ ပြည်နယ်အစိုးရတွေဟာလည်း သက်ကြီးဂေဟာတွေ၊ နာမကျန်းဂေဟာတွေမှာ သေဘေးအရိပ်မိုးလာတာကို စောစောစီးစီး အရေး မယူခဲ့ဘူးလို့ အပြစ်တင်ခံရပါတယ်။ စောစောပိုင်းတုန်းကတော့ သမ္မတထရမ့်က ဒီရောဂါကို ရာသီတုပ်ကွေးလောက်ပါပဲလို့ လျှော့တွက်ခဲ့ပါတယ်။ ဖေဖော်ဝါရီလမှာ အမေရိကန်ဟာ ဗိုင်းရပ်စ်ကို ထိန်းချုပ်ထားနိုင်တယ်လို့ ပြောပြီး ဧပြီလမှာတော့ ကပ်ဘေးကြီးဟာ ဝမ်းမြောက်ဖွယ် လွန်မြောက်သွားပါလိမ့်မယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ သေဆုံးသူအရေအတွက်ဟာ ၅ သောင်း ၆ သောင်းလောက်လို့ အစကသူခန့်မှန်းထားခဲ့ပြီး ၆ သောင်း ၇ သောင်းကျော်သွားချိန်မှာလည်း သေဆုံးသူအရေအတွက်ဟာ တသိန်းတော့ ကျော်မှာ မဟုတ်ပါဘူးလို့ ဆိုခဲ့ပါတယ်။ အခု တသိန်းကျော်ခဲ့ပါပြီ။ အခုတော့ အမေရိကန်မှာ ကူးစက်သူအရေအတွက် အများဆုံးဖြစ်နေတာဟာ ဂုဏ်ထူးဆောင် တံဆိပ်ပဲလို့ သမ္မတထရမ့်က ဆိုပြီး သူ့အလိုအရ ကူးစက်သူ များများတွေ့တာဟာ များများ ဆေးစစ်နိုင်လို့ပါတဲ့။ ရောဂါကူးစက်သူများတာဟာ များများစစ်နိုင်လို့ရတဲ့ ဂုဏ်ထူးဆောင်တံဆိပ်တခုပဲလို့ သမ္မတထရမ့်ကဆို နယူးယောက်မြို့ ကိုလံဘီယာ တက္ကသိုလ်ရဲ့ လေ့လာချက်အရ တကယ်လို့သာ အစိုးရက စောစောအရေးယူခဲ့ရင် သေဆုံးသူ အရေအတွက်ဟာ ဒီ့ထက် ၃၆၀၀၀ နည်းနိုင်တယ်လို့ဆိုပါတယ်။ နိုဝင်ဘာရွေးကောက်ပွဲမှာ သမ္မတထရမ့်ကို စိန်ခေါ်သူဖြစ်လာဖွယ်ရှိတဲ့ ဒီမိုကရက်အမတ် ဂျိုးဘိုင်ဒင်ကတော့ သေဆုံးသူတွေရဲ့ မိသားစုတွေထံကို ဗုဒ္ဓဟူးနေ့က ဝမ်းနည်းစကား တိုက်ရိုက်ပေးပို့ခဲ့ပါတယ်။ “ခင်ဗျားတို့ရဲ့ဆုံးရှုံးမှုအတွက် ကျွန်တော်အထူးဝမ်းနည်းပါတယ်။ တနိုင်ငံလုံးကလည်း ခင်ဗျားတို့နဲ့အတူ ကြေကွဲနေကြပါတယ်”လို့ တွစ်တာကနေ သတင်းပါးခဲ့ပါတယ်။ သမ္မတထရမ့်ရဲ့ ကပ်ဘေးကိုင်တွယ်ပုံကိုလည်း သူကဝေဖန်လိုက်ပါတယ်။ “ကျွန်တော်တို့ ရှောင်တိမ်းလို့ ရနိုင်လောက်ပါလျက်နဲ့ အရေအတွက် ဒီလောက်အထိ မြင့်တက်ခဲ့ရပြီ” လို့သူကဆိုပါတယ်။ လော့ဒေါင်းဘယ်လိုဖြေလျှော့မလဲ အမေရိကန်မှာ သေဆုံးမှုက တက်မြဲတက်နေပေမယ့် ကပ်ဘေးနောက်ပိုင်း အလုပ်လက်မဲ့ အရေအတွက်ဟာ ၃၉ သန်းအထိရှိလာတာကြောင့် အေးခဲရပ်တန့်သွားတဲ့ စီးပွားရေးကိုပြန်ဖွင့်ဖို့ ပြည်နယ်တခုပြီးတခု ရှေ့တိုးဆောင်ရွက်နေပါတယ်။ ပြည်နယ် ၅၀ လုံးဟာ ကိုဗစ်စည်းမျဥ်းတွေကို သူ့နည်းသူ့ဟန်နဲ့ လျှော့ချနေကြပါတယ်။ ကမ္ဘာ့အကြီးဆုံး ကလေးပျော်ပွဲကြီးဖြစ်တဲ့ ဖလော်ရီဒါပြည်နယ်က ဒစ္စနေကမ္ဘာဟာ ဇူလိုင် ၄ ရက်မှာပြန်ဖွင့်ဖို့ စိုင်းပြင်းနေပါပြီ။ ဝန်ထမ်းတွေကို ရောဂါပိုးရှိမရှိ မှန်မှန်စစ်သွားမယ်လို့ ကုမ္ပဏီက ပြောပါတယ်။ ကိုဗစ်ကာကွယ်ဆေး ခုထိမပေါ်သေးပါဘူး။ အတည်ပြုထားတဲ့ ကုထုံးလည်း မရှိသေးပါဘူး။ စမ်းသပ်ဆဲတွေတော့ရှိပါတယ်။ ဒီလမှာလုပ်တဲ့ AP-NORC စစ်တမ်းအရ အမေရိကန် ၄၉ ရာခိုင်နှုန်းက ကာကွယ်ဆေးပေါ်လာရင် ထိုးမယ်လို့ ဆိုကြပါတယ်။


হংকং এখনও মূল চীন ভূখণ্ডের চাপের মুখে রয়েছে চীন সরকার বিক্ষোভকারীদের কড়াভাষায় সমালোচনা করেছে। অনেকের মনেই এখন প্রশ্ন চীন কি শেষ পর্যন্ত ধৈর্য হারাবে এবং সরাসরি পদক্ষেপ নিতে উদ্যোগী হবে? কিন্তু চীনের এক্ষেত্রে হস্তক্ষেপ করার আইনগত কতটা অধিকার আছে? হংকং-এ চীনা সামরিক পদক্ষেপের সম্ভাবনা কতটা? চীন কি সৈন্য পাঠাতে পারে? মূল আইন খুবই পরিষ্কার। ১৯৯৭ সালে ব্রিটেন হংকং-এর প্রশাসন চীনের কাছে ফিরিয়ে দেবার পর হংকংএর একটা ছোটখাট নতুন সংবিধান তৈরি করা হয়েছিল। সে অনুযায়ী যতক্ষণ না হংকং-এ সার্বিকভাবে জরুরি অবস্থা জারি হচ্ছে অথবা হংকং-এ যুদ্ধাবস্থা ঘোষণা করা হচ্ছে, ততক্ষণ চীনের সামরিক হস্তক্ষেপ একমাত্র ঘটতে পারে হংকং সরকার সে অনুরোধ জানালে। এছাড়া ''জন শৃঙ্খলা রক্ষার স্বার্থে এবং দুর্যোগের সময় ত্রাণকাজে''। বিবিসি বাংলায় আরও পড়তে পারেন: হংকং বিক্ষোভের কেন্দ্রবিন্দু কে এই জোশুয়া ওং? শিল্ড গার্ল':হংকং বিক্ষোভের প্রতিচ্ছবি যে নারী অ্যাপ দিয়ে যেভাবে পরিচালিত হচ্ছে হংকংয়ের বিক্ষোভ হংকং-এ পিএলএর (পিপিলস লিবারেশন আর্মি)কয়েক হাজার সৈন্য রয়েছে। তবে বেশিরভাগ বিশ্লেষক বলছেন এই পর্যায়ে পিএলএ বা পিপলস লিবারেশন আর্মির সৈন্যদের হংকংএর রাস্তায় নামানোর বিষয়টা প্রায় চিন্তার বাইরে। ''এটা কাঠামোগত এবং অর্থনৈতিক পরিবেশে একটা নাটকীয় পরিবর্তন নিয়ে আসবে,'' বলছেন হংকং-এ চীনা বিশ্ববিদ্যালয়ের অধ্যাপক ইভান চয়। ''এধরনের পদক্ষেপের পরিণতি সূদুর-প্রসারী হতে পারে।'' ড: চয় বলছেন হংকং-এর দায়িত্ব হস্তান্তরের পর থেকে যে ''এক দেশ- দুই পদ্ধতি'' মডেলে হংকং এর শাসন ব্যবস্থা চলে এসেছে, এধরনের পদক্ষেপের ফলে তার ওপর আস্থা পুরো ভেঙে যাবে- এতটাই যে তা সম্ভবত সে বিশ্বাস আর পুনরুদ্ধার করা যাবে না। হস্তান্তরের পর থেকে হংকং-এ পিএলএ-র প্রায় ৫০০০ সৈন্য রয়েছে। ম্যাককোয়ারি ইউনিভার্সিটির গবেষক অ্যাডাম নাই বলছেন এটা মূলত ''চীনা সার্বভৌমত্বের একটা প্রতীকি উপস্থিতি''। তবে ৩১শে জুলাই সেনানিবাস তাদের নীরব ও পরোক্ষ ভূমিকা ভঙ্গ করেছে। প্রতিবাদ নিয়ে একটি ভিডিও প্রকাশ পেয়েছে যাতে দেখা যাচ্ছে সৈন্যরা ক্যান্টনিজ ভাষায় চিৎকার করছে, ''এর পরিণতির জন্য আপনারা পুরো দায়ী থাকবেন!'', সৈন্যরা বিক্ষোভকারীদের দিকে এগিয়ে যাচ্ছে এবং ফুটেজের একটি দৃশ্যে দেখা যাচ্ছে পুলিশ একটি ব্যানার ধরে রয়েছে যাতে লেখা ''এগোন বন্ধ কর, নাহলে আমরা শক্তি ব্যবহার করব''। সাধারণত অসন্তোষের সময় হংকং পুলিশ এধরনের ভাষা ব্যবহার করে থাকে। হংকং-এ বির্তকিত প্রত্যর্পণ আইনের বিরোধিতা করে বিক্ষোভ চলছে ৯ই জুন থেকে। ড: চয় বলছেন বেইজিং ক্রমাগত চেষ্টা করছে ''হংকং-এর মানুষকে মনে করিয়ে দিতে এমন (সামরিক শক্তি ব্যবহারের) সম্ভাবনা আছে।'' ''তারা এমন পদক্ষেপের সম্ভাবনা নাকচ করে দিতে চায় না। তাদের আশা এটা একধরনের মনস্তাত্ত্বিক চাপ তৈরি করবে।'' এ যাবৎ চীনের হংকং বিষয়ক সর্বোচ্চ নীতিনির্ধারনী দপ্তর বলে এসেছে যে হংকং পুলিশ অসন্তোষ দমন করতে পারবে সে ব্যাপারে তাদের পূর্ণ আস্থা আছে। তবে তাদের মুখপাত্র ইয়াং গুয়াং এমন হুঁশিয়ারিও দিয়েছেন যে ''যারা আগুন নিয়ে খেলছে, সেই আগুনই তাদের ধ্বংস করবে'' এবং বিক্ষোভকারীরা যেন মনে না করে যে ''সংযমের অর্থ দুর্বলতা''। মি: নাই বিবিসিকে বলেছেন সামরিক হস্তক্ষেপ চীনা সরকারের জন্য মস্ত বড় একটা রাজনৈতিক ঝুঁকি তৈরি করবে, দেশের ভেতর এবং আন্তর্জাতিক অঙ্গনেও। এছাড়াও যে কোনরকম সামরিক হস্তক্ষেপ পরিস্থিতি আরও খারাপ করতে পারে- আরও প্রতিরোধ গড়ে উঠতে পারে। চীন কি রাজনৈতিকভাবে হস্তক্ষেপ করতে পারে? হংকং-এর রাজনৈতিক ব্যবস্থা পুরোপুরি গণতান্ত্রিক নয়। বিক্ষোভকারীদের বিরোধিতার পেছনে সেটা একটা কারণ। তারা গণতান্ত্রিক সংস্কারের আহ্বান জানাচ্ছে। অন্যদিকে, চীন হংকং-এর রাজনীতিতে বেশ কিছু হস্তক্ষেপ করেছে। তার থেকেই সর্বসাম্প্রতিক এই বিক্ষোভের জন্ম। বিবিসি বাংলায় আরও পড়তে পারেন: ছবিতে হংকং বিক্ষোভকারীদের পার্লামেন্ট দখল হংকংয়ের অর্থনীতি চীনের জন্য এখনো কতটা গুরুত্বপূর্ণ? ক্যারি ল্যামের বিরুদ্ধে অভিযোগ বাস্তবতার সঙ্গে তার কোন যোগ নেই। হংকং-এর সংসদ - আইনপ্রণয়নকারী পরিষদ- চীনপন্থী এবং অংশত গণতান্ত্রিক। এর প্রায় অর্ধেক আসনে প্রার্থী নির্বাচিত হন ভোটারদের প্রত্যক্ষ ভোটে। প্রধান নির্বাহীকে নির্বাচিত করেন প্রধানত বেইজিং-পন্থী একটি নির্বাচনী কমিটি। ভোটারদের মাত্র ৬ শতাংশের ভোটে এই কমিটি নির্বাচিত হয়। সমালোচকরা বলেন ফলে হংকং-এর নেতৃত্বের দায়বদ্ধতা চীনের কাছে - হংকং-এর জনগণের কাছে নয়। ক্যারি ল্যাম নির্বাচিত হন ২০১৭ সালে। বর্তমানে অকার্যকর প্রত্যর্পণ বিলটি তিনিই চালু করেন এবং এই বিক্ষোভে জনরোষের কেন্দ্রবিন্দু হয়ে ওঠেন। হংকং-এ বিজ্ঞান ও প্রকৌশল বিশ্ববিদ্যালয়ের অধ্যাপক ডিক্সন মিং সিং বলছেন চীন ''তার ক্ষমতা প্রদর্শনের লক্ষ্যে অনেক কিছুই করেছে...এছাড়াও ক্যারি ল্যামের পদত্যাগের প্রশ্নে প্রবল আপত্তি বজায় রেখেছে, পাশাপাশি প্রত্যর্পণ বিলটি আনুষ্ঠানিকভাবে প্রত্যাহার করতে অস্বীকৃতি জানিয়েছে। ''বেইজিং যদি ক্যারি ল্যামের পদত্যাগ চায় সেটা কি সম্ভব?'' এ প্রশ্নের উত্তরে তিনি বলছেন, ''অবশ্যই। কিন্তু চীন কর্তৃপক্ষ সেটা চায় না, কারণ তারা দেখাতে চায় যে জনগণের দাবিতে তারা নীতি বদলায় না।'' তবে, মিস ল্যাম তার পদ ছেড়ে দিলেও, তার উত্তরসূরীও আসবেন বেইজিং-এর সমর্থনপুষ্ট হয়েই। চীন কি আন্দোলনকারীদের চিহ্ণিত করে পদক্ষেপ নিতে পারে? হংকং-এ বিক্ষোভের সূত্রপাত হয় প্রত্যর্পণ আইন বিষয়ক বিল নিয়ে। সমালোচকদের আশঙ্কা রাজনৈতিক আন্দোলনকারীদের চীনের মূল ভূখন্ডে নিয়ে যাবার জন্য চীন এই আইন ব্যবহারের পরিকল্পনা নিয়েছিল। সেখানে তাদের দণ্ড দেওয়া প্রায় নিশ্চিত হয়ে যেত। গুই মিনহাই, চীনা সরকারের একজন সমালোচক যিনি চীনা হেফাজতে রয়েছেন কিন্তু তার আগে তিনি নিখোঁজ হয়ে গিয়েছিলেন। ক্যারি ল্যাম বলেছেন এই বিল এখন মৃত। কিন্তু এই বিল না থাকলেও এধরনের আইনের পাশ কাটিয়ে চীনের হংকং-এর নাগরিকদের আটক করার যথেষ্ট দৃষ্টান্ত রয়েছে। যেটা হংকং-এর নাগরিকদের জন্য উদ্বেগের। গুই মিনহাইয়ের হংকংএ একটি বইয়ের দোকান ছিল। তিনি চীনা সরকার বিরোধী বই বিক্রি করতেন। ২০১৫ সালে তিনি থাইল্যান্ডে নিখোঁজ হয়ে যান। এরপর ২০০৩ সালে এক ভয়াবহ গাড়ি দুর্ঘটনাকে কেন্দ্র করে চীনে তিনি ধরা পড়েন। চীনের এক আদালত তাকে দুবছরের কারাদণ্ড দেয়। ২০১৭ সালে তিনি মুক্তি পান, কিন্তু পরের বছরই চীনে একটা রেলগাড়ি থেকে তাকে আবার আটক করা হয়। এরপর থেকে কেউ আর তাকে দেখেনি। হংকং বিক্ষোভকারীরা ভয় পাচ্ছেন তারা নিজেরা ধরা না পড়লেও চীনের মূল ভূখন্ডে তাদের পরিবারের সদস্যরা দমনপীড়নের শিকার হতে পারেন। হংকং-এ এই মুহূর্তে চীনের প্রত্যক্ষ হস্তক্ষেপ নিয়ে আশংকা বিরাজ করছে। পাশাপাশি বিক্ষোভ দমনে চীনের সবচেয়ে কার্যকর অস্ত্র এখন অর্থনৈতিকভাবে হংকংকে শাস্তি দেয়া। হংকং অর্থনীতির একটা মূল কেন্দ্র। হস্তান্তর চুক্তির অংশ হিসাবে যেসব বিশেষ সুবিধা তাদের দেওয়া হয়েছিল তা হংকংকে অর্থনৈতিকভাবে শক্তিশালী করেছে। কিন্তু এরপরেও ১৯৯৭ সালের পর থেকে মূল ভূখন্ডে শেনঝেন আর শাংহাই দ্রুত অর্থনৈতিক সমৃদ্ধির সিঁড়ি বেয়ে উঠে এসেছে। এখন হংকং যদি চীনের কর্তৃত্বকে চ্যালেঞ্জ জানানো অব্যাহত রাখে, তাহলে চীন সরকার বিনিয়োগ ও বাণিজ্যের ক্ষেত্রে মূল ভূখন্ডকেই অগ্রাধিকার দেবে এবং চেষ্টা করবে হংকংএর অর্থনীতিকে চাপে রাখতে। তারা চাইবে এমন পরিস্থিতি তৈরি করতে যাতে হংকং তার অর্থনৈতিক প্রবৃদ্ধির জন্য চীনের মুখাপেক্ষী হতে বাধ্য হয়। বিবিসি বাংলায় আরও পড়তে পারেন: মোদী সরকার কি কাশ্মীরকে আরও গভীর সংকটে ঠেলে দিচ্ছে মেগা প্রকল্প কি ঢাকার সড়কে বিড়ম্বনার অন্যতম কারণ? গণমাধ্যম থেকে মুজিবের নাম যেভাবে প্রায় অদৃশ্য হলো

ဟောင်ကောင်အစိုးရအနေနဲ့ တရုတ်ပြည်မ အစိုးရရဲ့ ဖိအားတွေနဲ့ ဆက်ရင်ဆိုင်နေရဆဲ ဆန္ဒပြသူတွေကို တရုတ်အစိုးရက ပြင်းပြင်းထန်ထန် ဝေဖန် ပြောဆိုထားခဲ့ပြီး ဖြစ်ပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ တဖြည်းဖြည်း သည်းခံစိတ် လျော့လာပြီး တိုက်ရိုက် အရေးယူတာတွေ လုပ်လာတော့မှာလားလို့ အတော်များများက တွေးနေကြပါတယ်။ ဟောင်ကောင်အရေးမှာ ကြားဝင်ဖို့ တရုတ်အစိုးရအနေနဲ့ ဥပဒေကြောင်းအရ ဘယ်လိုလမ်းကို ရွေးမလဲ၊ ဟောင်ကောင်မှာ တရုတ်က စစ်ရေးအရ အရေးယူတာမျိုး တွေ့ရနိုင်သလားလို့ မေးခွန်းထုတ်စရာ ရှိပါတယ်။ တရုတ်က ဟောင်ကောင်ကို စစ်တပ် စေလွှတ်နိုင်သလား ၁၉၉၇ ခုနှစ်က ဟောင်ကောင်ကို တရုတ်အစိုးရလက်ထဲ ယူကေအစိုးရက လွှဲပြောင်းပေးခဲ့ပြီးကတည်းက ချမှတ်ခဲ့တဲ့ ဟောင်ကောင်ရဲ့ ဖွဲ့စည်းအုပ်ချုပ်ပုံ အခြေခံဥပဒေထဲမှာ ရှင်းရှင်းလင်းလင်း ဖော်ပြထားပါတယ်။ တကယ်လို့ တရုတ်က ဟောင်ကောင်မှာ အရေးပေါ်အခြေအနေ ဒါမှမဟုတ် စစ် မကျေညာမချင်း ဟောင်ကောင် အုပ်ချုပ်ရေးအဖွဲ့ရဲ့ ပန်ကြားချက်နဲ့သာ တရုတ်အစိုးရအနေနဲ့ စစ်ရေးအရ ဝင်ရောက် ဆောင်ရွက်ခွင့် ရှိမှာ ဖြစ်ပြီး ဒါကလည်း လူထု ငြိမ်ဝပ်ပိပြားရေး ကိစ္စရပ်နဲ့ ကပ်ဘေးအန္တရာယ် ကယ်ဆယ်ရေး ကိစ္စရပ်တွေအတွက်သာ ဖြစ်ပါတယ်။ ဟောင်ကောင်က စစ်တန်းလျားတစ်ခုမှာ PLA တရုတ်ပြည်သူ့ လွတ်မြောက်ရေးတပ်ဖွဲ့ဝင်တွေ စစ်ရေး လေ့ကျင့်နေကြပုံ ဒါပေမဲ့ အခုအခြေအနေမျိုးမှာ တရုတ်အစိုးရက PLA တပ်ဖွဲ့ဝင်တွေကို သုံးပြီး စစ်ရေးအရ ဖြေရှင်းဖို့ ဆိုတာ လုံးဝ မတွေးဝံ့လောက်အောင်ပဲလို့ အကဲခတ် အများစုက ပြောပါတယ်။ "တရုတ်တပ်ဖွဲ့ဝင်တွေနဲ့ ဖြေရှင်းမယ် ဆိုရင် အခြေခံအဆောက်အအုံနဲ့ စီးပွားရေး အခြေအနေတွေကို အကြီးအကျယ် ပြောင်းသွားနိုင်တယ်" လို့ ဟောင်ကောင် တရုတ်တက္ကသိုလ်က ပါမောက္ခ အိုင်ဗန် ချွိုင် က ပြောပါတယ်။ အကျိုးဆက်တွေက အတော့်ကို ကျယ်ပြန့်သွားနိုင်တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ ဒီလို လုပ်မယ် ဆိုရင် ဟောင်ကောင်ကို တရုတ်အစိုးရ လွှဲပြောင်းယူခဲ့ပြီးကတည်းက ကျင့်သုံးလာတဲ့ "နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံ၊ စနစ်နှစ်မျိုး"နဲ့ အုပ်ချုပ်နေတဲ့ ပုံစံအပေါ် ယုံကြည်မှုတွေ ပြိုပျက်သွားနိုင်ပြီး ပြန်ပြင်နိုင်ဘွယ် မရှိဘူးလို့ ပါမောက္ခ ချွိုင်က ပြောပါတယ်။ ဟောင်ကောင်ကို တရုတ်အစိုးရ လွှဲပြောင်း ယူခဲ့ပြီးကတည်းက ဟောင်ကောင်မှာ အခြေစိုက် တပ်စွဲထားတဲ့ PLA တရုတ်ပြည်သူ့ လွတ်မြောက်ရေး တပ်ဖွဲ့ဝင်ပေါင်း ၅ ထောင်လောက် ရှိပါတယ်။ ဒါဟာ တရုတ်နိုင်ငံရဲ့ အချုပ်အခြာ အာဏာပိုင်မှုကို ဖော်ပြတဲ့ ပြယုဂ် တစ်ခုလောက်သာ ဖြစ်တယ်လို့ မက်ကွိုင်ရီ တက္ကသိုလ်က တရုတ်ရေးရာ သုတေသီ အဒမ် နီ က ပြောပါတယ်။ ဇူလိုင်လ ၃၁ ရက်နေ့တုန်းကတော့ ဟောင်ကောင် မြို့စောင့်တပ်ဖွဲ့ဝင် စစ်သားတွေက ဗီဒီယိုတစ်ခု ထုတ်ပြန်ခဲ့ပါတယ်။ ဆန္ဒပြမှုတွေအတွင်း ဟောင်ကောင်ရဲတွေ သုံးလေ့ ရှိတဲ့ သတိပေးစာတန်း ဖြစ်တဲ့ "တိုက်ခိုက်တာတွေ ရပ်ရင်ရပ်၊ မရပ်ရင် အင်အားသုံးဖြိုခွဲမယ်"လို့ ရေးထားတဲ့ သတိပေး စာတန်းနဲ့ ဆန္ဒပြသူတွေကို ရဲက တားဆီးဖို့ ကြိုးပမ်းနေတဲ့ ဆန္ဒပြမှု ဖြစ်ပွားရာ နေရာကို စစ်သားတွေ ရှေ့တိုး ဝင်ရောက်လာခဲ့ပြီး "ဖြစ်လာမယ့် အကျိုးဆက်တွေကို ခံနိုင်ရင် ဆက်လုပ်ကြ" လို့ ကန်တုံ ဘာသာစကားနဲ့ အော်ဟစ်ပြောနေပုံကို အဲဒီဗီဒီယိုထဲမှာ တွေ့ရပါတယ်။ စစ်အင်အားသုံး ဖြေရှင်းဖွယ် ရှိတယ် ဆိုတာကို တရုတ်အစိုးရက ဟောင်ကောင်ပြည်သူတွေကို မပြတ် သတိပေးဖို့ ကြိုးစားနေတယ်လို့ ဒေါက်တာ ချွိုင်က ပြောပါတယ်။ အခုချိန်အထိတော့ ဒီဆန္ဒပြမှုတွေကို ဟောင်ကောင်ရဲတွေ ကိုင်တွယ်ဖြေရှင်းနိုင်မယ်လို့ တရုတ်အစိုးရက အပြည့်အဝ ယုံကြည်ထားတယ်လို့ ဟောင်ကောင်မှာ ရှိတဲ့ တရုတ် မူဝါဒရေးရာရုံးက ပြောပါတယ်။ ဒါပေမဲ့လည်း မီးနဲ့ ကစားတဲ့သူတွေ မီးဒဏ် ခံရမယ်၊ အစိုးရက ထိန်းထိန်းသိမ်းသိမ်း ကိုင်တွယ်နေတာကို အားနည်းတယ် ဆိုပြီး အမှတ်မမှားကြနဲ့ လို့ ဆန္ဒပြသူတွေကို ပြောခွင့်ရပုဂ္ဂိုလ် ယန် ဂွန်းက သတိပေးထားပါတယ်။ ဆန္ဒပြမှုတွေကို စစ်အင်အားသုံး ဖြေရှင်းမယ် ဆိုရင် တရုတ်အစိုးရအတွက် နိုင်ငံရေး အန္တရာယ်က ပြည်တွင်းမှာရော၊ ပြည်ပမှာပါ အတော်လေး ကြီးမားဖို့ ရှိနေပြီး ဒီပဋိပက္ခကို ပိုဆိုးလာနိုင်ဘွယ် ရှိတယ်လို့ မစ္စတာ နီက သုံးသပ်ပါတယ်။ စစ်ရေးနဲ့ တုံ့ပြန်အရေးယူမယ် ဆိုရင် နောက်ထပ် တန်ပြန် ကန့်ကွက်မှုတွေ ထပ်ဖြစ်လာနိုင်တယ်လို့ သူက ဘီဘီစီကို ပြောပါတယ်။ တရုတ်အစိုးရအနေနဲ့ နိုင်ငံရေးအရရော ဝင်ရောက်စွက်ဖက်နိုင်သလား ဘယ်လိုပဲဖြစ်ဖြစ် တရုတ်အစိုးရဟာ နိုင်ငံရေး အရ ဝင်ရောက်စွက်ဖက်မှု အတော်များများ လုပ်ခဲ့ပြီးသား ဖြစ်ပြီး ဒါဟာလည်း လတ်တလော ဆန္ဒပြမှုတွေ ဖြစ်လာရတဲ့ အကြောင်းရင်းတွေထဲမှာ တစ်ခု ဖြစ်ပါတယ်။ ဟောင်ကောင် အုပ်ချုပ်ရေးမှူး ကယ်ရီ လမ်းမ်ဟာ လူထုနဲ့ ကင်းကွာသွားပြီလို့ စွပ်စွဲခံနေရ ဟောင်ကောင် ပါလီမန် ဥပဒေပြုကောင်စီဟာ တရုတ်အစိုးရ လိုလားတဲ့ဘက်ကို ယိမ်းနေခဲ့ပြီး အဲဒီကောင်စီရဲ့ အကြီးအကဲ အမှုဆောင်ချုပ်အဖြစ် ဝင်အရွေးခံမယ့် ကိုယ်စားလှယ်လောင်းတွေဟာ တရုတ်အစိုးရ ထောက်ခံအားပေးသူ အများစု ပါဝင်တဲ့ ကော်မတီတစ်ရပ်က ကြိုတင် အတည်ပြုထားသူတွေသာ ဖြစ်ရမယ်ဆိုတဲ့ ဥပဒေတစ်ခုကို လူထုက အကြီးအကျယ် ကန့်ကွက်နေတဲ့ ကြားက ၂၀၁၇ ခုနှစ်မှာ အတည်ပြုခဲ့ပါတယ်။ အရွေးခံရသူဟာ တရုတ် ဗဟိုအစိုးရက အတည်ပြုခံရသူလည်း ဖြစ်ဖို့လိုပြီး ဝန်ကြီးတွေကို အဲဒီလူက ရွေးချယ်ခန့်ခွင့် ရှိပါတယ်။ ကယ်ရီ လမ်းမ်ကို ၂၀၁၇ ခုနှစ်မှာ ရွေးကောက် တင်မြှောက်ခဲ့တာ ဖြစ်ပါတယ်။ ကန့်ကွက် ဆန္ဒပြမှုတွေ ပေါ်ပေါက်စေခဲ့တဲ့ တရုတ်ပြည်မကြီးထံ တရားခံ လွှဲပြောင်းပေးရေး ဥပဒေကြမ်းကို သူက အဆိုပြုခဲ့တာ ဖြစ်ပြီး အခုအခါ လူတွေရဲ့ ဒေါသတွေက သူ့အပေါ် ပုံကျလာနေပါတယ်။ တရုတ်အစိုးရဟာ သူ့ရဲ့ အာဏာကို အကြီးအကျယ်သုံးပြီး ကယ်ရီ လမ်းမ်ကို ရာထူးကနေ နုတ်ထွက်ခိုင်းဖို့ အခိုင်အမာ ငြင်းဆိုနေသလို ဒီဥပဒေကြမ်းကို တရားဝင် လုံးဝ ပယ်ဖျက်ခိုင်းဖို့ ကိုလည်း ငြင်းဆိုနေတယ်လို့ ဟောင်ကောင် သိပ္ပံနဲ့ နည်းပညာ တက္ကသိုလ်က ပါမောက္ခ ဒစ်က်ဆင် မင်းဆင်း က ပြောပါတယ်။ "တရုတ်အစိုးရအနေနဲ့ တကယ်လို့ ကယ်ရီ လမ်းမ်ကို နုတ်ထွက်စေချင်တယ် ဆိုရင် နုတ်ထွက်ခိုင်းလို့ သိပ်ရတာပေါ့။ ဒါပေမဲ့ လူထုက ပုံသွင်းသလို လုပ်ခွင့်ပေးမှာ မဟုတ်ဘူး ဆိုတာကို ပြချင်တဲ့အတွက် တရုတ်အစိုးရက ကယ်ရီ လမ်းကို မနုတ်ထွက်စေချင်တာ"လို့ သူက ပြောပါတယ်။ တကယ်လို့ ကယ်ရီ လမ်းမ်က သူ့သဘောဆန္ဒနဲ့ နုတ်ထွက်သွားမယ် ဆိုရင်လည်း သူ့နေရာမှာ အစားထိုး ခန့်တဲ့ သူဟာ တရုတ်အစိုးရ လိုလား ထောက်ခံသူပဲ ဖြစ်လာရမှာပါ။ ဒါ့အပြင် လတ်တလော နှစ်ပိုင်းတွေအတွင်း ဟောင်ကောင်မှာ အတိုက်အခံ အမတ်တွေ နိုင်ငံတော် သစ္စာခံကျမ်းကျိန်တာမျိုး မလုပ်ရင် အမတ်လုပ်ခွင့် မပြုတာမျိုး၊ တရုတ် နိုင်ငံတော် သီချင်းကို မလေးမစားလုပ်တာကို တားမြစ်ပိတ်ပင်တဲ့ ဥပဒေတစ်ခု အဆိုပြုတာမျိုး အပါအဝင် နိုင်ငံရေး လုပ်ဆောင်မှုတွေကို ကြည့်ခြင်းအားဖြင့် ဟောင်ကောင် အာဏာပိုင်တွေအနေနဲ့ တရုတ်အစိုးရ ဆန့်ကျင်တဲ့ စိတ်ဓာတ်တွေကို တန်ပြန်ချေမှုန်းဖို့ စိတ်အားထက်သန်နေတယ် ဆိုတာကို ဖော်ပြနေပါတယ်။ တရုတ်အစိုးရက အတိုက်အခံ လှုပ်ရှားသူ ပုဂ္ဂိုလ်တစ်ဦးချင်းအပေါ် ပစ်မှတ်ထားလာနိုင်သလား တရုတ်ပြည်မကြီးထံ တရားခံ လွှဲပြောင်းပေးရေး ဥပဒေကြမ်းတစ်ခုကြောင့် အခုလို ကန့်ကွက် ဆန္ဒပြမှုတွေ ပေါ်ပေါက်လာခဲ့တာ ဖြစ်ပြီး နိုင်ငံရေး အတိုက်အခံ လှုပ်ရှားသူတွေကို တရုတ်ပြည်မကြီးဆီ ပို့နိုင်ဖို့အတွက် တရုတ်အစိုးရက ဒီဥပဒေကြမ်းကို အသုံးပြုလာနိုင်တယ်လို့ အကဲခတ်တွေက စိုးရိမ်နေကြတာ ဖြစ်ပါတယ်။ တရုတ်ပြည်မကြီးကို ရောက်ရင် အဲဒီလူတွေ ပြစ်မှု ထင်ရှားဖို့က သေချာသလောက်ပါပဲ။ တရုတ်အစိုးရကို ဝေဖန်လေ့ ရှိသူ ဂီ မင်ဟိုင် ဟာ တရုတ်အစိုးရက ထိန်းသိမ်းထားစဉ်အတွင်း ပျောက်ချင်းမလှ ပျောက်ဆုံးသွားခဲ့ အခုအခါ ဒီဥပဒေကြမ်းက လုံးဝ အသက်မရှိတော့ဘူးလို့ ကယ်ရီ လမ်းမ်က ပြောထားပေမဲ့လည်း ဒီလို ဥပဒေမျိုးကို ရှောင်ကွင်းပြီး ဟောင်ကောင် ပြည်သူတွေကို ဖမ်းဆီး ထိန်းသိမ်းမှုတွေ လုပ်နေတယ် ဆိုတဲ့ သတင်းတွေကြောင့် ဆန္ဒပြသူတွေက စိုးရိမ်နေကြပါတယ်။ ဟောင်ကောင်မှာ တရုတ် အစိုးရကို ဝေဖန် တိုက်ခိုက်တဲ့ စာအုပ်တွေ ရောင်းတဲ့ စာအုပ်ဆိုင်ရှင် ဂွီ မင်ဟိုင်ရဲ့ အမှုက အထင်ရှားဆုံး သာဓကတွေထဲက တစ်ခု ဖြစ်ပါတယ်။ ၂၀၀၃ ခုနှစ်မှာ လူအသေအပျောက် ရှိခဲ့တဲ့ မော်တော်ကား မတော်တဆ တိုက်မှု တစ်ခုနဲ့ ပတ်သက်လို့ ၂၀၁၅ ခုနှစ်မှာ သူ့ကို ထိုင်းနိုင်ငံမှာ ဖမ်းဆီးမိခဲ့အပြီး တရုတ်နိုင်ငံမှာ ပျောက်ဆုံးသွားခဲ့တာပါ။ တရုတ် တရားရုံးက သူ့ကို ထောင်ဒဏ် ၂ နှစ် ချမှတ်ခဲ့ပါတယ်။ ၂၀၁၇ ခုနှစ်မှာ သူ့ကို ထောင်က လွှတ်ပေးလိုက်ပေမယ့် နောက်တနှစ်မှာ တရုတ်နိုင်ငံက ရထားပေါ်မှာ ထပ်ဖမ်းဆီးခဲ့တယ်လို့ သတင်းတွေက ဆိုပြီး အဲဒီကတည်းက သူ့ကို လုံးဝ မတွေ့ရတော့ပါဘူး။ အတိုက်အခံတွေက သူတို့ကိုယ်တိုင် အဖမ်းခံရမှာကို မကြောက်ကြဘူး ဆိုရင်တောင် တရုတ်ပြည်မကြီးမှာ နေထိုင်နေတဲ့ သူတို့ရဲ့ မိသားစု ဆွေမျိုးတွေ အပေါ် ဂယက်ရိုက်ခံရမှာကို တချို့က စိုးရိမ်နေပါတယ်။ ဟောင်ကောင်မှာ တရုတ်အစိုးရက တိုက်ရိုက် ဝင်ရောက် စွက်ဖက်လာမယ့်အပေါ် စိုးရိမ်မှုတွေ ရှိနေပေမဲ့ ဆန္ဒပြမှုတွေ ရပ်တန့်သွားစေဖို့ တရုတ်အစိုးရရဲ့ အထိရောက်ဆုံး လက်နက်ကတော့ စီးပွားရေး လက်နက် ဖြစ်မယ့်ပုံ ရှိပါတယ်။ ဟောင်ကောင်ဟာ စီးပွားရေး အင်အားကြီးနယ်မြေ တစ်ခု ဖြစ်ပြီး ဗြိတိသျှ အစိုးရလက်ကနေ တရုတ်အစိုးရ လွှဲပြောင်း ယူခဲ့စဉ်က သဘောတူချက် တစိပ်တပိုင်းအဖြစ် အထူး အခွင့်အရေး ရခဲ့တဲ့အတွက် အဲဒီလို စီးပွားရေး ဆက်တောင့်တင်း ခိုင်မာနေခဲ့တာပါ။ ဒါပေမဲ့ ရှီဂျန်နဲ့ ရှန်ဟိုင်းတို့လို တရုတ်ပြည်မကြီးမှာ ရှိတဲ့ မြို့တွေဟာ ၁၉၉၇ ခုနှစ်က စလို့ ဟောင်ကောင်နဲ့ အမီလိုက်နိုင်လာခဲ့ပါတယ်။ တကယ်လို့ ဟောင်ကောင်က တရုတ်အစိုးရရဲ့ အခွင့်အာဏာကို ဆက်စိန်ခေါ်ကန့်ကွက်နေမယ် ဆိုရင် ဟောင်ကောင်ရဲ့ စီးပွားရေး ကျုံ့သွားအောင်နဲ့ တရုတ်အစိုးရရဲ့ ချစ်ကြည်ရင်းနှီးမှုအပေါ် နောက်ထပ် ပိုမှီခို အားထားလာဖို့ အတွက် တရုတ်အစိုးရက ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုနဲ့ ကုန်သွယ်ရေးတွေကို ပြည်မကြီးဆီ ပြောင်းလဲ လုပ်ဆောင်လာဘွယ် ရှိနေပါတယ်။


কেজিবির সাবেক গুপ্তচর সার্গেই স্ক্রিপাল এবং তার মেয়ে ইউলিয়া। সলসবারি শহরে একজন সাবেক রুশ গুপ্তচর ও তার মেয়ের ওপর নার্ভ এজেন্ট দিয়ে আক্রমণের ঘটনার পর মিসেস মে এই পদক্ষেপের কথা ঘোষণা করেন। তিনি বলেন, ঐ ২৩ জন কূটনীতিক প্রকৃতপক্ষে গোয়েন্দা কর্মকর্তা, এবং তাদের এক সপ্তাহের মধ্যে ব্রিটেন ছেড়ে যেতে হবে। বিবিসির সংবাদদাতারা জানাচ্ছেন, স্নায়ু যুদ্ধ শেষ হওয়ার পর অ্যাংলো-রুশ সম্পর্কের এতটা অবনতি এর আগে কখনও ঘটেনি। ব্রিটেনে কেজিবির সাবেক গুপ্তচর কর্নেল সার্গেই স্ক্রিপাল এবং তার কন্যার ওপর স্নায়ু-বিধ্বংসী কেমিকেল এজেন্ট দিয়ে হামলার নিন্দা করে মিসেস মে যেসব পদক্ষেপ নিয়েছেন তার মধ্যে সবচেয়ে গুরুত্বপূর্ণ হচ্ছে রুশ দূতাবাসের এক তৃতীয়াংশ কর্মকর্তাদের বহিষ্কার করা। ব্রিটিশ প্রধানমন্ত্রী জাতিসংঘ, নেটো এবং ইয়োরোপীয় ইউনিয়নে রাশিয়ার বিরুদ্ধে শক্ত ব্যবস্থা নেয়ার কথা বললেও সেটা কী হবে, সে সম্পর্কে তিনি এখনই কোন ইংগিত দিচ্ছেন না। ইতিমধ্যে নেটো কর্নেল স্ক্রিপালের ওপর ওই আক্রমণকে আন্তর্জাতিক রীতিনীতির গুরুতর লঙ্ঘন বলে আখ্যায়িত করে ব্রিটেনের সাথে সংহতি প্রকাশ করেছে। অন্যদিকে, রুশ পররাষ্ট্রমন্ত্রী সার্গেই লাভরভ অভিযোগ করেছেন, ব্রিটেন এই ঘটনাকে কেন্দ্র করে আন্তর্জাতিক সম্প্রদায়কে বিভ্রান্ত করার চেষ্টা করছে। আরও দেখুন: নেপালে ট্যুর বাতিল করছে আতঙ্কিত যাত্রীরা 'চড়ুইপাখি মরে গেলে ক'দিন খায়নি পৃথুলা' ওয়ানডে ক্রিকেটে ৮ উইকেট পাওয়া প্রথম বাংলাদেশি টেরিজা মে, ব্রিটিশ প্রধানমন্ত্রী।

လန်ဒန် မြို့ ဒေါင်းနင်းလမ်း က ဝန်ကြီးချုပ် အိမ်တော်ရှေ့ကနေ နုတ်ထွက်တဲ့ ကြေညာမှု ကို ထရီဇာ မေ စိတ်ထိခိုက် လှုပ်ရှားမှု အပြည့်နဲ့ ပြောဆို သွားခဲ့တာပါ။ ဒါပေမယ့် သူ့ အနေနဲ့ ဗြိတိန် အကျိုးစီးပွား အတွက် အကောင်း ဆုံး လုပ်ဆောင် ခဲ့တယ်လို့ သူက ထည့်သွင်း ပြောဆို ခဲ့ပါတယ်။ နောက်ပြီး ဥရောပ သမဂ္ဂ ကနေ နုတ်ထွက်မယ့် သူ့ရဲ့ အစီအမံတွေ မအောင် မမြင် ဖြစ်ရတဲ့ အပေါ်မှာ လည်း နောင်တ ရမိတယ်လို့ ထရီဆာ မေ က ပြော ပါတယ်။ သူရဲ့ ဘရက်ဇစ် လို့ ခေါ်တဲ့ ဗြိတိန် ဥရောပသမဂ္ဂ ကနေ နုတ်ထွက်ရေး အစီအစဉ် တွေ ကို လွှတ်တော် က အတည်ပြု နိုင်အောင် သုံးကြိမ် တိုင်တိုင် ကြိုးစား ခဲ့ပေမယ့် မအောင်မြင်တဲ့ အတွက် ရာထူး ကနေ နုတ်ထွက်ဖို့ ဆုံးဖြတ် လိုက်တာ ဖြစ်တယ်လို့ သူက ဆိုပါတယ်။ ၀န်ကြီးချုပ် ရဲ့ ကြေညာမှု ကို စောင့်ဆိုင်းနေကြတဲ့ သတင်းသမားတွေ ဝန်ကြီးချုပ် ထရီဆာ မေဟာ အစိုးရ အဖွဲ့ဝင်တွေ ရဲ့ နုတ်ထွက်ပေးဖို့ တောင်းဆို ချက် တွေကို လိုက်လျော ခဲ့တာလည်း ဖြစ်ပါတယ်။ ပြီးခဲ့တဲ့ ဇန်နဝါရီ လမှာ တုန်း က သူ တင်သွင်း ခဲ့တဲ့ ဥရောပ သမဂ္ဂ အဖွဲ့ဝင် နိုင်ငံ အဖြစ် ကနေ နုတ်ထွက်ရေး အစီအစဉ် ကို ဗြိတိန် လွှတ်တော် က ထပ်မံ ပယ်ချ ထား ခဲ့တာပါ။ သူ့ရဲ့ အစီအစဉ်တွေကို ဥရောပ သမဂ္ဂ နဲ့ သုံးကြိမ် တိုင်တိုင် ဆွေးနွေး ညှိနိုင်း ခဲ့ပြီးမှ ဗြိတိန် လွှတ်တော် ကို တင်သွင်း ခဲ့တာ ဖြစ်ပေမယ့် လွှတ်တော် ကိုယ်စားလှယ် တွေရဲ့ ပယ်ချခြင်း ကို ခံခဲ့ရတာလည်း ဖြစ်ပါတယ်။ နောက်ပြီး ဘရက်ဇစ် အရေး အတွက် အတိုက်အခံ လေဘာပါတီ နဲ့ ညှိနှိုင်း ဖို့ ကြိုးစားခဲ့ပေမယ့် သဘောတူညီချက် မရရှိခဲ့ဘဲ လေဘာ ပါတီနဲ့ ဆွေးနွေး မှု ဟာ လည်း မအောင်မြင်ခဲ့ပါဘူး။ မေလ ၂၄ ရက်နေ့ ဒီကနေ့မှာလည်း ဗြိတိန် ဝန်ကြီးချုပ် ထရီဇာ မေ ရဲ့ ဥရောပ သမဂ္ဂ ကနေ နုတ်ထွက်ရေး အစီအမံ တွေ ကို လွှတ်တော် ဆီကို ထပ်မံ တင်သွင်း ဦးမှာ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒါပေမယ့် သူ့ ရဲ့ အစီအစဉ် သစ်ဟာလည်း အဟောင်း ကို ပြန်လည် မွမ်းမံ ထား တာ ဖြစ်ပြီး လွှတ်တော် အမတ် တွေက ထပ်မံ ပယ်ချ နိုင်တယ် ဆိုပြီးတော့ နိုင်ငံရေး လေ့လာသူ တွေက သုံးသပ် ထားပါတယ်။ ဗြိတိန် နိုင်ငံရဲ့ အာဏာရ ပါတီ ဖြစ်တဲ့ ကွန်ဆာဗေးတစ် ပါတီ ရဲ့ ခေါင်းဆောင် ရွေးချယ်မှု ကို ဇွန်လ ၁၀ ရက် နေ့ နောက်ပိုင်းမှာ ကျင်းပ သွားဖို့ ရှိပါတယ်။ Theresa May: How the PM fought through Brexit battles


তাসলিমা ওয়ানি তার ছেলেকে শেষ দেখেছেন এক বছর আগে ৬ই আগস্ট রাতে তাসলিমা ওয়ানি আর তার পরিবার ছিলেন গভীর ঘুমে। হঠাৎ দরোজায় জোরে জোরে ধাক্কার শব্দে তারা জেগে উঠলেন। তার আগের দিন দিল্লিতে ভারত সরকার এমন এক ঘোষণা দিয়েছেন, যা পুরো দেশকে স্তম্ভিত করেছে। যে সাংবিধানিক ধারাবলে জম্মু এবং কাশ্মীরকে বিশেষ মর্যাদা দেয়া হয়েছিল, সেটি সরকার বাতিল করে। জম্মু এবং কাশ্মীর রাজ্যকে দুই ভাগে ভাগ করে দুটি কেন্দ্র শাসিত অঞ্চলে পরিণত করা হয়। পুরো কাশ্মীর উপত্যকা জুড়ে এক অভূতপূর্ব কারফিউ জারি করে বন্ধ করে দেয়া হয় সব ধরণের যোগাযোগ ব্যবস্থা। তাসলিমা ওয়ানির বাড়িতে যারা এসেছিল, তারা সেনাবাহিনী আর পুলিশের এক যৌথ দল। "ওরা চিৎকার করে আমাদের দরোজা খুলতে বলছিল। আমরা ভীষণ ভয় পেয়েছিলাম", বলছিলেন তিনি। "ওরা আমাকে ঘরের ভেতরে পাঠিয়ে দিল। তারপর আমার দুই ছেলেকে ঘরের বাইরে নিয়ে গেল। ওদের ১৫ মিনিট ধরে জিজ্ঞাসাবাদ করলো। তারপর ওরা চলে গেল।" কিন্তু পরে আবার তারা ফিরে এলো। এবার তারা বড় ছেলে ১৯ বছরের নাদিমকে বললো, এক প্রতিবেশির বাড়ি চিনিয়ে দেয়ার জন্য তাদের সঙ্গে যেতে হবে। সেটাই ছিল ছেলের সঙ্গে তাসলিমা ওয়ানির শেষ দেখা। নাদিমকে একটি পুলিশ স্টেশনে নিয়ে যাওয়া হয়। সেখানে তাকে আটক করা হয়। এরপর পাঠিয়ে দেয়া হয় এক হাজার কিলোমিটারেরও বেশি দূরে উত্তর প্রদেশ রাজ্যের এক জেলখানায়। এক বছর ধরে কাশ্মীরে অবরুদ্ধ অবস্থা চলছে নাদিম ওয়ানি সম্পর্কে ভারতীয় পুলিশের একটি গোপন ফাইল বিবিসি দেখেছে। এটিতে নাদিম ওয়ানিকে একজন 'ওভারগ্রাউন্ড ওয়ার্কার' বা প্রকাশ্য রাজনৈতিক কর্মী বলে বর্ণনা করা হয়েছে। কাশ্মীরের সশস্ত্র বিদ্রোহী গোষ্ঠীগুলোর যেসব সদস্য সরাসরি যুদ্ধে লিপ্ত নয়, কিন্তু অন্যান্য কাজে সাহায্য করে, তারাই হচ্ছে নিরাপত্তা বাহিনীর ভাষায় 'ওভারগ্রাউন্ড ওয়ার্কার।' নাদিম ওয়ানির বিরুদ্ধে আরও যেসব অভিযোগ আনা হয়েছে তার মধ্যে আছে ২০১৪ সালের নির্বাচন বর্জনের ডাক দিয়ে পোস্টার লাগানো। সেসময় নাদিমের বয়স ছিল ১৫। তাসলিমা ওয়ানি বলেন, "আমি আমার ছেলেকে জানি। ও চরমপন্থী নয়। ও কখনো কোন বেআইনি কাজে অংশ নেয়নি। আমি সরকারের কাছে আবেদন জানাচ্ছি, দয়া করে আমার ছেলেকে মুক্তি দিন।" মিসেস ওয়ানির স্বামী মোহাম্মদ আশরাফ ওয়ানি গত এক বছরের মধ্যে মাত্র একবার জেলে তার ছেলেকে দেখার সুযোগ পেয়েছেন। নাদিমের মতো আরও হাজার হাজার কাশ্মীরি এভাবে জেলখানায় বন্দী হয়ে আছে। গত বছরের ৫ই আগস্টের আগে শুরু হওয়া এক ব্যাপক নিরাপত্তা অভিযানে তাদের ধরা হয়। এই অভিযান অব্যাহত ছিল কয়েক সপ্তাহ ধরে। রাজনীতিক, ব্যবসায়ী, আইনজীবী, অ্যাক্টিভিস্ট থেকে শুরু করে যাদের বিরুদ্ধেই কোন প্রতিবাদ-বিক্ষোভে যোগ দেয়ার অভিযোগ আছে, বা চরমপন্থীদের সঙ্গে সম্পর্ক আছে বলে সন্দেহ করা হয়, তাদেরকেই ধরা হয়েছে। কাউকে ধরে জেলে পাঠিয়ে দেয়া হয়েছে। অনেককে গৃহবন্দী করা হয়েছে। কাশ্মীরের তিনজন সাবেক মুখ্যমন্ত্রীকেও আটক করা হয়। তাদের একজন এখনো গৃহবন্দী। ভারত সরকারের এই পদক্ষেপ স্বদেশে এবং আন্তর্জাতিক অঙ্গনে ব্যাপকভাবে সমালোচিত হয়। কিন্তু ভারত সরকার দাবি করে, কাশ্মীর অঞ্চলে শান্তি-শৃঙ্খলা বজায় রাখার জন্য এর দরকার আছে। কারণ সেখানে সম্প্রতি চরমপন্থীদের তৎপরতা বেড়েছে। হাজার হাজার কাশ্মীরিকে আটক করে ভারতের বিভিন্ন রাজ্যের জেলখানায় পাঠিয়ে দেয়া হয় নাদিম সহ অনেক কাশ্মীরিকেই আটক করা হয়েছিল বিতর্কিত এক জননিরাপত্তা আইন, পাবলিক সেফটি এ্যাক্টে (পিএসএ)। এই আইনে কোন অভিযোগ না এনেই কাউকে দুবছর পর্যন্ত আটক রাখা যায়। এই ব্যাপক অভিযানে গত কাশ্মীরিকে আটক বা কারাবন্দী করা হয় তা স্পষ্ট নয়। গত বছরের ২০শে নভেম্বর সরকার পার্লামেন্টে জানিয়েছিল, আগস্টের ৪ তারিখ হতে তারা মোট ৫ হাজার ১৬১ জনকে গ্রেফতার করে। এদের কতজনের বিরুদ্ধে পাবলিক সেফটি অ্যাক্টে অভিযোগ আনা হয়েছে বা কতজন এখনো বন্দী তা জানা যায়নি। 'নিখোঁজ' হয়ে যাওয়া কাশ্মীরিদের বাবা-মায়েরা মিলে গড়ে তুলেছেন একটি নাগরিক সংগঠন । আদালতের যেসব নথি তারা সংগ্রহ করেছেন, তাতে দেখা যায়, ২০১৯ সালে পাবলিক সেফটি অ্যাক্টে আটক কাশ্মীরিদের আটকাদেশ চ্যালেঞ্জ করে মোট ৬৬২টি মামলা হয়েছে। এর মধ্যে ৪১২টিই করা হয় ৫ই আগস্টের পর। কাশ্মীর পুলিশের ইন্সপেক্টর জেনারেল বিজয় কুমারের কাছে বিবিসি এধরণের গ্রেফতারের তথ্য জানতে চেয়েছিল। কিন্তু তিনি জানিয়েছেন, 'এরকম স্পর্শকাতর তথ্য' তার পক্ষে দেয়া সম্ভব নয়। কাশ্মীরের স্বায়ত্বশাসন কেড়ে নেয়ার প্রতিবাদে কাশ্মীরিদের বিক্ষোভ কাশ্মীরের মানবাধিকার কর্মীদের ধারণা, এসব গণগ্রেফতার এবং আটক করার ঘটনা সেখানকার মানুষের মধ্যে ভীতি ছড়িয়ে দেয়ার উদ্দেশ্যে করা। শ্রীনগরের একজন মানবাধিকার কর্মী পারভেইজ ইমরোজ বলেন, "এসব গ্রেফতারের উদ্দেশ্য জনগণকে চুপ করিয়ে দেয়া। অনেককেই ধরা হয়েছে পাবলিক সেফটি অ্যাক্টে। কাউকে কাউকে ছেড়ে দেয়া হয়েছে। কিন্তু তারা ভয় ছড়িয়ে দিতে পেরেছে। সরকার এটা নিশ্চিত করতে চেয়েছিল কেউ যেন তাদের বাড়ি ঘর থেকে বেরিয়ে রাস্তায় নেমে নতুন আইনের প্রতিবাদ না করে।" একই কথা বললেন শ্রীনগরের সাংবাদিক এবং রাজনৈতিক ভাষ্যকার হারুন রেশি। "৫ই আগস্ট যা করা হয়েছিল, তা এক বিরাট ঘটনা। ভারত সরকার জানতো এটা কাশ্মীরে গণঅসন্তোষ তৈরি করবে। তারা এর বিরুদ্ধে কোন প্রতিক্রিয়া শোনা যাক, সেটা তারা চায়নি", বলছেন তিনি। আরও পড়ুন: ভারতশাসিত কাশ্মীর কতটা বদলেছে ৩৭০ ধারা বাতিলের পর? কঠিন এক বাস্তবতার মুখোমুখি কাশ্মীর পাকিস্তানের বিরুদ্ধে যেভাবে হুমকি হতে পারে ভারত কাশ্মীরে কি এখন 'ঝড়ের আগের শান্ত অবস্থা' চলছে? বন্দী দশা থেকে যারা মুক্তি পেয়েছেন, তারা বলছিলেন, আটক থাকার সময় তাদের কী যন্ত্রণার ভেতর দিয়ে যেতে হয়েছে। কাশ্মীরের একটা আঞ্চলিক অনলাইন পত্রিকা 'কাশ্মীরিয়াত।' এটির সম্পাদক কামার জামান কাজি জানান, কয়েকটি 'টুইট' করার ব্যাখ্যা চেয়ে তাকে একবার তলব করা হয়। এর কদিন পর তাকে গ্রেফতার করা হয়। জেলখানায় বন্দী থাকার পুরো সময় ধরে এই একটি শার্টই পরে ছিলেন কামার জামান কাজি ৫ই আগস্টের আগে পুরো কাশ্মীর অঞ্চলে ব্যাপক সৈন্য সমাবেশ ঘটানো হচ্ছিল। সরকার তখনো কোন ইঙ্গিত দেয়নি, কী ঘটতে চলেছে। পুরো অভিযানটির প্রস্তুতি চলছিল খুবই গোপনে। ২৬শে জুলাই কামার জামান কাজি একটি টুইট করেন, যাতে তিনি এই সৈন্য চলাচল নিয়ে কথা বলেন। তার টুইটটি স্থানীয় পুলিশের নজরে পড়ে। এরপর তাকে স্থানীয় পুলিশ স্টেশনে ডেকে নিয়ে যাওয়া হয়। পরদিন তাকে আটক করা হয়। ৮ই আগস্ট তাকে পাঠিয়ে দেয়া হয় ভারত শাসিত কাশ্মীরের রাজধানী শ্রীনগরের কেন্দ্রীয় জেলে। "সেখানে আমাদের উলঙ্গ করে করে রাখা হয়। আমরা বাধা দেয়ার চেষ্টা করি, কিন্তু পারিনি", বলছিলেন তিনি। মিস্টার কাজি জানান, সেখানেই তাকে বলা হয়েছিল, পাবলিক সেফটি অ্যাক্টে তাকে আটক করা হয়েছে। তাকে এখন উত্তর প্রদেশের বেরিলি জেলে পাঠিয়ে দেয়া হবে। "ওরা যখন আমাদের সামরিক বিমানে তুলছিল, তখন আমরা উর্দূ কবি ফয়েজ আহমেদ ফয়েজের সেই প্রতিরোধের কবিতা আবৃত্তি করছিলাম, 'হাম দেখেঙ্গে।' মিস্টার কাজির পরিবার জানতেন না, তাকে কোথায় রাখা হয়েছে। তারা কাশ্মীরের চারটি জেলখানায় ঘুরে তার খোঁজ পাওয়ার চেষ্টা করছিলেন। তাদের ৫২দিন লেগেছিল মিস্টার কাজির হদিস পেতে। যখন তারা কামার জামান কাজিকে খুঁজে পেলেন, দেখলেন, তার পরনে তখনো সেই শার্টটি, যেটি পরে তিনি থানায় পুলিশের কাছে গিয়েছিলেন। একজন ডিস্ট্রিক্ট ম্যাজিস্ট্রেট তার বিরুদ্ধে জারি করা আটকাদেশটি প্রত্যাহার করে নেয়ার পর মিস্টার কাজি মুক্তি পেয়েছেন। তিনি আমাকে জেলখানায় পরা সেই টি শার্টটি দেখাছিলেন। সেটির জীর্ণ অবস্থা, ১১৯ টি ছিদ্র সেটিতে। "সবচেয়ে বাজে ব্যাপার ছিল, আমি বার বার অনুরোধ করার পরও জেলখানায় ওরা আমাকে কোন কাগজ-কলম দেয়নি। নয় মাস ধরে যে যন্ত্রণার ভেতর দিয়ে আমি গিয়েছি, সেগুলো আমি লিখতে চেয়েছিলাম।" এ সপ্তাহের শুরুতে মিস্টার কাজিকে আবার গ্রেফতার করা হয়েছে একটি রিপোর্ট লেখার জন্য। কর্তৃপক্ষ তার পরিবারকে বলেছে, ৬ই আগস্টের পর যখন কারফিউ তুলে নেয়া হবে, তখন যেন তারা জামিনের আবেদন করে। পুরো কাশ্মীর জুড়ে হাজার হাজার পরিবার তাদের প্রিয়জনের নিরাপত্তা নিয়ে এখনো উদ্বিগ্ন, বিশেষ করে করোনাভাইরাস মহামারির পর। সারা বেগম আশা করছেন তার ছেলেরা করোনাভাইরাসে মারা যাওয়ার আগে অন্তত তিনি তাদের একবার দেখতে পাবেন এরকম একটি পরিবারের মা সারা বেগম। তার ছেলে ওয়াসিম আহমদ শেখ গত বছরের ৮ই আগস্ট হতে জেলে বন্দী। সেদিন তিনি থানায় গিয়েছিলেন পুলিশের সঙ্গে দেখা করতে। তার আগের দিন পুলিশ ওয়াসিমদের বাড়িতে এসেছিল তার সন্ধানে। তার বিরুদ্ধে পুলিশের দিকে ঢিল ছোঁড়া এবং চরমপন্থীদের সাহায্য করার অভিযোগ আনা হয়। আটক করার পর ওয়াসিমকেও বহু দূরে উত্তর প্রদেশের এক জেলখানায় নিয়ে যাওয়া হয়। তারপর থেকে এখনো পর্যন্ত পরিবারের কেউ ওয়াসিমকে দেখেননি। মা সারা বেগমের আশংকা, তিনি বা তার ছেলে দুজনের কেউ একজন হয়তো করোনাভাইরাসে মারা যাবেন, তার আগে মা-ছেলের মধ্যে আর দেখা হবে না। "আমরা দুজন এক সঙ্গে মরতে চাই। আমার আদরের সন্তানকে আমি গত ১১ মাসে একবারও দেখিনি", কাঁদতে কাঁদতে বলছিলেন তিনি। "আমি সরকারের কাছে আবেদন করছি, তারা আমার ছেলেকে যদি মুক্তি দিতে নাও চায়, তাকে যেন অন্তত কাশ্মীরের কোন জেলখানায় নিয়ে আসে।"

သူ့သားနဲ့ မတွေ့ရတာ တနှစ်ရှိပြီဖြစ်တဲ့ တက်စ်လီမာ ဝါနီ နောက်တနှစ်အကြာမှာတော့ ဖမ်းဆီးထိန်းသိမ်းထားသူ အများစုကို ကြီးလေးတဲ့ ပြစ်မှုတွေနဲ့ တရားစွဲဆိုခဲ့ပြီး အိန္ဒိယနိုင်ငံတဝန်းက အကျဉ်းထောင်တွေထဲမှာ ဆက်လက်ထိန်းသိမ်းထားပါတယ်။ ဒီအကြောင်းကို ဘီဘီစီ ဟိန္ဒူဘာသာစကား ဌာနက Majid Jahangir က သတင်းပေးပို့ထားပါတယ်။ ဩဂုတ်လ ၆ ရက်နေ့ညက တက်စ်လီမာ ဝါနီ နဲ့ သူ့မိသားစုဝင်တွေ နှစ်နှစ်ခြိုက်ခြိုက် အိပ်ပျော်နေတုန်းအိမ်ရှေ့တံခါးကို တဒုန်းဒုန်း ထုနေတဲ့ အသံအကျယ်ကြီး ထွက်လာပါတယ်။ ဂျမူးနဲ့ ကက်ရှ်မီးယားပြည်နယ်မှာ အထူးနိုင်ငံရေးအာဏာတွေ ပေးဖို့ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံပါ ပြဋ္ဌာန်းချက်ကို ဒေလီမြို့မှာ ရှိတဲ့ အိန္ဒိယ အစိုးရက ရုပ်သိမ်းလိုက်တာကြောင့် တစ်နိုင်ငံလုံး အံအားသင့်ခဲ့ပြီးတဲ့နောက် တရက်အကြာမှာ အဲဒီလို ကြုံခဲ့ရတာပါ။ အဲဒီအငြင်းပွားစရာဖြစ်နေတဲ့ ဒေသတွေမှာ လူထုကြား သဘောထားကွဲပြားတာတွေလည်းဖြစ်လာသလို အရင်က မကြုံရဖူးတဲ့ ညမထွက်ရ အမိန့် ချမှတ်ခံရတာ၊ ဆက်သွယ်ရေးလိုင်းတွေ ဖြတ်တောက်ခံရတာတွေ ဖြစ်လာပါတယ်။ "စစ်တပ်နဲ့ ရဲ ပေါင်းထားတဲ့ ပူးတွဲလုံခြုံရေးတပ်တွေ ရောက်လာပြီး တခါးဖွင့်ပေးဖို့ အော်ပြောတယ်။ အင်မတန် ထိတ်လန့်ကြောက်ရွံဖို့ ကောင်းတယ်" လို့ မစ္စဝါနီက ပြောပါတယ်။ "ကျွန်မကို အိမ်ထဲ ဝင်ခိုင်းတယ်။ ကျွန်မ သားနှစ်ယောက်လုံးကို အိမ်ပြင်က မြက်ခင်းပြင်ကို ခေါ်သွားပြီး ၁၅ မိနစ်လောက် စစ်ဆေးတယ်။ ပြီးတော့ သူတို့ထွက်သွားကြတယ်။" ဒါပေမဲ့ ခဏကြာတော့ သူတို့ပြန်လာကြပြီး ၁၉ နှစ်အရွယ် မစ္စ ဝါနီ သားကြီး နဒီးမ်ကို အိမ်နီးချင်းတယောက်အိမ် လိုက်ပြခိုင်းတယ်။ မစ္စဝါနီတယောက် သူ့သားကို အဲဒီညက နောက်ဆုံးတွေ့လိုက်ရတာပါ။ သူ့ကို ရဲစခန်းခေါ်သွားပြီး ဖမ်းထားလိုက်တယ်။ နောက်တော့ ကီလိုမီတာ ၁,၀၀၀ (၆၂၀ မိုင်) ကျော် ဝေးတဲ့ အူတာ ပရာဒက်ရှ်ပြည်နယ်က အကျဉ်းထောင်တခုဆီ လွှဲပြောင်းလိုက်ပါတယ်။ ဘီဘီစီက တွေ့မြင်ခဲ့တဲ့ တရားဝင် ရုံးလွှဲစာတစောင်မှာတော့ နဒီးမ် ဝါနီကို လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့အစည်းကို ကူညီထောက်ပံ့နေသူ "Over Ground Worker" တဦး အဖြစ် ရဲတပ်ဖွဲက စွပ်စွဲထားပါတယ်။ အဲဒီလူတွေဟာ လက်နက်ကိုင် အဖွဲ့တွေရဲ့ တိုက်ခိုက်ရေးမဟုတ်တဲ့ တပ်ဖွဲ့ဝင်တွေ ဖြစ်ပြီး ထောက်ပံ့ပို့ဆောင်ရေး ကဏ္ဍတွေ လုပ်ကိုင်သူတွေ ဖြစ်တယ်လို့ လုံခြုံရေးတပ်တွေက ယူဆပါတယ်။ ၂၀၁၄ ရွေးကောက်ပွဲတွေမှာ ပူးပေါင်းမပါဝင်ကြဖို့ လူထုကို လှုံ့ဆော်တဲ့ နံရံကပ် ကြေညာ (ပိုစတာ)တွေ လိုက်ကပ်တာ အပါအဝင် တခြားပုဒ်မတွေနဲ့လည်း သူတရားစွဲဆိုခံခဲ့ရပါတယ်။ အဲဒီ့အချိန်တုန်းက သူ့အသက် ၁၅ နှစ်ပဲ ရှိပါသေးတယ်။ "ကျွန်မသားအကြောင်း ကျွန်မ သိတယ်။ သူဟာ လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့ဝင် မဟုတ်ဘူး။ တရားမဝင်အလုပ်တွေကို ဘယ်တော့မှ မလုပ်ဘူး။ သူ့ကို လွှတ်ပေးဖို့ အစိုးရကို ကျွန်မ အနူးအညွတ် တောင်းပန်ချင်တယ်" လို့ မစ္စဝါနီက ပြောပါတယ်။ သူ့ခင်ပွန်း မိုဟာမက် အာရှရွပ်ဖ် ဝါနီ တယောက်ပဲ သားဖြစ်သူ နဒီးမ် ထောင်ကျနေတဲ့ တနှစ်လုံးမှာတကြိမ်သာ တွေ့ခွင့်ရခဲ့ပါတယ်။ အဲဒီ ဒေသတွင်းမှာ ဩဂုတ်လ ၅ ရက်မတိုင်ခင်နဲ့ ဒီနောက်ပိုင်း သီတင်းပတ်တွေနဲ့ချီ ဆက်ရှိခဲ့တဲ့ စစ်ဆင်ရေးကြီးတခုအတွင်း နဒီးမ်လိုပဲ ကက်ရှ်မီးယားပြည်သူ ထောင်နဲ့ချီ အဖမ်းခံခဲ့ရပါတယ်။ ဆန္ဒပြပွဲတွေ ဒါမှမဟုတ် လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့တွေနဲ့ ဆက်နွှယ်ပတ်သက်နေတယ်လို့ စွပ်စွဲပြီး နိုင်ငံရေးသမားတွေ၊ စီးပွားရေးသမားတွေ၊ ရှေ့နေတွေ၊ တက်ကြွလှုပ်ရှားသူတွေနဲ့ တခြားပြည်သူတွေကို ဖမ်းဆီး ထောင်ချတာတွေ ရှိသလို နေအိမ်အကျယ်ချုပ် ထားတာတွေလည်း ရှိပါတယ်။ အဲဒီလို ဖမ်းဆီးခံထားရသူတွေထဲမှာဒေသဆိုင်ရာ ဝန်ကြီးချုပ်ဟောင်း သုံးဦးလည်း ပါပြီး သူတို့ထဲက တဦးကိုတော့ နေအိမ်အကျယ်ချုပ် ချထားပါတယ်။ ဖမ်းဆီးမှုတွေနဲ့ ပတ်သက်လို့ အိန္ဒိယမှာရော ပြည်ပမှာပါ ဝေဖန်မှုတွေ မြင့်တက်ခဲ့ပေမယ့် ဒီဒေသမှာ ဥပဒေနဲ့ အမိန့်အာဏာ စိုးမိုးဖို့အတွက် ဒီလိုဖမ်းဆီးမှုတွေ လုပ်ဖို့လိုတယ်လို့ အစိုးရက အခိုင်အမာ ပြောဆိုခဲ့ပါတယ်။ ပြီးခဲ့တဲ့ နှစ်ပိုင်းတွေအတွင်းမှာလည်း အဲဒီဒေသတွေအတွင်း အစိုးရက စစ်အင်အားတွေ တိုးချထားခဲ့တာပါ။ ကက်ရှ်မီးယားပြည်သူ ထောင်နဲ့ချီ ဖမ်းဆီးခံခဲ့ရပြီး နိုင်ငံတဝန်း အကျဉ်းထောင်တွေဆီ လွှဲပြောင်းခဲ့ PSA လို့ခေါ်တဲ့ အငြင်းပွားဖွယ် ပြည်သူလူထု ဘေးကင်းလုံခြုံမှု ဥပဒေနဲ့ နဒီးမ်အပါအဝင် အများအပြား အဖမ်းခံခဲ့ရပါတယ်။ ဒီဥပဒေအရ တရားရုံးမှာ တစုံတရာ စွဲချက်တင် စွဲဆိုစရာ မလိုပဲ ၂ နှစ်အထိ ဖမ်းဆီးထိန်းသိမ်းခွင့် ပြုထားပါတယ်။ ဒီစစ်ဆင်ရေးကြီးအတွင်း ကက်ရှ်မီးယား ပြည်သူ ဘယ်လောက်များများ ထိန်းသိမ်းခံထားရတယ် ဒါမှမဟုတ် ထောင်ချခံထားရလဲဆိုတာကို အတိအကျ မသိနိုင်ပါဘူး။ ၂၀၁၉ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ ၂၀ ရက်နေ့က လွှတ်တော်မှာ အစိုးရ ပြောသွားတာကတော့ ကာကွယ်တားဆီးတဲ့အနေနဲ့ လူပေါင်း ၅,၁၆၁ ဦးကို ဩဂုတ်လ ၄ ရက် နောက်ပိုင်းကတည်းက ဖမ်းဆီးထားတယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ လူထုဘေးကင်းလုံခြုံရေး ဥပဒေ (PSA) နဲ့ လူဘယ်နှယောက် တရားစွဲဆိုခံထားရတယ်၊ ဘယ်နှယောက် အခုထိ အကျဉ်းချခံထားရတယ်ဆိုတာ ရှင်းရှင်းလင်းလင်း မပြောပါဘူး။ ပျောက်နေတဲ့ သားသမီးတွေရဲ့ မိဘတွေ ဖွဲ့စည်းထားတဲ့ အရပ်ဖက်အဖွဲ့အစည်းတခုက ရတဲ့ ၂၀၁၉ ခုနှစ် တရားရုံးမှတ်တမ်းတွေအရ ပြည်သူလူထု ဘေးကင်းလုံခြုံရေး ဥပဒေ (PSA) နဲ့ ထိန်းသိမ်းထားတာကို လွှတ်ပေးဖို့ တောင်းဆိုလွှာ ၆၆၂ စောင်ရှိကြောင်း သိရပါတယ်။ အဲဒီထဲက အများစုဖြစ်တဲ့ ၄၁၂ ဦးကို ဩဂုတ်လ ၅ ရက်နေ့ နောက်ပိုင်းမှာ အမှုဖွင့်ခဲ့တာပါ။ ဖမ်းဆီးမှု သတင်းအချက်အလက်တွေနဲ့ ပတ်သက်လို့ ဘီဘီစီက ကက်ရှ်မီးယားရဲအုပ် ဗီဂျေ ကူမာ (Vijay Kumar) ကို မေးခဲ့ပေမယ့် "ထိလွယ်ရှလွယ်တဲ့ ဒီလိုမျိုး သတင်းအချက်အလက်တွေကို" မပေးနိုင်ဘူးလို့ ပြောပါတယ်။ အိန္ဒိယအစိုးရဲ့ အမိန့်ကို ဆန္ဒပြနေကြတဲ့ ကက်ရှ်မီးယားပြည်သူတွေ ကြောက်စိတ်တွေ ပေါ်လာအောင် ရည်ရွယ်ပြီး ဒီလို ဖမ်းဆီးထိန်းသိမ်းတာလို့ လူ့အခွင့်အရေး တက်ကြွလှုပ်ရှားသူတွေက စွပ်စွဲပါတယ်။ "ဒီဖမ်းဆီးမှုတွေက ပြည်သူတွေ ပါးစပ်ပိတ်သွာအောင် လုပ်တာပါ။ လူထုဘေးကင်းလုံခြုံရေး ဥပဒေ (PSA) နဲ့ လူအများအပြား အဖမ်းခံခဲ့ရပါတယ်။ တချို့လည်း ပြန်လွတ်လာကြပါပြီ။ ဘယ်သူမှ အိမ်ပြင် ထွက်မလာကြအောင်နဲ့ ဥပဒေသစ်ကို ဆန္ဒမပြအောင် အစိုးရက စနစ်တကျ လုပ်တာ" လို့ ဆရီနာဂါ အခြေစိုက် လူ့အခွင့်အရေး တက်ကြွလှုပ်ရှားသူ ပါဗစ်ဇ် အမ်ရော့ဇ် (Parvaiz Imroz) က ပြောပါတယ်။ ဆရီနာဂါ အခြေစိုက် သတင်းထောက်လည်းဖြစ် နိုင်ငံရေး အစီအစဉ်ထုတ်လွှင့်သူလည်းဖြစ်တဲ့ ဟာရွန် ရက်ရှီ (Haroon Reshi) ကလည်း ဒါကိုသဘောတူပါတယ်။ "ဩဂုတ်လ ၅ ရက်နေ့မှာ လုပ်လိုက်တာက ကြီးမားတဲ့ ဖြစ်ရပ်တခုပါ။ ပြည်သူတွေ မကျေမချမ်းဖြစ်လာနိုင်တယ် အမျက်ဒေါသထွက်လာနိုင်တယ်ဆိုတာကိုလည်း အစိုးရက သိပါတယ်။ သူတို့ကို အာခံတဲ့ အတိုက်အခံလုပ်တဲ့ အသံတွေကိုလည်း အစိုးရက မကြားချင်ပါဘူး" လို့ သူက ဆိုပါတယ်။ ပြန်လွတ်လာသူတွေကလည်း သူတို့ အဖမ်းခံခဲ့ရတုန်းက ဒုက္ခတွေကို ဖွင့်ဟကြပါတယ်။ ကက်ရှ်မီးယားရက် (Kashmiryat) ဒေသတွင်း အွန်လိုင်း သတင်းစာမျက်နှာရဲ့ အယ်ဒီတာ ကာမာ ဇာမန် ကာဇီ ဆိုရင်လည်း တွစ်တာပေါ်က သူ့ရဲ့ ရေးသားချက်တချို့ကို ရှင်းပြဖို့ ဆင့်ခေါ်ခံရပြီးနောက်ပိုင်း ရက်ပိုင်းအကြာမှာ အဖမ်းခံခဲ့ရပါတယ်။ ထောင်ချခံရစဥ် တလျှောက်လုံး မစ္စတာ ကာဇီ ဝတ်ခဲ့တဲ့ ရှပ်အင်္ကျီ ဩဂုတ်လ ၅ ရက်နေ့ မတိုင်ခင် ရက်ပိုင်းတွေကတည်းက ကက်ရှ်မီးယားပြည်နယ်မှာ စစ်အင်အား အလုံးအရင်း ချထားပါတယ်။အဲဒါ မတိုင်မီအထိ အစိုးရက ဘာလုပ်လာမလဲဆိုတဲ့ အရိပ်အယောင်တခုမှ မပြခဲ့ပါဘူး၊ ဒီ လုပ်ငန်းစဉ်ကြီးတခုလုံးကို လျှို့လျှို့ဝှက်ဝှက် လုပ်ခဲ့ကြတာပါ။ စစ်အင်အားတိုးချဲ့ချထားမှုတွေနဲ့ ပတ်သက်လို့ ဇူလိုင်လ ၂၆ ရက်နေ့က မစ္စတာ ကာဇီရဲ့ တွစ်တာမှာ ရေးသားချက်တွေကို သတိပြုမူခဲ့တဲ့ ပြည်နယ်ရဲတပ်ဖွဲ့ဝင်တဦးက သူ့ကို နောက်တရက်မှာ ရဲစခန်းကို ဆင့်ခေါ်ခဲ့ပြီး ဖမ်းဆီးလိုက်ပါတယ်။ ဩဂုတ်လ ၈ ရက်နေ့မှာတော့ အိန္ဒိယအုပ်ချုပ်တဲ့ ကက်ရှ်မီးယားပြည်နယ် မြို့တော်ဆရီနာဂါမြို့ရဲ့ ဗဟိုအကျဉ်းထောင်ကို လွှဲပြောင်းပေးခဲ့ပါတယ်။ " ကျွန်တော်တို့ကို ဝတ်လစ်စလစ် ချွတ်ထားခိုင်းတယ်။ မလုပ်နိုင်ဘူးလို့ ငြင်းဆန် ကြိုးစားပေမယ့် မရပါဘူး။" လို့ သူက ပြောပါတယ်။ သူ့ကို လူထုဘေးကင်းလုံခြုံရေး ဥပဒေ (PSA) နဲ့ စွဲချက်တင်ထားတဲ့အကြောင်း လာပြောတယ်လို့လည်း မစ္စတာ ကာဇီက ဆိုပါတယ်။ သူ့ကို အူတာ ပရာဒက်ရှ်ပြည်နယ်က ဘရေးလီ ဗဟိုအကျဉ်းထောင်ကို လွှဲပြောင်းခဲ့ပြန်ပါတယ်။ ထောင်ပြောင်းဖို့ စစ်လေယာဉ်ထဲကို တက်ခိုင်းတော့ ကျွန်တော်တို့ အူရဒူ ကဗျာဆရာ ဖဲဇ် အာမက် ဖဲဇ် (Faiz Ahmad Faiz) ရဲ့ တော်လှန်ရေးကဗျာ "Hum Dekhenge" "ဟမ်ဒေဂေ"ကို ဟစ်ကြွေးခဲ့ကြတယ်။ သူ့ကို ဘယ်မှာ ဖမ်းထားသလဲဆိုတဲ့ သတင်းအစအန ရှာမရတော့ မစ္စတာ ကာဇီရဲ့ မိသားစုဝင်တွေဟာ သူ့ကို လိုက်ရှာရင်း နိုင်ငံတွင်း အကျဉ်းထောင် ၄ ခုကို ရောက်ခဲ့ကြတယ်။ သူ့ကို ရှာတွေ့ဖို့ ၅၂ ရက်တောင် ကြာခဲ့တယ်။ သူတို့နဲ့ တွေ့တဲ့အချိန်ထိ ရဲစခန်းကို သွားတုန်းက သူဝတ်ခဲ့တဲ့ ရှပ်အင်္ကျီကိုပဲ သူဝတ်ထားဆဲပါ။ သူ့ကို ဖမ်းဆီးထိန်းသိမ်းထားတဲ့ အမိန့်ကို ခရိုင်တရားသူကြီးတဦးက ပြန်လည်ရုပ်သိမ်းပေးလိုက်တဲ့အတွက် သူပြန်လွတ်လာပြီးတဲ့နောက် သူ့အိမ်မှာပဲ အပေါက်ပေါင်း ၁၁၉ ပေါက်နဲ့ စုတ်ပြတ်ဟောင်းနွမ်းနေတဲ့ အဲဒီ တီ ရှပ်အင်္ကျီကို ပြပါတယ်။ "အကြိမ်ကြိမ် တောင်းဆိုခဲ့ပေမယ့် ထောင်ထဲမှာ စာရွက်နဲ့ ဘောပင် ကျွန်တော့်ကို လုံး၀ မပေးတာက အဆိုးဆုံးပါ။ ၉ လကြာ ထောင်ထဲမှာ ခံစားခဲ့ရတဲ့ နာကျင်မှုတွေ၊ လူရော စိတ်ပါ ထောင်းထောင်းကြေခဲ့ရတဲ့ အခြေအနေတွေကို မှတ်တမ်းတင်ထားချင်တာ" လို့လည်း သူက ပြောပါတယ်။ သူရေးခဲ့တဲ့ သတင်းတခုကြောင့် ဒီသတင်းပတ် အစောပိုင်းမှာ မစ္စတာ ကာဇီ ထပ်အဖမ်းခံခဲ့ရပါတယ်။ ဩဂုတ်လ ၆ ရက်နေ့နောက်ပိုင်း အာမခံ လျှောက်ထားဖို့ သူ့မိသားစုကို အာဏာပိုင်တွေက အသိပေးထားပါတယ်။ အထူးသဖြင့် ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ် ကပ်ရောဂါ ဖြစ်ပွားနေချိန်မျိုးမှာ သူတို့ချစ်ခင်ရတဲ့ သွေးသားတွေရဲ့ ဘေးကင်းလုံခြုံမှုနဲ့ ပတ်သက်လို့ နိုင်ငံတဝန်း မိသားစုပေါင်း ထောင်နဲ့ချီ ပူပန်သောကရောက်နေကြတာပါ။ ကိုဗစ် ၁၉ ကြောင့် သူ့သား ဒါမှမဟုတ် သူ တယောက်ယောက် မသေဆုံးခင် သားဖြစ်သူကို တွေ့ချင်နေတဲ့ ဆာရာ ဘီဂမ် အဲဒီလို စိတ်ပူပန်နေသူတွေထဲ ၂၀၁၉ ဩဂုတ်လ ၈ ရက်နေ့က ရဲစခန်းကိုသွားပြီး ကိုယ်တိုင်အဖမ်းခံခဲ့တဲ့ ဝါဆီးမ် အာမက် ရှိခ်ရဲ့ မိခင်လည်း ပါပါတယ်။ အဲဒီမတိုင်မီရက်က ညနက်သန်းခေါင်ကြီး လုံခြုံရေး တပ်ဖွဲ့ဝင်တွေက သူမရှိတုန်းမှာ သူ့အိမ်ကို လာရှာခဲ့ကြပါတယ်။ လက်နက်ကိုင် စစ်သွေးကြွတွေကို ကူညီခဲ့မှု၊ လုံခြုံရေးတပ်တွေကို ကျောက်ခဲနဲ့ပေါက်မှုတွေနဲ့ သူ့ကို စွပ်စွဲထားပါတယ်။ ဝါဆီးမ်ကိုလည်း ဝေးလံတဲ့ အူတာပရာဒက်ရှ် ပြည်နယ်က အကျဉ်းထောင်တခုဆီ လေယာဉ်နဲ့သယ်ပြီးပို့ခဲ့ကြပါတယ်။ အဲဒီနောက်ပိုင်းကတည်းက သူ့မိသားစုဝင်တွေ သူ့ကို သွားမတွေ့နိုင်ကြတော့ပါဘူး။ သူ့မိခင် ဆာရာ ဘီဂမ်ကတော့ သူတို့နှစ်ယောက် ပြန်မဆုံနိုင်သေးခင် ကိုဗစ် ၁၉ ဗိုင်းရပ်စ်ပိုးကြောင့် သူဖြစ်ဖြစ် သူ့သားဖြစ်ဖြစ် သေဆုံးသွားမှာကို ကြောက်ရွံနေမိတယ်လို့ ပြောပါတယ်။ "ကျွန်မတို့ အတူတူပဲ သေချင်တယ်။ ကျွန်မ သိပ်ချစ်ရတဲ့ သားလေးနဲ့ မတွေ့ရတာ ၁၁ လရှိပြီ " လို့ ငိုယိုရင်း ပြောပါတယ်။ ကျွန်မသားကို ပြန်လွှတ်မပေးသေးဘူးဆိုရင်တောင် အနည်းဆုံးတော့ ကက်ရှ်မီးယားက အကျဉ်းထောင်တခုကို လွှဲပြောင်းပေးဖို့ အစိုးရဆီကို ကျွန်မ အသနားခံစာ တင်ထားပါတယ်။"


প্রথমবারের মতো রোহিঙ্গা সংখ্যালঘুদের বিরুদ্ধে মিয়ানমারের যুদ্ধাপরাধ তদন্ত করে দেখার জন্য তহবিল বরাদ্দ করেছে জাতিসংঘের সাধারণ পরিষদ। রোহিঙ্গা ও অন্যান্য সংখ্যালঘুদের বিরুদ্ধে উত্তেজনা প্রশমনে ব্যবস্থা নেয়ার জন্য মিয়ানমার সরকারের প্রতি আহবান জানানো হয় প্রস্তাবটিতে। বার্তা সংস্থা এএফপি জানিয়েছে, প্রথমবারের মতো রোহিঙ্গা সংখ্যালঘুদের বিরুদ্ধে মিয়ানমারের যুদ্ধাপরাধ তদন্ত করে দেখার জন্য তহবিল বরাদ্দ করেছে জাতিসংঘের সাধারণ পরিষদ। জাতিসংঘ তিনশো সাত কোটি ডলারের এই তদন্ত তহবিলে প্রথমবারের মতো সিরিয়া ও মিয়ানমারকে অন্তর্ভুক্ত করা হয়েছে। মিয়ানমারের বিরুদ্ধে শুক্রবার আনা নিন্দা প্রস্তাবে জাতিসংঘের ১৯৩টি সদস্য দেশের মধ্যে প্রস্তাবের পক্ষে ভোট দেয় ১৩৪টি দেশ আর বিপক্ষে ভোট পড়ে নয়টি। ভোটদানে বিরত ছিল ২৮টি দেশ। জাতিসংঘের সাধারণ পরিষদে পাশ হওয়া কোন প্রস্তাব দেশটি মানতে বাধ্য না হলেও, বিশ্ব মতামতের ক্ষেত্রে এ ধরণের প্রস্তাব প্রভাব ফেলে থাকে। তবে মিয়ানমারের দাবি, তারা উগ্রবাদীদের দমন করতে তাদের এসব অভিযান। গত নভেম্বর মাসে মিয়ানমারের বিরুদ্ধে গণহত্যার অভিযোগে আন্তর্জাতিক বিচারিক আদালতে মামলা করে গাম্বিয়া, যে শুনানিতে হাজিরা দিয়েছেন দেশটির নেত্রী অং সান সু চি। আরো পড়ুন: রোহিঙ্গা: মিয়ানমারের বিরুদ্ধে গাম্বিয়ার অভিযোগ কেন? রোহিঙ্গা ইস্যুতে শেখ হাসিনার প্রস্তাব কতটা বাস্তবায়ন হয়েছে মিয়ানমারে সরকারি স্থাপনা তৈরির জন্য রোহিঙ্গা গ্রাম ধ্বংস রোহিঙ্গা ক্যাম্প: রাতের আঁধারে নিয়ন্ত্রণ করে কারা নির্যাতনের কারণে মিয়ানমার থেকে পালিয়ে এগারো লাখের বেশি রোহিঙ্গা বাংলাদেশে আশ্রয় নিয়েছে মিয়ানমারে ব্যাপক মানবাধিকার লঙ্ঘন ও মিয়ানমারের নিরাপত্তা বাহিনীর হাতে রোহিঙ্গা মুসলমান ও অন্যান্য সংখ্যালঘুদের নির্যাতনের যেসব তথ্য উপাত্ত তুলে ধরেছিল একটি স্বাধীন তদন্ত দল, সেগুলোও তুলে ধরা হয় নিন্দা প্রস্তাবে। সেসব ঘটনাকে আন্তর্জাতিক আইনে চরম অপরাধ বলে মিশনটি বর্ণনা করেছিল। এই প্রস্তাব অনুমোদনের পর জাতিসংঘে মিয়ানমারের রাষ্ট্রদূত হাও দো সুয়ান একে ''মানবাধিকার লঙ্ঘনের নামে আরেকটি বৈষম্যমূলক ও বিশেষভাবে বাছাই করার দ্বৈত আচরণ'' বলে বর্ণনা করেছেন, যার মাধ্যমে মিয়ানমারের বিরুদ্ধে রাজনৈতিক চাপ দেয়ার চেষ্টা করা হচ্ছে বলে তার অভিযোগ। তিনি বলেছেন, এই প্রস্তাবটি রাখাইন রাজ্যে জটিল পরিস্থিতি সমাধানে কোন ভূমিকা রাখবে না। এই প্রস্তাব সেখানে 'অবিশ্বাসের বীজ বপন' করবে বলে তিনি বলছেন। তার মতে, এটি ওই অঞ্চলে নানা সম্প্রদায়ের মধ্যে আরো মেরুকরণ তৈরি করবে। জাতিসংঘের ওই প্রস্তাবে চার দশক ধরে প্রতিবেশী বাংলাদেশে রোহিঙ্গাদের পালিয়ে আসার ব্যাপারে সতর্কবার্তা তুলে ধরা হয়। এখন পর্যন্ত বাংলাদেশে ১১ লাখ রোহিঙ্গা আশ্রয় নিয়েছে। ২০১৭ সালের অগাস্ট মাসে মিয়ানমার সামরিক বাহিনীর দমন পীড়ন অভিযান চালানোর পর থেকেই এসেছে সাড়ে সাত লাখের বেশি রোহিঙ্গা। বাংলাদেশ থেকে কয়েক বার রোহিঙ্গাদের মিয়ানমারে প্রত্যাবাসনের ব্যাপারে আলাপ আলোচনা হলেও, মিয়ানমারে নিরাপদ পরিবেশের অভাবে ফিরতে রাজি হয়নি রোহিঙ্গারা। মিয়ানমারের বিরুদ্ধে গণহত্যার অভিযোগে গত ১১ই নভেম্বর আন্তর্জাতিক বিচারিক আদালতে মামলা করে পশ্চিম আফ্রিকার দেশ গাম্বিয়া। বিবিসি বাংলার অন্যান্য খবর: শীত: সারাদেশে তাপমাত্রা আরো কমতে পারে কাবা অবরোধ: সৌদির ইতিহাস পাল্টে দেয়া ঘটনা দল আর সরকার, লাইন টানছে আওয়ামী লীগ? 'মি টু' ক্যাম্পেইন কি বলিউডে পরিবর্তন আনতে পেরেছে?

ရိက္ခာကို အလုအယက်ယူနေရတဲ့ ဒုက္ခသည်တွေ အဲဒီ လူနည်းစုတွေအပေါ် အမုန်းပွားလာအောင် လှုံ့ဆော်မှုတွေကို ရပ်တန့်ဖို့ တောင်းဆိုတဲ့ အချက်လည်း အဲဒီ ကုလသမဂ္ဂ ဆုံးဖြတ်ချက်ထဲမှာ ပါဝင်ခဲ့ပါတယ်။ ၂၀၁၇ အတွင်း မြန်မာ့တပ်မတော်ရဲ့ လုံခြုံရေး ရှင်းလင်းမှုမှာ ရိုဟင်ဂျာတွေ ထောင်နဲ့ချီ သေဆုံးခဲ့တယ်လို့ စွပ်စွဲခံခဲ့ရပြီး ရိုဟင်ဂျာ ခုနစ်သိန်းကျော် ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်ကို ထွက်ပြေးခဲ့ရပါတယ်။ မြန်မာဘက်ကတော့ အစွန်းရောက် အန္တရာယ်ကို ကိုင်တွယ်နေရတယ် ဆိုပြီး ငြင်းဆိုခဲ့ပါတယ်။ နိုင်ငံတော် အတိုင်ပင်ခံ ပုဂ္ဂိုလ် ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်ကတော့ ရိုဟင်ဂျာတွေကို လူမျိုးတုံး သတ်ဖြတ်တယ် ဆိုတဲ့ စွပ်စွဲချက်တွေကို ပယ်ချကြောင်း အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ တရားရုံးမှာ ဒီလအစောပိုင်းက ထွက်ဆိုထားပါတယ်။ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ တရားရုံးရောက် ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည် နှစ်ပေါင်း လေးဆယ်ကျော်အတွင်း မြန်မာ လုံခြုံရေးနဲ့ စစ်ဝန်ထမ်းတွေ ကျူးလွန်ခဲ့တဲ့ ရက်စက်မှုတွေကြောင့် ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်ကို ရိုဟင်ဂျာတွေ ဆက်ပြီး ထွက်ပြေးနေရတာကိုလည်း ကုလသမဂ္ဂ ဆုံးဖြတ်ချက်က ဖော်ပြခဲ့ပါတယ်။ ရိုဟင်ဂျာတွေနဲ့ တခြား လူနည်းစုတွေအပေါ် မြန်မာအစိုးရ တပ်တွေရဲ့ လူ့အခွင့်အရေး ကျူးလွန်ချိုးဖောက်မှုတွေဟာ နိုင်ငံတကာ ဥပဒေကို အကြီးမားဆုံး ချိုးဖောက်ထားတာ ဖြစ်တယ် ဆိုတဲ့ လွတ်လပ် တဲ့ နိုင်ငံတကာ စုံစမ်းရေး အဖွဲ့ရဲ့ တွေ့ရှိချက်တွေကိုလည်း ဒီဆုံးဖြတ်ချက်မှာ အသားပေး ဖော်ပြထားပါတယ်။ မြန်မာအစိုးရ အနေနဲ့ ဒီလူမျိုးစုတွေ အားလုံးကို ကာကွယ်စောင့်ရှောက်ဖို့နဲ့ လူ့အခွင့်အရေး ချိုးဖောက်မှုတွေအတွက် တရားမျှတမှုရအောင် ဆောင်ရွက်ပေးဖို့လည်း ကုလသမဂ္ဂက တောင်းဆိုခဲ့ပါတယ်။ ဒီဆုံးဖြတ်ချက်ကို အထွေထွေညီလာခံမှာ ၁၉၃ နိုင်ငံ ရှိတဲ့အထဲက ၁၃၄ နိုင်ငံက ထောက်ခံမဲပေးခဲ့ကြပြီး ကိုးနိုင်ငံက ကန့်ကွက်မဲပေးကာ ၂၈ နိုင်ငံက ကြားနေခဲ့ကြပါတယ်။ အထွေထွေညီလာခံ ဆုံးဖြတ်ချက်တွေက လိုက်နာဆောင်ရွက်စရာ မလိုပေမယ့် ကမ္ဘာ့ အထင်အမြင်ကို ထင်ဟပ်စေပါတယ်။ မြန်မာ လုံခြုံရေးနဲ့ စစ်ဝန်ထမ်းတွေ ရက်စက်မှု ကျူးလွန်ခဲ့တယ်ဆို မြန်မာနိုင်ငံဆိုင်ရာ ကုလသမဂ္ဂ သံအမတ်ကြီး ဦးဟောက်ဒိုစွမ်းကတော့ ဒီဆုံးဖြတ်ချက်ဟာ လူ့အခွင့်အရေး စံနှုန်းတွေကို လိုသလို တဘက်သတ် အသုံးပြုပြီး မြန်မာနိုင်ငံကို မလိုလားအပ်တဲ့ နိုင်ငံရေး ဖိအား ပေးဖို့ ရည်ရွယ်တဲ့အပြင် ရှုပ်ထွေးတဲ့ ရခိုင်အရေးအဖြေရှာဖို့ ကြိုးစားမှုလည်း မပါဘူးလို့ တုံ့ပြန်ခဲ့ပါတယ်။ ဒီဆုံးဖြတ်ချက်ဟာ လူ့အခွင့်အရေးစံနှုန်းတွေကို ခွဲခြား ရွေးချယ်ပြီး တနေရာမှာ တမျိုးသုံးတဲ့ နမူနာတမျိုးသာ ဖြစ်ကြောင်းလည်း သူက ပြောပါတယ်။ ဂမ်ဘီယာက ရိုဟင်ဂျာ ကိစ္စနဲ့ ပတ်သက်ပြီး တခြား မွတ်ဆလင်နိုင်ငံတွေကိုယ်စား အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ တရားရုံးမှာ တိုင်ကြားခဲ့တာ ဖြစ်ပါတယ်။ မြန်မာအပေါ် စွပ်စွဲမှုတွေက မပြည့်စုံ မမှန်ကန်ဘူးလို့လည်း ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်က သည်ဟိဂ်မြို့မှာ ပြောကြားခဲ့ပါတယ်။ ရခိုင်မှာ ဖြစ်နေတဲ့ ပြဿနာတွေက ရာစုနှစ်တွေနဲ့ ချီနေပြီ လို့လည်း သူက ဆိုပါတယ်။ ရိုဟင်ဂျာ စစ်သွေးကြွတွေက အစိုးရ ကင်းစခန်းတွေကို တိုက်ခိုက်ရာကနေ ပြည်တွင်း လက်နက်ကိုင် ပဋိပက္ခတွေ ဖြစ်ပွားခဲ့တယ်လို့လည်း ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်က ပြောပါတယ်။ မြန်မာ့တပ်မတော် အနေနဲ့ အင်အားအလွန်အကျွံသုံးခဲ့တာတွေ ရှိနိုင်ပေမယ့် စစ်ရာဇဝတ်မှု ကျူးလွန်သူတွေ ရှိခဲ့ရင်လည်း တရားစွဲဆို အပြစ်ပေးမှာ ဖြစ်တယ်လို့ သူက ချေပခဲ့ပါတယ်။ ဂမ်ဘီယာရဲ့ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ တရားရုံးမှာ တိုင်ကြားချက်အရ ဒီစစ်ဆင်ရေးတွေ လုပ်ပြီး ရိုဟင်ဂျာတွေကို လူမျိုးတမျိုးလုံး သို့မဟုတ် တစိတ်တပိုင်းအနေနဲ့ ရှင်းလင်းဖျောက်ဖျက်လိုပုံရတယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ အစုလိုက် သတ်ဖြတ်မှု၊ မုဒိမ်းမှုနဲ့ လူတွေကို အဆောက်အအုံထဲ ပိတ်ပြီး မီးရှို့မှုတွေ လုပ်ခဲ့တယ်လို့လည်း ဆိုပါတယ်။ ဒီဒုက္ခသည်ပြဿနာက လူမျိုးသုတ်သင် ရှင်းလင်းရေးလား ဒီစွပ်စွဲမှုတွေကို စုံစမ်းဖော်ထုတ်ခဲ့တဲ့ ကုလသမဂ္ဂ အချက်အလက်ရှာဖွေရေး အဖွဲ့ကတော့ မငြင်းနိုင်တဲ့ သက်သေတွေ အမြောက်အများ တွေ့ခဲ့ပြီးနောက် ရိုဟင်ဂျာမွတ်ဆလင်တွေအပေါ် လူမျိုးတုံး သတ်ဖြတ်မှုတွေနဲ့ မြန်မာ့တပ်မတော်ကို စစ်ဆေးရမယ်လို့ ထုတ်ပြန်ခဲ့ပါတယ်။ သြဂုတ်လက ထွက်ခဲ့တဲ့ ကုလသမဂ္ဂ အစီရင်ခံစာတခုမှာလည်း အမျိုးသမီးတွေ၊ မိန်းကလေးနဲ့ ယောက်ျားလေးတွေ၊ အမျိုးသားနဲ့ လိင်ပြောင်းလဲထားသူတွေအပေါ် မြန်မာ့တပ်မတော်သားတွေက မုဒိမ်းမှု၊ အစုလိုက် မုဒိမ်းကျင့်မှုနဲ့ လိင်ပိုင်းဆိုင်ရာ စော်ကား ကျူးလွန်မှု တွေ စနစ်တကျ ကျူးလွန်နေတယ် ဆိုပြီး စွပ်စွဲထားပါတယ်။ ပြီးခဲ့တဲ့ မေလကလည်း ရိုဟင်ဂျာ အမျိုးသားနဲ့ ယောက်ျားလေး ၁ဝ ယောက်ကို သတ်မှုနဲ့ ထောင်ချထားတဲ့ စစ်သား ခုနစ်ယောက်ကို ထောင်ကနေ စောလွှတ်ပေးခဲ့ပါတယ်။ ရိုဟင်ဂျာ လက်နက်ကိုင်တွေကို ပစ်မှတ်ထားပြီး စစ်ဆင်ရေးတွေ လုပ်တယ်လို့ပဲ မြန်မာအစိုးရက ပြောဆိုခဲ့သလို အမှားအယွင်းလုပ်ခဲ့တာ မရှိဘူးလို့လည်း တပ်မတော်က အရင်က ပြောခဲ့ဖူးပါတယ်။ လက်ရှိ ရိုဟင်ဂျာတွေ အခြေအနေ ၂ဝ၁၉ စက်တင်ဘာလ ၃ဝ အထိ ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ် ဒုက္ခသည်စခန်းတွေမှာ နေတဲ့ ရိုဟင်ဂျာ ဒုက္ခသည် ကိုးသိန်းကျော် ရှိပါတယ်။ ဒီထဲက ၈ဝ ရာခိုင်နှုန်းက ၂ဝ၁၇ သြဂုတ်နဲ့ ဒီဇင်ဘာလတွေအတွင်း ထွက်ပြေး လာသူတွေနဲ့ ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်က နောက်ထပ်လက်မခံတော့ဘူးလို့ ပြောပြီးနောက် ဒီနှစ် မတ်လမှာ နောက်ဆုံး ရောက်လာကြသူတွေ ဖြစ်ပါတယ်။ ၂ဝ၁၉ သြဂုတ်လမှာပဲ ဆန္ဒရှိသူတွေ ပြန်နိုင်တဲ့ အစီအစဉ်ကို ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်က စတင်ခဲ့ပေမယ့် ရိုဟင်ဂျာတယောက်မှ မရွေးချယ်ခဲ့ကြပါဘူး။ ဒီဒုက္ခသည်တွေထဲက တသိန်းကို ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်က ဘင်္ဂလားပင်လယ်အော်ထဲက ဘာဆန်ချာဆိုတဲ့ ကျွန်းကလေးကို ရွှေ့ပစ်ဖို့ စီစဉ်နေပေမယ့် ကူညီရေးအဖွဲ့ ၃၉ ဖွဲ့နဲ့ လူ့အခွင့်အရေး အုပ်စုတွေက ကန့်ကွက် ထားကြပါတယ်။


এক দশক পর চালানো আদম শুমারিতে দেখা গেছে চীনের ইতিহাসে জন্মহার সবচেয়ে ধীর গতিতে হয়েছে বহু দশক ধরে কঠোরভাবে 'এক সন্তান নীতি' অনুসরণের পর ২০১৬ সালে চীন তা বাতিল করার সিদ্ধান্ত নিয়ে জানায় সব দম্পতি দুটি সন্তান নিতে পারবেন। কিন্তু এরপরেও চীনে জন্মহার স্থায়ীভাবে বাড়েনি। শহরগুলোতে সন্তান বড় করার ক্রমবর্ধমান খরচ বহু চীনা দম্পতির জন্য একটা বড় অন্তরায় হিসাবে কাজ করেছে। চীনের রাষ্ট্রীয় সংবাদমাধ্যম জানাচ্ছে পলিট ব্যুরোর বৈঠকে সর্বসাম্প্রতিক এই পদক্ষেপ অনুমোদন করেছেন প্রেসিডেন্ট শি জিনপিং। শিনহুয়া বলেছে নতুন এই পদক্ষেপ কার্যকর করতে দেশটির জনসংখ্যা কাঠামো উন্নয়নে সহায়তামূলক পদক্ষেপও নেয়া হবে। জনসাধারণের প্রতিক্রিয়া কী? "জন্মসংখ্যা বাড়ানোর চাবিকাঠি যদি জন্ম নিয়ন্ত্রণ নীতি শিথিল করার সাথে সম্পর্কিত হতো, তাহলে বর্তমান দুই-সন্তান নীতি চালু করার পর সেটা কাজ করার কথা ছিল," রয়টার্স সংবাদ সংস্থাকে বলেছেন হাও ঝৌ, কমার্সব্যাংকের একজন অর্থনীতিবিদ। "তিনটি সন্তান কে চায়? তরুণ দম্পতিরা বেশি হলেও দুটির বেশি সন্তানে আগ্রহী নয়। মূল বিষয়টা হল জীবনযাপনের খরচ খুবই বেশি এবং বেঁচে থাকার জন্য চাপও বিশাল।" আরও পড়ুন: চীনে গত বছর জন্মেছে এক কোটি ২০ লাখ শিশু। ২০১৬ সালে এই সংখ্যা ছিল এক কোটি ৮০ লাখ আরেকজন শীর্ষ অর্থনীতিবিদ ঝিওয়েই ঝাং রয়টার্সকে বলেছেন যে শুরুতে "এর কিছু ইতিবাচক প্রভাব হতে পারে, কিন্তু সেটা বড় কিছু হবে না"। "সন্তান মানুষ করার খরচ- বিশেষ করে শিক্ষা এবং আবাসনের খরচ- যদি সরকার সফলভাবে কমাতে পারে, তাহলে দীর্ঘ মেয়াদে এর ফল পড়তে পারে," তিনি বলেন। সামাজিক মাধ্যমে নতুন এই পদক্ষেপ নিয়ে চীনাদের মধ্যে তেমন উৎসাহ উদ্দীপনা দেখা যায়নি। "তিনটি সন্তান! আমি তো একটা সন্তানও চাই না," ব্লগিং সাইট ওয়েইবোতে লিখেছেন একজন সামাজিক মাধ্যম ব্যবহারকারী। "আপনি কি জানেন তরুণ প্রজন্মের বেশির ভাগেরই নিজেদের দেখাশোনা করতে নাভিশ্বাস উঠছে?" বিবিসিকে বলেছেন বেইজিংয়ের বাসিন্দা এক তরুণী। তার কথায় "আমি নিজের কথা ভাবতে চাই, সন্তান নেয়া ও তাকে বড় করার অনবরত দুশ্চিন্তার মধ্যে পড়তে চাই না।" আদমশুমারি কী বলছে? এ মাসের গোড়ায় আদমশুমারির তথ্য প্রকাশ করা হয়েছে, যাতে দেখা যাচ্ছে চীনে গত বছর জন্মেছে এক কোটি ২০ লাখ শিশু। ২০১৬ সালে এই সংখ্যা ছিল এক কোটি ৮০ লাখ- অর্থাৎ জন্মহার উল্লেখযোগ্য ভাবে কমেছে। ১৯৬০এর দশকের পর এটা শিশুজন্মের সর্বনিম্ন হার। এইআদমশুমারির জন্য তথ্য সংগ্রহ করা হয়েছে ২০২০-র শেষ দিকে। ৭০ লাখ তথ্য সংগ্রহকারী চীনে বাড়ি বাড়ি গিয়ে তথ্য সংগ্রহ করেছে। কাজেই যে পরিমাণ মানুষ জরিপের আওতায় এসেছে তা বিশাল এবং চীনের জনসংখ্যার এই হিসাব খুবই ব্যাপক মাত্রায় সংগৃহীত তথ্যের ফসল। ভবিষ্যত পরিকল্পনার জন্যও এই হিসাব খুবই গুরুত্বপূর্ণ বলে বিবেচনা করা হচ্ছে। ব্যাপকভাবে ধারণা করা হচ্ছিল যে শুমারির ফল প্রকাশ হওয়ার পর চীন পরিবার নিয়ন্ত্রণ নীতি শিথিল করবে। চীনে নতুন ঘোষিত তিন সন্তান নীতিতে রাষ্ট্রীয় মাধ্যমে খুবই উদ্দীপনার সাথে তুরে ধরা হচ্ছে, কিন্তু বহু চীনাই বেশি সন্তান নিতে আগ্রহী নন রাষ্ট্রীয় মিডিয়ায় হৈচৈ বনাম জনমত চীনের শীর্ষস্থানীয় মিডিয়াগুলো "তিন সন্তান নীতি" নিয়ে তুমুল হৈচৈ ফেলে দিয়েছে বলে জানাচ্ছেন চীনা মিডিয়া বিশ্লেষক কেরি অ্যালেন। সংবাদপত্র পিপলস্ ডেইলি, রাষ্ট্রীয় টিভি চ্যানেল সিসিটিভি এবং সংবাদ সংস্থা শিনহুয়া তাদের সোশ্যাল মিডিয়া পেজে আজ বাচ্চাদের হাসিমুখের নানা কার্টুন ছবি পোস্ট করছে এবং খুব সাড়ম্বরে নতুন নীতির "আগমন" ঘোষণা করছে। জনপ্রিয় সামাজিক নেটওয়ার্ক সিনা ওয়েইবোতে শীর্ষ আলোচনার বিষয় এই নতুন নীতি। তারা পোস্টিং দিয়ে বলছে নতুন নীতি নিয়ে হাজার হাজার মানুষ মতামত দিচ্ছে, মন্তব্য করছে লাখ লাখ মানুষ। তবে সব জনমত কিন্তু উদ্দীপনার নয়। শিনহুয়ার ইতিবাচক পোস্ট নিয়ে মন্তব্য করেছেন ১ লাখ ৮০ হাজারের বেশি মানুষ এবং যারা এই নীতির সমালোচনা করে মন্তব্য করেছেন তাদের পোস্টেই লাইক পড়েছে বেশি। অনেকেই বেশি সন্তানের চাপ নিতে রাজি নয় বলে মন্তব্য করেছে "এমনিতেই চাপের ঠেলায় আমরা হিমশিম" মন্তব্য করেছেন একজন। অনেকেই "কর্মক্ষেত্রে সঙ্কটের" কথা তুলে ধরেছেন। মাতৃত্বকালীন বা পিতৃত্বকালীন ছুটি নেবার পর কাজে ফিরে যাওয়ার সমস্যা, মাতৃত্বকালীন এমনকি সাধারণ সুযোগসুবিধার অভাবের কথাও উঠে আসছে সামজিক মাধ্যমে। চীনে অনেক নারী এখন সন্তান পালনের চেয়ে কেরিয়ার তৈরির দিকে বেশি করে ঝুঁকছেন চীনের শ্রম বাজারও যেভাবে সঙ্কুচিত হয়েছে, তাতে তরুণ চীনাদের এখন অনেক বেশি ঘণ্টা কাজ করতে হচ্ছে। ওভারটাইম এবং বাড়তি সময়ের কাজ এখন তরুণদের জন্য নৈমিত্তিক হয়ে দাঁড়িয়েছে। আর চীনে মেয়েরা এখন উচ্চ শিক্ষা এবং চাকরিবাকরির দিকে ঝুঁকছে আগের তুলনায় অনেক বেশি। তারা অল্প বয়সে বিয়ে করে সন্তান নিতে আগের মত আগ্রহী নন। চীনের আগের নীতি কী ছিল? এমনকি ২০১৬ সালে যখন চীন বিতর্কিত এক সন্তান নীতির অবসান ঘটিয়ে দম্পতিদের দুটি সন্তান নেবার অনুমতি দেয়, তখন নীতি পরিবর্তনের পর দুবছর জনসংখ্যা বাড়লেও তা ধরে রাখা সম্ভব হয়নি। ইকনমিস্ট ইন্টালিজেন্স ইউনিটের প্রধান অর্থনীতিবিদ মিজ ইউয়ে সু বলছেন: "দুই সন্তান নীতির একটা ইতিবাচক প্রভাব জন্মহারের ওপর পড়েছিল ঠিকই, কিন্তু সেটা ছিল স্বল্প মেয়াদী।" চীনে জন্মসংখ্যা বৃদ্ধি ঠেকাতে ১৯৭৯ সালে যে এক সন্তান নীতি চালু করা হয়েছিল, দীঘদিন চালু থাকা সেই নীতির প্রভাব দেখা গেছে চীনের জনসংখ্যা কাঠামোয়। কঠোর সেই নীতি না মানলে জরিমানার বিধান ছিল, আইন অমান্যকারীদের শাস্তি হিসাবে চাকরিচ্যুত করা হতো এবং কখনও কখনও বাধ্যতামূলক গর্ভপাতও কের দেয়া হতো। ওই আইনের ফলে চীনে নারী পুরুষের সংখ্যায় ভারসাম্যের বিশাল অভাব তৈরি হয়েছে। দেশটিতে এমনতেই ঐতিহাসিকভাবে পুরুষদের প্রাধান্য নারীদের চেয়ে বেশি। "বিয়ের বাজারে এটা বড়ধরনের সমস্যা তৈরি করেছে, বিশেষ করে যেসব পুরুষ আর্থসামাজিক ভাবে দুর্বল অবস্থানে রয়েছে তাদের জন্য," বলছেন সিঙ্গাপুর বিশ্ববিদ্যালয়ের সমাজবিজ্ঞান বিভাগের অধ্যাপক ড. মু ঝেং। চীনে নারী পুরুষ সংখ্যায় ভারসাম্যের বিশাল অভাব তৈরি হয়েছে। পুরুষের সংখ্যা নারীর তুলনায় কয়েক লাখ বেশি হয়ে গেছে, ফলে পুরুষদের বিয়ের জন্য নারী পাওয়া কঠিন হয়ে দাঁড়িয়েছে চীন কি তার জন্ম নিয়ন্ত্রণ নীতি পুরোপুরি প্রত্যাহার করে নেবে? চীনে সর্বসাম্প্রতিক এই আদমশুমারির আগে বিশেষজ্ঞরা আঁচ অনুমান করছিলেন যে জন্ম নিয়ন্ত্রণ পুরোপুরি তুলে নেয়া হবে। তবে দেখে মনে হচ্ছে চীন এ ব্যাপারে সতর্কতার সাথে এগোতে চাইছে। কোন কোন বিশেষজ্ঞ বলছেন সে ধরনের পদক্ষেপ "অন্য ধরনের সমস্যার" জন্ম দিতে পারে। তারা ইঙ্গিত করছেন এ ধরনের পদক্ষেপ শহর ও গ্রামাঞ্চলের বাসিন্দাদের মধ্যে বিশাল ফারাক তৈরি করবে। বেইজিং এবং শাংহাইয়ের মত বড় এবং ব্যয়বহুল জীবনযাত্রার শহরে নারীরা সন্তান নেবার ব্যাপারে তাড়াহুড়ো করবে না বা তেমন উৎসাহ দেখাবে না। কিন্তু জনসংখ্যার লাগাম না টানলে গ্রাম এলাকায় প্রথাগতভাবে নারীদের অনেক সন্তান হবার প্রবণতা বাড়বে। কারণ, বিশেষজ্ঞরা বলছেন, প্রথাগত ভাবে চীনারা বড় পরিবার চায়। সরকারের নীতি নির্ধারণের সাথে যোগাযোগ আছে এমন একজন বিশেষজ্ঞ বলছেন এর ফলে গ্রামীণ পরিবারগুলোর মধ্যে দারিদ্র ও বেকারত্ব বৃদ্ধি পাবে। বিশেষজ্ঞরা আগে এমন হুঁশিয়ারিও দিয়েছিলেন যে চীনের জনসংখ্যা কমে গেলে বিশ্বের অন্যান্য দেশে তার বিশাল প্রভাব পড়তে পারে। উইসকনসিন-ম্যাডিসন বিশ্ববিদ্যালয়ের একজন বিজ্ঞানী ড. ই ফুক্সিয়ান বলছেন: "চীনের অর্থনৈতিক প্রবৃদ্ধি হয়েছে খুব দ্রুত এবং বিশ্বের বহু শিল্প চীনের ওপর নির্ভরশীল। ফলে চীনের কর্মক্ষম মানুষের সংখ্যা কমে গেলে তার সুদূরপ্রসারী প্রভাব হবে চীনের জন্য খুবই নেতিবাচক।"

သိပ်နောက်ကျလွန်းတယ်ဆိုပြီး မူသစ်ကို တရုတ်ပြည်မှာ ဝေဖန်နေကြ တရုတ် သန်းခေါင်စာရင်းမှာ မွေးဖွားနှုန်း သိသိသာသာ ကျဆင်းနေချိန်မှာ ဒီလို ကြေညာလိုက်တာ ဖြစ်ပါတယ်။ နှစ်ထောင်ပြည့်လွန်နှစ်တွေမှာ မွေးကြတဲ့ တရုတ် လူများစုအတွက် ဒီကြေညာချက်ဟာ မေလ ၃၁ ရက်က ကြေညာတဲ့ အငြိမ်းစားယူတဲ့အသက်ကို ဆိုင်းငံ့ဖို့ စီစဉ်တာနဲ့ ဘယ်လို ပတ်သက်မလဲ စဉ်းစားနေကြပါတယ်။ အတိတ်မှာ ကလေးများများ ယူချင်ခဲ့ကြတဲ့ မိသားစုတွေ ခံစားခဲ့ရတဲ့ စိတ်သောကတွေအတွက် နစ်နာကြေးပေးဖို့ တောင်းဆိုနေသူတွေလည်း ရှိလာ ပါတယ်။ တင်းကျပ်တဲ့ တအိမ်ထောင် ကလေး တယောက် မူဝါဒကို ၁၉၇၉ က သတ်မှတ်ခဲ့တာ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒီအမိန့်ကို ရှောင်လွှဲဖို့ ကြိုးစားတဲ့ မိသားစုတွေ ဒဏ်တပ်ခံရတာ၊ အလုပ်ပြုတ်တာနဲ့ အတင်းအကျပ် ကိုယ်ဝန်ဖျက်ချခံရတာထိ ဖြစ်ခဲ့ပါတယ်။ မိန်းကလေးမွေးလာရင် သတ်ပစ်တာနဲ့ မိန်းကလေး မွေးဖွားမှုကို စာရင်းလျှော့သွင်းတာ စတဲ့ ပြဿနာတွေ ဖြစ်လာတယ်လို့လည်း တက်ကြွ လှုပ်ရှားသူတွေက ဆိုပါတယ်။ အခု ပြဋ္ဌာန်းလိုက်တဲ့ မူကို တုံ့ပြန်တဲ့အနေနဲ့ အရင်ခေတ်က မိသားစုတွေ ဘဝကို ထင်ဟပ်တဲ့ အရေးအသားတွေလည်း တရုတ်လူမှုကွန်ရက်တွေမှာ အခု ပေါ်ထွက်လာပါတယ်။ ပင်စင်သက်နောက်ကျပြီး ကလေးစရိတ်ပိုကုန်မယ့် ထောင်စုနှစ် တရုတ်မျိုးဆက်တွေ ' လူတိုင်းက ကိန်းဂဏန်းလေးတွေ ဖြစ်လာ ' တရုတ် ဝေဘိုဝက်ဆိုက်မှာ လူတယောက်က သူ့အမေဟာ ဒုတိယမြောက်ရင်သွေးဖြစ်တဲ့ သူ့ကို မွေးပြီးကတည်းက သန္ဓေမတည်အောင် သားအိမ်ထဲ ပစ္စည်းထည့်ခံရတယ်၊ ဒီအတွက် ခုထိ သူ့အမေမှာ ရောဂါတွေ ရနေတုန်းလို့ ရေးပါတယ်။ "ဒီမူကြောင့် လူတွေ ဘယ်လောက် စိတ်သောကရောက်ရတယ် ဆိုတာ လှည့်မကြည့်ပါဘူး၊ လူတိုင်းက ကိန်းဂဏန်းတွေပဲ ဖြစ်ကုန်တယ်၊ လူလို့လည်း ဂရုစိုက် လေးစားတာ မခံရဘူး" ဆိုပြီး ငရုတ်ရည် နာမည်ဝှက်နဲ့ လူက ဝေဘိုမှာ ရေးပါတယ်။ ဒုတိယကလေးအတွက် ဒဏ်ကြေးမဆောင်နိုင်လို့ ကိုယ်ဝန် ခုနစ်လမှာ အတင်းဖျက်ချခံရတဲ့ ဖန်ဂျာမိုင်ဆိုတဲ့ အမျိုးသမီးအကြောင်းလည်း လူတွေက ပြန်ပြောကြပါတယ်။ မစ္စဖန်နဲ့ ပျက်ကျသွားတဲ့ သန္ဓေသားပုံတွေကြောင့် အင်တာနက်မှာ အထိတ်တလန့်ဖြစ်သွားခဲ့တဲ့ လူတွေကိုလည်း သူ့မြို့က အာဏာပိုင်တွေ တောင်းပန် ခဲ့ရပါတယ်။ တောပိုင်းမှာ တရားမဝင်ကလေး အဖြစ် ကြီးပြင်းခဲ့တဲ့ ကြားရွှေဆိုသူကတော့ မိသားစု စီမံကိန်းဘက်ကလူတွေ လာစစ်တိုင်း သူရေကန်ထဲ ဆင်းပုန်း ရတယ်လို့ ရေးပါတယ်။ "ခင်ဗျား ဒဏ်ကြေးမပေးနိုင်ရင်း အာဏာပိုင်တွေ အိမ်လာရှင်းထုတ်ပြီး ခင်ဗျား တိရစ္ဆာန်တွေကို မသွားမယ်၊ ဘယ်လောက် ခြောက်ခြားစရာ ကောင်းလဲ" လို့ သူက ရေးပါတယ်။ နောက်တယောက်ကတော့ ကြင်နာတတ်တဲ့ ဆရာဝန်နဲ့တွေ့လို့ သူ့ညီမလေး အသက်ရှင် လူဖြစ်ခဲ့ပုံကို ရေးပါတယ်။ ကိုယ်ဝန်ရှစ်လနဲ့ ဆေးရုံ မှာ ဖျက်ချဖို့ လာခိုင်းလို့ ရောက်နေတဲ့ သူတို့အမေကို ဆေးရုံက ထွက်ပြေးနိုင်အောင် ဆရာဝန်က ကူခဲ့တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ နာမည်ကြီး ရုပ်ရှင်ဒါရိုက်တာ ကျန်းရီမူနဲ့ ဇနီးကိုတော့ နိုင်ငံရဲ့ တအိမ်ထောင် ကလေးတယောက်မူကို ချိုးဖောက်တယ် ဆိုပြီး ၂ဝ၁၄ တုန်းက ဒေါ်လာ ၁.၂ သန်း ဒဏ်ရိုက်ခဲ့ပါတယ်။ ဒီမူသစ်ထွက်လာတော့ သူတို့လည်း မှတ်ချက်ပေးပါတယ်။ ကလေးသုံးယောက်ရှိတဲ့ ဒါရိုက်တာ ကျန်းရီမူကို ၂ဝ၁၄ က ဒေါ်လာ ၁.၂ သန်း ဒဏ်တပ်ခဲ့ "အချိန်စောပြီး တာဝန်ကျေသွားပြီ" ဆိုပြီး သူတို့စုံတွဲက ဝေဘိုမှာ ရေးပါတယ်။ လက်မောင်းကြွက်သား ထုတ်ပြတဲ့ အီမိုဂျီ အရုပ်ကလေးလည်း တင်ထား ပါတယ်။ ဒီမူမှာ အရင် မူဟောင်းတွေလိုပဲ လိင်နဲ့ မျိုးပွားမှုဆိုင်ရာ အခွင့်အရေးတွေကို ချိုးဖောက်နေတုန်း ဆိုပြီး နိုင်ငံတကာ လွတ်ငြိမ်းချမ်းသာခွင့်လို့ အဖွဲ့တွေက ပြောပါတယ်။ "လူတွေ ကလေး ဘယ်လောက် မွေးရမယ် ဆိုတာ အစိုးရ ကန့်သတ်စရာ မလိုပါဘူး။ မွေးနှုန်းကို ထိန်းညှိမယ့်အစား တရုတ်အစိုးရ အနေနဲ့ လူတွေရဲ့ ဘဝ ရွေးချယ်မှုကို လေးစားပြီး သူတို့မိသားစု ဘဝ ဆုံးဖြတ်ချက်တွေကို အတင်းအကျပ် ကန့်သတ်ချုပ်ချယ်တာတွေ ရပ်တန့်သင့်တယ်" လို့ နိုင်ငံတကာ လူ့အခွင့်အရေး အဖွဲ့ရဲ့ တရုတ်ပြည် ကိုယ်စားလှယ် ဂျိုရှူဝါ ရိုဇန်းစဗိုက်က ပြောပါတယ်။ 'အူကြောင်ကျား မျိုးဆက်' ၂ဝဝဝ ပြည့်လွန်နှစ်တွေမှာ မွေးတဲ့ ထောင်စုနှစ်မျိုးဆက်တွေက သူတို့ဟာ အလယ်မှာ ကြားလပ်နေတဲ့ အူကြောင်ကျား မျိုးဆက် ဖြစ်နေပြီ ဆိုပြီး ဒီကလေးမွေးဖွားတဲ့ မူသစ်ကို ဝေဖန်ကြပါတယ်။ "၁၉၈ဝ နဲ့ ၁၉၉ဝ ကျော်မှာ မွေးတဲ့သူတွေအတွက် နားချိန်မရကြဘူး။ အစိုးရက ကျွန်တော်တို့ကို ကလေးပိုမွေးခိုင်းနေချိန်မှာ အလုပ်လည်း ပိုကြာကြာ လုပ်ခိုင်းနေတယ်။ ဘယ်လို ဘဝမျိုးလဲ " ဆိုပြီး တယောက်က မေးပါတယ်။ အမျိုးသားတွေအတွက် အသက် ၆ဝ နဲ့ အမျိုးသမီးတွေအတွက် ၅၅ နှစ်မှာ ပင်စင်ယူရတဲ့ ဥပဒေက တရုတ်ပြည်မှာ အနှစ် ၄ဝ ကျော် မပြောင်းဘဲ နေခဲ့ ပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ ဒီတပတ်ထဲမှာပဲ ဒီပင်စင်သက်တွေကို ဆိုင်းငံ့ထားမယ်ဆိုပြီး အသေးစိတ် မကြေညာသေးဘဲ ထုတ်ပြန်ခဲ့ပါတယ်။ "ကျွန်တော်က သုံးယောက်မပြောနဲ့ တယောက်တောင် မလိုချင်ဘူး " လို့လည်း နောက်တယောက်က ပြောပါတယ်။ မွေးနှုန်း တကယ်တိုးလာအောင် ဒီမူအသစ်က ပြောင်းပေးနိုင်မှာလားဆိုတာကို အသေးစိတ် အချက်အလက်တွေ ထွက်မလာခင်မှာ သံသယဝင် နေကြ သူတွေလည်း ရှိပါတယ်။ ၂ဝ၁၆ တုန်းက အနှစ် ၄ဝ နီးပါး ကျင့်သုံးခဲ့တဲ့ မိသားတစု ကလေးတယောက် မူကို ဖျက်သိမ်းပြီး ကလေးနှစ်ယောက်ထိ ယူခွင့် ပြုလိုက်ချိန်မှာတော့ မွေးနှုန်း သိသိသာသာ တက်မလာတာကို တွေ့ရပါတယ်။ "မွေးနှုန်းမူဝါဒကို ဖြေလျှော့ပေးလိုက်တာက ထိရောက်တယ်ဆိုရင် လက်ရှိ ကလေးနှစ်ယောက်မူကလည်း အကျိုးရှိတယ်ဆိုတာ သက်သေပြနိုင်ရမှာပေါ့" လို့လည်း ကော်မာ့ဇ်ဘဏ်က အကြီးတန်းစီးပွားရေးပညာရှင် ဟောင်ချူးက ရိုက်တာသတင်းကို ပြောပါတယ်။ တရုတ်မှာ မွတ်ဆလင် ကလေးငယ်တွေကို မိသားစုနဲ့ခွဲထား