সীমান্তে উত্তেজনার পর ভারতে চীন বিরোধী বিক্ষোভ শুরু হয়। এই উত্তেজনা কমানো এবং সংঘাত এড়ানোর জন্য দুই দেশ এখন আলোচনা চালিয়ে যাচ্ছে। কিন্তু দুদিক থেকেই সোশ্যাল মিডিয়ায় এই উত্তেজনা এবং সংঘাত সম্পর্কে অনেক মিথ্যে এবং বিভ্রান্তিকর তথ্য ছড়ানো হচ্ছে। এরকম কিছু মিথ্যে তথ্য এবং দাবি যাচাই করে দেখেছেন বিবিসির 'রিয়েলিটি চেকের' শ্রুতি মেনন এবং উপাসানা ভাট। দাবি: চীনের সেনাদের সীমান্তে পাঠানোর পর তারা কাঁদছে রায়: বিভ্রান্তিকর এই ভিডিওটিকে অপ্রাসঙ্গিকভাবে উপস্থাপন করা হয়েছে। এই ভিডিওটি টুইটারে শেয়ার করেছেন কিছু মানুষ। এরপর গত সেপ্টেম্বরে তাইওয়ানের কিছু গণমাধ্যমের নজরে পড়ে ভিডিওটি। তারা এটি প্রচার করে। এরপর ভিডিওটি ভাইরাল হয় ভারতে। সেখানে লোকজন এই বলে চীনা সৈন্যদের উপহাস করতে থাকে যে সীমান্তে পাঠানো হয়েছে বলেই তারা কাঁদছে। ভিডিওটি এপর্যন্ত তিন লাখ বারের বেশি দেখা হয়েছে অনলাইনে। ভারতে 'জি নিউজ' থেকে শুরু করে বড় বড় গণমাধ্যমে এটি প্রচারিত হয়েছে। বিভ্রান্তিকর: ভুলভাবে উপস্থাপন করা হয়েছে এই ছবি এই ভিডিওতে দেখা যায় চীনা সৈন্যরা একটি মিনিবাসে চড়ে যাচ্ছে। তারা ম্যান্ডারিন ভাষার একটি জনপ্রিয় সামরিক গান গাইছে। মূলত বাড়ির জন্য মন কাঁদছে এরকম একটি বিষয়ে এই গান। লাল এবং হলুদ রঙের যে উত্তরীয় সৈন্যরা পড়ে আছে, তাতে লেখা, 'সামরিক বাহিনীতে যোগ দাও মর্যাদার সঙ্গে।' কিন্তু বিবিসির রিয়েলিটি চেক এমন কোন প্রমাণ পায়নি, যা দেখে বলা যাবে এই সৈন্যদের ভারত সীমান্তে পাঠানো হচ্ছিল। চীনের গণমাধ্যমে বলা হচ্ছে, এই সৈনিকরা সেনাবাহিনিতে নতুন যোগ দিয়েছে। এরা আনহুই প্রদেশের ইয়াংযু জেলার ফাইয়াং শহরের লোক। পরিবারের সদস্যদের বিদায় দেয়ার পর তারা একটু আবেগপ্রবণ হয়ে পড়েছিল। চীনা মেসেজিং অ্যাপ উইচ্যাটে একটি স্থানীয় সংবাদ মাধ্যম গত ১৫ই সেপ্টেম্বর ভিডিওটি নিয়ে একটি বার্তা পোস্ট করে। সেখানে তারা বলছে, এই সৈনিকরা তাদের ব্যারাকে ফিরছিল। এদের মধ্যে পাঁচজন তিব্বত অঞ্চলে দায়িত্ব পালনে স্বেচ্ছায় আগ্রহ দেখিয়েছে। কিন্তু এই বার্তায় এমন কথা নেই যে এদেরকে সীমান্তে নিয়োজিত করা হয়েছে। কিংবা ভারতের সঙ্গে সাম্প্রতিক সীমান্ত উত্তেজনার কথাও এতে নেই। গত ২২শে সেপ্টেম্বর রাষ্ট্রীয় সংবাদপত্র গ্লোবাল টাইমসের চীনা ভাষার সংস্করণে এই ভিডিওর খবরটি প্রকাশিত হয়। এতে তাইওয়ানের গণমাধ্যমের বিরুদ্ধে অভিযোগ তোলা হয় যে তারা এটি নিয়ে মিথ্যে তথ্য প্রচার করছে। পিতা-মাতাকে অশ্রুসজল চোখে বিদায় জানানোর ঘটনার এই ভিডিওকে তারা চীন-ভারত সীমান্তের পরিস্থিতির সঙ্গে সম্পর্কিত বলে দেখিয়েছে। দাবি: ভারতীয় সৈন্যরা চীনা লাউডস্পীকার থেকে আসা সঙ্গীতের তালে নাচছে রায়: এটি পুরোনা ভিডিও, সীমান্তে লাউডস্পীকার বসানোর কথা জানার বহু আগের। গত ১৬ই সেপ্টেম্বর ভারত এবং চীন উভয় দেশের গণমাধ্যমে এরকম একটি খবর প্রচারিত হয়। এতে বলা হয়, ভারতীয় সৈন্যদের মনোযোগ অন্যদিকে ফেরানোর জন্য চীনের পিপলস লিবারেশন আর্মি সীমান্ত বরাবার লাউডস্পীকার বসাচ্ছে এবং সেগুলো থেকে পাঞ্জাবী গান বাজাচ্ছে। গণমাধ্যামের রিপোর্টে আরও বলা হয়, চীনা সেনাবাহিনী এমন এক জায়গায় এসব লাউডস্পীকার বসিয়েছে যেটি ভারতীয় সেনাদের ২৪ ঘন্টার নজরদারিতে আছে। ভারত এবং চীন, উভয় দেশের গণমাধ্যমে এই খবরটি প্রচার করা হয় 'সেনাবাহিনীর সূত্র' উদ্ধৃত করে। পুরোনো ভিডিও: সীমান্তে লাউডস্পীকার আসার আগের ছবি এটি কিন্তু এই রিপোর্টের সঙ্গে কোন ছবি ছিল না, কোন ভিডিও চিত্রও শেয়ার করা হয়নি। এরকম ঘটনা যে ঘটেছে, তার ভারতীয় সেনাবাহিনির তরফ থেকেও নিশ্চিত করা হয়নি। কিন্তু তারপরও ভারতে সোশ্যাল মিডিয়া প্রচুর মানুষ এই পুরোনো ভিডিও শেয়ার করেছে। যাতে দেখা যাচ্ছে ভারতীয় সৈন্যরা পাঞ্জাবী গানের তালে তালে নাচছে। বিবিসির রিয়েলিটি চেক দেখেছে, সীমান্তে লাউডস্পীকার বসানোর অনেক আগের ভিডিও এটি। আরও পড়ুন: সেপ্টেম্বরে শেয়ার করা একটি ভিডিও রীতিমত ভাইরাল হয়েছিল। এটিতে দেখা যাচ্ছিল, পাঞ্জাবী সঙ্গীতের তালে তালে পাঁচ জন সৈনিক নাচছে। ৮৮,০০০ মানুষ ভিডিওটি দেখেছে। যারা এটি শেয়ার করেছেন, তারা দাবি করছিলেন, লাদাখে ভারত-চীন সীমান্তে ঘটেছে এই ঘটনা। কিন্তু 'রিভার্স-ইমেজ সার্চ' করে দেখা যাচ্ছে এই ভিডিওটি আসলে এবছরের জুলাই মাসের। যদিও ভিডিওটি আসলে ঠিক কোন জায়গায় রেকর্ড করা হয়েছে তা পরিস্কার নয়, ঐ সময়ের বিভিন্ন খবর দেখে বোঝা যায় এটি আসলে ভারত-পাকিস্তান সীমান্তের ঘটনা। চীন-ভারত সীমান্তে এটি ধারণ করা হয় বলে যে দাবি করা হচ্ছে তা ঠিক নয়। দাবি: চীনের একটি বিশাল স্পীকার আছে, যা থেকে খুব জোরে সঙ্গীত বাজিয়ে ভারতীয় সৈন্যদের আহত করা হয়েছে রায়: এই যন্ত্রটি দিয়ে যে সীমান্তে গান বাজানো হয় এরকম কোন প্রমাণ নেই। এটি আসলে লাউড স্পীকার সম্পর্কিত আগের দাবিরই একটি ভিন্ন রূপ। একজন চীনা টুইটার ব্যবহারকারী একটি বিরাট যন্ত্রের এই ভিডিওটি শেয়ার করেন। তিনি দাবি করেন যে, এটি ব্যবহার করা হচ্ছে খুব উচ্চ শব্দে গান বাজিয়ে ভারতীয় সেনাদের অসুস্থ এবং আহত করার জন্য। এটি লাউডস্পীকার নয়, একটি মোবাইল সাইরেন। দুই লাখ বারের বেশি এই ভিডিওটি অনলাইনে দেখেছেন মানুষ। একটি ভারতীয় নিউজ চ্যানেলে পর্যন্ত এই ভিডিওটি দেখানো হয়েছে একই দাবি করে। আসলে ভাইরাল হওয়া এই ভিডিও ক্লিপটি ২০১৬ সালের মার্চ মাসের। ইউটিউবে ভিডিওটি ছাড়া হয়েছিল। যন্ত্রটি বানিয়েছে একটি চীনা কোম্পানি, তারা নিরাপত্তা সংক্রান্ত যন্ত্রপাতি তৈরি করে। ভিডিওটি তাদেরই করা। যে যন্ত্রটির ছবি শেয়ার করা হয়েছে, সেটি আসলে একটি 'মোবাইল ওয়ার্নিং সাইরেন'। এটি বেশ বড়, ওজন প্রায় ৪ দশমিক ৬ টন। প্রাকৃতিক দুর্যোগ বা অন্য কোন জরুরি অবস্থার সময় বেসামরিক জনগণকে সতর্ক করতে এই সাইরেন ব্যবহার করা হয়। কোম্পানির ওয়েবসাইটে এই যন্ত্রের ব্যবহার সম্পর্কে এরকম বিবরণই দেয়া আছে। এটি গান বাজানোর কোন লাউডস্পীকার নয়। আর এই সাইরেন চীনা সেনবাহিনী সীমান্তের কাছে ব্যবহার করছে কীনা, সেটাও ঠিক পরিস্কার নয়। আর অন্যদিকে, ভারতের কোন সৈন্যের কানের পর্দা ফেটে গেছে, এরকম খবরও কিন্তু কেউ নিশ্চিত করতে পারেনি। দাবি: ভারতীয় নিরাপত্তা বাহিনীর সদস্যদের বহনকারী একটি বাস দুর্ঘটনার শিকার হওয়ার পর সীমান্তে উত্তেজনা শুরু হয়। রায়: বিভ্রান্তিকর, কারণ এই দুর্ঘটনা সীমান্তের কাছে ঘটেনি। এটি ভারত-চীন সীমান্তে নয়, ছত্তিশগড়ের ছবি চীন থেকে একজন টুইটারে ২১শে সেপ্টেম্বর একটি ভিডিও পোস্ট করে, যাতে দাবি করা হয়, সীমান্ত নিয়ে আলোচনার জন্য ভারতীয়রা মাঝামাঝি জায়গা পর্যন্ত আসতে পারছে না, কারণ 'ভারতীয় সৈন্যরা নিজেরাই মারা পড়ছে, তাদের বাঁচাতেই তারা ব্যতিব্যস্ত।' ভিডিওতে দেখা যায়, একটি সামরিক বাস নদীতে ডুবে যাচ্ছে, কাছে দাঁড়িয়ে আছে ভারতীয় সৈন্যরা। আর নীচের লেখায় দাবি করা হচ্ছে, "লাদাখে ভারতীয় সেনাবাহিনীর আত্মহত্যার ভয়ংকর চেষ্টা।" এই ভিডিওটি দেখা হয়েছে ৫,০০০ বার। এই ভিডিওটি আসল, ভুয়া নয়। কিন্তু এই দুর্ঘটনা ভারত-চীন সীমান্তের কাছে নয়। এটি ভারতের মধ্যমাঞ্চলীয় প্রদেশ ছত্তিশগড়ে ঘটেছে। গত সেপ্টেম্বরে বিজাপুর জেলায় ভারতীয় নিরাপত্তা বাহিনীর সদস্যদের বহনকারী এই বাস বন্যায় একাকার হয়ে যাওয়া নদীর পানিতে পড়ে যায়। তখন ভারতীয় গণমাধ্যমে এই দুর্ঘটনার খবর বেরিয়েছে। উল্টে যাওয়া বাসটার ছবিও দেখানো হয়েছিল। তবে সেখানে কেউ মারা যায়নি।

တရုတ်နဲ့ အိန္ဒိယတို့ရဲ့ အားပြိုင်မှုဟာ ၂၁ ရာစုအတွင်းမှာ အရေးအပါဆုံး အားပြိုင်မှု ဖြစ်လာမလား တရုတ်ဘက်မှာ ကျင်းပတဲ့ ဒီဆွေးနွေးပွဲမှာ ပြောဆိုခဲ့တာတွေကို တရားဝင် ထုတ်ပြန်ခြင်း မရှိခဲ့ပေမယ့် India Today နဲ့ Hindustan Times သတင်းစာ အပါအဝင် အိန္ဒိယမီဒီယာတွေကတော့ နှစ်ဖက် ထိပ်တိုက် မတွေ့ကြခင်ကအတိုင်း တပ်တွေ အသီးသီး ပြန်ဆုတ်ဖို့ အိန္ဒိယဘက်က ဆွေးနွေးခဲ့တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ နှစ်ဖက် ပဋိပက္ခဖြစ်ခဲ့တဲ့ ဂယ်ဝမ် တောင်ကြားဒေသက တရုတ်တပ်တွေ ပြန်ဆုတ်ပေးလိုက်ပြီဆိုပေမယ့် ပန်ဂွန်းရေကန် တဝိုက်မှာရှိတဲ့ တရုတ်တပ်တွေကတော့ ပြန်လည် မဆုတ်ခွာသေးဘူးလို့ ဆိုပါတယ်။ အိန္ဒိယ အနေနဲ့ တရုတ်ကို ပြိုင်ချင်ရင် လက်တွေ့ကျဖို့လည်း လိုမယ် ဆိုတဲ့ သုံးသပ်မှုတွေ ရှိနေ ၂၁ ရာစုရဲ့ အရေးအပါဆုံး အားပြိုင်မှုလား တရုတ်နဲ့ အိန္ဒိယ နယ်စပ်မှာ ပြီးခဲ့တဲ့ ဇွန်လ ၁၅ ရက်နေ့က နှစ်ဖက်စစ်သားတွေ ထိပ်တိုက်တွေ့ခဲ့ကြပါတယ်။ ဒီဖြစ်ရပ် နောက်ကွယ်မှာ နှစ်ဖက် ခေါင်းဆောင်တွေရဲ့ အမျိုးသားရေးဝါဒနဲ့ သူတို့ရဲ့ နိုင်ငံသားတွေ ဂုဏ်ယူနိုင်တဲ့ ခေါင်းဆောင်ဆိုတာမျိုး ပုံဖော်ချင်တာမျိုးလည်း ရှိနေတယ်လို့ ဆိုနိုင်ပါတယ်။ တရုတ်သမ္မတ ရှီကျင့်ဖျင်နဲ့ အိန္ဒိယဝန်ကြီးချုပ် နရန်ဒရာ မိုဒီတို့ နှစ်ဦးစလုံးဟာ ပြတ်ပြတ်သားသား တင်းတင်းမာမာ လုပ်ကိုင်တတ်တဲ့ ခေါင်းဆောင်တွေ ဖြစ်ကြောင်း ပြနေသူတွေ ဖြစ်ပြီး သူတို့ရဲ့ နိုင်ငံအသီးသီးကိုလည်း ခေတ်သစ်တခုဆီကို ခေါ်ဆောင်သွားပေးနိုင်တဲ့ ခေါင်းဆောင်ဖြစ်ကြောင်းကိုလည်း ပုံဖော်နေသူတွေ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒီနှစ်နိုင်ငံရဲ့ စီးပွားရေးအင်အားဟာ ပြီးခဲ့တဲ့ နှစ် ၂၀ အတွင်းမှာမှ ကွာဟသွားခဲ့တာဖြစ်ပြီး လက်ရှိအချိန်မှာ တရုတ်က ကမ္ဘာ့စီးပွားရေးအင်အား အကြီးဆုံး အမေရိကန်နဲ့ အပြိုင်အဆိုင်ရှိလာချိန်မှာ အိန္ဒိယကတော့ ပဉ္စမ နေရာလောက်မှာ ရှိနေပါတယ်။ ဒါ့ကြောင့် အိန္ဒိယ အနေနဲ့ တရုတ်ကို ပြိုင်ချင်ရင် လက်တွေ့ကျဖို့လည်း လိုမယ် ဆိုတဲ့ သုံးသပ်မှုတွေ ရှိနေပါတယ်။ ဒီနှစ်နိုင်ငံရဲ့ နယ်စပ်ဒေသ ထိပ်တိုက်တွေ့မှုမှာ နှစ်ဖက်စစ်သားတွေက ကျောက်ခဲတွေ၊ သံတွေ စိုက်ထားတဲ့ တုတ်ချောင်းတွေနဲ့ လက်သီးတွေ သုံးခဲ့ကြတယ် ဆိုတဲ့အတွက် နှစ်ဖက်တိုက်ပွဲက ဥရောပက အလယ်ခေတ် တိုက်ပွဲဆန်နေပါတယ်။ ဥရောပက အလယ်ခေတ် ဆိုတာကတော့ ရောမအင်ပါယာ ကျဆုံးတဲ့ ၄၇၆ ခုနှစ်ကနေ ဥရောပမှာ အသိပညာ၊ အတတ်ပညာ ပြန်လည် ဆန်းသစ်လာတဲ့ ၁၅ ရာစု မတိုင်ခင်အထိ ကာလကို အကြမ်းဖျင်း ခေါ်ဆိုတာဖြစ်ပါတယ်။ ရောမအင်ပါယာလက်အောက်မှာ ဥရောပက ဖွံ့ဖြိုးခဲ့သလောက် ဒီအင်ပါယာ ကျဆုံးသွားပြီးနောက်ပိုင်း ယေဘုယျ လူနေမှု အဆင့်အတန်း နိမ့်ကျသွားတဲ့ သာဓကတွေရှိထားတဲ့ ကာလလည်း ဖြစ်ပါတယ်။ နှစ်ဖက်စစ်သားတွေက ကျောက်ခဲတွေ၊ သံတွေ စိုက်ထားတဲ့ တုတ်ချောင်းတွေနဲ့ လက်သီးတွေ သုံးခဲ့ကြတယ် ဆိုတော့ နှစ်ဖက်တိုက်ပွဲက ဥရောပက အလယ်ခေတ် တိုက်ပွဲဆန်နေ အခုလို တရုတ်နဲ့ အိန္ဒိယတို့ အလယ်ခေတ် ဆန်ဆန် နယ်စပ်မှာ ထိပ်တိုက်တွေ့ကြတဲ့ နေရာဟာ ဟိမဝန္တာတောင်တန်းတနေရာက ပင်လယ်ရေ မျက်နှာပြင်အထက် မီတာ ၄၀၀၀ (ပေ ၁၀,၀၀၀ ကျော်) အမြင့်လောက်မှာ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒီဖြစ်ရပ်ကြောင့် သေဆုံးသူတွေဟာ ရေခဲလုအောင် အေးတဲ့ ရာသီဥတုမှာ ဒဏ်ရာကြောင့် သေဆုံးတာနဲ့ တချို့ကတော့ အနီးနားက မြစ်ထဲကျပြီး သေဆုံးတာတွေ ရှိခဲ့တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ အလယ်ခေတ် ဆန်ဆန် ကျောက်ခဲတွေ၊ တုတ်ချောင်းတွေ၊ လက်သီးတွေနဲ့ တိုက်ခဲ့ကြတယ် ဆိုပေမယ့် တိုက်ကြတဲ့ နှစ်ဖက်က ကမ္ဘာ့အင်အားကြီး နှစ်နိုင်ငံရဲ့ ၂၀၂၀ နှစ်ဝက်လောက် ရောက်ချိန်မှာ တိုက်ပွဲဖြစ်ခဲ့တာ ဖြစ်နေပါတယ်။ ဒီတိုက်ပွဲမှာ နှစ်ဖက်စလုံးက သေနတ်မသုံးကြဖို့ ကြိုတင်သဘောတူတာတွေ ရှိခဲ့တယ်ဆိုပေမယ့် လူ သေဆုံးမှုကတော့ ရှိခဲ့ပါတယ်။ ဒီတိုက်ပွဲမှာ အိန္ဒိယဘက်က သေဆုံးသူ ၂၀ ရှိတယ်ဆိုပြီး တရားဝင် ထုတ်ပြန်မှု ရှိခဲ့ပေမယ့် တရုတ်ဘက်ကတော့ တိတိကျကျ အတည်ပြု ထုတ်ပြန်တာ မရှိသေးပါဘူး။ ဒီလို ဖြစ်ခဲ့ကြအပြီးမှာ တရုတ်ခေါင်းဆောင် ရှီကျင့်ဖျင်ဘက်က တိုက်ပွဲအခြေအနေကို လျှော့ပေါ့ ပြောဆိုခဲ့ပါတယ်။ အိန္ဒိယဝန်ကြီးချုပ် နရန်ဒရာ မိုဒီကတော့ အိန္ဒိယဘက်က ငြိမ်းချမ်းရေး လိုလားတယ် ဆိုပေမယ့် လာပြီးဆွမယ်ဆိုရင်တော့ ဘယ်လို အခြေအနေမှာပဲ ဖြစ်ဖြစ် သင့်လျော်တဲ့ တုံ့ပြန်မှုမျိုး လုပ်နိုင်ပါတယ် ဆိုပြီး ပြောဆိုခဲ့ပါတယ်။ ဒီလိုသူပြောအပြီးမှာပဲ တရုတ်နိုင်ငံကို စီးပွားရေးပိတ်ဆို့မှုတချို့လည်း လုပ်လိုက်ပါတယ်။ တရုတ်နိုင်ငံက အိန္ဒိယထက် စီးပွားရေးအင်အား သာလွန်တယ်ဆိုပေမယ့် နှစ်ဖက်စလုံးက နျူးကလီးယားလက်နက်ရှိကြတဲ့ ကမ္ဘာ့အင်အားကြီးနိုင်ငံ စာရင်းဝင်တဲ့အပြင် ကမ္ဘာ့လူဦးရေ အထူထပ်ဆုံး နှစ်နိုင်ငံဖြစ်တဲ့အတွက် တရုတ်နဲ့ အိန္ဒိယတို့ရဲ့ အားပြိုင်မှုဟာ ၂၁ ရာစုအတွင်းမှာ အရေးအပါဆုံး အားပြိုင်မှု ဖြစ်လာမလား ဆိုတာ မေးခွန်းထုတ်စရာ ဖြစ်လာပါတယ်။ တရုတ်စစ်တပ် နှစ်စဥ်ရန်ပုံငွေက အိန္ဒိယထက် သုံးဆရှိပြီး တရုတ်နိုင်ငံဟာ သူ့စစ်တပ်ကို တိကျတဲ့ ဒုံးကျည်စနစ်နဲ့ နည်းပညာမြင့် တင့်ကားတွေ သုံးပြီး အဆင့်မြှင့်ထား စစ်ရေးအရ ထိပ်တိုက်တွေ့မှု ခရစ်စ် ဒိုဟာတီရဲ့ သုံးသပ်ချက် (ခရစ်စ် ဒိုဟာတီဟာ အမေရိကန်နိုင်ငံ အခြေစိုက် ခေတ်သစ် အမေရိက လုံခြုံရေးရာ (CNAS) ဆိုတဲ့ မူဝါဒနဲ့ သုတေသန ဖော်ဆောင်ရေး အဖွဲ့(think tank) က ကာကွယ်ရေးဌာနမှာ လုပ်ကိုင်တဲ့ ဝါရင့်အဖွဲ့ဝင် တဦးဖြစ်ပါတယ်။) တရုတ်နဲ့ အိန္ဒိယနိုင်ငံတို့ ထိစပ်နေတဲ့ နယ်စပ်တလျှောက် အကွာအဝေးဟာ ကီလိုမီတာ ၃၀၀၀ ကျော်ရှိပြီး ဟိမဝန္တာတောင်တန်းကိုလည်း ဖြတ်သွားတဲ့ အကွာအဝေး ဖြစ်ပါတယ်။ ပြီးခဲ့တဲ့ ဇွန်လက တရုတ်နဲ့ အိန္ဒိယစစ်တပ်တို့ ထိပ်တိုက်တွေ့ခဲ့ကြတဲ့ နေရာဟာ ဂယ်ဝမ်မြစ်ရှိတဲ့ တောင်ကြားဒေသမှာ တည်ရှိပြီး မီတာ ၄၀၀၀ (ပေ ၁၀,၀၀၀ ကျော်) အမြင့်မှာ ရှိနေရာဖြစ်ပြီး လူလည်း နေထိုင်လို့ မရတဲ့ ဒေသဖြစ်ပါတယ်။ ဒီဒေသကို အိန္ဒိယနိုင်ငံက ပိုင်ဆိုင်ကြောင်း ပြောဆိုထားပေမယ့် တကယ်တမ်း တရုတ်က ထိန်းချုပ်ထားတဲ့ ဒေသ ဖြစ်ပါတယ်။ အဲဒီ ဒေသဟာ လူတွေအတွက် မြေပြင်အနေအထားအရ သွားလာရေး ခက်ခဲတဲ့ ဒေသ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒါ့အပြင် အလွန်မြင့်တဲ့ဒေသ ဖြစ်တာကြောင့် လူတွေအတွက် အသက်ရှူစရာ အောက်စီဂျင်နည်းတဲ့ ပြဿနာအပြင် လူတွေ အသုံးပြုတဲ့ ယာဥ်တွေ မောင်းနှင်ရာမှာလည်း အောက်စီဂျင်နည်းမှုကြောင့် အခက်အခဲတွေရှိပြီး ထောက်ပံ့ရေးလမ်းကြောင်းတွေကလည်း အလွန်ရှည်လျား ခက်ခဲ ကြမ်းတမ်းတဲ့ လမ်းကြောင်းတွေ ဖြစ်နေပါတယ်။ ဒါတင်မကသေးပဲ ပုံမှန်သွားနေကျ လမ်းကြောင်းတွေပေါ်ကို မြေပြိုနိုင်ခြေနဲ့ ရေခဲတောင်ပြိုနိုင်ခြေတွေလည်း ရှိသေးတဲ့အတွက် သွားလာလှုပ်ရှားဖို့ အလွန် ခက်ခဲကြမ်းတမ်းတဲ့ ဒေသ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒီလိုနေရာမျိုးမှာ တိုက်ပွဲဖြစ်ရတဲ့ အကြောင်းရင်းတွေထဲက တခုကလည်း နှစ်ဖက်စလုံးက ကင်းလှည့်ရလွယ်အောင် လမ်းဖောက်နေကြရင်း ထိပ်တိုက်တွေ့ကြတာ ဆိုတဲ့ သုံးသပ်မှုတွေလည်း ရှိထားပါတယ်။ နှစ်ဖက်စလုံးက ကင်းလှည့်ရလွယ်အောင် လမ်းဖောက်နေကြရင်း ထိပ်တိုက်တွေ့ကြတာ ဆိုတဲ့ သုံးသပ်မှုတွေလည်း ရှိထား တိဘက်ဒေသနဲ့ ကပ်နေတဲ့ ရှင်ကျန်ပြည်နယ်ဒေသလို နေရာတွေမှာ တရုတ်အစိုးရက လွန်ခဲ့တဲ့ ဆယ်စုနှစ်တွေအတွင်း လမ်းတံတားအပါအဝင် အခြေခံအဆောက်အဦတွေကို ဆောက်လုပ်နေခဲ့ပြီး ဒီလို ဆောက်လုပ်မှုတွေကြောင့် တရုတ်စစ်တပ်နဲ့ လုံခြုံရေးတပ်ဖွဲ့ဝင်တွေ ဖြတ်သန်း သွားလာ နေနိုင်ခဲ့ပါတယ်။ လုံခြုံရေးအရ ဘက်တဖက်မှာ အားကောင်းလာတယ်ဆိုတာက ကျန်တဖက်ကို အားနည်းစေတယ် အယူအဆ ရှိထားရာမှာ အိန္ဒိယကလည်း သူတို့ ထိန်းချုပ်နိုင်တဲ့ နယ်စပ်ဘက်ခြမ်းမှာ အလားတူ လုပ်လာရင်း နှစ်ဖက် ထိပ်တိုက်တွေ့ကြတာ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒီလို ထိပ်တိုက်တွေ့ကြမယ်ဆိုရင် ဘယ်လိုလုပ်ရမလဲ ဆိုတဲ့အပေါ် တရုတ်စစ်သားတွေကို အထက်က ညွှန်ကြားထားပြီးသား ဖြစ်နိုင်ပြီး ဒေသတွင်း ဗိုလ်ချုပ်အဆင့်လောက်က ကိုယ့်သဘောနဲ့ကိုယ် နဂိုထိန်းချုပ်ထားပြီးသား နယ်မြေရဲ့ အပြင်ဘက်ကို ရှေ့တိုးဖို့လုပ်တာမျိုးတော့ မဖြစ်နိုင်ပါဘူး။ ဖြစ်သွားခဲ့တဲ့ အခြေအနေဟာ ဒေသတွင်း မြေပြင်အနေထား အခြေအနေကို ကြီးကြီးမားမား ပြောင်းလဲသွားဖို့ ကြိုးစားမှုတခုလို့ ပြောလို့ရတဲ့အတွက် ဒီလို လုပ်ဖို့ ညွှန်ကြားမှုက တရုတ်စစ်တပ် (တရုတ်ပြည်သူ့လွတ်မြောက်ရေးတပ်) ထိပ်ပိုင်းခေါင်းဆောင်တွေက ခွင့်ပြုချက်ပေးမှ လုပ်လို့ ရတာမျိုး ဖြစ်ပါတယ်။ တရုတ်စစ်တပ်ရော အိန္ဒိယစစ်တပ်ပါ အင်အားကြီးတွေ ဖြစ်ကြပေမယ့် တရုတ်စစ်တပ် နှစ်စဥ်ရန်ပုံငွေက အိန္ဒိယထက် သုံးဆရှိပြီး တရုတ်နိုင်ငံဟာ သူ့စစ်တပ်ကို တိကျတဲ့ ဒုံးကျည်စနစ်နဲ့ နည်းပညာမြင့် တင့်ကားတွေ သုံးပြီး အဆင့်မြှင့်ထားတာ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒါပေမယ့် ကြမ်းတမ်းခက်ခဲတဲ့ မြေပြင်အနေအထားရှိတဲ့ နေရာမှာတော့ ကီလိုမီတာ ရာချီ၊ မိုင်ပေါင်းရာချီ ပစ်နိုင်တယ်ဆိုတဲ့ အဆင့်မြင့်လက်နက်တွေက အသုံးမဝင်လှပဲ လက်နက်ကြီးတွေ မပါတဲ့ ပေါ့ပါးတဲ့ တပ်ဖွဲ့တွေက ဒီလိုမြေပြင်အနေအထားမှာ အသာရ နိုင်ပါတယ်။ ဒီလိုနေရာမျိုးမှာ အိန္ဒိယဘက်က လျော်ကန်တဲ့ နည်းဗျူဟာ သုံးမယ်ဆိုရင် ယေဘုယျ ယူဆထားသလို တရုတ်က သာတယ်လို့ မဆိုနိုင်တော့ပါဘူး။ အိန္ဒိယနိုင်ငံအတွက် ရှည်လျားလှတဲ့ နယ်စပ်နယ်နိမိတ်တခုလုံးကို အမြဲတမ်း တောက်လျှောက် ကာကွယ်ထားနိုင်ဖို့ မဖြစ်နိုင်လောက်ဘူး ဆိုပေမယ့် တရုတ်ကို အများကြီး ရှေ့တိုးလာလို့မရအောင်နဲ့ အိန္ဒိယဘက်ကလည်း ပင်မတပ်တွေနဲ့ အဆက်ပြတ်ပြီး အဝိုင်းမခံရအောင် လုပ်ဖို့က အိန္ဒိယအတွက် အရေးပါ ပါတယ်။ ဒီလိုအခြေအနေမှာ တရုတ်ကို အိန္ဒိယဘက်က နည်းနည်းတော့ ရှေ့တိုးဝင်လာခွင့်ပေးပြီး ဝင်လာတော့မှ ပင်မတပ်နဲ့ အဆက်အသွယ်ပြတ်သွားအောင် တန်ပြန်တိုက်ခိုက်တာမျိုးလည်း အိန္ဒိယက လုပ်နိုင်ပါတယ်။ နှစ်ဖက်တိုက်ပွဲဖြစ်ရင် တရုတ်ဘက်က နည်းဗျူဟာအရ အရေးပါတဲ့ နယ်မြေကိုတောင် သိမ်းနိုင်ခြေ ရှိကောင်းရှိပေမယ့် အိန္ဒိယဘက်ကလည်း နည်းဗျူဟာမှန်မှန်နဲ့ တုန့်ပြန်မယ်ဆိုရင် တရုတ်ဘက်ကလည်း အတိုင်းအတာတခုအထိ ဆုံးရှုံးရပြီးမှ သူတို့လိုချင်တာကို ရပါလိမ့်မယ်။ တချိန်တည်းမှာပဲ ဒီလိုတိုက်ပွဲမှာ အိန္ဒိယဘက်ကလည်း အကျအဆုံး အတော်အတန် ရှိမှာ ဖြစ်တဲ့အတွက် အခြေအနေပိုဆိုးလာရင် ဘယ်သူမှ တဖက်သတ် မနိုင်ဘဲ နှစ်ဖက်လုံး ဆုံးရှုံးကြမယ့် တိုက်ပွဲတွေ ဖြစ်လာနိုင်ပါတယ်။ တရုတ်ကုန်ပစ္စည်းနဲ့တကွ တရုတ်ဘက်က ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုတွေကို လုံးဝပိတ်ပင်မယ်ဆိုရင် လက်တွေ့လည်း မကျသလို တကယ်တမ်းလည်း မဖြစ်နိုင် စီးပွားရေးအရ ထိပ်တိုက်တွေ့မှု အနတ်(သ်) ခရစ်ရှနန်ရဲ့ သုံးသပ်ချက် (အနတ်(သ်) ခရစ်ရှနန်ဟာ the Hindu သတင်းစာမှာ တရုတ်နဲ့ ပတ်သက်တဲ့အပိုင်းကို တာဝန်ယူ ရေးသားနေသူဖြစ်ပြီး တရုတ်ရဲ့ တိုးတက်လာမှုက အိန္ဒိယကို စီးပွားရေးအရ ဘယ်လို သက်ရောက်မှုရှိသလဲ ဆိုတာကို လေ့လာထားတဲ့ အိန္ဒိယရင်ဆိုင်ရတဲ့ တရုတ်စိန်ခေါ်မှု ဆိုတဲ့ စာအုပ်ကို ရေးသားသူလည်း ဖြစ်ပါတယ်။) တရုတ်နဲ့ အိန္ဒိယနိုင်ငံတို့ဟာ ၂၀၀၀ ပြည့်နှစ် အစောပိုင်းကာလတွေ မတိုင်ခင်အထိ ကုန်သွယ်ရေး အချိတ်အဆက် သိပ်မရှိခဲ့ပေမယ့် လွန်ခဲ့တဲ့ အနှစ် ၂၀ အတွင်းမှာ အိန္ဒိယဘက်က တရုတ်ထုတ်ကုန်တွေကို ဝယ်လိုအား တက်လာတာကြောင့် နှစ်ဖက် ကုန်သွယ်ရေးက လျင်လျင်မြန်မြန် ကြီးထွားလာခဲ့ပြီး တရုတ်ဟာ အိန္ဒိယအတွက် အကြီးဆုံး ကုန်သွယ်ဖက် ဖြစ်လာခဲ့ပါတယ်။ တရုတ်နဲ့ အိန္ဒိယတို့ နှစ်ဖက် ကုန်သွယ်မှု နှစ်စဥ်တန်ဖိုးက အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၉၄ ဘီလျံ ရှိရာမှာ အဲဒီအထဲက ၇၅ ဘီလီယံက အိန္ဒိယဘက်က ဝယ်နေတဲ့ တန်ဖိုးဖြစ်ပြီး တရုတ်ဘက်က ပြန်ဝယ်တဲ့ တန်ဖိုးက အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၁၉ ဘီလီယံသာ ရှိတဲ့အတွက် အိန္ဒိယက တရုတ်ဘက်ကို မှီခိုနေရသလို ဖြစ်နေပါတယ်။ အိန္ဒိယဘက်က သတ္ထုကုန်ကြမ်းတွေ၊ ဓာတုဗေဒ ကုန်ကြမ်းတွေ တရုတ်ကိုရောင်းပြီး တရုတ်ဘက်က တန်ဖိုးမြင့် ကုန်ချောတွေကို ပြန်ဝယ်နေတာ ဖြစ်တဲ့အတွက် အလွန်ဘက်မမျှတဲ့ နှစ်ဖက် ကုန်သွယ်မှု ဖြစ်နေတာကြောင့် အိန္ဒိယအစိုးရဘက်က စိုးရိမ်မကင်း ဖြစ်စရာ တခုဖြစ်နေပေမယ့် ဒီလို အခြေအနေကနေ ဖောက်ထွက်ဖို့လည်း အိန္ဒိယအတွက် အလွန်ခက်ခဲနေပါတယ်။ တရုတ်နဲ့ အိန္ဒိယတို့ အခုလို ထိပ်တိုက်တွေ့ကြတာကို အိန္ဒိယဘက်က တုန့်ပြန်တဲ့ အနေနဲ့ တရုတ်နဲ့ ပူးတွဲ လုပ်ကိုင်ဖို့ စီစဉ်ထားတဲ့ စီမံကိန်းတွေကို ရွှေ့ဆိုင်းလိုက်ဖို့ နှိုးဆော်မှုတွေ ရှိထားပြီး လောလောဆယ်မှာ ကမ္ဘာ့လူငယ်တွေအကြား နာမည်ကြီးတဲ့ တစ်တော့ အက်ပ် အပါအဝင် တရုတ် အက်ပ် ၅၉ ခုကို အိန္ဒိယက ပိတ်ပင်လိုက်ပါတယ်။ တရုတ်ကုန်ပစ္စည်းနဲ့တကွ တရုတ်ဘက်က ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုတွေကို လုံးဝပိတ်ပင်မယ်ဆိုရင် လက်တွေ့လည်း မကျသလို တကယ်တမ်းလည်း မဖြစ်နိုင်ပါဘူး။ အိန္ဒိယနိုင်ငံဟာ တော်တော်များများ သွင်းကုန် အမျိုးအစားလိုက်ကို တရုတ်နိုင်ငံကို မှီခိုနေရတာ ဖြစ်တဲ့အပြင် တရုတ်ရောင်းတဲ့ ဈေးနဲ့ ရောင်းတဲ့ နိုင်ငံကလည်း များများ မရှိတဲ့ အခြေအနေရှိပါတယ်။ အိန္ဒိယဟာ မူလပထမ အမှတ်တံဆိပ်နဲ့ ထုတ်လုပ်ထားတဲ့ ဆေးအများစုနဲ့ အာနိသင်တူတဲ့ ဆေးတွေကို ကမ္ဘာမှာ အများဆုံး ထုတ်လုပ်ရောင်းချနေပြီး တရုတ်ကတော့ ကမ္ဘာမှာ ဆေးဝါးလုပ်ငန်းအတွက် အဓိက ဓာတုကုန်ကြမ်းတွေကို ထုတ်နေတဲ့နိုင်ငံဖြစ်တဲ့အတွက် ဒီသွင်းကုန် အမျိုးအစားမှာလည်း အိန္ဒိယက တရုတ်ကို အားထားနေရပါတယ်။ အခုလို အိန္ဒိယအတွက် လိုအပ်တဲ့ ဆေးဝါး ဓာတုကုန်ကြမ်းတွေထဲက ၇၀ ရာခိုင်နှုန်းလောက်ကို တရုတ်နိုင်ငံက တင်သွင်းနေရပြီး တရုတ်က မသွင်းတော့ဘူးဆိုရင် အိန္ဒိယရဲ့ ဆေးဝါးလုပ်ငန်းကြီး တခုလုံး ရပ်သွားနိုင်ပါတယ်။ ဒါ့အပြင် တရုတ်နိုင်ငံက တင်သွင်းတဲ့ သံနဲ့ သံမဏိ ပစ္စည်းတွေ၊ ကားပစ္စည်း အစိတ်အပိုင်းတွေနဲ့ လယ်ယာသုံး ပိုးသတ်ဆေးတွေကိုလည်း အိန္ဒိယက မှီခိုနေရပါသေးတယ်။ တရုတ်နိုင်ငံက တင်သွင်းတဲ့ သံနဲ့ သံမဏိ ပစ္စည်းတွေ၊ ကားပစ္စည်း အစိတ်အပိုင်းတွေ အပေါ် အိန္ဒိယက မှီခိုနေရ အိန္ဒိယနိုင်ငံမှာ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု လုပ်နေတဲ့ နိုင်ငံတွေထဲမှာလည်း တရုတ်က အကြီးဆုံးတွေထဲက တနိုင်ငံဖြစ်ပြီး အထူးသဖြင့် နည်းပညာနယ်ပယ်က အိန္ဒိယ တက်သစ်စ ကုမ္ပဏီလေးတွေကို တရုတ်ကုမ္ပဏီတွေက ရင်းနှီးမြှုပ်နှံထားတဲ့ တန်ဖိုးကတင် အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၅-၆ ဘီလျံ လောက် ရှိတဲ့အပြင် အိန္ဒိယရဲ့ အကြီးဆုံး နည်းပညာကုမ္ပဏီတချို့မှာလည်း တရုတ်က အဓိကကျတဲ့ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံသူတွေအဖြစ် ပါဝင်နေပါတယ်။ ဒီလို အခြေအနေမှာ အိန္ဒိယအနေနဲ့ တရုတ်ကို လုပ်နိုင်တဲ့ ကန့်သတ်မှု ပုံစံတွေကတော့ ပြည်တွင်း ဆက်သွယ်ရေး ကွန်ရက်နဲ့ စတုတ္ထ မျိုးဆက်နဲ့ပဉ္စမ မျိုးဆက် ဖုန်းကွန်ရက်တွေမှာ တရုတ် လွှမ်းမိုးမှု လျှော့ချတာမျိုး လုပ်နိုင်ပါတယ်။ တရုတ်ကုမ္ပဏီတွေက အိန္ဒိယကိုလာပြီး စက်ရုံဆောက်တဲ့ ရင်းနှီးမြုပ်နှံမှုမျိုးကိုတော့ အလုပ်လက်မဲ့ ပြဿနာတွေရှိနေတဲ့ အိန္ဒိယနိုင်ငံရဲ့ အစိုးရက လက်ခံကြိုဆိုမှာ ဖြစ်ပေမယ့် အိန္ဒိယရဲ့ နိုင်ငံတော်လုံခြုံရေးအတွက် အရေးပါတဲ့ အခန်းကဏ္ဍတွေ အပါအဝင် အိန္ဒိယ ကုမ္ပဏီတွေမှာ တရုတ်က ရှယ်ယာဝယ်တာ၊ ဆက်သွယ်ရေးစနစ်မှာ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံတာတွေကို ကန့်သတ်လို့ ရပါတယ်။ အိန္ဒိယအစိုးရဟာ နိုင်ငံတကာကုမ္ပဏီကြီးတွေက တရုတ်နိုင်ငံကို မသွားဘဲ အိန္ဒိယနိုင်ငံကိုလာပြီး လုပ်ကိုင်ကြဖို့ ကြိုးစားနေတာ အတော်ကြာပြီဖြစ်ပေမယ့် အကန့်အသတ်နဲ့ပဲ အောင်မြင်မှု ရပါသေးတယ်။ အိန္ဒိယအစိုးရဟာ နိုင်ငံကို ကုန်ထုတ်လုပ်မှု အင်အားကြီးနိုင်ငံဖြစ်လာအောင် ထူထောင်နေတာလည်း နှစ်အတော်အတန် ကြာလာပြီ ဖြစ်ပြီး လက်ရှိ အိန္ဒိယဝန်ကြီးချုပ် နရန်ဒရာ မိုဒီ တက်လာတဲ့ ၂၀၁၄ ခုနှစ်တုန်းကဆိုရင် "အိန္ဒိယမှာ လာရောက် ထုတ်လုပ်ပါ" (Make in India) ဆိုတဲ့ ဆောင်ပုဒ်နဲ့ စလုပ်ခဲ့တာ ဖြစ်ပေမယ့် ၆ နှစ်အကြာ အခုအချိန်မှာတော့ အိန္ဒိယရဲ့ တရုတ်အပေါ် မှီခိုမှုက ပိုတောင် များလာပါတယ်။ အိန္ဒိယနိုင်ငံက တရုတ်နောက်မှာ ကျန်ခဲ့တဲ့ အခန်းကဏ္ဍကတော့ အစိုးရဘက်က လုပ်ပေးရတဲ့အပိုင်းဖြစ်တဲ့ လမ်းတံတားနဲ့ အခြေခံ အဆောက်အဦပိုင်း ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုပဲ ဖြစ်ပါတယ်။ တရုတ်ပြည်တွင်းမှာ အလုပ်သမားလခတွေ တက်လာတောင် အခြေခံအဆောက်အဦ စနစ်တွေ ကောင်းတာကြောင့် လာရောက်လုပ်ကိုင်တဲ့ ကုမ္ပဏီတွေက တခြားနိုင်ငံကို ရွှေ့မသွားတာ ဖြစ်ပါတယ်။ နောက်ထပ် တရုတ်ဘက်က အားသာတာတခုကတော့ အလွန်ကျွမ်းကျင်တဲ့ အလုပ်သမားထုကြီး ရှိနေတာ ဖြစ်ပါတယ်။ အိန္ဒိယအနေနဲ့ တော့ အခြေခံ အဆောက်အဦပိုင်းရော၊ ကျွမ်းကျင်အလုပ်သမား မွေးထုတ်တဲ့ အပိုင်းမှာပါ ရင်းနှီးမြုပ်နှံမှုတွေ လုပ်ဖို့ လိုနေပါတယ်။ ဒါပေမယ့်လည်း လက်တွေ့မှာ အိန္ဒိယအတွက် ပြုပြင်ပြောင်းလဲမှု လုပ်ဖို့ အခွင့်အလမ်းက ဘောင်ကျဥ်းလာပြီ ဖြစ်ပါတယ်။ အိန္ဒိယက ထုတ်ကုန်အသားပေး စီးပွားရေး လုပ်ချင်တယ် ဆိုပေမယ့် လွန်ခဲ့တဲ့ အနှစ် ၂၀ ကစပြီး တရုတ်နိုင်ငံရဲ့ ထုတ်ကုန်စီးပွားရေး အောင်မြင်ခဲ့တုန်းကလို လာဝယ်မယ့် နိုင်ငံတွေက လက်တွေ့မှာ သိပ်မရှိတော့ဘူး ဆိုတဲ့အတွက် တရုတ်နေရာကို အစားထိုးနိုင်တဲ့ ထုတ်ကုန်ပို့ နိုင်ငံ ဖြစ်ဖို့ ကြိုးစားတယ်ဆိုတဲ့ ကိစ္စကို အိန္ဒိယက လက်တွေ့ကျကျ ပြန်စဥ်းစားရမှာ ဖြစ်ပါတယ်။ အိန္ဒိယရဲ့ အားသားချက်ကတော့ တရုတ်ကို ယှဥ်နိုင်တဲ့ သန်းထောင်ချီရှိတဲ့ လူဦးရေရှိတဲ့ ဈေးကွက်ပဲ ဖြစ်ပြီး ဒါ့ကြောင့်လည်း အိန္ဒိယကို တရုတ်ကုမ္ပဏီတွေ အများကြီး ရောက်လာကြတာ ဖြစ်ပါတယ်။ တရုတ်နဲ့ အိန္ဒိယ နှစ်နိုင်ငံတို့ရဲ့ အသားပေး အလေးထားမှုတွေက ပိုပြီး ထိပ်တိုက် တွေ့လာပြီဆိုတော့ အိန္ဒိယဘက်က ကုန်သွယ်ရေးမှာ ကိုယ့်အားကိုယ်ကိုးဖို့ ကြိုးစားတာက ရေတိုမှာ အခက်အခဲတွေ တွေ့ရမယ်ဆိုရင်တောင် ရေရှည်အတွက်တော့ ကောင်းနိုင်တဲ့ ကြိုးစားမှု ဖြစ်တယ်လို့ ဆိုရမှာ ဖြစ်ပါတယ်။ အိန္ဒိယကို အဓိက လက်နက်တင်သွင်းနေတဲ့ ရုရှားဟာ တရုတ်နဲ့ ဆက်ဆံရေး ကောင်းနေပြီး တဖက်မှာ တရုတ်၊ ရုရှား နှစ်နိုင်ငံ စလုံးနဲ့ အမေရိကန်က ဆက်ဆံရေး တင်းမာနေတဲ့ ရှုပ်ထွေးတဲ့ မဟာမိတ် ချိတ်ဆက်မှု ရှိနေ မဟာမိတ် (သို့) ပြိုင်ဘက်ဖြစ်နေကြတဲ့ နိုင်ငံတွေအကြားမှာ တရုတ်နဲ့ အိန္ဒိယ ထိပ်တိုက်တွေ့မှု တန်ဗီ မေဒန်ရဲ့ သုံးသပ်ချက် (မစ္စ တန်ဗီ မေဒန်ဟာ အမေရိကန်နိုင်ငံ ဝါရှင်တန်မြို့ အခြေစိုက် ဘရွတ်ကင်း အဖွဲ့ ဆိုတဲ့ မူဝါဒနဲ့ သုတေသန ဖော်ဆောင်ရေး အဖွဲ့ (think tank) တခုက နိုင်ငံခြားရေး မူဝါဒဌာန အကြီးတန်း အဖွဲ့ဝင် တဦး ဖြစ်ပြီး "ကြမ္မာငင်သော သုံးပွင့်ဆိုင်။ ။စစ်အေးတိုက်ပွဲကာလမှာ တရုတ်က အိန္ဒိယ-အမေရိကန်ဆက်ဆံရေးကို ပုံဖော်ခဲ့တဲ့ အခြေအနေ" ဆိုတဲ့ စာအုပ်ကို မကြာခင်ကပဲ ရေးသားထားသူ ဖြစ်ပါတယ်။) အိန္ဒိယနဲ့ တရုတ်တို့ ထိပ်တိုက်တွေ့မှုတွေ တိုးလာရာမှာ စီးပွားရေး ဆက်နွှယ်မှု တိုးလာတာကြောင့် နိုင်ငံရေး တင်းမာမှုတွေ လျော့မသွားနိုင်ဘူးဆိုတာကို သက်သေပြနေတာလည်း ဖြစ်ပါတယ်။ လက်ရှိ တရုတ်-အိန္ဒိယ ဆက်ဆံရေးဟာ အလှည့်အပြောင်းဖြစ်တဲ့ အချိန်ကိုရောက်လာပြီ ဖြစ်ပြီး အနာဂါတ် တရုတ်-အိန္ဒိယ ဆက်ဆံရေးကိုသာမက ကမ္ဘာနဲ့ချီပြီး မပြောင်းလဲရင်တောင် အနည်းဆုံး အာရှဒေသ ပထဝီနိုင်ငံရေး အခြေအနေကို သက်ရောက်မှု ရှိမှာ ဖြစ်ပါတယ်။ တရုတ်နဲ့ အိန္ဒိယတို့ ထိပ်တိုက်တွေ့ကြ အပြီးမှာ တောင်တရုတ်ပင်လယ်၊ ထိုင်ဝမ်နဲ့တကွ ဟောင်ကောင်အရေးတို့ဘက်မှာ ပိုပြီး အာရုံစိုက်နေရတဲ့ တရုတ်အစိုးရက အိန္ဒိယနဲ့ ကိစ္စကို လျှော့ပေါ့ ပြောဆိုခဲ့ပေမယ့် အိန္ဒိယဘက်ကတော့ အလျှော့မပေဘဲ တင်းခံတဲ့ ပုံစံနဲ့ ရပ်တည် ပြောဆိုခဲ့ပါတယ်။ ဇွန်လ ၁၅ ရက်နေ့က ဖြစ်ခဲ့တဲ့ တရုတ်နဲ့ အိန္ဒိယ ထိပ်တိုက်တွေ့မှုအပေါ် တရုတ်ရဲ့ ကြေညာချက်ထဲမှာ အိန္ဒိယကို အပြစ်တင်ထားပေမယ့် အရင်ရှိနေတဲ့ ဆက်ဆံရေးအတိုင်း ဆက်သွားပြီး စီးပွားရေး ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်တာတွေ လုပ်ရဖို့လိုတယ် ဆိုတဲ့ ပြောဆိုမှု ပါဝင်ပါတယ်။ အိန္ဒိယဘက်ကတော့ ဒီအဖြစ်အပျက်ဟာ တရုတ်-အိန္ဒိယ အနာဂတ်ဆက်ဆံရေးကိုပါ ပြင်းထန်တဲ့ ရိုက်ခတ်မှုတွေ ရှိနိုင်တဲ့ မကြုံစဖူး ဖြစ်လာတဲ့ ပြဿနာ ဖြစ်တယ်ဆိုပြီး တင်းတင်းမာမာ ပြောဆိုခဲ့ပါတယ်။ တကယ်တမ်း ပြန်ကြည့်မယ်ဆိုရင် အိန္ဒိယနဲ့ တရုတ်တို့ဟာ ကမ္ဘာပေါ်မှာ နှစ်ဦးသဘောတူမှု မရှိတဲ့ နယ်စပ်မျဉ်း အရှည်ဆုံး ရှိကြတဲ့ နိုင်ငံတွေ ဖြစ်ပါတယ်။ နှစ်ဖက် အခြေခံကစပြီး မတူဘဲ ကွဲလွဲမှုတွေ ရှိနေတဲ့ အင်အားကြီးလာတဲ့ နှစ်နိုင်ငံ အနေနဲ့ ဒီလို စိန်ခေါ်မှုတွေ ဖြစ်လာဖို့ တာစူနေပြီးသား ဖြစ်ပါတယ်။ နှစ်ဖက်စလုံးက ခေါင်းဆောင်တွေဟာ သူတို့ပြည်တွင်းမှာ ပြီးခဲ့တဲ့ ဆယ်စုနှစ်အတွင်း လွှမ်းမိုးမှု အရှိဆုံး ခေါင်းဆောင်တွေ ဖြစ်ပြီး တရုတ်ဘက်က ရှီကျင့်ဖျင်က "တရုတ်နိုင်ငံ ကြီးပွားသာယာရေး အိပ်မက်မက်ပြီး အလုပ်လုပ်ကြဖို့" ဆိုတဲ့ ဆောင်ပုဒ်ကို စပြောခဲ့သူ ဖြစ်သူလို အိန္ဒိယဘက်က နရန်ဒရာ မိုဒီကလည်း "အိန္ဒိယ နိုင်ငံကြီး ပြန်လည်ကြီးပွား တိုးတက်စေရမယ်" ဆိုတဲ့ ပုံစံမျိုးနဲ့ လွှမ်းမိုး လှုံ့ဆော်နေသူ တဦးဖြစ်ပါတယ်။ ရှီကျင့်ဖျင်နဲ့ နရန်ဒရာမိုဒီတို့ဟာ ယခင် နှစ်ဖက်ခေါင်းဆောင် အချင်းချင်းထက် တွေ့ဆုံထားတဲ့ အကြိမ်ရေ ပိုများ တရုတ်နဲ့ အိန္ဒိယနှစ်ဖက် ခေါင်းဆောင်တွေ ဖြစ်တဲ့ ရှီကျင့်ဖျင်နဲ့ နရန်ဒရာမိုဒီတို့ဟာ ယခင် နှစ်ဖက်ခေါင်းဆောင် အချင်းချင်းထက် တွေ့ဆုံထားတဲ့ အကြိမ်ရေ ပိုများပြီး တွေ့တဲ့အခါတိုင်းလည်း ရင်းရင်းနှီးနှီး ရှိကြတာကို စာနယ်ဇင်းသမားတွေက တွေ့ရလေ့ ရှိပါတယ်။ အာရှ ဒေသတွင်း အနေနဲ့ ဘယ်လို ရှေ့ဆက်ရမလဲ ဆိုတဲ့အပေါ်မှာတော့ နှစ်ဖက် အပြိုင်အဆိုင်ဖြစ်နေတဲ့ ရည်မှန်းချက်တွေ ရှိနေကြတာကို တွေ့ရပါတယ်။ တရုတ်အစိုးရအနေနဲ့ အာရှဒေသတွင်းမှာ ဦးဆောင်သူ ဖြစ်ချင်ပြီး အိန္ဒိယကတော့ ဂျပန်နဲ့တကွ သြစတြေးလျလို အာရှ အိမ်နီးချင်း နိုင်ငံအပါအဝင် ဒေသတွင်း စီးပွားရေး အင်အားကြီး နိုင်ငံတွေက အာရှဒေသရဲ့ ရှေ့ခရီးကို ပူးတွဲ ဦးဆောင်ကြတဲ့ ပုံစံကို သွားချင်တာ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒါ့ကြောင့် အိန္ဒိယ အနေနဲ့ တရုတ်နဲ့သာမက အမေရိကန်နဲ့ ဆက်ဆံရေးတွေမှာ အလယ်အလတ်လမ်းကို သွားလို့ မရတော့ကြောင်း ဇွန်လ ၁၅ ရက်နေ့ တရုတ်-အိန္ဒိယ ထိပ်တိုက်တွေ့မှုက သက်သေပြနေပါတယ်။ လက်ရှိမှာ အိန္ဒိယရဲ့ သံတမန် ဆက်ဆံရေးအရ ရပ်တည်ချက်က ဘက်သတ်မှတ်ဖို့ ရှုပ်ထွေးနေပြီး အိန္ဒိယကို အဓိက လက်နက်တင်သွင်းနေတဲ့ ရုရှားဟာ တရုတ်နဲ့ ဆက်ဆံရေး ကောင်းတဲ့ နိုင်ငံဖြစ်နေပြီး တဖက်မှာ တရုတ်နဲ့ ရုရှား နှစ်နိုင်ငံ စလုံးနဲ့ အမေရိကန်က ဆက်ဆံရေး တင်းမာနေတာကို တွေ့ရပါတယ်။ တဖက်မှာ အမေရိကန်ရဲ့ မဟာမိတ် ပါကစ္စတန်က အိန္ဒိယရဲ့ ပြိုင်ဘက် ဖြစ်နေပြန်ပြီး တရုတ်နိုင်ငံအနေနဲ့ ပါကစ္စတန်နဲ့လည်း ပိုပြီး စီးပွားရေး ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုတွေ လုပ်ဖို့ လိုလားနေပါတယ်။ ဒါ့အပြင် တရုတ်နိုင်ငံဟာ အိန္ဒိယနဲ့ ကပ်လျက် နိုင်ငံတွေဖြစ်တဲ့ နီပေါ၊ သီရိလင်္ကာ၊ ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နဲ့ မော်လ်ဒိဗ်စ် နိုင်ငံတွေမှာ သွားရောက် လုပ်ကိုင် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုတွေ လုပ်ရုံသာမက လွှမ်းမိုးမှု ရဖို့ပါ ကြိုးစားနေတယ်လို့ ယူဆရပါတယ်။ ဒါကို တုံ့ပြန်မယ့် အိန္ဒိယအနေနဲ့ သူတို့ရဲ့ စီးပွားရေးကို သာမက စစ်ရေးအင်အားကို တည်ဆောက်ရာမှာပါ အကူအညီပေးနိုင်တဲ့ နိုင်ငံဖြစ်တဲ့ အမေရိကန်သာမက သြစတြေးလျ၊ ဂျပန်၊ ဗီယက်နမ်နဲ့ အင်ဒိုနီးရှားတို့သာမက ဥရောပက နိုင်ငံတွေနဲ့လည်း ဆထက်တပိုး တိုးပြီး ဆက်ဆံရေး ခိုင်မာအောင် တည်ဆောက်လာနိုင်ပါတယ်။ တင်းတင်းမာမာ ပြတ်ပြတ်သားသား ပြောဆိုတတ်တဲ့ တရုတ်သံအမတ်တွေဟာ မြေခွေး သူရဲကောင်း သံတမန် မူဝါဒ ကျင့်သုံးနေတယ်လို့ စာနယ်ဇင်းသမားတွေက ပြောဆိုကြ (ဘီဘီစီရဲ့ မေးမြန်းမှုကို ဖြေကြားနေတဲ့ ယူကေဆိုင်ရာ တရုတ်သံအမတ် လျူရှောင်မင်း) သံတမန်ရေးအရ ထိပ်တိုက်တွေ့မှု ယုကြည်ရဲ့ သုံးသပ်ချက် (မစ္စ ယုကြည်ဟာ ယူကေနိုင်ငံအခြေစိုက် ချက်တမ်ဟောက်စ် ဆိုတဲ့ မူဝါဒနဲ့ သုတေသန ဖော်ဆောင်ရေး အဖွဲ့တခုက အကြီးတန်း သုတေသန အဖွဲ့ဝင် တဦး ဖြစ်ပါတယ်။) တရုတ်နဲ့ အိန္ဒိယတို့ လတ်တလော အခုလို ထိပ်တိုက် မတွေ့ကြခင်မှာ အိန္ဒိယအစိုးရက ပိုပိုပြီး အမျိုးသားရေးဝါဒ ဆန်လာတဲ့ မူဝါဒ ချမှတ်မှုတွေ လုပ်နေခဲ့တာ တွေ့ရပြီး ဝန်ကြီးချုပ် နရန်ဒရာ မိုဒီဟာ ဂျမူး-ကက်ရှ်မီးယားပြည်နယ်ရဲ့ အထူးကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ကို မနှစ်က ရုပ်သိမ်းခဲ့ပြီး အာသံ ပြည်နယ်မှာလည်း နိုင်ငံသားဖြစ်ခွင့် ဥပဒေ ပြင်ဆင်မှုတွေ အငြင်းပွားဖွယ်ရာ လုပ်ခဲ့တာ တွေ့ရပါတယ်။ တဖက်မှာ တရုတ်ဘက်ကလည်း နိုင်ငံတကာနဲ့ ဆက်ဆံရေးမှာ အလျှော့အတင်း သိပ်မလုပ်တော့ဘဲ တင်းမာတဲ့ ရပ်တည်မှုတွေ လုပ်လာတာ တွေ့ရပါတယ်။ ဒီလို ဖြစ်လာတဲ့ အပြောင်းအလဲကို ၂၀၁၇ ခုနှစ်မှာ တရုတ်ပြည်တွင်း ကျော်ကြားခဲ့တဲ့ ရုပ်ရှင်တခုရဲ့ နာမည် ဖြစ်တဲ့ မြေခွေး သူရဲကောင်း ကို အစွဲပြုပြီး မြေခွေး သူရဲကောင်း မူဝါဒလို့ စာနယ်ဇင်း သမားတွေက အမည်ပေးထားပါတယ်။ အဲဒီ မြေခွေးသူရဲကောင်း ရုပ်ရှင်ထဲမှာ တရုတ်ပြည်သူ့လွတ်မြောက်ရေးတပ် (PLA)ရဲ့ အထူးတပ်ဖွဲ့ဝင်တွေက အာရှနဲ့ အာဖရိကတိုက် အတွင်းက အမေရိကန် ကြေးစား စစ်သားတွေကို အနိုင်ယူခဲ့ပုံတွေကို ရိုက်ပြထားတာ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒီရုပ်ရှင်ကားဟာ PLA က တရုတ်နိုင်ငံကို ကယ်တင်ပေးနိုင်ရုံတင်မကဘဲ နိုင်ငံခြားသားတွေကိုလည်း တင်းတင်းမာမာ တုံ့ပြန်ပြတဲ့ ရုပ်ရှင်ကားမျိုးလည်း ဖြစ်တဲ့အတွက် လူကြိုက်များခဲ့တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ ဒီရုပ်ရှင်ကားကြောင့်ပဲ တင်းတင်းမာမာ ပြတ်ပြတ်သားသား ပြောဆိုတတ်တဲ့ တရုတ်သံအမတ်တွေဟာ မြေခွေး သူရဲကောင်း သံတမန် မူဝါဒ ကျင့်သုံးနေတယ်လို့ စာနယ်ဇင်းသမားတွေက ပြောဆိုကြတာ ဖြစ်ပါတယ်။ ၁၉၆၀ နဲ့ ၁၉၇၀ ပြည့်လွန် ကာလတွေမှာ မွေးဖွားလာတဲ့ တရုတ်သံအမတ် အများစု အနေနဲ့ တရုတ်စီးပွားရေး အားကောင်းလာချိန်မှာ လူလားမြောက်ခဲ့သူတွေ ဖြစ်တာကြောင့် အဲဒီကာလ မတိုင်ခင်မွေးတဲ့ တရုတ်သံအမတ် မျိုးဆက်ထက် နိုင်ငံတကာမှာ ပြတ်ပြတ်သားသား ပြောဆိုနိုင်ကြတာ ဖြစ်ပါတယ်။ တရုတ်နိုင်ငံက ကိုဗစ်-၁၉ အကူအညီ ပစ္စည်းတွေ နိုင်ငံတကာကို လှူဒါန်းပြီး အတွေ့အကြုံမျှဝေတာကို ဒေသတွင်း လွှမ်းမိုးဖို့ ကြိုးစားတာလို့ အိန္ဒိယဘက်က စွပ်စွဲခဲ့ (ဓါတ်ပုံ - ယူကေနိုင်ငံက တရုတ်ဆီက ဝယ်ယူခဲ့တဲ့ ကိုဗစ်-၁၉ ဖြေရှင်းရေး ကျန်းမာရေး ပစ္စည်းများ) လတ်တလော ကိုဗစ်-၁၉ ကပ်ရောဂါ အခြေအနေအတွင်းမှာ တရုတ်အစိုးရက သူတို့ရဲ့ပြည်တွင်း အခြေအနေကို ထိန်းချုပ်နိုင်ခဲ့တယ်လို့ ယူဆပြီး နိုင်ငံတကာကို တကိုယ်ရေ ကာကွယ်ရေး ပစ္စည်းတွေ ပေးပို့ လှူဒါန်းမှုနဲ့ အတွေ့အကြုံမျှဝေမှုတွေ လုပ်နေရာမှာ တရုတ်အစိုးရက ဒီအခြေအနေကို အသုံးချပြီး ဒေသတွင်း လွှမ်းမိုးဖို့ ကြိုးစားနေတယ်လို့လည်း အိန္ဒိယဘက်က စွပ်စွဲမှုတွေ ရှိခဲ့ပါတယ်။ ဒီလို အိန္ဒိယဘက်က စွပ်စွဲခဲ့ပြီးနောက်ပိုင်းမှာတော့ တရုတ်ဘက်က ပြန်လည်တင်းမာဖို့ ဆုံးဖြတ်လိုက်တယ်လို့ ယုကြည်က ယူဆပါတယ်။ တရုတ်အစိုးရရဲ့ နိုင်ငံတကာနဲ့ ဆက်ဆံရေးတခုလုံးကို ခြုံကြည့်မယ်ဆိုရင် ကမ္ဘာကြီးဟာ ယေဘုယျအားဖြင့် ဟန်ချက်ညီညီနဲ့ ရပ်တည် ရှင်သန်နေကြတဲ့ လူ့အဖွဲ့အစည်းကြီး ဖြစ်တယ်ဆိုတဲ့ အမြင်ကို ပြောဆိုလေ့ရှိပါတယ်။ ဒါပေမယ့် ဒီလို ယူဆပုံက အမေရိကန်နဲ့ ဥရောပက ခေါင်းဆောင်တွေရဲ့ အမြင်နဲ့ အံကိုက်မဖြစ်ပဲ ဖြစ်နေပါတယ်။ အထူးသဖြင့် တရုတ်အစိုးရရဲ့ ပြဿနာဖြေရှင်းတဲ့ပုံစံက နိုင်ငံအများ စုပေါင်း ဖြေရှင်းတာထက် ဖြစ်တဲ့နိုင်ငံနဲ့ပဲ ပူးပေါင်းဖြေရှင်းတဲ့ ပုံစံဟာ အများနဲ့ ပူးပေါင်း ဖြေရှင်းရတဲ့ ပြဿနာတွေမှာ အံမဝင်ဘူးလို့ အနောက်နိုင်ငံတွေက ယူဆကြပါတယ်။ အခုလို အခြေအနေကြောင့် အနောက်နိုင်ငံတွေနဲ့ ဆက်ဆံရေး မပြေမလည် ဖြစ်လာတဲ့ တရုတ်နိုင်ငံရဲ့ အနေအထားကို အိန္ဒိယက အသုံးချပြီး တရုတ်ကို ရင်ဆိုင်လို့ရပြီး လက်တွေ့မှာလည်း တရုတ်ကို ရင်ဆိုင်ပြမှုကြောင့် အိန္ဒိယပြည်တွင်းမှာ အမျိုးသားရေးဝါဒ တိုးလာတာကို တွေ့ရပါတယ်။ လက်တွေ့မှာ စီးပွားရေးနဲ့ နယ်နိမိတ်အရ နက်နက်ရှိုင်းရှိုင်း ဆက်စပ်နေတဲ့ ဒီနှစ်နိုင်ငံအနေနဲ့ နောက်ထပ် စစ်ရေး ထိပ်တိုက်တွေ့မှုတွေ ဖြစ်လာမှာကို မလိုလားကြဘူးလို့ ယူဆရပါတယ်။ တရုတ်-အိန္ဒိယ ဆက်ဆံရေးဟာ ရေရှည်မှာတော့ စီးပွားရေးနဲ့ လူဦးရေ တိုးတက်လာတဲ့ အပြိုင်အဆိုင် အခြေအနေကြောင့် မကျေလည်မှုတွေ ရှိလာဦးမှာ ဖြစ်ပြီး ဒီအခြေအနေက အာရှဒေသတွင်းသာမက တကမ္ဘာလုံးကိုပါ ရိုက်ခတ်မှုတွေ ရှိလာနိုင်ပါတယ်။


করোনাভাইরাস নিয়ে বিশ্বজুড়ে উদ্বেগ বাড়ছেই। মানুষ থেকে মানুষের দেহে এই ভাইরাস কিভাবে ছড়ায় সে বিষয়ে এখনো পুরোপুরি নিশ্চিত হতে পারেননি বিশেষজ্ঞরা। তবে সাধারণ কিছু সাবধানতা অবলম্বনের পরামর্শ দিচ্ছেন তারা। এসব সতর্কতা অবলম্বন করলে করোনাভাইরাসে সংক্রমিত হবার সম্ভাবনা কিছুটা হলেও কমে আসবে বলে বিশেষজ্ঞরা মনে করেন। এ সতর্কতাগুলো কী? সেগুলো তুলে ধরা হলো। ১. গণপরিবহন গণপরিবহন এড়িয়ে চলা কিংবা সতর্কতার বিষয়টি বেশ গুরুত্বপূর্ণ। বাস, ট্রেন কিংবা অন্য যে কোন ধরণের পরিবহনের হাতল কিংবা আসনে করোনাভাইরাস থাকতে পারে। সেজন্য যে কোন পরিবহনে চলাফেরার ক্ষেত্রে অবশ্যই মাস্ক ব্যবহার করা এবং সেখান থেকে নেমে ভালোভাবে হাত পরিষ্কার করার উপর গুরুত্ব দিচ্ছেন বিশেষজ্ঞরা। ২. কর্মক্ষেত্র অফিসে একই ডেস্ক এবং কম্পিউটার ব্যবহার করলেও ভাইরাস সংক্রমণের ঝুঁকি থাকে। বিশেষজ্ঞরা বলছেন, হাঁচি-কাশি থেকে করোনাভাইরাস ছড়ায়। যে কোন জায়গায় করোনাভাইরাস কয়েক ঘন্টা এমনকি কয়েকদিন পর্যন্ত সক্রিয় থাকতে পারে। অফিসের ডেস্কে বসার আগে কম্পিউটার, কিবোর্ড এবং মাউস পরিষ্কার করে নিন। ৩. জনসমাগমস্থল যেসব জায়গায় মানুষ বেশি জড়ো হয় সেসব স্থান এড়িয়ে চলা কিংবা বাড়তি সতর্কতার পরামর্শ দিচ্ছেন বিশেষজ্ঞরা। এর মধ্যে খেলাধুলার স্থান, সিনেমা হল থেকে শুরু করে ধর্মীয় স্থানও রয়েছে। বাংলাদেশের মতো মুসলিম সংখ্যাগরিষ্ঠ দেশগুলোতে জুমার নামাজের সময় বাড়ি সতর্কতা অবলম্বনের পরামর্শ দেয়া হচ্ছে। সৌদি আরব ইতোমধ্যেই ওমরাহ বন্ধ করেছে। ৪. ব্যাংক ও আর্থিক প্রতিষ্ঠান বাংলাদেশে বিভিন্ন ব্যাংক এবং আর্থিক প্রতিষ্ঠানে যখন গ্রাহকরা যায় তখন অনেকেই একটি কলম ব্যবহার করেন। করোনাভাইরাসে আক্রান্ত কোন ব্যক্তি যদি সে কলম ব্যবহার করে তাহলে পরবর্তী ব্যবহারকারীদেরও করোনা সংক্রমণের ঝুঁকি থাকে। সেজন্য নিজের কলম আলাদা করে রাখতে পারেন। এতে সংক্রমণের ঝুঁকি কমবে। এছাড়া টাকা উত্তোলনের জন্য যে এটিএম বুথ ব্যবহার করা হয়, সেখান থেকেও সংক্রমণ হতে পারে। কারণ এটিএম বুথের বাটন অনেকে ব্যবহার করে। ৫. লিফট ভাইরাস সংক্রমণের ক্ষেত্রে আরেকটি জায়গা হতে পারে বাড়ি কিংবা অফিসের লিফট। লিফট ব্যবহারের সময় নির্ধারিত ফ্লোরে যাবার জন্য লিফটের বাটন অনেকে ব্যবহার করছেন। বিভিন্ন অফিস ভবনে প্রতিদিন শত-শত মানুষ লিফট ব্যবহার করছেন। এদের মধ্যে কেউ যদি করোনাভাইরাসে আক্রান্ত রোগী থাকেন এবং সে লিফটের বাটনে অন্যদের আঙ্গুল গেলেও সংক্রমণের সম্ভাবনা থাকে। বিশেষজ্ঞরা, ব্যাংক নোট এড়িয়ে স্পর্শবিহীন মাধ্যম বা প্রযুক্তি ব্যবহার করে কেনাকাটা বা লেনদেন করার পরামর্শ দিয়েছেন। ৬. টাকা-পয়সা ব্যাংক নোট বা টাকায় নানা ধরণের জীবাণুর উপস্থিতি শনাক্ত করার ঘটনা নতুন নয়। এমনকি ব্যাংক নোটের মাধ্যমে সংক্রামক নানা রোগ ছড়িয়ে পড়ার কথাও বলেন বিশেষজ্ঞরা। বাংলাদেশের একদল গবেষক গত বছরের অগাস্ট মাসে বলেছিলেন, তারা বাংলাদেশি কাগুজে নোট ও ধাতব মুদ্রায় এমন ধরণের ব্যাকটেরিয়ার উপস্থিতি পেয়েছেন, যা সাধারণত মল-মূত্রের মধ্যে থাকে। গতমাসে ভাইরাসের উপস্থিতি নিয়ে টাকা বা ব্যাংক নোট জীবাণুমুক্ত করার একটি উদ্যোগ দেখা যায় চীনে। দেশটিতে সম্প্রতি করোনাভাইরাসের প্রাদুর্ভাব শুরু হওয়ার পর সেখানে ভাইরাসটির বিস্তার ঠেকাতে বাজার থেকে ব্যাংক নোট সরিয়ে নিয়ে তা আবার জীবাণুমুক্ত করে বাজারে ছাড়ে দেশটি। ৭. শুভেচ্ছা বিনিময় করমর্দন এবং কোলাকুলির মাধ্যমেও করোনাভাইরাস ছড়াতে পারে। আপনি যে ব্যক্তির সাথে কোলাকুলি এবং করমর্দন করছেন, তিনি যদি করোনাভাইরাসে আক্রান্ত হন তাহলে সেটি অন্যের দেহে সংক্রমিত হতে পারে। এজন্য করমর্দন এবং কোলাকুলির না করার জন্য পরামর্শ দিচ্ছেন বিশেষজ্ঞরা। বিশেষজ্ঞরা বলছেন সবকিছুর মূল কথা হচ্ছে নিজেকে পরিচ্ছন্ন রাখা। হাত না ধুয়ে নিজের মুখমণ্ডল স্পর্শ করবেন না। এটি হলে ভাইরাস সংক্রমণের ঝুঁকি থাকে। সংক্রমণ ঠেকানোর জন্য নিয়মিত ভালোভাবে হাত পরিষ্কার করা খুবই গুরুত্বপূর্ণ বলে উল্লেখ করছেন বিশেষজ্ঞরা।

မြန်မာမှာ ဗိုင်းရပ်စ်ကူးစက်သူမရှိသေးပါဘူး။ မတ်လ ၁၆ ရက်အထိ ပြန်ကောင်းလာသူက ၇၇,၀၀၀ ကျော်ဖြစ်ပါတယ်။ တရုတ်က သေဆုံးသူ ၃,၂၀၀ ကျော်၊ ကူးစက်ခံရသူ ၈၀,၀၀၀ ကျော်နဲ့ အများဆုံးဖြစ်ပြီး အီတလီက သေဆုံးသူ ၁,၈၀၀ ကျော်၊ ကူးစက်ခံရသူ ၂၄,၀၀၀ ကျော်နဲ့ ဒုတိယအများဆုံး၊ အီရန်က သေဆုံးသူ ၇၀၀ ကျော်၊ ကူးစက်ခံရသူ ၁၃,၀၀၀ ကျော်နဲ့ တတိယအများဆုံးဖြစ်ပြီး တောင်ကိုရီးယားက သေဆုံးသူ ၇၅ ဦးနဲ့ ကူးစက်ခံရသူ ၈,၂၀၀ ကျော်နဲ့ စတုထ္တအများဆုံး ဖြစ်ပါတယ်။ သူတို့နောက်မှာတော့ ကူးစက်သေဆုံးနှုန်းတွေက စပိန်၊ ဂျာမနီ၊ ပြင်သစ်၊ အမေရိကန်၊ ဆွစ်ဇာလန်နဲ့ ဗြိတိန်တို့ အစဉ်လိုက် ရှိနေပါတယ်။ မြန်မာမှာ ဘာတွေ ကန့်သတ်လိုက်ပြီလဲ မြန်မာမှာ မတ်လ ၁၅ ရက် ညပိုင်း အစိုးရထုတ်ပြန်ချက်အရ ဗိုင်းရပ်စ် စောင့်ကြည့်နဲ့ သံသယလူနာ စုစုပေါင်း ၁၃၀ ဦး ရှိပြီး ဗိုင်းရပ်စ် ကူးစက်ခံရမှု မရှိသေးဘူးလို့ သိရပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ ဗိုင်းရပ်စ် အန္တရာယ်ကို ကာကွယ်ဖို့ မနေ့က မတ်လ ၁၅ ရက်က စပြီး ပြည်ပနိုင်ငံတချို့ကို မြန်မာအစိုးရက ပြည်ဝင်ခွင့် စတင်ကန့်သတ်ခဲ့ပါတယ်။ ကမ္ဘာ့ကျန်းမာရေးအဖွဲ့ရဲ့ ကြေညာချက်အရ ရောဂါကူးစက်မှုနှုန်းများနေတဲ့ နိုင်ငံတွေက လာတဲ့ ခရီးသွားတွေက တစ်ဆင့် မြန်မာပြည်သူတွေအပေါ် ကူးစက်နိုင်တဲ့အန္တရာယ်ကို ထိန်းချုပ်ကန့်သတ်နိုင်ဖို့ အခုလို ကန့်သတ်ရတာဖြစ်တယ်လို့ နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာနက မတ်လ ၁၅ ရက် ညပိုင်းမှာ ထုတ်ပြန်ခဲ့တာပါ။ တရုတ်၊ ကိုးရီးယား၊ အီတလီ၊ အီရန်၊ ပြင်သစ်၊ စပိန်နဲ့ ဂျာမနီ စတဲ့ ရောဂါဖြစ်ပွားမှုနှုန်းမြင့်တက်နေတဲ့ ၇ နိုင်ငံက လာသူတွေကို ပြည်ဝင်ခွင့် ကန့်သတ်ချက်တချို့ ထုတ်ပြန်လိုက်တာဖြစ်ပါတယ်။ အဲဒီမှာ တရုတ်နိုင်ငံ၊ ဟူပေပြည်နယ်နဲ့ ကိုရီးယားနိုင်ငံ ဒယ်ဂူးနဲ့ ဂျောင်ဘွတ်ပြည်နယ်တွေကို နှစ်ပတ်အတွင်းသွားထားသူတွေကို မြန်မာနိုင်ငံကို ဝင်ရောက်ခွင့်ပြုမှာမဟုတ်ဘူးလို့ ဆိုပါတယ်။ အဲဒီကို သွားထားတဲ့ မြန်မာနိုင်ငံသားတွေလည်း မြန်မာနိုင်ငံကိုရောက်လာရင် သတ်မှတ်ထား တဲ့နေရာတွေမှာ နှစ်ပတ်ထားရှိစောင့်ကြည့်မှာ ဖြစ်ပါတယ်။ ကိုရီးယားရဲ့ အဲဒီပြည်နယ်တွေကမဟုတ်ဘဲ တခြားဒေသက လာသူတွေဆိုရင်တော့ မြန်မာရော နိုင်ငံခြားသားတွေကိုပါ သက်ဆိုင်ရာနေအိမ်တွေမှာ ၁၄ ရက်ကြာ သီးသန့်နေထိုင်ဖို့ ကန့်သတ်ထားပါတယ်။ ဥရောပမှာ ရောဂါကူးစက်မှုနှုန်းမြင့်နေတဲ့ အီတလီ၊ အီရန်၊ ပြင်သစ်၊ စပိန်နဲ့ ဂျာမနီတို့ကို နှစ်ပတ်အတွင်း သွားထားတဲ့ မြန်မာအပါအဝင် ခရီးသည် အားလုံးဟာ အစိုးရက သီးသန့်သတ်မှတ်ထားတဲ့နေရာမှာ ထားရှိစောင့်ကြည့်မှုခံယူရမယ် လို့ ဆိုပါတယ်။ အဲဒီကလာမယ့် သံတမန်တွေကတော့ သူတို့နေအိမ်တွေမှာ ၁၄ ရက် သီးသန့်နေထိုင်ဖို့ အစိုးရက တိုက်တွန်းထားပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ သံတမန်နဲ့ ကုလသမဂ္ဂလက်အောက်ခံအဖွဲ့အစည်းတွေက ဝန်ထမ်းတွေ၊ နိုင်ငံခြားသားတွေအနေနဲ့ အရေးပေါ် ကိစ္စနဲ့ မြန်မာကို လာဖို့ရှိတယ်ဆိုရင် အနီးစပ်ဆုံးမြန်မာသံရုံးတွေနဲ့ ဆက်သွယ်ဆောင်ရွက်နိုင်တယ်လို့ ထုတ်ပြန်ချက်မှာ ဖော်ပြထားပါတယ်။ အဲဒီမတိုင်ခင် မတ်လဆန်းတည်းက တပ်မတော်က ၇၅ နှစ်မြောက် စိန်ရတု စစ်ရေးပြအခမ်းအနားကို ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ်ကြောင့် ရွှေ့ဆိုင်းထားမယ်လို့ ထုတ်ပြန်ထားပါတယ်။ သင်္ကြန်အပါအဝင် လူစုလူဝေးနဲ့ ပွဲလမ်းဘသင်တွေ၊ အခမ်းအနားတွေကို ဧပြီလကုန်ထိ ရပ်ဆိုင်းထားဖို့ အစိုးရက မတ်လ ၁၃ ရက်နေ့တည်းက ညွှန်ကြားထားပါတယ်။ ဒီကနေ့ မတ်လ ၁၆ ရက်ကစလို့ ရုပ်ရှင်ရုံတွေကို ဧပြီလကုန်ထိ ပိတ်လိုက်ပြီဖြစ်ပြီး လိုအပ်ရင်လိုအပ်သလို ပိတ်တဲ့ကာလ ထပ်တိုးနိုင်တယ်လို့ ရုပ်ရှင်ရုံ တာဝန်ရှိသူတွေက ပြောပါတယ်။ "ဧပြီ လကုန်ထိ ပိတ်ပါတယ်။ တကယ်လို့ ဒါ အဆင်မပြေဘူးဆိုရင် နောက်ထပ်ထပ်ပြီးတော့ ကျန်းမာရေးအရ လိုအပ်တယ်ဆိုရင် ထပ်ပြီး ပိတ်တဲ့ကာလ ကို တိုးဖို့ရှိပါတယ်" လို့ သမ္မတရုပ်ရှင်ရုံတာဝန်ရှိသူက ဘီဘီစီကိုပြောပါတယ်။ အမေရိကန် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၊ နယူးယောက်မှာတော့ ဒီကနေ့ကစလို့ ကျောင်းတွေ၊ စားသောက်ဆိုင်တွေနဲ့ ရုပ်ရှင်ရုံတွေ၊ ကဇာတ်ရုံတွေ ပိတ်လိုက်ပါပြီ။ နယူးယောက်မှာ စားသောက်ဆိုင်ပေါင်း ၂၇,၀၀၀ ကျော်ရှိပါတယ်။ နယူးယောက်မြို့တော်ဝန်က သူတို့ဟာ တစ်ခါမှမကြုံစဖူး ခြိမ်းခြောက်မှုနဲ့ ရင်ဆိုင်နေရတာဖြစ်ပြီး ဒါကို စစ်ဆင်ရေးစိတ်ဓာတ်အပြည့်နဲ့ တုံ့ပြန်ဖို့လို တယ်လို့ ပြောကြားပါတယ်။ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုမှာ ဒီကနေ့ မတ်လ ၁၆ ရက်ထိ ဗိုင်းရပ်စ် ကူးစက်သူပေါင်း ၃၇၀၀ ကျော်နဲ့ သေဆုံးသူ ၆၉ ဦး ရှိနေပါတယ်။ နယူးယောက်မှာ လူရှစ်သန်းကျော်နေထိုင်ပြီး ဗိုင်းရပ်နဲ့ ငါးဦး သေဆုံးထားပါတယ်။ သေဆုံးသူတွေဟာ အသက် ၅၀ ကျော်ကနေ ၈၀ ကျော်တွေဖြစ်ပြီး သူတို့မှာ နဂိုကျန်းမာရေးမကောင်းတဲ့အခြေအနေတွေရှိခဲ့တယ်လို့ အာဏာပိုင်တွေက ပြောပါတယ်။ အခုတော့ အမေရိကန်က ဥရောပသမဂ္ဂအဖွဲ့ဝင် ၂၆ နိုင်ငံအပြင် ဗြိတိန်၊ အိုင်ယာလန်၊ တရုတ်နဲ့ အီရန် စတဲ့ နိုင်ငံပေါင်း ၃၀ က လာသူတွေကို ပြည်ဝင်ခွင့်ကန့်သတ်မှုတွေ စတင်လိုက်ပါပြီ။ အခုလို ပြည်ဝင်ခွင့်ကန့်သတ်တာတွေကြောင့် အမေရိကန်ကို အပြေးအလွှားပြန်လာကြသူတွေနဲ့ လေဆိပ်တွေမှာ ပြည့်ကြပ်နေခဲ့ပါတယ်။ စစ်ဆေးခံဖို့ တန်းစီစောင့်ဆိုင်းနေတဲ့လူတန်းရှည်တွေနဲ့ ဖရိုဖရဲဖြစ်ကုန်ကြတာပါ။ အမေရိကန်လေဆိပ်တွေမှာ ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ် ကင်းစင်မှုရှိမရှိ စောင့်ကြည့် စစ်ဆေးမှုတွေကြောင့် မနေ့က စလို့ လေဆိပ်တွေမှာ ခရီးသည်တွေနဲ့ ပြည့်ကြပ်ပြီး ဖရိုဖရဲအခြေအနေတွေ ဖြစ်ခဲ့ရပါတယ်။ ဥရောပ ဥရောပမှာတော့ ကပ်ရောဂါ ဆိုးဆိုးရွားရွား ကူးစက်ခံနေရတဲ့ အီတလီ၊ စပိန်နဲ့ ပြင်သစ်တို့မှာ မနေ့က တစ်ရက်တည်းနဲ့ သေဆုံးမှု အမြင့်ဆုံး စံချိန် တင်ခဲ့ပါတယ်။ အီတလီမှာ တစ်ရက်တည်း သေဆုံးသူ ၃၆၈ ဦး၊ စပိန်မှာ ၉၇ ဦးနဲ့ ပြင်သစ်မှာ ၂၉ ဦးတို့ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒါကြောင့်လည်း အဲဒီသုံးနိုင်ငံအပါအဝင် ဥရောပတလွှား နိုင်ငံတွေဟာ သူတို့နိုင်ငံသားတွေကို ရောဂါမကူးစက်စေဖို့ ကန့်သတ်ပိတ်ပင်မှုတွေ လုပ်ခဲ့ရပါ တယ်။ အမြဲစည်းကားနေတဲ့ ပြင်သစ်က Arc de Triomphe အနီးတစ်ဝိုက်မှာ တနင်္ဂနွေနေ့မျိုးမှာတောင် လူသွားလူလာပြတ်ပြီး တိတ်ဆိတ်နေပါတယ်။ ဂျာမနီဟာ ပြင်သစ်၊ ဆွစ်ဇာလန်၊ သြစတီးယား၊ ဒိန်းမတ်၊ လူဇင်ဘတ်နိုင်ငံတွေနဲ့ နယ်စပ်ဒေသတွေကို ထိန်းချုပ်ဖို့ အစီအစဉ်တွေ စတင်လိုက်ပါပြီ။ ပေါ်တူဂီကလည်း စပိန်နဲ့ ထိစပ်နေတဲ့ နယ်စပ်တွေကို ပိတ်ဖို့ ပြင်နေပါတယ်။ ချက်သမ္မတနိုင်ငံကတော့ တင်းကျပ်တဲ့ပိတ်ပင်မှုတွေ စတင်လုပ်ဆောင်နေပါပြီ။ ပြည်သူတွေကို အလုပ်သွားအလုပ်ပြန်နဲ့ ဆေးနဲ့ အစားအစာဝယ်ဖို့နဲ့ မိသားစုအရေးပေါ်ကိစ္စ ခရီးသွားလာခွင့်တွေကိုပဲ ခွင့်ပြုထားတာဖြစ်ပါတယ်။ သြစတီးယားနိုင်ငံကတော့ တနင်္လာနေ့ကစပြီး လူငါးဦးထက် ပိုပြီးစုဝေးတာတွေကို ပိတ်ပင်တော့မှာ ဖြစ်ပါတယ်။ အိုင်ယာလန်မှာတော့ လူစည်းကားရာ အဖျော်ယမကာဆိုင်တွေကို မတ်လ ၂၉ ရက်ထိပိတ်ထားမှာ ဖြစ်ပါတယ်။ ဥရောပဒေသတလွှားနိုင်ငံတော်တော်များများက ကျောင်းတွေလည်း ပိတ်ထားမှာ ဖြစ်ပါတယ်။ ကမ္ဘာ့ကျန်းမာရေးအဖွဲ့ကြီး WHO က ဥရောပဟာ ဗိုင်းရပ်စ်ကူးစက်ရာ ဗဟိုချက်ဖြစ်လာနေတယ်လို့ ပြောကြားထားပါတယ်။ ရောဂါဗဟိုချက်မဖြစ်ခဲ့တဲ့ တရုတ်မှာတော့ ကူးစက်မှုနှုန်းတဖြည်းဖြည်းကျဆင်းလာပြီး သေဆုံးနှုန်းလည်း ကျလာနေပါတယ်။


দিল্লিতে তার বাসভবনে শেখ হাসিনাকে অভ্যর্থনা জানাচ্ছেন নরেন্দ্র মোদী। দিল্লির লোধি রোডের শ্বশানে শেষকৃত্যের পর প্রধানমন্ত্রীর রেসকোর্স রোডের বাসভবনে আধ ঘণ্টার সংক্ষিপ্ত ঐ বৈঠককে কর্মকর্তারা সৌজন্য সাক্ষাৎ বলে বর্ণনা করেছেন। তবে ভারতীয় কর্মকর্তারা জানিয়েছেন, বৈঠকে সীমান্ত চুক্তি বাস্তবায়নের প্রক্রিয়া নিয়ে সন্তোষ প্রকাশ করেছেন দুই প্রধানমন্ত্রী। একইসাথে, দুর্যোগ মোকাবিলায় দক্ষিণ এশিয়ায় একটি যৌথ মহড়ার প্রস্তাব দিয়েছেন নরেন্দ্র মোদী। এছাড়া, প্রস্তাবিত ভারত-বাংলাদেশ-নেপাল-ভুটান বাণিজ্য করিডোর দ্রুত বাস্তবায়ন নিয়ে কথা বলেন দুই সরকার প্রধান। ভারতীয় কর্মকর্তাদের উদ্ধৃত করে দিল্লি থেকে সংবাদদাতা শুভেজ্যাতি ঘোষ জানাচ্ছেন, তিস্তার পানিবন্টন নিয়ে প্রস্তাবিত চুক্তি নিয়ে বৈঠকে কোন কথা হয়নি। প্রধানমন্ত্রী হাসিনার সাথে ছিলেন তার বোন শেখ রেহানা, মেয়ে সায়মা ওয়াজেদ এবং পররাষ্ট্রমন্ত্রী এএইচ মাহমুদ আলী। বাংলাদেশের নড়াইলে জন্ম হওয়া শুভ্রা মুখার্জি ৭৪ বছর বয়সে মঙ্গলবার দিল্লির এক হাসপাতালে মারা যান। বেশ কিছুদিন ধরে তিনি শ্বাস প্রশ্বাসের সমস্যায় ভুগছিলেন। মৃত্যুর খবর শোনার পরপরই দিল্লি যাওয়ার সিদ্ধান্ত নেন শেখ হাসিনা। প্রণব মুখার্জির সাথে শেখ হাসিনার পারিবারিক পর্যায়ে ঘনিষ্ঠতা রয়েছে। ১৯৭৫ সালের পর শেখ হাসিনা যখন বছর কয়েক দিল্লিতে ছিলেন, প্রণব মুখার্জি কার্যত তার স্থানীয় অভিভাবকের ভূমিকা পালন করতেন।

သမိုင်း၀င် သဘောတူချက်လို့ နှစ်ဖက်လုံးက ဆို အဲဒီစာချုပ် အရ တဖက်နိုင်ငံ နယ်နိမိတ် အတွင်းမှာ ကျရောက် နေတဲ့ ကိုယ့်နိုင်ငံ ပိုင်နက် နယ်မြေငယ် အချို့ကို အပြန်အလှန် လဲလှယ်ကြမှာ ဖြစ်ပါတယ်။ အဲဒီနယ်မြေ တွေမှာ နေထိုင်သူ လူငါးသောင်း အနေနဲ့ ကိုယ် ဘယ်နိုင်ငံသား ဖြစ်ချင် တယ်ဆိုတာကို ရွေးချယ်ခွင့် ရှိမှာ ဖြစ်ပြီး ကြိုက်တဲ့ နိုင်ငံ ဖက်မှာ နေ ထိုင်ခွင့်လည်း ရှိမှာ ဖြစ်ပါတယ်။ စနေ နေ့မှာလက်မှတ် ရေးထိုးလိုက် တဲ့ ဒီသဘောတူ စာချုပ် ဟာ ကိုလိုနီ ခေတ် ကတည်းက ဖြစ်ပွားလာခဲ့တဲ့ နယ်စပ် ပဋိပက္ခတွေ ဖြေရှင်းဖို့ တိုးတက်မှုတရပ် အဖြစ်ရှုမြင်ရ ပါတယ်။


বরিস জনসন: ডাউনিং স্ট্রিটে 'সেলফ আইসোলেশনে' আছেন বলে জানানো হয়েছে। লন্ডনে প্রধানমন্ত্রীর সরকারি বাসভবন ডাউনিং স্ট্রিট থেকে বলা হয়েছে, মি. জনসনের দেহে জ্বর এবং কাশিসহ করোনাভাইরাস সংক্রমণের 'মৃদু উপসর্গ ' দেখা দিয়েছে, এবং তিনি ডাউনিং স্ট্রিটেই আইসোলেশনে অর্থাৎ সবার থেকে আলাদা হয়ে থাকবেন। তবে করোনাইরাস সংকট মোকাবিলায় ব্রিটেনের সরকারের প্রয়াসের নেতৃত্ব তিনিই দেবেন বলে বিবৃতিতে বলা হয়। তবে বিবিসির সংবাদদাতা নিক ইয়ার্ডলি জানাচ্ছেন, মি. জনসন দায়িত্ব পালনে অক্ষম হবার মতো অসুস্থ হলে পররাষ্ট্রমন্ত্রী ডমিনিক র‍্যাব দায়িত্ব পালন করবেন বলে জানানো হয়েছে। তবে মি. জনসনের কাছাকাছি দেখা গেছে সরকারের এমন আরো কতজনকে এখন আইসোলেশনে যেতে হবে তা এখনও স্পষ্ট নয়। এক টুইট বার্তায় মি. জনসন বলেন, "গত ২৪ ঘন্টায় আমার দেহে মৃদু উপসর্গ দেখা দিয়েছে এবং পরীক্ষায় করোনাভাইরাস পজিটিভ ধরা পড়েছে।" এক বিবৃতিতে বলা হয়, ইংল্যান্ডের প্রধান চিকিৎসা কর্মকর্তা ক্রিস হুইটির ব্যক্তিগত পরামর্শে ৫৫ বছর বয়স্ক মি. জনসন করোনাভাইরাস সংক্রমণের পরীক্ষা করান। ব্রিটেনের স্বাস্থ্য সেবা প্রতিষ্ঠান এনএইচএসের কর্মীরা ১০ নং ডাউনিং স্ট্রিটেই এই টেস্ট করানো হয়। বৃহস্পতিবার রাতেই মি. জনসনকে সবশেষ প্রকাশ্যে দেখা যায়। বিশ্বের নেতৃস্থানীয় দেশগুলোর নেতাদের মধ্যে তিনিই প্রথম করোনাভাইরাসে সংক্রমণের কথা জানালেন। তবে তার করোনাভাইরাস সংক্রমণ ধরা পড়ার পর তার সরকারের কতজন সদস্যকে আইসোলেশনে যেতে হতে পারে তা স্পষ্ট করা হয় নি। বুধবার পার্লামেন্টে মি. জনসনের পাশে বসা স্বাস্থ্যমন্ত্রী ম্যাট হ্যানকক স্বাস্থ্যমন্ত্রীও সংক্রমিত মি. জনসনের ঘোষণার কিছু পরই ব্রিটেনের স্বাস্থ্য মন্ত্রী ম্যাট হ্যানকক এক বার্তায় জানান, তিনিও কোনাভাইরাস সংক্রমণে আক্রান্ত হয়েছেন বলে পরীক্ষায় ধরা পড়েছে। তিনি জানান, তার দেহেও মৃদু উপসর্গ দেখা যাচ্ছে। তিনি স্বেচ্ছা-আইসোলেশনে আছেন, এবং বাড়ি থেকে কাজ করবেন। ব্রিটেনে এ পর্যন্ত ১১ হাজার ৬শরও বেশি করোনাভাইরাস সংক্রমণ ধরা পড়েছে এবং ৫৭৮ জন মারা গেছেন। ব্রিটেনের যেসব বিজ্ঞানী করোনাভাইরাস মহামারি নিয়ে গবেষণা করছেন তারা সরকারগুলোকে হুঁশিয়ার করে বলছেন, লক্ষ লক্ষ মানুষের মৃত্যু ঠেকাতে হলে তাদের অতি দ্রুত পদক্ষেপ নিতে হবে। বিবিসি বাংলায় আরো পড়তে পারেন: করোনাভাইরাসের বিস্তার বেড়েছে, তাই নমুনা সংগ্রহের আওতা বাড়ছে বাংলাদেশে আরো ৪ জন করোনাভাইরাস আক্রান্ত বাংলাদেশে, দু'জন চিকিৎসক বিশ্বে সবচেয়ে বেশি করোনাভাইরাস আক্রান্ত এখন যুক্তরাষ্ট্রে লন্ডনের ইম্পেরিয়াল কলেজের এই গবেষণায় বলা হয়েছে, রোগীদের পরীক্ষা করা, তাদের আলাদা করে ফেলা এবং সামাজিকভাবে মানুষকে কিছুদিন বিচ্ছিন্ন করে রাখতে না পারলে ব্যাপক হারে প্রাণহানি ঘটবে। তারা সতর্ক করছেন যে উন্নয়নশীল দেশে, যেখানে পরিবারের আকার বড় এবং তাতে বয়োবৃদ্ধ সদস্য রয়েছেন, সেখানে এই মহামারির ফল হবে বিরাট এক বিপর্যয়। করোনাভাইরাস সংকট সামাল দিতে ব্রিটিশ সরকার অবসরে যাওয়া পুলিশ সদস্যদের নতুন করে কাজে যোগ দিতে বলছে। তাদের বলা হচ্ছে, তারা পূর্ণকালীন অথবা চাইলে স্বল্প মেয়াদে চাকরিতে ফিরতে পারেন। যারা অবসরে যাওয়ার মুখে রয়েছেন, তাদেরকে চাকরিতে থেকে যাওয়ার প্রস্তাব দেওয়া হয়েছে। এর আগেই এ সপ্তাহে প্রকাশিত এক খবরে বরা হযেছে, করোনাভাইরাসে আক্রান্ত হয়ে অথবা আক্রান্ত হয়েছে সন্দেহে লন্ডন পুলিশের ২০ শতাংশ সদস্য ঘরে কোয়ারেন্টিনে রয়েছেন।

ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ် ကူးစက်ခံရလို့ သီးခြား ခွဲနေထိုင်လျက် ရှိတယ်လို့ ဘောရစ်ဂျွန်ဆင် ပြော အမျိုးသား ကျန်းမာရေး ဝန်ဆောင်မှု ဌာန NHS က ၀န်ထမ်းတွေက ဝန်ကြီးချုပ် နေအိမ်မှာ လာရောက် စစ်ဆေးပေးခဲ့ပြီးနောက် အခုအခါ သူဟာ ဒေါင်းနင်းလမ်း နေအိမ်မှာ သီးခြား ခွဲနေထိုင်ကာ သူ့ဆီမှာ ဗိုင်းရပ်စ် ကူးစက်ခံထားရတဲ့ လက္ခဏာ အနည်းငယ်သာ တွေ့ရတယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ အင်္ဂလန် ကျန်းမာရေး ဆိုင်ရာ ထိပ်တန်း အရာရှိ ပါမောက္ခ ခရစ်စ် ဝစ်တီ ရဲ့ အကြံပေးချက် အရ စစ်ဆေးကြည့်တဲ့ အခါ သူ့မှာ ဗိုင်းရပ်စ် ကူးစက်ခံထားရကြောင်း စစ်ဆေး တွေ့ရှိတာ ဖြစ်ပြီး အခုတော့ သူဟာ အစိုးရ အဖွဲ့နဲ့ အတူ လက်ရှိ ဖြစ်ပေါ် နေတဲ့ အရေးကိစ္စတွေကို ကိုင်တွယ် ဖြေရှင်း ပေးလျက် ရှိတယ်လို့ ထုတ်ပြန်ချက်မှာ ဖော်ပြထားပါတယ်။ လွန်ခဲ့တဲ့ ၂၄ နာရီ အတွင်း ရောဂါ လက္ခဏာ အနည်းငယ်ပြလို့ စမ်းသပ် စစ်ဆေး ကြည့်တဲ့ အခါ ကိုရိုနာ ဗိုင်းရပ်စ် ကူးစက် ခံထားရတယ် ဆိုတာ သိခဲ့ရပါတယ် ၊ အခုတော့ တယောက်တည်း သီးခြား ခွဲနေထိုင်လျက် ရှိပေမယ့် ဗီဒီယို ကွန်ဖရန့် ကတဆင့် အစိုးရ အဖွဲ့ကို ဦးဆောင်ကာ ဗိုင်းရပ်စ် တိုက်ဖျက်ရေး လုပ်ဆောင်လျက် ရှိတယ်လို့ မစ္စတာ ဂျွန်ဆင်က သူ့ရဲ့ တွတ်တာ စာမျက်နှာကနေ သတင်းစကား ပါးထားပါတယ်။ ကျွန်တော်တို့ အတူတကွ ပူးပေါင်း လုပ်ဆောင်ကြရင် အောင်မြင်မှာပါလို့ သူက ဆိုပါတယ်။ ကိုယ်အပူချိန် ပုံမှန်ထက်မြင့်ကာ ဆက်တိုက် ချောင်းဆိုး တာဘဲ ရှိတယ်လို့ မစ္စတာ ဂျွန်ဆင်က တွတ်တာ လူမှုကွန်ယက် ပေါ်ကနေ ပြောကြား ထားပါတယ်။ မတ်လ ၂၆ရက်နေ့ ညတုန်းကတော့ NHS ၀န်ထမ်းတွေကို ကျေးဇူးတင်တဲ့ အနေနဲ့ မစ္စတာ ဂျွန်ဆင်ဟာ သူနေထိုင်ရာ အမှတ် ၁၀ ဝန်ကြီးချုပ် နေအိမ်အပြင်ထွက်ကာ လက်ခုပ်တီး ဂုဏ်ပြုခဲ့ကို တွေ့ခဲ့ရပါတယ်။ ကျန်းမာရေး ၀န်ထမ်းတွေကို လက်ခုပ်တီး ဂုဏ်ပြုပြီးနောက် ဗြိတိန် ဝန်ကြီးချုပ်ကို မြင်တွေ့ရစဉ် အလားတူ ကျန်းမာရေး ဝန်ကြီး မက်ထ် ဟန်းကော့ခ် ကလည်း ကိုရိုနာ ဗိုင်းရပ်စ် လက္ခဏာ အနည်းငယ် ပြလာတာကြောင့် ပြီးခဲ့တဲ့ရက် အနည်းငယ် ကတည်းက စလို့ လာမယ့် ကြာသပတေး နေ့အထိ အိမ်ကနေ အလုပ်လုပ် နေပါတယ်လို့ မတ်လ ၂၇ ရက် သောကြာနေ့မှာ သူက ပြောကြားခဲ့ပါတယ်။ ဒါ့အပြင် ဗြိတိသျှ ဝန်ကြီးချုပ် ရဲ့ ဘရစ်ဇစ် ညှိနှိုင်းရေးမှူး ဒေးဗစ် ဖရော့စ် လည်း ရုံးတက်တာ မတွေ့ရဘဲ ဗိုင်းရပ်စ် ကူးစက်ခံထားရပြီလား ဆိုတဲ့ သံသယတွေ ရှိနေပါတယ်။ ဝန်ကြီးချုပ်နဲ့ အတူ လတ်တလော တွေ့ရတဲ့ ဝန်ကြီးချုပ်ရဲ့ ထိပ်တန်း အကြံပေး ဒေါမနစ် ကမ်နင်း နဲ့ ဘဏ္ဍာရေး ဝန်ကြီး ရီရှီ ဆွန်နွတ်ခ် တို့မှာလည်း ရောဂါ လက္ခဏာတွေ့ရပြီး သူတို့ကတော့ စမ်းသပ် စစ်ဆေးမှု မလုပ်ရသေးဘူးလို့ သိရပါတယ်။ ဝန်ကြီးချုပ် ဘောရစ် ဂျွန်ဆင် နဲ့ မတ်လ ၁၁ ရက်နေ့တုန်းက နောက်ဆုံး တွေ့ခဲ့တဲ့ အသက် ၉၃နှစ် အရွယ်ရှိ ဗြိတိသျှ ဘုရင်မကြီးဟာ ကျန်းမာရေး ကောင်းမွန်လျက် ရှိပါတယ်လို့ ဘာကင်ဟမ် နန်းတော် ပြောခွင့်ရသူက အတည်ပြုပြောကြားခဲ့ပါတယ်။ ဝန်ကြီးချုပ်နဲ့ ဘုရင်မကြီး တို့ဟာ အပတ်စဉ် တွေ့လေ့ရှိပေမယ့် အခု နောက်ဆုံး သီတင်းပတ် တုန်းကတော့ ဖုန်းပေါ်ကနေဘဲ စကားပြော ဆွေးနွေးခဲ့ကြတာ ဖြစ်ပါတယ်။ ကျန်းမာရေး ဝန်ကြီး မတ်ထ် ဟန်းကော့ခ် လည်း ဗိုင်းရပ်စ် ကူးစက်ခံထားရပြီ ယူကေမှာ အခုအခါ ကိုရိုနာ ဗိုင်းရပ်စ် ကူးစက်ခံထားရသူ ၁၁၆၀၀ ကျော် ရှိပြီး သေဆုံးသူ ၅၇၈ ယောက် ရှိပါတယ်။ အခု သီတင်းပတ် အစောပိုင်းတုန်းကလည်း ဗြိတိသျှ အိမ်ရှေ့စံ ချားလ်စ် မင်းသား ဟာ ကိုရိုနာ ဗိုင်းရပ်စ် ကူးစက် ခံထားရတယ်လို့ နန်းတော်က ထုတ်ပြန် ထားပါတယ်။ အသက် ၇၁ နှစ် ရှိပြီ ဖြစ်တဲ့ ဝေလမင်းသား ချားလ်စ် ဆီမှာ ရောဂါ လက္ခဏာ အနည်းငယ် တွေ့ရတာကလွဲလို့ ကျန်းမာရေးကောင်းမွန်လျက် ရှိတယ်လို့ နန်းတွင်း အရေး ဆိုင်ရာ ပြောခွင့်ရသူက ပြောပါတယ်။


কাযানের এই স্কুলটিতেই বন্দুকধারীর আক্রমণের ঘটনা ঘটেছে স্কুলের ওপর এই হামলার কারণ সম্পর্কে এখনও পরিষ্কার কোর ধারণা পাওয়া যাচ্ছে না। মস্কো থেকে ৮২০ কিলোমিটার দূরের শহর কাযান রুশ প্রজাতন্ত্র তাতারস্থানের রাজধানী। মুসলমান প্রধান এই শহরের স্কুলে হামলা পর সোশাল মিডিয়ায় যেসব ছবি ও ভিডিও ফুটেজ শেয়ার করা হয়েছে তাতে দেখা যাচ্ছে, হামলার মুখে স্কুল শিক্ষার্থীরা দোতলা থেকে মই বেয়ে নীচে নামার চেষ্টা করছে। দোতলা থেকে ঝাঁপ দিয়ে পালানোর সময় মারা গেছে অন্তত দুটি শিশু। কর্তৃপক্ষ বলছে, যে সন্দেহভাজনকে আটক করা হয়েছে সে ঐ স্কুলেরই একজন প্রাক্তন ছাত্র। অন্য হামলাকারীকে, কর্তৃপক্ষের ভাষায় নিরাপত্তা বাহিনী 'নিষ্ক্রিয় করেছে', যার অর্থ সম্ভবত তাকে হত্যা করা হয়েছে। বিবিসি বাংলায় আরো পড়তে পারেন: স্কুল প্রাঙ্গণে নিরাপত্তা বাহিনী তাতারস্থানের প্রেসিডেন্ট রুস্তম মিন্নিখানভ ঘটনাস্থল পরিদর্শন করেছেন এবং এ হামলাকে এক 'বিপর্যয়' বলে বর্ণনা করেছেন। তিনি জানান, যে হামলাকারীকে জীবিত আটক করা হয়েছে তার বয়স ১৯, এবং তার কাছে অস্ত্রের লাইসেন্স রয়েছে। বিবিসির মস্কো সংবাদদাতা বলছেন, এই হামলার পর রাশিয়ায় অস্ত্রের মালিকানা নিয়ে বিতর্ক আবার মাথাচাড়া দিয়েছে। জনগণের কাছে রাখা অস্ত্রের সংখ্যা কমিয়ে আনারও ডাক উঠেছে বলে তিনি জানান। এ আক্রমণের ঘটনায় প্রতিক্রিয়া জানিয়ে রুশ প্রেসিডেন্ট ভ্লাদিমির পুতিন বলেছেন, তিনি রাশিয়ার বন্দুক নিয়ন্ত্রণ সংক্রান্ত আইন পুনর্বিবেচনা করবেন। বিবিসি বাংলায় আরো খবর:

ကဇန်မြို့ အမှတ် ၁၇၅ ကျောင်းမှာ ပစ်ခတ်မှု ဖြစ်ပွား သေဆုံးသူ အရေအတွက်နဲ့ ပတ်သက်လို့ သတင်းတွေ အမျိုးမျိုး ထွက်နေပေမဲ့ အနည်းဆုံး ကလေး ၇ ဦး သေဆုံးခဲ့တယ်လို့ အစိုးရတာ၀န်ရှိသူတွေက ပြောပါတယ်။ နောက်ထပ် အတော်များများလည်း ဒဏ်ရာရခဲ့ကြပြီး ဆေးရုံတင်ပို့ထားရပါတယ်။ ပစ်ခတ်မှု ဖြစ်ပွားအပြီး ဆယ်ကျော်သက် လူငယ်တစ်ဦးကို ထိန်းသိမ်းလိုက်ပါတယ်။ မော်စကိုမြို့ရဲ့ အရှေ့ဘက် ကီလိုမီတာ ၈၂၀ အကွာမှာ ရှိတဲ့ ကဇန်မြို့ဟာ တာတာစတန် ဒေသက မွတ်ဆလင်တွေ အများစုနေထိုင်တဲ့ နေရာ ဖြစ်ပါတယ်။ ပစ်ခတ်မှုနဲ့ ပတ်သက်လို့ ရဲက စုံစမ်းစစ်ဆေးမှုတွေ စလုပ်နေပြီ ဖြစ်ပါတယ်။ ဘာ့ကြောင့် ခုလို ပစ်ခတ်ရသလဲ ဆိုတာကိုတော့ မသိရသေးပါဘူး။ ဒီပစ်ခတ်မှုဟာ ကြေကွဲစရာ ဖြစ်ရပ်ဆိုးကြီးတစ်ခု ဖြစ်တယ်လို့ တာတာစတန် သမ္မတ ရပ်စတမ် မင်နီခန်နော့ဗ် က ပြောပါတယ်။ ရုရှားသမ္မတ ဗလာဒီမီယာ ပူတင်က ရုရှားနိုင်ငံရဲ့ သေနတ်ထိန်းချုပ်မှု ဥပဒေကို သူပြန်သုံးသပ်မယ်လို့ ဒီပစ်ခတ်မှုနဲ့ ပတ်သက်လို့ ပြန်လည် ဖြေကြားစဉ်မှာ ပြောသွားပါတယ်။ ဒီပစ်ခတ်မှုအကြောင်း ဘာတွေ သိထားလဲ ဒီပစ်ခတ်မှုဟာ အမှတ် ၁၇၅ စာသင်ကျောင်းမှာ ဖြစ်ခဲ့တာပါ။ အခင်းဖြစ်ပွားရာနေရာကို လက်နက်တွေ အပြည့်ကိုင်ဆောင်ထားတဲ့ ရဲတွေနဲ့ အရေးပေါ် မော်တော်ယာဉ်တွေ ရောက်နေပါတယ်။ ကလေးငယ်တချို့ ပြတင်းပေါက်ပေါ်ကနေ ခုန်ချထွက်ပြေးနေပုံ၊ ဒဏ်ရာရထားသူတွေကို ကယ်ထုတ်နေပုံ မြင်ကွင်းတွေ ဆိုရှယ်မီဒီယာတွေမှာ ပျံ့နှံ့နေပါတယ်။ စာသင်ဆောင် ဒုတိယထပ် ပြတင်းပေါက်ကနေ ခုန်ချခဲ့တဲ့ ကလေးငယ် နှစ်ဦး သေဆုံးသွားခဲ့တယ် လို့ ရုရှား ရုပ်မြင်သံကြားမှာ ဖော်ပြပါတယ်။ အခင်းဖြစ်ပွားရာ စာသင်ကျောင်းကို လက်နက်ကိုင်ရဲတွေ ရောက်လာပြီး စတုတ္ထထပ် စာသင်ဆောင်ကို ဝိုင်းထားခဲ့တယ်လို့ သတင်းတွေကဆို ကနဦးသတင်းတွေမှာ သေနတ်သမား နှစ်ဦး လို့ ဖော်ပြခဲ့ပြီး တစ်ဦး သေဆုံးသွားတယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ သေနတ်သမားက တစ်ဦးပဲလို့ နောက်ပိုင်းမှာ အစိုးရတာဝန်ရှိပုဂ္ဂိုလ်တွေက ပြောပါတယ်။ သေဆုံးသူ ၈ ဦး ရှိတယ်လို့ အစိုးရ တာဝန်ရှိသူတွေက တရားဝင် အတည်ပြု ပြောပါတယ်။ သေဆုံးသူတွေထဲမှာ ၈ တန်း ကျောင်းသား ၄ ဦးနဲ့ ကျောင်းသူ ၃ ဦး ပါတယ်လို့ တာတာစတန် သမ္မတ ရပ်စတမ် မင်နီခန်နော့ဗ် က ပြောပါတယ်။ ကျောင်းဆရာတစ်ဦးလည်း သေဆုံးခဲ့တယ်လို့ သမ္မတရဲ့ သတင်းပြန်ကြားရေးအဖွဲ့က နောက်ပိုင်းမှာ ဖြည့်စွက်ပြောပါတယ်။ သေဆုံးသွားသူတွေအပြင် နောက်ထပ် ကလေး ၁၂ ဦးနဲ့ လူကြီး ၄ ဦးကို ဆေးရုံတင်ထားရတယ်လို့ သမ္မတ မင်နီခန်နော့ဗ် က ကျောင်းအပြင်ဘက်မှာ သတင်းထောက်တွေကို ပြောပြပါတယ်။ "အဲဒီအကြမ်းဖက်သမားတွေကို ဖမ်းမိထားပါပြီ။ သူက အသက် ၁၉ နှစ်အရွယ်ပါ။ လက်နက်ကိုင်ဆောင်ခွင့် မှတ်ပုံတင်ထားသူလည်း ဖြစ်တယ်"လို့ သူက ပြောပါတယ်။ ကျောင်းအပြင်ဘက်မှာ အဖမ်းခံထားရပုံ ရတဲ့ ဆယ်ကျော်သက် လူငယ်တစ်ဦး မြေပြင်မှာ လဲနေပုံကို ဆိုရှယ်မီဒီယာပေါ်က ဗီဒီယိုတစ်ခုမှာ တွေ့ရပါတယ်။


যুক্তরাজ্যে দুই ব্যক্তির মধ্যে নতুন ধরণের আরেকটি করোনাভাইরাস শনাক্ত করা হয়েছে। লন্ডন এবং উত্তর-পশ্চিম ইংল্যান্ডের আক্রান্ত ওই দুই ব্যক্তি দক্ষিণ আফ্রিকা সফর করে এসেছে এমন ব্যক্তিদের সংস্পর্শে এসেছিলেন। ভাইরাসটির নতুন বৈশিষ্ট্য দক্ষিণ আফ্রিকায় আবিষ্কৃত হয়। এ ঘটনার পর দক্ষিণ আফ্রিকার সাথে ভ্রমণ নিষেধাজ্ঞা জারি করা হয়েছে। গত ১৪ দিনে যারা দক্ষিণ আফ্রিকায় ভ্রমণ করেছেন কিংবা তাদের সংস্পর্শে এসেছেন, তাদের অতি সত্ত্বর কোয়ারেন্টিনে যাওয়ার নির্দেশ দেয়া হয়েছে। দক্ষিণ আফ্রিকায় এরইমধ্যে এই ভাইরাসটি নিয়ে ব্যাপক উদ্বেগ তৈরি হয়েছে। দেশটির স্বাস্থ্যমন্ত্রী জোয়াইলি ম্যাখিজে সতর্ক করে বলেন, "তরুণ, আগে সুস্বাস্থ্যের অধিকারী ছিলেন এমন ব্যক্তিরাও ভীষণ অসুস্থ হয়ে পড়ছেন।" তিনি বলেন, "এইডস মহামারির শুরুর দিকে যে অবস্থা পার করেছি, সেই একই অবস্থা আবার পার করতে পারবো না।" দক্ষিণ আফ্রিকার বিজ্ঞানীরা বলছেন, ভাইরাসের এই বৈশিষ্ট্য বা ভ্যারিয়ান্টটি "দ্রুত ছড়ায়" এবং দেশটির অনেক এলাকায় এর সংক্রমণও বেশি দেখা যাচ্ছে। এই ভ্যারিয়ান্টটি নিয়ে এখনো বিশ্লেষণ চলছে। তবে এখনো পর্যন্ত যে তথ্য পাওয়া গেছে, তাতে দেখা যাচ্ছে যে এটি অতি দ্রুত ছড়িয়ে পড়ে। মঙ্গলবারই প্রথমবারের মতো এটি যুক্তরাজ্যে শনাক্ত করা হয়। 'বিস্ফোরক প্রাদুর্ভাব' নতুন এই ভ্যারিয়ান্টটির সাথে এর আগে যুক্তরাজ্যে শনাক্ত হওয়া নতুন বৈশিষ্ট্যের আরেকটি ভাইরাসের সাথে কিছুটা মিল রয়েছে। যদিও ভাইরাসটি দুটি আলাদা ভাবে বিবর্তিত হয়েছে। দুটি ভাইরাসেরই একটি নির্দিষ্ট অংশে এন ফাইভ জিরো ওয়ান ওয়াই (N501Y) নামে একটি পরিবর্তন হয়েছে। ওই অংশটি দিয়ে মানুষের দেহের কোষকে আক্রান্ত করে ভাইরাসগুলো। ইম্পেরিয়াল কলেজ লন্ডনের অধ্যাপক নিল ফার্গুসন বলেন: "আমার মনে হয় এই মুহূর্তে আমাদের সবচেয়ে বেশি যে ভাইরাসটি নিয়ে উদ্বেগ থাকা উচিত সেটি হচ্ছে দক্ষিণ আফ্রিকার ভাইরাসটি।" আরো পড়ুন: "এই ভাইরাসটির বিস্ফোরকের মতো সংক্রমণের বিস্ময়কর রিপোর্ট রয়েছে এবং এর সংক্রমণের সংখ্যা বৃদ্ধি হারও অত্যধিক।" ডাউনিং স্ট্রিটে এক সংবাদ সম্মেলনে মি. হ্যানকক বলেন, নতুন ভ্যারিয়ান্টটি "খুবই উদ্বেগজনক" এবং যাদের কোয়ারেন্টিনে যাওয়ার নির্দেশ দেয়া হয়েছে তাদের "অন্য যেকোন ব্যক্তির সাথে সংস্পর্শ এড়িয়ে চলা উচিত।" একই সংবাদ সম্মেলনে তিনি ঘোষণা করেন যে, ভাইরাসটি নিয়ন্ত্রণে আনার পদক্ষেপ হিসেবে লাখ লাখ মানুষকে ক্রিসমাসের পরের দিন বা বক্সিং ডে থেকেই চতুর্থ পর্যায় বা সর্বোচ্চ পর্যায়ের বিধি-নিষেধের আওতায় আনা হবে। ইংল্যান্ডের জনস্বাস্থ্য বিভাগের ডা. সুসান হপকিন্স বলেন, "দুটি ভাইরাসই মনে হচ্ছে যে তারা অত্যন্ত সংক্রমণশীল।" কিন্তু তিনি বলেন যে, তারা এখনো দক্ষিণ আফ্রিকার থেকে আসা ভাইরাসটির ভ্যারিয়ান্ট সম্পর্কে জানার চেষ্টা করছেন। তিনি বলেন, তিনি "বেশ নিশ্চিত" যে কোয়ারেন্টিন এবং ভ্রমণে বিধি-নিষেধ আরোপের মাধ্যমে নতুন ভ্যারিয়ান্টটির ছড়িয়ে পড়া ঠেকানো সম্ভব। ওয়ারউইক মেডিকেল স্কুলের অধ্যাপক লরেন্স ইয়াং বলেন: "সংক্রমণ ছড়ানো ঠেকাতে যে বিধি-নিষেধ (হাত, মুখ, অন্যান্য স্থান বিষয়ক) রয়েছে তা নতুন ভ্যারিয়ান্ট ছড়িয়ে পড়াও ঠেকাবে।" "দেশ জুড়ে বিধি নিষেধ আরো কঠোর করা অনিবার্য হয়ে পড়েছে।" দক্ষিণ আফ্রিকায় কী ব্যবস্থা নেয়া হচ্ছে? বিবিসি নিউজের ফারুক চোথিয়া তার ব্যাখ্যায় বলেন, উৎসবের মৌসুমেও সরকার বিধি-নিষেধ কঠোর করেছে। এর মধ্যে ওয়েস্টার্ন কেপ প্রদেশের বিখ্যাত গার্ডেন রুট সৈকত বন্ধ ঘোষণা করা হয়েছে। তবে এই সিদ্ধান্তের বিরোধিতা করেছে ডেমোক্রেটিক অ্যালায়েন্স নামে একটি বিরোধীদল এবং কয়েকটি লবি গ্রুপ। তারা আদালতে এই সিদ্ধান্তকে চ্যালেঞ্জ করে দাবি করেছেন যে, সৈকত বন্ধ করে দেয়া হলে স্থানীয় ক্ষুদ্র ব্যবসায়ীদের উপর এর মারাত্মক প্রভাব পড়বে। কিন্তু বিচারকরা সরকারি সিদ্ধান্তই বহাল রেখেছেন এবং বলেছেন যে, জনস্বাস্থ্য রক্ষার দায়িত্ব রয়েছে সরকারের। ওয়েস্টার্ন কেপের প্রিমিয়ার অ্যালান উইন্ডি বলেন, প্রদেশের হাসপাতালগুলো এরইমধ্যে "মারাত্মক ধকলে" পড়েছে। প্রথম ঢেউয়ের তুলনায়ও প্রদেশটিতে বর্তমানে বেশি কোভিড-১৯ রোগী রয়েছে। দক্ষিণ আফ্রিকায় এখনো পর্যন্ত ৯৫ লাখ মানুষ কোভিড আক্রান্ত হয়েছেন এবং মারা গেছেন ২৫ হাজারের বেশি মানুষ- যা আফ্রিকায় সর্বোচ্চ।

အဲဒီကူးစက်ခံရသူ နှစ်ဦးလုံးဟာ တောင်အာဖရိကနိုင်ငံကို ခရီးသွားခဲ့ကြသူတွေ ဖြစ်ပြီး အဲဒီနိုင်ငံမှာက ကူးစက်မှု ရုတ်တရက် မြင့်တက်စေတဲ့ ဗီဇပြောင်းကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ်သစ်ကို တွေ့ရှိနေတာ ဖြစ်ပါတယ်။ အခုတော့ တောင်အာဖရိကနဲ့ ခရီးသွားလာမှုတွေ တားမြစ်ချက်တွေ ထုတ်ပြန်ထားပြီ ဖြစ်ပါတယ်။ နှစ်ပတ်အတွင်း တောင်အာဖရိကကို ခရီးသွားခဲ့သူတွေနဲ့၊ သူတို့နဲ့ ထိစပ်ခဲ့သူတွေဟာ ချက်ချင်းသီးခြားခွဲနေ ကွာရန်တင်းဝင်ရမှာ ဖြစ်ပါတယ်။ တောင်အာဖရိကက ဗိုင်းရပ်စ်မျိုးကွဲသစ်တွေ့ရှိတာကို ပွင့်လင်းမြင်သာမှု ရှိရှိလုပ်ဆောင်နေတာနဲ့ ပတ်သက်ပြီးလည်း ယူကေ ကျန်းမာရေးဝန်ကြီးက အားရကျေနပ်တယ်လို့ ပြောပါတယ်။ ယူကေနဲ့ တောင်အာဖရိကက ဗီဇပြောင်း ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ်သစ် နှစ်မျိုးလုံးမှာ ဗီဇပြောင်းလဲတာတချို့တူညီပေမဲ့ သီးခြားစီ ပေါ်ထွက်လာတာ ဖြစ်ပါတယ်။ နှစ်ခုလုံးမှာ လူတွေရဲ့ ဆဲလ်တွေမှာ ကူးစက်စေတဲ့ အဓိက အပိုင်းဖြစ်တဲ့ N501Y ဆိုတဲ့ ဗီဇပြောင်းလဲမှု ရှိပါတယ်။ ဗိုင်းရပ်စ်မျိုးကွဲသစ်တမျိုးကြောင့် ဗြိတိန်က လာသူတွေကို ကမ္ဘာ့တဝန်း နိုင်ငံတွေ ကန့်သတ်


ভারত জুড়ে ক্ষোভ এবং ধিক্কার তৈরি করেছিল এই ঘটনা ঘটনার শিকার আট বছরের মুসলিম শিশুটি একটি যাযাবর উপজাতির। ২০১৮ সালের জানুয়ারিতে কাঠুয়া শহরের কাছে জঙ্গলে তার মৃতদেহ পাওয়া গিয়েছিল। এই ঘটনায় যে আটজন হিন্দু পুরুষের বিরুদ্ধে অভিযোগ আনা হয়েছিল, কট্টর ডানপন্থী হিন্দুগোষ্ঠীগুলো তাদের মুক্তি দাবি করার পর এ নিয়ে ব্যাপক হৈচৈ শুরু হয়েছিল। অভিযুক্ত আটজনই তাদের বিরুদ্ধে আনা অভিযোগ অস্বীকার করে। এদের মধ্যে ছিল একজন অবসরপ্রাপ্ত সরকারী কর্মকর্তা, চারজন পুলিশ কর্মকর্তা এবং একজন বালক। ঘটনার শিকার শিশুটির মা দুজন আসামীকে সর্বোচ্চ সাজা ফাঁসি দেয়ার দাবি জানিয়েছেন। এই দুজন হচ্ছেন অবসরপ্রাপ্ত সরকারি কর্মকর্তা সানজি রাম এবং পুলিশ কর্মকর্তা দীপক খাজুরিয়া। এই দুজনকেই ঘটনার মূল পরিকল্পনাকারী বলে বর্ণনা করেছেন তিনি। গুজ্জার মুসলিম উপজাতিকে ভয় দেখিয়ে তাড়িয়ে দেয়ার জন্য এই ঘটনা ঘটানো হয়েছিল বলে অভিযোগ করা হয়। বিবিসিকে দেয়া এক সাক্ষাৎকারে তিনি বলেন, "আমার মেয়ের মুখ এখনো আমাকে তাড়া করছে। এই বেদনা থেকে আমি কোনদিন মুক্তি পাব না। আমি যখন আমার মেয়ের বয়সী অন্য শিশুদের খেলতে দেখি, তখন আমার মন ভেঙ্গে যায়।" বাদী পক্ষের আইনজীবী আদালতের রায়কে দেশের সাংবিধানিক মর্মের বিজয় বলে উল্লেখ করেন। তিনি বলেন, "ধর্ম নির্বিশেষে পুরো দেশ এই মামলার জন্য লড়েছে।" আরও পড়ুন: মুসলমান হঠাতেই জম্মুতে ধর্ষণ ও খুন ৮ বছরের শিশুকে? কাশ্মীরে আট বছরের মেয়েকে ধর্ষণের প্রতিবাদে বিক্ষোভ কাশ্মীরের ধর্ষণ ও হত্যা নিয়ে সরব হতে এত দেরী কেন? কাঠুয়া ধর্ষণ এবং হত্যার ঘটনা ভারতের সবচেয়ে আলোচিত একটি মামলা। এই ঘটনা নিয়ে ভারতে যে শোরগোল শুরু হয়, তার জের ধরে দেশটিতে এক নতুন আইন করা হয় যাতে বারো বছরের কম বয়সী শিশু ধর্ষণের ঘটনায় দোষীদের মৃত্যুদণ্ডের সাজার ব্যবস্থা রাখা হয়েছে। কাঠুয়ায় আট বছরের মেয়েটিকে যেরকম নৃশংসতার শিকার হতে হয়েছিল, তার বিরুদ্ধে তীব্র ধিক্কার উঠে ভারতে। ঘটনার বিবরণ প্রকাশিত হওয়ার পর শিউরে উঠেছিল মানুষ। কিন্তু ভারতের হিন্দু জাতীয়তাবাদী দল বিজেপির দুজন মন্ত্রী যখন এই ঘটনায় গ্রেফতার হওয়ার আসামীদের সমর্থনে সমাবেশে যোগ দেন, তখন বিষয়টি নিয়ে তীব্র ক্ষোভ সৃষ্টি হয়। অভিযুক্তদের সঙ্গে যাযাবর মুসলিম উপজাতির জমি নিয়ে দ্বন্দ্ব ছিল। তদন্তকারীরা তখন বলেছিলেন, গুজ্জার সম্প্রদায়কে ভয় দেখানোর জন্যই আট বছরের মেয়েটিকে টার্গেট করেছিল অভিযুক্তরা।

၂ဝ၁၂ ကစပြီး အိန္ဒိယမှာ လိင်ပိုင်းဆိုင်ရာ အနိုင်အထက်ပြုမှုတွေကို ပိုနှိပ်ကွပ်လာ မိန်းကလေးကို မတရား ပြုကျင့်ဖို့ မိန်းကလေးရဲ့ မိထွေးဖြစ်သူက ၁၄ နှစ် အရွယ် သူ့သားနဲ့ တခြားလူ ၃ ယောက် ကို ညွှန်ကြားခဲ့တယ်လို့ အာဏာပိုင်တွေက ဆိုပါတယ်။ သူ့ရှေ့မှာတင် ပြုကျင့်ခိုင်းတာလို့လည်း ဆိုပါတယ်။ ဘာရာမြူလာ ခရိုင်က တောအုပ်တခုထဲမှာ မိန်းကလေး အလောင်းကို တနင်္ဂနွေနေ့က ရှာတွေ့ခဲ့တာ ဖြစ်ပါတယ်။ သူ့ခန္ဓာကိုယ်မှာ ညှဉ်းပန်းနှိပ်စက်ထားတဲ့ လက္ခဏာတွေ တွေ့ရပြီး အက်ဆစ်နဲ့ ရှို့ထားတာလည်း တွေ့ရတယ် လို့ ပြောပါတယ်။ မိန်းကလေးကို သူ့ဖခင်က အချစ်သည်းတာကို မိထွေးက မကျေနပ်ဘူးလို့လည်း ဆိုကြပါတယ်။ အလောင်းမတွေ့ခင် ၁ဝ ရက်လောက်ကတည်းက ဒီမိန်းကလေး ပျောက်နေတာလည်း ဖြစ်ပါတယ်။ ဒီမိန်းကလေးရဲ့ အမေနဲ့ ကလေးတွေကို မိထွေးက မကျေလည်တာ ကြာပြီလို့လည်း ရဲအရာရှိ မီရာ ဟူစိန်က သတင်းဌာနတခုကို ပြောကြားပါတယ်။ ကလေးမလေးကို အုပ်စုဖွဲ့ မတရားကျင့်ပြီးနောက် ပုဆိန်နဲ့ ခုတ်သတ်တာလို့လည်း ဟူစိန်က ဆိုပါတယ်။ သတ်တဲ့သူတွေထဲမှာ ပါတဲ့ ၁၉ နှစ်သားက မိန်းကလေး ခန္ဓာကိုယ်ကို ဖြတ်တောက်ပစ်ခဲ့တယ်လို့လည်း သိရပါတယ်။ ကက်ရှ်မီးယားမှာ လပိုင်းအတွင်း မုဒိမ်းကျင့် သတ်ဖြတ်မှု ဒုတိယ တကြိမ် ဖြစ်ခဲ့တာပါ။ ဧပြီလကလည်း ၈ နှစ်သမီးကို အုပ်စုနဲ့ ပြုကျင့်ပြီး သတ်တာ ဖြစ်ခဲ့ပါတယ်။ မုဒိမ်းမှုနဲ့ မသင်္ကာသူတွေကို ထောက်ခံပွဲကို ဟိန္ဒူ ဘီဂျေပီ ပါတီက ဝန်ကြီး ၂ ယောက် တက်ခဲ့ပြီးနောက် တနိုင်ငံလုံး ဒေါသထွက်ခဲ့ကြပါတယ်။ မုဒိမ်းမှု ကျူးလွန်သူတွေကို သေဒဏ်ပေးဖို့ တောင်းဆို ၂ဝ၁၂ ခုနှစ် နောက်ပိုင်း အိန္ဒိယမှာ လိင်ပိုင်းဆိုင်ရာ အနိုင်အထက်ပြုမှုတွေကို ပိုပြီး ဖိဖိစီးစီး အရေးယူလာ ခဲ့ပါတယ်။ အဲဒီနှစ်က ဒေလီမှာ ၂၃ နှစ် အရွယ် ကျောင်းသူတယောက်ကို ဘတ်စ်ကားပေါ်မှာ အုပ်စုဖွဲ့ ပြုကျင့်ပြီး သတ်ဖြတ်ခဲ့မှုကြောင့် တနိုင်ငံလုံး တုန်လှုပ်သွားခဲ့ပါတယ်။ ဆန္ဒပြပွဲတွေ ရက်တွေနဲ့ချီ ဖြစ်ခဲ့ပြီး မုဒိမ်းမှု ကျူးလွန်သူတွေကို သေဒဏ်ပေးဖို့ တောင်းဆိုတာတွေ ရှိလာခဲ့ပါတယ်။ ဒါပေမဲ့လည်း အမျိုးသမီးနဲ့ ကလေးတွေကို ကျူးလွန် စော်ကားတာတွေ အိန္ဒိယနိုင်ငံအနှံ့ ဆက်ဖြစ်နေဆဲ ဖြစ်ပါတယ်။


মিসেস বি , যখন তাকে বিক্রি করে দেয়া হয় তখন তার বয়স ৩৬ বছর। এরপর তিনিই হয়ে উঠেছিলেন একজন নারী পাচারকারী। কথাগুলো বলছিলেন 'মিসেস বি'। ২০০৩ সালে তাকে যখন চীনের কিছু লোকের কাছে বিক্রি করে দেয়া হয় তখন তার বয়স ছিল ৩৬ বছর। উত্তর কোরিয়া থেকে পলায়ন ওই নারী উত্তর কোরিয়ার সীমান্ত পার হয়ে চীনে পৌঁছান। ভেবেছিলেন কোনও বাড়িতে বয়স্কদের দেখাশোনার লোক হিসেবে কাজ জুটবে তার। তাকে একজন দালাল অন্তত তেমনটাই বলেছিল। কিন্তু পরে দেখা গেল ডাহা মিথ্যা কথা। আরও পড়তে পারেন: বন্দী আনাকে দিয়ে যৌন ব্যবসা করানোর কাহিনী রোহিঙ্গা চলচ্চিত্র: থাই জেলের সবকিছু দখল করে যে রোহিঙ্গা 'রোহিঙ্গাদের আসা-যাওয়ায় বাড়ছে ইয়াবা পাচার' মিসেস বি'র জীবন নিয়ে তৈরি হয়েছে চলচ্চিত্র মিসেস বি'র পরিকল্পনা ছিল তিনি এক বছর সেখানে কাজ করে টাকা জমাবেন এবং তারপর উত্তর কোরিয়াতে ফিরে যাবেন। সেই টাকা-পয়সা দিয়ে দেশে থাকা তার স্বামী এবং দুই সন্তানের খাওয়া-পড়া চলে যাবে। নতুন করে বিয়ে বা স্বামী পাওয়ার কোন ধরনের চিন্তাই ছিলনা তার মাথায়। চীনাদের কাছে বিক্রি চীনের জিলিন প্রদেশের চাংচুনে তাকে এবং উত্তর কোরিয়ান আরেকজন পাঁচজন নারীকে এক চীনা পুরুষের কাছে "তুলে দেয়া" হয়। দালালটি তাকে তখন বলে "একজন চীনা লোকের সাথে কেবল এক বছর থাকো তারপর পালিয়ে যেও।" মিসেস বি'র জীবনের নানান কাহিনীকে উপজীব্য করে পরিচালক জিরো ইউন একটি চলচ্চিত্র নির্মাণ করেছেন। নাম 'মিসেস বি, এ নর্থ কোরিয়ান উম্যান' অর্থাৎ 'মিসেস বি, একজন উত্তর কোরীয় নারী' । যে লোকটির কাছে বিক্রি করা হয়েছিল তার প্রতি একসময় মায়া অনুভব করতে শুরু করেন মিসেস বি। সিনেমাটিতে তার জীবনের বিপরীত অনেক বিষয় উঠে এসেছে। সিনেমাতে যেমন দেখানো হয়েছে- ওই নারীকে যার কাছে তাকে বিক্রি করে দেয়া হয়েছিল কিভাবে সেই চীনা লোকের প্রতি তার ভেতরে অনুভূতি তৈরি হয়েছিল। দশবছর ধরে ওই লোকটির সাথে একসাথে থাকেন এই নারী। কীভাবে হয়ে উঠলেন একজন মানব পাচারকারী যদিও এই নারী নিজেই পাচারের শিকার হওয়া একজন ভুক্তভোগী, তবু একটা সময় তিনি নিজেই হয়ে উঠলেন মানব পাচারকারী এবং উত্তর কোরিয়ার মেয়েদের তিনি চীনা পুরুষদের কাছে বিক্রি করতে শুরু করেন। বিবিসি কোরিয়ান সার্ভিসকে দেয়া সাম্প্রতিক এক সাক্ষাতকারে তিনি বলেছেন, তিনি অর্ধশত নারীকে বিক্রি করেছেন। চীন-উত্তর কোরিয়া সীমান্ত পেরিয়ে গিয়ে পরে চীন-লাওস সীমান্ত পেরিয়ে তিনি দক্ষিণ কোরিয়াতে পৌঁছাতেন। এই নারী জানান এসব তিনি করেন তার উত্তর কোরিয়ান পরিবারকে একত্রিত রাখার জন্য। কিন্তু তার স্বামীর সাথে তার সম্পর্কের ফাটল ধরতে থাকে। মুক্ত অবাধ দেশ হওয়া সত্ত্বেও দক্ষিণ কোরিয়া তাকে সুখী করার চেয়েও বেশি 'বিতৃষ্ণা' দিয়েছে। বাস্তব জীবন থেকে সিনেমা দুর্ভাগ্যবশত তার জীবনের ঘটনা খুব বিচিত্র কিছু নয়। কমিউনিস্ট দেশ উত্তর কোরিয়া ছেড়ে পালাতে গেলে দেশটির অনেক নারীকেই পাচারের অভিজ্ঞতার মুখে পড়তে হয়। অনেক নারী চীনা লোকদের কাছে বিক্রি হওয়ার পর তাদের দ্বারা গর্ভবতী হয়ে সন্তান জন্ম দিয়ে শেষপর্যন্ত সেখানেই স্থায়ী হয়ে যায়। অনেক উত্তর কোরীয় পরে দক্ষিণ কোরিয়াতে পালিয়ে এলেও পরে এই দক্ষিণ কোরিয়াতে আসার জন্য তারা আক্ষেপ প্রকাশ করে এবং তাদের মধ্যে আবার কেউ কেউ অন্য কোন দেশে পাড়ি জমায়। অপ্রত্যাশিত রোমান্স তাকে যার কাছে বিক্রি করা হয়েছিল সেই চীনা লোকটির সাথে তার সম্পর্কের ধরণ কি ছিল? সেটি কি "ভালবাসা"? এমন প্রশ্ন করা হলে 'মিসেস বি' বলেন, "আমি মনে করি এটা মায়া, দুজন মানুষের একে অপরের প্রতি মায়া। আমার কখনোই মনে হয়নি এটা 'ভালবাসা' ছিল।" তিনি জানান তাকে কিনে নেয়া লোকটি ছিলেন অত্যন্ত সমঝদার এবং চমৎকার মানুষ। তিনি লোকটির সাথে চীনের প্রত্যন্ত যে এলাকায় বাস করতেন সেখানে খুব অল্প মানুষই ভালোবাসা নিয়ে কথাবার্তা বলতেন। ভালোবাসা বিষয়ক আলোচনা উত্তর কোরিয়াতেও সমানভাবে অনুপস্থিত ছিল। যে সিনেমাটি তৈরি করা হয়েছে সেখানে মূলত চীনা লোকটির সাথে এই নারীটির সম্পর্ককে ফোকাস করা হয়েছে। তার কাছে বিক্রিত হলেও তকে একজন প্রেমময় স্বামী বলে বর্ণনা করেছেন তিনি। সিনেমায় দেখা যায় নারীটি যখন রেগে যায় তখন তাকে হাসানোর জন্য লোকটি নানারকম চেষ্টা চালাতো। মিসেস বি, চীন-লাওস সীমান্ত পেরুনোর প্রচেষ্টা শুরু করলে ওই ব্যক্তিও তাকে সাহায্য করেন এবং বিশ্বাস করেন যে দক্ষিণ কোরিয়ায় মিসেস বি একটু সেটেল হলে তাকেও সেখানে নেয়ার ব্যবস্থা করবেন তিনি। দক্ষিণ কোরিয়াতে ভালো থাকার আশায় এলেও তা সুখ দিতে পারেনি তাকে। মানব পাচারের ঘটনার দ্বারা অপ্রত্যাশিত রোমান্সের ঘটনা দেখে দর্শকরাও বিরক্তি প্রকাশ করেছে। মিসেস বি বলেন,"আমি তাকে বলেছিলাম যে আমি সন্তান ধারণে সক্ষম কিন্তু যেহেতু আমার সন্তানদের কাছে উত্তর কোরিয়াতে আমার ফিরে যাওয়ার পরিকল্পনা তাই আমি আবার বাচ্চা নিতে চাইলাম না। এটা শুনে সে(চীনা নাগরিক) বলেছিল 'ঠিক আছে'। এজন্য তার প্রতি আমি খুবই কৃতজ্ঞ বোধ করছিলাম।" যেহেতু আমার জন্য সে সন্তানের মুখ দেখতে পেলো না, তাই দায়িত্ববোধ থেকে আমি সিদ্ধান্ত নিলাম যে তার মৃত্যু পর্যন্ত তার পাশে থাকবো আমি।" দুই দেশের দুই স্বামী এবং সন্তানকে নিয়ে একই কক্ষে রাত কাটাতে হয়েছে মিসেস বি'কে। চলচ্চিত্রে যা উঠে আসেনি মিসেস বি প্রকৃতপক্ষে তার সন্তানদের এবং উত্তর কোরীয় স্বামীকে চীনে নিয়ে গিয়েছিলেন। যদিও সিনেমা থেকে সেইসব অংশ বাদ দেয়া হয়েছে। মিসেস বি তার বড় ছেলেকে ২০০৯ সালে চীনে আনার পর সে মা ও সৎ বাবার সাথে তিন বছর কাটানোর পর খাপ খাওয়াতে পারছিলনা। তখন তার মা তাকে দক্ষিণ কোরিয়াতে চলে যেতে সহায়তা করেন। ২০১৩ সালে মিসেস বি তার ছোট ছেলে এবং উত্তর কোরীয় স্বামীকে দক্ষিণ কোরিয়াতে চলে যেতে সাহায্য করেন, তবে তারা সেখানে যাওয়ার আগে চীনে আসেন এবং তাদের সাথে এক মাসের বেশি থাকেন। "আমরা সবাই একই কক্ষের ভেতর ঘুমাতাম, আমি, আমার চীনা স্বামী, আমার উত্তর কোরিয়ান স্বামী এবং আমার ছোট ছেলেটি" -বলেন মিসেস বি। "আরও অনেকের মধ্যে একজন" মিসেস বি বলেন, উত্তর কোরিয়া থেকৈ পালানোর সময় ৮০% নারী পাচারের অভিজ্ঞতার স্বীকার হয় এবং তিনি কেবল সেইসব নারীদের মধ্যে একজন"। যদিও এ বিষয়ে কোন অফিশিয়াল পরিসংখ্যান দুই কোরিয়া কিংবা চীনের কাছ থেকে পাওয়া যায়নি। মিসেস বি রাতারাতি একজন পাচারকারী হয়ে উঠেছিলেন-বিষয়টি তেমন নয়। প্রাথমিকভাবে একটি গরুর খামারে চাকরি করতেন তিনি। মাসে নয় মার্কিন ডলারের সমপরিমাণ রোজগার করতেন। তিনি ওই ফার্মে কাজ করার সময় একজন দালালের সহায়তায় নিজের সন্তান আর উত্তর কোরিয়ান স্বামীকে একবার দেখার সুযোগ পান চীন-উত্তর কোরিয়া সীমান্তে। সেখানে স্বামীকে অসহায় ও দরিদ্র অবস্থায় দেখে হতবাক হয়ে যান তিনি। এরপরই অর্থের জন্য তিনি অবতীর্ণ হন পাচারকারীর ভূমিকায়। "পরিবারের জন্য কিছু একটা করতে হবে -এটাই তখন আমার মাথার ভেতর ছিল। আমাকে প্রচুর টাকা-পয়সা রোজগার করতে হবে। কিন্তু আমার কোন জাতীয়তা ছিলনা, পরিচয় ছিল না সেসময় , এবং ভালো কিছু রোজগারের মত অনেক কাজই আমি কখনো করতে পারতাম না।" এরপর ২০০৫ থেকে ২০১০ সাল পর্যন্ত প্রায় ৫০ জন উত্তর কোরীয় নারীকে চীনা পুরুষদের কাছে বিক্রি করেছেন তিনি। তিনি স্বীকার করেন এটা মানব-পাচার ছিল কিন্তু জোর দিয়ে বলেন তিনি তাদের সাথে প্রতারণা করেননি যেটা তার সাথে করা হয়েছিল। কিন্তু এইসব মহিলাদের চুক্তি করেই আনা হতো" জানান মিসেস বি। এক অর্থে এইসব নারীদের নিজেদের পথ খুঁজে নিতে তিনি সাহায্য করেছেন বলে উল্লেখ করেন। তিনি জানান, একজন নারীকে বিক্রি করে যে টাকা পেতেনে সেটা ওই বিক্রিত নারীর সাথে ভাগাভাগি করে নিতেন তিনি। কিন্তু তার ভেতর কি অপরাধ-বোধ কাজ করে? আমার কাছে মনে হতো মানব-পাচারের বিষয়টি এমন কিছু যার মধ্য দিয়ে উত্তর কোরিয়ার নারীদের যাওয়া দরকার। আমি প্রতারিত হয়েছিলাম ঠিকই কিন্তু এইসব মহিলারা জানতো তারা কি চাইছে। তাই তাদের হয়তো মনে যন্ত্রণা থাকলেও সেটি আমার মতো ছিল না ।" উত্তর কোরিয়ার নারীদের চীনা নাগরিকদের কাছে বিক্রি ছাড়াও মিসেস বি দালাল হিসেবে উত্তর কোরীয়দের দক্ষিণ কোরিয়াতে পাঠানোর কাজও করতো। এমন প্রায় ৫০ জনকে তিনি পাঠিয়েছেন। চলচ্চিত্র নির্মাতা জেরো ইয়ুন বলেন, এই সিনেমাটি নির্মাণের যে যাত্রা, তা ছিল খুবই চ্যালেঞ্জিং। এটা তাকে সারাজীবনের জন্য বিশাল অভিজ্ঞতা দিয়েছে। শেষটা সবসময়ই মধুর নয় মিসেস বি তার চীনা স্বামীকে কথা দিয়েছিলেন যে একবার দক্ষিণ কোরিয়াতে জায়গা করে নিতে পারলেই তার কাছে আবার ফিরে আসবেন। কিন্তু সেটা আর ঘটেনি। ২০১৪ সালে তিনি দক্ষিণ কোরিয়া পৌঁছান এবং সেদেশের গোয়েন্দাদের দ্বারা জেরার মুখে পড়েন। তাকে সন্দেহ করা হয় গুপ্তচরবৃত্তির অভিযোগে। এই সন্দেহের কারণ তিনি একটা সময় চীনে আইস নামে একটি মাদক বিক্রি করতেন। দক্ষিণ কোরীয় গোয়েন্দাদের ভাষ্য ছিল যেহেতু সেই অর্থ উত্তর কোরিয়াতে গিয়েছে সেহেতু তার স্পাই হওয়ার সম্ভাবনা রয়েছে। যদিও এ অভিযোগ অস্বীকার করেন মিসেস বি। তবে তাকে এবং তার স্বামীকে 'নন-প্রটেক্টেড' স্ট্যাটাস দেয়া হয় যার মানে তারা নানা ধরনের রাষ্ট্রীয় সুবিধা পাবেন না। মানে হল যাদের অতীতের অপরাধের রেকর্ড আছে, যারা অন্তত ১০ বছর চীনে বসবাস করেছে এমন ব্যক্তিদের এই স্ট্যাটাস দেয়া হয়। দক্ষিণ কোরীয় সরকারের বিরুদ্ধে মামলাও করেন তিনি। আর এতকিছু যখন ঘটছে তার মধ্যে মিসেস বি'র চীনা স্বামী আরেকজন নারীকে বিয়ে করে ফেলেছেন। যদিও এরপরও দুজনের মধ্যে যোগাযোগ ছিল, যাকে তারা বলেন "কেবলই বন্ধুত্ব"। এখনো মেসেজ আদান-প্রদান হয় তাদের মধ্যে। তবে চীনা সেই লোকটি তার সঙ্গে প্রতারণার জন্য অনুতাপ প্রকাশ করেন বলে জানান মিসেস বি। সিউলে এখন তার সময় কাটে কফি বিক্রি করে। "একটা সময় টাকা-পয়সাই ছিল আমার জন্য সবকিছু। কিন্তু এখন আর তেমন মনে হয়না। আমার বাচ্চাদের জন্য আমি সব ত্যাগ করেছি। এখন আমার ৫০ বছর বয়স। এবার আমি নিজের জন্য বাঁচতে চাই। নিজের খুশির জন্য।" এখন পাচার কিংবা চোরাচালান কোনটির সাথেই আর আমার কোনও সম্পর্ক নেই বলে জানান মিসেস বি।

တရုတ် မြောက်ကိုရီးယား နယ်စပ်၊ တရုတ် လာအို နယ်စပ်တွေကို မစ္စစ်ဘီ မဖြတ်ခင် မြောက်ကိုရီးယားခင်ပွန်းသည်နဲ့ တရုတ် ခင်ပွန်းသည်တွေကို ကတိတွေ ပေးခဲ့ ၂၀၀၃ ခုနှစ်တုန်းက တရုတ် အမျိုးသား တယောက်ဆီ အရောင်းခံရချိန်မှာ မစ္စစ် ဘီ ဟာ အသက် ၃၆ နှစ်ပဲ ရှိပါသေးတယ်။ သက်ကြီးရွယ်အိုတွေကို ပြုစုတဲ့ အိမ်အကူ အလုပ် လုပ်ဖို့ စဉ်းစားပြီး မြောက်ကိုရီးယားကနေ နယ်စပ်ကနေတဆင့် တရုတ်နိုင်ငံထဲ ဝင်လာခဲ့ပါတယ်။ ပွဲစားကလည်း ဒီလိုပဲ ပြောခဲ့တာပါ။ ဒါပေမယ့် ဒါဟာ အလိမ်အညာ စကားတွေပါပဲ။ မစ္စစ် ဘီ စိတ်ကူးထားတာက တနှစ်လောက် ပိုက်ဆံရှာပြီးရင် မြောက်ကိုရီးယား နိုင်ငံကို ပြန်ဖို့ ဖြစ်ပါတယ်။ အဲဒီနည်းနဲ့ မြောက်ကိုရီးယားမှာ ရှိတဲ့ သူ့ခင်ပွန်းနဲ့ သားနှစ်ယောက်အတွက် ငွေကူရှာပေးနိုင်ဖို့ပါ။ နောက်ယောက်ျား ယူဖို့ဆိုတာ တွေးတောင် မတွေးမိပါဘူး။ ဒါပေမယ့် တရုတ်နိုင်ငံ ချင်လင်းပြည်နယ် ချန်ချွန်မြို့ ရောက်တော့ သူနဲ့ နောက် မြောက်ကိုရီးယား အမျိုးသမီး တယောက်ကို တရုတ်အမျိုးသား ၅ ဦးနဲ့ ပွဲစားက ပေးတွေ့ခဲ့ပါတယ်။ တရုတ်တစ်ယောက်နဲ့ တနှစ်လောက် နေပြီးရင် ထွက်ပြေးပေတော့ ဆိုပြီး ပွဲစားက ပြောပါတယ်။ ရုပ်ရှင် ဒါရိုက်တာ ဂျီရို ယွန် ရိုက်ကူးတဲ့ "မစ္စစ်ဘီ ဆိုတဲ့ မြောက်ကိုရီးယား အမျိုးသမီးတစ်ဦး" ရုပ်ရှင်ကားဟာ မစ္စစ်ဘီရဲ့ ဘဝ အလှည့်အပြောင်းတွေကို ပီပီပြင်ပြင် ပုံဖော်ထားပါတယ်။ "မစ္စစ်ဘီ ဆိုတဲ့ မြောက်ကိုရီးယား အမျိုးသမီးတစ်ဦး" ရုပ်ရှင်ကားဟာ မစ္စစ်ဘီရဲ့ ဘဝ အလှည့်အပြောင်းတွေကို ပီပီပြင်ပြင် ပုံဖော်ထား အဲဒီရုပ်ရှင်ထဲက အလှည့်အပြောင်းတခုကတော့ အရောင်းစားခံခဲ့ရတဲ့ တရုတ်အမျိုးသားအပေါ် သူ တဖြည်းဖြည်းနဲ့ ချစ်ကြင်နာစိတ် ဝင်လာတာပါပဲ။ သူတို့နှစ်ဦး ၁၀ နှစ်ကြာ အတူ နေခဲ့ကြပါတယ်။ ဒါပေမယ့် ဇာတ်လမ်းက ဒီမှာတင် မပြီးသေးပါဘူး။ သူကိုယ်တိုင်က လူကုန်ကူးခံခဲ့ရပေမယ့် တခြား မြောက်ကိုရီးယား အမျိုးသမီးတွေကို တရုတ်အမျိုးသားတွေဆီ ပြန်ရောင်းတဲ့ လူမှောင်ခို တဦး သူပြန်ဖြစ်ခဲ့ပါတယ်။ သူရောင်းခဲ့တဲ့ အမျိုးသမီးပေါင်း ၅၀ လောက် ရှိတယ်လို့ မစ္စစ် ဘီက မကြာသေးခင်က ဘီဘီစီ ကိုရီးယား ဌာနနဲ့ တွေ့ဆုံမေးမြန်းခန်းတခုမှာ ပြောခဲ့ပါတယ်။ ခင်ပွန်းသည်ဟောင်းနဲ့ ပြန်တွေ့နိုင်ဖို့ ကြိုးစား မြောက်ကိုရီးယားမှာ ရှိတဲ့ သူ့ရဲ့ အရင် မိသားစုနဲ့ ပြန် ဆုံစည်းဖို့ အတွက် မစ္စစ် ဘီဟာ နောက်ပိုင်းမှာ တရုတ် လာအို နယ်စပ်ကို ဖြတ်ပြီးတောင်ကိုရီးယား နိုင်ငံထဲ ဝင်ခဲ့ပါတယ်။ ဒါပေမယ့် သူနဲ့ သူ့ရဲ့ မြောက်ကိုရီးယား ခင်ပွန်းသည်အကြား ချစ်ခြင်းက ပြိုကွဲသွားတာ နှစ်နဲ့ ချီ ရှိနေပါပြီ။ လွတ်လပ်တဲ့ နိုင်ငံတခု ဖြစ်တဲ့ တောင်ကိုရီးယားနိုင်ငံဟာ သူ့ကို ပျော်ရွှင်စေမယ့်အစား အော့နှလုံးနာစရာ ဖြစ်လာစေခဲ့တယ်လို့ သူက ပြောပြပါတယ်။ ဒါဟာ ကံကြမ္မာ အဆန်းတကြယ်ဖန်တီးပေးလိုက်တဲ့ ပုံပြင်တခု မဟုတ်ပါဘူး။ လူမှောင်ခို ကူးခံရတာဟာ ကွန်မြူနစ် အစိုးရ လက်အောက်ကနေ ထွက်ပြေးခဲ့ကြတဲ့ မြောက်ကိုရီးယား အမျိုးသမီး အများအပြား ရင်ဆိုင်ရတဲ့ အတွေ့အကြုံပါ။ အတော်များများဟာ တရုတ်အမျိုးသားတွေနဲ့ သားသမီးတွေ မွေးပြီး တရုတ်နိုင်ငံမှာပဲ အခြေချလေ့ ရှိကြပါတယ်။ ဒါ့အပြင် တောင်ကိုရီးယား နိုင်ငံကို ရောက်လာတဲ့ မြောက်ကိုရီးယားတွေက သူတို့ လာတာ မှားတယ်လို့ ယူဆကြပြီး တချို့ဆိုရင် တတိယ နိုင်ငံ တခုခုကို ပြောင်းရွှေ့သွားကြပါတယ်။ ဒီတော့ ရုပ်ရှင်ထဲမှာ မဖေါ်ပြခဲ့တဲ့ မစ္စစ်ဘီရဲ့ ဘဝဇာတ်ကြောင်း တချို့က ဘာတွေပါလဲ။ မစ္စစ်ဘီ အနေနဲ့ ကမ္ဘာကို ဘာပြောပြချင်ခဲ့ပါလဲ။ တရုတ်ခင်ပွန်းကို ချစ်တာလား ဆိုတော့ အချစ်လို့ သူမတွေးမိပါဘူး၊ သူ့အပေါ် ကြင်နာသနား၊ ကျေးဇူးတင်တဲ့ ခံစားမှုပါလို့ မစ္စစ်ဘီက ပြောပါတယ်။ မျှော်လင့် မထားတဲ့ အချစ်ဇာတ်လမ်း အဲဒါကတော့ ချစ်ခင်ကြင်နာမှု လို့ ကျွန်မ ထင်ပါတယ်။ လူတစ်ဦးနဲ့ တစ်ဦးအကြား ချင်ခင်ကြင်နာမှုပေါ့ ဆိုပြီး မစ္စစ် ဘီက တရုတ် ခင်ပွန်းသည် အပေါ် ထားတဲ့ သူ့ရဲ့ ခံစားချက်ကို ဖေါ်ညွှန်းပြောပြခဲ့ပါတယ်။ ဒါဟာ အချစ်လို့ ထင်သလားလို့ မေးတဲ့အခါ မစ္စစ်ဘီက ဒါကို အချစ်လို့ သူတခါမှ မတွေးမိပါဘူးတဲ့။ သူ့ခင်ပွန်းဟာ သိပ်ကို နားလည်တတ်သူ၊ စိတ်သဘောထား ကောင်းမွန်သူ တဦး ဖြစ်တယ်လို့ ပြောပါတယ်။ သူ့တရုတ်ခင်ပွန်းနဲ့ အတူနေခဲ့တဲ့ ကျေးလက် ဒေသမှာ အချစ် အကြောင်း ပြောတဲ့သူ မရှိသလောက်ပါပဲတဲ့။ မြောက်ကိုရီးယားမှာ ဆိုရင်လည်း အချစ်အကြောင်း ဘယ်သူမှ မပြောကြပါဘူး။ အခု ဒီရုပ်ရှင်ဟာ သူနဲ့ သူ့ တရုတ်ခင်ပွန်းသည်အကြား ဆက်ဆံရေး ကို အဓိကထား အာရုံစိုက် ရိုက်ပြထားတာ ဖြစ်ပါတယ်။ ရောင်းစားခံခဲ့ရတာ ဖြစ်ပေမယ့် တရုတ် ခင်ပွန်းသည်ဟာ ကြင်နာစိတ် ရှိတဲ့ ခင်ပွန်းကောင်း တယောက် ဖြစ်ခဲ့ပါတယ်။ သူ ဒေါသထွက်ပြီး မျက်နှာကြီး နီရဲနေရင်တောင် ခင်ပွန်းသည်က အပြုံးနဲ့ သူ ဒေါသပြေသွားအောင် လုပ်ဖို့ ကြိုးစားခဲ့တာကို ရုပ်ရှင်ထဲမှာ တွေ့ရပါတယ်။ တရုတ် လာအို နယ်စပ်ကို ဖြတ်ပြီး သွားဖို့ ပြင်ဆင်နေတဲ့ သူ့ကို ခင်ပွန်းသည်က ကူလုပ်ပေးခဲ့ပြီး သူ တောင်ကိုရီးယား ရောက်သွားလို့ အခြေကျသွားရင် ခင်ပွန်းသည်ကို တောင်ကိုရီးယားကို ခေါ်ပါ့မယ် ဆိုတဲ့ သူ့ရဲ့ကတိကိုလည်း ယုံစားခဲ့ပါတယ်။ လူမှောင်ခို ကူးမှုကနေ မမျှော်လင့်တဲ့ အချစ်ဇာတ်လမ်းတပုဒ်ကို ဦးတည်နိုင်တယ် ဆိုတဲ့ အယူအဆအပေါ်မှာတော့ ရုပ်ရှင်ကြည့် ပရိသတ်တွေ သိပ်ဘဝင်မကျ ကြပါဘူး။ "ကျွန်မ ကလေးယူလို့ ရတယ်။ ဒါပေမယ့် မြောက်ကိုရီးယားမှာ ကျွန်မ ကလေးတွေ ရှိနေတော့ နောက်ထပ် ကလေး မယူချင်ဘူးလို့ ပြောတော့ တရုတ် ခင်ပွန်းသည်က ရပါတယ်တဲ့။ ကျွန်မ သူ့ကို သိပ်ကျေးဇူးတင်မိပါတယ်။ ဘယ်သူ ကျေးဇူး မတင်ဘဲ နေမလဲနော်။ ကျွန်မကြောင့် သူ့မှာ ကလေးမရှိခဲ့ကတည်းက သူ့ကို ကျွန်မ တာဝန် ယူရမယ်ဆိုတဲ့ စိတ် ရှိခဲ့တယ်။ သူဘ၀တပါး ပြောင်းတဲ့အချိန်မှာ ကျွန်မ ကလေးတွေနဲ့ ကျွန်မ သူ့ဘေးမှာ ရှိနေမှာပါ။" ရုပ်ရှင်ထဲမှာ ဒီအပိုင်းကို ထည့်မထားပေမယ့် မစ္စစ်ဘီက သူနဲ့ အတူတူ နေဖို့ သူ့ရဲ့ မြောက်ကိုရီးယား ကလေးတွေကိုရော၊ သူ့ မြောက်ကိုရီးယား ခင်ပွန်းသည်ကိုပါ တရုတ်နိုင်ငံကို ခေါ်လာခဲ့ပါတယ်။ ၂၀၀၉ ခုနှစ်မှာ သူ့ရဲ့ အကြီးဆုံး သားကို တရုတ်နိုင်ငံကို ခေါ်လာခဲ့ပါတယ်။ သားအကြီးဆုံးက သူနဲ့ သူ့ တရုတ် ခင်ပွန်းနဲ့ အတူ ၃ နှစ်ကြာ နေခဲ့ပါတယ်။ ဒါပေမယ့် နေရတာ အထာ မကျခဲ့ပါဘူး။ နောက်ပိုင်းမှာ သားအကြီးဆုံးကို တောင်ကိုရီးယားမှာ ခိုလှုံခွင့် ရဖို့ မစ္စစ် ဘီက ကူညီခဲ့ပါတယ်။ ၂၀၁၃ ခုနှစ်မှာ အငယ်ဆုံးသားနဲ့ သူ့ရဲ့ မြောက်ကိုရီးယား ခင်ပွန်းသည်ကိုလည်း တောင်ကိုရီးယားနိုင်ငံမှာ ခိုလှုံခွင့် ရဖို့ကို မစ္စစ်ဘီကပဲ ကူညီခဲ့ပါတယ်။ ဒါပေမယ့် တောင်ကိုရီးယားကို သူတို့ မသွားခင် တရုတ်နိုင်ငံကို လာပြီး သူနဲ့ သူ့တရုတ် ခင်ပွန်းသည်နဲ့အတူ ရက်ပေါင်း ၄၀ လောက် နေခဲ့ပါတယ်။ "ပြောရမယ် ဆိုရင် ကျွန်မရယ်၊ ကျွန်မရဲ့ တရုတ်ခင်ပွန်းသည်ရယ်၊ ကျွန်မရဲ့ မြောက်ကိုရီးယား ခင်ပွန်းသည်ရယ်၊ အငယ်ဆုံးသားရယ် အခန်းတခန်းထဲ အတူ အိပ်ခဲ့ကြတာပါ" လို့ မစ္စစ်ဘီက ပြောပါတယ်။ ဘယ်လောက် ရိုမန်တစ် ဖြစ်သလဲနော် လို့ အရွှန်းဖောက်လိုက်ပါသေးတယ်။ ဘီဘီစီကိုးရီးယားဌာနနဲ့ တွေ့ဆုံမေးမြန်းနေစဉ်၊ တရုတ်ခင်ပွန်းဆီက ပို့လိုက်တဲ့ မက်ဆေ့ဂျ်တွေ မစ္စစ်ဘီ ထုတ်ပြ အဲဒီထဲက တစ်ယောက် မြောက်ကိုရီးယားကနေ ထွက်ပြေးတဲ့ အမျိုးသမီး ၈၀ ရာခိုင်နှုန်းဟာ လူမှောင်ခိုကူး ခံခဲ့ရတယ်လို့ မစ္စစ်ဘီ က ပြောပါတယ်။ အဲဒီထဲမှာ သူက တစ်ယောက်ဖြစ်တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ မစ္စစ် ဘီဟာ တခြား မြောက်ကိုရီးယား အမျိုးသမီးတွေကို တရုတ်နိုင်ငံမှာ ရောင်းစားတဲ့ လူမှောင်ခို တဦး ချက်ချင်း ဖြစ်လာတာတော့ မဟုတ်ပါဘူး။ အစပိုင်းမှာ နွားမွေးမြူရေးခြံမှာ အလုပ်လုပ်ခဲ့ပြီး တလကို တောင်ကိုရီးယား ဝမ်ငွေ တသောင်း ရတယ်လို့ ပြောပါတယ်။ အဲဒီမှာ ၂ နှစ်လောက် အလုပ်လုပ်ပြီးတဲ့အခါ သူငွေလွှဲတဲ့ ပွဲစားရဲ့ အကူအညီနဲ့ တရုတ် မြောက်ကိုရီးယား နယ်စပ်မှာ သူ့ရဲ့ မြောက်ကိုရီးယား မိသားစုနဲ့ ပြန်တွေ့ခွင့် ရခဲ့ပါတယ်။ ပိန်ချုံး စုတ်ပြတ်နေတဲ့ သူ့မြောက်ကိုရီးယား ခင်ပွန်းသည်ကို တွေ့လိုက်ရချိန်မှာ အတော်လေးကို တုန်လှုပ် သွားခဲ့ပါတယ်။ အဲဒီကစလို့ မြောက်ကိုရီးယား အမျိုးသမီးတွေကို ရောင်းစားတဲ့ လူမှောင်ခို အလုပ်ကို စလုပ်ခဲ့တာလို့ ဆိုပါတယ်။ "ကျွန်မ မိသားစုကို ကျွန်မကယ်ဖို့ တခုခု လုပ်မှ ဖြစ်တော့မယ်၊ ဝင်ငွေထပ်ရဖို့ လိုတယ် ဒါပေမယ့် ကျွန်မမှာ အဲဒီအချိန်က နိုင်ငံသား လက်မှတ်၊ သက်သေခံ ကတ်ပြား ဆိုလို့ ပြစရာ မရှိတော့ ပိုက်ဆံ များများ ရှာနိုင်ဖို့ လုပ်စရာ အလုပ် များများစားစား မရှိဘူး"လို့ မစ္စစ်ဘီက ပြောပြပါတယ်။ ၂၀၀၅ ခုနှစ်ကနေ ၂၀၁၀ ခုနှစ်အထိ မြောက်ကိုရီးယား အမျိုးသမီး ၅၀ လောက်ကို တရုတ်အမျိုးသားတွေဆီ ရောင်းချခဲ့ပါတယ်။ ဒါဟာ လူမှောင်ခို ကူးမှု ဆိုတာကို မစ္စစ်ဘီက ထုတ်ဖော် ဝန်ခံခဲ့ပါတယ်။ ဒါပေမယ့် ၂၀၀၃ ခုနှစ်တုန်းက သူ့ကို ပွဲစားက လိမ်ညာရောင်းခဲ့သလိုတော့ သူမလုပ်ခဲ့ပါဘူးတဲ့။ အဲဒီ အမျိုးသမီးတွေ သဘောတူမှသာ ရောင်းခဲ့တာပါ။ တနည်းပြောရရင် သူတို့ ဘဝ ရှင်သန်ဖို့ နည်းလမ်းတခုအတွက် သူအကူအညီ ပေးခဲ့တာလို့ မစ္စစ် ဘီက ပြောပါတယ်။ အာဏာရှင် စစ်အစိုးရ လက်အောက်ကနေ ထွက်ပြေးလာတဲ့ မြောက်ကိုရီးယား အမျိုးသမီးတွေအတွက် အားကိုးစရာ နေရာ မရှိပါဘူးလို့ ဆိုပါတယ်။ "ဒါပေမယ့် သူတို့ကို ကျွန်မက အမျိုးသားတွေနဲ့ ချိတ်ဆက်ပေးတယ်။ သူတို့ အိမ်ထောင်ရက်သားကျပြီး လုံခြုံ စိတ်ချစွာ နေနိုင်တယ်။ တကယ်လို့ သူတို့ လမ်းပေါ်မှာသာ နေရမယ် ဆိုရင် အဖမ်းခံထိပြီး မြောက်ကိုရီးယား အကျဉ်းထောင်ထဲ အပို့ခံရမှာပါ။ အမျိုးသမီးတွေကလည်း ဒီလို မဖြစ်ချင်ကြပါဘူး။ ရောင်းရငွေကို အရောင်းစားခံရတဲ့ အမျိုးသမီးတွေနဲ့ ကျွန်မ တဝက်စီ ခွဲယူကြပါတယ်" လို့ မစ္စစ်ဘီက ပြောပြပါတယ်။ ဒါ့အပြင် အိမ်ထောင် စည်းမျဉ်းလိုမျိုး မြောက်ကိုရီးယား အမျိုးသမီးတွေ လိုချင်တဲ့ တောင်းဆိုချက်တွေကို မစ္စစ်ဘီက တရုတ်လို ဘာသာပြန်ပေးတာမျိုး၊ အဲဒီအမျိုးသမီးတွေရဲ့ မြောက်ကိုရီးယားက မိသားစုတွေဆီ လစဉ် ငွေလွှဲပေးတာမျိုးတွေလည်း လုပ်ခဲ့ပါတယ်။ တချိန်မှာ လူမှောင်ခို ကူးခံရပြီး နောက်ပိုင်းမှာ ကိုယ်တိုင် လူမှောင်ခို ဖြစ်လာတော့ ဘယ်လို ခံစားရသလဲ၊ အပြစ်မကင်းဘူးလို့ ခံစားမိသလားလို့ မေးကြည့်တဲ့အခါ မစ္စစ်ဘီက "လူမှောင်ခိုကူးခံရတဲ့ အတွေ့အကြုံဟာ မြောက်ကိုရီးယား အမျိုးသမီးတွေ အားလုံး မဖြစ်မနေ ရင်ဆိုင်ရတဲ့ အတွေ့အကြုံလို့ ကျွန်မ ထင်ပါတယ်။ ကျွန်မတုန်းက လိမ်ညာ လှည့်စားခံခဲ့ရတယ်။ အခု ကျွန်မ ရောင်းစားခဲ့တဲ့ အမျိုးသမီးတွေကတော့ သူတို့ ဘယ်လမ်း သွားမယ် ဆိုတာကို သိနေကြတယ်။ သူတို့ ဒေါသထွက်ချင် ထွက်ကြမှာ ဖြစ်ပေမယ့် ကျွန်မလောက်တော့ ဆိုးမှာ မဟုတ်ပါဘူး"လို့ မစ္စစ်ဘီက ပြောပါတယ်။ သူကိုယ်တိုင် တောင်ကိုရီးယားကို ထွက်မပြေးခင် မြောက်ကိုရီးယား ၅၀ လောက်ကို တောင်ကိုရီးယားဆီ မစ္စစ်ဘီ ခိုးသွင်းခဲ့ လူမှောင်ခိုကူးခံရသူ အဖြစ်ကနေ ကိုယ်တိုင် လူမှောင်ခို ဖြစ်ခဲ့တာ ဘာ့ကြောင့်လဲ သူတို့နေရာမှာ ခံစားကြည့်ရင် ၂၀၀၃ ခုနှစ်တုန်းက တရုတ်နိုင်ငံထဲသွားဖို့ မြောက်ကိုရီးယား နယ်စပ်ကို မဖြတ်ခင် မစ္စစ်ဘီက မြောက်ကိုရီးယား ခင်ပွန်းသည်ကို ကတိ တခုပေးခဲ့ပါတယ်။ တနှစ် အလုပ်လုပ်ပြီးလို့ ပိုက်ဆံရှာပြီးရင် ပြန်လာခဲ့မယ်ပေါ့။ ၁၀ နှစ်အကြာ ၂၀၁၃ ခုနှစ် မေလ မှာတော့ အန္တရာယ် များတဲ့ ခရီးတခုကို နောက်ထပ် သွားခဲ့ရပြန်ပါတယ်။ ဒီတခါမှာတော့ တရုတ် လာအို နယ်စပ်ကို ဖြတ်ရတာ ဖြစ်ပြီး တရုတ်ခင်ပွန်းသည်ကို ကတိ ပေးရပြန်ပါတယ်။ အဲဒါကတော့ တောင်ကိုရီးယားမှာ အခြေကျရင် တရုတ်ခင်ပွန်းသည်ကို ခေါ်မယ်။ မင်္ဂလာဆောင်ကြမယ် ဆိုတဲ့ ကတိပါ။ မြောက်ကိုရီးယား အမျိုးသမီးတွေကို တရုတ်အမျိုးသားတွေဆီ ရောင်းစားတဲ့ အလုပ်အပြင် မြောက်ကိုရီးယားတွေကို တောင်ကိုရီးယားဆီ ပို့တဲ့ ပွဲစား အလုပ်ကိုလည်း မစ္စစ်ဘီ လုပ်ခဲ့ပါသေးတယ်။ အနည်းဆုံး မြောက်ကိုရီးယား ၅၀ လောက်ကို တောင်ကိုရီးယားနိုင်ငံဆီ ပို့ခဲ့တယ်လို့ သူက ပြောပါတယ်။ ဒီအခါမှာတော့ သူတို့ နေရာမှာ သူဝင်ခံစားနိုင်ခဲ့ပါတယ်။ "လွန်ခဲ့တဲ့ ၂ လလောက်က ကျွန်မ အငယ်ဆုံးသားလေး သွားတဲ့ လမ်းကြောင်းအတိုင်း ကျွန်မသွားခဲ့ပါတယ်။ သားက ကျွန်မကို ပြောတယ်။ လမ်းက သိပ်ကြမ်းတယ်။ ကျောပိုးအိတ်ထဲမှာ ပန်းသီးတွေ သယ်နိုင်သလောက် သယ်သွားလို့ ပြောတယ်။ ဘယ်လောက်တောင် ခရီးကြမ်းသလဲ ဆိုတာ ပြောမပြတတ်အောင်ပဲ။ ကျွန်မ အကြီးအကျယ် ကြေကွဲမိတယ်။ ဘာ့ကြောင့် ငါတို့ မြောက်ကိုရီးယားတွေ ရှင်သန်ဖို့ ဒီလို ခရီးကြမ်းကြီးကို ဖြတ်ရသလဲပေါ့" တရုတ်နိုင်ငံကနေ အရှေ့တောင်အာရှ ဒေသဆီကို အလုံပိတ်ကား၊ လယ်ထွန်စက်နဲ့တမျိုး၊ ခြေလျင်နဲ့ တဖုံ မစ္စစ်ဘီ ထွက်ပြေးခဲ့စဉ်တုန်းက ကင်မရာတလုံးနဲ့ အတူ တကိုယ်တည်း လိုက်ပါခဲ့တဲ့ ရုပ်ရှင် ဒါရိုက်တာ ဂျီရို ယွန် က ကြမ်းတမ်းတဲ့ ဒီ ခရီးစဉ် အသေးစိတ်ကို ပုံဖေါ်နိုင်ဖို့ သူ့အတွက် ကိုယ်ခန္ဓာပိုင်းဆိုင်ရာ စိန်ခေါ်မှုတွေနဲ့ အကြီးအကျယ် ကြုံခဲ့ရတယ်လို့ ပြောပါတယ်။ "ခရီးစဉ်အတွင်း အများကြီး မရိုက်ကူးနိုင်ခဲ့ပေမယ့် ဒီခရီးစဉ်ကနေ သူ့ဘဝတခုလုံးအတွက် အကြီးမားဆုံး သင်ခန်းစာ ရခဲ့တယ်"လို့ ဆိုပါတယ်။ မှတ်တမ်း ရုပ်ရှင်ထဲမှာ ခိုလှုံခွင့် တောင်းဖို့ ထွက်ပြေးလာတဲ့ မြောက်ကိုရီးယား အုပ်စုတစု တရုတ် လာအို နယ်စပ်ကို ခြေလျင် ဖြတ်နေတုန်း အုပ်စုထဲ ပါလာတဲ့ နို့စို့အရွယ် ကလေးလေး တဦး အော်ငိုတော့ အားလုံး အလန့်တကြား ဖြစ်သွားခဲ့တာ တွေ့ရပါတယ်။ ရုပ်ရှင်ထဲမှာ မပါပေမယ့် နောက်ဆုံးမှာ အဲဒီကလေးလေးကို အိပ်ဆေးတိုက်ပြီး အသံမထွက်အောင် လုပ်ခဲ့ရတယ်လို့ မစ္စစ်ဘီက ဘီဘီစီ ကိုရီးယားဌာနကို ပြန်ပြောပြပါတယ်။ မဟုတ်ရင် သူတို့ တအုပ်စုလုံး ဖမ်းမိသွားမှာမို့ တခြား ရွေးစရာ နည်း မရှိဘူးလို့ ဆိုပါတယ်။ အာဏာပိုင်တွေရဲ့ အဖမ်းမခံရအောင် လာအိုကနေ ဘန်ကောက် အထိ လယ်ထွန်စက်တစင်းရဲ့ အနောက်မှာ လှဲပြီး သူတို့ လိုက်လာခဲ့ကြရပါတယ်။ မှတ်တမ်း ရုပ်ရှင်ထဲမှာ ဒါရိုက်တာ ဂျီယို ယွန်ကို မှောက်ရက်လှဲပြီး ကောင်းကင်ပြာကြီးကို ဗီဒီယို ရိုက်နေတာ တွေ့ရပါတယ်။ ဇာတ်သိမ်း မလှခဲ့ပုံ မစ္စစ် ဘီဟာ သူ့တရုတ်ခင်ပွန်းသည်ကို ပေးထားတဲ့ ကတိကို မတည်နိုင်ခဲ့ပါဘူး။ မမျှော်လင့်တဲ့ အချစ်ဇာတ်လမ်းမှာ ပျော်ပျော်ရွှင်ရွှင်နဲ့ ဇာတ်မသိမ်းနိုင်ခဲ့တာ ဘာ့ကြောင့်ပါလဲ။ ၂၀၁၄ ခုနှစ် ဇန္နဝါရီလမှာ မစ္စစ်ဘီ တောင်ကိုရီးယားကို ရောက်လာခဲ့ပါတယ်။ တောင်ကိုရီးယား ထောက်လှမ်းရေး အရာရှိတွေရဲ့ စစ်ကြော မေးမြန်းမှုအတွင်း သူ့ကို သူလျှိုမှုနဲ့ မသင်္ကာ ဖြစ်ခဲ့ကြပါတယ်။ သင်္ကာ မကင်းဖြစ်ရတဲ့ အကြောင်းရင်းက အိုက်စ် လို့ ခေါ်တဲ့ မြောက်ကိုရီးယား မူးယစ်ဆေးကို တရုတ်နိုင်ငံမှာ သူ ရောင်းခဲ့ဖူးတယ် ဆိုတဲ့ အချက်ပါပဲ။ ငွေရဖို့ သူတကြိမ် လုပ်ခဲ့ဖူးတယ် ဆိုတာကို မစ္စစ်ဘီက ထုတ်ဖော် ဝန်ခံခဲ့ပါတယ်။ မူးယစ်ဆေး ရောင်းလို့ ရတဲ့ အမြတ်ငွေက မြောက်ကိုရီးယား အစိုးရဆီ ရောက်သွားတယ်၊ ဒါ့ကြောင့် မစ္စစ်ဘီဟာ သူလျှို ဖြစ်နိုင်တယ်လို့ တောင်ကိုရီးယား ထောက်လှမ်းရေးတွေက စွပ်စွဲခဲ့ကြပါတယ်။ ဒီစွပ်စွဲချက်ကို မစ္စစ်ဘီက ပြင်းပြင်းထန်ထန် ငြင်းဆိုပါတယ်။ ဒါပေမယ့်လည်း တောင်ကိုရီးယား အစိုးရက မစ္စစ်ဘီနဲ့ သူ့ ခင်ပွန်းသည်ကို ကာကွယ် စောင့်ရှောက်ဖို့ မသင့်တဲ့ မြောက်ကိုရီးယားတွေ စာရင်းထဲမှာ ထည့်သွင်း သတ်မှတ်လိုက်ပါတယ်။ အဓိပ္ပါယ်က မစ္စစ်ဘီနဲ့ သူ့ခင်ပွန်းသည် တို့အနေနဲ့ ပြန်လည်နေရာ ချထားရေး ငွေကြေး၊ အိုးအိမ်အတွက် အမတော်ကြေး၊ သက်မွေးဝမ်းကြောင်း သင်တန်းတက်ခွင့် စတာတွေ အပါအဝင် အကျိုးခံစားခွင့်တွေကို ခံစားခွင့် မရှိတော့ပါဘူး။ တရုတ်နိုင်ငံမှာ အနည်းဆုံး ၁၀နှစ် နေခဲ့ပြီး ရာဇဝတ်မှု ရာဇဝင် ရှိသူ မြောက်ကိုရီးယား ခိုလှုံခွင့် တောင်းသူတွေ ဒါမှမဟုတ် တောင်ကိုရီးယားကို ရောက်ပြီးပြီးချင်း တနှစ်အတွင်း ခိုလှုံခွင့် တောင်းဖို့ ပျက်ကွက်ခဲ့သူ မြောက်ကိုရီးယားတွေကို တောင်ကိုရီးယား အစိုးရက ကာကွယ်စောင့်ရှောက်ဖို့ မသင့်သူတွေ အဖြစ် သတ်မှတ်ထားပါတယ်။ မစ္စစ်ဘီရဲ့ အမှုမှာတော့ သူနဲ့ သူ့ခင်ပွန်းတို့က တရားမဝင် မူးယစ်ဆေးတွေ ရောင်းခဲ့တဲ့အတွက် ဒီအဆင့် သတ်မှတ်ခဲ့တာလို့ တောင်ကိုရီးယားနိုင်ငံရဲ့ တောင်နဲ့မြောက် ကိုးရီးယား ပြန်လည်ပေါင်းစည်းရေး ဝန်ကြီးဌာနက တောင်ကိုရီးယား သတင်းမီဒီယာ တခုကို ပြောပါတယ်။ လွတ်လပ်တဲ့ တောင်ကိုရီးယားနိုင်ငံမှာ မစ္စစ်ဘီ မပျော်ပိုက်၊ တောင်ကိုရီးယားကို အော့နှလုံးနာတယ်လို့ ဆို မစ္စစ်ဘီကတော့ သူ့ခင်ပွန်းဟာ မူးယစ်ဆေးကို လုံးဝ မတို့ခဲ့ဘူးလို့ ဆိုပါတယ်။ ဒါ့အပြင် မူးယစ်ဆေး ရောင်းလို့ ရတဲ့ ငွေအားလုံးကို သူ့ဟာသူ သုံးပစ်လိုက်တာမို့ သူ့ကို သူလျှိုမှုနဲ့ တောင်ကိုရီးယား ထောက်လှမ်းရေး အရာရှိတွေ သံသယ ဖြစ်စရာ အကြောင်းမရှိဘူးလို့ မစ္စစ်ဘီက ပြောပါတယ်။ သူတို့ ဇနီးမောင်နှံက တောင်ကိုရီးယား အစိုးရကို ပြန်တရားစွဲခဲ့ကြပါတယ်။ ဒီလို ဖြစ်ပျက်နေစဉ် အတွင်းမှာပဲ မစ္စစ် ဘီရဲ့ တရုတ် ခင်ပွန်းသည်က နောက်မိန်းမ ထပ်ယူလိုက်ပါတယ်။ ဒါပေမယ့် သူတို့နှစ်ဦးကတော့ သူငယ်ချင်းတွေအဖြစ် ဆက်ပြီး အဆက်အသွယ် ရှိနေဆဲပါလို့ မစ္စစ်ဘီက ပြောပြီး အဲဒီ မနက်ကပဲ သူ့ခင်ပွန်းသည် ပို့လိုက်တဲ့ မက်ဆေ့ဂျ် တခုကို ပြပါတယ်။ ဒါ့အပြင် မစ္စစ်ဘီက ဒီမှတ်တမ်း ရုပ်ရှင်ဓါတ်ပုံတွေကို ခင်ပွန်းသည်ဆီ ပို့ခဲ့ပါတယ်။ မက်ဆေ့ဂျ် အများစုက သူသစ္စာဖောက်မိလို့ စိတ်မကောင်း ဖြစ်မိတဲ့ အကြောင်းတွေ ရေးထားတာလို့ မစ္စစ်ဘီက ပြန်ပြောပြပါတယ်။ အခုအခါ မစ္စစ်ဘီဟာ ဆိုးလ်မြို့ အရှေ့ပိုင်းက ယန်ပြုံယောင်းမြို့က ကဖေးဆိုင်တခုမှာ ကော်ဖီ ရောင်းပြီး အသက်မွေးဝမ်းကြောင်းနေပါတယ်။ ဒီမှတ်တမ်း ရုပ်ရှင် ရိုက်ဖြစ်တာကလည်း အဓိက ငွေကြောင့် ဖြစ်တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ မြောက်ကိုရီးယား အမျိုးသမီးတွေကို တရုတ်ဆီ မှောင်ခို ရောင်းစားခဲ့တာ၊ မြောက်ကိုရီးယားတွေကို တောင်ကိုရီးယားကို ပို့ဖို့ ပွဲစား လုပ်ခဲ့တာတွေဟာ ငွေကြောင့်ပဲလို့ မစ္စစ်ဘီက ပြောပြပါတယ်။ "အဲဒီ အချိန်တုန်းက ကျွန်မအတွက် ငွေက အဓိက ပါပဲ။ ဒါပေမယ့် အခုတော့ ဒီလို မတွေးတော့ပါဘူး။ ကျွန်မကလေးတွေအတွက် ကျွန်မ စွန့်လွှတ် အနစ်နာခံခဲ့တယ်။ တကယ်လို့ တရုတ်ခင်ပွန်းသည်နဲ့ ကလေးရခဲ့မယ်၊ သူ့နဲ့ ကျွန်မ အတူနေမယ် ဆိုရင်တော့ ကျွန်မ ပျော်မှာပါ။ ဒါပေမယ့် ကျွန်မ အသက်လည်း ၅၀ ကျော်ပါပြီ။ အခု ကျွန်မရဲ့ ဆန္ဒက တကိုယ်တည်း နေပြီး ပျော်ပျော်နေဖို့ပါ။ လူမှောင်ခိုကူးတာမျိုးလည်း လုံးဝ မလုပ်ချင်တော့ပါဘူး" တချိန်မှာ မစ္စစ်ဘီ၊ သူ့တရုတ်ခင်ပွန်း၊ သူ့မြောက်ကိုရီးယား ခင်ပွန်းနဲ့ သားအငယ်ဆုံးတို့ တရုတ်နိုင်ငံက အခန်းတခန်းထဲမှာ ရက် ၄၀ နေခဲ့ကြ


বিস্ফোরণে বহু মানুষ হতাহত এবং বড়ধরণের ক্ষয়ক্ষতি হয়েছে বলে আশঙ্কা করা হচ্ছে বিস্ফোরণের পর এখন পর্যন্ত ১০০ জনেরও বেশি মানুষ নিখোঁজ রয়েছেন। ধ্বংসস্তূপের মধ্যে নিখোঁজ ব্যক্তিদের সন্ধানে অভিযান চালিয়ে যাচ্ছেন উদ্ধারকর্মীরা। লেবাননের অভ্যন্তরীন নিরাপত্তা বিষয়ক প্রধান বলেছেন অত্যন্ত বিস্ফোরক রাসায়নিক পদার্থের গুদামে এই বিস্ফোরণ ঘটেছে। কর্মকর্তারা বলছেন এই বিস্ফোরণ দুর্ঘটনা। পরিকল্পিতভাবে এই বিস্ফোরণ ঘটানো হয়নি। তারা বলছেন গুদামে ছয় বছর ধরে মজুত রাখা অত্যন্ত বিপদজনক বিস্ফোরক থেকে এই দুর্ঘটনা ঘটেছে। প্রধানমন্ত্রী হাসান দিয়াব এই ঘটনাকে বিপর্যয় বলে বর্ণনা করেছেন এবং দায়ী ব্যক্তিদের বিরুদ্ধে ব্যবস্থা গ্রহণের কথা বলেছেন। প্রেসিডেন্ট মিশেল আউন এক টু্‌ইট বার্তায় বলেছেন কোন গুদামে ২,৭৫০ টন অ্যামোনিয়াম নাইট্রেটের মত বিস্ফোরক অনিরাপদভাবে মজুত রাখার বিষয়টি "অগ্রহণযোগ্য"। বুধবার মন্ত্রিসভার বিশেষ একটি বৈঠক ডেকেছেন প্রেসিডেন্ট আউন। বুধবার থেকে তিনদিনের জন্য লেবাননে আনুষ্ঠানিকভাবে শোক পালন করা হবে। উদ্ধারকর্মীরা এখনো ধ্বংসস্তূপের মধ্যে থেকে ভুক্তভোগীদের উদ্ধারের চেষ্টা করছেন। নিহতের সংখ্যা বাড়তে পারে বলে আশঙ্কা করা হচ্ছে। মঙ্গলবার কর্তৃপক্ষ জানিয়েছিল যে ঘটনাটি কীভাবে ঘটেছে, তা নিশ্চিতভাবে জানার উদ্দেশ্যে তদন্ত চলছে। বিস্ফোরণ স্থলের ম্যাপ কী হয়েছিল? মঙ্গলবার বৈরুত স্থানীয় সময় সন্ধ্যা ৬টার ঠিক পরই বিস্ফোরণটি ঘটে। স্থানীয় সংবাদমাধ্যমের খবরে ধ্বংসস্তুপের নিচে মানুষকে আটকা পড়ে থাকতে দেখা গেছে। একজন প্রত্যক্ষদর্শী বলেছেন বিস্ফোরণের আওয়াজ ছিল তীব্র ও কান ফাটানো। ভিডিও ফুটেজে অনেক গাড়ি এবং ভবন বিধ্বস্ত হয়েছে বলে দেখা গেছে। বন্দর এলাকা থেকে পাওয়া ভিডিওতে প্রথম বিস্ফোরণ স্থল থেকে ধোঁয়ার কুন্ডলি উঠতে দেখা যায়। টুইটারে অনেকে মোবাইল ফোনে তোলা প্রচণ্ড বিস্ফোরণের ভিডিও শেয়ার করেন। টুইটারে পোস্ট করা এই ভিডিওর সাথে বলা হয় তারা বিস্ফোরণ স্থল থেকে ১০ কিমি দূরে থাকেন এবং বিস্ফোরণে তাদের ভবনের কাঁচ ভেঙে গেছে। বিস্ফোরণের প্রভাব ২৪০ কিলোমিটার দূরের পূর্ব ভূমধ্যসাগরের দ্বীপ সাইপ্রাসেও অনুভূত হয়েছে। সেখানকার মানুষ মনে করেছিল যে আশেপাশে ভূমিকম্প হয়েছে। বিস্ফোরণের পর কুণ্ডলি পাকিয়ে ধোঁয়া উঠতে দেখা যায় প্রথম বিস্ফোরণের পর আরেকটি আরও বড় বিস্ফোরণের ধোঁয়ায় আশপাশের ভবনগুলো ঢেকে যেতে দেখা যায়। একজন প্রত্যক্ষদর্শী বিবিসিকে বলেন বিস্ফোরণ এত শক্তিশালী ছিল যে তার মনে হয়েছিল তিনি মারা যাবেন। হাসপাতাল আহতদের ভিড়ে উপচে পড়েছে বলে বলা হচ্ছে। বিস্ফেরণে আহতদের একজন বিবিসির একজন সংবাদদাতা জানিয়েছেন নিকটবর্তী হাসপাতালে এত আহত মানুষকে আনা হয়েছে যে সেখানে স্থান সঙ্কুলান হচ্ছে না। দমকল কর্মীরা অনেকগুলো আগুন নেভাতে হিমশিম খেয়েছে। প্রেসিডেন্ট মিশেল আউনের সভাপতিত্বে সুপ্রিম ডিফেন্স কাউন্সিলের জরুরি বৈঠক হয়েছে এবং সরকারকে রাজধানী বৈরুতে দু সপ্তাহের জন্য জরুরি অবস্থা জারির সুপারিশ করা হয়েছে। বুধবার জাতীয় শোক দিবস ঘোষণা করা হয়েছে। রাসয়নিক পদার্থের গুদামে এই বিস্ফোরণ হয়েছে বলে বলা হচ্ছে এই বিস্ফোরণ ঘটেছে একটা স্পর্শকাতর সময়ে। দেশটির সাবেক প্রধানমন্ত্রী রাফিক হারিরিকে ২০০৫ সালে হত্যা মামলার রায় ঘোষণার কথা রয়েছে এ সপ্তাহেই। গাড়ি বোমা বিস্ফোরণে মি. হারিরির হত্যায় চারজন সন্দেহভাজনের মামলার রায় জাতিসংঘের একটি ট্রাইব্যুনালের দেবার কথা শুক্রবার। অ্যামোনিয়াম নাইট্রেট কী? অ্যামোনিয়াম নাইট্রেট বিভিন্ন কাজে ব্যবহৃত হয়, তবে এর সবচেয়ে বেশি ব্যবহার হয় কৃষিকাজে সার এবং বিস্ফোরক হিসেবে। আগুনের সংস্পর্শে এলে এটি অত্যন্ত সক্রিয় বিস্ফোরক হিসেবে কাজ করে। আর বিস্ফোরিত হলে অ্যামোনিয়াম নাইট্রেট থেকে নাইট্রোজেন অক্সাইড এবং অ্যামোনিয়ার মত বিষাক্ত গ্যাসও নির্গত হতে পারে। যেহেতু এটি অত্যন্ত দাহ্য পদার্থ, অ্যামোনিয়াম নাইট্রেট মজুদ করে রাথার জন্য কঠোর নিয়ম মেনে চলতে হয় - বিশেষ করে মজুদ করার জায়গাকে এমনভাবে নিরাপদ করতে হয় যেন আগুন না লাগে। এছাড়া লক্ষ্য রাখতে হয় যেন কোনো নালা বা ড্রেইনে অ্যামোনিয়াম নাইট্রেট জমা হয়ে বিস্ফোরণের ঝুঁকি তৈরি না করতে পারে।

The moment a huge explosion rocked Beirut has been captured from many angles ဆိပ်ကမ်းဧရိယာမှာ ဖြစ်ခဲ့တဲ့ ဒီပေါက်ကွဲမှုကြီး ဘာကြောင့် ဖြစ်တယ်ဆိုတာကို ရှင်းရှင်းလင်းလင်း မသိရသေးပါဘူး။ အွန်လိုင်းမှာတက်လာတဲ့ ဗီဒီယိုမှာတော့ မီးခိုးတန်းကြီးတက်လာပြီးနောက် မှိုပွင့်ပုံ အခိုးအငွေ့လုံးကြီး ဖြစ်လာတာကိုလည်း တွေ့ရပါတယ်။ ဆေးရုံတွေမှာ လူနာတွေ ပြည့်လျှံကုန်ပြီး အဆောက်အအုံ အတော်များများလည်း ပျက်စီးကုန်ပါတယ်။ မီးခိုးလုံးတွေတက်လာခဲ့ ပေါက်ကွဲမှုအားကောင်းတဲ့ ပစ္စည်းတွေသိုလှောင်ထားတဲ့ နေရာမှာ ဒီပေါက်ကွဲမှု ဖြစ်ခဲ့တာလို့ လက်ဘနွန် ပြည်တွင်းလုံခြုံရေး အကြီးအကဲက ပြောပါတယ်။ အဲဒီနေရာကို ရောက်နေတဲ့ ဘီဘီစီ သတင်းထောက်က ပြောရာမှာတော့ အလောင်းတွေနဲ့ ဆိုးဆိုးရွားရွား အပျက်အစီးတွေကြောင့် ဆိပ်ကမ်းလည်ပတ်မှုတွေ ရပ်ဆိုင်းသွားတယ်လို့ ပြောပါတယ်။ ဒီပေါက်ကွဲမှုက စီးပွားရေး အကျပ်အတည်းကြောင့် ပြဿနာဟောင်းတွေ ပြန်ပေါ်လာပြီး လက်ဘနွန် နိုင်ငံရေး အကဲဆတ်နေချိန်မှာ ဖြစ်ခဲ့တာပါ။ ဒါ့အပြင် ဝန်ကြီးချုပ်ဟောင်း ရာဖစ် ဟာရီရီကို ၂၀၀၅ ခုနှစ်မှာ သတ်ဖြတ်ခဲ့မှုနဲ့ ပတ်သက်ပြီး သောကြာနေ့မှာ တရားစီရင်ဖို့ရှိတာကြောင့်လည်း တင်းမာမှုတွေ မြင့်တက်နေပါတယ်။ ဘေရွတ်က ပေါက်ကွဲတဲ့နေရာ တချို့ သတင်းတွေကတော့ အခုပေါက်ကွဲမှုဟာ မတော်တဆဖြစ်ရပ်တစ်ခုလို့ ဆိုပါတယ်။ လက်ဘနွန်ရဲ့ နိုင်ငံတော်သတင်းအေဂျင်စီကတော့ အခုပေါက်ကွဲမှုကြီး မဖြစ်ခင်ကလေးမှာပဲ ဆိပ်ကမ်းမှာရှိတဲ့ ဖောက်ခွဲရေးပစ္စည်း သိုလှောင်ရုံတစ်ခုလို့ သူတို့ရည်ညွှန်းတဲ့ နေရာမှာ မီးလောင်မှုဖြစ်ခဲ့တယ်လို့ သတင်းထုတ်ပါတယ်။ ဒေသခံ မီဒီယာတချို့မှာလည်း အပျက်အစီးပုံတွေကြား လူတွေ ပိတ်မိနေတဲ့ ပုံတွေကို ပြသခဲ့ပါတယ်။ မျက်မြင်သက်သေတစ်ယောက်ကတော့ ပထမဆုံးပေါက်ကွဲမှုဟာ နားကွဲလုမတတ်ဖြစ်ခဲ့တယ်လို့ ပြောပြပါတယ်။ အွန်လိုင်းပေါ်တက်လာတဲ့ ဗီဒီယိုတွေမှာလည်း ကားတွေပျက်စီးနေတာနဲ့ ပေါက်ကွဲမှုကြောင့် အဆောက်အအုံတွေ ထိခိုက်ပျက်စီးနေတာတွေကို တွေ့ရပါတယ်။ သမ္မတမီရှဲအာဝန်က ထိပ်တန်းစစ်ကောင်စီ အစည်းအဝေးခေါ်ယူကျင်းပခဲ့တယ်လို့ သမ္မတရုံးရဲ့ တွစ်တာစာမျက်နှာမှာ ရေးထားပါတယ်။ ဝန်ကြီးချုပ်ကလည်း ဗုဒ္ဓဟူးနေ့ကို တစ်နိုင်ငံလုံးဝမ်းနည်းခြင်း အထိမ်းအမှတ်နေ့အဖြစ် ကြေညာခဲ့ပါတယ်။ ယူကေ နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး ဒေါမနစ်ရပ်ဘ်က သူတို့အစိုးရအနေနဲ့ ကူညီထောက်ပံ့မှုတွေ ပေးဖို့ အသင့်ပဲလို့ ပြောခဲ့သလို ပြင်သစ်နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးကလည်း ပြင်သစ်ဘက်က အကူအညီပေးဖို့ အသင့်ပါလို့ ဆိုခဲ့ပါတယ်။ ပေါက်ကွဲမှုအပြီး မြင်ကွင်း


এসময় ডুবোজাহাজটিতে ৫৩ জন ক্রু ছিল। জাহাজটির সন্ধানে যারা উদ্ধার তৎপরতা পরিচালনা করছিল তারা ওই জাহাজের কিছু জিনিসপত্র পেয়েছে এবং তা থেকেই ধারণা করা হচ্ছে যে সাবমেরিনটি ডুবে গেছে। স্ক্যান থেকে পাওয়া তথ্যে জানা গেছে, সাবমেরিনটি সমুদ্রের সাড়ে আটশ মিটার গভীরে নিমজ্জিত অবস্থায় রয়েছে, সচল অবস্থায় এত গভীরে যাওয়ার সক্ষমতা এই সাবমেরিনের নেই। একটি টর্পেডো মহড়ার অংশ হিসেবে ডুব দেয়ার অনুমতি চাওয়ার পর থেকেই নিখোঁজ সাবমেরিনটি। এটিতে শনিবার সকাল পর্যন্ত চলার মত অক্সিজেনের মজুদ ছিল।

လေ့လာချက်အရ အပျက်အစီး အပိုင်းအစတွေဟာ တော်ပီဒို ဒါမှမဟုတ် ပြင်ပ ဖိအား မရှိပဲ ပျက်စီးသွားနိုင်တဲ့ အပိုင်းတွေ မဟုတ်ဘူးလို့လည်း အင်ဒို ကမ်းတက်တပ် အကြီးအကဲ ယူဒို မာဂိုနိုက ပြော အဲဒီ ရေငုပ်သင်္ဘောရဲ့ အပျက်အစီး အစိတ်အပိုင်းတွေနဲ့တကွ ရေငုပ်သင်္ဘောအတွင်းမှာ ပါလာခဲ့ဖွယ်ရှိတဲ့ အစ္စလာမ်ဘာသာဝင်များ ဝတ်ပြုတဲ့ ကော်ဇောငယ်တချပ်ကိုပါ သင်္ဘောနစ်မြုပ်သွားတဲ့နေရာအနီးမှာ တွေ့ရတယ်လို့လည်း အင်ဒိုကမ်းတက်တပ်ဖွဲ့ အကြီးအကဲက ပြောပါတယ်။ အခုလို နစ်မြုပ်သွားတဲ့ သင်္ဘောဟာ ရေအနက် မီတာ ၈၅၀ (ပေ ၂၈၀ဝ)မှာ ရောက်ရှိနေကြောင်း စက်နဲ့ ဖမ်းယူမိခဲ့ပြီး ဒီသင်္ဘောရဲ့ ခံနိုင်ရည်ကို အများကြီးကျော်လွန်နေတဲ့ ရေအနက် ဖြစ်တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ ဒါ့အပြင် အဲဒီသင်္ဘောပေါ်မှာ ပါလာသူတွေအတွက် သုံးရက်စာသာ အောက်စီဂျင် ပါလာတယ်လို့လည်း ဆိုပါတယ်။ အရှည် ပေ ၁၈၀၊ အလေးချိန် တန် ၁၄၀ဝ နီးပါးရှိပြီး လျှပ်စစ်နဲ့ ဒီဇယ် တွဲဖက်ပြီး လောင်စာအနေနဲ့ အသုံးပြုရတဲ့ KRI Nanggala KRI Nanggala လို့ အမည်ပေးထားတဲ့ အဲဒီ သင်္ဘောဟာ ရေအောက်ပစ် ဒုံးကျည် တော်ပီဒို ပစ်ခတ် လေ့ကျင့်နေစဉ်မှာ ရေအောက်ငုပ်သွားဖို့ အမိန့်တောင်းခံအပြီး အဆက်အသွယ် ပြတ်တောက်သွားခဲ့တာ ဖြစ်ပါတယ်။ အဲဒီသင်္ဘောဟာ ဂျာမနီနိုင်ငံမှာ ဆောက်လုပ်ခဲ့တာဖြစ်ပြီး သက်တမ်း အနှစ် ၄၀ ကျော်နေပြီ ဖြစ်ပေမယ့် ၂၀၁၂ မှာတော့ ပြန်လည် ပြုပြင် ပြင်ဆင်ထားခဲ့တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ အခုလို သင်္ဘောပျောက်ဆုံးသွားကာစမှာ ဒီသင်္ဘောရဲ့ ကြံ့ခိုင်မှု ကောင်းနေခဲ့ပါတယ်လို့ အင်ဒိုကမ်းတက်တပ်က ပြောကြားခဲ့ပါတယ်။ ဒါပေမယ့် ပျောက်ဆုံးသွားတဲ့ နေရာ ရေပြင်တဝိုက်မှာ လောင်စာဆီ အကွက်တွေ တွေ့ခဲ့ရတဲ့အတွက် သင်္ဘောရဲ့ လောင်စာသိုလှောင်တဲ့ တိုင်ကီ ထိခိုက်သွားတာ ဖြစ်နိုင်တယ်လို့ ယူဆခဲ့ကြပါတယ်။ အပျက်အစီးတွေ အားလုံးကို တခြားသင်္ဘောတွေ ဖြတ်သွားခဲ့ခြင်းမရှိတဲ့ ဆယ်မိုင်ပတ်လည် ပင်လယ်ရေ မျက်နှာပြင်အတွင်း တွေ့ခဲ့ရ တွေ့ရှိထားတဲ့ ဒီသင်္ဘောရဲ့ အပျက်အစီး အပိုင်းအစတွေကို လေ့လာချက်အရ ဒီအပိုင်းအစတွေဟာ တော်ပီဒို ဒါမှမဟုတ် ပြင်ပ ဖိအား မရှိဘဲ ပျက်စီးသွားနိုင်တဲ့ အပိုင်းတွေ မဟုတ်ဘူးလို့လည်း အင်ဒို ကမ်းတက်တပ် အကြီးအကဲ ယူဒို မာဂိုနိုက ပြောပါတယ်။ ဒီလို တွေ့ရှိရတဲ့ အပျက်အစီး အပိုင်းအစတွေထဲမှာ ရေငုပ်သင်္ဘောရဲ့ ရေမျက်နှာပြင် အထက်ကြည့် မှန်ပြောင်းကို ဆီထည့်တဲ့ ပုလင်းတလုံးကိုလည်း တွေ့ရှိခဲ့ပြီး အဲဒီအပိုင်းအစတွေ အားလုံးကို တခြားသင်္ဘောတွေ ဖြတ်သွားခဲ့ခြင်းမရှိတဲ့ ဆယ်မိုင်ပတ်လည် ပင်လယ်ရေ မျက်နှာပြင်အတွင်း တွေ့ခဲ့ရတာ ဖြစ်ပါတယ်။ အခုလို ပင်လယ်ကြမ်းပြင် ရောက်သွားပြီ ဖြစ်တဲ့ ရေငုပ်သင်္ဘောကို အကောင်အထည်အလိုက် ရှာဖွေတွေ့ရှိဖို့ နိုင်ငံတကာရဲ့ ကြိုးစားအားထုတ်မှုတွေလည်း ရှိနေဆဲ ဖြစ်ပါတယ်။


প্যারিসের আইফেল টাওয়ার বন্ধ স্পেনে জরুরী কেনাকাটা, ঔষধ ক্রয় কিংবা কাজ ছাড়া মানুষজনের ঘরের বাইরে বের হওয়ার উপর নিষেধাজ্ঞা দেয়া হয়েছে। ইটালির পর ইউরোপের মধ্যে স্পেনেই সবচেয়ে বেশি মৃত্যুর ঘটনা ঘটেছে। দেশটিতে মৃতের সংখ্যা ১৯১ জন। ফ্রান্সে মারা গেছে ৯১ জন। সেখানে ক্যাফে, রেস্তোরাঁ, সিনেমা হল এবং বেশিরভাগ দোকানপাটই এখন বন্ধ। সবচেয়ে বেশি মৃত্যুর ঘটনা ঘটা ইতালিতে গত সোমবার থেকে লকডাউন চলছে। দেশটিতে মৃতের সংখ্যা ১৪৪০ জন। বিশ্ব স্বাস্থ্য সংস্থা বলছে, ইউরোপই এখন করোনাভাইরাস সংক্রমণের কেন্দ্রে রয়েছে। করোনাভাইরাস গাইড: আপনার প্রশ্নের উত্তর করোনাভাইরাস থেকে নিজেকে যেভাবে নিরাপদ রাখবেন করোনাভাইরাস ঠেকাতে যে সাতটি বিষয় মনে রাখবেন যে পরীক্ষার মাধ্যমে শনাক্ত করা যাবে করোনাভাইরাস স্পেনে যে ব্যবস্থা নেয়া হয়েছে: ৪ কোটি ৬৭ লাখ জনসংখ্যার দেশ স্পেনে ৬,৩০০ জন করোনাভাইরাস আক্রান্ত রয়েছে। প্রধানমন্ত্রী পেদ্রো স্যানচেজ এবং তার স্ত্রী বেগোনা গোমেজ শনিবার রাতে প্রধানমন্ত্রী পেদ্রো স্যানচেজের স্ত্রী বেগোনা গোমেজকে করোনাভাইরাস আক্রান্ত হিসেবে শনাক্ত করা হয়। শুক্রবার সন্ধ্যার পর থেকেই ১৮০০ জন আক্রান্তকে শনাক্ত করা হয়েছে দেশটিতে। বেশিরভাগই রাজধানী মাদ্রিদে। দেশটিতে জরুরি অবস্থা জারি করা হয়েছে। মি. স্যানচেজ দেশটির অধিবাসীদের অতি জরুরি কাজ ছাড়া ঘরের বাইরে বের হতে নিষেধাজ্ঞা দিয়েছেন। সব জাদুঘর, সাংস্কৃতিক কেন্দ্র এবং ক্রীড়াঙ্গন বন্ধ থাকবে। রেস্তোরা এবং ক্যাফে শুধুমাত্র হোম ডেলিভারি করতে পারবে। তবে ব্যাংক ও পেট্রোল স্টেশনের মতো জরুরি সেবা সংস্থা খোলা থাকবে। দেশজুড়ে স্কুলগুলো আগেই বন্ধ করা হয়েছে। জরুরি অবস্থা দুই সপ্তাহ জারি থাকবে। তবে প্রয়োজন হলে এবং পার্লামেন্ট অনুমোদন করলে বাড়বে। ফ্রান্স যা করছে: ৬ কোটি ৩৫ লাখ মানুষের দেশ ফ্রান্সে ৪,৪০০ রোগী শনাক্ত করা হয়েছে। শনিবার গ্রিনিচ মান সময় রাত এগারোটায় শুরু হওয়া নিষেধাজ্ঞার আওতায় থাকছে রেস্তোরাঁ, ক্যাফে, সিনেমা হল এবং নাইট ক্লাব। কম জরুরি সব ব্যবসা প্রতিষ্ঠানও রয়েছে বন্ধের আওতায়। খাবারের দোকান, ঔষধের দোকান, ব্যাংক, তামাকের দোকান ও পেট্রোল স্টেশন থাকবে নিষেধাজ্ঞার বাইরে, বলেন প্রধানমন্ত্রী এদুয়ার্দ ফিলিপ্পে। রবিবারের স্থানীয় নির্বাচন বাতিল হয়েছে। ধর্মীয় ভবনগুলো খোলা থাকবে, তবে সমাগম এবং অনুষ্ঠানসমূহ বাতিল। পরবর্তী নির্দেশ পর্যন্ত স্কুল বন্ধ থাকবে। আরো খবর: করোনাভাইারাস আপনার শরীরে কী ঘটায়? আরো দু'জন করোনা রোগী শনাক্ত, ইউরোপ থেকে বাংলাদেশে প্রবেশ স্থগিত বিবিসি বাংলার জরিপে শ্রেষ্ঠ বাঙালি: ৩- কাজী নজরুল ইসলাম মধ্যরাতে সাংবাদিককে বাড়ি থেকে ধরে নিয়ে জেল, সংবাদ প্রকাশের জের?

ပြင်သစ်မှာ အီဖယ်မျှော်စင်၊ လု(ဗ်ဟ်)ပြတိုက်နဲ့ ဗာဆိုင်းနန်းတော် အပါအဝင် ကော်ဖီဆိုင်၊ စားသောက်ဆိုင်၊ ရုပ်ရှင်ရုံတွေနဲ့ ဆိုင်အတော်များများကို ပိတ် စပိန်နိုင်ငံမှာ ဆိုရင် နိုင်ငံသားတွေ အနေနဲ့ မရှိမဖြစ် လိုအပ်တဲ့ အစားအစာနဲ့ ဆေးဝယ်ဖို့၊ အလုပ်သွားဖို့တွေကလွဲလို့ အိမ်ပြင် မထွက်ဖို့ အစိုးရက ကန့်သတ်လိုက်တာ ဖြစ်ပြီး ပြင်သစ်မှာဆိုရင် အီဖယ်မျှော်စင်၊ လု(ဗ်ဟ်)ပြတိုက်နဲ့ ဗာဆိုင်းနန်းတော် အပါအဝင် ကော်ဖီဆိုင်၊ စားသောက်ဆိုင်၊ ရုပ်ရှင်ရုံတွေနဲ့ ဆိုင်အတော်များများကို ပိတ်လိုက်ပါတယ်။ စပိန်နိုင်ငံမှာ ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ်ကြောင့် သေဆုံးသူ ၁၉၁ ယောက် ရှိသွားပြီဖြစ်ပြီး အီတလီ ပြီးရင် ဥရောပမှာ သေဆုံးသူ အများဆုံး ရှိနေသလို ပြင်သစ်မှာ အလားတူ ၉၁ ယောက် သေဆုံးမှုကလည်း စပိန်ပြီးရင် အများဆုံး ဖြစ်ပါတယ်။ အီတလီမှာတော့ ဒီဗိုင်းရပ်စ်ကြောင့် သေဆုံးသူ ၁၄၄၀ ကျော်သွားပြီ ဖြစ်ပြီး မတ်လ ၁၆ ရက်နေ့ကစပြီး အီတလီတနိုင်ငံလုံး အသွားအလာကန့်သတ်မှုတွေ လုပ်တော့မှာ ဖြစ်ပါတယ်။ ကမ္ဘာ့ကျန်းမာရေးအဖွဲ့ WHO ကတော့ ဥရောပဟာ ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ် အဓိကပြန့်ပွားရာ နေရာဖြစ်လာတဲ့အတွက် လူ့အသက်တွေကို ကယ်နိုင်ဖို့ နိုင်ငံအသီးသီးရဲ့ အစိုးရတွေက လူ့အဖွဲ့အစည်းတခုလုံးခြုံပြီး ဆက်စပ် လှုပ်ရှားစေပြီး အများပြည်သူ စုဝေးနီးစပ်မှုတွေကို ပြတ်ပြတ်သားသား ကန့်သတ်သင့်ပြီး တယ်လို့ တိုက်တွန်းခဲ့ပါတယ်။ အီတလီမှာ တနိုင်ငံလုံး ကန့်သတ်မှုတွေ ချမှတ် စပိန် ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ် အခြေအနေနဲ့ အရေးပေါ် ကန့်သတ်မှုများ စပိန်မှာ လူဦးရေ ၄၆.၇ သန်းရှိရာမှာ ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ် ကူးစက်နေတယ်လို့ အတည်ပြုနိုင်သူ ၆၃၀ဝ ကျော် ရှိနေပါတယ်။ အခုလို ကူးစက်နေသူတွေထဲမှာ စပိန်ဝန်ကြီးချုပ် ပက်ဒရို ဆန်းချက်ဇ် ရဲ့ ဇနီး ဘေဂိုညာ ဂိုးမက်ဇ်ပါ ပါဝင်လာကြောင်း မတ်လ ၁၄ ရက်နေ့ ညနေပိုင်းက တွေ့ရှိခဲ့ပါတယ်။ လောလောဆယ်မှာ ဝန်ကြီးချုပ်ရော သူ့ရဲ့ဇနီးပါ ဝန်ကြီးချုပ် အိမ်တော် မွန်ကလိုအာ နန်းတော်မှာ ရှိနေကြပြီး ကျန်းမာရေးအခြေအနေ မစိုးရိမ်ရဘူးလို့ ဆိုပါတယ်။ မတ်လ ၁၃ ရက်နေ့ ညနေပိုင်းလောက်ကစပြီး မတ်လ ၁၅ ရက် မနက်ပိုင်းအထိ စပိန်မှာ ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ်ကူးနေသူ ၁၈၀ဝ ကျော် ထပ်တွေ့ခဲ့တာ ဖြစ်ပြီး အများစုက မြို့တော် မက်ဒရစ်က ဖြစ်ပါတယ်။ စပိန် နိုင်ငံတော် အရေးပေါ် အခြေအနေအရ အစားအသောက်နဲ့ ဆေးဝါးဝယ်ဖို့နဲ့ အလုပ်သွားဖို့မှအပ အပြင်ထွက်တာကို တားမြစ် စပိန် နိုင်ငံတော် အရေးပေါ် အခြေအနေအရ အစားအသောက်နဲ့ ဆေးဝါးဝယ်ဖို့နဲ့ အလုပ်သွားဖို့မှအပ အပြင်ထွက်တာကို မစ္စတာ ဆန်းချက်ဇ်က တားမြစ်လိုက်ပြီး ပြတိုက်၊ ယဉ်ကျေးမှုစင်တာနဲ့ အားကစားခန်းမတွေကို ပိတ်လိုက်တဲ့အပြင် စားသောက်ဆိုင်နဲ့ ကော်ဖီဆိုင်တွေကိုလည်း အိမ်ကို ပို့ပေးတဲ့ စနစ်နဲ့ပဲ ဖွင့်ဖို့ ကန့်သတ်လိုက်ပါတယ်။ ဘဏ်နဲ့ လောင်စာဆီဆိုင်လို မရှိမဖြစ် ဝန်ဆောင်မှုတွေကိုတော့ ဖွင့်ထားပြီး ကျောင်းတွေကတော့ တနိုင်ငံလုံးမှာ ပိတ်ထားပါတယ်။ အခုလို အရေးပေါ် အခြေအနေ ကန့်သတ်ချက်တွေကို မတ်လ ၁၅ ရက်နေ့က စလို့ ၂ ပတ် သတ်မှတ်ထားပြီး လိုအပ်ရင် ပါလီမန် အတည်ပြုချက်နဲ့ ထပ်တိုးနိုင်တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ ဒါဟာ ၁၉၇၅ မှာ ဒီမိုကရေစီနိုင်ငံဖြစ်လာတဲ့ စပိန်အတွက် ၂၀၁၀ လေကြောင်းထိန်းသိမ်းရေး အလုပ်သမားတွေ သပိတ်မှောက်မှုကြောင့် နိုင်ငံတော် အရေးပေါ် အခြေအနေ ကြေညာမှု ပြီးရင် ဒုတိယ အကြိမ်မြောက် အရေးပေါ် အခြေအနေ ကြေညာရတာလည်း ဖြစ်ပါတယ်။ အရေးပေါ် အခြေအနေ ကန့်သတ်ချက်တွေကို မတ်လ ၁၅ ရက်နေ့က စလို့ ၂ ပတ် သတ်မှတ်ထားပြီး လိုအပ်ရင် ပါလီမန် အတည်ပြုချက်နဲ့ ထပ်တိုးနိုင် ပြင်သစ် ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ် အခြေအနေနဲ့ အရေးပေါ် ကန့်သတ်မှုများ ပြင်သစ်မှာ လူဦးရေ ၆၃.၅ သန်း ရှိရာမှာ ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ်ကူးစက်နေတယ်လို့ အတည်ပြုနိုင်သူ ၄၄၀ဝ ကျော် ရှိတယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ ပြင်သစ်မှာ အစောပိုင်း အများပြည်သူ လိုက်နာဖို့ ထုတ်ပြန်ချက်တွေကို ဂရုမစိုက်ကြတာတွေ ရှိခဲ့ပြီး အရေးပေါ် ကုသပေးနေရသူတွေလည်း တိုးလာခဲ့တယ်လို့ ပြင်သစ် ဝန်ကြီးချုပ် အေဒွာ့ ဖီလိ က ပြောပါတယ်။ ပြင်သစ်မှာ မတ်လ ၁၅ ရက်နေ့စပြီး ပိတ်ထားရမယ့် နေရာတွေကတော့ ရုပ်ရှင်ရုံ၊ ညကလပ်၊ စားသောက်ဆိုင်၊ ကော်ဖီဆိုင်နဲ့ တခြား မရှိမဖြစ် မဟုတ်တဲ့ လုပ်ငန်းတွေ ဖြစ်ပြီး ဆေးဆိုင်၊ ဘဏ်၊ လောင်စာဆီဆိုင်နဲ့ အစားအသောက် အရောင်းဆိုင်တွေကိုတော့ ဖွင့်ထားမယ်လို့ မစ္စတာ ဖီလိက ပြောပါတယ်။ ပြင်သစ်ကျောင်းတွေကတော့ မတ်လ ၁၆ ရက်နေ့က စပြီး လောလောဆယ် ရက်အကန့်အသတ်မရှိ ပိတ်ထား ကျောင်းတွေကတော့ မတ်လ ၁၆ ရက်နေ့က စပြီး လောလောဆယ် ရက်အကန့်အသတ်မရှိ ပိတ်ထားမှာ ဖြစ်ပါတယ်။ ဘာသာရေးဆိုင်ရာ အဆောက်အအုံတွေကိုလည်း ဖွင့်ထားမှာ ဖြစ်ပေမယ့် စုဝေးမှုနဲ့ အခမ်းအနားလုပ်တာတွေကို ရွှေ့ဆိုင်းထားဖို့ အစိုးရက တိုက်တွန်းထားပါတယ်။ ဒါ့အပြင် တမြို့နဲ့တမြို့ ခရီးသွားတာကို လျှော့သင့်ပြီး ရောဂါပြန့်ပွားမှုကို နှေးအောင် အလုပ်နိုင်ဆုံးက အများပြည်သူ စုဝေး နီးစပ်မှုတွေကို ရှောင်ရှားတဲ့ နည်းလမ်းပဲလို့လဲ မစ္စတာ ဖီလိက ပြောပါတယ်။ ဒါပေမယ့် မတ်လ ၁၅ ရက်နေ့ ဒေသန္တရရွေးကောက်ပွဲတွေကိုတော့ မဖျက်သိမ်းပဲ ဆက်လက်ကျင်းပမှာ ဖြစ်ပါတယ်။ ပြင်သစ်နိုင်ငံမှာ မတ်လ ၁၄ ရက်နေ့ ကိုရိုနာ ဗိုင်းရပ်စ် ကူးစက်နေသူ တွေ့ရှိမှုက ၃၆၆၁ ယောက်ကနေ ၄၄၉၉ အထိ ခုန်တက်သွားတာ ဖြစ်ပြီး သေဆုံးသူလည်း ၁၂ ယောက် ထပ်တိုးလာတဲ့အတွက် စုစုပေါင်း ၇၉ ယောက် ရှိလာခဲ့တာ ဖြစ်ပါတယ်။ မတ်လ ၁၅ ရက်နေ့ ဒေသန္တရရွေးကောက်ပွဲတွေကိုတော့ မဖျက်သိမ်းပဲ ဆက်လက်ကျင်းပမှာ ဖြစ် မတ်လ ၁၅ ရက်နေ့ ကမ္ဘာတလွှား ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ် အခြေအနေ နယူးဇီလန်မှာလိုပဲ သြစတြေးလျနိုင်ငံကို မတ်လ ၁၆ ရက်ကစပြီး ဝင်ရောက်လာသူတိုင်းဟာ ၁၄ ရက် သီးခြားခွဲနေရမယ် ဆိုပြီး အစိုးရက သတ်မှတ်လိုက်ပါတယ်။ အမေရိကန်သမ္မတ ဒေါ်နယ်ထရမ့် ပြီးခဲ့တဲ့အပတ်က တက်ရောက်ခဲ့တဲ့ အခမ်းအနားတခုမှာ တခြားတက်ရောက်လာသူ တချို့က ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ် ကူးစက်နေကြောင်း နောက်ပိုင်းမှာ တွေ့ရတဲ့အတွက် သမ္မတကိုလည်း စစ်ဆေးခဲ့ရာမှာ ကူးစက်မှု မရှိဘူးလို့ အမေရိကန် အိမ်ဖြူတော်က သတင်းထုတ်ပြန်ခဲ့ပါတယ်။ ယူကေနဲ့ အိုင်ယာလန်တို့ကိုလည်း အမေရိကန်က ခရီးသွားကန့်သတ်လိုက်တဲ့ ကာလဟာ မတ်လ ၁၇ ရက်နေ့ ယူကေစံတော်ချိန် မနက် ၄ နာရီကနေ စတင်မှာ ဖြစ်ပါတယ်။ ယူကေနိုင်ငံမှာ လတ်တလော ၂၄ နာရီအတွင်း ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ်ကြောင့် သေဆုံးသူ ၂ ဆ တိုးပြီး ၂၁ ယောက် အထိ ဖြစ်လာတဲ့အတွက် ယူကေအစိုးရက တင်းကြပ်တဲ့ ကန့်သတ်ချက်တွေ ထပ်ထုတ်ပေးဖို့ သိပ္ပံပညာရှင် ၂၀ဝ ကျော်က စာရေးတောင်းဆိုခဲ့ပါတယ်။ ယူကေနိုင်ငံသားတွေ အနေနဲ့ မသွားမဖြစ်ကလွဲလို့ စပိန်ကို ခရီးမထွက်ဖို့လည်း အစိုးရက တိုက်တွန်းထားပါတယ်။ တောင်ကိုရီးယားနိုင်ငံမှာ တလလောက် အတွင်းမှာ နေ့စဉ် ကိုရိုနာ ဗိုင်းရပ်စ်ကူးစက်နေသူ တွေ့ရှိမှု အနည်းဆုံး ဖြစ်လာ ကနေဒါနိုင်ငံကတော့ ပြည်ပရောက် နိုင်ငံသားတွေ ဖြစ်နိုင်ရင် ပြန်လာကြဖို့ တိုက်တွန်းချက် ထုတ်ထားပါတယ်။ ချီလီနိုင်ငံရဲ့ ပင်လယ်ပြင်မှာ ရပ်ထားတဲ့ အပျော်စီး ပင်လယ်ကူးသင်္ဘော ၂ စင်းထဲက တစင်းပေါ်က သက်ကြီးရွယ်အို ယူကေနိုင်ငံသားတဦး ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ် ကူးစက်နေကြောင်း တွေ့ရှိအပြီးမှာ အဲဒီ ၂ စင်းလုံးပေါ်က လူ၁၃၀ဝ ကို ချီလီ အစိုးရက သီခြား ခွဲထားလိုက်ပါတယ်။ အစ္စရေးနိုင်ငံက စီးပွားရေး လုပ်ငန်းတွေကို မတ်လ ၁၅ ရက်နေ့က စလို့ တစိတ်တပိုင်း ပိတ်ထားမယ်လို့ ကြေညာလိုက်ပြီး ကုန်တိုက်တွေနဲ့ စားသောက်ဆိုင်လို နေရာတွေကို ပိတ်ထားမယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ တောင်ကိုရီးယားနိုင်ငံမှာတော့ လတ်တလော ၂၄ နာရီအတွင်း ကိုရိုနာ ဗိုင်းရပ်စ်ကူးစက်နေသူ ၇၆ ယောက် တွေ့ခဲ့ပြီး တလလောက် အတွင်းမှာ နေ့စဉ် အလားတူ တွေ့ရှိမှု အနည်းဆုံး ဖြစ်လာတယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ မနှစ်က နှစ်ကုန်ပိုင်းမှာ ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ် စတင် ကူးစက်ပြန့်ပွားမှု ဖြစ်ခဲ့တဲ့ တရုတ်နိုင်ငံမှာတော့ ပထမဆုံး အနေနဲ့ ပြည်တွင်းကူးစက်မှုကြောင့် ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ် ကူးသွားသူ အရေအတွက်က ပြည်ပက ကူးလာသူ အရေအတွက်ထက် နည်းသွားပြီ ဖြစ်ပါတယ်။ ဝူဟန်မြို့ ပိတ်ထားချိန်က ဘယ်လိုဖြတ်သန်းခဲ့ကြသလဲ