ডোনাল্ড ট্রাম্প যুক্তরাষ্ট্রে শীঘ্রই প্রকাশিতব্য বইটিতে মি. বোল্টন দাবি করেছেন, ট্রাম্প চেয়েছিলেন চীন মার্কিন কৃষকদের উৎপাদিত পণ্য কিনুক। 'দ্য রুম হোয়্যার ইট হ্যাপেনড' নামে বইটি ২৩শে জুন প্রকাশ হবার কথা রয়েছে। জানুয়ারিতে হোয়াইট হাউজ বলেছিল বইটিতে 'টপ সিক্রেট' তথ্য এবং বর্ণনা রয়েছে, যা অবশ্যই বাদ দিতে হবে। তবে মি. বোল্টন সেসময় তা নাকচ করে দিয়েছিলেন। মি. ট্রাম্পের অভিশংসন বিচারের ক্ষেত্রে যেসব প্রশ্ন উঠেছিল, তা মি. বোল্টনের বইটিতে স্থান পেয়েছে। শি জিনপিংকে নিয়ে কী রয়েছে বইটিতে? অভিযোগটি উঠেছে মূলতঃ জাপানের ওসাকায় গত বছরের জুনে জি-২০ সম্মেলনের ফাঁকে মি. ট্রাম্প এবং মি. শির মধ্যে হওয়া এক বৈঠক নিয়ে। নিউ ইয়র্ক টাইমসে প্রকাশিত নতুন বইটির সারসংক্ষেপে মি. বোল্টন দাবি করেছেন, চীনের প্রেসিডেন্ট অভিযোগ করেছিলেন, কিছু মার্কিন সমালোচক চান চীনের সঙ্গে যাতে নতুন করে স্নায়ুযুদ্ধ শুরু হয়। যুক্তরাষ্ট্রের সাবেক জাতীয় নিরাপত্তা উপদেষ্টা জন বোল্টন মি. ট্রাম্প ভেবেছিলেন মি. শি হয়তো তার ডেমোক্রেটিক প্রতিপক্ষের কথা বলছেন। মি. বোল্টন বলেছেন, "এরপর বিস্ময়করভাবেই মি. ট্রাম্প আলোচনা ২০২০ সালে অনুষ্ঠিতব্য প্রেসিডেন্ট নির্বাচনের দিকে ঘুরিয়ে দেন। চীনের অর্থনৈতিক সামর্থ্যের কথা উল্লেখ করে মি. ট্রাম্প নির্বাচনে জেতার জন্য মি. শি'র সাহায্য চান।" "তিনি কৃষকদের গুরুত্বের ওপর এবং দেশটি থেকে চীনের সয়াবিন ও গম ক্রয়ের বর্ধিত হারের ওপর বারবার জোর দিচ্ছিলেন," মি. বোল্টন বলেন। এরপর মি. শি যখন বাণিজ্য আলোচনায় কৃষি উৎপাদনের ওপর জোর দেয়া হবে বলে মন্তব্য করেন, মি. ট্রাম্প তখন তাকে 'চীনের ইতিহাসে শ্রেষ্ঠ নেতা' বলে মন্তব্য করেন। বই বিতর্ক সংবাদদাতারা বলছেন, নতুন বইয়ের তথ্য মি. ট্রাম্পের ইমপিচমেন্টের ঘটনা মনে করিয়ে দেয়। ট্রাম্প প্রশাসন ইতিমধ্যেই বইটির প্রকাশনা আটকে দেবার চেষ্টা করছে। ডিপার্টমেন্ট অব জাস্টিসের অভিযোগ বইটিতে 'ক্লাসিফায়েড' অর্থাৎ 'রাষ্ট্রীয়' গোপনীয় তথ্য রয়েছে। এদিকে, বইটি নিয়ে ইতিমধ্যেই নানা ধরণের বিতর্ক তৈরি হয়েছে। মার্কিন ট্রেড রিপ্রেজেন্টেটিভ রবার্ট লাইথিজার মি. বোল্টনের বক্তব্যকে নাকচ করে দিয়েছেন, তিনি বলেছেন, "চীনের প্রেসিডেন্টের সঙ্গে ঐ আলোচনায় দ্বিতীয় দফা নির্বাচনে জেতার ব্যাপারে কোন আলোচনা হয়নি।" জানুয়ারিতে ডেমোক্রেটিক দলের সম্ভাব্য প্রেসিডেন্ট প্রার্থী জো বাইডেন ও তার ছেলে হান্টারের বিরুদ্ধে দুর্নীতির তদন্ত শুরু করার জন্য ইউক্রেনের প্রেসিডেন্টকে চাপে ফেলার জন্য সামরিক সহায়তা প্রত্যাহারের অভিযোগে ইমপিচমেন্টের মুখোমুখি হন মি. ট্রাম্প। মার্কিন প্রেসিডেন্ট সব অভিযোগ অস্বীকার করেন, এবং রিপাবলিকান নিয়ন্ত্রিত সেনেটে কোন সাক্ষীর বক্তব্য ছাড়াই দুই সপ্তাহব্যাপী ট্রায়ালের পর নিষ্কৃতি পান মি. ট্রাম্প। ২০১৮ সালের এপ্রিলে হোয়াইট হাউজে যোগ দেন মি. বোল্টন, একই বছরের সেপ্টেম্বরে তিনি জানান যে তিনি জাতীয় নিরাপত্তা উপদেষ্টার পদ ছেড়ে দেবার সিদ্ধান্ত নিয়েছেন। কিন্তু মি. ট্রাম্প বলেছিলেন, প্রেসিডেন্টের সাথে মতানৈক্য হবার কারণে তাকে চাকরীচ্যুত করা হয়েছে।

သူ့စာအုပ်ထဲမှာ အစိုးရရဲ့ လျှို့ဝှက်ချက်တွေပါတယ်ဆိုတာ မမှန်ကြောင်း ဂျွန်ဘိုတန်က ငြင်းဆို အမေရိကန်လယ်သမားတွေရဲ့ လယ်ယာထွက်ကုန်တွေကို တရုတ်က ဝယ်ဖို့ သမ္မတထရမ့် လိုလားခဲ့တယ်လို့ ဂျွန်ဘိုတန်ရဲ့ အသစ်ဖြန့်ချိမယ့် စာအုပ်ထဲမှာ ရေးသားထားပါတယ်။ သမ္မတထရမ့်ဟာ "အိမ်ဖြူတော် ဘယ်လို လည်ပတ်နေတယ်ဆိုတာကို အံ့အားသင့်လောက်အောင် မပြောမဆိုဘဲ ဖုံးထားခဲ့တယ်"လို့လည်း အဲဒီစာအုပ်ထဲမှာ ရေးသားထားကြောင်း စာအုပ်မထွက်မီ မီဒီယာတွေရဲ့ အကြိုသုံးသပ်ချက်ထဲမှာ ဖော်ပြထားကြပါတယ်။ သမ္မတထရမ့်အစိုးရအဖွဲ့က အဲဒီစာအုပ်ကို စင်ပေါ်ရောက်မလာအောင် ပိတ်ပင်ဖို့ ကြိုးစားနေပါတယ်။ "ဂျွန်ဘိုတန်ဟာ ဥပဒေချိုးဖောက်တာပဲ။ ဒါဟာ အဆင်မြင့်လျှို့ဝှက်သိမ်းဆည်းထားတဲ့ သတင်းအချက်အလက်တွေမို့ ခွင့်ပြုချက်မရဘဲ သူထုတ်ပြောလို့ မရဘူး"လို့ ဖောက်စ် သတင်းဌာနနဲ့ ပြောကြားရာမှာ သမ္မတထရမ့်က ပြောခဲ့ပါတယ်။ "သူ့ကို ကျုပ်အခွင့်အရေးပေးခဲ့ပါတယ်။ ဒါပေမယ့် သူဟာကျဆုံးသွားတဲ့လူတယောက်ဖြစ်သွားပါပြီ"လို့ လည်း ထပ်လောင်းပြောကြားခဲ့ပါတယ်။ ဂျွန်ဘိုတန်ဟာ ၂၀၁၈ ခုနှစ် ဧပြီလမှာ အိမ်ဖြူတော် စီမံခန့်ခွဲရေးအဖွဲ့ထဲ ပါဝင်လာခဲ့ပြီး နောက်နှစ် စက်တင်ဘာလမှာ နုတ်ထွက်သွားခဲ့ပါတယ်။ သူက သူ့သဘောနဲ့သူ နုတ်ထွက်တယ်လို့ ဆိုပေမယ့် သမ္မတထရမ့်ကတော့ ကြီးကြီးမားမား သဘောထားကွဲလွဲမှုတွေကြောင့် အလုပ်ဖြုတ်ပစ်ခဲ့တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ သူဟာ သမ္မတ ဂျော့ဒဗလျူဘုရှ် လက်ထက်ကလည်း တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့ဖူးပြီး နိုင်ငံခြားရေးပေါ်လစီနဲ့ပတ်သက်ရင် သဘောထား တင်းမာသူတယောက်အဖြစ် လူသိများပါတယ်။ အမျိုးသားလုံခြုံရေး အကြံပေး အရာရှိ အဖြစ်နဲ့ တာဝန်ထမ်း ဆောင်စဥ်မှာ သူဟာ အမေရိကန်သမ္မတရဲ့ ပြည်တွင်း ပြည်ပ လုံခြုံရေး ကိစ္စများ ဆိုင်ရာ ထိပ်ဆုံး အကြံပေးဖြစ်ခဲ့ပါတယ်။ သူအခုရေးတဲ့ စာအုပ်ကို "The Room Where It Happened" လို့ နာမည်ပေးထားပြီး စာမျက်နှာ ၅၇၇ မျက်နှာရှိပါတယ်။ ဇွန်လ ၂၃ ရက်နေ့မှာ စာအုပ်ထွက်မှာပါ။ ဒါပေမယ့် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု တရားရေးဝန်ကြီးဌာနက ဒီစာအုပ်ထုတ်ဝေခွင့် ပိတ်ပင်တဲ့ အရေးပေါ်အမိန့်တရပ်ထုတ်ပေးဖို့ တရားသူကြီးတယောက်ကို ပြီးခဲ့တဲ့ ဗုဒ္ဓဟူးညက ပြောဆိုခဲ့ပါတယ်။ "အစိုးရရဲ့ အခုည လုပ်ဆောင်ချက်ဟာ အချည်းနှီးပါပဲ။ နိုင်ငံရေး လုပ်ဆောင်ချက်သာ ဖြစ်ပြီး ဘာမှ အကျိုးသက်ရောက်မှု ဖြစ်မှာ မဟုတ်ပါဘူး"လို့ စာအုပ်ထုတ်ဝေသူ ဆိုင်မွန်နဲ့ ရှက်စတား ကုမ္ပဏီက ဆိုပါတယ်။ တကမ္ဘာလုံးမှာ စာအုပ်ပေါင်း သိန်းနဲ့ချီဖြန့်ဝေပြီးပြီဖြစ်လို့ စာအုပ်ထုတ်ဝေခွင့်ပိတ်လည်း ဘာမှ ဖြစ်လာမှာ မဟုတ်တော့ဘူးလို့ ဆိုပါတယ်။ "ဒီစာအုပ်ထဲမှာ ရေးထားတာတွေသာ မှန်ခဲ့ရင်ဒါဟာ ကိုယ်ကျင့်သိက္ခာအရ စက်ဆုပ်ရွံရှာစရာ ကောင်းရုံသာမကဘဲ အမေရိကန်ပြည်သူတွေ အတွက် သမ္မတ တယောက်ထမ်းဆောင်ရမယ့် မြင့်မြတ်တဲ့ အလုပ်တာဝန်ကို သွေဖည်တာလည်း ဖြစ်ပါတယ်"လို့ နိုဝင်ဘာလမှာ သမ္မတထရမ့်ရဲ့ ဒီမိုကရက်ပါတီပြိုင်ဘက် သမ္မတလောင်း ဖြစ်လာမယ့် ဂျိုးဘိုင်ဒင်ကလည်း ဆိုပါတယ်။ ရှီကျင့်ဖျင်နဲ့ ပတ်သက်တဲ့ စွပ်စွဲချက် ပြီးခဲ့တဲ့နှစ် ဇွန်လက ဂျပန်နိုင်ငံ အိုဆာကာမြို့ ဂျီ ၂၀ ထိပ်သီး အစည်းအဝေးမှာ သမ္မတထရမ့်နဲ့ သမ္မတ ရှီကျင့်ဖျင် တွေ့ဆုံဆွေးနွေးမှုနဲ့ ပတ်သက်ပြီး ဂျွန်ဘိုတန်က သူ့စာအုပ်ထဲမှာ ရေးသားခဲ့ပါတယ်။ သမ္မတထရမ့်ဟာ နောက်လာမယ့် အမေရိကန်သမ္မတရွေးကောက်ပွဲဆီကို စကားလမ်းကြောင်း ပြောင်းယူသွားပြီး တရုတ်ရဲ့ စီးပွားရေး အင်အားကို သွယ်ဝိုက်ပြောဆိုပါတယ်။ ဒါ့အပြင် ရွေးကောက်ပွဲမှာသူနိုင်အောင် လုပ်ဆောင်ပေးဖို့ သမ္မတရှီကို အံ့အားသင့်ဖွယ် ပန်ကြားခဲ့တာတွေ့ရပါတယ်လို့ ဂျွန်ဘိုတန်က ရေးသားခဲ့ပါတယ်။ လယ်သမားတွေရဲ့ အခန်းကဏ္ဍ အရေးပါပုံကို သူက အလေးအနက်ထားပြောဆိုခဲ့ပြီး တရုတ်က ပဲပိစပ်နဲ့ ဂျုံတွေ ဝယ်ယူခဲ့မယ်ဆိုရင် ရွေးကောက်ပွဲ အတွက် အရေးပါတဲ့ ရလဒ်တွေ ထွက်ပေါ်လာလိမ့်မယ်လို့ ဆိုခဲ့ပါတယ်။ ပြီးခဲ့နှစ် ဂျပန်မှာ ပြုလုပ်တဲ့ G20 ထိပ်သီး အစည်းအဝေးမှာ အမေရိန်ကသမ္မတနဲ့ တရုတ်သမ္မတ တွေ့ဆုံခဲ့ လယ်သမားတွေဟာ အဓိက မဲဆန္ဒရှင် အင်အားစုဖြစ်ပြီး ၂၀၁၆ ခုနှစ် ရွေးကောက်ပွဲမှာ သမ္မတထရမ့်ကို ကြီးကြီးမားမား ထောက်ခံမှု ပေးခဲ့ကြသူတွေပါ။ အမေရိကန် ကုန်သွယ်ရေး ကိုယ်စားလှယ် ရောဘတ်လိုက်ဟိုက်ဇာကတော့ သမ္မတ ထရမ့်ဟာ ရွေးကောက်ပွဲ အတွက် အကူအညီတောင်းတာမျိုး လုံးဝ မလုပ်ခဲ့ပါဘူးလို့ ဗုဒ္ဓဟူးညနေပိုင်းက ငြင်းဆိုခဲ့ပါတယ်။ တရုတ်နိုင်ငံ ရှင်ကျန်းဒေသမှာ ဆောက်လုပ်တဲ့ လေ့ကျင့်ရေး စခန်းတွေနဲ့ ပတ်သက်ပြီး ထိပ်သီး အစည်းအဝေး ဖွင့်ပွဲ ညစာစားပွဲမှာ ပြောကြားခဲ့တာကိုလည်း မစ္စတာ ဘိုတန်က သူ့စာအုပ်မှာ ဖော်ပြပါတယ်။ လေ့ကျင့်ရေးစခန်းတွေ ဆောက်လုပ်မှုဟာ လုံးဝမှန်ကန်တဲ့လုပ်ရပ်ပဲလို့ ပြောဆိုပြီး ဆက်ဆောက်လုပ်သင့်ကြောင်း မစ္စတာထရမ့်က ပြောခဲ့တယ်လို့ ဖော်ပြထားပါတယ်။ ဂျွန်ဘိုတန်စာအုပ်ပါ အခြားရေးသားချက်များ တကယ်လို့သာ သမ္မတထရမ့်ကို အပြစ်တင်အရေးယူဖို့ စုံစမ်းစစ်ဆေးမှုဟာ ယူကရိန်းနဲ့ တယ်လီဖုန်းဆက်သွယ်ပြောကြားမှု သက်သက်သာမကပဲ တခြား အစွပ်စွဲခံ နိုင်ငံရေး စွက်ဖက်မှုတွေကိုပါ ချဲ့ထွင် စုံစမ်းခဲ့မယ်ဆိုရင် အဖြေဟာ တမျိုးဖြစ်သွားနိုင်တယ်လို့ ဂျွန်ဘိုတန်က ဆိုပါတယ်။ အမေရိကန် ဒီမိုကရေစီကို ပြောင်ပြောင်တင်းတင်း စစ်ကြေညာတာလို့ သမ္မတ ထရမ့် စွပ်စွဲ သူ့သမ္မတပြိုင်ဘက်လောင်း ဂျိုးဘိုင်ဒင်နဲ့ သားဖြစ်သူ ရောဘတ် ဟန့်တားတို့အကြောင်းကို စုံစမ်းပေးဖို့ ယူကရိန်းသမ္မတကို သမ္မတထရမ့်က ဖိအားပေးတောင်းဆိုခဲ့တယ်ဆိုတဲ့ စွဲချက်နဲ့ သမ္မတထရမ့်ကို အပြစ်တင် အရေးယူဖို့ ဇန်နဝါရီလတုန်းက ဆောင်ရွက်ခဲ့ပါတယ်။ သမ္မတထရမ့်က အဲဒီစွဲချက်ကို ငြင်းဆိုခဲ့ပါတယ်။ ရီပတ်ဘလစ်ကန် အမတ်တွေ ကြီးစိုးထားတဲ့ ဆီးနိတ်လွှတ်တော်မှာ သက်သေမပါဘဲ ဖေဖေါ်ဝါရီလအတွင်း ကြားနာခဲ့ရာမှာ နှစ်ပတ်ကြာ ကြားနာပြီးနောက် အပြစ်မရှိဘူးလို့ ဆုံးဖြတ်ခဲ့ပါတယ်။ ကြားနာပွဲမှာ သက်သေမထွက်ဆိုခဲ့လို့ ဒီမိုကရက် အမတ်တွေရဲ့ ဝေဖန်ခံခဲ့ရတဲ့ ဂျွန်ဘိုတန်က ယူကရိန်းကိစ္စဟာ သမ္မတကို အရေးယူသင့်တဲ့ ကိစ္စအဖြစ် သူထင်မထင်ကိုတော့ အတိအလင်း ဖော်ပြမထားပါဘူး။ အခုထုတ်မယ့် စာအုပ်ထဲမှာ တခြားသော အပျက်သဘော ဆောင်တဲ့ စွပ်စွဲချက်တွေလည်း ပါဝင်ကြပါတယ်။ ဗြိတိန်နျူးကလီးယားပါဝါဆိုတာ ထရမ့်မသိဘူးလို့ဆို ဗြိတိန်ဟာ နျူးကလီးယားပါဝါနိုင်ငံတနိုင်ငံဆိုတာ သမ္မတထရမ့် မသိဘူးလို့ စွပ်စွဲထားပါတယ်။ ၂၀၁၈ ခုနှစ်တုန်းက ဗြိတိန်ဝန်ကြီးချုပ်ဖြစ်ခဲ့တဲ့ ထရီဆာမေ နဲ့ အစည်းအဝေးမှာ ဗြိတိန်ရဲ့ နျူးကလီးပါဝါအကြောင်း ဗြိတိန်ဝန်ကြီးချုပ်က ပြောတော့ သမ္မတထရမ့်က "ဗျာ ဗြိတိန်က နျူးကလီးယားပါဝါလားလို့ မေးခဲ့ပါတယ်၊ အဲဒါ ဟာသလုပ်တာ မဟုတ်ပါဘူး" လို့ဂျွန်ဘိုတန်ရဲ့ စာအုပ်မှာ ရေးသားထားပါတယ်။ ဖင်လန်ဟာ အရင်က ရုရှားထဲကလားလို့လည်း သမ္မတထရမ့်က အိမ်ဖြူတော် အကြီးအကဲဟောင်း ဂျွန်ကယ်လီကို မေးခဲ့ဖူးတယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ သမ္မတထရမ့်နဲ့ ဂျွန်ဘိုတန် ဗင်နီဇွဲလားကို ဝင်တိုက်လိုက်ရရင် သိပ်ကောင်းမယ် ဗင်နီဇွဲလားကို ဝင်ကျူးကျော်လိုက်ရရင် သိပ်ကောင်းမယ်လို့ သမ္မတထရမ့်က ပြောကြောင်းလည်း အဲဒီစာအုပ်ထဲမှာ ဖော်ပြထားပါတယ်။ တကယ်တော့ အဲဒီတောင်အမေရိကန်နိုင်ငံဟာ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုရဲ့ အစိတ်အပိုင်းပဲလို့လည်း ပြောခဲ့တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ ဒါပေမယ့် တချို့ လက်ရှိကျူးကျော်မှုတွေကိုတော့ သူက သိပ်စိတ်မပါပါဘူး။ အာဖဂန်နစ္စတန် စစ်ပွဲနဲ့ ပတ်သက်ပြီး အဲဒါဟာ "ဂျော့ဘုရှ်ဆိုတဲ့ငတုံး ကလုပ်သွားခဲ့တာ"လို့ သမ္မတထရမ့်က ပြောကြောင်းရေးသားထားပါတယ်။ ၂၀၁၉ ခုနှစ်အတွင်း သမ္မတထရမ့်နဲ့ ရုရှားသမ္မတ ဗလာဒီမီယာ ပူတင်တို့ ဖုန်းပြောကြားရာမှာ သမ္မတပူတင်က ဆိုဗီယက်ပုံစံ ဝါဒဖြန့်ချိရေး လုပ်ခဲ့တယ်လို့ ဂျွန်ဘိုတန်ရဲ့ စာအုပ်မှာ ရေးသားထားပါတယ်။ အဲဒါကတော့ ဗင်နီဇွဲလား အတိုက်အခံ ဟွမ်ဂိုင်ဒိုဟာ ၂၀၁၆ ခု ဒီမိုကရက်သမ္မတလောင်း ဟီလာရီကလင်တန်နဲ့ တူတယ်လို့ ပြောသွားခဲ့တာ ဖြစ်ပြီး အဲဒီပြောကြားချက်ဟာ သမ္မတထရမ့်ကို အများကြီး ဆွဲဆောင်နိုင်ခဲ့တယ်လို့ ရေးထားပါတယ်။ သမ္မတပူတင်က သူ့မဟာမိတ် ဗင်နီဇွဲလား သမ္မတ နီကိုလတ် မဒူရိုကို အကာအကွယ်ပေးချင်လို့ အဲသလို ပြောတာဖြစ်ကြောင်း ဂျွန်ဘိုတန်က ရေးထားပါတယ်။ ၂၀၁၈ ခုနှစ်တုန်းက သမ္မတထရမ့်ဟာ လက်ဝဲသမ္မတ နီကိုလတ် မဒူရိုကိုအာဏာရှင်တယောက်၊ အာဏာကို လက်မလွှတ်နိုင်တဲ့သူလို့ တံဆိပ်ကပ်ပြီး ပိတ်ဆို့ အရေးယူခဲ့ပါတယ်။ "သမ္မတပူတင်ဟာ ဒေါ်နယ်ထရမ့်ကို သူလိုသလို ကစားနေနိုင်တယ်"လို့ ထင်နေပုံရပါတယ်လို့ ဂျွန်ဘိုတန်က အေဘီစီ သတင်းဌာနနဲ့အင်တာဗျူးမှာ ပြောထားပါတယ်။ အဲဒီအင်တာဗျူး အပြည့်အစုံကို တနင်္ဂနွေနေ့မှာ ထုတ်လွှင့်မှာ ဖြစ်ပါတယ်။ သမ္မတနဲ့သူ့လူများအကြောင်း ထရမ့် ကင် ထိပ်သီးဆွေးနွေးပွဲ သဘောတူညီမှု ဘာမှမရ သမ္မတထရမ့်ရဲ့ အနီးဆုံး အကြံပေးတွေဟာ သူ့ကို အထင်မကြီးကြဘူးလို့လည်း ဂျွန်ဘိုတန်က ရေးသားထားပါတယ်။ အိမ်ဖြူတော်ကို သူစရောက်တော့ အိမ်ဖြူတော် ဝန်ထမ်းအကြီးအကဲ ဂျွန်ကယ်လီက "ဒီနေရာကနေ ကျုပ်ဘယ်လောက်တောင် ထွက်သွားချင်နေသလဲဆိုတာ ခင်ဗျား စဥ်းစားတတ်မှာတောင်မဟုတ်ဘူး။ ဒီနေရာမှာ အလုပ်လုပ်ရတာ သိပ်ဆိုးတယ်ဆိုတာ ခင်ဗျားတွေ့လာပါလိမ့်မယ်" လို့ပြောခဲ့ကြောင်းလည်း ဂျွန်ဘိုတန်က စာအုပ်ထဲမှာ ရေးထားပါတယ်။ ၂၀၁၈ ခုနှစ် သမ္မတထရမ့်နဲ မြောက်ကိုရီးယားခေါင်းဆောင်တို့ တွေ့ကြတော့လည်း နိုင်ငံခြားရေး ဝန်ကြီး မိုက်ပွန်ပီယိုက စာတိုလေးတကြောင်းရေးပြီး သူ့လက်ထဲ ထည့်ပေးခဲ့တယ်လို့ဆိုပါတယ်။ အဲဒီစာတိုလေးကတော့ သမ္မတထရမ့်အပေါ် သူ့အမြင်ကို ရေးထားတာဖြစ်ပြီး "သူ အဓိပ္ပာယ်မရှိ လျှောက်ပြောနေတာပဲကွာ" လို့ ရေးထားတာဖြစ်ကြောင်း ဂျွန်ဘိုတန်က စာအုပ်ထဲမှာ ဖော်ပြထားပါတယ်။ သမ္မတထရမ့်ရဲ့ သစ္စာရှိလူယုံတော်လို့ အသတ်မှတ်ခံရလေ့ရှိတဲ့ မိုက်ပွန်ပီယိုဟာလည်း သမ္မတထရမ့်နဲ့ အလုပ်လုပ်ရတာကို စိတ်ပျက်ရွံရှာနေလို့ နုတ်ထွက်ဖို့ စဥ်းစားနေသူတွေထဲက တယောက်ပဲလို့ သူက ရေးသားထားပါတယ်။ သမ္မတထရမ့်ဟာ သံသယကြီးတတ်လွန်းသူဖြစ်ပြီး အိမ်ဖြူတော်ရဲ့ ဆောင်ရွက်ချက်တွေကို အံ့သြလောက်အောင် လျှို့ဝှက်ထားတတ်သူ၊ အမေရိကန် အစိုးရကို အထီးကျန်ဖြစ်စေသူလို့လည်း ဂျွန်ဘိုတန်က ရေးသားထားပါတယ်။


নিস শহরে ছুরি নিয়ে চালানো হামলায় নিহত একজনের আত্মীয় গির্জার সামনে আহাজারি করছেন। নিস শহরের মেয়র ক্রিশ্চিয়ান এসট্রসি বলেছেন ''নত্রে ডেম গির্জার মধ্যে এই সন্ত্রাসী হামলা হয়েছে।'' একজন নিহত ব্যক্তি যিনি গির্জায় প্রার্থনা করতে এসেছিলেন তার ''প্রায় শিরশ্ছেদ'' করা হয়েছে। হামলার পরপরই সন্দেহভাজন এক ব্যক্তিকে গুলি করা হয়েছে এবং তাকে গ্রেফতার করা হয়েছে। মি. এসট্রসি এটাকে ''ইসলামী- ফ্যাসিবাদ'' বলেছেন এবং বলেছেন সন্দেহভাজন ব্যক্তি " বারবার আল্লাহু আকবর" ধ্বনি দিচ্ছিল। এমানুয়েল ম্যাক্রঁ ঘটনাস্থলে গেছেন। ফ্রান্সের জাতীয় সন্ত্রাস দমন বিষয়ক কৌঁসুলি খুনের তদন্ত শুরু করেছেন। মি. এসট্রসি এই হত্যাকাণ্ডকে শিক্ষক স্যামুয়েল প্যাটির সাম্প্রতিক হত্যার সাথে তুলনা করেছেন। এ মাসে গোড়ার দিকে প্যারিসের উপকণ্ঠে একটি স্কুলের ক্লাসরুমে ইসলামের নবীর কার্টুন দেখানোর সূত্রে ঐ স্কুল শিক্ষককে স্কুলের কাছে শিরশ্ছেদ করা হয়। তবে নিস শহরের হামলার ঘটনার উদ্দেশ্য সম্পর্কে পুলিশ এখনও পর্যন্ত কিছু বলেনি। তবে ইসলামের নবীর কার্টুন প্রকাশের পক্ষ সমর্থন করে প্রেসিডেন্ট ম্যাক্রঁর সাম্প্রতিক মন্তব্যে মুসলিম বিশ্বে প্রতিবাদের ঝড় উঠেছে এবং কয়েকদিন ধরেই কিছু দেশে বিক্ষোভ হয়েছে। কোন কোন দেশে ফরাসি পণ্য বর্জনেরও ডাক দেয়া হয়েছে। ইতোমধ্যে আজ বৃহস্পতিবার আরও দুটি হামলার ঘটনা ঘটেছে। একটি ফ্রান্সে এবং অন্যটি সৌদি আরবে। ফ্রান্সে আভিন্ন্যুয়ার কাছে মঁফাভেত শহরে পুলিশকে হ্যান্ডগান নিয়ে হুমকি দেয়ার পর এক ব্যক্তিকে গুলি করে হত্যা করা হয়েছে। আর জেদ্দাতে ফরাসি দূতাবাসের বাইরে একজন রক্ষীর ওপর হামলা চালানো হয়েছে। সন্দেহভাজন এক ব্যক্তিকে গ্রেপ্তার করা হয়েছে এবং ঐ রক্ষীকে হাসপাতালে নেয়া হয়েছে। আরও পড়তে পারেন: গির্জায় হামলার কয়েক মিনিট পর সন্দেহভাজন ব্যক্তিকে আটক করা হয় নিস শহরের ঘটনা সম্পর্কে কি জানা যাচ্ছে? নিহত তিনজনের মধ্যে দুজন গির্জার ভেতর মারা গেছে। একজন বৃদ্ধা নারী এবং একজন পুরুষ। খবরে বলা হচ্ছে ওই পুরুষকে গলা কাটা অবস্থায় পাওয়া গেছে। আরেকজন নারী ছুরিকাহত অবস্থায় কাছের একটি কফির দোকানে পালিয়ে যেতে পেরেছিলেন। তিনি পরে মারা গেছেন। পরে খবরে জানা গেছে, একজন প্রত্যক্ষদর্শী শহরে যে বিশেষ সুরক্ষা ব্যবস্থা মোতায়েন করা হয়েছে তার মাধ্যমে সতর্কসঙ্কেত দিতে সমর্থ হন। গির্জার কাছে থাকেন শ্লো নামে এক বাসিন্দা বিবিসিকে বলেছেন: "আমরা রাস্তায় অনেক লোকের চেঁচামেচি শুনতে পাই। জানলা দিয়ে দেখি প্রচুর, প্রচুর সংখ্যায় পুলিশ আসছে। বন্দুকের গুলির আওয়াজ শুনতে পাই। অনেক গুলির আওয়াজ।" পুলিশ বলছে স্থানীয় সময় সকাল নয়টার কিছু পর হামলার ঘটনা ঘটে সাংবাদিকতার ছাত্র টম ভ্যানিয়ার হামলার কিছুক্ষণের মধ্যেই ঘটনাস্থলে পৌঁছন। তিনি বিবিসিকে বলেন রাস্তায় লোকজন কান্নাকাটি করছিল। চার বছর আগে নিস শহরে একটি সন্ত্রাসী হামলার ঘটনা ঘটেছিল। এক ব্যক্তি সমুদ্র সৈকতে জনতার ভিড়ের ওপর দিয়ে ট্রাক চালিয়ে দিয়েছিল। ওই ঘটনায় মারা গিয়েছিল ৮৬ জন মানুষ। কী ধরনের প্রতিক্রিয়া হয়েছে? ফ্রান্সের স্বরাষ্ট্র মন্ত্রী ফ্রান্সের সৈকত শহর নিস-এর কেন্দ্রীয় এলাকায় মানুষজনকে না যাবার পরামর্শ দিয়েছেন। জেরাল্ড দারমানিন বলেছেন প্যারিসে মন্ত্রণালয়ের একটি জরুরি বৈঠক তিনি ডাকছেন। আরও দেখতে পারেন: ফ্রান্সের বিরুদ্ধে এরদোয়ান, ইমরান খানসহ মুসলিম দেশগুলোর ক্ষোভের কারণ কী? প্যারিসের জাতীয় পরিষদের অধিবেশনের মাঝখানে এক মিনিটের নীরবতা পালন করা হয়েছে। ফ্রান্সের প্রধানমন্ত্রী এসময় কোভিড-১৯এর যে লকডাউন আজ রাত থেকে কার্যকর হতে যাচ্ছে সে বিষয়ে বিস্তারিত ঘোষণা দিচ্ছিলেন। "দেশের সামনে এটা খুবই গুরুতর মাপের নতুন একটা চ্যালেঞ্জ সে বিষয়ে সন্দেহ নেই," তিনি বলেন। তিনি সবাইকে ঐক্যবদ্ধ থাকার আহ্বান জানান। মুসলিম সংগঠন, ফ্রেঞ্চ কাউন্সিল অফ দ্য মুসলিম ফেইথ নিস শহরে ছুরি নিয়ে চালানো হামলার নিন্দা করেছে। এবং হতাহত ও তাদের পরিবারের প্রতি একাত্মতা প্রকাশ করেছে।

ဒီတိုက်ခိုက်မှုနဲ့ ပတ်သက်ပြီး သံသယရှိသူတစ်ဦးကို ဖမ်းထားပါတယ် "နော်ထရာဒမ်း ကျောင်းတော်ကြီးမှာ ဖြစ်ပွားခဲ့တဲ့ ဒီတိုက်ခိုက်မှုဟာ အကြမ်းဖက်တိုက်ခိုက်မှု တစ်ခု ဖြစ်တယ် ဆိုတာကို ဖော်ပြနေတယ်"လို့ နိစ်မြို့အုပ်ချုပ်ရေးမှူး ခရစ်စ်ရှန် အက်စတရိုဆီ က ပြောပါတယ်။ တိုက်ခိုက်မှုအတွင်း အမျိုးသမီးတစ်ယောက်ရဲ့ လည်ပင်းကို ဖြတ်ထားတာ တွေ့ရတယ်လို့ ရဲတပ်ဖွဲ့က ပြောသလို မစ္စတာ အက်စတရိုဆီက ဒါဟာ "အစ္စလာမစ် ဖက်ဆစ်ဝါဒ (islamofascism) " ပဲလို့ ပြောပါတယ်။ တိုက်ခိုက်မှု လုပ်ခဲ့တယ်လို့ သံသယရှိသူကို အခင်းဖြစ်ပြီး ခဏအကြာမှာပဲ ဖမ်းဆီးလိုက်ပါတယ်။ ပြင်သစ် အကြမ်းဖက်မှုတိုက်ဖျက်ရေးဆိုင်ရာ အရာရှိတွေက ဒီလူသတ်မှုအတွက် စုံစမ်းစစ်ဆေးတာတွေ စလုပ်နေပါပြီ။ မသင်္ကာဖွယ် အဲဒီလူဟာ သူ့ကို ဖမ်းဖို့ ကြိုးစားစဉ်မှာ အလ္လာဟူ အက္ကဘာ (ဘုရားဟာ အကြီးမြတ်ဆုံး)လို့ အကြိမ်များစွာ အော်ဟစ်ခဲ့တယ်လို့ နိစ်မြို့အုပ်ချုပ်ရေးမှူးက ပြောပါတယ်။ အသတ်ခံရသူတွေထဲက တစ်ဦးဟာ နော်ထရာဒမ်း ဘုရားရှိခိုးကျောင်းကြီးကို စောင့်ရှောက်နေသူ ဖြစ်တယ်လို့ မစ္စတာ အက်စတရိုဆီက ပြောပါတယ်။ နောက်ပိုင်း ထွက်ပေါ်လာတဲ့ သတင်းတွေအရ အခင်းဖြစ်ချိန်မှာ ဘုရားရှိခိုးကျောင်းကြီးအတွင်း ဝတ်ပြုသူတွေ ရှိနေတယ်လို့ သိရပြီး မျက်မြင်သက်သေတစ်ယောက်က အဲဒီမြို့က အရေးပေါ် အထူးကာကွယ်ရေးဌာနကို အမြန် အသိပေးအကြောင်းကြားလိုက်တယ်လို့လည်း သိရပါတယ်။ ပင်လယ်ကမ်းစပ် နိစ်မြို့က မြို့လယ်ခေါင်နေရာတွေကို ရှောင်ကြဉ်ကြဖို့ ပြင်သစ် ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီး ဂျာရယ် ဒါမင်နင် က ပြည်သူတွေကို ပန်ကြားထားပါတယ်။ ပဲရစ်မြို့တော်မှာ အရေးပေါ်အစည်းအဝေးတစ်ခုကိုလည်း သူက ခေါ်ယူကျင်းပခဲ့ပါတယ်။ သမ္မတ အီမန်နျူရယ် မက်ခရွန်းဟာ အခင်းဖြစ်တဲ့နေရာကို မကြာခင် သွားရောက်ကြည့်ရှုဖို့ ရှိပါတယ်။ သေဆုံးခဲ့သူတွေအတွက် ပြင်သစ် လွှတ်တော်မှာ တစ်မိနစ်တာ ငြိမ်သက်ပြီး အလေးထား ဂုဏ်ပြုတာကို လုပ်ခဲ့ကြပါတယ်။ ပြင်သစ် မွတ်ဆလင်များ ကောင်စီကလည်း နိစ်မြို့ တိုက်ခိုက်မှုကို ရှုတ်ချလိုက်ပြီး သူတို့ဟာ တိုက်ခိုက်ခံရသူတွေ၊ ကျန်ရစ်သူ မိသားစုဝင်တွေနဲ့ တစည်းတလုံးတည်း ရှိတယ်လို့ ပြောပါတယ်။ နိစ်မြို့ဟာ ပြီးခဲ့တဲ့ နှစ်အနည်းငယ်အတွင်း ပြင်သစ်မှာ လူတွေသေဆုံးတဲ့ တိုက်ခိုက်မှုတွေ ဖြစ်ခဲ့ရာ အရပ်တွေထဲက တစ်မြို့ပါ။ ၂၀၁၆ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၁၄ ရက်က ဗာစတီးအောင်ပွဲ နှစ်ပတ်လည် အခမ်းအနား လူစုဝေး လမ်းလျှောက်ပွဲတွေ နိစ်မြို့က လမ်းတွေပေါ်မှာ ကျင်းပနေစဉ်မှာ အသက် ၃၁ နှစ်အရွယ် တူနီးရှား တစ်ယောက်က ကုန်တင် ထရပ်ကားကြီးနဲ့ လူတွေကို လိုက်တိုက်ပြီး သတ်ဖြတ်ခဲ့ဖူးပါတယ်။ နောက်ရက်ပိုင်း အတော်ကြာမှာ ရွန်းမြို့က ဘုရားရှိခိုးကျောင်းတစ်ခုမှာ လူအများ ဝတ်ပြုနေချိန် အတွင်း ဘုန်းတော်ကြီး ဖာသာ ယက်ခ် ဟမဲလ်ရဲ့ လည်ပင်းကို ဓားနဲ့ဖြတ် တိုက်ခိုက်တာကို ခံခဲ့ရပါတယ်။ အခု နိစ်မြို့က တိုက်ခိုက်မှုဟာ ပဲရစ်မြို့ အနောက်မြောက်အရပ်က စာသင်ကျောင်းတစ်ခုနားမှာ ဒီလ အစောပိုင်းလောက်က ဖြစ်ခဲ့တဲ့ တိုက်ခိုက်မှု နောက်ဆက်တွဲ ဆက်ဖြစ်လာခဲ့တဲ့ တိုက်ခိုက်မှုပါ။ အဲဒီ ကွန်ဖလွန် စဲန်တန်း နာရင်း (Conflans-Sainte-Honorine) အရပ်မှာ တမန်တော် မိုဟာမက် ကာတွန်းပုံကို ပြရင်း စာသင်ခဲ့တဲ့ ကျောင်းဆရာ ဆမ်မြူရယ် ပါတေဟာ အဲဒီလို သင်ကြားအပြီး ရက်ပိုင်းအတွင်းမှာပဲ ခေါင်းဖြတ် အသတ်ခံခဲ့ရပါတယ်။ အဲဒီတိုက်ခိုက်မှုကြောင့် ပြင်သစ်မှာ တင်းမာမှုတွေ မြင့်မားလာခဲ့ပြီး အစိုးရရဲ့ အစွန်းရောက် အစ္စလာမစ် ဝါဒီတွေကို နှိပ်ကွပ်ဖို့ ကြိုးပမ်းမှုတွေကြောင့် တူရကီနဲ့ အခြားနိုင်ငံတွေကို ဒေါသထွက်စေခဲ့ပါတယ်။ တူရကီ သမ္မတ ရာဂျစ် တယ်ရစ် အာဒိုဝမ်က ပြင်သစ်ထုတ် ကုန်ပစ္စည်းတွေကို သပိတ်မှောက်ဖို့ လှုံ့ဆော်ခဲ့ပါတယ်။ အဲဒီနောက် ပြင်သစ်ရဲ့ သရော်ကာတွန်းမဂ္ဂဇင်းတိုက် ချာလီ အက်ဘ်ဒိုက မစ္စတာ အာဒိုဝမ်ကာတွန်း ထွက်လာခဲ့တဲ့နောက် အခြေအနေတွေက ပိုဆိုးလာခဲ့ပါတယ်။


নতুন সিদ্ধান্ত অনুসারে, সৈন্য প্রত্যাহার আরো কয়েক মাস বিলম্বিত হচ্ছে। এর আগে ট্রাম্প প্রশাসনের সঙ্গে তালেবানের চুক্তি হয়েছিল যে মে মাসের মধ্যে সব সৈন্য প্রত্যাহার করে নেওয়া হবে। এখন নতুন যে সময়সীমার কথা বলা হচ্ছে তার ঠিক ২০ বছর আগে ২০০১ সালে যুক্তরাষ্ট্রের বিশ্ব বাণিজ্য কেন্দ্র এবং পেন্টাগনের ওপর সন্ত্রাসী হামলা চালানো হয়েছিল। এর আগে প্রেসিডেন্ট বাইডেন বলেছিলেন ১লা মে তারিখের মধ্যে সব সৈন্য প্রত্যাহার করে নেওয়ার কাজ কঠিন হবে। যুক্তরাষ্ট্রে নেটোর নেতৃত্বে প্রায় ১০ হাজার বিদেশি সৈন্য অবস্থান করছে। তাদের মধ্যে মার্কিন সৈন্যের সংখ্যা আড়াই হাজার। গত দুই দশকের যুদ্ধে প্রাণ হারিয়েছে দুই হাজারের মতো মার্কিন সৈন্য। যুক্তরাষ্ট্র এবং নেটোর কর্মকর্তারা বলছেন, সহিংসতা কমানোর ব্যাপারে তালেবান যে প্রতিশ্রুতি দিয়েছিল সেটা তারা পূরণ করতে পারেনি। এই খবরটি জানাতে গিয়ে যুক্তরাষ্ট্রের ঊর্ধ্বতন এক কর্মকর্তা সাংবাদিকদের বলেছেন, তালেবানকে সতর্ক করে দেওয়া হয়েছে যে সৈন্য প্রত্যাহারের এই সময়কালে মার্কিন সেনাদের ওপর হামলা চালানো হলে "শক্তি প্রয়োগের মাধ্যমে তার জবাব দেওয়া হবে।" তিনি বলেছেন, তাড়াহুড়ো করে সৈন্য প্রত্যাহার করা হলে সেটা একটা ঝুঁকি তৈরি করবে বলে প্রেসিডেন্ট বাইডেন এই সিদ্ধান্ত নিয়েছেন। এছাড়াও তিনি বলেছেন, পর্যালোচনা করে দেখা গেছে আফগানিস্তানে ২০ বছর ধরে চলা "সংঘাতের এই বইটি (অধ্যায়) এখনই বন্ধ করে দেওয়ার সময়।" প্রেসিডেন্ট বাইডেন বুধবার নিজে এই ঘোষণা দেবেন বলে কথা রয়েছে। সন্দেহ নেই কুড়ি বছর আগে তালেবানকে ক্ষমতা থেকে হটানোর পর এখনকার আফগানিস্তান একেবারেই ভিন্ন এক দেশ। কিন্তু অনেকেই যেমন বলছেন যে সৈন্য প্রত্যাহারের পর দেশটি শান্তির পথে অগ্রসর হতে পারে, তেমনি অনেকে আশঙ্কা করছেন যে এর ফলে আফগানিস্তান আবারও সহিংসতায় নিপতিত হতে পারে। আরো পড়তে পারেন: তালেবান হঠাৎ আক্রমণাত্মক হয়ে উঠতে পারে, মার্কিন সতর্কতা একাধিক বিয়ে করে অর্থ নষ্ট করছে তালেবানরা, নড়েচড়ে বসছে শীর্ষ নেতা আফগান নারী সাংবাদিক যখন তালেবানের মুখোমুখি যুক্তরাষ্ট্র ও নেটোর সৈন্যরা তালেবানের হামলার লক্ষ্য। কাবুলে ইন্সটিটিউট অফ ওয়ার এন্ড পিস স্টাডিজের নির্বাহী সভাপতি তামিম আসে সতর্ক করে দিয়েছেন, "আশা করা যেতে পারে সৈন্য প্রত্যাহারের এই সময়সীমা ঘোষণার ফলে একটা রাজনৈতিক সমঝোতায় পৌঁছানোর লক্ষ্যে আফগান দলগুলোর ওপর চাপ তৈরি হবে অথবা সিরিয়ার মতো রক্তাক্ত গৃহযুদ্ধও শুরু হয়ে যেতে পারে।" আফগানিস্তানে বিবিসির সংবাদদাতা সেকান্দার কেরমানি বলছেন, সেখানে অনেকেই মনে করেন যে এই সিদ্ধান্ত তালেবানকে চাঙ্গা করবে, যদিও এটি তালেবানের সঙ্গে হওয়া সমঝোতার লঙ্ঘন। তিনি বলছেন, তারা যে মার্কিন সৈন্যদের ওপর এই অল্প সময়ের মধ্যে হামলা শুরু করবে সেই সম্ভাবনা কম। তার পরেও তালেবান যুক্তরাষ্ট্রের নতুন এই সিদ্ধান্তকে ভালভাবে গ্রহণ করেনি। "আফগান সরকারের কেউ কেউ আশা করেছিলেন যে নতুন বাইডেন প্রশাসন শান্তি প্রক্রিয়ায় আরো কিছু শর্ত বেঁধে দেবে। কিন্তু সেরকম কিছু করা হয়নি।" তিনি বলছেন, "আফগান সরকার ও তালেবানের মধ্যে যে ধীর গতিতে শান্তি আলোচনা চলছে তাতে মনে হচ্ছে মার্কিন সৈন্য প্রত্যাহারের আগে তাদের পক্ষে ক্ষমতা ভাগাভাগির কোনো সমঝোতায় পৌঁছানো কঠিন হবে।" "তবে অনেকেই আশঙ্কা করছেন তালেবান হয়তো সৈন্য প্রত্যাহার করে নেওয়া পর্যন্ত অপেক্ষা করবে এবং তার পরেই বিজয় অর্জন কিম্বা অন্তত আধিপত্য বিস্তারের চেষ্টা চালাবে।" সেকান্দার কেরমানি বলেন, তালেবানকে প্রতিহত করতে আফগান সরকার এখনও পর্যন্ত যুক্তরাষ্ট্রের বিমান হামলার ওপর নির্ভরশীল। রাজধানী কাবুলে এরকম বহু হামলা চালিয়েছে তালেবান। এমাসের শেষের দিকে আফগানিস্তানের ভবিষ্যতের বিষয়ে তুরস্কে যে সম্মেলন হওয়ার কথা রয়েছে, তালেবান তাতে যোগ দেবে না বলে তারা জানিয়ে দিয়েছে। তালেবানের একজন মুখপাত্র মোহাম্মদ নাঈম টুইট করে বলছেন, "সব বিদেশি সৈন্য আফগানিস্তান ছেড়ে না যাওয়া পর্যন্ত আফগানিস্তানের ভবিষ্যৎ নির্ধারণী কোনো সম্মেলনে আমরা অংশগ্রহণ করব না।" যুক্তরাষ্ট্রের পররাষ্ট্রমন্ত্রী অ্যান্টনি ব্লিনকেন এবং প্রতিরক্ষামন্ত্রী লয়েড অস্টিন বুধবার বেলজিয়ামের রাজধানী ব্রাসেলসে তাদের সিদ্ধান্তের বিষয়ে নেটোর মিত্র দেশগুলোকে অবহিত করবেন বলে ধারণা করা হচ্ছে। আফগানিস্তান যুদ্ধ যুক্তরাষ্ট্রের দীর্ঘতম যুদ্ধ এবং এই যুদ্ধে তারা হাজার হাজার কোটি ডলার খরচ করেছে। গত ২০ বছরের এই সংঘাতে যুক্তরাষ্ট্রের দুই হাজারেরও বেশি সৈন্য ও কর্মকর্তা নিহত হয়েছে। গত বছরের ফেব্রুয়ারি মাসে যে চুক্তি সই হয়েছিল তাতে বলা হয়েছে যুক্তরাষ্ট্র ও নেটো ১৪ মাসের মধ্যে তাদের সব সৈন্য প্রত্যাহার করে নেবে যদি তালেবান হামলা না করার ব্যাপারে তাদের দেওয়া প্রতিশ্রুতি বজায় রাখে। একই সাথে তালেবানের পক্ষ থেকে তাদের হাজার হাজার বন্দীকে মুক্তি দেওয়ার দাবি জানানো হয়েছিল। এরপর ২০২০ সালের সেপ্টেম্বর মাসে দোহায় সরাসরি শান্তি আলোচনা শুরু হয়, কিন্তু এখনও কোন সিদ্ধান্ত গৃহীত হয়নি। সমঝোতার পর তালেবান আন্তর্জাতিক সৈন্যদের ওপর হামলা বন্ধ রাখলেও তারা আফগান সরকারের ওপর আক্রমণ অব্যাহত রেখেছে। অবশ্য তালেবান গত মাসে হুমকি দিয়েছে যে ১লা মে থেকে যেসব বিদেশি সৈন্য আফগানিস্তানে অবস্থান করবে তাদের ওপর হামলা চালানো শুরু হবে। এই আশঙ্কাও আছে যে কার্যকর কোনো সমঝোতায় পৌঁছানোর আগে বিদেশি সৈন্য প্রত্যাহার করা হলে তালেবান ক্ষমতা দখল করে নিতে পারে। আফগানিস্তানে প্রায় ১০ হাজার বিদেশি সৈন্য মোতায়েন রয়েছে। আফগানিস্তানে মার্কিন সামরিক উপস্থিতি অক্টোবর ২০০১: যুক্তরাষ্ট্রের ওপর ১১ই সেপ্টেম্বরের হামলার পর যুক্তরাষ্ট্রের নেতৃত্বে আফগানিস্তানে আক্রমণ শুরু হয়। ফেব্রুয়ারি ২০০৯: নেটোর সদস্য দেশগুলো আফগানিস্তানে সামরিক শক্তি বৃদ্ধির অঙ্গীকার করে। যুক্তরাষ্ট্র আরো ১৭ হাজার সৈন্য পাঠানোর কথা ঘোষণা করে। ডিসেম্বর ২০০৯: মার্কিন প্রেসিডেন্ট বারাক ওবামা মার্কিন সৈন্য সংখ্যা আরো ৩০ হাজার বাড়ানোর কথা ঘোষণা করেন। এর ফলে মোট সৈন্য সংখ্যা দাঁড়াবে এক লাখ। তিনি বলেন ২০১১ সালের মধ্যে সৈন্য প্রত্যাহার শুরু হবে। অক্টোবর ২০১৪: যুক্তরাষ্ট্র এবং ব্রিটেন আফগানিস্তানে তাদের সরাসরি যুদ্ধ অবসানের কথা ঘোষণা করে। মার্চ ২০১৫: আফগান প্রেসিডেন্ট আশরাফ ঘানির অনুরোধের পর প্রেসিডেন্ট ওবামা সৈন্য প্রত্যাহার বিলম্বিত করার কথা ঘোষণা করেন। অক্টোবর ২০১৫: প্রেসিডেন্ট ওবামা ঘোষণা করেন ২০১৬ সালের শেষ পর্যন্ত ৯,৮০০ মার্কিন সৈন্য আফগানিস্তানে অবস্থান করবে। এর আগে তিনি এক হাজার সৈন্য রেখে বাকি সব সৈন্য প্রত্যাহারের কথা ঘোষণা করেছিলেন। জুলাই ২০১৬: প্রেসিডেন্ট ওবামা বলেন, নিরাপত্তা-জনিত কারণে ২০১৭ সাল পর্যন্ত ৮,৪০০ মার্কিন সৈন্য আফগানিস্তানে থাকবে। নেটোও সৈন্য মোতায়েন রাখার বিষয়ে সম্মত হয়। অগাস্ট ২০১৭: তালেবানের সাথে যুদ্ধ করার জন্য প্রেসিডেন্ট ডোনাল্ড ট্রাম্প আরো সৈন্য পাঠানোর কথা ঘোষণা করেন। সেপ্টেম্বর ২০১৯: তালেবান ও যুক্তরাষ্ট্রের মধ্যে শান্তি আলোচনা ভেঙে যায়। ফেব্রুয়ারি ২০২০: কয়েক মাস ধরে আলোচনার পর দোহায় তালেবানের সাথে সমঝোতা সই হয় যাতে আফগানিস্তান থেকে সৈন্য প্রত্যাহারে করে নেওয়ার কথা বলা হয়েছে।

သမ္မတအိုဘားမား အာဖဂန် စစ်စခန်းရောက်ခိုက် ကျန်ရစ်တဲ့ တပ်အင်အား ဟာ အယ်လ်ကိုင်အီဒါ အဖွဲ့ရဲ့ အကြမ်းဖက် တိုက်ခိုက်မှု တွေ ကို နှိမ်နင်းရေး နဲ့ အာဖဂန် တပ်တွေ ကို စစ်သင်တန်း ပို့ချရေး အတွက် ထားခဲ့မှာပါ။ ဒီကြေညာချက် ကို ထုတ်ပြန်ဖို့ ကလည်း ကြာလှပါပြီ။ ဒါပေမဲ့ သမ္မတ ကာဇိုင်း က အဆိုပါ သဘောတူညီချက် ကို လက်မှတ်ရေးထိုးဖို့ နှောင့်နှေး ခဲ့တဲ့ အတွက် ကြန့်ကြာ ခဲ့တာပါ။ အခုတော့ မကြာခင် မှာ အာဖဂန် သမ္မတ အသစ် အဖြစ် သမ္မတ လောင်း ၂ ယောက်ထဲ က၊ တယောက် အရွေးခံရရင်၊ ဒီ သဘောတူ စာချုပ် အကောင်အထည် ပေါ်လိမ့် မယ် လို့ သမ္မတ အိုဘားမား က ယုံကြည်နေပါတယ်။ အမေရိကန် အနေနဲ့ စောစော ပိုင်း က ညှိနှိုင်းထားတဲ့ အတိုင်း၊ ၂၀၁၄ ခု နောက်ပိုင်းမှာ အမေရိကန်တပ် တချို့တဝက် ချန်ထားခဲ့ရေး ကို အစိုးရ သစ် ဘက်ကနေ သဘော တူမှ သာ၊ ထားခဲ့မဲ့ အကြောင်း၊ ဒီ သဘောတူညီမှု ကလည်း အရေးကြီးတဲ့ အကြောင်း၊ အမေရိကန်တပ် အနေနဲ့ သူတို့ ယူထားတဲ့တာဝန် ကို အပြည့်အဝ ကျေပြွန် ချင် သလို၊ တဖက်မှာလည်း အာဖဂန် ရဲ့ အချုပ်အချာ အာဏာ ကိုလည်း လေးစားတဲ့ အကြောင်း၊ ဒါကြောင့်မို့ တက်လာမဲ့ သမ္မတ သစ် အနေနဲ့၊ ရာထူး လက်ခံပြီးတာနဲ့ ဒီသဘောတူညီချက် ကို လက်မှတ်ထိုးမယ် လို့ မျှော်လင့်ထား တာပါ လို့ သမ္မတ အိုဘားမား က ပြောတာပါ။ တခါ ၂၀၁၅ နှစ်ကုန်ပိုင်း အရောက်မှာတော့ တပ်အင်အား ၉၈၀၀ ကနေ ၅ဝဝဝ အထိ လျှော့ချ ဖို့ရှိပါတယ်။ ဒီ တပ်တွေ ကလည်း ကာဘူးလ် နဲ့ ဘာဂရမ် လေတပ် အခြေစိုက် စခန်းတွေမှာ တပ်စွဲထားမှာပါ။ နောက်တနှစ် အကြာ ၂၀၁၆ ခု နှစ်ကုန်ပိုင်းမှာတော့၊ အမေရိကန်တပ် တွေ အာဖဂန် ကနေ အပြီး ရုပ်သိမ်းမှာ ဖြစ်ပါတယ်။ ဗြိတိသျှ တပ်တွေ ကတော့ ဒီနှစ် ကုန်မှာ ဘက်စတီရန် တပ်စခန်းကနေ၊ တပ်ရုပ်ပြီး၊ တပ်အင်အား ၂ဝဝ ဘဲ ချန်ခဲ့မှာပါ။ သူတို့ယူမဲ့ တာဝန် ကလည်း ကာဘူးလ် အနောက်မြောက် အရပ်မှာ စစ်သင်တန်းပေးဖို့ပါပဲ။ သမ္မတ အိုဘားမား အနေနဲ့ လည်း၊ ဒီရက်ပိုင်း အတွင်းမှာ အရေးကြီးတဲ့၊ နိုင်ငံခြားရေးရာ မူဝါဒ မိန့်ခွန်း ခြွေရတော့ မှာ ဖြစ်တဲ့ အတွက်၊ အီရပ် နဲ့ အာဖဂန် စစ်ပွဲတွေ အပြီးမှာ အမေရိကန် ရဲ့ ကမ္ဘာပေါ်မှာ ဉီးဆောင်မှု အပိုင်း၊ ကျန်သေးတယ် ဆိုတာ ကို ချပြလို တဲ့ အကြောင်း ဘီဘီစီ မြောက်အမေရိက ဆိုင်ရာ အယ်ဒီတာ က သုံးသပ် တင်ပြပါတယ်။


ডোনাল্ড ট্রাম্প: "আমি কেবল ১১,৭৮০টি ভোট পেতে চাই" ওয়াশিংটন পোস্টে প্রকাশিত ওই রেকর্ডিংয়ে মি. ট্রাম্প রিপাবলিকান ব্র্যাড রাফেনস্পারগারকে বলেন, "আমি কেবল ১১,৭৮০টি ভোট পেতে চাই। তবে মি. রাফেনস্পারগার উত্তরে বলেছেন যে জর্জিয়ার ফলাফল সঠিক ছিল। প্রেসিডেন্ট নির্বাচনে জো বাইডেন জর্জিয়াসহ অন্যান্য দোদুল্যমান রাজ্যে জয়লাভ করেন। যুক্তরাষ্ট্রের ৫৩৮টি ইলেকটোরাল কলেজের মধ্যে মি. বাইডেন ৩০৬টি এবং মি. ট্রাম্প ২৩২টি ভোট পান। তেসরা নভেম্বর ভোটের পরে, মি. ট্রাম্প কোন প্রমাণ ছাড়াই নির্বাচনে ব্যাপক জালিয়াতির অভিযোগ তোলেন। কয়েকটি রাজ্যের ভোট পুনর্গননা এবং আইনি আপিল শেষে যুক্তরাষ্ট্রের মোট ৫০টি রাজ্য নির্বাচনের ফলাফলের অনুমোদন দেয়। এখন পর্যন্ত মার্কিন আদালত মি. বাইডেনের জয়ের বিরুদ্ধে ৬টি চ্যালেঞ্জ প্রত্যাখ্যান করেছে। ৬ই জানুয়ারি কংগ্রেস আনুষ্ঠানিকভাবে এই নির্বাচনের ফলাফলকে অনুমোদন দেবে বলে কথা রয়েছে। ডেমোক্র্যাট নেতা মি. বাইডেন ২০শে জানুয়ারি আনুষ্ঠানিকভাবে তার প্রেসিডেন্ট পদ গ্রহণ করবেন। জর্জিয়ায় আরও দুই জন সেনেটরকে নির্বাচিত করতে মঙ্গলবার ওই রাজ্যের ভোটারদের আবার ভোট দেওয়ার কথা রয়েছে। এই ফলাফল সেনেটে ক্ষমতার ভারসাম্য নির্ধারণ করতে পারে। যদি দুই ডেমোক্র্যাট প্রার্থী বিজয়ী হন, তবে রিপাবলিকান এবং ডেমোক্র্যাটিক সেনেটরের সংখ্যা সমান সমান হবে। এমন অবস্থায় নির্বাচিত ডেমোক্র্যাটিক ভাইস-প্রেসিডেন্ট কমলা হ্যারিস ভোট দেয়ার মাধ্যমে সিদ্ধান্ত জানাবেন। মি. বাইডেনের ডেমোক্র্যাট পার্টি ইতিমধ্যে নিম্নকক্ষ প্রতিনিধি পরিষদের নিয়ন্ত্রণে আছে। ব্র্যাড রাফেনস্পারগার এর আগে সতর্ক করে বলেছিলেন যে ভোট জালিয়াতির বিষয়ে বিতর্কিত দাবিগুলো "আমাদের রাষ্ট্রকে ক্ষতিগ্রস্ত করছে" ট্রাম্পের ফোন কলে কী কথা হয়েছিল? ওয়াশিংটন পোস্ট যে উদ্ধৃতি প্রকাশ করেছিল, সেখানে জর্জিয়ার সেক্রেটারি অফ স্টেটকে মি. ট্রাম্প নানা কথায় ভুলিয়ে পর্যায়ক্রমে চাপ দিয়েছিলেন বলে শোনা যায়। এবং তিনি জোর দিয়ে বলেন যে তিনি জর্জিয়ার নির্বাচনে জয়ী হয়েছেন এবং মি. রাফেনস্পারগারকে ট্রাম্প বলেন "পুনরায় ভোট গণনা করা হয়েছে এই কথাটি বলার মধ্যে তো কোন ভুল নেই।" মিঃ রাফেনস্পারগার তার প্রতিক্রিয়ায় মি. ট্রাম্পকে বলেন: "মি. প্রেসিডেন্ট আপনার কাছে থাকা তথ্যটি ভুল।" পরে ওই ফোনালাপে মি. ট্রাম্প বলেন যে, এমন গুজব রয়েছে যে রাজ্যের ফুলটন কাউন্টি থেকে ভোটের সরঞ্জাম সরিয়ে নেয়ার পাশাপাশি ব্যালট ভেঙে ফেলা হয়েছে - মি. রাফেনস্পারগারের আইনজীবী বলেছেন যে এমন কিছুই হয়নি। প্রেসিডেন্ট ট্রাম্প তখন সম্ভাব্য আইনি পরিণতির জন্য ওই কর্মকর্তাকে হুমকি দেন। মি. ট্রাম্প হুমকি দিয়ে বলেন, "আপনি জানেন যে তারা কী করেছে এবং আপনি এই বিষয়টি উত্থাপন করছেন না। এটি একটি ফৌজদারি অপরাধ। আপনি এমনটা হতে দিতে পারেন না। এটি আপনার এবং আপনার আইনজীবী রায়ানের জন্য অনেক ঝুঁকির হবে"। তারপরে তিনি অতিরিক্ত ১১,৭৮০ ভোট খুঁজে দেয়ার আহ্বান জানান - এর ফলে ওই রাজ্যটিতে ট্রাম্পের মোট ভোটের সংখ্যা হবে ২৪,৭৩,৬৩৪টি । যা বাইডেনের প্রাপ্ত ভোটের চাইতে একটি ভোট বেশি। জর্জিয়া রাজ্যে বাইডেন মোট ২৪,৭৩,৬৩৩টি ভোট পেয়েছিলেন। বাইডেনের বিজয়কে উল্টে দিতে ট্রাম্প সব ধরণের চেষ্টা চালিয়ে যাচ্ছেন। ট্রাম্প মি. রাফেনস্পারগারকে বলেন যে এই রাজ্যের ফলাফল পুনরায় যাচাই করা উচিৎ। "আপনি এটি পুনরায় যাচাই করতে পারেন, তবে রাজ্যটিতে এই ফল যাচাইয়ের কাজ এমন লোকদের নিয়ে করাতে হবে যারা উত্তর খুঁজে পেতে চান। এমন লোকদের নেয়া যাবে না, যারা উত্তর খুঁজতে চান না" তিনি বলেন। জবাবে মি. রাফেনস্পারগার বলেন, "মি. প্রেসিডেন্ট, আপনার কাছে তথ্য জমা দেওয়ার মতো লোক রয়েছে এবং আমাদেরও এমন লোক আছে যারা তথ্য জমা দেয়। এবং তারপরে এটি আদালতের সামনে আসে এবং আদালত একটি সিদ্ধান্ত নেয়" । তিনি আরও বলেন "আমাদেরকে আমাদের এই সংখ্যার পক্ষে দাঁড়াতে হবে, কারণ আমরা বিশ্বাস করি যে আমাদের সংখ্যা সঠিক" রোববার মি. ট্রাম্প টুইটে অভিযোগ করেন যে মি. রাফেনস্পারগার ভোট জালিয়াতির বিবরণ দেয়নি। তার কোনও সূত্রই নেই!" প্রেসিডেন্ট টুইটে বলেন। মি. রাফেনস্পারগার পাল্টা টুইট করে বলেন: " শ্রদ্ধার সাথে বলছি প্রেসিডেন্ট ট্রাম্প, আপনি যা বলছেন তা সত্য নয়। সত্য প্রকাশিত হবে।" হোয়াইট হাউস অডিও ফাঁসের বিষয়ে কোন মন্তব্য করেনি। শীর্ষ ডেমোক্র্যাট নেতা অ্যাডাম শিফ বলেছেন: "এই টেপ ফাঁসের মাধ্যমে ট্রাম্পের গণতন্ত্রের প্রতি অবজ্ঞা আরও একবার সামনে এসেছে।" মধ্যপন্থী রিপাবলিকান অ্যাডাম কিনজিংগার টুইট করে বলেন: "নির্বাচনী ফলের বিরুদ্ধে এমন কথাবার্তা কংগ্রেসের প্রতিটি সদস্যের জন্য অনেক সাংঘাতিক বিষয়। আপনি সেটা করতে পারেন না যদি করতেই হয় তাহলে পরিষ্কার নীতিবোধ থেকে করতে হবে।" ডোনাল্ড ট্রাম্প, তার প্রেসিডেন্টের ক্ষমতায় থাকা শেষ সপ্তাহগুলোয়, ক্ষমতায় টিকে থাকার জন্য লড়াই করে যাচ্ছেন। ট্রাম্পের অনেক ভক্তই এখনো তার নির্বাচনী পরাজয়ের কথা বিশ্বাস করেন না তিনি সবশেষ জর্জিয়ার সেক্রেটারি অফ স্টেটকে নানা কথায় ভুলিয়ে, কাকুতি মিনতি করে এমনকি হুমকি দিয়ে জর্জিয়ায় জয় পেতে প্রয়োজনীয় ভোটগুলো খুঁজে দেয়ার কথা বলেছেন। তবে জর্জিয়ায় ভোট জালিয়াতির কোনও বিশ্বাসযোগ্য প্রমাণ পাওয়া যায়নি। জর্জিয়া পর পর তিন বার এসব ভোট গণনা করেছে। কিন্তু বড় কোন পার্থক্য খুঁজে পাওয়া যায়নি। রিপাবলিকান-নিয়ন্ত্রিত রাষ্ট্র তার নির্বাচনের ফলাফলকে অনুমোদন দিয়েছে এবং জর্জিয়া উল্টে গেলেও ট্রাম্পকে পুনর্নির্বাচিত করার পক্ষে সেটা যথেষ্ট হবে না। ট্রাম্পের এই ফোনালাপে একটি বিষয় স্পষ্ট যে তিনি কেবল প্রেসিডেন্ট-পরবর্তী ক্ষমতায় টিকে থাকার জন্য কৌশল চালাচ্ছেন বা চেষ্টা করছেন তার তহবিলের সংগ্রহ বাড়াতে। তবে ট্রাম্প দৃঢ়ভাবে বিশ্বাস করেন যে, তিনি জয়ী হয়েছেন এবং এজন্য তিনি যেকোনো প্রক্রিয়ার মধ্যে দিয়ে যেতে রাজী। নির্বাচনের ফল তার পক্ষে আনার জন্য রাষ্ট্রের কর্মকর্তাদেরকে চাপ দেওয়ার পাশাপাশি, বৈধতা নিয়েও তিনি প্রশ্ন তুলছেন। ট্রাম্পের ফাঁস হওয়া এই ফোনালাপটি আরেকটি ঘটনার কথা মনে করিয়ে দেয়। ইউক্রেনের প্রেসিডেন্ট ভ্লাদিমির জেলেনস্কির সাথে কথা বলার সময় ট্রাম্প বলেছিলেন, "আমি চাই আপনি আমাদের প্রতি অনুগ্রহ করুন,", যেখানে তিনি রাজনৈতিক সহায়তার জন্য বিদেশী নেতাকে মিষ্টি কথায় ভুলিয়ে চাপ দিয়েছিলেন। সেই যোগাযোগের কারণে ট্রাম্প অভিশংসনের মুখে পড়েন। এই ফোনালাপ ফাঁসের কারণে তার পক্ষে রাজনৈতিক সমর্থন আদায় আরও কঠিন হয়ে যাবে।

''ကျွန်တော်ကတော့ မဲ ၁၁,၇၈၀ ရဖို့ပဲ ရှာချင်တယ်'' လို့ သမ္မတထရမ့်က ရီပတ်ဘလီကန် ပြည်နယ်ရွေးကောက်ပွဲအရာရှိ ဘရက် ရက်ဖင်စပါဂျာကို ပြောထားတဲ့အသံဖိုင်ကို ဝါရှင်တန်ပို့စ်သတင်းစာက ထုတ်ဖော်ခဲ့ပါတယ်။ မစ္စတာ ရက်ဖင်စပါဂျာကတော့ ဂျော်ဂျီယာရဲ့ မဲရလဒ်က မှန်ကန်ကြောင်း သမ္မတကို တုံ့ပြန်ပြောကြားခဲ့ပါတယ်။ ရွေးကောက်ပွဲမှာ ဂျိုးဘိုင်ဒန်ဟာ ဂျော်ဂျီယာအပြင် တခြားအကြိတ်အနယ် ဖြစ်ခဲ့တဲ့ ပြည်နယ်တွေကိုပါ အနိုင်ရခဲ့ပါတယ်။ ဂျိုးဘိုင်ဒန်က သမ္မတရွေးချယ်ရေးအဖွဲ့ ကိုယ်စားလှယ်မဲ ၃၀၆ မဲရပြီး သမ္မတထရမ့်ကတော့ ၂၃၂ မဲ ရခဲ့ပါတယ်။ ရွေးကောက်ပွဲကျင်းပတဲ့ နို၀င်ဘာ ၃ ရက်ကစလို့ သမ္မတထရမ့်ဟာ ရွေးကောက်ပွဲမှာ မဲမသမာမှုတွေ ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့်ရှိတယ်လို့ စွပ်စွဲမှုတွေ လုပ်ခဲ့ပေမဲ့ အထောက်အထားတော့ မပြနိုင်ခဲ့ပါဘူး။ အမေရိကန်က ပြည်နယ် ၅၀ စလုံးကနေ ရွေးကောက်ပွဲရလဒ်တွေ အတည်ပြုခဲ့ပြီး ဖြစ်ပါတယ်။ ကွန်ဂရက်လွှတ်တော်ကလည်း ဒီမဲရလဒ်တွေကို ဇန်နဝါရီ ၆ ရက်နေ့ကျရင် တရားဝင်အတည်ပြုပေးဖို့ ရှိနေပါတယ်။ သမ္မတရွေးကောက်ပွဲအနိုင်ရ ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီက မစ္စတာဘိုင်ဒန်ကလည်း ဇန်နဝါရီ ၂၀ ရက်မှာ သမ္မတအဖြစ် စတင်တာ၀န်ယူဖို့ ရှိနေပါတယ်။ လက်ရှိ သက်ရှိထင်ရှားရှိနေသေးတဲ့ အမေရိကန်ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီး ၁၀ ဦးစလုံးကလည်း ရွေးကောက်ပွဲရလဒ်ကို မေးခွန်းမထုတ်ဖို့ ဝါရှင်တန်ပို့စ် သတင်းစာထဲမှာ ဆောင်းပါးအဖြစ်ရေးပြီး သမ္မတထရမ့်ကို တိုက်တွန်းထားပါတယ်။ မဲရလဒ် အငြင်းပွားမှုမှာ စစ်တပ်ပါဝင်လာဖို့ကို သမ္မတထရမ့် ထောက်ခံသူတချို့က ပြောကြားလာပြီးနောက် အဲဒီလို တိုက်တွန်းလွှာ ထွက်ပေါ်လာတာပါ။ ဖုန်းပေါ်ကနေ သမ္မတထရမ့် ဘာတွေ ပြောခဲ့လဲ။ ဝါရှင်တန်ပို့စ်က ထုတ်ပြန်တဲ့ အပိုင်းထဲမှာတော့ သမ္မတထရမ့်ဟာ ဂျော်ဂျီယာရွေးကောက်ပွဲအရာရှိကို စည်းရုံးတာ၊ ဖိအားပေးတာမျိုးတွေ ပါဝင်နေပါတယ်။ သမ္မတထရမ့်က မစ္စတာရက်ဖင်စပါဂျာကိုပြောပြားချက်ထဲမှာ သူဟာ ဂျော်ဂျီယာမှာ အနိုင်ရထားကြောင်း၊ ဒါကြောင့် ''မဲတွေ ပြန်တွက်ချက်တယ်လို့ ပြောရင် ဘာမှ အမှားမရှိကြောင်း'' ပြောထားတာတွေ ပါဝင်ပါတယ်။ မစ္စတာ ရက်ဖင်စပါဂျာကတော့ ''သမ္မတကြီး ကန့်ကွက်မှုမှာပါတဲ့ အချက်အလက်တွေက မှားနေပါတယ်'' လို့ ပြန်လည်ပြောကြားခဲ့ပါတယ်။ မစ္စတာ ဘိုင်ဒန်ဟာ ဇန်နဝါရီ ၂၀ ရက်မှာ သမ္မတတာဝန် စထမ်းဆောင်ဖို့ရှိ အသံဖိုင် နောက်ပိုင်းမှာတော မစ္စတာထရမ့်က မဲစာရွက်တွေ ဖျက်ဆီးခံထားရတယ်၊ ဖူလ်တန်ခရိုင်ကနေ မဲပေးတဲ့စက်တွေ ဖယ်ရှားခံထားရတယ်ဆိုတဲ့ ကောလာဟလတွေ ဖြစ်နေကြောင်း ပြောခဲ့ပါတယ်။ ဒီကောလာဟလတွေ မမှန်ဘူးလို့ မစ္စတာ ရက်ဖင်စပါဂျာရဲ့ ရှေ့နေက ငြင်းဆိုထားပါတယ်။ အဲဒီနောက် သမ္မတထရမ့်က ဥပဒေပိုင်းဆိုင်ရာ ခြိမ်းခြောက်မှုတွေ လုပ်ခဲ့ပါတယ်။ ''သူတို့ လုပ်ခဲ့တာတွေ၊ ခင်ဗျား သတင်းမပို့တာတွေကို ခင်ဗျား သိလား။ ဒါက ရာဇဝတ်မှုပဲ။ ဒီလို မဖြစ်စေရဘူး။ ဒါက ခင်ဗျားနဲ့ ခင်ဗျားရဲ့ရှေ့နေ ရိုင်ယန်အတွက် အန္တရာယ်ကြီးပါပဲ'' လို့ သမ္မတထရမ့်က ပြောပါတယ်။ အဲဒီနောက် သမ္မတက မဲနောက်ထပ် ၁၁,၇၈၀ မဲရဖို့ ပြောခဲ့ပါတယ်။ အဲဒီမဲကတော့ ဂျိုးဘိုင်ဒန်ရတဲ့ မဲထက် တစ်မဲသာမယ့် မဲအရေအတွက်ဖြစ်ပါတယ်။ ဂျိုးဘိုင်ဒန်က ၂,၄၇၃,၆၃၃ မဲရခဲ့ပြီး သမ္မတထရမ့် ရှာခိုင်းတဲ့ မဲသာရခဲ့ရင် သမ္မတထရမ့်ဟာ မဲစုစုပေါင်း ၂,၄၇၃,၆၃၄ မဲ ရမှာ ဖြစ်ပါတယ်။ ဂျော်ဂျီယာပြည်နယ် အတွင်း၀န် နဲ့ ရွေးကောက်ပွဲအရာရှိ မစ္စတာ ရက်ဖင်စပါဂျာ သမ္မတထရမ့်က ''ခင်ဗျားအနေနဲ့ ဒါကို ပြန်လည်စစ်ဆေးနိုင်တယ်။ ဒါပေမယ့် အဖြေကို ရှာနေတဲ့သူတွေနဲ့ ပြန်စစ်ဆေးနိုင်တယ်။ အဖြေမလိုချင်တဲ့သူတွေနဲ့တော့ မဟုတ်ဘူး'' လို့ သမ္မတထရမ့်က ပြောပါတယ်။ မစ္စတာ ရက်ဖင်စပါဂျာကလည်း သူ့မှာရှိတဲ့ ကိန်းဂဏန်းတွေက မှန်ကန်တယ်လို့ ယုံကြည်ကြောင်း ပြန်လည် တုံ့ပြန်ခဲ့ပါတယ်။ ဒီသတင်းထွက်ပေါ်လာပြီးနောက် သမ္မတထရမ့်ကတော့ မစ္စတာ ရက်ဖင်စပါဂျာဟာ မဲမသမာမှုအကြောင်း အသေးစိတ်ကို ထုတ်မပေးခဲ့သလို ဘာတွေဖြစ်နေတယ်ဆိုတာ မစ္စတာ ရက်ဖင်စပါဂျာ မသိဘူးလို့ တွစ်တာကနေ ရေးခဲ့ပါတယ်။ မစ္စတာ ရက်ဖင်စပါဂျာကလည်း တွစ်တာကနေ ပြန်ရေးရာမှာ သမ္မတထရမ့် ပြောတာတွေက မှားနေသလို အမှန်တရားက ထွက်ပေါ်လာမှာပါ လို့ တုံ့ပြန်ခဲ့ပါတယ်။ အိမ်ဖြူတော်ကတော့ ဒီအသံဖိုင်ကိစ္စနဲ့ပတ်သက်ပြီး မှတ်ချက်ပေး ပြောတာတွေ မရှိသေးပါဘူး။ ဒုတိယသမ္မတအဖြစ် အရွေးခံရတဲ့ ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီက ကာမလာ ဟဲရစ်ကတော့ သမ္မတထရမ့်ဟာ အာဏာအလွဲသုံးမှုကို လက်ရဲဇက်ရဲ လုပ်ဆောင်ခဲ့တယ်လို့ ဂျော်ဂျီယာက ဆီးနိတ်လွှတ်တော်အမတ်မဲဆွယ်ပွဲမှာ ပြောခဲ့ပါတယ်။ ဂျော်ဂျီယာမှာလည်း ဆီးနိတ်အမတ် ၂ ဦး ရွေးချယ်ပွဲရှိပြီး ဒီရလဒ်က ဆီးနိတ်ထဲမှာ ဘယ်ပါတီလွှမ်းမိုးမလဲဆိုတဲ့ အာဏာချိန်ခွင်လျှာကို အပြောင်းအလဲ ဖြစ်စေနိုင်ပါတယ်။ ဘီဘီစီ မြောက်အမေရိကဆိုင်ရာ သတင်းထောက် အန်တိုနီ ဇာခါရဲ့ သုံးသပ်ချက် သမ္မတထရမ့်ဟာ သူ့ရဲ့သမ္မတသက်တမ်း နောက်ဆုံးသီတင်းပတ်တွေမှာ အာဏာကို ဆက်ရယူနိုင်ဖို့ ကြိုးပမ်းနေတာ တွေ့ရပါတယ်။ အခုနောက်ဆုံးကြိုးပမ်းမှုက ဂျော်ဂျီယာက ရွေးကောက်ပွဲအရာရှိကို အနိုင်မဲတွေ ရှာပေးဖို့အတွက် တောင်းဆိုမှုတွေ၊ ခြိမ်းခြောက်မှုတွေနဲ့အတူ လုပ်ဆောင်ခဲ့ပါတယ်။ မဲမသမာမှု စွပ်စွဲချက်မှာ ခိုင်မာတဲ့ သက်သေမပြနိုင်ပေမယ့် သူက ဂရုမစိုက်ခဲ့ပါဘူး။ ဂျော်ဂျီယာမှာ မဲတွေ ရေတွက်တာတွေ၊ ပြန်ရေတွက်တာတွေ လုပ်ခဲ့ပြီး ထူးထူးခြားခြား ကွဲလွဲမှုတွေ မတွေ့ခဲ့ရပေမယ့် သူက ဂရုမစိုက်ခဲ့ပါဘူ။ တကယ်တော့ ဂျော်ဂျီယာမှာ သမ္မတထရမ့် အနိုင်ရခဲ့ရင်တောင် သူ သမ္မတဖြစ်ဖို့ မဲက မလုံလောက်သေးပါဘူး။ သမ္မတထရမ့်ရဲ့လုပ်ဆောင်မှုတွေဟာ သူ သမ္မတအာဏာ စွန့်လွှတ်ပြီးနောက်ပိုင်း အခြေအနေအတွက် လုပ်ဆောင်တာဖြစ်နိုင်သလို သူ့ရဲ့ ရန်ပုံငွေရှာဖွေမှုတွေကို မြှင့်တင်နိုင်ဖို့ ကြိုးပမ်းတာလည်း ဖြစ်နိုင်ပါတယ်။ ဒါပေမယ့် သူအနိုင်ရတယ်လို့ ယုံကြည်နေပုံလည်း ရသလို ဒီအတွက် နည်းလမ်းပေါင်းစုံ သုံးဖို့လည်း ဝန်မလေးတဲ့ပုံ တွေ့ရတယ်။ ရွေးကောက်ပွဲရလဒ်ကို ဘယ်လို အတည်ပြုမလဲ။ ဆီးနိတ်ထဲမှာလည်း ရီပတ်ဘလီကန်ပါတီထဲမှာ မစ္စတာဘိုင်ဒန်အနိုင်ရတဲ့ ရလဒ်ကို အတည်ပြုမပြုဆိုတာ သဘောထားကွဲလွဲမှုတွေ ရှိပါတယ်။ အမတ် ၁၂ ဦးက ဇန်နဝါရီ ၆ ရက်နေ့ကျရင် မစ္စတာဘိုင်ဒန်ကို အတည်ပြုမပေးဘူးလို့ ပြောပါတယ်။ တက်ဒ် ခရုဇ် ဦးဆောင်တဲ့ အမတ် ၁၂ ဦးဟာ မဲမသမာမှုတွေကို စာရင်းစစ် လုပ်ဆောင်ဖို့အတွက် ရလဒ်အတည်ပြုပွဲကို ၁၀ ရက် နောက်ဆုတ်ပေးဖို့ တောင်းဆိုထားပါတယ်။ မစ္စတာ တက်ဒ်ခရုဇ်ကတော့ စာရင်းစစ်ဆေးမှုကြောင့် ရွေးကောက်ပွဲလုပ်ငန်းစဉ်အပေါ် ယုံကြည်မှုမြင့်တက်လာမယ်လို့ ဆီးနိတ်ဥက္ကဋ္ဌ ဖြစ်တဲ့ ဒုတိယသမ္မတ မိုက်ပန့်စ်ကည်း ဒီပန်ကြားမှုကို ကြိုဆိုခဲ့ပါတယ် ဒါပေမယ့် မစ် ရွမ်နေအပါအဝင် ရီပတ်ဘလီကန်အမတ် လေးဦးကတော့ သူတို့ဟာ မစ္စတာဘိုင်ဒန် အနိုင်ရမှုကို အတည်ပြုပေးမယ်လို့ ထုတ်ပြန်ခဲ့ပါတယ်။ ဆီးနီတ်ထဲက ရီပတ်ဘလီကန် အမတ်အများစုခေါင်းဆောင် မစ်ချ် မက်ကောနယ်လ်ကလည်း မစ္စတာဘိုင်ဒန်ရဲ့ အနိုင်ရလဒ်ကို အသိအမှတ်ပြုထားပြီး ဒါကို မကန့်ကွက်ကြဖို့ တခြားရီပတ်ဘလီကန်တွေကိုလည်း တိုက်တွန်းထားပါတယ်။ အောက်လွှတ်တော်မှာလည်း မစ္စတာဘိုင်ဒန်ရဲ့ မဲရလဒ်တွေကို ကန့်ကွက်မယ့် ရီပတ်ဘလီကန်အမတ်တချို့ ရှိပါတယ်။ ဇန်နဝါရီ ၆ ရက်နေ့မှာ ဘာတွေ ဖြစ်မလဲ။ အောက်လွှတ်တော်နဲ့ အထက်ဆီးနိတ်လွှတ်တော်အမတ်တစ်ဦးဦးက ထောက်ခံမှုရထားတဲ့ ကန့်ကွက်မှုတွေကို ၂ နာရီကြာ ဆွေးနွေးငြင်းခုံဖို့ရှိပြီး အဲဒီနောက်မှာတော့ မဲခွဲ ဆုံးဖြတ်မှာ ဖြစ်ပါတယ်။ ကန့်ကွက်မှုတစ်ခုခုကို အတည်ဖြစ်ဖို့ကတော့ လွှတ်တော် နှစ်ရပ်စလုံးက အမတ်အများစုက ထောက်ခံအတည်ပြုဖို့ လိုပါတယ်။ ဆီးနိတ်မှာ ရီပတ်ဘလီကန်တွေက အများစုဖြစ်ပေမယ့် တချို့အမတ်တွေက ကန့်ကွက်ဖို့မရှိဘူးလို့ ပြောထားပါတယ်။ အောက်လွှတ်တော်မှာတော့ ဒီမိုကရက်တွေက အများစုဖြစ်ပါတယ်။ ။


জে৩৫ নামের তিমি মাছটিকে দেখা যায় তার শাবককে বহন করতে কানাডার ভ্যাঙ্কুভারের তিমি গবেষণা কেন্দ্রের গবেষকরা বলছেন, "তিমিটির বিষাদ ভ্রমণ শেষ হয়েছে এবং তার আচরণ উল্লেখযোগ্যভাবে বিচিত্র।" এই ধরণের তিমি মাছ সাধারণত সপ্তাহখানেক ধরে মৃত সন্তান বহন করে থাকে, কিন্তু বিজ্ঞানীরা মনে করছেন এই তিমিটি এক্ষেত্রে রেকর্ড করেছে। মা তিমিটি গত কয়েকদিনেই সারাবিশ্বের মনোযোগ আকর্ষণ করেছে। তিমি গবেষণা কেন্দ্র শনিবার এক বিবৃতিতে বলে, "সমুদ্রতট থেকে নেয়া টেলিফটো ডিজিটাল চিত্র থেকে ধারণা করা যায় যে মা তিমিটি শারীরিকভাবে সুস্থ অবস্থাতেই রয়েছে।" "মৃত তিমিটির দেহ যুক্তরাষ্ট্র ও কানাডার মধ্যবর্তী স্যালিশ সাগরে ডুবে যাওয়ার সম্ভাবনা রয়েছে। সেক্ষেত্রে তিমির দেহের 'নেক্রপসি' (পশুর ময়নাতদন্ত) করার সুযোগ হয়তো পাবেন না গবেষকরা।" ভ্যাঙ্কুভার উপকূলে মা তিমিটিকে মৃত শাবক বহন করে নিয়ে যেতে দেখা যায় ২৪শে জুলাই। ঐদিনই শাবকটি মারা যায় বলে ধারণা করা হয়। তবে তার মৃত্যুর কারণ সম্পর্কে নিশ্চিত হওয়া যায়নি। কানাডা ও যুক্তরাষ্ট্র দুই দেশই এই ধরণের তিমিকে বিলুপ্তপ্রায় প্রজাতি হিসেবে চিহ্নিত করেছে। এই ধরণের তিমির প্রধান খাবার চিনুক স্যামন মাছ, যার সংখ্যা সাম্প্রতিক বছরগুলোতে অনেক কমে গেছে। আরো পড়তে পারেন: চীন ১০ লাখ উইগুর মুসলিমকে আটকে রেখেছে? ভারতে অ্যাডল্ফ হিটলার কেন ঘৃণিত নন? পঁচিশ বছর ধরে পেঁচার খোঁজে গুপ্তধন সন্ধানীরা

ဝေလငါးမ ဂျေ ၃၅ ကို အစောပိုင်းတုန်းက သူ့ရဲ့ ဝေလငါးသားပေါက် အသေကောင်နဲ့အတူ တွေ့မြင်ခဲ့ရ ကနေဒါက ဗန်ကူးဗားကျွန်းရဲ့ ဟာရိုးရေလက်ကြားမှာ ဒီဝေလငါးမဟာ သူ့ အဖော်တွေနဲ့အတူ အတူ ဆယ်လမွန်ငါးတွေကို အစာအတွက်လိုက်ဖမ်းနေတာကို တွေ့ရတယ်လို့ ဝေလငါးသုတေသန ဌာနက ဆိုပါတယ်။ "သူ့ရဲ့ ပူဆွေးသောကရောက်ခဲ့ရတဲ့ ခရီးစဉ်က ပြီးဆုံးခဲ့ပါပြီ၊ အခု သူ့ရဲ့ အပြုအမူတွေက တက်ကြွ လှုပ်ရှားနေပါတယ်။ " Killer whale ငါးမျိုးတွေဟာ သူတို့ရဲ့သေသွားတဲ့ သားငယ်ပေါက်လေးတွေကို အရင်က တပတ်အထိပဲ အများဆုံး သူတို့နဲ့ အတူ သယ်ဆောင်လေ့ရှိပေမယ့် အခု ဝေလငါး မေမေကတော့ စံချိန် အသစ် တင်ခဲ့တာလို့ သိပ္ပံပညာရှင်တွေက ယုံကြည်ထားပါတယ်။ ဝေလ ငါးမန်းတွေကို ကယ်တင်သူ ဂျေ ၃၅ လို့လည်း ခေါ်တဲ့ Killer whale လူသတ်ဝေလငါးမျိုး မေမေ ငါးမကြီးဟာ ပြီးခဲ့တဲ့ ရက်ပိုင်းအတွင်းမှာ ကမ္ဘာတလွှားက လူတွေရဲ့ အာရုံစိုက်တာ ခံခဲ့ရပါတယ်။ ကမ်းခြေကနေ အဝေးရိုက် ဒစ်ဂျစ်တဲလ် ကင်မရာတွေနဲ့ ရိုက်ယူထားတဲ့ ဓာတ်ပုံတွေအရ ဒီဝေလငါးမေမေရဲ့ ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ အခြေအနေက ကောင်းနေတယ်လို့ စနေနေ့က ထုတ်ပြန်တဲ့ ဝေလငါးသုတေသန ဌာနရဲ့ ကြေညာချက်မှာ ဆိုထားပါတယ်။ "ဝေလငါးသားပေါက် အသေကောင်ကတော့ ကနေဒါနဲ့ အမေရိကန်ကြားက ဆေလာပင်လယ်ရဲ့ ကုန်တွင်းပိုင်း ရေအောက် ကြမ်းပြင်မှာ နစ်မြုပ်သွားပြီး သုတေသီတွေက ခွဲစိတ်စစ်ဆေးဖို့တော့ မဖြစ်နိုင်တော့ပါဘူး။" မိခင် ဝေလငါးမကြီးဟာ သားပေါက် အသေကောင်ကို ၁၇ ရက် ကြာ အတူ သယ်ဆောင်ခဲ့ ငါးသားပေါက် အသေကောင်ကို သယ်ဆောင်ထားတဲ့ မိခင် ဝေးလငါးမကြီးကို ပြီးခဲ့တဲ့ ဇူလိုင် ၂၄ ရက်နေ့တုန်းက ဗန်ကူဗာကျွန်း ကမ်းခြေ တလျှောက်မှာ စ တွေ့ခဲ့ရတာပါ။ သားငယ်ဟာ အဲဒီနေ့မှာပဲ သေဆုံးခဲ့ရတယ်လို့ ယုံကြည်ရပါတယ်။ သေဆုံးခဲ့ရတဲ့အကြောင်းရင်းကိုတော့ မသိခဲ့ရပါဘူး။ ကနေဒါနဲ့ အမေရိကန် နှစ်နိုင်ငံလုံးမှာ တောင်ပိုင်းအခြေချနေထိုင်တဲ့ လူသတ် ဝေလငါးမျိုးတွေကို မျိုးတုံးလု အခြေအနေ အဖြစ် သတ်မှတ်ထားပါတယ်။ ဒီဝေလငါးမျိုးတွေက အစားအစာအတွက် ချနုဆယ်လမွန်ငါးတွေကို မှီခိုစားသောက်ရပါတယ်။ အဲဒီဆယ်လမွန်ငါးမျိုး အရေအတွက် ကလည်း အခု နှစ်ပိုင်းတွေ အတွင်းမှာ သိသိသာသာ ကျဆင်းနေပါတယ်။


৩১শে জানুয়ারি ব্রেক্সিট কার্যকর হচ্ছে তবে আগামী এগার মাস পরিবর্তনকালীণ সময় বা ট্রানজিশনাল পিরিয়ড হিসেবে বিবেচিত হবে। আর এই সময়ের মধ্যে যুক্তরাজ্য ইইউ আইনের প্রতি শ্রদ্ধাশীল থাকবে এবং ইইউকে অর্থ প্রদান করবে। এই বিচ্ছেদের কারণে যেসব পরিবর্তন আসবে: ১. ইউরোপীয় পার্লামেন্টের সদস্যপদ হারাবেন যুক্তরাজ্যের এমপিরা নাইজেল ফারাজ এবং অ্যান উইড্ডেকমবের মতো পরিচিত মুখগুলোসহ যুক্তরাজ্য থেকে ৭৩ জন সদস্য ছিলেন ইউরোপীয় পার্লামেন্টে। ব্রেক্সিট কার্যকর হওয়ার ফলে তারা তাদের সদস্যপদ হারাবেন। কারণ যুক্তরাজ্য একই সাথে ইইউ'র রাজনৈতিক প্রতিষ্ঠান ও এজেন্সিগুলোও ছেড়ে যাচ্ছে। তবে যেহেতু যুক্তরাজ্য অন্তর্বর্তী সময়ে ইইউ'র আইন কানুনের প্রতি শ্রদ্ধাশীল থাকতে সেহেতু ইউরোপিয়ান কোর্ট অফ জাস্টিস আইনি সমস্যাগুলোর বিষয়ে চূড়ান্ত মতামত দেয়া অব্যাহত রাখবে। বিবিসি বাংলায় আরও পড়ুন: ব্রেক্সিট নিয়ে পাঁচটি প্রশ্ন ও তার উত্তর ইইউর সঙ্গে ব্রিটেনের বিচ্ছেদ ৩১শে জানুয়ারি ব্রেক্সিট ভোট: এরপর কী ঘটতে পারে? স্কটল্যান্ড ও ব্রেক্সিট: এরপর কী হবে? ইউরোপীয় পার্লামেন্টের সদস্যপদ হারাবেন যুক্তরাজ্যের এমপিরা ২. ইইউ সামিটে আর নয় ভবিষ্যতে যদি ইউরোপীয় ইউনিয়ন কাউন্সিল সামিটে যুক্তরাজ্যের প্রধানমন্ত্রী বরিস জনসন অংশ নিতে চান তাহলে তার জন্য দরকার হবে বিশেষ আমন্ত্রণ। ব্রিটিশ মন্ত্রীরাও এখন থেকে আর ইউরোপীয় ইউনিয়নের নিয়মিত বৈঠকগুলোতে অংশ নিতে পারবেন না। ৩. বাণিজ্য বিষয়ে অনেক কিছু শোনা যাবে যুক্তরাজ্য তাদের পণ্য ও সেবা বিক্রি বা এসব কেনার জন্য নতুন নিয়ম ঠিক করতে বিশ্বের যে কোনো দেশের সাথে আলোচনা শুরু করতে পারবে। ইউরোপীয় ইউনিয়নের সদস্য থাকার সময়ে যুক্তরাজ্য, যুক্তরাষ্ট্র বা অস্ট্রেলিয়ার মতো দেশগুলোর সাথে আনুষ্ঠানিক বাণিজ্য আলোচনা করতে পারতো না। এখন ব্রেক্সিট সমর্থকরা বলছেন নিজের বাণিজ্য নীতি ঠিক করার স্বাধীনতা যুক্তরাজ্যের অর্থনীতিকে শক্তিশালী করবে। ৪. যুক্তরাজ্যের পাসপোর্টের রং পরিবর্তন হবে নীল রংয়ের পাসপোর্ট আবার ফিরে আসবে ত্রিশ বছর পর। ২০১৭ সালে এ পরিবর্তনের কথা ঘোষণা দিয়ে তখন অভিবাসনমন্ত্রী ব্রান্ডন লুইস দেশটির ঐতিহ্যবাহী নীল ও সোনালী ডিজাইনের পাসপোর্ট আবার ফিরিয়ে আনার কথা বলেছিলেন। এ পাসপোর্ট প্রথম ব্যবহার শুরু হয়েছিলো ১৯২১ সালে। তবে বর্তমান যে পাসপোর্ট আছে সেটিও বৈধ থাকবে। পাসপোর্ট পরিবর্তন হবে ব্রিটিশ নাগরিকদের ৫. ব্রেক্সিট কয়েন প্রায় ত্রিশ লাখ বিশেষ কয়েন আসবে যেখানে ৩১শে জানুয়ারি এবং লেখা থাকবে 'পিস, প্রসপারিটি অ্যান্ড ফ্রেন্ডশিপ উইথ অল নেশনস'। তবে এ কয়েনকে ঘিরে মিশ্র প্রতিক্রিয়া তৈরি হয়েছে। এক পক্ষ ইতোমধ্যেই ঘোষণা দিয়েছে তারা এ কয়েন বর্জন করবে। তবে সরকার একই ধরণের আরেকটি কয়েন আনার পরিকল্পনা করছে যেখানে উল্লেখ থাকবে ৩১শে অক্টোবর, যে তারিখে প্রকৃতপক্ষে ব্রেক্সিট কার্যকরের কথা ছিলো। ৬. বন্ধ হবে যুক্তরাজ্যের ব্রেক্সিট ডিপার্টমেন্ট ইউরোপীয় ইউনিয়নের সাথে যুক্তরাজ্যের যে বিভাগ আলোচনা চালিয়েছিলো সেই বিভাগটি বন্ধ হয়ে যাবে। সাবেক প্রধানমন্ত্রী টেরেজা মে'র সময়ে ওই বিভাগটি চালু করা হয়েছিলো ২০১৬ সালে। সামনের দিনগুলোতে যুক্তরাজ্যের নেগোসিয়েশন টিম হবে ডাউনিং স্ট্রীট অর্থাৎ প্রধানমন্ত্রীর অফিস ভিত্তিক। ৩১শে জানুয়ারি ছাড়া হবে এই কয়েন ৭. জার্মানি কাউকে যুক্তরাজ্যে প্রত্যর্পণ করবে না সন্দেহভাজন অপরাধী যদি কেউ যুক্তরাজ্য থেকে পালিয়ে গিয়ে জার্মানিতে আশ্রয় নেয় তাহলে তাকে ফেরত পাবে না যুক্তরাজ্য। কারণ ইউরোপীয় ইউনিয়নভুক্ত দেশ ছাড়া অন্য কোনো দেশের নাগরিককে প্রত্যর্পণের সুযোগ নেই, জার্মান সংবিধান অনুযায়ী। যুক্তরাজ্যের হোম অফিস বলছে ইউরোপিয়ান অ্যারেস্ট ওয়ারেন্ট বা গ্রেফতারি পরোয়ানা প্রয়োগ অব্যাহত থাকবে অন্তর্বর্তী সময় পর্যন্ত। ভ্রমণে কোনো পরিবর্তন আসছেনা আর যেসব বিষয়ে কোনো পরিবর্তন আসবেনা ১. ভ্রমণ অন্তর্বর্তী সময়ে যুক্তরাজ্যের নাগরিকরা ভ্রমণের সময় ইউরোপীয় ইউনিয়নের লাইনেই দাড়াতে পারবেন। ২. ড্রাইভিং লাইসেন্স ও পেট পাসপোর্ট এগুলোর বৈধতা অব্যাহত থাকবে। ৩. ইউরোপিয়ান স্বাস্থ্য বীমা কার্ড এ কার্ড দিয়েই যুক্তরাজ্যের নাগরিকরা রাষ্ট্রের স্বাস্থ্যসেবা পেয়ে থাকেন অসুস্থতা কিংবা দুর্ঘটনায় চিকিৎসার ক্ষেত্রে। ইউরোপিয়ান হেলথ ইনস্যুরেন্স কার্ড থাকছে ৪. ইউরোপীয় ইউনিয়নে বসবাস ও কাজ অন্তর্বর্তী সময়ে চলাচলের স্বাধীনতা অব্যাহত থাকবে। তাই যুক্তরাজ্যের নাগরিকরা ইইউভুক্ত দেশে বসবাস ও কাজ চালিয়ে যেতে পারবেন। ইইউভুক্ত অন্য দেশের নাগরিকরাও একই সুবিধা পাবে যুক্তরাজ্যে। ৫. পেনশন ইউরোপীয় ইউনিয়নভুক্ত অন্য দেশে বসবাসরত যুক্তরাজ্যের নাগরিকরা রাষ্ট্রের পেনশন সুবিধা পাবেন। ৬.বাজেটে অবদান ইউরোপীয় ইউনিয়নের বাজেটে অন্তর্বর্তী সময়েও অবদান রেখে যাবে যুক্তরাজ্য। ৭. বাণিজ্য যুক্তরাজ্যের সাথে ইইউ'র বাণিজ্য অব্যাহত থাকবে নতুন কোন চার্জ আরোপ ছাড়াই।

ဘရက်ဆဲလ် မြို့က ရုံးခန်းမှာ ဗြိတိန် နိုင်ငံ အလံ ကိုလည်း ဖယ်ရှား ၄၇ နှစ် ကြာ အဖွဲ့ဝင် နိုင်ငံ အဖြစ် ရှိနေခဲ့ရာက လွန်ခဲ့တဲ့ ၃ နှစ်တုန်းက ကျင်းပ ခဲ့တဲ့ ဆန္ဒခံယူပွဲမှာ EU အဖွဲ့ဝင် အဖြစ် ကနေ နုတ်ထွက်ဖို့ မဲပေးခဲ့ကြတာ ဖြစ်ပါတယ်။ ဇန်နဝါရီ ၃၁ ရက်နေ့ ည ၁၁ နာရီ အချိန် အီးယူ အဖွဲ့ဝင် အဖြစ် ကနေ နုတ်ထွက်တဲ့ အခါမှာတော့ ဘရက်ဇစ်လိုလားတဲ့ သူတွေက အောင်ပွဲ ခံခဲ့ကြသလို၊ ဥရောပ သမဂ္ဂ ထဲမှာ ဆက်ရှိလိုသူတွေကလည်း ဆန္ဒပြမှု လုပ်ခဲ့ကြပါတယ်။ ကမ္ဘာမှာ ရှေ့တန်း နိုင်ငံ တစ်ခု အဖြစ် မြင်တွေ့ နိုင်အောင် လုပ်ဆောင်သွားမယ်ဆိုပြီး ဝန်ကြီးချုပ် ဘောရစ် ဂျွန်ဆင် က ပြောဆို အီးယူ အဖွဲ့ဝင် အဖြစ် ဆက်ရှိဖို့ မဲ အများစု ပေးခဲ့ကြတဲ့ စကော့တလန် ပြည်နယ်မှာ ဆိုရင် ဖယောင်းတိုင် မီးတွေကိုင်ဆောင်ပြီး ဆန္ဒပြမှု တွေ ရှိခဲ့ပြီး။ မြို့တော် လန်ဒန် မှာတော့ ခွဲထွက်ရေး လိုလားသူတွေက ပျော်ပွဲတွေ ကျင်းပ တာ ရှိခဲ့ပါတယ်။ တရားဝင် ခွဲထွက်တဲ့ နေ့မှာပဲ နိုင်ငံ ကို ကမ္ဘာမှာ ရှေ့တန်း နိုင်ငံ တစ်ခု အဖြစ် မြင်တွေ့ နိုင်အောင် လုပ်ဆောင်သွားမယ်ဆိုပြီး ဝန်ကြီးချုပ် ဘောရစ် ဂျွန်ဆင် က ပြောဆို ခဲ့ပါတယ်။ အီးယူ ကနေ ခွဲထွက် တဲ့ နေ့မှာပဲ ဘရက်ဇစ် နိုင်ငံရေး ပါတီ ခေါင်းဆောင် နိုင်ဂျဲလ် ဖာရာ က သူတို့ ရဲ့ အောင်မြင်မှု အတွက် အထိမ်းအမှတ် အခမ်းအနား ကျင်းပ ရာမှာ ပါဝင် ခဲ့ပါတယ်။ သူဟာ ဗြိတိန် ဥရောပ သမဂ္ဂ အဖွဲ့ နိုင်ငံ အြဖစ် ကနေ ခွဲထွက်ရေး ကို အဓိက ကြိုးပမ်း လှုံ့ဆော် ခဲ့သူ တစ်ဦးလည်း ဖြစ်ပါတယ်။ ရက်ဇစ်လိုလားတဲ့ သူတွေက အောင်ပွဲ ခံခဲ့ကြ ဥရောပ သမဂ္ဂ ထဲမှာ ဆက်ရှိလိုသူတွေကလည်း ဆန္ဒပြမှု လုပ်ခဲ့ကြ ဥရောပ သမဂ္ဂ ထဲမှာ ဆက်ရှိလိုသူတွေကလည်း ဆန္ဒပြမှု လုပ်ခဲ့ကြ ဥရောပ သမဂ္ဂ အဖွဲ့ ရုံးစိုက် ရာ ဘယ်လ်ဂျီယံ နိုင်ငံ ဘရက်ဆဲလ် မြို့က ရုံးခန်းမှာ ဗြိတိန် နိုင်ငံ အလံ ကိုလည်း ဖယ်ရှား လိုက်ကြ ပြီလည်း ဖြစ်ပါတယ်။ ဒါ့အပြင် ဗြိတိန် တဝန်းမှာ ဘရက်ဇစ် ကို အသိအမှတ် ပြုတဲ့ အနေနဲ့ စတာလင် ပေါင် ပြား၅၀ တန် ငွေ အကြွေစေ့ တွေကိုလည်း ထုတ်ဝေ သွားဖို့လည်း ရှိနေပါတယ်။ လက်ရှိ အချိန်မှာတော့ ဥရောပ သမဂ္ဂ ရဲ့ သတ်မှတ်ချက် အချို့ကို ဗြိတိန် အနေနဲ့ လိုက်နာ ရ ဦးမှာ ဖြစ်ပါတယ်။ ၂၀၂၀ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာ ၃၁ ရက်နေ့မှာ တော့ အကူးအပြောင်းကာလ ပြီးဆုံးမှာ ဖြစ်ပါတယ်။ အဲဒီ ကာလမှာပဲ ဥရောပ နိုင်ငံသားတွေရဲ့ ဗြိတိန် နိုင်ငံ အတွင်း ဗီဇာ မလိုဘဲ လွတ်လပ်စွာ ခရီးသွားလာခွင့် ဟာလည်း ကုန်ဆုံးမှာ ဖြစ်ပါတယ်။ Brexit: How did we get here?


মার্কিন নির্বাচনে প্রেসিডেন্ট পদপ্রার্থী হিলারি ক্লিনটন এফবিআই-এর পরিচালক বলেছেন, পররাষ্ট্র মন্ত্রণালয়ের দায়িত্বে থাকার সময় ইমেইল ব্যাবহার করা নিয়ে যে প্রশ্ন দেখা দিয়েছিল, এই নিয়ে তদন্তের পর দেখা যাচ্ছে যে, মিজ ক্লিনটনের বিরুদ্ধে কোনো অভিযোগ করাটা উচিত হবে না। মার্কিন নির্বাচনের আর যখন বাকি মাত্র কয়েকঘন্টা, তখনো আলোচনায় উঠে এসেছে প্রেসিডেন্ট পদপ্রার্থী হিলারি ক্লিনটনের ইমেইল কেলেঙ্কারি প্রসঙ্গ। কংগ্রসেম্যানকে পাঠানো এক চিঠিতে এফবিআই-এর পরিচালক জেমস কোমি বলেছেন, ঘটনার পর্যালোচনা শেষ করেছে এফবিআই। তবে, সেখানে এমন কিছুই পাওয়া যায়নি। ফলে, এই ঘটনা নিয়ে মি. কোমি'র আগের বক্তব্যই অপরিবর্তনীয় রয়েছে। গত জুলাই মাসে মি. কোমি বলেছিলেন যে, পররাষ্ট্রমন্ত্রী থাকার সময় ব্যক্তিগত সার্ভার ব্যাবহার করে সংবেদনশীল তথ্যাদি ব্যাবহারের ক্ষেত্রে মিসেস ক্লিনটন অসাবধান ছিলেন কিন্তু অপরাধী নয়। এফবিআই-এর পরিচালক মি. কোমি এফবিআই প্রধানের এই বক্তব্যকে স্বাগত জানিয়েছে মিসেস ক্লিনটনের নির্বাচনী প্রচারণার যোগাযোগ শাখার প্রধান ডেনিফার পালমিয়েরি। ডেনিফার পালমিয়েরি বলছেন, "হিলের কাছে পাঠানো ডিরেক্টর কোমির চিঠিটা আমরা দেখেছি। আমরা আনন্দিত যে, গত জুলাইয়ে তিনি যে উপসংহারে পৌঁছেছিলেন সেটিই পাওয়া গেছে। আমরা অবশ্য আত্মবিশ্বাসী ছিলাম যে তিনি এটাই পাবেন। আমরা অত্যন্ত আনন্দিত যে, এই ব্যাপারটার একটা সমাধান হলো"। ব্যক্তিগত সার্ভার থেকে রাষ্ট্রীয় গোপন তথ্যসমৃদ্ধ ইমেইল ব্যাবহার করা নিয়ে নির্বাচনের কিছু দিন আগে হঠাত করে বিতর্ক দেখা দেয়। আর এ কারণে হিলারির নির্বাচনী প্রচারণাও একটা টালমাটাল অবস্থায় পড়ে গিয়েছিল। তবে, এখন শেষ মুহূর্তে দেয়া মি. কোমির এই বক্তব্যকেও রাজনৈতিকভাবে ব্যাখ্যা করেছেন রিপাবলিকান প্রেসিডেন্ট প্রার্থী ডোনাল্ড ট্রাম্প শিবির। রিপাবলিকান প্রার্থীর এডভাইজার নেট গিংগ্রিচ এক টুইটে বলেছেন, 'কোমি নিশ্চয়ই অনেক রাজনৈতিক চাপে ছিলেন।' আর বিবিসির ওয়াশিংটন বিশ্লেষক এন্টনি জুরখার বলেছেন, এই নির্বাচনে যদি মি. ট্রাম্প জেতে তাহলে মি. কোমিকে বহু মানুষই দোষ দেবে। আর যদি মিসেস ক্লিনটন জিতে তাহলে তিনি নিশ্চয়ই এই বিষয়ে মনের মধ্যে একটা রাগ বা ক্ষোভ পুষে রাখবেন।

လာရီ ကလင်တန် ရဲ့ အပြုအမူဟာ အင်မတန် ပေါ့လျော့တယ်လို့ ပြောနိုင် ဟီလာရီ ကလင်တန် နိုင်ငံခြားရေး ဝန်ကြီး အဖြစ် တာဝန်ယူ ခဲ့စဉ် တုန်းက အစိုးရ ရုံး ကိစ္စတွေကို ကိုယ်ပိုင် အီးမေးလ် အသုံးပြုပြီး စာပေး စာယူ လုပ်ခဲ့တဲ့ အပေါ် FBI အဖွဲ့က လူတွေ့ မေးမြန်း တာတွေ လုပ်ခဲ့ အပြီးမှာ အခုလို ပြောလာတာ ဖြစ်ပါတယ်။ ဟီလာရီ ကလင်တန် ရဲ့ အပြုအမူဟာ အင်မတန် ပေါ့လျော့တယ်လို့ ပြောနိုင်ပေမယ့် ကြံရွယ်ချက် ရှိရှိ ကျူးလွန်တဲ့ လက္ခဏာ မျိုးတော့ မတွေ့ ရှိရဘူး ဆိုပြီး FBI ညွှန်ကြားရေးမှုး ဂျိမ်းစ် ကိုမီက ပြောပါတယ်။ မစ္စစ် ကလင်တန် အနေနဲ့ သူ့ ပြုမူခဲ့တာ မှားယွင်းတယ် ဆိုတဲ့ အချက် အပေါ် အသိအမှတ် ပြုပြီး၊ အခု အချိန်မှာတော့ ဒီ ကိစ္စချင်းရာ နဲ့ ပတ်သက်ပြီး အားလုံး ပြေလည် သွားပြီလို့ ယူဆ ထားကြောင်း ဟီလာရီ ကလင်တန်ရဲ့ မဲဆွယ်ပွဲ တာဝန်ခံ တစ်ဦးက ဆိုပါတယ်။ အခုလို မစ္စစ် ကလင်တန် အပေါ် FBI ရဲ့ စုံစမ်း စစ်ဆေးခဲ့မှု အပေါ် သမ္မတ အိုဘားမား အနေနဲ့ မှတ်ချက် တစုံတရာ ပေးတာမျိုး ပြုလုပ်မှာ မဟုတ်တဲ့ အပြင်၊ ကြားဝင် ဟန့်တားတဲ့ ပုံမျိုး မပေါက်အောင်ကို ဂရုတစိုက် ပြုမူ ခဲ့တယ်လို့ အိမ်ဖြူတော်က ပြောပါတယ်။ ဒါပေမယ့် မြောက်ကာရိုလိုင်းနား မှာ ပြုလုပ်ခဲ့တဲ့ ဟီလာရီ ကလင်တန်ရဲ့ မဲဆွယ်ပွဲမှာ သမ္မတ အိုဘားမားလည်း ပထမဆုံး အကြိမ် မစ္စစ် ကလင်တန်ရဲ့ နံဘေး ယှဉ်တွဲပြီး ပါဝင် ခဲ့ပါတယ်။ ဒေးဗစ်ကြယ်လို့ ခေါ်တဲ့ ခြောက်ထောင့်ကြယ်ဟာ ဂျူး ဘာသာဝင်တို့ရဲ့ သင်္ကတ။ တခါ၊ သမ္မတအဖြစ် အပြိုင် အရွေးခံလာ တော့မယ့် ဒေါ်နယ် ထရမ့်က ဟီလာရီ ကလင်တန် ရဲ့ မျက်နှာပုံ ကို ပိုက်ဆံ အပုံလိုက် နောက်ခံ ထားပြီး၊ အကျင့်အပျက်ဆုံး သမ္မတလောင်း ဆိုပြီး ရေးထားတဲ့ ခြောက်ထောင့် ကြယ်ပုံ တစ်ခုလည်း ပါဝင်နေတဲ့ ပုံကိုအင်တာနက် လူမှု ကွန်ရက် စာမျက်နှာ ဖြစ်တဲ့ တွစ်တာပေါ် တင်ခဲ့တဲ့ လုပ်ရပ် ဟာ ဂျူးဆန့်ကျင်ရေး လုပ်ရပ် အဖြစ် အဝေဖန် ခံနေရပါတယ်။ ဒေးဗစ်ကြယ်လို့ ခေါ်တဲ့ ခြောက်ထောင့်ကြယ်ဟာ ဂျူး ဘာသာဝင်တို့ရဲ့ သင်္ကတ တစ်ခု ဖြစ်ပါတယ်။ အမေရိကန် အောက်လွှတ်တော် ဥက္ကဌ ပေါလ်ရိုင်ယန် က သူ့ရဲ့ ရီပတ်ဘလစ်ကင် ပါတီကို ကိုယ်စားပြုပြီး သမ္မတလောင်း ဖြစ်လာမယ့် ဒေါ်နယ်ထရမ့် ရဲ့ လုပ်ရပ်ကို ပြင်းပြင်းထန် ဝေဖန်ပြီး၊ သမ္မတ မဲဆွယ်ပွဲမှာ ဂျူးဆန့်ကျင်ရေး ပုံရိပ်တွေ အတွက် နေရာ မရှိဘူး လို့ ပြောပါတယ်။ ဒေါ်နယ်ထရမ့်က တွစ်တာပေါ်က ပုံမှာ ကြယ် နေရာကို စက်ဝိုင်းပုံနဲ့ နောက်ပိုင်း ပြန် အစားထိုး ခဲ့ပေမယ့်၊ ခြောက်ထောင့်ကြယ် ဆိုတာ အမေရိကန် ဒေသန္တရ ရဲတွေ ရင်ဘတ်မှာ ထိုးထားတဲ့ တံဆိပ်လည်း ဖြစ်နိုင်တာပဲ လို့ ပြောခဲ့ ပါတယ်။


বিশ্ব স্বাস্থ্য সংস্থার তালিকাভুক্ত দক্ষিণ পূর্ব এশিয়ার ১১টি দেশের আটটিতে কোভিড-১৯ নিশ্চিতভাবে শনাক্ত হয়েছে মঙ্গলবার প্রকাশিত এক প্রতিবেদনে বিশ্ব স্বাস্থ্য জানায় দক্ষিণ পূর্ব এশিয়ায় প্রায় ৫০০ জনের মধ্যে করোনাভাইরাস শনাক্ত হয়েছে এবং প্রাদুর্ভাব ঠেকাতে এখনই কঠোর পদক্ষেপ নিতে হবে। সংস্থাটির আঞ্চলিক পরিচালক ডক্টর পুনম ক্ষেত্রপাল সিং বলেন, "পরিস্থিতি দ্রুত পরিবর্তন হচ্ছে। ভাইরাস যেন আরো মানুষের মধ্যে সংক্রমিত হতে না পারে তা নিশ্চিত করতে আমাদের অতিস্বত্ত্বর কার্যক্রম জোরদার করতে হবে।" তিনি বলেন, "বেশি সংখ্যক মানুষের মধ্যে ভাইরাস সংক্রমণের খবর পাওয়া যাচ্ছে। এটি যদিও একটি ইঙ্গিত যে ভাইরাস সংক্রমণ বিষয়ক নজরদারি কার্যকরভাবে হচ্ছে, তবে কোভিড-১৯ প্রতিহত করতে যে আমাদের আরো জরুরি ভিত্তিতে পদক্ষেপ নিতে হবে সেটিও স্পষ্ট।" বিশ্ব স্বাস্থ্য সংস্থা বিশেষ গুরুত্ব দিচ্ছে শনাক্তকরণ, পরীক্ষা, চিকিৎসা, আইসোলেশন ও রোগীর সাথে কারা মেলামেশা করেছিলেন তাদের শনাক্তের ওপর। ডক্টর ক্ষেত্রপাল সিং হাত ধোয়া, হাঁচি ও কাশি নিয়ন্ত্রণ এবং সামাজিকভাবে মানুষ থেকে দূরে থাকার ওপর অতিরিক্ত গুরুত্ব আরোপ করেন। তিনি বলেন, "শুধু এগুলো মেনে চলার মাধ্যমে সংক্রমণ কমানোর সম্ভাবনা তৈরি হয়।" তবে বিশেষ সম্প্রদায়ের মধ্যে যদি ভাইরাস ছড়িয়েই পড়ে, সেক্ষেত্রে সংক্রমণের হার নিয়ন্ত্রণ করতে দেশগুলোকে আরো শক্ত পদক্ষেপ নিতে হবে। করোনাভাইরাস গাইড: আপনার প্রশ্নের উত্তর করোনাভাইরাস ঠেকানোর সুযোগ কতটা কাজে লাগিয়েছে বাংলাদেশ করোনাভাইরাস: লক্ষণ দেখা দিলে আলাদা থাকতে হবে কীভাবে করোনাভাইরাস থেকে নিজেকে যেভাবে নিরাপদ রাখবেন করোনাভাইরাস ঠেকাতে যে সাতটি বিষয় মনে রাখবেন যে পরীক্ষার মাধ্যমে শনাক্ত করা যাবে করোনাভাইরাস তখন জরুরি অবস্থায় নেয়া পদক্ষেপের পরিধি এবং গুরুত্ব আরো বাড়াতে হবে। জনসমাগম নিয়ন্ত্রণ করতে স্বাস্থ্য সেবা এবং হাসপাতালের নেটওয়ার্ক তৈরি করা প্রয়োজন হবে। স্বাস্থ্য ব্যবস্থার ওপর চাপ কমাতে এবং ভাইরাস সংক্রমণ নিয়ন্ত্রণ করতে সামান্য আক্রান্তদের স্বেচ্ছা প্রণোদিত আইসোলেশন সবচেয়ে গুরুত্বপূর্ন পদক্ষেপ হিসেবে উল্লেখ করা হয় বিশ্ব স্বাস্থ্য সংস্থার প্রতিবেদনে। বিশ্ব স্বাস্থ্য সংস্থার তালিকাভুক্ত দক্ষিণ পূর্ব এশিয়ার ১১টি দেশের আটটিতে কোভিড-১৯ নিশ্চিতভাবে শনাক্ত হয়েছে। দক্ষিণ পূর্ব এশিয়ার দেশগুলোতে করোনাভাইরাস সংক্রমণ পরিস্থিতি:

စင်္ကာပူနိုင်ငံမှာ သွားအလုပ်လုပ်နေကြသူတွေ သတ်မှတ်ထားတဲ့ နောက်ဆုံးနေ့မတိုင်ခင် မလေးရှားနိုင်ငံထဲ ဝင်ဖို့ တန်းစီစောင့်ဆိုင်းနေကြ နယ်စပ်အသွားအလာတွေကို ကန့်သတ်လိုက်တဲ့ နိုင်ငံတွေထဲမှာ မလေးရှား၊ သီရိလင်္ကာနဲ့ ဖိလစ်ပိုင် နိုင်ငံတို့လည်း ပါဝင်ပါတယ်။ တောင်အာရှဒေသမှာတော့ ရောဂါဖြစ်ပွားမှုက ၅၀၀ အောက်မှာပဲ ရှိနေသေးပေမယ့် အဲဒီနိုင်ငံတွေရဲ့ ကျန်းမာရေး စနစ်အတွက် မနိုင်မနင်း ဖြစ်လာနိုင်တယ်လို့ စိုးရိမ်နေကြပါတယ်။ လောလောဆယ် တကမ္ဘာလုံးမှာ ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ် ရောဂါ ဖြစ်ပွားမှုပေါင်း ၁၈၅၀၀၀ ခု ရှိနေပြီး လူပေါင်း ၇၆၀၀ သေဆုံးခဲ့ပြီး ဖြစ်ပါတယ်။ အာရှဒေသတွင်း ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ်ရောဂါ ကူးစက်မှုနှုန်း မြင့်တက်လာနေ ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ်ကြောင့် စီးပွားရေး ထိခိုက်မှုတွေ လျော့ကျသွားစေဖို့ စီမံကိန်းတွေ ချမှတ် ဆောင်ရွက်နေချိန်မှာပဲ အာရှ စတော့ခ်ရှယ်ယာ စျေးကွက်မှာ ရှယ်ယာစျေးတွေ ဆက်ကျဆင်းနေဆဲ ဖြစ်ပါတယ်။ WHO ကမ္ဘာ့ကျန်းမာရေးအဖွဲ့ကြီးရဲ့ သတိပေးချက် အင်ဒိုနီးရှား၊ သီရိလင်္ကာ၊ ထိုင်း၊ ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နဲ့ မြောက်ကိုရီးယား အပါအဝင် နိုင်ငံပေါင်း ၁၁ နိုင်ငံမှာ ရောဂါ ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့် ကူးစက် ဖြစ်ပွားနေတာ ဖြစ်ပေမဲ့ ဒီသတိပေးချက်ဟာ အရှေ့တောင်အာရှ ဒေသတစ်ခုလုံးအတွက် ရည်ရွယ်ပြီး WHO ကမ္ဘာ့ကျန်းမာရေးအဖွဲ့ကြီးက ထုတ်ပြန်ခဲ့တာ ဖြစ်ပါတယ်။ ဗိုင်းရပ်စ်ပိုး ကူးစက်မှုတွေ နောက်ထပ် ပြန့်ကျဲ ဖြစ်ပွားနေတယ် ဆိုတာ အတည်ပြု သိထားရပါတယ် လို့ WHO ကမ္ဘာ့ကျန်းမာရေးအဖွဲ့ကြီးရဲ့ အရှေ့တောင်အာရှ ဒေသဆိုင်ရာ ညွှန်ကြားရေးမှူး ဒေါက်တာ ပူးနမ် ခက်ထရာပါလ် ဆင်း က ပြောပါတယ်။ ဘန်ကောက်လေဆိပ်မှာ ခရီးသည်တွေကို ထိုင်းတာဝန်ရှိပုဂ္ဂိုလ်တွေက စောင့်ကြည့်စစ်ဆေးနေ "နောက်ထပ် လူတွေ ရောဂါ ထပ်မကူးစက်အောင် အမြန်ဆုံး တိုးမြှင့်ဆောင်ရွက်ဖို့ လိုပါတယ်"လို့ ဒေါက်တာ ခက်တရာပါလ် ဆင်း က ပြောပါတယ်။ အရှေ့တောင်အာရှ ဒေသမှာ ရောဂါကူးစက် ဖြစ်ပွားတဲ့ အရေအတွက်အရ တချို့နိုင်ငံတွေဟာ လူမှုအသိုင်းအဝိုင်းအလိုက် ကိုဗစ်-၁၉ ရောဂါ ကူးစက်တဲ့ပုံမျိုးကို အထင်အရှား ဦးတည်လာနေတယ်လို့ WHO အဖွဲ့က ပြောပါတယ်။ စမ်းသပ်၊ စစ်ဆေး၊ ကုသ၊ သီးသန့်ခွဲထား၊ အဆက်အသွယ်ကို ခြေရာခံ ရှာတဲ့ ဆောင်ရွက်မှုမျိုးကို ဆက်လုပ်ဆောင်သွားဖို့ တိုက်တွန်းထားပါတယ်။ လူတွေကြားထဲ မသွားဘဲ နေတာက သိပ်ကို အရေးပါပါတယ်။ ဒီလို လုပ်တာနဲ့တင် လူတစ်ဦးနဲ့တစ်ဦး ရောဂါ ကူးစက်တာကို အကြီးအကျယ် လျော့ကျစေနိုင်ပါတယ်လို့ သူက ပြောပါတယ်။ ရောဂါကူးစက်မှုတွေ ဘယ်နေရာမှာ ပိုတိုးလာနေသလဲ ရောဂါကူးစက်ဖြစ်ပွားမှုက နိုင်ငံအားလုံးနီးပါးမှာ တိုးလာနေတာ ဖြစ်ပါတယ်။ နှုန်းတွေကတော့ တစ်နိုင်ငံနဲ့ တစ်နိုင်ငံ ကွာပါတယ်။ မြန်မာနိုင်ငံနဲ့ လာအိုနိုင်ငံ တို့ကတော့ ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ် ရောဂါဖြစ်တဲ့သူ လုံးဝ မရှိသေးဘူးလို့ ဆိုပါတယ်။ တကယ် ဟုတ်မဟုတ် ဆိုတာကိုတော့ ကျွမ်းကျင်သူတွေက အတော်ကြီးကို သံသယ ဖြစ်နေကြပါတယ်။ မြန်မာပြည်သူတွေရဲ့ နေထိုင်ပုံနဲ့ စားသောက်ပုံတွေက ဒီဗိုင်းရပ်စ်ရောဂါ မဖြစ်အောင် ကာကွယ်ပေးနေတာလို့ မြန်မာအစိုးရ ပြောခွင့်ရ ပုဂ္ဂိုလ်က ပြောပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ မြန်မာနိုင်ငံထဲ ကို ဝင်ရောက်လာသူတွေအပေါ် အစိုးရက ကန့်သတ်မှုတွေ ချမှတ်ထားပြီး ယူကေ အစိုးရကလည်း မြန်မာနိုင်ငံထဲ မသွားမဖြစ် လိုအပ်မှသာ သွားကြဖို့ အခုအခါ အကြံပေးထားပါတယ်။ ဒါ့အပြင် တီမော လက်စတေနိုင်ငံမှာလည်း ဗိုင်းရပ်စ်ပိုးကူးစက်တာမျိုး မရှိသေးဘူးလို့ ဆိုပါတယ်။ တောင်ကိုရီးယားမှာ ရောဂါထပ်ဖြစ်ပွားမှုတွေ နေရာကွက်ကြား ရှိလာနေ တရုတ်နိုင်ငံမှာတော့ ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ် ဖြစ်ပွားမှု အများဆုံး ဖြစ်ပြီး ၈၀၀၀ ကျော် ရှိနေပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ တရုတ်နိုင်ငံမှာ အသစ် ဖြစ်ပွားတဲ့ ကူးစက်မှုတွေဟာ ပြည်ပကနေ လာတဲ့သူတွေမှာပဲ အများစု နီးပါး ဖြစ်တာ တွေ့ရပါတယ်။ တောင်ကိုရီးယားနိုင်ငံမှာတော့ ဗိုင်းရပ်စ်ပိုးကို ထိန်းချုပ်ဖို့ ကြိုးစားအားထုတ်မှုတွေကြောင့် ချီးကျူးခံနေရပါတယ်။ တောင်ကိုရီးယားမှာ လူထောင်ပေါင်းများစွာကို စမ်းသပ်စစ်ဆေးမှုတွေ အလျင်အမြန် လုပ်နေသလို ကားမောင်းလာသူတွေကို စစ်ဆေးမှုတွေ အပါအဝင် ဆန်းသစ်တဲ့ နည်းလမ်းတွေနဲ့ ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ် ရောဂါကို တားဆီးဖို့ ကြိုးစားနေပါတယ်။ တောင်ကိုရီးယားမှာ ရောဂါကူးစက်မှု အသစ်တွေ ကျဆင်းသွားပေမဲ့ အခုအခါ နိုင်ငံတဝန်း ကြိုကြားကြိုကြား ရောဂါကူးစက်မှုတွေ တွေ့နေရပါတယ်။ ပြီးခဲ့တဲ့ ၂၄ နာရီအတွင်း ရောဂါကူးစက်မှုသစ် ၉၃ ခု ထပ်ဖြစ်ခဲ့ပါတယ်။ ဒေဂူးမြို့ ဆေးရုံတစ်ခုက နာမကျန်းသူတွေနဲ့ သက်ကြီးရွယ်အို လူနာတွေ အတော်များများ ရောဂါ ကူးစက် ဖြစ်ပွားခဲ့ပါတယ်။ ထိုင်ဝမ်မှာလည်း တစ်ရက်အတွင်း ရောဂါကူးစက်မှုအသစ် ၂၃ ခုထပ်ဖြစ်ခဲ့ပြီး အခုအခါ ရောဂါ ဖြစ်သူ စုစုပေါင်း ၁၀၀ အထိ ရှိသွားပါပြီ။ ပါကစ္စတန်မှာလည်း ရောဂါဖြစ်သူပေါင်း ၂၄၅ ဦးအထိ တိုးလာခဲ့ပါတယ်။ ထိုင်းနိုင်ငံမှာတော့ ဗုဒ္ဓဟူးနေ့မှာ နောက်ထပ် လူ ၃၅ ဦး ရောဂါကူးစက်ခဲ့ပြီး စုစုပေါင်း ၂၁၂ ဦး ရှိသွားပြီလို့ တာဝန်ရှိပုဂ္ဂိုလ်တွေက ပြောပါတယ်။ အဲဒီထဲက ၄ ဦးဟာ ဘန်ကောက်မြို့က ဖျော်ဖြေပွဲတစ်ခုမှာ ရောဂါကူးစက်ခဲ့တာ ဖြစ်ပြီး ၁၃ ဦးကတော့ လက်ဝှေ့ပွဲတစ်ခုမှာ ရောဂါကူးစက်ခဲ့တာလို့ သိရပါတယ်။ အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံမှာလည်း ဗုဒ္ဓဟူးနေ့က တစ်ရက်အတွင်း စံချိန်အမြင့်ဆုံး ၅၅ ဦး ရောဂါကူးစက်ခဲ့ပြီး စုစုပေါင်း ၂၂၇ ဦး ရှိသွားပြီ ဖြစ်ပါတယ်။ သေဆုံးသူကတော့ ၁၉ ဦး ရှိပါတယ်။ မလေးရှားနိုင်ငံမှာလည်း ရောဂါကူးစက်မှု အသစ်တွေ ထပ်ဖြစ်လာနေပြီး လူတစ်ဦးကနေ နောက်တစ်ဦးကို ဆက်တိုက် ရောဂါကူးစက် လာနေမှုကို တားဆီးနိုင်ဖို့ အခွင့်အလမ်း သိပ်နည်းတယ်လို့ အစိုးရက သတိပေးထားပါတယ်။ အခု ဖြစ်ခဲ့တဲ့ ရောဂါကူးစက်မှုသစ်ဟာ ပြီးခဲ့တဲ့ လတုန်းက မွတ်ဆလင်တွေရဲ့ လူထု ဝတ်ပြုပွဲကြီးကို တက်ရောက်ခဲ့သူ ၃ ပုံ ၂ ပုံ နီးပါးလောက်နဲ့ ဆက်နွယ်နေပြီး ဝတ်ပြုပွဲ တက်ခဲ့သူ ထောင်ပေါင်းများစွာကို စမ်းသပ်စစ်ဆေးရဖို့ ရှိနေပါတယ်။ ကွာလာလမ်ပူမြို့က သောကြာနေ့ မွတ်ဆလင်ဝတ်ပြုပွဲ အာရှနိုင်ငံတွေက ဘာတွေ ဆောင်ရွက်နေကြသလဲ ဗုဒ္ဓဟူးနေ့ကစလို့ မလေးရှားနိုင်ငံဟာ ပြည်ပကို သွားနေတဲ့ မလေးရှားနိုင်ငံသားတွေနဲ့ နိုင်ငံခြားသား ဧည့်သည်တွေကို အနည်းဆုံး လာမယ့် မတ်လ ၃၁ ရက်နေ့အထိ မလေးရှားနိုင်ငံထဲ ဝင်ခွင့် ပိတ်ပင်ထားပါတယ်။ စင်္ကာပူမှာ အလုပ်လုပ်ဖို့ သွားနေတဲ့ မလေးရှားနိုင်ငံသား အတော်များများဟာ နောက်ဆုံးရက် သတ်မှတ်ထားတဲ့ အင်္ဂါနေ့ ညသန်းခေါင် မတိုင်ခင် မလေးရှားနိုင်ငံထဲ ပြန်လာနိုင်ဖို့ နယ်စပ်မှာ တန်းစီ စောင့်ဆိုင်းခဲ့ကြရပြီး တချို့ကတော့ အဲဒီမှာပဲ နေကြရမယ့် ပုံ ရှိနေပါတယ်။ ကွာလာလမ်ပူမြို့က လမ်းတွေမှာ လူတွေ မရှိသလောက် ရှင်းနေပြီး စူပါမားကက်တွေလည်း အခြေခံစားသောက်ကုန်တွေကို အကန့်အသတ်နဲ့သာ ရောင်းချပေးနေပါတယ်။ ထိုင်းနိုင်ငံမှာတော့ စာသင်ကျောင်းတွေ၊ ဘားတွေ၊ ရုပ်ရှင်ရုံတွေနဲ့ တခြား ဖျော်ဖြေရေးပွဲတွေ ပိတ်ထားလိုက်ပါပြီ။ ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ်ရောဂါ ဖြစ်ပွားမှုပေါင်း ၂၀၂ ခု ရှိခဲ့ပြီး သေဆုံးသူ ၁၇ ဦး ရှိခဲ့တဲ့ ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံမှာတော့ လူဦးရေ ၁၀၇ သန်းရဲ့ တစ်ဝက်လောက်ကို ထိထိရောက်ရောက် သီးသန့်ခွဲထားပြီး အတင်းကြပ်ဆုံး ထိန်းချုပ်ကန့်သတ်မှုတွေ ချမှတ်ထားပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ နိုင်ငံတကာ လေကြောင်းခရီးစဉ်တွေ ပိတ်ပင်ထားဖို့ ဆုံးဖြတ်ချက်ကိုတော့ ဖိလစ်ပိုင်အစိုးရက ပြန်ရုတ်သိမ်းလိုက်တဲ့အတွက် အခုအခါ နိုင်ငံခြားသားတွေ နိုင်ငံထဲကနေ ထွက်ခွာခွင့် ရလာနိုင်ဖွယ် ရှိပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ နိုင်ငံထဲ ဝင်လာသူတွေကတော့ သီးသန့်ခွဲခံထားရဖို့ ရှိတဲ့ တင်းကြပ်တဲ့ စည်းမျဉ်းတွေနဲ့ ရင်ဆိုင်ရမှာ ဖြစ်ပါတယ်။ ထိုင်ဝမ်မှာလည်း မတ်လ ၁၉ ရက် ကြာသပတေးနေ့က စလို့ နိုင်ငံခြားသားတွေကို ပြည်ဝင်ခွင့် ပိတ်ပင်မှာဖြစ်ပါတယ်။ ထိုင်ဝမ်သားတွေ အပါအဝင် ဘယ်သူမဆို ၁၄ ရက်ကြာ သီးသန့် ခွဲခံထားရမှာ ဖြစ်ပါတယ်။ ပါကစ္စတန်နိုင်ငံမှာတော့ ပြည်သူတွေ စိတ်အေးအေး ထားကြဖို့ ဝန်ကြီးချုပ် အင်မရန် ခန်းက ရုပ်မြင်သံကြားပေါ်ကနေ တိုက်တွန်းခဲ့ပါတယ်။ "ဘာမှ စိတ်ပူဖို့ မလိုပါဘူး။ နိုင်ငံတစ်ခုလုံး အတူ တိုက်ပွဲဝင်ကြမယ်။ ဘုရားအလိုတော်ရှိရင် ဒီရောဂါဆိုးကြီးကို တိုက်ဖျက်နိုင်မှာပါ"လို့ သူက ပြောသွားပါတယ်။ အခုလာမယ့် သီတင်းပတ်ကုန် ရက်ပိုင်းကစလို့ ပြည်ပကနေ ပါကစ္စတန်နိုင်ငံကို ပြည်ပကနေ ရောက်လာမယ့် လေကြောင်း ခရီးသည်တွေအားလုံး ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ် ရောဂါ ကင်းရှင်းကြောင်း အထောက်အထား လက်မှတ် ပြဖို့ လိုမှာ ဖြစ်ပါတယ်။ သီရိလင်္ကာနိုင်ငံမှာလည်း ဗုဒ္ဓဟူးနေ့ကစလို့ သီတင်းနှစ်ပတ်ကြာ လေယာဉ်တွေခရီးစဉ်တွေအားလုံး ဆိုက်ရောက်ခွင့် တားမြစ်ထားပြီး အခြေခံ စားသောက်ကုန်တွေအပေါ် စျေးနှုန်း ထိန်းချုပ် ကန့်သတ်ထားပါတယ်။ ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ် ရောဂါ ဖြစ်ပွားမှုပေါင်း ၁၄၂ ခု ရှိခဲ့တဲ့ အိန္ဒိယနိုင်ငံမှာတော့ ခရီးရှည် ရထားခရီးစဉ် ၃၀ နီးပါးလောက်ကို ဆိုင်းငံ့ထားလိုက်ပါတယ်။ အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံမှာ စီးပွားရေး တိုးတက်မှုနှုန်း မြှင့်တင်ဖို့အတွက် အခွန်နှုန်း လျှော့ချမှု အပါအဝင် ဒေါ်လာ ၈ ဘီလျံဘိုး စီမံကိန်းကြီးတစ်ခုကို ထုတ်ဖော်ကြေညာခဲ့ပါတယ်။ လူတွေ ထိတ်လန့်တကြားနဲ့ အစားအသောက်ပစ္စည်းတွေ အလုအယက် ဝယ်နေကြတယ်ဆိုတဲ့ သတင်းတွေ ထွက်ပေါ်နေချိန်မှာပဲ အခြေခံ စားသောက်ကုန်ပစ္စည်းတွေကို အချိုးကျ အကန့်အသတ်နဲ့ ရောင်းချဖို့ စျေးဆိုင်တွေကို ရဲတွေက ညွှန်ကြားထားပါတယ်။ အင်ဒိုနီးရှားသမ္မတ ဂျိုကို ဝီဒိုဒို က လူတွေ အထိတ်တလန့် ဖြစ်ကုန်မှာ စိုးတဲ့အတွက် ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ်ရောဂါ ကူးစက်မှုအကြောင်း သတင်းအချက်အလက်တွေကို သူတမင်တကာ ထိန်ချန်ထားတယ်လို့ မကြာသေးခင်ကပဲ ထုတ်ဖော် ဝန်ခံခဲ့ပါတယ်။ ဂျပန်နိုင်ငံမှာတော့ ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ် ရောဂါ ရှိနေတယ် ဆိုတာကို စမ်းသပ်တွေ့ရှိခဲ့အပြီး သူ့ရောဂါပိုးတွေကို လျှောက်ဖြန့်ပစ်မယ်လို့ ခြိမ်းခြောက်ခဲ့သူ အသက် ၅၇ နှစ်အရွယ် အမျိုးသား တစ်ဦး သေဆုံးသွားပြီလို့ သတင်းတွေက ဆိုပါတယ်။


নির্বাচনী লড়াইয়ে মুখোমুখি ডোনাল্ড ট্রাম্প এবং জো বাইডেন নির্বাচনে রিপাবলিকান প্রেসিডেন্টকে চ্যালেঞ্জ জানাবেন ডেমোক্র্যাটিক প্রার্থী জো বাইডেন, যিনি বারাক ওবামার ভাইস প্রেসিডেন্ট হিসেবে অনেক বেশি পরিচিত, যদিও তিনি গত শতাব্দীর ৭০-এর দশক থেকে যুক্তরাষ্ট্রের রাজনীতির সঙ্গে যুক্ত আছেন। নির্বাচনের সময় যতোই ঘনিয়ে আসছে জনমত যাচাইকারী কোম্পানিগুলো সারা দেশে লোকজনের পছন্দ অপছন্দ জানতে ততোই ব্যস্ত হয়ে পড়ছে। ভোটারদের তারা প্রশ্ন করছে তারা কোন প্রার্থীকে প্রেসিডেন্ট হিসেবে দেখতে আগ্রহী। প্রার্থীরা জাতীয়ভাবে কে কেমন করছেন? সারা দেশে জনপ্রিয়তার দৌড়ে কোন প্রার্থী কতোটা এগিয়ে আছেন সে বিষয়ে জাতীয় পর্যায়ে পরিচালিত জরিপ বা সমীক্ষা থেকে কিছুটা ধারণা পাওয়া যায়। তবে এসব জরিপ থেকে নির্বাচনের ফলাফল সম্পর্কে আগে থেকে আন্দাজ করা কঠিন। উদাহরণ হিসেবে ২০১৬ সালের প্রেসিডেন্ট নির্বাচনের কথা উল্লেখ করা যেতে পারে। ওই নির্বাচনের আগে জাতীয় পর্যায়ে পরিচালিত জনমত জরিপে এগিয়ে ছিলেন ডেমোক্র্যাট প্রার্থী হিলারি ক্লিনটন। নির্বাচনে প্রেসিডেন্ট ট্রাম্পের চেয়ে তিনি ৩০ লাখ ভোট বেশি পেয়েছিলেন কিন্তু শেষ পর্যন্ত তিনি হেরে যান এবং ডোনাল্ড ট্রাম্পই প্রেসিডেন্ট নির্বাচিত হন। যুক্তরাষ্ট্রের বিশেষ নির্বাচনী ব্যবস্থা ইলেকটোরাল কলেজ পদ্ধতির কারণে এরকম হয়েছে। ফলে বেশি ভোট পেলেই নির্বাচনে জয়ী হবেন সেটা সবসময় নিশ্চিত করে বলা যায় না। এবছর জাতীয় পর্যায়ে যতো জরিপ হয়েছে তার বেশিরভাগ ফলাফলেই জো বাইডেন ডোনাল্ড ট্রাম্প থেকে এগিয়ে আছেন। গত কয়েক সপ্তাহে যেসব জরিপ হয়েছে তাতে দেখা যাচ্ছে মি. বাইডেনের প্রতি সমর্থন ৫০% এর কাছাকছি। কোন কোন ক্ষেত্রে তিনি ডোনাল্ড ট্রাম্প থেকে এগিয়ে আছেন ১০ পয়েন্টে। তবে প্রেসিডেন্ট ট্রাম্প গত কয়েকদিনে এই দূরত্ব কিছুটা কমিয়ে আনতে সক্ষম হয়েছেন। চৌঠা আগস্টের জরিপে দেখা যচ্ছে জো বাইডেনের প্রতি সমর্থন যেখানে ৪৯%, সেখানে ডোনাল্ড ট্রাম্পের পেছনে সমর্থন ৪৫%। গত নির্বাচনের আগে হিলারি ক্লিনটন ও ডোনাল্ড ট্রাম্প কার অবস্থান কোথায় এই চিত্রটা ততোটা পরিষ্কার ছিলো না। এবার দুই প্রার্থী জো বাইডেন ও ডোনাল্ড ট্রাম্পের মধ্যে ব্যবধান অনেক বেশি, কোথাও কোথাও ৫% থেকে ১০%। অথচ ২০১৬ সালের জনমত জরিপগুলোতে ডোনাল্ড ট্রাম্প ও হিলারি ক্লিনটনের মধ্যে ব্যবধান ছিলো সামান্য কিছু পয়েন্ট। ফলাফল নির্ভর করবে কোন কোন রাজ্যের ওপর? গত নির্বাচনে হিলারি ক্লিনটনের পরাজয় থেকে এটা স্পষ্ট হয়েছে যে কোন প্রার্থী কতো বেশি ভোট পেয়েছেন তার চেয়েও বেশি গুরুত্বপূর্ণ হচ্ছে কোন রাজ্যে কোন প্রার্থী বেশি ভোট পেয়েছেন। সাধারণত বেশিরভাগ রাজ্যেই সবসময় একই রকমের ভোট পড়ে। কিছু কিছু রাজ্য আছে যেখানে দুজন প্রার্থীর যে কেউ বিজয়ী হতে পারেন। এসব রাজ্যেই নির্ধারিত হবে কে নির্বাচনে জয়ী আর কে পরাজিত হবেন। জয় পরাজয়ের যুদ্ধটা হয় সেখানেই আর তাই এসব রাজ্যকে বলা হয় ব্যাটেলগ্রাউন্ড স্টেটস। ইলেকটোরাল কলেজ পদ্ধতিতে প্রেসিডেন্ট নির্বাচিত হয় যুক্তরাষ্ট্রে। এই পদ্ধতিতে প্রত্যেকটি রাজ্যের হাতে থাকে কিছু ভোট। কোন রাজ্যের কতো ভোট সেটা নির্ভর করে ওই রাজ্যের জনসংখ্যার ওপর। ২০২০র প্রেসিডেন্ট নির্বাচনে যে রাজ্যগুলোকে ব্যাটলগ্রাউন্ড স্টেট হিসাবে বিবেচনা করা হচ্ছে সেগুলোর মধ্যে সবচেয়ে বেশি ভোট রয়েছে টেক্সাস রাজ্যের- ৩৮। ইলেকটোরাল কলেজে মোট ভোটের সংখ্যা ৫৩৮। কোনো প্রার্থীকে বিজয়ী হতে হলে তাকে ২৭০টি ভোট পেতে হবে। তাই প্রত্যেক নির্বাচনের সময় দেখা গেছে যেসব রাজ্যের ভোট বেশি, প্রার্থীরা সেসব রাজ্যে নির্বাচনী প্রচারণার পেছনে অনেক বেশি সময় ব্যয় করে থাকেন। ব্যাটলগ্রাউন্ড অঙ্গরাজ্যে কে এগিয়ে বর্তমান জরিপের ফলাফল জো বাইডেনের পক্ষে। কিন্তু নির্বাচনের এখনও অনেক সময় বাকি। যে কোন সময় এই ফলাফল দ্রুত বদলে যেতে পারে। জনমত জরিপের ফলাফলে দেখা যাচ্ছে, মি. বাইডেন মিশিগান, পেনসালভেনিয়া এবং উইসকন্সিন রাজ্যে এগিয়ে আছেন। এই তিনটি শিল্প এলাকা। এসব রাজ্যে ২০১৬ সালের নির্বাচনে তার প্রতিদ্বন্দ্বী রিপাবলিকান প্রার্থী ১% এরও কম ভোটের ব্যবধানে বিজয়ী হয়েছিলেন। এখনকার জরিপে ডোনাল্ড ট্রাম্প যেসব রাজ্যে এগিয়ে আছেন সেগুলো হচ্ছে – জর্জিয়া, আইওয়া এবং টেক্সাস। কিন্তু এখানে ব্যবধান খুব সামান্য। গত নির্বাচনেও এসব রাজ্যে ডোনাল্ড ট্রাম্প জয়ী হয়েছিলেন। কিন্তু ভোটের ব্যবধান ছিল আরো অনেক বেশি। জো বাইডেন এগিয়ে আছেন যেসব রাজ্যে: অ্যারিজোনা, ফ্লোরিডা, মিশিগান, মিনেসোটা, নেভাদা, নিউ হ্যাম্পশায়ার, নর্থ ক্যারোলাইনা, ওহাইও, পেনসালভেনিয়া, ভার্জিনিয়া এবং উইসকন্সিন। জো বাইডেনের জন্যে ভালো খবর হচ্ছে এসব রাজ্যে তিনি বড় রকমের ব্যবধানে এগিয়ে রয়েছেন। শুধু তাই নয়, ২০১৬ সালের নির্বাচনে এসব রাজ্যের অধিকাংশগুলোতেই ব্যপক ভোটে জয়ী হয়েছিলেন মি. ট্রাম্প। কিন্তু এসব রাজ্যে এখন এগিয়ে গেছেন জো বাইডেন। ডোনাল্ড ট্রাম্পের জন্য এখন এটাই দুশ্চিন্তার কারণ। করোনাভাইরাস মোকাবেলায় ডোনাল্ড ট্রাম্পের পদক্ষেপ নিয়ে রয়েছে প্রবল বিতর্ক। ২০১৬ সালের নির্বাচনে আইওয়া, ওহাইও এবং টেক্সাসে তিনি ৮% থেকে ১০% ভোট বেশি পেয়ে জয়ী হয়েছিলেন। কিন্তু এখন জো বাইডেনের সাথে তার অবস্থান প্রায় সমান সমান। এসব পরিসংখ্যান থেকে বোঝা যায় ডোনাল্ড ট্রাম্প কেন গত জুলাই মাসে তার নির্বাচনী প্রচারণার দলের ম্যানেজার বদলের সিদ্ধান্ত নিয়েছেন। এছাড়াও মি. ট্রাম্প এসব জনমত জরিপকে প্রায়শই ‘ভুয়া’ বলে উল্লেখ করে থাকেন। বেটিং কোম্পানিগুলো অবশ্য এখনই ডোনাল্ড ট্রাম্পকে বাতিল করে দিচ্ছেন না। কেউ কেউ বলছে, তার জয়ী হওয়ার সম্ভাবনা এখনও এক তৃতীয়াংশ। বিবিসি বাংলায় আরও পড়তে পারেন: মার্কিন প্রেসিডেন্ট নির্বাচন সম্পর্কে কিছু তথ্য ২০২০ নির্বাচনে ট্রাম্পের অভিশংসন প্রভাব ফেলবে? স্বাস্থ্যসেবায় যুক্তরাষ্ট্রকে কী দিতে চান ডেমোক্র্যাটিক দলের প্রার্থীরা? করোনাভাইরাসের কারণে ট্রাম্পের জনপ্রিয়তা কমেছে? এ বছরের শুরু থেকেই যুক্তরাষ্ট্রের সংবাদ মাধ্যমে শিরোনাম দখল করে আছে করোনাভাইরাস। মহামারির পরিস্থিতি মোকাবেলায় প্রেসিডেন্ট ট্রাম্পের ভূমিকা নিয়ে তার পক্ষে বিপক্ষে কথা হচ্ছে। প্রেসিডেন্ট ট্রাম্প যেসব ব্যবস্থা নিয়েছেন তার পক্ষে সমর্থন তুঙ্গে ওঠে মার্চ মাসের মাঝামাঝি সময়ে। তখন তিনি সারা দেশে জরুরি অবস্থা জারি করেছিলেন এবং ভাইরাসের বিস্তার ঠেকাতে রাজ্যগুলোর জন্য ঘোষণা করেছিলেন পাঁচ হাজার কোটি ডলার। শীর্ষস্থানীয় একটি জরিপ কোম্পানি ইপসসের হিসেব অনুসারে সেসময় ৫৫% আমেরিকান তার গৃহীত পদক্ষেপের প্রতি সমর্থন জানিয়েছিলেন। ডেমোক্র্যাট দলের যারা তাকে সমর্থন দিয়েছিলেন পরে তারা সমর্থন প্রত্যাহার করে নিতে শুরু করেন। কিন্তু রিপাবলিকানরা তাদের সমর্থন অব্যাহত রাখেন। তবে অধিকাংশ মানুষই বর্তমানে তার গৃহীত পদক্ষেপের সমালোচনা করছে। সর্বসাম্প্রতিক জরিপে দেখা যাচ্ছে, প্রেসিডেন্ট ট্রাম্পের সমর্থকরাও এখন তার নেওয়া পদক্ষেপ নিয়ে প্রশ্ন তুলছে। বিশেষ করে দক্ষিণ ও পশ্চিমাঞ্চলীয় রাজ্যগুলোর পরিস্থিতি খারাপ হওয়ার পর ট্রাম্প প্রশাসনের ভূমিকা নিয়ে তারা সমালোচনায় সরব হয়েছে। জুলাই মাসের শুরুতে তার প্রতি রিপাবলিকানদের সমর্থন কমে ৭৮%-এ নেমে এসেছে। অনেকেই বলছেন, প্রেসিডেন্ট ট্রাম্প হয়তো একারণে করোনাভাইরাস সম্পর্কে তার বক্তব্য পরিবর্তন করছেন। শুরুতে তিনি বলেছিলেন এই ভাইরাস একসময় “আপনা আপনি চলে যাবে” কিন্তু এখন তিনি সতর্ক করে দিয়ে বলছেন, “পরিস্থিতি ভালো হওয়ার আগে মহামারি আরো খারাপ রূপ” নিতে পারে। শুধু তাই নয়, এর আগে তিনি মাস্ক পরার সমালোচনা করতেন কিন্তু এখন তিনি নিজেই মাস্ক পরছেন। এবং আমেরিকানদের প্রতি মাস্ক পরার আহবান জানিয়ে “দেশপ্রেমের” পরিচয় দেওয়ার কথা বলছেন। ৩রা নভেম্বর ভোটাররা তাদের সিদ্ধান্তের কথা জানাবেন যে তারা হোয়াইট হাউসে মি. ট্রাম্পকে আরো চার বছরের জন্য দেখতে চান কিনা। ওয়াশিংটন বিশ্ববিদ্যালয়ের একটি মডেল অনুসারে যুক্তরাষ্ট্রে নির্বাচনের মাত্র দু’দিন আগে অর্থাৎ ১লা নভেম্বরের মধ্যে করোনাভাইরাসে দুই লাখ ৩০ হাজার মানুষের মৃত্যু হতে পারে। এসব জরিপ কি আমরা বিশ্বাস করতে পারি? আগের নির্বাচনের জনমত জরিপ ভুল প্রমাণ হয়েছিল- এটা বলে আমরা খুব সহজেই এসব সমীক্ষা বাতিল করে দিতে পারি। প্রেসিডেন্ট ট্রাম্পও প্রায়শ একাজটা করে থাকেন। কিন্তু এটা পুরোপুরি সত্য নয়। বেশিরভাগ জাতীয় জরিপে হিলারি ক্লিনটনকে সামান্য পয়েন্টে এগিয়ে রাখা হয়েছিল ঠিকই, কিন্তু তার অর্থ এই নয় যে তারা ভুল করেছে। এটাতো ঠিক যে তিনি তার প্রতিদ্বন্দ্বী ডোনাল্ড ট্রাম্পের চেয়ে ৩০ লাখ ভোট বেশি পেয়েছিলেন। আগের নির্বাচনের জনমত জরিপগুলোতে কিছু সমস্যা ছিলো। সেসব জরিপ ইলেকটোরাল কলেজ পদ্ধতির গুরুত্ব তুলে ধরতে ব্যর্থ হয়েছে। জরিপ পরিচালনাকারী প্রতিষ্ঠানগুলো এবার তাদের সেই ত্রুটি কাটিয়ে উঠেছে। কিন্তু তারপরেও এবারের পরিস্থিতি আরো কঠিন, আরো অনিশ্চিত। এর কারণ করোনাভাইরাস। যুক্তরাষ্ট্রের অর্থনীতি এবং নভেম্বরে মানুষের ভোটের ওপর এই মহামারি কী ধরনের প্রভাব ফেলবে সেটা এখনও পরিষ্কার নয়। কেননা নির্বাচনের এখনও আরো কয়েক মাস বাকি।

ရွေးကောက်ပွဲမှာ ရီပတ်ဘလီကန်သမ္မတ ထရမ့်နဲ့အပြိုင် ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီက သမ္မတလောင်း ဂျိုးဘိုင်ဒန် က ဝင်အရွေးခံမှာပါ။ မစ္စတာဘိုင်ဒန်ကို ဘားရက်ခ် အိုဘားမားရဲ့ ဒုတိယသမ္မတအဖြစ် လူသိများကြပေမဲ့ သူဟာ အမေရိကန် နိုင်ငံရေးလောကထဲ ရောက်နေတာ ၁၉၇၀ ပြည့်လွန်နှစ်ပိုင်းတွေ ကတည်းကပါ။ ရွေးကောက်ပွဲ ကျင်းပဖို့ ရက်တွေ နီးလာတာနဲ့အမျှ ရွေးကောက်ပွဲ စောင့်ကြည့်လေ့လာတဲ့ အဖွဲ့တွေကလည်း မဲဆန္ဒရှင်တွေ ဘယ်သမ္မတလောင်းကို မဲပေးဖို့ ဆန္ဒရှိကြသလဲဆိုတာကို သိရဖို့ လေ့လာ စစ်တမ်း ကောက်နေကြပါတယ်။ ဒီတော့ ဒီအဖွဲ့တွေဆီကနေ ခြေရာခံပြီး စစ်တမ်းတွေက ရွေးကောက်ပွဲမှာ ဘယ်သူ နိုင်ခြေရှိသလဲဆိုတာ အတိအကျခန့်မှန်း ပေးနိုင်ကြသလားဆိုတာ ဘီဘီစီက တင်ပြသွားမှာပါ။ နိုင်ငံတဝန်းလုံးအနေနဲ့ သမ္မတလောင်းတွေရဲ့ အခြေအနေ နိုင်ငံတဝန်း ကောက်ယူတဲ့ စစ်တမ်းတွေက သမ္မတလောင်းတစ်ဦးအပေါ် တစ်နိုင်ငံလုံးက ဘယ်လောက် ထောက်ခံသလဲဆိုတာ ကောင်းကောင်း ဖော်ပြနိုင်ပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ ဒီစစ်တမ်းတွေအရတော့ ရွေးကောက်ပွဲ ရလဒ်ကို ခန့်မှန်းတွက်ချက်နိုင်စွမ်းမရှိပါဘူး။ ဥပမာ ၂၀၁၆ ခုနှစ်တုန်းက လူထုစစ်တမ်းတွေမှာ ဟီလာရီ ကလင်တန်က ဦးဆောင်ခဲ့ပြီး ဒေါ်နယ်ထရမ့်ထက် ထောက်ခံမဲ ၃ သန်းနီးပါး ပိုရခဲ့ပေမဲ့ တကယ့်ရွေးကောက်ပွဲမှာတော့ ရှုံးနိမ့်ခဲ့ပါတယ်။ ဒါဟာ အမေရိကန်နိုင်ငံမှာ သမ္မတကို လူထုက တိုက်ရိုက်မရွေးချယ်ဘဲ သမ္မတရွေးချယ်ရေး အဖွဲ့ကတဆင့် ရွေးတဲ့စနစ်ကြောင့် ဖြစ်ပါတယ်။ ဒါကြောင့် လူထုမဲ အများစုရပေမဲ့ ရွေးကောက်ပွဲမှာ နိုင်ချင်မှ နိုင်လေ့ ရှိတာပါ။ ဒီအချက်ကို ခဏ ဘေးဖယ်ထားပြီး ကြည့်မယ်ဆိုရင် ဂျိုးဘိုင်ဒန်ဟာ နိုင်ငံတဝန်း စစ်တမ်းတွေမှာ ဒေါ်နယ် ထရမ့်ထက် အခုနှစ် အချိန်အများစုမှာ ရှေ့က ဦးဆောင်နေခဲ့ပါတယ်။ အခု သီတင်းပတ်တွေအတွင်း ထောက်ခံမဲ ၅၀ ရာခိုင်နှုန်းနဲ့ ဆက်ရှိနေပြီး တချို့အချိန်တွေမှာ ၁၀ မှတ် အသာနဲ့ ဦးဆောင်ခဲ့ပါတယ်။ နိုင်ငံတဝန်းစစ်တမ်းတွေမှာ ဘယ်သူရှေ့ကလဲ။ ဒီမိုကရက်များ ဘိုင်ဒန် 52% ရီပတ်ဘလီကန်များ ထရမ့် 44% စစ်တမ်းတစ်ခုချင်းစီကို ပျမ်းမျှ အခြေခံပြီး ဖြစ်လာတဲ့ပုံစံကို ဖော်ပြထား စစ်တမ်းတစ်ခုချင်းစီ စစ်တမ်းတစ်ခုချင်းအရ လူများမဲပေးရန် ရည်ရွယ်ချက် 30 days until ရွေးကောက်ပွဲနေ့ စစ်တမ်းများကို ဘီဘီစီကထပ်ဆင့်စစ်တမ်းလုပ်ထားရာတွင် တစ်နိုင်ငံလုံးအတွက်လုပ်သော စစ်တမ်းများမှ နောက်ဆုံး ၇ရက်ကိုကြည့်ပြီး ပျမ်းမျှရလဒ်ကို တွက်ထားခြင်းဖြစ်သည်။ နှိုင်းယှဉ်သဘောကြည့်ရင် ၂၀၁၆ ခုနှစ်တုန်းကတော့ စစ်တမ်းတွေက ရှင်းလင်း ကွာခြားမှု သိပ်မရှိခဲ့ဘဲ ရွေးကောက်ပွဲ နီးလာတာနဲ့အမျှ မစ္စတာထရမ့်နဲ့ သူ့ပြိုင်ဘက် ဟီလာရီ ကလင်တန် အကြား ထောက်ခံမဲ ရာခိုင်နှုန်း တစ်ခု၊ နှစ်ခုလောက်ပဲ ကွာတာမျိုး ခဏခဏ တွေ့ခဲ့ရပါတယ်။ ဒီရွေးကောက်ပွဲမှာ ဘယ်ပြည်နယ်တွေက အဆုံးအဖြတ်ပေးမလဲ ၂၀၁၆ ခုနှစ်က မစ္စစ်ကလင်တန် ကြုံခဲ့ရတဲ့အတိုင်း ကိုယ်ရတဲ့ ထောက်ခံမဲ အရေအတွက်ဟာ ဘယ်ပြည်နယ် ဘယ်နေရာမှာ အနိုင်ရသလဲ ဆိုတာလောက် အရေးမပါလှပါဘူး။ ပြည်နယ်အများစုမှာ ထောက်ခံမဲပေးမှုက အရင်ပေးခဲ့တဲ့ ပုံစံအတိုင်းနီးပါး ပြန်ပေးတတ်ကြတတ်တဲ့အတွက် တကယ့်လက်တွေ့မှာ သမ္မတလောင်း နှစ်ဦးစလုံးအတွက် နိုင်ကို နိုင်ရမယ့် ပြည်နယ်က အနည်းအပါးလောက်ပဲ ရှိပါတယ်။ အဲဒီပြည်နယ်တွေကသာ ရွေးကောက်ပွဲ အနိုင်အရှုံးကို အဆုံးအဖြတ်ပေးမှာ ဖြစ်ပြီး အကြိတ်အနယ် ပြိုင်ရမယ့် ပြည်နယ်တွေအဖြစ် သတ်မှတ်ထားကြပါတယ်။ ၂၀၂၀ မှာအကြိတ်အနယ်ပြိုင်ရမယ့် ပြည်နယ်တွေ၊ ဒီထဲမှာ တက္ကဆက်က ၃၈ မဲရှိပြီး နယူးဟမ့်ရှိုင်းယားကတော့ ၄ မဲပဲ ရှိပါတယ်။ အမေရိကန်နိုင်ငံရဲ့ သမ္မတ ရွေးချယ်ရေးအဖွဲ့နဲ့ ရွေးကောက်ပုံ မဲစနစ်အရ ပြည်နယ်တစ်ခုစီမှာရတဲ့ မဲအရေအတွက်ဟာ အဲဒီပြည်နယ်ရဲ့ လူဦးရေပေါ် မူတည်ပါတယ်။ တစ်နိုင်ငံလုံးအတွက် သမ္မတရွေးချယ်ရေး ကိုယ်စားလှယ် မဲပေါင်း ၅၃၈ မဲ ရှိတဲ့အတွက် ထောက်ခံမဲ ၂၇၀ ရမှ သမ္မတလောင်းက အနိုင်ရမှာပါ။ အပေါ်က မြေပုံမှာ ပြထားသလို အကြိတ်အနယ် ပြိုင်ရမယ့် တချို့ပြည်နယ်တွေဟာ တခြားပြည်နယ်တွေထက် ကိုယ်စားလှယ်မဲပေးမယ့် အရေအတွက် အများကြီး ပိုများတဲ့အတွက် သမ္မတလောင်းတွေအနေနဲ့ အဲဒီပြည်နယ်တွေမှာ အချိန်အများကြီး ပိုပေးပြီး မဲဆွယ်ကြရလေ့ ရှိပါတယ်။ အဆုံးအဖြတ်ပေးမယ့်ပြည်နယ်တွေမှာ ဘယ်သူက ဦးဆောင်နေသလဲ လောလောဆယ်မှာတော့ ဒီပြည်နယ်တွေမှာ ဂျိုးဘိုင်ဒန်က အခြေအနေ ကောင်းနေပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ နောက်ထပ် ရှေ့ဆက် လျှောက်ရဖို့ အဝေးကြီး လိုသေးပြီး အခြေအနေတွေ တမဟုတ်ချင်း ပြောင်းသွားနိုင်ပါတယ်။ အထူးသဖြင့် ဒေါ်နယ် ထရမ့်လို လူမျိုးနဲ့ ပြိုင်ရတဲ့အခါမျိုးမှာပါ။ စစ်တမ်းတွေအရတော့ ဂျိုးဘိုင်ဒန်ဟာ မစ်ရှီဂန်၊ ပန်ဆေလ်ဗေးနီးယားနဲ့ ဝစ်စ်ကွန်ဆင် ပြည်နယ်တွေမှာ ရှေ့က တော်တော်ပြေးနေပါတယ်။ ဒီစက်မှု အခြေခံစီးပွားရေးရှိတဲ့ ပြည်နယ် ၃ ခုဟာ ၂၀၁၆ ခုနှစ် တုန်းက သူ့ရဲ့ ပြိုင်ဘက် ရီပတ်ဘလီကန်ပါတီ သမ္မတလောင်း ထရမ့်က ၁ ရာခိုင်နှုန်းနီးပါးအသာလောက်နဲ့ ပွတ်ကာသီကာ နိုင်ခဲ့တာပါ။ အကြိတ်အနယ်ပြိုင်ရတဲ့ ပြည်နယ်တွေမှာ ကောက်ယူခဲ့တဲ့ နောက်ဆုံးစစ်တမ်း တုံ့ပြန်မှုအပြည့်အဝ မြင်နိုင်ရန် ဘရောက်ဇာကို အဆင့်မြှင့်တင်ပါ။ သတင်းရင်းမြစ်: US Census အချက်အလက်များ နောက်ဆုံးဖြည့်စွက်ထားချိန် 03/11 နောက်ဆုံး စစ်တမ်းတွေအရ အကြိတ်အနယ်ပြည်နယ်တွေမှာ သူမသာကိုယ်မသာ အခြေအနေတွေ့ရ ဒါပေမဲ့ ၂၀၁၆ ခုနှစ်က မစ္စတာထရမ့် အပြတ်အသတ် အနိုင်ရခဲ့တဲ့ အကြိတ်အနယ် ပြည်နယ်တွေမှာ ရှုံးမှာကို သူ့ရဲ့ မဲဆွယ်အဖွဲ့ အစိုးရိမ်ဆုံး ဖြစ်ပါလိမ့်မယ်။ မစ္စတာ ထရမ့်ဟာ အိုင်အိုဝါ၊ အိုဟိုင်ယိုနဲ့ တက္ကဆက်စ် ပြည်နယ်တွေမှာ ၈ ရာခိုင်နှုန်းကနေ ၁၀ ရာခိုင်နှုန်းအကြားနဲ့ အနိုင်ရခဲ့ပြီး လောလောဆယ်မှာတော့ အဲဒီပြည်နယ် ၃ ခုစလုံးမှာ မစ္စတာဘိုင်ဒန်နဲ့ သူမသာ ကိုယ်မသာ အခြေအနေ ရှိနေပါတယ်။ ဒီ စစ်တမ်းရလဒ် ထောက်ခံမဲ အရေအတွက်ကို ကြည့်ရင် ဇူလိုင်လတုန်းက သမ္မတထရမ့်က သူ့မဲဆွယ်အဖွဲ့ မန်နေဂျာနေရာမှာ နောက်တစ်ယောက်ကို ဘာ့ကြောင့် လူစားထိုး ခန့်ခဲ့တာလဲဆိုတာနဲ့ စစ်တမ်းတွေက အတုတွေလို့ သူပုံမှန်ပြောနေတာကို သိနိုင်ပါတယ်။ လောင်းကြေး ဈေးကွက်မှာတော့ ဒေါ်နယ်ထရမ့် သမ္မတ မဖြစ်လာနိုင်ဘူးလို့ မခန့်မှန်းကြသေးပါဘူး။ လာမယ့် နိုဝင်ဘာ ၃ ရက်နေ့ ရွေးကောက်ပွဲမှာ မစ္စတာ ထရမ့် အနိုင်ရဖို့ လောင်းကြေး ၃ လေး ၁လေး ပေးထားဆဲဖြစ်ပါတယ်။ ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ်ကြောင့် ထရမ့်အပေါ် ထောက်ခံမှုတွေမှာ ထိခိုက်ခဲ့သလား အခုနှစ်အစပိုင်းကတည်းက အမေရိကန်က ခေါင်းကြီးပိုင်းသတင်းတွေမှာ ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ် ကပ်ရောဂါအကြောင်းက ကြီးစိုးနေခဲ့ပြီး သမ္မထရမ့်ရဲ့ တုံ့ပြန်ဆောင်ရွက်ပုံတွေနဲ့ ပတ်သက်လို့ ပါတီနှစ်ခုရဲ့ မူဝါဒတွေအရ သဘောထားအမြင်တွေ ကွဲခဲ့ကြပါတယ်။ နိုင်ငံတဝန်း အရေးပေါ် ကြေညာချက် ထုတ်ပြန်ပြီး ဗိုင်းရပ်စ် ကူးစက်မှု တားဆီးဖို့ ပြည်နယ်တွေအတွက် ဒေါ်လာ ဘီလျံ ၅၀ ထုတ်ပေးခဲ့တဲ့ မတ်လလယ်ပိုင်းမှာ သမ္မတထရမ့်ရဲ့ ကိုင်တွယ်ဖြေရှင်းပုံကို ထောက်ခံမှု အမြင့်ဆုံး ဖြစ်ခဲ့ပါတယ်။ အဲဒီအချိန်မှာ အမေရိကန်ပြည်သူ ၅၅ ရာခိုင်နှုန်းကျော်က သူ့လုပ်ရပ်ကို ထောက်ခံခဲ့ကြတယ်လို့ Ipsos အဖွဲ့က ကောက်ယူခဲ့တဲ့ စစ်တမ်း အချက်အလက်တွေအရ သိရပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ အဲဒီနောက်မှာတော့ ဒီမိုကရက်တွေဆီက ရထားတဲ့ ထောက်ခံမှုတွေ ဆုံးရှုံးသွားခဲ့ပါတယ်။ ရီပတ်ဘလီကန်တွေကတော့ သူတို့ရဲ့သမ္မတကို ဆက်အားပေး ထောက်ခံခဲ့ကြပါတယ်။ ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ် ကိုင်တွယ်ဖြေရှင်းပုံ အများစုက မကြိုက်ကြ ဒါပေမဲ့လည်း အခုနောက်ဆုံး လုပ်ခဲ့တဲ့ စစ်တမ်းတွေအရ နိုင်ငံတောင်ပိုင်းနဲ့ အနောက်ပိုင်း ပြည်နယ်တွေမှာ ဗိုင်းရပ်စ် တစ်ကျော့ပြန် ဖြစ်လာချိန်မှာ သမ္မတထရမ့်ရဲ့ ကိုင်တွယ် ဆောင်ရွက်ပုံတွေနဲ့ ပတ်သက်လို့ သူ့ကို ထောက်ခံအားပေးသူတွေ ကိုယ်တိုင်တောင် မေးခွန်းထုတ်လာခဲ့ကြပါတယ်။ ဇူလိုင်လဆန်းပိုင်းလောက်မှာ ရီပတ်ဘလီကန်ပါတီဝင်တွေထဲကတောင် ထောက်ခံသူ ၇၈ ရာခိုင်နှုန်း ကျဆင်းသွားခဲ့ပါတယ်။ ဒါ့ကြောင့်လည်း လတ်တလောမှာ ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ်နဲ့ ပတ်သက်လို့ သမ္မတထရမ့်က အကောင်းမမြင်နိုင်သေးတာ ဖြစ်နိုင်ပါတယ်။ အခြေအနေတွေ ပြန်ကောင်းမလာခင်မှာ ပိုဆိုးလာဖို့ ရှိတယ်လို့ သူက သတိပေးထားပါတယ်။ ဒါ့အပြင် မကြာသေးခင်က သမ္မတထရမ့် ပထမဆုံး အကြိမ်အဖြစ် နှာခေါင်းစည်း တပ်ပြခဲ့ပါတယ်။ နှာခေါင်းစည်းတပ်တာက ထိရောက်မှု ရှိတယ်၊ မျိုးချစ်စိတ်ကို ပြတယ် လို့ သူက ပြောခဲ့ပြီး အမေရိကန်ပြည်သူတွေကို နှာခေါင်းစည်းတပ်ကြဖို့ တိုက်တွန်းခဲ့ပါတယ်။ ဝါရှင်တန်တက္ကသိုလ်က ကျွမ်းကျင်သူတွေ ထုတ်ပြန်ခဲ့တဲ့ ထိပ်တန်း လေ့လာချက်တစ်ခုထဲမှာ ရွေးကောက်ပွဲမတိုင်ခင် အမေရိကန်မှာ ကိုဗစ်-၁၉ ရောဂါကြောင့် သေဆုံးသူအရေအတွက် ၂ သိန်းခွဲ ကျော်သွားလိမ့်မယ်လို့ ခန့်မှန်းထားပါတယ်။ ဒီစစ်တမ်းတွေကို ယုံကြည်နိုင်သလား ၂၀၁၆ ခုနှစ်တုန်းက မှားခဲ့တာပဲ ဆိုပြီး ဒီစစ်တမ်းတွေကို လွယ်လွယ်နဲ့ ပယ်ချနိုင်ပါတယ်။ သမ္မတထရမ့်ကလည်း ခဏဏ ဒီလို ပြောလေ့ ရှိပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ ဒါက လုံးဝတော့ အမှန်မဟုတ်ပါဘူး။ နိုင်ငံတဝန်း စစ်တမ်းအများစုမှာ ဟီလာရီ ကလင်တန်က ရာခိုင်နှုန်းအနည်းအပါးနဲ့ ဦးဆောင်ခဲ့တယ်လို့ ဖော်ပြခဲ့တာပါ။ ဒါပေမဲ့ ဟီလာရီ ကလင်တန်ဟာ ရွေးကောက်ပွဲမှာ ထောက်ခံမဲ သုံးသန်းကျော် ပိုရခဲ့တဲ့အတွက် ဒီစစ်တမ်းတွေက မှားတယ်လို့ မဆိုနိုင်ပါဘူး။ ၂၀၁၆ခုနှစ်မှာတုန်းက စစ်တမ်းတွေမှာ ပြဿနာ တချို့ ရှိခဲ့ပါတယ်။ အကြိတ်အနယ် ပြိုင်ရတဲ့ပြည်နယ်တချို့မှာ မစ္စတာထရမ့် အသာရနေတာကို ရွေးကောက်ပွဲ အနားကပ်တဲ့အချိန်အထိ သတိမပြုမိခဲ့တာပါ။ ဒီတခါမှာတော့ စစ်တမ်းအဖွဲ့အများစုက ဒါကို သတိထား ပြင်ခဲ့ကြပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ အခုနှစ်မှာတော့ ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ်ကြောင့် ပုံမှန်ထက် မရေမရာမှုတွေ ပိုဖြစ်လာနိုင်ပါတယ်။ နိုဝင်ဘာလမှာ ဖြစ်လာမယ့် စီးပွားရေးအခြေအနေနဲ့ လူဘယ်လောက် မဲပေးမလဲ ဆိုတာပေါ်မှာလည်း မူတည်ပြီး ရိုက်ခတ်မှုတွေ ရှိလာနိုင်ပါတယ်။ ဒါ့ကြောင့် အထူးသဖြင့် ရွေးကောက်ပွဲ ကျင်းပဖို့ အချိန်အများကြီး လိုနေသေးတဲ့ အခုလို အချိန်မျိုးမှာ စစ်တမ်းအားလုံးကို သံသယနဲ့ စောင့်ကြည့် လေ့လာသင့်ပါတယ်။


ল্যারি পেজ এবং সের্গেই ব্রিন যখন স্ট্যানফোর্ড ইউনিভার্সিটিতে একটি গবেষণা প্রকল্প শুরু করেন, কেউ ভাবেনি সেটা একদিন গুগলে পরিণত হবে যা কিছুই আপনি খোঁজেন না কেন- হয়তো একটি শব্দের সঠিক বানান, একটি রেস্তোরার ঠিকানা, বিশেষ কোন দোকান, অথবা পাহাড়ি কোন হৃদের নাম, সব কিছুর জন্যই হয়তো আপনি এখন গুগল করেন। গুগল প্রতি সেকেন্ডে গড়ে ৪০ হাজার অনুসন্ধানের জবাব বের করে- প্রতিদিন যার মানে সাড়ে তিন বিলিয়ন অনুসন্ধান (ফোর্বসের হিসাব)। এতসব কিছুর মাঝে বিশ্বের সবচেয়ে জনপ্রিয় এই সার্চ ইঞ্জিন শুধুমাত্র কোন সার্চ ইঞ্জিনের চেয়েও বেশি কিছু হয়ে দাঁড়িয়েছে। এটা একটা বিজ্ঞাপনী মাধ্যম, একটি ব্যবসা মডেল আর ব্যক্তিগত তথ্যের এক নিরলস সংগ্রাহক। ঠিক তাই, প্রত্যেকবার যখন আমরা গুগলে কোন অনুসন্ধান করি, গুগল আমাদের ব্যক্তিগত পছন্দ-অপছন্দ এবং অভ্যাস সম্পর্কে খানিকটা জেনে ফেলে- কিন্তু আপনি গুগল সম্পর্কে কতটা জানেন? এখানে গুগল সম্পর্কে বেশ কিছু তথ্য রয়েছে, যা হয়তো আপনাকে অবাক করে দিতে পারে। ১. নাম বানান ভুল থেকেই গুগলের নামের উৎপত্তি? গুগল নামের মানে কি, আপনি জানতে চাইতে পারে। আসলে এর কোন মানেই নেই। গুগল নামটি আসলে এসেছে গাণিতিক হিসাবের গোগল (googol) ভুল করে লেখার মাধ্যমে-যার হলো ১ এর পর একশোটি শূন্য। এ নিয়ে এখন অনেক গল্প প্রচলিত আছে যে, একজন প্রকৌশলী বা ছাত্র আসল নামের বদলে এই ভুল বানানটি লিখেছিলেন। সেই ভুল নামই পুরো দুনিয়ার সামনে চলে আসে। এর পরের ঘটনা তো ইতিহাস। ২. 'ব্যাকরাব' গুগলের প্রতিষ্ঠাতা ল্যারি পেজ এবং সের্গেই ব্রিন এই প্রতিষ্ঠানের প্রথম নাম দিয়েছিলেন ব্যাকরাব। যে পদ্ধতিতে একটি ওয়েবসাইট আরেকটি ওয়েবসাইটকে খুঁজে বের করে এবং সেগুলোর অতীত লিংকের ওপর নির্ভর করে ওয়েবপেইজে র‍্যাংকিং নির্ধারণ করে, তাকেই বলা হয় ব্যাকরাব। ৩. সব কিছুই হিসাব নিকাশ নয় গুগলের সব কিছুই ব্যবসা নয়। সেখানে অনেক মজার ব্যাপারসাপারও আছে গুগলের সব কিছুই ব্যবসা নয়। সেখানে অনেক মজার ব্যাপারসাপারও আছে। যেমন "askew" এই শব্দটি গুগলে লিখে দেখতে পারেন। ৪.গুগলের ছাগল গুগলের এলাকায় ঘাস একটু বেশি সবুজ গুগল সবসময়েই বলে, তারা সবুজ উদ্যোগ সমর্থন করে। এরই একটি হলো ছাগলের মাধ্যমে লনের ঘাসকাটা। ক্যালিফোর্নিয়ায় গুগল সদর দপ্তরের লনের ঘাসগুলো নিয়মিতভাবে কেটেছেটে ঠিকঠাক রাখতে হয়। সুতরাং আপনি যদি কখনো সেখানে যান, দেখতে পাবেন প্রায় ২০০ ছাগল সেখানে ঘুরে বেড়াচ্ছে আর ঘাস খেয়ে লনের ঘাস ঠিকঠাক রাখছে। ৫. ক্রমবর্ধমান ব্যবসা আপনি কি জানেন, আপনার সামাজিক মাধ্যমটির মালিক আসলে কে? জিমেইল, গুগল ম্যাপস, গুগল ড্রাইভ, গুগল ক্রোম...এসবের বাইরে ২০১০ সাল থেকে গুগল প্রায় প্রতি সপ্তাহেই একটি করে কোম্পানির মালিক হচ্ছে। আপনি হয়তো টের পাবেন না, কিন্তু অ্যান্ড্রুয়েড,ইউটিউব, ওয়ায, অ্যাডসেন্স-এসব প্রতিষ্ঠানের মালিক গুগল, এরকম আরো সত্তুরটি কোম্পানি রয়েছে। ৬. ডুডল বিশেষ বিশেষ দিন বা ব্যক্তিত্বের উপলক্ষে বিশেষভাবে করা শিল্প গুগলের চেহারায় ভেসে ওঠে অফিসের বাইরে বার্তা যোগাযোগের মাধ্যমে প্রথম গুগল ডুডল চালু হয় ১৯৯৮ সালের ৩০ অগাস্ট। যখন ল্যারি আর সের্গেই একটি উৎসবে নেভাদা গিয়েছিলেন, তখনি প্রথম এই আইডিয়াটি আসে। এরপর থেকেই ডুডল গুগলের একটি ঐতিহ্যে পরিণত হয়। বিশেষ বিশেষ দিন বা ব্যক্তিত্বের উপলক্ষে বিশেষভাবে করা শিল্প গুগলের চেহারায় ভেসে ওঠে। ৭. অনেকের জন্য সুযোগের হাতছাড়া, কিন্তু গুগলের জন্য নয় প্রযুক্তি বাজারের বড় একটি অংশ গুগলের দখলে ১৯৯৯ সালে ল্যারি এবং সের্গেই গুগলকে ১ মিলিয়ন ডলারে বিক্রির চেষ্টা করেছিলেন.....কিন্তু সেটা কেনার মতো কোন গ্রাহক ছিল না। এমনকি দাম কমিয়ে দেয়ার পরেও কোন গ্রাহক মেলেনি। এখন গুগলের মোট সম্পদের পরিমাণ ৩০০ বিলিয়ন ডলার। হয়তো কেউ কেউ সেই সুযোগ হাতছাড়া করার জন্য এখন আফসোস করতে পারে। ৮.গুগলের আদর্শ 'বাচ্চারা ঠিকঠাক মতো খেলা করো' গুগলের মৌলিক আদর্শগুলোর একটি ''কখনো দুষ্টতে পরিণত হয়ো না''। কিন্তু এই কোম্পানি এখনো সেই আদর্শে আছে কিনা, সেই সিদ্ধান্ত আপনার। ৯. খাবার খুবই গুরুত্বপূর্ণ একটা ব্যাপার গুগল কার্যালয়ে সবসময়েই সবার খাবার জন্য কিছু না কিছু রয়েছে ফোবর্সের তথ্য অনুযায়ী, গুগলের পিতা সের্গেই ব্রিন প্রথম দিকেই সিদ্ধান্ত নিয়েছিলেন যে, গুগলের অফিস কখনোই খাবার প্রাপ্তির স্থান থেকে ৬০ মিটারের বেশি দূরত্বে হবে না। গুজব আছে যে, তখন কোম্পানির সবচেয়ে জনপ্রিয় খাবার ছিল 'সুইডিশ ফিশ', একটি চিবানোর মতো মিষ্টি। কিন্তু এখন গুগলের লোকজনের জন্য নানা ধরণের মাংস আর ভালো মানের কফির ব্যবস্থা রয়েছে। ১০. গুগলের সবচেয়ে ভালো বন্ধু গুগলের অফিসে নিজের কুকুর নিয়ে আসতে পারেন কর্মীরা গুগলে যারা কাজ করেন, এমনকি যারা নতুন কাজ করতে এসেছেন, তারা সবাই নিজের কুকুর সঙ্গে করে নিয়ে আসতে পারে। তবে এটা প্রমাণ করতে হবে যে, তারা অফিসের ধরণের ক্ষেত্রে প্রশিক্ষিত, যেখানে সেখানে হাগুমুগু করে নোংরা করবে না। আরো কয়েকটি বোনাস পয়েন্ট.... নিউইয়র্কের গুগলের অফিসে লেগোর জন্য আলাদা একটি বিভাগ রয়েছে যদিও গুগলের ইনডেক্স সেই ১৯৯৯ সালের তুলনায় এখন ১০০গুণ বড়, কিন্তু এটি ১০ হাজার গুণ বেশি গতিতে আপডেট করছে। প্লাস্টিক নির্মাণ খেলনা লেগোর ভক্ত গুগল, এ কারণে প্রথম গুগল কম্পিউটারের স্টোরেজ ইউনিট লেগো ইট দিয়ে তৈরি করা হয়েছিল। আরো পড়ুন: পাকিস্তানকে হারিয়ে ফাইনালে বাংলাদেশ 'কথা বলতে না পারলে বিশ্ববিদ্যালয়ের দরকার নেই' 'আমরা প্রধানমন্ত্রীর লোক, আমার বাবা এমপি'

အနှစ် ၂၀ မွေးနေ့မှသည် အခုတော့ စာလုံးပေါင်း သိချင်လို့ပဲ ဖြစ်ဖြစ်၊ စားသောက်ဆိုင်တစ်ခုအကြောင်း၊ အဲဒီ စားသောက်ဆိုင်ကို ဘယ်လိုသွားရ မလဲဆိုတာမျိုး၊ လူ သိပ်မသိ မထင်ရှားဘူးလို့ ဆိုရမယ့် ရေကန်လေးတစ်ခုရဲ့ အမည်ကို သိချင်တာမျိုး အထိ ဂူဂဲလ်ဆီ သွားမိကြမှာပါ။ ဒါကြောင့် ရှာတာဖွေတာကိုတောင် အင်္ဂ်လိပ်လို ဂူဂဲလ်လုပ်တယ်ဆိုတဲ့ စကားလုံးက တွင်ကျယ်လာခဲ့ပါပြီ။ တစ်စက္ကန့်တိုင်းမှာ ဂူဂဲလ်က ရှာဖွေမှုပေါင်း ၄၀,၀၀၀ ကျော်ကို လုပ်ပေးနေပါတယ်။ ဒါ တစ်နေ့လုံးဆို ရှာဖွေမှုပေါင်း သန်းပေါင်း ၃၅၀၀ ရှာပေးနေတာလို့ Forbes မဂ္ဂဇင်းရဲ့ လေ့လာ သုတေသနပြုချက်တစ်ခုက ဆိုပါတယ်။ ဂူဂဲလ်ဟာ ကမ္ဘာပေါ်မှာ လူ အသုံးအများဆုံး အင်တာနက်ရှာဖွေရေး အင်ဂျင်တစ်ခု ဖြစ်ပါတယ်။ အခုတော့ ဂူဂဲလ်ဟာ ရှာဖွေရေးအင်ဂျင်သက်သက်မဟုတ်တော့ပါဘူး၊ ကြော်ငြာတွေတင်တဲ့နေရာ၊ စီးပွားရေး လုပ်ငန်းကြီးတစ်ခုနဲ့ လူတွေရဲ့ ပုဂ္ဂလိက ကိုယ်ရေးအချက်အလက်တွေကို မပြတ်တန်း ကောက်ယူသိုမှီးနေတဲ့ နေရာကြီး တစ်ခု ဖြစ်လို့လာနေပါတယ်။ ဟုတ်ပါတယ်။ ကိုယ်က ဂူဂဲလ်မှာ တစ်ခုခုရှာလိုက်တာနဲ့ သူက ကိုယ် ဘာကြိုက်တယ်၊ ဘာသိချင်တယ်၊ ဘာကို ရှာတတ် တယ်ဆိုတဲ့ အချက်အလက်တွေ ရသွားပါတယ်။ ဆိုချင်တာက သူက ကိုယ့်အကြောင်း နည်းနည်း ပိုသိသွားပါပြီ။ ကိုယ်ကရော သူ့ကြောင်း ဘယ်လောက် သိထားပါသလဲ။ ကဲ အံ့အားသင့်သွားလောက်စရာ အချက်လေးတွေအကြောင်း ဆက်ဖတ်ကြည့်လိုက်ပါဦး။ ၁။ အမည် စာလုံးပေါင်း မှားတာက စတာလား ဂူဂဲလ်ဆိုတာ ဘာလဲ၊ ဘာကို ဆိုလိုတာလဲလို့ မေးချင်ပါလိမ့်မယ်။ တကယ်တော့ ဂူဂဲလ်ဆိုတဲ့အမည်က ဘာမှတော့ အဓိပ္ပာယ် ဖွင့်ဆိုချက် မရှိပါဘူး။ Google ဂူဂဲလ်လို့ ဖြစ်လာတဲ့ အင်္ဂလိပ်စကားလုံးက တကယ်တော့ google ဆိုတဲ့ သင်္ချာ စကားလုံးကို လွဲပြီး ပေါင်းမိရာက ဖြစ်လာတာပါ။ Google ဆိုတာက တစ်နောက်က သုည အလုံးတစ်ရာ လိုက်တယ် ဆိုတဲ့ သင်္ချာအခေါ်အဝေါ်ပါ။ အဲဒီလို ဘယ်သူက လွဲပြီး စာလုံးပေါင်းခဲ့တာလဲ၊ အင်ဂျင်နီယာတစ်ယောက်ယောက်လား၊ ကျောင်းသား တစ်ဦးဦးလား ဆိုတာလည်း မဆုံးနိုင်တဲ့ ဇာတ်လမ်းတွေ ရှိခဲ့ပါတယ်။ဘယ်သူကပဲ လုပ်ခဲ့ခဲ့၊ အခုတော့ ဂူဂဲလ်ဆိုတဲ့ စာလုံးက တွင်ကျယ် ပြီး အဘိဓာန်ထဲတောင် ဝင်သွားခဲ့ပါပြီ။ မယုံရင် အဘိဓာန်ဆိုပြီး ဂူဂဲလ်လုပ်ကြည့်လိုက်ပါလေ။ ၂။ ကျောပွတ်ပေးသူ ထင်သလို မဟုတ်ပါဘူး။ အမှန်ကတော့ ဂူဂဲလ်ကို စ ထွင်ခဲ့သူ လယ်ရီပိတ်ချ်နဲ့ ဆာဂေဘရင် တို့က သူတို့ရဲ့ ရှာဖွေရေး အင်ဂျင်ကို အင်္ဂလိပ်လို Backrub လို့ မူလက အမည်ပေးခဲ့ပါတယ်။ တိုက်ရိုက် အဓိပ္ပာယ် ဆိုရင်တော့ ကျောကုန်းကို ပွတ်ပေးတဲ့အရာလို့ ပြန်ဆိုနိုင်မှာပါ။ တကယ်တမ်း အဲဒါက နှိပ်နယ် ပွတ်သပ် ပေးတဲ့ ဆိုလိုရင်း မဟုတ်ပါဘူး။ ကွန်ပျူတာ သင်္ချာနည်း အရ ဝက် စာမျက်နှာ တစ်ခုရဲ့ နောက်ကွယ်က လင့်တွေ အပေါ် တွက်ချက်ပြီး စာမျက်နှာတွေရဲ့ အရေးပါမှု အဆင့်အတန်း သတ်မှတ်ပေးတဲ့ စနစ်ကို ခေါ်တဲ့ ခေါ်တာပါ။ ၃။ ခပ်ဆန်းဆန်းလေးတွေလည်း ပေးတတ်သူ စိတ်မပူပါနဲ့။ ကိုယ့်မျက်လုံးတွေ စောင်းနေတာ မဟုတ်ပါဘူး။ ဂူဂဲလ်မှာတော့ စီးပွားရေးဆန်ဆန် လုပ်နေတာတွေချည်း ရှိတာမဟုတ်ပါဘူး။ ဆော့ကစားတတ်တဲ့ သဘော သဘာ ဝလေးတွေ၊ နောက်တောက်တောက် အပြုအမူလေးတွေလည်း တွေ့ရပါမယ်။ဒီတော့ "askew" ဆိုတဲ့ စကားလုံး ကို ဂူဂဲလ်မှာ ရှာကြည့်လိုက်ပါ။ ဘာတွေ့ရသလဲ ကိုယ့်ဟာကိုယ် သိလာပါမယ်။ ဒီစကားလုံးရဲ့ အဓိပ္ပာယ်က တပြေးညီ မဟုတ် သော၊ စောင်းသောလို့ ဆိုတဲ့ အတွက် ဂူဂဲလ်က ရှာပေးတဲ့ အဖြေမှာလည်း ခပ်စောင်းစောင်းလေး ပြထားတာ တွေ့ရမှာ ဖြစ်ပါတယ်။ ၄။ ဆိတ်များ ဂူဂဲလ်ဘက်ခြမ်းမှာတော့ မြက်တွေက ပိုစိမ်းစို ဂူဂဲလ်က စိမ်းလန်း စိုပြေဖို့ကို အားပေးတယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ မြက်ရိတ်စက်ကို ဆိတ်နဲ့ လဲမယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ ကယ်လီဖိုးနီးယားက ဂူဂဲလ် ဌာနချုပ် က ကျယ်ပြန့်လှတဲ့ မြက်ခင်းတွေ ကို ပုံမှန် ဂရုစိုက် ထိန်းသိမ်းဖို့ လိုတယ်။ အဲဒီလို လုပ်နိုင်ဖို့ အကောင် ၂၀၀ လောက်ပါတဲ့ ဆိတ်အုပ်စုဟာ မကြာခဏ ဆိုသလို ဂူဂဲလ် ခြံ၀င်းထဲမှာ မြက်တွေ စားနေတာကို တွေ့ရနိုင်ပါတယ်။ ၅။ ကြီးထွားလာနေတဲ့ လုပ်ငန်း ဆိုရှယ် မီဒီယာကို ဘယ်သူ ပိုင်လဲ သိပါသလား ဂျီမေးလ်၊ ဂူဂဲလ် မြေပုံ၊ ဂူဂဲလ် ဒရိုက်၊ ဂူဂဲလ် ခရုန်း စတာတွေကို ထပ်လောင်း ဖန်တီး ပေးခဲ့တာ ကြောင့် ဂူဂဲလ်ဟာ ၂၀၁၀ နောက်ပိုင်း အပတ်စဉ် ကုမ္ပဏီ တခုကို ဝယ်ယူနေ ပါတယ်။ ဒါကို လူတွေ သတိထားမိချင်မှ ထားမိမှာပါ။ ဒါပေမယ့် Android၊ Youtube၊ Waze နဲ့ AdSense တို့ကို ဂူဂဲလ်က ပဲ ပိုင်ဆိုင်တာ ဖြစ်ပြီး၊ အဲလို မျိုး တခြား ၇၀ လောက်ရှိပါသေးတယ်။ ၆။ အထိမ်းအမှတ် ဒီဇိုင်း ဂူဂဲလ် လိုဂို အတွက် ကျောင်းသားတွေကို ပြိုင်ပွဲ ကျင်းပပေးပါတယ် ဂူဂဲလ်ဟာ ကမ္ဘာပေါ်က အထိမ်းအမှတ်နေ့တွေ၊ အခမ်း အနားနေ့တွေ သမိုင်းဆိုင်ရာ နေ့တွေ အတွက် လိုဂိုမှာ ရုပ်ပုံ လေးတွေ ပုံဖော်ပေးပါတယ်။ ပထမဆုံး ပုံဖော်ထားတဲ့ ဒီဇိုင်းကတော့ ၁၉၉၈ ခုနှစ် သြဂုတ် လ ၃၀ ရက်ကပါ။ Burning Man အထိမ်း အမှတ် အတွက် ဂူဂဲလ် အင်္ဂလိပ် စာလုံး ဒုတိယ အို စာလုံးနောက်မှာ အမျိုးသားပုံလေး စတင် ထည့်ပေး တာ ဖြစ်ပါတယ်။ အဲဒီ နောက်ပိုင်းမှာတော့ အရေးပါတဲ့ နေ့တွေ အတွက် အခုလို လိုဂို ပြောင်းတာဟာ ဂူဂဲလ်ရဲ့ အထိမ်းအမှတ် တခုလို ဖြစ်လာခဲ့ပါတယ်။ ၇။ တချို့အတွက် အခွင့်အရေး ဝယ်ဖို့စဉ်းစားခဲ့ သူတွေ နောင်တ ရနိုင် ၁၉၉၉ ခုနှစ်တုန်းက ဂူဂဲလ်ကို ဒေါ်လာ တစ်သန်းနဲ့ ပြန်ရောင်းဖို့ လုပ်ခဲ့ဖူး ပါတယ်။ ဒါပေမယ့် အဲဒီစျေးကို ထပ်ပြီး လျှော့ ပေမယ့် ဝယ်မယ့်သူ မရှိခဲ့ပါ။ အခုတော့ ဂူဂဲလ် တန်ဖိုးဟာ ဒေါ်လာ သန်း သုံးထောင် ရှိနေပါပြီ။ ၈။ ဆောင်ပုဒ် Play nice, kids မမိုက်မဲပါနဲ့ ဆိုတာဟာ ဂူဂဲလ်ရဲ့ မူလ ပထမ ကတည်းက ဆောင်ပုဒ် တခု ဖြစ်ပါတယ်။ ၉။ အစားအသောက်က အလျှံအပယ် There's always something to eat at Google's HQ ဂူဂဲလ်ကို တွဲဖက်တည်ထောင်သူ တဦးဖြစ်တဲ့ Sergey Brin က ဂူဂဲလ်ရုံး တွေဟာ အစားအသောက်နဲ့ မီတာ ၆၀ အတွင်း ရှိသင့်တယ်လို့ ဟိုး ကနဦး တုန်းက ဆုံးဖြတ်ခဲ့ပါတယ်။ အစောပိုင်း အချိန်တွေ တုန်းက ဂူဂဲလ်ရဲ့ အကောင်းဆုံး မုန့်ကတော့ ဆွီဒင်ငါး ဆိုတဲ့ ငါးပုံ သကြားလုံးလေးတွေ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒါပေမယ့် အခု ခေတ်မှာတော့ ဂူဂဲလ် ဝန်ထမ်း တွေဟာ အစားအသောက် ကောင်းကောင်း အမျိုးစုံစွာနဲ့ အကောင်းစား ကော်ဖီ တို့ကို ရုံးမှာ ရနိုင်နေပါပြီ။ ၁၀။ ဂူဂဲလ်ရဲ့ အကောင်းဆုံး မိတ်ဆွေ ခွေးယူလာရင် ကိုယ့်ရုံးခန်းမှာပဲ ထားရမယ် ဂူဂဲလ် သုံးသူတွေ၊ ဂူဂဲလ်မှာ အလုပ်လုပ်သူတွေ အနေနဲ့ ဂူဂဲလ် အလုပ်နေရာကို လာရင် ခွေးတွေကို ယူလာခွင့် ပြုထား ပါတယ်။ ဒါပေမယ့် အသေအချာ သင်ကြား ပေးထားတာမျိုး ဖြစ်ရပါ့မယ်။ ရုံးမှာ ညစ်ပတ် ပေကျံတာမျိုး မဖြစ်စေရပါ။ ၁၁။ ဆုကြေးအမှတ် ပေးတာရော သိပါသလား ဂူဂဲလ် နဲ့ LEGO ကို မကြာခဏဆိုသလို တွဲဖက် မြင် ဂူဂဲလ် ညွှန်းကိန်းဟာ အခုဆိုရင် ၁၉၉၉ ခုနှစ်ကထက် အဆ ၁၀၀ တက်သွားပါတယ်။ ဒီအတွက် တက်နှုန်းက အဆ တသောင်း ပိုမြန် လာတယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ ဂူဂဲလ်ဟာ ပလတ်စတစ် တုံးလေးတွေနဲ့ ပုံဖော်တည်ဆောက်ရတဲ့ LEGO ဆိုတဲ့ ကလေးကစား စရာ ကုမ္ပဏီကို အင်မတန်မှ နှစ်သက်ပါတယ်။ ဒီအတွက် ပထမဆုံး ဂူဂဲလ် ကွန်ပျူတာ ကို ထည့်ဖို့ အတွက် LEGO အတုံးလေးတွေနဲ့ တည်ဆောက် ခဲ့ပါတယ်။


তেহরানের কাছে দামাভান্দে যেখানে হামলার ঘটনাস্থল তেহরানের কাছে দামাভান্দ কাউন্টির আবসার্ড এলাকায় এই হামলার ঘটনা ঘটে। ইরানের বার্তা সংস্থাগুলো বলছে আততায়ীরা প্রথমে তার গাড়ি লক্ষ্য করে বোমা ছোঁড়ে এবং তার পর তাকে গুলি করে। পশ্চিমা গোয়েন্দা সংস্থাগুলো তাকে ইরানের গোপন পরমাণু কর্মসূচির পেছনে প্রধান মাথা বলে মনে করে। এবং মনে করে দেশটির গোপন পারমাণবিক অস্ত্র কর্মসূচিতে মি ফখরিযাদে মূল ভূমিকা রাখছেন। কূটনীতিকরা তাকে "ইরানে বোমার জনক" বলে বর্ণনা করতেন। ইরানের পররাষ্ট্র মন্ত্রী মোহাম্মদ জাভাদ যারিফ এই ঘটনাকে "সন্ত্রাসী কাজ" বলে বর্ণনা করে ইসরায়েল জড়িত থাকার দিকে ইঙ্গিত দিয়েছেন। 'এই কাপুরুষোচিত কাজ - যেখানে ইসরায়েলি ভূমিকার গভীর ইঙ্গিত আছে - প্রমাণ করছে আততায়ীরা যুদ্ধবাজে মরিয়া,'' মি. যারিফ এক টুইট বার্তায় বলেন। ইরান সমৃদ্ধ ইউরেনিয়াম উৎপাদনের পরিমাণ বাড়িয়ে দিয়েছে বলে নতুন করে উদ্বেগ বেড়েছে। এরই মধ্যে এই হত্যার ঘটনা ঘটল। বেসামরিক খাতে পারমাণবিক জ্বালানি তৈরির জন্য এবং একইসঙ্গে সামরিক কাজে ব্যবহারযোগ্য পারমাণবিক অস্ত্র উৎপাদনের জন্য সমৃদ্ধ ইউরেনিয়াম একটি আবশ্যিক উপাদান। ইরান সবসমেয়েই বলে এসেছে তারা শান্তিপূর্ণ কাজে ব্যবহারের জন্যই একমাত্র তাদের পরমাণু কর্মসূচি ব্যবহার করে। ২০১৮ সালের মে মাসে ইসরায়েলের প্রধানমন্ত্রী বিনিয়ামিন নেতানিয়াহু ইরানের পরমাণু কর্মসূচি নিয়ে একটি বক্তৃতার সময় মি. ফখিরাযাদের নাম বিশেষভাবে উল্লখ করে বলেছিলেন তিনিই ইরানের গোপন কর্মসূচির নেতৃত্ব দিচ্ছেন। কী ঘটেছে? ইরানের প্রতিরক্ষা মন্ত্রণালয় আজ শুক্রবার এক বিবৃতিতে জানিয়েছে: "মন্ত্রণালয়ের গবেষণা ও উদ্ভাবনী সংস্থার প্রধান মোহসিন ফখরিযাদেকে নিয়ে যে গাড়িটি যাচ্ছিল সশস্ত্র সন্ত্রাসীরা সেই গাড়ি লক্ষ্য করে বোমা হামলা চালায়। "তার দেহরক্ষী ও সন্ত্রাসীদের মধ্যে এরপর সংঘর্ষ হয়। এতে মি. ফখরিযাদে গুরুতরভাবে আহত হন এবং দ্রুত তাকে হাসপাতালে নিয়ে যাওয়া হয়। "চিকিৎসা কর্মীরা তাকে বাঁচানোর সবরকম চেষ্টা করলেও দুর্ভাগ্যজনকভাবে তারা ব্যর্থ হন এবং তিনি মারা গেছেন।" আরও পড়তে পারেন: ইরানের পরমাণু স্থাপনায় ‘রহস্যময়’ হামলার পেছনে কারা? কত দ্রুত ইরান পরমাণু বোমা তৈরি করতে পারবে? ইসরায়েল আর ইরানের মধ্যে কি যুদ্ধ লেগে যেতে পারে? কেন ইসরায়েল ও ইরান একে অপরের শত্রু? কোন দেশের কত পরমাণু অস্ত্র আছে, কোথায় আছে? হামলার ঘটনায় মি. ফখরিযাদে গুরুতর আহত হন, পরে হাসপাতালে নেয়া হলে তিনি মারা যান বলে ইরান জানাচ্ছে ইরানের সংবাদ মাধ্যমগুলোতে বলা হচ্ছে হামলাকারীরা বিজ্ঞানীর গড়ির ওপর গুলি চালিয়েছে। ফার্স সংবাদসংস্থা তাদের একটি খবরে গাড়ি বোমা বিস্ফোরণের খবর দিয়েছিল। প্রত্যক্ষদর্শীদের বরাত দিয়ে তারা বলেছিল সেখানে তিন থেকে চারজন হামলাকারী ছিল। যাদের সন্ত্রাসী বলে বলা হয়েছে এবং ফার্সের খবর অনুযায়ী তাদের হত্যা করা হয়েছে। প্রতিক্রিয়া ইরানের পররাষ্ট্র মন্ত্রী মোহাম্মদ জাভেদ যারিফ এই ঘটনাকে "সন্ত্রাসী কাজ" বলে বর্ণনা করেছেন। এক টুইট বার্তায় ইসরায়েলের জড়িত থাকার দিকে তিনি ইঙ্গিত করেছেন। তিনি আন্তজার্তিক সম্প্রদায়ের প্রতি আহ্বান জানিয়েছেন তারা যেন এই ঘটনাকে সন্ত্রাসী কাজ বলে নিন্দা করে। ইরানের রেভরল্যুশনারি গার্ডের কমান্ডার বলেছেন এই হত্যাকান্ডের প্রতিশোধ নেওয়া হবে। ২০১৫ সালে বিশ্ব পরমাণু চুক্তির অধীনে ইরানকে একমাত্র নাতাঞ্জে তাদের ইউরেনিয়াম সমৃদ্ধিকরণ কেন্দ্রটি চালু রাখার অনুমতি দেয়া হয় ২০১০ থেকে ২০১২ সালের মধ্যে ইরানের চারজন পরমাণু বিজ্ঞানী আততায়ীর হাতে প্রাণ হারিয়েছেন এবং এইসব হত্যার ঘটনায় ইসরায়েল জড়িত বলে ইরান অভিযোগ করেছে। কে ছিলেন মোহসিন ফখরিযাদে? মোহসিন ফখরিযাদে ইরানের সবচেয়ে বিশিষ্ট পরমাণু বিজ্ঞানী, প্রতিরক্ষা মন্ত্রণালয়ের গবেষণা ও উদ্ভাবনী সংস্থার প্রধান। তিনি ইরানের রেভরল্যুশনারি গার্ডের একজন ঊর্ধ্বতন কর্মকর্তাও ছিলেন। তাকে কূটনীতিকরা "ইরানে বোমার জনক" বলে বর্ণনা করতেন। ইসরায়েল এবং পশ্চিমা গোয়েন্দা সংস্থাগুলো দীর্ঘদিন ধরে বলে আসছে তিনি ইরানের খুবই ক্ষমতাশালী ব্যক্তি এবং ইরানের পরমাণু কর্মসূচির প্রধান স্তম্ভ। ২০১৮ সালে ইসরায়েল বলেছিল তাদের হাতে যেসব গোপন নথিপত্র এসেছে সেগুলো অনুয়ায়ী ইরানের পরমাণু কর্মসূচির তিনি প্রধান রূপকার। মি. ফখরিযাদের নেতৃত্বেই ইরানের পরমাণু কর্মসূচি গড়ে উঠেছে। প্রধানমন্ত্রী বিনিয়ামিন নেতানিয়াহু সেসময় বলেছিলেন "ওই নামটা মনে রাখবেন"- তিনি বলেছিলেন ইরানের পরমাণু কর্মসূচির তিনিই প্রধান বিজ্ঞানী। ২০১৫ সালে নিউ ইয়র্ক টাইমস তার তুলনা করেছিল জে রবার্ট ওপেনহাইমারের সাথে। মি. ওপেনহাইমার দ্বিতীয় বিশ্ব যুদ্ধের সময় ম্যানহাটান প্রকল্পের নেতৃত্ব দিয়েছিলেন যে প্রকল্পের অধীনে প্রথম আণবিক বোমা তৈরি করা হয়। মি. ফখরিযাদের হত্যার ঘটনা নিয়ে ইসরায়েল এখনও কোন মন্তব্য করেনি।

လုပ်ကြံတိုက်ခိုက်မှု ဖြစ်တဲ့နေရာ ဒါမာဗန်းခရိုင်မှာ တိုက်ခိုက်ခံရပြီးနောက် ဖာခရီဇာဒက်ဟာ ဆေးရုံမှာ သေဆုံးခဲ့ပါတယ်။ လုပ်ကြံသတ်ဖြတ်သူတွေက သူ့ကို မပစ်ခင် သူ့ကားကို ဗုံးနဲ့ ပစ်မှတ်ထား တိုက်ခိုက်ခဲ့တယ်လို့ အီရန် သတင်းအေဂျင်စီတွေက ပြောပါတယ်။ အကြမ်းဖက်သမားတွေနဲ့ သူ့ရဲ့ အစောင့်အရှောက်တွေ အပြန်အလှန် တိုက်ခိုက်မှုအတွင်း မစ္စတာ ဖာခရီဇာဒက် ပြင်းပြင်းထန်ထန် ဒဏ်ရာရသွားလို့ ဆေးရုံကို အမြန်ပို့ခဲ့ရပြီးနောက် သေဆုံးခဲ့တာ ဖြစ်တယ်လို့ ကာကွယ်ရေး ဝန်ကြီးဌာနက ပြောပါတယ်။ လုပ်ကြံတိုက်ခိုက်မှု ဖြစ်တဲ့နေရာ ကာကွယ်ရေး ဝန်ကြီးဌာနရဲ့ သုတေသနနဲ့ တီထွင်ဖန်တီးမှု ဌာန အကြီးအကဲရဲ့ ကားကို အကြမ်းဖက်သမားတွေက ပစ်မှတ်ထားတိုက်ခိုက်ခဲ့တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ သူဟာ အီရန် လျှို့ဝှက် နျူလက်နက် အစီအစဥ်ရဲ့ အဓိက ကြိုးကိုင်သူလို့ အနောက်နိုင်ငံ ထောက်လှမ်းရေးအဖွဲ့တွေက ယူဆထားကြတာပါ။ သူ့ကို "အီရန်ဗုံး ကနဦးတီထွင်သူကြီး"လို့ သံတမန်တွေက ပြောကြတယ်လို့ သတင်းတွေက ဆိုပါတယ်။ အီရန်က သန့်စင်ပြီး ယူရေနီယမ်တွေ တိုးထုတ်နေတယ်ဆိုတဲ့ သတင်းတွေ ထပ်ထွက်လာချိန်မှာပဲ ဒီလုပ်ကြံမှု သတင်းထွက်ပေါ်လာတာ ဖြစ်ပါတယ်။ အီရန်ရဲ့ နျူကလီးယားသန့်စင် စက်ရုံ Natanz သန့်စင်ပြီး ယူရေနီယမ်ဟာ အရပ်ဘက်သုံး စွမ်းအင်ထုတ်လုပ်ရေးရော စစ်သုံး နျူကလီးယား လက်နက် တွေအတွက်ပါ အရေးကြီးတဲ့ အစိတ်အပိုင်း ဖြစ်ပါတယ်။ အီရန်ကတော့ သူတို့ရဲ့ နျူအစီအစဥ်က အကြမ်းမဖက်တဲ့ လုပ်ငန်းတွေအတွက် သီးသန့် ဖြစ်တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ ၂၀၁၀ နဲ့ ၂၀၁၂ ကြားမှာ အီရန် နျူသိပ္ပံပညာရှင် လေးယောက် လုပ်ကြံခံခဲ့ရပြီး ဒါတွေမှာ အစ္စရေးနိုင်ငံ ပါဝင်ပတ်သက်နေတယ်လို့ အီရန်က စွပ်စွဲထားပါတယ်။ အစ္စရေး ဝန်ကြီးချုပ် ဘန်ဂျမန် နက်တန်ယာဟု ၂၀၁၈ မေလမှာ ရှင်းလင်းပြောကြားတဲ့ အီရန် နျူအစီအစဥ်အကြောင်းမှာ ဖာခရီဇာဒက်ရဲ့နာမည်ကို သေချာ ထည့်သွင်း ပြောကြားခဲ့ပါတယ်။ ဒီလုပ်ကြံ သတ်ဖြတ်ခံရမှု သတင်းနဲ့ ပတ်သက်ပြီး အစ္စရေးဘက်က မှတ်ချက် တစ်စုံတစ်ရာ ထုတ်ဖော်ပြောကြားတာ မရှိသေးပါဘူး။ အီရန်ရဲ့ နျူကလီးယားသန့်စင် စက်ရုံ Natanz နေရာ


করোনাভাইরাসের সংক্রমণের কোন ঝুঁকি না নিয়ে চলতি সপ্তাহে রেয়াল মাদ্রিদের ম্যাচেও মাস্ক পরে খেলা দেখতে এসেছিলেন ফুটবল ভক্তরা। শতকরা ৯০ ভাগ মৃত্যুই হয়েছে চীনের হুবেই প্রদেশে যেখানে ভাইরাসটির গত প্রথম আবির্ভাব ঘটেছিল। এছাড়া আরো ১০টি দেশেও প্রাণহানি হয়েছে। যার মধ্যে ইরানে ৫০ জন এবং ইতালিতে ৩০ জন মারা গেছে। বিশ্বজুড়ে আক্রান্ত হয়েছে ৯০ হাজারের বেশি মানুষ। বর্তমানে চীনের অভ্যন্তরের তুলনায় চীনের বাইরের দেশগুলোতে সংক্রমণ দ্রুত হারে বেড়ে চলেছে। বিশ্ব পরিস্থিতি কী? সারাবিশ্বে সংক্রমণের সংখ্যা বেশ বেড়েছে, তবে চীনে এই হার কমেছে। ইউরোপের হটস্পট বা সবচেয়ে বেশি সংক্রমণের মুখে থাকা ইতালিতে গত ৪৮ ঘণ্টায় আক্রান্তের সংখ্যা দ্বিগুণ হয়েছে। রোববার এ খবর জানিয়েছেন দেশটির বেসামরিক সুরক্ষা বিভাগের প্রধান। দেশটিতে অন্তত ৩৪ জন মারা গেছে এবং ১৬৯৪ জন আক্রান্ত হয়েছে। আমাজন জানিয়েছে, ইতালিতে থাকা তাদের দুই কর্মী ভাইরাসটিতে আক্রান্ত হয়েছে এবং তাদেরকে কোয়ারেন্টিনে রাখা হয়েছে। ইতালিতে এ পর্যন্ত করোনাভাইরাসে অন্তত ৩৪ জন মারা গেছে এবং ১৬৯৪ জন আক্রান্ত হয়েছে। যুক্তরাজ্যে জরুরি কোবরা বৈঠক ডাকা হয়েছে যেটি সোমবার অনুষ্ঠিত হওয়ার কথা রয়েছে। প্রধানমন্ত্রী বরিস জনসন বলেছেন, ভাইরাসের সংক্রমণ ঠেকাতে "কোন কিছুর পরোয়া করবে না" কর্তৃপক্ষ। ভাইরাসে দেশটিতে এখনো পর্যন্ত ১৩ জন আক্রান্ত হয়েছে। চীনের বাইরে সবচেয়ে বেশি করোনাভাইরাস সংক্রমণ থাকা দেশ দক্ষিণ কোরিয়া সোমবার জানিয়েছে যে, ৪৭৬ জন নতুন করে আক্রান্ত হয়েছে। এনিয়ে দেশটিতে আক্রান্তের সংখ্যা দাঁড়ালো ৪২১২ জনে। এর মধ্যে ৩০৮১ জন দক্ষিণ কোরিয়ার দায়েগু শহরে আক্রান্ত হয়েছে- এর মধ্যে ৭৩% আক্রান্তের ঘটনার সাথে শিনচিওঞ্জি গির্জার যোগসূত্র রয়েছে। ধারণা করা হচ্ছে যে, ওই খ্রিস্টান সম্প্রদায়ের সদস্যরা একে অন্যকে আক্রান্ত করেছে এবং পরে তারা প্রায় অ-শনাক্ত অবস্থাতেই দেশটির বিভিন্ন জায়গায় ছড়িয়ে পড়েছে। রাজধানী সোলের শহরটির এক কোটি বাসিন্দাকে বাড়িতে থেকেই কাজ করার আহ্বান জানিয়েছেন এবং জনসমাগমপূর্ণ স্থান এড়িয়ে চলার পরামর্শ দিয়েছেন। করোনাভাইরাস আক্রান্ত বিশ্বের অন্যতম দেশ ইরান বলেছে যে, দেশটিতে ৯৭৮ জন আক্রান্ত হয়েছে এবং ৫৪ জন মারা গেছে। চলতি সপ্তাহেই কাতার, ইকুয়েডর, লুক্সেমবার্গ এবং আয়ারল্যান্ড তাদের দেশে প্রথম করোনাভাইরাস আক্রান্ত রোগী থাকার কথা নিশ্চিত করেছে। চলতি সপ্তাহেই কাতার, ইকুয়েডর, লুক্সেমবার্গ এবং আয়ারল্যান্ডেও করোনাভাইরাস আক্রান্তের খবর এসেছে। যুক্তরাষ্ট্রের নিউ ইয়র্কেও একজন আক্রান্ত হওয়ার কথা নিশ্চিত করা হয়েছে। সম্প্রতি ইরান সফরের পর ৩০ এর কোটায় থাকা ওই নারী আক্রান্ত হয়েছে বলে জানানো হয়। যুক্তরাষ্ট্রের ওয়াশিংটনে করোনাভাইরাসে আক্রান্ত হয়ে ৫০ এর কোটায় থাকা একজন মারা গেছেন। তবে তার অন্য আরো স্বাস্থ্য সমস্যা ছিল বলে জানা যায়। চীনের অবস্থা কী? সোমবার চীন জানিয়েছে যে দেশটিতে আরো ৪২ জন মারা গেছে যারা সবাই হুবেই প্রদেশের বাসিন্দা ছিল। নতুন করে আরো ২০২ জন আক্রান্ত হয়েছে যাদের মধ্যে মাত্র ৬ জন হুবেই এর বাইরের বাসিন্দা। চীনের অভ্যন্তরে এ নিয়ে ২৯১২ জন মারা গেলো এবং ভাইরাসটিতে আক্রান্ত হয়েছে ৮০ হাজারের বেশি মানুষ। চীনের জাতীয় স্বাস্থ্য কমিশনের মুখপাত্র বলেন, পরবর্তী পদক্ষেপের মূল লক্ষ্য হবে "আবারো কাজ শুরু হওয়ার পর আক্রান্তের যে ঝুঁকি বাড়বে" তা নিয়ন্ত্রণে রাখা। সোমবার চীন জানিয়েছে যে দেশটিতে আরো ৪২ জন মারা গেছে যারা সবাই হুবেই প্রদেশের বাসিন্দা ছিল। চীনের অর্থনীতি বেশ ভালোভাবেই ধাক্কা খেয়েছে- রেকর্ড হারে কারখানার কাজকর্ম ও উৎপাদন বন্ধ রয়েছে। যুক্তরাষ্ট্রের মহাকাশ সংস্থা নাসা বলেছে, ভাইরাসের কারণে চীনে অর্থনৈতিক কর্মকাণ্ডে যে স্থিরতা এসেছে তার কারণে চলতি বছর দূষণের হার নাটকীয়ভাবে কমেছে। বিশ্ব স্বাস্থ্য সংস্থা কী বলছে? রোববার বিশ্ব স্বাস্থ্য সংস্থা বলেছে, ভাইরাসটি মূলত তাদেরকেই বেশি আক্রান্ত করছে যাদের বয়স ৬০ বছরের বেশি এবং যারা ইতিমধ্যেই অসুস্থ। বেশিরভাগ রোগীর উপসর্গই মৃদু এবং মৃত্যুহার ২% থেকে ৫% এর মাঝামাঝি। চীনের ৪৪ হাজার মানুষের তথ্য বিশ্লেষণ করে প্রথম বড় আকারে যে পরিসংখ্যান পাওয়া গেছে তাতে দেখা যাচ্ছে, মধ্য বয়সীদের তুলনায় বয়ো-বৃদ্ধদের মধ্যে মৃত্যুহার ১০ গুণ বেশি। মৌসুমী ফ্লু-তে আক্রান্ত হয়ে মৃত্যুহার মাত্র ০.১% হলেও তা ব্যাপক মাত্রায় সংক্রামক। বিশ্বে প্রতিবছর প্রায় চার লাখ মানুষ ফ্লু-তে আক্রান্ত হয়ে মারা যায়। করোনাভাইরাসের অন্য দুটি সংক্রমণ যেমন সিভিয়ার অ্যাকিউট রেসপিরেটরি সিনড্রোম-সার্স এবং মিডল ইস্ট রেসপিরেটরি সিনড্রোম-মার্স এ মৃত্যুহার এর চেয়ে বেশি।

ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ် လက်ရှိ တရုတ်ပြည်တွင်း ပြန့်ပွားနှုန်းထက် တခြားနိုင်ငံတွေမှာ ပြန့်ပွားနှုန်းက ပိုများလာ အဲဒီ သေဆုံးသူတွေရဲ့ ၉၀ ရာခိုင်နှုန်းကျော်ဟာ ပြီးခဲ့တဲ့နှစ်ကုန်ပိုင်းမှာ ဒီဗိုင်းရပ်စ် စတင် တွေ့ရှိခဲ့တဲ့ နေရာဖြစ်တဲ့ တရုတ်နိုင်ငံ ဟူဘေပြည်နယ်က ဖြစ်ပါတယ်။ နောက်ထပ် ၁၀ရာခိုင်နှုန်းနီးပါးကတော့ တခြား ၁၀ နိုင်ငံလောက်ကဖြစ်ပြီး အာရှဘက်က အီရန်၊ တောင်ကိုရီးယားနဲ့ ဂျပန်တို့အပြင် ဥရောပဘက်မှာလည်း အီတလီနဲ့ ပြင်သစ်မှာ သေဆုံးသူတွေ ရှိလာပြီး အမေရိကန်မှာလည်း သေဆုံးသူတွေ ရှိနေပါတယ်။ ဒီဗိုင်းရပ်စ်ကူးစက်ကြောင်း တွေ့ရှိမှုကတော့ ကမ္ဘာတဝန်း ၉၀ဝ၀ဝ နီးပါးရှိပြီး လက်ရှိ တရုတ်ပြည်တွင်း ပြန့်ပွားနှုန်းထက် တခြားနိုင်ငံတွေမှာ ပြန့်ပွားနှုန်းကလည်း ပိုများလာတာကို တွေ့ရပါတယ်။ ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ် ကမ္ဘာတဝန်းကို ကူးစက်လာမှာ စိုးရိမ်နေကြ ကမ္ဘာ့ကျန်းမာရေးအဖွဲ့ရဲ့ လတ်တလော သတင်းထုတ်ပြန်မှု ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ်ကူးစက်ခံရသူ အများစုဟာ သိပ်မပြင်းထန်တဲ့ ရောဂါလက္ခဏာတွေသာ ခံစားရပြီး ပိုးရှိသူတွေအားလုံးထဲက ၂% ကနေ ၅%သာ သေဆုံးမှု ရှိတယ်လို့ ကမ္ဘာ့ကျန်းမာရေးအဖွဲ့ WHO က မတ်လ ၁ ရက်နေ့က သတင်းထုတ်ပြန်ထားပါတယ်။ WHOရဲ့ ထုတ်ပြန်ချက်အရ အဓိကအားဖြင့် အသက် ၆၀ ကျော်သူ ဒါမှမဟုတ် တခြား ရောဂါအခံရှိသူတွေကို ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ်က ကျန်းမာရေးအခြေအနေ ဆိုးဝါးစေပြီး ရောဂါပြင်းထန်သူတွေကို အောက်စီဂျင်ပေးပြီး ကုသတဲ့နည်းက အဓိကနည်းလမ်းဖြစ်တဲ့အတွက် အဲဒီ အောက်စီဂျင်ပေးတဲ့ အသက်ရှူစက်တွေကို နိုင်ငံအသီးသီးက စုဆောင်းထားကြဖို့ တိုက်တွန်းထားပါတယ်။ တရုတ်နိုင်ငံမှာ ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ်ကြောင့်သေဆုံးသူ ၄၄၀ဝ၀ ကျော်ကို လေ့လာချက်အရ သက်ကြီးရွယ်အို သေဆုံးနှုန်းက သက်လတ်ပိုင်း သေဆုံးနှုန်းထက် ၁၀ ဆ များနေတယ်လို့လည်း ဆိုပါတယ်။ ရှင်ချွန်ဂျီအဖွဲ့ခေါင်းဆောင် အသက် ၈၈ နှစ် အရွယ် လီမန်ဟီးက အစိုးရနဲ့ ပြည်သူကို သတင်းစာရှင်လင်းပွဲတခုမှာ ဒူးထောက် တောင်းပန် တရုတ်ပြည်ပြင်ပ ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ် ကူးစက်မှု အခြေအနေ တောင်ကိုရီးယား တရုတ်ပြည်ပြင်ပ ကူးစက်မှုတွေထဲမှာ တောင်ကိုရီးယားနိုင်ငံက အများဆုံးဖြစ်ပြီး မတ်လ ၂ ရက်နေ့မှာ ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ်ကူးစက်သူ ၄၇၆ ယောက် ထပ်တွေ့တဲ့အတွက် တောင်ကိုရီးယားမှာ စုစုပေါင်း ဒီပိုးကူးနေကြောင်း တွေ့ရှိရသူ ၄၂၁၂ ယောက်နဲ့ သေဆုံးသူ ၂၆ယောက် ရှိသွားပြီ ဖြစ်ပါတယ်။ အဲဒီ တောင်ကိုရီးယားမှာ တွေ့ရှိမှုတွေထဲက ၃၀၈၁ ဦးဟာ ဒေဂူးမြို့ကဖြစ်ပြီး ၇၃%က ရှင်ချွန်ဂျီ ခရစ်ယာန်အုပ်စုနဲ့ ဆက်စပ်နေတယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ အဲဒီ ခရစ်ယာန်အုပ်စုရဲ့ အဖွဲ့ဝင်တချို့ဟာ ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ် စတင်ပြန့်ပွားတဲ့ တရုတ်နိုင်ငံ ဟူဘေပြည်နယ် ဝူဟန်မြို့ကို သွားရောက်ခဲ့ပြီး အဲဒီကတဆင့် နောက်ပိုင်းမှာ တောင်ကိုရီးယားနိုင်ငံတဝန်း ဒီပိုးကူးစက်မှုတွေ ပျံ့နှံ့သွားပုံရတယ်လို့ သုံးသပ်ထားတာ ဖြစ်ပါတယ်။ အဲဒီ ရှင်ချွန်ဂျီအဖွဲ့ဟာ အဖွဲ့ဝင် လူစာရင်းကို လျှို့ဝှက်ထားတဲ့အတွက် ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ် ပြန်နှံ့မှုကို လမ်းစရှာဖို့ ခက်ခဲစေခဲ့တယ် ဆိုပြီး စွပ်စွဲခံခဲ့ရပါတယ်။ ဒါပေမယ့် အဲဒီ အဖွဲ့ဝင်တဦးဖြစ်တဲ့ ကင်ရှင်ချန်ကတော့ အဖွဲ့ဝင်စာရင်းသာမက ကျောင်းသားတွေနဲ့ အဆောက်အအုံ စာရင်းကိုပါ အာဏာပိုင်တွေကို ပေးခဲ့တယ်လို့ ပြောဆိုခဲ့ပါတယ်။ သူတို့ အဖွဲ့ဝင်တွေ ခွဲခြားဆက်ဆံခံရတာ ရှိတဲ့အတွက် သူတို့လုံခြုံရေးကြောင့် လူစာရင်းထုတ်ပေးရမှာ စိုးရိမ်ခဲ့တယ်လို့လည်း သူက ဆက်ပြောပါတယ်။ မတ်လ ၂ ရက်နေ့မှာတော့ အဲဒီ ရှင်ချွန်ဂျီအဖွဲ့ခေါင်းဆောင် အသက် ၈၈ နှစ် အရွယ် လီမန်ဟီးက အစိုးရနဲ့ ပြည်သူကို သတင်းစာရှင်လင်းပွဲတခုမှာ ဒူးထောက် တောင်းပန်ခဲ့ပြီး တမင်လုပ်တာ မဟုတ်ရကြောင်း ပြောဆိုခဲ့ပါတယ်။ လောလောဆယ်မှာ တောင်ကိုရီးယားမြို့တော် ဆိုးလ်မှာ နေထိုင်သူ ၁၀သန်း အနေနဲ့ အိမ်ကနေပဲ အလုပ်လုပ်ကြပြီး လူထူထပ်တဲ့ နေရာတွေကို ရှောင်ကြဖို့ မြို့တော်ဝန်က တိုက်တွန်းထားပါတယ်။ တောင်ကိုရီးယားပြီးရင် အီတလီနိုင်ငံက ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ်ကူးစက်ခံရသူ တွေ့ရှိမှု အများဆုံး ဖြစ်လာ အီတလီ တောင်ကိုရီးယားပြီးရင် အီတလီနိုင်ငံက ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ်ကူးစက်ခံရသူ တွေ့ရှိမှု အများဆုံး ဖြစ်လာပြီး ၄၈ နာရီအတွင်းမှာ ကူးစက်ကြောင်း တွေ့ရှိရမှု ၂ ဆ တိုးလာခဲ့တယ်လို့ မတ်လ ၁ ရက်နေ့မှာ အီတလီအစိုးရက သတင်းထုတ်ပြန်ထားပါတယ်။ မတ်လ ၁ ရက်နေ့ စာရင်းဇယားအရ အီတလီမှာ ကူးစက်ခံရကြောင်း အတည်ပြုနိုင်သူ ၁၆၉၄ ယောက်ရှိပြီး သေဆုံးသူ ၃၄ ယောက် ရှိတယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ အီတလီနိုင်ငံက အမေဇွန်ကုမ္ပဏီ အလုပ်သမား ၂ ဦး ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ် ကူးစက်ခံရကြောင်း တွေ့ရှိရတဲ့အတွက် သီးခြားခွဲထား ကုသနေတယ်လို့လည်း အမေဇွန်ကုမ္ပဏီက ပြောပါတယ်။ အခြားနိုင်ငံတွေမှာ လတ်တလော ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ်ကူးသူ တွေ့ရှိမှု အီရန်နိုင်ငံကလည်း ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ်တွေ့ရှိမှု တရုတ်ပြည်ပြင်ပမှာ စတုတ္ထအများဆုံး ဖြစ်လာပြီး ဖေဖော်ဝါရီလ ၁ ရက်နေ့ အစိုးရထုတ်ပြန်ချက်အရ ဒီပိုးကူးစက်သူ ၉၇၈ ယောက်နဲ့ သေဆုံးသူ ၅၄ ယောက်ရှိတယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ အဲဒီ မတ်လ ၁ ရက်နေ့မှာပဲ ကာတာ၊ အက်ကွေဒေါ၊ လတ်ဇင်ဘတ်ဂ်နဲ့ အိုင်ယာလန်နိုင်ငံတို့မှာ ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ်ကူးစက်ခံရသူတွေ ပထမဆုံး တွေ့ရှိခဲ့ရပြီး မတ်လ ၂ ရက်နေ့မှာတော့ အင်ဒိုနီးရှား၊ အိုက်စလန်နဲ့ အင်ဒိုရာနိုင်ငံတွေမှာ ပထမဆုံး စတင်တွေ့ရှိခဲ့ပါတယ်။ အမေရိကန်ပြည်တွင်းမှာတော့ ဖေဖော်ဝါရီလ ၂၉ ရက်နေ့မှာ ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ်ကြောင့် ပထမဆုံး သေဆုံးသူ ရှိလာပြီး ဝါရှင်တန်က တခြားရောဂါတွေ အခံရှိတဲ့ အသက် ၅၀ ပတ်ဝန်းကျင် အမျိုးသားတဦးဖြစ်တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ မတ်လ ၁ ရက်နေ့မှာတော့ နယူယောက်မှာ အီရန်က လတ်တလော ပြန်လာသူ အသက် ၃၀ ပတ်ဝန်းကျင် အမေရိကန် အမျိုးသမီးတဦး ကိုရိုနာ ဗိုင်းရပ်စ် ကူးစက်ခံနေရကြောင်း တွေ့ရှိခဲ့ပါတယ်။ အမေရိကန်မှာ ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ်ကြောင့် သေဆုံးသူ အရေအတွက်ကတော့ ၂ ဦး ဖြစ်ပါတယ်။ ယူကေနိုင်ငံမှာတော့ ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ် ကူးစက်ခံရကြောင်း အတည်ပြုနိုင်သူ အရေအတွက် ၃၆ ဦးရှိထားပြီး ဒီရောဂါတိုက်ဖျက်ရေးအတွက် ယူကေဝန်ကြီးချုပ် ဘောရစ် ဂျွန်ဆင်က မတ်လ ၂ ရက်နေ့မှာ ကော်ဘရာလို့ခေါ်တဲ့ အရေးပေါ် အစိုးရအဖွဲ့အစည်းအဝေး လုပ်မယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ မတ်လ ၂ ရက်နေ့မှာ တရုတ်ပြည်တွင်း ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ်ကူးစက်ခံရသူ ၂၀၂ ဦး ထပ်တွေ့ခဲ့ပြီး ၆ ဦးကသာ စတင်ပြန့်ပွားတဲ့ ဟူဘေပြည်နယ် အပြင်ဘက်ကဖြစ် တရုတ်ပြည်တွင်း ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ် ကူးစက်မှု အခြေအနေ မတ်လ ၂ ရက်နေ့မှာ တရုတ်ပြည်တွင်း ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ်ကူးစက်ခံရသူ နောက်ထပ် ၂၀၂ ဦး တွေ့ခဲ့ပြီး ၆ ဦးကသာ ဒီဗိုင်းရပ်စ် စတင်ပြန့်ပွားတဲ့ ဟူဘေပြည်နယ် အပြင်ဘက်က ဖြစ်တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ တရုတ်ပြည်တွင်း ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ်ကြောင့် စုစုပေါင်း သေဆုံးသူ ၂၉၁၂ ယောက်ရှိပြီး ကူးစက်ခံရကြောင်း အတည်ပြုနိုင်သူ ၈၀ဝ၀ဝ ကျော် ရှိခဲ့ပါတယ်။ တရုတ်နိုင်ငံရဲ့ ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ်တိုက်ဖျက်ရေး နောက်တဆင့်ကတော့ လူတွေ အလုပ်ပြန်လာလုပ်တဲ့အချိန်မှာ နောက်ထပ်ကူးစက်ခံရသူတွေ ပေါ်လာနိုင်တဲ့ ပြဿနာကို ဖြေရှင်းဖို့ ဖြစ်တယ်လို့ တရုတ်နိုင်ငံတော် ကျန်းမာရေးကော်မရှင် ပြောခွင့်ရ ပုဂ္ဂိုလ်က ပြောဆိုထားပါတယ်။ china economy တရုတ်ပြည်တွင်း ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ်ကြောင့် သေဆုံးသူတွေထဲမှာ အသက် ၈၀ ကျော်သူ အရေအတွက်က အများဆုံးဖြစ်ပြီး အသက် ၅၀ မပြည့်ခင် ကူးစက်ခံရသူတွေရဲ့ သေဆုံးမှုနှုန်းကတော့ အနည်းဆုံးဖြစ်တာကို တရုတ်ကူးစက်ရောဂါ တိုက်ဖျက်ထိန်းချုပ်ရေးဌာန ထုတ်ပြန်ချက်မှာ ဖော်ပြထားပါတယ်။ အခုလို သေဆုံးသူတွေထဲမှာ ရောဂါအခံမရှိပဲ သေဆုံးသူအရေအတွက်နဲ့ နှိုင်းယှဉ်ရင် နှလုံးနဲ့ ဆက်စပ်ရောဂါ အခံရှိလို့ သေဆုံးသူ အရေအတွက်က အများဆုံးဖြစ်နေပြီး ဆီးချို၊ အသက်ရှူလမ်းကြောင်းရောဂါနဲ့ သွေတိုးရောဂါ အခံရှိသူတွေလည်း သေဆုံးမှုများတာကို တွေ့ရပါတယ်။