aangelakis/STOMA huggingface dataset:
Συχνά, αποσπασματικά στοιχεία συναντούμε και σε παραδοσιακά σπίτια (αετώματα, ξύλινο αετωματικό γείσο στα παράθυρα).
Η κατασκευή των τοίχων εξακολουθεί να γίνεται με πέτρα και ξύλο.
Οι περισσότεροι από εμάς έχουμε κατανοήσει την αξία και την ανάγκη για μια ισορροπημένη και υγιεινή διατροφή.
Στους σύγχρονους ρυθμούς της ζωής, η επίτευξη αυτού του στόχου μπορεί να αποτελεί δυσεπίλυτο γρίφο.
Είναι εύκολο να ακολουθήσεις διατροφικές συμβουλές στην ηρεμία του σπιτιού σου.
Όταν περνάς δώδεκα ώρες την ημέρα στο γραφείο, το να συνεχίσεις να διατρέφεσαι υγιεινά είναι ένα μεγάλο καθημερινό στοίχημα.
Παρακάτω σας παραθέτουμε μερικές συμβουλές που θα σας βοηθήσουν να τα καταφέρετε.
Σπιτικό φαγητό.
Ένα σπιτικό γεύμα είναι πάντα προτιμότερο, καθώς παρασκευάζεται με υλικά που γνωρίζουμε και ελέγχουμε.
Αν το πρωί βρίσκεστε σε κατάσταση πίεσης από άποψη χρόνου, βάλτε σε μια σακούλα τροφίμων πέντε ή έξι είδη σαλατικών, για να πάρετε στη δουλειά.
Προσθέστε και ένα είδος πρωτεΐνης όπως για παράδειγμα μια μικρή κονσέρβα τόνου, ένα βραστό αυγό ή λίγο κοτόπουλο, βοδινό, ή αρνάκι που περίσσεψε από την προηγούμενη μέρα.
Αφιερώστε πέντε λεπτά για να τα ψιλοκόψετε και ετοιμάστε μια υγιεινή, πλούσια σε πρωτεΐνη σαλάτα για την ώρα που θα πεινάσετε στο γραφείο.
Η μεγάλη αξία των πρωτεϊνών.
Αποφύγετε τους πολλούς υδατάνθρακες στο μεσημεριανό γεύμα (ζυμαρικά, ρύζι, ψωμί, νουντλς).
Aυτές οι τροφές, ενώ αυξάνουν γρήγορα τη γλυκόζη του αίματος, προκαλούν αργότερα απογευματινή υπογλυκαιμία που μπορεί να σας οδηγήσει στην εύκολη λύση του γλυκού.
Η πρωτεΐνη επιβραδύνει την απελευθέρωση σακχάρου από το γεύμα στη κυκλοφορία του αίματος.
Βοηθάει έτσι στη διατήρηση σχετικά σταθερών επιπέδων γλυκόζης στο αίμα.
Μειώνει τα ξαφνικά επεισόδια πείνας ('λιγούρες', επιθυμία για γλυκό) και άρα την πιθανότητα να μπείτε στον πειρασμό να καταναλώσετε κάποιο γλυκό.
Μην παραλείπετε το πρωινό.
Ένα καλό πρωινό δίνει ενέργεια για το ξεκίνημα της ημέρας μας, πολλοί, όμως, το παραλείπουν λόγω έλλειψης χρόνου.
Μην ξεχνάτε ότι τα άτομα που δεν τρώνε πρωινό έχουν την τάση να επιλέγουν ανθυγιεινά σνακ για το δεκατιανό τους και/ή να τρώνε υπερβολικά το μεσημέρι.
Αν βιάζεστε, πολτοποιείστε στο μπλέντερ μια μπανάνα με λίγο αποβουτυρωμένο γάλα και πιείτε το ρόφημα στη διαδρομή για το γραφείο!
Αν αγοράζετε πρωινό απέξω, επιλέξτε ένα τυλιχτό σάντουιτς ή ένα τοστ με ψωμί ολικής άλεσης.
Κοιμηθείτε καλά το βράδυ.
Μην υποτιμάτε την αξία ενός καλού βραδινού ύπνου.
Αν σας λείπει ύπνος και αισθάνεστε κουρασμένοι στη δουλειά, θα αναζητάτε το φαγητό σαν πηγή ενέργειας, παρότι στην πραγματικότητα δεν πεινάτε.
Προγραμματίστε τα γέυματά σας.
Αν υπάρχει πιθανότητα να μείνετε μέχρι αργά στη δουλειά, μην περιμένετε μέχρι το βράδυ που θα πεινάσετε πολύ, για να σκεφτείτε τι θα φάτε.
Εκείνη την ώρα που νιώθετε μεγάλη πείνα, είναι πολύ πιο πιθανό να παραγγείλετε ένα υψηλό σε λιπαρά φαγητό (παραδείγματος χάρην πίτσα) απ' έξω.
Προγραμματίστε από νωρίτερα το δείπνο σας.
Βγείτε για λίγο έξω το απόγευμα, αγοράστε το βραδινό σας, βάλτε το στο ψυγείο και έτσι θα έχετε έτοιμο το δείπνο σας, όταν έρθει η ώρα που θα πεινάσετε.
Μην υποκύπτετε στον πειρασμό: Αν το πρόχειρο και ανθυγιεινό φαγητό σάς βάζει εύκολα στον πειρασμό, απλά μην το αγοράσετε!
Μπορεί όταν αγοράζουμε ένα σακουλάκι με γλυκές ή αλμυρές λιχουδιές ή μια σοκολάτα να είμαστε σίγουροι ότι θα φάμε λίγο ή μόνο σε 'έκτακτη ανάγκη'.
Tο πιο πιθανό είναι τα σνακ αυτά να έχουν τελειώσει, πριν περάσει η μέρα.
Ο καλύτερος τρόπος να περικόψουμε τις ζαχαρούχες τροφές είναι να μην τις αγοράζουμε.
Αντίθετα, πρέπει να έχουμε πάντα μαζί μας πρόχειρο ένα υγιεινό σνακ.
Πάρετε μαζί σας ένα φρούτο ή έχετε λίγους άψητους ξηρούς καρπούς στο συρτάρι σας, για να τσιμπολογάτε ανάμεσα στα γεύματα.
Τα ποτά έχουν θερμιδική αξία: Στην ημερήσια πρόσληψη θερμίδων συμβάλλουν και τα ποτά.
Τα σακχαρούχα αναψυκτικά πρέπει οπωσδήποτε να αποφεύγονται.
Οι χυμοί φρούτων μπορεί να είναι παραπλανητικοί, γιατί μας φορτώνουν όλες τις θερμίδες του φρούτου, χωρίς να περιέχουν φυτικές ίνες που προάγουν το αίσθημα του κορεσμού για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα.
Αν διψάτε, πιείτε νερό: Δεν περιέχει καμία θερμίδα και δεν κοστίζει!
Ο καφές μπορεί να σας στοιχίζει ακριβά.
Ένας συνηθισμένος καπουτσίνο ή ένας πλήρης 'λάττε' καφές περιέχουν διακόσιες εικοσιτέσσερις θερμίδες, χωρίς να υπολογίζεται η ζάχαρη που κάποιοι προσθέτουν.
Προσπαθήστε να περιορίσετε την ημερήσια κατανάλωση καφέ.
Σνακ κατά τη διάρκεια των συναντήσεων.
Αν πρόκειται να πάτε σε μία συνάντηση όπου ξέρετε ότι θα προσφέρονται ανθυγιεινά σνακ, έχετε μαζί σας τη δική σας υγιεινή επιλογή.
Ένα μήλο ή λίγοι ξηροί καρποί θα σας βοηθήσουν να αποφύγετε τον πειρασμό.
Ο χρυσός κανόνας.
Από τη στιγμή που το στομάχι μας γεμίζει μέχρι τη στιγμή που ο εγκέφαλος αντιλαμβάνεται το αίσθημα του κορεσμού, μεσολαβούν περίπου δέκα λεπτά.
Έτσι, όταν τρώμε γρήγορα, η ποσότητα τροφής που καταναλώνουμε είναι μεγαλύτερη, και, όταν ο εγκέφαλος αντιληφθεί τον κορεσμό, εμείς ήδη νιώθουμε 'φούσκωμα' και δυσφορία.
Αφιερώστε στον εαυτό σας δέκα λεπτά ηρεμίας και απολαύστε το γεύμα σας συγκεντρωμένοι μόνο σε αυτό, ακόμα κι όταν τρώτε πάνω στο γραφείο σας.
Μασήστε καλά κάθε μπουκιά πριν την καταπιείτε.
Xαρείτε τη γεύση, τη μυρωδιά και τα χρώματα της τροφής.
Έχετε κερδίσει ένα διάλειμμα ηρεμίας και ανανέωσης μέσα στη φορτωμένη με υποχρεώσεις ημέρα σας.
Ζητήστε να σας τον παρασκευάσουν με αποβουτυρωμένο γάλα που μειώνει τη θερμιδική αξία του κατά εβδομήντα πέντε σε σχέση με την 'πλήρη' εκδοχή του.
Όταν ήμασταν στο σχολείο, μικροί και άπειροι μαθητές, φοβόμασταν τα απροειδοποίητα διαγωνίσματα και τις καθιερωμένες εξετάσεις στο τέλος κάθε ακαδημαϊκής χρονιάς.
Αλλά και τώρα που μεγαλώσαμε φαίνεται να εξακολουθούμε να φοβόμαστε τις εξετάσεις... τις ιατρικές.
Έκτακτες ή τακτικές, οι επισκέψεις στον γιατρό πάντα συνοδεύονται από παρόμοια συναισθήματα - φόβος, αγωνία, άγχος, ανησυχία, μέχρι και πανικός.
Όλοι ελπίζουμε να μην εντοπίσει ο γιατρός κάτι ύποπτο, να μην μπούμε στη διαδικασία μιας ασθένειας, μιας θεραπείας, μιας ταλαιπωρίας.
Παρόλο που η επιστήμη έχει προοδεύσει και παρέχει τη δυνατότητα να αντιμετωπίσουμε με επιτυχία σχεδόν όλες τις ιατρικές καταστάσεις, ο φόβος του αγνώστου και του μυθοποιημένου κυρίως, καραδοκεί.
Πολλοί από εμάς, μάλιστα, βιώνουμε τόσο έντονο, ανεξέλεγκτο και υπερβολικό φόβο που αγγίζει τα όρια της παθολογικής φοβίας, γεγονός που μας προκαλεί δυσλειτουργικές επιπτώσεις στην καθημερινότητα.
Για κάποιους ο φόβος των ασθενειών και των ιατρικών εξετάσεων είναι ικανός να οδηγήσει στην παραμέληση της υγείας.
Στην υγεία το θετικό πρόσημο δεν θεωρείται καλό.
Η ιδέα ότι μπορεί οι εξετάσεις τους να είναι θετικές έχει τη δύναμη να παραλύσει κάθε άλλη σκέψη, κάθε ενημέρωση για την αναγκαιότητα του προληπτικού ιατρικού ελέγχου.
Aποφεύγονται οι εξετάσεις, οι γιατροί, ακόμα και οι συζητήσεις για ασθένειες και φάρμακα.
Και βέβαια, η αποφυγή μπορεί προσωρινά να δρα ανακουφιστικά, ως ένας μηχανισμός άμυνας, όμως η προστασία αυτή δεν διαρκεί.
Οι τύψεις και οι ενοχές κάποια στιγμή χτυπούν την πόρτα της συνείδησης και τότε αναγκαζόμαστε να φέρουμε εις πέρας αυτό που μάταια αποφεύγαμε.
Φυσικά, μια τέτοια κατάσταση άγνοιας και αμέλειας μπορεί να είναι τελικά επικίνδυνη για την εξέλιξη μιας ασθένειας.
Συνεπώς, καλύτερα να δράσουμε μια ώρα αρχύτερα.
Nα καθιερώσουμε μια ρουτίνα ετήσιων εξετάσεων που θα μας συστήσει ένας γιατρός, τον οποίο εμπιστευόμαστε.
Να τηρούμε με συνέπεια τον έλεγχό μας, για να κοιμόμαστε ήσυχοι τα βράδια.
Κάποιους άλλους τους συντροφεύει διαρκώς ο φόβος μην εμφανίσουν κάποια ασθένεια.
Tους αναγκάζει να ελέγχουν συνέχεια το σώμα τους, για να εντοπίσουν έγκαιρα κάθε πιθανή αλλαγή.
Κάθε τέτοια αλλαγή, μικρή ή μεγάλη, από ένα σημάδι στο δέρμα έως ένα φτέρνισμα, το ερμηνεύουν ως βέβαιη ένδειξη συγκεκριμένης ασθένειας.
Έτσι, σπεύδουν άμεσα στον γιατρό, για να τους επιβεβαιώσει τη διάγνωσή τους.
Φτάνουν μάλιστα στο σημείο να ενημερώνονται για όλες τις ασθένειες, συχνές αλλά και σπάνιες.
Nα διαβάζουν ιατρικές εγκυκλοπαίδειες ή να κατεβάζουν άρθρα- έγκυρα και μη- από το διαδίκτυο προκειμένου να ανακουφίσουν τη νοσηρή πια περιέργειά τους για την ασθένεια.
Όμως, μια τέτοια πληροφόρηση, δεν αποτελεί γνώση.
Και φυσικά, όποιος διαβάσει ένα εγχειρίδιο παθολογίας δεν γίνεται γιατρός.
Συνεπώς, η παραπληροφόρηση αυτού του είδους οδηγεί σε υπερβολικές «διαγνώσεις» και άνευ ουσιαστικού λόγου αγωνία.
Καλό είναι να γνωρίζουμε κάποια βασικά στοιχεία που θα έπρεπε να μας θορυβήσουν και να είμαστε υπέρμαχοι του προληπτικού ελέγχου, αλλά μέχρι το σημείο που μας κάνει καλό.
Όταν οι ασθένειες και οι εξετάσεις είναι το μόνο που απασχολεί το μυαλό μας, τότε νοσεί το πνεύμα και όχι το σώμα μας.
Συμπερασματικά, λοιπόν, η άγνοια, η αμέλεια, η παραπληροφόρηση και η λανθασμένη κατανόηση σε θέματα ασθενειών, μπορεί να μας προκαλέσει έντονο άγχος και φοβίες για την υγεία μας.
Αν τέτοιου είδους σκέψεις καταναλώνουν την ενέργειά μας, είναι προτιμότερο να επισκεφτούμε έναν έμπειρο γιατρό.
Να μας προτείνει τις απαραίτητες για εμάς ιατρικές εξετάσεις και να αποφασίσουμε ότι θα μείνουμε πιστοί σε αυτή τη ρουτίνα και θα εξοστρακίσουμε κάθε δυσλειτουργική σκέψη από το μυαλό μας.
Αν προσπαθήσουμε, αλλά η ψυχολογική μας κατάσταση δεν βελτιώνεται, θα χρειαστεί η συμβολή ενός ειδικού ψυχικής υγείας για την αντιμετώπιση της δυσκολίας μας.
Με αφορμή την έκθεση με έργα του Δομήνικου Θεοτοκόπουλου που φιλοξενεί αυτές τις μέρες η Εθνική Πινακοθήκη, θα σας μιλήσω στη σημερινή μας εκπομπή για τη ζωή και το έργο αυτού του μεγάλου ζωγράφου.
Ένας από τους πιο ανήσυχους και αινιγματικούς ζωγράφους όλων των εποχών.
Γεννήθηκε το χίλια πεντακόσια σαράντα ένα στο Ηράκλειο της ενετοκρατούμενης Κρήτης, όπου έλαβε τα πρώτα μαθήματα ζωγραφικής και δέχτηκε τις επιδράσεις των Κρητών ζωγράφων καθώς και της βυζαντινής τέχνης.
Το χίλια πεντακόσια εξήντα έξι πηγαίνει στη Βενετία και μαθητεύει στο εργαστήριο του Τιτσιάνο όπου αφομοιώνει τη δυτική τάση στη ζωγραφική, αργότερα στη Ρώμη και τελικά στο Τολέδο της Ισπανίας το χίλια πεντακόσια εβδομήντα επτά.
Εκεί πήρε και το όνομα «Ελ Γκρέκο».
Τα έργα του Δομήνικου Θεοτοκόπουλου περιέχουν κάτι το ασυνήθιστο, κάτι που δεν είναι εύκολο να ερμηνευτεί.
Η αισθητική στην οποία στηρίζονται είναι ιδιόμορφη και οι προθέσεις του φαίνονται ανεξιχνίαστες αλλά και ο ίδιος ο δημιουργός τους περικλείει γύρω του ένα μυστήριο που αντιστέκεται στις εύκολες ερμηνείες.
Οι πραγματείες του για τη φιλοσοφία, τη θεολογία, τη λειτουργική, την αγιολογία, τη λογοτεχνία και την ιστορία έχουν χαθεί.
Ωστόσο, το ενδιαφέρον του Δομήνικου Θεοτοκόπουλου για όλα αυτά φαίνεται τόσο από τον κατάλογο των έργων της βιβλιοθήκης του όσο και από τις συναναστροφές του με τους φιλοσοφικούς κύκλους στην Ισπανία.
Από τα βιβλία του φαίνεται το ενδιαφέρον του για τους αρχαίους κλασικούς αλλά και για την Πλατωνική και Νεοπλατωνική φιλοσοφία.
Για να μπορέσουμε να κατανοήσουμε την τέχνη του Δομήνικου Θεοτοκόπουλου, θα πρέπει να εμβαθύνουμε στις φιλοσοφικές και θρησκευτικές του αντιλήψεις.
Aντανακλώνται στα έργα του με βαθιά εσωτερικότητα και έντονο το συμβολικό στοιχείο.
Είναι γνωστές οι εξαϋλωμένες, πέρα από το συνηθισμένο, μορφές του.
Σε όλο το θρησκευτικό έργο του Δομήνικου Θεοτοκόπουλου μπορούμε να διακρίνουμε τον διαχωρισμό του υλικού απ' τον ουράνιο κόσμο.
Tην προσπάθειά του να ενώσει σταδιακά, μέσα απ' το χρώμα και το φως, το γήινο με το υπερβατικό.
Στα έργα του η ατμόσφαιρα του θαύματος δημιουργείται μ' έναν εκπληκτικό χειρισμό φωτός και χρώματος.
Για παράδειγμα, στο διάσημο έργο του «Η Ταφή του Κόμη Οργάθ» οι εκφράσεις στα πρόσωπα των παρευρισκομένων είναι εκστατικές.
Tα σώματά τους φαίνονται να αιωρούνται ανάμεσα στον γήινο και τον ουράνιο κόσμο, όχι μόνο ως απλοί μάρτυρες αλλά και ως κοινωνοί.
Ο άγγελος, ο οποίος ενώνει τη γη με τον ουρανό, βρίσκεται στον κεντρικό άξονα της σύνθεσης και ανεβαίνει, στριφογυρίζοντας προς τον ουρανό, για να μεταφέρει την ψυχή του κόμη, η οποία έχει τη μορφή παιδιού.
Το ουράνιο πλήθος το οποίο υπάρχει δίπλα στον Χριστό, έχει μορφές έντονα επιμήκεις και το φως που υπάρχει γύρω τους γίνεται υπερβολικά λαμπερό, μέχρι που καταλήγει σε μια ακτίνα φωτός.
Αυτή η ιεράρχηση του χρώματος και του φωτός, αλλά και των μορφών, από το γήινο προς το ουράνιο, υπάρχει και σ' άλλους πίνακές του, όπως στην Ανάσταση, στη Σταύρωση, στον Ευαγγελισμό και άλλα.
H ύπαρξη του μεσολαβητή αγγέλου, η ψυχή που αποδεσμεύεται και επιστρέφει εκεί από όπου προήλθε, μας παραπέμπουν στην Πλατωνική και Νεοπλατωνική δομή σκέψης.
Στην ύπαρξη των δύο κόσμων, του αισθητού και του ιδεατού και την επιστροφή της ψυχής μετά τον θάνατο στον κόσμο των ιδεών.
Τα υπερφυσικά μεγέθη του Χριστού, της Παναγίας και των αγγέλων σε σχέση με τα άλλα πρόσωπα που υπάρχουν στους πίνακές του, δείχνουν την ουράνια ιεραρχία.
Tο υποστήριζε ο Διονύσιος ο Αρεοπαγίτης, βιβλία του οποίου βρέθηκαν στη βιβλιοθήκη του Δομήνικου Θεοτοκόπουλου.
Αυτή η ιεράρχηση φαίνεται καθαρά στο έργο του «Η Βάπτιση του Χριστού».
Η στενόμακρη φόρμα που συναντάται σε πολλούς πίνακές του με θρησκευτικό περιεχόμενο είναι χαρακτηριστική.
Μ' αυτόν τον τρόπο υπερβαίνει τη φυσική πραγματικότητα και δημιουργεί μια ψευδαίσθηση μορφών που αιωρούνται.
Πολλές φορές βλέπουμε μια παραμόρφωση στο χρώμα και τη φόρμα, έντονη επιμήκυνση των μορφών, με κεφάλια πολύ μικρά σε σχέση με το σώμα.
Στο τέλος οι μορφές να φαίνονται σαν να είναι σε μια διάχυτη κατάσταση.
Όταν ενώνονται δε με το έντονο φως, μοιάζουν με φλόγες.
Αυτή η έντονη απεικόνιση του φωτός, παραπέμπει στη πνευματική φώτιση, όπως ο ίδιος αναφέρει για τον πίνακά του «Άποψη και Χάρτης του Τολέδο».
Η απογύμνωση της μορφής από την ύλη και η σύλληψη μέσω του νου μιας ανώτερης πραγματικότητας, καταργούν τον τόπο και τον χρόνο στους θρησκευτικούς του πίνακες.
Έρχεται σε αντίθεση με την αριστοτελική άποψη ότι η μορφή και η ύλη είναι αναπόσπαστα ενωμένες.
Ένα άλλο χαρακτηριστικό σύμβολο που παρατηρούμε, είναι το χέρι του Χριστού που ακουμπάει στο στήθος με τα δάχτυλα ανοιχτά, ενώ ο μέσος και ο παράμεσος είναι ενωμένοι.
Αυτό φαίνεται σε αρκετούς πίνακες όπως: «Ο Διαμερισμός των Ιματίων», «Ο Άγιος Φραγκίσκος», και άλλα.
Ο τελετουργικός χαρακτήρας των παραστάσεών του, η έννοια της ιεραρχίας, το μεταφυσικό φως, η εξαΰλωση των μορφών, η συμβολική χρήση των χρωμάτων, η ανύψωση προς το πνευματικό στοιχείο.
Συνθέτουν το συνολικό έργο του μεγάλου ζωγράφου, ο οποίος πέθανε το χίλια εξακόσια δεκατέσσερα.
Μετά τον θάνατό του κάποιοι τον χαρακτήρισαν τρελό και δυσνόητο.
Ο «Ελ Γκρέκο», όμως, υπήρξε παράδειγμα πνευματικού ατόμου και μεγάλου καλλιτέχνη που κατόρθωσε να μεταφέρει τον πλούσιο εσωτερικό του κόσμο στους θαυμάσιους πίνακές του, μοναδικούς στο είδος τους.
Στο σημείο αυτό ολοκληρώνουμε την αναφορά μας στον Θεοτοκόπουλο και σας θυμίζουμε ότι η έκθεση με τα έργα του θα παραμείνει ανοικτή έως τις τριάντα Ιανουαρίου.
Αξίζει να την επισκεφτείτε!
Τα ελληνικά κεντήματα δεν αναφέρομαι βέβαια στη σύγχρονη παραγωγή εκφράζουν με απόλυτη πληρότητα έναν ολόκληρο κόσμο; τον ελληνικό κόσμο.
Μετά από την πτώση του Βυζαντίου και έως τη συνταρακτική εποποιία του χίλια οχτακόσια εικοσιένα, ορίζεται τελεσίδικα η ανιούσα της πολιτιστικής του πορείας.
Aναπλάθει τα δεδομένα της παλιότερης παράδοσης μέσα στο κρυστάλλωμα της νέας του φυσιογνωμίας.
Tο ήθος και οι αξίες, το μέγεθος και οι αρετές, η ιδιομορφία της αισθαντικότητας.
Στοιχεία από το γενικότερο πνεύμα που διέπει τη μεγάλη αυτή ιστορική περίοδο, αποτυπωμένα χάρη στην υπομονή της γυναικείας ευαισθησίας.
Για να νιώσει ωστόσο κανείς σήμερα ένα κέντημα, ξεπερνώντας το επίπεδο του θαυμασμού για τη χειροτεχνική του τελειότητα, χρειάζεται έναν ανάλογα αυξημένο δείκτη ευαισθησίας.
Τότε μόνο μπορεί να διαβάσει τους έμμεσα ιστορημένους πόθους και τις ευχές του ελληνικού λαού, τους αγώνες και τα οράματά του, τη σχέση του με τη θάλασσα και το ταξίδι.
Μια ομηρική διάθεση φυγής δεμένη με την προσδοκία της επιστροφής στο ανθισμένο περιβάλλον ενός φανταστικού χώρου.
Πανάρχαια σύμβολα, ριζωμένα στη συλλογική μνήμη, αναβιώνουν εμψυχωμένα από μια δυνατή ερωτική πνοή.
Tο λουλούδι, το καράβι, η ανθρώπινη μορφή, η τερατόμορφη ζωική παρουσία, η απειλή του κακού, η αποτροπαϊκή ευχή, ενθαρρυντικά κελαηδίσματα, ο ύμνος στην ευγονία.
Οι αναφορές που περιέχουν τα διάφορα θέματα είναι αναγνώσιμες, διατυπωμένες με το στέρεο αισθητικό λεξιλόγιο της συλλογικής ζωής, με μια κρυστάλλινη διαύγεια και χωρίς ίχνος περιττής πολυλογίας ή συναισθηματισμού.
Μορφές αγλαϊσμένες από την αφαιρετική όραση που εντοπίζει και εδώ το καίριο συστατικό.
Προϋποθέτουν μια ανάλογη δυναμική διαδικασία από την πλευρά του θεατή και επιβεβαιώνουν παράλληλα την ποιότητα της δικής του αντίληψης.
Τα ελληνικά κεντήματα αντανακλούν το μέγεθος μιας ιστορικής περιόδου, που ο απόηχός της, στα κατάβαθα της σημερινής συνείδησης, πικρίζει σαν ένας καημός.
Και πάλι ο «καημός της Ρωμηοσύνης», όπως θα έλεγε ο ποιητής.
Το ηρωικό μέγεθος, η μυθική διάσταση και η μεθυστική λατρεία για τη ζωή είναι αξίες «χειροποίητες» και αγιασμένες.
Σήμερα στη θέση τους, οι εκφραστικές αναζητήσεις, βοηθημένες από την απαιδευσία, τα πονηρά έντυπα και την εμπορία του κακού γούστου, παραπαίουν ανάμεσα σε φύσεις νεκρές και σε συνομιλίες μελίρρυτων μαρκησιών.
Το αισθητήριο μόνο «με καιρό και με κόπο» θα μπορούσε να αφυπνισθεί.
Να μεταγραφεί η ευαισθησία των στοιχείων της παραδοσιακής κληρονομιάς και να μεταφυτευθούν εμπλουτισμένες οι αξίες τους στη σημερινή πραγματικότητα.
Να μελετηθούν οι αναπλαστικές δυνατότητες της καλλιτεχνικής της έκφρασης πάνω σε νέα υλικά και σε νέες τεχνικές.
Να βρεθούν καινούργιοι χρηστικοί τρόποι και να προσαρμοστεί ο χρόνος που απαιτεί η επεξεργασία τους στις διαστάσεις της σημερινής τους αξίας.
Χρειάζεται και κόπος και δουλειά.
Στην ευρύτερη προσπάθεια που καταβάλλεται ας είναι και το βιβλίο «Σχέδια από ελληνικά κεντήματα», που εκδίδει το Μουσείο Μπενάκη, μια προσφορά.
Τα σχέδια που παρουσιάζονται σε αυτό τον τόμο είναι σύγχρονες εφαρμογές παραδοσιακών θεμάτων και αποτελούν μέρος μιας εργασίας που έχει αρχίσει από καιρό και που ακόμη συνεχίζεται.
Σκοπός της είναι να συλλεχθούν όσο γίνεται περισσότερα δείγματα με βάση την τεχνική της μετρητής βελονιάς απ' όλες σχεδόν τις περιοχές της χώρας.
Από όλες τις βελονιές που δούλεψαν οι ελληνίδες γυναίκες, προτιμήθηκε η σταυροβελονιά, γιατί είναι γνωστή από παλιά και στον τόπο μας αλλά και σ' άλλες χώρες.
Για να υπάρχει ομοιομορφία στην εμφάνιση και σύγκριση των διαστάσεων, η υπεύθυνη λαογράφος μεταχειρίστηκε πάντα τα ίδια υλικά.
Περιορίστηκε σε βιομηχανοποιημένο καμβά και τυποποιημένη ποιότητα μαλλιών, με την ιδέα να απλοποιήσει το πρόβλημα των σύγχρονων ανθρώπων, που δεν υφαίνουν πια στον αργαλειό κι ούτε βάφουν στο καζάνι τους μετάξια και βαμβακερά.
Το δύο χιλιάδες δώδεκα συμπληρώθηκαν διακόσια χρόνια από τη γέννηση του Βρετανού συγγραφέα Κάρολου Ντίκενς.
Για τους περισσότερους αναγνώστες σε όλο τον κόσμο ο Ντίκενς είναι ο μπαμπάς του Όλιβερ Τουίστ.
Ο άνθρωπος που περιέγραψε τον ζοφερό κόσμο της παιδικής εκμετάλλευσης και φτώχειας στην Αγγλία του δέκατου ένατου αιώνα, έναν κόσμο που θέλαμε να πιστεύουμε ότι έχει για πάντα χαθεί.
Άλλωστε, στον εικοστό πρώτο αιώνα, υποτίθεται ότι όταν μιλάμε για παιδική εργασία και εκμετάλλευση, αναφερόμαστε στον Τρίτο Κόσμο, ότι στην Ευρώπη αυτό το φαινόμενο έχει εξαλειφθεί.
Κι όμως, στην πλούσια Γηραιά Ήπειρο, της υποχρεωτικής εννεατούς εκπαίδευσης για τα παιδιά, η παιδική εργασία δεν εξαφανίστηκε ποτέ και τώρα με την κρίση αυγαταίνει.
Σχεδόν καμία ευρωπαϊκή χώρα δεν στέλνει όλα τα παιδιά της στο σχολείο, αλλά τα μεγαλύτερα ποσοστά παιδικής εργασίας συναντώνται στις χώρες της ανατολικής Ευρώπης και όλο και περισσότερο στις χώρες του Νότου.
Στην Ελλάδα, εκτιμάται ότι κάθε χρόνο δέκα χιλιάδες παιδιά εγκαταλείπουν το σχολείο και μάλιστα την υποχρεωτική εκπαίδευση.
Τα στοιχεία για την παιδική εργασία που αναφέρονται δεν αντικατοπτρίζουν την πραγματική εικόνα, καθώς δεν υπάρχει συστηματική παρακολούθηση του φαινομένου στην πλειοψηφία των κρατών, όπως και στη χώρα μας.
Άλλωστε, οι αριθμοί δεν θα μπορούσαν να είναι ακριβείς, όταν καταμετρούν παιδικές ψυχικές «πληγές».
Τις περισσότερες, μάλιστα, φορές υπεύθυνοι είναι οι ίδιοι οι γονείς.
Γονείς, για τους οποίους η τιμωρία δεν ήρθε ποτέ.
Φαίνεται πως η πραγματικότητα κατέστησε επιτακτική την ανάγκη για την καθιέρωση της δωδεκάτης Ιουνίου ως της Παγκόσμιας Ημέρας κατά της παιδικής εργασίας.
Eιδικότερα, είναι η Παγκόσμια Ημέρα κατά του περιορισμού της παράνομης διακίνησης παιδιών, από το Διεθνή Οργανισμό Εργασίας.
Η ισχύουσα ελληνική νομοθεσία για την εργασία των ανηλίκων είναι προσαρμοσμένη στις διατάξεις της εκατοστής τριακοστής όγδοης διεθνούς σύμβασης εργασίας.
Eπιτρέπεται σε παιδιά άνω των δεκατεσσάρων ετών να εκτελούν ελαφρές εργασίες.
Για τις προσπάθειες καθορισμού προϋποθέσεων εργασίας των ανηλίκων συντάχθηκε προεδρικό διάταγμα που αφορά κάθε ανήλικο κάτω των δεκαοκτώ ετών.
Σύμφωνα με αυτό, ορίζεται ως παιδί, κάθε νέος που δεν έχει συμπληρώσει το δέκατο πέμπτο έτος της ηλικίας του ή όποιος νέος υπόκειται ακόμα σε υποχρεωτική σχολική φοίτηση.
Παράλληλα, απαγορεύεται η εργασία των παιδιών, εκτός αυτών που έχουν συμπληρώσει το δέκατο τρίτο έτος της ηλικίας τους - κατόπιν αδείας της Επιθεώρησης Εργασίας.
Μπορούν να εργαστούν υπό προϋποθέσεις σε καλλιτεχνικές εκδηλώσεις, διαφημιστικά προγράμματα, επιδείξεις μόδας, ραδιοφωνικές ή τηλεοπτικές εγγραφές.
Επιπλέον, το Π.Δ. απαγορεύει την υπερωριακή και νυχτερινή απασχόληση από τις δέκα το βράδυ έως τις έξι το πρωί των νέων κάτω των δεκαοχτώ ετών.
Θέτει όρους εργασίας προστατεύοντας τους ανήλικους από ειδικούς κινδύνους - φυσικούς, βιολογικούς και χημικούς παράγοντες - τους οποίους διατρέχει η υγιεινή, η ασφάλεια και ανάπτυξή τους.
Τι γίνεται όμως στην πραγματικότητα;
Υπολογίζεται ότι τα εργαζόμενα ανήλικα παιδιά, σύμφωνα με στοιχεία του Διεθνή Οργανισμού Εργασίας, αγγίζουν τα διακόσια σάραντα έξι εκατομμύρια ανά τον κόσμο.
Τα εκατόν εβδομήντα ένα εκατομμύρια εργάζονται κάτω από επικίνδυνες συνθήκες, χωρίς την τήρηση των στοιχειωδών κανόνων υγιεινής και ασφάλειας.
Συναντάμε περίπου πενήντα χιλιάδες παιδιά να δουλεύουν σε εργοστάσια, χωράφια και καταστήματα.
Η μαθητική διαρροή, που αποκαλύπτει ο πίνακας, συνδέεται άμεσα με την παιδική εργασία.
Σύμφωνα με έρευνα του Παιδαγωγικού Ινστιτούτου, επτά στους δέκα μαθητές που εγκαταλείπουν το σχολείο βρίσκουν διέξοδο σε βοηθητικές εργασίες.
Το πρόβλημα παραμένει οξύ σε ορεινούς νομούς της κεντρικής και δυτικής ηπειρωτικής Ελλάδας και στα νησιά.
Πολλοί παράγοντες εντείνουν τα φαινόμενα κοινωνικής παθογένειας, μέσα στα οποία εντάσσεται και η παιδική εργασία και εκμετάλλευση.
Μερικοί από αυτούς είναι η φτώχεια, οι άνισες εκπαιδευτικές δυνατότητες κατά γεωγραφική περιοχή, το αρνητικό οικογενειακό περιβάλλον και η προκατάληψη απέναντι σε συγκεκριμένες κοινωνικές ομάδες.
Μυρίζονται τον κίνδυνο, δεν ακούνε Μπετόβεν, βλέπουν χρώματα, είναι ντροπαλά και γεύονται με τις ρίζες.
Οι πέντε αισθήσεις δεν είναι αποκλειστικό προνόμιο των ζώων.
Τα φυτά μεγαλώνουν στο «σωστό» κάθε φορά σημείο, ακριβώς γιατί έχουν ανάλογες αισθήσεις.
Για να επιβιώσουν μετρούν τη διάρκεια της ημέρας, ελέγχουν τη θερμοκρασία και την υγρασία.
Πώς όμως αισθάνονται τις αισθήσεις;
Στα ζώα υπάρχει το δίκτυο των φλεβών του αίματος, το νευρικό σύστημα και λοιπά.
Στα φυτά;
Το ανεξερεύνητο αυτό πεδίο ανακαλύπτεται σιγά σιγά από τους επιστήμονες.
Ένας ολόκληρος κόσμος από κινήσεις, κατευθύνσεις ανάπτυξης και αλλαγές μεταβολισμού συνδέεται τελικά με τις ευαισθησίες των αισθήσεων.
Αντιδρούν στο άγγιγμα.
Τα φυτά είναι ντροπαλά.
Μόλις τα αγγίζουμε «ανατριχιάζουν».
Σε λιγότερα από χίλια είδη, η αντίδραση στην αφή είναι άμεση.
Το σαρκοφάγο φυτό κλείνει την παγίδα του, η μιμόζα αναδιπλώνει τα φύλλα της, η τσουκνίδα θραύει τα τριχίδιά της προκαλώντας μας κνίδωση.
Όμως, στη μεγάλη πλειοψηφία των διακοσίων σαράντα χιλιάδων ανθοφόρων φυτών, οι αντιδράσεις είναι αργές και περιορισμένες.
Όταν εκδηλωθεί κάποιο γεγονός που το φυτό αντιλαμβάνεται ως επίθεση, ένα ηλεκτρικό κύμα διατρέχει την κυτταρική μεμβράνη.
Η ροή των ιόντων μεταβάλλει την ευκαμψία και τη διαπερατότητα της μεμβράνης, όπως συμβαίνει και στους ανθρώπινους νευρώνες.
Τα ιόντα ασβεστίου πλημμυρίζουν το εσωτερικό του κυττάρου.
Παράλληλα με τη ροή ασβεστίου, ενεργοποιούνται κατάλληλα γονίδια, τα οποία χαρακτηρίζονται ως «γονίδια αφής».
Οι μιμόζες έχουν στη βάση των φύλλων τους ένα ιδιαίτερο εξόγκωμα του μίσχου τους, το λεγόμενο και προσκεφάλι.
Αυτό το όργανο προκαλεί εξαιρετικά γρήγορες αντιδράσεις -σε κλάσματα του δευτερολέπτου- σε κάποιο άγγιγμα ή στις μεταβολές του φωτός.
Η μιμόζα χρειάζεται μέχρι και τριάντα λεπτά για να επιστρέψει στην αρχική της θέση.
Βλέπουν τα χρώματα.
Μπορούμε να μιλάμε για όραση στα φυτά;