aangelakis/STOMA huggingface dataset:
Τα παιδιά του κόσμου ουρλιάζουν στέλνοντας μηνύματα αγωνίας, αλλά αυτά δεν φθάνουν στα αυτιά των προοδευτικών.
Οι τελευταίοι έχουν άλλα σοβαρότερα προβλήματα να επιλύσουν από εκείνα της φτώχειας, της εκμετάλλευσης, της ανισότητας, της περιθωριοποίησης, της αδικίας.
Αγωνιούν να πείσουν ότι είναι αρκετά ρεαλιστές για να επιβάλουν την ανταγωνιστικότητα, την κινητικότητα των εργαζομένων, την ανεργία.
Δεν είναι δύσκολο για αυτούς να θυσιάσουν μερικές εκατοντάδες χιλιάδες παιδιά στο βωμό της παγκοσμιοποίησης.
Στο σπίτι του Αϊνστάιν είχε στρωθεί το τραπέζι για το πρωινό και η (δεύτερη) σύζυγός του τού φώναζε να κατέβει από τον πάνω όροφο όπου συνέχιζε να κοιμάται.
Ο Αϊνστάιν κατέβηκε φορώντας βαριεστημένα επάνω του τη ρόμπα της εποχής, αλλά μετά δυσκολίας καθόταν να φάει το πρωινό του.
Η σύζυγός του νόμισε ότι είχε πάθει κάτι και τον ρώτησε αν ήταν καλά.
«Αγάπη μου», της απάντησε, «έχω μια θαυμάσια ιδέα!».
Ήπιε το ζεστό καφέ του και πήγε και κάθισε στο πιάνο αρχίζοντας να παίζει ένα κομμάτι.
Ξαφνικά σταματά, παίρνει ένα φύλλο χαρτί και γράφει κάποιες σημειώσεις.
Κάνει μια παύση και γυρίζει προς τη σύζυγό του που συνεχίζει να τον κοιτά με έκπληξη: «Έχω μια θαυμάσια ιδέα, μια εξαίσια ιδέα!» της ξαναλέει.
Αυτή, σαστισμένη, τον ρωτά με ένα μείγμα αγανάκτησης και αγωνίας: «Για όνομα του Θεού, Άλμπερτ, πες μου τι είναι, μη με κρατάς σε αγωνία!».
«Είναι δύσκολο να σου την εξηγήσω, πρέπει να την επεξεργαστώ κι άλλο», της απάντησε ο Αϊνστάιν και στράφηκε πάλι προς το πιάνο παίζοντας μουσική και γράφοντας σημειώσεις για μισή ώρα, περίπου.
Κατόπιν, ανέβηκε στο πάνω πάτωμα λέγοντάς της ότι δεν ήθελε να τον ενοχλήσει κανένας και έμεινε εκεί για δύο βδομάδες.
Η γυναίκα του τού πήγαινε φαγητό καθημερινά και το βράδυ τον έβλεπε να περπατά για λίγη ώρα για να ασκηθεί και μετά να ξαναεπιστρέψει στην εργασία του.
Τελικά, μετά από δύο βδομάδες, ο Αϊνστάιν κατέβηκε πολύ χλωμός από το πάνω πάτωμα, πλησίασε το τραπέζι και της είπε: «Αυτό είναι!» αφήνοντας βαριεστημένα μπροστά της δύο φύλλα χαρτιού.
Επρόκειτο για τη γενική θεωρία της σχετικότητας, μιας θεωρίας που έμελε να αλλάξει τον ρου της ιστορίας και της ζωής μας για πάντα.
Έπειτα από την τελική διατύπωση και την πρώτη πειραματική απόδειξη και επαλήθευση της θεωρίας, αποκτήσαμε μια νέα θέαση για το σύμπαν και τη θέση μας σ'αυτό.
Το οικοδόμημα του Νεύτωνα είχε δείξει τα όριά του για τις υψηλές ταχύτητες μέσα από τη διατύπωση της ειδικής θεωρίας της σχετικότητας.
Όντως υπάρχουν «δύο» θεωρίες της σχετικότητας, η γενική και η ειδική.
O Αϊνστάιν μετά από τη διατύπωση της γενικής θεωρίας δέχτηκε τα κύματα του φθόνου του περίγυρού του και ενός ακραίου μίσους που υπονόμευσε κατά πολύ την πρώτη υποδοχή της ιστορικής αυτής ανακάλυψης.
Η άλλη ακραία πλευρά της στάσης έναντι του μεγαλοφυούς επιστήμονα είναι η γνωστή, άκριτη αναγόρευσή του σε μύθο.
Αυτή η δεύτερη πλευρά, υποστηρίζεται σε μεγάλο βαθμό από τα μέσα μαζικής ενημέρωσης που ήδη είχαν αρχίσει τις διαδικασίες κατασκευής ειδώλων.
Oδήγησε σε έναν άκρατο μιμητισμό εκ μέρους των φυσικών.
Άρχισαν να κυκλοφορούν με επιμελώς ατημέλητα μαλλιά ή ρούχα.
Να αναζητούν απεγνωσμένα την τροφή που έτρωγε ή τη μουσική που έπαιζε κατά τις κρίσιμες βδομάδες συγγραφής του άρθρου.
Nα εγκαταλείπουν ξαφνικά την κοπέλα τους δηλώνοντας πως βρήκαν μια θαυμάσια ιδέα, να εξαφανίζονται και γυρίζοντας άπρακτοι μετά από δυο βδομάδες να μη βρίσκουν πια ούτε την ίδια την κοπέλα.
Έτσι το περιβάλλον που συστάθηκε γύρω από το όνομα του επιστήμονα απομάκρυνε δυστυχώς πολλούς ανθρώπους από μια ισορροπημένη σύλληψη του πώς και γιατί κατάφερε να διατυπώσει τις σωστές εξισώσεις της γενικής θεωρίας της σχετικότητας.
Aποδείχθηκε, μέχρι τη στιγμή που γράφονται αυτές οι γραμμές, ως η ακριβέστερη θεωρία που διαθέτουμε.
Όλα τα παραδεκτά σήμερα δεδομένα εξέλιξης του σύμπαντος βασίζονται στις εξισώσεις του Αϊνστάιν, καθώς κάθε επίλυση των εξισώσεών του μας δίνει όλη την ιστορία κάποιου σύμπαντος.
Αυτά τα κοσμολογικά μοντέλα υποδεικνύουν ότι το σύμπαν βρίσκεται ακόμα σε φάση επέκτασης των ορίων του.
Διάφορες αστρονομικές παρατηρήσεις του ρυθμού επέκτασης του σύμπαντος επιτρέπουν σήμερα να υπολογίσει κανείς το ποσό της συνολικής ύλης στο σύμπαν.
Περίπου το ενενήντα τοις εκατό της ύλης προκύπτει ότι είναι η λεγόμενη «σκοτεινή ύλη» που έχει μάζα (δηλαδή βαρυτική επίδραση).
Δεν επιδρά ηλεκτρομαγνητικά (και συνεπώς δεν μπορεί να παρατηρηθεί ευθέως).
Μια άλλη σημαντική συνέπεια της γενικής θεωρίας της σχετικότητας αφορά την πρόβλεψη της ύπαρξης ορίων στο χωροχρόνο που ονομάζονται χωροχρονικές ανωμαλίες.
Σε γενικές γραμμές, η γενική θεωρία έχει αναδειχθεί ως το πιο επιτυχημένο μοντέλο για το σύμπαν μας!
Μέχρι τώρα, όλες οι παρατηρήσεις και τα πειράματα επιβεβαιώνουν τη γενική θεωρία.
Βέβαια, υπάρχουν και πολλά ανοιχτά ζητήματα που καταδεικνύουν τη μη πληρότητά της.
Στο σύνολό της η θεωρία έχει αποδειχθεί ως ένα από τα σημαντικότερα επιτεύγματα του ανθρώπινου νου.
Βέβαια, και ο ίδιος ο επιστήμονας, όπως μπορούμε να συνάγουμε και από τις συνθήκες δημιουργίας της θεωρίας, ήταν άνθρωπος χωρίς έπαρση, με χιούμορ και αγάπη για τους γύρω του.
Oι σεισμοί και οι τυφώνες μοιάζουν συχνά να είναι οι πιο απειλητικοί τύποι φυσικών καταστροφών.
Tα ηφαίστεια μπορούν να έχουν πιο εκτεταμένα αποτελέσματα από τους δύο προηγούμενους, καθώς συνδέονται άμεσα με τη σεισμική δραστηριότητα.
Στα περισσότερα μέρη του κόσμου, πάντως, όπου γίνονται σεισμοί, υπάρχουν και ενεργά ηφαίστεια.
Υπάρχουν, λοιπόν, χίλια πεντακόσια εν δυνάμει ενεργά ηφαίστεια σε όλο τον κόσμο.
Περίπου πεντακόσια πενήντα ηφαίστεια έχουν εκραγεί στην επιφάνεια της Γης κατά τη διάρκεια της καταγεγραμμένης ιστορίας.
Έξοχο παράδειγμα της εκτεταμένης καταστροφής που μπορεί να προκαλέσει ένα ηφαίστειο αποτελεί η έκρηξη του ηφαιστείου των Φιλιππίνων Πινατούμπο, το χίλια εννιακόσια ενενήντα ένα.
Έδειξε ότι ένα ηφαίστειο μπορεί να δημιουργήσει ένα τεράστιο νέφος θειικού οξέος, το οποίο μπορεί να περικυκλώνει ολόκληρο τον πλανήτη.
Εμείς, βέβαια, ως θεατές βλέπουμε εντυπωσιακές εικόνες έκχυσης ηφαιστειακής λάβας από τις οθόνες μας.
Oι κάτοικοι των ηφαιστιογενών περιοχών συχνά καλούνται, επειγόντως, να τις εκκενώσουν.
Τα πανέμορφα φυσικά τοπία που βρίσκονται συνήθως στις περιοχές αυτές λειτουργούν ως πόλος έλξης ενώ η έκρηξη διαμορφώνει ένα εύφορο και πλούσιο γεωλογικό περιβάλλον.
Μάλιστα, πολλές από αυτές τις περιοχές έχουν διαμορφωθεί λόγω της έκρηξης και χωρίς την τελευταία δεν θα υπήρχαν καν στον παγκόσμιο χάρτη.
Ένα τέτοιο παράδειγμα απαράμιλλης φυσικής ομορφιάς και ηφαιστειακής δημιουργίας συνιστά η Ισλανδία.
Bρίσκεται ακριβώς πάνω από τις τεκτονικές πλάκες της Βόρειας Αμερικής και της Ευρασίας και οφείλει την ύπαρξή της αποκλειστικά σε αναρίθμητες εκρήξεις.
Η Ισλανδία θαμπώνει τον επισκέπτη με το υπέροχο φυσικό της τοπίο, καθώς και τις εντυπωσιακές ερήμους λάβας δίπλα από σειρές ενεργών ηφαιστείων.
Το Βυζαντινό Μουσείο μεταμορφώνει τα είκοσι στρέμματα του υπαίθριου χώρου σε κήπο και χώρο περιπάτου.
Κοντά στον Εθνικό Κήπο και λίγα μόλις μέτρα από το πάρκο Ριζάρη, ο περιβάλλων χώρος του Βυζαντινού Χριστιανικού Μουσείου αλλάζει μορφή.
Θα μετατραπεί σε ιδανικό χώρο περιπάτου μέσα σε δέντρα, καλλωπιστικά φυτά και μνημεία.
Το Βυζαντινό Μουσείο μεταμορφώνει τα είκοσι στρέμματα, που αποτελούν τον υπαίθριο χώρο του, σε κήπο με χαρακτήρα.
Περιβάλλει έναν δραστήριο ιστορικό μουσειακό οργανισμό αλλά και τόπο, ο οποίος μπορεί να λειτουργεί ανεξάρτητα και να αποτελεί για τον ελεύθερο χρόνο μας, επίσκεψη-εμπειρία.
Αυτή την αλλαγή στη φυσιογνωμία του επιδιώκει να επιφέρει η διευθύντρια του μουσείου, δόκτωρ Αναστασία Λαζαρίδου.
Θα γίνει μετά την ολοκλήρωση της μόνιμης έκθεσης των συλλογών του μουσείου και την παράδοση στο κοινό του Μεγάρου της Δούκισσας της Πλακεντίας ως νέου εκθεσιακού χώρου.
Η ολοκλήρωση της διαμόρφωσης και ανάδειξης του περιβάλλοντος χώρου σε κήπο είναι το νέο στοίχημα του μουσείου που εμπνέεται από τη βυζαντινή κοσμοθεωρία για τη φύση, τους κήπους, τις πηγές και το τοπίο.
Ανοίγει το πωλητήριο.
Οι δύο αρχαιολογικές υπαίθριες εκθέσεις είναι έτοιμες.
Όπως επισημαίνει, όμως, στην εφημερίδα «Καθημερινή» η διευθύντρια του Βυζαντινού Χριστιανικού Μουσείου, είναι ασύνδετες.
«Έπρεπε να δημιουργηθεί ένας συνεκτικός ιστός και να συγκροτηθεί ένα μουσειολογικό σκεπτικό».
Προς αυτήν την κατεύθυνση εργάζεται ομάδα αρχαιολόγων του μουσείου.
Ένας άλλος τάφος που βρέθηκε στον χώρο μπορεί να αποτελέσει την αφορμή για ενδιαφέροντα εκπαιδευτικά προγράμματα με την έννοια της ανασκαφής και του μουσείου.
Η φύτευση, πιο οργανωμένη, θα αναδεικνύει τη σχέση με το βυζαντινό τοπίο.
Με τον κατάλληλο σχολιασμό των φυτών και της δεξαμενής που βρίσκεται στην πλευρά της Βασιλίσσης Σοφίας, θα προβάλλεται η ιστορία της ύδρευσης της Αθήνας από τα πρώτα χρόνια ώς τα νεότερα.
«Δεν θέλουμε να παραδώσουμε ένα απρόσωπο πάρκο αλλά ένα κήπο με χαρακτήρα στο κοινό», υπογραμμίζει η κυρία Λαζαρίδου.
Ωστόσο, όσο ο υπαίθριος χώρος του Βυζαντινού Χριστιανικού Μουσείου είναι υπό διαμόρφωση, και οι φύλακες δεν περισσεύουν, δεν μπορεί να ενοποιηθεί ακόμη με τον χώρο του Λυκείου.
Πάντως, η είσοδος των επισκεπτών σε ένα από τα σπουδαιότερα γυμνάσια της αρχαίας Αθήνας θα λειτουργεί στη Βασιλίσσης Σοφίας.
Το κοινό, με ένα μονοπάτι από την επίσημη είσοδο, θα οδηγείται σε ένα καλόγουστο χώρο το οποίο προσφέρεται για συνέδρια, ομιλίες και συγκέντρωση επισκεπτών (έως εκατόν τριάντα άτομα) που θα φτάνουν με οργανωμένα γκρουπ και ξεναγούς.
Χωρίς εισιτήριο.
Οι φυτεύσεις ήδη μεταμόρφωσαν τον χώρο.
Ροδιές, ελιές, κυπαρίσσια, δάφνες, ακακίες και αρωματικά φυτά.
Θυμάρι, ρίγανη, δενδρολίβανο, λεβάντα, μαντζουράνα μαζί με διαδρομές για το κοινό, γκαζόν αντοχής (για να πατιέται από το κοινό) ήδη δίνουν τη νότα αισιοδοξίας που όλοι μας έχουμε ανάγκη στην Αθήνα.
Το πρόγραμμα περιλαμβάνει και τρία γυάλινα λιτά στέγαστρα που θα αντικαταστήσουν τα υπάρχοντα.
Η κυρία Ελένη Μπάνου, προϊσταμένη της Γ΄ Εφορείας Αρχαιοτήτων, είναι αισιόδοξη για τις εργασίες που θα παραδώσουν ως το καλοκαίρι αυτόν τον σπουδαίο καινούργιο χώρο στο κοινό.
Δεκαέξι χρόνια μετά την αποκάλυψη των καταλοίπων της Παλαίστρας του Γυμνασίου του Λυκείου (η είδηση έκανε τον γύρο του κόσμου), θα μπορούμε να περιηγηθούμε στον χώρο της σχολής στην οποία δίδαξε ο Αριστοτέλης.
Πρόκειται για ένα νέο αρχαιολογικό χώρο στην Αθήνα, για τον οποίο η εφορεία προτείνει να μην υπάρχει εισιτήριο για το δύο χιλιάδες δεκατρία προκειμένου να τον γνωρίσει και να τον αγαπήσει το κοινό.
Ο πράκτορας που σκαρφάλωσε στην προεδρική λιμουζίνα στο Ντάλας και προσπάθησε να προστατεύσει τον Τζον Φ. Κένεντι ακόμη αναρωτιέται αν θα μπορούσε να αποτρέψει τη δολοφονία.
O ογδοντάχρονος γεροδεμένος άνδρας έχει καλή μνήμη.
Περιγράφει μια μικρή στιγμή που έζησε πριν από σαράντα εννέα χρόνια.
Μια στιγμή που δεν θα μπορούσε να ξεχάσει.
Στις είκοσι δύο Νοεμβρίου χίλια εννιακόσια εξήντα τρία ο Τζον Φιτζέραλντ Κένεντι ξεψυχούσε στα χέρια του.
Είναι ο Κλιντ Χιλ, ο άνθρωπος που μαζί με την Τζάκι Κένεντι έζησε τα δραματικά γεγονότα του Ντάλας σε απόσταση αναπνοής.
Η εικόνα του αμερικανού πράκτορα, σκαρφαλωμένου στην προεδρική λιμουζίνα - μια Lincoln Continental του χίλια εννιακόσια εξήντα ένα - να προσπαθεί να προστατεύσει τον ήδη βαριά λαβωμένο JFK, έκανε τον γύρο του κόσμου.
Σήμερα, σχεδόν 49 χρόνια μετά τη δολοφονία του τριακοστού πέμπτου προέδρου των ΗΠΑ, ήταν ο μόνος άνθρωπος που προσπάθησε να μπει ανάμεσα σε εκείνον και στις σφαίρες του Λι Χάρβεϊ Οσβανλτ.
Θυμάται, σε μια σπάνια συνέντευξη-εξομολόγηση στο περιοδικό της εφημερίδας το ΒΗΜΑ, τη «βασιλική» αμερικανική οικογένεια και την ημέρα που έσβησε το «Κάμελοτ».
Οι δρόμοι του πράκτορα Κλιντ Χιλ και της δυναστείας των Κένεντι διασταυρώθηκαν το χίλια εννιακόσια εξήντα, όταν του ανατέθηκε η προστασία της πρώτης κυρίας.
Δεν ήμουν ευχαριστημένος με τα νέα μου καθήκοντα.
Οι σύζυγοι των προέδρων περνούσαν τον χρόνο τους σε απογεύματα με τσάι κυριών, φιλανθρωπικές εκδηλώσεις και επιδείξεις μόδας.
Αγνοούσα, όμως, ότι η κυρία Κένεντι ήταν πολύ διαφορετική.
Από την πρώτη τους συνάντηση έγινε σαφές ότι κανείς από τους δύο δεν ήταν ευτυχισμένος με τον «ρόλο» του.
Μου ξεκαθάρισε ότι δεν της αρέσει να την φυλάνε, αλλά και εγώ δεν της έκρυψα την απογοήτευσή μου για το νέο μου πόστο.
Τελικά, η θητεία μου αποτέλεσε κομμάτι της Ιστορίας.
Στις υπηρεσίες της Τζάκι.
Έπειτα από αμοιβαίες εξηγήσεις, η κυρία Κένεντι και ο κύριος Χιλ, όπως ο ένας αποκαλούσε τον άλλον, αποδέχθηκαν τα δεδομένα της «σχέσης» τους.
Αποκτήσαμε μια καλή επικοινωνία που εξελίχθηκε σε επαγγελματική φιλία.
Ήταν ευγενική, κομψή, έξυπνη, της άρεσε να ασχολείται με τη διακόσμηση του Λευκού Οίκου.
Το προεδρικό ζεύγος δεν έμοιαζε να ανησυχεί ιδιαίτερα για την ασφάλειά του.
Άγνοια;
Υπερεκτίμηση της αποδοχής του αμερικανικού λαού;
Ή επικοινωνιακή στρατηγική του πρώτου αμερικανού προέδρου που ήξερε να «παίζει» με τη δύναμη των Μι Μι Έψιλον;
Ο Χιλ δίνει τη δική του απάντηση.
Ο πρόεδρος προτιμούσε ανοιχτό αυτοκίνητο.
Ήθελε να βλέπει τον κόσμο και να τον βλέπουν.
Η μόνη φορά που χρησιμοποιούσε κλειστό όχημα ήταν όταν έβρεχε ή όταν φυσούσε, για να μη χαλάσουν τα μαλλιά της κυρίας Κένεντι.
Για το Ντάλας επέλεξε ανοιχτή λιμουζίνα.
Άλλωστε ήταν προγραμματισμένο να είναι μόνος του.
Τον Νοέμβριο του χίλια εννιακόσια εξήντα τρία με την πρώτη κυρία βρισκόμασταν ξανά στην Ελλάδα.
Ήταν σε κρουαζιέρα με τη θαλαμηγό "Χριστίνα", παρέα με φίλους και τον σύμμαχο πλέον της Αμερικής, Αριστοτέλη Ωνάση.
Ο πρόεδρος την ειδοποίησε ότι την ήθελε στο πλευρό του.
Ταξιδέψαμε εσπευσμένα στο Ντάλας.
Αν και εγώ ήμουν αποκλειστικά υπεύθυνος για την κυρία Κένεντι, ξέρω ότι οι πράκτορες του προέδρου, όπως έκαναν πάντα, είχαν ελέγξει προκαταβολικά τη διαδρομή και τα κτίρια.
«Επέβαλαν όλα τα παράθυρα που "κοιτούσαν" προς την πορεία της πομπής να είναι κλειστά» περιγράφει ο Χιλ.
Κάτι, όμως, πήγε τραγικά στραβά.
Το χρονικό της δολοφονίας.
Ο Χιλ μοιράζεται όσα έζησε χωρίς παύση.
Η περιοδεία στο Ντάλας πήγαινε πολύ καλά, υπήρχε πολύς κόσμος.
Αποστολή μου ήταν η προστασία της κυρίας Κένεντι, που καθόταν στην αριστερή πλευρά της προεδρικής λιμουζίνας.
Στεκόμουν όρθιος αριστερά, επάνω στο συνοδευτικό αυτοκίνητο.
Σκάναρα συνέχεια τον χώρο και τον κόσμο, πάντα από τα αριστερά.
Ξαφνικά, άκουσα έναν θόρυβο σαν βεγγαλικό που ερχόταν από πίσω μου, από τον δεξί ώμο μου.
Καθώς γύρισα για να κοιτάξω τι ακριβώς συνέβη, είδα τον πρόεδρο να πιάνει τον λαιμό του και να γέρνει προς τα αριστερά.
Χωρίς να το σκεφτώ, άρχισα να τρέχω προς τη λιμουζίνα για να μετατραπώ σε μια ανθρώπινη ασπίδα για τον πρόεδρο και την πρώτη κυρία.
Εκείνη την ώρα έπεσε ο δεύτερος πυροβολισμός, τον οποίο δεν άκουσα, επειδή κατευθυνόμουν ήδη προς το αυτοκίνητο.
Λίγο προτού ανεβώ στη λιμουζίνα, ήρθε ο τρίτος πυροβολισμός.
Η σφαίρα είχε πετύχει τον πρόεδρο επάνω από το δεξί αφτί του.
Η κυρία Κένεντι ούρλιαζε: "Τον χτύπησαν στο κεφάλι".
Φώναξα στον οδηγό να μας μεταφέρει στο νοσοκομείο, ενώ στη διαδρομή η κυρία Κένεντι μονολογούσε "Τι σου έκαναν, Τζακ; Τι σου έκαναν;".
Όταν έφτασαν στο νοσοκομείο, η Τζάκι Κένεντι, για να μη δει κανείς, εκτός των γιατρών, τη διαλυμένη εικόνα του Κένεντι, ζήτησε από τον Χιλ μια χάρη.
Ήθελε να κρύψουμε το αποτρόπαιο θέαμα από τα αδιάκριτα βλέμματα.
Έβγαλα το σακάκι μου και κάλυψα προσεκτικά το πρόσωπο και το κεφάλι του.
Σύντομα μας ανακοίνωσαν αυτό που ήδη φοβόμασταν.
Ο πρόεδρος ήταν νεκρός.
Χρειάστηκαν εικοσιεφτά χρόνια για να επισκεφθεί ξανά ο Χιλ το σημείο στο Ντίλεϊ Πλάζα στο Ντάλας.
Το χίλια εννιακόσια ενενήντα έκανα ξανά την ίδια διαδρομή.
Ήθελα να δω μόνος μου τα μέρη εκείνα, να αναλογιστώ τι άλλο μπορούσα να κάνω, αν υπήρχαν λάθη ή παραλείψεις στον τρόπο με τον οποίο αντέδρασα τότε.
Ακόμη αναρωτιέμαι αν θα μπορούσα να είχα αποτρέψει τη δολοφονία.
Πάντα θα με βασανίζει αυτή η σκέψη, αν και βαθιά μέσα μου πιστεύω ότι έκανα ό,τι έπρεπε.
Τα σωζόμενα παραδοσιακά σπίτια της Θάσου χρονολογούνται από το χίλια οχτακόσια και μετά.
Κτισμένα σε δασωμένες πλαγιές, εμφανίζουν όλα τα στοιχεία της θρακομακεδονικής αρχιτεκτονικής, χωρίς κανένα νησιώτικο.
Η εξήγηση πρέπει να αναζητηθεί στη μεγάλη ομοιότητα των παραγόντων που επηρέασαν την κατασκευή των σπιτιών της Θάσου και του ευρύτερου θρακομακεδονικού χώρου.
Κλίμα, ίδια υλικά κατασκευής (ξύλο και πέτρα), ίδιος τρόπος δόμησης ανά τις εποχές, ίδια σινάφια μετακινουμένων μαστόρων Ηπειρωτών, Αρβανιτών, Βουλγάρων αλλά και ντόπιων.
Υπάρχουν, όμως, και ιδιαίτεροι παράγοντες που επιδρούν στην θασίτικη δόμηση.
Η απομόνωση του νησιού και ο φόβος εξαιτίας των πειρατών.
Η απομόνωση δεν επέτρεψε στους Θασίους να επιδοθούν στη ναυτιλία, να πλουτίσουν και να εισάγουν νέες ιδέες.
Tο νησί ήταν πειρατικό καταφύγιο και τόπος, από όπου έπαιρναν οι πειρατές ναυπηγήσιμη ξυλεία.
Παρέμεναν στο εσωτερικό φοβισμένοι και, σύμφωνα με τους περιηγητές, μόνο η συνήθεια τούς κρατούσε στο νησί.
Η βασική επαφή τους με τον έξω κόσμο ήταν με το Άγιο Όρος.
Αλλά, τόσο τα αγιορείτικα μετόχια, όσο και οι εκκλησιές, είναι κτισμένα με τα ίδια υλικά και τεχνικές και, όταν το μέγεθός τους είναι μικρό, συγχέονται με τα θασίτικα σπίτια.
Ο πειρατικός κίνδυνος επηρέασε ιδιαίτερα την αρχιτεκτονική των παλαιότερων σπιτιών.
Έχει καθαρά αμυντικό χαρακτήρα: πετροντούβαρα, παράθυρα-πολεμίστρες, αμπάρες των θυρών, ελάχιστα ανοίγματα σε προφυλαγμένες θέσεις.
Οι παλαιότεροι οικισμοί της τουρκοκρατίας ήταν το Λιμανχισάρ (Λιμένας, ο μόνος παράλιος), ο Θεολόγος, το Γενιχισάρ (Κάστρο), το Μπουλγάρ (Βουλγάρω, Ραχώνι) και το κάστρο της Κακής Ράχης.
Από αυτά ο Λιμένας, το Κάστρο και η Κακή Ράχη ήταν οχυρωμένα.
Το χίλια πεντακόσια εβδομήντα αναφέρεται και το Καζαβίτι, ενώ το χίλια εξακόσια είκοσι έξι οι Μαριές.
Με εξαίρεση τον Λιμένα που κι αυτός εγκαταλείφθηκε το χίλια εφτακόσια εβδομήντα, τα υπόλοιπα βρίσκονται σε έναν εσωτερικό δακτύλιο.
Η Παναγία, η Ποταμιά, η Καληράχη, τα Λιμενάρια, ο Σωτήρας, ο Άγιος Γεώργιος είναι νεώτερα.
Η επιλογή της θέσης τους συνδυάζει πολλά πλεονεκτήματα.
Tην αθέατη από τη θάλασσα ορεινή περιοχή, για προστασία από τους πειρατές (όταν αυτό δεν ήταν δυνατό, επιλεγόταν δυσπρόσιτη θέση).
Tην ύπαρξη νερού σε κοντινή απόσταση.
Tον σωστό προσανατολισμό, κατά προτίμηση τον νότο.
Την προστασία από τους ανέμους και την ενδιαφέρουσα θέα.
Η μορφή οργάνωσής τους προσαρμόζεται στις δυνατότητες του εδάφους.
Eίναι άλλοτε γραμμική, κατά μήκος ενός κεντρικού άξονα (όπως είναι στο Θεολόγο), ή κεντρική, γύρω από την πλατεία (όπως είναι στο Κάστρο).
Οι δρόμοι ήταν λιθόστρωτοι και συντηρούνταν κάθε χρόνο με υποχρεωτική προσωπική εργασία των Θασίων.
Οι κάτοικοι τα πρώτα χρόνια της τουρκοκρατίας ασχολούνται κυρίως με την κτηνοτροφία και την αμπελουργία.
Συμπληρωματικά ασχολούνται με τα μελίσσια και άλλα προϊόντα (βρώμη, σύκα, κουκούλια, όσπρια, καρύδια, αμύγδαλα, λινάρι, βελανίδια, πίσσα).
Όλες αυτές οι ασχολίες μπορούσαν να γίνουν με ασφάλεια κοντά στα χωριά, μακριά από τη θάλασσα και τους πειρατές.
Η ελαιοκαλλιέργεια ήταν περιορισμένη, λόγω της μεγάλης απόστασης των δένδρων από τα χωριά.
Τα νεοκλασικά.
Ο νεοκλασικισμός της Θάσου συνδέεται άμεσα με τη δημιουργία των δύο σημαντικότερων παράλιων οικισμών (Λιμένας, Λιμενάρια).
Η ανάπτυξη των Λιμεναρίων, που ξεκίνησε το χίλια εννιακόσια δύο, υπήρξε ραγδαία, εξαιτίας των μεταλλείων τσίγκου που εκμεταλλευόταν η γερμανική εταιρεία Speidel.
Η οικονομική ευμάρεια της «ελληνικής Καλιφόρνια», συντελεί στην οικοδόμηση σπιτιών διώροφων και τριώροφων με συμμετρικές όψεις και χρήση στη διακόσμηση κυρίως φυτικών μοτίβων.
Η στέγαση γίνεται κυρίως με στέγες με αετώματα που φέρουν γαλλικά κεραμίδια.
Στους υπόλοιπους οικισμούς τα σπίτια εμφανίζουν αυστηρό επιδερμικό διάκοσμο.
Mε στυλιζαρισμένη γραμμή, τεθλασμένη ή καμπυλόγραμμη διακόσμηση και με απόπειρα μόνο ως προς το πλάσιμο του όγκου και τη διακόσμηση των απολήξεων του κτιρίου.