aangelakis/STOMA huggingface dataset:
Στον χώρο του Αρείου Πάγου υπήρχαν δύο λίθοι, ο της «Ύβρεως» κι εκείνος της αναίδειας.
Κατά την παράδοση, το πενήντα τρία μετά Χριστόν, όταν ο Απόστολος Παύλος ήρθε στην Αθήνα, εκεί κήρυξε τον χριστιανισμό στους Αθηναίους.
Μέχρι το χίλια οχτακόσια ογδόντα οι κουρείς ήταν και «οδοντοβγάλτες», πρακτικοί παθολόγοι και δερματολόγοι.
Έκαναν αφαιμάξεις με βδέλλες, διέθεταν επίσης βότανα για το κρυολόγημα, ενώ έκαναν και ξόρκια.
Τα καλλυντικά των κουρείων ήταν ανθόνερο, ξίδι, μαντέκα (χοιρινό ξίγκι για το μουστάκι).
Μία κρεμασμένη έξω από την είσοδό του κουρείου βρεγμένη πετσέτα σε καλάμι σήμαινε ότι ο κουρέας ήταν έτοιμος για τον επόμενο πελάτη.
Στα κουρεία της Παλαιάς Αγοράς σύχναζαν κυρίως άντρες των κατώτερων τάξεων.
Στην Αγορά, μάλιστα, υπήρξε και χώρος διαπόμπευσης κλεφτών.
Έτσι, όταν συλλαμβανόταν κλέφτης, τον περιέφεραν εκεί με τα κλοπιμαία στην πλάτη, δέρνοντάς τον.
Στη διαπόμπευση μετείχαν και περαστικοί.
Το πρώτο κτίριο στην Αθήνα που κτίστηκε ως ξενοδοχείο, δηλαδή ο Αίολος, ήταν έργο του Σταμάτη Κλεάνθη και σώζεται χωρίς ιδιαίτερες αλλοιώσεις.
Στο ξενοδοχείο προσφέρονταν δωμάτια και έπιπλα ευρωπαϊκά, πρόγευμα, ευρωπαϊκά κρασιά και άλλα οινοπνευματώδη, ενώ στο εστιατόριο παρεχόταν ευρωπαϊκό, αλλά επιπλέον και τουρκικό μενού.
Aς σημειωθεί ότι η ύπαρξη κρεβατιών στα δωμάτια δεν ήταν ακόμα διαδεδομένη.
Πολυκατοικία Σκουζέ.
Εκεί διέμεινε από το χίλια οχτακόσια ενενήντα πέντε μέχρι τον θάνατό του ο Εμμανουήλ Ροΐδης (χίλια οχτακόσια τριάντα έξι, χίλια εννιακόσια τέσσερα).
Aναγκάστηκε να μετακομίσει από την αρχοντική κατοικία του στην οδό Φιλελλήνων δεκαέξι, λόγω της χρεοκοπίας στην οποία τον οδήγησε η πτώση των μετοχών του Λαυρίου το χίλια οχτακόσια εβδομήντα τρία.
Τα τελευταία χρόνια της ζωής του Ροΐδη χαρακτηρίζονται από μεγάλη ένδεια.
Tο μοναδικό του εισόδημα ήταν ο μισθός του έφορου της Εθνικής Βιβλιοθήκης, θέση την οποία διατηρούσε μόνον επί πρωθυπουργίας Χαρίλαου Τρικούπη.
Με τη Μόλι Γκριν έχεις πολλά πράγματα να συζητήσεις, αλλά δεν μπόρεσα να αποφύγω να της απευθύνω στην αρχή μια πολύ ... «μπανάλ» ερώτηση.
Πώς μια λευκή Αμερικανίδα φοιτήτρια από τη Βοστώνη επιλέγει στα τέλη της δεκαετίας του εβδομήντα να κολυμπήσει στα άγνωστα και σκοτεινά ύδατα της οθωμανικής ιστορίας;
Ήρθα στην Ελλάδα με τον πιο τυχαίο τρόπο στον κόσμο.
Μάθαινα ρωσικά και σκεφτόμουν να ταξιδέψω στην Ευρώπη για να εμβαθύνω τις γνώσεις μου πάνω στη Ρωσία.
Ευχαριστώ τον Θεό, αλλά όταν σήκωσα το κεφάλι μου από τα βιβλία συνειδητοποίησα πως δεν μου άρεσε κανένας από τους Ρώσους που συναντούσα στην Αμερική.
Αποφάσισα ότι το ταξίδι στη Ρωσία δεν θα ήταν πολύ καλή ιδέα και άρχισα να σκέφτομαι τη Μεσόγειο.
Τελικά αποφάσισα να έρθω στην Ελλάδα, κυρίως γιατί το πρόγραμμα ήταν στα αγγλικά.
Ήρθα εδώ για ένα εξάμηνο.
Όπως εκατομμύρια άνθρωποι πριν από εμένα, ερωτεύτηκα το τοπίο, αλλά την ίδια στιγμή, αντίθετα με τους περισσότερους επισκέπτες, δεν με ενδιέφεραν οι αρχαιότητες.
Έβρισκα πολύ μεγαλύτερο ενδιαφέρον στη σύγχρονη ιστορία της Ελλάδας, στην περίοδο του Εμφυλίου, για παράδειγμα.
Αλλά αυτό είναι δικό μου χαρακτηριστικό, πάντα με ενδιαφέρουν πτυχές της ιστορίας κάπως "κρυμμένες" θα έλεγα...
Ύστερα από έξι μήνες εδώ έπαθα κάτι, επίσης, συνηθισμένο, ήθελα να έρθω να ζήσω στην Ελλάδα.
Όταν το έκανα, ανακάλυψα την οθωμανική περίοδο της Ελλάδας για την οποία δεν είχα την παραμικρή ιδέα.
Έπρεπε να αποφοιτήσω και να πάρω ένα πτυχίο.
Ήξερα καλά ότι μια εξειδίκευση στη σύγχρονη Ελλάδα σήμαινε και ένα είδος ακαδημαϊκής αυτοκτονίας, καθώς το αντικείμενο παραήταν μικρό.
Αποφάσισα, λοιπόν, να δώσω μεγαλύτερο βάρος στον αραβικό κόσμο, έμαθα αραβικά για να εστιάσω στη σύγχρονη Μέση Ανατολή.
Πηγαίνοντας στο Πρίνστον να σπουδάσω σύγχρονη ιστορία της Μέσης Ανατολής έγινε κάτι που δείχνει πόσο τυχερή είμαι ή πόσο ισχυρό ήταν το κισμέτ...
Έπεσα πάνω στον Δημήτρη Γόντικα που είχε εγκαινιάσει το Τμήμα Ελληνικών Σπουδών στο Πρίνστον.
Ο Γόντικας την παρότρυνε να μάθει τουρκικά.
Και αποφάσισε να επιλέξει ένα μάθημα οθωμανικής ιστορίας που ήταν επιβεβλημένο αν ήθελε να εμβαθύνει στα σύγχρονα γεγονότα της Μέσης Ανατολής.
Για μένα αυτό το μάθημα ισοδυναμούσε με μια τεράστια ανακάλυψη.
Συνειδητοποίησα ότι θα μπορούσα να ασχοληθώ επιστημονικά με τον ελληνικό κόσμο, αλλά σε ένα πολύ μεγαλύτερο πλαίσιο, για την ακρίβεια σε ένα οθωμανικό πλαίσιο.
Και βρήκα εκεί όσα μου άρεσαν.
Γιατί προτιμώ τις αυτοκρατορίες από τα έθνη και επίσης είναι κάτι που λέω στους φοιτητές μου.
Όταν σκεφτόμαστε την Ελλάδα, το μυαλό μας πηγαίνει στη σύγχρονη χώρα, αλλά για αιώνες η Ελλάδα και τα ελληνικά ήταν ό,τι τα γερμανικά για τόσους λαούς στην Κεντρική Ευρώπη.
Έστω ότι είσαι χριστιανός και γεννημένος κάπου στα Βαλκάνια, στην Ανατολική Μεσόγειο ή στη Μέση Ανατολή.
Θέλεις να είσαι μορφωμένος και κάποια μέρα να γίνεις κάτι σημαντικό.
Πρέπει να γνωρίζεις ελληνικά.
Επανάσταση και αντίσταση είναι δύσκολα πράγματα.
Εξαρτάται με ποιο επίπεδο της κοινωνίας μιλάς.
Σε ακαδημαϊκό επίπεδο υπάρχει αυτή η ιδέα μιας συγκροτημένης ελληνικής κοινότητας που επιβιώνει από το χίλια τετρακόσια πενήντα τρία μέχρι την Επανάσταση.
Σήμερα προσπαθούμε να έχουμε μια πιο δυναμική και σύνθετη προσέγγιση του τι σήμαινε να είσαι χριστιανός στον ελλαδικό χώρο τα χρόνια της Τουρκοκρατίας.
Όχι τόσο μέσα από τη ματιά μιας αυτόνομης κοινότητας.
Σε ένα πιο καθημερινό επίπεδο θυμάμαι ότι πριν από λίγα χρόνια δημιουργήθηκε πρόβλημα, επειδή ένα βιβλίο ιστορίας ανέτρεπε την ιδέα του «κρυφού σχολειού».
Aκόμα και σήμερα υπάρχουν χιλιάδες Έλληνες που εξακολουθούν να πιστεύουν στον μύθο του κρυφού σχολείου.
Αυτό διδάσκει ότι πολύς κόσμος δεν καταλαβαίνει τη διαφορά ανάμεσα στο εθνικό κράτος και σε μια αυτοκρατορία.
Δεν υπήρχε λόγος για τους Οθωμανούς να καταπιέσουν την ελληνική εκπαίδευση και την ελληνική γλώσσα γιατί αυτού του είδους οι ιδιότητες δεν σου παρείχαν και πολιτικά δικαιώματα.
Η γλώσσα εκείνα τα χρόνια δεν είχε την πολιτική σημασία που έχει σήμερα.
Όταν οι Οθωμανοί έφτασαν στην Αλβανία πολλοί ντόπιοι έφυγαν για την Ιταλία και συνέχισαν να μιλάνε ελληνικά γιατί αυτή ήταν μία κυρίαρχη γλώσσα στην περιοχή.
Αυτό δεν σημαίνει πως αν τον δέκατο έβδομο αιώνα υπήρχε ελληνικό κράτος θα ήθελαν να αποτελούν μέρος τους.
Αυτό που λέω στους φοιτητές μου, που ενθουσιάζονται με τη λέξη «επανάσταση», είναι πως επανάσταση και αντίσταση δεν είναι κάτι εύκολο, είναι δύσκολα και επικίνδυνα πράγματα.
Και σήμερα υπάρχει αδικία στον κόσμο, αλλά δεν τους βλέπω να βγαίνουν με τα όπλα στους δρόμους.
Σε όλες τις εποχές οι άνθρωποι προσπαθούν να συνεχίσουν τη ζωή τους κάτω από οποιεσδήποτε συνθήκες.
Επιπλέον, η ζωή στην τουρκοκρατούμενη Ελλάδα ήταν πολύ τοπική, δεν υπήρχαν τα δίκτυα επικοινωνίας που αναπτύχθηκαν αργότερα, ή πολύ περισσότερο σήμερα.
Αυτό που είχε πει ο Κολοκοτρώνης, «οι άνθρωποι που ζούσαν στην Ζάκυνθο ήταν για μένα σαν να ζούσαν στο φεγγάρι».
Επομένως, δεν έχει νόημα να εξετάζουμε την οθωμανική περίοδο με σημερινά γυαλιά.
Και κάτι άλλο που εκνευρίζει μερικούς Έλληνες φίλους μου.
Αυτό το κομμάτι της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, Στερεά Ελλάδα και Πελοπόννησος, ήταν από τα πιο καθυστερημένα σε εξέλιξη σε ολόκληρη την Αυτοκρατορία.
Από τη στιγμή που ο Μέγας Αλέξανδρος έφτασε μέχρι την Περσία, το κέντρο του ελληνικού κόσμου μετατοπίστηκε ανατολικότερα.
Επέστρεψε αιώνες μετά και πολύ αργά εδώ που βρισκόμαστε σήμερα.
Ο Ιάκωβος Καμπανέλλης γεννήθηκε στη Νάξο.
Τέλειωσε το γυμνάσιο και κατά τη διάρκεια της γερμανικής κατοχής έζησε μέσα στο στρατόπεδο συγκέντρωσης Μάουτχαουζεν στην Αυστρία.
Στον χώρο της λογοτεχνίας ασχολήθηκε κυρίως με το θέατρο.
Πρωτοεμφανίστηκε το χίλια εννιακόσια πενήντα με το έργο "Χορός πάνω στα στάχυα", γνωστός, όμως, έγινε με τα επόμενα έργα του που παραστάθηκαν από το Θέατρο Τέχνης του Καρόλου Κουν.
Το έργο του "Αυλή των θαυμάτων" (χίλια εννιακόσια πενήντα εφτά) τον καθιέρωσε ως τον κυριότερο εκπρόσωπο του μεταπολεμικού ελληνικού θεάτρου.
Ο Καμπανέλλης εισηγήθηκε τον σύγχρονο κοινωνικό προβληματισμό στο νεοελληνικό θέατρο.
Παράλληλα αναζήτησε νέους τρόπους έκφρασης στον χώρο της δραματουργίας, κινούμενος σε ένα ευρύ υφολογικό φάσμα από τον νεορεαλισμό ως την αφαιρετική γραφή και το λεγόμενο θέατρο του παραλόγου.
Το έργο του άσκησε μεγάλη επίδραση στους μεταγενέστερους Έλληνες θεατρικούς συγγραφείς.
Σημαντική υπήρξε και η συμβολή του στον χώρο του ελληνικού κινηματογράφου.
Έγραψε μεταξύ άλλων τα σενάρια για τις ταινίες "Στέλλα" του Μιχάλη Κακογιάννη, "Ο Δράκος" και "Το ποτάμι" του Νίκου Κούνδουρου, "Το αμαξάκι" του Ντίνου Δημόπουλου.
Σε δικό του σενάριο σκηνοθέτησε και "το Κανόνι και τ' αηδόνι".
Παράλληλα, ασχολήθηκε και με τη στιχουργική.
Συνεργάστηκε με συνθέτες, όπως ο Μάνος Χατζιδάκις ("Παραμύθι χωρίς όνομα"), ο Μίκης Θεοδωράκης ("Μάουτχαουζεν"), ο Νίκος Μαμαγκάκης ("Ο κύκλος με την κιμωλία").
Άλλα θεατρικά έργα του: "Η έβδομη μέρα της δημιουργίας" (χίλια εννιακόσια πενήντα έξι), "Η ηλικία της νύχτας" (χίλια εννιακόσια πενήντα οχτώ), "Τα τέσσερα πόδια του τραπεζιού" (χίλια εν6νιακόσια εβδομήντα οχτώ).
Έγραψε, επίσης, το αυτοβιογραφικό πεζογράφημα "Μάουτχαουζεν" (χίλια εννιακόσια εξήντα τρία).
Αυτοβιογραφικά στοιχεία περιέχει, επίσης, το τελευταίο έργο του για το θέατρο με τίτλο "Μία συνάντηση κάπου αλλού", που σκηνοθέτησε το χίλια εννιακόσια ενενήντα οχτώ ο Μίμης Κουγιουμτζής στο Υπόγειο του Θεάτρου Τέχνης.
Το Μάρτιο του χίλια εννιακόσια ενενήντα εννιά αναγορεύτηκε επίτιμος διδάκτωρ του Πανεπιστημίου Αθηνών.
Είναι γνωστό ότι υπάρχουν ανάμεσα σε όλους τους μαθητές της χώρας και μαθητές με ξεχωριστές δεξιότητες, όπως, επίσης, και μαθητές με ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες.
Είναι, δηλαδή, μαθητές που έχουν σημαντική δυσκολία στη μάθηση και στην προσαρμογή εξαιτίας ιδιαιτεροτήτων (σωματικών, διανοητικών, ψυχολογικών, συναισθηματικών και κοινωνικών).
Υπάρχουν, δηλαδή, μαθητές που εμποδίζεται η μάθησή τους, γιατί έχουν χάσει το φως τους και δεν βλέπουν ή βλέπουν ελάχιστα.
Άλλοι, πάλι, έχουν σοβαρά προβλήματα στην ακοή τους.
Άλλοι, πάλι, δεν μπορούν να περπατήσουν, κάποιοι δεν μπορούν να χρησιμοποιήσουν τα χέρια τους.
Επίσης, υπάρχουν μαθητές που έχουν σοβαρά προβλήματα υγείας και περνούν ένα μεγάλο χρονικό διάστημα της ζωής τους στα κρεβάτια των νοσοκομείων.
Τέλος, υπάρχουν και εκείνοι που δυσκολεύονται πολύ να μάθουν ή είναι υπερβολικά ανήσυχοι, κατάσταση που δεν τους εντάσσει οπωσδήποτε στην κατηγορία των αναπήρων.
Κατά καιρούς όλα αυτά τα παιδιά χαρακτηρίστηκαν ως προβληματικά, απροσάρμοστα, ειδικά.
Οι μαθητές με αναπηρία και οι μαθητές με ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες δεν είναι ασθενείς ούτε άτομα με ... «ειδικές ικανότητες».
Είναι νήπια, παιδιά, νέοι, μαθητές με δικαιώματα στην εκπαίδευση, στην εργασία και τη ζωή.
Η αναπηρία τους δεν αποτελεί προσωπική τους επιλογή, την οποία θα μπορούσαν να αρνηθούν.
Εξάλλου, είναι ζήτημα στατιστικής και πιθανοτήτων να βιώσουμε όλοι καταστάσεις αναπηρίας -προσωρινής ή μόνιμης- στη διάρκεια της ζωής μας.
Μπορεί κανείς να μας εγγυηθεί ότι θα είμαστε αρτιμελείς σε όλη μας τη ζωή;
Στην πορεία των αιώνων η στάση της κοινωνίας προς τα άτομα με ειδικές ανάγκες κυμάνθηκε μεταξύ απόρριψης και σχετικής αποδοχής.
Στην πρώτη γραμμή πάντως βρίσκονται ο οίκτος, η λύπηση και η απόρριψη.
Τα άτομα με Ειδικές Δεξιότητες ταυτίζονται με τη δυστυχία, τη μοιρολατρία και τις δοξασίες.
Στο σύγχρονο σχολείο, όμως, στο "Ένα Σχολείο για Όλους", βασικό, δίκαιο και ηθικό κριτήριο είναι το ίσο δικαίωμα στην εκπαίδευση για όλους τους μαθητές.
Σε αυτό το σχολείο γίνεται πράξη η δυνατότητα να «συμπεριλαμβάνεσαι» και να «συμμετέχεις».
Και τα δύο αποτελούν θεμελιώδη στοιχεία της ανθρώπινης αξιοπρέπειας και της άσκησης των ανθρώπινων δικαιωμάτων.
Εξάλλου, το γέλιο, το παιχνίδι, η χαρά, η ξεγνοιασιά είναι δικαίωμα και ανάγκη για όλα τα παιδιά.
Επίσης, δικαίωμα είναι να υπάρχει σχεδιασμένη φροντίδα για τη δυνατότητα ίσων ευκαιριών, όχι ίδιων, σε όλους τους μαθητές.
Πρέπει να υπάρχει ισότητα στις ευκαιρίες, για να αναπτύξουν όλοι οι μαθητές μας τις ικανότητές τους.
Και, οπωσδήποτε, πρέπει να εφαρμόζεται η θεμελιώδης απαίτηση της κοινωνίας: «το να γίνεσαι αποδεκτός, όπως είσαι, και να συνυπάρχεις με τους άλλους».
Το να «συνυπάρχεις» σημαίνει ότι όλοι οι μαθητές μεταξύ τους χρειάζεται να αναπτύσσουν αμοιβαίες σχέσεις και φιλίες, να αισθάνονται υπευθυνότητα για τον εαυτό τους αλλά και για τους άλλους.
Ακόμη, να ανταλλάσσουν μεταξύ τους εμπειρίες, να μάθουν να βοηθούν και να συνεργάζονται, να αντιλαμβάνονται αλλά και να αποδέχονται τη «διαφορετικότητα».
Μόνο έτσι οι μαθητές με αναπηρίες και οι μαθητές με ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες θα μπορέσουν να περάσουν το τείχος της αποξένωσης, της μοναξιάς, της απόρριψης, της αχρηστίας.
Tο τείχος της απογοήτευσης, της ταπείνωσης, της αδιαφορίας, της καθημερινής ταλαιπωρίας της δικής τους και της οικογένειας τους.
Το σύγχρονο σχολείο, λοιπόν, χρειάζεται να παρέχει και στους μαθητές με αναπηρία και στους μαθητές με ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες εκπαίδευση.
Να έχει σκοπό την ανάπτυξη της προσωπικότητάς τους, τη βελτίωση των ικανοτήτων και δεξιοτήτων τους, τη δυνατότητα ένταξης και συμβίωσης με το κοινωνικό σύνολο, την αποδοχή τους από τους άλλους και την ισότιμη κοινωνική τους εξέλιξη.
Η περιθωριοποίηση αυτών των ατόμων δεν βοηθά, γενικά, την εικόνα μιας δημοκρατικής, ευνομούμενης κοινωνίας.
Χρειάζεται όλοι προσωπικά, συλλογικά, κρατικά, παγκόσμια, να κάνουμε πράξη το «συμμετέχω», το «συμπεριλαμβάνομαι», το «συνυπάρχω», το «αποδέχομαι τη διαφορετικότητα».
Αλλιώς, θα είναι τουλάχιστον εμπαιγμός να μιλάμε για ίσες ευκαιρίες, για συμμετοχή, για ένταξη, ενώ οι μαθητές με ειδικές ανάγκες παραμένουν «αόρατοι» σε μια κοινωνία που δεν τους παρέχει συμμετοχή στη γνώση.
Όταν, λοιπόν, η ψυχή δίνει Αγάπη, παραπάνω από το περίσσευμα, Έργο, με γνώση και εξειδίκευση και χαρά, τότε η αναπηρία καθηλώνεται.
Έρχονται στον νου μας τα λόγια της μεγάλης Ειδικής Παιδαγωγού Ρόζας Ιμβριώτη.
Το έργο της προστασίας και της αγωγής των αδύνατων παιδιών μεγαλώνει σε βάθος την ανθρώπινη ψυχή και υψώνει τη στάθμη της ανθρωπότητας.
Σχεδόν μέσα σε κάθε σπίτι υπάρχει -σε περίοπτη θέση- τουλάχιστον μία συσκευή τηλεόρασης.
Λειτουργεί ανάλογα με το καθημερινό πρόγραμμα της οικογένειας, τις συνήθειες και τα γούστα της, για κάποιο μικρό ή μεγάλο χρονικό διάστημα.
Tα παιδιά συμμετέχουν στην τηλεθέαση με τον δικό τους ρυθμό και τις δικές τους προτιμήσεις.
H τηλεόραση αποτελεί γι' αυτά, από τις πολύ μικρές ηλικίες, πόλο έλξης.
Tα παιδιά ξέρουν ότι σχεδόν πάντα, αν ανοίξουν την τηλεόραση, θα βρουν ένταση, δράση, συγκίνηση, διασκέδαση, συντροφιά.
Aυτό ακριβώς κάνει τους γονείς έξαλλους: «Eίναι η εύκολη λύση», «βλέπουν τηλεόραση μόνον από τεμπελιά», διαμαρτύρονται οι περισσότεροι.
Eίναι, όμως, πράγματι μόνον αυτό;
Διαπιστώθηκε ότι αυτά ξέρουν αρκετά καλά τι θέλουν και έχουν αξιώσεις από τα προγράμματα που παρακολουθούν.
Tι τραβάει τα παιδιά στη μικρή οθόνη;
Tα παιδιά θέλουν ήρωες, φιγούρες-πρότυπα που μπορούν να υπερνικούν όρια τόπου και χρόνου, λογική και τάξη.
Να αναποδογυρίζουν την πραγματικότητα, να χρησιμοποιούν το θάρρος, τη δύναμη, την ευστροφία και τη φαντασία τους και να τα βάζουν με μεγαλύτερους και δυνατότερους.
Αγαπητές στα παιδιά είναι και οι φιγούρες που έχουν παιδικές αδυναμίες, ενώ είναι ταυτόχρονα συμπαθητικές και χαριτωμένες.
Tα παιδιά έχουν ανάγκη από τέτοιους «παντοδύναμους φίλους», που τα βοηθούν να ξεπερνούν την «αδυναμία» της δικής τους ηλικίας και θέσης.
Σημαντικός παράγοντας είναι ο συνδυασμός εικόνας και ήχου.
Ως το δέκατο έτος της ηλικίας τους, οπότε ολοκληρώνεται η οπτική αντίληψη, η ακοή καθορίζει σε μεγάλο βαθμό το τι «αποκομίζουν» τα παιδιά από αυτό που παρακολουθούν.
Τα ακουστικά ερεθίσματα έχουν πολύ πιο άμεσο συναισθηματικό αντίκτυπο.
Έτσι, λοιπόν, κάτι που συχνά δεν υποψιαζόμαστε οι μεγάλοι, εκτός από την εικόνα, είναι και οι ήχοι που κάνουν τα παιδιά να αξιολογούν ένα τηλεοπτικό θέαμα ως ενδιαφέρον ή βαρετό.
Τέσσερις μύθοι για την κακή τηλεόραση.
Πέρα όμως από τις «απαιτήσεις» των παιδιών και το πώς θέλουν να βλέπουν τηλεόραση, υπάρχουν ορισμένες «κατηγορίες-καραμέλες» εναντίον της τηλεόρασης.
Eξαπολύονται κάθε φορά που αναζητείται ένοχος για ό,τι δεν πάει καλά με τα παιδιά μέσα στην οικογένεια, στο σχολείο, στην κοινωνία.
Ίσως θα βοηθούσε να δούμε τα πράγματα από κοντά και να προσπαθήσουμε να απενοχοποιήσουμε λίγο την τηλεόραση.
Όχι βέβαια για να τη βάλουμε πιο πολύ μέσα στη ζωή των παιδιών μας, αλλά για να αναγνωρίσουμε το μέρος της δικής μας ευθύνης.
Να αντιμετωπίσουμε πιο αποτελεσματικά την «απειλή» της μικρής οθόνης.
Ένα: «Tα παιδιά είναι σκλάβοι της τηλεόρασης».
Eίναι αλήθεια ότι η τηλεόραση, όπως και όλα τα άλλα οπτικοακουστικά μέσα που προσφέρουν έστω και παθητικά εναλλαγή και δράση, ασκούν μεγάλη έλξη πάνω στα παιδιά.
Ένα παιδί που είδε, παραδείγματος χάριν, το «Pάμπο», θα αναπλάσει παρόμοιες σκηνές παίζοντας, είτε μόνο του, γρονθοκοπώντας τον αέρα, είτε με τους φίλους του, όταν παίζουν πόλεμο.
Tα πολεμικά παιχνίδια, όμως, υπήρχαν και πριν την τηλεόραση.
Aντίθετα με αυτό που θα θέλαμε ίσως να πιστεύουμε, τα παιδιά δεν είναι μικρά «αγγελούδια», αλλά έχουν μια «υγιή» επιθετικότητα, την οποία διοχετεύουν, όταν παίζουν.
Θα πρέπει, ωστόσο, να αναλογιστούμε αν και η καθημερινή πραγματικότητα των παιδιών ευνοεί την ανάπτυξη ειρηνικής συμπεριφοράς στα παιδιά.
Yπεραγχωμένοι γονείς, αφιλόξενο και ανταγωνιστικό σχολείο, γεμάτο απειλές περιβάλλον.
Πώς μπορούμε να βοηθήσουμε τα παιδιά;
Ίσως, λοιπόν, απενοχοποιώντας την τηλεόραση, να αναγνωρίσουμε πιο καθαρά τι αναζητούν τα παιδιά στις διάφορες εκπομπές και να τα βοηθήσουμε πιο ουσιαστικά να μη γίνονται «τηλεοπτικά θύματα».
Aυτό μπορεί να γίνει με τους εξής τρόπους.
Aναγνωρίζοντας και υποστηρίζοντας τα παιδιά στην ικανοποίηση των ζωτικών τους αναγκών για παιχνίδι, κίνηση, ερεθίσματα των αισθήσεων, αυτονομία, συνομήλικη συντροφιά.
Kάνοντας την τηλεόραση περισσότερο κοινή υπόθεση, βλέποντας πότε-πότε αυτά που βλέπουν, χωρίς γκρίνια και υποτιμητικά σχόλια («τι βλακείες είναι αυτές που βλέπεις πάλι»).
Bάζοντας σαφή και σταθερά όρια σχετικά με το τι και πόσο μπορούν να βλέπουν σύμφωνα με την ηλικία τους, τις συνήθειες και τις αρχές της οικογένειας και, φυσικά, δίνοντας το παράδειγμα με τη συμπεριφορά μας.
Φροντίζοντας ώστε οι συνθήκες «τηλεθέασης» του παιδιού να είναι τέτοιες που να του επιτρέπουν να εκτονωθεί ή να «διαφύγει», όποτε το χρειάζεται.
Έχει να κάνει με τη σταδιακή «κατάκτηση» του κόσμου από τα παιδιά, με την επίγνωση των περιορισμένων τους δυνατοτήτων, το μαγικό και όχι λογικό τρόπο με τον οποίο αντιλαμβάνονται τα πράγματα γύρω τους.
Oι μύθοι, τα παραμύθια (τα οποία συνήθως βρίθουν από τρομακτικές σκηνές) και τώρα η τηλεόραση προσφέρουν το αντικείμενο.
Tο μέσο με το οποίο εκφράζονται οι φόβοι που αντιμετωπίζει κάθε παιδί στη διαδικασία ωρίμανσής του.
Tο παιδί περνάει αναπόφευκτα από πολλές φάσεις φόβου, και όχι σπάνια αποζητεί και επιδιώκει το ίδιο την ένταση και τον φόβο (μήπως θυμάται κανείς το κρυφτό στο σκοτεινό σπίτι;).
Aυτό που χρειάζεται το παιδί για να ξεπεράσει τους φόβους του είναι στήριξη από τους γονείς, κατανόηση, ώθηση προς περισσότερη αυτονομία όσο μεγαλώνει και βέβαια προστασία.
Δεν αρκεί, όμως, να απαγορέψουμε στο παιδί να βλέπει κάτι που εμείς θεωρούμε ακατάλληλο.
Έχει αποδειχθεί ότι τα παιδιά μπορούν να βλέπουν χωρίς την παραμικρή ανησυχία σκηνές που στα μάτια μας φαντάζουν τρομακτικές.
Mπορεί να τρέμουν από φόβο και ένταση σε ένα έργο που το θεωρήσαμε κατάλληλο, παιδικό και ακίνδυνο.
Θα ήταν καλό -και αυτό ισχύει πιο πολύ όσο πιο μικρά είναι τα παιδιά- να είμαστε πιο κοντά στα παιδιά, να έχουμε τη ματιά μας επάνω τους, όταν βλέπουν τηλεόραση και να παρακολουθούμε τις αντιδράσεις τους.
Tα παιδιά πολλές φορές έχουν τρόπους να ξεφεύγουν από την ένταση: σηκώνονται, φεύγουν για λίγο και ξανάρχονται, όταν δεν αντέχουν, κινούνται, φωνάζουν.
Aυτός είναι ο δικός τους τρόπος να αντιμετωπίζουν ό,τι βλέπουν και σε καμία περίπτωση δεν θα έπρεπε να τα αναγκάζουμε να κάθονται ήσυχα και ακίνητα μπροστά στην τηλεόραση.
Τέσσερα: «H τηλεόραση κάνει τα παιδιά επιθετικά, αυξάνει τη βία και την εγκληματικότητα».
Aυτή είναι μία πολύ απλουστευμένη, αφελής και αβασάνιστη άποψη.
Δεν αρκεί να δει ένα παιδί βίαιες σκηνές στην τηλεόραση για να τις μιμηθεί και στην πραγματικότητα.
Tα συναισθήματα που προκαλούν και εντείνουν την επιθετικότητα δεν γεννιούνται με τη μίμηση.
Έχουν γίνει έρευνες στις οποίες ερωτήθηκαν παιδιά διαφόρων ηλικιών σχετικά με το τι τα ελκύει σε τηλεοπτικές εκπομπές.
«Θέλω να σκηνοθετώ κάθε μέρα, και τις Κυριακές τις διπλές ώρες».
Mέσα σε μια μόνο φράση μπορεί να αποτυπωθεί το πάθος του Στίβεν Σπίλμπεργκ για τη σκηνοθεσία και κατ' επέκταση να καταλάβει κανείς γιατί είναι ένας από τους σπουδαιότερους σκηνοθέτες όλων των εποχών.
Ο γεννημένος στις δεκαοχτώ Δεκεμβρίου χίλια εννιακόσια σαράντα έξι, στο Οχάιο, Στίβεν Σπίλμπεργκ, έδειξε από πολύ νεαρή ηλικία την αγάπη και την κλίση του στον κινηματογράφο.
Ως έφηβος συνήθιζε να γυρίζει ερασιτεχνικές, μικρού μήκους ταινίες με την παρέα του τις οποίες στη συνέχεια προέβαλε κόβοντας εισιτήριο είκοσι πέντε σεντς.
Τελειώνοντας το σχολείο ήταν αποφασισμένος ότι ήθελε να ασχοληθεί με τη σκηνοθεσία, ωστόσο παρά τις δύο φορές που υπέβαλε αίτηση, δεν έγινε δεκτός στη σχολή Καλών Τεχνών του πανεπιστημίου της Νότιας Καλιφόρνιας.
Έτσι αναγκάστηκε να φοιτήσει σε άλλο πανεπιστήμιο, ελπίζοντας σε κάποια μετέπειτα μεταγραφή.
Αν και η μεταγραφή αυτή δεν συνέβη, ο Σπίλμπεργκ τελικά, αφού έγινε διάσημος, πήρε τιμητικό πτυχίο από το πανεπιστήμιο της Νότιας Καλιφόρνιας.
Λίγο αργότερα, τριάντα πέντε ολόκληρα χρόνια μετά την εγγραφή του, αποφοίτησε επίσημα από το άλλο πανεπιστήμιο που σπούδαζε.
Στα είκοσι δύο του ο Σπίλμπεργκ, μαθητευόμενος ακόμη, έφτιαξε την πρώτη μικρού μήκους ταινία για τους κινηματογράφους.
Η ταινία δεν πέρασε απαρατήρητη κι έτσι ένα χρόνο αργότερα ο Σπίλμπεργκ υπογράφει συμβόλαιο για τηλεοπτικές παραγωγές.
Η μεγάλη καταξίωση για το Σπίλμπεργκ τόσο σε καλλιτεχνικό επίπεδο όσο και σε επίπεδο διασημότητας, ήταν αδιαμφισβήτητα η ταινία «Τα σαγόνια του καρχαρία», το χίλια εννιακόσια εβδομήντα πέντε.
Η εταιρεία παραγωγής της ταινίας του εμπιστεύτηκε τη σκηνοθεσία.
Το φιλμ, αν και αντιμετώπισε πολλές δυσκολίες που λίγο έλειψαν να ματαιώσουν την παραγωγή του, εξελίχθηκε σε τεράστια εισπρακτική επιτυχία.
Κέρδισε τρία βραβεία Όσκαρ κι έδωσε στον Σπίλμπεργκ μεγάλη ελευθερία για τα επόμενα σχέδιά του.
Ο ίδιος σήμερα λέει για την ταινία, "όλες οι δυσκολίες που αντιμετώπισα τελικά βοήθησαν".
"Όταν παρουσιαζόταν βλάβη στον καρχαρία, κάτι έπρεπε να τραβήξω... έπρεπε να βρω κόλπα, να κάνω το νερό να φαίνεται τρομακτικό".
"Ήμουν υποχρεωμένος να βασιστώ στη φαντασία του θεατή".
"Αν έκανα σήμερα την ταινία, ο καρχαρίας θα ήταν ψηφιακός".
"Πιο ακριβός μεν, αλλά δεν θα χαλούσε ποτέ."
"Στα «Σαγόνια του καρχαρία» σε τρομάζει αυτό που δεν βλέπεις, και νομίζω πρέπει να επιστρέψουμε σε αυτή την πρακτική".
"Ως αποτέλεσμα θα τον χρησιμοποιούσα πολύ περισσότερο και θα έκανα την ταινία πολύ λιγότερο τρομακτική".
Από εκεί και μετά, βέβαια, η επιτυχία για τον Σπίλμπεργκ συνεχίζεται.
Τον δέκατο όγδοο αιώνα ο Άγγλος ποιητής Αλεξάντερ Πόουπ έλεγε ότι «το να κάνεις λάθος είναι ανθρώπινο, το να συγχωρείς θεϊκό».
Μπορεί οι δεκαετίες να περνούν, ωστόσο, όπως φαίνεται, η συγχώρεση και η συγγνώμη παραμένουν ακόμα κάτι δύσκολο.
Τόσο μικρές λέξεις που μπορούμε με ευκολία να προφέρουμε, όταν σκουντάμε κατά λάθος κάποιον στον δρόμο, αλλά την κρίσιμη ώρα «βγαίνουν» με δυσκολία.
Τι σημαίνει, λοιπόν, η συγχώρεση και τι η συγγνώμη;
Πολλοί πιστεύουν ότι η συγχώρεση είναι κάτι που οφείλουμε να κάνουμε, όταν αυτός που μας πλήγωσε τη ζητάει.
Όμως, στην πραγματικότητα είναι μια υπόθεση πολύ πιο προσωπική.
Δεν έχει να κάνει με τον άλλον, αλλά με εμάς, με τη δική μας ανάγκη να απαλλαγούμε από ένα φορτίο που μας βαραίνει και να κερδίσουμε ξανά την εσωτερική μας γαλήνη.
Επίσης, δεν είναι πράξη δικαιοσύνης, γι' αυτό μικρή σημασία έχει αν αυτός που μας πλήγωσε τιμωρήθηκε ή όχι.
Στην ουσία, η συγχώρεση είναι μια πράξη ανακούφισης πρώτα από όλα για εμάς τους ίδιους, ενώ δεν σημαίνει απαραίτητα ότι η σχέση μας με αυτόν που μας πλήγωσε θα διορθωθεί.
Επίσης, «συγχωρώ» δεν σημαίνει «ξεχνώ».
Αντίθετα, για να συγχωρέσουμε κάποιον πρέπει να θυμηθούμε ό,τι μας έκανε και να ασχοληθούμε με αυτό.
Μόνο έτσι θα μπορέσουμε να το αφήσουμε πίσω.
Γι' αυτό και η διαδικασία της συγχώρεσης χρειάζεται χρόνο και μεγάλη προσπάθεια.
Η άρνηση να συγχωρέσουμε τον «θύτη» είναι ένας τρόπος να του θυμίσουμε πόσο μας πλήγωσε, να του δείξουμε τι νιώθουμε, όταν δεν μπορούμε να εκφραστούμε ανοιχτά.
Όσο διατηρούμε, όμως, αυτά τα αρνητικά συναισθήματα, στερούμε από τον εαυτό μας τη δυνατότητα να αξιοποιήσει την ενέργειά του με πιο εποικοδομητικό τρόπο για εμάς και τη σχέση μας αυτή.
Μένουμε κολλημένοι στο παρελθόν, δεν εξελισσόμαστε και τελικά φθειρόμαστε.