Zhantas/Cleaned-Uzbek_Wikipedia huggingface dataset:
Kolompeh

Kolompeh  – asosan Kirmon shahrida pishiriladigan eroncha pishiriq turi. Kolompeh koʻrinishi jihatidan pirogga oʻxshaydi; uning ichiga mayda toʻgʻralgan xurmo, kardamon kukuni va boshqa ziravorlar aralashmasi solinadi. Ushbu shirinlikning asosiy masalliqlari – xurmo, bugʻdoy unidan tayyorlangan xamir, yong‘oq va oʻsimlik moyidir. Kolompehni bezash uchun koʻpincha pista yoki kunjut kukuni ishlatiladi.

 Tarixi 
Kolompeh anʼanaviy ravishda kirmonlik ayollar tomonidan mahalliy oʻsimlik moylari, Kirmon hududida oʻsadigan xurmo daraxtlarining mevasi, eron yongʻoqlari, mahalliy kardamon, kunjut va mahalliy bugʻdoy unidan foydalanib pishirilgan. Hozirda esa sanoat usulida ishlab chiqarilgan kolompeh Kirmonning asosiy sovgʻalik mahsulotlaridan biriga aylangan. Uni turli shakl va koʻrinishlarda, turli yongʻoq qoʻshilgan holda ishlab chiqarish yoʻlga qoʻyilgan.

 Variantlari 
Ushbu pishiriqning turkcha varianti – kolumpe kurabiyesi – bugʻdoy uni, xurmo, yongʻoq, bodom, pista va oʻsimlik moyidan tayyorlanadi.

 Yana qarang 
 Maʼmul

 

Turkum:Eron pishiriqlari
Xoresh karafs

Xoresh karafs (soʻzma-soʻz „kerevizli qayla/shurva“) – anʼanaviy Eron taomi. Nomidan koʻrinib turibdiki, taomning asosiy masalligʻi keleriya hisoblanadi.

 Tavsifi 
Anʼanaviy ravishda xoresh karafs qizil goʻsht (qoʻy yoki mol goʻshti) bilan tayyorlanadi. Ammo Qorme sabzi yoki Gheyme taomlaridan farqli ravishda, bu retseptda goʻsht oʻrniga tovuq goʻshti ishlatilishi ham juda keng tarqalgan. Soʻnggi yillarda ushbu taomning yanada xilma-xil boʻlib, uning vegan va vegetarian variantlari ham eron oilalarining ratsioniga kirib kelgan. Najmieh Batmanglijning New Food of Life (2021-yilgi nashr) kitobida ushbu taomning vegetarian varianti uchun Vicia fabadan foydalanish tavsiya etilgan.

 Tarixi 
Kerevizli xoreshning kelib chiqishi Eron bilan bogʻliq. Bu anʼanaviy Eron taomi hisoblanadi. 1964-yilda Roza Montazemi tomonidan yozilgan oshxona kitobida ushbu taomning retsepti qayd etilgan.

 

Turkum:Sabzavotli taomlar
Bahmanagan

Bahmanagan yoki BAHMANJANA (oʻrta forscha Bahmanaganning arabchalashtirilgan shakli; Bahmanča yoki Bahmaṇčena kabi shakllari ham uchraydi) Eron musulmonlari tomonidan moʻgʻullar bosqiniga qadar saqlanib kelgan zardushtiylik bayramidir. Bu bayram Bahman oyining 2-kunida nishonlanadi.

 Festival 
Qadimgi zardushtiylik taqvimida oyning kuni oy nomi bilan mos kelganda, ziyofat oʻtkazilgan. Masalan, 11-oy hisoblangan Bahman oyi Bahman kuni (Bahman-ruz) bilan mos keladi. Bahman zardushtiylik dinining bosh farishtalaridan biridir. Shundan soʻng, taqvimdagi har bir shunday kun uchun ularning oʻrta forscha nomlari kun nomiga „agān“ qoʻshimchasini (birgalik va koʻplik qoʻshimchasi) qoʻshish orqali yasalgan. Bu kunni nishonlash uchun bayramlar nafaqat oddiy xalq orasida, balki saroy ahli orasida ham oʻtkazilgan. Bu bayram haqida Beruniy, Gardiziy, Asadiy Tusiy, Anvariy kabi koʻplab mualliflar oʻz asarlarida yozib qoldirganlar. Beruniy va Gardiziyning taʼkidlashicha, Xurosonda turli xil goʻsht, donlar, sabzavotlar va mevalarni dīg-e Bahmanjana (Bahmanagan qozoni) deb ataluvchi qozonda birgalikda pishirishgan. Aholi bu taomni tayyorlab, bir-birlarini ziyofat qilishgan hamda uni bozorda sotishgan. Gardiziy maʼlumotlariga koʻra, qizil-Bahman (forscha: Bahman-e Sorkh) deb nomlanuvchi oʻsimlik gullarini yangi sut bilan aralashtirishgan. U yana shuni taʼkidlaydiki, odamlar bu aralashmani xotirani mustahkamlovchi va yomon koʻzdan asrovchi vosita deb bilishganʿAbd al-Ḥayy Ḥabībī, „Tarikh-e Gardizi“, Tehran, 1347 Š./1968.. Bu bayramda yangi kiyim kiyish odat tusiga kirgan.

Bugungi kunda zamonaviy zardushtiy-eroniy Bahmanruz bayrami Eron zardushtiylari uchun alohida muqaddas kun sifatida nishonlanishda davom etmoqda.

 Baxman oʻsimligi 
Bu oʻsimlik hozirgi fors tilidagi zardak-e sahroyī (yovvoyi sabzi) atamasi bilan bir xil boʻlib, Baxman oyida (yanvar-fevral) gullaydi. Uning ildizi qizil yoki oq rangda boʻladi. Tibbiy oʻsimlik sifatida qoʻllanilgani uchun arab tibbiyot kitoblarida tilga olingan, keyinchalik lotin tiliga va fransuz tiliga „béhen“ shaklida oʻtgan. Uning ikkita turi – qizil béhen va oq béhen – mavjud boʻlib, hozirgi kunda ham tibbiyotda ishlatiladi.

 

 
 Abu Rayhon Beruniy, „At-tafhim li-avoili sinoat at-tanjim“, ikkinchi nashr, Tehron

Turkum:Erondagi festivallar
Turkum:Yanvar oyidagi bayramlar
Turkum:Fevral oyidagi bayramlar
Koloocheh

Koloocheh yoki kleicha , shuningdek Forscha yangi yil noni nomi bilan ham tanilgan – asosan Eronning turli hududlaridan kelib chiqqan, naqsh bosilgan forscha pechenye yoki non turidir. Ushbu taomning koʻplab variantlari mavjud – xamirli va yumshoq, yoki qarsildoq; ichiga masalliq solingan yoki solinmagan koʻrinishlari. Koloocheh Eronning oʻzida ham, shuningdek fors diasporasi yashaydigan Sharqiy Yevropa va Shimoliy Amerikada ham turlicha tarzlarda tayyorlanadi.

 Tavsifi 
Koloocheh odatda xurmo va yongʻoq solib tayyorlanadigan pechenye hisoblanadi. Biroq, uni boshqa masalliqlar bilan ham qilish mumkin – masalan, maydalangan kokos qoʻshishadi. Shuningdek, taomni zaʼfaron, gulob, kardamon, dolchin yoki tsitrus poʻstlogʻi bilan xushboʻylantirishadi.
 Etimologiyasi 
Oʻrta fors tilidagi (Pahlaviy) kwlʾck' / kulāčag soʻzidan kelib chiqqan boʻlib, „kichik, yumaloq non“ degan maʼnoni anglatadi.

 Galereya 

 Yana qarang 
 Maʼmul
 Kolompeh
 

Turkum:Pecheniyelar
Turkum:Eron pishiriqlari
Turkum:Vegan taomlari
Turkum:Iroq oshxonasi
Ligʻvon pishlogʻi

Ligʻvon pishlogʻi  – Eronning Liqvan qishlogʻida anʼanaviy ravishda qoʻy sutidan tayyorlanadigan, shoʻr suvda pishitilgan, nordon taʼmli va teshikchali pishloq turi.
 Ishlab chiqarish jarayoni 
Ligʻvon pishlogʻi Eronning shimoli-gʻarbiy hududlarida tayyorlanadigan, starter qoʻshilmaydigan (yaʼni maxsus boshlangʻich bakteriya kulturasiz) anʼanaviy pishloq dan biridir. U xom qoʻy sutidan ishlab chiqariladi va Eronning eng mashhur mahalliy pishloqlaridan biri hisoblanadi. Liqvon pishlogʻi 10–12% li shoʻr tuzli eritmada, oʻrtacha 10 ± 2 °C haroratda 3–4 oy davomida yetiladi. Liqvon pishlogʻi ommalashib borayotganiga qaramay, uning kimyoviy tarkibi va mikrobiologik xususiyatlari boʻyicha ilmiy tadqiqotlar hali ham kam.

 Tayyorlash va isteʼmol qilish 
Ushbu pishloq odatda nonushta yoki kechki ovqatda, yangi non bilan birga isteʼmol qilinadi.

 Dunyo boʻyicha oʻxshash pishloqlar 
Shunga oʻxshash pishloq quyidagi mamlakatlarda ham uchraydi:
 Albaniya – djath i bardhë yoki djath i gjirokastrës
 Bolgariya – sirene (sirene)
 Misr – domiati; Sudan – gibna beyda
 Finlyandiya – salaattijuusto („salat pishlogʻi“)
 Gruziya – ყველი (kveli, soʻzma-soʻz „pishloq“)
 Gretsiya – Feta
 Isroil – gvina bulgarit („bolgar pishlogʻi“)
 Livan – gibneh bulgharieh („bolgar pishlogʻi“)
 Shimoliy Makedoniya – belo sireњe (belo sirenje, „oq pishloq“)
 Polsha – bryndza
 Ruminiya – brânză telemea
 Rossiya – brinza (brynza)
 Serbiya – sir (sir)
 Turkiya – beyaz peynir („oq pishloq“)
 Ukraina – brinza (brynza)

 

 
 village website
 Cheese in Iran

Turkum:Eron oshxonasi
Turkum:Ozarbayjon oshxonasi
Kabob torsh

Kabob torsh yoki kabab-e torsh (soʻzma-soʻz „nordon kabob“) – Eronning Gilon va Mazandaron viloyatlariga xos anʼanaviy kabob turi. Odatda u mol goʻshtidan – ayniqsa sirloin yoki tenderloin qismidan – tayyorlanadi, ammo soʻnggi yillarda tovuq goʻshti bilan tayyorlanadigan varianti ham keng tarqalgan. Qizil yoki oq goʻsht maydalanilgan yongʻoq, anor sharbati, maydalangan petrushka, zaytun moyi va maydalangan sarimsoq aralashmasidan tayyorlangan marinadga solib pishiriladi.

Soʻngra koʻmir ustida sixda pishiriladi. Anʼanaviy tarzda u kate (qaynatilgan guruch) va Gilon viloyatiga xos turfa xil qoʻshimcha taomlar bilan isteʼmol qilinadi. Ushbu kabobni tayyorlashdagi eng muhim jihatlardan biri – „chochāgh/chochaagh“ deb ataluvchi mahalliy oʻsimlikdan foydalanishdir. Bu oʻsimlik Eryngium planumga oʻxshash boʻlsa-da, faqat Eronning shimolida oʻsadi va Kabob torshga oʻziga xos, noyob taʼm bagʻishlaydi.

 

Turkum:Eron oshxonasi
Turkum:Sixli kaboblar
Akuri

Akuri – Hindistondagi Parsi oshxonasida isteʼmol qilinadigan, achchiq taʼmga ega tuxum qorishtirmali taom. Akurida tuxum yarim suyuq holatga kelguncha pishiriladi; tuxum hech qachon qattiq qilib pishirilmaydi. Taomning asosiy xushboʻy taʼmi qovurilgan piyozdan keladi. Unda zanjabil, koriander, mayda toʻgʻralgan achchiq qalampir va qora murch kabi ziravorlar ishlatiladi. Anʼanaviy ravishda akuri pav yoki double roti deb ataladigan hind nonlari bilan isteʼmol qilinadi.

Akuri taomining kamroq uchraydigan turi – bharuchi akuri boʻlib, unda oddiy ziravorlarga qoʻshimcha ravishda yongʻoqlar va quritilgan mevalar (masalan, kaju, bodom va mayiz) ham ishlatiladi. Ushbu taomning nomi ham aynan shu bilan bogʻliq: Gujarotdagi Bharuch shahridan kelib chiqqan deb hisoblanadi.

Egg bhurji Hindiston yarimoroli hududlarining koʻplab joylarida isteʼmol qilinadigan, akuriga oʻxshash tuxumli taom. Ushbu ikkala turdagi hindcha qorishtirilgan tuxumni yaxshi biluvchilar egg bhurji va akuri bir-biriga juda oʻxshash boʻlsa-da, taʼm jihatidan farq qiladi, deb taʼkidlashadi.

 

Turkum:Hind oshxonasi
Ecnomophlebia

Ecnomophlebia — Geometridae oilasiga mansub bo‘lgan kuya jinsi. Uning yagona turi — Ecnomophlebia argyrospila, va bu tur Avstraliyada uchraydi. Jins ham, tur ham Turner tomonidan 1941-yilda tavsiflangan.
 

 

Category:Larentiinae
Ecpetala

Ecpetala — Geometridae oilasiga mansub kuya jinsi. Ushbu jins David Stephen Fletcher tomonidan 1958-yilda tavsiflangan.
 

 

Category:Larentiinae
Epiphryne

Epiphryne — Geometridae oilasiga mansub kuya jinsi. Ushbu jins Edward Meyrick tomonidan 1883-yilda tavsiflangan. Jins tarkibidagi barcha turlar Yangi Zelandiyaga endemik hisoblanadi.

 Epiphryne charidema
 Epiphryne undosata
 Epiphryne verriculata
 Epiphryne xanthaspis

 

 

Category:Larentiinae
Erateina

Erateina — Geometridae oilasiga mansub kuya jinsi. Ushbu jins Edward Doubleday tomonidan 1848-yilda tavsiflangan.

 Erateina amazonia
 Erateina artabates
 Erateina attali
 Erateina garrulata
 Erateina julia
 Erateina kuczynskii
 Erateina leptograta
 Erateina meduthina
 Erateina puellaastuta
 Erateina radiata
 Erateina rogersi
 Erateina siliquata
 Erateina staudingeri
 Erateina subjunctaria
 Erateina undulata
 Erateina zoraida
 

 ; & (2013). "A new Andean element in the lepidopterous fauna of the Guiana Shield: the day-flying genus Erateina Doubleday, with the description of two new species from Roraima, Tramen and Auyán Tepui (Geometridae: Larentiinae)". Genus. 24 (3-4): 291–301.
 (2011). "A morphological review of tribes in Larentiinae (Lepidoptera: Geometridae)". Zootaxa. 3136: 1–44.

Category:Larentiinae
Erateina julia

Erateina julia — Geometridae oilasiga mansub kuya turi. Ushbu tur Edward Doubleday tomonidan 1848-yilda tavsiflangan. Erateina julia kunduz uchadigan kuya bo‘lib, odatda tog‘li hududlarda uchraydi. Ushbu tur Boliviyaning neotropik bulutli o‘rmonlarida tarqalgan.
 

 Encyclopedia of Life
 GBIF

Category:Larentiinae
Niavaran majmuasi

Niavaron saroy majmuasi  – Eronda, Shemiron (Tehronning shimoliy qismi) hududida joylashgan tarixiy saroy majmuasidir. Ushbu majmua Qajar va Pahlaviylar sulolalari davrlariga oid bir nechta saroy binolari va yodgorliklarni oʻz ichiga oladi.

 Tarix 
Muhammad Rizo Shoh hukmronligi davrida imperator oilasi uchun Niavaran nomli yangi saroy barpo etilgan. Saroy 1958-yilda loyihalashtirilgan va 1967-yilda qurib bitkazilgan. Saroy turli maqsadlarda xizmat qilgan, jumladan, Shoh va Shohbonu Farah uchun turar joy, shuningdek, tashrif buyurgan xorijiy davlat rahbarlarini kutib olish joyi vazifasini oʻtagan. 1977-yil Yangi yil arafasida bu yerda AQSH prezidenti Jimmy Carter uchun qabul marosimi va davlat ziyofati oʻtkazilgan.

Shoh va Shohbonu 1979-yil yanvar oyida Eronni tark etganlarida, deyarli barcha mulklarini qoldirib ketishgan. Ahmad Shohiy koʻshkidan tashqari Sohibqironiya saroyining barcha yon-atrofdagi binolari buzib tashlangan va hozirgi inshootlar Sohibqironiyaning shimolida qurilgan. Ahmad Shohiy pavilyoni keyinchalik jahon yetakchilaridan Eron shohlariga berilgan sovgʻalar uchun koʻrgazma markazi sifatida foydalanila boshlanganNiavaran Cultural Historic Complex: History .

 Xususiy kutubxona 
Kutubxona 1994-yilda Xalqaro muzeylar kuni munosabati bilan rasmiy ravishda ochilganhttp://oldregion1.tehran.ir/Default.aspx?PageContentMode=1&tabid=21548 Niavaran Cultural – Historical Complex/Private Library, 25 April 2011.

 Qurilish 
Kutubxonaning ichki bezagi arxitektor Abdol-Aziz Mirza Farmanfarmaian tomonidan loyihalashtirilgan.

 Xususiyatlar 
Bino uch alohida qavatda kutubxonalar uchun ajratilgan: oʻquv zali, asosiy kutubxona va audiovizual xona. Kutubxonaning boshqa boʻlimlarida 350 dan ortiq sanʼat asarlari toʻplami joylashgan. Bu asarlar zamonaviy sanʼat tarixining bir qismini, ayniqsa 1950—1960-yillardagi Eron sanʼatining zamonaviy yoʻnalishlarini aks ettiradi.

 Gallereya 

 Yana qarang 
 Eron meʼmorchiligi
 Madaniy meros, turizm va hunarmandchilik vazirligi
 Guliston saroyi
 Sadobod majmuasi

 

 

 Niavaran madaniy-tarixiy majmuasi

Turkum:Tehron saroylari
Turkum:Eronning qirollik qarorgohlari
Turkum:Eron milliy muzeylari
Turkum:Erondagi fors bogʻlari
Turkum:Tehron muzeylari
Turkum:Erondagi tarixiy uy muzeylari
Turkum:Eron saroylari
The Loves of Rocambole

The Loves of Rocambole (fransuzcha: Les amours de Rocambole) – 1924-yilda rejissyor Charles Maudru tomonidan suratga olingan Fransiya ovozsiz filmi. Filmda Maurice Thorèze, Claude Mérelle va Albert Decoeur bosh rollarni ijro etganRège p.693.

 

 
 Philippe Rège. Encyclopedia of French Film Directors, Volume 1. Scarecrow Press, 2009.
Shayx Hamid Lodiy

Shayx Hamid Lodiy (Hamid Laviy) – Multonning Lodiylar sulolasining asoschisi edi. 985-yildan 997-yilgacha Multon amirligini boshqargan.

 Tarjimai hol 
Hamidning kelib chiqishi bahsli. Baʼzi olimlarning fikricha, Hamid Lodiy goʻyoki Gʻolib Laviyning oʻgʻli Sama (yoki Usoma) Laviy avlodidan boʻlgan. Boshqa ga koʻra, u Lodiy qabilasiga mansub pushtunlardan boʻlgan. Samuel Miklos Sternga koʻra, Lodiylar sulolasining oʻzi ham ehtimol toʻqima boʻlib, u haqda ilk qaydlar faqat keyingi tarixchilar, masalan, Firishta asarlarida uchraydi.

Firishta yozishicha, Alptegin hukmronligi davrida Sabukteginning yurishlariga qarshi u va Bheraning musulmon amiri bilan ittifoq tuzgach, Hindushohiylar podshohi Jayapala Moʻlton va Lamgʻon viloyatlarini Hamidga topshirgan. Gʻaznada amir boʻlgach, Sobuqtegin diplomatik yoʻl bilan bu ittifoqni parchalab, Hamid Lodiydan oʻz hukmronligini tan oldirdi.

U taxminan 985-yilda Fotimiylar daʼiysi Jalom ibn Shabon vafotidan soʻng Multon amirligini boshqargan. Taxtga uning nabirasi, Fotih Dovud Lodiy oʻtirgan.

 

Turkum:Moʻlton tarixi
Turkum:X asr Hindiston monarxlari
Turkum:X asr ismoiliylar
An-Nosir Ahmad

An-Nosir Ahmad (5-iyun 934-yilda vafot etgan) – Yamandagi Zaydiy davlatining uchinchi imomi. Faol yetakchiligi orqali u oʻzidan avvalgi ikki imom asos solgan davlat tuzumini mustahkamlagan va kengaytirgan.

 Dastlabki yillar va vorislik 

Ahmad ibn Yahyo hozirgi Saudiya Arabistonidagi Madinada tugʻilgan. Otasi al-Hodiy ilaʼl-Haqq Yahyo, onasi esa Fotima binti al-Hasan edi. 897-yilda u otasi va akasi Muhammad ortidan Yamanga joʻnadi, bu yerda al-Hodiy Yamanda shialikning Zaydiya firqasining birinchi imomi sifatida tan olingan edi. 907-yilga kelib u otasiga harbiy qoʻmondon sifatida yordam berardi. Madinada qisqa muddat yashagach, u Yamanidagi Zaydiy poytaxti Saʼdaga qaytdi va u yerda 913-yil sentyabrida akasi al-Murtazo Muhammadning oʻrniga tanlandi. Al‑Murtazo 912-yilda biroz noaniq sharoitlarda taxtdan voz kechgan va, aftidan, Ahmadning tayinlanishini qoʻllab-quvvatlagan. Yangi imom an-Nosir Ahmad faxriy taxallusini qabul qildi.

 Fotimiylarga qarshi kurash 

An-Nosir Ahmadning uzoq hukmronligi Fotimiylar tarafdorlariga qarshi kurashlar bilan toʻla boʻldi; ularning Yamanning ayrim qismlarida ham kuchli taʼsiri bor edi. Imom Fotimiy daʼiyiga qarshi jang qilish uchun Hamdan, Najron va Xavlon qabilalari orasidan lashkar toʻpladi. 920-yil yanvarida u ismoiliy yetakchi Jabal Masvardan Abdulhamid bilan Sano tashqarisidagi Nughashda uch kunlik jangda toʻqnashdi. Abdulhamid halokatli magʻlubiyatga uchradi va bu Ismoiliylarning Yamandagi taʼsirini butkul chilparchin qildi. Anchayin muvaffaqiyatli hukmronlikdan soʻng, an-Nosir Ahmad 934-yilda (yoki boshqa ga koʻra 927 yoki 937-yilda) vafot etdi. Ortidan oltita oʻgʻil qoldirdi: al-Muxtor al-Qosim, Ismoil, al-Muntaxab al-Hasan, Jaʼfar, al-Mansur Yahyo va Ali. Shularning uch nafari undan keyin imomlikka daʼvo qildilar va Zaydiy davlati nisbatan mavhum davrga kirdiH. C. Kay, Yaman; Its Early Medieval History. London 1892, p. 186..

 

Turkum:Yaman zaydi imomlari
Turkum:IX asrda tugʻilganlar
Turkum:934-yilda vafot etganlar
Turkum:Tugʻilgan yili nomaʼlum boʻlgan kishilar
Turkum:X asrda Yaman
Turkum:X asr arablari
Turkum:X asr zaydiylari
Lucile (film)

Lucile (fransuzcha: Lucile) – 1927-yilda rejissyor Georges Monca tomonidan suratga olingan Fransiya ovozsiz drama filmi. Filmda Maryse Dauvray, Georges Gauthier va Jean Lorette bosh rollarni ijro etganNash, Connelly & Ross p.370.

 

 
 Jay Robert Nash, Robert Connelly & Stanley Ralph Ross. Motion Picture Guide Silent Film 1910-1936. Cinebooks, 1988.
Madame Récamier (1928-yilgi film)

Madame Récamier (fransuzcha: Madame Récamier) – 1928-yilda rejissyorlar Tony Lekain va Gaston Ravel tomonidan suratga olingan Fransiya ovozsiz tarixiy filmi. Filmda Marie Bell, Françoise Rosay va Edmond Van Daële bosh rollarni ijro etganKlossner p.234. Film Juliette Récamierning Napoleon davridagi fransuz jamiyatidagi hayotini tasvirlaydi. Shu nomda 1920-yilda Germaniyada ham film suratga olingan.

Rollarda
 Marie Bell
 Françoise Rosay
 Edmond Van Daële
 François Rozet
 Andrée Brabant
 Nelly Cormon
 Roberte Cusey
 Jeanne de Balzac
 Jean Debucourt
 Émile Drain — Napoleon
 Mona Goya
 Charles Le Bargy
 Desdemona Mazza
 Genica Missirio
 Madeleine Rodrigue
 Victor Vina

 

 
 Klossner, Michael. The Europe of 1500-1815 on Film and Television: A Worldwide Filmography of Over 2550 Works, 1895 Through 2000. McFarland, 2002.
Mademoiselle's Chauffeur

Mademoiselle's Chauffeur (fransuzcha: Le chauffeur de Mademoiselle) – 1928-yilda rejissyor Henri Chomette tomonidan suratga olingan Fransiya ovozsiz komediya filmi. Filmda Dolly Davis, Jim Gérald va Alice Tissot bosh rollarni ijro etganKrautz p.227 Rège p.217 Connelly p.373.

 

 
 Connelly, Robert B. The Silents: Silent Feature Films, 1910-36, Volume 40, Issue 2. December Press, 1998.
 Krautz, Alfred . International Directory of Cinematographers Set and Costume Designers in Film: France. Saur, 1983.
 Rège, Philippe. Encyclopedia of French Film Directors, Volume 1. Scarecrow Press, 2009.
Naja al-Kasakiy

Naja al-Kasakiy, yoki Naja – X asrda Halab amiri Sayf ad-Davla xizmatida boʻlgan harbiy xodim. 958-yil bahorida ad-Davla bosh qoʻmondon va boʻlajak imperator Ioann I Tsimisk boshchiligidagi bosqinchi vizantiyalik qoʻshiniga qarshi turish uchun Najani Jaziraga yubordi. Taxminan 10 ming kishilik qoʻshinga boshchilik qilgan Naja Tsimisk tomonidan tor-mor etildi; u Jazira boʻylab hech qanday qarshiliksiz yurishni davom ettirdi, hatto Samsatni egalladi va jangda ad-Davlaning oʻzini ham magʻlub etdi. 960-yilda sharqda Vizantiya mavjud emasligini suiisteʼmol qilishga urinishda, ularning Kritga hujumidan soʻng, al-Davla Najani armanlarning Turnik qal’asiga hujum qilish uchun yubordi va u yerda Hanzit qoʻmondoni patrikios Maykl ustidan gʻalaba qozondi. Keyingi yili Naja yana Armanistonga talonchilik yurishi qildi va u yerda Vizantiya vassalligini qabul qilgan Malatiya amiri Abdulloh ustidan gʻalaba qozondiKaldellis (2017), pp. 39. 963-yil sentyabrida Naja yana Malatiya atrofida yurish qildi. Oʻsha yilning oʻzida Naja sobiq Harron noibi Hibatulloh boshchiligidagi ichki qoʻzgʻolonni bostirish uchun yuborildi. Qoʻzgʻolonni yenggach, Naja oʻzi ham ad-Davlaga qarshi chiqdi va tezda Mayyaforiqin sari yoʻl oldi. Biroq, Naja shaharni bosib ololomadi va u tez orada Armanistonga chekindi; u yerda Van koʻli atrofidagi bir necha qal’alarni qoʻlga kiritdi. 964-yil kuzida Naja Mayyaforiqinni yana bosib ololmadi va koʻp oʻtmay ad-Davla hokimiyatini yana tan oldi. 965-yil qishida Mayyaforiqinda oʻldirilganBianquis (1997), p. 108.

 

 

 
 
 
Turkum:X asr arablari
The Maelstrom of Paris

The Maelstrom of Paris (fransuzcha: Le tourbillon de Paris) – 1928-yilda rejissyor Julien Duvivier tomonidan suratga olingan Fransiya ovozsiz filmi. Filmda Lil Dagover, Léon Bary va Gaston Jacquet bosh rollarni ijro etganGoble p.2.

 

 
 Goble, Alan. The Complete Index to Literary Sources in Film. Walter de Gruyter, 1999.
Madonna of the Sleeping Cars (1928-yilgi film)

Madonna of the Sleeping Cars (fransuzcha: La madone des sleepings) – 1928-yilda rejissyorlar Marco de Gastyne va Maurice Gleize tomonidan suratga olingan Fransiya ovozsiz filmi. Filmda Claude France, Olaf Fjord va Maurice Dekobra bosh rollarni ijro etganGoble p.121.

Rollarda
 Claude France — Lady Diana Wynham 
 Olaf Fjord — Shahzoda Seliman 
 Henri Valbel
 Maurice Dekobra — Jail Warden 
 Boris de Fast — Varichkine 
 Mary Serta — Madame Mouravieff 
 Annette Benson
 Nat Carr
 Michèle Verly
 Sergey Efron 

 

 
 Goble, Alan. The Complete Index to Literary Sources in Film. Walter de Gruyter, 1999.
The Maid at the Palace

The Maid at the Palace (fransuzcha: La petite bonne du palace) – 1927-yilda rejissyor Louis Mercanton tomonidan suratga olingan Fransiya ovozsiz filmi. Filmda Betty Balfour, Lucy Sibley va Irene Tripod bosh rollarni ijro etganHolmstrom p.97.

 

 
 John Holmstrom. The moving picture boy: an international encyclopaedia from 1895 to 1995. Michael Russell, 1996.
Maldone

Misdeal (fransuzcha: Maldone) – 1928-yilda rejissyor Jean Grémillon tomonidan suratga olingan Fransiya ovozsiz drama filmi. Filmda Charles Dullin, Marcelle Dullin va Geymond Vital bosh rollarni ijro etganLevine p.190. Film dekoratsiyalari san’at direktori André Barsacq tomonidan yaratilgan.

Rollarda
 Charles Dullin — Olivier Maldone 
 Marcelle Dullin — Missia
 Geymond Vital — Marcellin Maldone 
 André Bacqué — Juste Maldone, l'oncle 
 George Seroff — Léonard, le serviteur 
 Annabella — Flora Lévigné 
 Roger Karl — Lévigné père 
 Mathilde Alberti — L'épicière 
 Lucien Arnaud — Le voyageur 
 Genica Athanasiou — Zita 
 Edmond Beauchamp — Le gitan 
 Alexej Bondireff — Le patron de la péniche 
 Gabrielle Fontan
 Isabelle Kloucowski — La gitane 
 Charles Lavialle — Le facteur 
 Daniel Lecourtois — Un danseur 
 Jean Mamy — Un marinier

 

 
 Levine, Alison. Framing the Nation: Documentary Film in Interwar France. A&C Black, 2011.
The Man with the Hispano (1926-yilgi film)

The Man with the Hispano (fransuzcha: L'homme à l'Hispano) – 1926-yilda rejissyor Julien Duvivier tomonidan suratga olingan Fransiya ovozsiz drama filmi. Filmda Huguette Duflos, Georges Galli va Acho Chakatouny bosh rollarni ijro etganGoble p.168.

 

 
 Goble, Alan. The Complete Index to Literary Sources in Film. Walter de Gruyter, 1999.
 McCann, Ben. Julien Duvivier. Oxford University Press, 2017.
Mandrin (1924-yilgi film)

Mandrin (fransuzcha: Mandrin) – 1924-yilda rejissyor Henri Fescourt tomonidan suratga olingan Fransiya ovozsiz tarixiy-sarguzasht filmi. Filmda Romuald Joubé, Johanna Sutter va Hugues de Bagratide bosh rollarni ijro etganOscherwitz & Higgins p.164.

 

 
 Oscherwitz, Dayna & Higgins, MaryEllen. The A to Z of French Cinema. Scarecrow Press, 2009.
Marquitta

Marquitta (fransuzcha: Marquitta) – 1927-yilda rejissyor Jean Renoir tomonidan suratga olingan Fransiya ovozsiz drama filmi. Filmda Jean Angelo, Marie-Louise Iribe va Henri Debain bosh rollarni ijro etganO'Shaughnessy p.234.

 

 
 Martin O'Shaughnessy. Jean Renoir. Manchester University Press, 2000.
The Marriage of Mademoiselle Beulemans (1927-yilgi film)

The Marriage of Mademoiselle Beulemans (fransuzcha: Le Mariage de Mademoiselle Beulemans) – 1927-yilda rejissyor Julien Duvivier tomonidan suratga olingan Fransiya ovozsiz komediya filmi. Filmda Andrée Brabant, Jean Dehelly va Gustave Libeau bosh rollarni ijro etganGoble p.161. Film 1910-yilda yozilgan sahna asari Le Mariage de mademoiselle Beulemans asosida suratga olingan.

 

 
 Goble, Alan. The Complete Index to Literary Sources in Film. Walter de Gruyter, 1999.
The Marriage of Rosine

The Marriage of Rosine (fransuzcha: Le mariage de Rosine) – 1926-yilda rejissyor Pierre Colombier tomonidan suratga olingan Fransiya ovozsiz filmiBousquet p.433.

Rollarda
 Ady Cresso — Fanny Desroses 
 Jean Dehelly — Piccolo 
 Josyane — Rosine 
 André Lefaur — Le couturier Pommier

 

 
 Henri Bousquet. De Pathé Frères à Pathé Cinéma: 1923, 1924, 1925, 1926, 1927. Bousquet, 2004.
GPT-5.1

GPT-5.1 – OpenAI kompaniyasining GPT seriyasiga mansub katta til modeli boʻlib, 2025-yil 12-noyabrda ishga tushirilgan.

GPT-5.1 sakkizta shaxsiylashtirish varianti taklif qiladi va shu jihati bilan OpenAI’ning hozirgacha eng moslashtiriladigan modeli sanaladi.

Uning avvalgi versiyasi – GPT-5 ga nisbatan yaxshilanishlari qatorida gallyutsinatsiyalarning kamaytirilgani hamda promptlarga aniqroq rioya qilishi keltiriladi.

OpenAI maʼlumotiga koʻra, u GPT-5 dan tezroq va sukut boʻyicha „iliqroq shaxsiyatga“ ega.

 

Turkum:Katta til modellari
Janah ad-Davla

Abu al-Hasan Ali ibn al-Musayyab (shuningdek, Janah ad-Davla nomi bilan ham tanilgan) – Uqayliylar Mosulining hamhukmdori. 996-yilda avvalgi hukmdor va akasi Muhammad ibn al-Musayyab vafotidan to oʻzi 1001-yildan avval vafot etguniga qadar ukasi Al-Muqallad ibn al-Musayyab bilan birga ushbu lavozimda boʻlgan. U undan soʻng ukasi Hasan ibn al-Musayyab tomonidan hamhukmdor sifatida almashtirilgan. Tarixchilar uni Uqayliylar davlatining „anʼanaviy, badaviy jihati“ni ifodalovchi shaxs sifatida, birodarining boshqaruv uslubiga qarama-qarshi tarzda taʼriflaydilar.

 Faoliyati 
996-yilda katta akasining vafotidan soʻng Ali oilasi mansub boʻlgan qabila – Banu Uqaylning yetakchiligini oʻz zimmasiga oldi, biroq unga Mosulni boshqarish va hududda soliqni ijaraga olish huquqini qoʻlga kiritishga yoʻl qoʻyilmadi; bu vakolatlar dastlab otasi Muhammadga Buvayhiylarning Amir al-umarosi Baha ud-Davla tomonidan berilgan edi. Mahalliy buvayhiylar avvalgi amir va hokim Abu Jaʼfar al-Hajjaj vafotidan keyin mintaqada amalda nazoratni yoʻqotgan boʻlsalar-da, ukasi Al-Muqalladning harbiy va moliyaviy qudrati sababli u bu vakolatlarni saqlab qola olmadi. Dastlab Ali ukasining yakka hokim sifatidagi mavqeini qabul qildi, biroq 997-yilga kelib Ali bu vakolatlarni Al-Muqalladdan tortib olishga uringach, ular oʻrtasida nizo avj oldi. Opasining iltimosi bilan ikki birodar oʻrtasida kelishuvga erishildi va foydalarni oʻzaro boʻlib olishga qaror qilindi; bu esa, amalda, Aliga Mosul ustidan hamhukmronlik maqomini berdi. Uning vakolati buvayhiy amiri tomonidan „Janah ad-Davla“ faxriy unvonini berish bilan tasdiqlandi.

U vafotidan soʻng ukasi Hasan Uqayliylar davlatining hamhukmdori sifatida uning oʻrnini egalladi.

 

 

Turkum:X asr arablari
Turkum:Tugʻilgan yili nomaʼlum boʻlgan kishilar
Turkum:Oʻlgan yili nomaʼlum boʻlgan kishilar
Lilit Teryan

Lilit Teryan yoki Liliet Teryan (1930-yil 31-dekabr – 2019-yil 7-mart) – arman millatiga mansub eronlik haykaltarosh. Tehronda haykaltaroshlik taʼqiqlangach, Lilit bu sanʼatdan dars berishni toʻxtatishga majbur boʻlgan. 2008-yilda oʻz asarlarini koʻrgazmalarda namoyish etishni boshlagan va keyinchalik yana taʼlim berishga qaytgan. Uni „Eron haykaltaroshligining onasi“ deb ulugʻlashgan.

 Biografiyasi 
Teryan 1930-yilda Tehron shaharning Naderi hududida tugʻilgan. Uning ota-onasi asli Armanistonlik boʻlgan. Onasi Fransiyada tasviriy sanʼat boʻyicha taʼlim olgan, otasi esa Tehron bankida ishlagan. Onasi qizlarining badiiy mahoratini rivojlantirishga yordam bergan.

Lilit Parijdagi Beaux Art akademiyasida rasmiy tasviriy sanʼat taʼlimini olgan.

U haykaltaroshlik oʻqitish boʻyicha maxsus tayyorgarlikdan oʻtgan va Eronda birinchilardan boʻlib bu fanni oʻqitgan. U Tehron universiteti Dekorativ sanʼat fakultetida dars bergan. Inqilobdan soʻng haykaltaroshlikni oʻqitish taqiqlangach, darslarni yashirin tarzda davom ettirgan.

Uning asarlari Tehronda ilk bor 2008-yilda Tehron Silver Publishing koʻrgazmasida namoyish etilgan. Bir muddat oʻtgach, u Ozod universitetida yana haykaltaroshlik darslarini bera boshlagan. Uni „Eron haykaltaroshligining onasi“ deb atashgan.

U arman alifbosining asoschisi Mesrop Mashtots va Eron milliy qahramoni Yeprem Xonning haykalini yaratgan. Bu haykal Tehrondagi Avliyo Maryam cherkovida joylashgan.

Teryan 2019-yilda oʻz tugʻilgan shahrida zinapoyalardan yiqilib vafot etgan.

 

 

Turkum:Tehronlik ijodkorlar
Turkum:Eronlik haykaltaroshlar
Turkum:Eronlik ayol haykaltaroshlar
Turkum:Armanistonlik ayol haykaltaroshlar
Al-Murtazo Muhammad

Al-Murtazo Muhammad (891? – 922-yil 1-may) – Yamandagi Zaydiy davlatining ikkinchi imomi. 911-yildan 912-yilgacha hukmronlik qilgan va taniqli ulamo.

 Yoshligi 
Muhammad ibn Yahyo Hijozda sayyidlar oilasida tugʻilgan. Uning tugʻilgan yili 891-yil deb aytiladi, biroq aslida bundan avvalroq boʻlishi ham mumkin. 897-yilda otasi al-Hodiy ila-l-Haqq Yahyo bilan Yamaniga borgan; u yerda shimoliy togʻli hudud qabilalari tomonidan shialikning zaydiy firqasi imomi sifatida tan olingan edi. Keyingi yillarda Muhammad otasiga turli siyosiy va harbiy ishlarda koʻmaklashdi. 903-yil iyun oyida u Yaman togʻli hududidagi siyosiy raqiblar boʻlgan Yuʼfiriylar tomonidan asir olindi. Zindonda bir necha oy oʻtkazdi va ozod qilindi. 906-yildan keyin u bir necha bor Fotimiy hukmdori Ali ibn al-Fazl bilan toʻqnashdiRobert W. Stookey, Yemen; The Politics of the Yemen Arab Republic. Boulder 1978, p. 97; Encyclopaedia of Islam, Vol. VII, Leiden 1993, p. 444..

 Hukmronligi va taxtdan voz kechishi 
911-yilda al-Hodiy ila-l-Haqq Yahyo vafotidan soʻng, uning oʻrniga Muhammad saylandi. Imom sifatida u al-Murtazo Muhammad nomini oldi. Biroq yangi imom yamanliklarning axloqiy boʻshashganliklari va eski odatlarini sekin oʻzgartirishlaridan norozi edi. Qisqa hukmronlikdan soʻng u Zulqaʼda oyida, ehtimol 912-yil iyulida, taxtdan voz kechdi. Akasi an-Nosir Ahmadning imomlikka kelishini qoʻllab-quvvatlagan boʻlishi mumkin. U ilm va tafakkur hayotiga chekinib, 922-yil may oyida Zaydiya hukmronligi markazi boʻlgan Saʼdada vafot etdi. Ulamo va shoir sifatida u bir necha asarlar yozgan, xususan Zaydiy marosimlari haqida yozgan.
Al-Qosim Jannun

Al-Qosim Jannun ibn Muhammad 937–949-yillarda Marokashda Idrisiylar hukmdori boʻlgan.

Al-Qosim Idrisiylar sulolasining kichik tarmogʻidan kelib chiqqan: uning bobosi al-Qosim sulolaning ikkinchi hukmdori boʻlmish Idris II ning kichik oʻgʻli edi. 10-asr boshida Marokashdagi Idrisiylar hukmronligi turli Idrisiylar avlodlari va raqib Abu Sahl oilasi oʻrtasidagi fuqarolar urushi, xorijiylar qoʻzgʻolonlari, yangi tashkil topgan Fotimiylar xalifaligining bosqini hamda Umaviylarning Kordova xalifaligi aralashuvi oqibatida inqirozga uchradi. 930-yillarda hokimiyat uchun kurash avj oldi. Mamlakatning shimolidagi ayrim hududlarni boshqargan al-Qosim dastlab isyonchi fotimiy sarkardasi Muso ibn Abi-l-Afiyaga qarshi fotimiylar tomonida boʻldi. Fotimiylar yordami bilan Ibn Abi-l-Afiya tor-mor etilib oʻldirildi, bu esa al-Qosimga mamlakatning shimoliy hududlarida, Rif togʻlari va undan narida, jumladan Basra, Azayla va Tanjerda avtonom amirlik barpo etish imkonini berdi. Avvaliga fotimiylar tobeligida boʻlgan u 944-yildan keyin Umaviylar tomoniga oʻgʻdi.

949-yilda u vafot etgach, al-Qosimning oʻrnini oʻgʻillari Abu-l-Aysh va al-Hasan egalladi.

 

 
 
 

Turkum:949-yilda vafot etganlar
Turkum:Afrikadagi X asr monarxlari
Turkum:Tugʻilgan yili nomaʼlum boʻlgan kishilar
Turkum:X asr arablari
Al-Muxtor al-Qosim

Al-Muxtor al-Qosim (956-yilda vafot etgan) – Yamandagi Zaydiy davlatining imomi. 936-yildan 956-yilgacha hokimiyatni ushlab turgan yoki unga daʼvo qilgan.

Al-Qosim ibn Ahmad imom an-Nosir Ahmadning toʻngʻich oʻgʻli edi. An-Nosirning oʻlimi Yaman togʻli hududlaridagi zaydiylar orasida ichki siyosiy beqarorlik davrini boshlab berdi. Uning uchinchi oʻgʻli al-Muntaxab al-Hasan imomlikni talab qildi, biroq undan kattaroq akasi al-Muxtor al-Qosim qarshi daʼvolarni ilgari surdiEnzyklopädie des Islam, Vol. III, Leiden 1936, p. 1216.. Al-Muntaxab 936-yilda vafot etdi; biroq kichikroq ukasi al-Mansur Yahyo Zaydiy tarixshunosligida 934-yildan keyin an-Nosirning qonuniy vorisi sifatida tan olinadi. Al-Muntaxabning oʻlimidan keyin al-Qosim zaydiylarning koʻpchiligi tomonidan qoʻllab-quvvatlandiCesare Ansaldi, Il Yemen nella storia e nella leggenda. Roma 1933, p. 130..

 Yana qarang 

 Yaman imomlari
 Yaman tarixi

 

Turkum:Yaman zaydi imomlari
Turkum:Yamanda 10-asr
Turkum:Rassidlar sulolasi
Turkum:X asr arablari
Al-Muntaxab al-Hasan

Al-Muntaxab al-Hasan (936-yilda vafot etgan) 934–936-yillarda Yamandagi Zaydiy davlatining imomi boʻlgan. U Rassidlar sulolasining toʻrtinchi hukmdori edi.

Al-Hasan ibn Ahmad imom an-Nosir Ahmadning olti oʻgʻlidan uchinchisi edi. An-Nosir Ahmad Yaman yurtining togʻli hududlarida Zaydiya taʼsirini mustahkamlagan qudratli hukmdor boʻlgan, biroq 934-yilda uning vafotidan soʻng imomat ancha noaniq va beqaror davrga kirib qolgan edi. Raqib Yufiridlar sulolasi an-Nosir vafotidan keyin toʻrt oy mobaynida Rassidlar qarorgohi boʻlgan Saʼda shahrini oʻz nazoratiga oldi. Shundan soʻng al-Hasan imomatni daʼvo qilib, hukmdorlik nomi sifatida al-Muntaxab al-Hasan nomi oldi. Biroq uning katta akasi al-Muxtor al-Qosim ham raqib imom boʻldiEnzyklopädie des Islam, Vol. III, Leiden 1936, p. 1216.. Na al-Muntaxab al-Hasan, na al-Muxtor al-Qosim keyingi zaydiy solnomalarda keltiriladi; ularda ularning ukasi al-Mansur Yahyoning imomligi 934-yildan boshlangan deb hisoblanadi. Tarixchi Ibn Xaldunga koʻra, al-Muntaxab al-Hasan 936-yilda vafot etgan; boshqa bir manbada esa 939-yil deb berilganCesare Ansaldi, Il Yemen nella storia e nella leggenda. Roma 1933, p. 130.. Keyingi muhim Rassid arbobi uning akasi al-Muxtor al-Qosim boʻlganH. C. Kay, Yaman; Its Early Medieval History. London 1892, p. 186..

 Yana qarang 

 Yaman imomlari
 Yaman tarixi

 

Turkum:936-yilda vafot etganlar
Turkum:Yaman zaydiy imomlari
Turkum:Tugʻilgan yili nomaʼlum boʻlgan kishilar
Turkum:Yamanda 10-asr
Turkum:Rassidlar sulolasi
Turkum:X asr arablari
Martyr (1927-yilgi film)

Martyr (fransuzcha: Martyre) – 1927-yilda rejissyor Charles Burguet tomonidan suratga olingan Fransiya ovozsiz drama filmi. Filmda Charles Vanel, Suzy Vernon va Jean Angelo bosh rollarni ijro etgan.

Rollarda
 Charles Vanel
 Maxime Desjardins
 Desdemona Mazza
 Suzy Vernon
 Jean Angelo
 Camille Bardou
 Georges Flateau
 Suzanne Delvé
 Suzanne Munte
 Maurice Sibert
 Renée van Delly
 Marguerite de Morlaye

 

 
 Alfred Krautz. International directory of cinematographers, set- and costume designers in film, Volume 4. Saur, 1984.
The Martyrdom of Saint Maxence

The Martyrdom of Saint Maxence (fransuzcha: Le martyre de Sainte-Maxence) – 1928-yilda rejissyor Donatien tomonidan suratga olingan Fransiya ovozsiz tarixiy drama filmi. Filmda Lucienne Legrand, Thomy Bourdelle va Raoul Chennevières bosh rollarni ijro etganRège p.331.

 

 
 Rège, Philippe. Encyclopedia of French Film Directors, Volume 1. Scarecrow Press, 2009.
The Masked Woman (1924-yilgi film)

The Masked Woman (fransuzcha: La dame masquée) – 1924-yilda rejissyor Viktor Tourjansky tomonidan suratga olingan Fransiya ovozsiz jinoiy-drama filmi. Filmda Nathalie Kovanko, René Maupré va Jeanne Brindeau bosh rollarni ijro etganRestaurations et tirages de la Cinémathèque française, Volumes 3-5. La Cinʹemathèque, 1988. p.32 Albera p.173 Krautz p.373.

 

 
 Albera, François. Albatros: des russes à Paris, 1919–1929. Mazzotta, 1995. 
 Krautz, Alfred. International Directory of Cinematographers Set and Costume Designers in Film: France. Saur, 1983.
Umbarle

Umbarle — Hindistonning G‘arbiy mintaqasida, Maharashtra shtatining Ratnagiri tumanida joylashgan qishloq.

 
2011-yilgi Hindiston aholisini ro‘yxatga olish ma’lumotlariga ko‘ra, qishloq aholisi 860 kishini tashkil etgan. Umbarlening umumiy yer maydoni 517 gektarni tashkil qiladi.

 

Turkum:Hindiston shahar va qishloqlari
Umbarshet

Umbarshet — Hindistonning G‘arbiy mintaqasida, Maharashtra shtatining Ratnagiri tumanida joylashgan qishloq.

 
2011-yilgi Hindiston aholisini ro‘yxatga olish ma’lumotlariga ko‘ra, qishloq aholisi 1 046 kishini tashkil etgan. Umbarshetn­ing umumiy yer maydoni 515 gektar (1 270 akr)ni tashkil qiladi.

 

Turkum:Hindiston shahar va qishloqlari
Urphi

Urphi — Hindistonning G‘arbiy mintaqasida, Maharashtra shtatining Ratnagiri tumanida joylashgan qishloq.

 
2011-yilgi Hindiston aholisini ro‘yxatga olish ma’lumotlariga ko‘ra, qishloq aholisi 474 kishini tashkil etgan. Urfining umumiy yer maydoni taxminan 341 gektar (840 akr)ni tashkil qiladi.

 

Turkum:Hindiston shahar va qishloqlari
Usgaon

Usgaon — Hindistonning G‘arbiy mintaqasida, Maharashtra shtatining Ratnagiri tumanida joylashgan qishloq.

 
2011-yilgi Hindiston aholisini ro‘yxatga olish ma’lumotlariga ko‘ra, qishloq aholisi 1 450 kishini tashkil etgan. Usgaon qishlog‘ining umumiy yer maydoni 471,32 gektarni tashkil qiladi.

 

Turkum:Hindiston shahar va qishloqlari
Utambar

Utambar — Hindistonning G‘arbiy mintaqasida, Maharashtra shtatining Ratnagiri tumanida joylashgan qishloq.

 

Turkum:Hindiston shahar va qishloqlari
Valmiki Nagar

Valmiki Nagar — Hindistonning G‘arbiy mintaqasida, Maharashtra shtatining Ratnagiri tumanida joylashgan qishloq.

 
2011-yilgi Hindiston aholisini ro‘yxatga olish ma’lumotlariga ko‘ra, qishloq aholisi 1 395 kishini tashkil etgan. Valmiki Nagarning umumiy yer maydoni 133 gektar (330 akr)ni tashkil qiladi.

 

Turkum:Hindiston shahar va qishloqlari
Vanand (Maharashtra)

Vanand — Hindistonning G‘arbiy mintaqasida, Maharashtra shtatining Ratnagiri tumanida joylashgan qishloq.

 
2011-yilgi Hindiston aholisini ro‘yxatga olish ma’lumotlariga ko‘ra, qishloq aholisi 812 kishini tashkil etgan. Vanandning umumiy yer maydoni 419 gektar (1 040 akr)ni tashkil qiladi.

 

Turkum:Hindiston shahar va qishloqlari
Velvi

Velvi — Hindistonning G‘arbiy mintaqasida, Maharashtra shtatining Ratnagiri tumanida joylashgan qishloq.

 
2011-yilgi Hindiston aholisini ro‘yxatga olish ma’lumotlariga ko‘ra, qishloq aholisi 342 kishini tashkil etgan. Velvining umumiy yer maydoni 340 gektar (840 akr)ni tashkil qiladi.

 

Turkum:Hindiston shahar va qishloqlari
Veral

Veral — Hindistonning G‘arbiy mintaqasida, Maharashtra shtatining Ratnagiri tumanida joylashgan qishloq.

 
2011-yilgi Hindiston aholisini ro‘yxatga olish ma’lumotlariga ko‘ra, qishloq aholisi 3 171 kishini tashkil etgan. Veralning umumiy yer maydoni taxminan 503 gektar (1 240 akr)ni tashkil qiladi.

 

Turkum:Hindiston shahar va qishloqlari
Veshvi

Veshvi — Hindistonning G‘arbiy mintaqasida, Maharashtra shtatining Ratnagiri tumanida joylashgan qishloq.

 
2011-yilgi Hindiston aholisini ro‘yxatga olish ma’lumotlariga ko‘ra, qishloq aholisi 1 655 kishini tashkil etgan. Veshvining umumiy yer maydoni 518 gektar (1 280 akr)ni tashkil qiladi.

 

Turkum:Hindiston shahar va qishloqlari
Vetalwadi

Vetalwadi — Hindistonning G‘arbiy mintaqasida, Maharashtra shtatining Ratnagiri tumanida joylashgan qishloq.

 
2011-yilgi Hindiston aholisini ro‘yxatga olish ma’lumotlariga ko‘ra, qishloq aholisi 722 kishini tashkil etgan. Vetalvadining umumiy yer maydoni taxminan 88 gektar (220 akr)ni tashkil qiladi.

 

Turkum:Hindiston shahar va qishloqlari
Virsai

Virsai — Hindistonning G‘arbiy mintaqasida, Maharashtra shtatining Ratnagiri tumanida joylashgan qishloq.

 
2011-yilgi Hindiston aholisini ro‘yxatga olish ma’lumotlariga ko‘ra, qishloq aholisi 680 kishini tashkil etgan. Virsaining umumiy yer maydoni 612 gektar (1 510 akr)ni tashkil qiladi.

 

Turkum:Hindiston shahar va qishloqlari
Ashesh Malla

Ashesh Malla (1954-yilda tugʻilgan) – nepal dramaturgi, teatr rejissyori va 1982-yilda asos solingan Sarvanam teatr guruhining hammuassisi/badiiy rahbari.

Ashesh Malla shuningdek, Nepaldagi koʻcha teatr faoliyati bilan ham shugʻullanadi Hutt, Michael and Hutt, Michael J. „Himalayan voices: an introduction to modern Nepali literature.“ University of California Press, 1991. Page 153. . Herbert, Ian and Leclercq, Nicole „The world of theatre: an account of the world’s theatre seasons 1999-2000.“ Routledge, 2003. . Page 247. "Fighting for peace in Nepal, " AlJazeera, November 13, 2007. retrieved October 12, 2010 Adhikari, Sharada "Nepali theatre: Growing with the audience, " The Himalayan, August 22, 2010. Retrieved October 12, 2010.

 

 
 https://web.archive.org/web/20100520015953/http://sarwanam.org/ab_members.php

Category:1954-yilda tugʻilganlar
Category:Yashayotgan insonlar
Category:Nepal dramaturglari
Category:Nepal teatr rejissyorlari
Category:Sajha Puraskar sovrindorlari
Maryam Mahbub

Maryam Mahbub – afgʻon muallifi boʻlib, afgʻon muhojirlari va Afgʻoniston jamiyatidagi patriarxat haqidagi yozuvlari bilan tanilgan. Mahbub 1955-yilda Afgʻonistonning Maymana shahrida tugʻilgan. Otasining Afgʻoniston hukumati bilan ishlashi tufayli u mamlakatning turli qismlaridagi afgʻon ayollarining turmush tarzini bilib oladi. U oʻrta maʼlumotni Kobulda tamomlagan va magistratura taʼlimini Tehron universitetida olgan.

1979-yilda Afgʻonistonga rus istilosidan soʻng, Mahbub avval Pokistonga, keyin 1981-yilda Hindistonning Dehli shahriga koʻchib oʻtadi. Mahbub boshqa afgʻon muhojirlari bilan birgalikda Afgʻonistonning kommunist hukumatiga hamda Mujohiddinga qarshi madaniy qarshilikni ifodalash uchun Gahnama („notekis jurnal“) jurnali faoliyatini boshlaydi. Biroq, Hindistondagi afgʻon jamoasida Mujohiddin bosimiga uchrab, 1983-yilda Kanadaga koʻchib oʻtadi.

Mahbub oʻzining asosiy badiiy asarlarining koʻp qismini diasporada yaratdi. Uning asarlari ayollarning fikrlarini bostirilishi va chetlashtirilishiga qaratilgan boʻlib, ayollarga nisbatan ijtimoiy normalar va munosabatlarga qarshi qoʻzgʻolonni ifodalaydi.

 Asarlari 
 Khana-i Delgir (Qoplangan uy) (1990) Kobul: Anjoman Newisendagan Afghanistan
 Gum (Koʻrinmas) (1999) Toronto: Zarnegaar Publications.
 Khanum Jorg (qisqa hikoyalar) (2003) Toronto: Zarnegaar Publications.

 

Category:yashayotgan insonlar
Category:1955-yilda tugʻilganlar
Category:Tehron universiteti bitiruvchilari
Category:Afgʻon yozuvchilari
Category:20-asr Afgʻon ayol yozuvchilari
Category:20-asr Afgʻon yozuvchilari
Category:21-asr Afgʻon ayol yozuvchilari
Category:21-asr Afgʻon yozuvchilari
Gyanendra Xadka

Gyanendra Xadka (2003-yilda vafot etgan) – Nepallik jurnalist boʻlib, Nepaldagi maoistik qoʻzgʻolon paytida maoistik isyonchilar tomonidan oʻldirilgan. U 2003-yil 7-sentyabrda Nepalning Sindhupalchok tumanidagi Jyamire qishlogʻida maoistik isyonchilar guruhi tomonidan shafqatsizlarcha oʻldirilgan.
35 yoshida Xadka davlatga qarashli Rastriya Samachar Samiti (RSS) yangiliklar agentligida muxbir sifatida ishlagan.
Xadka qishloqdagi maktabda toʻrt qurolli odam tomonidan oʻgʻirlab ketilgan va ular uning qoʻllarini arqon bilan bogʻlashgan. Uning rafiqasi uni izlab topganida, u qishloqning markazidagi voleybol qozigʻiga bogʻlangan edi. Keyin isyonchilar uning tomoq qismini Xukuri (pichoq) bilan rafiqasi koʻz oʻngida kesib tashlashgan.

 

Category:2003-yilda vafot etganlar
Category:Suiqasd qurboni boʻlgan nepal jurnalistlari
Category:Nepal fuqarolar urushida oʻldirilgan tinch fuqarolar
Category:Oʻgʻirlab ketilgan nepal fuqarolari
Pir Muhammad Karvan

Pir Muhammad Karvan  – zamonaviy taniqli shoirlardan biri boʻlib, pushtu tilida sheʼrlar yozadi.

 Akademik faoliyati 
Karvan toʻrtta sheʼriy toʻplam va ikkita qisqa hikoyalar toʻplamini nashr ettirgan.

Sheʼriy kitoblari:
 La Mashama Tar Mashama – له ماښامه تر ماښامه
 Chinar Khabari Kawee – چنار خبرې کوي
 Da Shapiray Warghawai – د ښاپېرۍ ورغوی
 Zarzari Wazare – زرزري وزرې

Qisqa hikoyalari:
 La Nargisa Tar Nargisa – له نرګسه تر نرګسه
 Ghrah Ta Rawan Saray – غره ته روان سړی

 Ish faoliyati 
Hozirda Karvan BBCning Afgʻoniston taʼlim dramasi loyihasida drama yozuvchisi sifatida ishlaydi.

Karvan Afgʻonistonning yangi avlod shoirlarini tarbiyalashga qaratilgan „Afgʻon adabiy harakati“ning asoschilaridan biridir. Ushbu harakat 1980-yillarning oxirida Peshovar shahrida qochqin boʻlgan afgʻon shoirlari Siddiq Pasarliy, Nisar Haris, Mustafa Salik va Pir Muhammad Karvan tomonidan asos solingan. Ushbu notijorat harakat urushdan zarar koʻrgan mamlakatda koʻplab ilhomlantiruvchi shoirlar va yozuvchilarni yetishtirishga yordam bergan. Hozirda harakat Kobuldagi Cinema Pamir binosida faoliyat olib bormoqda. Harakat mustaqilligini taʼminlash maqsadida hech qanday xayriya, mablagʻ va boshqalarni qabul qilmaslik tamoyiliga ega.

 Tarjimalari 
Uning „Gul va Odam“ sheʼri Poetry Translation Centre tomonidan ingliz tiliga tarjima qilingan.

 

Category:20-asr Afgʻon shoirlari
Category:Pushtu tilida ijod qilgan shoirlar
Category:Yashayotgan insonlar
Category:Afgʻon erkak shoirlari
Visapur

Visapur — Hindistonning G‘arbiy mintaqasida, Maharashtra shtatining Ratnagiri tumanida joylashgan qishloq.

 
2011-yilgi Hindiston aholisini ro‘yxatga olish ma’lumotlariga ko‘ra, qishloq aholisi 670 kishini tashkil etgan. Visapurning umumiy yer maydoni 402 gektar (990 akr)ni tashkil qiladi.

 

Turkum:Hindiston shahar va qishloqlari
Wadi-beldar

Wadi-beldar — Hindistonning G‘arbiy mintaqasida, Maharashtra shtatining Ratnagiri tumanida joylashgan qishloq.

 
2011-yilgi Hindiston aholisini ro‘yxatga olish ma’lumotlariga ko‘ra, qishloq aholisi 53 kishini tashkil etgan. Wadi-beldarning umumiy yer maydoni taxminan 981 gektar (2 420 akr)ni tashkil qiladi.

 

Turkum:Hindiston shahar va qishloqlari
Sayfuddin Jalol

Sayfuddin Jalol (1958-yil 22-martda Kobulda tugʻilgan), taxallusi Mayparast Jalal, laqabi Saiffi Jalal – afgʻon faylasuf, yozuvchi va shoir.

 Hayoti 
Jalol rassom va shoir Jaloluddin Jalol (1923-yil 15-oktyabrda Kobulda tugʻilgan; 1977-yilda shu yerda vafot etgan)ning katta oʻgʻli va gʻaznachi Masdjidi Xonning nabirasi. U toʻrt aka-uka bilan birga afgʻon ziyoli oilasida oʻsgan. U va uning aka-ukalari Yevropa va AQShda yashaydilar. Uning singlisi Tubah Jalol ham shoiradirJalaluddin Jalal: Dichter und Maler. (Nemis va Dari forsi)Jalaluddin Jalal: afghanischer Dichter. (Nemis va Dari forsi).

Maktabni tugatgandan soʻng, Sayfuddin Afgʻoniston Kon va Sanoat vazirligida davlat xizmatchisi boʻlgan. U 1980-yildan beri Germaniyaning Gamburg shahrida yashaydi. 2012-yilda u Kobulda Xudo demokrat emas nomli kitob nashr etgan.

 

 
 God of Art خداوندهنر (Dari forsi)
 Dr. Asadullah Habib هجو اسدالله حبیب (Dari forsi)
 Saarduran شاعردوران (Dari forsi)

Category:1958-yilda tugʻilganlar
Category:Yashayotgan insonlar
Category:21-asr faylasuflari
Category:Afgʻon faylasuflari
Category:21-asr Afgʻon shoirlari
Category:Afgʻon erkak shoirlari
Category:21-asr erkak yozuvchilari
Wadi-jaitapur

Wadi-jaitapur — Hindistonning G‘arbiy mintaqasida, Maharashtra shtatining Ratnagiri tumanida joylashgan qishloq.

 
2011-yilgi Hindiston aholisini ro‘yxatga olish ma’lumotlariga ko‘ra, qishloq aholisi 289 kishini tashkil etgan. Wadi-Jaitapurning umumiy yer maydoni taxminan 198 gektar (490 akr)ni tashkil qiladi.

 

Turkum:Hindiston shahar va qishloqlari
Waghave

Waghave — Hindistonning G‘arbiy mintaqasida, Maharashtra shtatining Ratnagiri tumanida joylashgan qishloq.

 
2011-yilgi Hindiston aholisini ro‘yxatga olish ma’lumotlariga ko‘ra, qishloq aholisi 307 kishini tashkil etgan. Waghavening umumiy yer maydoni 345 gektar (850 akr)ni tashkil qiladi.

 

Turkum:Hindiston shahar va qishloqlari
Waghivane

Waghivane — Hindistonning G‘arbiy mintaqasida, Maharashtra shtatining Ratnagiri tumanida joylashgan qishloq.

 
2011-yilgi Hindiston aholisini ro‘yxatga olish ma’lumotlariga ko‘ra, qishloq aholisi 216 kishini tashkil etgan. Waghivanening umumiy yer maydoni 367 gektar (910 akr)ni tashkil qiladi.

 

Turkum:Hindiston shahar va qishloqlari
Mathias Sandorf (1921-yilgi film)

Mathias Sandorf (fransuzcha: Mathias Sandorf) – 1921-yilda rejissyor Henri Fescourt tomonidan suratga olingan Fransiya tarixiy-sarguzasht filmi. Filmda Romuald Joubé, Yvette Andréyor va Jean Toulout bosh rollarni ijro etganNowell-Smith p.119.

 

 
 Geoffrey Nowell-Smith. The Oxford History of World Cinema. Oxford University Press, 1996.
Mauprat (film)

Mauprat (fransuzcha: Mauprat) – 1926-yilda rejissyor Jean Epstein tomonidan suratga olingan Fransiya ovozsiz drama filmi. Film George Sandning shu nomli romaniga asoslangan.

 Rollarda
 Sandra Milovanoff – Edmée de Mauprat 
 Maurice Schutz – Tristan de Mauprat / Hubert de Mauprat
 Nino Constantini – Bernard de Mauprat 
 René Ferté – Monsieur de La Marche
 Alex Allin – Marcasse
 Halma – Jean de Mauprat
 Alexej Bondireff
 Luis Buñuel – Monk / Guardsman