Osiyoda islom

Osiyoga Islom dini VII asrlarda, paygʻambar Muhammad paygʻambar hayotligida kirib kelgan. 2020-yilgi statistik maʼlumotlarga koʻra, Osiyodagi musulmonlarning umumiy soni 1,3 milliardga yaqinni tashkil etadi. Islom dini Osiyoda eng keng tarqalgan din hisoblanadi. Butun dunyo boʻyicha Osiyo dunyodagi eng koʻp musulmon aholi istiqomat qiluvchi qitʼa sanalib, butun dunyo musulmonlarining qariyb 62 foizi aynan shu qitʼada yashaydi. Indoneziya, Pokiston, Hindiston va Bangladesh kabi mamlakatlar esa eng koʻp musulmon aholiga ega davlatlar sanalishadi. Gʻarbiy Osiyo, Markaziy Osiyo, Janubiy Osiyo va Janubi-Sharqiy Osiyo hududlari, ayniqsa, musulmon aholiga ega muhim mintaqalardir. Islom tarixining eng boshidan buyon Osiyo qitʼasida, xususan, Gʻarbiy va Janubiy Osiyoda koʻplab islom tarafdorlari yashab kelishgan.

 Tarixi 
Islom dinining Arabiston yarimorolidan tashqarida va qitʼaning boshqa qismlarida keng tarqalishi Gʻarbiy Osiyoni Xitoy bilan bogʻlovchi keng savdo yoʻllari bilan bogʻliq boʻlishi mumkin.

Barmakiylar oilasi Abu Muslim Harakatining Umaviylarga va As-Saffohga qarshi dastlabki tarafdori edi. Bu Xolid ibn Barmakiyga katta taʼsir koʻrsatadi, uning oʻgʻli Yahyo ibn Xolid (vafoti: 806) xalifa al-Mahdiy (hukmronligi: 775—785) va Horun ar-Rashidning (hukmronligi 786—809) vaziri boʻlgan. Yahyoning oʻgʻillari al-Faxl va Jaʼfar (767—803) Horun ar-Rashidning qoʻl ostida yuqori lavozimlarda ishlaganlar. Barmakiylarning koʻplab vakillari ilm-fan homiylari va namoyondalari boʻlishgan, bu esa qoʻshni Gundishapur akademiyasidan arab dunyosiga hind ilmi va ilm-fanining tarqalishiga katta yordam bergan. Barmakiylar Jobir ibn Xayyom va Jabril ibn Buxtishu kabi olimlarga homiylik qilganlar. Bagʻdodda ilk bor qogʻoz fabrikasining tashkil etilishida ham ularning katta hissasi bor. Barmakiylarning oʻsha davrdagi kuchi "Ming bir kecha kitobi"da oʻz aksini topgan.

Xalifalikning ilk hukmdorlarining aksariyati barmakiylar boʻlgan. Xolid ibn Barmak Mansura, Sind va Bagʻdod shaharlarini bunyod ettirgan. Uning oʻgʻli esa hozirgi Ozarbayjonning hokimi boʻlgan.

 

 Markaziy Osiyo 
thumb|250x250px| Registon va uning uchta madrasasi, Samarqand, Oʻzbekiston
+MamlakatJami aholi soniMusulmonlar ulushi (foizda)Musulmon aholi soni18,744,54870.2%13,158,6726,019,48090.6%5,194,8118,734,95198.0%8,560,2515,851,46696.1%5,459,41732,653,90096.5%31,511,013Markaziy Asia72,004,34590.6%66,884,164

 Sharqiy Osiyo 
thumb| Guanchjoudagi Huaisheng masjidi, Xitoydagi eng qadimgi masjid
+Mamlakat Jami aholi soni Musulmonlar ulushi (foizda) Musulmon aholi soni 1,447 620,350 1,8% 30,000,000 7,448, 900 4,1% 305,404 658,900 1,5% 10,000 126,420, 000 0,19% 230,000 25,610, 672 0,01% 3,000 51,635, 256 0,38% 196,454 3,231, 200 5,0% 161,560 23,577, 488 0,3% 70,732 Sharqiy Osiyo 1,633, 202,416 3,13% 30,977,150

 Janubiy Osiyo 
thumb| Pokistonning Lohur shahridagi Badshahi masjidi Ramazon hayiti paytida. Ushbu yodgorlik Janubiy Osiyodagi ikkinchi tarixiy yirik masjiddir
+Mamlakat Jami aholi soni Musulmonlar ulushi (foizda) Musulmon aholi soni 31,575,018 99,7% 31,260,000 165,000,000 90,4% 149,100,000 727,145 0,2%Pew Research Center’s Religion & Public Life Project: Bhutan . Pew Research Center. 2010. 7,000 1,338,270,000 15,6% 213,000,000 378,114 100% 378,114 29,218,867 4,4% 1,285,630 231,085,590 96,50% 200,400,000 21,444,000 9,7% 2,080,068 Janubiy Osiyo 1,799,355,755 32,43% 601,939,417

 Janubi-Sharqiy Osiyo 
+ Mamlakat Jami aholi soni Musulmonlar ulushi (foizda) Musulmon aholi soni 460,345 82,7% 380,705 16,204,486 2% 312,540 1,291,358 0,3% 4,000 266,500,000 86,7% 231,070,000 7,126,706 0,1% 8,000 32,730,000 63,5% 20,623,140 55,123,814 4,15% 2,300,000 112,018,293 11% 12,322,012 5,888,926 15,6% 918,672 68,414,135 5,0% 3,420,706 96,160,163 0,1% 196,000 Janubi-Sharqiy Osiyo 679,726,700 40,8% 277,346,378

 Gʻarbiy Osiyo 
thumb| Kaʼba, Makka shahridagi Masjid al-Haramning ichida joylashgan, Saudiya Arabistonida haj ziyoratini ado etayotgan ziyoratchilar, musulmonlar Kaʼbaga yuzlangan holda Allohga ibodat qilishadi
thumb| Al-Masjid an-Nabaviy, Madina
+ Mamlakat Jami aholi soni Musulmonlar ulushi Musulmon aholi 2,975,000 0,03% 1,000 10,027,874 96,9% 9,727,038 1,496,300 81,2% 1,214,995 854,800 25,4% 217,119 3,723,464 10,7% 463,062 81,871,500 99% 81,052,785 39,339,753 98,0% 38,552,957 8,930,680 17,7% 1,580,730 10,261,300 94,0% 9,645,622 4,226,920 85,0% 3,592,882 6,093,509 54,0% 3,200,000 4 651,706 99,0% 4,605,188 4,816,503 93,0% 4,479,347 2,561,643 77,5% 1,985,273 33,413,660 100,0% 33,413,660 18,284,407 87,0% 15,907,434 80,810,525 99,8% 80,648,903 9,582,340 80,0% 7,665,872 28,915,284 99,5% 28,915,284 Gʻarbiy Osiyo 352,837,168 79,45% 326,869,151

 

Turkum:Davlatlarga koʻra islom