Zhantas/Cleaned-Uzbek_Wikipedia huggingface dataset:
Italiyadagi ruslar

Italiyadagi ruslar ― Italiyada yashovchi rus diasporasining bir qismidir.

Italiya Milliy Statistika Instituti (ISTAT) 2016-yil 1-yanvar holatiga Italiyada yashovchi Rossiya Federatsiyasi fuqarolari soni toʻgʻrisidagi maʼlumotlarni taqdim etdi. Respublikada jami 35 791 nafar ruslar roʻyxatga olingan, bu chet elliklar umumiy sonining 0,71 foizini tashkil etadi (Italiyada 5 026 153 nafar chet ellik bor).

Statistik maʼlumotlarga koʻra, ruslar orasida eng sevimli Italiya hududi Lombardiya ekanligi aniq, u yerda 2016-yil boshida 7385 kishi yashagan va ularning deyarli 6000 nafari ayollar edi. ISTAT maʼlumotlariga koʻra, 2010-yildan buyon Respublikaning ushbu hududi Rossiya fuqarolari orasida eng mashhuri deb hisoblanadi, ularning soni 6-yil ichida 2000 kishiga oshdi.

Koʻpgina rossiyaliklar mamlakat janubida, Kampaniyada (3872 kishi) joylashdilar. Rossiya fuqarolari ushbu hududda yashovchi chet elliklarning 1,64 foizini tashkil qiladi. Bu Italiyaning barcha hududlari boʻyicha eng yuqori koʻrsatkichdir.

 Tarixi 
Italiyaga rus sayohatchilarining tashrifi XV-asrdan beri qayd etilgan, XX-asr boshidan beri siyrak migratsiya kuzatilgan. Oq emigratsiya Italiyani jalb qilmadi, bunga natsistlarning hokimiyatga kelishi ham sababdirZabitie istorii Russkoy Italii. Радио «Свобода». Keyingi kattaroq emigratsiya toʻlqini postsovet Rossiyasidan edi. Koʻpgina badavlat ruslar Italiyani xarid qilish joyi sifatida yaxshi koʻradilarKak jivut nashi sootechestvenniki v Italii, chem zanimayutsya i chto dumayut o nas mestnie. Комсомольская правда.

 

 

 Zabitie istorii Russkoy Italii. Radio „Svoboda“
 Migranti iz postsovetskix stran v Italii (rezultati empiricheskogo sotsiolingvisticheskogo issledovaniya). demoscope.ru
 Proekt „Russkie v Italii“
 Russkoyazichniy jurnal „Italiya“. RiaItalia.com

Turkum:Italiya
Turkum:Rossiyaliklar
Turkum:Muhojirlik
Roʻshonlar

Roʻshonlar (oʻzlarini ruhen, ruxni, ruxyonen deb ataydi, soʻzma-soʻz „yorqin, porloq“) – Pomir xalqlari guruhiga mansub. Ular Eron tillarining sharqiy tarmogʻi Shugʻnon-Roʻshon guruhining Roʻshon tilida gaplashadi. Dindorlari shia musulmonlari (ismoiliylar).

 Tarixi 
Eronzabon xalqlar bronza davrining oxirida Pomir va Badaxshonga joylashdilar.

 Soni 
Tojikistonning Togʻli Badaxshonida (Panj va Bartang daryolari vodiysidagi Roʻshon tumani) – 13,3 ming kishi 1989-yilda (hozirgi kunda 30 minggacha) – va qoʻshni Afgʻonistonning Badaxshon viloyatida, Panj daryosining yuqori oqimi boʻylab (Roʻshon tumaniRoʻshon vodiysida, Shugʻnon viloyatida (Tojikiston TBMV Shugʻnon viloyati bilan adashtirmaslik kerak) taxminan 8 ming kishini tashkil qiladi. TBMVda jami soni, yaqin elat bartanglar bilan birga – 30 minggacha boradiPamirsi v Rossii. Immigratsiya natijasida roʻshonlarning bir qismi Shugʻnon viloyatidagi Gunda va Shoxdari daryolarining yuqori oqimida, Xatlon viloyatining Xorugʻ, Qumsangir, Jillikoʻl va boshqa viloyatlarida hamda Dushanbe shahrida jam boʻlishib yashaydi.

 

Turkum:Tojikistondagi etnik guruhlar
Turkum:Badaxshon
Turkum:Togʻli-Badaxshon muxtor viloyati
Zaysanlar

Zaysanlar, zaisanglar (mong. zaisan, zaisanguud) eng qadimgi moʻgʻul oilalaridan biri. Buyuk xonlar saroyida zaysanlik lavozimini egallagan xizmatchilarning avlodlari. Zaysan — qadimgi unvon boʻlib, Yuan imperiyasi davridan beri maʼlum boʻlib, qabilaning merosxoʻr hukmdori ulusni bildiradi.

 Etnonim 
Etnonim xitoycha zăi xiang — „szay-syan“, „kansler, buyuk vazir“ soʻzidan kelib chiqqan.

 Tarixi 
Zaysan soʻzi ilk bor Moʻgʻuliston Yuan davlati davrida paydo boʻlgan va ichki saroy noyon unvonini bildirgan. Vaqt oʻtishi bilan u buyuk xoqonlar bilan tinglovchilar masalasi bilan shugʻullanuvchi, xon (shoh) farmonlarini tuzuvchi, tarjima va tahrir qiluvchi xizmatchilarning umumiy nomiga aylandi. 15—18-asrning birinchi yarmi oraligʻida zaysanlar moʻgʻul xonlari va buyuk shahzodalar xizmatida band boʻlgan kishilar edi. Ular oʻz xoʻjayinlarining jamiyat subyektlariga mas’ul boʻlganlar, ularning xoʻjalik ishlari, xususan, yaylovlarni taqsimlash va majburiy toʻlovlarni yigʻish bilan shugʻullanganlar. Boshqa bir holatda, qurbonlik qiluvchilarning vazifalarini bajargan odamlarni zaysanlar deb atashgan. XVIII — XX asr boshlarida zaysan soʻzi moʻgʻul oliy xutuktlari (xutukta — budda ruhoniylarining oliy martabasi) va xoshun idoralari tobelarining ishlari bilan shugʻullanuvchi amaldorlarni bildirgan. Yuqorida tilga olingan zaysanlarning ayrim avlodlari mansabdor shaxslar nomi bilan oʻzlarining zaisan urugʻini tashkil qilganlar.

Maʼlumki, baʼzi zaysanlarning borjiginlar bilan oilaviy aloqasi boʻlgan. Setsenxan viloyatining Xoshun Ilden dzasakida (hozirgi Sharqiy viloyatning Xalxgol somoni) zaisanguud kosti borjigid urugʻi vakillari qayd etilgan.

 Buryatlar orasida zaisanning mavqei 
Zaysan / zayhan — inqilobdan oldingi Buryatiyada kichik maʼmuriy mansab, qadimgi unvon. Zaysanliklar irsiy mulk sifatida jamoaning, baʼzan ulusning boshida turganlar.

Buryatiya Rossiya tarkibiga qoʻshilgach, davlat uzoq vaqt buryatlarning ichki ishlariga aralashmadi, ularning anʼanaviy oʻzini oʻzi boshqarish tizimini oʻzgarishsiz qoldirdi. 18-asrning 40-yillarida Rossiya davlatida buryatlarning yangi oʻzini oʻzi boshqarish organlari — dasht idoralari joriy etildi, ularga buryat „avlodlari“ negizida tuzilgan boʻlimlar rahbarlik qildi. Ikkinchisi (bir necha avloddan tashkil topgan) yirik hududiy birlashmalar edi. Idoralar boshida „avlodlar“ ni boshqargan sobiq „asosiy ajdodlar“ qoʻyilgan, ular keyinchalik "bosh tayshalar " nomi bilan mashhur boʻlgan. Tayshaning yordamchisi zaysan- noyon deb atalgan.

 Tarqalishi 
Moʻgʻulistonda quyidagi umumiy familiyalarning tashuvchilari yashaydi:

 Zaysan — Ulan -Batorda va Moʻgʻulistonning deyarli barcha viloyatlarida, Bayan-Ulgʻiy , Dornod va Uvs viloyatlaridan tashqari ;
 Zaysanguud — Ulan- Bator va Darxon-Oul va Gov-Sumber viloyatlarida ;
 Borjigon Zaysan Umnogovi viloyatida.

Zaisanguud kosti borjigid urugʻi vakillari Dornod viloyatining Xalxgol somoni hududida roʻyxatga olingan.

 Yana qarang 

 Moʻgʻul xalqlari
 Chensyan
İnaloğulları bekligi

İnaloğulları bekligi yoki Yinaloğulları bekligi  — 1098-1183-yillar orasida Diyorbakir va tutash hududlarda hukmronlik qilgan markazi Diyorbakir boʻlgan Onadoʻlidagi turk-islom bekligiHasan Celal Güzel, Cem Oğuz, Osman Karatay Türkler, Yeni Türkiye Yayınları, Ankara 2002, s. 202. Beklikning asoschisi Sadr Bey. Beklik oʻz ismini asoschisi Sadr Beyning oʻgʻli va beklikning ikkinchi beki İnal Beydan olgan.
 Tarix 
Beklikka 1092-yilda Saljuqiylar imperiyasi sultoni Malikshoh vafot etganidan soʻngra, hududdagi turkman beklarini yengib, Amid shahrini egallagan Sadr Bey tarafidan asos solingan boʻlsa-da, dastlab, beklik Saljuqiylar imperiyasiga vassal boʻlgan. 1096-yilda Sadr Bey vafot etganidan keyin beklik taxtiga Sadr Beyning oʻgʻli İnal Bey chiqdi. İnal Bey 1098-yilda oʻz bekligini Saljuqiylar imperiyasidan mustaqil deb eʼlon qildi va rasman İnaloğulları bekligiga asos solindi. Biroq, qisqa vaqt oʻtgach, beklikka asos solingan 1098-yilning oʻzida İnal Bey vafot etgach, beklik atrofdagi yirik va kuchli turk bekliklari hukmronligi ostida oʻz mavjudligini davom ettirdi. 1110-yilda beklik taxtiga İl-Aldı oʻtirdi. Uning davrida beklik qaytadan oʻz mustaqilligiga ega chiqdi. İl-Aldı Ahlatşahlar bekligi bilan bir qancha urushlar olib bordi va bekligi hududini yanada kengaytirdi. 1124-yilda İsmaililar bilan jang qildi. 1133-yilda Zangiylar bilan boʻlib oʻtgan urushda İl-Aldıning magʻlub boʻlishiga qaramasdan, beklik oʻz mustaqilligini saqlab qola oldi.

1142-yilda İl-Aldı vafot etdi. Undan soʻng beklik taxtiga İnaloğulları bekligining oxirgi beki Cemaleddin Şemsilmülük Mahmud chiqdi. İl-Aldıning vafotini fursat bilgan Artuklu bekligi İnaloğulları bekligining hududlarini birin-ketin egallab oldi. Chorasiz qolgan Cemaleddin Şemsilmülük Mahmud oʻz bekligini Artuklu bekligiga vassal sifatida boshqardi. Beylik 1183-yil 9-may kuni Ayyubiylar tomonidan butunlay bosib olindi va tugatildi .
 İnaloğulları bekligi beklari 
 BekÖztuna, Yılmaz, „Devletler ve Hanedanlar“ Cilt: 2, Kültür Bakanlığı Yayınları, Ankara 1996, s. 47 Hukmdorlik yili Izohlar Sadr Bey 1095-1096 İnal Bey 1096-1098 Beklikka oʻz nomini bergan Fahrüddevle İbrahim Bey 1098-1110 Ebumansur Sadidevle İlaldı 1110-1142 Cemaleddin Şemsilmülük Mahmud 1142-1183 

 

Turkum:Onadoʻli bekliklari
Turkum:İnaloğulları bekligi
Yali

Yali — Indoneziyaning Yangi Gvineya orolidagi Papua provinsiyasida yashovchi yirik qabila guruhi.

Ularni „yali“ deb qoʻshni dani xalqi vakillari atashadi, lekin dastlab yalilarning oʻzlari bu soʻzni oʻz nomi sifatida ishlatmaganlarMilliken, W. Ethnobotany of the Yali. Royal Botanic Garden, Edinburgh. (PDF) . 1991-yilgi aholi soni hisobiga koʻra, 15 000 yoki 30 000 yali .

Xristianlar (asosan protestantlar) hisoblanadi. 1970-yillarga qadar kannibalizm haqida xabarlar tushgan.

Yali jamiyati patriarxal — erkaklar uy qurish va ov qilish, ayollar esa oziq-ovqat yetishtirish va terimchilikka mas’uldirlar.

 

Turkum: Papuanlar
Turkum:G'arbiy Gvineya xalqlari
Turkum:Geografiya
Amerika Qo‘shma Shtatlaridagi hindlar

Amerika Qoʻshma Shtatlaridagi hindlar — Amerikada yashovchi kelib chiqishi hindistonlik boʻlgan aholi osiyoliklarning bir qismini tashkil qiladi.

Ingliz tilida Indian atamasi ikki tomonlama maʼnoga ega, chunki u tarixan Amerika qitʼasining tub aholisiga nisbatan xizmat qiladi. Noaniqliklarga yoʻl qoʻymaslik uchun American Indian yoki East IndianНетрадиционный кандидат Как Дональд Трамп пытается привлечь на свою сторону геев, негров и индусов iboralari odatda qoʻllanadi, soʻnggi yillarda Janubiy Osiyo iborasi ham qoʻllanilmoqda.

 Tarixi 

 1899-1914: Hindiston migratsiyasining birinchi katta toʻlqini, ularning aksariyati Panjob viloyatidan boʻlgan sikxlar. Ular asosan dehqonchilik va ish qidirish uchun Kaliforniyaga koʻchib ketishgan.
 1912: Kaliforniyaning Stokton shahrida birinchi sikx ibodatxonasi ochildi.
 1917-yil: Barred Zone Act Kongressda osiyoliklarning, shu jumladan hindlarning mamlakatga immigratsiyasini taqiqlovchi taklif uchdan ikki ovoz bilan maʼqullandi.
 1923-yil: AQSh Oliy sudi, AQSh Bagat Sigha Tindaga qarshi sudda hindlarning oq tanli boʻlmaganlar sifatida tan olinishini taqiqlab, qonun maqsadlari uchun odamlarni „ilmiy maʼnoda emas, balki umumeʼtirof etilgan“ oq tanli deb tasniflash kerakligini taʼkidladi.
 1943-yil: Respublikachilar Qoʻshma Shtatlardagi hindularni naturalizatsiya qilish toʻgʻrisidagi qonun loyihasini kiritdilar. Mamlakat prezidenti Franklin Ruzvelt ham „hindglarga nisbatan meʼyoriy diskriminatsiya“ni toʻxtatishga chaqiradi.
 1946-yil: Prezident Garri Trumen hindularga immigratsiya va fuqarolik huquqini qaytardi.
 1965-yil: Prezident Jonson 1965 yilgi INS qonunini imzolash orqali immigratsiya kvotalari mamlakat boʻyicha bekor qilinadi va kasbiy tajriba va taʼlimga asoslangan immigratsiya dasturini joriy qiladi. 

right|thumb|250x250px| Chikagodagi hind ibodatxonasi

 Raqamlar va tarqalishi 
Statistik maʼlumotlarga koʻra, mamlakatda hindlar soni 2000-yildagi 1679 ming kishidan 2007-yilda 2570 ming kishiga koʻpaygan. Oʻsish sur’ati 53 % ni tashkil etdi — bu AQShning Osiyo aholisi orasida eng yuqori koʻrsatkich. Bu mamlakatdagi hind diasporasini osiyoliklar orasida xitoylik va filippinliklardan keyin uchinchi oʻrinda turadi. 2006-yilda Qoʻshma Shtatlardagi muhojirlarning umumiy sonidan (1266 ming kishi) Hindistondan kelgan immigrantlar 58 ming kishini tashkil etdi. Hindlarning migratsiyasi soʻnggi yillarda qayd etilgan eng yuqori koʻrsatkichdir. Aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, 1990-yildan 2000-yilgacha mamlakatda hindular sonining umumiy oʻsishi 105,87 % tashkil etdi.

Hindiston aholisi eng koʻp boʻlgan shtatlar: Kaliforniya , Nyu-York , Nyu-Jersi , Texas va Illinoys. Nyu-York aglomeratsiyasi va qoʻshni shtatlarning unga tutash hududlarida 2009-yilda 600 000 hindular yashaydi.

 Oʻxshash 

 Hindiston diasporasi
 Kanadadagi hindlar
 AQShdagi xitoyliklar
Abik

Abik — Abxaziya xalqining tilchali puflama cholgʻu asbobi. Abxaziya nayi, uni tilchali sibizgʻa nay deb ham atashadi.

Uchi biroz egilgan uzun yogʻoch nay — lapina va mayda yongʻoq poʻstlogʻidan yasalgan shox koʻrinishida boʻlib, konussimon shaklga ega. Abik — signalli cholgʻu asbobi hisoblanadi.

Asbobni qayta tiklash ishlari Abxaziya xalq artisti Otar Georgievich Xunsariya tomonidan amalga oshirilgan.

 Marosimlar madaniyati 
Abik — kelib chiqishi nuqtai nazaridan qadimgi abxaz xalq cholgʻu asbobi hisoblanadi. Uning uzoqlargacha yetib boradigan fanfara tovushi yordamida harbiy signallar eʼlon qilingan. Keyinchalik ushbu cholgʻu asbobini chalish yordamida odamlarni bayramlarga chorlay boshladilar.

Ayni vaqtda abik nayi unutilib ketgan, lekin guvohlarning yodga olishlaricha, u 19-asrning 2-yarmida soʻnggi abxaz shahzodasi Mixail (Axmut Bey) Chachba (Shervashidze) saroyida koʻzga tashlangan va chalingan. Bu signalli cholgʻu asbobi boʻlib, uning uzoqlarga yetib boruvchi fanfara sadosi yordamida harbiy signallar eʼlon qilingan, odamlar jamoat yigʻinlari, dala ishlariga chaqirilgan. Abik diniy maqsadlarda ham qoʻllangan. Ruhoniylar uning sadolari yordamida ibodat vaqti yaqinlashib kelayotganini atrofdagilarga bildirishgan.

Sh. D. Inal-ipa xalq yigʻinlarining ahamiyatini „Abxazlar“ monografiyasida shunday taʼriflaydi:- Jamoatchilik munosabatlarini tartibga solishda mahalla hayotining eng muhim masalalari hal etiladigan, adolat qaror topadigan xalq yigʻinlari alohida ahamiyatga ega edi. Zarurat paydo boʻlgan holatda xalq yigʻinlari „abik“ deb nomlangan surnay sadosi yordamida chaqirilgan. Har bir qishloq aholisi ishtirokida kundalik, xoʻjalik va boshqa masalalarni muhokama qilish uchun xalq yigʻinlari oʻtkazib turilgan. Bu katta yoshli erkaklar uchrashuvi boʻlib, ayollar odatda ularda ishtirok etishmagan. Yigʻilishlardagi eng muhim rol oqsoqollar — nufuzli va tajribali keksalarga tegishli boʻlgan, ammo ularning qoʻlida allaqanday hokimiyat boʻlmagan. Odamlar yigʻinlarga sulolasi yoki otasining ismini aytib tashrif buyurhgan"

 Instrumental guruhlar 
Zamonaviy Abxaziyada abik yordamida kompozitsiyalar ijro etuvchi koʻplab xalq cholgʻu ansambllari mavjud. Abik vositasida xalq cholgʻu orkestrlari, jumladan koʻpchilik yaxshi bilgan „Gunda“ ansambli tomonidan kuylar ijro etiladi.

 

 Xashba I. M. Abxaz xalq cholgʻu asboblari Ikkinchi nashr Suxumi: „Alashara“, 1979 240 b. 1500 tiraj.
 Xashba I. M. Abxazlarning musiqiy madaniyatidan // Zamonaviy Abxaz qishlogʻi: Etnografik insholar. 1967-yil.
 Zelnitskaya R. Sh. Djgerda qishlogʻi misolida Abjuy Abxaziyadagi ijtimoiy munosabatlarning oʻzgarishi (19-asr oʻrtalari — 21-asr boshlari). Mutaxassisligi: 07.00.07 — etnografiya, etnologiya va antropologiya Tarix fanlari nomzodi ilmiy darajasini olish uchun dissertatsiya Ilmiy rahbar: tarix fanlari nomzodi Botyakov Yuriy Mixaylovich Sankt-Peterburg 2017-yil.

 Yana qarang 

 Aphartsa
 Achamgur

 

Turkum:Musiqa asboblari
Adaul

Adaul — Abxaziya xalqi zarbli cholgʻu asbobi.

Bir tomonlama baraban koʻrinishidagi signalli cholgʻu asbobi. Uning yupqa yogʻochdan ishlangan sinchiga qoʻzichoq yoki buzoq terisidan membrana tortilgan. Teri avval suv ichiga solingan, keyin esa quyoshda quritilgan.

Adaul yupqa taxtachalardan, membranasi esa buzoq yoki qoʻzichoq terisidan tayyorlanadi.

Dxol va davul cholgʻu asboblari adaulning qardoshlari hisoblanadi.

 Marosimlar madaniyati 
Koʻpincha ziyofatlar uyushtirilgan vaqtda bitta qoʻshiq ikkinchisiga, qoʻshiqlar raqsga ulanib ketadi, kuylanayotgan qoʻshiqlarga qarsak chalib turiladi, baʼzan akapkap (shaqildoq) yoki qoʻl ostidagi buyumlar -stakan, likop, shishani stolga urib turish ham mumkin boʻladi. Agar garmon yoki akkordeon boʻlsa va ular adaul (baraban) bilan birga qoʻshib chalinsa, qoʻshiq toʻxtatiladi, uzoq davom etgan raqsdan keyin esa akapellani yana davom ettirish mumkin. Shu tariqa, Abxaziya ziyofatlaridagi musiqiy ijod namunalari haqiqiy asarga aylanib ketadi.

Adaul koʻp hollarda toʻylarda chalinadi. Avvallari kelin olib kelinganda qoʻshiqlar joʻr choʻlgu asboblarisiz ijro etilgan, raqslar boshlanishi bilan xalq cholgʻu asboblari: gormon, baraban (adaul), apharsa (torli cholgʻu asbobi), shaqildoq (ainkaga), achamgur va boshqalarni chalishga tushib ketishgan. Odatda, cholgʻu asboblari toʻylarda yangragan tarixiy-qahramonlik va hajviy qoʻshiqlarni ijro etishda ishlatilgan.
left|thumb

 Instrumental guruhlar 
Zamonaviy Abxaziyada xuddi shu nomdagi „Adaul“ instrumental ansambli faoliyat olib boradi, unga Abxaziyada xizmat koʻrsatgan artist Esnat Sanguliya rahbarlik qiladi.

Shuningdek, „Gunda“ vokal-cholgʻu ansambli ham adaul yordamida kuylar ijro etadi.

 
Gunba Esma Zakanovna ABXAZ XALQ TOʻLLARI VA UNING TOʻY MOSIMIDAGI VAZIFALARI // Tarixiy, falsafiy, siyosiy-huquqiy fanlar, madaniyatshunoslik va sanʼatshunoslik. Nazariya va amaliyot masalalari Tambov: Diplom, 2015. No 2 (52): 2 soat ichida. Ch. IC 70-73. ISSN 1997-292X

Xashba I.M. Abxaz xalq musiqa asboblari Ikkinchi nashr Suxumi: „Alashara“, 1979 240 b. 1500 tiraj.

Xashba I.M. Abxaziyalarning musiqiy madaniyatidan // Zamonaviy Abxaziya qishlogʻi: Etnografik insholar. 1967. S. 72.

 Yana qarang 

 Aphartsa
 Achamgur

 

Turkum: Abxaziya musiqa asboblari
Turkum: Barabanlar
Ajen

Ajen (kor. ajaeng, — koreys torli cholgʻu asbobi. Bu eshilgan ipakdan yasalgan torlarga ega, keng sitra boʻlib, u forsaytiyadan yasalgan ingichka tayoq bilan chalinadi, kamon torlar boʻylab harakatlantiriladi. Dastlabda saroylarda musiqa chalish uchun qoʻllangan asboblar yettita torga ega boʻlgan va chongak ajen deb atalgan, oʻsha vaqtlarda sanjo va sinavini chalish uchun ishlatiladigan ajen sakkizta torli boʻlib, sanjo ajen deb atalgan. Baʼzan toʻqqiztagacha torga ega namunalar ham uchragan.

Ajen odatda yerda oʻtirgan holda chalinadi. U violonchelga oʻxshash chuqur ohangga ega, lekin ovozi biroz koʻproq gʻichirlaydi. Zamonaviy ijrochilarning ayrimlari ovoz yumshoqroq boʻlishidan umid qilib, asbob kamonchasini tayoqning oʻrniga ot yolidan yasashni afzal koʻradilar. Ajen saroy, zodagonlar, xalq musiqasini chalishda ishlatilgan, shuningdek, uning ovozi zamonaviy klassik musiqa va kinofilmlarda ham quloqqa chalingan.

Ajen nomi Xitoy tilidagi Yazheng soʻzidan kelib chiqqan (xit. savdo. lín , masalan. lín).

 Yana qarang 

 Koreya musiqasi
 Shimoliy Koreya musiqasi

 

 Ajaeng sahifasi
 https://web.archive.org/web/20060210050533/http://www.ajaeng.org/
Turkum:koreys musiqa asboblari
Turkum:Koreya haqida tugallanmagan maqolalar
Turkum:musiqa asboblari
Turkum:Chordofonlar
Psamafa

Psamafa (Psamafeya Qadimgi yunon mifologiyasida „qum“)Lyubker F. Реальный словарь классических древностей. M., 2001. V 3 t. T.3. S.169 — nereida Gesiod. Teogoniya 260; Pavsaniy. Opisanie Elladi II 29, 9 , Proteyning xotini va Eydoteyaning onasi. Proteydan Feoklimen Yevripid. Yelena 6 va Feonoyni dunyoga keltirgan.

Egina orolining shohi boʻlmish Eakning maʼshuqasi, uning quchogʻidan qochishga urinib, tyulenga aylanib qolgan Psevdo-Apollodor. Mifologicheskaya biblioteka I 2, 7; III 12, 6 , ammo shoh unga erishishning uddasidan chiqqan: Psamafa Eakdan oʻgʻli Fokni dunyoga keltirgan Gesiod. Teogoniya 1003—1004; Pindar. Nemeyskie pesni V 13 (yunonchada „tyulen“ degan maʼnoni anglatadi).

Fok oʻzining oʻgay aka-ukalari (Eakning oʻgʻillari) — Peley va Telamon tomonidan oʻldirilgan. Psamafa oʻgʻli oʻldirilganidan keyin Peleyning podasiga dahshatli botqoq boʻrisini yuborgan. Fetida (u ham nereida) Psamafadan gʻazabdan voz kechishni oʻtinib soʻragan va boʻri boʻgʻizlangan buqalardan biri bilan birga marmar boʻlagiga aylantirilgan Ovidiy. Metamorfozi XI 365—406 Nonn. Deyaniya Dionisa XLIII 357.

Psamafaning Miken maʼbudasi qe-sa-ma-qa bilan oʻxshashligi boʻlishi mumkin Predmetno-ponyatiyniy slovar grecheskogo yazika. Mikenskiy period. L., 1986. S.143 .

Neptun yoʻldoshlaridan biri uning nomi bilan atalgan.

 

Turkum:Nereids
Turkum:Argolide Afsonalari
Podark

Podark  — qadimgi yunon mifologiyasi qahramoni. Ifiklning oʻgʻli, Filakning nabirasi Psevdo-Apollodor. Mifologicheskaya biblioteka I 9, 12 Protesilayning ukasi Gomer. Iliada II 707 . Yelenaning kuyovi Gesiod. Perechen jenщin, fr.199 M.-U. . 10 ta kemada Troyagacha kelgan Gigin. Mifi 97 . Amazonka Kloniyani oʻldirgan. Penfesiley tomonidan oʻldirilgan Kvint Smirnskiy. Posle Gomera I 317—326 .

 

Turkum: qadimgi yunon afsonalari qahramonlari
Turkum: troyan urushi a'zolari
Turkum:Thessaly Afsonalari
Polidamant

Polidamant  — qadimgi yunon mifologiyasi Lyubker F. Realniy slovar klassicheskix drevnostey. M., 2001. V 3 t. T.3. S.121 qahramoni, troyan. Panfoy va Frontisaning oʻgʻli Gomer. Iliada XVII 40 . Gektor Gomer. Iliada XVIII 251 bilan birga tugʻilgan. Paris bilan birgalikda Spartaga suzib borgan Drakonsiy. Poxiщenie Yeleni 327 .

Urush vaqtida 3 nafar yunonni oʻldirgan. Hammasi boʻlib 3 ta jangchining hayotiga nuqta qoʻygan Gigin. Mifi 115 . U troyaliklarga dono maslahatlar bergan, ammo ular Gektor tomonidan rad etilgan. Smirnalik Kvint dostonida nutq soʻzlagan Kvint Smirnskiy. Posle Gomera II 57-85 . Kichik Ayaks tomonidan oʻldirilgan Kvint Smirnskiy. Posle Gomera VI 554—556 .

 

Turkum: qadimgi yunon afsonalari qahramonlari
Turkum: troyan urushi a'zolari
Turkum: qadimgi yunon mifologiyasida Troad
Polidekt

Polidekt  — qadimgi yunon mifologiyasi qahramoniMifi narodov mira. M., 1991-92. V 2 t. T.2. S.318; Nonn. Deyaniya Dionisa XXV 81. Magnet va dengiz nimfasining oʻgʻliGesiod. Perechen jenщin, fr.8 M.-U., Diktisning ukasi. Serif oroli shohi.

U Gippodamiyaga sovchi joʻnatmoqchi boʻlgan va barcha doʻstlaridan, jumladan Perseydan ham eng yaxshi otlarni olib kelishini soʻragan. Gorgon Meduzaning boshini olib kelish uchun Perseyni yuborgan. Keyinchalik Persey uni toshga aylantirib qoʻyganPsevdo-Apollodor. Mifologicheskaya biblioteka I 9, 6; II 4, 2-3. Yoki Danaya qirgʻoqqa tashlab ketilganida u bilan turmush qurganGigin. Mifi 63 va Perseyni tarbiyalaganGigin. Mifi 273.

Esxilning „Polidekt“ tragediyasi bosh qahramoni.

Shuningdek, Polidekt (Polidegmon) AidGimni Gomera V 9; 404 epiteti boʻlib, Perseyning sayohati shu bilan bogʻliq.

 

Turkum: qadimgi yunon afsonalari qahramonlari
Turkum:Egey orollari afsonalari
Turkum:Perseus (mifologiya)
Peleyning qizi Polidora

Polidora — yunon mifologiyasining Fessaliya siklidan boʻlgan qahramoni, Peleyning qizi. Fivalik Borning xotini, daryolar xudosi Sperxiyning maʼshuqasi. „Iliada“da tilga olib oʻtilgan.

 Mifologiyada 
Polidora Eakidlar sulolasidan boʻlgan. Antik davr mualliflari uning otasi Peley boʻlganini aytishadi, onasi Ftiotida shohi Evritionning qizi Antigona yoki Alkmeonning qizi Laodamiya yoki Aktorning qizi Evridika/Polimela boʻlgan. Polidora „Iliada“da ham yodga olib oʻtilgan, ammo Gomer uni Axillning singlisi deb atamaydi va tarixchi katta ehtimol bilan Peleyning faqat bitta xotini — Fetida haqida bilgan. Shu sababli, dostonning baʼzi sharhlovchilari Polidoraning otasi Eakid Peley emas, balki xuddi shunday ismli boshqa inson boʻlganini taxmin qilishgan. Sharhlovchilardan birining aniqlik kiritishicha, Peleyning qizini aslida Kleodora deb chaqirishgan.

Gomerning soʻzlariga koʻra, Polidora uning uchun „son-sanoqsiz mahr“ bergan fivalik Bor, Perierning oʻgʻliga turmushga chiqqan. , uning oʻgʻli Menesfiyning otasi daryolar xudosi Sperxiy edi. „Iliada“ sharhlarida keltirilgan muqobil versiyalardan biriga koʻra, pahlavon Pelor Polidorani Sperxiy daryosida choʻmilayotgan vaqtida koʻrib qolgan va unga nisbatan kuchli ehtiros uygʻongan. U suvga yashirinib, Polidoraning keyin safar koʻrinish berishini kutgan va uni zoʻrlagan. Shundan keyin Menesfiy — Troya mirmidonyanlarining beshta yetakchisidan biri tugʻilgan.

Afsonaning yana bir versiyasi mavjud. Psevdo-Apollodor Polidora Peleyning qizi ekanligi haqida xabar berib, oʻsha bobning oʻzidayoq uni Peleyning xotini va Perierning qizi deb atagan; shunga koʻra, Menesfiyning otasi rasman Peley boʻlgan. Taxminlarga koʻra, yozuvchi shunchaki shajaralarni chalkashtirib yuborgan.

 

 

 
 
 Zechner I. Polydora 3 // Paulys Realencyclopädie der classischen Altertumswissenschaft. — 1952. — Bd. XXI, 2. — Kol. 1605.
 Zechner I. Polydora 4 // Paulys Realencyclopädie der classischen Altertumswissenschaft. — 1952. — Bd. XXI, 2. — Kol. 1605—1606.
Turkum: qadimgi yunon afsonalari qahramonlari
Yevropadagi ingushlar

Yevropadagi ingushlar 200 000 dan ortiq kishidan iborat ingush diasporasini tashkil etadi. Ulardan eng koʻp ingushlar quyidagi Gʻarbiy, Shimoliy va Sharqiy Yevropa mamlakatlarida yashaydi: Fransiya, Germaniya, Belgiya, Avstriya, Norvegiya, Finlandiya, Daniya.Mitingi v podderjku ingushskix aktivistov proshli v Belgii i Finlyandii // Кавказский узел, 06.04.2019.

 Tarixi 
Rossiyada inqilobdan keyingi davrda bolsheviklar hukmronligiga rozi boʻlishni istamagan ingushlarning bir qismi Yevropaga koʻchib oʻtishdi. Ular orasida Shimoliy Kavkazning faol jamoat va siyosiy rahbarlari Magomet Jabagiev, uning ukasi Vassan-Girey Djabagiev, jurnalist Jemaldin Albogachiev, polkovnik Murtazala Kuriyev va boshqalar bor edi. Ularning barchasi Parij, Varshava, Istanbul va Berlindagi ijtimoiy-siyosiy birlashmalarga aʼzo boʻlib, nashriyot va jurnalistik faoliyat bilan shugʻullangan. Ikkinchi jahon urushi tugagandan soʻng, ingush xalqi vakillarining Yevropaga emigratsiyasining ikkinchi toʻlqini kuzatildi .

 Ukraina 
Ukrainada, Ukraina armiyasi tomonida, Yevropadan kelgan ingushlar jangovar harakatlarda, shu jumladan Djoxar Dudayev nomidagi batalyon tarkibida qatnashadilarLuchshie vipuskniki i studenti iz chisla ingushey pokoryayut evropeyskie strani // „Bakʼdar“, 03.10.2019.Mutsolgov M. Ingushskiy pravozaщitnik: Jivya v Norvegii, vaynaxi strogo beregut svoi natsionalnie traditsii // Regnum, 03.06.2008.Ingushskiy miting v Bryussele // „Fortanga“, 2019..

 Yana qarang 

 Turkiyadagi ingushlar
 Ingush diasporasi

 

 

 
 Yandieva M. D. Deportatsiya ingushey. Falsifikatsii i podlinnie prichini : rus. : monogr. — Nazran — M. : Elbrusoid, 2008.
Poliid

Poliid  — qadimgi yunon mifologiyasi qahramoni Lyubker F. Realniy slovar klassicheskix drevnostey. M., 2001. V 3 t. T.3. S.121. Keranning oʻgʻli , Melampodning chevarasi. Argoslik avliyo Gigin. Mifi 128 . Minos podasidan boʻlgan rangini oʻzgartiruvchi ajoyib buzoqchani tut Esxil. Krityanki, fr.116 Radt; Sofokl. Poliid, fr.395 Radt ga qiyoslagan. Kritda Minosning oʻgʻli Glavkni ilon olib kelgan giyoh yordamida tiriltirgan Psevdo-Apollodor. Mifologicheskaya biblioteka III 3, 1-2 . Aristofanning yozishicha, Minos Poliidga Fedrani xotinlikka olishni taklif qilgan Kommentariy D. O. Torshilova v kn. Gigin. Mifi. SPb, 2000. S.167 . Minos uni vataniga sovgʻa-salomlar bilan joʻnatib yuborgan Gigin. Mifi 136 .

Megarada oʻgʻlining oʻlimidan keyin Alkafoyni poklagan, Dionisionni barpo qilgan. Astikratey va Mantoning otasi Pavsaniy. Opisanie Elladi I 43, 5 . Minos uni qaytarib olish uchun Megara bilan urush boshlagan Psevdo-Vergiliy. Skopa 110—115 . U Korinfda yashagan, Evxenorning otasi uning Troya yaqinida oʻlishini bashorat qilgan Gomer. Iliada XIII 663; Gesiod. Perechen jenщin, fr.136 M.-U. . U Bellerofontga Afina qurbongohida tunab qolishni maslahat bergan Pindar. Olimpiyskie pesni XIII 75 .

Esxilning „Krit ayollari“, Sofokl „Avliyolar yoki Poliid“ (fr. 390-400 Radt), Evripidning „Poliid“ tragediyalari, Aristofanning „Poliid“, Evbul va Antifan komediyalari qahramoni.

 

Turkum: qadimgi yunon afsonalari qahramonlari
Turkum:Korinfning Afsonalari
Turkum: Crete Afsonalari
Filak

Filak  — qadimgi yunon mifologiyasidaLyubker F. Реальный словарь классических древностей. — M., 2001. V 3 t. T.3. — S. 85 Fessaliya shohlaridan biri. Filak qadimgi Fessaliyada Filak shahriga asos solgan (Filakning boshqacha yozilishi) va ushbu shahar asoschi ismi bilan atalgan. Filak Deion va Diomeda (Ksuf va Kreusaning qizi) ning oʻgʻli.

Filak Klimena (yoki PeriklimenaGigin. Mifi 14) ning eri boʻlgan, ularning farzandlari — IfiklGomer. Iliada II 705, Peant (yana bir varianti — Poy) va Alkimeda (Yasonning onasi) ni filakidlar deb ham atashadi.

Filak oʻgʻlining shifo topishi uchun Melampodga bir poda sigir berganGesiod. Melampodiya, fr.272 M.-U.; Gomer. Odisseya XI 288—297; Psevdo-Apollodor. Mifologicheskaya biblioteka I 9, 4.12. Ferekidning soʻzlariga koʻra, ushbu poda Tironing merosi ediSxolii k Gomeru. Odisseya XI 253 // Kommentariy D. O. Torshilova v kn. Gigin. Mifi. SPb, 2000. S.80. Uning muqaddas maskani Delfida boʻlganGerodot. Istoriya VIII 39; Pavsaniy. Opisanie Elladi X 8, 7; 23, 2.

 Katta FilakLyubker F. Реальный словарь классических древностей. — M., 2001. V 3 t. T.3. — S. 85 — Evstadiyga koʻra, Eolning avlodi, Ifiklning otasi va kichik Filakning bobosi. Filak shahriga asos solganYevstafiy. Kommentariy k „Iliade“ Gomera II 695 // Gesiod. Polnoe sobranie tekstov. M., 2001. S.118.

 Filak. Leyt tomonidan oʻldirilgan troyan jangchisiGomer. Iliada VI 35.

 

 
 DA. LEKIN. Jukovskiy mifologik nomlar lugʻati
 N. VA. Vashutkin nomi va geografik nomlar uchun qadimgi yunoncha soʻzlarning lugʻati

Turkum: qadimgi yunon afsonalari qahramonlari
Turkum:Thessaly Afsonalari
Turkum: shahar Eponimlari
Triopning oʻgʻli Forbant

Forbant  — Triopning oʻgʻli, Pellenning otasi (argiv versiyasiga koʻra)Pavsaniy. Opisanie Elladi VII 26, 12. Triopning va Mirmidonning qizi boʻlmish Hiskillaning oʻgli. Apollonning sevgilisiПлутарх. Сравнительные жизнеописания: Numa 4.

Rodosga (ilgari Opfiussa deb atalgan) boʻron tufayli kelib qolgan Forbant va uning singlisi Parfeniya kema halokatidan omon qolib, Sxediya bilan Ialisning yoniga suzib ketishgan, Tamniy ularni mehmondoʻstlik bilan kutib olganАфиней. Pir mudresov VI 82, 262f, ssilka na Dievxida. Boshqa bir hikoyaga koʻra (bu hikoyada Forbant Lapifning oʻgʻli deyiladi), Forbant yashash uchun joy izlab Fessaliya boʻylab kezgan. Apollonning bashoratiga koʻra, rodosliklar uni oʻz uylariga taklif qilishgan. Forbant ilonlarni qirib tashlagan va Rodosga joylashganДиодор Сицилийский. Историческая библиотека V 58, 5 . Barcha versiyalarda Forbantning Rodosdagi ilonlar va ajdaholarni yoʻq qilgani aytiladi. Apollon unga alohida mehr qoʻygan va uni "Ophiuchus" yulduzlar turkumiga aylantirgan. Rodosliklar flotlari dengizga yoʻlga chiqqanida Forbantga qurbonliklar qilishganGigin. Astronomiya II 14, 4, po Polizelu Rodosskomu. Arxeologik dalillar shuni koʻrsatadiki, Rodosda Miken davridagi idishlarning koʻpida ilonlar tasviri aks ettirilgan Kolobova K. M. Iz istorii rannegrecheskogo obщestva. L., 1951. S.39 .

 

Turkum: qadimgi yunon afsonalari qahramonlari
Turkum:Egey orollari afsonalari
Turkum:Katasterizmlar
Humpan

Humpan (Humban, Hupan, ehtimol hupa - „hukmronlik qilmoq“ soʻzidan olingan) — elam mifologiyasida (miloddan avvalgi 2-ming yillik oʻrtalari) oliy xudo, osmon xudosi, „osmon hukmdori“. Shumerlarning oliy ilohi Anu va Bobilning Marduk ilohiga tenglashtiriladi. Humpanning rafiqasi — maʼbuda Kiririsha boʻlib, iloh Xutran ularning oʻgʻillari hisoblanganDandamaev M. A. Xumpan // Mifi narodov mira : Ensiklopediya. Elektronnoe izdanie / Gl. red. S. A. Tokarev. M., 2008 (Sovetskaya Ensiklopediya, 1980). S. 1068..

 Ibodat 
Dastlabda xudolar onasi PinenkirDik N. F., Dik P. F. Kulturologiya : Uchebnoe posobie dlya vuzov. — Rostov-na-Donu : Feniks, 2006. — 384 s. — (Visshee obrazovanie). Elamda buyuk maʼbuda sanalgan. Miloddan avvalgi II ming yillikning boshlarida uning oʻrnini ona maʼbuda Kiririsha egallagan. Miloddan avvalgi II ming yillikning oʻrtalariga kelib, elam panteonidagi hukmronlik mavqeini (bu yerda 37 ta xudo boʻlganДандамаев М. А. Эламская мифология // Мифы народов мира : Энциклопедия. Электронное издание / Гл. ред. С. А. Токарев. М., 2008 (Советская Энциклопедия, 1980). С. 1116.) Humpan egallagan. Kiririshani uning xotini deb hisoblashni boshlaganlar. U miloddan avvalgi 6-asrda, Elam forslar tomonidan bosib olingandan keyin ham ularning oliy xudosi boʻlib qolavergan. Bir nechta elam shohlari uning ismini olishgan (Tempti-Humpan-Inshushinak, Humban-Xaltash III, Humban-numena I va boshqalar).

Ahamoniylar oʻzlari bosib olgan elamlarning oliy xudosiga odob doirasida yondashganlar. Miloddan avvalgi 6-asr oxiri — 5-asr boshlariga oid Persepol arxivi hujjatlarida Persepol, Fors va Elamning boshqa shaharlarida podsholarning omborlaridan mahsulotlar olib chiqilgani, ularning (sharob, qoʻy, don-dun va boshqalar) nafaqat Axuramazda va boshqa Eron xudolari, balki elam xudolari Humpan va Simutga ham qurbonlik qilish maqsadida ishlatilgani maʼlumРелигия Ахеменидов.. , Humpanga ibodat qilish uchun Axuramazdani ulugʻlash uchun kerak boʻlganidan uch baravar koʻproq sharob ishlatilgan.

 

 

 Dandamaev M. A. Qadimgi Eron tsivilizatsiyalari. Qadimgi tsivilizatsiyalar, ed. G. M. Bongard-Levina. — M., 1989-yil.
 Humpan // Smooth V. D. Qadimgi dunyo. 2 jildli ensiklopedik lugʻat. — M. : Tsentrpoligraf, 1998-yil.
Turkum:Elam mifologiyasi
Turkum:osmon va ob-havo xudolari
Turkum: alifbo tartibida xudolar
Eakning oʻgʻli Fok

Fok  — yunon mifologiyasida Eak va nereida Psamafaning oʻgʻli Pindar. Nemeyskie pesni V 12 . Uning ismi yunonchada „tyulen“ degan maʼnoni anglatadi. Ismi tufayli adashi bilan almashtirib qoʻyilishi mumkin.

Asterodiya (Deionning qizi) uning rafiqasi, Kris (Strofiyning otasi) va Panopey esa egizak oʻgʻillari boʻlgan Gesiod. Perechen jenщin, fr.58 M.-U.; Pavsaniy. Opisanie Elladi II 29, 4 so ssilkoy na poeta Asiya . Fokning oʻgʻillari allaqachon otasining sharafiga nomlangan Fokidga koʻchib oʻtishgan Pavsaniy. Opisanie Elladi II 29, 2 yoki Fok eginis bilan birga kemalarda Fokisga Pavsaniy. Opisanie Elladi X 1, 1 yoʻl olgan. Fok Fokidda Drimeya (avvalgi Navboley) shahriga asos solgan Pavsaniy. Opisanie Elladi X 33, 12 . Fok Fokidga kelib joylashganida, uning doʻsti Iasey Fokka uzuk sovgʻa qilgani haqida hikoya mavjud. Ular Delfidagi Polignot suratida Aidda tasvirlangan: soqolli Yasey yosh yigit qiyofasidagi Fokning chap qoʻliga taqilgan uzukni yechib olmoqda Pavsaniy. Opisanie Elladi X 30, 4 .

Eakning rafiqasi Endeida oʻgay oʻgʻli Fokdan nafratlangan va uning oʻlimini xohlagan. Aytishlaricha, Eak va Endeidaning oʻgʻillari Telamon va Peley ham Fokga hasad qilishgan, chunki u sport musobaqalarida kuchi va epchilligi bilan ajralib turgan. Ular oʻzaro qur’a tashlashgan va oʻgay ukalari Fokni oʻldirish vazifasi Telamonga tushgan . Telamon va Peley uni beshkurashda ishtirok etishga koʻndirishgan, ana shu vaqtda qotillik ayyorlik bilan amalga oshirilgan. Diskni uloqtirish paytida Telamon diskni emas, balki katta toshni Fokka qarab otgan, bu ish xuddi tasodifan sodir boʻlgandek amalga oshirgan. Fok halok boʻlgan Boshqa bir hikoyaga koʻra, Telamon diskni iloqtirgan, Peley esa Fokning orqa tomoniga bolta bilan urgan Alkmeonida, fr.1 Bernabe ; yoki Telamon Fokning boshiga qarata disk otib, uni oʻldirgan; ular Peley bilan birga jasadni o‘rmonga olib borib, koʻmib kelishgan Psevdo-Apollodor. Mifologicheskaya biblioteka III 12, 6 . Boshqa versiyalarga koʻra, Peley Fokni tasodifan oʻldirib qoʻygan Diodor Sitsiliyskiy. Istoricheskaya biblioteka IV 72, 6 . Yoki Peley tomonidan disk oʻrniga almashtirib qoʻyilgan tosh bilan oʻldirilganPavsaniy. Opisanie Elladi II 29, 9 .

Telamon va Peley uning jasadini yashirishgan, lekin tez orada haqiqat oshkor boʻlgan va Eak oʻgʻillarini Egina orolidan haydab solgan.

Psamafa oʻgʻlini oʻldirgani uchun dahshatli botqoq boʻrisini Peleyning podalari oldiga yuborgan, ammo nereida Fetida Psamafadan gʻazabidan voz kechishni iltimos qilgan va boʻrini boʻgʻizlangan buqalardan biri bilan birga marmar boʻlagiga aylantirgan.

Fokning qabri Egina hududida, Eakion qabri yonida joylashganPavsaniy. Opisanie Elladi II 29, 9 .

 

Turkum: qadimgi yunon afsonalari qahramonlari
Turkum:Argolide Afsonalari
Turkum:Fox Afsonalari
Iokasta

thumb|282x282px| Iokasta. Bokkachchoning „ Mashhur ayollar haqida“ kitobining qoʻlyozma nashridan olingan miniatyura, XV-XVI asrlar.
Iokasta (Epikasta; ) — qadimgi yunon mifologiyasi qahramoniMifi narodov mira. M., 1991-92. V 2 t. T.1. S.554

Fiva malikasi, Menekeyning qizi va Kreontning singlisiSofokl. Tsar Edip 69; Gigin. Mifi 66 (yoki Kreontning qiziDiodor Sitsiliyskiy. Istoricheskaya biblioteka IV 64, 1). Laiyning xotini va Edipning onasi, Laiyning vafotidan keyin Edipning rafiqasi. „Odisseya“da tilga olib oʻtilgan.

Laiyning buyrugʻi bilan goʻdakligida Kiferon togʻida qoldirilgan oʻgʻli Edipning keyingi taqdiri haqida bilmagan Iokasta Edipga turmushga chiqqan, oradan koʻp yillar oʻtgach, Korinfdan Fivaga kelgan va Fiva aholisini Sfinksdan ozod qilgan. U Antigona, Ismena, Eteokl va Poliniklarni (otasi — Edip) dunyoga keltirganPsevdo-Apollodor. Mifologicheskaya biblioteka III 5, 7-9.

Edip bilan ona-oʻgʻil ekanligi maʼlum boʻlgach, oʻzini osganSofokl. Tsar Edip 1265Gomer. Odisseya XI:271-280 yoki pichoqlab oʻldirganSeneka. Edip 1040—1041. Stesixor uni Edipdan voz kechganidan keyin ham yashagan deb tilga oladiStesixor. Edipodiya. // Vestnik drevney istorii. S.233. Yoki oʻgʻillarining vafotidan keyin oʻzini qilich ustiga tashlab joniga qasd qilganYevripid. Finikiyanki 1456; Gigin. Mifi 243.

 Sanʼatdagi obrazi 
Sofoklning „Shoh Edip“ va Evripidning "Finikiyalik ayollar " tragediyalari, Aksiyning „Finikiya ayollari“, Senekaning „ Edip“ hamda „Finikiya ayollari“ asarlari qahramoni. Pasolini tomonidan suratga olingan „Shoh Edip“ (1967) filmida Iokasta rolini Silvana Mangano ijro etgan.

 Astronomiyada 
1918-yilda kashf etilgan „(899) Jocasta“ asteroidi Iokasta sharafiga nomlangan.

 

Turkum: qadimgi yunon afsonalari qahramonlari
Turkum: Beotiya Afsonalari
Turkum:badiiy o'z joniga qasd
Kentavr Fol

Fol, folos  — qadimgi yunon mifologiyasida kentavr. Silen va Meliyaning oʻgʻli. Dionisning hind yurishi qatnashchisi Nonn. Deyaniya Dionisa XIV 51 . Lapitlar bilan jangda Fol qochib ketgan Ovidiy. Metamorfozi XII 306 .

Qadim zamonlarda Dionis kentavrlardan biriga sharob bilan pifos berib, uni Gerakl kelgandagina ochishni buyuradi. Toʻrt avlod oʻtgandan keyin, Gerakl ziyorat uchun keladi va Fol bu pifosni ochib, Geraklni sharob bilan siylaydi Diodor Sitsiliyskiy. Istoricheskaya biblioteka IV 12, 3 . Boshqa bir versiyaga koʻra, Fol Geraklni qovurilgan goʻsht bilan mehmon qilgan va umumiy bochkani ochgan. Sharob hidiga payqagan kentavrlar gʻorga hujum qilishgan, Gerakl ularni oʻldirgan. Fol oʻlikdan Geraklning zaharlangan oʻqini tortib olgan oʻq oyogʻiga tushib ketib, uni yaralagan. Gerakl uni dafn etgan Psevdo-Apollodor. Mifologicheskaya biblioteka II 5, 4 . Fol dafn etilgan togʻ Foloey nomi Diodor Sitsiliyskiy. Istoricheskaya biblioteka IV 12, 8 nomi bilan mashhur boʻlgan. Vergiliyga koʻra, Fol Gerakl tomonidan oʻldirilgan Vergiliy. Eneida VIII 293 . Versiyalarning biridauning Kentavr yulduzlar turkumiga aylanib qolgani aytiladi Gigin. Astronomiya II 38, 2 .

Epixarmning „Gerakl Folning uyida“ va Dinoloxning „Fol“ komediyalari ushbu syujetga bagʻishlangan Sm. takje Stesixor. Gerioneida, fr. S19 Peydj (ugoщenie Folom Gerakla); Statsiy. Fivaida II 563; Valeriy Flakk. Argonavtika I 140 .

 

Turkum:Kentavrlar
Turkum:Thessaly Afsonalari
Turkum:Katasterizmlar
Atreyning oʻgli Plisfen

Plisfen  — qadimgi yunon mifologiyasi qahramoni Mifi narodov mira. M., 1991-92. V 2 t. T.2. S.317; Psevdo-Apollodor. Mifologicheskaya biblioteka III 2, 2 , Argos shohlari sulolasi versiyalarida uchraydi. Atreyning oʻgʻli. Diantning qizi boʻlmish Kleollaning (yoki Katreyning qizi boʻlmish Aeropa) eri. Agamemnon va Menelayning otasi Ivik. Enkomiy Polikratu, st.22 . Plisfen yosh vafot etgan va oʻgʻillari (Gesiod va Esxil Gesiod. Perechen jenщin, fr.194 M.-U. ga koʻra) bobosi Atrey tomonidan tarbiyalagan.

Stesixor tomonidan „Plisfenlar sulolasi“ tilga olib oʻtilgan Stesixor. Oresteya, fr.219 Peydj; Esxil. Agamemnon 1569 . Biroq, Esxilga koʻra, Agamemnon — Atreyning oʻgʻli boʻlgan Esxil. Agamemnon 1583 . Vakhilid Vakxilid. Difirambi XV 18 tomonidan ham eslab oʻtilgan.

Xuddi shu ism Fiesta tomonidan tarbiyalangan Atrey va Aeropaning oʻgʻliga ham berilgan Gigin. Mifi 246 . Fiesta uni Atreyni oʻldirish uchun yuborgan, ammo Atrey uni Fiestaning oʻgʻli deb oʻylab, oʻldirib qoʻygan Gigin. Mifi 86; 88 . Plisfen Evripidning „Plisfen“ tragediyasi bosh qahramonidir.

 

Turkum: qadimgi yunon afsonalari qahramonlari
Turkum:Argolide Afsonalari
Novatorlik

Novatorlik (lotincha — novator) — yangilovchi, yangilanuvchi. Adabiyot va sanʼatdagi yangilanish „novatorlik“ soʻzi bilan ifodalanadi. Novatorlik adabiy jarayon bilan bogʻliqdir. U adabiy anʼana bilan mustahkam aloqada boʻlib, keyinchalik oʻzi adabiy anʼanaga aylanuvchi adabiy-estetik hodisadir. Oʻzbek adabiyotida XX asrda shakl va mazmun jihatidan tubdan yangilandi. Bunga Mahmudxoʻja Behbudiy, Fitrat, Choʻlpon, Abdulla Qodiriy singari ijodkorlarning saʼy-harakati, ijodiy intilishlari tufayli erishildi. Ular adabiyotni mavjud voqelikka yaqinlashtirib, unga drama, roman singari yangi janrlarni olib kirishdi. Novator ijodkorlarning intilishlari tufayli aruz sheʼr tizimi oʻrnini turkiy tilga xos barmoq sheʼr tizimi egalladi, adabiy til jimjimador balandparvozlikdan xoli boʻldi. Oʻzbek adabiyoti Yevropa adabiyotiga xos yangi janrlar bilan boyidi. Bir necha yuz yil davomida shakl-shamoyili oʻzgarmasdan kelgan oʻzbek adabiyoti gʻoyat qisqa vaqt — bir necha yil ichida 302 303 mazmun va shakl jihatidan tamoman yangilanib, uning mavzu doirasi kengaydi, avvalgi zamonlarga qiyoslaganda, hayot voqeligiga yanada yaqinlashdi. Ana shu davrda adabiyot toʻgʻrisida tasavvur oʻzgarib, adabiyot mavjud hayot voqeligini aks ettiruvchi oʻziga xos oynaga aylandi. Oʻtgan zamonlarda oʻzbek adabiyoti qiyofasini gʻazal, doston belgilagan boʻlsa, XX asrdan eʼtiboran bu mezon yangilandi. Bu davrga kelib, oʻzbek adabiyotida roman, qisqa, drama janrining salmogʻi ortib, barmoq undagi asosiy sheʼr tizimiga aylandi.
 Adabiyotda anʼanaviylik tushunchasi 
Anʼana novatorlik masalasi vorislik qonuniyatining namoyon boʻlishi demakdir. Anʼana oʻtmish adabiyotidan olgan eng ajoyib gʻoyaviy— badiiy boyliklar, kelajak davr adabiyotidan rivojlantiradigan oʻtmish adabiyoti yoki boshqa xalqlarning ining eng yaxshi yutuqlari adabiy anʼanalari boʻladi .Jumladan, Navoiy oʻzining asarlarida insonparvarlik 'koʻramonlik, xalqlar doʻstligi 'zulm va razolatga nafrat gʻoyalari keyingi yozuvchilar tomonidan davrlar mobaynida rivojlantiriladi.
Tarent

Tarent (doridik versiyasiga koʻra Tarant va , jins. P. ) — qadimgi yunon mifologiyasi qahramoni. Poseydon va mahalliy nimfaning oʻgʻli, Taranto shahri va daryo nomi uning ismi sharafiga atalgan Pavsaniy. Opisanie Elladi X 10, 8; Strabon. Geografiya VI 3, 2 (str.279) . Turli versiyalarga koʻra, nimfa Satiraning yoki Poseydon va Minosning qizi Satiraning oʻgʻli Prob. Kommentariy k „Georgikam“ Vergiliya IV 125; Prob. Kommentariy k „Eneide“ Vergiliya III 551 // Malkin I. Myth and territory in the Spartan Mediterranean. Cambridge UP. 2003. P.122 yoki Geraklning avlodi Serviy. Kommentariy k „Georgikam“ Vergiliya IV 125; Serviy. Kommentariy k „Eneide“ Vergiliya III 551 // Malkin I. Myth and territory in the Spartan Mediterranean. Cambridge UP. 2003. P.133 . Uning surati Delfidan ham topilgan Pavsaniy. Opisanie Elladi X 13, 10 .

Afsonalarga koʻra, Tarant kema halokatiga uchraganida otasi Poseydon unga yordam berish uchun delfin yuborgan. Tarant delfin yordamida Tenaron burnidan Italiya janubigacha yetib kelgan. Tarant qirgʻoqqa chiqib olgan va bu yerda shaharga asos solgan, ushbu shaharga oʻz ismini bergan Pavsaniy. Opisanie Elladi X 10, 8; Strabon. Geografiya VI 3, 2 (str.279) .

 

Turkum: qadimgi yunon afsonalari qahramonlari
Turkum: shahar Eponimlari
Turkum: qadimgi yunon mifologiyasida Italiya
Ikinatlar

Ikinatlar (bur.. ehinad, ehinuud) — Angaraning yuqori boʻyi va Oka havzasida yashagan buryatlar tarkibidagi xalq (qabila). Hozirgi vaqtda ikinatlar Irkutsk viloyati , Ust-Ordinskiy Buryat okrugining baʼzi tumanlari hududida, shuningdek, Buryatiyaning Kabanskiy tumanidagi Kudarinskiy buryatlarining bir qismi sifatida yashaydilar. Ular nijneokinskiy buryatlarining asosini tashkil etdilar.

 Tarixi 
thumb|17-asr boshlarida buryatlarning etnik guruhlari.
Gʻarbiy moʻgʻul qabilalaridan (oyratlar) ajralib chiqqan ikinatlar 16—17-asrlardan boshlab buryatlar tarkibiga kirgan. Boshqa ga koʻra, ilgari ikinatlar katta hududlarni egallagan, ularning tarixiy hududi Bratsk , Nijneudinsk va Kansk shaharlari orasidagi uchburchakka oʻxshagan. Sharqiy Sibirning ruslar tomonidan mustamlaka qilinishi boshlangan paytda, ikinatlar boshqa Buryat urugʻi — ashibagatlar bilan jang qilishganОйраты в Предбайкалье.
. Ashibagatlar Krasnoyarsk qamoqxonasidagi xizmatchilarni qoʻllab-quvvatladi va ular birgalikda ikinatlarni qattiq magʻlubiyatga uchratdilar. Keyinchalik, ikinatlar Alar va Ungin dashtlarida oʻrnashib, buryat qabilasining bulagat tarkibiga kirgan.

Bu urugʻ ajdod nomidan — Ikinata nomidan nomlangan deb taxmin qilinadi. Afsonaga koʻra, Ikinat segenuta urugʻining ajdodi Segeenning jiyani edi. Baʼzi tarixchilar uni Angara mintaqasiga Yenisey daryosidan kelgan deb hisoblashadi.

Ikinatlar va Balagan buryatlarining bir qismi Jungar xonligi tarkibiga kirgan. Ayni paytda ular Balagan va Nukut viloyatlarida istiqomat qilishadi. Alar tumanida Ikinat qishlogʻi mavjud boʻlib, u oʻz nomini Ikinata urugʻi nomidan olgan.

Ikkinatlarning yirik qabilasiga ikinad, zod, zungar, bukod (buqa), noyod, xurxud, nagatay, zangi (zungi, zangey), narad, balayi, segenud, ashibagad kabi urugʻlar kiradi.

 Oʻxshash 

 Bulagatlar
 Saganutylar
 Buryat etnik guruhlari, qabilalari va urugʻlari

 

 

 Baldaev S.P. Buryatlarning genealogik anʼanalari va afsonalari. 1-qism. Bulagatlar va ekhiritlar. — Ulan-Ude, 1970. — 362 p.
 Tsydendambaev T. B. Buryat tarixiy yilnomalari va nasabnomalari. Tarixiy va lingvistik tadqiqotlar. — Ulan-Ude: Buryat kitob nashriyoti, 1972. — 664 p.
 Tsydendambaev T. B. Buryat tarixiy yilnomalari va nasabnomalari buryatlar tarixiga oid sifatida. — Ulan-Ude: Rep. tip., 2001. — 255 b.
 Nanzatov B. Z. XIX asrda buryatlarning qabilaviy tarkibi // Sibir xalqlari va madaniyatlari. Oʻzaro taʼsir shakllanish va modernizatsiya omili sifatida: Maqolalar toʻplami. — Irkutsk, 2003. — S. 15-27.
 Nanzatov B. Z. Gʻarbiy Buryatlarning etnogenezi (VI — XIX asrlar). — Irkutsk, 2005. — 160 p.
Yanktonai

thumb| Yanktonay va qoʻshni qabilalarning tarixiy manzilgohi.
Yanktonai, Yanktonay siu ― siu tillar oilasiga mansub hind qabilasi. Yanktonlar bilan birgalikda ular siu xalqlarining markaziy guruhiga kiradi.

 Tarixi 
Siu qabilalari Buyuk koʻllar hududidan Buyuk tekisliklarga koʻcha boshladilar. Zamonaviy Shimoliy Dakota va Janubiy Dakota shtatlarining sharqiy qismida markaziy Siu yoki gʻarbiy Dakota, Yanktonlar va Yanktonaylar joylashdilar.

Fransuz kashfiyotchisi va sayohatchisi Pyer-Sharl Le Sur Yanktonlarni qayd etgan birinchi yevropalik boʻlgan, bu taxminan 1700-yilda yuz bergan. 1804-yilda Lyuis va Klark ekspeditsiyasi maʼlumotlariga koʻra, Yanktonaylar Jeyms, Big-Siu va Red-RiverYanktonai Indian Tribe History daryolari boʻylab sayr qilishgan. Angliya-Amerika urushi paytida Yanktonaylarning bir qismi Buyuk Britaniya tomonida AQShga qarshi kurashgan. Keyinchalik Yanktonay bir necha bor AQSh armiyasiga qarshi janglarda, shu jumladan Littl-Bighorn jangida qatnashgan.

Bugungi kunda Yanktonaylar va ularning avlodlari Montana, Shimoliy Dakota va Janubiy Dakotadagi bir nechta rezervatsiyalarda yashaydi.

 Yana qarang 
 Siu
 

 
 
 

 
 Семь Очагов: Лакота, Дакота, Накота
 Лакота Ояте: Сайт о народе Лакота, Дакота, Накода
 Yanktonai Indian Tribe History
 The Yanktonai
 Standing Rock Website
Crow Creek: Stolen Lands, Wind Farms and Taking a Stand for the People 
Turkum:Dakota
Turkum: Janubiy Dakota Hindulari
Turkum: Shimoliy Dakota Hindulari
Turkum: Montana Hindulari