Turistik diqqatga sazovor joylar

thumb|Times Square – bu Nyu-York shahrining Manhattanning shaharchasidagi Brodveyn tuman markazi hamda ommaviy axborot markazi. Bu maydon dunyodagi sayyohlar tashrifi boʻyicha eng yuqori koʻrsatkichga ega boʻlib, yillik tashrif buyurish darajasi 50 million kishiga teng.
Turistik diqqatga sazovor joylar – bu odatda, tabiiy yoki madaniy qiymatga, tarixiy ahamiyat ega, tabiiy yoki insonlar tomonidan yaratilgan dam olish va oʻyin-kulgiga taklif qiladigan, koʻp sayyohlar tashrif buyuradigan joy.

 
thumb|Tropik plyajlar va Bali madaniyati sayyohlarni ushbu mashhur orol kurort jalb qiladigan diqqatga sazovor joylar, masalan, plyajda oʻtkaziladigan Melasti marosimlari.
right|thumb|Oʻrta asrga oid Porvoo shahridagi sayyohlar
Plyajlar, tropik orol kurortlari, milliy bogʻlar, togʻlar, choʻllar va oʻrmonlar kabi tabiiy joylar insonlar tashrif buyurishi mumkin boʻlgan diqqatga sazovor joylar sayyohlik joylariga misoldir. Madaniy turistik diqqatga sazovor joylarga tarixiy joylar, muhim tarixiy voqea sodir boʻlgan joylar, yodgorliklar, qadimiy ibodatxonalar, hayvonot bogʻlari, akvariumlar, muzeylar va sanʼat galereyalari, botanika bogʻlari, bino va inshootlar (qal’alar, qal’alar, kutubxonalar, sobiq qamoqxonalar, osmonoʻpar binolar kabi) kiradi., tematik bogʻlar va karnavallar, jonli tarix muzeylari, ommaviy sanʼat (haykaltaroshlar, haykallar, devoriy rasmlar), etnik anklav jamoalari, tarixiy poezdlar va madaniy tadbirlar. Zavod ekskursiyalari, sanoat merosi, ijodiy sanʼat va hunarmandchilik ustaxonalari sanoat turizmi va ijodiy turizm kabi madaniy boʻshliqlarning ob’ekti hisoblanadi. Shuningdek futbol oʻyini, Formula 1 poygasi yoki yelkanli regata kabi sport tadbirlari ham sayyohlarni jalb qiladi.
thumb|Sahara kabi sahrolar ham sayyohlik manzaralari.
Muayyan joyga tashrif buyurishda sayyohlarning bir nechta sabab bilan bogʻliq: madaniyat, arxitektura, gastronomiya, infratuzilma, landshaft, tadbirlar, xaridlar va boshqalar. Ushbu xususiyatlar odamlarni oʻziga jalb qiladi va sayohatchi yangi tajriba oladi.Turistik diqqatga sazovor joylarning asosiy maqsadi mijozning eʼtiborini jalb qilish boʻlib, ular maʼlum bir joyga kelishlari va taʼtilda turli diqqatga sazovor joylarni oʻrganishlari mumkin. Sayyohlik va turizm sanoatida diqqatga sazovor joylar muhim rol oʻynaydi, chunki bu butun dunyodan sayyohlarni jalb qiladiBurkhard Schnepel, Felix Girke, Eva-Maria Knoll: Kultur all inclusive. Identität, Tradition und Kulturerbe im Zeitalter des Massentourismus. (2013)Steven Pike, „Destination Marketing Essentials“, Oxford, (2016).Rolf Hochreiter/Ulrich Arndt, Die Tourismusindustrie: Eine Markt- und Wettbewerbsanalayse, (1978), p. 111..

Sayyohlik diqqatga sazovor joylari, shuningdek , Nyu-Meksiko shtatining Roswell shahri yaqinidagi taxminiy NUJ halokat joyi va Shotlandiyadagi Loch Ness yirtqich hayvonining kuzatuvi kabi afsonaviy joylar ham. Amerika Qoʻshma Shtatlaridagi Chinatowns va Londondagi Brixton qora tanlilar mahallasi (Angliya) etnik jamoalar kabi yashash hududlar ham turistik diqqatga sazovor joylarga aylanishi mumkin. Sayyohlar, shuningdek, Osiyo metropoliyalaridagi koʻcha oshxonalariSee: Françoise Hauser „Reisen: Singapurs Streetfood ist Weltkulturerbe zum Essen“ In: Die Welt, 25.01.2021. yoki Markaziy Evropadagi qahvaxona madaniyati kabi maxsus mahalliy gastronomik joylarga ham tashrif buyuradi. Jumladan, YUNESKOning Butunjahon merosi roʻyxatiga kiritilgan madaniy boyliklar va alohida joylar sayyohlik diqqatga sazovor joylariga aylandi. Agar juda koʻp sayyohlar diqqatga sazovor joylari joylarga tez-tez boradigan boʻlsa, bu atrof-muhitning ifloslanishiga va mahalliy aholining qarshiligiga olib kelishi mumkin, masalan, Barselona yoki Venetsiyada. Sayyohlar tashrif buyurishi tavsiya etilmaydigan yoʻnalishlar roʻyxati ishlab chiqilgan.

Turistik diqqatga sazovor joylarning son-sanoqsiz hududlar roʻyxati va sharhlari mavjud. Tashrif buyuruvchilar statistikasi, madaniy ahamiyati, goʻzalligi yoki yoshi ishlatilib, muallifning shaxsiy tajribalarini aks ettiradi. Baʼzida ushbu oʻziga xos turistik diqqatga sazovor joy hali xalqaro turizm industriyasining diqqat markazida emasligi alohida taʼkidlanadi. Baʼzi diqqatga sazovor joylar xalqaro miqyosda tanilgan yoki milliy yoki mahalliy bozorga mashhur hisoblanadi. Baʼzi diqqatga sazovor joylar mahalliy aholi tomonidan muhofazaga olingan yoki reklama qilinmaydi, chunki ushbu hududlar, transport yoʻnalishlari va aeroportlardan juda uzoqda joylashgan.

Qoʻshma Shtatlarda uristik diqqatga sazovor joylar egalari va sotuvchilari sayyohlik joylarini reklama taxtalarida avtomobil yoʻllari va yoʻllar boʻylab reklama qiladilar. Turistik diqqatga sazovor joylar koʻpincha dam olish joylarida, axborot markazlarida, ovqatlanish restoranlarida va motel xonalarida yoki qabulxonalarda bepul reklama broshyuralarini tarqatadi.

Baʼzi turistik diqqatga sazovor joylar kirish toʻlovi evaziga yoki hatto bepul tashrif buyuruvchilarga unutilmas taassurot qoldirishsa, boshqalari turistlardan ortiqcha foyda olish maqsadida past sifatdagi tovar va xizmatlarini (masalan, kirish, oziq-ovqat va suvenirlar) narxini haddan tashqari oshirib yuborishi mumkin. Bunday joylar turistik tuzoqlar deb ataladi. Shaharlarda sayohat qilish va diqqatga sazovor joylarni avtobuslarda tomosha qilish mashhur.

 Misollar 

 Inson tomonidan yaratilgan diqqatga sazovor joylari 

 Tabiiy sayyohlik manzillari 

 Madaniy sayyohlik koʻrinishlari 

 Yangi turistik diqqatga sazovor joylar 
Kavker-Siti, Kanzasdagi „eng katta ip to'pi“, Janubiy Dakota shtatining Mitchell shahridagi Makkajoʻxori saroyi yoki Nebraska shtatidagi Alliance shahridagi Karxenj, Stonehenge nusxasidagi toshlar kabi gʻalati diqqatga sazovor joylar mavjud. Yangi diqqatga sazovor joylar Amerikaning Oʻrta Gʻarbiy qismi bilan chegaralanib qolmaydi, balki Oʻrta Gʻarb madaniyatining bir qismidir.

 Turistik manzilgohlari 
Turistik manzilgoh – bu turizmdan olingan daromadlarga bogʻliq boʻlgan shahar, shaharcha yoki shunga oʻxshash manzilgohlar, „turistlar tashrif buyuradigan joy sifatida bozorga chiqarilgan mamlakat, shtat, mintaqa, shahar yoki shaharcha“. U bir yoki bir nechta sayyohlik koʻrinishlarini va „sayyohlik tuzoqlarini“ oʻz ichiga olishi mumkin. Masalan, Portugaliya Fatima shahri sayyohlar uchun mashhur joy. Siem Reap shahri Kambodjadagi Angkor maʼbadlariga sigʻinuvchilar uchun eng mashhur sayyohlik manzili hisoblanadi. Fransiya uchinchi sayyohlik manzili boʻlgan Loira vodiysi, – bu sayyohlarning tashrif buyurish joyi sifatida bozorga taqdim etilgan yaxshi namuna hisoblanadi.

Tropik orol kurorti – bu daromad manbai turizm boʻlgan orol yoki arxipelag. Karib qirgʻogʻidagi Bagam orollari, Indoneziya Bali, Tailand Phuket, AQSh Hawaii, Tinch okeanidagi Fiji va Oʻrta yer dengizi boʻylab Santorini va Ibiza shaharchalarini orol kurortlariga misollar hisoblanadi.

2017-yilda Fransiya, AQSh va Ispaniya eng mashhur uchta xalqaro yoʻnalish boʻldi. Ushbu mamlakatlarga kelgan xalqaro sayohatchilarning umumiy soni 234 millionga yaqin boʻlib, bu esa ushbu mamlakatlarning umumiy yalpi ichki mahsulotlariga 8,9%, 7,7% va 14,9% ga teng.

Bir necha yillar oldin Afrika turizmga moyil boʻlgan boʻlsa-da, qit'a hozirda ikkinchi eng tez rivojlanayotgan turizm mintaqasi hisoblanib, 2018 yilda Afrikaga 67 milliondan ortiq sayyoh tashrif buyurgan. 2018 yilda 48,6% oʻsish sur’ati bilan Efiopiya Afrika sayyohlik markazlari roʻyxatida birinchi oʻrinni egalladi. Keyptaun, Janubiy Afrika, Giza nekropoli, Misr, Masai Mara milliy qoʻriqxonasi, Keniya, Viktoriya sharsharasi, Zimbabve va Zambiya Afrikaning sayyohlik joylari qatoriga kiradi.

Turizm industriyasini taʼminlash nuqtai nazaridan maqsad odatda geo-siyosiy chegara bilan belgilanadi va destinatsiya marketingi koʻpincha hukumatlar tomonidan moliyalashtiriladi. Sayohatchilar nuqtai nazarida esa maqsad butunlay boshqacha qabul qilinishi mumkin.

 Iqtisodiy taʼsir va himoyasi 
Turizm, ham qabul qiluvchi davlatlar, ham sayyohlarning tugʻilgan mamlakatlari uchun sezilarli iqtisodiy foyda keltiradi. Ayniqsa, rivojlanayotgan mamlakatlar iqtisodiy foyda uchun oʻzini turizm manzili sifatida targʻib qiladi. Jahon turizm tashkiloti maʼlumotlariga koʻra, 2000 yilda 698 million kishi chet elga sayohat qilib, foyda 478 milliard AQSh dollariga yetdi. Xalqaro turizm daromadlari va yoʻlovchi tashish bilan birlashtirilgan holda hozirda 575 milliard AQSh dollariga oshadi. Bu sayyohlikni dunyodagi birinchi daromadli mamlakatga aylantiradi.

Turistik diqqatga sazovor joylari:

 davlat daromadlariga hissa qoʻshish; toʻgʻridan-toʻgʻri badallar turistik ish bilan taʼminlanganlikdan va turizm biznesidan olinadigan daromadlarga soliqlar va sayohatchilardan toʻgʻridan-toʻgʻri yigʻimlar, masalan, joʻnab ketish soliqlari hisobiga shakllanadi.
 bandligini taʼminlash
 yashash joylarini, turlarni va tarixiy joylarni saqlashni qoʻllab-quvvatlash
 infratuzilmaga investitsiyalarni ragʻbatlantirish
 mahalliy iqtisodiyotga hissa qoʻshish
 xorijiy valyuta tushumlarini taʼminlash

Urush boʻlsa, koʻplab turistik diqqatga sazovor joylar – urushni moliyalashtirish uchun maxsus yoʻllardan biri. Shuning uchun hamjamiyat, shahar yoki mamlakatning ushbu iqtisodiy va madaniy asoslarini himoya qilish va saqlashga harakat qilinmoqda. Birlashgan Millatlar Tashkiloti, YUNESKO va "Blue Shield International" xalqaro tashkiloti oʻrtasida madaniy boyliklarni va YUNESKOning Butunjahon merosi obʼyektlarini muhofaza qilish boʻyicha jadal hamkorlik yoʻlga qoʻyilgan. Ammo vayronagarchilik, talonchilik va talonchilikning oldini olishda tashkilotlar va davlat hokimiyati organlarining hamkorligi yetarlicha emas. Blue Shield International asoschisi Karl fon Xabsburg shunday deydi: „Mahalliy hamjamiyatsiz va mahalliy ishtirokchilarsiz bu mutlaqo mumkin emas edi“Rick Szostak: The Causes of Economic Growth: Interdisciplinary Perspectives. Springer Science & Business Media, 2009, ..

 Yana qarang 

 Madaniy turizm
 Turizmning ta'siri
 Turistik diqqatga sazovor joylar ro'yxati
 Oʻtkir turizm
 Turizm
 Jahon urf-odatlari
 Barqaror turizm
 Jahon sayyohlik kuni

 

 

 
Turkum:Diqqatga sazovor joylar
Turkum:Turizm
Turkum:Sayohat