Pontianak jomʼe masjidi

Pontianak jomʼe masjidi, shuningdek Sulton Sharif Abdurrahmon masjidi nomi bilan ham tanilgan, Indoneziyaning Kalimantan orolidagi Pontianakshahrida qurilgan eng qadimgi masjiddir. Katta yogʻoch masjid Kraton Kadriyah qirollik saroyi bilan birga 1771-yilda Pontianak shahri tashkil etilgach, shaharda qurilgan ilk binolar qatoridan boʻlgan.

 Tarixi 
Pontianak jomʼe masjidi Pontianak shahriga uning asoschisi Sharif Abdurrahmon Alkadriy tomonidan asos solingach qurilgan. U Semarangdan boʻlgan, 1733-yilda Gʻarbiy Kalimantanga koʻchib kelgan ulamoi al-Habib Husaynning oʻgʻli edi. Al-Habib HUsayn Matan sultoni Kamoluddin tomonidan qabul qilinib, soʻng diniy masalalar boʻyicha uning muftiysi etib saylangan. U sultonning qizi Nyai Tuaga uylangan. Shu nikohdan Sharif Abdurrahmon Alkadriy tugʻilgan.

Husayn bilan sulton Kamoluddin oʻrtasidagi nizodan soʻng Husayn Mempavah qirolligiga koʻchib oʻtadi. U Mempavahda vafot etadi va shu tariqa ulamo sifatidagi uning oʻrni oʻgʻli Alkadriy tomonidan egallanadi. Kalimantanda musulmon sultonligini barpo etish uchun Alkadriy oʻzining oʻn toʻrt qayiqdan iborat elchilari bilan birga Kapuas daryosining quyi oqimiga yoʻl oladi. Alkadriy hamrohlari Kapuas daryosi bilan Landak daryosi qoʻshiladigan joyga 1771-yil 23-oktyabrda yetib keladilar. Ular yangi manzilgohni boshlash uchun estuariy yaqinidagi hududni tozalaydilar. Shu joydan Alkadriy yangi sultonlik – Pontianak sultonligiga asos soladi va u yerda qirollik saroyi hamda qirollik masjidini barpo etadi.

Dastlabki masjid somon tomli, kichik hajmli yogʻoch masjid boʻlgan. Alkadriy milodiy 1808-yilda vafot etadi. Uning Sharif Usmon ismli oʻgʻli boʻlgan. Alkadriy vafot etgan paytda Sharif Usmon hali bola boʻlgani uchun otasining hokimiyatini davom ettira olmaydi. Qirollik maʼmuriyati davlatni Sharif Abdurrahmonning Sharif Qosim ismli akasi boshqarishiga qaror qiladi. Sharif Usmon voyaga yetgach, 1822—1855-yillarda Pontianak sultoni sifatida amakisining oʻrnini egallaydi. Sharif Usmon 1827-yil Muharram oyida masjidni qayta quradi. Qurilish tugagach, u otasiga hurmat bajo keltirish maqsadida uni Abdurrahmon masjidi deb ataydi.

 Arxitekturasi 
Indoneziya masjidlariga xos boʻlgan tipik xususiyat sifatida, masjid koʻp qavatli tomlarni koʻtarib turuvchi asosiy ustunlardan (saka guru) iborat. Bu asosiy ustunlar soni oltita boʻlib, ular orolga xos yuqori sifatli qattiq yogʻoch turi – belian yogʻochidan tayyorlangan.

Masjidning eng koʻzga tashlanadigan jihati – uning koʻp qavatli piramidasimon tomlaridir. Tomning uch qavati bor boʻlib, ularning ustiga toʻrtinchi qavat qoʻngʻiroqsimon gumbaz shaklida oʻrnatilgan. Eng pastki va ikkinchi eng pastki qavat orasida ichkarini yoritib turadigan shisha derazalar mavjud. Ikkinchi eng pastki qavat ustidagi yuqori ayvonda gumbazchalar bilan yopilgan toʻrtta xona yoki gardu ikkinchi tom qavati yuqori qirralarida oʻziga xos yakunlovchi bezaklar vazifasini bajargan. Oltiburchak gumbaz masjidning mehrobini yopib turadi. Tom belian boʻlaklaridan tayyorlangan taxtachalar bilan qoplangan.

Gʻarbiy Kalimantan meʼmorchiligiga xos tarzda masjid yogʻoch supa ustiga qurilgan; bu Gʻarbiy Kalimantandagi daryo boʻyi manzilgohlariga xos umumiy belgi. Ushbu supa yer sathidan taxminan 50 sm baland. Bugun masjidning barqarorligini sement poydevor taʼminlaydi.

 Yana qarang 

 Indoneziyada Islom
 Indoneziyadagi masjidlar roʻyxati

 

 

 

 

Turkum:Indoneziyadagi masjidlar