Eng qadimgi masjidlar roʻyxati

Dunyodagi eng qadimgi masjidlar eng eski, saqlanib qolgan masjid binosi boʻlishi mumkin. Masjid sifatida uzluksiz foydalanilayotgan eski masjid binolari bilan masjid sifatida boshqa foydalanilmayotgan binolar orasida ham farq bor.

Ushbu roʻyxatga kirish uchun quyidagilar kerak:

 mamlakatdagi eng qadimgi masjid, yirik shahar (eng yaxshi 50 ta) yoki uning turidagi eng qadimgi masjid (mazhab, meʼmoriy va hokazo) boʻlishi;
 yoʻnalishidagi (mazhab) eng qadimgi jamoat boʻlishi.

 Afrika 
BinoTasvirManziliMamlakatBirinchi qurilishiDenominatsiyaIzohlarMasjid As-Sahobacenter|80x80pxMassavaAfrika qitʼasidagi birinchi masjid va 7-asrda Muhammadning sahobalari tomonidan qurilgan dunyodagi birinchi masjid ekanligiga ishoniladi.Al Nejashi masjidicenter|88x88pxNegash7-asrda Negash shahrida qurilgan, Negashdagi masjid, tarixga koʻra, Muhammadning bir necha izdoshlari dafn etilgan joy boʻlib, ular hayoti davomida Makkadagi taʼqiblardan qochish uchun Aksumiylar qirolligiga qochib ketgan. Turkiya hamkorlik tashkiloti TIKA tomonidan taʼmirdan chiqarilganMasjid al-Qiblatayncenter|80x80pxZeyla6157-asrda hijratdan koʻp oʻtmay Zeylada qurilgan; dunyodagi eng qadimiy masjidlardan biri va ehtimol Afrikadagi eng qadimiy.Korijib masjidiTadjouraMamlakatdagi eng qadimgi masjid boʻlishi mumkin.Amr ibn al-Os masjidicenter|107x107pxQohiraXalifa Umarning buyrugʻi bilan Misrni bosib olgan qoʻmondoni Amr ibn al-Os nomi bilan atalgan. Milodiy 641–642-yillarda Fustat (Misrning yangi tashkil etilgan poytaxti) markazi sifatida qurilgan va 1179- va 1875-yillarda qayta qurilgan.Ibn Tulun masjidicenter|80x80pxQohiraFakr ad-Din masjidicenter|80x80pxMogadishu969sunniyMogadishu sultonligi sultoni Fakr ad-Din tomonidan qurilgan masjid (9-asr – 13-asr).Al-Azhar masjidicenter|81x81pxQohirasunniyArba'a Rukun masjidicenter|101x101pxMogadishu1268/9sunniy
+Shimoliy-Gʻarbiy AfrikaBinoTasvirManziliMamlakatBirinchi qurilishiDenominatsiyaIzohlarUqba masjidicenter|80x80pxKairouansunniyMagʻribdagi birinchi masjid ekanligiga ishonilgan, 9-asrda qayta qurilgan.Sidi Gʻanim masjidicenter|80x80pxMilasunniyJazoirdagi eng qadimgi masjid Abu al-Muhojir Dinor tomonidan qurilganSidi Okba masjidicenter|80x80pxSidi OkbaSidi 'Uqba (mosque, minaret and tomb) Museum With No Frontiers. Retrieved 8-1-2017Al-Zaytuna masjidicenter|80x80pxTunissunniyBuyuk Sfaks masjidicenter|80x80pxSfaksGreat Mosque of Sfax. Museum with No Frontiers. Retrieved 8-2-2017.Sousse buyuk masjidicenter|80x80pxSousseGreat Mosque of Sousse. Museum with No Frontiers. Retrieved 8-1-2017.Al-Qaroviyyin masjidiFos859Andalusiya masjidiFos859Tlemsen katta masjidiTlemsen1082Atiq masjidi, Avjilacenter|107x107pxAvjila1101sunniyKutubiyya masjidiMarrakesh1147Bou Jeloud masjidiFos1184—1199-yillarSale katta masjidiSale1196
+Janubi-Sharqiy Afrika (shu jumladan Hind okeanining yaqin orollari. Janubiy Afrikada joylashgan davlatlar masjidlari roʻyxatga kirmagan)BinoTasvirManziliMamlakatBirinchi qurilishiDenominatsiyaIzohlarShanga masjidiShanga, Pate IslandJamgʻarma 1980-yillarda olib borilgan qazishmalar paytida sanasi koʻrsatilgan tangalar bilan topilgan. Sharqiy Afrikadagi musulmonlarning dastlabki aniq dalillariKatta Kilva masjidicenter|80x80pxKilwa Kisiwani1000–1100Kizimkazi masjidicenter|80x80pxDimbani (according to an inscription)Tsingoni masjidicenter|107x107pxTsingoni, Mayotte1538Al-Fatah masjidi(Yashil masjid)Kigali (then German East Africa)1913Nemis maʼmuriyatida ishlash uchun Ruandaga kelgan qirgʻoq boʻyidagi suahili tilida soʻzlashuvchi tanzaniyalik musulmonlar tomonidan asos solingan.
+Gʻarbiy AfrikaBinoRasmManzilMamlakatBirinchi qurilishiDenominatsiyaIzohlarLarabanga masjidicenter|80x80pxLarabanga1421Ganadagi eng qadimgi gʻishtli masjid.Katta Kano masjidiKano15-asrAmir Muhammad Rumfa uchun qurilganAgadez masjidicenter|80x80pxAgadez1515Nigerdagi eng qadimgi masjid.Katta masjid, Sokodecenter|80x80pxSokode1820

 Amerika 
+Janubiy AmerikaBinoTasvirManziliMamlakatBirinchi qurilishiDenominatsiyaIzohlar (oʻsha paytda Niderlandiyaning mustamlakasi)1906 – Then, in 1902, Indonesian Muslims from Java arrived to cultivate Surinameʼs coastal rice fields, and four years later, the country’s first mosque was built at Wanica.Immigrant Yava guruch dehqonlari tomonidan qurilgan.Mesquita Brasil (San-Paulu)100x100pxSan-Paulu1929Hozirgi bino 1952-yilda ochilgan. Braziliyadagi birinchi masjidMesquita Brasil: Nossa História in Portuguese..1930AhmadiyaEl Paraiso, Karakas1968At-Tauhid masjidiBuenos-Ayres1983Shia1983-yil oktyabr oyida Buenos-Ayres shia jamoasi tomonidan va Eron Islom Respublikasining Argentinadagi elchixonasi koʻmagida ochilgan. Bu juda oddiy bino boʻlib, uning fasadida nozik islomiy uslub mavjud.Mezquita as-Salom100x100pxSantyago19951989-yilda ishga tushirilgan, 1995-yilda ochilgan.Kokimbo2007-yil
+Shimoliy Amerika (shu jumladan Markaziy Amerika va Karib dengizi orol-davlatlari)BinoTasvirManziliMamlakatBirinchi qurilishiDenominatsiyaIzohlarAl-Sodiq masjidi100x100pxChikago, Illinoys1922-yilAhmadiyaAmerikadagi eng qadimgi masjid.Amerika ona masjidi (Musulmonlar ibodatxonasi)center|100x100pxSidar Rapids, Ayova1934-yilQoʻshma Shtatlardagi eng qadimiy maqsadli qurilgan masjidAr-Rashid masjidicenter|100x100pxEdmonton, Alberta1938-yilKanadadagi birinchi maqsadli masjid.Westmoreland va Ispaniya shaharchasi1950-yillar1950-yilda tashkil etilgan Yamayka Islom jamiyati tomonidan qurilgan.Bridjtaun masjidiBridjtaun1957Barbadosdagi birinchi maqsadli masjid.Umar bin al-Xattob masjidi100x100pxVillemstad19651985Oʻzgartirilgan xususiy turar joy.Suraya masjidicenter|100x100pxTorreon1989-yilShiaTorreonda yashovchi Yaqin Sharqdan kelgan muhojirlar tomonidan qurilgan.Umar masjidi San-Xose1995sunniyKosta-Rika Islom madaniyati uyushmasi tomonidan asos solingan.Beliz Siti2008 (taxminan)AQShda islomni qabul qilgan Belizliklar tomonidan asos solingan.Boukman Buhoro masjidiKap-Haitien2016Gaitidagi birinchi maqsadli qurilgan masjid. Minorasi mavjud. 2010-yilgi Gaiti zilzilasidan keyin Turkiyaning Diyanet jamgʻarmasi tomonidan qurilgan.

 Osiyo 
+Arabiston yarim oroli (shu jumladan Bahrayn orol-davlati)BinoTasvirManziliMamlakatBirinchi qurilishiDenominatsiyaIzohlarAl-Masjid an-Nabaviycenter|80x80pxMadinaIslomdagi ikkinchi muqaddas joy (Al-Haram masjididan keyin) va Muhammad masjidi, uning qabri dastlab uning va uning rafiqasi Oyshaning uyida joylashgan. Usmonlilarning oldingi qurilishi va paygʻambar maqbarasi tepasida joylashgan yashil gumbazni oʻzida saqlab qolgan holda, 20-asrning oxirida katta darajada qayta qurilgan va sezilarli darajada kengaytirilgan.Masjid al-Qiblatayncenter|80x80pxMadinaMasjid dastlab ikkita qibla devoriga ega boʻlgan: biri Quddusga, birinchi qiblaga va boshqasi Makkaga qaragan.Jawata masjidicenter|80x80pxAl-KilabiyaYaqinda taʼmirlangan va namoz hali ham bu masjidda oʻqiladi.Sanʼa katta masjidicenter|80x80pxSana7-asrEhtimol, mamlakatdagi eng qadimgi masjid.Al-Ashoir masjidicenter|80x80pxZabidYuNESKOning Jahon merosi roʻyxatiga kiritilgan tarixiy Zabid shahrining bir qismi611. UNESCO. Sahobiy Abu Muso al-Ash’ariy asos solgan.Mazin masjidiSamoilMuhammadning hayotligida Islomni qabul qilgan birinchi ummonlik hisoblangan Mazin Ben Ghaduba tomonidan asos solingan.Al-Hadi masjidicenter|106x106pxSa'daXamis masjidicenter|120x120pxXamis, Manama1000–1200 (taxminan)Tuzilishning aksariyati 11—12-asrlarga tegishli boʻlsa-da, u 600-yillarda xalifa Umar tomonidan asos solingan deb ishoniladi.Al-Ayndagi masjidAl Ayn1000-yillar (Islom oltin davri)Mamlakatdagi eng qadimgi masjid boʻlishi mumkin.Al Badiya masjidicenter|80x80pxFujayra1400
+ Buyuk XitoyBinoTasvirManziliMamlakatBirinchi qurilishiDenominatsiyaIzohlarHuaisheng masjidicenter|80x80pxGuanchjouHuaisheng masjidi Guanchjouning asosiy masjididir. Oʻz tarixi davomida u koʻp marta qayta qurilgan. Dastlab 1300-yil oldin 627-yilda Islom paygʻambari Muhammadning amakisi boʻlgan Saʼd ibn Abu Vaqqos tomonidan qurilgan va Muhammad xotirasiga atalgan.Syanxian masjidicenter|80x80pxGuanchjou shahriMasjid dastlab 629-yilda Tang sulolasi davrida qurilgan.Sian katta masjidicenter|120x120pxSian, ShensiChina By Shelley Jiang, pg. 274Garchi eng qadimgi toshlar 18-asrga tegishli boʻlsa-daFodor’s China edited by Margaret Kelly, pg 618, masjid 742-yilda qurilganGeography of China: Sacred and Historic Places By Britannica Educational Publishing, pg. 181–182, Kenneth Pletcher. Lekin Xitoydagi eng qadimgi masjid 627-yilda qurilgan Guanchjoudagi Mayoq minorasi masjididirJomiy masjidi80x80px (keyin Britaniya Gonkongi)1890Taypey katta masjidi80x80pxTaypey1947Tayvandagi eng qadimgi va eng mashhur masjid. Asl bino birinchi marta 1947 yilda ishlatilgan, keyin 1960 yilda rekonstruksiya qilingan yangi joyga koʻchirilgan.Kaohsiung masjidi80x80pxTaypey1949Tayvandagi ikkinchi eng qadimgi masjid. Asl bino 1949-yilda qurilgan, keyin ikkinchi bino 1951-yilda qurilgan va uchinchi va oxirgi bino 1992-yilda qurilgan yangi joyga koʻchirilgan.Makao masjidi80x80px (keyinchalik Portugaliya Makao)1980Makaodagi birinchi va yagona masjid.
+Sharqiy Osiyo (Buyuk Xitoydan tashqari)BinoTasvirManziliMamlakatBirinchi qurilishiDenominatsiyaIzohlarKobe masjidicenter|136x136pxKobe1935Chex arxitektori tomonidan turkcha uslubda qurilgan. 1943-yilda Yaponiya Imperator dengiz floti tomonidan musodara qilingan va keyinroq qaytib kelgan.Seul markaziy masjidicenter|80x80pxSeul1976
+Janubiy OsiyoBinoTasvirManziliMamlakatBirinchi qurilishiDenominatsiyaIzohlarBarwada masjidiGhogha, GujaratHindiston623-yildan oldinArab savdogarlari tomonidan Gujarat shtatining Bhavnagar tumanidagi qadimiy Ghogha portida qurilgan. Masjidning qiblasiBaytul Muqaddasga (Quddus) qaragan. Milodiy 623-yilda qibla Makkaga oʻzgartirilgandan soʻng va ayni vaqtda boshqa masjid qurilganidan soʻng, masjid dindorlar tomonidan tashlab ketilganProf. Mehboob Desai,Masjit during the time of Prophet Nabi Muhammed Sale Allahu Alayhi Wasalam,Divy Bhasakar,Gujarati News Paper, Thursday, column 'Rahe Roshanʼ,24 May, page 4Kumar(Gujarati Magazine), Ahmadabad,July 2012,P 444Cheraman Juma masjidicenter|80x80pxKodungallurHindiston yarimorolidagi eng qadimgi masjiddir.nomsiz Ramjapur masjidiLalmonirhat, RangpurMuhammadning hayotlik davridaSunniyPalaiya Jumma Pallicenter|80x80pxKilakaraiSunniyTamilnaduda qurilgan birinchi masjid va Hindistondagi ikkinchi masjid hisoblanadi. Pandiya podshohligida Yaman savdogarlari va koʻchmanchilar tomonidan qurilgan va Muhammad davrida Yaman hokimi boʻlgan Bazan ibn Sosan buyrugʻi bilan qurilganGibb & Beckingham 1994, pp. 814–815 Vol. 4..Al-Abrar masjidiBeruwala, Kalutara District, Western ProvinceHijriy kalendarda birinchi asrXurmo uning tosh ustunlariga oʻyilgan. Shri-Lankaning gʻarbiy provinsiyasida joylashgan.Haji PiyadaBalkh9-asrning ikkinchi yarmiAfgʻonistondagi eng qadimiy islomiy bino hisoblangan.Jamia masjidi, Banbhorecenter|80x80pxBanbhore, SindhBu Bhamborda joylashgan Pokistonning eng qadimgi masjididir. Shuningdek, u Janubiy Osiyodagi birinchi masjiddir. Sind zabt etilgandan keyin qurilgan.Kazimar Big masjidicenter|80x80pxMadurai1284Sunniy, Hanafiy, ShodhiliyMaduraidagi birinchi masjid.Chaqchan masjidicenter|80x80pxKhaplu, Gilgit Baltistan1370Bu Xaplu shahrida joylashgan Gilgit Baltistonning eng qadimgi masjididir.Sixty Dome masjidicenter|80x80pxBagerhat1450Xon Jahon Ali tomonidan qurilgan bu Bangladeshdagi ikkinchi eng qadimgi masjid hisoblanadi.Neevin masjidicenter|94x94pxLahore1460
BinoTasvirManziliMamlakatBirinchi qurilishiDenominatsiyaIzohlarShayx Karimal Makdum masjidiTubig Indangan, Simunul oroli, Bangsamoro1380Maxdum Karim asos solgan. Masjid Janubi-Sharqiy Osiyodagi eng qadimiy masjiddir.Eski Wapauve masjidicenter|109x109pxKaitetu, Markaziy Maluku Regency, Maluku1414Indoneziyadagi saqlanib qolgan eng qadimgi masjid.Ampel masjidicenter|99x99pxAmpel, Surabaya, Sharqiy Java1421Yavada saqlanib qolgan eng qadimgi masjid va Indoneziyadagi ikkinchi eng qadimgi masjid.Sulton Sharif Ali masjidiBruney1430 (taxminan)1425–1432-yillarda hukmronlik qilgan Sharif Ali („Sulton Berkat“) rahbarligida qurilgan.Demak katta masjidicenter|80x80pxDemak, Markaziy Java15-asrMarkaziy Javadagi eng qadimgi masjid.300 yil masjidiNarathiwat17-asrBu Tailanddagi eng qadimiy masjidlardan biri hisoblanadi.Omar Kampong Melaka masjidicenter|80x80pxMarkaziy hudud1820Dastlab arab savdogar Syed Umar Ali Aljunied tomonidan qurilgan yogʻoch inshoot.
BinoTasvirManzilMamlakatBirinchi qurilganDenominatsiyaIzohlarAl-Omariy masjidiBayrutLivan635sunniyMehrob masjidning eng qadimiy qismi boʻlib, u Umar xalifaligi davridan qolgan.Al-Masjid al-Aqsocenter|80x80pxQuddus (eski shahar) (Isroil tomonidan bahsli)Rashidun xalifasi Umar ibn Al-Xattob tomonidan qurilgan Al-Aqsoning (Maʼbad togʻining) janubiy qismida joylashgan kumush rangli qoʻrgʻoshin gumbazli musulmon ibodatxonasi .Al-Shuaybiya masjidiAleppo<Ibrohimiy masjidicenter|80x80pxXevron Halab katta masjidicenter|80x80pxAleppoUmaviylar masjidicenter|117x117pxDamashqsunniySuriya milliy masjidi. Dastlab 634-yilda musulmonlar shaharni bosib olgandan keyin qurilgan. Hozirgi tuzilma 715-yilga toʻgʻri keladi.Oq masjidcenter|80x80pxRamla720Al-Omariy masjidicenter|80x80pxBosraRaqqa katta masjidiRaqqaArab Ahmad masjidicenter|80x80pxNikosiyaning Arab Ahmet mahallasi16-asr oxiriThe Arabahmet Mosque, Nicosia, North CyprusMasjid nomi Usmonli qoʻshini qoʻmondoni nomiga qoʻyilganArabahmet (Arap Ahmet) Mosque in North Nicosia – Cyprus44, the north cyprus guide.

 

Turkum:Masjidlar roʻyxati