Zhantas/Cleaned-Uzbek_Wikipedia huggingface dataset:
Rasul Umirov (baxshi)

Rasul Qorayevich Umirov (1960-yil 5-dekabr, Yetimquduq qishlogʻi, Dehqonobod tumani, Qashqadaryo viloyati, Oʻzbekiston SSR) — baxshi O‘zbekiston Respublikasi xalq baxshisi faxriy unvoni sohibi. 
 Tarjimayi holi 
Rasul Umirov 1060-yil 5-dekabrda Qashqadaryo viloyati Dehqonobod tumani Yetimquduq qishlogʻida baxshi-shoir oilasida tugʻilgan. Oʻzbekning Qoʻngʻirot urugʻi, Qoʻshtamgʻali dahasining oʻtroqi shoxidan boʻlgan. Surxondaryo viloyati Muzrabot tumanidagi Yangi obod qishloq xoʻjaligi texnikumining Traktorchi va mashinist boʻlimini tamomlagan. Surxondaryo viloyati Muzrabot tumanidagi “Qudrat” fermer xo‘jaligi ishchisi sifatida faoliyat yuritgan. Otasi Qora baxshi Umirov — O‘zbekiston xalq baxshisi. Onasi Roʻzixol Olloyorova — uy bekasi. 

2015-yilda O‘zbekiston Respublikasi xalq baxshisi faxriy unvoni bilan taqdirlangan. Oʻzbekistonda anʼanaviy tarzda oʻtkazib kelinayotgan Xalqaro baxshichilik sanʼati festivalida bir necha bor ishtirok etgan. Rasul baxshi 15 dan ortiq doston, 30 dan ortiq xalq termalarini yoddan biladi. U ijro etgan 6 ta doston folklorshunos olimlar tomonidan yozib olingan.

 Dostonlari 
Baxshining 2012-yilda „Sanamgul“, „Malla savdogar“ nomli dostonlari, 2019-yilda „Oilaviy sulola“ nomli kitobi „Nasaf“ nashriyotida chop etilgan. Bundan tashqari Rasul baxshining „Surxonim“, „Shuni ayting“, „Yaxshiroq“, „Suluv koʻrsatar“, „Doʻmbiram“, „Javob beraring bordir“, „Vatanim“, „Bilinar“ kabi termalari hamda „Malla savdogar“, „Alpomish“, „Bolxivon“, „Zarnigor“, „Saksanor“, „Oyparcha“ kabi oʻnlab dostonlarni kuylagan.

 

 
 O'zbekiston xalq baxshisi Rasul Umirov: Bobomdan o'rgangan kuylarim
 Surxondaryo telekanalining "Munavvar kun" dasturi mehmoni Rasul baxshi Umirov va shogirdlari
 Alpomish va barchinoy chelinchi O'zbekiston xalq baxshisi Rasul baxshi Umirov xonadonidan lavxa
Turkum:Oʻzbekistonlik baxshilar
Qazax davlat galereyasi

Qazax davlat galereyasi – ozarbayjon rassomlarining 373 ta asari jamlangan Qazax tumanidagi muzey-galereyadir .

 Tarixi 
Qazax davlat sanʼat galereyasi Ozarbayjon Respublikasi Madaniyat vazirligining 1986-yil 13-fevraldagi buyrugʻi bilan tashkil etilgan. Galereyaning maydoni 490 kv.m. U bino, qabulxona, ish xonasi, omborxona va koʻrgazma zalidan iborat. Muzeyda jami 373 ta eksponat mavjud. 288 ta rasm, 35 haykal, 4 gobelen, chenokadagi 8 ta Ozarbayjon miniatyurasi, atoqli olimlar, shoir va yozuvchilarning fotosuratlari, otkritkalar, gazeta va jurnallar galereyani boyitgan eksponatlardir. Toʻplamda 548 ta asar bor. Koʻrgazmalar zalida 62 ta eksponat namoyish etilgan. Ulardan 30 tasi respublika rassomlari ijodi boʻlsa, qolgan 32 tasi mahalliy rassomlarning ijod namunalaridir. 2005 – 2008-yillarda galereya toʻliq taʼmirlandi, butunlay oʻzgartirildi va ommaga ochildi.

 Faoliyati 
Qozogʻiston davlat rassomlik galereyasining asosiy vazifasi va funksiyasi zamonaviy, milliy va jahon dekorativ-amaliy sanʼati namunalarini aholi oʻrtasida keng targʻib qilish, boy sanʼat anʼanalariga asoslangan badiiy estetik shakllarni izlashdan iborat. Koʻrgazmalar zalida respublikamizdan haykaltaroshlik va rangtasvir namunalari bilan birga mahalliy rassomlarning asarlari ham namoyish etilgan. Galereya ishi yil boshida tuzilgan ish rejasiga muvofiq amalga oshiriladi. Barcha muhim va tarixiy kunlar Qozogʻiston davlat sanʼat galereyasida yuqori saviyada nishonlanadi.

 Tashqi 

 
 
 
 

 Yana qarang 

 Ozarbayjon davlat sanʼat galereyasi
 Qazax
Aşağı Əskipara

Aşağı Əskipara ( Ozarbayjon Respublikasi ) -Qazax tumanidagi qishloq. Aşağı Əskipara qishlogʻi Joʻgʻoz daryosi boʻyida, Qazanchi togʻi etagida joylashgan. Qishloq 1992-yil 14-iyundan beri Armaniston qurolli kuchlari tomonidan bosib olingan.

 Tarixi 
Qishloq tarixi Albaniya davlatining tashkil topish tarixiga to'g'ri kelib, taxminan miloddan avvalgi 3-ming yillikdan boshlanadi. Buni qishloqda joylashgan alban cherkovi ham tasdiqlaydi.

2024-yil 19-aprel kuni Ozarbayjon Respublikasi Bosh vazirining oʻrinbosari Şahin Mustafayev va Armaniston Respublikasi Bosh vazirining oʻrinbosari Mger Grigoryan raisligida Ozarbayjon Respublikasi bilan Armaniston Respublikasi oʻrtasidagi Davlat chegarasini delimitatsiya qilish boʻyicha Davlat komissiyasi hamda Armaniston Respublikasi bilan Ozarbayjon Respublikasi oʻrtasidagi Davlat chegarasini delimitatsiya qilish hamda chegara xavfsizligi masalalari boʻyicha komissiyaning sakkizinchi majlisi boʻlib oʻtdi. Yig'ilishda Qazaxning Bağanıs Ayrım, Aşağı Əskipara, Xeyrımlı va Qızılhacılı qishloqlarini Ozarbayjonga qaytarish bo'yicha kelishuvga erishildi.

Hudud 2024-yil 24-may kuni Ozarbayjon Davlat chegara xizmati tomonidan hibsga olingan.

 Nomlanishi 

 Aşağı Əskipara Qazax tumani Əskipara kentidagi qishloq . Joʻgʻas daryosining chap qirgʻogʻida, Qazançı togʻining etagida joylashgan. Oykonim nomi qishloqning geografik joylashuvi tufayli paydo bo'lgan. Nomlanishdagi “Aşağı” qo‘shimchasi “Əskipara aholi punktining pastki qismi” degan ma’noni bildiradiAzərbaycan Toponimlərinin Ensiklopedik Lüğəti..
 
 Madaniyati 
 Qishloqda 16-asrga oid tegirmon va 6-7-asrlarga oid alban cherkovi bor. 
 
 Aholisi 
 Aşağı Əskipara qishlog‘ida 1317 nafar aholi istiqomat qiladi. Qishloq bosib olingunga qadar aholi asosan chorvachilik va dehqonchilik bilan shug'ullangan. Bosqindan so'ng ular Qazax viloyatining turli hududlariga joylashdilar.
 
 Taniqli shaxslari 
 
 Aqil Musayev — (1974–1994) Ozarbayjon Milliy Qahramoni. “Oltin yulduz” medali bilan taqdirlangan.
 Camal Əhmədov (1928-1999) Pedagogika fanlari doktori, professor.
 Məhərrəm Əhmədov (1954) — Ozarbayjon Respublikasi davlat arbobi.
 
 Yana qarang 
 
 Qazax tumani
 
 Tashqi 
Ozarbayjon Respublikasi Qazax tumani ijro etuvchi hokimiyati
 
 

Turkum:Ozarbayjon aholi punktlari
Turkum:Qazax tumani aholi punktlari
Osman Sarıvəlli

Osman Sarıvəlli (asl ismi Osman Abdulla o‘g‘li Qurbanov; 1905-yil 17-dekabr – 1990-yil 2-iyul) — ozarbayjon shoiri, 1937-yildan Ozarbayjon Yozuvchilar uyushmasi a’zosi, Ozarbayjon SSR xalq shoiri (1977), Ozarbayjon FA Nizomiy nomidagi Til va Adabiyot instituti direktor o‘rinbosarihttp://anl.az/new/upload/File/berpa/berpa-2-file.pdf.

 Hayoti 
Osman Sarıvəlli 1905-yil 17-dekabrda Qazax tumanining İkinci Şıxlı (Sarıvəlli) qishlog‘ida tug‘ilgan. O‘rta ta’limni Qazax o‘qituvchilar seminariyasida olgach, 1926–1929-yillarda Goychay tumanining Qaramaryam va Bighir qishloqlaridagi maktablarda o‘qituvchi bo‘lib ishlagan. Keyinchalik ta’limini davom ettirish maqsadida Moskvaga borib, u yerda Davlat universitetining filologiya fakultetida tahsil olgan (1929–1932). 1937-yilda Ozarbayjon Yozuvchilar uyushmasiga a’zo bo‘lganhttp://www.anl.az/el/s/so_se.pdf.

U Baku pedagogika texnikumida o‘qituvchi (1932–1935), Baku teatr texnikumi direktori (1939–1940), Ozarbayjon FA Nizomiy nomidagi Til va Adabiyot instituti direktor o‘rinbosari, "Adabiyot gazetasi" bosh muharriri, “Ushaqganchnashr” nashriyotida muharrir, Yozuvchilar uyushmasida she’riyat bo‘yicha maslahatchi bo‘lib ishlaganhttp://www.anl.az/down/meqale/525/2016/yanvar/472285.htm.

1990-yil 2-iyulda Baku shahrida vafot etgan va tug‘ilgan qishlog‘ida dafn etilgan.

 Ijodi 
Osman Sarıvəlli adabiy ijodini 1933-yilda boshlagan. Shu yili "Gənc işçi" gazetasida uning “Ayaqsiz” nomli ilk she’ri chop etilgan. Uning “Dəmir sətirlərim” (Temir satrlarim) nomli birinchi kitobi 1934-yilda nashr etilganhttps://kulis.az/xeber/edebi-tenqid/xeber_____________________-23238.

 Mukofot va unvonlari 

"Ozarbayjon SSR xalq shoiri" faxriy unvoni — 15 fevral 1977

"Oktyabr inqilobi" ordeni — 6 noyabr 1985

"Qizil mehnat bayrog‘i" ordeni — 9 iyun 1959

"Xalqlar do‘stligi" ordeni — 11 noyabr 1975

"Sharaf nishoni" ordeni — 30 dekabr 1963

"Mehnatda farqlanish uchun" medali — 25 fevral 1946

 Kitoblari 

Dəmir sətirlərim (1934)

Bənövşə (1940)

Shoirning sovg‘asi (1943)

Keltir, o‘g‘lim, keltir (1943)

Yoshlar isqati (1946)

Bahor gullari (1949)

Yangi dunyo eshigi (1950)

Iqlimdan iqlimga (1963)

Ertani yaratuvchilar (1970)

Tanlangan asarlar (uch jildda) (1971–1975)

Har kim yuz yil yashamasa (1976)

Men ertaga ketaman (1979)

Kur bo‘yida (1987)

Sarıvəlli O. “Shoir yurakli ashug, ashug yurakli Shoir Shamshir”. Boku: Avropa, 2010, 112 bet.

Sarıvəlli O. “Qudratli shoir, ustoz san’atkor”. Boku: Avropa, 2011, 128 bet.

 

Kategoriya:Ozarbayjon shoirlari
Kategoriya:Ozarbayjon SSR xalq shoirlari
Kategoriya:Ikkinchi jahon urushi qatnashchilari
Kategoriya:Qozog‘ tumanida tug‘ilganlar
Kategoriya:Bokuda vafot etganlar
Kategoriya:Qozog‘ tumanida dafn etilganlar
Sobirjon Rahimjonov

Sobirjon Rahimjonov (1941-yil 15-fevral, Toshkent shahri, Oʻzbekiston) — oʻzbekistonlik teatr, kino va dublyaj aktyori. Oʻzbekiston Respublikasida xizmat koʻrsatgan artist.

 Hayoti 
Sobirjon Rahimjonov 1941-yil 15-fevralda Toshkent shahri Yunusobod tumani Bobodehqon mahallasida, dehqon oilasida tugʻilgan. Otasi Rahimjon — dehqon, Onasi Qutbiniso esa uy bekasi boʻlgan. Oilada 7 ta farzandning beshinchisi boʻlgan. 1959-yilda avvalgi Teatr sanʼati va rassomlik institutining (Milliy rassomlik va dizayn instituti) „Musiqali drama“ boʻlimiga oʻqishga kirgan. Talabalik yillarinin boshlaridayoq Muqimiy teatrida oʻz faoliyatini boshlagan.
Oilali. $ farzand — 3 qiz va bir oʻgʻilning otasi.

 Faoliyati 
Sobirjon Rahimjonov bugunga qadar minglab film va multfilmlar dublyajida ishlagan. Jumladan, „Aloviddinning sehrli chirogʻi“, „Sadoqat“ (hind filmi), „Arshin mal alan“ (bosh qahramon Asqarga ovoz bergan), kabi filmlarga, hamda „Qunduz amakining ertaklari“, „Sharki va Jorj“ „Muzlik davri“, „Anpanman“, „Mulan“, „Baliqchi va baliq haqida ertak“ singari multfilm qahramonlariga ovoz bergan. Teatrdagi faoliyati ham sermahsul boʻlib, „Nurxon“ spektaklida Mamat, „Vatan ishqi“da Sobir, „Holisxon“da Norboyvachcha, „Toshbolta“da Sunnat, „Ishqing bilan“da Shukur, „Qaynona“ kabi spektakllarda rol ijro etgan.

 Filmografiyasi 
 Yil Film nomi Roli Film rejissyori 1990-yil „Bobur“ Hakim ota Maqsud Yunusov 2010—2014-yillar „Opa-singillar“ seriali Abduvahob Zamira Begimqulova 2019-yil „Tuhmat girdobi“ - Ilhom Muhammadibrohimov 2022—2024-yillar „Otalar soʻzi“ telenovellasi - - 2021—2025-yillar „Iqror“ seriali - -

 

 
 SAN'ATIMIZ DARG'ALARI: SOBIRJON RAHIMJONOV. САНЪАТИМИЗ ДАРҒАЛАРИ: СОБИРЖОН РАҲИМЖОНОВ.
 Sobirjon Rahimjonov - Monolog Ming Bir Rivoyat (O'zbekiston Telekanali 2008)
 Бу Узбек актёрларини эсладингизми уларни канчалик биласиз
 Бу мултфилмларни Узбекча дубляжини эслайсизми
Muslim (ism)

Muslim ( — islomni qabul qilgan, musulmon) — kelib chiqishi arabcha boʻlgan erkaklar ismi. Koʻp xalqlarda, jumladan, oʻzbeklarda keng tarqalgan.

 Taniqli shaxslar 

 Muslim Magomayev — ozarbayjonlik opera va pop-qoʻshiqchisi, bastakor va kino aktyori. Ozarbayjon SSR xalq artisti (1971), SSSR xalq artisti (1973);
 Muslim Yo‘ldoshev — oʻzbek suxandoni, shoir, yozuvchi;
 Muslim al-Bovardiy — asli xurosonlik bo‘lgan muaddib;
 Muslim as-Sinjiy — ulamo;
 Muslim gurses — turkiy arabesk va xalq musiqasi sanʼatkori, bastakor, shoir va aktyor;
 Muslim ibn Hajjoj — muhaddis, imom. Imom Buxoriydan keyingi hadis ilmining bilimdoni;
 Muslim ibn Kasir al-Azdiy — sahoba. Husayn ibn Alining hamrohlaridan biri;
 Muslim ibn Said al-Kilobiy — 723–724-yillarda Umaviylar xalifaligining Xuroson viloyati hokimi;
 Muslim ibn Uqba — xalifalar Muoviya I va uning oʻgʻli hamda vorisi Yazid I hukmronligi davrida xizmat qilgan sarkarda;
 Muslim ibn al-Valid — ilk Abbosiylar davrining eng yaxshi shoirlaridan biri va ansoriylarning mavlolaridan.

 Familiyalar 

 Muslimov
 Muslimova

 

Turkum:Oʻzbekcha erkaklar ismlari
Musulmon (ism)

Musulmon — kelib chiqishi arabcha boʻlgan erkaklar ismi. Koʻp xalqlarda, jumladan, oʻzbeklarda keng tarqalgan.

 Taniqli shaxslar 

 Musulmonqul — Qoʻqon xonligidagi qipchoqlar rahbari. 1844-yilgacha Andijonda qoʻshinlar boshligʻi (botirboshi). 1847-yildan mingboshi. Qoʻqonni Buxoro amiri Nasrulloxon hujumidan mudofaa etish rahbarlaridan biri (1842). 

 Familiyalar 
 Musulmonov
 Musulmonova

 

Turkum:Oʻzbekcha erkaklar ismlari
Musulmon (maʼnolari)

Musulmon :
 Musulmon — Islom dinini qabul qilgan kishilarga nisbatan qoʻllaniluvchi umumiy atama;
 Musulmon — erkaklar ismi.
Muxlis

Muxlis ( — samimiy, ochiqkoʻngil; ixlosmand; sadoqatli) — kelib chiqishi arabcha boʻlgan erkaklar ismi. Koʻp xalqlarda, jumladan, oʻzbeklarda keng tarqalgan.

 Taniqli shaxslar 

 

Turkum:Oʻzbekcha erkaklar ismlari
Kristian IX

Kristian IX (8-aprel 1818-yil, Gottorp qal'asi, Shlezvig — 29-yanvar 1906-yil, Amalienborg, Kopengagen, Daniya) — 1863-yildan 1906-yilgacha Daniya qiroli, Glyuksburglar sulolasidan. Ingliz qiroli Georg V va Rossiya imperatori Nikolay II ning bobosi.

 Bolaligi, ta’lim va tarbiyasi 
Shahzoda Kristian 1818-yil 8-aprelda Shlezvig gersogligidagi Shlezvig shahri yaqinidagi Gottorp qal’asida tug‘ilgan. U Shlezvig-Golshteyn-Zonderburg-Bek gertsogi Fridrix Vilgelm va Gessen-Kassel malikasi Luiza Karolinaning to‘rtinchi o‘g‘li edi. 1825-yilda Daniya qiroli Frederik VI uning otasini Shlezvig-Golshteyn-Zonderburg-Glyuksburg gertsogi etib tayinladi. 1831-yilda otasining erta o‘limidan so‘ng, shahzoda Kristian ofitserlik ta’limini olish uchun Kopengagenga ko‘chib o‘tdi.

 Merosxo‘r deb e’lon qilinishi 
1848-yilda qirol Kristian VIII vafot etdi. Taxtga uning yagona o‘g‘li Frederik VII o‘tirdi. Yangi qirol ikki marta uylangan, ammo avlodlari bo‘lmagan. Mamlakatda taxt vorisiyligi inqirozi yuzaga keldi. Frederik Daniya qiroli va Shlezvig-Golshteyn gertsogi edi. Ikkinchisida ayollarga taxtga o‘tirish huquqini bermaydigan Soli qonuni amal qilardi. Daniyada bunday qonun yo‘q edi. O‘sha yili Prussiya Shlezvig-Golshteynning nemis tilida so‘zlashuvchi aholisi ko‘magida uning hududiga bostirib kirib, Daniya-Prussiya urushini boshladi. Mojaro natijasida Prussiya mag‘lubiyatga uchradi. 1852-yilda, harbiy harakatlar tugagandan so‘ng, buyuk davlatlar tomonidan Londonda konferensiya chaqirildi, unda asosiy mavzu gersoglik maqomini tasdiqlash va Frederik VII vafotidan keyin Daniya taxtini meros qilib olish tartibi edi. Konferensiyada Rossiya, Fransiya, Buyuk Britaniya, Prussiya, Avstriya va Shvetsiya shahzoda Kristian Shlezvig-Golshteyn-Zonderburg-Glyuksburg qirol Frederik vafotidan keyin Daniyaning va boshqa barcha mulklarning yangi qiroli bo‘lishi to‘g‘risida qaror qabul qildi. Kristian 13 yoshidan Daniyada yashagan, Daniya armiyasida xizmat qilgan va qirollar Frederik VI va Kristian VIII ning ishonchli odami hisoblangan, bu, shubhasiz, uning foydasiga ishlagan. Qaror 1852-yil 8-mayda imzolangan hujjatda mustahkamlangan. Shunday qilib, Kristian boshqa taxt da’vogarlarini, jumladan, rafiqasi, akasi va ularning onasini ortda qoldirdi.

Kristian Daniya shahzodasi unvoniga sazovor bo‘ldi va yana bir Bernstorf saroyi foydalanishga topshirildi, u yerda er-xotin bolalar bilan yilning issiq mavsumida yashagan. Oila kamtarona turmush tarzini davom ettirdi va qirol saroyida juda kam bo‘ldi. Kristian va Luiza qirol bilan sovuq munosabatda bo‘lishdi, chunki u grafinya Danner unvonini olgan aktrisa Luiza Rasmussen bilan uchinchi Morganatik nikohini ma’qullamadi.
Catarina Lorenzo

Catarina Lorenzo (2007-yil 30-martda tugʻilgan) Braziliyaning Salvador shahrida tugʻilgan iqlim faolidir.

 Hayoti 
Lorenzo atrof-muhitni muhofaza qilish faoliyati bilan shugʻullanuvchi ota-ona qoʻlida oʻsgan<. U daryolar va oʻrmonlarni himoya qilish uchun namoyishlarida qatnashgan va syorfing bilan shugʻullangan
.

 Faoliyati 
2019-yil 23-sentyabrda u Greta Thunberg, Alexandria Villaseñor, Ayakha Melithafa va Carl Smith kabi 15 nafar boshqa yosh faollar bilan birga BMT Bolalar huquqlari qoʻmitasi oldiga hukumatlarning iqlim inqiroziga qarshi choralar koʻrmasligi boʻyicha norozilik bildirilgan ariza topshirgan. Arizada Argentina, Braziliya, Fransiya, Germaniya va Turkiya kabi beshta davlatning Parij kelishuvidagi majburiyatlarini bajarmaganligini aytilgan.

U hozirda xalqaro yoshlar harakati boʻlgan „Greenkingdom“ga qoʻshilib, Braziliya boʻlimi koordinatori sifatida ishlaydi. U hindistonlik 14 yoshli atrof-muhit himoyachisi va iqlim faoli Samir Yasin bilan hamkorlik qilmoqda.

 

Turkum:Yashayotgan insonlar
Turkum:Braziliyalik atrof-muhit himoyachilari
Turkum:Yoshlar faollari
Turkum:Braziliyalik iqlim faollari
Turkum:2007-yilda tugʻilganlar
Turkum:21-asr Braziliya siyosatchilari
Turkum:21-asr Braziliya ayol siyosatchilari
Sara Cognuck

Sara Cognuck – Kosta-Rikalik iqlim faoli.

 Hayoti va taʼlimi 
Kognuk bolaligida Peñas Blancas tumanida yashagan. Hozirda Esparsa kantonida istiqomat qiladi. U Kosta-Rika universiteti bitiruvchisidir.

 Faoliyati 
Sara faoliyatini 15 yoshida boshlagan. Uning loyihalaridan biri 2015–2016-yillarda Kosta-Rika Yoshlar milliy kengashiga qoʻshilganida boshlangan boʻlib, bu „2020–2024-yillardagi Yoshlar davlat siyosatiga“ iqlim harakatlarini kiritish harakatining bir qismi boʻlgan.

24 yoshida Kognuk shuningdek COP 25 oldidan oʻtkazilgan Yoshlar mahalliy konferentsiyasi (LCOY) koordinatori va 2019-yilda 70 nafar yosh ishtirokchi bilan tashkil etilgan Birlashgan Millatlar Tashkiloti Iqlim oʻzgarishining asosiy konvensiyasi Yoshlar tarkibiy qismi aʼzosi boʻlgan. U shuningdek „Bolalar, yoshlar va iqlim harakatlari toʻgʻrisidagi deklaratsiya“ning yoshlar vakili hisoblanadi.

 

Turkum:Ayol ekologlar
Turkum:Yosh iqlim faollari
Turkum:Kosta-Rikalik iqlim faollari
Turkum:Kosta-Rikalik ayol faollar
Turkum:Kosta-Rika universiteti bitiruvchilari
Turkum:Kosta-Rikalik ekologlar
Haven Coleman

Haven Coleman (2006-yil 29-martda tugʻilgan) – amerikalik iqlim va atrof-muhit faoli. U Alexandria Villaseñor va Isra Hirsi bilan birgalikda AQSh Youth climate strike tashkilotining hammuassisi va hammuallifidir. Bu tashkilot iqlim inqirozi haqida xabardorlikni oshirish va oʻzgarishlarni amalga oshirishga moʻljallangan .

 Hayoti 
Heven Coleman Kolorodo shtatining Denver shahrida tugʻilgan. U Denver davlat maktabi oʻquvchisidit.

 Faoliyati 

Coleman atrof-muhit himoyasiga 10 yoshida, sevimli hayvoni – yalqovlarning oʻrmonlardan haydab chiqarilayotgani tufayli yoʻq boʻlib ketayotganini bilib qolgach, qiziqa boshlagan. U barqaror hayot tarzidan ilhomlanib, hayotida katta oʻzgarishlar qilgan. „Climate Reality Project“dagi treninglari uning bilimini yanada kengaytirgan.

Greta Thunbergning ekologik faoliyati va Yevropadagi yoshlar iqlim boʻyicha harakatlarini koʻrgach, u ham shunday qilishni istagan. Shunday qilib, 2019-yil yanvar oyidan boshlab, 13 yoshida u korxonalar yoki davlat binolari oldida norozilik bildirishni boshlagan. Masalan, Kolorado shtat Kapitoliyi oldida shunday namoyishlardan birida qatnashgan. U har juma havoning sifati, koʻmir elektr stansiyalarini yopish, qayta tiklanadigan energiya kabi masalalar boʻyicha siyosiy choralar ishlab chiqishni talab qilib namoyish oʻtkazgan. U shuningdek saylangan amaldorlarga bu masalalar xususida elektron maktublar yuborgan. Maktabdagi sinfdoshlari uning faolligini gʻalati deb bilgan holda uni haqorat qilishgan.

Avvaliga tengdoshlaridan ajralib qolgan Coleman, keyinroq Isra Hirsi va Alexandria Villasenor bilan birgalikda AQShda Youth climate strikeni tashkil qilgan<. Shundan beri AQShning koʻplab shtatlarida iqlim mavzusi boʻyicha noroziliklar oʻtkazib kelinmoqda. 15-mart kuni 120 dan ortiq mamlakat ishtirokida xalqaro yoshlar noroziligi boʻlib oʻtgan.

Coleman shtat senatori Cory Gardner bilan shahar hokimiyati tomonidan oʻtkazilgan jamoat forumida uglerod ifloslantiruvchilari haqida gaplashgach, internetda mashhurlikka erishgan. U senatordan bu masala boʻyicha chora koʻrishni iltimos qilgan va bu jarayonni osonlashtirish uchun ommaviy harakat tashkil qilishni taklif qilgan, ammo Gardner bu taklifni rad etgan.

Ommaviy axborot vositalarida paydo boʻlishi bilan u Al Gorening eʼtiborini tortgan, u Colemanni „The Climate Reality Project“ tomonidan tashkil etilgan 24 Hours of Reality kampaniyasida suhbatga taklif qilgan.

Coleman hozirda atrof-muhit va ijtimoiy adolat kampaniyalarini jadalashtirishga qaratilgan Arid agentligida ishlaydi.

 

Turkum:Yashayotgan insonlar
Turkum:Koloradolik faollar
Turkum:Amerikalik iqlim faollari
Turkum:Amerikalik bolalar faollari
Turkum:Amerikalik ayol ekologlar
Turkum:Amerikalik ekologlar
Turkum:2006-yilda tugʻilganlar
Paloma Costa

thumb|right|200px|Paloma Costa
Paloma Costa Oliveira – braziliyalik huquqshunos, sosio-ekolog, velosiped harakati faoli, iqlim boʻyicha oʻqituvchi va Yoshlar iqlim harakati aʼzosi. U Birlashgan Millatlar Tashkiloti Bosh kotibi António Guterres tomonidan iqlim inqiroziga qarshi kurashish va iqlim oʻzgarishining oldini olish boʻyicha yoshlar maslahat guruhiga tayinlangan yettita yosh iqlim yetakchilaridan (18-28 yosh) biridir.

 Faoliyati 
2019-yilda faol Greta Thunberg bilan birga Paloma New York Cityda boʻlib oʻtgan Iqlim harakati sammitining ochilishida nutq soʻzlagan. Uning „Bizga ibodatlar kerak emas, bizga harakat kerak“ degan bayonoti baʼzilar tomonidan dinsizlikka targʻibot deya tushunilgani uchun tanqidlarga sabab boʻlgan. U fikrini shunday tushuntirgan: „Mening nuqtai nazarim shundaki, goʻsht isteʼmol qilishni toʻxtatmasdan, Twitterda #prayforamazonia xeshtegidan foydalanish foydasiz“. Costa bu tajribani ijobiy deb biladi, ammo umumiy holatda umidsizlikka uchragan: „Hech qanday majburiyat yoʻq…hech narsa yuragimga taskin bermay qilmay qoʻydi“. U Angela Merkel va Michelle Bachelet bilan qisqa suhbatlashganini, oʻz mamlakatining Bolsonaro maʼmuriyati vakillari esa unga suhbat uchun vaqt ajratishni istamaganini aytgan.

Intervyusida Costa „butun dunyo pulllarini berishsa ham“ Amazonkadagi oʻrmonlarni kesishga yordam beradigan kompaniyada ishlamasligini aytgan. Bundan tashqari, u goʻsht isteʼmoli bilan oʻrmonlarni qirish oʻrtasidagi bogʻliqlik haqida bilib olgach, goʻsht isteʼmol qilishni butkul toʻxtatgan. U shuningdek, imkoniyat boʻlganda kunlik ishlarga va baʼzan ziyofatlarga borish uchun velosipeddan foydalanishini ham maʼlum qilgan.

Costa Chilidagi universitetda almashinuv talabasi boʻlgan va Chili Oliy Sudida stajyor boʻlib ishlagan. U Instituto Socioambiental (Ijtimoiy-ekologik institut), yoshlar boshchiligidagi Engajamundo tashkiloti, oʻzi hammuassislik qilgan Ciclimáticos loyihasi va #FreeTheFuture harakatida ham faol qatnashgan.

 

Turkum:Yashayotgan insonlar
Turkum:Braziliyalik iqlim faollari
Turkum:Braziliyalik ayol ekologlar
Turkum:Yosh iqlim faollari
Turkum:Velosiped harakati tarafdorlari
Grace Malie

Grace Malie – tuvalulik iqlim faoli boʻlib, Tuvaluda iqlim oʻzgarishining taʼsirlariga qaratilgan ishlar olib boradi. U Xalqaro Adliya sudida guvohlik bergan va Birlashgan Millatlar Tashkiloti oldida oʻz mamlakatining muammolari haqida gapirgan. U Rising Nations Initiative tashkiloti yoshlar elchisi hisoblanadi.

 Hayoti 
Grace Malie Tuvaluning Funafuti orolida oʻsgan. U Fijidagi maktabda oʻqigan, u yerda Tuvaludan kelgan bolalar uni „choʻkib borayotgan orol“ aholisi deb masxara qilishgan.

Malie oʻz mamlakatiga iqlim oʻzgarishlarining taʼsiri haqida ochiq soʻzlaydi. U Rising Nations Initiative tashkiloti yoshlar elchisi boʻlib, bu tashkilot dengiz sathining koʻtarilishi tahdidi ostida qolgan Tinch okeani orol mamlakatlari madaniyatini saqlab qolishga intiladi. 2023-yil oxirida u Dubayda boʻlib oʻtgan COP28da ishtirok etgan va u yerda Britaniya qiroli Charles III bilan uchrashgan. Uni Hamdoʻstlik bosh kotibi Patricia Scotland qirol bilan tanishtirgan va Malie qirolning qoʻllab-quvvatlashiga erishgan.

2024-yil 8-sentyabrda Malie va Tuvalu bosh vaziri Feleti Teo Birlashgan Millatlar Tashkiloti Bosh Assambleyasining 79-sessiyasida dengiz sathining koʻtarilishi masalasiga bagʻishlangan nutq soʻzladi. U sammitda Tuvalu iqlim oʻzgarishiga unchalik sabab boʻlmagan boʻlsa-da, eng katta zararni koʻrayotganini taʼkidlab, „Siz munozara qilayotgan paytingizda, okean toʻlqinlari orolning bir qismini yuvib yubormoqda. Siz muhokama qilishni davom ettirganingizda, tuvalulik yoshlarning umidlari yoʻqolmoqda. Siz Parij kelishuvini amalga oshirish yoki zararni qoplash uchun pul toʻlashni kechiktirganingizda, nafaqat tuvaluliklar, balki boshqa katta okean davlatlari ham xavf ostida qolmoqda. Biz bu inqirozga eng kam sabab boʻldik, lekin eng katta zararni koʻrayotgan ham bizmiz“ deb aytgan.

2024-yil dekabr oyida Malie Tuvaluning iqlim oʻzgarishiga eng koʻp hissa qoʻshayotgan davlatlarga qarshi ishida qatnashdi, bu ishni Tuvalu bosh prokurori Laingane Italeli Talia Xalqaro Adliya sudi (ICJ) oldida taqdim etgan. Tuvalu va Kichik orol davlatlari ittifoqining boshqa aʼzolari hududlariga tahdid qilayotgan dengiz sathining koʻtarilishi haqida ish qoʻzgʻatildi. Vanuatu ICJni javobgar davlatlarning huquqiy pozitsiyasi boʻyicha maslahat berishni tashkil qildi. Sudga bu Tuvalu orollari uchun eng katta tahdid ekanligi aytildi. Professor Phillipa Webb Maliening soʻzlarini keltirgan:„Tuvalu koʻtarilayotgan dengizga jimjitgina choʻkib ketmaydi.“

Malie shuningdek TEDxLondonda ham taqdimot qilgan.

 

Turkum:Yashayotgan insonlar
Turkum:Yosh iqlim faollari
Turkum:Tuvalulik faollar
Turkum:Tuvalulik ayollar
Turkum:Funafuti aholisi
Nina Brozovich

Nina Po Brozovich – Boliviyalik iqlim faoli. U Boliviyadagi „Fridays For Future“ harakatining asoschisi. U Birlashgan Millatlar Tashkilotining Yoshliq iqlim sammitida ishtirok etgan.

Uning ishlari Bolivian Express, Pagina Siete va Fridays for Future weekly jurnallarida chop etilgan. U UNICEFning „Bir Avlod“ kampaniyasining ishtirokchisi boʻlgan. U La Senda Verde ekologik qoʻriqxonasida koʻngilli boʻlib ishlaydi.

 

 

 Press – The Global Teach-In (26-may 2020 globalteachin.com)

Turkum:Boliviyalik faollar
Turkum:Boliviyalik ayol faollar
Turkum:Boliviyalik iqlim faollari
Turkum:Yashayotgan insonlar
Raisa Nur-Muhammad

Raisa Nur-Muhammad – Keyptaunda yashovchi janubiy afrikalik iqlim harakati faoli. U „Stage for Change“ tashkilotining asoschisidir.

 Hayoti 
2020-yil boshida u Greta Thunbergning harakatlari va Avstraliya yongʻinlari bilan bogʻliq xavflar boʻyicha amalga oshirilgan ishlardan ilhomlangan. 17 yoshida Parktown School for Girls maktabi talabasi sifatida u Extinction Rebellion va Fridays for Future harakatlariga qoʻshilib, Gauteng qonun chiqaruvchi organi oldida norozilik namoyishlari uyushtirgan.

2021-yil noyabr oyida u 2021-yilgi Birlashgan Millatlar Tashkiloti iqlim oʻzgarishi konferentsiyasi yaqinidagi Glazgo festival parkida boʻlib oʻtgan norozilik namoyishlarida qatnashish uchun mablagʻ yiqqan. Faollar iqlim oʻzgarishining notekis taʼsirlarini boshdan kechirayotgan mintaqalar va aholi guruhlari, yaʼni Eng koʻp Zarar koʻrgan odamlar va hududlar (MAPA) vakillari uchun ommaviy axborot vositalarining eʼtiborini qaratishni talab qilishgan. Greta Thunberg Raisa Nur-Muhammad yonida turgan, ammo intervyu berish oʻrniga kamerani MAPA faollariga qaratgan.

Raisa Nur-Muhammad iqlim oʻzgarishini mustamlakachilik, aparteid va iqlim adolati bilan bogʻlab, kesishuvchi (interseksional) faollikni ilgari suradi.

 

Turkum:2000-yillarda tugʻilganlar
Turkum:Yashayotgan insonlar
Turkum:Janubiy Afrikalik iqlim faollari
Turkum:Keyptaun universiteti bitiruvchilari
Turkum:Yosh iqlim faollari
Turkum:21-asr Janubiy Afrikalik siyosatchilar
Aigagalefili Fepulea'i Tapua'i

Aigagalefili Fepuleaʼi Tapuaʼi (tugʻilgan yili 2000-yillar) – Samoa-Yangi Zelandiyalik shoir, mahalliy huquqlar himoyachisi va iqlim oʻzgarishi faoli. U sobiq Samoa deputati Seminare Fepulea'ining qizidir.

 Hayoti 

Fepuleaʼi Tapuaʼi Janubiy Aucklandda tugʻilgan va Aorere kollejida tahsil olgan. 2019-yilda u „4 Tha Kulture Pasefika“ iqlim oʻzgarishi guruhini tashkil qilgan va 2019-yilgi iqlim oʻzgarishi namoyishlarida qatnashgan. Uning iqlim faolligi haqidagi hikoya „High Tide Donʼt Hide“ hujjatli filmida aks ettirilgan. 2020-yil mart oyida u New York Cityda boʻlib oʻtadigan Global Young Leaders konferensiyasida Yangi Zelandiya vakili etib saylangan.

COVID-19 pandemiyasi davrida u taʼlimdagi irqiy tengsizlik va pandemiyaning Pasefika talabalarini oilalarini qoʻllab-quvvatlash uchun maktabni tark etishga majbur qilgani haqida gapirgan. 2020-yilgi saylov kampaniyasi davrida u rahbarlar munozarasida ishtirok etishga taklif qilingan.

 Tan olinishi 
2020-yil noyabr oyida u Yangi Zelandiyada taʼsirga ega ayollar mukofotlash marosimida „Yosh yetakchi“ mukofotiga sazovor boʻlgan. 2020-yil dekabr oyida u Tinch okeani hamkorlik fondining birinchi yoshlar yetakchiligi mukofotlarida yoshlar himoyasi boʻyicha oliy mukofotni qoʻlga kiritgan. 2021-yilda u „Yangi Zelandiyaning yil odami“ mukofotlarida „mahalliy qahramon“ nominatsiyasiga nomzod boʻlgan.

 

Turkum:2000-yillarda tugʻilganlar
Turkum:Yashayotgan insonlar
Turkum:Yangi Zelandiyalik iqlim faollari
Turkum:Yangi Zelandiyalik bolalar faollari
Turkum:Yangi Zelandiyalik shoiralar
Turkum:Yangi Zelandiyalik ayol ekologlar
Turkum:Okeaniya mahalliy faollari
Turkum:Aorere kolleji bitiruvchilari
Turkum:Auckland faollari
Holly Gillibrand

Holly Gillibrand (2005-yilda tugʻilgan) – shotlandiyalik ekologik faol va iqlim oʻzgarishiga qarshi kurashuvchi.

 Faoliyati 
Gillibrand Fridays for Future Scotland harakatining tashkilotchilaridan biri hisoblanadi. U Heal Rewilding xayriya tashkilotida yosh maslahatchi, Scotland: The Big Picture elchisi va OneKind hayvonlar huquqlari tashkiloti faoli sifatida ishlaydi. Lochaber Times gazetasida maqolalar yozgan.

2019-yilda Gillibrand Glasgow Times tomonidan „Yilning eng yosh shotlandiyalik ayoli“ deb topilgan. 2020-yilda esa BBC Radio 4 tomonidan „Womanʼs Hour Power List 2020“ roʻyxatiga 30 ta ayoldan biri sifatida kiritilgan.

 Hayoti 
Gillibrand 2005-yilda Shotlandiyaning Fort William shahrida tugʻilgan.

13 yoshida, 2018-yilda u global ekologik inqiroz haqida xabardor boʻlib, maktab norozilik haraklarida iqlim oʻzgarishlariga qarshilish qilish uchun qatnasha boshladi va tez orada ommaviy axborot vositalarida koʻrinish berganThe Herald. 2019-yilda BBC uni global yosh iqlim faollari roʻyxatiga kiritdiBBC vebsayti.

2020-yil avgust oyida Gillibrand Chris Packham bilan birgalikda yovvoyi tabiat jinoyatlariga qarshi milliy kampaniyada ishtirok etdi. Noyabr oyida esa boshqa yosh faollar bilan birga Alok Sharma bilan suhbat oʻtkazdi.

2022-yilda Gillibrand BBC Scotlandning „The Oil Machine“ hujjatli filmida ishtirok etdi, film Buyuk Britaniyaning Shimoliy dengiz neftiga qaramligini haqida edi.

 

Turkum:Yashayotgan insonlar
Turkum:Britaniyalik iqlim faollari
Turkum:Glasgow aholisi
Turkum:Shotlandiyalik ekologlar
Turkum:Yosh iqlim faollari
Turkum:2005-yilda tugʻilganlar
Qilichbek Madaliyev

Qilichbek Madaliyev (1990-yil 17-yanvar, Oltiariq tumani, Fargʻona viloyati, Oʻzbekiston) – oʻzbekistonlik xonanda. Oxunjon Madaliyevning oʻgʻli.

 Hayoti 
Qilichbek Madaliyev (1990-yil 17-yanvar; Fargʻona viloyati, Oltiariq tumani) — oʻzbekistonlik honanda.

 Ijodiy faoliyati 
Musiqiy faoliyatini 2000-yillarning oʻrtalarida boshlagan. 2005-yilda 15 yoshida katta sahnaga chiqqan. Ilk qoʻshigʻi „Dadamning muxlislari“ boʻlib, bu asar orqali u otasiga boʻlgan hurmatini ifodalagan. Unga mashhurlik olib kelgan qoʻshiqlari orasida „Majnuntol“, „Menikisiz“, „Nilufar“, „Shohimardon togʻlari“, „Injigʻim“, „Befarq emasman“ singari asarlar bor.

 Albomlari 

 „Majnuntol“ (2008);
 „Menikisiz“ (2011);
 „Nilufar“ (2012);
 „Tasavvur“ (2014);
 „Oshiqligimni ayting“ (2016);
 „Jonli ijro“ (2018, 2020);
 „Shahnozaxon“ (2020);
 „Sogʻinib keldim“ (2023).

 Konsert das 

 „Oshiqligimni ayting“ (2016)
 „Xotira“ (2023);
 „Mehr“ (2024).

 Shaxsiy hayoti 
2015-yilda oʻzining bolalikdagi tanishi boʻlmish Mohira ismli qiz bilan turmush qurgan. 2017-yilda Maʼsuma ismli qiz farzandli boʻlgan. Jami 2 ta farzandi bor. Shaxsiy hayotini ommaga koʻp ochmaydi. Otasining ijodiy merosini hurmat qiladi va uni saqlashga harakat qiladi.

 

Turkum:Oʻzbekistonlik erkak qoʻshiqchilar
Flossie Donnelly

Flossie Donnelly (2007-yilda tugʻilgan) – irlandiyalik dengiz ekologi. Maktab oʻquvchisi boʻlgan Donnelly Irlandiyada birinchi boʻlib seabinlarni joriy qilgan va suv havzalaridagi plastik chiqindilarni tozalash maqsadida ikkita qurilma uchun mablagʻ yiqqan. U oʻz ishini targʻib qilish uchun RTE Newsda chiqish qilgan.

 Hayoti 
Donnelly Dublin yaqinidagi Sandycoveda oʻsgan. Uning faolligi 8 yoshida oilasi bilan Tailandga sayohat paytida boshlangan. U qirgʻoqlarda koʻrgan koʻplab plastik chiqindilar uni hayratda qoldirgan. U sayohat davomida dengizdan chiqindilarni yigʻib, oilasi qolgan mehmonxonaga olib kelgan. Irlandiyaga qaytgach, mahalliy plyajlarda tobora koʻproq chiqindilar toʻplanayotganini payqagan va dengiz hayvonlarini himoya qilish haqidagi ishtiyoqini boshqalar bilan baham koʻrishni xohlagan. Uning atrof-muhitni muhofaza qilish boʻyicha ishlari ommaviy axborot vositalarida eʼlon qilingan va uni Irlandiyaning Greta Thunbergi deb atashgan.

 Taʼlimi 
Donnelly Booterstowndagi oʻrta maktabda oʻqiydi. Ilgari Bryussel va fransuz maktablarida tahsil olgan.

U disleksiyadan aziyat chekadi.

 Faoliyati 
Donnelly maktabi yoki Dáil oldida muntazam ravishda iqlim oʻzgarishlariga qarshi noroziliklar uyushtiradi hamda Dún Laoghaire va Sandycove plyajlarida tozalash ishlarini tashkil qiladi. 11 yoshida „Flossie & the Beach Cleaners“ ekologik xayriya tashkilotiga asos solgan. U Irlandiyaga ikkita seabin oʻrnatish uchun €4,000 yiqqan. Bu qurilmalar bir yilda 83,000 ta plastik paket va 20,000 plastik shishani dengizdan olib tashlashi mumkin. 2018-yil iyun oyida u Dún Laoghaireda „March for the Ocean“ tadbiriga rahbarlik qilgan. 2018-yil oktyabr oyida TEDx Dún Laoghaire tadbirida nutq soʻzlagan. 2019-yil oktyabr oyida RTÉjr uning Indoneziyadagi dunyoning eng iflos „plastik“ daryosi Citarum daryosiga safari haqida „My Story: The Beach Cleaner“ hujjatli filmini efirga uzatgan.

 Mukofotlari 
Donnelly 2023-yilda Lions Clubs Irlandiya va Yevropa yoshlar elchisi deb topilgan.

 

Turkum:2007-yilda tugʻilganlar
Turkum:Irlandiyalik ekologlar
Turkum:Irlandiyalik iqlim faollari
Turkum:Yashayotgan insonlar
Turkum:Irlandiyalik ayol ekologlar
Turkum:Sandycove aholisi
Turkum:Yosh iqlim faollari
Shodmon Xoʻjamberdiyev (baxshi)

Shodmon Xoʻjamberdiyev (1967-yil 6-fevral, Boysun tumani, Surxondaryo viloyati, Oʻzbekiston SSR) — baxshi O‘zbekiston Respublikasi xalq baxshisi faxriy unvoni sohibi.
 Tarjimayi holi 
Shodmon Xoʻjamberdiyev 1967-yil 6-fevralda Surxondaryo viloyatining Boysun tumanida tugʻilgan. 1971-yilda boshlangʻich maktabga borgan. Yoshligidan Qodir baxshi, Xo‘shboq baxshi, Chori baxshilardan saboq olgan. 1984-yildan Sherobod tumani Madaniyat boʻlimiga qarashli Madaniyat markazining „Chaman“ badiiy jamoasi aʼzosi. Surxondaryo viloyati Sherobod tumani 8-sonli Bolalar musiqa va sanʼat maktabida ochilgan baxshichilik sinfi oʻqituvchisi. Tumandagi madaniyat markazida xavaskor baxshilar toʻgaragi rahbari.

2016-yilda O‘zbekiston Respublikasi xalq baxshisi faxriy unvoni bilan taqdirlangan. Oʻzbekistonda anʼanaviy tarzda oʻtkazib kelinayotgan Xalqaro baxshichilik sanʼati festivalida bir necha bor ishtirok etgan. 1985-yilda Xorazm viloyatida oʻtkazilgan „Baxshi, shoir va oqinlar koʻriktanlovi“ gʻolibi. 1989-yilda Ozarbayjon SSRda boʻlib oʻtgan „Xalqaro baxshilar festivali“ laureati. 1999-yil Qirgʻiziston Respublikasi Bishkek shahrida oʻtkazilgan „Dunyoga chiqish“ Xalqaro baxshilar tanlovi gʻolibi. 2003-yili 14-mayda boʻlib oʻtgan Markaziy Osiyo davlatlarining „Baxshi, shoir va oqinlar III“ anʼanaviy xalqaro festivali gʻolibi. 

Baxshining 2010-yilda chop etilgan „Xondali“ hamda 2021-yilda nashr qilingan „Xurdona“ nomli dostonlari, shuningdek, „Surxondanman, Surxondan“ (2012), „Kuyla, Surxon doʻmbirasi“ (2019) nomli termalari bor.

 

 
 O'zbekiston xalq baxshisi Shodmon Xo'jamberdiyev Ustozi va bolaligi haqida so'zladi
 Zamondosh | O'zbekiston xalq baxshisi Shodmon Xo'jamberdiyev 14.07.2024
 Shodmon baxshi Xo'jamberdiyev
 O‘zbekiston xalq baxshisi, yozuvchilar uyushmasi a’zosi Shodmon baxshi Xo'jamberdiyev
 SHODMON BAXSHI "AN'ANAVIY TERMALAR"(ALPOMISH MEDIA)
 Shodmon baxshi Xo‘jamberdiyev haqida ma'lumot — Oyina.uz portali.
 Shodmon baxshi: Tafakkurimiz ildizi folklordan oziqlanadi — UzA.uz, 2026.
 Shodmon Baxshi Xo‘jamberdiyev — Respublika baxshichilik san’ati markazi rasmiy sayti.
 - Shodmon Baxshining O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti farmoni bilan rasman mukofotlangan.
 Tashqi 
 Shodmon baxshi Xo'jamberdiyevning YouTube kanali
 Shodmon baxshi Xo'jamberdiyevning Instagram sahifasi
 Shodmon baxshi Xo'jamberdiyevning Facebook sahifasi
Salsabila Xairunnisa

Salsabila Xairunnisa (2003-yilda tugʻilgan) – indoneziyalik atrof-muhit himoyachisi. 15 yoshida u Indoneziyada oʻrmonlarni qirish va ekspluatatsiyaga qarshi kurashish maqsadida Jaga Rimba yoshlar harakatiga asos solgan. 2020-yilda u BBC 100 ayol mukofotiga nomzod boʻlgan.

 Hayoti 
Xairunnisa 2003-yilda Jakartada tugʻilgan. 2019-yil mart oyida, 15 yoshida, u Indoneziyada oʻrmonlarni qirishga qarshi kurashish va atrof-muhit himoyachisi sifatida ishlaydigan Jaga Rimba yoshlar tashkilotiga asos solgan. Jaga Rimba Laman Kinipan jamoasi bilan chambarchas bogʻliq boʻlib, ular 2018-yilda palma yogʻi kompaniyasi tomonidan qishloqdan quvib chiqarilgan. Kompaniya (PT Sawit Mandiri Lestari) bu yerda yashovchi jamoaga qarshi choralar koʻrib, ocharchilik va orangutanlar populyatsiyasiga zarar yetkazgan. Jaga Rimba Kinipan oʻrmoni tub aholisining yerlarini olib qoʻymasligi uchun norozilik harakatlarini amalga oshirgan.

Xairunnisa Jaga Rimbadagi ishidan tashqari, Indoneziyada oʻtkazilganiqlim oʻzgarishlariga qarshi norozilik harakatlarining yetakchilaridan biridir. U Greta Thunberg va Mitzi Jonelle Tandan ilhom olgan. 2020-yilda u BBC 100 ayol mukofotiga nomzod boʻlgan.

 

Turkum:Indoneziyalik ekologlar
Turkum:Indoneziyalik ayol faollar
Turkum:Indoneziyalik bolalar faollari
Turkum:Indoneziyalik iqlim faollari
Turkum:2003-yilda tugʻilganlar
Turkum:Jakarta faollari
Turkum:Yosh iqlim faollari
Turkum:Yashayotgan insonlar
Phuon Keoraksmey

Phuon Keoraksmey (2001-yilda tugʻilgan) – Kambodjalik ekologik faol va yoshlar ekologik harakati Mother Nature Cambodia aʼzosi. U mamlakatdagi ekologik jihatdan zararli infratuzilma loyihalari va korruptsiyaga qarshi kurash olib borgan. 2024-yil 2-iyul kuni u „qirolga haqorat“ va „fitna uyushtirish“ ayblovlari bilan 6 yil qamoq jazosiga hukm qilingan, bu Xalqaro Amnistiya tashkiloti tomonidan „Kambodja fuqarolik jamiyatiga qilingan qattiq zarba“ deb baholangan.

 Faoliyati 
2020-yil 3-sentyabrda Phuon Keoraksmey Pnompen politsiyasi tomonidan Boeung Tamok koʻlini xususiylashtirish rejasiga qarshi norozilik namoyishi chogʻida hibsga olingan. U boshqa faollar bilan birga 18 oy qamoq jazosiga hukm qilingan va 1000 AQSh dollari miqdorida jarimaga tortilgan.

2023-yil noyabr oyida Kambodja sudi Keoraksmeyga Right Livelihood Award mukofotini qabul qilish uchun Stokgolmga borishga ruxsat bermadi.

2024-yil 2-iyulda Keoraksmey va Mother Naturening 9 nafar aʼzosi 2012–2021-yillardagi faoliyati uchun 6 yilgacha qamoq jazosiga hukm qilindi. Hukm arafasida u va uchta hamkasbi oq kiyimda tinch holatda norozilik yurishi uyushtirishgan.

 

Turkum:2001-yilda tugʻilganlar
Turkum:Yashayotgan insonlar
Turkum:Kambodjalik faollar
Turkum:Yosh faollar
Turkum:Ekologik noroziliklar
Turkum:Yosh iqlim faollari
Turkum:Kambodjalik ekologlar
Turkum:Kambodjada inson huquqlari buzilishi
Turkum:Inson huquqlarining buzilishi
Feride Rushiti

Feride Rushiti (1970-yil 12-sentyabr) – kosovolik inson huquqlari faoli, doktor, „Kosovo qiynoqlardan omon qolgan qurbonlarni reabilitatsiya qilish markazi“ (KRCT) direktoriFeride Rushitit do tʼi ndahet Çmimi Ndërkombëtar për Gratë e Guximshme . 2018-yil 23-mart kuni AQSh Davlat kotibining „Xalqaro jasur ayollar“ mukofotiga sazovor boʻlgan. Ushbu mukofot AQShning birinchi xonimi Melania Trump tomonidan topshirilganFeride Rushiti merr Çmimin Ndërkombëtar për Gratë e Guximshme Feride Rushiti, fituese e çmimit për gra të guximshme Pensacola Welcomes Dr. Feride Rushiti, Human Rights Activist From Kosovo'I didnʼt want this to be a tabooʻ: the fight for Kosovan women raped during the warDr. Feride Rushiti (Kosovo).

 Taʼlimi va faoliyati 

Feride Rushiti 1970-yil 12-sentyabrda dunyoga kelgan. 1997-yilda Albaniyaning Tirana shahrida tibbiyot fakultetining gastroenterologiya ixtisosligini tamomlaganKush është Feride Rushiti e cila që 20 vjet punon me viktimat e dhunës seksuale në Kosovë .

1998–1999-yillardagi Kosovo urushidan soʻng, Feride Rushiti urushdan keyin qaytib kelganlar va qiynoqlardan omon qolganlarga yordam koʻrsatish maqsadida Kosovodan 45 nafar sogʻliqni saqlash xodimidan iborat jamoani safarbar qilgan. U, shuningdek, Albaniyadagi qochqinlar lagerlarida shifokor sifatida xizmat qilgan va u yerda jinsiy zoʻravonlikdan omon qolganlar bilan bevosita ishlagan.

thumb|Doktor Feride Rushiti Kukesdagi qochoqlar lagerida, 1999-yil.

Urushdan keyin Kosovo qiynoqlardan omon qolgan qurbonlarni reabilitatsiya qilish markazini tashkil qilgan. Markazning asosiy yoʻnalishi qiynoqlar va jinsiy zoʻravonlikdan omon qolganlarni reabilitatsiya qilish hamda ularning huquqlarini himoya qilishdan iborat edi.

Feride Rushiti hamda boshqa faol ayollar tomonidan oʻn yildan ortiq vaqt mobaynida Kosovodagi urushda jinsiy zoʻravonlik va qiynoqlarga uchragan ayollar huquqlarini himoya qilish, ularning soʻzlarini hukumatga yetkazish yoʻlida faoliyat olib borilgan va hukumatga taʼsir oʻtkazishga urinilgan. Natijada, hukumat bu insonlarni urush qurboni sifatida tan olgan, yaʼni ularga rasman ushbu maqomni bergan. Bu esa qurbonlarga davlat tomonidan har oy kompensatsiya sifatida maʼlum miqdorda pul olish huquqini bergan. Qurbonlarga toʻlanadigan kompensatsiya miqdori past boʻlishi mumkinligi haqida turli mish-mishlar tarqalganida Feride Rushiti moliya vaziri Bedri Hamza bilan uchrashib, bu borada u bilan gaplashgan. 2018-yilning fevral oyidan boshlab roʻyxatga olish ishlari boshlangan. Ushbu davrda jinsiy zoʻravonlikka uchragan qurbonlarga oyiga 280 AQSH dollari (taxminan 228 yevro) miqdorida kompensatsiya toʻlanadiNot All Kosovar Women Raped During War With Serbia Apply For Compensation .

 

Turkum:Yashayotgan insonlar
Turkum:1970-yilda tugʻilganlar
Turkum:12-sentyabrda tugʻilganlar
Turkum:Shifokorlar
Arta Dobroshi

Arta Dobroshi (1980-yil 2-oktyabrda tugʻilgan)IMDB Retrieved November, 2012. – aktrisa va prodyuser. Cannes kinofestivali, Berlin xalqaro kinofestivali va Sundance Film festivallarida qizil yoʻlakdan oʻtgan va Yevropa film mukofotiga nomzodi qoʻyilgan ilk kosovalik aktrisa. Dobroshi ilgari qochqin boʻlgan, hozir esa BMTning xayriya elchisi va yuksak vakilidir.

 Yoshlik yillari 

Arta Dobroshi 1980-yil 2-oktyabrda Prishtina shahrida dunyoga kelgan. U boshlangʻich maktabdan boshlab sanʼat sohasini oʻrganib kelmoqda. Soʻngra toʻrt yil Prishtinadagi Sanʼat akademiyasining aktyorlik va drama boʻlimida tahsil olgan. Dobroshi oʻsha paytda koʻplab qisqa metrajli filmlar va teatr spektakllarida rol ijro etgan. Oʻn besh yoshida talabalar almashinuvi dasturi doirasida Shimoliy Karolinaga borgan va u yerda drama spektakllarida ishtirok etgan. Akademiyada birinchi yil tahsil olganidan soʻng Kosovo urushi avj olgan va Dobroshining bobosi va buvisi serblar tomonidan alban tilida universitet ochishga uringanligi uchun qamoqqa olingan. Serbiya prezidenti Slobodan Milošević 2000-yil oktyabr oyida isteʼfoga chiqqach, Dobroshi qochqinlar lageridagi ishidan voz kechib, NATO uchun tarjimon sifatida ishlay boshlagan.

 Karyerasi 

Urush davridan soʻng Dobroshi mahalliy teatrlarda va Albaniya filmlarida ishtirok etgan, shuningdek, nemis-alban mahsuloti hisoblangan „Magic Eye“ (2005) filmida bosh rolni ijro etganBerlin International Film Festival (Berlinale) jury members announced Retrieved September, 2010..

Sarayevoda spektaklda rol ijro etayotgan vaqtda Dobroshi Lyuk va Jan-Pier Dardenni uchratgan va ular Dobroshini Kosovoda „Lornaʼs Silence“ filmi uchun ochiq kastingga taklif qilishgan. Dobroshi fransuz tilini bilmasligiga qaramay, unga bosh rol taklif qilinganNominations for the European Film Awards 2008 Retrieved October 2010.. Ushbu filmdagi roli uchun aktrisa Yevropa kino mukofoti hamda 2009-yilgi Toronto kino tanqidchilari assotsiatsiyasi mukofotlarining „Eng yaxshi aktrisa“ nominatsiyasiga sazovor boʻlganToronto Film Critics Awards 2009 Nominations Retrieved September 2010..

Arta Dobroshi BAFTA mukofoti sohibi rejissyor Daniel Mulloyning „Baby“ nomli qisqa metrajli filmida bosh rolni ijro etgan. Ushbu film 2010-yilda Edinburg xalqaro kinofestivalida premyera qilingan va „Eng yaxshi qisqa metrajli film“ mukofotini qoʻlga kiritganEdinburgh Award Winners 2010 Retrieved September, 2010.. Shuningdek, film Cork kinofestivalida „Eng yaxshi xalqaro qisqa metrajli film“ nominatsiyasiga sazovor boʻlganIrish Times Retrieved November, 2010.. Dobroshi esa 24-xalqaro qisqa metrajli filmlar festivalida „Baby“ filmidagi roli uchun „Eng yaxshi aktrisa“ mukofoti bilan taqdirlanganIMDB Retrieved April, 2012.

 

Turkum:Yashayotgan insonlar
Turkum:1980-yilda tugʻilganlar
Turkum:2-oktyabrda tugʻilganlar
Turkum:Alifbo boʻyicha aktrisalar
Valdete Idrizi

Valdete Idrizi (1973-yil 27-iyunda tugʻilgan)oralhistorykosovo.org – 2017-yilda CiviKos platformasi ijrochi direktori , Civikos, Retrieved 11 February 2017. Community-Building Mitrovica nomli nodavlat tashkilot asoschisi va uzoq yillar uning ijrochi direktori boʻlib xizmat qilgan. Ushbu tashkilot Mitrovica mintaqasida tinchlikni taʼminlash va hamjamiyat qurish yoʻlida faoliyat yuritadi. 2008-yilga olti yil davomida Community-Building Mitrovica Mitrovicadagi yagona tashkilot boʻlib, etnik albanlar va serblar oʻrtasidagi munosabatlarni tiklash va ularni yarashtirish harakatlarini ragʻbatlantirganInternational Women of Courage Award Ceremony: 2008. Idrizining oʻzi ham shimoliy Mitrovicada tugʻilgan alban boʻlgan va 1999-yilda ularning hududiga serblar bostirib kirgan vaqtda oʻz uyidan ayrilgan. 2008-yilga kelib ham uning uyi hanuz serblar tomonidan egallab turilgan edi. Community-Building Mitrovica tashkiloti ayrim serblarning Kosovodagi uylariga qaytishiga sabab boʻlgan. Ushbu faoliyati uchun Idrizi kosovolik alban radikallari tomonidan oʻlim tahdidlariga uchragan.

Idrizi 2008-yilda Xalqaro jasoratli ayollar mukofoti va 2009-yilda Soroptimist xalqaro tinchlik mukofotiga sazovor boʻlganInternational Women of Courage Award Ceremony: 2008.

Idrizi 2011-yil dekabr oyida CiviKos platformasi ijrochi direktori etib tayinlangan. CiviKos – bu Kosovodagi fuqarolik jamiyati tashkilotlari tashabbusi boʻlib, fuqarolik jamiyati sektori va hukumat oʻrtasidagi hamkorlik uchun qulay muhit yaratishni maqsad qilgan , Civikos, Retrieved 11 February 2017.

 

Turkum:Yashayotgan insonlar
Turkum:1973-yilda tugʻilganlar
Turkum:27-iyunda tugʻilganlar
Turkum:Injenerlar