Zhantas/Cleaned-Uzbek_Wikipedia huggingface dataset:
Suvqalampir

Suvqalampir (Bodyanoy peres — Polygonum hydropiper L.) — toron turkumiga kiruvchi oʻsimlik boʻlib, uni Polygonum hydropiper nomi bilan atashgan. Ayni vaqtda ham koʻplab botanikaga oid da mana shu eski nomi bilan uchrab turadi. „Oʻzbekiston florasi“ asarida ushbu oʻsimlikni „suvzomchi“ nomi bilan ham atalgan.

 Biologik morfologiyasi 
Suvqalampir torondoshlar oilasiga mansub bir yillik oʻtsimon oʻsimlik boʻlib, boʻyi 30-60 sm gacha yetadi. Poyasi tik oʻsuvchi silindirsimon, boʻgʻinli, qizgʻish rangli, asos qismidan boshlab shoxlangan. Suvqalampirning gullari oqish-yashil yoki qizil rangda va mayda boʻladi. Gullari siyrak boshoqsimon toʻpgulni tashkil qiladi, mevasi uch qirrali yongʻoqcha. Mevasi 2,2-3,5 mm keladigan yongʻoqcha. Iyun-sentyabr oylarida gullaydi. Mevasi avgust-oktyabr oylarida yetiladi. Urugʻidan juda oson koʻpayadi.

 Tarqalishi 
Suvqalampir keng tarqalgan oʻsimliklardan biri boʻlib, Yevropa, Osiyo, Shimoliy Afrika va Shimoliy Amerikaning koʻpgina davlatlarida daryo va suv yoqalarida oʻsadi. U Oʻzbekistonning Toshkent, Sirdaryo, Samarqand, Qashqadaryo, Buxoro viloyatlarining namli yerlarida, koʻpincha, ariq, jilgʻa, koʻl, zovur, hovuz boʻylarida tabiiy holda uchraydi. Suvqalampir unumdor va moʻl suvli tuproqlarda oʻsadi.

 Farmasevtik xususiyati 
Suvqalampir oʻti tarkibida flavonoid, ramnazin, izoramnetin, rutin, kversitrin, giperozid, kversetin, kemfrevol, vitaminlardan C, K, karotin, qandlar, organik kislotalar, oshlovchi moddalar, oʻtkir taʼmli moddalar bor. Oʻsimlik ildizlarida esa antraglyukozidlar mavjud.

 Xalq tabobatida qoʻllanishi 
Xalq tabobatida suvqalampir damlamasi bavosil, qon ketishi bilan bogʻliq ichak kasaliklari, bachadondan bemavrid qon ketganda hamda ogʻriqni qoldiruvchi sifatida davolashda ishlatiladi. Uning qaynatmasidan teri kasalliklarini davolashda foydalaniladi. Jumladan, chipqon, Qorason (gangrena) kasalliklarida suvqalampir dorisidan foydalaniladi. Buning uchun 50 gr suvqalampir oʻti bilan 400 gr suvdan qaynatma tayyorlanib teri atroflari yuviladi.

Oʻsimlikdan damlanma tayyorlash uchun ogʻzi yopiladigan idishga bir stakan qaynab turgan suv quyib, uning ustiga suvqalampirning maydalangan yer usti qismidan bir osh qoshiq solinadi va 1 soat davomida damlab qoʻyiladi. Soʻngra dokada suziladi. Damlamadan kuniga 3 mahal ovqatdan oldin bir qoshiqdan ichiladi.

 

 Botanika va oʻsimliklar fiziologiyasi
 Dorivor oʻsimliklar va ularning inson hayotidagi roli

 
 Oʻ.Axmedov.pdf Oʻsimliklarni yetishtirish texnologiyasi
 Shifobaxsh neʼmatlar M.Nabiyev, V.Shalnev, A.Ibrohimov

Turkum:Ziravorlar
Turkum:Dorivor oʻsimliklar
Yaman riali

Yaman riali — Yamanning pul birligi, 1990-yilda mamlakat birlashganidan beri muomalada boʻlib kelyapti. Rasmiy ravishda 100 filsga boʻlingan, ammo shunga oʻxshash nominaldagi tanga hech qachon muomalaga chiqarilmagan.

 Tarixi 
18-19-asrlarda rial Yamanda mokko kofe savdosi uchun keng qoʻllangan Mariya Tereza taleri bilan assotsiatsiyalangan.

Rivojlanar ekan, Yaman oʻzining qonuniy valyutasini ishlab chiqdi. 1990-yilda Yaman Arab Respublikasi va Yaman Xalq Demokratik Respublikasi birlashgandan soʻng, Shimoliy Yaman riali ham, Janubiy Yaman dinori ham butun mamlakat boʻylab muomalada boʻlib, 26 dinorga 1 rial nisbatida tenglashtirildi va 1993-yilda birinchi yangi tangalar chiqarildi. 1996-yilda dinor muomaladan chiqarildi va rial mamlakatning yagona pul birligiga aylandi va eski banknotalar asta-sekin yangilariga almashtirildi.

Hozirda 5, 10 va 20 rialga teng tangalar, 50, 100, 200, 250, 500 va 1000 rialga teng banknotalar mavjud. Yaman riali banknotlari Rossiya Federatsiyasida " Goznak " Ochiq turdagi aksiyadorlik jamiyati ishlab chiqarish korxonalarida ishlab chiqariladi.

Yaman rialining AQSh dollariga nisbatan qiymati 1990-yillar boshida bir dollar uchun 12,01 rialdan sezilarli darajada pasaydi. 1990-yillarning oʻrtalaridan boshlab Yaman riali erkin konvertatsiya qilinadigan boʻldi. Rial AQSh dollariga nisbatan 20 iyendan 215 iyenaga tushib ketgan boʻlsa-da, bir necha yil davomida rial barqarorligini saqlab qoldi. Biroq, 2010-yildan beri Yaman Markaziy banki bir necha bor intervensiya qilishga majbur boʻldi, bu esa oltin-valyuta zaxiralarining jiddiy qisqarishiga olib keldi. 2013-yil oxirigacha Iqtisodiy razvedka guruhi Saudiya Arabistoni Yaman Markaziy bankiga 1 milliard dollar oʻtkazishi haqidagi xabarlarga qaramay, keyingi yillarda zaxiralar importning taxminan 1,3 oyiga kamayishini kutmoqdaBTI 2014- Yemen Country ReportGhalib bin Awadh al-Qu’aiti, The Maria Theresa Thaler in Hadhramaut: Some Reflections, pub. by: The British-Yemeni Society.

Urush tufayli Yaman rialining kursi 1 AQSh dollari uchun 470 va 500 Yaman riali orasida oʻzgarib turdi.
Seriya 1994-2009RasmNominali (riallar)O'lchamlari (mm)Asosiy ranglarTavsifChiqarilgan yillarOld tomoniOrqa tomonOld tomoniOrqa tomon50158×75zaytunrangMaadkaribning bronza haykaliShibamXadhramaut1994-yil100binafshaQadimgi suv quvurlari, AdenSana1993-yil100qizil, binafshaAjdaho qoni, SokotraQishloq xo'jaligi terassalari2018-yil200yashilalebastr haykaliEl Mukalla1996-yil200sariqZabid qal'asiPeyzaj2018-yil250158×75jigarrang
ko'kAl Solih masjidiEl Mukalla2009-yil500155×80ko'k
binafshaDar al-Hajar saroyiAl-Muhdar masjidi2001 2007 20181000156×83yashil
kulrangSulton Al-Katiriy saroyiBob al-Yaman darvozasi1998-yil 2004-yil
2006-yil
2009-yil 2012-yil
2018-yilRasm shkalasi millimetr uchun 1,0 piksel.

 

 

Turkum:Valyutalar
Brisbendagi Konstantin Tsiolkovskiy haykali

Brisbendagi Konstantin Tsiolkovskiy haykali ― Brisben shahrida 2007-yil 17-sentabrda oʻrnatilgan. Ayni shu kuni Tsiolkovskiy uzoq vaqt yashab, ishlagan Borovskda (Kaluga viloyati) xuddi shunday yodgorlik oʻrnatilgan.

Yodgorlik muallifi S. YU. Bychkov.

Yodgorlik janubiy yarimshardagi osmon tadqiqotchilaridan biri Tomas Brisben nomidagi planetariy hovlisida joylashgan. Yodgorlik oʻrnatilgan shahar ham uning nomi bilan atalgan.

Yodgorlikni oʻrnatish sanasi tasodifan tanlanmagan — shu kuni K. E. Tsiolkovskiy tavalludining 150-yilligi edi.

Yodgorlik Brisbenga „Madaniyatlar muloqoti — yagona dunyo“ xalqaro xayriya jamgʻarmasi tomonidan 2007-yil 1-7-sentabr kunlari Avstraliyada boʻlib oʻtgan Rossiya kunlari doirasida taqdim etilgan. Yodgorlikning ochilish marosimi uni kosmonavtika asoschisining tugʻilgan kunida birga oʻtkazish maqsadida qoldirildi.

Brisben Tsiolkovskiyga haykal oʻrnatish uchun tanlangan, chunki bu shahar Avstraliyadagi rus emigratsiyasi markazlaridan biri hisoblanadi. Bu shaharda muntazam ravishda Rossiya madaniyatiga bagʻishlangan turli tadbirlar oʻtkaziladi.

 Yodgorlikning tavsifi 
Yodgorlik bronzadan yasalgan haykaltarosh kompozitsiya boʻlib, K. E. Tsiolkovskiyning toʻliq balandlikdagi haykalini va daraxt poyasi shaklida bronzadan quyilgan yodgorlik poydevorini oʻz ichiga oladi.

Tsiolkovskiy ushbu yodgorlikda oddiy xalq kiyimida tasvirlangan, u oyoqlarida kigiz etik kiygan va oʻzi daraxt poyasida oʻtirgan. Yodgorlik shunday joylashganki, Tsiolkovskiy yodgorlik rasadxonasiga qarab oʻtirgani ifodalangan.

Xuddi shu kuni Kaluga viloyatining Borovsk shahrida oʻrnatilganning nusxasi boʻlgan Brisben yodgorligining oʻziga xos xususiyati shundaki, Borovskda oʻrnatilgan kompozitsiyaga kiritilgan olim figurasi orqasida uchayotgan raketa shaklidagi stela oʻrnatilmagan.

Ushbu yodgorlikning nomi ham Kaluga viloyatida joylashganidan farq qiladi — u „Orzular roʻyobga chiqadi“ deb nomlanadi.

 

Turkum:Brisbendagi binolar va inshootlar
Turkum:Avstraliya yodgorliklari
Turkum:Konstantin Tsiolkovskiy haykallari
Turkum:Avstraliyada 2007-yilda paydo boʻlganlar
Sankt-Peterburgdagi Konstantin Tsiolkovskiy haykali

Sankt-Peterburgdagi Konstantin Tsiolkovskiy haykali ― 2005-yil sentabr oyida oʻrnatilgan. Yodgorlikning oʻrnatilishi K. E. Tsiolkovskiyning tugʻilgan kuniga bagʻishlandi.

Yodgorlik NPK „Texnolog“ YoAJ tomonidan shaharga sovgʻa boʻldi.

 Tarixi 
Dastlab yodgorlik Sankt-Peterburgning 100 yilligi munosabati bilan ochilishi rejalashtirilgan edi, ammo uni ishlab chiqarish kechikkanligi uchun ochilishi qoldirildi.

Yodgorlik shaharning Admiralteyskiy tumanida, Tsiolkovskiy koʻchasida, 11-uyning atrofidagi Aylanma kanal qirgʻogʻi yonida joylashgan.

Yodgorlikning ochilish marosimida K. E. Tsiolkovskiyning nevarasi — Kalugadagi Tsiolkovskiy uy-muzeyi direktori Yelena Timoshenkova ishtirok etdi.

Yodgorlik muallifi haykaltarosh Livon Ambartsumovich Beybutyan, meʼmorlari Olga Glazova va Igor Zabolotskiy. Ulardan tashqari arxitektorlar V. K. Romanov, G. K. Bagramyan, P. I. Gil, V. A. Yakovlev, N. V. Xuntsariya, H. I. Abduragimov A. K. Sobirov, I. G. Uralov.

 Yodgorlikning tavsifi 
Yodgorlik K. E. Tsiolkovskiyning toʻliq boʻyli figurasidan iborat boʻlib, butun kul rang granitdan oʻyib ishlangan. Yodgorlikni yaratish uchun granit Vyborg hududlaridan keltirilgan.

Tsiolkovskiy huddi kresloda oʻtirgandek holda tasvirlangan, bunda tosh massivi xizmat qilib, undan figura oʻyilgan. Mualliflarning asl gʻoyasiga koʻra, olim kresloda oʻtirgan holda tasvirlanishi kerak edi, u ham toshdan oʻyilgan boʻlishi kerak edi, ammo keyinchalik yodgorlikni ushbu elementsiz qoldirishga qaror qilindi.

Olimning tizzasida kitob ham ishlangan.

Yodgorlikning uzunligi toʻrt metr, balandligi ikki yarim metr, eni bir yarim metrdan iborat. Yodgorlikning umumiy ogʻirligi 25 tonnani tashkil etadi.

Yodgorlik yarim doira shaklidagi yodgorlik platformasida joylashgan boʻlib, unga bir necha pogʻonalar bilan chiqiladi. Butun maydon granit bilan qoplangan. Maydon hududida turli astronomik belgilar va ramzlar tasvirlangan.

 

Turkum:Aylanma kanal
Turkum:Admiralteyskiy tumanining binolari va inshootlari
Turkum:Sankt-Peterburg yodgorliklari
Turkum:Konstantin Tsiolkovskiy haykallari
Turkum:Rossiyada 2005-yilda qurilgan binolar va inshootlar
Kornel Ueyskiy haykali

Kornel Ueyskiy haykali  — polshalik shoir va dramaturg Kornel Kornel Ueyskiy sharafiga oʻrnatilgan byust.

 Tarixi 
Lvovda uzoq yillar yashagan K.Ueyskiyga haykal yaratish gʻoyasi 1897-yilda paydo boʻlgan. , uni yasash boʻyicha qoʻmita tuzildi, uning raisi etib Lvov shahrining prezidenti Godzimir Malaxovskiy saylandi. 1898-yil oktabrda yodgorlik qurilishi uchun ehson yigʻila boshlandi.

Shoirning bronza byustini yaratish haykaltarosh Anton Popelga (keyinchalik Lvovdagi Mitskevich haykali muallifi) ishonib topshirilgan. Quyma Fridrix Kruppning Vena firmasi tomonidan amalga oshirildi.

Shoirning bronza byustining tantanali ochilishi 1901-yil 8-dekabrda Akademicheskaya koʻchasida (hozirgi Shevchenko prospekti) Shahar kazinosining asosiy kirish eshigi oldida boʻlib oʻtdi.

Granit poydevorning frontonida kishanlari singan bronza lira (sheʼriyat erkinligi ramzi) „Kornel Ujejski“ ("Kornel Ujejski") yozuvi fonida, orqa tomonida — shoirning XIX asr oxirida Polsha davlat madhiyasi boʻlib xizmat qilgan „Yongʻin tutuni bilan“ sheʼri soʻzlari („Narodzie mój bądź szczęśliwy“ K. Ujejski ("Xalqim mening, baxtli boʻl")) va ostida kichik harflar bilan „K. Ueyskiy“ (polyak tilida) imzosi ifodalangan.
left|thumb| Shchetsin shahridagi Kornel Ueyskiy haykali qismi
Yodgorlik 1946-yilgacha turdi, shundan soʻng u Sovet hukumati tomonidan demontaj qilindi va 1950-yilda Polshaga koʻchirildi. Bir necha yil davomida u Vilyanuv saroyining Varshava bogʻida saqlangan. 1956-yil noyabr oyida Shchetsinga koʻchirildi.

Shchetsindagi yodgorlikning rasmiy ochilishi 2006-yil 9-dekabrda Lvovda birinchi ochilishining 105-yilligi munosabati bilan boʻlib oʻtdiMagdalena Szczepkowska: Zapomniany pomnik. Odsłonięcie z półwiecznym poślizgiem, Kurier Szczeciński nr 233 (17 628) z 30 listopada 2006 r., str. 18, shu bilan Stettinning Polshaga oidligini taʼkidladi.

 

 
 Найвідоміший польський поет Галичини
 Памятник Уейский, Корнель
Turkum:Bronza haykallar
Turkum:Adabiyotshunoslar uchun yodgorliklar
Turkum:Lvovning yoʻqotilgan haykallari
Turkum:Polshaning koʻchirilgan haykallari
Turkum:Polshada 1950-yilda paydo boʻlganlar
Turkum:Ukrainada 1901-yilda paydo boʻlganlar
Turkum:1901-yil haykaltaroshligi
Turkum:Shchetsin yodgorliklari
Bokudagi Nizomiy Ganjaviy haykali

Bokudagi Nizomiy Ganjaviy haykali — Boku shahridagi Nizomiy nomidagi istirohat bogʻida, Ozarbayjon va Islom Safarli koʻchalari chorrahasida joylashgan buyuk shoir Nizomiy Ganjaviy yodgorligi. Yodgorlikning ochilishi 1949-yil aprel oyida boʻlib oʻtgan. Yodgorlikning haykaltaroshi Ozarbayjon xalq rassomi Fuad Abdurahmonov, meʼmorlari Sadix Dadashev va Mikael Useinov.

Yodgorlik 9 metrli sakkiz burchakli poydevorga oʻrnatilgan 6 metrlik bronza haykaldir. Poydevor qizil labradordan yasalgan, uni qayta ishlashda Nizomiy davrining Ozarbayjon arxitekturasi elementlaridan foydalanilgan. Poydevorning pastki qismida naqshinkor oʻymakorlik va qoplamali bronza plitalar bor. Yettita plitada Nizomiy ijodidan sahna koʻrinishlari, birida yodgorlik yozuvi bor Абдурахманов Фуад Гасан оглы // Большая советская энциклопедия : в 30 т. / гл. ред. А. М. Прохоров. — 3-е изд. — М. : Советская энциклопедия, 1969—1978..

 Yodgorlikdagi barelyeflar 
Yodgorlikda Nizomiy Ganjaviyning besh dostoni (“Xamsa”) qahramonlari tasvirlangan yetti barelyef oʻyilgan. Ular orasida boyoʻgʻlilar suhbatini tinglayotgan Nusherivon (“Sirlar xazinasi”), Behistun togʻidan yoʻl ochayotgan Farhod (“Xusrav va Shirin”), maktabda ta’lim olayotgan Layli va Majnun (“Layli va Majnun”), ajdahoni oʻldirayotgan Bahrom Goʻr ("Yetti goʻzal"), Iskandar malika Nushaba ziyofatida ("Iskandarnoma") oʻldirilishi va hokazo. Barelyeflar haykaltarosh A. Xryunov rassom Gʻazanfar Xoliqov eskizlari asosida yaratilgan boʻlib, yetti tomondan shoir nomi yozilgan bronza lavhaning yon tomonlarida joylashgan АБДУРАХМАНОВ // Большая советская энциклопедия. — Государственное научное издательство, 1950. — Т. I. — С. 14..

 

 Yana qarang 
 Ozarbayjon
 Ozarbayjon arxitekturasi
 Boku

 
 Архитектура 
 Города Азербайджана
 Информация о памятниках
 Баку и Апшерон 
Turkum:Boku meʼmoriy yodgorliklari
Turkum:1949-yil Ozarbayjonda
Turkum:1940-yillarda Ozarbayjonda paydo boʻlgan
Turkum:1949-yil haykaltaroshligi
Turkum:SSSRda 1949-yilda qurilgan binolar va inshootlar
Turkum:Fuad Abdurahmonov haykallari
Turkum:Nizomiy Ganjaviy yodgorliklari
Sariq zira

thumb|Sariq zira
Sariq zira (Kumin tminoviy – Cuminium Cyminum L.) — soyabonguldoshlar oilasiga kiruvchi koʻp yillik oʻt.

 Biologik morfologiyasi 
Sariqziraning uzunligi 40-60 sm ga yetadi. Poyasi oʻrta qismidan boshlab shoxlangan, ariqcha izli boʻladi. Oʻsimlikning ildiz oldi barglari juft patsimon qirqilgan, asosi ponasimon koʻrinishga ega. Bargi ingichka chiziqsimon boʻlakchalarga 3 marta patsimon ajralgan. Poyada qini bilan ketma-ket joylashgan. Toʻpgullaridagi 20-30 ta gulning gulbandlari har xil uzunlikda boʻladi. Sariq zira aprel-may oylarida gullaydi, urugʻi iyun-iyul oylarida pishadi.

Sariq ziraning mevasi pisha boshlagach, oʻsimlikning yer usti qismi oʻrib olinadi, soʻngra quritilib, yanchiladi, elanib mevasi ajratiladi.

 Tarqalishi 
Sariq zira Oʻzbekistonda Sirdaryo, Jizzax, Samarqand, Qashqadaryo va Surxondaryo viloyatlarida oʻsadi. U adir va togʻning pastki qismida uchraydi. Q. H. Haydarov, Q. H. Hojimatovlarning maʼlumotlari boʻyicha, sariqzira asosan Turkiston, Zarafshon (Omonqoʻton gʻori) hamda Hisor togʻining janubiy-gʻarbiy qismida keng tarqalgan boʻlib, 8200 gektarli katta maydonni tashkil etadi.

 Tarkibi 
Sariq zira tarkibida inson salomatligi uchun bir qator foydali moddalar mavjud. Uning urugʻlarida 2.75-3%, barglarida 0.12% efir moylari bor.

 Xalq tabobatida qoʻllanishi 
Oʻrta Osiyo xalqlari, shu jumladan, oʻzbeklar sariq ziradan ziravor sifatida keng koʻlamda foydalanadilar. Sariq zira bir qatorda taomlarni xushxoʻr taʼmli qilish bilan birga shifobaxsh hamdir.

Abu Ali ibn Sino sariqziradan buyrak-tosh kasalligida toshni tushuruvchi, safro va yel haydovchi dori sifatida, nafas, siydik yoʻllari hamda koʻz kasalliklarini davolashda foydalangan. Shuningdek, ziraning suvi bilan yuz yuvilsa, u tiniqlashishi aytilgan.

H. X. Xolmatov va Z. H. Habibovning keltirgan maʼlumotlariga qaraganda, sariqziraning mevalari xalq tabobatida qorin ogʻriqlari, hamda taloq shishlarini davolashda istʼemol qilinadi. Oʻsimlik mevasining sirkadagi damlamasi burundan qon ketishda, qovurilgan mevalari esa siydik haydovchi omil sifatida tavsiya etiladi.

 

 Shifobaxsh neʼmatlar M.Nabiyev, V.Shalnev, A. Ibrohimov Toshkent – „Mehnat“ – 1989
 

 Sariq zira haqida
 Botanika va oʻsimliklar fiziologiyasi
 Tabobat dorixonasi

Turkum:Ziravorlar
Turkum:Dorivor oʻsimliklar
Nizomiy Ganjaviy haykali

Nizomiy Ganjaviy haykali  — shoirning ona shahri, Ozarbayjonning Ganja shahridagi buyuk shoir Nizomiy Ganjaviy haykaliАбдурахманов Фуад Гасан оглы // Большая советская энциклопедия : в 30 т. / гл. ред. А. М. Прохоров. — 3-е изд. — М. : Советская энциклопедия, 1969—1978.. Yodgorlik 1946-yilda qurilgan. Yodgorlikning haykaltaroshi Ozarbayjon xalq rassomi Fuad Abdurahmonov, meʼmorlari Sadix Dadashev va Mikael Useynov. Ushbu yodgorlik uchun 1947-yilda Fuad Abdurahmonov Stalin mukofoti bilan taqdirlangan.

2009-yilgacha yodgorlik qayta tiklanmagan. 2009-yilda yodgorlik rekonstruksiya qilindiНизами Ҝәнҹәви / Под ред. Дж. Кулиева. — Азербайджанская советская энциклопедия: Главная редакция Азербайджанской советской энциклопедии, 1983. — Т. VII. — С. 244. АБДУРАХМАНОВ // Большая советская энциклопедия. — Государственное научное издательство, 1950. — Т. I. — С. 14.. Amalga oshirilgan ishlar natijasida poydevorning marmar qoplamasi bronza qoplamaga almashtirildi, 600 m² maydonga plitka yotqizildi, yangi yoritish tizimi, shuningdek, oʻrindiqlar oʻrnatildi. Qayta tiklash ishlari uchun davlat byudjetidan 45 ming manat ajratildi.

 

Turkum:Ozarbayjon 1940-yillarda
Turkum:1946-yil haykaltaroshligi
Turkum:Fuad Abdurahmonov haykallari
Turkum:SSSRda 1946-yilda qurilgan binolar va inshootlar
Turkum:Nizomiy Ganjaviy yodgorliklari
Turkum:Ganja yodgorliklari
Prokofiy Japaridze haykali

Prokofiy Japaridze haykali  — 26 Boku komissarlaridan biri Prokofiy Japaridzening Bokudagi haykali. Yodgorlik Lenin prospekti (hozirgi Ozodlik) va Vogif chorrahasida joylashgan edi. Yodgorlikning haykaltaroshi Ozarbayjon xalq rassomi Omar Eldarov, meʼmori R. Aliyev.

Yodgorlik 1980-yilda qurilgan. Ushbu yodgorlik uchun haykaltarosh Omar Eldarov 1982-yilda Ozarbayjon SSR Davlat mukofoti bilan taqdirlangan.

2009-yil 27-apreldan 28-aprelga oʻtar kechasi yodgorlik demontaj qilindi. 2012-yilda bu maskanda xalq eposi qahramoni „Koʻroʻgʻli“ haykali oʻrnatildi.

 

Turkum:Boku meʼmoriy yodgorliklari
Turkum:SSSRda 1980-yilda qurilgan bino va inshootlar
Japaridze
Japaridze
Kategoriya:2009-yilda yo'qolgan bino va inshootlar
Turkum:1980-yilda Ozarbayjonda paydo bo'lgan
Pronya Prokopovna va Goloxvostom haykali

Pronya Prokopovna va Goloxvostom haykali — Kievda Andreevskiy naslida joylashgan „Ikki quyon uchun“ komediya filmi qahramonlariga oʻrnatilgan yodgorlik. Ukraina tarixi va madaniyati yodgorliklari roʻyxatiga kiritilgan.

 Yodgorlikning tavsifi 
Yodgorlik, 1999-yilda (23-avgustda ochilgan) haykaltaroshlar Vladimir Shur va Vitaliy Sivko hamda, meʼmor Vladimir Skulskiy loyihasi boʻyicha yaratilgan. Yodgorlik materiali — bronzaMistestvo Ukraїni. 1991—2003 : Albom / Uporyad.: T.Pridatko, Z.Chegusova. — K. : Mistestvo, 2003, oʻlchamlari — 240x185x86 sm.

Haykaltaroshlik kompozitsiyasiga „Ikki quyonni taʼqib qilish“ komediyasining qahramonlari (Mixail Staritskiyning xuddi shu nomli pyesasi asosida) Pronya Prokopovna Serko va Svirid Petrovich Goloxvostov (u oʻzini Goloxvastovning „olijanob“ familiyasi sifatida koʻrsatgan) aktyorlar qiyofasida Margarita Krinitsyna va Oleg Borisov. Svirid Goloxvosti tiz choʻkib, Pronya Prokopovnaga qoʻlini uzatdi, u oʻz navbatida oʻpishi uchun unga qoʻlini uzatdi. Goloxvostovning orqa tomonida kiyik qoʻngʻiz oʻtiradi. Sviridning qoʻlqoplari yerda yotibdi.

Yodgorlik, Avliyo Endryu cherkovi yaqinida joylashgan boʻlib, u yerda filmning soʻnggi sahnalarini suratga olish jarayoni boʻlib oʻtgan. Tasvirlangan qahramonlarning taqdiriga qaramay, yangi turmush qurganlar orasida mashhurPoezjayte v Kiev i sprosite u Panikovskogo // S. Denisova, „Ogonyok“ № 37 ot 19.09.2004, str. 21.

 

 

 Kievdagi hayot veb-saytida Pronya Prokopovna va Goloxvastov haykali. Arxivnaya kopiya
Turkum: Kiev Yodgorliklari
Turkum: 1999-yilda paydo bo'lgan
Pugachyov haykali

Pugachevga haykal — 1985-yilda Saransk shahrining Posop tarixiy tumanidagi Volgogradskaya koʻchasida oʻrnatilgan. Yodgorlik muallifi haykaltarosh va rassom G. Glikman. Yodgorlik oq granit plitadan oʻyilgan.

 Tavsif 
Emelyan Pugachev haykali 1774-yil 27-iyundan 3-iyulgacha Pugachev boshchiligidagi qoʻzgʻolonchilar qoʻshinlarining shtab-kvartirasi shahar bosib olingandan soʻng darhol oʻrnatilgan. Pugachev serflarni ozod qildi, rekvizitsiya qilingan boylikni oʻz qoʻshinlariga taqsimladi va keyingi harakatlar rejasini oʻylab topdi.

Yodgorlik tosh bloklardan qurilgan poydevor ustida koʻtarilgan. Tepada joylashgan yodgorlik kompozitsiyasi Pugachevning zabt etilgan shaharga qarashini, qoʻllarini orqasiga bogʻlab turishini anglatadi. Yodgorlikning atrofi tosh devor bilan oʻralgan, uchta metall toʻp.

Yodgorlik Mordoviya Respublikasining madaniy merosi roʻyxatiga kiritilgan.
 

Pugachev
Turkum:SSSR yodgorliklari
Turkum:Davlat va siyosiy arboblar yodgorliklari (SSSR)
Dayra

Dayra yoki Daeyra — qadimgi yunon mifologiyasining qahramoni, Elevsin (hozirgi Elefsis) shahridan boʻlgan okean nimfasi. Okean va Tefidaning qizi. Elevsin sharnining asoschisi boʻlgan afsonaviy shoh Elvsin, Germes va uning farzandiПавсаний. Описание Эллады I 38, 7.

Boshqa shaklga koʻra — Evmolp tomonidan Immaradning onasi Климент. Протрептик 45, 1 . Shuningdek, Dayra Stiksning singlisi deb ataladi, yoki Afrodita, Gera, Demetra yoki Persefone bilan bogʻlanadiАполлоний Родосский, iii, 847.

Dayra tashqi koʻrinishi, shubhasiz, Elevsin sirlari bilan oʻzaro bogʻliq. Uning ismi oʻqituvchi yoki tashabbuskor deb tarjima qilingan hamda u tashabbus va sirlarning muqaddas maʼnosi bilan bogʻliq deb ishoniladi.

 

Turkum:Mifologik qahramonlar
Pushkin haykali, Ijevskda

Aleksandr Sergeevich Pushkin haykali — Ijevskda Udmurt davlat universiteti yonidagi Universitet maydonida oʻrnatildi.

 Tarix 
Universitet yonida, Pushkin haykalini oʻrnatish gʻoyasini birinchi boʻlib rektor Vitaliy Juravlev ilgari surgan. Yodgorlik haykaltaroshlar Burganov Aleksandr Nikolaevich va Burganov Igor Aleksandrovich tomonidan yaratilgan. A. N. Burganov uchun, bu Nyu-York va Moskvadagi Nikitskiy darvozasidagi yodgorliklardan keyingi, Pushkinning uchinchi yodgorligidir.

Pushkin haykali 2003-yil iyun oyi boshida, rektor Vitaliy Juravlev koʻplab tomoshabinlar yigʻilishi va bastakor Georgiy Sviridovning „Pushkin gulchambari“ hamda Pushkinning „Yashasin quyosh, zulmat berkinsin!“ sadolari ostida ochilgan.

2012-yil 6-iyun kuni Udmurt universitetining filologiya fakulteti talabalari tomonidan yodgorlik yonida Pushkin asari asosida teatrlashtirilgan adabiy-musiqiy kompozitsiya tashkil etildi. 2012-yil 22-iyun bu yerda Rossiya yoshlari kunini nishonlash doirasida talabalar ijodiyoti festivali ham boʻlib oʻtdi.

 

 

 
 
Pushkin
Turkum:Aleksandr Pushkin Yodgorliklari / Izhevsk
Pushkin haykali, Irkutskda

Irkutskdagi Aleksandr Sergeevich Pushkin haykali — Oktabr inqilobi koʻchasida shaharning oʻng qirgʻogʻi tumanidagi byust-yodgorlik. 2010-yil 29-oktabrda ochilgan. Muallif — Rossiya xalq artisti Mixail Pereyaslavets. Yodgorlikning fonida Rossiyada xizmat koʻrsatgan rassom Vladimir Kuzminning surati.

 Tarix 
Birinchi marta shoir Aleksandr Pushkinga Irkutskda haykal oʻrnatish masalasi 2003-yilda muhokama qilinganPamyatnik Aleksandru Pushkinu poyavitsya v Irkutske letom. Keyin Teatr maydonida dramaturglar haykallarining butun xiyobonini yaratish rejalashtirilgan edi: Pushkin, Turgenev, Gogol, Dostoevskiy. Oʻsha yilning yozida Aleksandr Sergeevich paydo boʻlishi kerak edi, ammo bu gʻoya amalga oshmadi.

2010-yil 29-oktabrda Viktor Bronshteyn tashabbusi bilan Gennadiy GaidaV Irkutske poyavilsya pamyatnik Pushkinu ishtirokida Oktabr inqilobi koʻchasida yodgorlik ochildi. Shuningdek, Irkutskda yana bir A.S.Pushkinning byusti bor, u Irkutskdagi davlat tibbiyot universitetining biologik binosida joylashgan, byust universitet xodimi, professor L.A. Usova tashabbusi bilan saqlab qolingan.

 Yana qarang 

 Pushkin bogʻi
 Pushkin maktabi

 

 

 Pushkin haykali qidirilmoqda
 Irkutskdagi A.S.Pushkin yodgorligi Arxivnaya kopiya
Turkum:Irkutsk Yodgorliklari
Turkum:Aleksandr Pushkin Yodgorliklari / Irkutsk
Turkum: 2010-yilda paydo bo'lgan
Turkum: Rossiya Büstleri
Pushkin haykali, Kremenchugda

Aleksandr Sergeevich Pushkin haykali —Kremenchugdagi Pushkin bulvarida joylashgan yodgorlik (Poltava viloyati, Ukraina). Bu shahar ahamiyatiga ega boʻlgan monumental sanʼat yodgorligi.

 Tarix 
Aleksandr Sergeevich Pushkin bulvari shoir tavalludining 100-yilligi sharafiga, 1899-yilda oʻz nomini oldi. Bulvardagi yodgorlik 1985-yil 28-dekabrda ochilgan. Shoirning marmar byusti muallifi abxaziyalik, Xarkov davlat dizayn va sanʼat akademiyasining bitiruvchisi, haykaltarosh Yastrebov Igor Pavlovich edi. Arxitektor esa Rasstrygin L. E.

Shoirning oʻzi Kremenchugga ikki marta tashrif buyurdi: 1820-yil may oyida Yekaterinoslavga (hozirgi Dnepr) va 1824-yil avgustda janubiy surgundan Mixaylovskoyega yoʻlda. Shoir Tsarskoye Selo litseyidagi doʻsti Anton Antonovich Delvigning ota-onasining uyida qoldi. Delvig oʻqishni tugatgandan soʻng, yozni oʻtkazish uchun Kremenchugda qoldi va xatlarda Pushkinni oʻz uyiga taklif qildi.

 Tavsif 
Yodgorlik, oq marmardan qilingan. Shoirning byusti baland poydevorga oʻrnatilgan. Yodgorlikning, umumiy balandligi — 6,3 metrni tashkil qiladi. Poydevorga rus tilida shoir nomi yozilgan.
 

Turkum:Aleksandr Pushkinning Yodgorliklari Kremenchuk
Pushkin
Pushkin haykali, Krivoy Rogda

Yodgorlik A. S. Pushkin — Krivoy Rog shahrida shoir Aleksandr Sergeevich Pushkinning haykali.

 Tarix 
Yodgorlikning tantanali ochilishi 1987-yil 7-noyabrda shoir vafotining 150-yilligi munosabati bilan boʻlib oʻtdi.

U 1983-yilda ishlab chiqarilgan va 1984-yilda uning tavalludining 185-yilligiga oʻrnatilishi rejalashtirilgan edi.

 Xususiyatlari 
Nikolay Petrovich Repnikov boshchiligidagi, qolipchilar-quyuvchilar jamoasi tomonidan Krivorojstal zavodining quyish tsexida quyma temirdan yasalgan. Mualliflar: haykaltarosh A. P. Vasyakin, meʼmorlar Y. P. Sich va S. V. Teplouxov.

Markaziy shahar tumanida Pushkin koʻchasi boʻylab Pushkin maydonidagi granit poydevoriga oʻrnatilgan.

 

 

  Pushkinu A. S. pamyatnik // Ensiklopediya Krivorojya. V 2 t. T. 2. L—Ya : ukr. / sost. V. F. Buxtiyarov. — Krivoy Rog : Yavva, 2005. — S. 357.
 Gdalin A. D., Drovennikov G. A., Popelyuxer I. L. Pamyatniki A. S. Pushkinu: Materiali k annotirovannomu katalogu Arxivirovano 30 noyabrya 2012 goda. // Vremennik Pushkinskoy komissii / AN SSSR. OLYa. Pushkin. komis. — SPb.: Nauka, 1993. — Vip. 25. — S. 74—92.
 O. Vasyakіn. Albom / Red-ukladach, dizayn, stattya V. І. Tokar, foto, red. V. І. Zaysev. — Kriviy Rіg: Dіonіs, 2010. — 144 s.
 Pam’yatnik O. S. Pushkіnu // Vklonimosya tim svyatim mіssyam (bratskі mogili, pam’yatniki, memorіalnі doshki ta znaki Tsentralno-Mіskogo rayonu) / Єdnannya pokolіn. — 2011. — № 6 (8). — S. 7.

 

 Krivoy Rog resurs markazidagi Pushkin haykali. Arxivnaya kopiya -da arxivlangan )
 Pushkin yodgorliklari: Krivoy Rog. Arxivnaya kopiya -da arxivlangan
 Shukach: Pushkin haykali. Arxivnaya kopiya -da arxivlangan
Pushkin
Turkum:SSSRda 1987-yilda qurilgan bino va inshootlar
Turkum:Aleksandr Pushkinning Yodgorliklari / Krivoy Rog
Turkum: quyma temir haykallar
Turkum:Ukraina 1987-yilda paydo
Pushkin haykali, Permda

A. S. Pushkin yodgorligi — Permda, u shaharning Leninskiy tumanidagi Sibirskaya koʻchasidagi parkda oʻrnatildi.

 Tarix 
Yodgorlikning tarixi murakkab edi. Perm maʼmuriyati 1980-yil boshida Pushkin haykali ishlab chiqarishni buyurdi. U 1983-yilda shoirning haykali, shuningdek, bitta ansamblni tashkil etuvchi bronza figurali panjaralar quyilganida yaratilgan. Yodgorlik mualliflari haykaltarosh V. M. Klikov va meʼmor M. I. Futlik edi. Haykaltaroshlik ansambli Moskvadan Permga samolyotda yetkazilgan, ammo negadir yodgorlikni oʻrnatish uchun byudjetda mablagʻ yoʻq edi va yodgorlik Perm Motorostroitel zavodining hovlisida qoldirilgan, u yerda axlat va chiqindilar bilan qolib ketgan. Bu yerda, Aleksandr Sergeyevich Pushkin tavalludining 185-yilligi arafasida uni V. A. Turovich topib oldi. Ammo yodgorlik oʻrnatilmadi va yana koʻp yillar davomida tashlab ketilgani.

1990-yil 15-noyabrda Pushkin ijodi muxlislari va adabiy toʻgarak aʼzolaridan Perm shahar ijroiya qoʻmitasining madaniyat boʻyicha deputatlik komissiyasiga murojaat kelib tushdi, unda shaharda yodgorlik oʻrnatish toʻgʻrisida iltimosnoma berildi. Ish N. A. Zyuzin rahbarligida amalga oshirildi. Ammo faqat 1992-yilda beton poydevor va poydevor, Pushkin ertaklari asosida bronza barelyefli dekorativ devor qurish ishlari boshlandi. Yodgorlikning tantanali ochilishi, shoirning tugʻilgan kunida 1993-yil 6-iyunda boʻlib oʻtdi. Ertasi kuni ibodat marosimi va poydevorni muqaddaslash marosimi boʻlib oʻtdi.

Yodgorlik, misdan yasalgan. Pushkin, shlyapa va yomgʻir paltosida sekin yurayotga holda tasvirlangan. Haykal baland poydevorga oʻrnatilgan, yodgorlik oʻrnatilgan platforma shimoliy tomondan yarim doira devor bilan ajratilgan. Devor ustunlari orasiga, Pushkin ertaklari sahnalarini aks ettiruvchi oltita badiiy panjara oʻrnatilgan. Bir vaqtlar panjaralar vandallar tomonidan buzilgan edi, ammo 2013-yilda shoirning bevosita avlodlari Permga kelishi munosabati bilan ular yana tiklandi.

Haykal mintaqaviy ahamiyatga ega boʻlgan, monumental sanʼat yodgorligidir. Har yili 6-iyun kuni, shoir isteʼdodining muxlislari uning atrofiga toʻplananishadi.

 

 

 
 
 
Perm
Pushkin
Pushkin haykali (Tbilisi)

thumb|220px
Pushkin haykali — Tbilisida joylashgan haykal. Haykaltarosh — F. Xodorovich.

 Tarix 
1892-yilda, buyuk rus shoiri A. S. Pushkin vafotining 55 yilligi munosabati bilan, Pushkin Tiflisga (1829-yil) kelgan joydan uzoq boʻlmagan joyda (Pushkin uyi saqlanmagan, Pushkin koʻchasidagi 5-sonli fasadda yodgorlik lavhasi) shahardagi „Yangi bogʻ“da (bir oz oldin — 1885-yilda tashkil etilgan) ochilgan. Yodgorlikni yaratish tashabbuskori Tiflis politsiyasi boshligʻi Rossinskiy edi. Mablagʻ yigʻish tashkil etildi.

Byust Sankt-Peterburgdagi Verfel zavodida bronzadan quyildi, Rossiya imperiyasining badiiy bronza ishlab chiqarish boʻyicha yetakchi korxonalaridan biri, Algetning qizil va kulrang tosh poydevori, Vinchenzo Pilaggi Tiflis ustaxonasida yasalgan. Zamondoshlar shoir byustining badiiy saviyasini tanqid qilganlarGrigorіy Moskvichʼ Illyustrirovanniy prakticheskіy putevoditel po Kavkazu. Odessa, 1899.

2007-yilda parlamentdagi koʻpchilik yetakchilaridan biri Nugzar Tsiklauri Gruziya poytaxti maʼmuriyatiga Pushkin maydonini Varshava maydoni deb oʻzgartirish taklifi bilan murojaat qilish niyatini bildirdi.

 
Tiflis shahar hokimiyatining 1-maʼmuriy boʻlimi, 1890-yil, 31-sonli inventarizatsiya boʻyicha „Tiflisda Pushkin haykali qurilishi toʻgʻrisida“ gi ish materiallari.

 

 
Qoʻlda yasalmagan yodgorlik: Pushkin va Tbilisi arxivi 
Tbilisi
Pushkin
Turkum: Büstler
Pushkin haykali (Asmarada)

Aleksandr Pushkin haykali Asmera shahridagi — Eritreya poytaxtida rus shoiri Aleksandr Pushkin haykali, 2009-yilda ochilgan. Yodgorlik tagida shoir qabridan tuproq solingan kapsula joylashgan.

Maydonda yodgorlikning ochilishida (5 yil oldin Pushkin nomi bilan atalgan) minglab aholi yigʻildi.

Yangi yodgorlik muallifi — Moskva haykaltaroshi Nikolay Kuznetsov-Muromskiy boʻlib, u ham Sloveniya poytaxti Lyublyanadagi Pushkin byusti va Serbiya poytaxti Belgraddagi yodgorlik muallifi hisoblanadi. Arxitektorlar — Moskvalik meʼmorlar Mariya Ojereleva va Mixail Sudakov.

Eritreya, Efiopiya bilan birga oʻzini shoirning ajdodlarining tugʻilgan joyi deb biladi: Efiopiya poytaxtida Pushkin haykali 2002-yildan beri mavjud. Rus shoirining asarlari shundan beri Eritreyadagi oʻrta maktablar oʻquv dasturiga kiritilgan.

 Yana qarang 

 Pushkin haykali (Addis-Abeba)
 

Asmara
Turkum: Asmara
Arsenal zavodi ishchilari yodgorligi

Arsenal zavodi ishchilari yodgorligi — 1923-yilda qizil granit poydevorga oʻrnatilgan, 1918-yilda buzib tashlangan Iskra va Kochubey yodgorligidan qolgan togʻ toʻpi boʻlgan yodgorlik inshootidir. Toʻp barrel ularni Kiev zavodi „Arsenal“ V. I. Lenin. yoʻnalishi boʻyicha joylashtirilgan. 2019-yil iyun oyidan buyon ukraincha yozuv mavjud boʻlib, u quyidagicha tarjima qilingan: „ 1918-yil 22-yanvarda (4-fevral) Simon Petlyura va Yevgeniy Konovalets qoʻmondonligi ostida ukrainalik harbiylar makkor Moskva-bolsheviklarni bostirishdi. Arsenal zavodida Ukraina davlatchiligiga qarshi qoʻzgʻolon. QAHRAMONLARGA SHON-SHARAF! “Ukraina davlatchiligini qoʻlga kiritish masalasi ukraina xalqining ishi, u qaysidir sinf yoki partiyaning emas." Saymon Petliura. Rahmatli Ukraina harbiylaridan ".

Oʻzgartirishdan oldin poydevordagi yozuv quyidagicha edi: „Barcha mamlakatlar proletarlari, birlashing! Oktabr inqilobining 5-yilligi munosabati bilan Kiev shahar Kengashining Plenumi 1917-yil oktabr oyida Kiyevda qurollangan birinchi zavod Kiyev Arsenalining Proletar inqilobiga Sovet hokimiyati uchun qoʻshgan alohida xizmatlarini nishonlaydi. . Ishchilar va Qizil Armiya deputatlari shahar kengashi“.

Tarkibga kiritilgan qurol, ular aytganidek, arsenalchilar Markaziy Rada qoʻshinlariga birinchi oʻq uzgan toʻpdir. Kiyevni fashistlar Germaniyasi va uning ittifoqchilari qoʻshinlari bosib olgan yillarida, (Ulugʻ Vatan urushi davrida) fashistlar yodgorlikni vayron qilib, poydevordan toʻpni olib tashladilar. Kiyev ozod qilinganidan keyin yodgorlik qayta tiklandi.

2017-yil 30-yanvarda yodgorlikni demontaj qilish kerakligi haqida bayonot berildi. YUNESKO Ukraina qoʻmitasi aʼzosi, arxitektor Georgiy Duxovichniy artilleriyachilar undan bolsheviklarni qoʻllab-quvvatlaganlarga qarata oʻq uzganligi sababli „Kanon“ni kommunizm yodgorligi deb hisoblash mumkin emasligini taʼkidladi. 2017-yil 13-fevralda Kiev shahar davlat maʼmuriyatining shaharsozlik va arxitektura boʻlimi yodgorlik demontaj qilinmasligi toʻgʻrisida qaror qabul qildi (chunki yodgorlik demontaj qilinadigan obʻektlar roʻyxatiga kiritilmagan).

2019-yil 18-iyun kuni, „Millat qadr-qimmati“ UmumUkraina yoshlar harakati vakillari yodgorlikni kommunalizatsiyadan chiqarishdi. Yodgorlik poydevoriga, yangi matnli plita oʻrnatildi. Kommunistik yozuvlar ilgari olib tashlandi, faollar toʻp va poydevorni tikladilar.

 

 

 Arsenal zavodi ishchilariga yodgorlik .
Turkum:Arsenal (zavod, Kiev)
Turkum:Ukraina 1923-yilda paydo
Turkum:Kiev Yodgorliklari / Arsenal
Turkum: 1923-yilda qurilgan bino va inshootlar
Raimbek Botir haykali

Yodgorlik tarixi 
Raimbek Botir — buyuk qozoq botiri, Tukening oʻgʻli va oqsoqol juzdan Alban urugʻidan boʻlgan mashhur Xangeldi Botirning nabirasi. Botirning tugʻilgan va vafot etgan yili — 1705—1785-yillar. Raimbek Botir Qozogʻistonda oʻrta asrlarning eng notinch davrlaridan birida, Jungar (qalmoq) qoʻshinlarining qozoq yerlariga bosqinlari va bosib olinishi davrida yashagan. Raimbek Botir yoshligida, Balxash yoʻlbarsini jangda magʻlub etgan, buning uchun u eng yosh botirlardan biri sifatida tan olingan.

Raimbek Botir afsonaviy jangchi va qozoq xalqi ozodligi uchun kurashgan, Yettisuvni Jungar bosqinchilaridan ozod qilgan. Koʻrsatgan jasorati uchun u Abilayxonning qoʻmondonlaridan biri etib tayinlangan. Abilayxon boshchiligidagi uch yuzning birlashgan qoʻshinlari jungʻorlarni magʻlub etib, Yettisuv zaminini ozod qildi. Bu jang 1729-yilda Chu va Ili daryolari oraligʻida boʻlgan. Bu gʻalabada Raymbek Botir, Bogenbay va Kabanbay Botir qoʻshinlari katta ahamiyat oʻynadi. Raimbek Botir Ablayxon boshchiligida koʻzga koʻringan sarkarda boʻldi va nihoyat jungʻorlarni Qozogʻistonning janubi-sharqiy chegaralaridan quvib chiqardi.

Yodgorlikning, ochilishi 2005-yildan buyon, Raimbek Botir avlodlari oʻrtasidagi kelishmovchiliklar tufayli bir necha bor qoldirilgan.

 Yodgorlikning tavsifi 
"Batirizm" mavzusi qozoqchadan jangchi deb tarjima qilingan, u Qozogʻistonda juda rivojlangan va hurmatga sazovor. Botirlar qozoq xalqining qadriyatlari, tarixi, madaniyati va anʼanalarining koʻzgusidir.

Raimbek Botirning otliq yodgorligi uslubi va badiiy koʻrinishi jihatidan eng yaxshi yodgorliklardan biri hisoblanadi. Yodgorlik qahramonlik qiyofasida oʻrnatilgan — ot va unda oʻtirgan botir jangning eng qizgʻin pallasida tasvirlangan. Botir kiyimi va jihozlari, ot jabduqlari tarixiy jihatdan aniq va batafsil ishlab chiqilgan. Yodgorlikning balandligi 12 metrni tashkil qiladi. Poydevorda „Ұrpagʻina medet ber, Ұli babam!“ Mukagʻali Makatayev va botir hayoti.

 Loyiha mualliflari 

 Haykaltarosh Edige Rahmadiev
 Dizayner Igor Polyakov
 Arxitektor Vladimir Nemchikov.

Yodgorlikning ochilish sanasi — 07.12.2012.

 

 

 https://www.tripadvisor.ru/Attraction_Review-g298251-d8571298-Reviews-Monument_to_Raiymbek_Batyr-Almaty.html
 https://www.nur.kz/241189-v-almaty-otkrylsya-pamyatnik-rajymbek-batyru-foto.html
 https://www.zakon.kz/4529283-v-almaty-otkrylsja-pamjatnik-rajjymbek.html 
Rayymbeku
Turkum: otliq haykallar
Turkum:Olmaotadagi bino va inshootlar
Doira itlari

Doira itlari (shved. rondellhund) — 2006-yilning kuzida Shvetsiyada paydo boʻlgan koʻcha haykallarining nomi. Yogʻoch, plastmassa yoki metalldan yasalgan haykallar anonim mualliflarga tegishli boʻlib, 2006-yildan beri Shvetsiyaning turli joylarida, keyinroq esa mamlakat tashqarisida aylanma yoʻllarda oʻrnatilgan. Ispaniya televideniyasida  tilga olingandan soʻng, haykallar Ispaniyada oʻrnatila boshlandi. Shvetsiyaning „Expressen“ gazetasi vakillari  shunday haykalni Londondagi Pikadilli maydoniga oʻrnatdi.

 Tarixi 
left|thumb|200x200px| Uppsaladagi aylana it
„Doira itlari“ deb nomlanuvchi bunday haykalni birinchi marta Shvetsiyaning „Estergyotland“ provinsiyasidagi Linkoping shahrida koʻrishgan. Shuning uchun, ular dastlab „Estergyotland Doira itlari“ (shved. de östgötska rondellhundarna) deb nomlangan, keyinchalik soʻz oʻyini orqali shved Valhundi deb ham atalgan.Bunga sabab, Stina Opitzning " Sirkulyatsiya II " (Shvetsiya. Sirkulyatsiya II) itining beton haykaliga zarar yetkazilishi edi. Buzgʻunchilik harakatidan soʻng bu haykalni aylanma yoʻldan olib tashlashgan  va haykaltarosh yangi versiyasini oʻrnatishni rejalashtirgan. Keyin nomaʼlum shaxslar chorrahaga itning yogʻoch haykalini oʻrnatishgan. Keyinchalik unga anonim ravishda beton suyak qoʻshilgan . Ushbu voqealar matbuotda yoritilgach, butun Shvetsiyada "Doira itlari’haykallari paydo boʻla boshladi .

Birinchi haykal muallifi Piter Nyberg Expressen gazetasiga bergan bayonotida uning haykallari hukumatda ishlaydigan va „oʻzimiz qila oladigan“ ishlar uchun katta haq oladigan haykaltaroshlarni masxara qilishga qaratilganini aytdi. Aylanma yoʻllari boʻlmagan kichik shaharlarda, xavfsizlik orollaridagi oddiy chorrahalarda itlarning haykallari oʻrnatildi.

Shvetsiyalik rassom Lars Vilks Muhammad paygʻambarni aylana it sifatida tasvirlagan. Karikatura 2007-yilda mahalliy gazetada chop etilga. Bu Shvetsiya va xorijdagi musulmon tashkilotlarining noroziligiga sabab boʻlgan. 2010-yilda Stokgolmda sodir boʻlgan terakt ushbu karikaturalar bilan bogʻliq deb  taxmin qilinadi.
right|thumb|200x200px| Angliya janubi-sharqidagi Xemel Xempsted chorrahasida „Dira it“
2007-yil aprel oyida rassom Byorn Andersson Stokgolm janubidagi studiyasida"Doira itlari" asarini yaratishni boshladi. Uning ishi AQSh, Avstraliya va Buyuk Britaniyada chorrahalariga oʻrnatilgan. 2009-yilda xuddi shunday „Doira itlari“haykali Angliyaning janubi-sharqidagi Xertfordshirdagi Hemel Xempsted chorrahalarining baʼzilariga ham oʻrnatila boshladi.

 Yana qarang 

 Headington akulasi.

 

 
Turkum: Shvetsiya San'ati
Turkum: ommaviy san'at
Turkum: itlarning haykal tasvirlari
Krumlovskaya Madonna

"Krumlovskaya Madonna" (chex. Krumlovskaya madona, nemis. Krumauer Madonna) 14-asr oxirida nomaʼlum bogemiya ustasi tomonidan yaratilgan 112 sm balandlikdagi polixrom kechgotik ohaktoshdan yasalgan “Onalar hudosi va go’dak”deb nomlangan haykal. Bu haykal Chexiya janubidagi Chesky Krumlov shahridagi kashfiyot joyi nomi bilan atalgan.

Krumlov Madonna Praga saroyida yaratilgan boʻlib, u imperator Charlz IV davrida muhim madaniyat markaziga aylantirildi va butun imperiyadan gotika ustalari jalb qilindi. Haykal haqida birinchi manba 1400-yilda, Krumlov Rojmberkov qal’asi ibodatxonasida „Onalar hudosi va goʻdak“haykali joylashgan paytdan boshlanadi. 1910-yilda haykal Chesky Krumlov shahridagi xususiy turar-joy binosida topilgan, u 1785-yilda Zlatokorunskiy monastiri tarqatib yuborilganidan keyin, 1803-yildan buyon saqlanib qolgan. Avstriya davlati tomonidan haykalni sotib olish haqidagi muzokaralar 1913-yilgacha davom etdi. Oxir-oqibat, Krumlovskaya Madonnasi davlat tomonidan 30 000 kroonga sotib olindi va 1922-yildan beri Venadagi Sanʼat tarixi muzeyining Kunstkamerasida, 2013-yildan beri esa muzayning 36-koʻrgazma zalida namoyish etilmoqda.

Krumlov Madonna „haykaltaroshlikda Madonnani tasvirlashda kechki gotika anʼanalarining tan olingan namunasi“Die Schöne Madonna von Krumau. In: F. von Heintze (Hrsg.): Das große Volks-Lexikon. 1000 Fragen und Antworten. Kunst und Architektur (Bild Wissensbibliothek), Gütersloh (Bertelsmann Lexikon Verlag). S. 86f. va sanʼatshunoslar „yumshoq uslub“deb ataydigan Chexiyadagi eng mashhur „chiroyli Madonna uslubi“ haykalidir. Bu haykal — xalqaro gotikaning janubi-sharqiy variant hisoblanadi. Xudoning onasi Krumlov obrazi inoyat, jozibali noziklik va takabburlik, bolalarcha begʻuborlik va gʻamginlik uygʻunligi bilan ajralib turadi. Madonna haykali baland boʻrtib chiqqan peshonasi, tekis ingichka burni, doʻmboq lablari, kichkina dumaloq iyagi va uzun nafis boʻyni bilan tasvirlangan. Haykalning kompozitsiyasi diagonal chiziqlar bilan, figuraning qurilishi esa kontrastlar bilan belgilanadi. Kuchli aniqlangan lateral egilish haykalning beqaror muvozanati taʼsirini yaratadi. Shishish tufayli yuqori va pastki qismlar bir-biriga nisbatan siljiydi, bu tasvirning oʻzgaruvchanligi va beqarorligini taʼminlaydi. Tor yelkalar va moʻrt ustki tana keng oʻrta kesma bilan yam-yashil draping va yumshoq burmalarning lateral deyarli nosimmetrik kaskadlaridan farq qiladi. Madonna figurasining pastki qismida yerdan tez koʻtariladigan dinamik diagonal burmalar hukmronlik qiladi. Madonna haykali yerdan guldek oʻsib chiqqanga oʻxshaydi.

 

 

 
 

 

 Krumlov Madonna, Kunsthistorisches muzeyi veb-saytida )
 Kunsthistorisches muzeyi veb-saytidagi yoqimli uslub )
 Chesky Krumlov haykaltaroshligi tarixi )
Turkum: ohaktosh haykallari
Turkum: san'at tarixi muzeyi kollektsiyalaridan haykallar
Turkum: XIV asr haykallari
Turkum: Gothic
Turkum: Anonim asarlar
Turkum: Xonimning Haykallari
Turkum: Bogemiya Madaniyati
Kategoriya: 1910-yil kashfiyotlari
Ogoh bo‘ling! Ilonlar!

“Ogoh boʻling! Ilonlar!” — 1979-yil rejissor Zohid Sobitov tomonidan suratga olingan ikki qismli sovet detektiv badiiy film.

Ushbu film tergovchining mushkul va xavfli ishi haqida hikoya qiladi: tajribali tergov xodimi jinoyatchilarni aybini fosh etuvchi eng qiyin ishni ochib beradi.

 Syujeti 
Qishloqdan uzoq boʻlmagan joyda Qora-Toir nomini olgan koʻhna qal’a qad koʻtarib turibdi. Bu makonda osoyishtalik,  turli sir-asror va ilonlarga boy. Ularning tinchligini birgina ilon ovlovchi Mirzayevdan boshqa hech kim buza olmaydi. 

Lekin ushbu Qora-Toir qal’asi jinoyat izlari makoni boʻladi.

Qishloqda tong sahardan xavotirli mish-mish tarqaladi: mahalliy maktab direktori Grigorevning jasadi qirgʻoqdagi qamish orasidan topiladi. Yaxshi bir detektiv bu topishmoq zanjirini topishni uddalash kerak.

Syujet tobora koʻproq dahshatli tus olib bormoqda. Oqshom qorongʻusida qal’a yanada xavfliroq koʻrinadi.Oʻspirin yigit va qiz fonus orqali yer osti yoʻlini yoritib borishardi, — ular ham bu sirning tagiga yetishmoqchi. 

 Rollarda 

 Poʻlat Saidqosimov — Niyozov, militsiya kapitani
 Yuriy Puzyrev — Sherbakov, mayor, tergovchi
 Murod Radjabov
 Hamza Umarov — Qudrat Mirzaev, ilon ovchi, jinoyatchi
 Tugan Regjimetov — Sharaf Niyozov
 A. Yunusov — Azimov
 Oygul Ismoilova — Oysha
 Jahongir Faiziev — Ergash
 Nabi Rahimov — Hamroqul
 Nozim Tulyaxoʻjaev — Jumaniyoz
 Aida Yunusova — Halima
 Almira Ismoilova — talaba

 Suratga olishda ishtirok etganlar 

 Ssenariy muallifi: Andrey Tarkovskiy
 Haqiqiy ssenariy muallifi Arkadiy Strugaskiy 
 Rejissor: Zagid Sobitov
 Operatorlar:
 Timur Qayumov
 Xatam Fayziev
 Rassomlar:
 Vadim Dobrin
 Sadir Ziyamuhamedov
 Bastakor: Rumil Vildanov
 Kartina direktori: Andrey Tarkovskiy

 

 
 : Содержание в журнале «Советский экран» (июль 1980)

Turkum:Oʻzbekfilm kinostudiyasi filmlari
Qushning erkalashi

thumb|right|370px
Qushning erkalashi (fransuz. La Caresse d’un oiseau) — bu Joan Mironing tomonidan 1967-yilda Palma-de-Malyorkadagi ustaxonasida yasagan haykal. Hozirda u Joan Miro fondi  kolleksiyasining ajoyib durdonalaridan biri hisoblanadi.

 Tarixi 
Ushbu haykalning birinchi versiyasi rassomning Mont Roig del Kampda improvizatsiya qilingan materiallardan yasagan dastlabki obyekt haykallariga tegishli. 1960-yillarning oʻrtalarida asl haykalning koʻrinishi yomonlashayotgani va Parijda bronzadan qayta tiklanganligi maʼlum boʻldi. Miro shaxsan oʻzi bronzaning teksturasini va undagi patinani tekshirib koʻrdi, chunki  bu haykalning uzoq muddat saqlanib turishida  juda muhim deb hisoblanadi.

 Tavsifi 
Ushbu kulgili haykalda asos boʻlib xizmat qilgan narsalarni osongina aniqlash mumkinErben 2004: p. 181. „Qushning erkalashi“ haykalining  balandligi 3 metrdan oshadi, kengligi bir metrdan oshadi, ammo chuqurligi atigi 38 santimetrni tashkil qiladi.Haykal bronzadan yasalgan boʻlib, yorqin ranglar bilan qoplangan. Hozirda bronzadan yasalgan haykalning hojatxona oʻrindigʻi va dazmol taxtasi, tanasi va oyoqlari asosi sifatida, ayolning dumbasini tasvirlash uchun ishlatiladigan bir juft miniatyura futbol toʻplari, ayol jinsiy aʼzolarini ifodalovchi toshbaqa qobigʻi va bosh sifatida eshakning somon shlyapasi kabi qismlari saqlanib qolgan. Sanʼatshunoslar haykalni „Ayol jinsiy hayoti totemi“ ham deb taʼriflaganlar.

 

 

 
 
Turkum:Bronza haykallar
Turkum: Joan Miro Haykallari
Nikolay Semyonov haykali

Nikolay Semyonov haykali ― Moskvadagi „MMFI“ Milliy tadqiqot yadro universiteti qoshidagi Nobel mukofoti laureatlari xiyobonida joylashgan. Yodgorlik haykaltarosh, V. S. Surikov nomidagi Moskva davlat akademik rassomlik instituti dotsenti Aleksandr MironovV NIYaU MIFI otkrili pamyatnik laureatu Nobelevskoy.. | NIYaU MIFI | VKV NIYaU MIFI otkrili pamyatnik laureatu Nobelevskoy premii po ximii 1956 goda, avtoru teorii sepnix reaksiy, sozdatelyu kafedri ximicheskoy fiziki MIFI Nikolayu Nikolaevichu… tomonidan yaratilgan.

 Yaratilish tarixi 
Yodgorlik MMFI hududida joylashgan „Nobel mukofoti laureatlari xiyobonining“ bir qator haykallariga kiritilgan. Xiyobon 2017-yilda MMFI sobiq bitiruvchisi Andrey Novikov boshchiligidagi Artplast savdo-ishlab chiqarish kompaniyasi tashabbusi bilan tashkil etilgan.

Yodgorlik oʻrnatilishi Nikolay Semyonov tavalludining 125-yilligiga bagʻishlangan. Yodgorlik 2019-yilda ochilgan.

 Tavsifi 
Semyonov haykali bronzadan yasalgan. Olim kostyum kiyib, ustidan palto kiygan holatda tasvirlangan. Uning qoʻlida formulalar yozilgan varaqlar bor. U suratga olish uchun bir soniya toʻxtab qolganga oʻxshaydi. Figura oldida granit uchburchak joylashgan boʻlib, unga „MMFI Kimyoviy fizika kafedrasi asoschisi va birinchi mudiri, Nobel mukofoti laureati, SSSR Fanlar akademiyasining akademigi Nikolay Nikolayevich Semyonov“ yozuvi tushirilgan bronza plastinka yopishtirilgan.

 Hodisalar 
2020-yilda Vladimir Putin hukumatga olim xotirasini abadiylashtirish boʻyicha koʻrsatma bergan. 2021-yilda Nikolay Semenovning 125-yilligiga bagʻishlangan marka chiqarildi. Marka suvenir toʻplamiga joylashtirilgan boʻlib, uning vinyetkasida MTYU MMFI hududida joylashgan Semyonov haykali tasvirlangan.

 

Turkum:Olimlar uchun yodgorliklar
Turkum:Moskvadagi mashhur va taniqli odamlarga haykaltaroshlik yodgorliklari