Quyosh energiyasi

Quyosh energiyasi – bu quyosh nuridan energiyani toʻgʻridan-toʻgʻri fotovoltaiklar (PV) yordamida, bilvosita konsentrlangan quyosh energiyasidan yoki kombinatsiyadan foydalangan holda elektr energiyasiga aylantirishdir. Fotovoltaik hujayralar fotovoltaik effekt yordamida yorugʻlikni elektr tokiga aylantiradi.

Fotovoltaiklar dastlab kichik va oʻrta oʻlchamdagi ilovalar uchun elektr energiyasi manbai sifatida, bitta quyosh batareyasi bilan ishlaydigan kalkulyatordan tortib to tomidan tashqarida joylashgan (PV) tizimi bilan ishlaydigan uzoq uylargacha ishlatilgan. Tijoriy konsentrlangan quyosh elektr stansiyalari birinchi marta 1980-yillarda ishlab chiqilgan. Oʻshandan beri quyosh elektr energiyasining narxi pasayganligi sababli, tarmoqqa ulangan quyosh (PV) tizimlari koʻproq yoki kamroq eksponent ravishda oʻsdi. Millionlab qurilmalar va gigavatt hajmdagi fotoelektr stansiyalar qurilishi davom etmoqda, yangi ishlab chiqarish quvvatlarining yarmi 2021-yilda quyosh energiyasidir. 

 Texnologiyalar 
Quyosh elektr stantsiyalari ikkita texnologiyadan birini qoʻllaydi:

 Fotovoltaik (PV) tizimlar tomlarda yoki yerga oʻrnatilgan quyosh fermalarida quyosh panellarini ishlatib, quyosh nurini toʻgʻridan-toʻgʻri elektr energiyasiga aylantiradi.
 Konsentrlangan quyosh energiyasi (CSP) bug 'hosil qilish uchun quyosh nurini haddan tashqari issiqlikka jamlash uchun nometall yoki linzalardan foydalanadi, bu esa turbina orqali elektr energiyasiga aylanadi.

 Konsentrlangan quyosh energiyasi 
thumb| Parabolik kollektor quyosh nurini fokus nuqtasidagi trubkaga toʻplaydi.
Konsentrlangan quyosh energiyasi (CSP), shuningdek, „kontsentrlangan quyosh termal“ deb ataladi. Quyosh nurini jamlash uchun linzalar yoki nometall va kuzatuv tizimlaridan foydalanadi, soʻngra hosil boʻlgan issiqlikdan anʼanaviy bugʻ bilan boshqariladigan turbinalardan elektr energiyasini ishlab chiqarish uchun foydalanadi. 

 Erta kunlar 
1860-yillarda boshlangan quyosh texnologiyalarining dastlabki rivojlanishi koʻmirning tez orada taqchil boʻlishini kutish bilan bogʻliq edi. Charlz Fritts 1884-yilda Nyu-York tomiga 1% samarali selenli hujayralardan foydalangan holda dunyodagi birinchi fotovoltaik quyosh massivini oʻrnatdi. Biroq, quyosh texnologiyalarining rivojlanishi 20-yillarning boshlarida toʻxtab qoldi. Quyosh panellari boʻlgan birinchi sunʼiy yoʻldosh 1957-yilda uchirilgan.

 Quyosh elektr stantsiyalarini kontsentratsiyalash 
thumb| 2014-yil fevral oyida barcha uchta minora yuk ostida boʻlgan Ivanpah quyosh elektr ishlab chiqarish tizimi, uzoqdan Klark togʻ tizmasi koʻrinib turibdi.
thumb| Kaliforniyaning San-Bernardino okrugi shimolidagi 354 MVt quvvatga ega quyosh energiyasini ishlab chiqarish tizimlari (SEGS) parabolik olukli quyosh majmuasining bir qismi

 Iqtisodiyot 

 Bir vatt uchun narx 
Quyosh energiyasi uchun odatiy xarajat omillari modullarning narxi, ularni ushlab turish uchun ramka, simlar, invertorlar, mehnat narxi, talab qilinishi mumkin boʻlgan har qanday yer, tarmoq ulanishi, texnik xizmat koʻrsatish va joy oladigan quyosh nurlanishini oʻz ichiga oladi.

 Oʻrnatish narxlari 
Vaqt oʻtishi bilan yuqori quvvatli quyosh modullarining narxi sezilarli darajada kamaydi. 1982-yildan boshlab har bir kVt ning narxi taxminan 27 000 AQSH dollarini tashkil etgan boʻlsa, 2006-yilda esa xarajat bir kVt uchun taxminan 4 000 AQSH dollariga tushdi. 1992-yilda PV tizimi bir kVt uchun taxminan 16 000 AQSH dollari turadi, 2008-yilda esa 6 000 AQSh dollariga tushdi. 

 Joylashuv boʻyicha mahsuldorlik 

thumb| Quyosh botgandan keyin ishlab chiqarishni taʼminlash va talab talablariga javob berish uchun ishlab chiqarishni rejalashtirish uchun samarali issiqlik energiyasini saqlashni taʼminlaydigan tuz tanklarini qurish Wright, matthew; Hearps, Patrick; et al. . 280 MVt quvvatga ega Solana ishlab chiqarish stansiyasi olti soatlik energiya saqlashni taʼminlash uchun moʻljallangan. Bu zavodga yil davomida nominal quvvatining qariyb 38 foizini ishlab chiqarish imkonini beradi. 
 

 Atrof-muhit taʼsiri 
Quyosh energiyasining juda kichik bir qismi konsentrlangan quyosh energiyasidir. Konsentrlangan quyosh energiyasi gaz bilan ishlaydigan quvvatga qaraganda koʻproq suv ishlatishi mumkin. Bu muammo boʻlishi mumkin, chunki quyosh energiyasining bunday turi kuchli quyosh nuriga muhtoj, shuning uchun koʻpincha choʻllarda quriladi.
thumb| Senftenberg quyosh parkining bir qismi, Sharqiy Germaniyadagi Senftenberg shahri yaqinidagi sobiq ochiq kon maydonlarida joylashgan quyosh fotovoltaik elektr stantsiyasi. 78 MVt quvvatga ega stansiyaning 1-bosqichi uch oy ichida qurib bitkazildi.
 

 

Turkum:Quyosh
Turkum:Energiya
Turkum:Pages with unreviewed translations
Turkum:Quyosh tizimi
Turkum:Quyosh issiqligi
Turkum:Quyosh harorati
Turkum:Quyosh i
Turkum:Tabiiy energetika
Turkum:Qayta tiklanadigan energiya
Turkum:Issiqlik manbasi