Zhantas/Cleaned-Uzbek_Wikipedia huggingface dataset:
Nirey

Nirey (qadimgi yunon ĝaress) ― qadimgi yunon mifologiyasidagi personaj. Simi orolining qiroli va Knidos yarim orolining bir qismining hukumdoriДиодор Сицилийский. Istoricheskaya biblioteka V 53, 2. Haropning oʻgʻli, Simy oroli va nimf Alagiyaning qirliLyubker F. Realniy slovar klassicheskix drevnostey. M., 2001. V 3 t. T.2. S.458Iliada II 673.Yelenaning boʻlajak turmushoʻrtogʻiGigin. Mifi 81. Ptolemey Gefestionga koʻra, u Geraklning sevgilisi yoki oʻgʻli edi va u bilan Gelikon sheriga ov qilganKommentariy D. O. Torshilova v kn. Gigin. Mifi. SPb, 2000. S.283. Misiyaliklar bilan urush paytida u Giyenani oʻldirdi. 3 ta kemani (yoki 16Gigin. Mifi 97) Troya ostida simeansdan olib keldi. Gomer uni „Iliad“ da faqat bir marta eslatib oʻtadi, lekin u Axillesdan boshqa barcha yunonlardan koʻra chiroyli ekanini aytadiПсевдо-Аполлодор. Mifologicheskaya biblioteka E III 13. Yevripiel tomonidan oʻldirilgan Yoki Enem tomonidan oʻldirilgan.Yoki u urushdan omon qoldi va undan keyin shamollar uni Liviyaga olib ketishdiЛикофрон. Aleksandra 1011 i komm.. Keyingi sheʼrlarda chiroyli odamЛукиан. Razgovori v sarstve mertvix 25 namunasi sifatida tilga olinadi (koʻpincha Ovidda)Lyubker F. Nireus // Realniy slovar klassicheskix drevnostey po Lyubkeru / pod red. F. F. Zelinskiy, A. I. Georgievskiy, M. S. Kutorga, F. Gelbke, P. V. Nikitin, V. A. Kanskiy, per. A. D. Veysman, F. Gelbke, L. A. Georgievskiy, A. I. Davidenkov, V. A. Kanskiy, P. V. Nikitin, I. A. Smirnov, E. A. Vert, O. Yu. Klemenchich, N. V. Rubinskiy — SPb.: Obщestvo klassicheskoy filologii i pedagogiki, 1885. — S. 923..

 

Turkum: qadimgi yunon afsonalari qahramonlari
Turkum: troyan urushi a'zolari
Turkum:Egey orollari afsonalari
Ninazu

Ninazu (shum. „Shumer-bilim“ yoki „Suvni organmoqdaman“) — shumer maʼbudi.

 Tavsif 
Ninazu — er osti dunyosining xtonik xudosi, shifo va yoshartirish xudosi ham boʻlgan, uning ramzi — ilon (uning oʻgʻli Ningishzida ikkita ilon bilan oʻralgan tayoq timsoli sifatida tibbiyot amaliyotining ramzi boʻlgan keyinchalik Asklepiyning tayogʻiga aylanib, keyinchalik kadutsey shaklida butun dunyo tibbiyotining ramziga aylangan). Bundan tashqari, harbiy xususiyatlar Ninazu tasvirida ham koʻrinadi — akasi Nergal bilan birgallikda Shumerning dushmanlarini jazolashga qodir ekanligiga ishonishgan. Bir versiyaga koʻra, u Enki va Ereshkigalning oʻgʻli edi, ikkinchisi — Enlil va Ninlil, Ninurt va Nergalning akasi edi.  Afsonaga koʻra, Ninmida bilan birgalikda Shumer tuprogʻiga arpa, loviya va boshqa koʻplab madaniyatlarni olib kelishdi, bundan oldin mahalliy aholi yigʻish bilan shugʻullangan.

Koʻpgina afsonalarning qoʻpol tabiatini hisobga olib, ularning erkin talqinini tan olgan holda, Ninazuning kelib chiqishining ikkita versiyasidan tashqari, bir yoki har ikkala variantga mos kelmaydigan turli afsonalar mavjud. Misol uchun, afsonalardan biri uni Ereshkigalning turmush oʻrtogʻi deb ataydi. Yana bir afsonaga koʻra, Ninazu afsonada taqdim etilgan Ereshkigalning iltimosiga binoan, onasi sifatida, yer osti qirolligidan Damu ismli mahbusni ozod qildi, lekin uni vazir qilib qoʻydi.

 Ibodat tarixi 
Ayniqsa, uchinchi Ur sulolasi davrida Shumer shimolidagi Eshnunna va janubdagi Enego shaharlarida ulugʻlangan.  Xammurapi qonunlariga koʻra, bu xudoga hadya qilish majburiy edi. Ninazu ruhoniylari „ur-Ninazu“ („Ninazu xudosi fanati“) nomi bilan atalgan. Ur shahrida har yili uning sharafiga bayram boʻlib oʻtdi, unda vafot etgan shohlar va ruhoniylar sharafiga qurbonliklar keltirildi.

 

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Turkum:Ilon xudolari
Turkum:Alfavit tartibida xudolar
Turkum:Mesopotamiya xudolari
Nikolay Shmit yodgorligi

Nikolay Shmit haykali ― 1905-yilgi inqilob qatnashisi xotirasiga oʻrnatilgan barelyef-yodgorlik.Nikolay Shmit RSDLP aʼzosi boʻlgan. U 1971-yil 9-dekabrda Shmitovskiy proezd xiyoboniga oʻrnatilgan. Loyiha mualliflari — haykaltaroshlar Gennadiy Dmitriyevich Raspopov, V.I.Yudin va meʼmor G.P.Karibov. 1992-yilda u mintaqaviy ahamiyatga ega boʻlgan madaniy meros obyekti maqomini olgan.

Yodgorlik granit plitalar bilan qoplangan kub shaklidadir. Uning yuzalaridan birida bronzada inqilobchining yuzi tasvirlangan. Ikkinchisida esa mis taglavha bor. Unda „Shmit Nikolay Pavlovich, inqilobchi talaba, Presnyada 1905-yil dekabr qurolli qoʻzgʻoloniga tayyorgarlik koʻrishda faol ishtirokchi. 1907-yil 13-fevralda u Butirka qamoqxonasida Chor Rossiyasi maxfiy politsiyasi tomonidan shafqatsizlarcha oʻldirildi“ mazmunidagi bitiklar bitilgan.

 

 

 
 
 
 
 
Turkum: Moskva haykallari mashhur va taniqli insonlar Shmitu
Turkum: alfavit haykallari
Turkum: Moskvada 1971-yilda qurilgan binolar va inshootlar
Nis (Pandionning oʻgʻli)

Nis (boshqa Niss) — qadimgi yunon mifologiyasining qahramoni Pandionning II va Pilining oʻgʻli, yoki Aresning oʻgʻli (yoki Deionning). Abrotning rafiqasi (Onxestning qizi). Nevrinomning otasi, Bellerofontning bobosi Gesiod. Perechen jenщin, fr.43 M.-U. Любкер Ф. Nisus // Реальный словарь классических древностей по Любкеру / под ред. Ф. Ф. Зелинский, А. И. Георгиевский, М. С. Куторга, Ф. Гельбке, П. В. Никитин, В. А. Канский, пер. А. Д. Вейсман, Ф. Гельбке, Л. А. Георгиевский, А. И. Давиденков, В. А. Канский, П. В. Никитин, И. А. Смирнов, Э. А. Верт, О. Ю. Клеменчич, Н. В. Рубинский — СПб.: Общество классической филологии и педагогики, 1885. — С. 923..

Megarlarda hukmronlik qilgan, NiseyagaSofokl. Egey, fr.24 = fr.872 Nauk; Strabon. Geografiya IX 1, 6 (str.392) asos solgan. Boshning oʻrtasida uning hayoti bilan bogʻliq boʻlgan toʻq qizil sochlari bor edi. Uning qizi Skilla Megarani qamal qilgan Minosga oshiq boʻlib, sochlarini yirtib tashladi. Boshqalarning fikricha, Minos barcha shaharlarni egallab, Niseyni qamal qilgan. Krit floti Minoa Pavsaniy. Opisanie Elladi I 44, 3 oroli yaqinida langar qoʻydi. Qamal 6 oy davom etdi Ovidiy. Metamorfozi VIII 11 . Afinadagi qabr Pavsaniy. Opisanie Elladi I 19, 4 .

Yoki magʻlub boʻldi, qizini taʼqib qildi va gubanGigin. Mifi 198 baliqidagi Skilla (galiaeta) (Akila marina) ga aylandi. Yoki sariq qanotli burgutga. Yoki u oʻzGigin. Mifi 198 joniga qasd qildi. Megarlar „Nisa shahri“Gigin. Mifi 198 deb nomlangan.

Megaradagi Nisning vorisi uning kiyovi Megarey, Gippomenning oʻgʻli, Ifinoi Nisidaning turmush oʻrtogʻi ediВергилий. Буколики I 404—409; Псевдо-Вергилий. Скопа 191—205; Овидий. Метаморфозы VIII 146.

 Pseudo Apollodorus. Mifologik kutubxona III 15, 5-6.8Мифы народов мира. М., 1991-92. В 2 т. Т.2. С.223, Любкер Ф. Реальный словарь классических древностей. М., 2001. В 3 т. Т.2. С.458 Софокл. Эгей, фр.24 = фр.872 Наук; Страбон. География IX 1, 6 (стр.392).

 

Turkum:Shaharlarning eponimlari
Turkum:Megaris haqidagi afsonalar
Uels loʻlilari

thumb|387x387px| Uels loʻlilari oilasi. 1951-yilga tegishli fotosurat
Uels loʻlilari ( yoki Uels kalesi) ― Uels hududida yashovchi, kelib chiqishi loʻlilarga borib taqaladigan etnik guruh.

Birinchi loʻlilar bu yerga 15-asrda koʻchib kelganlar . Ularning koʻpchiligi oʻzlarining kelib chiqishini 18-asr boshlarida Uelsda muqim yashagan birinchi loʻli baroni Abram Vud bilan bogʻlashadi. Ular avvallari bir necha oilalar guruhi bitta erkak kishiga boʻysunadigan qabila tuzilishi asosida hayot kechirganlar. Ammo, Uels kale oilalarining ayrimlari matriarxal boʻlib, ulardagi katta ayol oilaning boshqa ayollari oʻrtasida konsensus usuli orqali tanlab olinadi.

Uels loʻlilari eʼtiqodiga koʻra xristianlardir. Ular ingliz va valliy-loʻli tillarida soʻzlashadilar. Uels loʻlilarining umumiy soni maʼlum emas.

Dastlabda valliy-loʻli va ingliz-loʻli shevalari Britaniya loʻlilarining umumiy tilini tashkil qilgan. Valliy va anglo-loʻli tillari Fransiya, Germaniya, Skandinaviya, Ispaniya, Polsha, Rossiya shimoli va Boltiqboʻyida keng tarqalgan roman shevalari bilan yaqin boʻlgan. Ushbu shevalarning kelib chiqishi oʻrta asrlarning oxirlarida loʻli muhojirlarning gʻarbiy, shimoliy va janubiy Yevropaga yoʻl olgan birinchi toʻlqini bilan bogʻlanadi.

Valliy-loʻli tili ayni vaqtda oʻlik til hisoblanadi. Undan foydalanish holati 1950-yilgacha Uels shimolidagi loʻlilar orasida kuzatilgan. 19-asrning oxirida Uels janubida arab, eron, yunon, rumin, nemis, fransuz va valliy tillari taʼsiridagi rum hamda ingliz tillariga asoslangan sinkretik sheva paydo boʻlgan. Bunday xilma-xillik Uels kalesining bu yerga kelishidan oldin uzoq yoʻlni bosib oʻtganini koʻrsatadi.

Koʻchmanchi turmush tarzini saqlab qolgan Uels loʻlilari hudud madaniyatining bir qator jihatlarini, jumladan nasroniylikni qabul qilish, Uelsga xos familiyalari olish, mintaqaviy va milliy eystetvodlarda ishtirok etishni oʻzlashtirganlar. Uelslik kale, Abram Vud nabirasining eri Jon Robert Lyuis 1842, 1848 va 1850-yillarda oʻtkazilgan milliy festivallarda valliy arfasini chalish boʻyicha tanlovda uch marta gʻolib boʻlgan.

Abram Vudning yana bir avlodi Jon Roberts „Uelsning birinchi arfachisi“ nomiga sazovor boʻlgan va butun oila aʼzolarini Uelsning turli xil asboblarini chalishga oʻrgatgan. Uning mashhurlikka erishgan ijodiy faoliyati 1889-yil 24-avgustda Uelsga qirollik tashrifi bilan kelgan qirolicha Viktoriya oldida, Pale zalida chiqish qilgandan keyin yakunlangan. J on Roberts va uning toʻqqiz nafar oʻgʻli qirolicha uchun Uels arfalarini chalishgan.

 

 

 Romani Cymru loyihasi (Buyuk Britaniya Uels) — Uels loʻlilari madaniyati haqidagi arxiv tadqiqoti tashabbusi )
Turkum:Buyuk Britaniya xalqlari
Turkum: Uels
Fau xalqi

thumb|400x400px| Indoneziya etno-lingvistik xaritasida Fau.
Fau — Indoneziyaning Papua (sobiq Irian Jaya) provinsiyasi markazining shimoliy qismida yashovchi papua qabilasi. Ularning soni taxminan 1470 kishini tashkil etadi.

 Tarqalishi 
Fau xalqi Gʻarbiy Papua mintaqasida, Klixi Ano va Didind Ruffaer daryolari oraligʻida tarqalgan. Fau xalqi toʻrtta koʻchmanchi qabiladan iborat: bular Sefyori, Tearu, Iyariki va Tigri hisoblanadi. Ayrim etnologlar Sexudat qabilasi vakillarini ham fau xalqiga tegishli deb hisoblaydilar.

 Maishiy hayot 
Fau xalqining asosiy mashgʻulotlari ovchilik va terimchilikdir. Ilgari ular orasida kannibalizm keng tarqalgan edi. Yevropaliklar tomonidan qabilaning kashf etilishidan keyin faularning 400 ga yaqin ekani aniqlangan. Taxminan 2000-yilga kelib, Fau xalqi ichidagi zoʻravonliklar tufayli ularning soni kamayib ketdi. Fau xalqi odatda alohida oila guruhlariga boʻlinib yashaydi. Bir necha shunday guruhlar yiliga bir yoki ikki marta uchrashadilar va oʻzaro kelin almashadilar. Ayni vaqtda faular soni 1470 kishini tashkil qiladi. Gʻarbiy Papuaning boshqa mahalliy xalqlari singari, faularning yashash joylari iqtisodiy maqsadlarda tropik oʻrmonlarini yoʻq qilish tufayli xavf ostida qolgan.

 Dini 
Oʻtmishda fau xalqi orasida animizmhukromlik qilgan, faular tabiat kuchi va ruhlarga eʼtiqod qilishgan. Hozirgi kunda ularning aksariyati nasroniylardir.

 Yevropaliklar faular haqida 
Faular hayoti haqida ushbu xalq vakillari orasida bir muncha vaqt yashagan yevropaliklar tomonidan ikkita kitob yozilgan. Birinchi kitob muallifi bolaligining koʻp yillarini Fau xalqi orasida oʻtkazgan missionerlarning qizi Sabina Kyugler hisoblanadi. Ikkinchi kitob Jared Daymond tomonidan yozilgan. Uning kitobida fau xalqi qabilalaridan biri bitta guruhdagi jamiyat misolida olingan va insonlar jamiyati taqdiri tasvirlab berilgan. Fau xalqi koʻpincha kitoblarda tosh davri odamlari, kanniballar, shafqatsiz jangchilar, faqat uchgacha sanay oladigan aqliy qoloq odamlar sifatida tasvirlangan.

 Bibliografiya 

 Sabina Kyugler: Dschungelkind. Myunxen 2005, ISBN 3-426-27361-6
 Sabina Kyugler: Ruf des Dschungels. Myunxen 2006, ISBN 3-426-27393-4
 Jared Daymond: Arm va Reyx. Die Schicksale Menschlicher Gesellschaften. 6. Aftidan. Fisher, Frankfurt 2010, ISBN 978-3-596-17214-6
 

Turkum:Indoneziya xalqlari
Turkum: Papuanlar
Nikolay Nekrasov yodgorligi Moskva

Nikolay Nekrasov haykali — rus shoiri, yozuvchisi va publitsisti Nikolay Nekrasov xotirasiga oʻrnatilgan yodgorlik. 1960-yilda yozuvchi nomi bilan atalgan 613-maktab yaqinidagi Bolshoy Xaritoniyevskiy koʻchasidagi 13/9-uy hovlisida oʻrnatilgan. Loyiha mualliflari haykaltarosh Iosif Chaykov va meʼmor Anatoliy Andreyevich Usachevlardir. 1997-yilda mintaqaviy ahamiyatga ega boʻlgan madaniy meros obyekti sifatida tan olingan.

2009-yilda maktab hududi Oliy arbitraj sudining yangi binosini qurish uchun berildi. OAS ning yodgorlikni koʻchirish toʻgʻrisida bergan arizasini Moskva Dumasining monumental sanʼat boʻyicha komissiyasi maʼqulladi va haykalni Yauzskiy bulvariga koʻchirishga qaror qilindi. Ammo keyinroq, 2010-yilda oʻrnatish joyi yana oʻzgartirildi va yodgorlik Nikolay Nekrasov nomidagi markaziy shahar jamoat kutubxonasi shoxobchasiga oʻrnatildi. Haykalni demontaj qilish va koʻchirish boʻyicha barcha ishlar federal byudjet hamda sudning oʻz hisobidan amalga oshirildi.

Belgacha ishlangan bronza byust granit tagkursiga oʻrnatilgan. Shoir qoʻllarini koʻkragiga bogʻlagan holda tasvirlangan. Boshi chapga burilgan, koʻzlari uzoqqa tikilgan.

 

 

 
 
 
 
Nekrasov
Turkum: alfavit haykallari
Turkum:adabiyot yodgorliklari
Turkum:1960-yilda Moskvada qurilgan binolar va inshootlar
Turkum: 1960 haykallar
Fernandino

Fernandino, Fernandinos, fernandosliklar, Fernando-Po kreollari — Ekvatorial Gvineyadagi Bioko (sobiq Fernando-Po) orolida yashovchi xalq. 2004-yil holatiga koʻra, ularning soni 6 ming kishini tashkil qiladi (Popov 1998: 577.)

 Tili 
Fernandosliklar ingliz tilida soʻzlashuvchi pidjin, ingliz tilining bir qator shevalari, fransuz va portugal tillarida soʻzlashuvchi pidjin elementlaridan Amerika plantatsiyalarida shakllangan kreol tili asosidagi krio tilida, shuningdek, yoruba va uning variantlaridan biri hisoblanmish potto („port shevasi“) tilida soʻzlashadilar. 1998-yil holatiga koʻra, 70 000 dan ortiq ekvatorial gvineyaliklar oʻzlarining tijorat tillari sifatida potto tilidan foydalanganlar (Dolgopolskiy 1955: 29-60).

 Dini 
Fernandosliklarning aksariyatikatoliklar, bir qismi protestantlardir. (Popov 1998: 577.)

 Tarqalishi 
Fernandosliklarning birinchi guruhi Fernando Po orolida paydo boʻlgan. Fernandino — Bioko oroliga koʻchib kelgan kreollar va 19-asrda orolga kelib joylashgan, Yamayka, Puerto-Riko va Kubaning ozod qilingan qullarining umumiy avlodlaridir. Aholi vakillari bubi mulat ayollari va ispan millatiga mansub erkaklardan tarqalgan avlodlar hisoblanadi. Odatda, bunday juftliklarning avlodlari otalari tomonidan tan olinmagan, ammo baʼzi juftliklar katolik cherkovida nikoh oʻqitishgan (Yakubovskiy 1992: 58-60.) Kolonial boshqaruv va mustaqillik uchun kurash davrida fernandinolarining koʻpchiligi siyosiy va ijtimoiy muammolardan qochish maqsadida Annobon, Kanar orollari va Ispaniyaga borib joylashganlar (Melnikov, Korochantsev 2001: 36-38.)

 Gvineyaning materik qismidagi fernandino 
Ekvatorial Gvineyaning materik qismida yashovchi Fernandino xalqi Fernando-Podagi fernandosliklardan kechroq paydo boʻlishgan.

 Yana qarang 

 Portugal kreollari

 

 Dolgopolskiy A. B. „Gibrid“ tillar degan notoʻgʻri tushunchaga qarshi, (Kreol dialektlari haqida), „Uch. ilova. 1 Moskva davlat pedagogika chet el instituti tillar“, 1955. 7-jild. — 29-60-betlar.
 Melnikov I.A., Korochantsev V.A. Ekvatorial Gvineya. M. 2001 S. 36-38.
 Popov V. A. Fernandino // Dunyo xalqlari va dinlari / Bob. ed. V. A. Tishkov. M.: Buyuk rus ensiklopediyasi, 1998. S. 577.
 Yakubovskiy V. Piton uchish-qoʻnish yoʻlagida // Dunyo boʻylab. — 1992. — No 5. — S. 58-60.
Turkum:Ekvatorial Gvineya Xalqlari
Turkum: kreol xalqlari
Fijiliklar

thumb
thumb| Fijilik erkak
Fijiliklar ( Fijiliklar, fij fij. I-Taukei) – Fiji orollarining tub aholisi, mamlakatning ikkita asosiy xalqidan biri. Uning umumiy soni 700 mingga yaqin, 475 739 tasi Fiji orolida yashaydi (2007). Fijiliklar Yangi Zelandiya, Avstraliya, Kanadada ham iqtiqomat qiladilar. Antropologik turi va madaniyati boʻyicha melaneziyaliklar hisoblanadi.

Aholi vakillari ikki xil fiji tilida: Gʻarbiy Fiji va Sharqiy Fiji tillarida muloqot qilishadi. Sharqiy Fiji tiliPolineziya tillariga juda yaqin, Gʻarbiy Fiji tili esa rotuma tili bilan oʻxshash, oʻta yaqin boʻlmasa-da sharqiy fiji-polineziya tillari bilan ham bogʻliqligi bor. Ular birgalikda Okeaniya tillari tarkibida Markaziy Tinch okeani tarmogʻini tashkil qiladi. Adabiy Fidji tili mbau shevasi asosida shakllangan. 19-asrdan lotin alifbosi asosidagi yozuvga oʻtilgan.

Fijiliklarning aksariyati eʼtiqodiga koʻra, protestantlardir (metodist va boshqalar).

 Kelib chiqishi 
Fijiliklarning kelib chiqishi birinchi navbatda melaneziyaliklar bilan bogʻlanadi. Orollarga joylashgan birinchi odamlar ham aynan ular boʻlgan. Togʻli hududlarda yashovchi aholi vakillari orasida melaneziyaliklarga xos xususiyatlar koʻproq saqlanib qolgan. Fijiliklar etnogenezida tonganlar va samoaliklar ham ishtirok etganlar.

19-asrda fijiliklar Buyuk Britaniyaning mustamlaka hukmronligi ostida yagona etnik guruhga aylanganlar.

 Xoʻjalik va madaniyat 
Fijiliklarning asosiy mashgʻulotlari qoʻl mehnati asosidagi dehqonchilik (taro, yams, manok, banan, kokos palmasi), baliqchilik va chorvachilik hisoblanadi. Hunarmandchilik sohalaridan katamaranlar yasash, kulolchilik, boʻyra toʻqish rivojlangan. Aholining bir qismi sanoat yoʻnalishlari bilan band qilingan.

Turarjoylar – odatda reja asosida kvadrat yoki oval holatda ustunlar bilan quriladi.

Liboslar – yubkalar, fartuklar, belbogʻlar. Ayni vaqtda Yevropaga xos liboslar ham keng tarqalgan.

Oziq-ovqat – asosan sabzavot va baliqli taomlar. Goʻsht noyob va tansiq mahsulot hisoblanadi.

Anʼanaviy eʼtiqod – ajdodlar, rahmanolarga sigʻinish, totemizm sarqitlari.

Eng ommabop sport turi – regbi va uning regbi-7 turidir (bu yoʻnalishda Fidji jamoasi 2016-yilda Rio-de-Janeyroda boʻlib oʻtgan Olimpiya oʻyinlarida oltin medallarni qoʻlga kiritgan).

 

 

 Dunyo xalqlari va dinlari, ed. V. A. Tishkova, M. – 1998-yil.
 Dunyo xalqlari, tarixiy va etnografik maʼlumotnoma, M. – 1988.
 Dunyo tillari va dialektlari, ed. V. N. Yartseva, M. – 1982-yil.
Turkum: Melanesian xalqlar
Turkum: Fidji Xalqlari
Narvi

Narvi (boshqa Narfi) — Skandinaviya mifologiyasida gigant (etun) Loki va Sigyunning oʻgʻli; kechaning timsoli boʻlgan Nottning otasi.

 Qadimgi Nors adabiyotida 
Narvi „Kichik Edda“ („Gyulvi hissiyoti“, 33-i bobida: „uning rafiqasi Sigyun va ularning oʻgʻli Nari yoki Narvi“) Loki va Sigyunning oʻgʻli deb ataladi. Keyin 50-bobda yana „Nari yoki Narvi“ sifatida paydo boʻladi:Loki endi rahm-shafqatga umid qilish uchun hech narsa yoʻq edi. Asalar u bilan bir gʻorga kelib, uchta tekis toshni olib, har bir teshikni teshshdi. Keyin ular Loki, Vali va Nari yoki Narvining oʻgʻillarini qoʻlga olishdi. Ular Asalar Valini boʻriga aylantirdilar va u akasi Narvini boʻlaklarga yirtib tashladi. Keyin asalar uning ichaklarini olib, Loki-ni uchta toshga bogʻlashdi."Loki Perebrank" ning nasriy xotimida, ehtimol, Snorri Sturlusonning matniga koʻtarilgan bir xil hikoyaning qisqacha tarjimasi mavjud. Biroq, bu yerda Narvi allaqachon boʻriga aylangan: „u Loki oʻgʻli Narining ichaklari bilan bogʻlangan va uning oʻgʻli Narviy boʻriga aylangan“. Lokining „Vali“ ismli oʻgʻli  ushbu versiyada mavjud emas, garchi baʼzi nashrlarda u „Nari“ oʻrniga yosh Edda matni bilan yaxshiroq muvofiqlashtirish uchun juda toʻgʻri aytilmagan. Xel (Lokining qizi) kenda „boʻrining yaʼni Fenrirning va Narvining opasi“ kabi tanilgan edi,Kichik Eddaning „Sheʼriyatning tili“ qismida esa Lokining oʻzi „Xel, Nari va Alining otasi“ deb aytilgan.

Yosh Edda („Gyulvi hissiyoti“, 10-i bob) shuningdek, yotun Narvi (yoki Nyorfi) haqida ham soʻz yuritiladi. U Notta ismli qizning otasi (Notta).

 Tadqiqotchilarning fikrlari 
Ushbu mifologik tasvirni talqin qilish qiyin. „Narvi“ va „Nari“ bir xil qahramon ekanligi va Nottaning otasi Yotun bilan aloqasi borligi aniq emas. Narvi nomi Xel va Notta bilan bogʻliq holda tilga olinganligi sababli, baʼzi tadqiqotchilar uni „oʻlim iblis“ sifatida koʻrishga moyil boʻlib, uning nomi qadimgi Norse nár („murda“) dan olingan.

 Yana qarang 
 Narvi — Saturnning yoʻldoshi.
 

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Turkum:Turslar
Turkum:Nemis-Skandinaviya mifologiyasi
Nataliya Sats haykali

thumb|right|250px
Nataliya Sats haykali — sovet teatr rejissori, yozuvchi, dramaturg, oʻqituvchi, SSSR xalq artisti Natalya Sats hotirasiga oʻrnatilgan yodgorlik. Uning nomi bilan atalgan Moskva davlat bolalar musiqali teatriga kiraverishdagi maydonda oʻrnatilgan. Haykalning ochilishi 1998-yil 1-iyun — Xalqaro bolalarni himoya qilish kunida boʻlib oʻtgan. Chunki rassomning butun hayoti va ijodi bolalarga bagʻishlangan edi. Biroq, ayrim da 2001 yoki 2003-yilda ochilgani yozilgan. Marosimda Moskva meri Yuriy Lujkov, Madaniyat vaziri Natalya Dementyeva, SSSR xalq artisti Natalya Durova va bastakor Tixon Xrennikovlar ishtirok etgan. Qurilish tashabbuskorlari Natalya Sats jamgʻarmasi, Rossiya Federatsiyasi Madaniyat vazirligi, Moskva madaniyat qoʻmitasi va Rossiya teatr arboblari uyushmasi edi. Moliyalashtirish Moskva hukumati hisobidan amalga oshirilgan.

Bronza yodgorligi ikki bola bilan oʻralgan yosh Natalya Satsni aks ettirgan: Qizil qalpoqcha kiygan qiz va kulrang boʻri libosidagi bolakay. Kompozitsiya Dorik uslubida ishlangan granit tagkursiga joylashtirilgan. Loyiha mualliflari — haykaltarosh Aleksandr Balashov va arxitektor Aleksandr Velikanov.

 

 

 
 
 
SATS
Turkum: alfavit haykallari
Qozon vokzalidagi Lenin haykali

V.I. Lenin haykali — V.I.Leninning gipsdan yasalgan haykali. U haykaltarosh G.D. Alekseyevning haykalidan nusxa koʻchirish yoʻli bilan yasalib, meʼmor S.Ye.Chernishev tomonidan Moskvadagi Kazanskiy temir yoʻl vokzalining markaziy kutish zaliga kirish eshigi oldida past tagkursiga oʻrnatilganR. Kojevnikov „Skulpturnie pamyatniki Moskvi“.

Yadgorlikning asli haykaltarosh G.D.Alekseyev tomonidan Proletarka fabrikasi ishchilari mablagʻlari hisobidan yaratilgan va 1925-yil 1-mayda oʻrnatilgan. Haykaltarosh oʻrnatishda ishtirok etish uchun shaxsan Tverga kelgan. Keyinchalik, haykaldan Moskvadagi Kazanskiy temir yoʻl vokzaliga oʻrnatish uchun gips nusxasi quyilgan . „Chorlovchi dohiy“ asari Lenin xotirasini abadiylashtirish komissiyasi tomonidan SSSRning koʻplab shaharlarida oʻrnatish maqsadida „koʻpaytirish va tarqatish“ uchun tasdiqlangan.

Lenin figurasi XIX asr realistik haykaltaroshlik anʼanasi boʻyicha gipsdan yasalgan va balandligi ikki metrga yaqin. Yuqoriga koʻtarilgan qoʻlning taklif qiluvchi imo-ishorasi kompozitsiyaning oʻziga xos xususiyati hisoblanadi.

 

 

 Qozon temir yoʻl stantsiyasidagi Lenin haykali fotosurati Arxivnaya kopiya
 
 
 Arxivnaya kopiya
 
Turkum: alfavit haykallari
Turkum: haykallar 1925-yil
Turkum:Qozon stantsiyasi
Turkum: 2004-yilda g'oyib
Turkum: gips haykallari
Turkum:Moskvada 1925-yilda qurilgan binolar va inshootlar
Uyqudagi Germafrodit

Uyqudagi germafrodit — miloddan avvalgi II asrga oid qadimgi yunon haykalining Rim nusxasi. U Pliniy Kattaning Tabiiy tarixida tilga olingan. Ushbu haykalning koʻplab qadimiy nusxalari bor, ulardan eng mashhurlari Florensiyadagi Uffitsida, Sankt-Peterburg Ermitajida, Rim milliy muzeyida, Borgeze galereyasida, Parijdagi Luvrda saqlanadi. Uygʻonish davrida, antik madaniyatga boʻlgan qiziqish fonida, koʻplab nusxalar ham yaratilganЛихт Г.. Андрогинизм // Сексуальная жизнь в Древней Греции = Sittengeschichte Griechenlands / Пер. с англ. В. В. Федорина. — М.: КРОН-ПРЕСС, 1995. — 400 с. — ISBN 5-232-00146-9..

Haykal qadimgi yunon mifologiyasining qahramoni Germafroditni tasvirlaydi, uning tanasi ayol (koʻkrak va sonlari) va erkak (jinsiy organlar) xususiyatlarini birlashtiradi. Yotgan figuraning yarmi yon tomonga burilgan, boshi oʻzaro bogʻlangan qoʻllarga tayangan. Taxminlarga koʻra, haykal Afrodita va ayollashtirilgan Dionis obrazlarini birlashtiradi. Haykal dumaloq aylanma yoʻlni oʻz ichiga oladi. Dastlab, bir tomonda tomoshabin ellinistik anʼanaga koʻra, xumor holatda tasvirlangan yalangʻoch ayol qiyofasini koʻradi. Keyin, boshqa tomondan, toʻsatdan qadimgi afsona va Platonik falsafasini toʻliq aks ettiradigan, ammo bu holda faqat erotik idrokni qoʻzgʻatadigan tabiiy bajarilgan erkak jinsiy aʼzolarini koʻrishingiz mumkin.

Haykalning Rim nusxasi 1608-yilda Rimda , Diokletian vannalari va Sallyust bogʻlari yonidagiSanta Mariya della Vittoriya cherkovida huzuridagi monastir hududida topilgan. U Kardinal Shpione Borgezening mashhur toʻplamining bir qismiga aylandi va „Germafrodit Borgeze“ deb nom oldi. 1620-yilda Jovanni Lorenso Bernini haykal toʻshagini yaratdi. 1807-yilda Napoleon I oʻzining qaynogʻasi shahzoda Kamillo Borgezedan Luvr ekspozitsiyasi uchun Borgeza toʻplamining muhim qismini sotib oldi, „Uyqudagi germafrodit“ hali ham shu yerda saqlanadi (348-zal).

„Uyqudagi Germafrodit“ ispan rassomi Diego Velaskesning „Oynali Venera“ rasmining prototipi boʻlsa kerak deb taxmin qilingan.

 

 
 Спящий Гермафродит на сайте Лувра
 Спящий Гермафродит на сайте Эрмитажа
Turkum:Luvr majlislari haykallari
Turkum: marmar haykallar
Turkum: din va mifologiyada intersex mavzusi
Turkum: qadimgi yunon haykallari nusxalari
Turkum: miloddan avvalgi II asr haykallari
Taxtdagi maʼbuda

Taxtdagi maʼbuda  — ona maʼbudaning terakotadan yasalgan haykali, Vinka neolit sanʼatining yaxshi saqlanib qolgan namunasi. Prishtina va Kosovo ramzlaridan biri.

 Tavsif 
Balandligi 18,5 sm bo‘lgan figura terakotadan yasalgan bo‘lib, taxtda qo‘llarini beliga bog‘lab o‘tirgan ayolning antropomorfik tasviridir. Koʻzga yaqqol tashlanadigan yuz bichimiga ega beshburchak boshi yarim doira diadema bilan bezatilgan. Bezaklardan biri V shaklidagi yoqa yoki yumaloq medalyonli marjondir.

 Tarixi 
1956-yilda Radoslav Galovich boshchiligidagi Serbiya Milliy muzeyining bir guruh mutaxassislari tomonidan Prishtina chekkasidagi Kalabriya toʻqimachilik fabrikasi yaqinidagi " Predionitsa sr " qazish ishlari olib borilayotgan joyda topilgan.

U Kosovo va Metoxiya muzeyida saqlanib, uning ramzlaridan biriga aylangan. 1999-yilda Yugoslaviya bombardimon qilingan paytda u Belgradda, Serbiya Milliy muzeyi va Serbiya Fanlar va sanʼat akademiyasi tomonidan tashkil etilgan, „Kosovo va Metoxiya arxeologik xazinalari“ koʻrgazmasida boʻlgan. 2002-yil 30-mayda u Kosovo maqomi boʻyicha muzokaralar paytida qulay muhit yaratish maqsadida Kosovo muzeyiga qaytarilgan.

Hozirda — Kosovo muzeyining doimiy koʻrgazmasida saqlanadi.

 Maʼnosi 
Britaniyalik arxeolog Kolin Renfryuning soʻzlariga koʻra, nozik tarzda yasalgan bosh, qirrali burun va katta, bodomsimon koʻzlar Vinka madaniyatining „Prishtina uslubi“ ga xosdir. Mariya Gimbutas „Taxtdagi maʼbuda“ni o‘ziga xos topilma va Prishtinadan topilgan haykalchalar orasida alohida xudolarni ajratib ko‘rsatish mumkin degan farazning tasdig‘i deb hisoblagan. Baʼzi tadqiqotchilar ayol qiyofasida qushga oʻxshashlikni koʻradi va haykalchani Qush maʼbudasi sifatida tasvirlaydi.

Alban publitsistlari haykalni albanlarning Illiriyadan va Bolqonning eng qadimiy xalqi ekanligidan dalolat sifatida koʻrishadi. „Taxtdagi maʼbuda“ tasviri Prishtina gerbida va qisman tan olingan Kosovo Respublikasining shaxsni tasdiqlovchi guvohnomalarida joylashgan.

 Yana qarang 

 Vinka madaniyati

 

 

 
Turkum:Kosov Madaniyati
Turkum: 1956 yil kashf etilgan
Narsis Monturiol yodgorligi

thumb|right|250px
Narsis Monturiol haykali ( Monturiol haykaliMonumento a Narcis Monturiol) — ispan haykaltaroshi Xosep Mariya Subirax (1927-2014) ishlagan haykal. 1963-yilda yasalgan. Barselonadagi (Ispaniya) Diagonal prospekti va Girona koʻchasi kesishmasi burchagida joylashgan.

Haykal ispan muhandisi va ixtirochisi Narsis Monturiol (1819-1885) xotirasiga bagʻishlangan.

Muallif temir-beton devor chuqurchalarida 1859-yilda Barselona portida sinovdan oʻtkazilgan „Ictineo“ suv osti kemasining 1:7 oʻlchamdagi prototipini tasvirlagan. Bu kema loyihasi Monturiol tomonidan yaratilgan edi. Yodgorlikka quyidagi bitiklar oʻyib yozilgan: „Barselona a Narciso Monturiol, ixtirochi del „Ictíneo“, primer submarino que navegó sumergido en el puerto de Barcelona el 28 de junio de 1859“.

Yodgorlik 1963-yil 3-dekabrda ochilgan. 1995-yilda uni bevosita Subiraks koʻmagida restavratsiya qilishdi. Soʻnggi restavratsiya ishlari 2000-2001-yillarda Subiraks roziligi bilan meʼmor Mariya Luisa Aguado rahbarligida amalga oshirildi.

 
 
 Информация на сайте Public Art
 Информация на сайте Субиракса
Turkum: 1963-yil haykallar
Teysheba xudoning haykali

Teysheba xudoning haykali — urush, momaqaldiroq va shamol xudosi, shuningdek, Urartuning uchta asosiy xudolaridan biri. Miloddan avvalgi VIII-VII asrlarga tegishli. 1941-yilda Karmir Blurdan (Qizil tepalik) topilgan. Topilma arxeologik ekspeditsiya rahbari Boris Piotrovskiyning rafiqasi Ripsima Janpoladyanga tegishli. Teysheba xudoning haykali Armaniston tarixiy muzeyida saqlanadi.

 Tavsif 
Haykal barglar gulchambarida turgan yigitga oʻxshaydi. Erkak Urartu davridagi bezakli uzun chopon kiygan. Koʻylakning ustiga kamar bogʻlangan, yelkasida lenta. Teyshebaning sochlari yelkasida yoyilgan, boshida esa shox bilan qoplangan bosh kiyim. Teysheba hoʻkiz bilan tenglashtirilganligi sababli, shoxlar buqa ramzini bildiradi. Xudo haykalining chap qoʻlida jangovar bolta, oʻng qoʻlida esa uning timsoli boʻlgan nayza bor.

 

Turkum: alfavit haykallari
Turkum: Armaniston Diqqatga Sazovor Joylari
Turkum: Urartu
Guanyin haykali

Guanyin haykali  — balandligi 108 metr boʻlgan haykal boʻlib, Guanyin bodxisattva tasvirlangan. Xitoyning xuddi shu nomdagi provinsiyasidagi Xaynan orolining Sanya shahridagi Nanshan ibodatxonasi yaqinida joylashgan. Haykal 2005-yilda qurib bitkazilgan Nanshan Culture Tourism District Архивировано 2 декабря 2007 года..

Haykalning uchta tomoni bor: birining yuzi orolning ichki qismiga, qolgan ikkitasining yuzi Janubiy Xitoy dengiziga qaratilgan boʻlib, Xitoydan va butun dunyodan Guanyindan baraka va himoyani ifodalaydi. Bir tomonida Guanyin chap qoʻlida sutra ushlab turgan va oʻng qoʻlida mudra bilan tasvirlangan; ikkinchisi — tasbeh ushlab turgan holda kaftdan oyoqqa; uchinchisi esa lotus holatida. Hozirgi vaqtda haykal dunyodagi eng baland toʻrtinchi (ularning koʻpchiligi buddist haykallari) va dunyodagi eng baland Guanyin haykalidir.

Qurilish olti yil davom etdi va 2005-yil 24-aprelda yakunlandi. Ochilish Tayvan, Gonkong, Makao va materik Xitoydagi turli buddist guruhlarning 108 nafar bosh rohiblari, shuningdek, oʻn minglab ziyoratchilar ishtirokida boʻlib oʻtdi. Delegatsiya tarkibida Theravada va Vajrayana monaxlari ham bor edi.

 Yana qarang 
Dunyoning eng baland haykallari roʻyxati
 

 
 Статуя богини Гуаньинь в Санья
 Фото на сайте Panoramio
Turkum:Xitoy meʼmoriy yodgorliklari
Proletarka hovlisidagi Lenin yodgorligi

V. I. Lenin haykali — V. I. Leninning bronzadan yasalgan haykaltaroshlik tasviri. 1925-yilda haykaltarosh G.D.Alekseyev tomonidan yasalgan va Tver shahridagi Proletarka zavodi (Proletarka hovlisi) ishlab chiqarish binosi oldidagi parkda oʻrnatilgan.

Yodgorlik haykaltarosh G.D.Alekseyev tomonidan Proletarka fabrikasi ishchilari mablagʻlari hisobidan yaratilgan va 1925-yil 1-mayda oʻrnatilgan. Haykalni oʻrnatishda ishtirok etish uchun Alekseyevning shaxsan oʻzi Tverga kelgan. Keyinchalik, Moskvadagi Kazanskiy temir yoʻl vokzalida oʻrnatish uchun haykaldan nusxa koʻchirilgan .

Nemislar ishgʻoli paytida haykal tagkursidan uloqtirilib, eritishga tayyorlangan, ammo Proletarka ishchilari uni oʻgʻirlab, yashirib qoʻygan. 1942-yil 22-aprel kuni Kalinin ozod qilingandan soʻng, yodgorlik 60-yildan ortiq vaqt davomida turgan joyiga qaytarildi. Haykal tarixiy va madaniy yodgorlik sifatida tan olinib, davlat tomonidan muhofaza qilib kelingan. Biroq, yodgorlik 2004-yilda noqonuniy ravishda va hech qanday reklamasiz poydevordan demontaj qilingan. Yodgorlikning keyingi taqdiri nomaʼlum.

Lenin figurasi 19-asr realistik haykaltaroshligi anʼanasida bronzadan quyib yasalgan boʻlib, balandligi ikki metrga yaqin. Kompozitsiyaning oʻziga xos xususiyati — yuqoriga koʻtarilgan qoʻlning taklif qilayotgan mazmundagi imo-ishorasidir. Balandligi 3,5 m boʻlgan tagkursi ustki tomini ehrom shaklidagi murakkab pogʻonali shaklga ega. Bu konstruktivizm taʼsiridan dalolat beradi.

 

 

 
 
 Arxivnaya kopiya ot 17-noyabrya 2011 na Wayback Machine
 
Turkum:Bronza haykallar
Turkum:yo'qolgan Rossiya madaniy meros ob'ektlari
Turkum: alfavit haykallari
Turkum: haykallar 1925-yil
Tver
Turkum:vayron qilingan yodgorliklar
Turkum:2004-yilda yo'qolgan binolar va inshootlar
Lenin
Turkum: Rossiyada 1925-yilda qurilgan binolar va inshootlar
Oktavian Avgust haykali

Oktavian Avgust haykali ― oliy xudo Yupiter obrazidagi haykali milodiy I asrning birinchi yarmida nomaʼlum haykaltarosh tomonidan yaratilgan. Hukmdorning oʻzi uni ilohiylashtirish gʻoyasini maʼqullamagan. Biroq, eramizning 14-yilida vafotidan keyin uning vorislari imperatorga ibodat qilishni rivojlantirdilar, bu imperatorni xudo sifatida hurmat qilishni nazarda tutadi. Aynan shunda osmon hukmdori qiyofasida Oktavian Avgust tasvirlari paydo boʻlgan.

Haykalning parchalari XIX-asrda Janubiy Italiyadagi Kuma shahridan topilgan. Restavratorlar uni antik tangalar va gemmlardagi imperator Yupiterning oʻtirgan suratlari asosida qayta tikladilar. Keyin haykal Kampana Markizining kolleksiyasiga tushdi, u yerda eng muhim eksponatlardan biri hisoblangan. Vayron boʻlgach, u imperator Aleksandr II tomonidan sotib olindi va 1861-yilda Ermitajga topshirildi.

Haykal toʻq rangli patinali qordek oq italyan marmaridan yasalgan. Oktavian Avgustning qoʻllari restavratorlar tomonidan Viktoriya Nikaning bronza haykalchasi va skipetr tayogʻi bilan birga qayta tiklangan.

Ushbu haykalning prototipi miloddan avvalgi 430-yillarda yaratilgan Fidiy tomonidan yaratilgan Zevsning Olimpiyadagi afsonaviy haykali, dunyoning yetti moʻjizasidan biri sifatida eʼtirof etilgan. Oktavian Avgust taxminan taxtda oʻtirgan holda tasvirlangan, u choʻzilgan oʻng qoʻlida gʻalaba maʼbudasi Viktoriya — Nika bilan shar- kuchni, pastga tushirilgan chap qoʻlida — tayoq-skipetrni ushlab turadi. Imperatorning yuz xususiyatlari portret, lekin juda ideallashtirilgan. Uning qiyofasi yalangʻoch, mantiya faqat chap yelkasi va oyoqlarini qoplaydi, bu Avgust obrazining ilohiyligini taʼkidlaydi, chunki odamlarning portretlari rimliklar tomonidan kiyimda tasvirlangan. Haykal monumental va qatʼiy koʻrinishga ega boʻlib, u ilohiy ulugʻvorlikni ifodalaydi. Imperatorning pozasi oddiy, xotirjam, ammo yigʻilgan, uning yalangʻoch figurasi biroz sxematik tarzda berilgan, mantiyasi burmalari bejamdorlikdan mahrum. Unda Rim sanʼatining keyingi davriga xos boʻlgan effekt va bamaylixotirlik yoʻq. Haykal Rim realizmini yunon klassikasi bilan birlashtirgan „Avgust klassitsizmi“ ning tipik asari hisoblanadi.

 

 
 
 Zal Avgusta. Virtualniy vizit // Gosudarstvenniy Ermitaj
Shamol aso

"Shamol aso"  — Yangi Zelandiya mamlakati shaharlari va Londonda yaratilgan kinetik haykal.
thumb|right|200px
 Tarixi 
Koʻp marotaba oʻtkazilgan Lay tajribalardan soʻng, 1966-yilda Torontoda boʻlib oʻtgan Xalqaro haykaltaroshlar simpoziumi ( — Toronto xalqaro haykaltaroshlik simpoziumi) uchun birinchi „tayoqchani“ qurish imkoniyati taqdim etildi. Lekin hech qachon tuzilmani demontaj qilish imkonini beradigan texnik xusisiyatlarga moslashtirilgan tarzda qurilmadi. Maʼlumki, original dizayn alyuminiy yordamida ishlab chiqilgan.

1999 -yil 31-dekabrda 45-metrlik aso Yangi Zelandiyaning Yangi Plimut shahridagi yangi qirgʻoqboʻyida velosiped yoʻlakchasi markaziga oʻrnatildi. U boʻron paytida vayron boʻldi va qayta tiklash uchun buzib ham tashlandi. Taʼmirlashdan soʻng, Lay tugʻilgan kunining 100-yilligi munosabati bilan 2001-yil 5-iyulda yana sayr qilish markaziga oʻrnatildi. Yodgorlik fiberglas (shisha tolasi) va uglerod tolasidan yasalgan. Uning ogʻirligi taxminan 900 kg va diametri 200 mmni tashkil etadi Aso uchidagi shar 1296 LED chiroqlardan iborat boʻlib, yumshoq qizil rang taratadi.

2001-yilda Londonning Canary Wharf biznes mavzesida ingliz dizayneri Ron Arad gʻoyasi asosida yasalgan va Vestferri sirki ustiga 50 metrli igna — „Shamol tayoqchasi“ (Windwand) oʻrnatildi. Bu aso uglerod tolasidan qilingan, butun uzunligi boʻylab torayib ketadi va yuqori qismida LED chiroq mavjud.

2012-yil may oyida Taranaki mintaqasi hokimiyatining veb-saytida beshburchak koʻrinishidagi yangi haykalni sinovdan oʻtkazish haqida xabar paydo boʻldi. Xabarda asoda oltita tayoqcha boʻlishi ham qayd qilingandi. Maʼlum qilinishicha, tayoqchalar mavjud nusxadan ancha kichikroq boʻlgan 11 metrli beshta tayoq beshburchakning burchaklarida va 12 metrli tayoqcha markazda joylashgan boʻladi. Barcha tayoqchalar Layning asl eskizlari boʻyicha yaratilgan, yagona farq materialda boʻlib, haykalni yasash uchun faqat shisha tolasidan foydalanilgan. Bunday sanʼat inshootlari Oakland va Nyu-Plimut shaharlarida joylashtiriladi. Loyiha hozirda Waiwhakaiho daryosi vodiysida sinovdan oʻtkazilmoqda.

 

Turkum: alfavit haykallari
Turkum: kinetik haykallar
Turkum:Londonning Diqqatga Sazovor Joylari
Turkum:Yangi Zelandiya Diqqatga Sazovor Joylari
Turkum: haykallar 1999-yil
Lazanya

Lazanya  — makaron mahsuloti, kvadrat yoki toʻrtburchaklar shaklidagi yupqa xamir, shuningdek, anʼanaviy ravishda turli hil masalliqlar qatlamlari bilan yupqa xamirdan (aslida xamirni lazanya deb ataladi) tayyorlangan italian taom. Italiyada taom lazanya al forno deb ham nomlanadi.

Lazanya uchun eng anʼanaviy masalliqlar deb qiyma goʻshtidan qilingan raguga asoslangan, beshamel sousi quyilgan va parmesan pishloqi bilan sepilgan holda toyyorlanadi. Biroq, mintaqaviy versiyalarda, lazanya tayyorlash uchun pomidor, ismaloq, boshqa sabzavotlar, bolonyez sousi, mozzarella yoki rikotta pishloqlari masalliqlari ishlatiladi. Aslida, ushbu taomni tayyorlash uslublari turlisha boʻlishi mumkin.

 Nomning kelib chiqichi 
"Lazanya" soʻzi dastlab pishirish idishini tasvirlagan. Taom Italiyada paydo boʻlgan deb qisoblanadi, ammo „“ soʻzining oʻzi yunoncha „lazanya“ („“) yoki „“ („lasanon“) dan olingan boʻlib, „yonib turgan plitalar“ yoki „koʻzaga qoʻyish“ degan maʼnoni anglatadi. Keyinchalik bu soʻz rimliklar tomonidan „lasanum“ sifatida qabul qilinib „taom pishirish uchun qozon“ degan maʼnoni anglatadi. Keyinchalik italiyaliklar bu soʻzni hozirgi vaqtda lazanya deb nomlanuvchi taom uchun ishlatishgan.

Boshqa bir nazariyaga koʻra, „“ soʻzi yunoncha ("laganon") — xamirdan tayyorlangan tekis qatlamli makaron turidan olingan.

 Tarixi 
Lazanya uchun eng qadimgi maʼlum taom tarkibi Neapolda topilgan ikkita oshpaz kitobida tasvirlangan — Anonimo Meridionale, 1238—1239-yillarda yozilgan va Liber de Coquina (taxminan 1304—1314-yillarda). Keyinchalik, ushbu taom tanilgach, nafaqat Italiyada, balki butun dunyoda mashhur boʻldi. Birinchi lazanya duxovkada dastasi boʻlmagan maxsus tavada pishirilgan, ushbu tavaga bir-necha yupqa xamir qatlamlari oʻrasiga goʻtlu ragu va parmezan pishlogʻi ketma-ket solingan. Liguriyada anʼanaviy lazanyaga rugu bilan birga souslar (masalan, pesto sousi) qoʻshila boshlandi. Baʼzan lazanya xamiri ismaloq pyuresidan tayyorlanib, taomga yorqin yashil rang berilgan.

XVI-asrda Polsha oshxonasi tomonidan lazanya tarkibini takomilashtish natijasida lazanka paydo boʻldi.

 Xamir xususiyati 
Lazanya xamiri makaronlar uchun ishlatiladigan qattiq bugʻdoy navlaridan tayyorlanadigan undan qilinadi.

Xamir qatlamlari ham makaron kabi ishlab chiqariladi va quruq xamir choyshablari sifatida sotiladi.

 Madaniyatda 

 Xuddi shu nomdagi komikslar seriyasining qahramoni, mushuk Garfild ularning sahifalarida ushbu taomning ishtiyoqli muxlisi sifatida paydo boʻladi.
 Mashhur bloger PewDiePie „Bitch Lasagna“ deb nomlangan qoʻshiq yozdi.

 

 Serventi, Silvano; Sabban, Fransua. Makaron: universal taomning hikoyasi, Columbia UP, 2012, p. 235. ISBN 0-231-12442-2.
 Del Konte, Anna. Italiya gastronomiyasi. pavilon. ISBN 978-1-86205-958-0.

 

 BBC News — Buyuk Britaniya lazanyaga daʼvo qilmoqda

 

Turkum:Italiya oshxonasi
Turkum:Pishloqli taomlar
Fiya

Fiya ( — „aqldan ozgan“, shuningdek, Fiyya/Tiyya) - qadimgi yunon mifologiyasining qahramoni Любкер Ф. Реальный словарь классических древностей. М., 2001. В 3 т. Т.3. С.402, Dionisga sigʻinish bilan bogʻliq nimfa. Yoki xuddi shu nomdagi daryo nomi bilan bogʻliq boʻlgan daryo xudosi Kefissning qizi, uning muqaddas joyi DelfidaГеродот. История VII 178 , yoki Kastaliyaning qizi. U Dionisning birinchi ruhoniysi va xizmatkori edi, fiadlar uning nomi bilan atalgan. Boshqa bir manbaga koʻra, u Apollondan Delfi ismli oʻgʻil tugʻdiПавсаний. Описание Эллады X 6, 4 . Yoki Xloridaning doʻsti, Poseydon Fiya bilan birga boʻldi. U Delfidagi Polignotning rasmida Hadesda tasvirlangan Павсаний. Описание Эллады X 29, 5 .

 

Turkum:Mifologik qahramonlar
Fliant

Fliant (shuningdek, Flias yoki Fliunt, , ) — qadimgi yunon mifologiyasidagi personaj. Dionis Филет. Элегия 3 Чистякова va Arefiriya (yoki Dionis va Ariadna Гигин. Мифы 14 (с.27) ) oʻgʻli. Yoki Likayning oʻgʻli Валерий Флакк. Аргонавтика I 411 .

Xotini Xtonofila (Sikyonning qizi), oʻgʻli esa Androdamant Павсаний. Описание Эллады II 6, 6 . Argonavt Аполлоний Родосский. Аргонавтика I 114—116; Валерий Флакк. Аргонавтика I 411; Гигин. Мифы 14 (с.27) . Argive versiyasiga koʻra, u Keys va Xtonofilaning oʻgʻli va Temenning nabirasi edi Павсаний. Описание Эллады II 12, 6 . Dameonning otasi Павсаний. Описание Эллады VI 20, 16 .

 

Turkum:Mifologik qahramonlar
Fobetor

Fobetor yoki Ikelos — Ovid См. Овидий. Метаморфозы XI 640.ga koʻra, turli xil hayvonlar qiyofasini olgan tush xudolaridan biri. Xudolar uni Ikel, xalq esa Fobetor (qo'rqinchli) deb atagan.

Fobetor - Gipnosning oʻgʻli va onirlardan (uyqu xudolari) biri См. Любкер Ф. Реальный словарь классических древностей. М., 2001. В 3 т. Т. 2. С. 409. .

 Yana qarang 
 Onir (mifologiya)

 

 

 Икел // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона: в 86 т. (82 т. и 4 доп.). — СПб., 1890—1907.
Kaya qabilalar ittifoqi

Kaya qabilalar ittifoqi
 Tarixi 
Eramizning birinchi asrida Koreya yarim orolining janubida
yashovchi pyonxan qabilalari asosida 6 ta siyosiy
qabilalar ittifoqi —Kimkvan Kaya,Tekaya, Sonsan Kaya, Ara Kaya,
Koyon Kaya va Sokaya boʻlgan. Afsonaga koʻra, ularning asoschilari
osmondan tushgan 6 ta oltin tuxum boʻlgan („Samguk yusa“da
yozilgan „Karak davlati haqida yozuvl a r“).-Mazkur qabilalarning
birlashuvi natijasida Kaya nomi paydo boʻlgan. Koguryo, Pekche
va Silladan farqli ravishda bu yerda konfederativ respublikalar
mavjud boʻlib, ularning har biri mustaqil siyosat olib borishgan.
Hududiy nuqtai nazardan Kaya Pekche va Silla oraligʻidagi hudud
sanaladi. Afsonaga koʻra, Kaya 42 — 562 yillarda mavjud boʻlgan.
Kaya qabilalarining birlashuvi mazkur davlatning asoschisi va
birinchi hukmdori Kim Suro (afsonaga koʻra, eramizning 42 yilidan
boshlab hukmronlik qilgan va 158 yil yashagan) tomonidan
Kimkvan Kaya atrofida kechgan. Uning rafiqasi hind malikasi Xo
Xvan-ok boʻlgan. Maʼlum vaqt oʻtib Kaya qabilalari markazi Tekayaga
oʻtgan. Kaya Koguryo, Pekche va Sillaning tajovuzlari ostida
qolgan. Kaya hokimiyati tarqoq boʻlib, oxir-oqibatda barham
topgan. Bu jarayon dastlab Kimkvan Kayada (532 y.), soʻngra Teka
(562 y.)da sodir boʻldi.
 
V.S.Xan. Koreya tarixi.-T.:2013
Supergirl

„Supergirl“  – „Reamonn“ olmon rok musiqa guruhining ilk singli. 2000-yilning 27-martida „Virgin Records“ lebylining shoʻbasi boʻlgan „Virgin Schallplatten“ leybli tomonidan eʼlon qilingan. Singlning orqa tomonidan „7th Son“ qoʻshigʻi oʻrin olgan. „Supergirl“ guruhning „Tuesday“ nomli ilk studiyaviy albomiga kiritilgan.

„Supergirl“ 1999–2012-yillarda faoliyat yuritgan „Reamonn“ guruhi kuylagan eng taniqli qoʻshiqlarning biridir. Guruh aynan shu qoʻshiq ortidan shuhrat qozongan. Qoʻshiq Germaniya, Niderlandiya, Shveysariya, Avstriya hamda Rossiya radiolarida xitga aylangan. „Supergirl“ 2000-yilda ushbu mamlakatlarning har biridagi xit-paradlarda eng yuqori 10 pogʻona safiga kirgan. Germaniyada qoʻshiq koʻp sotilgani uchun „oltin“ sertifikat bilan taqdirlangan.

Qoʻshiqda oʻziga ishonuvchi, irodasi kuchli hamda yengilmaydigan qiz haqida soʻz boradi. Qoʻshiq matnini guruh aʼzolari Raymon Garvey , Uwe Bossert , Sebastian Padotzke , Philipp Rauenbusch hamda Mike Gommeringer hamkorlikda yozgan. Qoʻshiqqa Steve Lyon produserlik qilgan.

2015-yil olmon qoʻshiqchisi Anna Naklab „Supergirl“ qoʻshigʻi kaverini yozdi. Naklab kaverni olmon DJi Alle Farben hamda olmon DJ dueti YOUNOTUS bilan hamkorlikda yozdi. Qoʻshiq Germaniya xit-paradlarida yuqori pogʻonalarga koʻtarildi hamda original versiyadan ham koʻproq adadda sotildi. „Naklab“ kaverini oʻz navbatida Franz Alice Stern, Daniele Di Martino hamda Stereo Express jamoalari remiks qildi.

 

 
 
 
 
 
 

Turkum:Reamonn qoʻshiqlari
Turkum:2000-yil qoʻshiqlari
Turkum:Ingliz tilidagi qoʻshiqlar
Nokia 6120 classic

Nokia 6120 Classic – Freescale apparat platformasi va Symbian OS operatsion tizimiga asoslangan Nokia kompaniyasining smartfoni. Kompaniyaning 3G UMTS/HSDPA texnologiyalarini qoʻllab-quvvatlaydigan birinchi toʻrt diapazonli EGSM smartfon. 2007-yilda sotuvga chiqqan.

Nokia 6120 Classic 2007-yil 17-aprelda kompaniya tomonidan eʼlon qilingan va bozorda oʻrtacha narx segmentida mashhur Nokia 6233 modelini oʻrnini bosish uchun moʻljallangan edi. Smartfon dizayni Nokia 3110 Classic ergonomik dizaynining evolyutsiyasidir. Qurilma ikkita kamera bilan jihozlangan: videoqoʻngʻiroqlar uchun moʻljallangan 0,1 megapikselli va LED chirogʻli 2 megapikselli CMOS sensori hamda sekundiga 15 kadr tezlikda MPEG-4 formatida panoramali suratga olish va video yozib olish imkoniyati, 2 dyuymli TFT – 320x240 pikselli displey, 16 million rang, 369 MGts chastotali ARM11 protsessorli Freescale MXC300-30 64 MB SDRAM va 128 MB NAND. Telefon FM radio qabul qilish imkonini beradi. Quvvati 820 mA/soat boʻlgan BL-5B tipidagi litiy-ion batareyasi ishlatilgan, u 3 soatgacha suhbatlashish va 9 kungacha kutish vaqtini taʼminlashga qodir. Nokia 6120 Classic eng yengil smartfonlardan biridir. Uning vazni atigi 89 gramm. Telefon S60 3rd Edition Feature Pack 1 interfeysi va Java MIDP 2.0ni qoʻllab-quvvatlaydigan Symbian 9.2 operatsion tizimiga ega, uchta oʻyin, MP3 pleer, FM qabul qiluvchi va video pleer, shuningdek, multimedia kontentini 2 GBgacha boʻlgan MicroSD xotirasida saqlash imkoniyati mavjud. Elektromagnit energiyaning solishtirma yutilish koeffitsienti 1,18 Vt/kg JBenchmark testlari shuni koʻrsatadiki, tezlatkich yordamida sinovlardagi kechikishlarni hisobga olmaganda, qurilmaning ishlashi Nokia N95 ga yaqinroq

Nokia 6120 classic EGSM raqamli mobil uyali aloqa standartining toʻrt diapazonini qoʻllab-quvvatlaydi: ikkinchi avlodning 850, 900, 1800, 1900 MGts tarmoqlari, shuningdek, 3-avlod Internet xizmatlari bilan yuqori tezlikdagi mobil keng polosali ulanish uchun UMTS / WCDMA texnologiyalari diapazonlarda: 2100, 850 MGts (Nokia NM705i modifikatsiyasida 800 MGts, Nokia 6121 Classic modifikatsiyasida 900 MGts), shuningdek CSD, EDGE, GPRS, HSCSD, HSDPA.

Kichik arxitektura modifikatsiyalari mavjudNokia 6120 classic RM-243, RM-310 – Service Manual. Level 1 & 2. Version: 5.0 Download: Nokia 6120c-1 uchun RM-243 va Nokia 6120c-5 uchun RM-310, Nokia 6121 Classic uchun RM-308 va Nokia NM705i uchun RM-309.

 Galereya
Katta Ergash

Katta Ergash, (1882-yil, Bachqir qishlogʻi, Fargʻona viloyati—1921-yil Xonabod) — Fargʻona vodiysidagi istiqlolchilik harakatining yoki bosmachilikning rahbarlaridan biri.

 Tarjimayi holi 
200px|thumb|Katta Ergash qoʻshinining jangovar bayrogʻi
Ergash qoʻrboshi 1882-yilda Qo‘qonning Bachqir qishlog‘ida tug‘ilgan. U istiqlolchilik harakatining Fargʻona viloyatidagi (1918—1921) eng nufuzli dala qoʻmondonlaridan biri boʻlgan. Uch yil Farg‘ona vodiysida sovet tuzumiga qarshi kurashgan. 1921-yil yanvarda Xonobodda qizil armiya tomonidan o‘ldirilgan.

1918-yil 12-fevralda Qo‘qon qal’asiga muvaffaqiyatsiz hujum uyushtirildi.

Farg‘onalik mujohidlar orasida Ergash ismli ikki rahbar bo‘lgan. Birinchi Ergash (Kichik Ergash) 1918-yil Bachqirdagi jangda halok bo‘lgan. Ikkinchi Ergash Qo‘qonda yashagan. U din arbobi bo‘lgan va juma namozlarida 25 ming kishiga vaʼz oʻqigan. Mulla Ergash nomi bilan ham mashhur. Mulla Ergash Qo‘qonni qamal qilishda qatnashib, keyimchalik Bachqirga qochadi. Kichik Ergash vafotidan keyin (1918-yil fevral) mulla Ergash sho‘rolarga qarshi kurashning birinchi guruhini tuzgan. 1918-yil bahorida barcha Farg‘ona rahbarlari uni Amir ul Muslim deb tan oldilar va u xalq orasida mashhur bo‘ladi. 1918-yil bahor va kuz oylarida Namangan va Qo‘qon viloyatlarida Qizil armiya bilan bo‘lgan barcha janglarda Ergash qoʻrboshi g‘alaba qozonadi. Ergashbek va Madaminbek mujohidlar yetakchiligi uchun kurashadi va Ergash kurashda mag‘lub bo‘ladi. Natijada 1918-yil oxiri 1919-yil boshida Farg‘ona mujohidlariga Madaminbek boshchilik qiladi. Qizillarga qarshi janglarning birida Ergash yarador bo‘lib, 1921-yilgacha yirik janglarda qatnashmaydi. Oʻsha yili u oʻz qarorgohida Qizil Armiya tomonidan oʻldirilgan. Baʼzi da bu sana 1919- yoki 1920-yil deb koʻrsatilgan.

 Yana qarang 
 Turkistonda sovet rejimiga qarshi qurolli harakat

 

Turkum:Qoʻrboshi
Turkum:Bosmachilik