Shanghai International Circuit

Shanghai International Circuit (tarjimasi: Shanxay xalqaro poyga trassasi), homiylik maqsadlarida SAIC Shanghai International Circuit deb ham ataladi, Xitoyning Shanxay shahri, Jiading tumanida joylashgan avtosport poyga trassasidir. Trassa asosan 2004–2019-yillarda va 2024-yildan boshlab o‘tkazib kelinayotgan har yilgi Xitoy Gran-prisi mezbonligi bilan mashhur. Xitoy Gran-prisidan tashqari, trassa 2024-yildan boshlab Shanghai ePrix musobaqasiga ham mezbonlik qiladi. 

Shanxay xalqaro poyga trassasida har yili 10 dan ortiq yuqori darajadagi milliy avtomobil poygasi musobaqalari o‘tkaziladi. Shuningdek, u Shanxaydagi yagona jahon darajasidagi ochiq go-kart poyga trassasiga ham ega. 

Milliy darajada tan olingan 4A toifadagi sayyohlik maskani sifatida trassa turizm, savdo, ovqatlanish, ko‘ngilochar va sport xizmatlarini ham taklif etadi. 

Trek qoplamasi 2025-yilgi Xitoy Gran-prisi oldidan yangilandi. 

 Tarixi 
Shanghai International Circuit Shanxay hokimiyati tomonidan shaharni dunyoga namoyish etish maqsadida rejalashtirilgan. Shaharning shimoli-g‘arbida joylashgan Jiading tumanida, avtomobil ehtiyot qismlarini ishlab chiqaruvchi yirik korxonalarga yaqin hududda 5,3 kvadrat kilometr maydon tanlangan. Loyiha uchun 2,6 milliard yuan (450 million AQSh dollari) miqdorida byudjet hukumat tomonidan moliyalashtirilgan qo‘shma korxona — Shanghai Jiushi Group orqali ta’minlangan.

Trek va unga tegishli inshootlarni loyihalash uchun Herman Tilke tanlandi. 2003-yilning aprel–may oylarida muhandislar loyiha rejasini ishlab chiqish uchun hududga tashrif buyurdilar. Hudud aslida botqoqli yer bo‘lib, ilgari guruch ekin maydonlari sifatida foydalanilgan, shu sababli trassani qurish uchun keng ko‘lamli yer ishlari amalga oshirilishi kerak edi. Inshootni barpo etish uchun 18 oy davomida har kuni taxminan 3 000 nafar ishchi ishladi, bu muhandislik va logistika jihatidan juda katta yutuq edi.

Trassa ochilganida tashrif buyuruvchilarni ulkan majmua qarshi oldi; unda asosiy tribunalar va pit-kompleks hukmron bo‘lib, uning ikki uchida trek ustidan o‘tuvchi qanotsimon tomosha platformalari joylashgan edi. Faqat shu asosiy tribunaning o‘zi 30,000 tomoshabinni sig‘dira oladi, trek bo‘ylab joylashgan boshqa tribunalar bilan birga umumiy sig‘im 200,000 kishiga yetadi. Paddok infratuzilmasi ham o‘ziga xos edi — Formula 1 jamoalarining har biri uchun alohida bino qurilgan bo‘lib, ular ko‘l ichida joylashgan pavilyonlar ko‘rinishida tashkil etilgan va Shanxaydagi qadimiy Yu Garden uslubini eslatadi.

Trassa Xitoyda aynan Formula 1 uchun maxsus qurilgan birinchi trassa hisoblanadi va u 2004-yildan buyon har yili FIA Formula 1 jahon chempionatining Xitoy Gran-prisiga mezbonlik qilib keladi. Trassada, shuningdek, FIA World Endurance Championship va GT World Challenge Asia kabi bir qator nufuzli xalqaro poyga seriyalari ham o‘tkazilgan.

Ilgari ushbu trassada MotoGP jahon chempionati, shuningdek 2005-yilda Avstraliyada tashkil etiladigan V8 Supercar chempionatining V8 Supercars China Round poygasi o‘tkazilgan. Bundan tashqari, 2006/2007-yilgi mavsumda A1 Grand Prix musobaqasining yakuniy bosqichi ham shu yerda bo‘lib o‘tgan.

2011-yilda Shanghai International Circuit Audi bilan homiylik shartnomasini imzoladi va shundan so‘ng u Shanghai Audi International Circuit deb nomlandi. Keyinchalik SAIC Motor bilan tuzilgan kelishuvdan so‘ng trassa SAIC International Circuit nomini oldi.

 Trassa sxemasi 
link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Shanghai_International_Circuit,_April_7,_2018_SkySat_(rotated).jpg|left|thumb|Trassaning 2018-yil aprelida sun’iy yo‘ldoshdan olingan tasviri
Trassa sxemasi Shanxay shahri nomining birinchi belgisi bo‘lgan xitoy ieroglifi shaklidan ilhomlangan bo‘lib, u “yuqori” yoki “ko‘tarilish” ma’nolarini anglatadi.

Davraning boshlanishi o‘ziga xos: haydovchilar tobora torayib boradigan 1- va 2-burilishlarga yuqori tezlikda kirib boradilar, so‘ng 3- va 4-burilishlardan chap tomonga tez o‘tib ketadilar. Juda katta g-kuch ta’siriga ega 7- va 8-burilishlar poygachilar tomonidan ayniqsa yoqtiriladi. Shuningdek, trassada mavsumdagi barcha poyga trassalari ichida eng uzun to‘g‘ri yo‘llardan biri — 13- va 14-burilishlarni ajratib turuvchi uzunlikdagi to‘g‘ri yo‘l ham mavjud.

 Musobaqalar 

 Hozirgi 

 Mart: Formula 1 Xitoy Gran-prisi, F1 Academy, SRO GT Cup, Porsche Carrera Cup Asia
 Aprel: TCR China Touring Car Championship, TCR China Challenge, F4 Chinese Championship, China GT Championship
 Iyun: GT World Challenge Asia, SRO GT Cup
 Iyul: Formula E Shanghai ePrix
 Sentabr: Lamborghini Super Trofeo Asia, TCR China Touring Car Championship, TCR China Challenge, China GT Championship
 Oktabr: Shanghai 8 Hours

 Avvalgi 

 A1 Grand Prix (2006–2008)
 Asian Le Mans Series
 4 Hours of Shanghai (2014, 2018–2019)
 Aston Martin Asia Cup (2008–2009)
 Audi R8 LMS Cup (2012–2019)
 China Formula Grand Prix (2015–2019)
 F3 Asian Championship (2018–2019)
 Ferrari Challenge Asia-Pacific (2011–2019)
 FIA World Endurance Championship
 4 Hours of Shanghai (2012–2019)
 Formula BMW Pacific (2004–2008)
 Formula Masters Series (2011–2017)
 Formula Renault AsiaCup (2004–2011, 2013–2018)
 Formula V6 Asia (2008)
 Gran-pri motosikl poygalari
 Xitoy motosikllar Gran-prisi (2005–2008)
 GP2 Asia Series (2008)
 GT Asia Series (2014–2017)
 Superrace Championship (2014–2016)
 TCR Asia Series (2016–2019, 2021, 2025)
 TCR International Series (2015)
 Trofeo Maserati (2012–2014)
 V8 Supercars
 V8 Supercars China Round (2005)
 World Touring Car Championship
 FIA WTCC Race of China (2012–2016)

 Aylana rekordlari 
Trassaning umumiy uzunligi bo‘lib, bu Formula 1 trassalari uchun taxminan o‘rtacha ko‘rsatkich hisoblanadi. Michael Schumacher tomonidan qayd etilgan 1:32.238 natijali rasmiy poyga aylanasi rekordi 2004-yildan buyon saqlanib kelmoqda. 2025-yilgi Xitoy Gran-prisining Q3 bosqichida Oscar Piastri 1:30.641 natija bilan pole-pozitsiyani qo‘lga kiritdi va shu bilan trassaning yangi norasmiy rekordini o‘rnatdi. 2025-yil may holatiga ko‘ra, Shanghai International Circuitda qayd etilgan eng tez rasmiy poygalar aylanalari rekordlari quyidagilardir:

 Musobaqa Rekord Trassa uzunligi Trassa sxemasi Haydovchi Avtomobil Sana Formula 1 1:32:238 200px Michael Schumacher Ferrari F2004 2004-yil 26-sentabr LMP1 1:45.892 Sébastien Buemi Toyota TS050 Hybrid 2017 2017-yil 5-noyabr GP2 Asia 1:46.407 Kamui Kobayashi Dallara GP2/05 2008-yil 18-oktabr LMP2 1:51.793 Bruno Senna Oreca 07 Gibson 2017-yil 5-noyabr A1 Grand Prix 1:52.508 Alex Yoong Lola A1GP 2006-yil 2-aprel GT3 2:00.195 Daniel Morad Mercedes-AMG GT3 Evo 2024-yil 15-sentabr LMP3 2:00.638 Mathias Beche Ligier JS P3 2017-yil 27-avgust LM GTE 2:00.948 Kévin Estre Porsche 911 RSR-19 2019-yil 10-noyabr Formula Regional 2:01.440 Daniel Cao Tatuus F3 T-318 2019-yil 27-sentabr Lamborghini Super Trofeo 2:02.994 Jonathan Cecotto Lamborghini Huracán Super Trofeo Evo2 2025-yil 18-may Formula 4 2:04.580 Chloe Chambers Tatuus F4-T421 2025-yil 22-mart Formula 4 2:05.230 Zhang Shimo Mygale M21-F4 2025-yil 18-may Formula Renault 2.0 2:04.675 Daniel Cao Tatuus FR2.0/13 2018-yil 29-aprel Porsche Carrera Cup 2:04.813 Dylan Pereira Porsche 911 (992) GT3 Cup 2025-yil 22-mart GT4 2:10.489 Lu Wenlong Lotus Emira GT4 2025-yil 23-mart TCR Touring Car 2:10.712 Zhang Zhendong Hyundai Elantra N TCR 2025-yil 26-aprel Formula BMW 2:12.155 Michael Patrizi Mygale FB02 2005-yil 16-oktabr MotoGP 1:59.273 200px Valentino Rossi Yamaha YZR-M1 2008-yil 4-may 250cc 2:05.738 Jorge Lorenzo Aprilia RSW 250 2007-yil 6-may 125cc 2:12.131 Álvaro Bautista Aprilia RS 125 R 2006-yil 14-may A1 Grand Prix 1:35.177 200px Robert Wickens Lola A1GP 2008-yil 13-aprel Formula Renault 2.0 1:48.325 Leopold Ringbom Tatuus FR2000 2011-yil 23-oktabr TC1 1:50.833 Ma Qinghua Citroën C-Elysée WTCC 2014-yil 12-oktabr V8 Supercars 1:51.0557 Todd Kelly Holden VZ Commodore 2005-yil 12-iyun Super 2000 1:54.947 Alain Menu Chevrolet Cruze 1.6T 2012-yil 4-noyabr TCR Touring Car 1:59.143 Huang Chuhan Audi RS 3 LMS TCR 2017-yil 5-avgust Formula Renault 3.5 2:01.581 Kevin Chen Tatuus FRV6 2008-yil 23-noyabr Porsche Carrera Cup 2:02.2892 Siu Tit Lung Porsche 911 (997 I) GT3 Cup 2005-yil 12-iyun Formula E 1:10.564 200px Nick Cassidy Jaguar I-Type 7 2025-yil 31-may

 Galereya 

 

Turkum:Formula 1 poyga trassalari
Turkum:Xitoy Gran-prisi