Zhantas/Cleaned-Uzbek_Wikipedia huggingface dataset:
Mushuk

thumb|right
thumb|right
thumb|right|240px|Sofi laqabli Scotish fold zotiga mansub mushuk
Mushuklar (Felis) — mushuksimonlar oilasiga mansub yirtqich sut emizuvchilar urugʻi. Boʻyi dumgʻaza qismida yagʻriniga nisbatan baland. Tirnoqlari toʻliq tortiladi. Yevrosiyo, Afrika, Shimoliy va Janubiy Amerikada tarqalgan; 30 turi, jumladan, Oʻzbekistonda 6 turi (silovsin, qoraquloq, toʻqay mushugi, manul, qum mushugi, yovvoyi mushuk) bor. Kuyikish davrida erkaklari baland ovoz bilan miyovlaydi va bir-biri bilan urishadi. Yiliga 2 marta 1—7 tadan bolalaydi. Yangi tugʻilgan bolasining koʻzi yumuq boʻladi. Mushukning koʻpchilik mayda sut emizuvchilar (kemiruvchilar) va qushlar bilan, Sumatra mushugi oʻsimliklar mevasi, baliqchi mushuk, asosan, baliq bilan oziqlanadi. Ayrim ning (masalan, silovsin) moʻynasi qimmatbaho. Liviya mushugi kenja turi barcha xonaki mushukning nayel boshi hisoblanadi. Xonaki mushuk kemiruvchilarni qirib, foyda keltirsa, qushlarni yeb zarar keltiradi. 7 turi va 4 ta kenja turi Xalqaro Qizil kitobga, Oʻzbekistonda uchraydigan barcha ham Qizil kitobga kiritilgan.

 Yana qarang 
 Xonaki mushuklar

 

 

Turkum:Hayvonot
Turkum:Uy hayvonlari
Tuya

Tuya — tuyasimonlar oilasi, qadoq oyoqlilar turkumiga mansub juft tuyoqli sut emizuvchi hayvon. 2 mustaqil turi bor: bir oʻrkachli ( — dromedar — tez chopuvchi) loʻk T.lar, boʻyi 210 sm gacha, qizgʻishkulrang, ikki oʻrkachli ( — baqtrian — ayri) tuyalar, pastroq, toʻq qoʻngʻir tusda. T.lar evolyutsiyasi jarayonida quruq choʻl va dashtlarda yashashga moslashgan (togʻli joylar va nam iklimli yerlarda yashay olmaydi). Ular choʻl va dashtlarda dagʻal oʻt va xashaklar, yantoq, saksovul bilan oziqlanadi, suvni kam ichadi (shoʻr suvni ham ichaveradi). Yuqori jagʻida 2 ta kurak tishi borligi bilan boshqa kavsh qaytaruvchilardan ajralib turadi. Yotganda gavdasining yerga tegib turadigan qismlarida, koʻkragi, tirsagi va tizzasida kddokli tuzilmalar bor. Shu tufayli issiq (70°gacha qizigan) yerda ham yota oladi. Bu ikki tur T.lar oʻzaro chatishtirilganda urchishga krbiliyatli duragaylar beradi. Birinchi boʻgʻin duragaylari (oʻzbeklar, qozoqlar ularni nor T., urgʻochilarini nor moya, turkmanlar inerlar, deb ataydilar) yirik gavdali, kuchli va ishchan boʻladi. Ammo ular nayel berish jihatidan oʻzlarining sof zotli otaonalaridan past turadi (shu bois nor T. larni bichib qoʻyish tavsiya etiladi).

T. miloddan 2000-yil mukaddam xonakilashtirilgan. T.lar 35—40-yil yashaydi, ulardan 20—25 yil foydalaniladi. Katta yoshdagi T. vazni 500–800 kg, 2—3 yoshida jinsiy yetiladi, urgʻochilari 3—4 yoshida krchiriladi, erkaklari 4—5 yoshga toʻlgach, qochirishga qoʻyiladi. Qochirish mavsumi — yanvarmay oylari. Boʻgʻozlik davri dromedalarda 13 oy (388—389 kun), baktrianlarda 14 oy (414—415 kun). Urgʻochi T. (moya) 2 yilda 1 marta boʻtalaydi.

T.larning egiz tugʻish holati kuzatilmagan. Boʻtaloqlar 18 oyligida onasidan (sutdan) ajratiladi. 2000 kg gacha (yogʻliligi 5,4%) sut beradi. 20— 25 yoshli va qari T.lar semirtirilib soʻyiladi, goʻshti isteʼmol qilinadi, konserva va dudlangan kolbasalar tayyorlanadi. Yosh, semiz T.lar goʻshti toʻyimliligi jihatidan koramol goʻshtidan qolishmaydi. Ikki oʻrkachli T.lardan 5 – 10 kg, bir oʻrkachlilaridan 2–4 kg jun qirqib olinadi, junidan movut, trikotaj, gilam, har xil kiyimbosh, paypoq, roʻmol, adyol kabi buyumlar, sutidan shifobaxsh kimron tayyorlanadi.

T.lar oʻz vaznining yarmiga teng — 250–300 kg yukni koʻtara oladi, vazniga nisbatan 10—12% ogʻirlikdagi yukni tortish kuchiga ega. Soatiga 10– 12 km tezlikda, kuniga 35–40 km masofani bosib oʻtadi. T.lar qadimdan yukchi xayvon boʻlgan. Kadimda va oʻrta asrlarda Buyuk ipak yoʻlipya gʻam asosiy yuk tashish vositasi T.lar edi.

Tuya koʻchmanchi xalqlar hayotida qadimdan muhim rol oʻynagan. Ayniqsa, oq tuyalar koʻproq qadrlangan. Boybadavlat va yuqori martabali kishilarning oʻtovlari oq tuya junidan bostirilgan kigizdan tiklanganligi bilan qora oʻtovlardan ajralib turgan. Oʻzbekiston hududlarida, ayniqsa, Koraqalpogʻiston Respublikasi, Buxoro, Navoiy viloyatlarida tuyachilikka hozir xam eʼtibor kam emas. Oʻzbekiston tuyachilik xoʻjaliklarida, shuningdek, xususiy xoʻjaliklar, shirkatlar va fermalarda 25 mingdan ortiq tuyalar boqiladi (2004). Yana voshqa jihatlari haqida 

Abdusattor Amirov.

 Yana q. 

 hayvonlar

Turkum:Hayvonot
Turkum:Uy hayvonlari
Arab tili

Arab tili — Somiy tillar guruhining janubiy tarmogʻiga mansub til. Yaqin va Oʻrta Sharq hamda Afrika shimolidagi yigirmadan ortiq mamlakatning rasmiy davlat tili hisoblanadi. Arab tilida 200 mln. dan ortiq aholi gaplashadi (1997). Qadimiy Arab tili miloddan avvalgi 5 – 4-asrlarga taalluqli obidalar orqali maʼlumdir. U mumtoz arab tilining paydo boʻlishiga zamin boʻlgan. Mumtoz Arab tilining leksik va grammatik shakllanishi johiliya davri (5 – 7-asrlar) shoirlarining ogʻzaki ijodlarida namoyon boʻla boshlagan. Qur’oni Karimning nozil boʻlishi natijasida mumtoz Arab tili badiiyati yanada goʻzallashdi va grammatik meʼyorlari mukammallashdi. 8 – 9-asrlarda mumtoz Arab tili grammatikasi ishlab chiqildi, islom yoyilgan oʻlkalarda rasmiy va ilmiy til boʻlib qoldi. Ibn Sino, Beruniy, Xorazmiy va boshqa ilmiy asarlarini ana shu tilda yozganlar. Mumtoz Arab tili leksik jihatdan bir oz oʻzgargan holda, hozirga qadar arablarning adabiy tili boʻlib kelmoqda. Buning asosiy sababi arab dunyosini birlashtirib turuvchi Qur’oni Karim, Hadisi Sharif va boshqa moʻ’tabar dir. Arab dunyosidagi vaqtli matbuot, nashrlar, radio va televideniye hozirgi shu tilda. Arab soʻzlashuv tili adabiy tildan keskin farqlanadi, fonetik va leksik jihatdan birbiriga oʻxshamaydi. Misr, Sudan, Suriya, Iroq, Magʻrib, Xasaniya (Mavritaniya), Shoa (Nigeriya, Kamerun, Niger) lahjalariga boʻlinadi. Ushbu lahjalar asosan 3 sababga koʻra yuzaga kelgan: 1) arab adabiy tiliga quraysh qabilasi (Makka) shevasida nozil boʻlgan Qur’oni Karim tili asos boʻlgan, zero oʻsha vaqtlardayoq Arabiston yarim orolda yashovchi qabilalarning tillarida turli tafovutlar bor edi; 2) hozirgi arab dunyosining aksar qismi kelib chiqishi arab boʻlmagan xalqlardir. Ular islom taʼsirida arablashgan. Ularning hozirgi soʻzlashuv tilida islomgacha mavjud boʻlgan ona tillari unsurlarining boʻlishi, tabiiy; 3) arab dunyosining aksar qismi gʻarb istilochilari hukmronligi ostida boʻlgani hududiy lahjalarning jiddiy farqlanishiga olib kelgan. Turkiston, xususan hozirgi Oʻzbekiston hududi Arab xalifaligi tomonidan boʻysundirilgach va islom mahalliy aholi tomonidan qabul qilingach, Arab tili hamda arab yozuvi mazkur hududda ilmfan tili va yozuviga aylandi. Shu bilan bogʻliq holda arabshunoslik vujudga keldi. Ad.: Sharbatov G. Sh., Sovremenniy arabskiy yazik, M., 1961; Talabov E., Arab tili, T., 1993.Sarvar Abdullayev."" OʻzME. A-harfi Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

 

 
 Arab tilini oʻrganing 
 Arab tili kursi 
 arabcha-ruscha lugʻat
 Arabcha klaviatura
 Arabcha klaviatura onlayn

Turkum:Arab tili
Turkum:Som tillari
Turkum:Geografiya
Fidel Castro

right|thumb|200px|Fidel Castro
right|thumb|200px|Fidel Castro José Martí haykali yonida

Fidel Alejandro Castro Ruz (13px| audio) (13-avgust 1926-yil — 25-noyabr 2016-yil) — kubalik inqilobchi va davlat arbobi, komandante, Kuba rahbari (1959-yildan).

Ukasi Raúl Castro va argentinalik hamfikri Ernesto Che Guevara bilan birga Kubada diktator Fulgencio Batistaga qarshi inqilobiy harakatni boshladi. Inqilobdan soʻng, 1959-yilning 1-yanvarida Fidel Castro Kuba Respublikasi Bosh Vaziri, 1976-yildan esa — prezidenti boʻldi.

Fidel Castro 2006-yilning 31-iyulida sogʻligʻi yomonlashgani tufayli oʻz vazifalarini ukasi Raúl Castroga topshirdi.

 

Turkum:Kishilar
Turkum:Marksistlar
Ernesto Che Guevara

thumb|Ernesto Che Guevara. Albert Korda olgan fotosurat
Ernesto Che Guevara (Ernesto Che Gevara, to`liq ismi Ernesto Guevara) (1928, 14 iyun, Argentina — 1967, 8 oktyabr, Boliviya) inqilobchi, 1959 yildagi Kuba inqilobining komandantesidir.

Argentinalik marksistik inqilobchi, tabib, partizanlarning yetakchisi, diplomat va harbiy nazariyotchi. Kuba inqilobining yirik namoyandasi, tasviri hamma joyda isyonlardagi global belgiga aylandi. 

Yosh tibbiyot talabasi sifatida Gevara Janubiy Amerikani kezib chiqdi va u ko'rgan qashshoqlik, ochlik va kasallik tufayli radikallashdi. Uning AQSh tomonidan Lotin Amerikasini kapitalistik ekspluatatsiyasi sifatida ko'rgan narsani bekor qilishga yordam berish istagi uning Gvatemaladagi prezident Yakobo Arbenz boshchiligidagi ijtimoiy islohotlarda ishtirok etishiga turtki berdi, uning oxir-oqibat Markaziy Razvedka Boshqarmasi ko'magida Birlashgan Fruit Kompaniyasining buyrug'i bilan ag'darilgan Gevaraning siyosiy mafkurasi mustahkamlandi. Keyinchalik Mexiko shahrida Gevara Raul va Fidel Kastro bilan uchrashdi, ularning 26-iyul harakatiga qo'shildi va AQSh tomonidan qo'llab-quvvatlanadigan Kuba diktatori Fulgenso Batistani ag'darish niyatida Granma yaxtasida Kubaga suzdi. Gevara tez orada qo'zg'olonchilar orasida mashhur bo'lib, ikkinchi darajali qo'mondon lavozimiga ko'tarildi va Batista rejimini ag'dargan ikki yillik partizan kampaniyasida hal qiluvchi rol o'ynadi. 

Turkum:Kishilar
Raúl Castro

thumb|right|200px|Castro 2015-yilda

Raúl Modesto Castro Ruz (1931-yil 3-iyunda tugʻilgan) – Fidel Castroning ukasi va hamfikri, 2006-yilning 31-iyulidan esa Kuba davlatining muvaqqat prezidentidir. Kuba Davlat Kengashi rahbarining birinchi oʻrinbosari (yoki birinchi vitse-prezident) (1965-yildan), Kuba Qurolli Kuchlari Bosh Qoʻmondoni („maksimum general“), yaʼni armiyada Oliy Bosh Qoʻmondon – Castrodan keyingi ikkinchi shaxs. Kuba Konstitutsiyasiga koʻra (94-modda), rahbar isteʼfosi yoki oʻlimidan soʻng ushbu lavozimni qabul qilgan.

 

Turkum:1931-yilda tugʻilganlar
Turkum:Yashayotgan insonlar
Turkum:Marksistlar
Rodovid

Rodovid koʻp tilli ochiq genealogik shajara loyihasidir. Unda har kim istagan oilasining, istagan odamining, yoki oʻzining oilaviy shajarasini qurishi va tahrirlashi mumkin. Rodovid, Vikipediya kabi ochiq dasturiy ta'minot - MediaWikini qoʻllaydi.

 
 uz.rodovid.org 

Turkum:Genealogiya
Institut

Institut (lotincha institutum – „oʻrnatish“) maʼlum turdagi muassasalarni taʼriflovchi atamadir. Xususan, ushbu atama quyidagilarga qoʻllanadi:

Institut (lotincha institum – tartibot, muassasa) – 1) turli ixtisoslashgan oʻquv yurtlari (oʻrta, oliy, malaka oshirish tizimi), ilmiy tadqiqot, loyihalash va b. muassasalarning nomi; 2) jamiyatdagi ijtimoiy tartibotlarning muayyan doirasini oʻz ichiga olgan huquqiy meʼyorlar majmui. Keng maʼnoda – ijtimoiy turmushni tashkil etuvchi va tartibga solib turuvchi ijtimoiy tuzilmaning bir unsuri – muassasalar, meʼyorlar, qadriyatlar, madaniyat namunalari, qaror topgan feʼl-atvor shakllari majmui: iqtisodiy I. (mas, mulkchilik, ish haqi), siyosiy I. (mas, davlat, armiya, partiya), moliyaviy I.lar (moliya va bank muassasalari) va sh.k.OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

 SSRI va MDH'da eng keng tarqalgan oliy tа’lim muаssаsаsi tipi.
 Baʼzi ilmiy-tadqiqot hamda loyiha muassasalari.
 Universitet fakulteti.
 Ijtimoiy munosabatlarga oid normalar majmui (ijtimoiy institutlar).
 Huquqshunoslikda bir turli munosabatlarni boshqaruvchi normalar majmui.
Ibroniy (Ivrit) tili

thumb

Ibroniy tili — Afro-Osiyo til oilasiga mansub Semit tildir. Som-xom tillari oilasiga kiradi. Ibroniyda Isroil va dunyoning boshqa burchaklaridagi yahudiy jamoatlaridagi yetti milliondan ortiq odam soʻzlashadi. Isroilning oʻzida arab tili bilan bir qatorda rasmiy til hisoblanadi. Yozuvi qadimgi yahudiy alifbosi asosida.OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

 Yana qarang 
 Yahudiy yozuvi

 
 Ibroniyni mustaqil oʻrganish 
 Zamonaviy Ibroniy 

 

Turkum:Ibroniy tili
Headbang

thumb|right|Headbang, Johannesburgdagi klublardan biri, Janubiy Afrika Respublikasi
Headbang yoki headbanging (hedbang, hedbanging deb talaffuz qilinadi; ingl. head — bosh, kalla, bang — tebratish, urish) heavy metal musiqasi ostida tushiladigan bir raqs turi boʻlib, unda boshni musiqa ritmiga monand tebratiladi. Headbang qilayotgan odamga headbanger, deyiladi. Headbangerning sochi uzun boʻlsa, raqs ayniqsa effektli koʻrinadi.
Headbangʻdan soʻng alkogol taʼsiriga oʻxshagan sarhush kayfiyat paydo boʻlishi kuzatiladi. Bu ham headbang qilishning sabablaridan biridir.
 Tarix 
Bosh silkitib raqsga tushish ibtidoiy zamonlardan beri maʼlum, u ritual bazmlar paytida odamlar trans holatida tushayotgan raqslarining bir qismini tashkil qilgan. Lekin rok musiqaga «headbang» raqsi va atamasi 1968-yili Led Zeppelinning Bostondagi konserti paytida kirib kelgan, deb hisoblanadi. Oʻsha konsertda birinchi qatorlarda turgan tinglovchilar boshlarini musiqaga monand ravishda silkitishni boshlashgan.
 Usullar 
Headbangning koʻpgina usullari bor, jumladan:
 Up-and-down: eng keng tarqalgan usul, bunda headbanger boshini pastga va tepaga silkitadi.
 Windmill yoki Helicopter: boshni parraklar kabi aylantiriladi. Cannibal Corpse, Cradle of Filth va Slipknot musiqachilari tomonidan koʻp ishlatiladi.
 Drunk style: boshni mast-alast kimsadek betartib silkitish.
 Half-circle: boshni yarim aylana boʻyicha u yoqdan bu yoqqa silkitish. Slayer musiqachilari tomonidan qoʻllanadi.
 Side-to-side yoki No-no bang: boshni chap-oʻng tomonlarga tebratish (xuddi «yoʻq» deyotgandek). Static-X, Children of Bodom, Slipknot, System of a Down, Metallica va HIM musiqachilari ishlatishadi.
 Whiplash: up-and-down usulining tezlashgan koʻrinishi. Metallica va Rammstein musiqachilari baʼzida qoʻllashadi.

 Sog‘liqqa taʼsiri 
Headbang boʻyin va umurtqa ogʻriqlarini keltirib chiqarishi mumkin, lekin bu ogʻriqlar bir-ikki kunda oʻtib ketadi. Biroq, agar headbangdan avval kerakli tayyorgarlik koʻrilmasa, boʻyin mashqlari qilinmasa, tomir tortishib qolishi mumkin. Uning miyaga zarari bor ekanligi ham daʼvo qilingan, ammo bu isbotlanmagan. Lekin har ehtimolga qarshi headbangli konsertlarga haftasiga bir marotabadan koʻp bormaslik tavsiya etiladi.

 Shuningdek 
 Slam
 Mano cornuto

category:Heavy metal
Slam

thumb|The Dillinger Escape Plan guruhi konsertida slam.
Slam yoki slamdancing (slem, slemdensing deb talaffuz etiladi; ingl. slam — urmoq, majaqlamoq, dancing — raqsga tushmoq) punk rock, hardcore va heavy metal konsertlaridagi raqs turi boʻlib, unda tinglovchilar bir-birlariga urilishib, bir-birini itarib harakat qilishadi. Odatda, slam’dagilar headbang ham qilishadi.
 Tarixi 
thumb|right|219px|

Slam 1970-yillarda Los Anjeles punk rock konsertlarida paydo boʻla boshladi. Lekin 1980-yillarga kelibgina, u heavy metal tomoshalari bilan keng tarqala boshladi. Avvaliga murakkab boʻlgan slam bugungi kunga kelib oddiygina konsertdoshlarni itarib, turtib-surtishga aylanib ketdi.

 Boshqa nomlari 
Ushbu raqs Yevropa va Shimoliy Amerikada mosh, Turkiyada pogo, MDH mamlakatlarida slam, deb ataladi.
 Qoidalari 
Slam betartib faqatgina turtinishlardan iborat emas. Uning oʻziga xos qoidalari bor, masalan, yiqilgan odamning turishiga koʻmaklashib yuborish, tushirib qoldirilgan ashyolarni (qalpoq, poyafzal kabi) egalariga qaytarish va hk. Slam’dan janjal chiqarish uchun foydalanish mumkin emas, bu faqatgina koʻngilxushlik maqsadidagi raqsdir.
 Tanqid 

The Smashing Pumpkins kabi baʼzi guruhlar slam’ga qarshi chiqadilar. 1996 yili Smashing Pumpkins konsertida (Dublin, Irlandiya), 17 yoshli Bernadette OʻBrien ismli slam’da qattiq jarohatlanib, kasalxonda vafot etgandi. Smashing Pumpkins vokalisti Billy Corgan keyinchalik intervyu paytida shunday degan:
Men sizga bir narsani aytib qoʻymoqchi edim, kollejlik qovoqkallalar. Men siz va sizga oʻxshagan odamlarning atrofdagilarni bunday turtib-surtishlarni yetti yil mobaynida kuzatib kelmoqdaman. Va bilasizmi nima? Har doim bir xil manzara. Bunday sharoitda, bunday olomon orasida bu qiliqlaringiz atrofdagi odamlarga noqulaylik tugʻdirishini tushunib yetishingizni istar edim. Men va biz, bundan buyon slam’ga qarshi chiqishimizni eʼlon qilamiz!

 Shuningdek 
 Headbang
 Heavy metal

Turkum:Heavy metal
Kilogramm

Kilogramm (qisqacha: kg) SI massa oʻlchov birligidir. U xalqaro kilogramm etaloniga teng, deb ta’riflanadi. 1 kg 1000 grammga teng. Xalq orasida kilo deb ataladi. Dastlab, normal atmosfera bosimida 1 litr toza suvning 4 °С dagi massasini 1 kilogramm deb atashgan.

Kilogramm (kilo... va gramm) — Xalqaro birliklar tizimi SIda massa oʻlchov birligi. kg bilan belgilanadi. 1dm3 (4° li) toza suv massasiga teng . Parij yaqinida joylashgan Sevr sh.dagi Xalqaro oʻlchov va tarozilar byurosida saqlanadigan diametri va bal. 39 mm li platina-iridiy (90 % Pt, 10% lr) ning silindr shaklidagi krtishmasi K. etaloni sifatida qabul qilingan (1889). K.ning ulush birligi gramm keng qoʻllanadi: 1 g = 0,001 kg . OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

Hozirgi kunda kilogramm — SIda insoniyat tomonidan yaratilgan yagona jismdan iborat boʻlgan etalondir.

Turkum:Oʻlchov birliklari
Turkum:Fizika
Turkum:SI asosiy birliklar
Vikiiqtibos

Vikiiqtibos (viki va iqtibos soʻzlarining birikmasi)  – mashhur kishilar hamda asar qahramonlari iqtiboslarining erkin toʻplami. Vikipediya singari Vikiiqtibos ham Vikimedia Jamgʻarmasining loyihasi boʻlib, koʻngillilar tomonidan yuritiladi. Vikiiqtibos ilk bor ingliz tilida 2003-yil 10-iyulda ish boshlagan. Loyihaning oʻzbekcha boʻlimi esa 2007-yilning fevral oyida faol tahrir qilina boshlagan.

 Faoliyat 
Ushbu loyiha tashrif buyuruvchilarga oʻz hissalarini qoʻshish imkoniyatini beruvchi kam sonli onlayn iqtiboslar toʻplamlaridan biridir. U har bir iqtibos uchun aniq ni koʻrsatishga va notoʻgʻri berilgan iqtiboslarni tuzatishga intiluvchi juda kam sonli resurslardan biri hisoblanadi. Vikiiqtibos sahifalari Vikipediyadagi mashhur shaxslar haqidagi maqolalar bilan oʻzaro bogʻlangan.

 Tadqiqotlarda foydalanish 
Vikiiqtibos tilshunoslik va sunʼiy idrok bilan bog‘liq tadqiqotlarda matn korpusi sifatida ishlatilishi mumkin. Masalan, 2017-yilda bo‘lib o‘tgan konferensiyasida Wrocław universiteti jamoasi Vikiiqtibosdan kam uchraydigan soʻzlarni aniqlaydigan suhbat modulini yaratishda foydalangan. Shuningdek, ba’zi tadqiqotchilar Vikiiqtibosdan ekstremistik fikrlar aks etgan iqtiboslarni aniqlash uchun til modellarini o‘rgatishda ham foydalanishgan.

 

 

Aniq statistika
 Vikiiqtiboslarning toʻliq roʻyxati
 Oʻzbekcha Vikiiqtibos

*
Turkum:Koʻp tilli saytlar
Turkum:MediaWiki vebsaytlari
Turkum:Vikimedia loyihalari
Back To Jerusalem harakati

Back To Jerusalem (inglizchadan, Back To Jerusalem – Quddusga qaytish, xitoycha:传回耶路撒冷运动) xitoy xristian missionerlik harakatidir. 1920-yilda tashkil etilgan. Bugungi kunga kelib 100 minglab tarafdorlariga ega.

 
 Back To Jerusalem sahifasi

Turkum:Xristianlik
Velosiped

thumb|Poyga velosipedi
thumb|Velosiped evolyutsiyasi
Velosiped ( — „tez“, pes — „oyoq“) pedallar orqali odam mushaklari kuchi bilan harakatlanuvchi, yer sirtida yurishgan mo‘ljallangan, g‘ildirakli transport vositasidir. Insonning harakatlanish vositalaridan biri. Qoʻlda (nogironlar velosipedi) va motor (dvigatel) yordamida harakatlantiriladigan velosipedlar ham bor. Velosiped gʻildirak, rama, egar, rul, pedal, zanjir va ikki charx (yulduzcha) dan iborat. Pedal bosilganda unga biriktirilgan charx zanjirni, zanjir esa orqa gʻildirak oʻqiga mahkamlangan charxni aylantiradi. Velosiped qoʻl yoki oyoq tormozi bilann toʻxtatiladi. Gʻildiraklarning oʻlchamiga qarab, erkaklar, ayollar va bolalar velosipedlari; vazifasiga qarab, oddiy, universal, sport, maxsus (sirkda, yuk tashishda ishlatiladigan, tirkama aravachali, veloriksha), velosiped-drezina (relsda yurish uchun) boʻladi. Dastlabki velosipedni Karl Drais (Olmoniya, 1818) yasagan. Hozirgi ikki gʻildirakli oddiy velosipedlarning tezligi 10—30 km/soat, ogʻirligi 8—16,5 kg. Motorli velosipedlar soatiga 30—50 km tezlik bilan harakatlanadi. Sport velosipedi ancha yengil boʻladi, tezligi soatiga 70 km dan oshadi.OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

thumb|right|220px|Velosiped qismlari

 

 
 Ehtiyot boʻling, velosipedchilar! , kun.uz

Turkum:Transport vositalari
Toʻpponcha

thumb|9×18mm kalibrli Makarov Toʻpponchasi.
Toʻpponcha bitta qoʻlda tutilib oʻt ochishga moʻljallangan otashli quroldir. Qisqa masofalardagi nishonni urish uchun ishlatiladi. Hujum qilishda ham, oʻzini himoya qilish uchun ham qoʻllanishi mumkin.

Turkum:Otashli qurollar

en:Handgun
fa:سلاح کمری
Nazariya

Nazariya — biror hodisa va faktlarni izohlovchi va bashorat qila biluvchi bilimlar tizimi, sxemasidir. Nazariyalar ilmiy uslub vositasida kashf etiladi, shakllantiriladi voqelik qonuniyatlari va undagi muhim aloqalar haqida bir butun tasavvur beradigan bilim shakli. Nazariya borliqning muayyan sohasiga oid boʻlgan tajribalardan umumlashtirilgan maʼlumotlar asosida kelib chiqadi. Ilmiy bilishda Nazariya ning asosiy vazifasi tajribalar bergan dalillarni izohlash, , narsa va hodisalarning mohiyatiga chuqurroq kirib borish, yuzaga keladigan yangi narsa va hodisalarni oldindan koʻra olishdan iborat. Har qanday Nazariya ilmiy bilishning natijasi sifatidagi bilish shakli boʻlsada, lekin uni tugallangan, oʻzgarmas, mutlaq bilim deb qaramaslik kerak. Nazariya bilish jarayonidabiz toʻplagan bilimlarning natijasigina emas, balki yangi bilimlar hosil qilish yoʻlidagi boshlangʻich asosdir. Nazariya hamma vaqt amaliyot bilan uzviy boglik boʻladi va shundagina u harakat va rivojlanishning quroliga aylanadi. Nazariya ning boshlangʻich shakli gipotezalmr. Amaliyotda gipotezaning toʻgʻri, haqiqat ekanligi isbotlansa, shu asosda yangi Nazariya yuzaga kelishi mumkiNazariya Ilmiy bilish jarayonida kishilarning ilmiy Nazariya lar bilan qurollanganligi unga ilmiy oldindan koʻrish — ilmiy bashorat qilish imkoniyatini beradi. Bu esa, oʻz navbatida, yangi qonuniyat va yangi Nazariya larning shakllanishiga olib keladiOʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil.

kundalik turmushda - biror hodisaga oid faraz va fikrlar toʻplamidir (masalan: Fitnalar nazariyasi).

Turkum:Nazariyalar
Turkum:Ilmiy uslub
Bill Gates

William Henry Gates III (oʻqilishi: Uilyam Henri Geyts Uchinchi; 1955-yil 28-oktyabrda tugʻilgan) amerikalik biznes-magnat, dasturchi, investor, yozuvchi va filantropdir. Gates bolalikdagi doʻsti Paul Allen bilan birga hozirda jahonning eng yirik AT-industriya kompaniyasi boʻlmish Microsoftga asos solgan. U Forbes jurnalining dunyodagi eng badavlat kishilar roʻyxatida koʻp yillar davomida birinchi oʻrinni egallab kelgan Gates qoʻlida Microsoft ulushining 1,6 foizi mavjud.. Gates, shuningdek, bir necha kitoblar muallifi hamdir.

Shaxsiy kompyuter inqilobining yirik arboblaridan biri boʻlgan Gates monopoliyada ayblanib tanqid etilganManes, Stephen (1994). Gates: How Microsoftʼs Mogul Reinvented an Industry and Made Himself The Richest Man in America. Touchstone Pictures. .. Gates koʻplab ehsonlar qilgan: 2000-yilda rafiqasi bilan tuzgan Bill & Melinda Gates Foundation jamgʻarmasi orqali tibbiy va ilmiy tadqiqotlarga $36 milliarddan oshiq xayriya ulashgan .

Gates 2000-yil yanvarida Microsoft bosh ijrochi direktori lavozimidan voz kechib, raislikka oʻtdi. 2006-yil iyunida u Bill & Melinda Gates Foundation jamgʻarmasida ishlashini eʼlon qildi. 2008-yil 27-iyunida Gates Micorosoftʼdagi oxirgi toʻliq ish kuniga chiqdi. Hozirda u kompaniya ishlariga deyarli aralashmaydi.

Turmush oʻrtogʻi Melinda Gatesga 1994-yili uylangan. Uch farzandi bor: qizlari Jennifer Katharine (1996-yil tugʻilgan) va Phoebe Adele (2002-yil tugʻilgan) hamda oʻgʻli Rory John (1999-yil tugʻilgan). Bill Gates dindor emas, oʻzini agnostik deb taʼriflaydi .

 

 

 Microsoft.comda Bill Gates profili
 Forbes:Dunyoning eng boy kishilari
 Bill va Melinda Gates Jamgʻarmasi
 Bill Gates shaxsiy sayti

Turkum:1955-yilda tugʻilganlar
Turkum:Yashayotgan insonlar
Turkum:Amerikalik filantroplar
Turkum:AQSh tadbirkorlari
Turkum:AQSh milliarderlari
Turkum:Amerikalik erkak aktyorlar
Turkum:Amerikalik dasturchilar
Koʻzoynak

thumb|right|250px|Zamonaviy koʻzoynak.
Koʻzoynak (koʻz va oyna soʻzlaridan) koʻz nurini yaxshilash yoki uni himoya qilish maqsadida koʻzlar roʻparasiga linza tutib turuvchi romchalardir. Koʻzoynak linzalari shisha, plastmassa kabi materiallardan tayyorlanadi.

Koʻzoynak — koʻzning koʻrish qobiliyatidagi nuqsonlarni tuzatish, uni mexaniq shikastlanishdan, yorugʻlik, chang va boshqalardan himoya qilish uchun qoʻllaniladigan oddiy optik asbob. Birinchi ko'zoynak XIII asrda niderdandlar tomonidan ishlatilgan. Ko'zoynak linza (oynak) va gardishdan iborat. Bosh fokusining holatiga qarab oynak yoki linza yigʻuvchi (qanariq) va sochuvchi (botiq) xillarga boʻlinadi. Ko'zoynakda ishlatiladigan linzalar sferik sirtining botiklik yoki qavariqlik darajasi (egrilik radiusi) turlicha boʻladi; sirtning egrilik radiusi katta boʻlsa, linzaning nur sindirish kuchi — optik kuchi katta boʻladi. Optik kuchi kichik yigʻuvchi oynak uzoqdan koʻrishda, optik kuchi katta sochuvchi oynak esa yaqindan koʻrishda qoʻllanadi. Optik kuchi katta boʻlgan koʻzni tuzatish uchun manfiy optik linza (botiq), optik kuchi kichik boʻlgan koʻzni tuzatish uchun musbat optik linza (qavariq) tavsiya qilinadi. Bundan tashqari, ko'zoynak linzalarining sferik va silindrik xillari ham bor. Sferik ko'zoynakda nur sindirish kuchi barcha yoʻnalishlarda bir xil, silindrik ko'zoynakda esa turli yoʻnalishlarda turlicha, (silindrik linzalar ham qanariq va botiq) boʻladi; astigmatizmga chalingan koʻzning optik nuqsonini yoʻqotishda silindrik, sferik-silindrik ko'zoynak qoʻllanadi. Linzaning nur sindirish kuchi (optik kuchi) dioptriyalarda oʻlchanadi. Koʻrish quvvati keskin pasayganda teleskopik ko'zoynak (buyumning koʻzning toʻr pardasida hosil boʻladigan tasvirini yaxshilash uchun 2—3 juft linzadan iborat ko'zoynakdan foydalaniladi. Koʻz gʻilay boʻlganda prizmatik ko'zoynak taqish tavsiya etiladi. Himoya ko'zoynaklari har xil maqsadda, masalan, koʻzni o'ta ravshan yorugʻlikdan (payvandlashda), uni mexanik shikastlanishdan, quyosh nuri va boshqa taʼsiridan, chang, gaz va hokazolardan himoya qilishda, shuningdek, suvda suzishda taqiladi.

Ko'zoynak gardishi oynaklarning koʻzga nisbatan toʻgʻri joylashuviga yordam beradi. Gardish tanlanganda kanshar balandligi, oynaklar bilan qorachiqlarning markazlari oʻrtasidagi masofa hisobga olinadi. Koʻz optik nuqsonsiz (sogʻ), yaʼni qorachigʻining oldi va orqa fokuslari orasidagi masofa teng (23 mm ga yaqin) boʻlsa, ravshan koʻradi. Buyumdan keluvchi nurlar fokusi koʻzning toʻr pardasiga tushea, koʻz buyumni aniq koʻradi. Nurning fokusi tur parda oldiga (yaqindan koʻrish) yoki uning orqasiga (uzoqdan kurish) tushishi mumkin. Har ikkala holda buyum tasviri tur pardada aniq hosil boʻlmaydi, koʻz oʻtkirligi kamaygan hisoblanadi. Bu nuqson ko'zoynak bilan tuzatiladi (korreksiyalanadi). Ko'zoynak bilan koʻzni korreksiyalash uchun vrach-okulist maxsus asbob yordamida linzalar tanlaydi. Bunda vrach koʻzning oʻziga xos optik nuqsonlarini, kishining yoshini, kasbini va boshqa shaxsiy xususiyatlarini hisobga oladi. Vrach maslahatisiz boshqalarning ko'zoynagidan foydalanish mumkin emas.OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

 

Turkum:Optika
Qalam

right|thumb|200px|Rangli qalamlar.
Qalam yogʻoch (baʼzan qogʻoz yoki plastmassa) silindr va uning ichiga solingan pigment va gil aralashmali yoki grafitli yozuv yoki chizuv qurolidir. Ruchkalardan farqli oʻlaroq, tarkibida suyuq boʻyoq boʻlmaydi.

Qalam – 1) xat yozish, rasm solish, chizma chizish uchun ishlatiladigan chizmachilik quroli; yogʻoch yoki metall qobiq ichiga olingan moʻrt (sinuvchan) material (koʻmir, qoʻrgʻoshin, grafit, quruq boʻyoqdan qilingan oʻzak). Qadimda xalqlar, shu jumladan, Sharq xalqlarida xattotlar siyoh bilan yoziladigan qamish Qalamlardan foydalanishgan. Dastlabki Qalam Italiyada qora slanets loyidan 14-asrda qilingan, grafit Qalam 16-asrdan rasm boʻlgan. Fransuz olimi N.Kante 1790-yilda grafit sterjenli yogʻoch Qalamni ixtiro qilgan. 19-asrning 2-yarmida mexanik (sterjeni qisib qoʻyiladigan) yoki avtomatik (sterjeni burab chiqariladigan) Qalam paydo boʻldi va 20-asrda keng tarqaldi. Qalam oʻzagining qattiqlik darajasi boʻyicha yumshoq (ruscha belgilanishi M), qattiq (T) va oʻrtacha qattiq (MT) turlarga boʻlinadi. Qalam qora va boshqalar turli ranglarda sanoat korxonalarida ishlab chiqariladi. Qalam chizmachilik, rassomlik, loyihachilik, grimchilik, pardozandoz, duradgorlik va boshqalar sohalarda ishlatiladi; 2) sirtlarga oʻyib gul (naqsh) solishda va haykaltaroshlikda qoʻllanadigan metall asbob.

 

Turkum:Oʻquv qurollari
Turkum:Ofis jihozlari
Uyqu

thumb|250px|Uyqudagi bola.
Uyqu hayvon va hasharotlarda kuzatiluvchi, tabiiy fiziologik minimal faollik holatidir. Uyquni bajarish uxlash deyiladi. Uyqu va u bilan bog‘liq hodisalarni somnologiya fani o‘rganadi.

Uyqu — odam va hayvonlarda davriy yuz beradigan fiziologik holat. Bunda fiziologik jarayonlar bir qadar sekinlashadi va organizmning, chunonchi, markaziy nerv sistemasining ish qobiliyati tiklanishi uchun eng yaxshi sharoitlar yaratiladi. U. har bir insonning zarur hayotiy ehtiyojidir. Inson butun hayotining uchdan biri har kechakunduzda davriy kuzatiladigan U. holatida oʻtadi.

U. vaqtida muskullar tonusi susayadi (uyqudagi odamning koʻp muskullari boʻshashgan boʻladi), sezuvchanlikning barcha — koʻrish, eshitish, taʼm bilish, hid sezish, teri sezuvchanligi keskin susayadi. Shartsiz va shartli reflekslar tormozlanadi. Qattiq U.da nafas uygʻoqlikdagiga nisbatan ancha chuqur, yurak urishi sekin, arterial qon bosimi, toʻqimalarga qon kelishi, moddalar almashinuvi, gavda temperaturasi past boʻladi. Bularning barchasi U. holatida miya bilan bir qatorda hujayralar va toʻqimalar hayot faoliyatini taʼminlovchi hamma ichki aʼzolarning ham "dam" olishidan dalolat beradi.

Ammo U. hakidagi zamonaviy tasavvurlarga koʻra, U. faqat dam olish emas, balki kun boʻyi olingan turli axborotni qayta ishlash va ertasi kun yana qabul qilish qobiliyatiga erishish uchun qaratilgan jarayondir.

Odam astasekin uxlaganda nafas olish va yurak ritmi pasayadi, koʻz sekin yumula boshlaydi. Tez uxlab qolganda esa bu harakatlar, odatda, tezlashadi.

Astasekin uxlab qolish tungi U.ning 75—80%ini, tez U.ga ketish esa 20— 25%ini tashkil etadi. Tez va sekin uxlab qolishning navbatlanishi, odatda, sogʻlom odamlar uchun xosdir va bunda odam oʻzini uyquga qongan hamda bardam his etadi. Tez va sekin uxlash muddatining oʻzgarishi, sekin uxlashning yetarli darajada chuqur boʻlmasligi, tez uxlash davrida teztez uygonib turish odam nerv sistemasining turli buzilishlariga olib keladi, uning ruhiy va emotsional holatiga taʼsir koʻrsatadi.

Normal (fiziologik) U.ning davriy kechakunduzlik va davriy faslli (qayvonlarning yozgi va kishki U.si) va bir necha xil patologik (narkotik, letargik va boshqalar), shuningdek, maxsus taʼsirlar oqibatida yuzaga keladigan gipnotik U. farq qilinadi.

U.ning koʻpincha kuzatiladigan buzilishlariga uyquchanlik (gipersomniya) va uyqusizlik kiradi. 

 Yana qarang 
 Uyqusizlik

 Biz nega uxlaymiz? , TED konferensiyasi
 www.bedroompedia.com 

Turkum:Fiziologiya
Turkum:Tibbiyot
Fotografiya

right|thumb|Fotokamera.
Fotografiya — maxsus optik asbob fotoapparat yoki telefon qurilmasida yordamida muxrlanadigan tasvir. Fotografiya tasviriy ifodaning eng mukammal ko'rinishi bo'lib, uni dunyoning istalgan burchagida tarjimasiz teng tushunish mumkin. Axborotning eng ta'sirchan ko'rinishi sanbalgan fotografiya o'zida bir qancha janrlarni qamrab oladi. Bugungi kunda uning portret, reportaj, reklama, peyzaj hamda tijoriy janrlari keng tarqalgan,

Bir pogonali diffuzion fotografik jarayon, yaʼni fotoapparatning oʻzida bir vaqtda negativ va pozitiv tasvirni juda tez hosil qilish usuli ham yaratilgan. Fotografiya oqqora (monoxrom) va rangli, statik va dinamik (kinematografiya), yassi (oddiy) va hajmiy (stereoskopik) turlarga boʻlinadi. Yoruglik sezgir materiallardan foydalanib hajmiy (fazoviy) tasvirlar olishning alohida usuli golografiya deb ataladi. U 15-asrda obyektlar tasvirini proyeksiyalab, soʻngra qogʻozga rasmini chizishdan boshlangan. Bu usulni Leonardo da Vinchi qoʻllagan. Lekin fotografiya yorugʻlik sezgir moddalar maʼlum boʻla boshlagach paydo boʻlgan. 18-asrda dastlabki yorugʻlik sezgir modda sifatida kumush tuzi topilgan va tadqiq qilingan. Buyuk Britaniyada 1802-yilda T. Uejvud AgNO3 qatlamida tasvir olishga erishdi, lekin uni mustahkamlash usulini bila olmadi. Fotografiya ixtiro qilingan vaqt 1839-yil deb hisoblanadi, chunki shu yili fransuz rassomi L.J.M.Dager (fransuz olimi J.N.Nyeps bilan hamkorlikda) Parij akademiyasiga fotografiya usuli haqida axborot beradi. Bunda yorugʻlik sezgir qatlam sifatida kumush ioditdan foydalanilgan. Keyinroq obyektiv ixtiro kilindi (muallifi vengriyalik optik I.Petsval, 1840), ingliz ixtirochisi fotografiya SkottArcher 1857-yilda hoʻl yorugʻlik sezgir material (kolloidli emulsiya) ga asoslangan fotojarayonni ishlab chiqdi, 1871-yilda uning vatandoshi R.Meddoks quruq yorugʻlik sezgir materialdan foydalanishni taklif etdi. 20-asrda fotografiya asosiy axborot va hujjatlashtirish vositasi boʻlib qoldi.

Optik sensibilyatsiya hodisasi kashf qilinganidan, plyonkali fotomateriallar, kumush birikmalari boʻlmagan fotomateriallar, yangi modeldagi fotoapparatlar yaratilganidan soʻng fotografiyani qoʻllanish sohalari ancha kengaydi. Hozir fototasvirlarni bir zumda chiqarib beradigan fotoapparatlar mavjud. Fotografiya astronomiya sohasidagi tadqiqotlarda (qarang Astrofotografiya); astrofizikada (qarang Astrofotometriya), biologiya, kimyo, kinematografiya, televideniye, kosmonavtika, tibbiyot, fizika, matbaa, matnli va grafikli asl nusxalardan fotografik usulda nusxalar koʻpaytirishda, kundalik turmushda keng qoʻllanadi.

 Etimologiyasi 
Fotografiya atamasi yunoncha φως — fos („yorugʻlik“) hamda γραφίς — grafis („chizuv“) soʻzlaridan kelib chiqqan. Fotografiya mahsuloti fotosurat yoki foto deyiladi.

 

Turkum:Fotografiya
Google Talk

200px|Google Talk logotipi|right

Google Talk – Google kompaniyasi tomonidan yaratilgan belul messenjer.

 Yana qarang 

 Google
 Jabber
 Gmail

 Linklar 

 Rasmiy sahifasi
 Google Talk munozara guruhi
 Rus tilidagi rasmiy munozara guruxi

Turkum:Google
Gʻildirak

thumb|right|200px|Miloddan avvalgi ikkinchi ming yillikka oid gʻildirak, Eron Milliy Muzeyi, Tehron.
Gʻildirak turli mashinalarda mexanik ish bajaruvchi, oʻz oʻqi atrofida aylanuvchi doirasimon uskunadir. Gʻildirak sirpanmay harakatlanish, demakki nisbatan kamroq kuch sarflash imkonini beradi. Odatda transport vositalarida qoʻllanadi. Ba’zan aylanuvchi doirasimon har qanday jismlarni ham gʻildirak deb atashadi.

Gʻildirak — mashina va mexanizmlarning aylanma harakatni uzatish yoki boshqa harakatga oʻzgartirib berish uchun xizmat qiladigan detali. Gupchakka oʻrnatilgan disk yoki spi-sali chambarak shakliga ega. Gʻ. mashina yoki mexanizm oʻqida erkin aylanishi yeki unga mahkamlab oʻrnatib qoʻyilishi (oʻq bilan birga aylanishi) mumkin.

Gʻ. insoniyatning ilk kashfiyotlaridan biri. U taxminan miloddan avvalgi 4 min-ginchi yillar oʻrtalaridan oldin maʼlum (Mesopotamiya). Suriladigan yuk ostiga qoʻyiladigan yogʻoch gʻaltakmolani ilk Gʻ. deb hisoblash mumkin. Dastlabki Gʻ. toʻgʻridan-toʻgʻri oʻqqa oʻrnatilgan diskdan iboratboʻlgan. Miloddan avvalgi 2 minginchi yillarga kelib Gʻ. ancha takomillashdi: avval spitsali, keyinchalik gupchakli va qayrilma gardishli Gʻ.lar yaratildi, keyinchalik Gʻ. mustahkamligini oshirish maq-sadida temirdan yasalgan gardishlar qoʻllana boshlandi. Dastlab, Gʻ. faqat pishiq yogʻochdan yasalgan va, asosan, arava, charxpalak; zambilgʻaltak (qarang Zambiya) uchun ishlatilgan. Oʻzbekiston hududida Oltintepa qad. shahar harobasidan topilgan 4 Gʻ.li (tegarchikli) sopol aravaning miloddan avvalgi 4—2-asrlarga oidligi aniqlangan. texnika rivojlanib, avtomobil, velo-siped va parovoz paydo boʻlgach, shinali va temir Gʻ.lar ishlatila boshladi. Gʻ. faqat transport vositalarining ham tayanchi, ham harakatlantirish vositasigina boʻlib qolmay, balki kulolchilikda, tegirmonlar, turbinalar, stanoklar va boshqalarda harakatni bir turdan ikkinchi turga aylantirish yoki tezligini oʻzgartirish uchun ham qoʻllanadi (qarang Tishli gʻildirak). 

Turkum:Mexanika
Turkum:Transport
Telefon

thumb|right|222px|Touch Tone® telefoni.
Telefon — tovush uzatish va qabul qilish uchun moʻljallangan telekommunikatsiyalar qurilmasidir. Odatda, tovushning mexanik energiyasini elektrik signallar energiyasiga aylantirish, masofadan uzatish va uni qaytadan tovushga aylantirish prinsipi bilan ishlaydi.

Telefon (tele... olis va fon un = olisun) — 1) elektr signallarini tovush signallariga aylantirib beradigan elektrakustik asbob. Elektromagnitli, elektrodinamik va pyezoelektr ga bo'linadi. Elektromagnitli T. eng keng tarqalgan bo`lib, uning asosiy elementlari doimiy magnit, chulgʻamli qutblar va membranadan iborat. Abonent "telefon qilganida" T. signalining oʻzgaruvchan elektr toki taʼsirida membrana tebranib, tovush hosil qiladi. T. telefon apparati, turli radiotexnika asboblari va boshqa qurilmalarda ishlatiladi; 2) telefon apparatining qisqa nomi; 3) telefon aloqasining qisqa nomi. 

 Shuningdek 
 Mobil telefon
 IP-telefoniya

Turkum:Telekommunikatsiyalar
Turkum:Telefon
Turkum:Aloqa
Gazeta

thumb|220px|Gazetalar rastasi
Gazetta — bu rasmiy jurnal, rekord gazeta yoki oddiygina gazeta .

Ingliz va fransuz tilida soʻzlashadigan mamlakatlarda gazeta nashriyoti 17-asrdan boshlab Gazette nomini qoʻllaydi; bugungi kunda koʻplab haftalik va kundalik gazetalar The Gazette nomini oldi.

 Etimologiyasi 
Gazette fransuz tilidan olingan soʻz boʻlib, u oʻz navbatida maʼlum bir Venetsiyalik tanganing nomi boʻlgan italyan gazzettasining 16-asrdagi almashtirilishidir. Gazzetta 16-asr boshlari va oʻrtalarida, birinchi Venetsiyalik gazetalar bitta qolipga tushganda, gazeta uchun epitetga aylandi(Britaniya pennisi qoʻrqinchli va Amerika tiyin romani kabi lingo nashriyotidagi boshqa mahalliy tillar bilan solishtiring.) . Bu soʻz oʻzining turli oʻzgarishlar bilan koʻplab zamonaviy tillarda (slavyan tillarida, turkiy tillarda) saqlanib qolgan.

 Hukumat gazetalari 
Angliyada 1700-yilda The Oxford Gazette (London gazetasiga aylandi) asos solingandan soʻng, gazeta soʻzi hukumatning ommaviy jurnalini koʻrsatish uchun keldi; bugungi kunda bunday jurnal baʼzan hukumat gazetasi deb ataladi. Baʼzi hukumatlar uchun maʼlumotlarni gazetada chop etish rasmiy hujjatlarning kuchga kirishi va jamoat mulkiga kirishi uchun qonuniy zaruratga ega boʻlgan yoki boʻladi deyish mumkin. Taylandning qirollik hukumati gazetasida (1858-yil hisobi) va Hindistonning gazetasida (1950-yil) chop etilgan hujjatlar shunday deb aytilgan.

Birlashgan Qirollik hukumati oʻziga aʼzo mamlakatlarning hukumat gazetalarini talab qiladi. Shotlandiyada rasmiy hukumat gazetasi boʻlgan Edinburgh Gazette nashri 1699-yilda boshlangan. Irlandiyaning Dublin gazetasi 1705-yilda nashr etilgan, ammo 1922-yilda Irlandiya Erkin Davlati Birlashgan Qirollikdan ajralib chiqqandan soʻng oʻz faoliyatini toʻxtatgan; Iris Oifigiúil (irlandcha: Rasmiy gazeta) uning oʻrnini egalladi. Shimoliy Irlandiyaning Belfast gazetasi oʻzining birinchi sonini 1921-yilda nashr etdi.

 Gazete feʼl sifatida 
Asosan ingliz ingliz tilida gazettega oʻtish feʼli „ gazette eʼlon qilish yoki nashr etish“ degan maʼnoni anglatadi; ayniqsa, gazeta jamoat jurnali yoki rekord gazetaga tegishli boʻlsa. Masalan, „ Nakuru koʻli 1960-yilda qushlar qoʻriqxonasi sifatida eʼlon qilingan va 1968-yilda Milliy Park maqomiga koʻtarilgan.“ Britaniya armiyasining shaxsiy mukofotlari, koʻtarilishlari va ofitser komissiyalari „Birlashgan Qirollik uchun rekordlar rasmiy gazetasi“ London Gazetteda nashr etilgan. Gazettal (ism) — gazeta chiqarish harakati; masalan, „qushlar qoʻriqxonasining gazetasi“.

 

 Gazete

 Britaniya mustamlaka gazetalari roʻyxati
 Fransuz kelib chiqishi inglizcha soʻzlar roʻyxati
 Hukumat gazetalari roʻyxati

 

 

 ×××·

Turkum:Jurnalistik atamalar
Turkum:Pages with unreviewed translations
Qoshiq

thumb|Kumush qoshiq.
Qoshiq dasta va shu dastaning bir uchidagi kichkina tovoqchadan ibrat, suyuq, yarim suyuq yoki to‘kiluvchi (guruch, mosh kabi) taom suzishga, yeyishga va aralashtirishga mo‘ljallangan anjomdir.
 Shuningdek 
 Sanchqi

Turkum:Oshxona anjomlari

de:Essbesteck#Löffel
Agnostitsizm

Agnostitsizm (yunoncha Agnostosa — ma'lum bir bilimga ega bo'lmaslik, gnosis — bilish) — borliqni, voqelikdagi narsa va hodisalarni, ularning mohiyatini bilish mumkinligini qisman yoki mutlaqo inkor etuvchi nazariya. Agnostitsizm vakillari borliqning cheksizligi, nihoyasizligi va murakkabligi, inson sezgi aʼzolari imkoniyatlarining cheklanganligiga asoslanib borliqni bilish mumkin emas deb hisoblaydi. Agnostitsizmning yirik vakillaridan biri ingliz faylasufi David Yum, inson aqli sezgilarimiz bergan maʼlumotlarga tayanib voqelikni biladi, lekin, sezgi aʼzolarimiz bizga toʻgʻri va toʻliq maʼlumot beradimi, sezgilarimiz aks ettirayotgan voqelikning oʻzi mavjudmi, degan masalalarni oʻrtaga tashlagan va shu asosda olamni bilish mumkinligini rad etgan, ob’ektiv voqelikning mavjud-ligiga shubha bildirgan (bu jihatdan Yum Agnostitsizmi skeptitsizmning bir koʻrinishi sifatida namoyon boʻladi). Agnostitsizmning ikkinchi bir yoʻnalishi nemis faylasufi Immanuil Kant falsafasida ifodalangan. I.Kant tashqi olamni ikkiga: „biz uchun narsa“ va „narsa oʻzida“ga ajra-tib tushuntiradi, olamning biz bilgan va bilib olishimiz mumkin boʻlgan qismini „biz uchun narsa“ deb ataydi. Olamning „narsa oʻzida“ qismining ay-rim jihatlarinigina bilish mumkin boʻlsa ham, uning asl mohiyatini bilish mumkin emas deydi. Bilish ob’ektining cheksizligini, nihoyasizligini, hodisalar ichki mohiyatining tubsizli-gini mutlaqlashtirish Agnostitsizmning gnoseologik ildizlariga kiradi. Haqiqatda, har qanday narsani bir qarashda, bir zumda har taraflama bilib boʻlmaydi, uni bilib olish uchun muayyan vaqt kerak boʻladi. Shuningdek, har qanday narsani va uning mohiyatini bilib olishimiz uchun yordamchi qurol va vositalarning qay darajada takomillashganligi jiddiy ahamiyatga ega. Bizga nisbatan keyingi avlodlarimizning tajribalari yanada boyib, takomillashib boradi va natijada ular bizlarga nisbatan koʻproq narsalarni biladi. Biz sezgi aʼzolarimizning bilish imkoniyati yetmagan ob’ektlarni aql va tafakkur kuchi bilan bilib boramiz. Bilish shu tarzda yaxlit va uzluksiz jarayondir. Inson aql-tafakkuri fan va amaliyetni taraqqiy ettirishga, bilish va izlanish vositalarini takomillash-tirishga yoʻl ochadiOʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil.

Agnostitsizm teologiya, oʻlimdan soʻnggi hayot, xudo kabi metafizik mavzularga oid maʼlum iddaolarning haqiqiy yechimini bilish ilojsiz ekanini taʼkidlovchi falsafiy dunyoqarashdir. Bunga sabab sifatida obyektiv reallikni oʻrganish doim subyektiv bilish orqali kechishi koʻrsatiladi. Odatda agnostitsizm xudoning mavjudligi yoki emasligi masalasiga oid dunyoqarashga aytiladi. Agnostitsizm dunyoqarashiga ega shaxs agnostik deyiladi. Aksar agnostiklar ateistlar bilan bir qatorga qoʻyilsada, baʼzi agnostiklar teist boʻlishlari ham mumkin.
 Etimologiyasi 
Agnostitsizm atamasi 1869-yili Thomas Henry Huxley tomonidan gnostitsizmni rad etuvchi falsafiy oqimni nomlash uchun oʻrtaga qoʻyildi.

 Shuningdek 
 Din
 Xudo
 Teizm
 Ateizm

 

Turkum:Falsafa
Windows Me

Windows Millennium Edition yoki Windows Me (Vindous Mi) gibrid 16-bit/32-bit grafik operatsion sistemasidir.Microsoft tomonidan 2000-yil 14-sentyabrda sotuvga chiqarildiMicrosoft Announces Immediate Availability Of Windows Millennium Edition (Windows Me) Qisqa nomi Millenniumdir (ming yillik).

Bu operatsion tizim Windows 95’ning vorisi boʻlib, ishlab chiqaruvchilar uchun 2000-yil 19-iyundan boshlab tarqatila boshlandi. Bu asosan shaxsiy foydalanuvchilar uchun moʻljallangan versiya boʻlib, oʻz ichiga Internet Explorer 5.5, Windows Media Player 7, DirectX 7 va yangi Windows Movie Maker dasturiy taʼminotlarini olgan.
 

Turkum:Operatsion tizimlar
Turkum:Microsoft
Mozilla Firefox

Mozilla Firefox ilgari Phoenix va Firebird nomlari bilan mashhur. Mashhurlik boʻyicha dunyoda ikkinchi brauzer va ochiq manbalik brauzerlar ichida birinchi oʻrindadir. U 2004-yil 9-noyabrda 1.0 versiyasi ishlab chiqarilgan(Netscape Communications).
 Taronasi 
Loyiha Dave Hyatt, Joe Hewitt va Blake Ross tomonidan Mozilla loyihasining tajriba tarmogʻi sifatida boshlangan.

 Xususiyatlari 

 

 Firefoxning rasmiy sahifasi 
 Firefox proyektinig rasmiy sahifasi
 Rasmiy FTP 

Turkum:Mozilla
Turkum:Informatika
Fedora loyihasi

thumb|Fedora Loyihasining logotipi

Fedora Loyihasi Fedora Core Linux distributivini chiqarishga va qator boshqa loyihalarga mas'uldir. Fedora Loyihasi Red Hat Linux va eski Fedora Linux loyihalari birlashishi natijasida 2003 yilda paydo boʻlgan. 

 Subloyihalar 
Fedora Loyihasi bir necha subloyihalardan iborat. 2007 yilning Fevral oyida qo'yidagi subloyihalarni oʻz ichiga olgandi:
 Fedore Core 
 Fedora Extras
 Fedora Documentation 
 Fedora Translation
 Fedora Marketing 
 Fedora Ambassadors 
 Fedora Artwork 
 Fedora Infrastructure
 Fedora Live CD Tools 
 Fedora Distribution 

 Yana qarang 
Fedora OLPC loyihasi 

 Linklar 
Fedora Loyihasining bosh sahifasi

Turkum:Informatika
Mozilla Thunderbird

Mozilla Thunderbird — Mozilla Loyihasi tomonidan yaratilgan bepul, krossplatformalik, elektron pochta bilan ishlovchi va erkin tarqatiluvchi programmasidir. Qoʻyidagi protokollarda ishlaydi: SMTP, POP3, IMAP, NNTP, RSS. Thunderbird Windows, Mac OS X va Linuxda ishlaydi va imkoniyatlar toʻplami va boshqaruv elementlarinig joylashuvi hamma platformalarda bir hil.

 Xususiyatlari 

 Interfeys 
Thunderbird interfeysi, Mozilla Firefox kabi, XUL tehnalogiyasiga asoslangan, bu tehnologiya Mozilla Foundation tomonidan yaratilgan.

 HTML 

 Kengaytirilish imkoniyatlari 
Thunderbird turli kengaytirishlar va temalar oʻrnatishga yoʻl beradi. Bu kengaytirishlar va temalar programmani tanib boʻlmaydigan darajada oʻzgartira oladi.

 Spam-filtrlar 
Thunderbird avtomatik ravishda reklama tarkibida boʻlgan xatlarni topadi topadi.

 Virtual papkalar 

 Linklar 

 Thunderbird rasmiy sahifasi
 Thunderbird rus tilidagi rasmiy sahifasi 
 Rasmiy FTP 
 Mozilla Thunderbird, Portable Edition 
 Thunderbird versiyalarining tarihi Rus Tilida

Turkum:Elektron pochta mijozlari
Turkum:Informatika
Turkum:Mozilla
Turkum:2003-yil das
Iron Maiden

Iron Maiden ingliz heavy metal guruhidir. Guruh 1975-yili bas-gitarachi Steve Harris tomonidan tuzilgan. Iron Maiden heavy metal janrida ijod qiluvchi guruhlardan eng omadlisi bo‘lib, jahon bo‘ylab 100 millionta albomlari sotilgan.

 Diskografiya 
 Iron Maiden (1980)
 Killers (1981)
 The Number of the Beast (1982)
 Piece of Mind (1983)
 Powerslave (1984)
 Somewhere in Time (1986)
 Seventh Son of a Seventh Son (1988)
 No Prayer for the Dying (1990)
 Fear of the Dark (1992)
 The X Factor (1995)
 Virtual XI (1998)
 Brave New World (2000)
 Dance of Death (2003)
 A Matter of Life and Death (2006)
 The Final Frontier (2010)
 The Book of Souls (2015)
 Senjutsu (2021)

 
 

Turkum:Heavy metal guruhlar
Turkum:Ingliz metal guruhlari
Turkum:Grammy mukofoti sovrindorlari
Turkum:Brit mukofoti sovrindorlari
Nicolas Sarkozy

Nicolas Sarkozy (1955-yil 28-yanvarida Parijda tugʻilgan) sobiq Fransiya Prezidentidir.

Saylovlarda soʻl firqa nomzodi Ségolène Royal'ni yengib, 2007-yil 6-mayda prezidentlik lavozimini egalladiOʻzME.

 

Turkum:Fransiya prezidentlari
Turkum:Yashayotgan insonlar
Radio

right|thumb|200px|Ishqiboz radiostansiya.
Radio (lotincha radius — "nur") elektromagnit toʻlqinlar orqali signallarni simsiz uzatish texnologiyasidir.

Radio (lotincha radio — nurlanaman, nur tarqataman) — 1) axborotlarni radiotoʻlqinlar (elektrmagnit toʻlqinlar) yordamida uzoq masofadan simsiz uzatish va qabul qilish usuli. 1895-yilda A. S. Popov ixtiro qilgan; 2) simsiz uzatish usuliga asoslanib fizik hodisalarni oʻrganish, bu usuldan radioaloqa, radiroeshittirish, televideniye, radiotelemexanika, radiolokatsiya, ishlab chiqarish jarayonlarini avtomatlashtirish, masofadan turib boshqarish (teleboshqarish)da, tibbiyotda va boshqa maqsadlar uchun foydalanish bilan bogʻliq fan va texnika sohasi (qarang Radiotexnika).OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

Radio 

Turkum:Infratuzilma
Turkum:Aloqa
Dernière Volonté

Dernière Volonté (fransuzchadan So‘nggi Istak, Vasiyat) fransuz martial, neoklassik, dark ambient va militari pop musiqalari ijrochisi Geoffroy D'ning taxallusidir. Industrial musiqaning aksar vakillaridan farqli o‘laroq, vokalga ko‘p ahamiyat beradi. Avvalboshda odatda dark ambient ijro etgan Geoffroy so‘nggi paytlarda militari pop janrida albomlar chiqarmoqda.

Diskografiyasi
Albomlari
YilNomFormat1998Obéir Et Mourir2xKasseta1999En Avant!7"2000Commandements7"2000Le Feu SacréCD2001Où Tu Iras7"2002El Continent! / Mon Mercenaire!7", 300 nusxada. Novy Svet guruhi bilan yozilgan.2003Le Feu SacréLP2003Les Blessures De L'OmbreLP + 7"2003Les Blessures De L'OmbreCD2004Commémoration2xCD2005Obéir Et Mourir2xCD2006Der Blutharsch/Dernière Volonté (Split)7"2006Devant Le MiroirCD + LP2007Le Cheval de Troie (Live in Den Haag)LP, 300 nusxa2007Toujours7"2010Immortel2012Mon Meilleur Ennemi2016Prie Pour Moi2019Frontière

 
Rasmiy sayt 
Geoffroy D bilan intervyu 
Qui Vivra Verra - Derniere Volonte haqida maqola 

Turkum:Industrial