Zhantas/Cleaned-Uzbek_Wikipedia huggingface dataset:
Qichqiriq

Qichqiriq (norvegcha: Skrik, 1893) norveg rassomi Edvard Munch chizgan ekspressionistik rasmlar seriyasidir. Unda qizil osmon fonidagi agoniyaga tushgan kishi tasvirlangan. Ushbu rasm odamzotning ekzistensialistik xavotir va qoʻrquv iskanjasida qolishi ramzidir, deb hisoblanadiThe Age. Munch shu rasmning bir necha variantlarini chizgan. Eng qizigʻi shundaki, bu suratni sotib olgan kishi koʻp oʻtmay vafot etavergan. Oxir-oqibat suratni muzeyga topshirishgan.

Qichqiriq ikki marta - 1994 va 2004-yillarda oʻgʻirlangan; ikkala holda ham topilib, qaytarilgan.

2012-yil 2-may kuni New Yorkdagi kimoshdi savdosida Qichqiriq 119,9 million AQSh dollariga sotildi.Картина Эдварда Мунка установила абсолютный рекорд стоимости, lenta.ruʻThe Scream’ Is Auctioned for a Record $119.9 Million, The New York Times

2020-yilning iyun oyida Londonning “Chelsi” klubi xoʻjayini Roman Abramovich “Sotbis” auksionida Munkning “Qichqiriq” kartinasini sotib oldi. Xarid narxi 120 million dollarni tashkil etgan. Abramovich mashhur kartinaning toʻrt variantidan birini sotib olgan. “Qichqiriq” — Edvard Munkning 1893—1910-yillarda yaratilgan suratlar seriyasidir.
Louvre

Luvr — dunyoning eng yirik badiiy muzeylaridan biri. Avval qirollar qasri boʻlgan Luvrning binosi Parijning markazida, poytaxtning 1-munisipal okrugida joylashgan.

Luvr (Louvre) — jahondagi eng yirik muzeylardan. Parijdagi mashhur meʼmoriy yodgorlik — sobiq qirollik qarorgohi binosida joylashgan. 1791-yilda Inqilobiy Konvent dekreti bilan milliy badiiy muzey sifatida asos solingan va 1793-yil 8 noyabrdan omma uchun ochilgan. Louvre fondini sobiq qirollik toʻplami, shuningdek, monastir, cherkov va aslzoda oilalarning musodara qilingan toʻplamlari tashkil qildi; Napoleon yurishlarida qoʻlga kiritilgan, turli davlatlardan sotib olingan, koʻplab hadya qilingan sanʼat asarlari bilan boyib bordi. Muzey 6 boʻlimdan iborat: tasviriy va amaliy sanʼat, qaykaltaroshlik (oʻrta asrlar, Uygʻonish davri, keyingi davr), Yunon va Rim yodgorliklari, Kad. Sharq yodgorliklari, Qad. Misr yodgorliklari. Bular orasida Sharq yodgorliklari dunyo boʻyicha muhim ahamiyatga ega; fransuz sanʼati (ayniqsa, kartinalar galereyasi) juda mukammal. Louvreda jahonga mashhur (Mikelanjelo, Leonardo da Vinchi, Rafael, Titsian, Rembrandt, Rubens va boshqalar) nodir sanʼat asarlari toʻplangan. Muzey ekspozitsiyasi xronologik tartibda va milliy maktablar tarzida, hadya etilgan yirik xususiy toʻplamlar alohida joylashtirilgan.

Louvre binosi Parijning tarixiy qismidagi asosiy meʼmoriy yodgorlik boʻlib, 13-asr boshi — 14-asrlarda eski qasr oʻrniga qurilgan. 1546—74 yillarda meʼmor P. Lesko renessans usulida saroy qurgan, haykaltaroshlik bezaklarini J. Gujon ishlagan. Binoni kengaytirish va qayta qurish (J. Lemersye, 1624-yildan; L. Levo, 1661—64; K. Perro, 1667—74; L. Viskonti va E. Lefyuel, "Yangi Louvre", keyinchalik Kartinalar galereyasi) 20-asrning oxirlarigacha davom etdi.OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

 Tarix 
Ilk marotaba muzey eshiklari omma uchun Fransuz Revolutsiyasi davrida 1793-yili 8-noyabrda ochilgan. Uning minglab kartina va haykaltaroshlik namunalari ichida Gioconda (Mona Lisa), Milosslik Venera, Samofrakiyalik Nika kabi mashhur asarlar, Rembrandt, Tizian va Leonardo da Vinci kartinalari bor.

1989-yili qasr oʻrtasiga I. M. Pei yaratgan shisha piramida qoʻshiladi.

 Qurilishi 
Luvr uch asosiy galereyadan iborat — Syulli, Rishelyo va Denon.

 Kolleksiya 

 Antik sanʼat 

 Qadimiy Misr 

right|thumbnail|350px

 
 Muzeyning rasmiy sayti 
 La Cour du Louvre Virtual Panorama (QTVR small) par Tolomeus
 Suratlar va Videolar 

 

Turkum:Parij muzeylari
Turkum:Fransiya qasrlari
Turkum:Badiiy muzeylar
Turkum:Fransiya meʼmoriy yodgorliklari
William Blake

William Blake (28-noyabr 1757 – 12-avgust 1827) ingliz shoiri va musavviri boʻlgan. Hayotlik paytida tanilmagan Blake'ning ishlari bugungi kunda muhim deb topilmoqda. U BBC oʻtkazgan "100 Eng Buyuk Britanlar" (2002) soʻrovida 38-oʻrinni egalladi.

 

 William Blake asarlari 
 William Blake Arxivi 

Turkum:Alifbo boʻyicha shoirlar
Yozuvchi

228px|right|
Yozuvchi yoki nosir, adabiyotning nasr (proza) janrida asarlar yozuvchi shaxsdir. Yozuvchi romanist, qissachi, hikoyachi, ertakchi, esseist boʻlishi mumkin.

Bundan tashqari, matn muallifining yozuvchilar toifasiga mansubligi mezoni sifatida uning asarlaridan olgan daromadlari ham qo‘llanilishi mumkin: zamonaviy davrda – gonorar, grant shaklida, oldingi davrlarda – vakillarning moddiy mukofotlari. Imtiyozli sinflar, u yoki bu tarzda san'atni qo'llab-quvvatlashdan manfaatdor hisoblanadi. 

Yozuvchini bu maqomda ijtimoiylashtirishning yana bir shakli yozuvchilar jamoatchiligi, adabiyotshunoslar tomonidan tan olinishi va boshqa adabiy sharhlardir. Bunday ekspert baholash institutsional shakllarda, masalan, professional yozuvchilar uyushmalarini (birlashmalarini) yaratish shaklida bo'lishi mumkin.

 Mashhur yozuvchilar 
 Lev Tolstoy
 Fyodor Dostoyevskiy
 Charles Dickens
 James Joyce
 Miguel de Cervantes
 Albert Camus
 Said Ahmad
 Abdulla Qahhor

 Shuningdek 

 Shoir
 Dramaturg
 Adabiyot
 Adabiyotshunoslik
 Kitob
Shoir

thumb|200px|"Qashshoq shoir". Carl Spitzweg chizgan surat (1839).
Shoir – adabiyotning nazm (poeziya) janrida asarlar yaratuvchi shaxsdir. Shoirlar odatda lirik kayfiyatli kishilar boʻlishadi. Shoir koʻtarib chiqayotgan muammo efemer (Hamza Hakimzoda Niyoziy) yoki doimo dolzarb (Hamid Olimjon) boʻlishi mumkin. Shuningdek shoirlar xalq va hukumat oʻrtasidagi dolzarb masalalarni hayvonlar oʻrtasidagi oddiygina suhbat tarzida hazilomus koʻrinishda olib chiqishlari ham mumkin. Shoirlar tinch va ochiq havoda, tabiat qoʻynida va yolğiz ijod qilishni yoqtirishadi. Ular har qanday narsadan ilhomlanib, kutilmaganda sheʼr yozishga moyildirlar.

 Mashhur shoirlar 
 William Shakespeare
 Aleksandr Pushkin
 Alisher Navoiy
 Oybek
 Hamid Olimjon
 Zulfiyaxonim
 Muhammad Yusuf

 Shuningdek qarang 
 Yozuvchi
 Dramaturg

 

 

Shoirlar
Moskva metropoliteni

Moskva metropoliteni to`liq rasmiy nomi - ishlatilishining intensivligi bo`yicha dunyoda ikkinchi o`rinda (Tokyo shahridagi metropolitendan keyin), Moskva shahrida joylashgan metropoliten tizimidir.
2020 yilga kelib, Moskva hukumati rejalariga ko'ra ko'proq 72 stansiyalari quriladi va liniyasi uzunligi 160 dan ortiq km ortishi kutilmoqda.

 

 Yana qarang 

 Metropoliten
 Metropolitenlar roʻyxati

Turkum:Rossiya metropolitenlari

Turkum:1935-yilda ochilgan metropolitenlar roʻyxati‎
Victor Hugo

Victor-Marie Hugo (26-fevral 1802, Bezanson — 22-may 1885, Parij) — fransuz yozuvchisi (shoir, prozachi va dramaturg), fransuz romantitsizmining boshligʻi va nazariyachisi. Fransuz akademiyasining aʼzosi (1841).

GYUGO (Hugo) Viktor Mari (1802.26.2, Bezanson — 1885.22.5, Parij) — fransuz adibi, romantizmning yirik namoyandasi. Dastlabki asari — "Qasidalar" (1821) sheʼrlar toʻplami monarxiya gʻoyalari taʼsirida boʻlib, 20-yillarning 2-yarmidan demokratik qarashlari mustahkamlana borgan. Isyonkorlik ruhi bilan sugʻorilgan "Kromvel" (1827), "Sharq motivlari" (1829), "Marion Delorm" (1829), "Ernani" (1830), "Ryui Blaz" (1838) va boshqa sheʼriy va dramatik asarlarida davrning dolzarb masalalari aks etgan. "Parijdagi Bibi Maryam ibodatxonasi" (1831) tarixiy romani voqealari oʻrta asrda boʻlib oʻtadi, asarda muhabbat fojiasi tasvirlanadi. 1848-yildagi inqilobni olqishlagan. Lui Bonapartning davlat toʻntarishini (1851) qoralagan. Shundan soʻng 18 yil surgunda boʻlib, qator romanlar yozgan. "Pakana Napoleon" (1852), "Xoʻrlanganlar" (1862), "Dengiz zahmatkashlari" (1866), "Kulib turuvchi kishi" (1869), "Bir jinoyat tarixi" (1877—78) romanlarini yozib, ularda oddiy fransuzlarning ogʻir hayoti va kurashini tasvirlaydi. G. romanlaridagi buyuk va olijanob insonlar turmushdagi pastkashliklar va illatlarga qarshi kurashishadi. "Dahshatli yil" (1872) sheʼrlar toʻplami fransuz-pruss urushi va Parij Kommunasi (1871) voqealariga bagʻishlangan. Soʻnggi "93-yil" romani (1874)da inqilobga xayrixoxlik bilan qaragan. "Dengiz zahmatkashlari" (1938, 1965), "Xoʻrlanganlar"ning "Kozeta" va "Gavrosh" boʻlimlari (1952, 1955), "Byug Jargal" (1982) Q. Mirmuhamedov, Nurbek, E. Obidov tarjimasida oʻzbek tilida nashr qilingan, "Kulib turuvchi kishi" Navoiy teatrida sahnalashtirilgan (1966).

 Tanlangan bibliografiya 

 Asosiy asarlar 
ManbaHugoning tarjimai holi va asarlar roʻyxati

Romanlar:
 "Rad etilganlar" (1862)

2)
 "Dengiz ishchilari" (1866)
 "Kulayotgan odam" (1869)
 "Toʻqson uchinchi yil" (1874)

Sheʼriy toʻplamlar:
 "Qasidalar va turli sheʼrlar" (1822)
 "Qasidalar va balladalar (1826)
 "Sharq taronalari" (1829)
 "Kuzgi barglar" (1831)
 "Ichki ovozlar" (1837)
 "Nur va soya" (1840)
 "Qasd" (1853)
 "Qahrli yil" (1872)
 "Buva boʻlish sanʼati" (1877)

 
 OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

 

 V.M.Hugo asarlarining qisqacha mazmuni 

Turkum:Tarixiy romanl mualliflari
Turkum:Fransiya yozuvchilari
Turkum:Fransuz yozuvchilar
Turkum:Fransiya shoirlari
Turkum:Fransuz akademiyasi aʼzolari
Turkum:Fransuz shoirlari
Turkum:Fransiya dramaturglari
Turkum:Romantizm yozuvchilari
Turkum:Alifbo boʻyicha shoirlar
Gym Class Heroes

Gym Class Heroes — Jeneva shahri, Nyu York shtatidan boʻlgan hip hop guruh. 

 Diskografiyasi 
 Albomlar 
2001: ...For the Kids
2005: The Papercut Chronicles
2006: As Cruel as School Children
2008: Music On A CD

 Singllar 
YilQoʻshiqAlbom2004"Taxi Driver" The Papercut Chronicles2005"Papercuts" The Papercut Chronicles2005"Cupid's Chokehold"The Papercut Chronicles2006"The Queen and I"As Cruel as School Children2006"New Friend Request"As Cruel as School Children2006"Cupid's Chokehold" (Re-release)As Cruel as School Children2007"Shoot Down the Stars"As Cruel as School Children
|-
|align="center" valign="top"|2007
|align="left" valign="top"|"Clothes Off!!"
|align="left" valign="top"|As Cruel as School Children|-
|align="center" valign="top"|2007
|align="left" valign="top"|"The Queen and I"
|align="left" valign="top"|As Cruel as School Children''

 
Rasmiy sayt 
Gym Class Heroes MTV.com da 
Gym Class Heroes Fansayt 

Turkum:AQSh hip hop guruhlari
Nokia N810

thumb|right|200px|Nokia N810
Nokia N810 Nokia korporatsiyasi tomonidan 2007-yil 17-oktabrda San Fransiskoda boʻlib oʻtgan Web 2.0 konferensiyasida eʼlon qilingan Internet moslamasidir.U choʻntakka sigʻadigan darajada kichik boʻlib, foydalanuvchiga Internet sahifalarini koʻrish hamda Wi-fi texnologiyasi orqali boshqa tizimga yoki Bluetoothli uyali telefonga ulanish imkonini beradi.
Hip hop

thumb|250px|right|B-boy (breakdance ijrochisi)
Hip hop 1970-yillar oxirida AQShda afroamerikaliklar muhitida vujudga kelgan yoshlar submadaniyatidir. Unga oʻz musiqasi (u ham „hip hop“ deb ataladi), oʻz soʻzlashuv uslubi, oʻz modasi, raqs uslubi (breakdance va boshqalar), grafik sanʼat (graffiti) va oʻz kinematografi xos. 1990-yillar boshlariga kelib, hip hop dunyoning koʻpgina mamlakatlarida yoshlar madaniyatining bir qismiga aylandi. Ushbu maqolada hip hop uslubidagi musiqa va hip hop submadaniyatining umumiy elementlari koʻrib chiqiladi.

 Hip hop musiqasi 
Hip hop musiqasi ikki asosiy elementdan tashkil topgan: rapdan (qofiyalari aniq ritmik rechitativdan) va dj belgilaydigan ritmdan; shu bilan bir vaqtda vokalsiz taronalar ham koʻp uchraydi. Shunday kombinatsiyada rapning ijrochilari oʻzlarini „MC“ deb ataydilar (inglizcha: MC — Microphone Controller yoki Master of Ceremony).

Bugungi kunda hip hop zamonaviy koʻngilochar musiqaning tijoriy jihatdan eng muvaffaqiyatli koʻrinishlaridan biridir va uslubiy jihatdan janr ichida koʻpgina yoʻnalishlar bilan koʻrsatilgan.

 

 Oʻqish uchun 
 George, Nelson. Hip Hop America. Penguin, 2005.
 Katz, Mark. Groove Music. The Art and Culture of the Hip Hop DJ. OUP, 2012.

 

 RAP.UZ — Oʻzbekistondagi rap haqida
 Hip-Hop.ru — Hip hopga bagʻishlangan forum 
 RAP.RU — rap musiqa va hip hop madaniyat haqida hamma narsa 
 XX-ARENA.RU  — rap battles hip-hop creative community instrumentals 

Turkum:Submadaniyatlar
Turkum:Musiqiy janrlar
*
George Bernard Shaw

George Bernard Shaw (Jorj Bernard Shou, Shaw familiyasi aslida Sho deb talaffuz qilinadi; 26 iyul 1856 — 2 noyabr 1950) — mashhur britaniyalik dramaturg, adabiyot boʻyicha Nobel mukofotining sovrindori (1925). Ingliz teatrida uning pyesalaridan faqat Shakespearening pyesalari ommaviyroqOʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil.

 

 
 George Bernard Shaw — yozuvchining ijodi haqida 

Turkum:Adabiyot boʻyicha Nobel mukofoti sovrindorlari
Turkum:Ingliz shoirlari
Turkum:26-iyulda tugʻilganlar
Turkum:1856-yilda tugʻilganlar
Turkum:Irlandiya shoirlari
Turkum:1950-yilda vafot etganlar
Turkum:2-noyabrda vafot etganlar
Turkum:Vegetarianlar
Turkum:Ateistlar
Turkum:Britaniyalik Nobel mukofoti laureatlari
Li Bai

Li bo (ikkinchi nomi — Li Taybo) (701—762) — Xitoy shoiri. Ilk sheʼrlari romantik ruxda yozilgan. Ularda tabiat manzaralari, samoviy tuygʻular, yurt qiyofasi, insonlar oʻrtasidagi uzaro munosabatlar aks ettirilgan. Yoshligida daosizm bilan qiziqqan. Inson ozodligini ulugʻlaydigan bu oqim Konfutsiy qarashlariga qarshi boʻlgan. Li Bo jangchilar matonati, harbiy yurishlar dehqonlar boshiga solgan tashvishlar haqida yozadi. Sheʼrlarida aslzodalar, amaldorlarning shafqatsizligidan nafratlanadi. 756-yilda An Lu-shanning imperatorga qarshi qoʻzgʻoloni paytida Li Bo shahzoda Li Linning xizmatida boʻladi. Shahzoda Li Lin tarafdori sifatida shoir Yelanga surgun qilinadi (3 yildan keyin afv etiladi). Li Boning adabiy merosi 900 sheʼrdan ziyod deb baholangan. Li Bo xitoy sheʼ-riyatini erkinlashtirish borasida koʻp ishlar qilgan. Uning merosi Xitoyda XX-asrda keng oʻrganilgan va turli tillarga tarjima qilingan, u jahonning yirik liriklari bilan bir safda turadi.OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

 

Turkum:Alifbo boʻyicha shoirlar
Turkum:Xitoy shoirlari
Turkum:701-yilda tugʻilganlar
Turkum:762-yilda vafot etganlar
Molière

Molyer (Moliere) (taxallusi; asl ism-sharifi Jan Batist Poklen) (1622.15.1 - Parij - 1673.17.2) -fransuz dramaturgi, aktyori, teatr ar-bobi, sahna sanʼati islohotchisi. Lotin tili, antik adabiyotni oʻrgangan. 1645—48 yillarda sayyor teatr truppasida aktyorlik qilgan. Xalq teatr anʼ-analari bilan klassitsizm yutukdarini umumlashtirib, ijtimoiymaishiy komediya janrini yaratdi. 1658-yildan M. oʻz truppasi bilan Parij va saroy teatrlarida pyesalar qoʻydi. Shoh asari — "Tartyuf" (1664) komediyasida hurfikrlikning ashaddiy dushmani — xristian cherkovi kirdikorlarini fosh etdi. Don Juan haqidagi xalq afsonalarini qayta ishlab, "Don Juan" (1665) realistik pyesasini yaratdi. "Zoʻraki nikoh" (1664), "Mizantrop", "Amfitrion", "Jorj Danen", "Xasis" (1668), "Dvoryanlar orasidagi meshchan" (1670), "Oʻqimishli ayollar" (1672), "Soxta bemor" (1673) va boshqa komediyalar muallifi. M. komediyalarida chuqur falsafiy va axloqiy masalalar qoʻyilgan. Ularda yaxshi fazilatli kishilar tasvirlangan, lekin pyesa qaxramonlari haddan tashqari talablar qoʻyib, sogʻlom fikr yuritishdan voz kechadilar, natijada bu, amalda, yaxshi fazilatning yoʻq boʻlishiga olib keladi. M. ijodi jahon teatri rivojiga samarali taʼsir etgan. 19-asr boshida Fransuz akademiyasiga M.ning byusti qoʻyilgan. Har yili 17-fevralda — buyuk fransuz komediografi 1673-yil 17-fevralda soʻnggi bor saxnaga chikib rol oʻynagan kunda Parijdagi mashhur "Komedi Fransez" teatrida M. pyesalari namoyish etiladi. M.ning ayrim asarlari oʻzbek tiliga tarjima qilingan: "Xasis" (1925), "Tartyuf" (1941), "Skapen nayranglari" (1950) va boshqa OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

Jean-Baptiste Poquelin, shuningdek oʻzining taxallusi bilan mashhur Molière (15-yanvar, 1622 – 17-fevral 1673) — Fransiya va yangi Yevropaning buyuk komediografi, mumtoz komediyaning yaratuvchisi, kasbi boʻyicha aktyor va teatrning direktori.

 

Turkum:Fransiya aktyorlari
Turkum:Fransiya dramaturglari
Turkum:Fransiya yozuvchilari
Turkum:Adabiy taxalluslar
Turkum:Fransiyalik erkak aktyorlar
Pablo Neruda

Pablo Neruda (taxallus, haqiqiy ismi Neftalí Ricardo Reyes Basoalto, Neftali Rikardo Reyes Basualto) (1904—1973) — chililik shoir, diplomat. Otasi temir yo'l xizmatchisi va maktab o'qituvchisi bo'lib, shoirning go'dakligidayoq sildan vafot etgan. Pablo shahar litseyiga qatnadi, koʻp o'qidi. 10 yoshidan boshlab she'r yozdi. 16 yoshida Pablo Neruda taxallusi bilan she'rlar bostirdi. Oiladagilari adabiyotni yoqtirishmagani uchun u ismini yashirgan. Keyingi yili u Santyagodagi pedagogika institutining fransuz tili bo'limiga kirdi. "Bayram qo'shig'i" deb atalgan she'ri Chili talabalari federatsiyasi tomonidan ta'sis etilgan birinchi mukofotga sazovor bo'ldi. U shu she'rining mualliflik huquqini sotib, puliga o'zining ilk she'riy to'plamini nashr ettirdi (1923 - y). Undan keyin shoirning shuhrati oshdi. Pablo o'qishni tashlab, she'riyatga sho'ng'ib ketdi. 1926 - yil chop ettirgan "O'lmaydigan odamning xatarli qadami" to'plamida u she'rning an'anaviy o'lchamlari va qofiyalaridan voz kechib, ichki kechinmalarni syurrealizmga yaqin til va obrazlar bilan ifodaladi. Lotin Amerikasidagi an'analarga ko'ra, taniqli shoirlar diplomatik ishlarga jalb qilinardi. Nerudani ham 1927 - yili shunday ishga taklif qilishdi. Besh yil mobaynida turli xil mamlakatlarga elchilik qildi. Shu davrda uylandi. Bir necha jildlik kitob yozishni mo'ljallab, "Yashash joyi - Yer" (1933 - y.) nomli kitobining birinchisini yozdi. Ispaniyada fuqarolar urushi boshlanishi bilan Nerudaning she'rlari siyosiylashdi. Uning "Ispaniya yuragimda" kitobini odamlar okoplarda ham o'qishdi. Shu davrda shoir Chili hukumati tomonidan elchilikdan chiqarib yuborildi. Chili prezidenti Gabriel Gonsales Vedeluni AQSh qo'g'irchog'i deb haqoratlagani uchun davlatga xiyonatda ayblandi, Meksikaga qochib ketdi. O'sha yerda 340 she'rdan iborat monumental asari "Umumjahon qo'shig'i" (1950 - y.)ni yozdi. 1970 - yili Chili kompartiyasi Nerudani Prezidentlikka nomzod qilib ko'rsatdi, biroq u nomzodini qaytib oldi. 1971 - yili Pablo Nerudaga "Butun qit'a taqdirini g'ayritabiiy kuch bilan o'ziga jo qilgan poeziyasi uchun" Nobel mukofoti berildi. 1973 - yil 23 - sentyabr kuni qattiq betob yotgan Nerudaning uyiga fashistlar suv bostirib yubordilar va uni halok etdilar.

 

 

Turkum:Chili kommunistlari
Turkum:Chili shoirlari
Turkum:Adabiyot boʻyicha Nobel mukofoti sovrindorlari
Turkum:Adabiy taxalluslar
Turkum:Alifbo boʻyicha shoirlar
Edgar Allan Poe

Edgar Allan Poe (Edgar Allan Po (Roye) ; 1809.19.1, Boston — 1849, 7.10, Baltimor) — amerikalik yozuvchi, shoir va adabiy tanqidchi. Amerika romantik yozuvchisi va adabiy tanqidchisi. Simvolizm boshlovchisi. Aktyorlar oilasida tugʻilgan. 1815—20 yillarda Buyuk Britaniyada yashagan. 1825-yil Virginiya universitetiga kirgan, West Point harbiy akademiyasi (1830—33)da oʻqigan. Asosan, fojiali, "dahshatli" ("Qora mushuk", 1843 va boshqalar), fantastik ("Voron va boshqa sheʼrlar", 1845) yoki yumoristik novellalar ("Grotesklar va arabeskalar" toʻplami, 1840) klassigi. Po detektiv adabiyotining asoschilaridan ("Morg koʻchasidagi qotillik", 1841; "Mari Roje siri", 1842; "Tilla qoʻngʻiz", 1843; "Oʻgirlangan maktub", 1845). Uning yetuk lirikasida maxbubasidan judo boʻlgan kishining jafolari mavzui oʻz ifodasini topgan ("Annabel Li", 1849 va boshqalar). Shafqatsizlik, sadizm Po hikoyalarida inson tabiatidagi hayvoniy hislarning tantanasi tarzida talkin etilgan. Po jamiyat xayoti, kishilar tabiati va ruhiyatidagi yemirilish hollarini tasvirlar ekan, hajviy va ijtimoiy-tanqidiy pafosdan ham samarali foydalangan. "Ijod falsafasi" (1845), "Poetik prinsip" (1850) falsafiy asarlari bilan amerika estetikasi rivojiga munosib hissa qoʻshgan. Poning detektiv hikoya janrida orttirgan tajribalari Arthur Conan Doyle, Robert Louis Stevenson, Gilbert Keith Chesterton singari yozuvchilar ijodida anʼana sifatida foydalaniladi; sheʼriy ijodi fransuz va rus simvolistlariga taʼsir koʻrsatgan. Asarlari oʻzbek tiliga tarjima qilingan ("Tilla qoʻngʻiz", 1962).OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

 

Turkum:Amerikalik yozuvchilar
Turkum:AQSh shoirlari
Turkum:Ingliz shoirlari
Turkum:Ingliz yozuvchilari
Turkum:Detektiv yozuvchilar
Turkum:Romantizm yozuvchilari
Jean-Paul Sartre

Jean-Paul Charles Aymard Sartre (21-iyun 1905, Parij — 15-aprel 1980, Parij) — marksist yoʻnalishidagi fransuz ateistik faylasuf-ekzistensialisti (1952—1954-yillarda Sartre marksizmga yaqin pozitsiyalarni egallagan), yozuvchi, dramaturg va essechi.

SARTR (Sartre) Jan Pol (1905.21.6 Parij — 1980.15.4) — fransuz yozuvchisi, faylasuf va publitsist. Fransuz ekzistensializmi namoyandasi. 1941—44 yillarda Fransiya Qarshilik koʻrsatish harakatida qatnashgan. S.ning siyosiymafkuraviy qarashlaridagi ziddiyat va oʻzgarishlar uning "Holatlar" nomli 9 ta kitobida koʻrsatilgan. 1952 yil tinchlik tarafdorlarining harakatiga qoʻshilib, kolonial tuzum va irqchilikka qarshi maʼruzalar oʻqigan. Sotsialistik mamlakatlarni qoʻllab-quvvatlagan. 1952 yil Vengriya voqealaridan soʻng S.ning Sovet davlati va umuman sotsialistik mamlakatlarga boʻlgan munosabati keskin oʻzgargan. S.ning idealistik falsafasi inson mavjudligining taxliliga qaratilgan ateistik ekzistensializmning koʻrinishi boʻlgan. S. inson va tabiat oʻrtasidagi tafovutni insonning mavjudligi va oʻz oldidagi majburiyatlari doirasidan chiqib keta olmasligiga bogʻlaydi. S.ning inson maʼnaviyati va moddiy olam oʻrtasidagi tafovutni yengishga qaratilgan harakatlari aslida antropologiya va psixoanalitik usullarning yigʻindisidan iborat. Oʻzining nafosat va adabiyotga bagʻishlangan "Adabiyot nima" (1947), "Bodler" (1947), "Avliyo Jene, masharaboz va jafokash" (1952) kabi asarlarida S, ozmoz boʻrttirib boʻlsa ham, yozuvchining hozirgi zamon tarixida roʻy berayotgan barcha hodisalar uchun javobgar ekanligini qatʼiy taʼkidlab oʻtgan. "Koʻngil aynash" (1938), "Devor" (1939), "Ozodlik yoʻllari" (1945— 49), "Yopiq eshik ortida" (1945), "Iblis va Xudo" (1951), "Altona mahbuslari" (1960) kabi asarlarida falsafiy fikrlarini hayotiy tajriba bilan, afsonani jurnalistlarga xos boʻlgan realistik qarashlar bilan birlashtirishga harakat qilgan. S.ning ijodi Fransiya va boshqa mamlakatlarning maʼnaviy hayotiga oʻz taʼsirini koʻrsatgan. Nobel mukofoti laureati (1964).OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

 

Turkum:Fransiya yozuvchilari
Turkum:Fransiyalik yozuvchilar
Turkum:Fransiya faylasuflari
Turkum:Marksistlar
Turkum:Ekzistensialistlar
Turkum:XX asr faylasuflari
Turkum:Ateistlar
Turkum:Alifbo boʻyicha shoirlar
Turkum:Adiblar
Sofokl

Sofokl ( — Sophokles, miloddan avvalgi 495-yil — miloddan avvalgi 405-yilSommerstein (2002), p. 41.) — Sofillning oʻgʻli, yunon dramaturgi, shoir, siyosiy va harbiy arbob. Antik ga koʻra, 123 ta dramasi shulardan 7 tasi („Ayaks“, miloddan avvalgi 442-yildan oldinroq; „Antigona“, taxminan miloddan avvalgi 441-yil; „Traxinalik ayollar“, yozilgan vaqti nomaʼlum; „Shoh Edip“ va „Elektra“, miloddan avvalgi 415-yillar orasida; „Filoktet“, 409-yil; „Edip Kolonda“, 401-yil) va ayrim dramalaridan parchalar, baʼzi lirik sheʼrlari yetib kelgan. Sofoklning oʻtmishdoshi Esxil va izdoshi Yevripiddan farqli oʻlaroq, voqelikni qanday boʻlsa, shunday qabul qilib, Yunonistonning gullagan davridagi demokratiya asoslariga shubha bilan qaramagan. Sofokl antik davr tragediyalari uchun ustuvor ahamiyatga ega boʻlgan shaxsning maʼnaviy shakllanishi muammosini yechishda dunyoning Parvardigor tomonidan idora etilishini nazardan qochirmagan. Uning „Traxinalik ayollar“ tragediyasidan boshqa barcha asarlari olijanob kishilarning nomlari bilan atalgan va bu asarlarning qahramonlari murakkab vaziyatda doʻq va poʻpisalarga yoxud murosasozlikka daʼvat etuvchi kengash va maslahatlarga qaramay, oʻz maqsadlari sari intiladilar. Antigona „norasmiy qonun“ga itoat etib, davlat qonunini buzadi va akasidan judo boʻladi; Elektra qatl etilgan otasining oʻchini olaman, deb oʻzinioʻzi azobuqubatlarga giriftor etadi; Edip, taqdiri azaldan qanchalik qochishga urinmasin, otasining qotili va onasining eri boʻlib chiqadi. Ana shu tarzda Sofokl tragediyalarining qahramonlari, oʻz istaklariga qarshi oʻlaroq, taqdiri azalning qurboni sifatida gavdalanadilar. Sofokl voqeaning tabiiy oqimini aks ettirar ekan, tasvirga ilohiy kuchlarni jalb etmaydi, tomoshabin uning asarlarida kamdankam holdagina folbin, bashoratchilarga duch keladi. S, Esxildan farqli oʻlaroq, tragediyaning trilogiya koʻrinishlaridan voz kechib, har bir asarida syujetning mustaqilligiga erishadi. Uning ikkinchi yangiligi 3 aktyor ishtirokidagi sahnalardan samarali foydalanishidir. Sofokl jahon adabiyoti tarixidan bir necha monumental obrazlarni yaratgan ijodkor va jiddiy dramatik kompozitsiyalar ustasi sifatida oʻrin egallagan. Sofokl asarlari teatr sanʼati yuksak taraqqiyot darajasiga koʻtarilgan hozirgi davrda ham oʻz qimmatini yoʻqotmay, jahon dramaturgiyasining shoh namunalari boʻlib qolmoqda. S.ning „Shoh Edip“ (1969), „Antigona“ asarlari hozirgi Oʻzbek milliy teatri (1971), „Elektra“ tragediyasi esa Abror Hidoyatov nomidagi teatrda sahnalashtirilgan.

 

 

Turkum:Alifbo boʻyicha shoirlar
Turkum:Adiblar
Vergiliy

Publius Vergilius Maro (Publiy Vergiliy Maron) (15 oktyabr, mil. av. 70-yil Mantui yaqinida - 21 sentyabr, mil. av. 19-yil) — Qadimgi Rimning eʼtiborga sazovor shoirlaridan biri. Epik dostonning yangi turini yaratdi.

 Hayoti 
Vergiliy Rim respublikasi inqirozining guvohi boʻlgan. "Bukolikalar" ("Choʻpon qoʻshiqlari"; mil. av. 42—38) va "Georgikalar" ("Dehqonchilik haqida doston"; mil. av. 36—29) dostonida tinch qishloq hayoti, choʻponlarning tabiat quchogʻidagi osoyishta, farogʻatli turmushi madh etiladi. Vergiliyning mashhur "Eneida" dostoni troyalik qahramon Eneyning darbadar kezishlari va u qatnashgan urushlar tasviriga bagʻishlangan. Bu asari "Iliada" va "Odisseya"ga taqlidan yozilgan, unda Qadadimgi Italiya manzarasi koʻtarinki ruhda tasvir etilgan. Vergiliy ijodi klassitsizm davri sheʼriyati uchun namuna hisoblangan. Dostonlaridan parchalar Oybek tarjimasida oʻzbek tilida nashr qilingan (1939).

 
 OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

Turkum:Alifbo boʻyicha shoirlar
Thomas Edison

thumb|thumbtime=1|upright=1.1|A Day with Thomas Edison (1922)

Thomas Alva Edison (Tomas Alva Edison; 11-fevral 1847 – 18-oktabr 1931) — butun dunyoga mashhur amerikalik ixtirochi. Edison AQShda 1093 ta, dunyoning boshqa mamlakatlarida esa 3 mingga yaqin patentlarga ega boʻldi. U telegraf, telefon, kinoapparaturani takomillashtirdi, xavfsiz elektr choʻgʻlanma lampasini yaratdi, dastlabki elektrovozlarga asos soldi, fonografni kashf etdi. Aynan u "Allo"ni taklif etgan.

Edison Tomas Alva (1847.11.2, Maylan, Ogayo shtati — 1931.17.10, UestOrinj, NyuJersi shtati) — elektrotexnika sohasidagi amerikalik ixtirochi va yirik elektrotexnika kompaniyalari egasi. Dastlab (12 yoshidan) gazeta tarqatuvchi, keyin telegrafchi boʻlib ishlagan. 1868-yildan ixtirochilik bilan shugʻullangan. Axborotlarni (birja kurslarini) telegraf orqali uzatish asbobini loyihalagan, koʻp karrali telegraflash boʻyicha ishlagan, yozuv mashinkasini takomillashtirgan, fonograf ixtiro qilgan (1877), choʻgʻlanma lampani yaratgan va A. Bell telefonini takomillashtirgan (1879). Elektr bilan yoritish tizimini ishlab chiqqan, elektr energiyasi bilan taʼminlashni markazlashtirish ustida ishlagan. Kinotexnika, temir yoʻl, kon va qurilish ishlarida, kimyo va boshqalar sohalarga doir loyihalari bilan qatnashgan. Edison loyihasi boʻyicha NyuYorkda dunyodagi birinchi umumfoydalaniladigan oʻzgarmas tok elektr stansiyasi qurilgan (1882). Edison effekti deb atalgan termoion emissiyani kuzatgan (1883). Nobel mukofoti laureati (1915).

 Mashhur kashfiyotlari 
Edison koʻpgina muhim kashfiyotlarning muallifidir.
(Edisonning hayoti davomida AQShdagi patentlar byurosi unga 1093 ta patentni beradi — bunday miqdordagi patentlarni hali hech bir odam olmagan).
Ular ichida:
 Saylovlarda ovozlarni sanovchi elektr hisoblagich — birinchi patentlangan kashfiyot.
 Choʻgʻlanma lampadagi ip uchun uglerodning (kuydirilgan qogʻoz) ishlatilishi.
 Fonograf
 Kinetograf
 Trafaretli bosma
 Akkumulator
 Elektr stuli
 "Allo"ni taklif etdi.

 
 Thomas Edisonning qisqacha tarjimai holi 
 Thomas Edisonning tarjimai holi 

Turkum:AQSh ixtirochilari
Turkum:Vegetarianlar
Turkum:Amerikalik olimlar
Chester Bennington

Chester Charles Bennington (20-mart, 1976 — 20-iyul, 2017) amerikalik qoʻshiqchi, shoir va Linkin Park guruhi xonandasi edi. Shuningdek 2013—2015-yillarda Dead by Sunrise va Stone Temple Pilots guruhlarida vokalist boʻlgan.

Bennington 2000-yili Linkin Parkʼning birinchi albomi, Hybrid Theory chiqib, tijoriy muvaffaqiyatga erishgach omma eʼtiboriga tushdi. Albomga 2005-yilda Amerika tovush yozish sanoati assotsiatsiyasi tomonidan Olmos sertifikati berildi, albom oʻn yillikning eng koʻp sotilgan debut albomi boʻldi. Linkin Parkʼning keyingi studiyaviy albomlari, Meteora (2003), Minutes to Midnight (2007), A Thousand Suns (2010), Living Things (2012), The Hunting Party (2014) va One More Light (2017) guruh muvaffaqiyatini davom ettirdi.

Bennington 2005-yilda Dead by Sunrise guruhini tuzdi. Guruhning ilk albomi Out of Ashes 2009-yil oktabrida chiqarildi. Shuningdek u Stone Temple Pilots bilan 2013-yilda High Rise albomi ustida ishladi. Bennington Hit Parader jurnali tomonidan Top 100 Heavy Metal Xonanda roʻyxatiga kiritilgan (46-oʻrinda).

2017-yil 20-iyulida Bennington Palos Verdes Estates shahridagi uyida oʻzini osib oʻldirdi.

 Suratlar galereyasi 

 

 
 Linkin Parkning rasmiy veb sahifasi 
 Chester Benningtonning rasmiy veb sahifasi 
 Chester Bennington Tvitterda 
 Search With Chester 

Turkum:Linkin Park aʼzolari
Turkum:Amerikalik erkak qoʻshiqchilar
Turkum:Amerikalik erkak aktyorlar
Turkum:2017-yilda vafot etganlar
Turkum:Grammy mukofoti sovrindorlari
Giacomo Manzù

Giacomo Manzù (talaffuzi: Jakomo Mantsu; 22 dekabr, 1908 - 18 yanvar, 1991) italyan haykaltaroshi va musavviri boʻlgan. Primitivizm namoyondalaridan hisoblanadi.
thumb|Monumento al partigiano (1977), Bergamo. Foto Paolo Monti. 

Linklar
 Giacomo Manzu Online
Madonna

Madonna (toʻliq ismi Madonna Louise Veronica Ciccone; ; 1958-yil 16-avgustda tugʻilgan) — amerikalik qoʻshiqchi, produser, raqqosa, aktrisa va yozuvchi. U koʻproq ziddiyatli kliplari, miqyosli sahna chiqishlari, oʻz ijodida siyosiy, seksual va diniy obrazlarni ishlatganligi tufayli mashhurlikka erishgan. Ommaviy axborot vositalari uni baʼzida "Material Girl" va "Queen Of Pop" (Pop musiqasining malikasi) deb ataydilar.

 Diskografiyasi 
 Studiyaviy albomlar 
 Yil Nomi 1983 Madonna 1984 Like a Virgin 1986 True Blue 1989 Like a Prayer 1992 Erotica 1994 Bedtime Stories 1998 Ray of Light 2000 Music 2003 American Life 2005 Confessions on a Dance Floor 2008 Hard Candy 2012 MDNA 2015 Rebel Heart 2019 Madame X

 

 
 Rasmiy sayti
 Madonna Facebook sahifasi
 Madonna YouTube sahifasi

*
Turkum:Amerikalik ayol qoʻshiqchilar
Turkum:Amerikalik aktrisalar
Turkum:Amerikalik ovoz aktrisalari
Turkum:Amerikalik ayol modellar
Turkum:Yashayotgan insonlar
Turkum:Amerikalik ayol filantroplar
Turkum:MTV Europe Music Award sovrindorlari
Turkum:Grammy mukofoti sovrindorlari
Turkum:Brit mukofoti sovrindorlari
Turkum:LGBT huquqlari faollari
Turkum:Amerikalik ayol qoʻshiqnavislar
Turkum:Amerikalik ayol pop-qoʻshiqchilar
Turkum:Amerikalik rok-qoʻshiqchilar
Turkum:Qoʻshiqlari Billboard Hot 100 xit-paradida eng yuqori pogʻonaga koʻtarilgan ijrochilar
Ska

Ska — 1950-yillarning oxirida Yamaykada paydo boʻlgan musiqiy uslub. Uslubning paydo boʻlishi toʻgʻridan-toʻgʻri koʻchada raqsga tushishga imkon beradigan ovoz moslamalarining (ingl. "sound systems") paydo boʻlishi bilan bogʻliq.

 
 Ska musiqasining ensiklopediyasi 
 Yamaykaning ska musiqasi MP3 da 

Turkum:Musiqa
Turkum:Ska
Turkum:Skinhead
Gaspard Ulliel

thumb|right|Gaspard Ulliel

Gaspard Thomas Ulliel (25-noyabr 1984-yil — 19-yanvar 2022-yil) fransuz aktyoridir. Jean-Pierre Jeunetning „Juda uzun nikoh“ filmidan keyin dunyoviy mashhurlikga erishdi. Uning ikkinchi mashhur roli esa „Hannibalning tugʻilishi“ filmidagi yosh Hannibal Lecter roli boʻldi.

 Tanlangan filmografiyasi 

 Yil Nom Rol Izohlar 1999La BasculeOliver Baron 1999La RefugeQuentin 1999JulietteNicolas DastierTelevideniye uchun qilingan 2000Julien l’apprentiJulien (14 yosh)Televideniye uchun qilingan 2001L’Oiseau rareGaspardTelevideniye uchun qilinganLe Pacte Des LoupsLouis 2002Embrassez qui vous voudrezLoïc 2003Les égarés (Strayed)Jean Delgas -Alias-YvanLe dernier jourSimon Juda uzun nikoh (A Very Long Engagement)Manech 2005La Maison de NinaIzic 2006Paris, je t'aimeGaspard 2007Jacquou Le CroquantJacquou adultHannibalning tugʻilishi (Hannibal Rising)Hannibal Lecter 2008Un Barrage Contre le PacifiqueJosephVinochining omadi (The Vintner’s Luck)Xaspre-production

 

 
 
 Gaspard Ulliel The-Numbers.com saytida

Turkum:César mukofoti sovrindorlari
Turkum:1984-yilda tugʻilganlar
Turkum:2022-yilda vafot etganlar
Turkum:Fransiyalik erkak aktyorlar
Turkum:Modellar (kasb)
OPEC

Neft eksport qiluvchi mamlakatlar tashkiloti, OPEK  – neft qazib olishni va aʼzo mamlakatlarning neft eksport siyosatini muvofiqlashtiruvchi hamda aʼzo mamlakatlar manfaatlarini himoya qiladigan xalqaro tovar tashkiloti. Tashkilot rasman 1960-yilda Venesuela tashabbusi bilan Bagʻdod konferensiyasida tashkil etilgan. Nizomi Karakas (Venesuela)da 1961-yilda qabul qilingan va keyinchalik koʻpgina oʻzgartirishlar kiritilgan. Eron, Iroq, Kuvayt, Liviya muassis mamlakatlar hisoblanadi. Aʼzo mamlakatlar Jazoir, Venesuela, Gabon, Indoneziya, Iroq, Eron, Liviya, Katar, Kuvayt, Nigeriya, BAA, Saudiya Arabistoni, Ekvador (2003).

20-asrning 80-yillari 2-yarmida bu tashkilotga kirmaydigan mamlakatlar va Saudiya Arabistonidan neft taklifining oʻsishi natijasida OPEKning taʼsiri keskin pasaydi. Hozirgi xalqaro iqtisodiy munosabatlarda taʼsir doirasi hamon kuchli. Tashkilotning oliy organi – yiliga 2-marta chaqiriladigan konferensiya boʻlib, unda ishtirokchi mamlakatlar ishlab chiqarish strategiyasi va narxlar koʻrib chiqiladi va tasdiklanadi. Idorasi Avstriyada joylashgan.OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

OPEC – nodavlat tashkilot sifatida Bogʻdod dagi konferensiyada 10-14-sentabr 1960-yilda tashkil etilgan. Boshida tashkilot tarkibiga Eron, Iroq, Quvayt, Saudiya Arabistoni va Venesuela kirishgan. Ushbu tashkilotga asos solgan besh davlat tarkibiga keyinchalik yana besh davlat kelib qoʻshildi bular : Qatar (1961), Indoneziya (1962), Liviya (1962), Birlashgan Arab Amirligi (1967), Jozoir (1969), Nigeriya (1971), Ekvador (1973—1992,2007), Gabon (1975—1994), Angola (2007).

thumb|350px|OPEC davlatlari

Boshida OPEC bosh ofisi Jeneva (Shveysariya)da joylashgan edi, keyinchalik 1-sentabr 1965-yilda Vena (Avstriya) ga koʻchib oʻtdi.

OPEC ga aʼzo davlatlar 2/3 yaqin dunyo neft zaxiralari ustidan nazorat olib borishadi. Ular ulushiga dunyo daromadlaring 40 % yoki dunyo nefti eksportining yarmi toʻgʻri keladi.

thumb|250px|OPEC bosh ofisi – Vena

 OPEC „Savati“ 

OPEC „Savati“ (OPEC Reference Basket of crudes) atamasi rasmiy ravishda 1987-yil 1-yanvarda kiritilgan. 2005-yil iyun oyi oʻrtalarida „savat“ narxi neft qazib oluvchi davlatlar tomonidan qazib olinuvchi 11 turdagi neftlar narxlari oʻrtacha arifmetik koʻrsatkichi orqali aniqlanadi: Saharan Blend (Aljir), Minas (Indoneziya), Iran Heavy (Eron), Basra Light (Iroq), Kuwait Export (Quvayt), Es Sider (Liviya), Bonny Light (Nigeriya), Qatar Marine (Qatar), Arab Light (Saudiya Arabistoni), Murban (BAA) va BCF 17 (Venesuela).

 

 
 OPEC rasmiy sayti 
 OPEC brief from the U. S. Energy Information Administration
 Concise Encyclopedia of Economics: OPEC
 OPEC Timeline by Nicolas Sarkis, from Le Monde diplomatique, May 2006

Turkum:Xalqaro tashkilotlar
Johannes Gutenberg

Johannes Gensfleisch zur Laden zum Gutenberg (  — 3-fevral 1468-yil) — nemis ixtirochisi, Yevropada kitob bosish asoschisi. Pul zarb qiladigan joy (zarbxona)da ishlab, metalldan shrift quyishni oʻz oldiga maqsad qilib qoʻyadi. 1438-yilda Strasburgda bosmaxona tashkil etadi. 15-asrning 40-yillarida bosmaxona jarayonining texnologiyasini ishlab chiqib, harakatlanuvchi literani qoʻllab bosma qoliplarini tayyorlash usulini ixtiro qildi, dastaki harf (soʻz) quyish qurilmasini yaratdi, bosma pressni qurdi. Gart va bosmaxona boʻyoqlarini taklif qildi. 1447-yildan Maynsda darslik va ommabop nashrlarni (astronomik kalendar va boshqalar) ni chop etgan. 1452—55-yillarda Bibliyaning 300 nusxasini lotin tilida bosib chiqargan.
thumb|200px|Gutenberg Injili

 

 
 OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

Turkum:Nashriyotchilar
Turkum:Ixtirochilar
Turkum:Olmoniya ixtirochilari
Turkum:1398-yilda tugʻilganlar
Turkum:1468-yilda vafot etganlar
Xotira Abadiyligi

Xotira Abadiyligi (1931) – Salvador Dalining eng mashhur kartinasi. 1934-yildan Nyu Yorkdagi Zamonaviy Sanʼat Muzeyida saqlanib kelinadi.

Shuningdek, „Yumshoq soatlar“, „Xotira qattiqligi“ yoki „Xotira kuchliligi“ nomlari bilan mashhur.
Ganser sindromi

Ganser sindromi – isterikli ongning namozshomsimon xiralashuvi hisoblanadi. Moʻljal buzilishi, befarqlik, bezovtalanish, qoʻrquv, kulgu, tutqanoqlar bilan almashib turgan affektivli buzilishlar. Bemorlarning javoblari bemaʼni boʻladi, ular oddiy harakatlarni ham qilolmay qolishadi. Amneziya kuzatiladi. Bunday holat bir necha kun davom etadi. Ganser sindromi DSM-IV boshqacha tarzda aniqlanmagan disotsiativ kasallik (DDNOS) sifatida tasvirlangan va hozirda DSM-5 roʻyxatga olinmagan. Bu kam uchraydigan va koʻpincha eʼtiborsiz qoldiriladigan klinik hodisa. Aksariyat hollarda, unga nihoyatda stress va psixoz davri davomida amnesia ketadiWeiner, H.; Brainman, A. (1955). The Ganser Syndrome: A Review and Addition of Some Unusual Cases. American Journal of Psychiatry, 111(10), 767-773. . Bu savollarga taxmin bilan javob berishdan tashqari, boshqa alomatlar: ongni bulutlash, somatik konversiya buzilishi, chalkashlik, stress, shaxsiy shaxsni yoʻqotish, echolalia va ekopraksiya.

 

Turkum:Ruhiy kasalliklar
Psixomotor qoʻzgʻalish

Psixomotor qoʻzgʻolish - affektivli buzilishlar, qoʻrquv, vahima, parishonlik. Harakatli maʼnosiz qoʻzgʻolish, bemor hamma narsani buzadi, ong buzilishi.

 

Turkum:Ruhiy kasalliklar
Katatoniya

Ushbu maqola tibbiy atama haqidadir. Musiqiy guruh uchun Katatonia maqolasiga qarang.
Katatoniya (yun. κατατείνω – taranglashish) ruhiy va tayanch-harakat kasalliklari guruhidir.

Katatoniya (yun. katatonos – tarang), katatonik sindrom – kishi ruhiyatining buzilishi, katatoniyaning 2 shakli farq qilinadi: muskullar taranglashib, qotib qolish (katatonik karaxtlik, stupor) hamda harakat va nutq qoʻzgʻaluvchanligi qolati (bunda bemor ashula aytadi, raqsga tushadi, oʻzini har xil alfozga soladi, goh shodlanadi, goh vahimaga tushadi va hokazo). Katatoniya shizofreniya va psixoz sindromi boʻlib, intoksikatsiya, infeksiya yoki bosh miyaning organik zararlanishi natijasida kelib chiqadi. Katatoniyada es-hush saqlansada unda gallyusinatsiya va alahlash holati kuzatiladiOʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil.

 Katatonik qoʻzgʻolish 
Bemorda bemaʼni, stereotipli harakatlar bilan qoʻzgaluvchanlik, negativizm va nutq aloqasizligi, ayrim paytlarda esa kutilmagan achchiqligi, buzgʻunchanlik harakatlar, maʼnosiz jahllik, oʻziga shikast yetkazish bilan motorli qoʻzgʻolish kuzatiladi.

Turkum:Ruhiy kasalliklar

da:Catatonia
Klinik depressiya

thumb|200px|Abadiyat Ostonasida. 1890 yili Vincent van Gogh tomonidan chizilgan bu rasm depressiya va umidsizlikni ifodalaydi. Van Gogh'ning oʻzi ham depressiyaga chalingan va shu yili xudkushlikka qoʻl urgandi.
Klinik depressiya (shuningdek katta depressiya deb ham ataladi) ruhiy kasallik boʻlib, kayfiyatning keskin yomonlashuvi, kundalik yumushlarga qiziqish yoʻqolishi hamda lazzatlanishga intilishning kamayishi bilan namoyon boʻladi.

Turkum:Ruhiy kasalliklar
Ruhiy kasallik

Ruhiy kasallik atamasi ostida asab tizimlaridagi buzilishlar oqibatida paydo boʻluvchi, jamiyatda oʻrnashib qolgan meʼyorlardan keskin chiquvchi hatti-harakatlarga olib keluvchi kasallik tushuniladi. Ruhiy kasallikka chalinish koʻpincha bemorning xulq-atvorining oʻziga ham, atrofdagi odamlarga ham xavfliligi bilan xarakterlanadi. Faqat oʻtkir holatlargina emas, balki nim oʻtkir va surunkali kechuvchi ruhiy buzilishlar, hattoki remissiya holatlari ham bemor tomonidan xulq-atvorining kutmaydigan harakatlari bilan kuzatiladilar va shoshilinch yordamga muhtoj boʻladilar.

Psixik kasalliklar, ruhiy kasalliklar, psixozlar – bosh miya faoliyatining buzilishidan kelib chiqadigan kasalliklar: ruhiy faoliyatning funksional oʻzgarishidan to uning butunlay buzilishigacha boʻlgan holatlar.

Ruhiy kasallikda bemor voqealikni toʻgʻri idrok etolmaydi, shu jihatdan ruhiy kasallik ichki kasalliklardan farq qiladi. Ruhiy kasallikning sabablari xilma-xil, bular orasida irsiy omil (nayel) asosiy oʻrin tutadi. Masalan, oligofreniya, psixopatiya, maniakal-depressiv psixoz, epilepsiya va shizofreniya kelib chiqishida kishining nasl-nasabi muhim rol oʻynaydi. Ruhiy kasallikning paydo boʻlishi va avj olishiga infeksion kasalliklar, bosh miyaning shikastlanishi, intoksikatsiya, ruhiy iztiroblar ham sabab boʻlishi mumkin.

Onaning homiladorlik paytida kasallanishi yoki shikastlanishi sababli homilaning zararlanishi bolaning ruhiy rivojlanishdan orqada qolishiga, epilepsiya va boshqa ruhiy oʻzgarishlarga olib keladi. Surunkali alkogolizm va narkomaniya ham bora-bora kishini ruhiy kasallikga olib borishi mumkin. Ruhiy kasallikning vujudga kelishida kasallikka sabab boʻladigan omillardan tashqari, kishining oʻziga xos xususiyatlari, uning ilgari boshidan kechirgan kasalliklari (masalan, miya shikastlanishi, alkogoldan zaharlanish, ichki aʼzolar kasalliklari, naslida ruhiy kasallik borligi va boshqalar) ham ahamiyatga ega.

Ruhiy kasallikning belgilari, asosan, gallyutsinatsiya, alaxlash, shilqimlik, hayajonlanish, ong va xotira zaiflashuvi, esi pastlik va hokazodan iborat.

Ruhiy kasallik kishining jinsi va yoshiga ham bir qadar bogʻliq. Umuman bemorni qancha erta davolashga kirishilsa, oqibati shuncha yaxshi boʻladi. Kasallikni yashirib yoki uyalib, vrachga vaqtida murojaat qilinmasa, dard kuchayib, davolash ancha qiyinlashadi. Shuning uchun kishi oʻzida ruhiy oʻzgarish sezsa, darhol vrach psixiatrga koʻrinishi kerak.

Ruhiy bemorlar maxsus psixiatriya kasalxonalarida davolanadiOʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil.

 

Turkum:Ruhiy kasalliklar
Turkum:Tibbiyot
William-Adolphe Bouguereau

William-Adolphe Bouguereau (1825, 30 noyabr – 1905, 19 avgust) Fransuz akademik rassomi.

Galereya
 1850-yillar 

 1860-yillar 

 1870-yillar 

 1880-yillar 

 1890-yillar 

 1900-yillar 

 Art Renewal Centerda William Bouguereau biografiyasi 
 Web muzey
 MuseumSyndicatedagi galereyasi
Veneraning tugʻilishi (Bouguereau)

Veneraning tugʻilishi (La Naissance de Vénus) 
Sandro Battichelli
tomonidan yaratilgan XIX asrning eng mashhur tasviriy sanʼat asarlaridan biri. Rasmda Venera Kiprdagi Pafos daryosidagi bir chigʻanoqdan tugʻilayotgani tasvirlangan. Rasmning kattaligi – 2,2m(eni)ga m(boʻyi).

Rasm hozirda Parijdagi Musée d'Orsayda saqlanmoqda.

Turkum:Rasmlar
Turkum:Tasviriy sanʼat
Akademizm

thumb|The Source („Manba“) (1856), rassom — Jean Auguste Dominique Ingres.

Akademizm XVII-XIX asrlardagi Yevropada rivojlangan tasviriy sanʼat yoʻnalishidir. Qad dunyo va Uygʻonish davri sanʼati shakllari, sanʼatning tashqi koʻrinishlariga taqlid qilishga asoslangan. Akademizm badiiy taʼlimni tartibga solishga, mumtoz anʼanalarni „abadiy“ qonunlar tizimi va qoʻllanmalariga aylantirishga imkon yaratdi. Sanʼatda qadimgi anʼanalarga va yuksak madaniylikka tayanish bu taʼlimotning kuchli tomonlaridan edi. Zamonaviylikni „yuksak“ sanʼatga xos boʻlmagan xususiyat deb eʼlon qilib, unga zamonaviy va milliy boʻlmagan goʻzallik 250 normalari, ideallashtirilgan obrazlar, hayotdan uzoq mavzularni qarshi qoʻydi. Rasmiy yoʻnalish sifatida oʻzining estetikasini milliy realistik sanʼatga qarshi qaratadi. Dastlab Bolonya akademiyasi (Italiya) da paydo boʻlgan (16-asr) bu yoʻnalish keyinchalik Yevropa mamlakatlariga keng yoyildi. 19-asrda akademizm (Italiyada akademizm Kanova, Fransiyada D. Engr va boshqalar) klassitsizm anʼanalariga tayanib romantiklar, realistlar va naturalistlarga qarshi kurash olib bordi. Realistlar va oppozitsiya taʼsirida akademizm inqirozga uchradi, 19-asr oxiri — 20-asrda bir qator mamlakatlardagina asosan yangi shakl — neoklassitsizm koʻrinishida saqlanib qoldi. Akademizm tushunchasi keng maʼnoda har qanday qonunlashtirish, oʻtmish sanʼatning ideallari va qoidalariga murojaatni anglatadiOʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil.

 

Turkum:Sanʼat yoʻnalishlari
Henry Ford

Henry Ford (30-iyul, 1863 – 7-aprel, 1947) — Ford Motor Company Amerika korxonasining asoschisi va ommaviy sanoatda qoʻllanadigan zamonaviy yigʻish chiziqlarining otasi. 1879-yildan Deytroytda mexanik shogirdi. 1893-yildan "Edison ilyumineyting kompani", 1899—1902-yillarda "Deytroyt avtomobil kompani" bosh muhandisi. 1892—93 yillarda oʻzining birinchi 4 taktli ichki yonuv dvigateliga ega boʻlgan (4 o.k.) avtomobilini yaratdi. 1903-yilda "Ford Motor" kompaniyasiga asos soldi. Keyinchalik bu kompaniya jahondagi eng yirik avtomobil kompaniyalardan biriga aylandi. Oʻz zavodlarida standartlashtirish va konveyerpotok usulini keng qoʻlladi, mehnatni intensivlash orqali yuqori mehnat unumdorligini taʼminlashga erishdi. Keyinchalik mehnatni tashkil etishning F. qoʻllagan tizimi va uning qarashlari tarixga fordizm nomi bilan kirdi. Mehnatni va ishlab chiqarishni tashkil etish toʻgʻrisidagi oʻz qarashlari va tajribalarini "Mening hayotim va ishim" (1922); "Bugun va erta" (1926); "Olgʻa harakat" (1930) kitoblarida bayon etgan. Asarlari 20-yillarda rus tiliga tarjima qilingan.

 Adabiyot 
 Lavrov N. S, Genri Ford i yego proizvodstvo, L., 1925.

 
 Avtomobil tarixi onlayn — Henry Ford tarixi va suratlar 
 Henry Ford haqida maqola 
 Henry Ford. Xalqaro jugutchilik 

Turkum:AQSh tadbirkorlari
Turkum:Sanoatchilar
Turkum:Ford
Turkum:Amerikalik siyosatchilar
Andrew Carnegie

Andrew Carnegie (Endryu Karnegi; 25-noyabr 1835 – 11-avgust 1919) – amerikalik tadbirkor, yirik poʻlat ishlab chiqaruvchisi, filantrop, multimillioner.

 

Turkum:AQSh tadbirkorlari
Turkum:Amerikalik filantroplar
Turkum:AQSh milliarderlari
Turkum:Bolonya universiteti faxriy doktori
Lordi

Lordi — ingliz tilida kuylovchi fin rock guruhi. Melodik hard rock yoʻnalishida ijod qiladi. 1996-yili Tomi Putaansuu (Mr. Lordi) tomonidan asos solingan. Guruh 2006-yili Eurovision qoʻshiq tanlovida gʻolib boʻlgan* Lordi — rasmiy saytLordi Encyclopaedia Metallumda.

 Diskografiya 
 Albomlar 
 Get Heavy (2002)
 The Monsterican Dream (2004)
 The Monster Show ("Get Heavy" va "Monsterican Dream" albomlarining qoʻshmasi, Buyuk Britaniya uchun) (2005)
 The Arockalypse (2006)
 Deadache (2008)
 Zombilation – The Greatest Cuts (2009)
 Babez for Breakfast (2010)
 To Beast or Not To Beast (2013)
 Scare Force One (2014)
 Monstereophonic – Theaterror vs. Demonarchy (2016)
 Sexorcism (2018)
 Killection (2020)
 Lordiversity (2021)

 Singllar 
 Would You Love a Monsterman? (2002)
 Devil is a Loser (2003)
 Blood Red Sandman (2004)
 My Heaven is Your Hell (2004)
 Hard Rock Hallelujah (2006)
 Would You Love a Monsterman? 2006 (2006)
 It Snows in Hell (2006)
 Who's Your Daddy? (2006)
 They only come out at night (2007)
 Beast Loose in Paradise (2008)
 Bite it Like a Bulldog (2008)
 Deadache (2008)
 This Is Heavy Metal (2010)
 Rock Police (2010)
 The Riff (2013)
 Hug You Hardcore (2016)
 Your Tongue’s Got the Cat (2018)
 Naked in My Cellar (2018)
 Shake the Baby Silent (2019)
 I Dug a Hole in the Yard for You (2019)
 Like A Bee To The Honey (2020)
 Believe Me (2021)

 DVD 
 The Monster Show (promo, 2005)
 Market Square Massacre (15. marraskuuta 2006)
 It Snows in Hell (2007)
 Bringing Back the Balls to Stockholm 2006 (2007)
 Recordead Live – Sextourcism in Z7 (2018)

 

Turkum:Finlandiya rock guruhlari
Turkum:Heavy metal guruhlar
Turkum:Hard rock guruhlar
Turkum:Eurovision qoʻshiq tanlovi gʻoliblari