Brassica juncea

Brassica junceaframelessIlmiy tasniflashO‘simlikYuksak oʻsimliklarGulli oʻsimliklarIkki urugʻpallalilarRosidsBrassicalesBrassicaceaeBrassicaB. junceaBinar nomiBrassica juncea(L.) Czern.
Brassica juncea, odatda jigarrang xantal, xitoy xantal, hind xantal, bargli xantal, sharqona xantal xantal oʻsimligining bir turi.

 Nav 
Brassica juncea navlarini toʻrtta asosiy kichik guruhlarga boʻlish mumkin: integrifolia, juncea, napiformis va tsatsai.

 Integrifolia 
Guruh Rasm Tavsif bargli xantal(khuj) bargli xantal(khuj)frameless|180x180px Barg xantal „bambuk xantal“, „kichik gai choy“ (kíníní) va „xantal karam“ deb nomlanadi. Koreya qizil xantalframeless|120x120px To‘q binafsha-qizil barglarni hosil qiladi. Yapon giganti qizil xantal(kłīkā, līngī)frameless|120x120px Gigant bargli xantal, shuningdek, „yapon xantal“, „takana“ (タカナ, línhu) deb nomlanuvchi, kuchli, oʻtkir, qalampirli taʼmga ega binafsha-qizil savoy barglariga ega. qor xantal (línín) Ilgari B. juncea var sifatida tavsiflangan. jingalak bargli xantalframeless|120x120px Ilgari B. juncea subsp integrifolia var. crispifolia sifatida tavsiflangan. „Jingalak xantal“, „Amerika xantal“, „Janubiy xantal“, „Texas xantal“ va „Janubiy jingalak xantal“ deb nomlanadi. kesilgan bargli xantal mizuna(kჟズナ, míi)frameless|181x181px Ilgari B. juncea subsp integrifolia. var. japonica sifatida tavsiflangan. katta petiole xantal katta petiole xantalframeless|120x120pxshoxli xantal Ilgari B. juncea subsp integrifolia var. strumata sifatida tavsiflangan.
Xantal oʻsimligining poyasining markazida „shox“ bor, shuning uchun uning nomi „shoxli xantal“. bosh xantal bosh xantalframeless|120x120px Ilgari B. juncea subsp integrifolia var. rugosa sifatida tavsiflangan. Xantal oʻsimligi „bosh xantal“, „Swatow xantal“, „yurak xantal“ va „ dai gai choy (dígín)“ deb nomlanadi.

 Juncea 
Guruh Rasm Tavsif yogʻli xantal kanolaframeless|120x120px B. juncea subsp.ning moyli urugʻli navlari kiradi. Boshqa umumiy nomlar orasida „jigarrang xantal“, „hind xantali“ va „moyli xantal“ mavjud. Xantal oʻsimligi Hindistonda rai yoki raya deb ataladi.

 Napiformis 
Guruh Rasm Tavsif xantal ildizi xantal ildizi Ilgari B. juncea subsp napiformis sifatida tavsiflangan. napiformis. Xantal oʻsimligi „ildizli xantal“, „katta ildizli xantal“, „tuberozli xantal“ va „sholgʻom ildizli xantal“ deb nomlanadi.

 Tsatsai 
Guruh Rasm Tavsif koʻp qirrali xantal koʻp qirrali xantal Ilgari B. juncea subsp tsatsai var. multiseps sifatida tavsiflangan.
Umumiy nomlariga „tovuq xantal“, „koʻp xantal“ va „toʻqqiz boshli xantal“ deb nomlanadi. katta poyali xantal zha cai(kíní)frameless|120x120px Ilgari B. juncea subsp tsatsai var. tumida sifatida tavsiflangan. Poyasi mushtdek, shishgan yashil xantal oʻsimligi „katta poyali xantal“ yoki „shishgan xantal“ deb nomlanadi.

 Foydalanish 

 Oziqlanish 

 Oshxona 
Ushbu xantal navining barglari, urugʻlari va poyalarini iste‘mol qilish mumkin. Oʻsimlik Afrika, Bangladesh, Xitoy, Filippin, Italiya, Hindiston, Yapon, Nepal, Pokiston, Koreya, Janubiy va Afrika-Amerika (ruh oziq-ovqat) oshxonalarida ishlatiladi. B. juncea navlari koʻkatlari va xantal yogʻi ishlab chiqarish uchun yetishtiriladi. B. juncea urugʻidan tayyorlangan xantal ziravor jigarrang xantal deb ataladi va sariq xantalga qaraganda achchiqroq ta‘mga ega.

Uning tarkibida potentsial toksin boʻlgan erusik kislota boʻlishi mumkinligi sababli, xantal yogʻini AQShga moy ko‘rinishida olib kirish taqiqlangan. Biroq, xantalning efir moyi AQSh oziq-ovqat va farmatsevtika idorasi tomonidan xavfsiz deb tan olingan. Rossiyada bu tur xantal yogʻini ishlab chiqarish uchun yetishtiriladigan asosiy tur hisoblanadi.

Barglari afrika taomlarida ishlatiladiGrubben, G. J. H. & Denton, O. A. (2004) Plant Resources of Tropical Africa 2. Vegetables. PROTA Foundation, Wageningen; Backhuys, Leiden; CTA, Wageningen.. Oʻsimlikning barcha qismlari Nepal oshxonasida, xususan Nepalning togʻli hududlarida, Hindiston yarimorolining shimoliy qismidagi panjob oshxonasida taomlarda ishlatiladi.

Nepalda bu koʻkatlarni har xil goʻsht, ayniqsa echki goʻshti bilan pishirish odatiy holdir .

 

 Yashil goʻng 
Sabzavot ishlab chiqaruvchilari baʼzan yashil goʻng sifatida xantal oʻstirishadi. Uni ekishdan asosiy maqsad — ekinlar orasidagi begona oʻtlarni bostirish uchun tuproqni qoplaydigan mulch vazifasini bajarish. Agar yashil goʻng sifatida oʻstirilgan boʻlsa, xantal oʻsimliklari yetarli darajada oʻsgandan soʻng tagida kesiladi va poyasi keyingi ekin ekilgunga qadar yerda qoldiriladi. Buyuk Britaniyada yoz va kuzda ekilgan xantal oktabr oyidan boshlab kesiladi. Aprelda ekilgan xantal iyun oyida kesilishi mumkin, bu esa yozda ekilgan ekinlar uchun yerni toza tutadi.

 Fitoremediatsiya 
Bu xantal oʻsimligi tuproqni qoʻrgʻoshin kabi ogʻir metallarni tozalash uchun fitoremediatsiyada qoʻllanadi, chunki u bu moddalarga nisbatan yuqori tolerantlikka ega va ogʻir metallarni oʻz hujayralarida saqlaydi. Xususan, Brassica juncea kadmiyni tuproqdan olib tashlashda juda foydali. Ogʻir metallarni olib tashlash jarayoni oʻsimlik yigʻib olinganda tugaydi. Fitoremediatsiya tuproqlarda ogʻir metallarni kamaytirishning anʼanaviy usullariga qaraganda arzonroq va osonroq ekanligi isbotlangan. Bundan tashqari, u tuproq eroziyasini kamaytirish taʼsiriga ega.
 Yana qarang 
 Sinapis alba (sobiq Brassica alba) — sariq yoki oq xantal, boshqa xantal navi
 Brassica oleracea — yovvoyi karam
 Brassica nigra — qora xantal, boshqa xantal navi
 Brassica rapa — Osiyo taomlarida ishlatiladigan koʻkatlarning tegishli oilasi
 Brassica carinata — Efiopiya xantali

 

Turkum:Shimoliy Amerika florasi
Turkum:Ziravorlar
Turkum:Dorivor oʻsimliklar
Turkum:Osiyo oʻsimliklari
Turkum:Bargli sabzavotlar
Turkum:Oʻsimliklar
Turkum:Botanika