Multimedia tarjima

Multimedia tarjima, baʼzan Audiovizual tarjima deb ham yuritiladi — tarjimaning ixtisoslashgan tarmogʻi boʻlib, u multimodal va multimedial matnlarni boshqa tilga va madaniyatga oʻtkazish bilan shugʻullanadiGonzález, Luis Pérez. "Audiovisual Translation", in Baker, Mona and Gabriela Saldanha (eds.), Routledge Encyclopedia of Translation Studies, London, 2009, p. 13.. Bu jarayon tarjima qilish yoki uni uzatish jarayonida multimedia elektron tizimidan foydalanishni nazarda tutadi.

 Qoʻllanilishi 
Multimedia tarjimasi turli sohalarda, jumladan, kino, televideniye, teatr, reklama hamda audiovizual va mobil qurilmalar aloqasida qoʻllanilishi mumkin.

Audiovizual matn turli xil semiotik resurslar yoki tarjima ni qoʻllash orqali yaratilganda va talqin qilinganda multimodal deb tasniflanishi mumkinBaldry, Anthony and Paul J. Thibault. Multimodal Transcription and Text Analysis, London & Oakville: Equinox, 2006.. Til, tasvir, musiqiy ohang, rang va perspektiva kabi turli rejimlar medianing turli shakllarida birlashtirilganda va bunda asosiy rol ekranga tegishli boʻlganda, audiovizual matn multimedial deb taʼriflanadiNegroponte, Nicholas. Multimedia Interview. Hightech (August 1991): 68..

Bunga misol sifatida kinoda qoʻllaniladigan multimodal transkripsiyani keltirish mumkin. Bunda film kadrlar, lavhalar yoki bosqichlarga boʻlinadi. Har bir kadr, lavha yoki bosqich tahlil qilinib, ularning har birida ishlayotgan barcha semiotik modalliklar oʻrganiladi.

 Multimedia tarjimasining akademik tadqiqoti 
Multimedia ijodiy namunalarini tarjima qilish — tarjimashunoslikning bir tarmogʻi sifatida akademik tadqiqotlar mavzusi hisoblanadiDiaz Cintas, Jorge. New Trends in Audiovisual Translation. Bristol/Buffalo/Toronto: Multilingual Matters. 2009. .. Ushbu fanlararo soha globallashuv va post-globallashuv nazariyalari, retsepsiya tadqiqotlari, relevantlik nazariyasi, ijtimoiy va madaniy tadqiqotlar, ijtimoiy psixologiya hamda surdotarjima tadqiqotlari kabi keng koʻlamli nazariyalarga tayanadi.

 Tarjima 
Ushbu turdagi tarjima ham shaklan, ham ijodiy jarayon mazmuni jihatidan foydalaniladigan qurilmaning turi va ishlash jarayoni bilan chambarchas bogʻliqdir. Raqamli grafika, vaqt va foydalanish tartibi bilan bogʻliq maxsus cheklovlar mavjud.

 Dublyaj 
Baʼzan „lab sinxronizatsiyasi“ deb ataladigan dublyaj tarjima, uning sinxronizatsiyasi, shuningdek, aktyor va aktrisalarning ijrosini ham oʻz ichiga oladi. Bir paytlar tarjimaning eng keng qamrovli shakli deb hisoblangan dublyaj original muloqotning „vaqti, frazalari va lab harakatlariga“ imkon qadar yaqin amal qiladi. Garchi bu tur odatda tillararo boʻlsa-da, baʼzi hollarda til ichidagi dublyaj ham uchraydi, biroq bu juda kam uchraydigan holatdir.

 Subtitrlash 
Multimedia tarjimasining eng koʻp oʻrganilgan turi boʻlgan subtitrlash — ekranda asl nutqning „maqsadli tildagi talqinini“ aks ettiruvchi yozma matnni koʻrsatish amaliyotidir. Uning koʻplab kichik mavjud boʻlib, eng keng tarqalgani tillararo subtitrlashdir va u odatda ochiq yozuvlar koʻrinishida namoyon boʻladi. Bir nechta tillarda soʻzlashadigan hududlarda esa asl matnning ikki xil tildagi talqinini bir vaqtning oʻzida koʻrsatish uchun ikki tilli subtitrlardan foydalaniladi.

 Kadr orti tarjima 
Kadr orti tarjimada original saundtrek va tarjima bir vaqtning oʻzida efirga uzatiladi. Boshida faqat original ovoz eshitiladi, keyin esa uning ovozi pasaytirilib, tarjima qilingan versiya jarayon oxirigacha eshitiladigan darajada balandroq chiqadi. Multimedia tarjimasining bu turi realistik effekt beradi, shu sababli u koʻpincha hujjatli filmlar yoki intervyularda qoʻllaniladi. Kadr orti tarjima „dublyajning arzon muqobili“ deb hisoblanadi, shu bois u sobiq kommunistik davlatlar hamda Yaqin Sharq va Osiyoning ayrim mamlakatlarida filmlarni tarjima qilish uchun birinchi tanlov hisoblanadi.

 Ogʻzaki tarjima 
Ogʻzaki tarjima — bu „audiovizual mahsulotning faqat bitta soʻzlovchi tomonidan amalga oshiriladigan ogʻzaki tarjimasi“. Uning sinxron, jonli, ketma-ket yoki oldindan yozib olingan kabi koʻplab mavjud. Bu usul odatda jonli intervyular va yangiliklar efirida qoʻllaniladi.

 Surtitrlash 
Surtitrlash subtitrlashga oʻxshaydi, biroq u hech qanday uzilishsiz koʻrsatiladigan bitta uzluksiz qatordan iborat. Teatr va opera uylarida tobora ommalashib borayotgan bu tarjima turi sahnaning tepasida yoki oʻrindiqlarning orqa tomonida namoyish etiladi. Garchi u real vaqt rejimida koʻrsatilsa-da, tarjimalar oldindan tayyorlab qoʻyiladi.

 

Turkum:Tarjimashunoslik
Turkum:Teatr