Zhantas/Cleaned-Uzbek_Wikipedia huggingface dataset:
Ronaldinho

Ronaldo de Assis Moreira (1980-yil 21-martda tugʻilgan) – Ronaldinho Gaucho yoki Ronaldinho nomi bilan mashhur boʻlgan, braziliyalik sobiq professional futbolchi. Faoliyati davomida hujumkor yarim himoyachi yoki chap qanot hujumchisi sifatida oʻynagan. U barcha davrlarning eng buyuk futbolchilaridan biri sifatida eʼtirof etilgan boʻlib, FIFA tomonidan ikki marta „Yilning eng yaxshi futbolchisi“ va bir marta „Oltin toʻp“ mukofotlarini qoʻlga kiritgan. Ronaldinho jahon chempionati, Amerika kubogi, Konfederatsiyalar kubogi, Chempionlar ligasi, Libertadores kubogi va „Oltin toʻp“ni yutgan yagona futbolchidir. Sportning global ramzi boʻlgan Ronaldinho oʻzining ajoyib dribling mahorati, aniq jarima zarbalari, fintlari, jamoadoshlariga qaramsdan bergan uzatmalari va bosh ustidan urgan zarbalari, shuningdek, gol urish va gollar yaratish qobiliyati bilan mashhur edi. Faoliyati davomida u dunyodagi eng qimmatbaho futbolchilardan biri boʻlgan. Ronaldinho shuningdek, „O Bruxo“ („Sehrgar“) laqabi bilan ham tanilgan.

 

 
 

 
 Ronaldinho FC Barcelona saytida
 Ronaldinho AC Milan saytida
 
 
 Yevropa Chempionlar Kubogi/UEFA Chempionlar Ligasining gʻolib jamoalari tarkibi

Turkum:Yashayotgan insonlar
Turkum:Braziliyalik erkak futbolchilar
Turkum:Futboldagi erkak hujumchilar
Turkum:Grêmio FBPA futbolchilari
Turkum:Paris Saint-Germain F.K. futbolchilari
Turkum:FC Barcelona futbolchilari
Turkum:AC Milan futbolchilari
Turkum:CR Flamengo futbolchilari
Turkum:Atlético Mineiro futbolchilari
Turkum:Querétaro F.C. futbolchilari
Turkum:Fluminense FC futbolchilari
Turkum:Liga 1 futbolchilari
Turkum:La Liga oʻyinchilari
Turkum:Serie A futbolchilari
Turkum:Liga MX futbolchilari
Turkum:Qirollar ligasi futbolchilari
Turkum:Braziliyalik muhojir erkak futbolchilar
Turkum:Fransiyadagi muhojir erkak futbolchilar
Turkum:Ispaniyadagi muhojir erkak futbolchilar
Turkum:Italiyadagi muhojir erkak futbolchilar
Turkum:Meksikadagi muhojir erkak futbolchilar
Turkum:Copa Libertadoresda gʻolib boʻlgan oʻyinchilar
Turkum:UEFA Chempionlar ligasida gʻolib boʻlgan futbolchilar
Turkum:Braziliya milliy futbol terma jamoasi erkak futbolchilari
Turkum:Copa América 1999 oʻyinchilari
Turkum:1999-yilgi FIFA Konfederatsiyalar kubogi futbolchilari
Turkum:2003-yilgi FIFA Konfederatsiyalar kubogi futbolchilari
Turkum:2005-yilgi FIFA Konfederatsiyalar kubogi futbolchilari
Turkum:2000-yilgi yozgi olimpiada oʻyinlari futbolchilari
Turkum:2008-yilgi yozgi Olimpiya oʻyinlari futbolchilari
Turkum:FIFA Jahon chempionati 2002 oʻyinchilari
Turkum:FIFA Jahon chempionati 2006 oʻyinchilari
Turkum:Futbol boʻyicha jahon chempionlari
Turkum:Copa América Centenarioda gʻolib boʻlgan oʻyinchilar
Turkum:FIFA Konfederatsiyalar kubogida gʻolib boʻlgan futbolchilar
Turkum:Olimpiyada medalini olgan futbolchilar
Turkum:2008-yilgi Yozgi Olimpiyada oʻyinlari sovrindori
Turkum:Oltin toʻp sohiblari
Turkum:FIFA 100
Turkum:UEFA yilning eng yaxshi erkak futbolchisi sovrini sohiblari
Turkum:FIFA yilning eng yaxshi futbolchisi gʻoliblari
Malaqay

Malaqay  – Markaziy Osiyodagi tarixiy erkaklar bosh kiyimi, katta quloqchali konussimon moʻynali shapka. Termin odatda tadqiqotchilar tomonidan baland tepalikli qozoq uchquloq shlyapalariga nisbatan qoʻllaniladi, past tepalikli shapkalar esa qozoq olimlari tomonidan „timaq“ atamasi bilan tavsiflanadi. Odatda qishda sovuqdan himoyalanish uchun ishlatilgan, biroq L. A. Bobrovning fikricha, malaxay yozgi vaqtda ham yumshoq dubulgʻa rolini oʻynagan. Dal izohli lugʻatida „malaqay“ soʻzi umuman „katta, quloqchali“ bosh kiyim sifatida taʼriflanadi.

Odatiy malaqay toʻrtta lopastga ega: ikkita – quloqlarni yopadi, bittasi – ensa va boʻynni, yana bittasi – soyabonni hosil qiladi. Toʻppining tepa qismi bir necha, odatda toʻrtta, teri klinlardan tikilgan boʻladi, qabila farqlari mavjud (qozoq urugʻi uaq vakillari sakkiz klinli malaqay kiygan, kereylar – uch klinli, naymanlar esa olti klinli)Axmetova, Saule Kasimkizi. Film privlekatelen kostyumami . // APRIORI. Seriya: Gumanitarnie nauki 3 (2015): 4-4..

Saqlanib qolgan malaqay tasvirlari XVIII–XIX asrlarda rus va xitoy rassomlari (va XIX asr oxirida – fotograf­lar) tomonidan yaratilgan. Hozirgi kungacha faqat oz sonli asl nusxalari saqlanib qolgan.

 Etimologiyasi 
Soʻzning rus tilidagi etimologiyasi bahsli. Barcha tadqiqotchilar soʻzni moʻgʻulcha malgai – „shapka“ soʻzidan kelib chiqqan deb hisoblasalar-da, bu soʻzning rus tiliga kirib kelish yoʻllari borasida fikrlari farqlanadi. Soʻzning turkiy tillarda keng tarqalganligi ayrim olimlarni uni turkiy tillar orqali oʻzlashtirilgan deb taxmin qilishga undaydi; boshqa tadqiqotchilar esa bu soʻz Janubi-Sharqiy Sibirda manjur va moʻgʻul tillari sohiblaridan kirib kelgan, turkiy tillarga esa, aksincha, rus tili orqali oʻtgan deb hisoblaydilar.

 Rossiyada 
Malaqay ruslarda XVIII asr oʻrtalarida paydo boʻlgan, boshqird va qalmoqlardan oʻzlashtirilgan, XIX asr oʻrtalariga kelib esa Rossiyaning butun Yevropa qismida va Sibirda tarqalgan. Malaqay ichini qoplash uchun qoʻyteri, qunduz, tulki, boʻri, boʻriq, buzoq yoki bugʻu junidan foydalanilgan. Yuqori qismi sukno yoki velvettan tikilgan boʻlib, odatda toʻrtburchak, kamdan-kam hollarda oʻtkir ucli boʻlgan. Yuqorisi sukno bilan qoplangan va toʻrtta qopqogʻiga ega boʻlgan. Odatda malaqay yoʻlga chiqishda kiyilgan, Sibirda esa aravakashlarning xos bosh kiyimiga aylangan. Malaqay toʻrtta qopqoqdan iborat boʻlgan, oldingi (odatda past va toʻrtburchak) qismi odatda yuqoriga bukilgan boʻlgan va faqat kuchli sovuq yoki boʻronda peshonaga tushirilgan. Yon tomondagi qopqoqlar – „quloqlar“ – hozirgi uchquloqlarda boʻlgani kabi, lentachalar yoki charm tasmalarda bogʻlab qoʻyilgan, bu bogʻlamalar yuqorida yoki iyak ostida boʻlgan. Uchquloqdan farqli ravishda, malaqay orqasida keng va yelkagacha yetadigan uzun qopqogʻiga ega boʻlgan. Eski eʼtiqodlilar orasida malaqay va uchquloq kiyish taqiqlangan, chunki ular shoxni eslatgan.

Malaxaylar boshqirdlar orasida ham maʼlum boʻlgan, ayniqsa janubiy va sharqiy boshqirdlar orasida.

 

Turkum:Qozoq milliy kiyimlari
Turkum:Rus milliy kiyimlari
Turkum:Boshqird milliy kiyimlari
Turkum:Bosh kiyimlar
Turkman kashtachiligi

thumb|273x273px|Turkman milliy ayollar yopinchig‘i
Turkman kashtachiligi  – Turkmaniston va Eronda milliy kiyimlarda qoʻllaniladigan bezak-amaliy sanʼat turidir.

 Xususiyatlari 
Kashtachilik uslublari mintaqadan mintaqaga farq qiladi. Eng keng tarqalgan uslub bu ingichka igna bilan matoni teshib qator ilgaklar hosil qilinadi, shu paytda oldingi ilgaklar boshqa qoʻlning bosh barmogʻi bilan ushlab turiladi.

Anʼanaviy tarzda kashtachilik uchun asos qilib qizil rangdagi mato olinadi, bu rang turkmanlar uchun alohida ahamiyatga ega. Qishloq hududlarida kashtachilikda qoʻllaniladigan naqshlar hunarmand ayollarning hududiy mansubligini koʻrsatadi. Bundan tashqari, naqshlar sevgi, doʻstlik, tabiat va kuchni ifodalash uchun ham ishlatiladi.

 Materiallar 
Turkman kashtachiligi odatda ipak yoki jun matoda bajariladi, kashtachilikda asosan ipak yoki paxta iplari ishlatiladi, biroq hozirgi vaqtda akril iplardan ham foydalaniladi.

Ipak iplari ingichka tolalardan uch qavat qilib oʻraladi. Bunday usul iplarga yaltirash beradi.

Kashtachilikda shuningdek munchoq, javohirlar, tangalar va marjonlardan ham foydalaniladi.

 Xalqaro tan olish 
2024 yilda turkman kashtachiligi sanʼati UNESCOning insoniyatning nomoddiy madaniy merosi roʻyxatiga kiritildi.

 

Turkum:Milliy kiyimdagi kashtachilik
Turkum:Turkmanistonning tarixiy va madaniy merosi
Turkum:Turkmanistondagi insoniyatning nomoddiy merosi
Turkum:Turkman milliy kiyimlari
Oleksandr Pishchur (2005-yilda tugʻilgan futbolchi)

Oleksandr Oleksandrovich Pishchur (2005-yil 24-yanvarda tugʻilgan) ukrainalik professional futbolchi, Vengriyaning „Dyor“ jamoasida hujumchi pozitsiyasida oʻynaydi.

 Terma jamoadagi faoliyati 
2025-yil sentyabrda Ukrainaning 20 yoshgacha boʻlgan terma jamoasining 2025-yil sentyabr-oktyabr oylarida oʻtkaziladigan FIFA U-20 Jahon chempionatida qatnashadigan yakuniy tarkibiga kiritilgan. 2025-yil 27-sentyabrda Valparaísodagi Elías Figueroa Brander stadionida u Janubiy Koreya darvozasiga gol urgan.

 Shaxsiy hayoti 
Uning otasi Oleksandr Pishchur ham professional futbolchi boʻlgan.

Faoliyat statistikasi
Klub

+ Klub, mavsum va musobaqalar boʻyicha oʻyinlar soni hamda urilgan gollarKlubMavsumLigaKubokYevropaBoshqaJamiDivizionOʻyinlarGollarOʻyinlarGollarOʻyinlarGollarOʻyinlarGollarOʻyinlarGollarMunkach Mukachevo2021–22Ukraina ikkinchi ligasi7110000081Puskás Akadémia II2021–22Nemzeti Bajnokság III00000000002022–23Nemzeti Bajnokság III21130000002113Gyirmót2024–25Nemzeti Bajnokság II267320000299Győri2025–26Nemzeti Bajnokság I52106000122Faoliyat statistikasi59235260007025

 

 
 
 

Turkum:Yashayotgan insonlar
Turkum:Ukrainalik erkak futbolchilar
Turkum:Futboldagi erkak hujumchilar
Category:FC Desna-3 Chernihiv futbolchilari
Category:MFA Mukachevo futbolchilari
Category:Puskás Akadémia FC II futbolchilari
Category:Gyirmót FC Győr futbolchilari
Category:Győri ETO FC futbolchilari
Turkum:Ukraina Ikkinchi ligasi futbolchilari
Turkum:Nemzeti Bajnokság I futbolchilari
Turkum:Nemzeti Bajnokság II futbolchilari
Turkum:Nemzeti Bajnokság III futbolchilari
Turkum:Ukrainalik muhojir erkak futbolchilar
Turkum:Vengriyalik erkak futbolchilar
Pavel Benkov nomidagi Respublika ixtisoslashtirilgan rassomlik maktabi

Pavel Benkov nomidagi Respublika ixtisoslashtirilgan rassomlik maktabi – Toshkent shahridagi taʼlim muassasasi. Oʻzbekistondagi yetakchi sanʼat taʼlim muassasalaridan biri.

P. P. Benkov nomidagi Respublika rassomlik bilim yurti negizida tashkil etilgan. Maktab oʻzining 100 yildan ortiq tarixi davomida Rahim Axmedov, Abdulhaq Abdullayev, Roʻzi Choriyev va boshqa koʻplab isteʼdodli oʻzbek rassomlarini tayyorlab, ularni yetishtirgan. Turli davrlarda maktabda Toshpoʻlat Arslonqulov, Chingiz Ahmarov, Usta Shirin Murodov va boshqalar dars bergan.

 Tarixi 
1919-yilda Toshkentda Turkiston oʻlka rassomlik bilim yurti ochilib, unda oʻsha davrning taniqli rassomlari S. P. Yudin, I. S. Kazakov, V. K. Razvodovskiy, Z. Chernyavskaya, A. N. Volkov, A. V. Yusupov, M. E. Novikov va boshqalar saboq bergan. Oʻquv dasturi S. P. Yudin yordami bilan Rossiya sanʼat maktablari uchun namunaviy oʻquv dasturi asosida ishlab chiqilgan.

Samarqand rassomlik bilim yurti 1920—1930-yillarda Samarqand rassomlik maktabi negizida tashkil etilgan. Maktabning eng mashhur oʻqituvchisi P. Benkov boʻlib, u nafaqat muassasaning oʻquv dasturini belgilab qoʻygan, balki oʻzbek rassomlik maktabiga asos solgan, keyinchalik uning ijodini davom ettirgan isteʼdodli oʻzbek rassomlarining bir necha avlodini tarbiyalagan.

1949-yilda Turkiston oʻlka xalq rassomlik bilim yurti negizida Respublika rassomlik bilim yurti tashkil etilgan boʻlib, u oʻsha paytga qadar Toshkent rassomlik bilim yurti va Samarqand rassomlik bilim yurtiga aylantirilgan. Bilim yurtiga Pavel Petrovich Benkov nomi berilgan.

Dastlab bilim yurtida teatr dastgohlari dizayni va chizmachilik va haykaltaroshlik oʻqituvchilari uchun kafedralar ochildi. 1952—1953-yillarda amaliy sanʼat kafedrasi ochildi; 1957-yilda Badiiy tikuvchilik, miniatyura rassomligi, teatr bezaklari, rekvizitlar, grim, yorugʻlik va tarixiy liboslar boʻlimi ochildi; 1975-yilda badiiy dizayn kafedrasi ochildi va 1982-yilda Badiiy lak miniatyura rasmlari va teatr bezaklari dizayni kafedrasi ochildi. 

1981-yilda sanʼat maktabi uchun yangi bino qurilishi chogʻida XV-XVI asrlarga oid meʼmoriy yodgorlik Qoratosh hammomi topildi.

1991-yilda P. P. Benkov nomidagi Respublika rassomlik bilim yurti Respublika rassomlik texnikumiga aylantirildi.

1997-yilda kollej Oʻzbekiston Badiiy akademiyasi tarkibiga kirdi.

2017-yilda Respublika rassomlik kollejiga Pavel Petrovich Benkov nomi tiklandi. 

2019-yilda taʼlim muassasasi oʻzining yuz yilligini nishonladi.

 Mutaxassisliklari 
Kollejda tasviriy va amaliy sanʼat boʻyicha mutaxassislar, teatr texniklari, maktab sanʼati oʻqituvchilari tayyorlanadi.

 Rasm ( boʻyicha);
 Amaliy sanʼat ( boʻyicha);
 Grafika;
 Haykaltaroshlik ( boʻyicha).

 Yana qarang 

 

Turkum:Toshkent maktablari
Turkum:Oʻzbekiston Badiiy akademiyasi
Shoh yurishi

Shaxmatda shoh yurishi (inglizcha: king walk, king march, steel king yoki wandering king; niderland tilida: wandelkoning – tarjimasi: sayr qiluvchi shoh) – bu mittelshpil yoki debyut paytida shohning taxtaning boshqa qismiga, uzoq masofaga harakatlanish jarayoni. Bunday yurish chogʻida shoh oʻz qanoti boʻylab (shoh qanotidan ferz qanotiga yoki aksincha) xavfsizroq pozitsiyaga oʻtishi mumkin yoki oldinga qarab yurib, koʻpincha raqib shohiga motli hujumni kuchaytirishda ishtirok etadi.

Endshpilga qadar shohni faollashtirish juda kam uchraydigan hodisa sanaladi, chunki oʻyin soʻngiga yetmaguncha shoh xavfsizligi eng muhim omil hisoblanadi va odatda uni tahdiddan uzoqroq tutish tavsiya etiladi„Chess; Theory aside, the king safety is foremost“, Robert Byrne, The New York Times, September 7, 1986„Ten Tips to Winning Chess – 7. Keep your king safe“ , Arthur Bisguier, United States Chess Federation website. Biroq zamonaviy shaxmat asoschisi sifatida tanilgan Wilhelm Steinitz „shoh ham jangchi figura“ degan mashhur qoidasini ilgari surgan„Wilhelm Steinitz (1836–1900)“ , Jeremy Silman„Chess; Girding the king“, Robert Byrne, The New York Times, June 27, 1982. Niderlandiyalik shaxmat tarixchisi va yozuvchisi Tim Krabbé shunday oʻyinlarning yuzdan ortigʻini hujjatlashtirgan.

Bu kabi yurishlar juda kam uchraydiganligi sababli, ular muvaffaqiyatli amalga oshirilganda koʻpincha oʻyin mukofotlari bilan taqdirlanadi„Steel king from Utrecht“, Open Chess Diary, July 11, 2003„Steel King goes all the way“, Open Chess Diary, July 4, 2007„The outrageous king walk“, Dennis Monokroussos, ChessBase, April 2, 2006. Soʻnggi davrning eng mashhur oʻyinlaridan biri – Nigel Shortning 1991-yilda Tilburgda Jan Timman ustidan gʻalabasi boʻlib, u master Graham Burgess hamda grossmeysterlar John Nunn va John Emms tomonidan tuzilgan yuz eng buyuk shaxmat oʻyinlari roʻyxatiga kiritilgan.

 Namunaviy oʻyinlar 

Qora shoh oqlarning hujumlari taʼsirida raqib tomoniga yurib bordi va u yerda motga tushdi: Re1–b1+!, Ff5xb1, Rh1xb1+, Shb2xb1, Frg3–b3+, Shb1–a1, Shd2–c1!#, chunki 36… Frh8–h6+ 37. Shc1–c2 d4–d3+ 38. Frb3xd3 dan keyin qoralar mutlaqo ojiz qolardi, shu yerda taslim boʻldi.

 Boshqa namunaviy oʻyinlar 
 Short – Timman, Tilburg 1991. Alyoxin himoyasi: Zamonaviy, Alburt varianti (B04), 1–0. Short Timman donalarini harakatsiz holatga keltirib, oʻz shohini oldinga siljitish imkoniyatiga ega boʻlgan.
 Alyoxin – Yates, London 1922. Farzin gambiti rad etilgan: Anʼanaviy himoya, Asosiy yoʻnalish (D64), 1–0. Alyoxin endshpilda hujumni mahorat bilan uyushtiradi va uning shohi ham hujumga qoʻshiladi.

 Yana qarang 
 Shaxmat taktikasi
 Shoh ovi — bu raqib shohini majburan taxtaning old tomoniga quvib chiqarish va ko‘pincha uni motga olib kelish bilan yakunlanadigan hujum usuli.

 

 
 "His Majesty steps out" capanegra, Chessgames.com

Turkum:Shaxmat atamalari
Tayanch nuqta (shaxmat)

Shaxmatda tayanch nuqta – bu raqib piyodasi tomonidan hujum qilinmaydigan va oʻz piyodasi (baʼzan ikkita piyoda) tomonidan himoyalangan toʻrtinchi, beshinchi, oltinchi yoki yettinchi gorizontal katakdir. Bunday katak raqib uchun „boʻshliq“ hisoblanadi. Masalan, oʻngdagi diagrammada oq ot joylashgan c4 katagi tayanch nuqta boʻlib, unga qora piyodalar tomonidan hujum qilinmaydi: d vertikalida piyoda yoʻq, b vertikalidagi piyoda esa juda oldinga siljiganAnand vs. Ivanchuk, Amber, 2001 at chessgames.com.

Tayanch nuqtalar ayniqsa ot yordamida hujum boshlash uchun qulay joy hisoblanadi. Agar raqibda faqat tayanch nuqta katagining rangiga qarama-qarshi rangdagi fil boʻlsa va shu bois u teng qiymatdagi figura bilan almashtirish qiyin boʻlsa, bunday tayanch nuqta yanada samaraliroq boʻladi.

Otlar eng samarali boʻladigan joy – raqibning tayanch hududiga yaqin kataklardir. Buning sababi ularning harakat radiusi qisqa boʻlgani uchun (bu fil, rux yoki farzinzga xos emas). Shuningdek, otlar taxtaning chekkasiga nisbatan markazida koʻproq foydali. Shu bois ideal holat – markaziy kataklardan (c, d, e yoki f) birida yaxshi (masalan, oltinchi gorizontalda) joylashgan tayanch nuqtani ot bilan egallashdir. Tayanch nuqtalar va ularning samaradorligini bilish, ayniqsa, izolyatsiya qilingan farzin piyodasi bilan bogʻliq vaziyatlardan unumli foydalanishda juda muhimdir.

Boshqa tomondan, Aron Nimsovichning taʼkidlashicha, agar tayanch nuqta yon kataklarda (a, b, g yoki h) joylashgan boʻlsa, uni eng samarali ishlatadigan dona rux hisoblanadi. Buning sababi shundaki, rux butun gorizontal boʻylab kataklarga bosim oʻtkaza oladi.

Tayanch nuqtadagi fil ham oʻz-oʻzidan juda kuchli boʻlishi mumkin. Ot va ruxdan farqli ravishda, fil uni himoya qilayotgan piyodalarni ham himoya qiladi. Shu sababli, agar boshqa dona uni himoyalamagan boʻlsa, tayanch piyodani urib olib tayanch nuqtani zaiflashtirishning iloji yoʻq, chunki fil oddiygina qaytarib uradi.

 

 
 

Turkum:Shaxmat atamalari
Dro Fernández

Pedro Fernández Sarmiento (2008-yil 12-yanvarda tugʻilgan), Dro nomi bilan tanilgan, ispaniyalik professional futbolchi boʻlib, hujumkor yarimhimoyachi yoki chap qanot vingeri sifatida Barcelona Atlètic tarkibida toʻp suradi.

 Klublardagi faoliyati 

 Yoshlar jamoasi 
Dro 2024-yilda Barcelona akademiyasiga qoʻshildi. 2024/25-yilgi mavsumda u Juvenil B va Juvenil A jamoalarida, shuningdek UEFA Yoshlar ligasida oʻynadi. Umumiy hisobda 38 ta oʻyinda maydonga tushdi: Juvenil B safida 19 ta oʻyin (7 ta gol), Juvenil A tarkibida 12 ta oʻyin (3 ta gol) hamda UEFA Yoshlar ligasi doirasida 7 ta oʻyin (2 ta gol).

 FC Barcelonadagi debyuti 
Dro Barcelona futbol akademiyasi — La Masia bitiruvchisi hisoblanadi. 2025-yil iyul oyida u bosh murabbiy Hansi Flick qoʻl ostida Barcelonaning mavsumoldi tayyorgarligi doirasida Yaponiya va Janubiy Koreyaga uyushtirilgan safari uchun asosiy jamoa tarkibiga kiritildi.

Dro 2025-yil 27-iyul kuni Vissel Kobega qarshi oʻtkazilgan mavsumoldi oʻrtoqlik uchrashuvida Barcelona safida oʻzining „norasmiy“ debyutini oʻtkazdi. U 78-daqiqada Marcus Rashford oʻrniga maydonga tushdi va 87-daqiqada gol urib, jamoasining 3:1 hisobidagi gʻalabasini mustahkamladi.

 Shaxsiy hayoti 
Dro Ispaniyada tugʻilgan boʻlsa-da, onasi Filippin ildizlari ega. U Ispaniya yoshlar terma jamoasi sharafini himoya qiladi va 2025-yil mart oyida UEFA 17 yoshgacha boʻlganlar oʻrtasidagi Yevropa chempionati saralash uchrashuvlariga Ispaniya U17 jamoasiga chaqirilgan.

 

Turkum:Ispaniyalik erkak futbolchilar
Turkum:FC Barcelona Atlètic oʻyinchilari
Turkum:Segunda Federación futbolchilari
Turkum:Erkak futbol yarim himoyachilari
Bobby Fischer markazi

{
 "type": "FeatureCollection",
 "features": 
 {
 "type": "Feature",
 "properties": {
 "marker-color": "#000000",
 "marker-size": "medium",
 "marker-symbol": "museum"
 },
 "geometry": {
 "type": "Point",
 "coordinates": 
 -20.99712,
 63.93311
 
 }
 }
 
}

Bobby Fischer markazi (islandcha: Fischersetur) – 1972-yilgi jahon shaxmat chempioni Bobby Fischer hayoti va faoliyatiga bagʻishlangan kichik, notijorat biografik muzey boʻlib, Islandiyaning Selfoss shaharchasida joylashganIceland Review.

 Tarkibi 
Bobby Fischer markazi 1972-yilgi Jahon shaxmat chempionatiga oid bir qator qiziqarli eksponatlarni namoyish etadi: fotosuratlar, oʻyin protokollari, 17-oʻyindan soʻng Boris Spasskiy delegatsiyasi talab qilgan radiatsiya oʻlchovlari haqidagi hisobot va oʻsha chempionatda ishlatilgan shaxmat taxtasining nusxasi. Muzeyda shuningdek, Bobby Fischerning 2005–2008-yillarda Islandiyada yashagan davriga oid eksponatlar, jumladan Reykyavikdagi Bókin antikvar kitob doʻkonidagi uning stuli ham saqlanadi.

 Boshqa tadbirlar 
Bino Selfoss and Vicinity shaxmat klubining shaxmat oʻyinlari va mashgʻulotlari uchun xizmat qiladi. Shuningdek, unda shaxmat boʻyicha koʻrgazmalar va taqdimotlar ham oʻtkaziladi.

 Fischer qabri 
Fischerning qabri Laugardælir qabristonida (63°56′47″N 20°58′0″W) joylashgan bo‘lib, u Bobby Fischer markazidan taxminan ikki kilometr masofada joylashgan.

 Yana qarang 
 Islandiya madaniyati
 Islandiyada shaxmat
 Shaxmat boʻyicha Islandiya chempionati
 Reykjavik Open

 

 
 Bobby Fischer Center - Homepage
 FaceBook - Bobby Fischer markazi (norasmiy)

Turkum:Bobby Fischer
Gökyay assotsiatsiyasi shaxmat muzeyi

thumb|220x220px|Koʻrgazmadagi turli shaxmat toʻplamlari
Gökyay assotsiatsiyasi shaxmat muzeyi – Turkiyaning Anqara shahri, Altındağ tumanidagi tarixiy uyda joylashgan. 2024-yil holatiga koʻra, muzey dunyodagi eng katta shaxmat toʻplami kolleksiyasiga ega boʻlib, 110 mamlakatdan yigʻilgan 723 ta shaxmat toʻplami 1 008 kvadrat metr (10 850 kv. fut) maydonda toʻrtta asosiy mavzu boʻyicha namoyish etiladi. Ekspozitsiyada turli madaniyatlar va voqealarni aks ettiruvchi shaxmat toʻplamlari mavjud boʻlib, ular yogʻoch, metall, baliq suyagi, marmar, steatit, kigiz, poliefir, tunuka va choʻyan kabi materiallardan yasalgan.

Muzey, shuningdek, muntazam ravishda turli shaxmat turnirlarini tashkil etadi va ularning oʻtkazilish joyi hisoblanadi.

 Yana qarang 
Butunjahon shaxmat shon-shuhrat zali
Bobby Fischer markazi

 

 
 Gökyay Association Chess Museum - Homepage

Turkum:Shaxmat muzeylari
Turkum:Turkiyada shaxmat
Almashinuv buferi

Almashinuv buferi — matnli va grafik maʼlumotlarni ilovalar oʻrasida almashinish imkoniyatini beradigan Windows mexanizmi.

 

 

 

Turkum:Foydalanuvchi interfeysi texnikasi
Fattush

Fattush (shuningdek fatush, fattoosh va fattouche) – Levant oshxonasiga oid salat boʻlib, qovurilgan yoki qizartirilgan xubz boʻlaklari aralash koʻkatlar va boshqa sabzavotlar, masalan, rediska, bodring va pomidor bilan tayyorlanadiWright, 2003, p. 241. Fattush Levant mintaqasidagi xalqlar orasida keng isteʼmol qilinadi.

 Etimologiyasi 
Fattūsh soʻzi arabcha fatt – „maydalash“ soʻzidan va turkiy -ūsh qoʻshimchasidan tarkib topgan. Bunday soʻz yasalishi Levant arabchasida keng tarqalgan.

Oxford English Dictionary maʼlumotiga koʻra, „fattoush“ soʻzining ingliz tilida eng birinchi qadimgi qaydi 1955-yilda Stevens Point Journal gazetasida uchraydi.

 Tarixi 

Tarixchi Nawal Nasrallahning yozishicha, fattushni eslatuvchi vegetarian tharid retseptlari X asr arab oshpazi Ibn Sayyar al-Warraqning kitobida uchraydi. Unda quritilgan va maydalangan non, bodring, ziravorlar va zaytun moyidan foydalanilgan.

 Tarkibi 
Fattush fatta deb ataluvchi taomlar oilasiga mansub boʻlib, ularning barchasida quritilgan non asos qilib ishlatiladiClaudia Roden, The New Book of Middle Eastern Food, 2008, p. 74. Fattush tarkibida sabzavot va koʻkatlar boʻlib, ular fasl va taʼmga qarab turlicha qoʻshiladi. Bu salatda sabzavotlar odatda tabbouleh salatidagi kabi mayda emas, balki kattaroq boʻlaklarda kesiladi. Fattushga oʻziga xos nordon taʼm berish uchun odatda sumak ishlatiladi, ayrim retseptlarda esa sumak bilan birga anor sharbati ham qoʻshiladi.

 Hududiy xilma-xillik 
Falastin oshxonasida fattush tayyorlash uchun sarimsoq, tuz, chili qalampiri va yangi rayhon barglari hovonchada eziladi, soʻngra koʻp miqdordagi limon sharbati va tahini, baʼzan yogurt bilan aralashtiriladi. Qovurilmagan pita nonining mayda boʻlaklari shu aralashmaga botiriladi va suyuqlikni shimib oladi. Keyin sabzavotlar qoʻshiladi va taom zaytun moyi bilan yakunlanadi. Falastin versiyasining oʻziga xos xususiyati shundaki, unda Livan versiyasidan farqli ravishda oq piyoz ishlatiladi. Iordaniyada ham shunga oʻxshash usul qoʻllaniladi, lekin tahini aralashmasi oʻrniga qurut ishlatiladi.

 Madaniyatda 
Fattush salati Arab–Isroil mojarosi doirasidagi oziq-ovqat siyosatida madaniy oʻzlashtirish haqidagi bahslarning tez-tez tilga olinadigan mavzusidir. Fattushning „isroilliklarniki“ sifatida taqdim etilishi koʻpchilik tomonidan madaniy oʻzlashtirish sifatida baholanadi.

2025-yilda „Taste Atlas“ tomonidan eʼlon qilingan „Turkumlar boʻyicha 100 ta eng yaxshi taom“ roʻyxatida fattush foydalanuvchilar baholashiga koʻra salatlar turkumida 5-oʻrinni egalladi.
 Yana qarang 

 Dakos
 Arab salati
 Non taomlari roʻyxati
 Zakir taomlar roʻyxati
 Salatlar roʻyxati
 Panzanella, italyan non salati

 

 

 

Turkum:Arab salatlari
Sami Kohen

Sami Kohen (1928 – 18-oktyabr 2021) – turk jurnalisti va sharhlovchisi. U 1954-yildan beri Milliyet gazetasida tashqi siyosat boʻyicha muntazam sharhlar yozgan.

Kohen 1928-yilda Istanbulda tugʻilgan. U yahudiy oilasidan chiqqan. Otasi Albert Kohen boʻlib, yahudiy-ispan va fransuz tilida La Boz de Türkiye gazetasini nashr etgan, otasi vafotidan keyin Sami Kohen tomonidan turk tilida Türkiyeʼnin sesi nomi bilan nashr etilgan. Keyinchalik Tan, Yeni Istanbul va Istanbul Express gazetalarida ishlagan. 1954-yilda Milliyet gazetasiga qoʻshilgan. Olti yildan soʻng, 1960-yilda Mirka bilan turmush qurgan. Jale va Alp ismli ikki farzandi bor edi.

Milliyetdan tashqari, Kohen Christian Science Monitor va The New York Times gazetalariga ham maqolalar yozgan.

2020-yil 12-oktyabrda unga Yuqori xizmat mukofoti berilgan.

2021-yil 18-oktyabrda Kohen buyrak yetishmovchiligi tufayli reanimatsiyaga yotqizilgan. U shu kuni kechqurun vafot etgan.

 

Turkum:1928-yilda tugʻilganlar
Turkum:2021-yilda vafot etganlar
Turkum:Turk sharhlovchilari
Turkum:Turk yahudiylari
Ahmet Köksal

Ahmet Köksal (1920 – 24-yanvar 1997) – turk shoiri va yozuvchisi.

 Hayotining boshlangʻich davri va taʼlim 
Ahmet Köksal 1920-yilda Chanakkale viloyatining Qizilkechili qishlogʻida tugʻilgan. Boshlangʻich va oʻrta taʼlimni Chanakkalada olgan, 1936-yilda Edirne oʻgʻil bolalar pedagogika maktabiga oʻqishga kirib, 1939-yilda tamomlagan. Ikki yil davomida Ayvacık shahrida boshlangʻich maktab oʻqituvchisi boʻlib ishlagan. Harbiy xizmatni tugatgach, Köksal 1943–1946-yillarda Anqara Gazi taʼlim instituti rasm boʻlimida tahsil olgan. Bu yerda taʼlimini tamomlagach, oʻrta maktabda dars berishni boshlagan.

 Faoliyati 
Köksalning sheʼrlari 1940-yilda Servet-i Fünûn-Uyanış jurnalida nashr etilgan. Keyinchalik uning sheʼrlari Ülkü, Yirminci Asır, Edebiyat Dünyası, Varlık, Yeditepe, Kaynak va Seçilmiş Hikayeler jurnallarida ham chop etilgan.

U Papirüs, Yeni Edebiyat, Yeni Gazete va Yansıma gazeta-jurnallarida kitoblar haqida tanqidiy maqolalar yozgan. Yollar Boyunca nomli sayohat xotiralari 1970-yilda Cumhuriyet gazetasida nashr etilgan. Sanʼat haqidagi tanqidiy maqolalari Milliyet gazetasida chop etilgan.

 Asarlari 

 Sheʼriy toʻplamlar 
 1958: Yanık Sar
 1963: Sonsuz Haziran
 1991: Çoğul Mavilik

 Sheʼriy antologiya 
 1953: Atatürk İçin (B. Gider va Ş. Saba bilan)
 1973: Aşk Şiirleri Antolojisi (Bolalar uchun sheʼrlar)

 Tadqiqot 
 1988: Ressam, Eğitimci ve Yazar Malik Aksel 

 

 
 

Turkum:1920-yilda tugʻilganlar
Turkum:1997-yilda vafot etganlar
Turkum:20-asr turk shoirlari
Kenan Hulusi Koray

Kenan Hulusi Koray (1906 – 23-may 1943) – turk yozuvchisi.

 Hayoti 
U 1906-yilda Istanbulda tugʻilgan. Istanbul Kabatosh litseyini tamomlagan. Istanbul universiteti Adabiyot fakultetida tahsil olgan. Adabiyot dunyosiga Servet-i Fünun jurnalida nashr ettirgan hikoyalari bilan kirib kelgan. U 1928-yilda Yetti Mashʼal guruhi aʼzolari orasida yagona hikoyanavis edi. 1934-yilda Vakit gazetasida jurnalistlik faoliyatini boshlagan va tez orada gazetaning bosh muharriri boʻlgan. 1943-yilda Adapazarida zaxira ofitser sifatida harbiy xizmatni oʻtash chogʻida tif kasalligidan vafot etgan.

 Asarlari 
Vafotidan keyin nashr etilgan kitoblari, ularing qayta nashri va boshqalar.

 Osmanoflar (roman) (1938, 2004)
 RBK Pansiyonu (1938) (maqolalar seriyasi, kitob shaklida nashr etilmagan)
 Yedi Meşale (birgalikdagi kitob) (1928)
 Bir Yudum Su (hikoya) (1929)
 Bahar Hikâyeleri (hikoya) (1939)
 Son Öpüş (1939)
 Bir Otelde Yedi Kişi (hikoya) (1940)
 Bir Yudum Su (hikoya) (1929,1944)
 Kenan Hulusi-Hikâyeler" (1973)
 Beşer Dakikalık Hikâyeler (2000)
 Yaz ve Aşk Hikâyeleri (Ekim 2004-Derleme)
 Miras Keçe (2009)

 

Turkum:1906-yilda tugʻilganlar
Turkum:1943-yilda vafot etganlar
Turkum:Turk tilida ijod qilgan yozuvchilari
Turkum:20-asr turk yozuvchilari
Turkum:Turk erkak yozuvchilari
Turkum:Tifdan vafot etganlar
Turkum:Turk armiyasi ofitserlari
Turkum:Turkiyada yuqumli kasalliklar natijasida vafot etganlar
Hadim Sulaymon posho

Hadim Sulaymon posho (1467—1547-yil sentyabr) – Usmoniylar davlat arbobi, asl kelib-chiqishi yunon boʻlgan harbiy qoʻmondon. 1525–1535 hamda 1537–1538-yillarda Usmoniylar imperiyasining Misr viloyati hokimi, 1541–1544-yillar oraligʻida Usmoniylar imperiyasi bosh vaziri boʻlib xizmat qilgan.

Usmoniylar sultoni Sulaymon I Misr hokimi Sulaymon poshoga Hind okeani orqali yurish amalga oshirishni buyurdi. Sulaymon posho 1538-yilda Adan shahrining egallanishi va Portugaliya Hindistonidagi Diu qal’asining qamal qilinishiga boshchilik qildi. Sulaymon posho oʻzining uzoq yillar davomida Misr hokimi lavozimida xizmat qilgan vorisi Dovud poshoga (1538–1549-yillarda xizmat qilgan) homiylik qilgan, chunki u Dovud poshoni qoʻllab-quvvatlab, raqibi va hamkasbi Damat Rustam poshoga qarshi chiqqan.

 Yana qarang 
 Usmonlilar imperiyasi Buyuk vazirlarining roʻyxati

 

Turkum:Sulaymon I ning bosh vazirlari
Turkum:1547-yilda vafot etganlar
Turkum:16-asr Usmoniylar imperiyasi qullari
Turkum:15-asr Usmoniylar imperiyasi qullari
Turkum:16-asr Usmoniylar imperiyasining bosh vazirlari
Turkum:Devshirme
Salata baladi

Salata baladi (misr arabchasi: سلطة بلدي) – Misr oshxonasining asosiy salatlaridan biri boʻlib, deyarli har bir dasturxonda uchraydi.

„Baladi“ (بلدي) soʻzi arabcha „balad“ (بلد) soʻzidan kelib chiqqan boʻlib, „mamlakat“ yoki „vatan“ maʼnosini anglatadi va Misrda mahalliy madaniyat hamda oʻzlikni ifodalovchi tushunchani bildiradi. Bu tushuncha ovqat, raqs, kiyim-kechak, xulq-atvor va tilni oʻz ichiga oladi. Salatning nomi uning Misr oshxona madaniyatidagi chuqur ildizlarini aks ettiradi. U odatda turli xil taomlar, ayniqsa, grilda pishirilgan goʻsht va dimlama taomlar bilan birga tortiladi.

 Tayyorlanishi 
Baladi salatining klassik tarkibiy qismlariga pomidor, bodring, piyoz va yangi petrushka kiradi. Bu sabzavotlar mayda toʻgʻralib, idishga solinadi. Odatda laym sharbati, zaytun moyi, tuz va qora murch aralashtirilib, toʻgʻralgan sabzavotlar ustiga quyiladi. Salatning baʼzi variantlari taʼmni yanada boyitish uchun yalpiz, zira yoki kashnich kabi qoʻshimcha koʻkatlarni oʻz ichiga oladi.

Salat tayyorlash uchun bodring koʻpincha ortiqcha namlikni kamaytirish uchun ortiqcha urugʻlaridan tozalanadi, petrushka esa mayda toʻgʻralib, poyalaridan kamroq qoʻshiladi. Barcha masalliqlar qoʻshilganidan soʻng, ziravorlar bir tekis taqsimlanishi uchun salat asta-sekin aralashtiriladi.

Baladi salati anʼanaviy ravishda sovutilgan holda tortiladi va deyarli barcha Misr taomlari bilan birga taqdim etilishi mumkin.
 Yana qarang 
 Arab salati
 Misr taomlari
 Yaqin Sharq taomlari roʻyxati
 Afrika taomlari roʻyxati
 

Turkum:Arab salatlari
Bahrom ibn Mafinna

Bahrom ibn Mafinna 1025/6-yildan to 1041/2-yilgacha buvayhiylar vaziri lavozimida xizmat qilgan eroniy davlat arbobi. Xizmat yillari Abu Kalijar hukmronligi ostida kechgan. Al-Odil ismi bilan ham mashhur boʻlgan.
 Biografiyasi 
 Dastlabki faoliyati 
thumb|right|300px|9–10-asrlarda Fors va uning atrofidagi hududlar xaritasi
Buvayhiy vazirlarining aksariyatidan farqli oʻlaroq, Bahromning ismi eroniycha edi. Otasining ismi ham eroniy boʻlib, Moh-panohning arablashgan shaklidir. Bahrom 976/7-yilda Forsning Kazerun shahrida tugʻilgan. Voyaga yetgach, buvayhiylar saroyida kotiblik lavozimidan faoliyatini boshlagan. Vaqt oʻtishi bilan yuqori lavozimlarga koʻtarilib, nihoyat 1020-yillarda buvayhiylar vaziri Ibn Makramning maslahatchisi darajasiga yetishgan. 1024-yilda Forsning buvayhiy hukmdori Sulton ud-Davla vafot etgach, koʻp oʻtmay taxt uchun kurash boshlandi. Sulton ud-Davlaning Kirmon hokimi boʻlib turgan oʻgʻli Qavam ud-Davla Forsni oʻz mulki deb daʼvo qilib, oʻz akasi Abu Kalijarga qarshi isyon koʻtardi. Shunga qaramay, Abu Kalijar Fors ustidan nazoratni qoʻlga kiritib, oʻz mulklarini ukasidan muvafaqqiyatli himoya qila oldi.
 Vazirlik davri 
Biroq, toʻqnashuvlar paytida vazir Ibn Makram oʻldirildi. Abu Kalijar tez orada Bahromni oʻzining yangi vaziri etib tayinladi. Bahrom vazirlik davrida sarkarda va boshqaruvchi sifatidagi yorqin isteʼdodi hamda boshqa dinlarga nisbatan bagʻirkengligi tufayli buvayhiylar fuqarolari orasida mashhur boʻldi. Ismoiliy missioner al-Muayyad fi ad-Din ash-Sheroziy bilan ham yaxshi munosabatda boʻlgan. 1028-yilda Qavam ud-Davla zaharlandi. Oradan koʻp oʻtmay, Abu Kalijar Kirmonni zabt etdi.

1030-yilda Abu Kalijarning yana bir raqibi hamda qarindoshi Jalol ud-Davla oʻz vaziri Abu Ali Hasan boshchiligida 1300 kemadan iborat flotni Abu Kalijardan Basrani tortib olish uchun yubordi. Biroq, ekspeditsiya natijasi halokatli boʻlib, Jalol ud-Davlaning toʻliq magʻlubiyati bilan yakunlandi. Abu Ali Hasan qamoqqa olinib, tezda ozod qilindi. Koʻp oʻtmay, Abu Kalijar Xuzistonni egallagan Bahrom boshchiligida qoʻshin joʻnatdi. Shundan soʻng, Ahvozni oʻz poytaxtiga aylantirdi.

1033-yilda Gʻaznaviylar buvayhiylar davlatini bosib olish maqsadida Kirmonga bostirib kirdilar. Biroq, Kirmon aholisiga yuklangan moliyaviy majburiyatlar aholini Buvayhiylar hukmronligini qoʻllab-quvvatlashga undadi. Keyingi yili Bahrom ibn Mafinna Gʻaznaviylarni viloyatdan quvib chiqardi. 1037/8-yil Ummonda mahalliy vassal sulola shahzodalari oʻrtasida fuqarolar urushi boshlandi. Bahrom tezda fuqarolar urushiga aralashib, mintaqada tinchlik oʻrnatdi.

Bahrom 1041/2-yil oxirida vafot etdi. Oʻrniga Zul-Saodat Abu Kalijarning vaziri etib tayinlandi. Tarixchi Hugh N. Kennedyga koʻra, Bahrom Buvayhiylarning soʻnggi buyuk vaziri boʻlgan.
 

 
 
 
 

Turkum:Buvayhiylar vazirlari
Turkum:970-yillarda tugʻilganlar
Turkum:1040-yillarda vafot etganlar
Turkum:10-asr eroniylari
Turkum:11-asr eroniylari
Turkum:Kazerunlik shaxslar
Ferit Edgü

Ferit Edgü (1936–2024) – zamonaviy turk yozuvchisi. Edgü oʻzining qisqa hikoyalari, sheʼrlari, romanlari, ssenariylari va esselari bilan tanilgan.

Istanbulda tugʻilgan Edgü 1960-yillarda Sharqiy Turkiyada oʻqituvchi boʻlib ishlagan. Ushbu tajribalar uning keyingi asarlari, masalan, „Yaralangan asr“ va „Sharq ertaklari“ ga taʼsir koʻrsatgan. Uning yozuvlari koʻpincha Sharqiy Turkiyadagi davlat zoʻravonligining uzoq tarixini, ayniqsa Turkiyaning kurd aholisiga qarshi zoʻravonliklarni ochib beradi
.

Uning „Hakkarida bir mavsum“ romani film shaklida turk-nemis hamkorligida suratga olingan va 33-Berlin kinofestivalida Kumush Ayiqni qoʻlga kiritgan, ammo Turkiyada taqiqlangan. Edgü shuningdek, „Bir Gemide“ hikoyasi uchun Sait Faik adabiyot mukofotiga sazovor boʻlgan.

 

Turkum:1936-yilda tugʻilganlar
Turkum:2024-yilda vafot etganlar
Turkum:20-asr turk yozuvchilari
Turkum:21-asr turk yozuvchilari
Sulhi Dölek

Sulhi Dölek (20-sentyabr 1948 – 7-noyabr 2005) – turk yozuvchisi, satirachi, mexanik muhandis va dengiz ofitseri.

 Hayoti 
Sulhi Dölek 1948-yil 20-sentyabrda Istanbulda tugʻilgan. U Turk dengiz flotiga qoʻshilib, Dengiz akademiyasida tahsil olganKitoblar sahifasi . Taʼlimning keyingi bosqichini davom ettirish uchun AQShga ketgan. Michigan universitetida mexanik muhandislik va dengiz muhandisligi yoʻnalishlarida oʻqiganBio sahifasi. 1988-yilda Komandir unvoni bilan Dengiz flotidan isteʼfoga chiqqan va yozuvchilik faoliyatini davom ettirgan. U 2005-yil 7-noyabrda miya infarkti sabab vafot etganYangiliklar .

Isteʼfoga chiqishidan oldin ham uning baʼzi qisqa hikoyalari Akbaba satirik jurnalida nashr etilgan. Shuningdek, u Milliyet va Cumhuriyet gazetalari uchun maqolalar yozgan.

 Asarlari 
Quyida uning kitoblari keltirilgan:

 Romanlar 
 1975: Korugan („Bomba panjarasi“)
 1981: Geç Başlayan Yargılama („Kech boshlangan sud“)
 1982: Kiracı („Ijarachi“)
 1988: Teslim ol Küçük („Taslim boʻl, kichkina“)
 1991: Truva Katırı (Troya xachiri)
 1997: Kirpi („Kirpi“)

 Qisqa hikoyalar toʻplami 
 1983: Vidalar („Vidolar“)
 1994: Aynalar („Oynalar“)

 Esselar va tadqiqot kitoblari 
 1983: Yergi Nükte ve Fıkralarıyla Yusuf Ziya Ortaç („Yusuf Ziya Ortaj satiralari, latifalari va ertaklari bilan“)
 1990: Balığın şarkısı („Baliq qoʻshigʻi“)
 1990: İçimizdeki Yasakçı („Ichimizdagi taqiqlovchi“)
 1997: Habis’in Serüvenleri („Habisning sarguzashtlari“)

Shuningdek, u bir qator bolalar kitoblarini yozgan.

 TV va dramalar 
 Dünya Dönüyor („Dunyo aylanadi“)
 Süper Baba („Super ota“)
 Külyutmaz („Ayyor“)
 İkinci Bahar („Ikkinchi bahor“)
 Kirpi („Kirpi“)

 

Turkum:1948-yilda tugʻilganlar
Turkum:2005-yilda vafot etganlar
Turkum:Michigan universiteti muhandislik fakulteti bitiruvchilari
Turkum:Turk dengiz floti ofitserlari
Turkum:Turk mexanik muhandislari
Turkum:Turk satirachilari
Turkum:Turk dramaturglari
Turkum:Turk bolalar yozuvchilari
Turkum:Topkapı qabristoniga dafn etilganlar
Abu Hatim Muhammad ibn Idris ar-Roziy

Abu Hatim Muhammad ibn Idris ar-Roziy (811 – 890) taniqli muhaddis va asariya ilohiyot olimiAbrahamov, Binyamin (1998). "APPENDIX I: THE CREED OF ABU ZUR’A UBAYDALLAH IBN 'ABD AL-KARIM AL RAZI (D. 264/878) AND ABU HATIM MUHAMMAD IBN IDRIS AL-RAZI (D . 277 /890)". Islamic Theology: Traditionalism and Rationalism. George Square, Edinburgh: Edinburgh University Press. pp. 54–56. ISBN 0-7486-1102-9.. Ray shahrida tugʻilgan. Ibn Abi Hatimning otasi edi.

 Hayoti 
Uning toʻliq ismi Abu Hatim Muhammad ibn Idris ibn al-Munzir ibn Dovud ibn Mihron ar-Roziy al-Hanhaliy al-Gʻatafoniy edi. Ayrim da u asli isfahonlik boʻlib, gʻatafonlar qabilasidan boʻlgan mavlo boʻlganligi aytiladi. Boshqa ga koʻra, oʻz nisbasini Rayning „Darb Hanẓalah“ deb nomlangan koʻchasidan olgan. Hijriy 277-yil Shaʼbon oyida (890-yil) vafot etgan.
 

Turkum:Hadis ulamolari
Turkum:Sunniy imomlar
Turkum:Asariylar
Turkum:811-yilda tugʻilganlar
Turkum:890-yilda vafot etganlar
Turkum:Ray, Eron shahridan bo‘lganlar
Abu Zar al-Haraviy

Abu Zar al-Haraviy, Abu ibn Ahmad ibn Muhammad ibn Abdulloh al-Ansoriy (Abu Zarr al-Haraviy nomi bilan ham mashhur boʻlgan) – molikiylik mazhabimuhaddisi, ash’ariy ilohiyotchi. Hirot shahridan boʻlgan, lekin umrining koʻp qismini Makkada oʻtkazgan. Koʻpincha „Haramayn muhaddisi“ deb atashadi, yaʼni „Ikki muqaddas shahar, yaʼni Makka va Madinaning hadis ustozi“
 

Turkum:946-yilda tugʻilganlar
Turkum:1042-yilda vafot etganlar
Turkum:Molikiylar
Turkum:Ashʼariylar
Turkum:Hadis ulamolari
Arat Dink

Arat Dink (armancha: Արատ Դինք; 1979-yilda tugʻilgan) – turk-arman jurnalisti va Istanbulda nashr etiladigan ikki tilli (turk va arman) Agos haftalik gazetasining bosh muharriri. U Rakel Dink va Hrant Dinkning oʻgʻli boʻlib, Hrant Dink ushbu gazetaning sobiq bosh muharriri boʻlgan va oʻsha paytda 17 yoshli turk ultramillatchi Ogʻun Samast tomonidan oʻldirilgan.

 Hrant Dinkning oʻldirilishi boʻyicha sud jarayoni 

Arat Dink Agos gazetasining bosh muharriri sifatida va gazetaning nashr litsenziyasi egasi Serkis Seropyan bilan birga Hrant Dinkka qarshi „turklikka tuhmat qilish“ aybi ostida Turkiya Jinoyat kodeksining 301-moddasi boʻyicha ochilgan uchinchi va oxirgi ishda ham ayblanuvchi sifatida sudga tortilgan. Ayblov 2006-yil sentyabr oyida, Agos gazetasi Reuters axborot agentligi bilan 2006-yil 14-iyuldagi Hrant Dink intervyusini qayta nashr etganidan keyin qoʻyilgan boʻlib, unda Hrant Dink Usmonli imperiyasidagi armanlarning 1915-yildagi qirgʻinini genotsid deb atagan edi.

Hrant Dinkka qarshi ayblovlar ishning birinchi majlisida, dastlab 2007-yil 22-martga rejalashtirilgan va uning oʻlimi sababli 2007-yil 14-iyunga qoldirilgan sud majlisida, Serkis Seropyan va Arat Dink uchun davom ettirilib, ikkinchi majlis 2007-yil 18-iyulga belgilangan. Sud majlisida Arat Dink sudyalarni otasining oʻlimiga hissa qoʻshganlikda ayblab, ularning yuqori darajadagi sud jarayonlari tufayli uni nishonga olinganligini taʼkidladi. U: „Tarixiy hodisani genotsid sifatida tan olishni turklikka tuhmat qilish deb hisoblash primitiv, absurdxavfli deb oʻylayman“, degan.

 Sudlanishi 

2007-yil 11-oktyabrda Arat Dink otasining soʻzlarini qayta nashr etgani uchun aybdor deb topildi. Unga, ilgari otasiga boʻlgani kabi, „turklikka tuhmat qilish“ ayblovi bilan bir yillik shartli ozodlik jarimasi berildi.

 Mukofotlari 
U 2008-yil 21-aprelda Index on Censorship tomonidan Guardian Jurnalistika mukofoti bilan taqdirlangan.

 

Turkum:1979-yilda tugʻilganlar
Turkum:Yashayotgan insonlar
Turkum:Turk inson huquqlari faollari
Turkum:Arman millatiga mansub turkiyaliklar
Turkum:Arman millatiga mansub jurnalistlar
Turkum:Turk jurnalistlari
Turkum:21-asr turk yozuvchilari
Venusia kasyata

Venusia inefficax — Geometridae oilasiga mansub kuya turi. Tur ilk bor 1938-yilda Louis Beethoven Prout tomonidan tavsiflangan. Ushbu tur Xitoyda uchraydi.
 

Category:Venusia
Venusia kioudjrouaria

Venusia kioudjrouaria — Geometridae oilasiga mansub kuya turi. Tur ilk bor 1893-yilda Charles Oberthür tomonidan tavsiflangan. Ushbu tur Xitoyda uchraydi.
 

Category:Venusia
Semiz Ahmed posho

Semiz Ahmed Posho (1492 – 1580-yil 27-aprel) – Usmoniylar davlat arbobi, 1579-yil 13-oktyabrdan 1580-yil 27-aprel kuni vafotiga qadar Usmoniylar imperiyasining bosh vaziri lavozimida xizmat qilgan.

 Hayoti 
Semiz Ahmed poshoning yoshlik davri haqida koʻp maʼlumotlar saqlanmagan. U 1492-yilda tugʻilgan, kelib chiqishi albanlardan boʻlgani aytiladi.

Ahmed posho 1579-yil 13-oktyabrda Sokollu Mehmed poshoning oʻrniga Usmoniylar imperiyasining bosh vaziri etib tayinlangan.

 Nikohi va farzandlari 
1557-yil 27-noyabrda Semiz Ahmed posho Usmoniylar bosh vaziri Rustam posho va Mihrimah sultonning qizi Ayshe Humashah Sultonga uylangan. Mihrimah sulton esa Sulton Sulaymon I va Hurram sultonning yagona qizi edi.

Ularning besh oʻgʻil va besh qizi boʻlgan.

 Oʻgʻillari 

 Sultonzoda Mahmud posho (1602-yilda vafot etgan, Mihrimah Sulton masjidida dafn etilgan) – Kastamonu va Naxchivan, shuningek, Şebinkarahisar sanjakbegi.
 Sultonzoda Mehmed Bey (1593-yilda vafot etgan) – Gersegovina sanjakbegi.
 Sultonzoda Shahid Mustafo posho (1593-yilda vafot etgan) – Klis sanjakbegi.
 Sultonzoda Usmon Bey (1590/1591-yilda vafot etgan, Mihrimah Sulton masjidida dafn etilgan) – Şebinkarahisar sanjakbegi.
 Sultonzoda Abdurrahmon Bey (1596/1597-yilda vafot etgan, Mihrimah Sulton masjidida dafn etilgan) – singlisi Soliha va Cigalazoda Yusuf Sinan poshoning qizi, jiyani Ayşe Hanimga uylangan, Semiz Mehmed Posho ismli oʻgʻil koʻrgan.

 Qizlari 

 Soliha Hanimsulton (1561–1580) – 1576-yil oktabr oyida Cığalazade Yusuf Sinan poshoga turmushga chiqqan, ularning toʻyiga Mihrimah Sulton 70 ming oltin sarflagan. Mahmud Posho ismli oʻgʻli (1612-yilda Sulton Mehmed III ning qizi Hatice Sultonga uylangan) va qizi Oysha Xonim (amakisi Sultonzoda Abdurahmon Beyga turmushga chiqqan va Semiz Mehmed posho ismli oʻgʻil koʻrgan) bor edi.
 Safiye Hanimsulton – singlisi 1580-yilda vafot etganidan keyin 1581-yil mart oyida Yusuf Sinan poshoga turmushga chiqqan. Ularning Mehmed Bey va Hüseyin ismli ikki oʻgʻli va bir qizi bor edi.
 Hatice Hanimsulton – 1584-yil dekabrda Kapıcıboshi Mahmud beyga turmushga chiqqan. Mahmud dastlab Nurbanu Sultonning nabirasi Oysha Sultonga uylanishi kerak edi, lekin 1583-yilda Nurbanu Sultonning vafotidan soʻng Safiya Sulton Mahmudni Haticega uylantirgan.
 Ayşe Hanimsulton.
 Fatma Hanimsulton – 1596-yil mart oyida Yamanli Hasan poshoga turmushga chiqqan, ikki oʻgʻli va bir qizi boʻlgan.

 Oʻlimi 
Semiz Ahmed posho 1580-yil 27-aprelda vafot etgan va Edirnekapidagi Mihrimah sulton masjidiga dafn qilingan.

 

Turkum:Usmonlilar imperiyasi Buyuk vazirlari
Turkum:1580-yilda vafot etganlar
Turkum:1492-yilda tugʻilganlar
Turkum:Posholar
Venusia laria

Venusia laria — Geometridae oilasiga mansub kuya turi. Tur ilk bor 1893-yilda Charles Oberthür tomonidan tavsiflangan. Ushbu tur Xitoy va Yaponiyada uchraydi.

Kenja 
Venusia laria laria 
Venusia laria ilara (Prout, 1938) 
 

Category:Venusia
Abu at-Toyyib at-Tabariy

Abu at-Toyyib Tohir ibn Abdulloh ibn Tohir at-Tabariy al-Amaliy ash-Shofiʼiy, Abu al-Toyyib at-Tabariy nomi bilan tanilgan) – Eron faqihi, Bagʻdod bosh qozisi. Oʻz zamondoshlari tomonidan 5-asrdagi (milodiy 11) shofi’iylarning eng buyuk huquqshunoslaridan biri sifatida eʼtirof etilgan. Bundan tashqari, muhaddis, tilshunos va shoir edi.
 

Turkum:960-yilda tugʻilganlar
Turkum:1058-yilda vafot etganlar
Turkum:Ashʼariylar
Turkum:Shofiʼiylar
Turkum:Hadis ulamolari
Turkum:Shayx ul-islomlar
Turkum:Eronlik sunniy ulamolar
Turkum:Eronlik qozilar
Venusia lilacina

Venusia lilacina — Geometridae oilasiga mansub kuya turi. Tur ilk bor 1893-yilda William Warren tomonidan tavsiflangan. Ushbu tur Xitoy, Nepal va Hindistonda uchraydi.

Kenja 
Venusia lilacina lilacina 
Venusia lilacina melanogramma Wehrli, 1931 
Venusia lilacina rala (Prout, 1938) 
 

Category:Venusia
Karekin Deveciyan

Karekin Deveciyan (1868, Harput – 1964, Istanbul) – Turkiyadagi baliqlar va baliqchilik haqidagi birinchi ilmiy tadqiqotlardan biri boʻlgan Baliq va Baliqchilik asarining muallifi boʻlgan Turkiya arman zoologi. U Usmonli byurokratiyasida xizmat qilgan va baliqchilik bilan bogʻliq lavozimlarda ishlagan. U fransuz siyosatchisi Patrick Devedjianning bobosi edi.

 

 
 Karekin Deveciyanning Aras tomonidan turk tilida nashr etilgan kitobi

Turkum:1868-yilda tugʻilganlar
Turkum:1964-yilda vafot etganlar
Turkum:Usmonli imperiyasidagi armanlar
Turkum:Arman millatiga mansub turkiyaliklar
Turkum:Usmonli imperiyasining 19-asr olimlari
Turkum:Turkiya zoologlari
Turkum:Usmonli imperiyasining 20-asr olimlari
Güney Dal

Güney Dal (1944-yilda Çanakkaleda tugʻilgan) – turkiyalik-nemis yozuvchisi. U Sender Freies Berlin radio va televideniyasida jurnalist sifatida ishlagan.

 Oilasi 
Uning Ceren Dal (1973-yilda tugʻilgan) va Sophie Dal (1981-yilda tugʻilgan) ismli farzandlari ham aktyordir.

 Mukofotlari 
 1976-yil: Milliyet nashriyotining roman mukofoti (Istanbul)
 1980-yil: Berlsenatining adabiy stipendiyasi
 1983-yil: Berlsenatining adabiy stipendiyasi
 1985-yil: Berlsenatining adabiy stipendiyasi
 1997-yil: Adelbert-von-Chamisso-Preis

 

 

Turkum:1944-yilda tugʻilganlar
Turkum:Yashayotgan insonlar
Turkum:Turkiyalik erkak yozuvchilar
Turkum:Nemis erkak yozuvchilari
Hasibe Çerko

Hasibe Çerko (Ni’de, 16-noyabr, 1971–) – turkiyalik yozuvchi. U oʻz hikoyalarida falsafiy tushuncha va savollarni qoʻllagani uchun qiziqish uygʻotgan. U Istanbul universitetining Filologiya fakulteti Sotsiologiya boʻlimini tamomlagan. Hasibening birinchi hikoyasi Bir Sokrates Oyunu 2007-yilda nashr etilgan. Keyinchalik Us Lekesi (2010), Dianaʼnın Kanlı Kavakları (2013), Leyla (2015), Kristal Kentler (2020) va Günbatımına Övgüler (2022) asarlarini yozgan. U 2016-yildan 2022-yilgacha Kabataş Erkek Lisesida falsafa oʻqituvchisi boʻlib ishlagan.

 

 
 Çerko „Dergâh“ jurnaliga bergan intervyusi

Turkum:1971-yilda tugʻilganlar
Turkum:Yashayotgan insonlar
Turkum:Istanbul universiteti bitiruvchilari
Orhan Kemal Cengiz

Orhan Kemal Cengiz – turkiyalik huquqshunos, jurnalist, yozuvchi va inson huquqlari faoli.

U 1993-yilda Anqara Universitetining huquqshunoslik fakultetini tamomlagan. 1996-yilda Izmir Advokatlar Palatasining Inson Huquqlari Markazi direktori etib tayinlangan. 1997–1998-yillarda Londonda inson huquqlari boʻyicha amaliyot huquqshunosi sifatida ishlagan. Cengiz „Inson Huquqlari Kun Tartibi“ uyushmasiga asos solgan va 2003-yildan 2012-yilgacha uning prezidenti boʻlgan. Shuningdek, u „Erkinlik Tadqiqotlari Uyushmasi“ kengashining aʼzosi hisoblanadi.

Cengiz bir vaqtlar faoliyati toʻxtatilgan Bugungi Zamon va Radikal gazetalarining doimiy sharhlovchisi boʻlgan. Shuningdek, u Al-Monitor nashri uchun Turkiyadagi sud mustaqilligi, siyosiy repressiyalar, inson huquqlari buzilishi va ozchilikning huquqlari himoyasi kabi masalalar haqida sharhlar yozgan. 2008-yilda u Malatiya Injil qotilligi ishtirokchisi sifatidagi faoliyati tufayli hayotiga tahdid qilingan va oxir-oqibat barcha ishlaridan tanaffus olgan. Uning soʻrovi „Xalqaro Amnistiya“ tashkiloti tomonidan qoʻllab-quvvatlangan.
Cengiz, shuningdek, tajribali romannavis va publitsistdir. Uning adabiy asarlari orasida „Umut Ağacı“ (Umid daraxti), „Gölgenin Şarkısı“ (Soyaning qoʻshigʻi) va „En İyi Oyuncu“ (Eng yaxshi aktyor) kabi asarlar mavjud. Uning badiiy asarlari psixologik chuqur siyosiy va ijtimoiy mavzular bilan uygʻunlashtirib, oʻziga xoslik, xotira va adolat murakkabliklarini oʻrganadi. U Garvard universiteti va Karnegi Xalqaro Tinchlik Jamgʻarmasi kabi koʻplab xalqaro platformalarda maʼruzalar qilgan va dunyo miqyosidagi inson huquqlari forumlarida soʻzlash uchun tez-tez taklif qilinadi.

 

 
 Inson Huquqlari Kun Tartibi Uyushmasi
 Bizga ajralib chiqish partiyasi kerak, 20-oktyabr 2011-yil 
 Orhan Kemal Cengiz GenevaSummit.org saytida

Category:Yashayotgan insonlar
Category:Turkiya inson huquqlari faollari
Category:20-asr turk jurnalistlari
Category:Anqara Universiteti Huquq fakulteti bitiruvchilari
Venusia limata

Venusia limata — Geometridae oilasiga mansub kuya turi. Tur ilk bor 1982-yilda Hiroshi Inoue tomonidan tavsiflangan. Ushbu tur Nepalda uchraydi.

 

Category:Venusia