Anemone hepatica

Anemone hepaticaframelessIlmiy tasniflashOʻsimliklarYuksak oʻsimliklarGulli oʻsimliklarIkki urugʻpallalilarRanunculalesAyiqtovondoshlarAnemoneA. hepaticaBinar nomiAnemone hepaticaL.Synonyms„Anemone hepatica L.“ World Checklist of Selected Plant Families (WCSP). Royal Botanic Gardens, Kew – via The Plant List.List

 Anemone acuta (Pursh) Vail. ex Britton
 Anemone acutiloba (DC.) G.Lawson
 Anemone praecox Salisb.
 Anemone transylvanica Heuff.
 Anemone triloba Stokes
 Hepatica acuta (Pursh) Britton
 Hepatica acutiloba DC.
 Hepatica anemonoides Vest
 Hepatica asiatica Nakai
 Hepatica hepatica (L.) H.Karst. nom. inval.
 Hepatica hepatica var. albiflora (R.Hoffm.) Farw.
 Hepatica insularis Nakai
 Hepatica nobilis Schreb. non Mill.
 Hepatica nobilis f. acutiloba (DC.) Beck
 Hepatica nobilis f. albiflora (R.Hoffm.) Steyerm.
 Hepatica nobilis f. hypopurpurea (Makino) Nakai
 Hepatica nobilis f. lutea Kadota
 Hepatica nobilis f. plena (Fernald) Steyerm.
 Hepatica nobilis f. pubescens (M.Hiroe) Kadota
 Hepatica nobilis f. rosea (R.Hoffm.) Steyerm.
 Hepatica nobilis f. variegata (Makino) Nakai
 Hepatica nobilis var. acuta (Pursh) Steyerm.
 Hepatica nobilis var. asiatica (Nakai) H.Hara
 Hepatica nobilis var. japonica Nakai
 Hepatica nobilis var. nipponica Nakai
 Hepatica triloba Choix
Anemone hepatica (sin. Hepatica nobilis), oddiy jigar, jigar oʻti, buyrak oʻti yoki pennywort, Shimoliy yarim sharning moʻtadil mintaqalaridagi oʻrmonzorlarida oʻsuvchi Ayiqtovondoshlar oilasiga mansub gulli oʻsimlik turi . Bu tur koʻp yillik oʻsimlik boʻlib ildizpoyadan koʻpayadi .

 Tavsif 
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/c8/Hepatica_nobilis_flowers_-_blue_and_pink_-_Keila.jpg/220px-Hepatica_nobilis_flowers_-_blue_and_pink_-_Keila.jpg|thumb| Moviy va pushti Anemone hepatica gullari
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/4f/Hepatica_nobilis_white_flower_-_Keila.jpg/220px-Hepatica_nobilis_white_flower_-_Keila.jpg|thumb
Anemon gepaticaning boʻyi gacha oʻsadi. Barglar va gullar yer ustidagi poyadan emas, toʻgʻridan-toʻgʻri ildizpoyadan paydo boʻladi.

Barglari uch boʻlakli, qalin va tuksiz uzunligi kengligi . Yuqori tomoni oq rangli chiziqli toʻq yashil, pastki tomoni binafsha yoki qizil jigarrang. Barglar gullash paytida yoki undan keyin paydo boʻladi va qishda yashil boʻlib qoladi.

Gullar koʻk, binafsha, pushti yoki oq boʻlib, qishda yoki bahorda paydo boʻladi.
thumb|Anemone hepatica

 Taksonomiya 
Anemone turkumi va uning ning taksonomiyasi toʻliq hal etilmagan, biroq anemonaning koʻp va unga bogʻliq boʻlgan avlodlarning filogenetik tadqiqotlari shuni koʻrsatadiki, Hepatica turkumi ham molekulyar atributlari, ham umumiy oʻxshashliklari tufayli Anemone turkumiga kiritilishi kerak. Taksonning chegaralanishi ham muhokama qilinmoqda.
 
Baʼzida tan olinadigan Anemone hepatica navlariga quyidagilar kiradi„Anemone hepatica L.“ World Checklist of Selected Plant Families (WCSP). Royal Botanic Gardens, Kew – via The Plant List.:

 Anemon gepatica var. japonica, Hepatica nobilis var japonica , vatani Rossiya Uzoq Sharq, Xitoy, Koreya va Yaponiya
 Anemon gepatica var. acuta, Hepatica acutiloba , vatani Shimoliy Amerikaning sharqiy qismi
 Anemon gepatica var. obtusa, Hepatica americana , vatani Shimoliy Amerikaning sharqiy qismi

 Tarqalishi va yashash joyi 
Anemone hepatica oʻrmonlarda, chakalakzorlarda va oʻtloqlarda, ayniqsa kontinental Yevropa, Shimoliy Amerika va Yaponiya togʻlarida koʻplab uchraydi.

 Ekologiya 
Hepatika gullari gulchang hosil qiladi, lekin nektari yoʻq. Shimoliy Amerikada gullar nektar izlayotgan Lasioglossum asalarilari va mayda duradgor asalarilarni oʻziga jalb qiladi. Keyin oʻsimliklar gulchanglarni chiqarishni boshlaganda, asalarilar gulchanglarni yigʻish va oziqlantish uchun qaytib kelishadi. Kon asalarilar baʼzan gullarni changlanturishadi, lekin bu arilar koʻproq nektar va gulchang ishlab chiqaradigan gullarni afzal koʻrishadi .

 Toksiklik 
Boshqa Ranunculaceae kabi, yangi jigar oʻtida protoanemonin mavjud va shuning uchun ozgina zaharli hisoblanadi. Oʻt quritilganda protoanemonin toksik boʻlmagan anemoninga dimerlanadi.

 Foydalanadi 
Oʻrta asrlardagi oʻsimlikshunoslar uni jigar kasalliklarini davolashda qoʻllash mumkinligiga ishonishgan va bugungi kunda ham anʼanaviy tibbiyotda qoʻllanadi. Oʻsimlik sivilce, bronxit va podagrani davolashda ishlatiladi.

Hepatica nobilis Qirollik bogʻdorchilik jamiyatining bogʻdagi xizmatlari uchun mukofotiga sazovor boʻldi.

 Madaniyat 
Bu oʻsimlik Shvetsiya Demokratlari siyosiy partiyasining Shvetsiya siyosatidagi rasmiy guli hisoblanadi. 

 Galereya 

 

Turkum:Yevropa oʻsimliklari
Turkum:Osiyo oʻsimliklari
Turkum:Yevropa dorivor oʻsimliklari