Zhantas/Cleaned-Uzbek_Wikipedia huggingface dataset:
Romesko

Romesko  — pomidor asosidagi sous, uning vatani Kataloniyaning Tarragona provinsiyasi (Ispaniya). Mahalliy baliqchilar birinchi marta sousni baliq va dengiz mahsulotlari uchun ishlata boshlagan, deb hisoblanadi. Romesko goʻshtdan tortib sabzavotgacha, pishirilgan kartoshka boʻlaklari va qaynatilgan tuxumgacha(va hatto, gamburger) boʻlgan boshqa taomlar bilan ham yaxshi ketadi. Oddiy sous sifatida ham, dip sifatida ham foydalanish mumkin.

Romeskoni baʼzan Tarragonada keng tarqalgan koʻkpiyozli salsa turidagi souslar bilan adashtirishadi.

 Sanoatda ishlab chiqarish 
Romesko anʼanaga koʻra uyda tayyorlanadi. Biroq, Ispaniyada sanoat miqyosida ham ishlab chiqariladi va uni supermarketlardan sotib olish mumkin, ammo, aytishlaricha, taʼmi anʼanaviy sousnikiga yetmaydi. Romesko xalqaro onlayn platformalarda ham mavjud. Oʻzbekistonning yirik savdo doʻkonlarida uchramaydi.

 Masalliqlari va tayyorlanishi 
Romeskoning asosini pomidor va sarimsoq tashkil qiladi. Sous shuningdek, piyoz, bodom (va/yoki boshqa yongʻoqlar), shirin va achchiq qalampir (qovurib konservalangan shirin qalampir koʻp ishlatiladi), zaytun yoki kungaboqar yogʻi va qizil vino sirkasini oʻz ichiga oladi. Quyuqroq chiqishi uchun sousga oq non etini qoʻshish tavsiya etiladi (ammo, bunaqada saqlash muddati kamayadi). Baʼzan arpabodiyon yoki yalpiz bargi ham qoʻshiladi.

Pomidor, sarimsoq va shirin qalampir qovuriladi yoki toblab pishiriladi (tandirda yoki grilda), shundan soʻng archiladi (qalampir urugʻi oldinroq olinmagan boʻlsa, olib tashlanadi). Yongʻoqlar qovuriladi va koʻpincha, darhol tozalanadi va eziladi. Yakuniy bosqichda barcha masalliqlar, shu jumladan, avvalroq namlab qoʻyilgan oq non ham aralashtiriladi.

 Yana qarang 

 Arrabiata
 Lutenitsa
 Marinara

 

Turkum:Oziq-ovqat
Romli baba

Romli babaBolshoy tolkoviy slovar pod red. Kuznesova — kelib chiqishi slavyancha boʻlgan qandolat mahsuloti, babaning bir turi boʻlib, mayiz, baʼzan shakarlangan mevalar qoʻshib koʻpchitilgan yogʻli xamirdan tayyorlangan tortcha. Mahsulotning vazni 100 g dan kam boʻlmaydi. Pishirgandan soʻng, unga moʻl-koʻl shakar siropi va rom essensiyasi shimdiriladi, baʼzida murabbo qoʻshiladi. Tortning yuqori qismiga meva shirasi yoki qiyom surtiladi.

Romli baba tarixi Polsha qiroli va 1737-1766-yillardagi Lotaringiyaning soʻnggi gersogi Stanislav Leshinskiy (1677-1766) nomi bilan bogʻliq. U anʼanaviy Germaniya va Avstriya bayram noni — kugelhopf yoki anʼanaviy Polsha Pasxa noni — „baba“ retseptini oʻzgartirgan hisoblanadi.

Quritilgan mevali va rom shimdirilgan zamonaviy baba 1835-yilda yoki undan oldinroq Fransiyaning Parij shahridagi Montorgeyl koʻchasida ixtiro qilingan. Bugungi kunda Fransiyada va Sharqiy Yevropadan tashqari deyarli hamma joyda „baba“ deganda romli babani tushunishadi.

Baba Neapolda ham mashhur boʻlib, babà yoki babbà nomi ostida Neapolcha taomga aylandi.

Bu shirinlik AQSHdagi restoran menyularida ham 1899-yildan beri, balki undan ham oldinroq paydo boʻlgan.

 Galereya 

 Yana qarang 

 Babka
 Keks
 Kulich

 

 

 Poxlyobkin V. V. Baba // O kulinarii ot A do Ya: Slovar-spravochnik. — Mn.: Polimya, 1988. — S. 17. — 224 s. — 200 000 ekz. — ISBN 5-345-00218-5.
 Poxlyobkin V. V. Baba // Kulinarniy slovar. — M.: Izdatelstvo „E“, 2015. — S. 22—23. — 456 s. — 4000 ekz. — ISBN 978-5-699-75127-3.
 Baba romovaya // Tovarniy slovar / I. A. Pugachyov (glavniy redaktor). — M.: Gosudarstvennoe izdatelstvo torgovoy literaturi, 1956. — T. I. — Stb. 257—258 — 550 s.
 Buteykis N. G., Kengis R. P. Baba romovaya // Prigotovlenie muchnix konditerskix izdeliy. — M.: Ekonomika, 1965. — S. 189—191. — 252 s. — 45 000 ekz.
 
 Ratushniy A. S. Romovaya baba // Vsyo o ede ot A do Ya: Ensiklopediya. — M.: Izdatelsko-torgovaya korporatsiya „Dashkov i K°“, 2016. — S. 318. — 440 s. — 300 ekz. — ISBN 978-5-394-02484-9.
 Charles Sinclair. baba au rhum // Dictionary of Food: International Food and Cooking Terms from A to Z. — Second Edition. — London: A & C Black, 2004. — P. 45. — 632 p. — ISBN 978-1-4081-0218-3
Turkum:Desertlar
Turkum:Oziq-ovqat
Proportsional tsirkul

thumb|411x411px| Proportsional tsirkul
Proportsional tsirkul (yoki boʻluvchi kompas) — maʼlum bir nisbatda maʼlum proportsiyani boʻlish imkonini beruvchi chizma vositasi hisoblanadi.

Boʻluvchi tsirkullar ishni tezlashtiradi, bu sizning chizmangiz boʻyicha oʻlchamlarni olish imkonini beradi va hech qanday hisob-kitoblarsiz kerakli oʻlchamdagi kattalashtirilgan yoki kamaytirilgan hajmni toʻgʻridan-toʻgʻri olish imkonini beradi.

Geometriya darsliklarida bunday figuralarni oʻrganishda koʻp hollarda boʻluvchi tsirkullarning tavsiflari misol qilib keltiriladi.

 Tarixi 
Proportsional tsirkul deyarli bir vaqtning oʻzida (XVI asrning oxiri) turli odamlar tomonidan mustaqil ravishda ixtiro qilingan. 1567-yilda Fabritsio Mordente Venetsiyada oʻzi ixtiro qilgan „sakkiz nuqtali proportsional tsirkul“ qurilmasi haqida bir sahifali risolani nashr etgan edi. Proportsional tsirkulning yaratilish tarixi italiyalik matematik va astronom Galileo Galileyga ham tegishli boʻlib, u asbobsozlik ustasi Marko Antonio Mazzoleni yordamida harbiy tsirkulning 100 dan ortiq nusxasini yaratadi va 1595-1598-yillar orasida oʻz shogirdlariga undan foydalanishni ham oʻrgatadi.

 Qurilma 
Kerakli nisbat, tsirkul oʻqini harakatlanuvchi qismi yordamida oʻrnatiladi. Tsirkulning tomonlarida eng keng tarqalgan nisbatlar, xususan p va tomonlarning To'g'ri ko'pburchak|toʻgʻri belgilanga doira diametriga nisbati orqali belgilanadi.
Kulrang akulalar

Kulrang akulalarJizn jivotnix. Tom 4. Lansetniki. Kruglorotie. Xryaщevie ribi. Kostnie ribi / pod red. T. S. Rassa, gl. red. V. Ye. Sokolov. — 2-e izd. — M.: Prosveщenie, 1983. — S. 37. — 575 s., yoki arrasimon tishli akulalar, yoki karxarin akulalariLindberg, G. U., Gerd, A. S., Rass, T. S. Slovar nazvaniy morskix promislovix rib mirovoy fauni. — Leningrad: Nauka, 1980. — S. 38. — 562 s.  — Karxarinsimonlar turkumidagi akulalar oilasi. Akulalarning eng katta va koʻp sonli oilalaridan biri. Yoʻlbars akula, koʻk akula va toʻmtoq tumshugʻli akula kabi turlar ham unga tegishli. Bu turdagi akulalarning barchasi odamxoʻrlik sifati bilan tanilgan va bu borada oq akulalardan zarracha ortda qolishmaydi. Ustiga-ustak, ularning soni anchagina koʻp. Yoʻlbars akulasining uzunligi 6,32 m ga etadi. Toʻmtoq tumshuqli akula esa kaltaroq-uning uzunligi toʻrt metrgacha boʻladi. Ammo bu uning qanchalar xavfli ekanligiga taʼsir qilmaydi.

Barcha okeanlarning tropik, subtropik va moʻtadil suvlarida keng tarqalgan. Yettita turi chuchuk suvda hayot kechiradi.

Oilaning barcha vakillari akula bolalarini tirik holda dunyo keltiradi.

 Tasniflanishi 
Oila 12 avlod va 50 ga yaqin turdan iborat.

 Galeocerdo turi — yoʻlbars akulalari (1 tur)
 Scoliodon turi — sariq uzuntumshuq akulalar (1 tur)
 Carcharhinus turi — kulrang akulalar (32 tur)
 Glyphis turi — chuchuk suvda yashovchi kulrang akulalar (4 tur)
 Lamiopsis turi — keng parma tishli akulalar (2 tur)
 Nasolamia turi — oq burunli akulalar (1 tur)
 Negaprion turi — oʻtkir tishli akulalar (2 tur)
 Prionace turi — koʻk akulalar (1 tur)
 Rhizoprionodon turi — uzun tumshuqli akulalar (7 tur)
 Loxodon turi — qisiq koʻzli kulrang akulalar (1 tur)
 Isogomphodon turi — oʻtkirburun akulalar (1 tur)
 Triaenodon turi — rif akulalari (1 tur)
Tazza

right|thumb|200x200px| Tazza. Italiya, 17-asr
Tazza ( — kosacha, piyola) — amaliy hunarmandchilik sanʼati mahsuloti, tekis, oyoqchali keng piyola, shuningdek, bitta vertikal oʻqdagi bir nechta likoplardan iborat koʻp qavatli kompozitsiya.

 Tarixi 
Tazzaning vatani — Italiya: u yerda shunga oʻxshash shaklga ega idishlar 15-asrdan beri maʼlum boʻlgan. Ularni ishlab chiqarish uchun asosiy material sifatida shisha, qimmatbaho metallar (koʻpincha kumush), mayolikadan foydalanishgan. Italiyada tazza sharob uchun idish sifatida ishlatilgan. Ushbu idish ayrim jihatlari bilan qadimgi yunon kilikiga oʻxshab ketadi. Idishning tekis shakli ichimlikning xushboʻyini yaxshi his qilishga imkon beradi, deb hisoblashgan. Koʻp hollarda tazzaning pastki qismiga tasvir oʻyilgan boʻlib, u sharob tugagan vaqtda ichimlik ichayotgan odamning nigohini oʻziga qaratgan. Shuningdek, metall tazzalar ham buklirlash — sirtga uzluksiz boʻrtma naqsh qatorlari tushirish yordamida bezatilgan.

Yevropaning boshqa mamlakatlarida, xususan, Gollandiyada tazzaning shakli ichish uchun noqulay deb hisoblangan va undan qadah sifatida emas, balki meva yoki shirinliklar uchun vaza sifatida foydalanilgan. Bunday vazalar bilan chetki hoshiya yoki bir nechta qavatli ajoyib kompozitsiyani yaratish orqali baryam stolini bezash juda oson edi.

16-18-asrlarda zargarlik sanʼatining mashhur markazlari hisoblangan Augsburg va Nyurnbergdagi nemis zargarlari mevalar uchun moʻljallangan va xushboʻy sharob quyilgach tepadan pastgacha oqib tushadigan koʻp qavatli tazzalar yasay boshladilar. Mifologik mavzular tasvirlari bilan bezatilgan favvoralarga oʻxshash bunday tazzalar surtu de tabllar kabi ziyofat dasturxonining markaziga aylandi. Ular monarxlar tomonidan bayramlar uchun, shuningdek, diplomatik sovgʻa sifatida buyurtma qilinganModell und Ausführung in der Metallkunst. München: BNB, 1989. S. 59.

Rossiyada tazzalar 17-asrdan boshlab keng tarqaldi. Ular asosan marinadlangan mahsulotlar („tuzlamalar“) lar bilan toʻldirilgani sababli rassolnik deb nom olgan. Moskva Kremlining Qurol-aslaha palatasida gʻayrioddiy asar saqlanadi: bu 17-asrda gamburglik nemis ustasi Ditrix Tor Moye tomonidan yaratilgan koʻp qavatli „Konfet daraxti“ (1633-1644) rassolnik-vazasi boʻlib, u Shvetsiya qirolichasi Kristinadan rus podshosi Mixail Fedorovichga sovgʻa qilinganMarkova G. A. Nemeskoe xudojestvennoe serebro XVI—XVIII vekov v sobranii Gosudarstvennoy Orujeynoy palati. — M.: Iskusstvo, 1975.

 Sanʼatda 
right|thumb|200x200px| Villem Klas Xeda. Natyurmort
Tazza 16-17-asrlarda ijod qilgan italyan va golland rassomlarining asarlarida tez-tez uchraydi. Gollandiyaliklar orasida meva bilan toʻldirilgan tazza koʻp hollarda natyurmortning asosiy buyumiga aylangan.

 Yana qarang 

 Aldobrandini tazzalari

 

 

 
 

 
 
 

Turkum:Zargarlik
Shoppen

right|thumb| Shoppen hajmiga ega Pfalz stakanlari
Shoppen avvaliga Janubiy Germaniyada, soʻngra Germaniya, Shveysariya va Fransiyaning bir qator boshqa mintaqalarida suyuqliklar (shu jumladan ichimliklar) va sochiluvchan mahsulotlarning qadimiy oʻlchovidir. Ilk davrda nemischa „Schoppen“ soʻzi „krujka“ degan maʼnoni anglatgan. Shoppenning maʼnosi muayyan mintaqa va tarixiy davrga qarab sezilarli darajada farq qilishi mumkin. Ayni vaqtda u rasmiy oʻlchov emas, biroq Germaniyaning bir qator mintaqalarida ushbu soʻz kundalik hayotda qoʻllanilishda davom etib kelmoqda (haligacha turli hajmlarni anglatadi; koʻpincha Pfalzda qoʻllanadi). Germaniya va Avstriyadagi doʻstlar yoki hamkasblarning bir qadah pivo yoki sharob ustida tushlikdan oldigi norasmiy uchrashuvlari Frühschoppen, deb ataladi.Markina L. G. FRÜHSCHOPPEN „RANNYaYa KRUJKA“ // Kultura Germanii: lingvostranovedcheskiy slovar / pod obщey redaksiey prof. N. V. Muravlyovoy. — M.: AST, 2006. — S. 303. — 1181 s. — 3000 ekz.

Shoppenning oʻlchov sifatida birinchi bor qayd etilishi 12-asrga toʻgʻri keladi. 19-asrning boshlarida Fransiyada shoppen oʻlchovi chorakdan yarim litrgacha oʻzgarishi mumkin edi. 19-asr boshlarida Baden va Shveysariyada shoppen 0,375 litr, Vyurtembergda 0,459 litr, Pfalzda 0,564 litrga teng boʻlgan. Ularni birlashtirish Napoleon Bonapart tomonidan 1812-yilda Reyn ittifoqining barcha davlatlarida amalga oshirildi — shundan soʻng shoppen 0,7 litrga teng boʻldi, ammo 1815-yildan keyin xilma-xillik yana koʻpaydi. Janubiy Germaniya yerlarida 1872-yilda nometrik birliklar metrik birliklar bilan almashtirilgandan soʻng ushbu atama 1884-yilga qadar 0,5 litr hajmli krujkalarni nomlash uchun ishlatilgan. Shveysariyada 0,375 litrga ishora qiluvchi shoppen atamasi 1877-yilgacha suyuqliklarning rasmiy oʻlchovi boʻlib qolgan.

 

Turkum:Hajm oʻlchov birliklari
Porron

thumb| Ishlatilayotgan porron
thumb| Loydan yasalgan porron
Porron  — Kataloniya, Aragon va Valensiyada sharob ichish uchun moʻljallangan ispan shisha yoki sopol idishi. Porronning hajmi odatda 0,95 litrni tashkil qiladi.

Porron birozgina bukilgan kolbaga oʻxshaydi, yon tomonida uzun naycha mavjud, asosi keng va uchiga qarab torayib boradi. Undan sharob ichish vaqtida lablar naycha uchiga tegmaydi, balki idishdagi sharob oqimi toʻgʻridan-toʻgʻri ogʻizga yoʻnaltiriladi. Buning uchun bosh orqa tomonga tashlanadi va porron boshdan yuqoriga koʻtariladi, soʻngra sharob naydan ingichka oqim bilan tushishi uchun biroz egiladi. Jarayonning murakkab jihati shundaki, oqimni ogʻiz bilan mohirlik ila tutib olish va sharobni ogʻzini yopmasdan yutib yuborish kerak. Porron naychasining toza holatda qolishi sharob ichish zavqini dasturxon atrofidagi bir nechta odam bilan baham koʻrishga imkon beradi.

Tarixchilarning fikriga koʻra, porronning kelib chiqishi qadimgi vakxanaliyalardan boshlangan, ular ichimliklarni shoxqadahlar va ritonlardan ichishgan. Arxeologlar tomonidan topilgan riton namunalarining baʼzilari uchida teshiklar bor, bu qadimda ritonlar va shoxlardan ularning ikki tomonidan ichimlik ichish uchun foydalanilganini koʻrsatadi. 1938-yilda ushbu idish boʻyicha keng koʻlamli tadqiqotlar olib borgan va alohida asar nashr etgan kataloniyalik nufuzli etnolog Joan Amadesning soʻzlariga koʻra, porron xorijda 14-15-asrlar oxirida ixtiro qilingan. Unga shisha va shoxqadahning maʼlum jihatlari birlashgan va shu tariqa oʻsha davrdagi koʻplab sharob shinavandalarining orzulari roʻyobga chiqqan: ushbu idish sharobni toʻgʻridan-toʻgʻri ogʻizga quyish va nafas olishni istagan vaqtda uning toʻkilib ketishidan tashvishlanmaslik zavqini bergan. Ispaniyada meshga ham lablarni tekkizmasdan sharob ichishni yaxshi bilishadiInventos españoles (20). El porrón .

 

 

 Inventos ispañoles (20). El porron Arxivnaya kopiya )
 Revista Murciana de Antropología Arxivnaya kopiya )
 Video darslik: porrondan qanday ichish kerak? )
Turkum:Pages with unreviewed translations
Rugelax

Rugelax (rōgeleḵ) yahudiylarning kelib chiqishi polyak-ashkenaziycha boʻlgan pishirigʻi.Joan Nathan, Joan Nathanʼs Jewish Holiday Cookbook , Schocken, 2004; page 284. Isroilda juda mashhur, koʻpincha kafe va novvoyxonalarda uchraydi.Judith M. Fertig, All American Desserts , Harvard Common Press, 2003; page 135. Amerikalik va yevropalik yahudiylar orasida ham mashhur shirinlik hisoblanadi.

Anʼanaviy rugelax uchburchak xamirning ichiga masalliq solib oʻrash orqali yarim oy shaklida tayyorlanadi. Ichiga mayiz, xurmo, yongʻoq, dolchin, shokolad, marsipan, koʻknor urugʻi yoki murabbo solinishi mumkin.

Shtrudel yoki yongʻoqli ruletga oʻxshash muqobil shakli mavjud, lekin ulardan farqli oʻlaroq, pishirishdan oldin oʻralgan xamir va ichidagi kesib olinadi.Joseph Amendola and Nicole Rees, The Baker’s Manual , Wiley, 2003; page 223.
 Galereya 

 

Turkum:Desertlar
Turkum:Oziq-ovqat
Freatik portlash

thumb| Freatik portlash tahminan shunday koʻrinadi
Freatik portlash — bu qizib turgan magmaning katta hajmdagi muz yoki suv bilan aloqaga kirishganida yuzaga keladigan hodisa. Ushbu jarayonda, yashin tezligida bugʻlanish sodir boʻladi, bu esa oʻz navbatida termal portlashga olib keladi. Natijada undan toshlar, kul va lava bombalari otilib chiqadi.

 Umumiy tavsif 
Freatik portlash murakkab otilish fazalaridan biri yoki alohida portlash jarayoni boʻlishi mumkin.Freatik portlashda odatda gazlar va toshlar tashqariga otilib chiqadi. Lekin lava oqimlari kam uchraydi. Odatda sochiladigan boʻlaklarning harorati juda yuqori boʻlmaydi. Nobodo lava oqimi mavjud boʻlsa, bu hodisa freatomagmatik bosqichga oʻtadi.Bunday portlashlar natijasida maarlar — atrofi qirrali yassi vulqon kraterlari hosil boʻladi. Freatik portlash natijasida yuzaga keladigan asosiy xavfni kraterdan otiladigan zaharli gazlar taqazo qiladi.

 Misollar 
Orolni vayron qilgan Krakatoa vulqonining otilishining yakuniy bosqichi freatik portlashdir. Kilauea vulqonida ham tez-tez freatik portlashlar sodir boʻladi.Surtsey vulqonining birinchi otilishi freatik portlash boʻlgan. Sababi oʻsha paytda vulqon hali suv ostida boʻlgan. Qaynoq lavaning sovuq suv bilan aloqagaga kirishishi termal portlashni keltirib chiqardi.Freatik alohida portlashga quyidagilar misol boʻla oladi: 2014-yilgi Ontake portlashi, 1982-yildagi Tarumae portlashi hamda taxminan 1903-yilgi Samoviy koʻlining sovuq suvi Pekektusan vulqonining ogʻziga sizib tushganida sodir boʻlgan portlash va hokazo. 1840-yilda Ararat vulqonining otilishiga ham freatik portlash deya „shubha qilingan“Katastroficheskoe izverjenie vulkana Ararat 2-iyulya 1840 goda , Arutyunyan, R. A. (2005),Национальная академия наук Республики Армения. Oʻsha vaqtda, Araratning yer ostidagi qismida sodir boʻlgan zilzila tufayli suv va muzdan iborat ulkan boʻshliqqa shikast yetgan. Suv-muz aralashmasi magma kamerasiga qulab tushgan va bu piroklastik oqimni yuzaga keltiruvchi portlashga sabab boʻldi.

Freatomagmatik otilishga 1965-yilda otilgan Taal vulqoni misol boʻla oladi.
Garum

thumb| Garum tayyorlash boʻyicha qadimgi Rim „fabrikasi“ (Tarifa yaqinidagi Baelo Klaudiya)
thumb| Toʻrt xil garumning eng yaxshisi boʻlgan idish tasvirlangan mozaika — G(ari) F(los) SCAM(bri) SCAURI (Pompey, yirik garum savdogarining villasi)
Garum (shuningdek, liquamen) — qadimgi Rim oshxonasidagi Rimning barcha tabaqalari orasida mashhur boʻlgan baliq qaylasi. Miloddan avvalgi IV asrda yashab oʻtgan Apitsiyning oshpazlik kitobiga koʻra, garum koʻplab retseptlarning tarkibiga kirgan (Apitsiy qaylaning ikkinchi nomi — „liquamen“ atamasini ishlatadi, u „suyuqlik“ degan maʼnoni anglatadi). Shuningdek, Qadimgi Yunoniston, Karfagen va Vizantiya oshxonasida ham uchragan.

Garum fermentlash yoʻli bilan baliqning qonidan va ichaklaridan tayyorlangan. Baliqchilar ovni saralab, qayla ishlab chiqaruvchilar oʻzlari kerakli ingredientlarni tanlab olishlari mumkin boʻlishi uchun turli xil baliq ni va ularning qismlarini alohida namoyish etganlar. Koʻpincha anchous (hamsa), tunets, skumbriya baliqlari va baʼzan mollyuskalar xushboʻy giyohlar bilan birgalikda ishlatilgan. Fermentlash 2-3 oy davomida quyosh taʼsirida katta tosh vannalarda oʻtkazilgan. Garum qaylasi baliqli substantsiya moddasi yuzasida hosil boʻlgan tiniq suyuqlik edi. Qaylaga shuningdek, sirka, tuz va zaytun moyi, qalampir yoki sharob ham qoʻshilgan va u turli xil taomlar uchun ziravor sifatida ishlatilgan. Garum, shuningdek, dori vositasi boʻlib ham hisoblangan va it tishlashi, chipqon va ich ketishida qoʻllangan.

Kuchli spetsifik hidi tufayli shaharlarda garum tayyorlash taqiqlangan. Tayyor qayla kichik sopol idishlarga muhrlangan va shu shaklda Rim provinsiyalariga yetkazilgan. Baʼzi hududlarda garum oshpazlar uchun toʻlaligicha tuzning oʻrnini bosgan.

Rim imperiyasida garumning asosiy yetkazib beruvchilaridan biri Liksus shahri edi.

Rim oqsuyaklarining qaylaga munosabati birdek emas edi. Xullas, mashhur Rim faylasufi Seneka garum haqida kinoya bilan gapirib, uni „aynigan baliqning qimmatbaho qonli suvi“ deb atagan. , Tseliy Avrelian va Pliniy Katta uni ovqat hazm qilish uchun foydali deb hisoblashgan. Mashhur tabib Galen oʻz asarlarida garumni oʻttiz martadan ortiq tilga olgan.

Biolog-antropolog Pirs Mitchellning taʼkidlashicha, garum qadimgi Rimliklarning ichak gelmint-parazitlari, masalan, keng tasmasimon gijja kasalligi bilan ommaviy kasallanishlari idan biri boʻlgan.

Baliq va ustritsa qaylalarini tayyorlash boʻyicha shunga oʻxshash retsept bugungi kunda Janubi-Sharqiy Osiyo xalqlari orasida mavjud. Shuningdek, XIX asrdan beri mashhur boʻlgan vuster qaylasi bilan ham oʻxshashligi mavjud.

 

 

 Гарум // Реальный словарь классических древностей / авт.-сост. Ф. Любкер; Под редакцией членов Общества классической филологии и педагогики Ф. Гельбке, Л. Георгиевского, Ф. Зелинского, В. Канского, М. Куторги и П. Никитина. — СПб., 1885.
 Encyclopaedia Romana. Garum
Turkum: Rim oshxonasi
Messier 2

Messier 2 yoki M2 (boshqa nomi NGC 7089) Dalv yulduzlar turkumidagi sharsimon yulduzlar toʻdasi . Messier 2 ning diametri taxminan 175 yorugʻlik yili boʻlib, qariyb 150 000 yulduzni oʻz ichiga oladi. Eng zich va ixcham sharsimon toʻdalardan biri hisoblanadi.

 Kashfiyot tarixi 
Yulduzlar toʻdasi fransuz astronomi 1746-yil 11-sentabrda Jean-Dominique Maraldi tomonidan kashf etilgan. Charles Messier oradan 14 yil oʻtib, 1760-yil 11-sentabrda, Maraldidan mustaqil ravishda qayta kashf etadi va „yulduzsiz tumanlik“ sifatida katalogga kiritadi. William Herschel esa toʻdada yulduzlarni aniqlagan birinchi olim boʻldi.

 Kuzatishlar 
left|thumb|250x250px|Messier 2 Dalv yulduzlar turkumida joylashgandir.

Ushbu sharsimon toʻda yozda yoki kuz mavsumining boshida yaxshi koʻriladi. Uni aniqlash uchun (yorqinlikning aylana markazi tomon yoʻnaluvchi yumaloq nuqta shaklida) dala durbini ham yetarli. Obyektdagi yulduzlar 150 mm diafragmali teleskop yordamida 100 karra kattalashtirishda aniq koʻrinadi. Bu eng quyuq joylashgan yulduzlarning sharsimon toʻdalardan biri boʻlib, yorqin va zich yadroga ega. 

 Messier katalogidan osmon qoʻshnilari 

 M 15 — (Pegasusda shimolda) kattaroq va yorqinroq globulyar klaster;
 M 72 va M 73 — (Aquariusda SW) kichik globular klaster va asterizm;
 M 30 — (janubiy, Capricornʼda) globulyar klaster;
 M 55 — (janubiy gʻarbda, Sagittariusda) katta va boʻshashgan globulyar klaster;

 „Messier marafoni“dagi ketma-ketlik 
… M 75 → M 73 → Messier 2 → M 55 → M 30 …

 

 

 Messier 2
F-elementlar

F-elementlari davriy jadvaldagi atomlari f-orbitalni valent elektronlari orqali yuqori quvvat bilan egallab turuvchi elementlar blokidir.

Blok tarkibiga lantanoidlar va aktinoidlar kiradi.

Ushbu blokga kiritilgan elementlarning elektron konfiguratsiyasi aslidan farq qilishi mumkin.Bu esa Klechkovskiy qoidasining aniqlash uslubiga toʻgʻri keladi. Ushbu blok ikki guruhga boʻlingan:

 4f orbitallarida elektronlari boʻlgan elementlar- lantanoidlardir,
 5f orbitalida elektronlari boʻlgan elementlar- aktinoidlardir.

Avvaldan aktiniy va lantan yoki lutesiy va lavrensiy elementlaridan qaysilarini ushbu guruhlarga kiritish toʻgʻrisida bahs-munozaralar mavjud. Sababi shundaki, tashqi elektron qatlamida joylashgan f — elektronlar soni faqat 14 tagacha boʻlishi mumkin.
 ↓ Davri 6Lantanoidi57La58Ce59Pr60Nd61Pm62Sm63Eu64Gd65Tb66Dy67Ho68Er69Tm70Yb71Lu 7Aktinoidi89Ac90Th91Pa92U93Np94Pu95Am96Cm97Bk98Cf99Es100Fm101Md102No103Lr
Lantanoidlar hisoblangan barcha elementlar M 3+ ionlarini hosil qiladi. Suvli eritmalarda lantanga yaqinroq boʻlgan lantanoidlar toʻqqizta suv molekulasi bilan, undan uzoqdagi elementlar esa sakkizta suv molekulasi bilan oʻralgan. Biroq, seriy kabi M 4+ ionlarini hosil qiluvchi elementlar ham mavjud; Ce 4+ ksenon inert gazining nihoyatda barqaror elektron konfiguratsiyasiga ega. Bu ion anchayin kuchli oksidlovchi moddadir. Eu 2+ ioni Xe4f 7 elektron konfiguratsiyasiga ega boʻlib, kuchli qaytaruvchi vosita hamdir. Eu 2+ ning mavjudligi f-qobigʻining yarim toʻldirilgan barqarorligi bilan bogʻliq.

Yengil aktinoidlar (toriydan ameritsiygacha) +3 dan +4 (Th), +5 (Pa), +6 (U, Am), +7 (Np, Pu) gacha oksidlanish darajasiga ega boʻlishi mumkin. Biroq, yuqori oksidlanish darajasidagi Np, Pu va Am birikmalari oʻrtasidagi bogʻlanish beqaror. Bunga sabab ularning esa radioaktiv parchalanish taʼsirida sekin qayta tiklanishidir. Oksidlanish darajasi +3 ga teng qolgan aktinoidlar lantaniodlarni yodga soladi.

F elementlarning barcha oksidlanish darajasidagi ionlari (Th 4+ dan tashqari) ham kation, ham anion shakldagi eritmalarda turli xil ranglarga ega, bu f-s va f-d elektron oʻtishlarning qulayligi bilan bogʻliq.

 Yana qarang 

 Elektron konfiguratsiya

 

 
 Dikerson R, Grey G, Hayt J. Kimyoning asosiy qonunlari: 2 jildda. Per. ingliz tilidan. — M.: Mir, 1982. 652 b., kasal. — T. 1. — S. 451-452.
Turkum:Pages with unreviewed translations
Suzuvchi orol

Suzuvchi orol yoki île flottante beze va ingliz kremidan tashkil topgan fransuzcha desertdir.

Beze suv hammomida pishiriladi va ingliz kremi qatlamida tortiladi, natijada desert haqiqatan ham krem dengizida suzuvchi orolga oʻxshaydi. U karamel, bodom boʻlaklari, maydalangan praline yoki limon qobigʻi bilan bezatilishi mumkin.

„Suzuvchi orol“ga oʻxshash desert boʻlmish qorchalar shakar kukuni va limon kislotasi bilan aralashtiriladigan koʻpirtirilgan tuxum oqsilidan tayyorlanadi, qoshiq bilan sharik yoki pilakchalar shaklida kesiladi va 3-5 daqiqa davomida suv yoki sutda qaynatiladi. Tayyor qorchalar kapgir bilan olinadi va suvi toʻkib tashlanadi, soʻngra shirinlik yoki salat idishlarida vanil yoki meva qaylasi bilan servirovka qilinadi.

Desertning ikkala navi ham Fransiya va AQShda mashhurdir. Soʻrovlarga koʻra, „suzuvchi orol“ fransuzlarning sevimli desertlaridan biri.

 

 
 
 
 

 
 

Turkum:Desertlar
Qahva marosimi

right|thumb|300x300px| Eritreyalik ayol jebenedan qahva quymoqda
Qahva marosimi — bu arab mamlakatlarida, eng avvalo, qahva vatani — Efiopiya va Eritreyada keng tarqalgan marosimga aylangan qahva tayyorlash va ichish jarayoni.

 Qahva tayyorlash 
Qahva marosimining birinchi bosqichi mangalda issiq koʻmirlar ustida qahva donalarining qovurilishidan boshlanadi. Keyin qahva yogʻoch xovoncha ichida maydalanadi. Maydalangan qahva odatda keramikadan tayyorlangan va tor boʻyinli (jebene) boʻlgan maxsus qozonda qaynatiladi. Ichimlik qaynab chiqqandan keyin, boshqa idishga quyiladi, sovutiladi va keyin yana qaynatiladi. Ichimlikni quyish uchun ot sochi yoki boshqa materiallardan tayyorlangan filtr ishlatiladi.

 Tortilishi 
Tayyorgarlikdan soʻng, uy egasi marosim ishtirokchilariga har bir qadah toʻla boʻlguncha qozonni stakan ustida egiltirib aralashtirgan holda qahva quyadi. Shu holatda, qahvaning bir qismi toʻkiladi, bu ham marosimning zaruriy qismidir. Bundan tashqari, yana bitta qoʻshimcha stakanga ham quyiladi. Marosim davomida xushboʻy mum yoki mirra kabi turli xil anʼanaviy tutatqilardan foydalanish mumkin.

 Yana qarang 

 Sharq qahvasi
 Choy marosimi
Turkum:Eritreya madaniyati
Turkum:Efiopiya madaniyati
Turkum:Qahva ichish madaniyati
M 32

M 32 (NGC 221) — Andromeda yulduzlar turkumidagi mitti elliptik galaktika boʻlib, Andromeda galaktikasining (M 31) fazoviy yoʻldoshi. 1749-yilda Le Gentil tomonidan kashf etilgan .

U Hubble fazoviy teleskopi vositasida E2 galaktikasining namunasi sifatida tasniflangan.

Astrofiziklar Very Large Array radioteleskoplaridan foydalangan holda M32 elliptik galaktikasida M32* supermassiv qora tuynugi borligini ham aniqlashga muvaffaq boʻlishdi. Uning massasi taxm. 2,5 million Quyosh massasiga teng boʻlib, bu Somon yoʻli galaktikasidagi qora tuynuk massasidan (taxminan 4 million Quyosh massasi) kichikdir.

Michigan universiteti astrofiziklari Andromeda galaktikasini (M31) oʻrab turgan yulduzlar yogʻdusining koʻp qismi 2 milliard yil avval Andromeda galaktikasi bilan toʻqnashgan yirik M32p galaktikasi qoldiqlari ekanini hisoblab chiqishdi. Toʻqnashuvdan soʻng galaktikaning qolgan-qutgan yulduzlari M 32 galaktika yoʻldosh koʻrinishida Andromeda galaktikasi atrofida aylanmoqdaThe Andromeda galaxy’s most important merger about 2 billion years ago as M32’s likely progenitor, 2018Туманность Андромеды в прошлом поглотила крупную соседнюю галактику.

 Kuzatish usuli 
thumb|200x200px| M 32 — Andromeda tumanligining yoʻldoshi
Unchalik ham katta boʻlmagan, ammo yetarli darajada yorqin hisoblanuvchi elliptik galaktika — bu Andromeda tumanligi (Messier katalogida № 31 sonli obyekt) atrofini kuzatganlar, odatda, ilk qarashda qayd etadigan jihatdir. Eng oddiy diafragmali havaskor teleskopda (linzasining diametri 100 mm+ boʻlgan) ham M 32’ning diffuz-qorishiq tabiati seziladi. U M 31 markazidan yarim daraja janubda yotadi. Kattaroq havaskor teleskoplarda qaralsa, M 32 da deyarli yulduz shaklidagi yadro va yorqinligi asta-sekin yoyilib ketadigan ixcham, biroz oval yogʻdusi koʻzga tashlanadi.
 Messier katalogi boʻyicha qoʻshnilari 
 Ulkan " Andromeda tumanligi " supergigant spiral galaktika boʻlib, M 32 fizik sunʼiy yoʻldoshdir;
 M110 — boshqa elliptik galaktika, shuningdek, M31 sunʼiy yoʻldoshi, M 32 ning narigi tomonida joylashgan, choʻzilgan va unchalik yorqin emas.

 
 
 

 

Turkum:Astronomiya
Latte-art

thumb|250x250px| „Rozetta“ namunasi — latte-artning eng keng tarqalgan turi
Latte-art ( — „sut“ + „sanʼat“) koʻpikli sutni espressoga quyishning maxsus usuli boʻlib, buning natijasida qahva yuzasida turli naqshlar yaratiladi. Bundan tashqari, naqsh oddiygina koʻpikning yuqori qatlamiga, masalan, tishchoʻp yoki boshqa oʻtkir buyumlar bilan chizish orqali yaratilishi mumkin. Latte-art sut va qahvaning nisbatlariga qatʼiy rioya qilishni talab qiladi.

 Qisqacha sharh 
left|thumb| Sut tayyorlanish jarayoni. Latte-art uchun juda koʻpikli sut
right|thumb| Latte-art yaratish jarayoni
Sut 65-67°C haroratgacha maʼlum bir tarzda koʻpirtiriladi. Natijada bir hil kremsifat koʻpik hosil boʻlishi kerak. Sutni tayyorlash, uni maʼlum miqdorda koʻpik chiqariladigan haroratga keltirilishidan iborat. Sut qahvaga quyilsa, sut koʻpiki qahva bilan aralashib, murakkab shakldagi naqshlarni hosil qiladi. Naqsh hosil qilish jarayoni baristaning qattiq nazorati ostida oʻtadi. Sut katta pufakchalarsiz boʻlishi kerak.

Espresso sifati ham juda muhim, qahva qizil-jigarrang rangga aylanishi uchun 20-30 soniya davomida pishirilishi kerak.

 Uslublari 
Eng keng tarqalgan uslub — gul yoki bargni eslatuvchi „Rozetta“ (rasmda) hisoblanadi. Barista sut quyayotganda sut idishini u yoqdan bu yoqqa siljitadi, natijada gulbarglar paydo boʻladi. Qadah egilib turgan holatda unga sut quyiladi, buning natijasida koʻpik notekis koʻtariladi va hosil boʻlgan gulbarglar turli oʻlchamlarda boʻladi. Keyin, yakunida u pastdan yuqoriga yupqa sut chizigʻini tortadi va shu bilan gul poyasini hosil qiladi.

Latte-artda uchta asosiy shakl mavjud — gul, olma va yurak. Qolganlari ularning hosilalari.

 
 Подробное описание техники латте-арт с фото 
 Латте-арт: полет кофейной фантазии 
Turkum:Qahva ichish madaniyati
Bridgehead

Bridgehead — Ottavadagi (Kanada) mashhur qahvaxonalar tarmogʻi, shaharning norasmiy „tashrif qogʻozi“ dan biri. 1981-yilda ikki Birlashgan cherkov voizlari va ikki oddiy odamlar tomonidan Toronto shahrida tashkil etilgan. Qahvaxonalarda yuqori sifatli qahva va choydan tashqari, shu yerning oʻzida tayyorlangan gazaklar, shoʻrvalar va salatlar sotiladiCoffee Houses Bridgehead website. Retrieved August 13, 2007..

Shunisi qiziqki, Ottavadagi Bridgehead tarmogʻining ajoyib kengayishiga dastlab Torontoda asos solingan qahvaxonaning qulashi turtki boʻldi. Ushbu qahvaxonaning asl egasi Oxfam Canada 2000-yilda Tracey Clark savdo belgisini 30 000 dollarga sotishga majbur boʻlgan. Dastlabki egalari oila va doʻstlar boʻlishgan, ammo 2002-yilga kelib, 30ga yaqin investorlar birgalikda egalik qilishganChianello, Joanne (2002) «Bridgehead bounces back: Sticking to your ethics can work as long as the business plan is based on more than good intentions» in Ottawa Citizen (May 4, 2002), p.H1, H4. Chianello, 2002:H4 . 2000-yildagi bir qahvaxonadanCook, Gay (2000) «Bridgehead Offers Coffee with a Difference» in Ottawa Citizen (July 12, 2000) tarmoq 2008-yilda toʻqqiztagacha kengaytirilganBridgehead.ca «Locations» at va shu kungacha Ottavada ushbu brend ostida 15ta doʻkon ochilgan.

2006-yil noyabr oyida Bridgehead kompaniyasi :en:Ottawa XPress oʻquvchilari oʻrtasida oʻtkazilgan soʻrovnomaga asosan, „Ottavadagi eng yaxshi qahva va choyxona“ deb topildiOttawa Xpress, 23 November 2006 (The annual «Best of Ottawa» issue) . Bridgehead oʻz veb-sayti orqali qahva sotadi va uni mijozlarga pochta orqali yuboradi.

 

 

 
 Bridgehead qahvasi
Turkum:Kanada kompaniyalari
Turkum:Ottava kompaniyalari
Turkum:Qahva tarmoqlari
Turkum:Qahva ichish madaniyati
Turkum:Tez ovqatlanish tarmoqlari
Kimura choy marosimi muzeyi

Kimura choy marosimi muzeyi (yaponcha: 木村茶道美術館 Kimura sado: bidzyutsikan) — Yaponiyaning Kasivadzaki shahridagi (Niigata prefekturasi) yapon choyi marosimiga bagʻishlangan muzeydir. Muzey 1984-yil 3-noyabrda ochilgan.

 Muzey tarixi 
Sobiq ingliz tili oʻqituvchisi Shigeyoshi Kimura (Kankoan) Kasivadzaki shahridagi choy marosimining taniqli targʻibotchisi va oʻqituvchisi edi. Uning shaharda choy muzeyini tashkil etish gʻoyasi darhol shahar turizm qoʻmitasi, shahar hokimi va tadbirkorlar tomonidan har tomonlama qoʻllab-quvvatlandi. Qisqa vaqt ichida muzey fondiga 100 million iyenaga yaqin mablagʻ yigʻildi.

 1984-yil — 1-martda muzey qurilishiga mablagʻ toʻplash uchun xayriya jamgʻarmasi tashkil etildi.
 1984-yil — 3-noyabrda muzeyning ochilishi boʻlib oʻtdi.
 1992-yil — fevral oyida choy marosimi zalini rekonstruksiya qilish (kengaytirish) amalga oshirildi.
 1995-yil — 12-iyun kuni Kasivadzaki shahri meri va uning rafiqasi oʻzlarining choy idishlari kolleksiyasini muzeyga xayriya qilishdi.
 2001-yil — aprel oyidan boshlab tashrif buyuruvchilarga Syoun Sanso bogʻida ochiq havoda choy marosimi taklif etiladi.

 Ekspozitsiyasi 
Muzey anʼanaviy yapon meʼmorchiligi binosida joylashgan boʻlib, choy marosimi zali, ikkita koʻrgazma zali (62 va 51 m²) va ochiq havoda choy ichish ayvonini oʻz ichiga oladi. Dastlab, muzey kolleksiyasi Kimura tomonidan shaxsan yigʻilgan ashyolardan iborat edi. Ayni paytda muzey ekspozitsiyasida 103 ta artefaktlar mavjud: 78 choy piyola va suv idishlari, gul vazalar, choy qadoqlari, xushboʻy tutatqi idishlari, qadimiy rasmlar va xattotlik sanʼati asarlari. Ekspozitsiya yiliga ikki marta yangilanadi. Muzeyning oʻziga xos jihati shundaki, muzey buyumlari tashrif buyuruvchilar tomonidan choy marosimlarida foydalaniladi.

 

 История музея 
 Музей чайной церемонии Кимура
 Музей чайной церемонии «Кимура-садо» 
Turkum:Choy marosimi
Turkum:Niigata prefekturasi
Turkum:Choy muzeylari
Turkum:Yaponiya muzeylari
Barselonadagi shokolad muzeyi

Barselonadagi shokolad muzeyi — Ispaniyaning Kataloniya provinsiyasining poytaxti Barselonada joylashgan xususiy muzey. Shokolad va shokolad mahsulotlariga bag‘ishlangan. Muzeyda shokoladdan yasalgan haykaltaroshlik asarlari alohida o‘rin tutadi, ularda Barselonadagi bir qator ajoyib binolar, mashhur adabiy va multfilm qahramonlari va boshqalar tasvirlangan. Muzey Barselona qandolatchilar gildiyasiga tegishli bo‘lib, 2000-yilda ochilgan. U Eski shahar hududida, sobiq rohibalar binosida joylashgan. Muzeyning maydoni 600 m²ni tashkil qiladi .
left|thumb|200x200px| Shokoladdan tayyorlangan Amalie uyi, Casa Batl’o va Sagrada Familia 
Bu, birinchi navbatda, bir qator ishlab chiqilgan maxsus o‘quv va ko‘ngilochar dasturlar tashrif buyuruvchi bolalarga qaratilgan bo‘lib, ular Yevropada kakaoning paydo bo‘lish tarixi va uni qandolatchilikda qo‘llash xususiyatlari bilan tanishish, shuningdek shokoladdan haykallar yasash va uning asosida turli shirinliklar tayyorlashni sinab ko‘rish imkoniyatini beradi.

 

 
 Официальная страница
 Chocolate Museum Barcelona
Turkum:Shokolad muzeylari
Turkum:Barselona muzeylari
Turkum:Muzeylar
Bryuggedagi shokolad muzeyi

Bryuggedagi shokolad muzeyi  — Bryuggedagi kakao-dukkagining shokoladga aylanishi haqida hikoya qiluvchi muzey. Shokolad muzeyi shokolad haqidagi tarixiy, geografik va botanika maʼlumotlarining manbai hisoblanadi. Muzeyda tashrif buyuruvchilar uchun retseptlar mavjud. Shokolad muzeyida siz kakao haqidagi kitoblarni o‘z ichiga olgan katta kutubxonaga kirishingiz, qo‘lda ishlangan shokolad mahsulotlarini yaratish jarayonini ko‘rishingiz va mutaxassislarga shokolad haqida savollar berishingiz mumkin. Bo‘limlardan birida shokoladning sog‘liq uchun foydalari haqida so‘z boradi.

 Shokolad muzeyi va fransuzcha qovurilgan kartoshkasi muzeyi 
2011-yil 1-maydan boshlab Bryuggedagi Shokolad muzeyi fransuzcha qovurilgan kartoshka muzeyi bilan hamkorlik qiladi, chunki shokolad va fri kartoshkalari Belgiyaning odatiy milliy taomlari hisoblanadi.

 

 
 
 Обзор 10 лучших музеев шоколада 

 http://www.frietmuseum.be/nl/ 
 http://www.delijn.be/index.htm 
 https://web.archive.org/web/20070703162255/http://www.b-rail.be/main/index.html
Turkum:Shokolad muzeylari
Turkum:Bryugge muzeylari
Pokrovdagi shokolad muzeyi

Pokrovdagi shokolad muzeyi — Pokrov shahrida joylashgan (Vladimir viloyati).

Muzey shokoladning to‘rt ming yildan oshiq butun tarixini taqdim etadi. Ekspozitsiya Pokrovda 1997-yildan beri mavjud bo‘lgan Shtolverk fabrikasining asoschilari haqida hikoya qiladi. 2001-yilda kompaniya Rossiyadagi eng yirik shokolad ishlab chiqaruvchilardan biri bo‘lgan, Vladimir viloyati uchun ushbu noodatiy muzeyni yaratish tashabbusi bilan chiqqan Amerika korporatsiyasi „Kraft Foods“ tomonidan sotib olindi.

2003-yilda „Shokolad muzeyi“ Vladimir viloyati maʼmuriyatining Jismoniy tarbiya, sport va turizm qo‘mitasi tomonidan o‘tkazilgan yangi turistik muzey das va ekspozitsiyalari tanlovining g‘olibi bo‘ldi. Ekspozitsiya Pokrov o‘lkashunoslik muzeyi binosida joylashgan bo‘lib, yaqin vaqtgacha faqat 1 xonani egallagan. 2010-yilda muzey olti oylik taʼmirdan so‘ng qayta ochildiНовость на сайте Крафт Фудс. Hozir muzey Rossiyadagi eng zamonaviy muzeylardan biri — uning boshqaruv tizimi „Aqlli uy“ texnologiyasi bo‘yicha ishlaydi.

 

 
 Десять плиток в секунду
 Фотографии из музея
Turkum:Pokrov (Rossiya)
Turkum:Vladimir viloyati muzeylari
Turkum:Rossiyadagi muzeylar
Turkum:Shokolad muzeylari
AOLServer

AOLServer — veb-server NaviSoft tomonidan „NaviServer“ sifatida ishlab chiqilgan, lekin 1995-yilda AOL tomonidan sotib olingan va uni freeware sifatida tarqatishni boshlagan. 1999-yilda AOLserverning 3.0 versiyasi ochiq dasturiy taʼminot sifatida chiqarildi.

Bu oʻrnatilgan Tcl skript tiliga ega boʻlgan koʻp oqimli veb-server. Koʻpincha Tcl/ XOTcl da yozilgan CMS/CMF OpenACS bilan birgalikda ishlatiladi. Ushbu veb-serverning asosiy xususiyatlari — koʻp oqimli (Apacheda faqat 2.0 versiyasidan boshlab paydo boʻlgan), oʻrnatilgan skript tili (bu Tcl) va SQL-serveriga doimiy ulanishni qoʻllab-quvvatlashdir.

2005-yil fevral oyida AOLServer-ning 4.10 fork liniyalari yaratildi, u NaviSoft-ning ilk ishlanmasi kabi NaviServer deb nomlanganNaviServer on Tclers Wiki.

 

 
 Neophytos Demetriou, Stefan Koch, Gustaf Neumann. Chapter X. The Development of the OpenACS Community // Miltiadis Lytras, Ambjörn Naeve Open Source for Knowledge And Learning Management. — Idea Group Publishing, 2006. — S. 298-318. — ISBN 1599041189.
 Reuven M. Lerner. Introducing AOLserver // Linux Journal. — 2002, September. — № 101.
 
 Официальный сайт
 AOLserver wiki

Turkum:Veb-serverlar
Turkum:Ozod veb-serverlar
Turkum:Kross-platformali dasturlar
XOTcl

XOTcl („ekzotikl“ (exotickle) oʻqiladi) — eXtended Object Tcl — Tcl tilining obyektga yoʻnaltirilgan kengaytmasi. Bu avvalgi OTcl paketining ishlanmasidir.

Mualliflari — Gustav Neyman (Gustaf Neumann) va Uve Zdun (Uwe Zdun)Univ.-Prof. Dr. Uwe Zdun. Arxitekturada CLOS, Lisp tilining OOP amalga oshirilishiga oʻxshaydi. Tizimga oʻrnatilgan imkoniyatlar OOP ning turli xil variantlarini, shu jumladan Aspektga yoʻnaltirilgan dasturlashni amalga oshirish imkonini beradi. Shu nuqtai nazardan, XOTcl-ga kengaytirilgan Tcl hech qanday holatda Python tilidan kam emas.

Xotcl — obyektlarning dinamik birlashishlarini, komponentlarni dinamik yuklash uchun filtrlarni qoʻllab-quvvatlaydi.

incr tcl va SNIT (shuningdek, TclOO — Tcl uchun standartlashtirilgan OOP) bilan bir qatorda u uchta eng mashhur obyektga yoʻnaltirilgan Tcl kengaytmalaridan biri hisoblanadi.

 

 
 
 
 домашняя страница XOTcl
 XOTcl на wiki.tcl.tk
 TclSqueak — смолток-подобная объектно-ориентированная среда разработки для XOTcl, NX и TclOO 
 Введение в OTCL 
Turkum:Skript tillari
Turkum:Tcl oilasining dasturlash tillari
CLOS

CLOS ( — „Common Lisp obyekt tizimi“, Peter Norvig. „Paradigms of Artificial Intelligence Programming: Case Studies in Common Lisp“ deb talaffuz qilinadi) — Lisp tili uchun standart boʻlgan Common Lisp ning bir qismi boʻlgan obyektga yoʻnaltirilgan dasturlash tizimidir. Bundan tashqari, u EuLisp yoki Emacs Lisp"CLOS eto standart. Mnogie postavщiki predlagayut CLOS. CLOS (ili ego chasti) ispolzuetsya dlya dobavleniya obʼektno-orientirovannix vozmojnostey v drugie dialekti Lispa, takie kak EuLisp ili Emacs Lisp." str. 110 Veycha kabi boshqa dialektlarga kiritilgan. Dastlab qoʻshimcha sifatida taklif qilingan CLOS ANSI CommonLisp standartining bir qismi sifatida qabul qilingan.

CLOS quyidagi xususiyatlarga ega:

 Bir nechta dispetcherlik (yaʼni chaqiriladigan uslub faqat birinchi emas, balki barcha argumentlar bilan belgilanadi) yoki „multimetodlar“.
 Shuning uchun usullar sinflar ichida aniqlanmaydi. Ular kontseptual jihatdan „umumiy funksiyalar“ ga guruhlangan.
 CLOS hech qanday yashirishni taʼminlamaydi. Yashirish Common Lisp ning boshqa qismi, paketlar tomonidan taʼminlanadi.
 Meros, superklass usullarini oddiy qayta aniqlash emas, balki dasturchi tanlagan turli usullarda birlashtirishga olib kelishi mumkin.
 CLOS dinamik hisoblanadi, yaʼni dastur ishlayotgan vaqtda nafaqat tarkibi, balki obyektlarning tuzilishi ham oʻzgarishi mumkin. CLOS tezda sinf tuzilishini oʻzgartirishni (hatto ushbu sinfning namunalari allaqachon mavjud boʻlsa ham), shuningdek, CHANGE-CLASS usuli yordamida berilgan misol sinfini oʻzgartirishni qoʻllab-quvvatlaydi.
 Koʻp sonli merosЧасть книги, непосредственно описывающая MetaObject Protocol .

Common Lisp ning aksariyat ilovalari „The Art of Metaobject Protocol“ kitobida tasvirlangan, ammo standartga kiritilmagan metaobyekt protokolini qoʻllab-quvvatlaydi.

 

 
 , Jim Veitch, on CLOS, P. 107—158
Turkum:Common Lisp
Sialis muratensis

Sialis muratensis (lot.) — uzun qanotlilar (Sialidae) oilasining Sialis turkumiga mansub yirik qanotli hashoratlarning qazilma turi. Yevropaning miosen yotqiziqlarida (Sainte-Reine, Foufouilloux outcrop, Cantal, Fransiya) topilgan. Orqa qanotning oʻlchami 9,90 × 3,50 mm. Bu tur ilk marta 1988-yilda fransuz paleoentomologi Andre Nel (André Nel; Milliy tabiiy tarix muzeyi, Parij) tomonidan tasvirlangan. S.muratensis nomi kashf qilingan joy nomi bilan berilgan (Murat, Cantal). Protosialis casca, Eosialis dorisi, Dobbertinia reticulata, Proindosialis cantalensis, Sialis strausi, Sialis groehni, Indosialis beskonakensis, Protosialis balticalis, Protosialis herrlingi, Protosialis voigti kabi uzun qanotlilarning boshqa qazilma bilan birga Sialidae ning eng qadimgi vakillari hisoblanadi va bu 2007-yilda amerikalik paleoentomologlar Maykl Enjel (Engel M.) va Devid Grimaldi (Grimaldi D.A.) tomonidan paleofaunaning qayta oʻrganib chiqilishi jarayonida koʻrsatilgan edi)Wichard, W. 1997. Schlammfliegen aus Baltischen Bernstein (Megaloptera, Sialidae). Mitteilungen des Geologisch-Palaontologisches Institut der Universitat Hamburg 80:197—211.A. Nel. 1988. Les Sialidae (Megaloptera) fossiles des diatomites de Murat (Cantal, France) et de Bes-Konak (Anatolie, Turquie). Neuroptera International 5(1):39—44..

 

 
 Nel, A., J.-J. Menier, G. de Ploeg, G. Xodebert va L. Danvin. 2002-yil. Eosialis, fransuz eng quyi Eosen amberida (Insecta, Megaloptera, Sialidae) yangi alderfly jinsi. Geobios 35(3):313-319.
 Uayting, M.F., 1994-yil. Meksika shimolidagi Amerika alderflari (Megaloptera: Sialidae) ning kladistik tahlili. Sistematik entomologiya 19(1):77-91.
 
 Sialidae на сайте Энциклопедия жизни eol.org 
 Sialidae на сайте Biolib.cz 
 Oswald, J.D. (2007). Protosialis casca на сайте. Neuropterida Species of the World. Version 2.0.. Retrieved 1 October 2010.
Turkum:Fransiyaning Miosen yotqiziqlaridan olingan fossiliyalar
Turkum:Miosen hashoratlari
Turkum:1988-yilda tasvirlangan fossiliyalar
Turkum:Yo'q bo'lib ketgan katta qanotlilar
Turkum:NCBIsiz biologik maqolalar
Turkum:ITISsiz biologik maqolalar
Biokeramika

right|thumb|250x250px| Keramikali boshchasi va polietilen atsetabulyar piyolasidan iborat boʻlgan titan tos-son suyagi protezi
Biokeramika yoki biomos keluvchi nanokeramika, ( yoki ) tibbiyotda shikastlangan qattiq toʻqimalarni tiklash (almashtirish) uchun ishlatiladigan nanostrukturali keramik materialdir.

 Tavsifi 
Nanokeramika — bu alohida zarrachalarni yuqori haroratda qizdirib yaxlitlash natijasida olingan noorganik metall boʻlmagan material. Bunday uzluksiz materialning tuzilishi bir-biri bilan aloqa qiladigan donalardan iborat boʻlib, oʻlchamlari bir dan bir necha yuz nanometrgacha.

Tibbiy amaliyotda (ortopediya va travmatologiyada, jagʻ-yuz jarrohligida, stomatologiyada) quyidagilarga asoslangan keramika koʻpincha ishlatiladi: 

— β-trikalsiy fosfat Ca3(PO4)2, kalsiy gidroksiapatiti Ca5(PO4)3OH; — alyuminiy oksidi Al2O3; — sirkoniy oksidi ZrO2.

Keramika, asosan, biologik inertdir va klinik nojoʻya taʼsirlarni keltirib chiqarmaydi (yalligʻlanish yoki implantatsiyani rad etish kabi), shuning uchun ular koʻpincha implantatsiya qilinadigan materiallar uchun qoplama sifatida ishlatiladi.

Qattiqligi tufayli implantlarning uzoq vaqt ishlatishga chidamliligini sezilarli darajada yaxshilaydi, ularning degradatsiyasini va korroziyaning immunogen mikrozarralari va mahsulotlari shakllanishini kamaytiradi.

Gidroksiapatit va turli xil kalsiy fosfatlar biologik moslik nuqtai nazaridan keramikalar orasida istisnolardan iborat. Ushbu materiallar biologik faoldir, buning natijasida ular suyak toʻqimalarining implant bilan oʻzaro taʼsiriga hissa qoʻshadi va suyaklarning tiklanishini yaxshilaydi.

 
 Narayan R.: Biomedical Materials / Roger Narayan (Editor). — Springer, 2009. — 550 p.
 Park J.: Biomaterials Principles and Applications / edited by Joon B. Park and Joseph D. Bronzino.- CRC Press, 2007.
 Park J. B., Lakes R. S.: Biomaterials An Introduction. 2nd ed. — N.Y.: Plenum Press, 1992. — 375 p.
 Bhat S. V.: Biomaterials. — Alpha Science Intl Ltd, 2005. — 279 p.
 Encyclopedia of Biomaterials and Biomedical Engineering / Ed. by G. E. Wnek, G. L. Bowlin. V. 2. 2nd ed. — Marcel Dekker, 2004. — 418 p.
 
При написании этой статьи использовался материал(статья, авторы) из издания «Словарь нанотехнологических терминов» (2009—…), доступного по лицензии Creative Commons BY-SA 3.0 Unported.
Turkum:Fizik kimyo
Turkum:Ortopediya
Turkum:Implantatlar
Turkum:Qayta tiklovchi stomatologiya
Cheburek

Cheburek (: çiy — xom ichidagi massa nazarda tutilgan, börek — pirog) — tarixan taom avvallari qrim tatar oshxonasi.Keyinchalik sobiq Sovet Ittifoqining boshqa regionlarida ham keng tarqalgan. Yarim oy shaklidagi xamirturushsiz xamirdan tayyorlangan va maydalangan yogʻli qoʻy goʻshti, piyoz, ziravorlar va ozgina miqdordagi suvdan tarkib topgan massa ichiga solingan oshpazlik mahsulotidir. Baland olovda qovuriladi. Issiq holatda dasturxonga tortiladi.

 Manbaalr 
{{|refs=
Крымскотатарский онлайн-словарь // medeniye.org

 

 
 

Turkum:Rus oshxonasi
Turkum:Oʻzbek oshxonasi
Turkum:Sovet oshxonasi
Turkum:Turk oshxonasi
Turkum:Ozarbayjon oshxonasi
Turkum:Ko‘cha taomlari
Turkum:Ukraina oshxonasi
Turkum:Go‘shtli taomlar
M 53 (yulduzlar to‘dasi)

M 53 sharsimon yulduzlar toʻdasi (shuningdek, fanda Messier Object 53, GCL 22 yoki NGC 5024 nomlari bilan qayd etiladi) Koma Berenis yulduzlar turkumidagi shar shaklidagi toʻda hisoblanadi.

 Kashfiyot tarixi 
Yulduzlar toʻdasi 1775-yilda Iogann Bode tomonidan tomonidan kashf etilgan.

 Qiziqarli xususiyatlari 
M 53 Galaktika markazidan eng uzoqda joylashgan toʻdalardan biri boʻlib, taxm. 60 000 yorugʻlik yili masofada va Quyosh tizimidan ham salkam shuncha masofada, yaʼni 58 ming yorugʻlik yili uzoqlikda joylashgan.

 Kuzatish usuli 
thumb|200x200px| M 53 sharsimon toʻdasi Koma Bereniks yulduz turkumida joylashgan.
M 53 — sharsimon yulduzlar toʻdasini bahor osmonida oddiy durbin yoki teleskopda topish qiyin emas. Buning uchun optik qurilmani unchalik yorqin boʻlmagan α Koma Bereniksining shimoli-sharqiy tomoniga yoʻnaltirish kerak. Oʻrtacha havaskor teleskop yordamida qaralganda ham Messier katalogidagi eng uzoqda joylashgan sharsimon toʻda yulduzlari tiniqlashmaydi va juda yorqin markaz (yadro) hamda periferiyada yorqinligi asta-sekin pasayuvchi kichik tumanli shar shaklida koʻrinadi. 250-300 mm diafragmali optik qurilmalardan boshlab, halo 13,5 m dan katta yulduzchalar bilan tiniqlasha boshlaydi.

M 53 dan 10 burchak daqiqasi janubda 9m yulduzlar juftligini koʻrish mumkin. Janubi-sharqdagi darajada esa eng sirli sharsimon yulduzlar toʻdalaridan biri NGC 5053 ni koʻrsa boʻladi. Garchi u M 53 ga yaqin joylashgan boʻlsa-da, yulduzlari oʻta kamligi bois deyarli sezilmaydi. NGC 5053 — kuzatuvchining koʻrish qobiliyatini va qurilma imkoniyatlarini sinab koʻrish uchun uzoq fazoning ajoyib „sportchi“ jismidir.

 Messier katalogi boʻyicha qoʻshnilari 

 M 64 — (5 daraja shimoli-gʻarbda, 35 Com yulduzi yaqinida) mashhur Qora Koʻz galaktikasi;
 M 85, M 100 va M 88 — (gʻarbda) Virgodagi galaktikalar klasterining shimoliy periferiyasi;
 M 60, M 59, M 58, M 89 va M 90 — (janubiy gʻarbda) Virgodagi galaktika klasterlarining sharqiy qismi

 = "Messier Marafoni"dagi kuzatishlar ketma-ketligi 
… M 106 → M 3 → M 53 → M 64 → M 85 …

 Tasvirlar 
 Yana qarang 

 Messier obyektlari roʻyxati
 Yangi umumiy katalog

 

Turkum:NGC obyektlari