Lor qizi

Lor qiz (romanlashtirilgan shakli „Dokhtar-e-Lor“) – shuningdek, „Kechagi Eron va bugungi Eron“ nomi bilan ham tanilgan boʻlib, fors tilida yaratilgan birinchi ovozli film hisoblanadi. Film 1932-yilda Ardeshir Irani va Abdolhossein Sepanta boshchiligida Mumbay shahridagi „Imperial Film Company“ studiyasi tomonidan ishlab chiqarilgan. Filmda bosh rollarni Abdolhossein Sepanta, Roohangiz Saminejad, Hadi Shirazi va Sohrab Purilar ijro etishgan. Suratga olish jarayoni bor-yoʻgʻi yetti oy davom etgan hamda 1933-yilning oktyabr oyida Eronda keng ommaga taqdim etilgan. Film faqatgina ikki yirik teatr – Mayak va Sepah teatrlarida namoyish etilgan.

Bu davrda eronlik tomoshabinlar asosan Yevropa qisqa komediyalari va siyosiy mazmundagi animatsion filmlarni koʻrish uchun kinoteatrlarga borishar edi. „Lor qizi“ esa ovozli formatda yaratilgan birinchi eron filmi sifatida darhol katta muvaffaqiyat qozondi va uning barcha seanslari toʻliq sotilib ketdi.

 Syujeti 
Film Golnar ismli qizaloq haqida boʻlib, Golnar bolaligida oʻgʻirlab ketiladi va Loriston togʻlarida yashovchi bosqinchi lur (lor) qabilasi qoʻliga tushib qoladi. Qaroqchilar boshligʻi Gholi Khan esa, ulgʻayib qolgan Golnarga koʻz olaytirishni boshlaydi. Golnar choyxonada Jafar ismli yigit bilan tanishadi. Jafar Eron hukumati tomonidan bu hududdagi qaroqchilikni bartaraf etish uchun Luristonga yuborilgan hukumati vakili edi. Jafar va Golnar bir-biri bilan yaxshi munosabatda boʻlishadi va birga qochib ketishni rejalashtiradilar. Gholi Khan ularning niyatidan xabar topib, Jafarga hujum qiladi. Jafar uning qaroqchilar safiga qoʻshilish haqidagi taklifini rad etadi, shundan soʻng Gholi Khan uni qamoqqa tashlaydi. Golnar esa Jafar bilan qochishni reja qilib uni qamoqdan chiqishiga yordam beradi.

Qaroqchilar tomonidan ta’qib etilgan Jafar va Golnar qo‘lga tushishadi, shunga qaramasdan Jafar bir necha qaroqchini, jumladan Gholi Khanning o‘zini ham o‘ldiradi. To‘daning qolgan a’zolari tomonidan qasos olinishi mumkinligidan qo‘rqib, ular Hindistonga qochib ketishadi va Mumbayda yashashni boshlaydi. Aynan shu shaharda ular, Erondagi tartibsizliklardan panoh topadilar. Ular keyinchalik yangi hukumat mamlakatda qonun va tartibni tiklagani haqidagi xabarni eshitib, o'z yurtlariga qaytib kelishadi. 

 Siyosiy ahamiyati 
Filmning syujeti mamlakatni Birinchi jahon urushi davrida va undan keyingi davridagi tartibsizliklar haqida bayon qiladi. Ayniqsa 1917-yildagi Rossiyadagi fuqarolar urushi paytida Sovet kommunistlarining hokimiyatni egallashga urinishidan so‘ng yuzaga kelgan beqarorlik keng tasvirlangan. Ikki juftlikning Hindistonga qochishi o‘sha davrdagi keng tarqalgan holatni aks ettiradi, chunki Hindiston o‘sha paytda Eronlik muhojirlarning katta jamoasiga mezbonlik qilar edi. Ularning Eronga qaytishi esa Qojarlar sulolasining ag‘darilishi hamda uning o‘rniga Rizoshoh tomonidan asos solingan Pahlaviylar sulolasining hokimiyatga kelishi bilan bog‘liq holda tasvirlanadi. Film ssenariynavisi bo'lgan Abdolhossein Sepantaning aytishicha, filmning vatanparvar mazmuni va Pahlaviylar sulolasini qo‘llab-quvvatlovchi ruhda yaratilgani uning Eronda ham, Hindistondagi eronliklar orasida ham ommalashishi uchun mo‘ljallangan edi.
„Bu film chet elda namoyish etilgan birinchi eron ovozli filmi bo‘lgani uchun unda Eronning yorqin tasviri berilishi kerak, deb o‘yladim. Shu bois, ma’lum ma’noda hukumat targ‘ibotiga mos yo‘nalishda ish yuritdim... Biroq tan olishim kerakki, bu film chet eldagi eronliklarning milliy g‘ururini sezilarli darajada oshirdi“

 Birinchi ayol yulduz 
thumb|left|Roohangiz Saminejad Golnar obrazida
„Lor qizi“ — bosh roli aktrisa bo'lgan birinchi badiiy film hisoblanadi. O‘sha davrda ayollarning nafaqat kinoda, balki hatto radioda ko‘rinish berishi ham hanuz taqiqlangan mavzu edi. Roohangiz Saminejad ushbu filmda ko‘ngilli sifatida ishtirok etgan. Studiya xodimlaridan birining rafiqasi bo‘lgan Roohangiz Saminejadning Kirmon lahjasi ssenariyga ayrim o‘zgartirishlar kiritilishini talab qilgan, chunki Kirmon Luristondan ancha uzoq hudud hisoblanadi.

Bu rol uni bir zumda mashhur qildi, yetarlicha muammolarni ham yuzaga keltirdi. Bu shon-shuhrat uzoqqa cho'zilmadi Saminejad jamoatchilik oldida ko‘rinish bergani uchun jinsiy tazyiqlar va tanqidlarga duchor bo‘ldi. Keyingi yillarida u ismini o‘zgartirib, Tehronga ko‘chib o‘tadi. Saminejad keksalik chog‘ida, deyarli hech kim uni tanimaydigan holatda vafot etgan.

 Remeyk 
Film 1970-yillarda qayta suratga olingan bo‘lib, „Jafar va Golnor“ nomi bilan namoyish etilgan.

Original filmning ayrim sahnalari „Once Upon a Time, Cinema“ komedik-fantastik filmiga ham kiritilgan. Unda asl film qahramoni sehrli tarzda jonlanadi (bu rolni Fatemeh Motamed-Aria ijro etgan) va XIX asr hukmdori Nosiriddinshoh davriga tushib qoladi. Shoh uni ko‘rib, oshiq bo‘lib qoladi.
 

 
 
 

Category:Eron filmlari
Category:1930-yillar triller filmlari
Category:Fors tilidagi filmlar