Zhantas/Cleaned-Uzbek_Wikipedia huggingface dataset:
Mels Mahmudov

Mels Hasanovich Mahmudov (1944-yil 22-noyabr, Shofirkon tumani, Buxoro viloyati) — pedagogika fanlari doktori (2004), professor (2006).

 Tarjimayi holi 
Mels Mahmudov 1944-yil 22-noyabrda Buxoro vioyati Shofirkon tumanida tugʻilgan. 1960-yilda Buxoro davlat pedagogika instituti (hozirgi Buxoro davlat universiteti)ning pedagogika fakultetiga oʻqishga kirgan. 1965—1970-yillarda Buxoro davlat pedagogika institutining falsafa kafedrasida oʻqituvchi sifatida faoliyat yuritgan. 1970—1973-yillarda Toshkent davlat pedagogika instituti (hozirgi Nizomiy nomidagi Toshkent davlat pedagoika universiteti) falsafa kafedrasi aspiranti, 1973—1974-yillarda esa mazkur institutning falsafa kafedrasi oʻqituvchisi boʻlgan.

U 1974-yildan Buxoroga qaytib, 1974—2003-yillarda Buxoro davlat universiteti falsafa kafedrasi oʻqituvchisi va dotsenti, 1980—1981 va 1997—2003-yillarda falsafa kafedrasi mudiri lavozimlarida ishlagan. Mels Mahmudov 1981—1986-yillarda Buxoro davlat pedagogika institutining boshlangʻich taʼlim va musiqa fakulteti dekani vazifasini bajaruvchi, 1991—1993-yilarda Buxoro davlat tibbiyot institutining ijtimoiy fanlar kafedrasi mudiri sifatida faoliyat olib borgan. 1993—2010-yillarda Buxoro davlat universiteti pedagogika va jismoniy madaniyat fakulteti dekani lavozimida faoliyat koʻrsatgan.

 Ilmiy ishlari 
Mels Mahmudov „Xorazm va Buxoro Xalq Respublikalarida kapitalizmni chetlab sotsializmga oʻtish jarayonida inqilobiy qayta qurishlarning xususiyatlari“ mavzusidagi nomzodlik (1974) va „Taʼlimni didaktik loyihalashning nazariy asoslari“ mavzusidagi doktorlik dissertatsiyalarini yoqlagan (2004). Uning rahbarligida 2 nafar fan nomzodlari yetishib chiqan.
 Ilmiy-uslubiy asarlari 
Mels Mahmudovning 100 ga yaqin ilmiy asarlari eʼlon qilingan. Jumladan, „Maʼnaviyat — komillik saodati“ (1997), „Oila maʼnaviyati“ (1998), „Falsafa dasturi va reyting tizimiga yangicha yondashish“ (Metodik qoʻllanma. 1999), „Taʼlim etaloni“ (1999), „Taʼlim texnologiyasi“ (Risola. 1999), „Soʻz bagʻridagi maʼrifat“ (Qoʻllanma. 2001), „Taʼlimni didaktik loyihalash prinsiplari“ (Risola. 2002), „Taʼlimni didaktik loyihalash“ (Risola. 2002) va boshqalar. Uning rahbarligida 2001-yilda „Pedagogik mahorat“ ilmiy-nazariy va metodik jurnali nashr etila boshlangan.

 Mukofotlari 
Oʻzbekiston Respublikasi xalq maorifi aʼlochisi nishoni (1980).

 

Turkum:Buxoro davlat universiteti bitiruvchilari
Turkum:Buxoro davlat universiteti dekanlari
Turkum:Professorlar
Turkum:Pedagogika fanlari doktorlari
Mullo Shamsi Muhammad guzari

Mullo Shamsi Muhammad guzari (yoki Sharshara, yana Bozori alaf nomlari ham ishlatiladi) — XVIII asrda tashkil topgan Buxoro shahri guzarlaridan biri. Guzar aholisining asosiy qismi savdo-sotiq bilan shugʻullanib kelgan.

Tuzilishi
Bu yerda maktab va masjid, masjid ichida bir necha hujralar boʻlganligi sababli masjidga nisbatan madrasa nisbasi ham qoʻllanadi. Nodir Devonbegi madrasasi,
xonaqohi va hovuzning oʻzi, qisqasi Labihovuz ansambli shu guzar hududiga tegishli boʻlgan.
Guzarning ziyoratgoh maskanlaridan biri — bu uch aka-uka mozori hisoblanadi. Guzarda Nodir Devonbegi xonaqohining mehrobida ularning eng yoshi kattasi Xoʻja Karim dafn etilgan. Oʻrta yoshlisi esa qoʻshni guzar boʻlmish Xoʻja halim guzariga koʻmilgan. Guzar nomi shu kishining ismidan olingan. Eng kichik yoshlisi Xoʻja Salim
Mirzobiy guzar masjidi ichiga koʻmilgan. Guzarning ikki tarafi boʻylab savdo rastalari joylashgan. Hovuz atrofida holva-non, Bozori
alafdan Toqi Sarrofongacha — chitfurushlik, tovuq bozori, chit rastalari,
aylana toq ichidagi shaxsiy doʻkonlarda esa jun rumol sotilgan.

1927-yilgi olingan hisobotda yozilishicha, guzardan 47 xoʻjalik joy olgan
boʻlib, unda 235 kishi istiqomat qilganBuxDavArxiv 37-fond, I inv., 92 huj., 1—8 betlar. 1929-yil fevralda
guzarlarni qayta roʻyxatga olish jarayonida Eski mahalla, Masjidi Alvonj, Mullo Shamsi Muhammad, Xoʻja halim guzarlari birlashtirilib,
Ozod guzari deb nomlanganBuxDavArxiv 37-fond, I inv., 254 huj., 28—30 betlar.
thumb|Labihovuz ansambli
 Hozigi holati 
Hozir ham guzar deyarli eski holatida. Ammo hozirda aholisi juda kam. Guzarning hozirgi oʻrnida Labihovuz ansambli tashkil topgan boʻlib, uning tarkibiga Nodir Devonbegi madrasasi, masjidi, xonaqohi va alohida hovuz joylashgan. Tarixiy yodgorlik sifatida davlat muhofazasiga olingan. Bozori alaf deb nom olgan joy esa, avtobuslar, marshrutlar,
taksilar toʻxtaydigan oxirgi bekat vazifasini oʻtaydi. Guzarning quyi qismidan
Najib Husaynov nomidagi koʻcha oʻtgan boʻlib, „Yoshlik“ nomli kinoteatr joylashgan.

 

Turkum:Buxoro guzarlari
Dōmyō-ji

thumb|Asosiy kirish qismi|275x275px
Dōmyō-ji (道明寺) — Yaponiya Osaka prefekturasining Fujiidera shahridagi buddistlar ibodatxonasi. Bu ibodatxona VI asrda tashkil etilgan va Shingon buddizmi bilan bogʻliq.

 Hududida 
 Asosiy zal — 1919-yilda qayta qurilgan.
 Daishido
 Gomado
 Sharqiy darvozasi
 Kuri
 Bogʻ
 Besh qavatli pagoda xarobalarining poydevor toshlari qolgan.

 
Rasmiy websayt

Turkum:Buddaviylik
Turkum:Buddizm
Nobutaka Sasaki

Nobutaka Sasaki (1947-yil 3-oktyabrda tugʻilgan) – yapon changʻichisi. U 1972-yilgi Qishki Olimpiada oʻyinlarida Nordic birlashgan musobaqasida qatnashgan.

 

 
Nobutaka Sasaki Olimpiada oʻyinlarida
Turkum:1947-yilda tugʻilganlar
Turkum:Yaponiya sportchilari
Erta homiladorlik

Erta homiladorlik (shuningdek, erta tugʻruq, oʻsmirlik davri homiladorligi yoki oʻsmirlik homiladorligi deb ham ataladi) — 20 yoshgacha boʻlgan ayol jinisga mansub shaxslarda uchrovchi homiladorlik holati. Ushbu holatlar sirasiga oʻz mamlakatida qonuniy ravishda voyaga yetgan shaxslar bilan sodir boʻlgan vaziyatlar kiradi. JSST oʻsmirlar deb 10-19 yosh oraligʻidagi kishilarni hisoblaydi. Homiladorlik tuxum hujayralarining tuxumdondan tana boʻshligʻiga chiqish (ovulyasiya) jarayoni boshlanganidan soʻng, dastlabki hayz kuni oʻtkandan keyingi davrdagi jinsiy aloqa davomida sodir boʻlishi mumkin. Organizmi sogʻlom, yaxshi rivojlangan qizlarda ilk hayz holati odatda 12 yoshda sodir boʻladi.

Homilador oʻsmirlar keksa ayollar kabi homiladorlik bilan bogʻliq koʻplab muammolarga duch kelishadi. 15 yoshgacha boʻlganlar uchun qoʻshimcha tashvishlar mavjud, chunki ular sogʻlom homiladorlikni saqlab qolish yoki tugʻish uchun jismoniy jihatdan kamroq rivojlangan boʻlishadi. 15-19 yoshdagi qizlar uchun xavf yoshning biologik taʼsiridan koʻra koʻproq ijtimoiy-iqtisodiy kabi omillar bilan bogʻliqdir. Kam vazn bilan yoki erta tugʻilish, kamqonlik (anemiya) va preklampsiya kabi xavflar qizlarning 16 yoshga toʻlgunga qadar biologik yoshiga bogʻliq emas.

Oʻsmirlar homiladorligi ijtimoiy muammolar, jumladan, past sifatli taʼlim va qashshoqlik bilan uzviy bogʻliq. Rivojlangan mamlakatlarda oʻsmirlik homiladorligi odatda nikohdan tashqarida boʻlib, koʻpincha ijtimoiy stigma bilan bogʻliq boʻladi. Rivojlanayotgan mamlakatlarda esa erta homiladorlik koʻpincha nikohdan keyinda sodir boʻladi va yarim rejalashtirilgan hisoblanadi. Biroq, bu jamiyatlarda erta homiladorlik toʻyib ovqatlanmaslik va sifatisz sogʻliqni saqlash tizimi bilan birlashib, tibbiy muammolarni keltirib chiqarishi mumkin. Jinsiy taʼlimga oid tadbirlar hamda homiladorlikdan saqlanish vositalaridan foydalanish oʻsmirlik davrida kuzatiluvchi kutilmagan homiladorlik holatlarini kamaytirishi mumkin.

2015-yilgi koʻrsatgichlarga koʻra, har 1000 nafar ayolning 47 nafari 20 yoshigacha farzand koʻrishgan. 2015-yildan 2021-yilgacha dunyo boʻylab oʻsmir qizlar va yosh ayollarning taxminan 14 foizi 18 yoshdan oldin tugʻishgani maʼlum qilingan. Bu kabi jarayonlar tarixan Afrikada yuqori, Osiyoda esa pastroq boʻlgan. Rivojlanayotgan mamlakatlarda har yili 16 yoshgacha boʻlgan 2,5 million ayol va 15 yoshdan 19 yoshgacha boʻlgan 16 million ayol farzandli boʻladi. Bundan tashqari 3,9 million kishi homilasini abort qildiradi. Bu qishloq joylarida shaharlarga qaraganda koʻproq uchraydi. Butun dunyoda homiladorlik bilan bogʻliq asoratlar 15 yoshdan 19 yoshgacha boʻlgan ayollar oʻlimining eng koʻp uchraydigan sababdir.

2021-yilda dunyo boʻylab 13,3 million chaqaloq yoki jami chaqaloqlarning qariyb 10 foizining onalari 20 yoshgacha boʻlgan qizlar hisoblanadi.

 Yana qarang 

 Oʻsmirlik homiladorligi (AQSh)
 Oʻsmirlik homiladorligi (Oʻzbekiston)
 Yolgʻiz ona

 

Koʻproq oʻqish

 

 
 
 
 
 
 
 
 
 

 

 
 
Turkum:Erta homiladorlik
Turkum:Tugʻilish
Turkum:Akusherlik
Turkum:Akusherlik va ginekologiya
Turkum:Ginekologiya
Turkum:Homiladorlik
Azim Sharipov

Azim Sharipov (1881-yil, Buxoro — ?) — Buxoro jadidlari vakili, Buxoro Xalq Sovet Respublikasi Adliya Noziri, Buxoro okrugi shariat qozisi boʻlgan.

Azim Sharipov 1881-yilda Buxoro amirligi poytaxti Buxoro shahrida ziyoli oilada tugʻilgan. Otasi Sharifjon maxsum Buxoro madrasalarida mudarrislik qilgan, soatsozlik kasbini ham egallagan. Azim Sharipov madrasada Aminjon Ziyovuddinov bilan birga tahsil oladi. Ular birgalikda Buxoro taraqqiyparvarlari qatoriga qoʻshiladilar.
A.Sharipov Buxoroda amirlik tuzumi barham topgandan soʻng, 1920—1921-yillarda Buxoro Xalq Sovet Respublikasi Adliya nozirligida kutubxona boshligʻi, 1921-yildan 1922-yilgacha Buxoro shahar sud tizimi boshqarmasida rahbar vazifasida faoliyat yuritadi. 1922-yildan 1923-yilgacha BXSR Adliya noziri oʻrinbosari boʻlgan. 1923-yildan 1924-yilgacha Adliya Noziri vazifasida ishlaydi. Buxoro Xalq Sovet Respublikasi tugatilgandan soʻng Qozilar kengashiga aʼzolikka qabul qilinib, 1925-yildan 1927-yilgacha Buxoro okrugi shariat qozisi mansabiga koʻtariladi. 1928-yilda Toshkentga koʻchib boradi. Azim Sharipovning uyida jadid maʼrifatparvaridan Oxunjon Abdusaid, Muhiddin Mahzum, Aminjon Ziyovuddinov tez-tez mehmon boʻlishgan.

OʻzSSR NKVD huzuridagi „uchlik“ning (1937-yilda Oʻz NKVD huzuridagi „uchlik“ tarkibi: raisi — Apresyan, aʼzolari — Segizbayev, Sheyndlin, kotibi — Baronenko boʻlgan. 1938-yilda „uchlik“ tarkibi raisi — Apresyan, aʼzolari — Yusupov, Sheyndlin, kotibi — Baronenko boʻlgan). 1937-yil 5-noyabrdagi qarori bilan nemis razvedkasi agenti bilan aloqa oʻrnatganlikda ayblanib, 10 yil muddatga mehnat lageriga hukm qilingan. Uni ayblashdagi asosiy eʼtibor doʻsti A.Ziyovuddinovning Germaniyada oʻqib kelgan shifokor oʻgʻli Bаhovuddin Аminjonovga borib taqaladi. Yaʼni B. Aminjonov bilan 1927-yildan buyon uchrashib yurgan, muntazam ravishda Sovet Ittifoqiga qarshi gʻoyalarni targʻib qilgan degan ayblovlar qoʻllanadi. Jazo muddati 1937-yil 14-iyuldan hisoblangan.
1990-yilning 28-fevralida boʻlib oʻtgan OʻzSSR prokraturasining qarori bilan Azim Sharipov aybsizligi isbotlandi va nomi toʻla oqlandi.
 

Turkum:1881-yilda tugʻilganlar
Turkum:Buxoroda tugʻilganlar
Turkum:Kishilar
Turkum:Jadidlar
Turkum:Qatagʻon qurbonlari
Shoxona xlorion

Shoxona xlorion (lat. Chlorion regale) — Hasharotlar sinfi, pardaqanotlilar turkumi, arilar super oilasi, Chlorion urugʻiga mansub kavlovchi arilarining kam uchraydigan turi (Sphecidae). Oʻzbekiston Qizil kitobiga zaif, tabiatda kam uchrovchi tur sifatida kiritilgan .

 Tavsif 
Janubiy Osiyo, Afgʻoniston, Eron, Pokiston, Hindiston va Markaziy Osiyo Tojikiston, Turkmaniston, Oʻzbekiston hududlarida uchraydi. Tekislik va past togʻlarning choʻl qumli-tuproqli va xaroba hududlarida yashaydi. Oʻzbekistonda Buxoro, Qashqadaryo, Surxondaryo va Jizzax viloyatlarida uchrashi qayd etilgan. Ular chirildoqlarni (Gryllidae) ovlaydilar. Arilar parvozi aprel oyidan iyul oyigacha kuzatiladi. Bu tur birinchi marta 1873—yilda ingliz entomologi Frederik Smit (1805-1879) tomonidan tasvirlangan. Arilarning soni kam. Yakka holda uchraydiKazenas V. L. Royuщie osi (Hymenoptera, Sphecidae) Kazaxstana. (Podsem. Ampulicinae, Sphecinae). Vipusk 1. (Fauna Kaxaxstana. Tom 9. Perponchatokrilie). Almati, 1998. 377s..
 Yashash tarzi 
Yiliga bir marotaba nasl beradi. Uchishi va tuxum qoʻyishi asosan choʻlda oʻsimliklar gullagan vaqtga toʻgʻri keladi. Hashorotlar turli oʻsimliklarning gullari ayniqsa yulgʻun gullari bilan koʻproq oziqlanadi. Urgʻochi hashorotlar chirildoqlarni ovlaydi va ularni falaj qilib oʻz uyasida. Keyinchalik hashorotlardan biriga tuxum qoʻyadi. Qurtlarini falajlangan hasharotlar (asosan, oʻsimlik shiralari) va oʻrgimchaklar bilan boqadi. Voyaga yetgan arilar gul nektari bilan oziqlanishi tufayli oʻsimliklarni changlatishda ishtirok etadi.

 Koʻpayishini cheklovchi omillar 
Xoʻjalik maqsadida choʻl hududlarini oʻzlashtirish, yerni shudgorlash, koʻp miqdorda chorva mollarini boqish hashorotlar sonining kamayib ketishiga sabab boʻlgan.
 Muhofaza qilish choralari 
Nurota qoʻriqxonasida muhofaza ostiga olingan. Yashash joylarini va sonini mukammal oʻrganish lozim.

 

 Adabiyot 
 
 Pulavskiy V. V. Prionyx. S.183-184. V kn.:Opredelitel nasekomix evropeyskoy chasti SSSR, Sphecidae // L., Nauka, 1978. — T. 3, str. 120—192.
Aʼzamjon Xoliqov

Aʼzamjon Abdusalomovich Xoliqov (1958-yil 10-mart, Jarqoʻrgʻon tumani, Surxondaryo viloyati, Oʻzbekiston SSR) — oʻzbekistonlik olim, pedagogika fanlari doktori (2018), professor (2018).
 Biografiyasi 
Aʼzamjon Xoliqov 1958-yil 10-mart Jarqoʻrgʻon tumanida ziyoli oilasida tugʻilgan. 1965—1975-yillarda ushbu tumandagi 29-maktabda oʻqigan. 1975—1977-yillarda ishlab chiqarish sohasida ishlagan. 1977—1979-yillarda harbiy xizmatni oʻtagan. 1979—1984-yillarda Termiz davlat pedagogika institutini rus tili va adabiyoti mutaxasisiligi boʻyicha tugatgan. 1989—1991-yillarda Termiz davlat pedagogika instituti oʻqituvchisi, 1994—1997-yillarda Oʻzbekiston Respublikasi pedagogika fanlari ilmiy tadqiqtot instituti katta ilmiy xodimi, 1997—2000-yillarda institutning „Pedagogika nazariyasi va tarixi“ boʻlimi boshligʻi, 2003—2005-yilarda Toshkent davlat pedagogika universiteti „Umumiy pedagogika“ kafedrasi laboranti, oʻqituvchisi, 2005—2014-yillarda „Umumiy pedagogika“ kafedrasi dotsenti, 2014—2017-yillarda „Boshlangʻich taʼlim metodikasi“ kafedrasi dotsenti vazifasida faoliyat koʻrsatgan. 2017-yildan „Boshlangʻich taʼlim metodikasi“ kafedrasi mudiri. 

Oilasi
Oilali. Uch nafar farzandi bor.

Ilmiy faoliyati
Aʼzamjon Xoliqov 1991—1994-yillarda Toshkent davlat pedagogika instituti aspiranturasida, 2000—2003-yillarda Oʻzbekiston Respublikasi pedagogika fanlari ilmiy tadqiqtot instituti doktoranturasida tahsil olgan. 1994-yilda „Gumanitar oʻquv fanlarini oʻrganishda ideallashtirish uslubidan foydalanish“ mavzusida nomzodlik, 2018-yilda „Oliy ta’lim muassasalarida bo‘lajak o‘qituvchilarning pedagogik mahoratini rivojlantirish“ mavzusida doktorlik dissertatsiyasii himoya qilgan. 1994-yilda pedagogika fanlari nomzodi, 2018-yilda pedagogika fanlari doktori ilmiy darajasini, 2018-yilda professor ilmiy unvonini olgan. Olim 5 ta darslik, 20 ta oʻquv metodik qoʻllanma, 60 dan ortiq ilmiy maqolalar muallifi.

 Mukofotlari 
 „Oʻzbekiston Respublikasi xalq taʼlimi aʼlochisi“ koʻkrak nishoni (2015);
 „Mehnat faxriysi“ koʻkrak nishoni.

 

Turkum:Oʻzbekiston pedagoglari
Turkum:Pedagogika fanlari doktorlari
Turkum:Oʻzbekiston professorlari
Abdushukur ibn Abdurasul

Abdushukur ibn Abdurasul yoki Qozikalon Abdushukur (1817-yil, Chorjoʻy — 1889-yil, Buxoro) — shoir, mudarris, qozikalon, rais. Jadid maʼrifatparvarlaridan boʻlgan Sharifjon Maxdum Sadr Ziyoning otasi.

Abdushukur ibn Abdurasul 1817-yilda Choʻrjoʻy viloyati Ersari qishlogʻida tugʻilgan. Amir Haydar hukmronligi yillarida shoirning bobosi va otasi Buxoro shahriga kelib, Mirza Gʻafur mahallasiga joylashadilar. Abdushukur ibn Abdurasulning ustozi Oxund domla Hasan bin Bashar al-Tuntari Qiziltepa hududidagi Zarmitan qishlogʻidan boʻlgan. Abdushukur qozi amir Nasrulloh davrida madrasani tamomlab, Arab, Avazboy, Mulla Ernazar, Miskin, Muhammad Sharif va Tursunjon kabi madrasalarda dars bergan. Abdushukur qozi Naqshbandiya tariqatining „Dil ba yor-u, dast ba kor“ shioriga qattiq amal qilgan. Oʻzi ham ota-bobo kasbi boʻlgan ohorchilik va koʻnchilik bilan shugʻullanib roʻzgʻor tebrangan.
Amir Muzaffar Abdushukur domlani dastlab Chorjoʻy viloyatiga, soʻngra Ziyovuddin tumaniga qozi etib tayinlaydi. Undan soʻng Buxoro shahriga rais boʻladi. Amir Muzaffar uni 1878-yilda amirlik qozikaloni deb eʼlon qiladi. Abdushukur bu lavozimda umrining soʻnggiga qadar qolgan. 1889-yilda vaboga uchrab vafot etgan.

Amir Muzaffar viloyatlarga safarga chiqqanda oʻzi bilan qozikalon Abdushukurni olib yurgan. Sadri Ziyoning „Navodiri Ziyoiya“ asarida yozilishicha, qozikalon Abdushukur hech qachon oʻzining mansabi bilan gʻururlanmagan. Kartarin, ogʻir-bosiq, ota-onasi va oilasidagilarga mehribon boʻlgan. Shoir Iso, Ahmad Donish, Mirzo Azim Somiy Boʻstoniy qozi Abdushukurning eng yaqin doʻstlari boʻlgan. Abdushukur ibn Abdurasul „Oyat“ taxallusi bilan sheʼrlar yozgan. Buxorodagi taraqqiyparvar ulamo Muhammad Ikromga ustozlik qilgan.
 

Turkum:1817-yilda tugʻilganlar
Turkum:1889-yilda vafot etganlar

Turkum:Buxoro amirligi
Rodriges dronti

Rodriges dronti (lot. Pezophaps solitaria) — Kaptarar oilasining Pezophaps monotipik urugʻiga mansub qirilib ketgan uchmaydigan qush. Hind okeanidagi Madagaskarning sharqida joylashgan Rodriges orolining endemigi hisoblanadi. Genetik jihatdan, kaptar va gʻurraklarlardan tashqari, uning eng yaqin genetik qarindoshi qirilib ketgan Mavrikiy dronti boʻlgan. Bu ikki tur kaptarlar oilasing, drontlar ost oilasiga birlashtiriladi. Nikobar kaptari Rodriges va Mavrikiy drontlarining eng yaqin yashab keluvchi genetik qarindoshi hisoblanadi.

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 |god=2003}}
Avazbek Turdaliyev

Avazbek Turdaliyevich Turdaliyev (1980-yil 10-fevral, Mingbuloq tumani, Namangan viloyati, Oʻzbekiston SSR) — oʻzbekistonlik olim, biologiya fanlari doktori (2016), dotsent.
 Biografiyasi 
Avazbek Turdaliyev 1980-yil 10-fevral Namangan viloyati, Mingbuloq tumanida tugʻilgan. 2002-yilda Fargʻona davlat universiteti tabiiy fanlar fakultetini tugatgan. 2008—2009-yillarda Fargʻona davlat universiteti tuproqshunoslik kafedrasi oʻqituvchisi, 2009—2018-yillarda universitetning Tabiiy fanlar fakultetida assistent, katta oʻqituvchi, 2018—2022 yilari zootexniya fakultetida kafedra mudiri, 2022—2023-yillarda uzumchilik, mevachilik va sabzavotchilik qoʻshma fakulteti dekani lavozimida faoliyat olib borgan. 2023-yildan Toshkent davlat texnika universiteti Qo‘qon filialida ilmiy ishlar va innovatsiyalar bo‘yicha direktor o‘rinbosari.
Ilmiy faoliyati
Avazbek Turdaliyev 2009—2012 yillarda Fargʻona davlat universitetida aspiranturasida tahsil olgan va 2016-yilda doktorlik dissertatsiyasini himoya qilib, 2016-yilda biologiya fanlari doktori ilmiy darajasini va „Tuproqshunoslik“ ixtisosligida dotsent ilmiy unvonini olgan. 250 dan ziyod ilmiy ishlar, shu jumladan, 2 ta monografiya, 6 dan ortiq oʻquv uslubiy qoʻllanmalar, „Tuproq geografiyasi“ (2021), „Tuproqni xaritaga tushirish“ (2022) oʻquv qoʻllanmalari mualilifi.

 

Turkum:Biologiya fanlari doktorlari
Turkum:Dotsentlar
Turkum:O‘zbekiston biologlari
Turkum:Dekanlar
Usmonlilar imperiyasidagi armanlar

Usmonli armanlari Usmonlilar imperiyasi tarkibidagi muhim etnik aholi qatlami edi. Imperiyadagi armanlar asosan arman pravoslav cherkovi yoki arman katolik cherkoviga tegishli edi. Ular 19-asrdagi Tanzimot islohotlari barcha Usmonli fuqarolarini qonun oldida tenglashtirmaguncha arman millatining bir qismi edi. Armanlar imperiyadagi muhim ozchilik qatlam edi. Ular Usmonli sanoati va savdosida hal qiluvchi rol oʻynagan va arman jamoalari imperiyaning deyarli barcha yirik shaharlarida mavjud edi. Ularning muhim ahamiyatiga qaramay, armanlar, ayniqsa, 19-asr ikkinchi yarmidan boshlab, Usmonli hukumatining kuchli taʼqibiga uchragan va bu taʼqiblar armanlar genotsidi bilan yakunlangan.

 

Turkum:Usmonlilar imperiyasida xristianlik
Turkum:Usmonlilar imperiyasi armanlari
Maxmatrasuljon Joʻrayev

Maxmatrasuljon Joʻrayev (1948-yil 17-aprel, Oʻsh shahri, Qirgʻiziston SSR) — oʻzbekistonlik olim, pedagogika fanlari doktori (1993), professor (1998).
Biografiyasi
Maxmatrasuljon Joʻrayev 1948-yil 17-aprel Oʻsh shahrida ishchi oilasida tugʻilgan. 1965-yilda Toshkent davlat pedagogika institutining fizika-matematika
fakultetiga oʻqishga kirgan va 1969-yili fizika oʻqituvchisi mutaxassisligi boʻyicha bitirgan. Oʻqishni bitirgach 1969—1992-yillarda ushbu fakultetdagi nazariy fizika kafedrasi oʻqituvchisi, 1992—1998-yillarda fizika fakulteti dekani, 1998—2007-yillarda Qirgʻizistondagi „Qirgʻiz-oʻzbek“ universitetida kafedra mudiri, fakultet dekani va „Qirgʻiz-oʻzbek“ universitetining pedagogika institutin direktori vazifasida faoliyat koʻrsatgan. 2007-yildan Toshkent davlat pedagogika universiteti fizika va uni o'qitish metodikasi kafedrasi professori.

Ilmiy faoliyati
1985-yilda Chelyabinsk pedagogika institutida mavzusida nomzodlik dissertatsiyasini himoya qilgan va pedagogika fanlar nomzodi ilmiy darajasini olgan. 1988-yilda dotsent ilmiy unvonini olgan. 1993-yilda mavzusida doktorlik dissertatsiyasini himoya qilgan. 1998-yilda professor unvonini olgan. 

 

Turkum:Oʻzbekiston olimlari
Turkum:Pedagogika fanlari doktorlari
Turkum:Professorlar
Turkum:Dekanlar
Nurmuxammet Nigmatullin

Nurmohammet Nigamtullin (1946-yil, 8 dekabr, SSSR, RSFSR, BASR, Sibay — 2019-yil 26-iyun, RF, BR, Ufa) — Boshqirdiston musulmonlari diniy nazorati raisi, muftiy (1992—2019).

 Biografiyasi 
Nurmuxammet Nigmatullin 1946-yil 8-dekabrda Boshqirdiston ASSR Baymak viloyati Sibay ishchilar posyolkasida (1955-yildan shahar) mulla Magafur oʻgʻli mulla Magafur Gabdelganining oilasida tavallud topgan. 1971—1975-yillarda Buxorodagi Mir Arab madrasasi tahsil olgan. Toshkent shahar Imom al-Buxoriy nomidagi Islom institutini „Imom-xatib“ ixtisosligi boʻyicha tamomlagan (qizil diplom, 1980). 1980—1982-yillarda Islomiy daʼvat institutida (Damashq, Suriya) diniy taʼlim olgan.

U 1979-yildan 1982-yilgacha SSSRning Yevropa qismi va Sibir musulmonlarining diniy nazorati mas’ul xodimi boʻlgan. 1982-yildan 1992-yilgacha Ufa jamoat masjidida imomlik qilgan.

1992-yil 21-avgustdan 2019-yil 29-aprelgacha Boshqirdiston Respublika musulmonlari diniy nazorati raisi va respublika muftiysi boʻlganNurmөxәmmәt Nigʼmәtullin vazifasinnan kitә. Азатлык радиосы, 29.04.2019. 2019-yil 29-apreldan boshlab Boshqirdiston musulmonlari diniy nazorati raisining maslahatchisi sifatida faoliyat koʻrsatganV Duxovnom upravlenii musulman Bashkortostana smenilsya glava . "Realnoe vremya", 29.04.2019.

 Oilasi 
Uning rafiqasi Noila Abistoyi (ular 1972-yilda Buxoroda oʻqib yurganlarida turmush qurishgan).

Bolalar: toʻrt qiz farzandi borNigmatullin Nurmuxammad Magafurovich. Duxovnoe upravlenie musulman Rossiyskoy Federatsii.
 Tanqid 
2018-yil 14-mart kuni Neftekamada Boshqirdiston musulmonlari diniy nazorat plenumi faoliyatidan noroziliklarini bildirgan. Iqtisodiy masalalar hal etilmagani, yoshlarni jalb etmayotgani uchun tanqid qilinganMedia: Nurmөxәmmәt Nigʼmәtullin vazifasinnan kitә. Азатлык радиосы, 29.04.2019.
 Vafoti 
Nurmuxammet Nigmatullin 2019-yil 26-iyun kuni 72 yoshida uzoq davom etgan ogʻir xastalikdan soʻng vafot etganTimur Raxmatullin. Ne opravilsya posle operatsii: zaupokoynuyu molitvu po eks-muftiyu Bashkortostana vozglavit ego soratnik . realnoevremya.ru, 26.06.2019. Ufa musulmon qabristoniga dafn etilganMusulmane respubliki prostilis s muftiem Nurmuxamet xazratom Nigmatullinim. Sayt DUM RB, 27.06.2019.
 Nashrlari 
Din — bu koʻrsatma. (Qozon, 2012 (hammuallif))

Iymon — qalb koʻzgusi: vaʼzlar, savollarga javoblarM. G. Valeeva (Ә. N. Akbutina tәrҗemәse). Nigʼmәtullin Nurmөxәmmәt Mәgafүr uli. Bashkort ensiklopediyase. (Ufa, 2014-yil)
 Mukofot va unvonlari 
 2006-yil 2-darajali „Al-Fahr“ ordeni.
 2016-yil — Xalqlar doʻstligi ordeni (BR)
 

 
 Boshqirdiston musulmonlari diniy nazoratining rasmiy sayti 
 Galina Baxshieva . DUM RB sobiq rahbari Nurmuxamet-hazrat Nigʻmatullin hayotdan . „Bashinform“ IA, 26.06.2019 
Turkum:Mir Arab madrasasi bitiruvchilari
Turkum:Muftiylar
Turkum:2019-yilda vafot etganlar
Turkum:26-iyunda vafot etganlar
Turkum:1946-yilda tugʻilganlar
Turkum:8-dekabrda tugʻilganlar
Mirzaahmad Qurbonov

Mirzaahmad Qurbonov (1949-yil 1-yanvar, Toshkent, Oʻzbekiston SSR) — oʻzbekistonlik olim, pedagogika fanlari doktori (2012), professor (2016).

 Biografiyasi 
Mirzaahmad Qurbonov 1949-yil 1-yanvar Toshkent shahrida ziyoli oilasida tugʻilgan. 1972-yilda Toshkent davlat universiteti fizika fakultetini tugatgan. 1972—1981-yillarda ushbu universitetning „Umumiy fizika“ kafedrasi assistenti, 1988—2013-yillarda „Fizika oʻqitish uslubi va tarixi“ kafedrasi assistenti, dotsenti vazifasida faoliayt koʻrsatgan. 2013-yildan „Umumiy fizika“ kafedrasi professori.
Ilmiy faoliyati
Mirzaahmad Qurbonov 1991-yilda nomzodlik ishini himoya qilgan, 1994-yilda dotsent ilmiy unvonini olgan. 2012-yilda doktorlik dissertatsiyasini himoya qilib, pedagogika fanlari doktori ilmiy darajasini, 2016-yilda professor ilmiy unvonini olgan. 300 dan ortiq ilmiy ishlar, shu jumladan, 30 dan ortiq monografiya, darslik va oʻquv qoʻllanmalar muallifi.Turon fanlar akademiyasi prezidiumining qarori bilan 2023 yil 26 fevralda Akademik ilmiy unvoni va koʻkrak nishoni medali bilan mukofotlandi.

 

Turkum:Oʻzbekiston olimlari
Turkum:Pedagogika fanlari doktorlari
Turkum:Professorlar
Shahnoza Xolmaxamatova

Shaxnoza Baxtiyor qizi Xolmaxmatova (tugʻ. 12-iyul 1990-yil, Toshkent, Oʻzbekiston SSR, SSSR) — oʻzbek tili oʻqituvchisi va siyosatchisi. Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Qonunchilik palatasi deputati. Oʻzbekiston Liberal-demokratik partiyasi aʼzosi.

 Biografiyasi 
Shahnoza Xolmaxamatova Toshkent davlat pedagogika universitetini tamomlagan. 

2020 yilda IV-chaqiriq Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Qonunchilik palatasiga saylandi, shuningdek, Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Qonunchilik palatasining fan, taʼlim, madaniyat va sport masalalari qoʻmitasi aʼzosi lavozimiga tayinlandi.

 

Turkum:Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining deputatlari
Turkum:Oʻzbekiston Liberal-demokratik partiyasi a’zolari
Panjvaqta masjidi

Panjvaqta masjidi — Navoiy viloyati, Nurota shahri, Chashma majmuasida joylashgan yodgorlik. Masjid 1570—1571-yillarda Buxoro xonligida hukmronlik qilgan Shayboniy Abdullaxon II davrida bunyod etilgan. Masjid Oʻzbekiston moddiy va madaniy meʼrosining koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatiga kiritilgan.
 Tarixi 
Panjvaqta masjidi Buxoro xonligida hukmronlik qilgan Shayboniylar sulolasi davrida XVI asrda bunyod etilgan va bir necha marotaba qayta qurilgan. Masjid gumbaz bilan qoplangan boʻlib, xonaqoh vazifasini ham bajargan. XIX asrga kelib masjid ayvonli qilib qurilgan.
Panjara masjid oldida qora marmar toshda arab tilida nasxi buxoriy xatida Muhammad paygʻambarga aytilgan Tojiya ismli salovati yozilgan. Mazkur toshda yozilgan bitik tasavvuf ahlida risqni koʻpaytirish va gʻamlarni ketgazish maqsadida oʻqiladigan salovatdir. Asosan bunday salovatlar Muhammad al-Jazuliyning „Daloil al-hayot“ asarida keltirilgan. Ushbu bitik Kotib Xatloniy tomonidan 1918—1919-yillarda yozilgan. Masjiddagi marmartoshda nastaʼliq xatida sheʼriy taʼrix yozilgan. Sheʼriy taʼrix fors tilida yozilgan: „Istasa har neki, Ahmad (Muhammad (s.a.v)) hurmati, Oʻshani unga ato etgay Xudo. Toshga Xatloniy kotib bitdi raqam, Sangtarosh oʻydi burudi Mustafo. Bir ming yuz oʻttizzu yetti edi, Taʼrixi hijrati sayyidbino“. 

 Meʼmorchiligi 
Panjvaqta masjidi Oʻrta Osiyo uslubida bunyod etilgan. Masjid qurilishida pishgan gʻisht, yogʻoch, ganch va boshqa materiallardan foydalanilgan. Hozirgi kunda masjid ikki yoqlama ayvonli va katta gumbazdan iborat. Masjid gumbazining ichkarisi qadama naqshlar bilan bezatilgan. Hozirgi kunda naqshlarning faqatgina geometrik shakli mavjud
 

 
 Ilmiy 
 

 
 

Turkum:Oʻzbekiston meʼmoriy yodgorliklari
Turkum:Navoiy meʼmoriy yodgorliklari
Turkum:Navoiy viloyati masjidlari
Somoniylar qo‘shini

Somoniylar qo‘shini — somoniylar sulolasi boshqaruvi davrida tuzilgan muntazam yollanma qo‘shin. U muntazam xos qism va muvaqqat lashkarlarga bo‘lingan. Viloyat va tumanlardagi mahalliy hokimlarga tegishli lashkarlar ham ancha vaqtlargacha mavjud bo‘lgan.

 Tarixi 
Somoniylar davrida mulkchilikning rivojlanishi, shaharlarning o‘sishi, davlat boshqaruvining markazlashuvi bilan saroydagi ko‘p sonli xos qism (gvardiya) asosida muntazam yollanma qo‘shin tashkil etilgan. Barcha harbiy ishlarni sohib ash-shurat devoni boshqargan. Sohib ash-shuratning yordamchisi — ariz o‘zining maxsus devoni arzi orqali qo‘shin xazinasini boshqarib, yiliga to‘rt marotaba jangchilarga maosh tarqatgan, qo‘shindagi intizom, qurol-yarog‘ va oziq-ovqat ustidan nazorat qilgan. 

Xos qism bilan bir qatorda, lozim bo‘lganda yana Movarounnahr va Xurosonning ayrim mahalliy viloyat hokimlaridan ko‘p sonli lashkarlar to‘plangan. Istaxriyning xabar berishiga qaraganda, mamlakat ayrim okruglarga (kulob) ajratilgan bo‘lib, ular lashkar uchun ma’lum miqdorda jangchilar ajratishgan. Lashkarlarning harbiy qobiliyati yuqori bo‘lgan. Lashkar tashqi harbiy xavf tug‘ilganda, ichki nizolar, isyonlar paytida va ko‘chmanchilarga qarshi yurish tashkil etilayotganda to‘plangan. Lashkarlar o‘z hisoblaridan, mahalliy hokimlar hisoblaridan ta’minlangan va davlat qaramog‘ida bo‘lgan. Qurol-aslaha va oziq-ovqat bilan ta’minlash bevosita ma’lum vazifaga bog‘liq edi.

Qo‘shin tarkibida turkiy ko‘chmanchi qabilalardan tuzilgan yollanma qismlar ham bo‘lgan. Chegarani mahalliy hokimlar lashkarlari va g‘oziylar harbiy bo‘linmalari himoya qilgan. Davlat hokimiyatining asosiy tayanchini somoniylarning ko‘p sonli turkiy gvardiyasi tashkil qilgan. Zarurat tug‘ilganda somoniy amirlari viloyat va tumanlardan ko‘ngilli lashkarlardan katta qo‘shin to‘plashgan. Biroq keyinchalik somoniylar mehnatkash xalq ommasining ko‘magidan mahrum bo‘la borishlari va mulkdorlar separatik harakatlarining kuchayishi bilan mahalliy lashkarlar markaziy hokimiyatga xavf tug‘dira boshlagan. Shu sababli hokimiyat endilikda to‘liq ravishda jangovar turkiylardan olinadigan gvardiyaga tayana boshlagan.

Gvardiya bilan bir qatorda boshqa xil qo‘shin ham bor edi. Ibn Havqalning yozishicha, bu qo‘shin ozod mehnatkash dehqonlardan tashkil qilingan. Lashkarlar harbiy xizmatni o‘tash chog‘ida oziq-ovqat bilan yaxshi ta’minlangan, hukumat ularga g‘amxo‘rlik qilib turgan. Mamlakat urush xavfi ostida qolganda yoki mamlakatda urush boshlanganida shu lashkarlar hukumat ta’minotidan tashqari ma’lum darajada o‘z mablag‘lari bilan ham o‘zlarini ta’minlab turganlar. Somoniylarga yarim qaram bo‘lgan Chag‘oniyon viloyati o‘z hisobidan o‘zini ta’minlay oladigan, o‘z otlariga ega bo‘lgan 10 ming askar yetkazib bergan. Yurishlar vaqtida ko‘ngillilar qo‘shini asosan markaziy hukumat hisobidan ta’minlangan.

 

Turkum:Somoniylar harbiy san’ati
Turkum:Harbiy tarix
Turkum:Somoniylar davlati
Oʻtkurbiy

Oʻtkurbiy (Oʻtkur soʻfiy ; 1743-yil, Buxoro, Buxoro xonligi – 1812-yil, Buxoro, Buxoro amirligi) – davlat arbobi va lashkarboshi, Buxoro amirligining oliy qoʻshbegi – bosh vaziri (1790—1812)Materiali po istorii turkmen i Turkmenii, Tom II. XVI-XIX vv. Iranskie, buxarskie i xivinskie istochniki . – —: AN SSSR, 1938..

 Kelib chiqishi 
Oʻtkurbiy asli oʻzbek mangʻit urugʻidan boʻlib, Buxoroda tugʻilgan.

 Vafoti 
Oʻtkur qoʻshbegi 1812-yil Buxoro amirligida (Buxoro) vafot etgan.

 Oilasi 
Ikki oʻgʻil farzandi bor. Muhammad Hakimbiy qoʻshbegi va Abdurasulbek.

 

 
 Anke fon Kyugelgen. Legitimizatsiya sredneaziatskoy dinastii mangitov v proizvedeniyax ix istorikov (XVIII—XIX vv.). – Almati: Dayk press, 2004
 Ахмад Дониш. Istoriya mangitskoy dinastii. – Dushanbe: Donish, 1967
 
Turkum:Qarshi beklari
Turkum:Mangʻitlar
Turkum:Buxoro qoʻshbegilari
Turkum:Buxoroda vafot etganlar
Turkum:1812-yilda vafot etganlar
Turkum:Buxoroda tugʻilganlar
Turkum:1742-yilda tugʻilganlar
Somoniylar saroy gvardiyasi

Somoniylar saroy gvardiyasi — somoniylar hukmronligi davrida tashkil etilgan, turk g‘ulomlaridan tuzilgan muntazam xos qo‘shin. U Markaziy Osiyo viloyatlarining harbiy jihatdan yaxshi ta’lim olgan yoshlaridan tarkib topgan. Somoniylarning ko‘p sonli turkiy gvardiyasi davlat hokimiyatining asosiy tayanchini tashkil qilgan. Gvardiya maoshni markaziy xazinadan olgan. Jangchilarga yiliga to‘rt marotaba maosh tarqatilgan. Gvardiyaning ta’minotini sohib ash-shurat devoni boshqargan.

 Boshqaruvi 
Saroy gvardiyasida vusoqboshi (3 g‘ulomga boshliq kichik komandir), hojib (gvardiyachi g‘ulomlarning oliy mansabi), xaylboshi (xojibdan quyi, vusoqboshidan yuqori) mansablari mavjud edi. Hojib saroy lashkarboshisi bo‘lgan, unga saroy va hukumat muassasalarini qo‘riqlash bo‘yicha xizmat qiluvchi va harbiy harakatlar davrida o‘ta mas’uliyatli vazifalarni bajaruvchi gvardiyachi-g‘ulomlarning katta otryadi bo‘ysungan. Buzurgi hojib — bosh hojib somoniylar davlatining eng oliy mansabli amaldorlaridan biri bo‘lgan. Hojiblar va bosh hojib davlat ishlarida katta rol o‘ynaganlar. 

 Turk g‘ulomlari 
Saroy gvardiyasi asosini tashkil etgan g‘ulomlarning mansablari xizmatining katta-kichikligi, obro‘-e’tiboriga qarab asta-sekin, darajama-daraja oshirib borilgan. G‘ulomni sotib olgach, unga bir yil mobaynida piyoda askar bo‘lib xizmat qilish buyurilgan va u zandonachidan tayyorlangan qabo kiyib mulozimlar safida yurgan. Bu g‘ulomlarga yashirin yoki oshkora suratda shu yil ichida otga minishga ruxsat etilmagan. Agarda bilib qolinsa, ular jazolanganlar. Shunday suratda bir yil xizmatni o‘tagach, hojib g‘ulomga yugan va oddiy tasma berish haqida ko‘rsatma bergan.

G‘ulom ot va qamchi bilan yana bir yil xizmat qilgach, kelgusi yili unga beliga o‘rash uchun qorajo‘r (qiyiqcha) berilgan. Beshinchi yilga kelib unga yaxshi egar, yulduzlar shakli bilan naqshlangan yugan, doroyi qabo va gurzi berilgan, gurzini u halqaga ilib qo‘ygan. Oltinchi yili u anvoyi kiyim, yettinchi yili bir qubbali, 16 qoziqli chodir ilgan, uning ixtiyoriga uch g‘ulom berilgan va u vusoqboshi deyilgan. U qora kigizga nuqra (kumush) bezaklar tikilgan qalpoq va ganja qabosi kiygan. Yil sayin g‘ulomlarning obro‘-e’tibori, bezagi, qo‘shini, unvonlari oshib xaylboshi, so‘ng hojib bo‘lgan. O‘ttiz yetti yoshga yetgunga qadar ularga amirlik mansabi hamda yer-mulk ajratib berilmagan. 

 Mashhur vakillari 
Somoniylarning g‘ulomlaridan biri bo‘lgan Alptegin o‘ttiz besh yoshida Xurosondagi sipohsolorlikni olgan. U 2700 jangchi-g‘ulomga qo‘mondonlik qilib, Movarounnahr va Xurosonda ulkan boylikka egalik qilgan. Shu davrda turk g‘ulomlari orasidan yetishib chiqqan Sabuktegin (940—997) esa xizmat pog‘onalaridan o‘sib borib, katta mavqega erishadi va kelajakda g‘aznaviylar sulolasiga asos soladi.

 

Turkum:Somoniylar harbiy san’ati
Turkum:Harbiy tarix
Turkum:Somoniylar davlati
Dehi baland masjidi

Dehi baland masjidi (Imom Hasan imom Husayn jomeʼ masjidi) — Navoiy viloyati, Nurota tumani, Dehibaland qishlogʻida joylashgan yodgorlik. Masjid XVI asrda Buxoro xonligida hukmronlik qilgan Shayboniylar sulolasi davrida joʻyboriy Xoja Saʼd tomonidan qurdirilgan. Masjid Oʻzbekiston moddiy va madaniy meʼrosining koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatiga kiritilgan.
Dehi baland masjidi yer sathidan 2 metr balandlikda marmar bilan qoplangan yirik supa ustida joylashgan. Masjid xonaqoh sifatida ham ishlatilgan boʻlib, sharq va junun tomonlari ayvonli qilib bunyod etilgan. Masjid ikki tomonida imom Hasan va Husanlarning ramziy qabri mavjud boʻlgan. Masjid XVI asrda joʻyboriy Xoja Saʼd mablagʻlari va tashabbusi bilan bunyod etilgan. 1860-yilda masjidda taʼmirlash ishlari olib borilgan. Bu haqida masjidda saqlanib qolgan bitikda qayd etilgan. Taʼmirlash ishlarida nurotalik Abdurahim Turdiyev sangtarosh va Abdurahim Turdiyev (1870—1938) boshchilik qilgan va qatnashgan. Oʻzbekiston mustaqillikkka erishgach, masjidda 1998—1999-yillarda taʼmirlash ishlari olib borilgan. 2007-yilda masjid qayta taʼmirlangan. Masjidda marmar lavh boʻlib, 1999-yilgi taʼmirlash natijasida kirish eshigi tepasidan olib qoʻyilgan va hozirda ayvonda saqlanmoqda. Marmar lavhda nastaʼliq va nasx xatida bitiklar yozilgan. Bitikda Qur’oni Karimning „Oli Imron“ surasining 18-19-oyatlari keltirilgan. Naqshinkor lavhning yuqori qismida „Shahodat“ va „Tayyiba“ kalimasi yozilgan. Bitikning oʻrtasida esa nastaʼliq xatida tarixiy baxshida bitilgan. Masjid Oʻrta Osiyo uslubida bunyod etilgan. Masjid qurilishida pishgan gʻisht, yogʻoch, ganch va boshqa materiallardan foydalanilgan.

 

 
 Ilmiy 
 

 
 

Turkum:Oʻzbekiston meʼmoriy yodgorliklari
Turkum:Navoiy meʼmoriy yodgorliklari
Turkum:Navoiy viloyati masjidlari
Hammarskjöld oilasi

Hammarskjöld oilasi — shved zodagonlari (shvedcha: Riddarxusetda) oilasi boʻlib, 135 kishidan iborat. Ulardan eng mashhurlari:

 (1891—1974) — shved davlat arbobi.
 Dag Hammarskjöld (1905—1961) — shved davlat arbobi, 1953—1961-yillarda BMT Bosh kotibi.
 (1838—1898) — Shvetsiya qirollik fanlar akademiyasi prezidenti (1893—1894)
 (1865—1940) — 1920—1921-yillarda Shvetsiya harbiy vaziri.
 Lorenzo Hammarskjöld (1785—1827) — shved yozuvchisi.
 Peder (Per) Mikaelsson (Michilsson) Hammarskjöld (1560—1646) — shved davlat arbobi.
 (1925—2012) — shved suratkashi.
 (1845—1937) — shved davlat va siyosat arbobi.
 Hjalmar Hammarskjöld (1862—1953) — shved davlat va siyosat arbobi, 1914—1917-yillarda mamlakat bosh vaziri. Dag Hammarskjöldning otasi.
 

Turkum:Shvedcha familiyalar
Qudratulla Azizov

Qudratulla Xusanovich Azizov (1948-yil 23-may, Toshkent, Oʻzbekiston SSR) — oʻzbekistonlik olim, texnika fanlari nomzodi, professor.
 Biografiyasi 
Qudratulla Azizov 1948-yil 23-mayda Toshkent shahrida ishchi oilasida tugʻilgan. 1967—1972-yillarda Toshkent politexnika institutida tahsil olgan. Mutaxassisligi aloqa yoʻllari muhandisi. 1972—1978-yillarda Toshkent avtomobil-yoʻllar instituti yoʻllarni qidirish va loyihalash kafedrasi assistenti, aspiranti, 1978—1982-yillarda Toshkent avtomobil-yoʻllar instituti yoʻllarni qidirish va loyihalash kafedrasi assistenti, katta oʻqituvchisi, 1978—1982-yillarda Toshkent avtomobil-yoʻllar instituti yoʻl qurilish fakulteti dekan oʻrinbosari, 1982—1988-yillarda Toshkent avtomobil-yoʻllar instituti yoʻllarda harakatni tashkil etish kafedrasi dotsenti, 1988—1994-yillarda Toshkent avtomobil-yoʻllar instituti yoʻllarni qidirish va loyihalash kafedrasi mudiri, 1994—1995-yillarda Moskva avtomobil-yoʻllar instituti yoʻllarni qidirish va loyihalash kafedrasi katta ilmiy xodimi, 1995—2000-yillarda Toshkent avtomobil-yoʻllar instituti yoʻlovchilar tashish va yoʻl harakatini tashkil etish kafedrasi dotsenti, 2000—2013-yillarda Toshkent avtomobil-yoʻllar instituti harakat xavfsizligini tashkil etish kafedrasi mudiri, dotsenti, professori, 2014-2016-yillarda Toshkent avtomobil-yoʻllar instituti avtomobil yoʻllari va aerodromlarni qurish, ekspluatasiya qilish kafedrasi professori, 2016—2017-yillarda Toshkent avtomobil yoʻllarini loyihalash, qurish va ekspluatasiyasi instituti avtomobil yoʻllari va aerodromlarni qurish, ekspluatasiya qilish kafedrasi professori, 2017—2020-yillarda Toshkent avtomobil yoʻllarini loyihalash, qurish va ekspluatasiyasi instituti avtomobil yoʻllarini qurish va ekspluatasiya qilish kafedrasi professori, 2020—2021-yillarda Toshkent davlat transport universiteti yoʻl muhandisligi kafedrasi professori vazifasida faoliyat yuritgan. 2021-yildan Toshkent davlat transport universiteti avtomobil yoʻllarini qurish va ekspluatasiya qilish kafedrasi professori.

 Ilmiy faoliyati 
Qudratulla Azizov 12 ta darslik, 3 ta monografiya, 12 ta oʻquv qoʻllanma, 100 ta uslubiy qoʻllanma, 300 dan ortiq ilmiy maqolalar muallifi.

 Mukofotlari 
 „Oʻzbekiston Respublikasi mustaqilligiga 20 yil“ esdalik nishoni (2011).

 

Turkum:Oʻzbekiston muhandislari
Turkum:Fan nomzodlari
Turkum:Professorlar
Ibrohim Sodiqov

Ibrohim Solihovich Sodiqov (1952-yil, 5-yanvar, Toshkent, Oʻzbekiston SSR) — oʻzbekistonlik olim, texnika fanlari doktori (2001), professor (2001).
 Biografiyasi 
Ibrohim Sodiqov 1952-yil 5-yanvar Toshkent shahrida tugʻilgan. 1969—1974-yillarda Toshkent politexnika institutida tahsil olgan. Mutaxassisligi aloqa
yoʻllari muhandisi. 1974—1975-yillarda Toshkent avtomobil-yoʻllar instituti stajyor-oʻqituvchisi, 1975—1976-yillarda Toshkent avtomobil-yoʻllar instituti yoʻllarni qidirish va loyihalash kafedrasi assistenti, 1979—1983-yillarda Toshkent avtomobil-yoʻllar instituti yoʻllarni qidirish va loyihalash kafedrasi assistenti, 1983—1985-yillarda Toshkent avtomobil-yoʻllar instituti yoʻllarni qidirish va loyihalash kafedrasi katta oʻqituvchisi, 1985—1992-yillarda Toshkent avtomobil-yoʻllar instituti yoʻllarni qidirish va loyihalash kafedrasi dotsenti, 1995—2000-yillarda Toshkent avtomobil-yoʻllar instituti yoʻl qurilishi fakulteti dekani, 2000—2001-yillarda Toshkent avtomobil-yoʻllar instituti iqtisodiyot va tadbirkorlik ishlari boʻyicha prorektori, 2001—2003-yillarda Toshkent avtomobil-yoʻllar instituti akademik litseylar va kasb-hunar kollejlari bilan ishlash boʻyicha prorektori, 2003—2012-yillarda Jizzax politexnika instituti rektori, 2012—2013-yillarda Toshkent avtomobil-yoʻllar instituti avtomobil yoʻllari va aerodromlar kafedrasi professori, 2013—2017-yillarda Lugansk milliy agrar universiteti „Yer boshqaruvi va avtomobil yoʻllarini qurilishi va geodeziya“ kafedrasi professori, 2018—2020-yillarda Toshkent avtomobil-yoʻllar instituti avtomobil yoʻllarini qurish va ekspluatatsiya qilish kafedrasi professori vazifasida faoliyat olib borgan. 2020-yildan Toshkent davlat transport universiteti avtomobil yoʻllarini qurish va ekspluatatsiya qilish kafedrasi professori.

Ilmiy faoliyati
Ibrohim Sodiqov 1976—1979-yillarda Toshkent avtomobil-yoʻllar instituti aspiranturasida, 1992—1995-yillarda Toshkent avtomobil-yoʻllar instituti doktoranturasida oʻqigan. 1982-yilda „Bir xil sathda kesishuvchi yoʻllarning chorrahasini koʻchirilgan chapga burilish bilan loyihalash“ mavzusida nomzodlik dissertasiyasini 2001-yilda „Avtomobil yoʻllarining transport-ekspluatasion sifatlarini prognozlash va boshqarish“ mavzusida doktorlik dissertasiyasini himoya qilgan. 170 dan ortiq ilmiy ishlar, jumladan, 7 ta darslik, 3 ta oʻquv qoʻllanma, 2 ta monografiya, 2 ta patent, 18 ta uslubiy ishlanma muallifi.

 

Turkum:Oʻzbekiston muhandislari
Turkum:Texnika fanlari doktorlari
Turkum:Professorlar
Turkum:Oʻzbekistondagi oliy oʻquv yurtlari rektorlari
Mix ota masjidi

Mix ota masjidi — Navoiy viloyati Konimex tumani Qurama qishlogʻida joylashgan masjid.

 Tarixi 
Mix ota masjidi Konimex tumani „Guliston“ MFY, Qurama qishlogʻida joylashgan. 1993—1995-yillar oraligʻida oʻsha davrdagi Konimex tuman hokimi Poʻlat Sulaymonov va Imomqul Xaitovning tashabbusi bilan asosan hashar yoʻli bilan qurilgan. Namoz oʻqish honaqohi 120 nafar odamga moʻljallangan edi, 2019 yilning 9 aprelida 1000 kishiga mo'ljallangan yangi masjid foydalanishga topshirildi. Eski bino Madaniy me'roslar qatoriga kiritildi. Namoz oʻqish xonasi, xonaqoh, imom xatib uchun alohida xonalar, hojatxona va tahoratxonalari mavjud. Isitish tarmogʻi, yoritish chiroqlari soz holatda, atrofi obodonlashtirilgan, 4 ta kuzatuv kameralari ishlab turibdi. Oʻzbekiston Musulmonlar idorasi tasarrufidagi Navoiy viloyat vakilligi mas’ul tashkilot. „Mix ota“ masjidi bir vaqtning oʻzida 1 000 nafardan ortiq namozxonni oʻz bagʻriga sigʻdira oladi. Yangi masjid binosida Xonaqoh, Masjid imomi xonasi va Imom-noibi xonalari bor. Imom-noibi xonasida 500 dan ziyod diniy,ilmiy va ommaviy kitoblar joy olgan javon mavjud. Yangi masjidda Yandashev Rahmatulloh domla imomlik qiladi.
 

Turkum:Navoiy viloyati masjidlari
Turkum:Konimex tumani
Mirzo Farmonqul

Mirzo Farmonqul (1868-yil, Xatirchi — ?) — BXSR Yer ishlari nozirligida kotib, Buxoro amirligida qorovulbegi, miroxoʻr, dodxoh lavozimlarida ishlagan.

Mirzo Farmonqul Berdimurod oʻgʻli 1868-yilda Navoiy viloyati Xatirchi tumanida tugʻilgan. Mirzo Farmonqul madrasa taʼlimini bitirgach, dastlab Xatirchi begi Nasrullobek qoʻlida kotib, keyin amlokdor boʻlib ishlaydi. 1901-yilda Nasrullobek tavsiyasi bilan qorovulbegi (poruchik) sifatida amir xizmatiga olinadi. Mirzo Farmonqul otasining vafotidan keyin miroxoʻr, 1917-yildan 1920-yilgacha dodxoh lavomida ishlagan. 1920-yilning avgustida sovet armiya bilan boʻlgan jangda Mirzo Farmonqul yigitlari shaxsan amir himoyasi uchun mas’ul boʻlgan. Farmonqul amirni Gʻijduvonga yetguncha himoya qiladi. Shundan keyin qizil armiyaga bas kelib boʻlmasligini anglagach, amirni Sharqiy Buxoroga chiqarib yuborish uchun dushmanni chalgʻitishga harakat qiladilar. Dodxoh yigitlari goh hujumga oʻtib, goh turli tomonga tarqalib, Xatirchiga chekina boshlaydi. Keyin Mirzo Farmonqul askarlarga tezlik bilan turli tarafga yashirinishga, keyinroq amir orqasidan Dushanbega borishga buyruq beradi.

Bu vaqtda amir Olimxon afgʻon amiri Omonulladan vaqtinchalik boshpana soʻraydi. Mazkur iltimosnomani Omonullaxonga Mirzo Farmonqul dodxoh yetkazadi. Keyin Omonullaxon bilan kelishuvga muvofiq barcha harbiylar ortga qaytadi.

Farmonquli dodxoh Buxoroga kelgan vaqtda qoʻlga olinib, 10 kun davomida tergov qilinadi. Soʻng Fayzulla Xoʻjayev hukumati tomonidan Yer ishlari nozirligida kotib lavozimiga ishga olinadi. Keyinroq bu ishni tashlab, 1921-yildan Xatirchiga qaytib, dehqonchilik bilan shugʻullanadi. 1922-yilda BXSR hukumati uni yana ishga olib, Kattaqoʻrgʻon shahriga amlokdor qilib tayinlaydi. 1924-yilgacha shu ishda faoliyat yuritadi. Keyinroq Xatirchi qozisining kotibi boʻlib ishlaydi.

1925-yilning 22-aprelida Mirzo Farmonqul Berdimurod oʻgʻli Xatirchida hibsga olinadi. Farmonqul tergovda oʻzining amir Said Olimxonning dodxohi boʻlgani va shu tufayli amirni himoya qilib, afgʻon amiri Omonullaxon bilan uchrashgani, Olimxonning roziligi bilan Buxoroga qaytganini taʼkidlaydi. 1925-yil 4-sentabr kuni Mirzo Farmonqul Berdimurod oʻgʻli OGPU yigʻilishida 3 yilga Sibirga surgun qilinadi. 1928-yil 20-aprel kuni esa hukm muddati hech bir asossiz yana 3 yilga uzaytiriladi.

 

Turkum:1868-yilda tugʻilganlar
Turkum:Xatirchida tugʻilganlar
Turkum:Buxoro amirligida tugʻilganlar
Turkum:Sovet davri qatagʻon qurbonlari
Turkum:Kishilar
Turkum:Qatagʻon qurbonlari
Erkin Xoʻjayev

Erkin Normatovich Xoʻjayev (1939-yil 27-iyun, Samarqand, Samarqand viloyati, Oʻzbekiston SSR) — oʻzbekistonlik iqtisodchi olim, iqtisodiyot fanlari nomzodi (1969), professor (1992).
 Biografiyasi 
Erkin Xoʻjayev 1939-yil 27-iyunda tugʻilgan. 1962-yilda Samarqand davlat universitetini tugatgan. 1957—1958-yillarda Samarqand shoyi toʻqish fabrikasi ishchisi, 1962—1964-yillarda Samarqand tibbiyot instituti „Siyosiy iqtisod“ kafedrasi oʻqituvchisi, 1964—1966-yillarda Samarqand shahar yoshlar uyushmasining birinchi kotibi, 1966—1976-yillarda Samarqand davlat universiteti „Siyosiy iqtisod“ kafedrasi aspiranti, oʻqituvchisi, dotsenti, 1976—1990-yillarda Samarqand qishloq xoʻjaligi instituti „Siyosiy iqtisod“ kafedrasi mudiri, dotsenti, 1990—1994-yillarda Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Kengashi Prezidiumi aʼzosi va iqtisodiy islohotlar, byudjet siyosati va mahalliy oʻzini oʻzi boshqarish qoʻmitasi raisi, 1992—1994-yillarda Samarqand kooperativ instituti rektori, 1994-1996-yillarda Oʻzbekiston Respublikasining Eron Islom Respublikasidagi favqulodda va muxtor elchisi, 1996—2004-yillarda Samarqand kooperativ instituti „Moliya va kredit“ kafedrasi professori vazifasida faoliyat koʻrsatgan . 2004-yildan Samarqand iqtisodiyot va servis instituti „Moliya va sugʻurta xizmatlari“ kafedrasi professori. Shuningdek, Oʻzbekiston Respublikasi Tadbirkorlik uyushmasining birinchi prezidenti (1991-1995), Oʻzbekiston-Eron doʻstlik jamiyatining vitse-prezidenti (1990-1996) sifatida ham faoliyat olib borgan.

 Ilmiy faoliyati 
Erkin Xoʻjayev 120 dan ilmiy ishlar muallifi. Toshkent davlat iqtisodiyot universitetining faxriy professori (1992). Xalqaro axborotlashtirish akademiyasining muxbir aʼzosi (1993).

 Unvona va mukofotlari 
 „Oʻzbekiston SSRda xizmat koʻrsatgan iqtisodchi“ faxriy unovni (1989);
 „Oliy taʼlim aʼlochisi“ koʻkrak nishoni;
 „Xalq taʼlimi aʼlochisi“ koʻkrak nishoni;
 „Oʻzbekiston Respublikasi mustaqilligiga 20 yil“ esdalik nishoni (2011);
 „Oʻzbekiston Respublikasi mustaqilligiga 30 yil“ esdalik nishoni (2021);
 „Oʻzbekiston Konstitutsiyasiga 30 yil“ esdalik nishoni (2022).
 

Turkum:Oʻzbekiston olimlari
Turkum:Iqtisodchilar
Turkum:Fan nomzodlari
Turkum:Professorlar
Turkum:Oʻzbekistondagi oliy oʻquv yurtlari rektorlari
Turkum:Oʻzbekistonning Erondagi elchilari
Turkum:Oʻzbekistonlik iqtisodchilar
Turkum:Samarqand davlat tibbiyot universiteti oʻqituvchilari