Brunsvigia

BrunsvigiaframelessBrunsvigia josephinaeIlmiy tasniflashOlamOʻsimliklarTipYuksak oʻsimliklarGulli oʻsimliklarSinfBir urugʻpallalilarOilaAmaryllidaceaeKenja oilaAmaryllidoideaeKenja turkumBrunsvigiaHeist.Heister, Lorenz 1755. Geschreibung eines neuen Geschlechts 3.SinonimlarBrunsuigia Heist., alternate spelling

Brunsvigia — Amaryllidaceae oilasiga, Amaryllidoideae kenja oilasiga mansub Afrikada oʻsuvchi gulli oʻsimliklar turkumi. Turkum Afrikaning janubi-sharqiy va janubiy qismida Tanzaniyadan Janubiy Afrikaning Keyp provinsiyalarigacha boʻlgan hududda oʻsuvchi 20 ga yaqin turni oʻz ichiga oladi.

 Tavsif 
Brunsvigia turkumiga kiruvchi oʻsimliklar koʻp yillik, piyozchali oʻsimliklar. Aksariyat da yer osti piyozchalari bor. Piyozchalari yumshoq va yirik (diametri 20 smgacha).

Barglari bir yillik; yetilganda barglari keng va choʻzinchoq til shaklida boʻladi. Kichik piyozchalari boʻlgan turlarda — Brunsvigia radula, B. comptonii va Brunsvigia namaquana — har bir oʻsimlikda atigi ikki yoki uchta barg bor, lekin boshqa koʻpchilik da kamida toʻrtta barg boʻladi. Brunsvigia josephinae 20 tagacha barg hosil qilish xususiyatiga ega. Barglar asosan yerga qattiq botib turadi. Faqat B. litoralis, B. josephinae, Brunsvigia grandiflora, Brunsvigia undulata va Brunsvigia herrei barglari yerdan ajratib olish mumkin. Barglari odatda silliq boʻlsa-da, ikki turda (Brunsvigia radula va Brunsvigia namaquana) yuqori barg yuzasi somon rangli tuklar bilan qoplangan va janubiy Capedagi B. striataning baʼzi populyatsiyalarida barglar yumshoq tuklarga ega. Afrikaning janubidagi qishki yogʻingarchilik mintaqasida barglar gullar toʻkilganidan keyin hosil boʻladi.

Toʻpgullari, bir necha va koʻp gulli soyabonlar shaklida boʻladi. Koʻpgina turlarda pedikellar uzun, qattiq, tekis va deyarli mukammal sharsimon shaklda boʻladi. Biroq, Brunsvigia litoralis, Brunsvigia josephinae va Brunsvigia orientalis har bir gul ostida egri chiziqli pedikellarga ega boʻlishi bilan farqlanadi. Faqat uchta turda (B. pulchra, Brunsvigia marginata va Brunsvigia elandsmontana) ixcham, choʻtkasimon inflorescences bor. Gullari zigomorf yoki aktinomorf, kalta nayli. Radial simmetrik, truba shaklidagi gullar zich toʻpgulli turlarda, ikki tomonlama simmetrik gullar esa boʻsh toʻpgulli turlarda uchraydi. Koʻpincha gullari xushboʻy va nektar hosil qiladi. Ularning rangi yoqut-qizildan yorqin qizil yoki och pushti ranggacha oʻzgarib turadi. Pushti gullar norma hisoblanadi, qizil gullar B. marginata, B. orientalis, Brunsvigia litoralis va B. josephinae da uchraydi. Gullash davrida oʻsimliklar ajoyib koʻrinishga ega boʻladi, ammo gullash davri qisqa. Xromosomalar soni 2 n = 22Deirdre „Dee“ Snijman, Plants of South Africa, South Africa National Biodiversity Institute, April 2005.

Brunsvigianing bir nechta qushlar orqali changlanishga moslashgan qalin, quvur shakldagi, yorqin qizil, pushti yoki qizil gullarga ega.

Brunsvigia turkumi Braunschweig Brunswick-Lüneburg uyi sharafiga nomlangan. Bu nom birinchi marta 1753-yilda nemis jarrohi va botanik Lorenz Xeyster tomonidan 1748-yilda Gustaaf Villem van Imxoff tomonidan keltirilgan gulni tasvirlash uchun ishlatilgan"Flowers of Southern Africa" — Auriol Batten (Southern, 1988).
Rasm Ilmiy nom Tarqalish120x120pxBrunsvigia bosmaniae FMLeight. shimoli-gʻarbiy va janubi-gʻarbiy Keyp provinsiyasi Brunsvigia Comptonii WFBarker gʻarbiy Karoo Brunsvigia elandsmontana Snijman Gʻarbiy Keyp Brunsvigia gariepensis Snijman Keyp provinsiyasi185x185px Brunsvigia grandiflora Lindl. Sharqiy Keyp, KvaZulu-Natal va Erkin shtat. Brunsvigia gregaria RADyer Keyp provinsiyasi Brunsvigia herrei Leight. sobiq WFBarker Namibiya janubga, Namakvalandga.156x156px Brunsvigia josephinae (Delile) Ker Gawl. gʻarbiy Keypdan gʻarbiy Karugacha Brunsvigia kirkii Baker Tanzaniya — Malavi. Brunsvigia litoralis RADyer janubi-sharqiy Cape Brunsvigia marginata (Jacq. ) WTAiton gʻarbiy Cape. Brunsvigia namaquana D.Mull. -Doblies va U.Myull. - Dobllar Namakvaland.167x167px Brunsvigia natalensis Beyker Janubiy Afrika Brunsvigia nervosa (Poir.) ined. Keyp provinsiyasi120x120px Brunsvigia orientalis (L.) Aiton ex Eckl. Gʻarbiy Keyp. Brunsvigia pulchra (WFBarker) D.Mull. -Doblies va U.Myull. - Dobllar Namakvaland Brunsvigia radula (Jacq. ) WTAiton Namakvaland180x180px Brunsvigia radulosa oʻti . Sharqiy Cape va Orange Free State. Brunsvigia undulata FMLeight. Sharqiy Keyp.

 

Turkum:Botanika
Turkum:Manzarali o‘simliklar