Alma and How She Got Her Name

Alma and How She Got Her Name (tarjimasi:Alma va uning ismining kelib chiqishi) – 2018-yilda Juana Martinez-Neal tomonidan yozilgan va chizilgan bolalar uchun rasmli kitob. Asarda toʻliq ismi Alma Sofia Esperanza José Pura Candela boʻlgan qizcha haqida hikoya qilinadi. Alma oʻzida juda koʻp ism bor deb oʻylaydi va shuning uchun otasidan ular haqida soʻraydi. Otasi esa ularning har birini kimning sharafiga qoʻyganini tushuntirib beradi. Kitob uchun gʻoya Martinez-Nealning perulik muhojir sifatidagi tajribasi hamda farzandlari tugʻilishi bilan bogʻliq holda kelib chiqqan. Asar jamoatchilik tomonidan iliq kutib olingan va 2019-yilda illyustratsiyalari uchun Caldecott Medal mukofotiga sazovor boʻlgan. Kitobdagi grafit va rangli qalam illyustratsiyalari koʻk va pushti kabi ozgina ranglardan foydalangan. Martinez-Neal kitob mavzusi oilaga bogʻliq boʻlgani uchun unda fotoalbom muhitini yaratishni maqsad qilgan.

 Yaratilish tarixi va chop etilishi 
Juana Martinez-Neal yigirma yoshlarida AQShga koʻchib oʻtgan. Muhojir sifatida u oʻzini anglash masalalari bilan kurashgan, ammo oxir-oqibat: „madaniyatim mening shaxsiyligimning bir qismi edi va men uni farzandlarimga ham yetkazishni istadim“, degan qarorga kelgan. Shu istakning bir qismi sifatida u bolalar uchun kitoblar yozishni va ularga surat chizishni boshlagan. Alma qahramonini u oʻzining oʻsib-ulgʻayishi va qarindoshlari hikoyalaridan ilhomlanib yaratgan. Uning agenti Stefanie Von Borstel kitobni, namuna illyustratsiyalari bilan birga, bir nechta nashriyotlarga taqdim etdi va yettita nashriyot uni sotib olish uchun auksionda qatnashdi. Oxir-oqibat kitobni nashr etuvchi sifatida Candlewick Press tanlandi.

Kitob ingliz va ispan tillarida bir vaqtning oʻzida, 2018-yil 10-aprelda nashr etildi. Bu ikki tilda bir vaqtda nashr etilishi Martinez-Neal uchun muhim edi va kitob auksion jarayonining bir qismi boʻlgan.

 Syujet 
Kitob boshida Alma Sofia Esperanza José Pura Candela oʻzining ismini juda uzun deb hisoblaydi. Uning shikoyatini eshitgan otasi unga ismlari tarixi haqida gapirib berishni taklif qiladi. Har bir ismga toʻxtalib, otasi u kimning nomidan qoʻyilganini tushuntiradi va Alma oʻsha qarindoshlari bilan oʻzini bogʻlash imkonini topadi. Beshta ism haqida eshitgach, Alma birinchi ismi haqida soʻraydi. Otasi esa unga: hech qanday boshqa Alma yoʻq, faqat sen bor, deb javob beradi. Kitob oxirida Alma oʻz ismi unga mos kelishini va uning ham „aytadigan hikoyasi borligini“ his qiladi.

 Yozilishi va illyustratsiyalar 
Kitobning suratlari grafit va rangli qalamlar yordamida chizilgan. The Horn Book Magazine sharhlovchisi Megan Dowd Lambertning soʻzlariga koʻra, ular „yumshoq tekstura“ yaratgan. Martinez-Nealning maqsadi esa „eski oilaviy fotoalbom muhitini“ hosil qilish boʻlgan. Horn Book sharhlovchisi Emily Prabhaker yozganidek, bu „kitob davomida Almaning faoliyatini kuchaytiradi. Biz uni husnixati orqali yozuvchi sifatida, grafit chizmalari orqali esa rassom sifatida koʻramiz.“ Muallif koʻk va pushti ranglardan foydalanib, hozirgi zamon va oʻtmishda sodir boʻlayotgan voqealarni ajratib koʻrsatishni maqsad qilgan. Alma esa oqsariq fon rangiga mos ravishda tasvirlangan.

Hikoyada oila muhim rol oʻynaydi. Har bir oila aʼzosining ismi turlicha yozilgan boʻlib, bu Martinez-Nealning tipografiyaga qiziqishi va yozuv orqali xarakterni ifodalashga boʻlgan istagini koʻrsatadi. U illyustratsiyalar orqali Almaning Peru ildizlariga ham ishoralar bergan. Otasining hikoyalari orqali Alma oʻzini ismi berilgan qarindoshlari bilan bogʻlaydi. Bu jarayonda u otasi hikoya qilayotgan ajdodlari bilan tasavvurida koʻz urishtiradi. Ammo yakuniy jumla Alma hikoyasining oʻziga xos boʻlishini ham bildiradi: otasi unga „Sen oʻzingning hikoyangni yaratasan“, deydi. Shu savol muallif eslatmasida ham aks ettirilgan.

 Kitobxonlar tomonidan qabul qilinishi va mukofotlari 
Kitob umuman olganda iliq kutib olindi. U Publishers Weeklydan yulduzli sharh oldi, unda kitob „haqiqiy gʻolib“ deb ataldi, va School Library Journalda sharhlovchi Daryl Grabarek kitobni „barcha bolalar bilan oʻrtoqlashishga arziydigan, suratlari chiroyli chizilgan samimiy hikoya“ deb taʼrifladi. Booklist nashrida ijobiy sharh yozgan Julia Smith esa illyustratsiyalarni alohida maqtadi: „Martinez-Neal oʻzining mehrli hikoyasini oqsariq fon ustida joylashgan grafit va rangli qalam illyustratsiyalari orqali jonlantiradi.“
Kitob 2019-yilda illyustratsiyalari uchun Caldecott Honor mukofotiga sazovor boʻldi. Qoʻmita oʻz izohida shunday deb yozdi: „Martinez-Neal grafit va rangli qalam yordamida yumshoq palitrani yaratib, oʻquvchilarni muloyimlik bilan Almaning boy ajdodlari oʻtmishiga olib kiradi.“

Martinez-Neal mukofot haqida gapirar ekan, bu yutuqdan perulik sifatida faxrlanishini taʼkidladi va Caldecott Medal mukofotini qoʻlga kiritish – „bu yerga kelish, ishni rivojlantirish, oʻz ovozimni topish uchun sarflangan barcha yillarning, hattoki nima qilayotganimni bilmasdek his qilgan yillarimning ham tan olinishi“, deb aytdi.

 

Turkum:Amerika rasmli kitoblari