Zhantas/Cleaned-Uzbek_Wikipedia huggingface dataset:
Nebbiolo

thumb|334x334px| Nebbiolo, 8417
Nebbiolo  — qizil sharob ishlab chiqarish uchun ishlatiladigan texnik (sharob uchun) uzum navi.

 Geografiyasi 
Gʻarbiy Yevropa uzum navlarining ekologik-geografik guruhiga kiradi. Bu navning nomi, baʼzi ga koʻra, „tuman“ soʻzidan (nebbia), boshqalarga koʻra, uzumning kech pishishi bilan bogʻliq. Monastir hujjatlarida bu nav birinchi marta 1303-yilda Italiyaning shimoli-gʻarbiy qismida roʻyxatga olingan.

Ushbu uzum navining vatani va asosiy oʻsadigan hududi Italiyaning Piemonti: Biella, Verchelli, Kuneo (ayniqsa, Lange va Roero hududlari), Novara va Turin viloyatlari.

Xalqaro enologlarning dunyoning boshqa mamlakatlarida Nebbioloni yetishtirish istagi bilan u Piemontdan tashqarida „ildiz ololmadi“. Boshqa mamlakatlarda Nebbiolodan kulrang, suyuq va xususiyatsiz vinolar olindi. Uzoq vaqt davomida pishib, u oʻz mintaqasida shakar, kislotalar va taninlarning maksimal miqdorini oladi va ulkan aromatlar palitrasi va noyob muvozanatga ega oʻtkir, nozik, elegant gastronomik vinolarni beradi. Nebbiolo vinolarining odatiy nozik taʼmlari: qatronli ohanglar, atirgul va binafsha.

 Asosiy xususiyatlar 
Tokning oʻsishi oʻrtacha. Bargi oʻrtacha, besh parrakli, kamdan-kam uch parrakli. Bargning pastki yuzasi tuk bilan qoplangan. Uzum boshi oʻrta choʻzilgan-konussimon. Oʻrta kattalikdagi rezavorlar, yumaloq, binafsha rang. Kech pishadigan navlarga tegishli. Faqat eng qulay joylarda pishib yetiladi.

 
 Robinson, Jancis, 1999, «The Oxford Companion to Wine, Second Edition», Oxford University Press, ISBN 0-19-866236-X
 Oz Clark & Margaret Rand, 2003 «Grapes and Wines», Time Warner Books, ISBN 0-316-72653-2
 
 Сорт винограда Неббиоло. Всё о винограде
 Описание сорта Неббиоло на сайте «Вина Италии»
Turkum:Qizil sharob
Turkum:Qora uzum navlari
Pombinolik Apollon

right|thumb| Haykaltaroshlar Tirdan Menodot va Rodoslik Ksenofont. „Apollon Piombino“
Pombinolik Apollon yoki Piombinodan Kouros — qadimgi yunon bronza haykali, kechki arxey uslubida yasalgan va balandligi 115 sm boʻlgan, Apollonni kuros yoki yosh yigit shaklida tasvirlagan, u shuningdek, XudogaJaś Elsner, „Reflections of the 'Greek Revolutionʼ in art“, in Simon Goldhill and Robin Osborne, eds. Rethinking Revolutions Through Ancient Greece 2006 qurbonlik keltiruvchi, ibodat qiluvchi boʻlishi mumkin. Bronza bolaning lablari, qoshlari va koʻkrak uchlari sohasida mis bilan qoplangan. Yoʻqolgan koʻzlar boshqa materialdan, ehtimol suyak yoki fil suyagidan yasalgan.

Haykal 1832-yilda Piombinoda (Etruriyadagi Qadimgi Rim Populoniyasi), janubi-gʻarbiy burun yaqinidagi portda topilgan va 1834-yilda Luvr muzeyiga sotib olingan. Uning arxaik uslubi Reynxard Lullis va Maks XirmerLullies and Hirmer, Greek Sculpture, 1960. kabi olimlarni eramizdan avvalgi V-asr, degan xulosaga keltirdi, yaratilish vaqti sifatida va uning yaratilgan joyini Italiya janubidagi ellin madaniyati hududi boʻlgan Magna Graecia bilan bogʻlash. Kennet Klark haykalni 1956-yilda „Sanʼatdagi yalangʻochlik“ asarida tasvirlaganClark, The Nude: A Study in Ideal Form, 1960, fig 23, p. 60, Karl Shefold uni Meisterwerke Griechischer Kunst (1960-yil)Plate 235. asariga kiritgan. „Piombinodan kelgan Apollon“ qoʻshiqlari universitet va muzey kolleksiyalarida; ulardan biri PiombinodaThomas Hoving, False Impressions: the hunt for big-time art fakes 1996.

Italiyalik arxeolog Brunilda Ridgvey 1967-yilda bu haykal aslida miloddan avvalgi I-asrning soxtaligi ekanligini isbotlagan, Arxiy haykaltaroshlikni qadrlay oladigan nozik didga ega boʻlgan isteʼmolchi uchun moʻljallangan. Buni Apollon haykali Afina maʼbudaga bagʻishlagani haqidagi chap oyogʻiga kumush bilan qoplangan qadimgi yunon yozuvi dalolat beradi (bu bemaʼnilikdir).

Ushbu soxtalikni yaratgan, ikki haykaltarosh haykalning ichiga oʻzlarining nomlari yozilgan qoʻrgʻoshin tasmasini yashirishgan, u haykal qayta tiklanayotganda topilgan. Ulardan biri, Rodosdagi Tire shahridan muhojir edi. Shunga oʻxshash haykal 1977-yilda Pompeyda, Gay Yuliy Polibiyning uyida topilgan va miloddan avvalgi I-asrda Rim mijozi uchun qilingan soxta gipotezani tasdiqlaydi.

 

 

 Brunilda Sismond Ridjuey. Piombinodan olingan bronza Apollon. // Antike Plastik, No 7 (1967), 43-75-betlar.
 R. Lullies va M. Xirmer. Yunon haykali. Nyu-York shahri, 1960-yil.
Turkum: qadimiy haykallar
Turkum: miloddan avvalgi I asr bronza haykallari
Turkum: Apollon Haykallari
Turkum:yalang'och erkaklarni tasvirlaydigan haykallar
Turkum:Luvr majlislari haykallari
Turkum: 1832-yil kashf etilgan
Turkum: Piombino
Rotshpon

thumb| Gamburg rotshponi
Rotshpon  — „qizil daraxt“, „qizil payraha“, „qizil qirindi“, „qizil yogʻoch idish“) — fransuz yosh qizil sharobi, qadimgi anʼanaga koʻra, XIII asrdan boshlab, Ganza shaharlariga eman bochkalarida yetkazib berilgan va tayyor boʻlganidan keyin butilkalarga solinganHamburger Abendblatt: Der Hamburger Rotspon ist bio, vegan und kommt aus Bergedorf . Dengiz iqlimi tufayli chuqur vino yertoʻlalarida rotshpon oʻziga xos taʼmga ega boʻladi, deb hisoblanadi. Nomining kelib chiqishi boʻyicha bir nechta versiyalar ilgari surilgan: qizil sharob oʻzi olib kelingan yogʻoch bochkalarning ichki yuzasini, ichilgan yogʻoch koʻzalarni yoki bochkalarga konservant sifatida solingan qaynatilgan yogʻoch qirindilarini qizil ranga boʻyashi mumkin. Maʼlumotlarga koʻra, 1375-yilda bir savdogar Dantsigda Bordo vinosini sotgan.

Lyubekning arzon, ammo sifatli qizil vinolari uchun „Lyubek rotshponi“ nomi XVII-asrda paydo boʻlgan, faqat shaharga bochkalarda olib kelingan qizil sharoblarga berilgan, hozir esa Bordo vinochilik viloyatidan sisternalarda olib kelinadi. Lyubek rotshponi 1806-yilda shahar bosib olingandan keyin Napoleon armiyasi ofitserlari orasida shuhrat qozondi. Uni Rossiya imperatori saroyiga ham keltirishgan, rus va Boltiqboʻyi zodagonlari rotshponni qadrlashgan. Lyubeck „Shkiper jamiyati“ restoranida rotshpon tuzlangan seld baligʻi bilan tavsiya etiladi. Gamburg rotshponi Gamburg shahar boshqarmasida Gamburg parlamenti va Senati tomonidan tashkil etilgan rasmiy ziyofatlarda tortiladi. Rotshpon shuningdek Bremen, Rostok va Myunsterda, shuningdek, Belgiyaning Antverpen shahrida ishlab chiqariladi. Rotshpon savdosi ayniqsa XVI—XVII asrlarda rivojlangan.

Rotshponning eng qadlovchisi shoir Fritz Reyter edi. Tomas Mann oʻzining „Buddenbroklar“ romanida rotten haqida, Genrix Mann esa „Oʻgʻirlangan hujjat“ va „Notanish“ hikoyalarida va „Paypoq bogʻichi“ komediyasini eslatib oʻtadi. Volfgang Kyoppen oʻzining „Yoshlik“ romanida zaʼfaron, qalampirmunchoq va dolchin qoʻshilgan issiq rotshponning eski retseptini tasvirlab bergan. Rotshpon Feliks fon Lyuknerning „Dengiz jini“ xotiralarida va Alfred Andershning „Zanzibar yoki oxirgi sabab“ qissasida uchraydi.

 

 
 Маркина Л. Г. ROTSPON «РОТШПОН» // Культура Германии: лингвострановедческий словарь / под общей редакцией проф. Н. В. Муравлёвой. — М.: АСТ, 2006. — С. 834. — 1181 с. — 3000 экз. — ISBN 5-17-038383-5.
 Erwin Seitz. Lübeck oder der Hering aus dem Fass // Die Verfeinerung der Deutschen: Eine andere Kulturgeschichte. — Berlin: Insel Verlag, 2011. — S. 365—366. — 824 S. — ISBN 978-3-458-17505-6.
 
 Deutsche Welle: Как в Любеке изобрели марципан и стали делать красное вино
Turkum:Ganza
Turkum:Qizil sharob
Turkum:Gamburg oshxonasi
Turkum:Lyubek madaniyati
Sira (uzum navi)

thumb|380x380px| Sira, 11748
Sira yoki Shiraz (ilmiy nomi: Vitis vinifera 'Syrah') — bu ham sokin, ham spirtli va koʻpikli boʻlgan qizil va pushti vinolarni tayyorlash uchun ishlatiladigan uzum navi.

 Kelib chiqishi 
Siraning kelib chiqishi haqidagi rivoyatlar uning nomining sinonimlaridan biri — Shiraz bilan bogʻlangan^ a b Entry on „Shiraz“ in J. Robinson (ed), „The Oxford Companion to Wine“, Third Edition, p. 627, Oxford University Press 2006, ISBN 0-19-860990-6. Sheroz, Eronning eng qadimiy shaharlaridan biri (Persepoldan uzoq boʻlmagan Ahamoniylar qarorgohi) boʻlib, u yerda mashhur sharob „Shirazi“ ishlab chiqarilgan^ a b Entry on „Persia“ in J. Robinson (ed), „The Oxford Companion to Wine“, Third Edition, p. 512—513, Oxford University Press 2006, ISBN 0-19-860990-6. Afsonalarga koʻra, „Sira“ uzumlari Sherozda yetishtirilgan va keyin Rona-Alp mintaqasiga olib ketilgan. Bu rivoyat tarafdorlari „Sira“ „Shiraz“ nomining mahalliy fransuzcha sinonimi ekanligini taʼkidlaydilar.
thumb|150x150px| Rona-Alp mintaqasi (Fransiya)
1999-yilda oʻtkazilgan genetik tadqiqotlar shuni koʻrsatdiki, Sira va ota navlari (Mondeuse Blanche, Dureza) shimoliy Rona yaqinida joylashgan Fransiyaning janubi-sharqidagi cheklangan hududdan kelib chiqqanCarole Meredith: Origins of Syrah, p. 3-4 in: The Syrah Producers' Club 19 April 2004 — Syrah Worldwide RomaVouillamoz, J.F. and Grando, M.S. 2006. „Genealogy of wine grape cultivars: 'Pinotʼ is related to 'Syrah'“, Heredity 97:102-110 Quote: „Our data strongly confirmed the 'Syrah' parentage ('Durezaʼ x 'Mondeuse blancheʼ) established by Bowers et al.“Entry on "Syrah" in J. Robinson (ed), "The Oxford Companion to Wine", Third Edition, p. 676—677, Oxford University Press 2006, ISBN 0-19-860990-6.

 Tarqalishi 
Hozirgi kunda bu nav sharob ishlab chiqaruvchi deyarli hamma mamlakatlarda yetishtiriladi. Xususan, u Fransiyaning janubida (Sira nomi ostida), Avstraliyada (Shiraz nomi ostida), Italiyada, AQShda, Janubiy Afrikada, Chilida, Argentinada katta miqdorda yetishtiriladi. Yaxshi yetiladigan va uzoq vaqt saqlanishga bardosh beradigan quyuq, boy rangli vinolar olinadi. Avstraliyada ishlab chiqarilgan sharobning taʼmi Fransiyada yetishtirilgan Sira uzumidan tayyorlangan sharobning taʼmidan biroz farq qiladi.

 Tavsifi 
Sira — oʻrtacha pishgan qizil va pushti vinolarni ishlab chiqarish uchun texnik uzum navi. Qadimgi uzumzorlar past hosildorlikka ega, bu yaxshi sifatli vino uchun yaxshi sharoitdir.

 

 
 Сира
 Сира (Syra, Sirah)
Turkum:Qizil sharob
Turkum:Qora uzum navlari
Volontyor

Volontyor — (oʻzbekcha — koʻngilli) — oʻz xohishi bilan vaqti va mehnatini biror-bir jamoat ishiga, hech qanday manfaatsiz ixtiyoriy taklif etadigan shaxs yoki guruhhttps://grantgo.uz/blog/volontyorlik-faoliyati-va-uning-foydalari. Bu ish bilan shug'ullanish jarayoni volontyorlik deb yuritiladi. Koʻpgina koʻngillilar tibbiyot, taʼlim yoki favqulodda vaziyatlarda qutqaruv kabi sohalarda maxsus oʻqitilgan. Boshqalar esa kerak boʻlganda, masalan, tabiiy ofatga javob sifatida xizmat qiladi.
thumb|PlantdagVlindertuinDe Zindering2
 Tarixi 
Bu feʼl birinchi marta 1755-yilda qayd etilgan. Harbiy boʻlmagan maʼnoda bu soʻz birinchi marta 1630-yillarda qayd etilgan „oʻzini harbiy xizmatga taklif qilgan“ maʼnosida. Koʻngillilik soʻzi oʻsha vaqtda asosan harbiy maʼnoda — jamoat xizmati iborasi bilan mos keladi. Harbiy kontekstda koʻngilli armiya — bu askarlari chaqirilgandan farqli ravishda xizmatga kirishni tanlagan harbiy organ. 
XIX-asr
Bu vaqt ichida Amerika Buyuk Uygʻonishni boshdan kechirdi. Odamlar kam taʼminlanganlardan xabardor boʻlib, qullikka qarshi harakatning sababini angladilar. 1851-yilda Qoʻshma Shtatlarda birinchi YMCA boshlandi, etti yildan soʻng birinchi YWCA boshlandi. Amerikadagi fuqarolar urushi davrida ayollar koʻngilli ravishda askarlar uchun materiallar tikishdi va „Jang maydoni farishtasi“ Klara Barton va koʻngillilar jamoasi harbiy xizmatchilarga yordam berishni boshladilar. Barton 1881-yilda Amerika Qizil Xoch tashkilotiga asos soldi va 1889-yilda Jonstaun toshqinidan jabrlanganlarga yordam koʻrsatishni oʻz ichiga olgan ofat oqibatlarini bartaraf etish operatsiyalari uchun koʻngillilarni safarbar qila boshladi.https://en.wikipedia.org/wiki/Volunteering

 

 Xizmatni oʻrganish das tomonidan qoʻllaniladigan koʻngillilik
 Koʻnikmalarga asoslangan koʻngillilik
 Virtual koʻngillilik
 Mikro koʻngillilik
 Ekologik koʻngillilik
 Favqulodda vaziyatda koʻngillilik
 Maktablarda koʻngillilik
 Korporativ koʻngillilik
 Jamoa koʻngillilari
 Katta sport tadbirlarida koʻngillilik

 Volontyorlik tashkiloti 
Xalqaro Volontyorlik tashkilotlari
 Association of Leaders in Volunteer Engagement — Koʻngillilarni jalb qilish boʻyicha yetakchilar uyushmasihttps://www.volunteeralive.org/.
 Association for Volunteer Administration — Koʻngillilarni boshqarish uyushmasihttps://www.avaintl.org/.
Oʻzbekistonda Volontyorlik tashkiloti
 Oʻzbekistonda volontyorlar uchun Oʻzbekiston Volontyorlari Assotsiatsiyasihttps://volontyor.uz/uz. tashkil etilgan.
Duff

thumb|349x349px|Duff pivosi
Duff (talaffuzi: Daf) — "The Simpsons" animatsion teleserialidagi uydirma pivo brendi. Homer Simpsonning sevimli pivosi (ammo, Mo pivoxonasida boshqa pivo deyarli boʻlmagan). „Duff“ — bu oʻrtacha sifatli, arzon, bezor qiluvchi reklamali, ommaviy ishlab chiqarilgan Amerika pivosining parodiyasi. Pivoning oʻziga xos „tumor qahramoni“ bor — bu Duffman.

Duff pivosining asosiy raqobatchisi Fudd (talaffuzi: Fad) pivosi, birinchi boʻlib „Polkovnik Homer“ epizodida paydo boʻladi. Garchi Mo bir marta bu pivo taqiqlangan, chunki „bu pivodan qishloqilar koʻr boʻlgan“ deb oʻylagan boʻlsa-da, Fadd pivosi Shelbivil shahrida juda mashhur.

 Haqiqiy hayotda 
Serial paydo boʻlgandan soʻng, Duff brendi ostidagi pivo ham haqiqiy hayotda ishlab chiqarildi. Michigan shtatining Kalamazu shahrida Bilbo pivo zavodi Gomer tasviri tushirilgan oʻzining Daff pivosini ishlab chiqardi.

2013-yil 1-yundan Universal Studios Floridada Springfild attraksioni hududida Mo tavernasi va Duff pivo zavodiBrew Review — Duff Beer at Universal Orlando | Florida Beer Blog nusxasida Duff pivosini sotadi.

„Daff“ markali pivo Janubiy Avstraliyada 1990-yil oʻrtalaridan 1996-yilgacha ishlab chiqarilgan, oʻshanda bu nom „Simpsonlar“dan ruxsatsiz olinganligi maʼlum boʻlgan. Bu pivoning narxi hozirda har bir quti uchun 10 000 dollargacha, oʻsha vaqtda ishlab chiqaruvchining qutisi esa 24 dollar turardi.

 

Turkum:The Simpsons
Azamat (film)

Azamat — 1939-yilda rejissor Arnold Kordyum va Sobirjon Iskandarov tomonidan suratga olingan badiiyfilm sanaladi. Kuzma Gorbunov va Arnold Kordyum ssenariysi boʻyicha suratga olingan mazkur film Fargʻona vodiysi paxtakorlari-kolxozchilarining mehnat qahramonliklari haqida hikoya qiladi.

 Filmning qisqacha mazmuni 
Fargʻona vodiysi kolxozchi-paxtakorlarining mehnat qahramonliklari haqida soʻz boradi. Film premerasi 1940-yil 16-avgustda Moskvada boʻlib oʻtadi.

 Rollarda 

 Abbos Bakirov — Azamat 
 Boʻri Haydarov — Yura 
 R.Ahmedov — Sodiqov 
 Xayla Gʻaniyeva - Gulsun 
 Obid Jalilov 
 Asad Ismatov — Umar 
 Hikmat Latipov — Chilimchi 
 Joʻraxon Rahmonov 
 Halima Rahimova - Mukarram 
 Vladimir Chuvelev - Stepan 
 N. Ishmuhamedov - Yusup 
 A. Chertolina - Vera 
 S. Firsov – Moskvalik 

 Suratga olish ishlarida 

 Ssenariy mualliflar: Kuzma Gorbunov va Arnold Kordyum 
 Rejissorlar: Arnold Kordyum va Sobirjon Iskandarov 
 Operator: Aleksandr Frolov 
 Rassom: Viktor Ufimsev 
 Bastakor: Lev Stepanov

 

 "Azamat" filmi

Turkum:Oʻzbekiston kinematografiyasi
Gjanets

Gjanets  — pivodan tayyorlangan Polsha issiq ichimligi.

 Tayyorlash printsipi 
Gjanets uchun koʻplab retseptlar mavjud. Pivoning ham yengili, ham quyugʻi ishlatiladi. Kerakli ingredientlar ziravorlar va asaldir. Dolchin, zanjabil, qalampirmunchoq, muskat yongʻogʻi, vanil, qizilmiya ziravorlari taʼm berish uchun qoʻshiladi. Quritilgan mevalar (olma, nok, olxoʻri qoqisi, mayiz, tikanolxoʻri va doʻlana mevalari), meva siroplari va turli xil sitrus mevalari ham tez-tez qoʻshiladi. Darajani va kuchli isitish effektini oshirish uchun rom ishlatiladi. Gjanetsni tayyorlashda uni qaynatilmaslikni, balki taxminan 70 °C haroratgacha qizdirishini unutmaslik kerak, aks holda ichimlik oʻzining xushboʻyligini yoʻqotadi va spirt bugʻlanadi. Uning yuzasida pufakchalar paydo boʻlganda ichimlik olovdan olinadi. Anʼanaga koʻra, gjanets keramik chashka va qalin stakanlarda ichishga tortiladi, shuning uchun u issiqlikni uzoqroq saqlaydi.

 
 What Exactly is Grzane Piwo, Poland’s 'Hot Beer'? 
 Grzane piwo
 Гжанец (горячее пиво по-польски)
Turkum:Alkogol kokteyllar
Turkum:Polsha ichimliklari
Turkum:Polsha oshxonasi
Turkum:Pivo
Jonli pivo

Jonli pivo ― odatiy atama boʻlib, odatda pasterizatsiya qilinmagan pivo nazarda tutiladi. , texnik reglamentda ushbu toifa yoʻq, shuning uchun ham jonli pivo tushunchasi, ham uni ishlab chiqarish texnologiyasiga qoʻyiladigan talablar ishlab chiqaruvchilarning oʻzlari tomonidan belgilanadi. Ishlab chiqaruvchilarning fikriga koʻra, pasterizatsiya ishlatilmaganligi sababli, bunday pivoning saqlash muddati qisqa (taxminan bir hafta), shuning uchun ular odatda bir qator yaqin joylashgan pivoxonalarda yoki bir mintaqa hududida sotiladiРоссия. Подъём пены.

Bundan tashqari, „jonli pivo“ iborasi baʼzan „shishalarni konditsionerlash“ texnologiyasi bilan bogʻliq boʻlib, ichimlikning asosiy bijgʻishi tugallangandan soʻng darhol shishaga solinadi va shishada pivo yetiladi. Bunday pivo uzoq vaqt davomida pasterizatsiya va filtrlashsiz saqlanadi. Pivoning individual uslublarida saqlanishi sezilarli darajada oʻzgaradi va taʼmi yanada murakkablashadi.

Volgograd pivo zavodi Rossiyada ushbu atamani qoʻllagan birinchi korxonalardan biri boʻldi: bir muncha vaqt u „Pivovar — Jonli pivo“ OAJ deb nomlangan.

„Jonli“ pivoning mashhurligi, asosan, ushbu sohani faol rivojlantirayotgan kichik mustaqil pivo zavodlarining marketing siyosati bilan bogʻliq. Savdoni rivojlantirish ommaviy bozor segmenti uchun yirik kompaniyalar oʻz mahsulot sifatini taqqoslab koʻrishga asoslangan.

2006-yil sentabr oyida „jonli“ pivoning ulushi umumiy ishlab chiqarishning 0,1% dan biroz oshdi, ammo 2009-yil fevral oyiga kelib 1,2% ni tashkil etdi, bu yiliga taxminan 12 million dekalitr (dal) ga toʻgʻri keladi. 2009-yilning birinchi yarmida yirik kompaniyalarning ishlab chiqarish hajmining pasayishi fonida kichik pivo zavodlarining umumiy ishlab chiqarish hajmining oʻsishiga „jonli“ pivoning mashhurligi ortib borayotgan omillardan biri boʻldi.

2010-yildan beri mashhur „jonli“ atamasi yirik pivo ishlab chiqaruvchi kompaniyalar (masalan, Baltika va Heineken) sotuvchilari tomonidan isteʼmolchini jalb qilish uchun ishlatilgan.

 Yana qarang 
 Hunarmandchilik pivo tayyorlash
 

Turkum:Pivo
Dardaniya shartnomasi

Dardaniya tinchlik sulhi — miloddan avvalgi 85-yilning kuzida Dardaniya shahrida Pont qiroli Lutsiy Korneliy Sulla va Mitridat VI Evator tomonidan tuzilgan tinchlik shartnomasi. Shartnomaga koʻra Mitridat VI Evpator tajovuzkor niyatlaridan voz kechdi, Gretsiya va Kichik Osiyoda bosib olingan Rim viloyatlarini ozod qildi, uch ming talant tovon toʻladi va flotning bir qismini Sullaga topshirdi.

Shartnoma birinchi Mitridatik urushning tugashini belgilab berdi, bu urushda Pontlar magʻlubiyatga uchradi. Tinchlik shartlari Pont uchun yetarlicha yumshoq edi va askarlar Sulladan u Mitridatni Osiyoda rimliklarni qirgʻin qilgani uchun (va , aftidan, urushni davom ettirishga toʻsqinlik qilgani uchun) jazolamaganidan norozi boʻlishdi, lekin Sulla ham Rimda fuqarolar urushi xavfi tufayli tinchlik oʻrnatishga intildi.

Dardaniya tinchligi koʻproq sulh edi va har ikki tomon buni tushunib, jangovar harakatlarga tayyorgarlik koʻrdi. Ikki yildan kamroq vaqt oʻtgach, Ikkinchi Mitridatik urush boshlandi.

 

 Mashkin N. A. Qadimgi Rim tarixi. 250-bet
 Gulenkov KL Dardan dunyosi: Sulla siyosatining bir jihati haqida // Antik davr: siyosat va madaniyat. Qozon, 1998-yil.

Turkum: alifbo tartibida shartnomalar
Turkum:birinchi Mitridat urushi
Turkum: miloddan avvalgi i asr tinchlik shartnomalari
Turkum: hududiy o'zgarishlar bo'yicha xalqaro shartnomalar
Turkum: qadimgi Rimning xalqaro shartnomalari
Turkum: Pontic Kingdom
Turkum: 85 yil miloddan avvalgi
Ksantogumol

Ksantogumol (ksantoxumol) - prenil-flavonoidlarga tegishli boʻlgan qulmoq tarkibidagi modda, kimyoviy kanserogenlarning faollashuvini bostiruvchi, himoya qilishning ikkinchi bosqichi fermentlarining sintezini qoʻzgʻatuvchi, angiogenezning oldini olish va tajribada oʻsmalarning rivojlanishini oldini oluvchi, potentsial keng spektrli kimyo-profilaktika birikmasidir. Ksantogumol (ksantoxumol) hosilasi — 8-prenilnaringenin — bugungi kunda eng kuchli fitoestrogen va suvda eriydigan oligomerik proantosiyanidinlar esa kuchli antioksidantlardir.

 
 Чеснокова А. Н., Луцкий В. И. Пренилхалконы хмеля обыкновенного (Humulus lupulus L.): выделение, строение, перспективы использования //Известия Иркутского государственного университета. Серия: Биология. Экология. — 2008. — Т. 1. — №. 2. — С. 94-96.
 Луцкий В. И., Молокова К. В. Получение изогксантогумола и его идентификация //Биотехнология растительного сырья, качество и безопасность продуктов. — С. 70.
 Проценко Л. В. и др. накопление биологически активного вещества—.
 Хеллербранд К. применение ксантогумола и изогксантогумола в качестве активного вещества для профилактики и/или борьбы с заболеваниями печени. — 2012
Turkum:Dorivor oʻsimliklar
Turkum:Oziq-ovqat oʻsimliklari
Turkum:Pivo
Turkum:Fenol birikmalar
Turkum:Flavanoidlar
Turkum:Qulmoq
Ollebrod

thumb| Daniya Ollebrodi qaymoq va sedra bilan
Ollebrod (Daniya tilida: Øllebrød, Daniyachadan: „el“/"pivo" va „non“) — anʼanaviy Daniya taomidirMarianne Kastberg og Kirsten Høgh Fogt: God mad let at lave, Lindhardt og Ringhof (2013, 9. udg.), ISBN 9788711382578. Bu quyuq javdar noni va quyuq yoki oq pivodan tayyorlangan boʻtqa.

Ollebrod asketizmni tan olgan rohiblar tomonidan ixtiro qilingan. Ular issiq pivoga maydalangan eskirgan javdar nonini solib va bu taomni kun davomida isteʼmol qilishlari mumkin edi. Vaqt oʻtishi bilan Ollebrod shirin boʻla boshladi va asosan nonushta uchun isteʼmol qilinadigan boʻldi. Zamonaviy Daniya retseptlari har xil turdagi non va pivodan foydalanishga imkon beradi. Bugungi kunda u odatda sut, sariyogʻ, koʻpirtirilgan qaymoq, maydalangan tuxum sarigʻi, dolchin, vanil, apelsin yoki limon sedrasi bilan tayyorlanadi. Non pivoga boʻktiriladi, keyin quyuqlashguncha biroz qaynatiladi va qolgan ingredientlar qoʻshiladi. Ollebrod tayyorlash uchun eriydigan kukun aralashmalari sotiladi.

 

Turkum:Alifbo boʻyicha taomlar
Turkum:Pivo
Turkum:Boʻtqalar
Turkum:Daniya oshxonasi
Darin shartnomasi

Darin shartnomasi (‎ yoki Darin pakti 1915-yilda Buyuk Britaniya va Najd va Xasa amirligi oʻrtasida tuzilgan.

 Imzolanishi 
Shartnoma 1915-yil 26-dekabrda Abdul-Aziz ibn Abdurrahmon Al Saudi va Ser Persi Koks oʻrtasida Britaniya hukumati oʻrtasida Tarut orolidagi Darinda imzolangan.

 Shartlari 
Shartnoma amirlikni Britaniya protektoratiga aylantirdi va uning chegaralarini ham belgilab berdi. Shartnomaning Britaniya maqsadi Quvayt, Qatar va Ummon shartnomasidagi Britaniya protektoratlarining suverenitetini kafolatlash edi. Bundan tashqari u Buyuk Britaniyaning bevosita ittifoqchisi sifatida Yaqin Sharqda Usmonlilar imperiyasiga qarshi Birinchi jahon urushiga kirishga rozi boʻldi.

Ibn Saud Britaniya protektoratlariga hujum qilmaslikka rozi boʻldi, lekin u hali ham Usmonlilar nazorati ostida boʻlgan Hijozga hujum qilmaslikka vaʼda bermadi.

Shartnoma tuzilgandan soʻng amirlik inglizlardan quyidagi yordam choralarini oldi:

 Nejd va uning qaramliklari mustaqilligining Britaniya kafolati;
 1916-yil iyun oyida 20 000 funt sterling miqdorida qarz va qurol-yarogʻ yuborildi;
 1917-yil yanvar oyida oyiga 5000 funt sterling miqdorida subsidiya,
 Birinchi jahon urushi tugaganidan 1924-yil martigacha har yili 60 000 funt sterling miqdorida subsidiya.
 Shuningdek, shartnomaning birinchi moddasida oʻgʻillarning hukmronlik qilish huquqi tan olingan.

 Maʼnosi 
thumb| Al Saud va Persi Koks shartnoma imzolanganidan bir yil oʻtib, 1916-yil.
Bu amirlik xalqaro miqyosda tan olingan birinchi shartnoma edi. Bundan tashqari Najd tarixida birinchi marta chegaralar belgilandi. Garchi inglizlarning maqsadi, birinchi navbatda, Fors koʻrfazidagi protektoratlarini himoya qilish boʻlsa-da, shartnoma kelajakdagi Saudiya Arabistonining atrofdagi hududlar ustidan nazoratini qonuniylashtirishning kutilmagan taʼsiriga ega edi. shartnomasi bilan almashtirildi.

 

Turkum:Saudiya Arabistonida XX asr
Turkum: XX asrning xalqaro shartnomalari
Turkum:siyosatda 1915-yil
Turkum: Buyuk Britaniyaning xalqaro shartnomalari
Turkum: dekabr 1915-yil
Pivo qutisidagi tovuq

Pivo qutisidagi tovuq (shuningdek, taxtdagi tovuq, pivo bilan tovuq, raqsga tushgan tovuq, mast tovuq) — grilda pishirilgan tovuq taomi, shuningdek, bilvosita grilda tayyorlash uslubi sifatida, tovuqning boʻshligʻiga ochiq pivo qutisi yoki boshqa ichimlik idishi kiritilib, keyin tovuqni gril yoki pechda vertikal holda ushlab turish uchun ishlatiladi. Pishirish jarayonida idishda bugʻ hosil boʻladi, bu esa tovuqning boʻshligʻiga namlik qoʻshadi va pivo bugʻi taomga lazzat berish uchun xizmat qiladi deb hisoblanadi. Tovuq tik holatda boʻlgani uchun tovuqdan yogʻ tomchilab, terisi bir tekis pishadiRaichlen & Lambrenos 2002, p. 3..

Quti bilan bir qatorda pivo shishasi (boʻsh yoki qisman toʻldirilgan) ishlatilishi mumkin. Bunday holda, idish shisha ustida tovuq deb ataladiYeda.ru Kuritsa na butilke.1000Menu.ru Kuritsa na butikle v duxovke.Bulochka.ru. Kuritsa na butilke.. Ushbu retseptning alkogolsiz versiyasi ham mavjud, pivo oʻrniga shishaga suv quyilsa, bugʻlanib, tovuq goʻshti yanada yumshoqroq boʻladiRaichlen & Lambrenos 2002, pp. 1–5..

Pishirishdan oldin pivoning bir qismi odatda qutidan chiqariladi va qisman toʻldirilgan pivo qutisi tovuqning ichiga joylashtiriladi. Baʼzi oshpazlar toʻla pivo idishidan foydalanadilar. Baʼzi oshpazlar standart 12 untsiya (355 ml) pivo idishidan foydalansalar, boshqalari esa kattaroq pivo idishini qoʻllaydilar. Baʼzida tovuq goʻshti pishirishdan oldin ziravorlar sepiladi, baʼzilari esa marinadlangan tovuqdan foydalanadilar.
thumb| Pivo idishidagi tovuq
Amerikalik oshpaz yozuvchi, televidenie arbobi va yozuvchi Stiven Reyxlen pivo idishida tovuq AQShning Luiziana shtatida paydo boʻlgan boʻlishi mumkinligini taxmin qildi. Pivo qutisida pishuvchi tovuq goʻshti AQShdagi baʼzi barbekyu pishirish musobaqalarida taom sifatida ishlatiladi va baʼzi AQSh restoranlarida ham tortiladi.

Qoʻshma Shtatlarda bu taomning qizgʻin tarafdorlari bor, boshqalar esa taom va jarayonni haddan tashqari yuqori baholangan deb hisoblashadi. Butun tovuqlarni ichidan bugʻlash va lazzat qoʻshish uchun ishlatiladigan pivoning samaradorligi bahsli ekanligi taʼkidlangan. Baʼzi pazandachilik mutaxassislari, shuningdek, pivo qaynash nuqtasiga yetib bormaydi va shuning uchun bugʻlanib ketmaydi, deb taʼkidlaganlar.

 

Turkum:Tovuqli taomlar
Turkum:Pivo
Turkum:Amerika oshxonasi
Dejev shartnomasi

Dejev shartnomasi 1282-yilda Dejevskiy soborida tuzilgan. U Elechda Stefan Dragutinning akasi Stefan Milutin foydasiga oldingi taxtdan voz kechishini qonuniylashtirdi, ammo taxtni oʻgʻli Stefan Vladislav II uchun saqlab qoldi. Xuddi shu 1282-yilda Dragutin otdan yiqilib, oyogʻini sindirdi. ning taʼkidlashicha jarohat shunchalik ogʻir boʻlganki, qirolning hayoti uchun qoʻrquv bor edi (ehtimol, yara infeksiyasi yoki hatto gangrena boʻlgan). Arxiyepiskop Daniel II ("Avliyo Stiven Dragutinning hayoti")ning soʻzlariga koʻra, Dragutin Dejevda kengash chaqirgan, unda sogʻligʻi sababli u oʻzining ukasi Milutin foydasiga taxtdan voz kechgan .

Kongressning borishi haqidagi batafsil maʼlumotlar saqlanib qolmagan va faqat Serbiya va Vizantiyadan keyingi dan maʼlum. Tadqiqotchilar Dragutinning zudlik bilan isteʼfoga chiqishini eʼlon qilganiga hatto hokimiyat kengashini tuzishga urinmasdan va davolanish natijalarini kutmaganiga shubha qilishadi. Aksariyat olimlarning fikricha Dejevdagi qurultoy serb hukmdori tashabbusi bilan shoh siyosatidan va Vizantiyadan magʻlubiyatlardan norozi boʻlib chaqirilgan, jarohat esa Dragutinni chetlatish uchun bahona boʻlgan xolos. Ular Dragutinning jiddiy qiyinchiliklarga duch kelganini yozgan Daniel II ga murojaat qilishadi, bu esa zodagonlar qurultoyini chaqirishga olib keldi. Matnda qiyinchiliklarning mohiyati tushuntirilmagan boʻlsa-da, olimlarning fikricha kuchli qoʻzgʻolon podshoh taxtdan voz kechishi uchun zaruriy shart boʻlgan. Uning sabablari nomaʼlum, chunki u da aks ettirilmagan. Ehtimol, Milutin qurultoyda qatnashmagan va Dejevdagi voqealarning harakatlantiruvchi kuchi yangi qirolni manipulyatsiya qilish osonroq boʻlishiga ishongan aristokratiya edi.

Ushbu joyda yangi Srbskiy Sava cherkovi qurilmoqda, uning muqaddaslanishi 2022-yilda kutilmoqda.

 

 

 
 
 
Turkum:Nemanichi
Turkum:Serbiya voqealari
Turkum: alifbo tartibida shartnomalar
Turkum:1282-yil
Natalya Baykova

Natalya Borisovna Baykova (1894-yil 7-noyabr, Tbilisi — 1964-yil 11-mart, Toshkent) — Oʻzbekiston SSR Fanlar akademiyasi Tarix va arxeologiya instituti yangi tarix sektori katta ilmiy xodimi, tarix fanlari nomzodi.

 Tarjimai hol 
Natalya Baykova 1894-yil 7-noyabrda Tbilisida taniqli kriminal-huquqshunos oilasida tugʻilgan. U koʻp tarmoqli sohalar boʻyicha umumiy ta’lim oldi, xususan, bir qator Gʻarbiy Yevropa tillarini mukammal oʻrgandi. 1949-yilda Toshkent Davlat Pedagogika Institutining tarix fakultetini sirtdan tamomlagan.

Baykovaning ish faoliyati 1919-yilda boshlangan. 20 yildan oshiq vaqt mobaynida tarjimon va jurnalist sifatida ishlagan; xorijiy tildagi bir qator ocherk, hikoya va feletonlari 1926-yillarda va undan keyingi yillarda “Er-gʻozi”, “Guliston”, “Erkin xayot”, “Mushtum” jurnallari sahifalarida nashr etilgan. 1940-yil oktyabridan Natalya Borisovna Oʻzbekiston SSR Fanlar akademiyasida ishladi; u yerda 1942-yil aprel oyidan boshlab Tarix va arxeologiya institutida katta ilmiy xodim sifatida faoliyat olib borgan.

1952-yilda Baykova tarix fanlari nomzodi ilmiy darajasini olish uchun " Markaziy Osiyo masalasi tarixidan1874-yildagi Angliya-Qashqar savdo shartnomasi" mavzusida nomzodlik dissertasiyasini himoya qildi.

Baykova Boburning “Boburnoma”si ustida ish olib borar ekan, Boburning qizi Gulbadan-Begim (“Humoyunnoma”) xotiralariga e’tibor qaratgan va oʻzbek tiliga tarjima qilgan.1962-yilda soʻzboshi bilan nashr etgan. U 16-18-asrlarda Angliya-Qashqar savdo shartnomasi va rus-hind savdo aloqalari borasida ham bir qancha qiziqarli maqolalar yozgan.

Baykova umrining soʻnggi daqiqalarigacha “Oʻrta Osiyo orqali 16-19-asrlar rus-hind munosabatlari tarixining ocherklari” nomli katta monografiyasining qoʻlyozmasi ustida ishlashni davom ettirdi. U 1964-yil 11-martda toʻsatdan olamdan oʻtdi.

 

 Муминов И. М. и др. Наталья Борисовна Байкова (1894—1964) // Общественные науки в Узбекистане. — 1964. — № 4.

Turkum:Oʻzbekistonlik olim ayollar
Turkum:Kishilar
Turkum:Toshkentda vafot etganlar
Turkum:1964-yilda vafot etganlar
Turkum:11-martda vafot etganlar
Turkum:1894-yilda tugʻilganlar
Turkum:7-noyabrda tugʻilganlar
Turkum:Toshkent davlat pedagogika universiteti bitiruvchilari
Brayan-Chamorro shartnomasi

Brayan-Chamorro shartnomasi — AQSH va Nikaragua oʻrtasida 1914-yil 5-avgustda ular oʻrtasidagi urush natijasida imzolangan shartnoma. AQSh Senati shartnomani faqat 1916-yil 22-iyunda ratifikatsiya qildi, chunki unda Platt tuzatishiga o'xshash band bor edi va AQShga Nikaraguaga bostirib kirish huquqini berdi.

 Tarixi 
Nikaraguaning qo'shnilari Gonduras, Salvador va Kosta-Rika ushbu shartnomaga qarshi norozilik bildirishdi, ammo uni bekor qila olmadilar.

Shartnoma imzolagan Emiliano Chamorro va Uilyam Brayan sharafiga nomlangan. Shartnomaga ko'ra Qo'shma Shtatlarga "abadiylik uchun" Nikaraguada okeanlararo kanal qurish va undan foydalanish huquqi berildi, ammo u qurilmagan va Karib dengizidagi Katta va Kichik Korn orollari Amerika ham 99 yillik ijaraga oldi, Fonseka ko'rfazida harbiy baza qurish huquqini qo'lga kiritdi. Qo'shma Shtatlar, o'z navbatida, Nikaraguaga 3 million dollar to'lashi kerak edi. 

1970-yil 14-iyuldagi muzokaralar natijasida shartnoma bekor qilindi.

 

 Yana qarang 

 Amerikaning Nikaraguani bosib olishi
 banan urushlari
Turkum: Nikaragua xalqaro shartnomalari
Turkum:tengsiz shartnomalar
Turkum: AQSh xalqaro shartnomalari
Turkum: alifbo tartibida shartnomalar
Jumaniyoz Qobulniyozov

Jumaniyoz Qobulniyozov (1919-yil, 21-dekabr Urganch — 1974-yil 18-yanvar, Oʻzbekiston SSR) — Til va adabiyot instituti katta ilmiy xodimi. A.S.Pushkin nomidagi Oʻzbekiston SSR Fanlar akademiyasi, filologiya fanlari doktori, Oʻzbekiston SSR partiyasi yetakchisi.

 Tarjimai hol 
J.Qobulniyozov 1919-yil 21-dekabrda Urganch shahrida hunarmand oilasida dunyoga keladi. 1940-yilda Qizil Armiya safida xizmat qilib, Sovet-Fin jangida qatnashadi va ogʻir yaralanadi. Sogʻaygach, bir qancha muassasalarda ishladi. 1949-yilda Qobulniyozov Nizomiy nomidagi Toshkent davlat pedagogika institutining adabiyot fakultetiga oʻqishga kiradi. Pedagogika institutini tamomlagach, M.V.Lomonosov nomidagi Moskva davlat universitetining aspiranturasida tahsil oldi.

1957-yilda aspiranturani tugatgach, Qobulniyozov Oʻzbekiston SSR Fanlar akademiyasi Til va adabiyot institutining folklor sektorida ish boshladi. Bu dargohda u kichik ilmiy xodimdan filologiya fanlari doktori darajasiga yetishdi.

1959-yilda J.Qobulniyozov “Oʻzbek sovet folklorining shakllanishida oʻzbek xalq epik ijodining oʻrni” mavzusida nomzodlik dissertasiyasini himoya qildi. Shuningdek, “Sayodxon va Hamro”, “Oshiq Maxdum”, “Avazxon”, “Bozirgon” xalq dostonlari, shuningdek, “Xorazm xalq qushiqlari” toʻplamini ilmiy-tanqidiy jihatdan sharhlab nashr ettirdi. Qobulniyozov tomonidan nashr etilgan folklor materiallarining aksariyati ilk marta ilmiy muomalaga kiritildi.

J.Qobulniyozov ogʻir xastalikdan soʻng 1974-yil 18-yanvarda bu yorugʻ olamni tark etdi.

 

 Джуманияз Кабулниязов (1919—1974) // Общественные науки в Узбекистане. — 1974. — № 3.

Turkum:Oʻzbekiston olimlari
Turkum:Kishilar
Turkum:1974-yilda vafot etganlar
Turkum:18-yanvarda vafot etganlar
Turkum:1919-yilda tugʻilganlar
Turkum:21-dekabrda tugʻilganlar
Turkum:Toshkent davlat pedagogika universiteti bitiruvchilari
Fotima (ism)

Fotima ( — fatimatun, fatimaxАрабско-русский словарь, fatimun ( — koʻkrakdan ajratilgan (bolalar haqiqa))Ismlar.com, Ismlar maʼnosi, Fotima maʼnoni anglatadi. Bu ism islomga eʼtiqod qiluvchi koʻplab xalqlar orasida keng tarqalgan ayollar ismi.

 Tarixi 
Ismning musulmon xalqlari orasida mashhurligi Muhammad (sallolohu alayhi vassalam) va Xadichaning kenja qizi - Fotimani shu nom bilan atashgan. Fotima ismnining yanada ulugʻlanishi shu kabi tarixiy manbaalarga borib taqaladi. Fotima bint Muhammad (sallolohu alayhi vassalam) musulmon olamida mashhur ayollardan biri hisoblanadi unga Fotima Zahro (nur taratuvchi) deya taʼrif berishgan. Odatda oilada egizak qiz farzandlar dunyoga kelganda — katta qizga Fotima, kichigiga Zuhra deb nom qoʻyish bugungi kungacha urfda boʻlgan. 

 Fotimaning shakllari 
Fotima ismiga odatda quyigacha qoʻshimchalar qoʻshib aytish uni yanada chiroyli va erkalab chaqirish mumkin: 
 Fotimabibi;
 Fotimabonu;
 Fotimaoy; 
 Fotimaxon.
 Oʻxshashliklar 
Fotima ismni gʻayriarab xalqlar orasida fonetik qonuniyatlar taʼsirida oʻzgarib, mustaqil nomlar sifatida paydo boʻlgan va turli koʻrinishlarga ega: 
 Fatuma, Fatu (lazginlar orasida);
 Fatma (Qo'miqlar orasida);
 Patimat, Patina, Pati (avarlar orasida);
 Batimat (darginlar orasida) va boshqalar. 

 Fotima ismli mashhurlar 

 Fotima Zahro (605 yoki 615 - 632 yoki 633) - Muhammad paygʻambarning toʻrtinchi qizi, Alining xotini, Hasan va Husaynning onasi.
 Fotima al-Maosuma (790-816) - oʻn ikki shialarning ettinchi begʻubor imomi Muso ibn Jafar al-Kozimning qizi.
 Madridlik Fotima (X-asr - XI-asr) - musulmon astronomi.
 Fotima al-Sharif (1911-2009) - Liviya qiroli Idris I ning rafiqasi, Liviya qirolichasi.
 Fotima-Sulton (vafoti 1681-yil) — Qosimovning oxirgi hukmdori, bikem.
 Fotima Rezametova (27-iyul 1970-yilda tugʻilgan) Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan artist.
 Fotima Xoltoyeva Toshkent Tibbiyot akademiyasi umumiy amaliyot shifokori

 

 
 Заслуженная артистка РУз, ведущий мастер сцены 
 Холтаева Фотима Файзиевна, врач

Turkum:Arabcha ayollar ismlari
Jasorat ordeni

Jasorat ordeni (ruscha: Orden Mujestva, Orden Muzhestva) – Rossiya Federatsiyasining davlat mukofoti boʻlib, dastlab 1994-yil 2-martda Rossiya Prezidentining 442-sonli farmoni bilan fidokorona jasorat va mardlik harakatlarini eʼtirof etish uchun taʼsis etilgan. Uning nizomiga uch marta oʻzgartirish kiritilgan: birinchisi 1999-yil 6-yanvarda Prezidentning 19-sonli farmoni bilan, ikkinchisi 2010-yil 7-sentyabrda 1099-sonli farmon bilan va soʻnggisi 2011-yil 16-dekabrda 1631-sonli farmon bilan amalga oshirilgan.
 

 

 
 
 
 Mujestva orden // Mongoli – Nanomateriali. – M. : Bolshaya rossiyskaya ensiklopediya, 2013. – S. 383. – (Bolshaya rossiyskaya ensiklopediya : v 35 t. / gl. red. Yu. S. Osipov ; 2004—2017, t. 21). – ISBN 978-5-85270-355-2.
 
 

Turkum:Ordenlar
Turkum:Rossiya
Fort Laramidagi shartnoma 1851

thumb|280x280px| Fort Larami 1858-yildan keyin.
Fort Laramidagi shartnoma  — 1851-yil 17-sentabrda Amerika hukumati va Buyuk tekisliklar hind xalqlari vakillari oʻrtasida tuzilgan shartnoma. Tekisliklarning tub aholisi oʻrtasida ham tinchlik oʻrnatildi va ularning hududlari chegaralari belgilandi.

 Tarixi 
thumb|280x280px| Shartnomaga muvofiq hind xalqlarining yerlari
1846-yilda Oregon marshruti Villamet vodiysiga yotqizildi va u orqali oʻtadigan muhojirlar oqimi sezilarli darajada oshdi. Minglab oq tanlilar Gʻarbga oqib kelishdi. Ular daraxtlarni kesishdi, ularning chorvalari yaylovlarni buzdi. 1849-yilga kelib, karvonlar soni shunchalik koʻpayib ketdiki, vagonlarning shovqinidan bezovta boʻlgan buyvol podalari boshqa mamlakatlarga keta boshladi. Koʻchmanchilar Buyuk tekisliklarga yangi kasalliklarni olib kelishdi, hindlarning immuniteti past edi. 1849-1850-yillarda yuzlab hindular vabo, chechak va qizamiqdan vafot etdi. 1849-yilda AQSh hukumati Larami daryosi boʻyida savdo nuqtasini sotib oldi va u yerda harbiy garnizonni joylashtirdi. Hindlarni tinchlantirish va vaziyatni nazorat ostiga olish uchun AQSh hukumati tekislik qabilalari bilan katta kengash oʻtkazishga qaror qildi.

1851-yil fevral oyida AQSh Kongressi buning uchun 100 000 dollar ajratdiKvasnicka, Robert M. and Herman J. Viola: The Commissioners of Indian Affairs, 1824-1977. Lincoln and London, 1979, p. 52 and pp. 49-55.. Sentabr oyida turli qabilalarning hindulari Fort Laramiga toʻplanishdi, ularda: Arapaxo, Arikara, Assiniboine, Groventry, Lakota, Crow, Cheyenne, Shoshone, Mandan va Hidatsa — jami 12 mingdan ortiq kishi. Amerika hukumati hindlarga har yili mol ijarasi toʻlash, tekislik xalqlari esa, oʻz navbatida, qabilalararo urushlarni toʻxtatish va koʻchmanchilar karvonlariga xalaqit bermaslik majburiyatini oldi.

 

 

 

 

 „Fort Larami shartnomasi Sioux va boshqalar, 1851-yil.“ Arxivlangan 11 Arxivnaya kopiya : qonunlar va shartnomalar — jild. II: Shartnomalar. Vashington, DC: Hukumat bosmaxonasi, 1904, s. 594-596. Oklahoma shtati universiteti kutubxonasi, Elektron nashriyot markazi orqali.
 omniatlas.com saytida 1851-yilgi Fort Larami shartnomasidan keyin Shimoliy Amerika xaritasi
 Milliy bogʻlar xizmati, shartnomalar va buzilgan vaʼdalar, 2016-yil 23-noyabrda olingan
Turkum: alifbo tartibida shartnomalar
Turkum: AQSh xalqaro shartnomalari
Turkum:Buyuk tekisliklar hindulari
Turkum: Yovvoyi G'arb
Turkum: Vyoming Tarixi
Jinsiy dimorfizm

thumb|268x268px|Mandarin oʻrdaklari oʻrtasidagi jinsiy dimorfizm (chapda-erkak; oʻngda-urgʻochi)
Jinsiy dimorfizm - bu bir xil turdagi organizmlarning erkak va urgʻochi jinslari orasidagi koʻpayishda bevosita ishtirok etmaydigan (yaʼni jinsiy aʼzolardan tashqari) farqlari yigʻindisi.Encyclopedia of Animal Behaviour. Vol. 2. Academic Press. 21 January 2019. p. 7. ISBN 978-0-12-813252-4. Jinsiy dimorfizm hayvonlardan tashqari va ba'zi o'simliklarda ham uchraydi. Farqlar ikkilamchi jinsiy xususiyatlar, oʻlcham, vazn, rang, belgilar yoki xatti-harakatlar yoki kognitiv xususiyatlarni oʻz ichiga olishi mumkin. Bu farqlar oddiy yoki murakkab boʻlishi mumkin hamda tabiiy tanlanish natijasida yuzaga keladi. Dimorfizmning qarama-qarshi jarayon monomorfizmdir, ya'ni har ikkala biologik jins fenotipik jihatdan bir-biridan farq qilmaydi."Dictionary of Human Evolution and Biology". Human-biology.key-spot.ru. Retrieved 3 November 2017.

 Ranglar dimorfizmi 
Dimorfizmning keng tarqalgan va oson aniqlanadigan turi ranglar dimorfizmi hisoblanadi. Ma'lum bir tur ichidagi jinslarning rangidagi farq jinsiy dikromatizm deb ataladi, bu odatda qushlar va sudralib yuruvchilarning koʻp da kuzatiladi.Armenta JK, Dunn PO, Whittingham LA (August 2008). "Quantifying avian sexual dichromatism: a comparison of methods". The Journal of Experimental Biology. 211 (Pt 15): 2423–30. doi:10.1242/jeb.013094. PMID 18626076. Jinsiy tanlash, asosan, juft tanlash uchun raqobatda ishlatiladigan murakkab dimorf belgilarga olib keladi. Tovuslarda jinsiy dimorfizmning yorqin tasvirini koʻrish mumkin. Tovuslarning zeb-ziynatli patlari erkaklarini oʻziga jalb qiladi. Bir qarashda urgʻochi tovuslar va erkak tovuslarni butunlay boshqa turlar deb adashtirib qoʻyish mumkin.Zi J, Yu X, Li Y, Hu X, Xu C, Wang X, et al. (October 2003). "Coloration strategies in peacock feathers". Proceedings of the National Academy of Sciences of the United States of America. 100 (22): 12576–8. Bibcode:2003PNAS..10012576Z. doi:10.1073/pnas.2133313100. PMC 240659. PMID 14557541.  Tovusning patlari yirtqichlarga nisbatan zaifligini oshiradi, chunki u parvozga toʻsqinlik qiladi va umuman olganda, qushni koʻzga tashlanadigan qiladi.  Shunga oʻxshash misollar juda koʻp boʻlib, ularga jannat qushlari va argus qirgʻovullarini misol keltirish mumkin. Jinsiy dixromatizmning yana bir misoli - "blue tit" qushlarida koʻrish mumkin. Erkaklar xromatik jihatdan urgʻochilarga qaraganda koʻproq sariq rangga ega. Bu koʻp miqdorda karotinoidlar lutein va zeaksantinni oʻz ichiga olgan yashil Lepidopteran lichinkalarini yeyish orqali deb taxmin qilinadi.Slagsvold T, Lifjeld JT (1985). "Variation in plumage colour of the Great tit Parus major in relation to habitat, season and food". Journal of Zoology. 206 (3): 321–328. doi:10.1111/j.1469-7998.1985.tb05661.x. Qurbaqalar dimorfizmning yana bir yorqin misolidir. Baqa uchun ikki xil dikromatizm mavjud: ontogenetik va dinamik.
Stenviks fortidagi shartnoma 1768

thumb|right|450px
Fort Stenviksdagi shartnoma  — Irokezlar Konfederatsiyasi va Buyuk Britaniya vakillari oʻrtasida (Nyu-Jersi, Virjiniya va Pensilvaniya vakillari ishtirokida) 1768-yilda tuzilgan shartnoma. Bu 1763-yildagi Qirollik deklaratsiyasi ostida tuzilgan birinchi yirik shartnoma edi. Shartnoma Pontiakning qoʻzgʻoloni natijasida yetkazilgan yoʻqotishlardan shikoyat qilgan va gʻarbda yer shaklida tovon pulini talab qilgan Pensilvaniya moʻyna savdogarlarining iltimosiga binoan muzokaralar olib borildi. Katta naqd toʻlovlar evaziga Irokezlar chegaralarni oʻzgartirishga rozi boʻlib, Kentukki, zamonaviy Gʻarbiy Virjiniya hududini inglizlarga berib qoʻydi. Hindlar va Penn oilasi oʻrtasidagi yer nizolari hal qilindi.

 

 

 

 Maqolalar 

 
 

 

 
 
Turkum:Nyu-York Davlat tarixi
Turkum: Buyuk Britaniyaning xalqaro shartnomalari
Turkum: noyabr 1768-yil
Turkum:siyosatda 1768-yil
Turkum: XVIII asrning xalqaro shartnomalari
Turkum: Iroquois
Bo‘g‘ozlar to‘g‘risidagi London konvensiyasi 1841

1841-yildagi Boʻgʻozlar toʻgʻrisidagi London konvensiyasi - 1841-yil 13-iyulda Londonda Nikolay I boshchiligidagi Rossiya, Buyuk Britaniya, Fransiya, Avstriya va Prussiya oʻrtasida tuzilgan konvensiyadir.

Usmonli imperiyasining „qadimgi hukmronligi“ tiklandi, unga koʻra Bosfor va Dardanel boʻgʻozlari tinchlik davrida barcha mamlakatlarning harbiy sudlari uchun yopiq deb eʼlon qilindi.

 Tarixga nazar 
Konvensiya 1833-yildagi Unkar-Iskelesiy shartnomasi muddati tugagandan soʻng imzolangan, bu uning qoidalarini Oʻrta yer dengizidagi taʼsiriga tahdid sifatida qabul qilgan Fransiya va Angliyada xavotirga sabab boʻlgan.

Ushbu konvensiyaning fonida Turkiya-Misr urushi (1839-1841) ham bor edi. Bu vaqtda Rossiya, Buyuk Britaniya, Fransiya, Avstriya va Prussiya Usmonlilar imperiyasini qoʻllab-quvvatlash uchun birlashgan front sifatida harakat qildilar.

 Natijasi 
Sulton doʻst mamlakatlar elchixonalari ixtiyorida boʻlgan yengil harbiy kemalarning oʻtishi uchun ruxsatnomalar berish huquqini saqlab qoldi. Konvensiyada urush davridagi boʻgʻozlar rejimi haqida hech narsa aytilmagan.

Britaniya nuqtai nazaridan London konvensiyasi kuchli Rossiya Qora dengiz flotining Oʻrta yer dengiziga kirishiga toʻsqinlik qildi va shu bilan mintaqada kuchlar muvozanatini (Angliya uchun qulay) saqlab qoldi. Rossiya nuqtai nazaridan konvensiya Buyuk Britaniyaning Oʻrta yer dengizidagi agressiv siyosatini ragʻbatlantirdi, bu Qrim urushi uchun muhim shart edi.

London konvensiyasining imzolanishi bilan Rossiya Unkar-Iskelessi shartnomasi bilan yaratilgan boʻgʻozlardagi imtiyozli mavqeini yoʻqotdi, u Turkiyani Rossiyaning iltimosiga binoan boʻgʻozlarni yopishga majbur qildi, shuningdek, boʻgʻozlarni Turkiya va Rossiya tomonidan birgalikda himoya qilishni taʼminladi.

Boʻgʻozlarning hozirgi holati 1936-yildagi Boʻgʻozlar maqomi toʻgʻrisidagi Montrö konvensiyasi bilan tartibga solinadi.

 

 Debidur A. Yevropaning diplomatik tarixi T. 1. Rostov-Don: Feniks, 1995-yil. ISBN 5-85880-088-2 362-366
 Londonskie konvensii o prolivax // Buyuk rus entsiklopediyasi : 35 tonnada / Ch. ed. Yu. S. Osipov. — M. : Buyuk rus entsiklopediyasi, 2004-2017.
 Londonskaya konvensiya o prolivax (1841) // Sovet tarixiy ensiklopediya : 16 t da. / ed. E. M. Jukova. — M. : Sovet Entsiklopediyasi, 1961-1976.
 Rossiya va Turkiya oʻrtasidagi Unkiar Iskeles shartnomasi va Sharq masalasida buyuk davlatlarning qarama-qarshiliklari // Potemkin V. P. (ed.) Diplomatiya tarixi

 Shunigdek qarang 

 Ochiq dengiz
 Qora dengiz boʻgʻozlari
 Boʻgʻozlarning maqomi toʻgʻrisidagi Montre konventsiyasi
Turkum:dengiz huquqi
Turkum: Avstriya xalqaro shartnomalari
Turkum: Buyuk Britaniyaning xalqaro shartnomalari
Turkum: Prussiya xalqaro shartnomalari
Turkum: Rossiya imperiyasining xalqaro shartnomalari
Turkum: Fransiya xalqaro shartnomalari
Turkum: XIX asrning xalqaro shartnomalari
Turkum:Usmonli imperiyasining xalqaro shartnomalari
Turkum: alifbo tartibida shartnomalar
Turkum:Buyuk Britaniyada 1841-yil
Turkum:1841-yil siyosatda
Turkum: iyul 1841-yil
Turkum:Londonda 1840-lar
Turkum:qora dengiz boğazları
London tinchlik shartnomasi 1913

London tinchlik shartnomasi — 1913-yil 30-mayda Bolqon ittifoqi va Usmonli imperiyasi oʻrtasida imzolangan va Birinchi Bolqon urushini tugatgan tinchlik shartnomasidir.

Turkiyaning Yevropa mulki asosan Gretsiya (Makedoniyaning bir qismi va Saloniki hududi), Serbiya (Makedoniya va Kosovoning bir qismi) va Bolgariya (Egey dengizi sohilidagi Frakiya va Makedoniyaning bir qismi) oʻrtasida boʻlingan.

Buyuk davlatlarning konferensiyasida Albaniya davlati ular uchun belgilab bergan chegaralar doirasida tashkil etildi. Serbiya Adriatik dengiziga kirish huquqini olmadi.

Shartnomaga koʻra urushda magʻlub boʻlgan Usmonli imperiyasi Istanbul va Sharqiy Frakiyaning kichik bir qismidan tashqari (Midiya — Enos chizigʻi boʻylab) Yevropaning barcha mulklaridan mahrum boʻldi.

Yevropa kuchlarining bosimi ostida Chernogoriya Shkodra qamalini olib tashlashga majbur boʻldi.

Shartnoma shartlaridan kelib chiqqan qarama-qarshiliklar va norozilik tufayli Ikkinchi Bolqon urushi 1913-yil iyun oyida boshlandi.

 Yana qarang 

 Birinchi Bolqon urushidan keyin Gretsiyaning hududiy egallashi
 Buxarest shartnomasi (1913)
 Konstantinopol shartnomasi (1913)

 

 Shartnoma matni )
Turkum:Usmonlilar imperiyasi shartnomalari
Turkum: alifbo tartibida shartnomalar
Turkum:XX asr tinchlik shartnomalari
Turkum: birinchi Bolqon urushi
Turkum:Usmonli imperiyasining xalqaro shartnomalari
Turkum:Serbiya xalqaro shartnomalar
Turkum: Yunonistonning xalqaro shartnomalari
Turkum: Bolgariya xalqaro shartnomalar
Turkum:1910, Chernogoriya
Turkum:1913-yil siyosatda
Turkum:Londonda 1913-yil