Magnolia champaca

Magnolia champacaframelesslink=|alt=|framelessLeast Concern  (IUCN 3.1)Khela, S. (2014). „Magnolia champaca“. IUCN Red List of Threatened Species. 2014: e.T191869A15267603. doi:10.2305/IUCN.UK.2014-3.RLTS.T191869A15267603.en. Retrieved 19 November 2021.Ilmiy tasniflashOʻsimliklarYuksak oʻsimliklarGulli oʻsimliklarMagnoliidsMagnolialesMagnoliaceaeMagnoliaMagnolia subg. YulaniaMagnolia sect. MicheliaMagnolia subsect. MicheliaM. champacaBinar nomiMagnolia champaca(L.) Baill. ex PierreFl. Forest. Sinonimlar Champaca michelia Noronha
 Magnolia membranacea P.Parm.
 Michelia aurantiaca Wall.
 Michelia blumei Steud.
 Michelia champaca L.
 Michelia euonymoides Burm.f.
 Michelia rheedei Wight
 Michelia rufinervis DC.
 Michelia sericea Pers.
 Michelia suaveolens Pers.
 Sampacca euonymoides (Burm.f.) Kuntze
 Sampacca suaveolens (Pers.) Kuntze
Magnolia champaca, ingliz tilida champak nomi bilan tanilgan — Magnoliaceae oilasiga mansub doim yashil daraxtefloras.org: Flora of China treatment of Michelia (Magnolia) champaca. accessed 7.12.2015. Ilgari Michelia champaca nomi bilan atalganPacific Horticulture Society: „Striving for Diversity: Fragrant Champaca“ . accessed 7.12.2015. U oʻzining xushboʻy gullari va mustahkam yogʻochi bilan mashhur.

 Etimologiya 
Lotincha nomi, champaca, sanskritcha „campaka“ soʻzidan kelib chiqqan tɕɐmpɐkɐ).

 Xalq nomlari 
Ingliz tilidagi boshqa xalq nomlari orasida quvonchli atir daraxtiPacific Horticulture Society: „Striving for Diversity: Fragrant Champaca“ . accessed 7.12.2015, sariq orxideya daraxti va xushboʻy Himolay champakasi kiradiMonrovia Nurseries database: Michelia champaca (Fragrant Himalayan Champaca) . accessed 7.12.2015.

 Tarqalish 
Daraxt Janubiy Osiyo, Janubi-Sharqiy Osiyo-Hindoxitoy va janubiy Xitoyda oʻsadi. U tropik va subtropik oʻrmonlarda ekoremintalarda, balandlikda oʻsadiefloras.org: Flora of China treatment of Michelia (Magnolia) champaca. accessed 7.12.2015. Uning vatani Maldiv orollari, Bangladesh, Kambodja, Xitoy, Hindiston, Indoneziya, Malayziya, Myanma, Nepal, Tailand va Vetnam. Xitoyda u janubiy Xizang va janubiy va janubi-gʻarbiy Yunnan provinsiyalariga xosdirefloras.org: Annotated Checklist of the Flowering Plants of Nepal − Michelia (Magnolia) champaca.

 Tavsif 
thumb| Oq champak gul
Magnolia champaca oʻz vatanida boʻyi ga yetadigan daraxt koʻrinishida oʻsadi. Uning tanasi diametrda. Daraxt tor soyabon tojga egaefloras.org: Flora of China treatment of Michelia (Magnolia) champaca. accessed 7.12.2015. Iyun-sentabr oylarida gullaydi. Gullari krem-sariq-toʻq sariq rangdagi kuchli xushboʻy hidliefloras.org: Flora of China treatment of Michelia (Magnolia) champaca. accessed 7.12.2015. Obovoid-ellipsoid karpellar sentyabr-oktyabr oylarida 2−4 urugʻ beradi.thumb| Magnoliya champaca gul
thumb| Champak gul qismlari

  — duragaylar 
Magnolia champaca navlari va duragaylariga quyidagilar kiradi:

 Magnolia (Michelia) champaca var. champaca — xitoy tilida Huang lan (yuan bian zhong), (yàngān (yàngān)). baland, Xitoyda hujjatlashtirilganefloras.org: Flora of China treatment of Michelia (Magnolia) champaca var. champaca.
 Magnolia (Michelia) champaca var. pubinervia — xitoychada Mao ye mai huang lan (máo ye mai huang lan). baland yoki balandroq, Xitoyda hujjatlashtirilgan.
 Magnolia alba— Magnolia champaca va Magnolia montana ning oq gulli gibridiPacific Horticulture Society: „Striving for Diversity: Fragrant Champaca“ . accessed 7.12.2015.

Tailandda boshqa turlar, jumladan Magnolia liliifera va Magnolia coco bilan oʻstiriladigan boshqa duragaylari mavjud.

 Madaniy jihatlar 
thumb| Toʻq sariq rangdagi turli xil gulli gullash

 Foydalanadi 

 Xushboʻy hid 
Gullar Janubiy Osiyoda turli maqsadlarda foydalaniladi. Ayniqsa, Hindistonda ular asosan ibodatxonalarda, uyda yoki tashqarida ibodat qilish va odatda qizlar va ayollar tomonidan sochlarga goʻzallik bezaklari, tabiiy parfyumeriya sifatida ishlatiladi. Gullar xonani xushboʻy qilish uchun, kelin toʻshaklariga qoʻyiladi. Daraxt anʼanaviy ravishda xushboʻy soch va massaj moylarini tayyorlash uchun ishlatilgan. Jan Patuning mashhur parfyumeriyasi, „Joy“, Chanel № 5 dan keyin dunyoda ikkinchi eng koʻp sotilgan atir, qisman champaca gullarining efir moylaridan olinganPacific Horticulture Society: „Striving for Diversity: Fragrant Champaca“ . accessed 7.12.2015.

Ushbu oʻsimlikning hidiga oʻxshash hid Shri-Lankada, Paradoxurus montanus tomonidan chiqariladi. Boshqa sivetlar juda yoqimsiz hidlar chiqarishi maʼlum boʻlgani sababli, bu tur bu oʻsimlikning hidiga oʻxshash yoqimli hidni chiqarishi bilan mashhur.

 Yogʻoch 
thumb| Champak daraxtining mevalari
Oʻzining vatani Hindiston va Janubi-Sharqiy Osiyoda hampaka oʻzining qimmatbaho yogʻochlari uchun kesiladiPacific Horticulture Society: „Striving for Diversity: Fragrant Champaca“ . accessed 7.12.2015. U nozik teksturali, toʻq jigarrang va zaytun rangli yogʻochga ega boʻlib, mebel ishlab chiqarishda, qurilishda va shkaf yasashda ishlatiladi.

Bu tur Hindistonning baʼzi shtatlarida, ayniqsa janubi-gʻarbiy mintaqada bu daraxtni kesish taʼqiqlanganPacific Horticulture Society: „Striving for Diversity: Fragrant Champaca“ . accessed 7.12.2015.

 Kultivatsiya 
Magnolia champaca maxsus koʻchatxonalarda manzarali oʻsimlik sifatida yetishtiriladiMonrovia Nurseries database: Michelia champaca (Fragrant Himalayan Champaca) . accessed 7.12.2015. U tropik va subtropik iqlim bogʻlarida, masalan, Janubiy va Markaziy Kaliforniyada yerga ekilganPacific Horticulture Society: „Striving for Diversity: Fragrant Champaca“ . accessed 7.12.2015. Sovuqroq moʻtadil iqlimli hududlarda konteynerlarga ekiladi. Toʻliq quyosh nuri va muntazam sugʻorishni talab qiladi.

Xushboʻy gullar kapalak va kolibrilarni oʻziga tortadiMonrovia Nurseries database: Michelia champaca (Fragrant Himalayan Champaca) . accessed 7.12.2015. Uning aril bilan qoplangan urugʻlari qushlar uchun juda jozibali koʻrinadi va ularni oʻziga jalb qiladiFRISCH, J.D. & FRISCH, C.D. — Aves Brasileiras e Plantas que as atraem, São Paulo, Dalgas Ecotec, 3rd. edition, 2005, , page 374.

 

Turkum:Magnolia
Turkum:Osiyo bog‘ o‘simliklari
Turkum:Daraxtlar
Turkum:Botanika
Turkum:Oʻsimliklar