Abu Muslim al-Xavloniy

Abu Muslim al-Xavloniy (684-yilda vafot etgan) mashhur tobeiy (koʻplik: Tobein) hamda Damashq, Suriyadagi nufuzli diniy arbob edi. U Amir ibn Abd al-Qays, Uvays al-Qaraniy, Ar-Rabiy ibn Xusaym, Al-Asvad ibn Yazid, Masruq ibn al-Ajda, Sufyon as-Savriy ibn Said va Hasan al-Basriyni ham oʻz ichiga olgan „Sakkiz zohid“dan biri edi.

 Uning hayotidan hikoyalar 
Shayx 'Aaid Abdulloh al-Qarniyning aytishicha, Yamanda oʻzini paygʻambar deb daʼvo qilgan bir kishi – Al-Asvad al-Ansiy – Abu Muslimdan unga iymon keltirib, uni elchi ekaniga guvohlik berishini soʻragan. Abu Muslim unga: „Men hech narsani eshita olmayman“, degan. Al Asvad al-Ansiy oʻtin tayyorlatib, uni olovga tashlagan. Abu Muslim: "HasbunaʼLlah va ni`mal vakeel („Alloh bizga kifoya va U eng yaxshi Himoyachidir“, bu soʻzlarni musulmonlar Ibrohim (Ibrohim) olovga tashlanganida aytgan, deb hisoblaydilar; shunda Xudo olovni uning uchun salqin va omon qilganShaykh 'Aaʼid Abdullah al-Qarnee, Dialogue Between the Pious and the Wretched; also mentioned in Ibn al-Jawzi’s Sifat al-Safwa and Imam Ahmad’s al-Zuhd. Al-Ansiy maslahatchilari unga: agar Abu Muslimni Yamandan quvib chiqarmasa, u izdoshlariga fitna manbai boʻlishini aytishgan. Shundan soʻng Abu Muslimga mamlakatni tark etish buyurilgan. U Al-Madinaga yoʻl oladi va u yerga yetib kelgach, tuyasidan tushib, namoz oʻqish uchun masjidga kiradi. Umar uni koʻrib, bu begona kishining oldiga kelib: „Qayerdansan?“ deydi. Abu Muslim: „Yamandan“, deydi. Umar: „Yolgʻonchi olovga tashlagan odam haqida menga ayt“, deb soʻraydi. Abu Muslim: „Uning ismi Abdulloh ibn Savb“, deydi. Umar: „Alloh haqqi, sen oʻshamisan?“ deydi. U: „Alloh haqqi, ha!“ deb javob beradi. Umar koʻzlariga yosh olib uni quchoqlaydi, soʻng uni oʻzi bilan Abu Bakr orasiga oʻtqazib: „Hamd Allohgakim, jonimni olmasidan oldin Muhammad ummatidan Ibrohim Xalilga qilingan narsa qilingan bir odamni koʻrishimga nasib etdi“, deydi."

 Vizantiyaliklarga qarshi yurishlar paytida 
Islom tarixchisi David Cook boshqa bir hikoyani keltiradi:

"Biz musulmon lashkarlari Vizantiyaliklar yurtidan jangdan qaytayotgan edik; Himsdan Damashq tomonga yoʻlga chiqqanimizda, tun oxirida, Hims yaqinidagi – taxminan toʻrt mil – obod bir joydan oʻtdik. Hujrada boʻlgan rohib soʻzlashuvimizni eshitib, oldimizga chiqdi-da: „Sizlar kimsizlar?“ dedi. Biz: „Damashq ahlidanmiz, Vizantiyaliklar yurtidan qaytyapmiz“, dedik. U: „Abu Muslim al-Xavloniyni taniysizlarmi?“ dedi. Biz: "Ha, " dedik. U: „Uning huzuriga borganingizda, unga salom bering va biz uni Muqaddas Kitoblarda Iso Maryam oʻgʻlining hamrohi sifatida topishimizni xabar qiling“, dedi."

David Cookning aytishicha, nasroniy rohib musulmon Abu Muslim al-Xavloniy bilan ruhiy qarindoshlikni koʻrgan. Abu Muslim al-Xavloniy esa Iso qaytib kelganida Abu Muslim Isoning izdoshi boʻlishini aytganDavid Cook, The Beginnings of Islam as an Apocalyptic Movement, University of Chicago.

Abu Muslim al-Xavloniy Muoviya II hukmronligi davrida Vizantiyaliklarga qarshi yurishda vafot etgan. Uning qoʻmondonidan qilgan soʻnggi iltimosi shunday edi:
„Meni siz bilan birga jangda halok boʻlgan musulmonlar ustidan masʼul qiling, ular ustidan menga harbiy qoʻmondonlik bayrogʻini bogʻlab bering va qabrimni barcha qabrlardan eng olisiga va eng yaqinini dushmanga yaqin qiling; chunki men Qiyomat kuni ularning bayrogʻini koʻtarib kelishni istayman.“

 Yana qarang 
 Tobeinlar

 

Turkum:Tobeinlar
Turkum:Tugʻilgan yili nomaʼlum boʻlgan kishilar
Turkum:684-yilda vafot etganlar
Turkum:7-asr arab xalqi
Turkum:Tobein hadis roviylari