Zhantas/Cleaned-Uzbek_Wikipedia huggingface dataset:
Lyudmila Filipova

Lyudmila Orlinova Filipova (1977-yil 10-aprelda tugʻilgan) – bolgariyalik yozuvchi va jurnalist. 2006-yildan buyon yettita roman yozgan va ushbu romanlarning barchasi bestsellerga aylangan. 2011-yilning oktyabr oyida National Geographic telekanalining bir guruh jamoasi uning „The Parchment Maze“ nomli romanida tasvirlangan kashfiyotlar asosida hujjatli film suratga olgan. 2011-yilning noyabr oyida uning romanlari asosida ishlangan „Glass Butterflies“ va „Scarlet Gold“ filmlari Bolgariya Milliy Kino Markazi tomonidan tashkil etilgan tanlovda birinchi oʻrinni qoʻlga kiritgan. 2014-yilda nashr etilgan „The War of the Letters“ kitobi uning oxirgi asari boʻlib, unda Simeon I davrida kirill alifbosining yaratilishi haqida hikoya qilinadi. Koʻplab tanqidchilar bu asarni Bolgariya tarixidagi eng muhim voqealardan biri haqidagi noyob hikoya sifatida baholaydilarMila Vacheva, Lyudmila Filipova: Bitkata e bila da govorim i pishem na bʼlgaritsaBTV, Biography of Lyudmila Filipova.

 Biografiyasi 
Lyudmila Filipova 1977-yil 10-aprelda Bolgariyaning Sofiya shahrida dunyoga kelgan. Bolgariya sobiq bosh vaziri Grisha Filipovning nabirasi. Sofiyadagi Milliy va Jahon iqtisodiyoti universitetini yuqori baholar bilan tamomlagan va 2000-yilda bakalavr darajasini olgan. Keyinchalik City universitetini tamomlab, umumiy boshqaruv boʻyicha MBA darajasiga ega boʻlgan. Filipova 2009-yilda Oksford universitetida ijodiy yozuvchilik mutaxassisligini olgan. Keyinchalik SAP Bolgariya nemis dasturiy taʼminot kompaniyasi marketing boʻlimi direktori sifatida ishlagan. Shuningdek, Desiderata reklama agentligi bosh direktori va „Marketing&Media“ jurnalining bosh muharriri boʻlgan. Bundan tashqari, Filipova MEDIMAG-MS tibbiy uskunalar kompaniyasining tijorat boʻlimi direktori sifatida ham faoliyat yuritganYelektronno izdatelstvo „Liternet“, Kratka biografiya na Lyudmila Filipova.

Filipova Bolgariyada „7 DAYS“ hamda „Triada“ (CNNning mahalliy hamkori) telemuxbiri sifatida tanilgan. U Bolgariya gazetalarida, jumladan, „24 Hours“, „Monitor“, „Novinar and Economic Life“, shuningdek, „Tema“, „BusinessWeek“ va „Marketing&Media“ jurnallarida 30 dan ortiq maqolalar chop etgan. „Marketing&Media“ jurnalining bosh muharriri sifatida ham faoliyat yuritgan. 2004-yilda Filipova „Novoto Vreme“ liberal siyosiy partiyasi aʼzosiga aylanganEvelina Gecheva, „Lyudmila Filipova, chlen na organizatsionniya komitet na partiya Novo vreme: Bʼlgariya ima nujda ot potomstveni polititsi“ , Monitor, 10 July 2004.. 2011-yil dekabrda esa „Yil ayoli“ mukofotining Madaniyat va sanʼat yoʻnalishida gʻolib deb topilgan.
 

 
 

Turkum:Yashayotgan insonlar
Turkum:Alifbo boʻyicha yozuvchilar
Turkum:Jurnalistlar
Nika Kovač

Nika Kovač (1993-yilda tugʻilgan) – sloveniyalik antropolog, sotsiolog, aktivist va maʼruzachi. Sloveniyada gender tengligi, ijtimoiy adolat va demokratik ishtirok masalalariga bagʻishlangan keng qamrovli kampaniyalari bilan tanilgan „8-Mart Instituti“ nomli mashhur harakat va advokatsiya tashkilotining asoschisi va direktori.

 Taʼlimi va ilk faoliyati 
Kovač Lyublyana universitetida ijtimoiy va madaniy antropologiya boʻyicha magistr darajasiga ega. 2020-yilda „Obama Foundation Leaders: Europe program“ dasturi tomonidan tanlab olingan, keyinchalik Columbia universitetining Obama stipendiyasi sohibasiga aylangan.

 Faollik va yetakchilik 
Kovač LGBT huquqlari sohasidagi orqaga chekinishlarga javoban va Sloveniyada mavjud ijtimoiy hamda gender tengsizligiga qarshi kurashuvchi platforma sifatida hamkorlikda „8-Mart Instituti“ni tashkil etgan. Institut direktori sifatida Kovač tashkilotni hikoyalar orqali taʼsir oʻtkazish, mahalliy jamoalarni safarbar qilish va huquqiy advokatsiya orqali faoliyat yuritishga yetaklagan. Uning boshchiligida institut jinsiy zoʻravonlik, reproduktiv huquqlar (masalan, abort va tugʻruq erkinligi) va iqtisodiy adolatsizlik kabi muammolar bilan faol kurash olib borgan.

Kovač va uning jamoasi Sloveniyada jinsiy zoʻravonlik borasidagi „sukunatni yorib“, jabrlanganlar huquqlarini himoya qilishga qaratilgan #jaztudi (#MeToo) kampaniyasini boshlagan. Uning yetakchiligida institut Sloveniya qonunchiligida belgilangan zoʻrlash atamasi taʼrifini qayta belgilash, yaʼni „ha – demak, ha“ tamoyiliga asoslangan ijobiy rozilik standartini joriy etish boʻyicha muvaffaqiyatli kampaniyada muhim rol oʻynadi.

 Nashrlari va jamoatchilikni jalb qilish 
Kovač tarixni oʻzgartirgan ayollar haqidagi hikoyalardan iborat „Pogumne punce“ (Jasur Qizlar) hamda Sloveniyada sodir etilgan abort ishlariga oid guvohliklar haqida bayon qiluvchi „Moja odločitev“ (Mening Tanlovim) kitoblarining muallifi hisoblanadi. U koʻp marotaba omma oldida nutq soʻzlagan, yoshlar, yozuvchilar hamda faollarni bogʻlovchi Itn. (Etc.) Faol Yozuv Festivalining koordinatori sifatida faoliyat yuritgan.

 

Turkum:Yashayotgan insonlar
Turkum:1993-yilda tugʻilganlar
Mihaela Fileva

Mihaela Tinkova Fileva (1991-yil 15-mayda tugʻilgan) – bolgariyalik qoʻshiqchi, qoʻshiqnavis va raqqosa. 2005-yilda Bolgariya Milliy Televideniyesi tomonidan oʻtkazilgan „Hit Minus One“ koʻrik tanlovida gʻolib chiqqan. 2011-yilda Bolgariyada oʻtkazilgan „The X Factor“ musobaqasi finalchisiga aylangan.

 Biografiyasi 
Fileva 1991-yil 15-mayda Bolgariyaning Veliko Tarnovo shahrida tugʻilgan. 6 yoshida pianino chalishni va qoʻshiq kuylashni, 9 yoshidan raqs bilan shugʻullana boshlagan. 2006-yilda „Hit-1“ musiqiy shousida gʻoliblikni qoʻlga kiritgan. Fileva „Prof. Pancho Vladigerov“ Milliy musiqa akademiyasida tahsil olganhttps://www.facebook.com/pages/Mihaela-Fileva/256332384378914 .

 Taʼlimi 
Fileva oʻzining tugʻilgan shahri Veliko Tırnovodagi „Vasil Drumev“ matematika va tabiiy fanlar oliy maktabini tamomlagan. Soʻngra Sofiyadagi „Prof. Pancho Vladigerov“ Milliy musiqa akademiyasida jazz va estrada yoʻnalishida tahsil olgan.

 Musiqiy faoliyati 
Mihaela bir nechta mukofotlarni qoʻlga kiritgan. „Yilning ayol qoʻshiqchisi“ mukofoti (BG Radio, Box TV, 359 Hip-Hop Music Awards), „Yil albomi“, „Yil qoʻshiqlari“ (BG Radio), „Yil ayoli“ (musiqa yoʻnalishi boʻyicha, Grazia jurnali) shular jumlasidandir iqtibos kerak .

Fileva birinchi bor 2011-yilda „X-factor“ tanlovining finalchilari qatoridan joy egallab, koʻpchilikda katta taassurot qoldirgan. Uning chiqishi tomoshabinlar va bir qancha musiqa prodyuserlari eʼtiboriga tushgan va oradan koʻp vaqt oʻtmay „Monte Music“ leybli bilan shartnoma imzolagan. 2012-yilda Mihaela „Billy Hlapeto“ bilan hamkorlikda „Kogato ti triabvam“ nomli singlini eʼlon qilgan.

Bir necha oy oʻtib, Mihaela va VenZy ijrosidagi „Opasno blizki“ singli unga butun mamlakat boʻylab mashhurlik olib keldi. Keyinchalik uning „A dano, ama nadali“ va „Prilivi i otlivi“ nomli singllari eʼlon qilindi. Shundan soʻng, Mihalea oʻzining „Incognito“ deb nomlangan ilk albomini taqdim etdi. Filevaning ijrosidagi „Na ryba na ludostta“, „Edno naum“, „I az sym tuk“ va „Incognito“ singllari Bolgariya chartlarida birinchi oʻrinlarni egallagan. Uning ikkinchi albomi „Nova stranitsa“ taqdim etilganidan soʻng, Mihaela Sofiyaning eng katta konsert zallaridan birida oʻzining konsert dasturini taqdim etdi, ushbu konsert biletlari toʻliq sotilgan. Ushbu albom nomi bilan atalgan qoʻshiq „Nova stranitsa“ esa Mihaela tomonidan yozilgan. 2020-yilda uning „Live in NDK“ nomli uchinchi albomi chiqdi. Shundan soʻng Fileva oʻzining „Yin&Yang“, „100 na 100“ / „All The Way“, „Latino Señorita“, „Na drugia krai na sveta“, „Rodena s kasmet“ singllarini, 2021-yilda esa „Yin&Yang“ nomli toʻrtinchi albomini muxlislarga taqdim etdi.

 

 
 Rasmiy Facebook profili
 MonteMusic

Turkum:Yashayotgan insonlar
Turkum:1991-yilda tugʻilganlar
Turkum:15-mayda tugʻilganlar
Turkum:Xonandalar
Yuxarı Əskipara

Yuxarı Əskipara — Ozarbayjon Respublikasi Qazax tumanidagi qishloq. Bu Ozarbayjonning Armaniston tarkibidagi to'rtta eksklavidan biridir.

 Tarixi 

 Qishloq 1992-yil 8-iyundan beri Armaniston qurolli kuchlari tomonidan bosib olingan va Armaniston nazorati ostida qolmoqda.
 Qishloqda koʻplab tarixiy obidalar mavjud bo'lib, bularning qatoriga Şəkər qal'asi, Qatır ko'prigi Kazım ko'prigi va boshqalar kiradi.

 Geografiyasi va iqlimi 
Qishloq to‘rt tomondan tog‘lar va o‘rmonlar bilan qoplangan, hududda mineral buloqlar ko‘p. Qishloq Armaniston hududida eksklav holida joylashgan. Qishloq hududi Arman Eskipara (yoki Sarxon) orqali Quyi Əskiparadan ajratilgan.

 Nomlanishi 
Yuxarı Əskipara oykonimi Qazax tumanidagi Əskipara maʼmuriy birligining togʻ etaklarida joylashgan. Qishloq dastavval Əskipara holida nomlangan. Ammo keyinchalik yon hududda tashkil topgan yangi aholi punkti Aşağı Əskipara deb nomlangani sababli, eski qishloq Yuxari Əskipara deb atala boshlandi. Əskipara ozarbayjoncha eski (eski, qadimiy) va para (qism, joy, qishloq) soʻzlarining birikmasidan boʻlib, “eski, qadimiy qishloq” maʼnosini bildiradiAzərbaycan Toponimlərinin Ensiklopedik Lüğəti..

 Aholisi 
2009-yilgi aholini ro'yxatga olish ma'lumotlariga ko'ra, qishloqda 637 nafar aholi istiqomat qiladi. Aholisi 321 erkak va 316 ayoldan iboratAzərbaycan Respublikası Əhalisinin Siyahıyaalınması.

 Din 
Diniy jihatdan Yuxarı Əskipara aholisining bir qismi shia, bir qismi esa sunniylardan iborat. Sunniylarning asosiy qismini Salahli qishlog‘idan kelganlar tashkil etadiS. M. Ağamalıeva, A. A. İzmailov.

 Taniqli odamlar 

 Davud bəy Şərifov (1885—1952) — Ozarbayjonning birinchi professional arxeologi, birinchi muzeyshunosi, etnografi va geografi.
 Vaqif Şərifov (1943–2021) — Ozarbayjon teatr rejissyori, kino aktyori, Ozarbayjon xalq artisti.
 Şaiq Vəli (1950–2013) — taniqli shoir, Ozarbayjon Yozuvchilar uyushmasi aʼzosi.

 

Turkum:Qishloqlar
Stefan Knapp

Stefan Knapp (1921-yil, 11-iyul – 1996-yil, 12-oktyabr) – Polshalik rassom va haykaltarosh boʻlib, faoliyati asosan Buyuk Britaniyada olib borganCathy Knapp, „Stefan Knapp: A Visionary Artist Who Worked In Enamel“, Glass on Metal: The Enamelistʼs Magazine, Volume 18, Number 3, October 1999, . Knapp poʻlat yuzasiga emal boʻyoq bilan rasm ishlash texnikasini ishlab chiqqan va bu uslubga patent olgan. Mazkur texnika jamoat binolarini badiiy bezashda qoʻllanilgan.
thumb|Toruń shahridagi Nikolay Kopernik universitetidagi Stefan Knapp mozaikasi
 Hayoti 
Knapp Biłgoraj shahrida tugʻilgan. Otasining ismi Antoni, onasining ismi esa Julia boʻlgan (qizlik familiyasi Wnuk).

1935-yildan boshlab Knapp Lwów Politexnika institutida tahsil ola boshlagan. Ikkinchi jahon urushi boshlanganidan soʻng, Sovet Ittifoqi Lvovni egallab olgan, Knappning otasini oʻldirgan va Stefan Knappni Sibirdagi Gulag lageriga surgun qilganNew York Times, „Stefan Knapp, 75; Created Big Mural“, October 20, 1996, . U yerda Knapp, boshqa ishlar qatorida, siyosiy sabablarga koʻra hibsga olingan yoki oʻldirilgan ota-onalarning yetim qolgan farzandlari uchun rus maktablari qurilishida ishlaganRochelle L. Millen, Jack Mann, Timothy Bennett, „New perspectives on the Holocaust“, NYU Press, 1996, pg. 31, . Gulagda sanʼat bilan shugʻullanish imkoniyati cheklanganligi sababli, Knapp oʻz mahkum doʻstlari uchun non boʻlaklaridan shaxmat donalari toʻplami va chiqindilardan kartochkalar yasaganBiłgoraj City Webpage, „Stefan Knapp – wspomnienie o wybitnym artyście“ (Stefan Knapp – memories of a great artist), accessed 31 May 2009, .

Sikorski–Mayski bitimi Polsha va Sovet Ittifoqi oʻrtasida imzolanganidan soʻng, 1942-yilda Knapp ozod etilgan. U Anders armiyasi safiga qoʻshilgan va havo kuchlariga koʻngilli sifatida yozilgan, shundan soʻng u Buyuk Britaniyaga yuborilgan. Knapp 1942-yil 29-iyunda Hucknallda uchuvchilik boʻyicha tayyorgarlikni boshlaganWojciech Zmyślony, „Stefan Knapp“ in „Polskie Sily Powietrzne w II Wojnie Światowej“ (Polish Air Force During World War II), . U Britaniya Qirollik havo kuchlarida Spitfire samolyotida uchuvchi va ofitser sifatida xizmat qilgan. RAF tarkibida boʻlganida, Knapp sanʼatdan uzilmagan – u 318-eskadrondagi safdoshlari portretlarini chizgan yoki eskizlar yaratgan. Urush tugaganidan soʻng u Londonda qolgan va faxriy stipendiya hisobidan tahsilini davom ettirgan. U Royal Academy va Slade School of Fine Artda sanʼat boʻyicha oʻqigan.
 

 
 Stefan Knapp legacy and last news (family & artist website)
 Official webpage
Ana Karić

Ana Karić (1941-yil 13-mayda tugʻilgan – 2014-yil 9-oktyabrda vafot etgan) – xorvatiyalik aktrisa. Faoliyatini 1960-yillarning boshlarida boshlagan. 1963-yilda Zagrebdagi Drama sanʼati akademiyasini tamomlagan.

Ana koʻplab kino va teatr asarlarida ishtirok etgan. Xorvatiyada ishlab chiqarilgan hamda Ante Babaja, Nikola Tanhofer, Zvonimir Berković hamda Krsto Papić kabi xorvat rejissyorlari tomonidan suratga olingan bir qator filmlarda bosh rollarni ijro etgan.

2012-yilda Igor Mirković tomonidan suratga olingan „Night Boats“ filmidagi bosh roli uchun „Oltin Arena“ mukofotining „Eng yaxshi aktrisa“ nominatsiyasini qoʻlga kiritgan. Karić 2014-yil 9-oktyabr kuni Zagrebda 73 yoshida vafot etgan.

 

 
 

Turkum:Alifbo boʻyicha aktrisalar
Turkum:Zagrebda vafot etganlar
Turkum:Xorvatiyada vafot etganlar
Teya Dora

Teodora Pavlovska (1992-yil 1-mayda tugʻilgan) – serbiyalik qo'shiqchi, qoʻshiqnavis va prodyuser. 2018-yilda ilk bor sahnada chiqish qilgan. 2023-yilda „Džanum“ nomli qoʻshigʻi TikTok orqali xalqaro miqyosda ommalashib, mashhurlikka erishgan.

Teya Dora 2024-yilda Shvetsiyaning Malmö shahrida boʻlib oʻtgan „Eurovision“ qoʻshiq tanlovida „Ramonda“ qoʻshigʻi bilan Serbiya sharafini himoya qilgan va yakunda 17-oʻrinni egallagan.

 Yoshlik davri 
Pavlovska 1992-yil 1-may kuni sobiq Yugoslaviya Federativ Respublikasining Bor shahrida dunyoga kelgan. Otasi rassom va grafik dizayner boʻlgan. Onasi esa yozuvchi va jurnalist boʻlib, „Večernje novosti“ nashriyotida faoliyat yuritgan. Belgradga koʻchib oʻtgach, Pavlovska musiqa maktabida oʻqishni boshlagan va shu orqali Bostondagi Berklee Musiqa Kollejida tahsil olish uchun stipendiyani qoʻlga kiritgan. Berklee kollejidagi oʻqishi davomida Pavlovska mashhur xonanda Charlie Puth bilan bir sinfda oʻqigan. Pavlovska 2014-yilda kollejni tamomlagan va bitiruv marosimida unga diplomni afsonaviy gitarachi Jimmy Page topshirgan. Bitiruvdan soʻng u Nyu-York shahrida yashab, oʻsha yerda bastakorlik bilan shugʻullangan.

 Karyerasi 
2018-yilda Serbiyaga qaytgach, Pavlovska avvaliga qoʻshiqchi Nikolija bilan hamkorlik qilgan. 2018-yilda Nikolija ijrosida taqdim etilgan „Nema limita“ nomli qoʻshigʻini ham aynan Pavlovska yozgan. U boshqa serbiyalik sanʼatkorlar, jumladan, Nataša Bekvalac va Anastasija Ražnatović uchun ham qoʻshiqlar yozishda davom etgan. Pavlovska oʻzining sahnadagi faoliyatini Teya Dora nomi ostida boshlagan, 2019-yil iyul oyida „Da na meni je“ nomli debyut qoʻshigʻini Bassivity Digital leybli orqali taqdim etgan. Pavlovskaning „Teya Dora“ taxallusini tanlashiga Berklee kollejida oʻqib yurgan paytida amerikaliklarning uning ismini toʻgʻri talaffuz qila olmasdan, osongina „Teya Dora“ deya deb ataganliklari sabab boʻlgan.
Svetlana Makarovič

Svetlana Makarovič (1939-yil 1-yanvarda tugʻilgan) – sloveniyalik yozuvchi. Shuningdek, aktrisa, illyustrator va xonanda sifatida ham tanilgan. Koʻpincha „Sloveniya sheʼriyatining birinchi xonimi“ deb ataladi. Yosh avlodga moʻljallab yozilgan asarlari zamonaviy klassikaga aylangan va Sloveniya yoshlar adabiyoti tarixida alohida oʻrin egallagan. 2011-yilda Levstik mukofoti bilan taqdirlangan.

 Biografiyasi 
Makarovič Ljubljana maktabgacha taʼlim tarbiyachilari uchun moʻljallangan oʻrta maktabni tamomlagan. 1960-yillarning boshlarida psixologiya, pedagogika, etnologiya va xorijiy tillar kabi turli gumanitar fanlarni oʻrganishni boshlagan. Shuningdek, turli kafelarda pianino chalgan va qisqa muddat davomida ehtiyojlmand bolalar uchun kotiba hamda oʻqituvchi boʻlib ishlagan. 1968-yilda Makarovič Teatr, radio, kino va televideniye akademiyasini tugatgan. Keyinchalik Ljubljana shahar teatrida hamda Sloveniya Milliy teatrida aktrisa sifatida faoliyat yuritgan. 1970-yildan buyon esa frilanser yozuvchi sifatida faoliyat olib bormoqda(Novak Popov: 2006) .

 Ishlari 
Makarovič oʻz ijod namunalarini 1957-yildan boshlab jurnal va gazetalarda nashr ettira boshlagan. Uning birinchi sheʼri, „V črnem tlaku“ , „Mlada pota“ jurnalida chop etilgan. U boshqa koʻplab nufuzli adabiy nashrlarda ham sheʼrlarini eʼlon qilgan, „Naša sodobnost“Pesem Midva, Naša sodobnost (1959)dLib Pesem Nokturno, Naša sodobnost (1959) dLib , „Tribuna“ (1951–hozirgacha)Makarovič, Lirika mladih, Tribuna: list slovenskih študentov, 1963, letnik 13, št. 19, Tribuna str. 6 dLib , „Problemi“ („Muammolar“, 1962, 1963)Makarovič, Pesmi, Problemi: revija za kulturo in družbena vprašanja, 1962/1963, letnik 1, št. 2, str. 156 dLib , Perspektive („Perspektivalar“, 1960–1964), Sodobnost („Zamonaviylik“, 1963–hozirgacha)Pesem Mlinska vešča, Sodobnost (1963–) dLib Dialog („Muloqot“) jurnallari shular jumlasidandir.

2012-yilning fevral oyida Svetlana Makarovič „Sneguročka“ nomli bir balladasini nashr ettirgan. U bolaligidanoq rus anʼanalariga katta qiziqish bildirgan.

 

 

 Alojz Ihan, intervyü: Svetlana Makarovič, Sodobnost (1963-), 1996, letnik 44, številka 5
 
 
 
 Vest, Denis pokora - Pogovorning pesnico Svetlano Makarovičdagi pisateljico, 2009
Yekaterina Zelenix

Yekaterina Zelenix – kelib chiqishga koʻra ukrainalik boʻlgan ruminiyalik erkin kurashchi. U 2024-yilda Buxarest (Ruminiya) shahrida boʻlib oʻtgan erkin kurash boʻyicha Yevropa chempionatida 65 kg vazn toifasida kumush medalni qoʻlga kiritgan. Shuningdek, u 2025-yilda 68 kg vazn toifasida ham kumush medalga sazovor boʻlgan.

 Faoliyati 
Maktab yillarida katta yutuqlarga erisha olmagan boʻlsa-da, u oʻsmirlar va yoshlar oʻrtasidagi musobaqalarda Ukraina terma jamoasi safida koʻplab sovrinlarni qoʻlga kiritgan.

2019-yil iyun oyida Ispaniyaning Pontevedra shahrida boʻlib oʻtgan Yevropa yoshlar chempionatida 62 kg vazn toifasida bronza medalini qoʻlga kiritgan. Oradan ikki oy oʻtib, Estoniyaning Tallin shahrida oʻtgan yoshlar oʻrtasidagi jahon chempionatida 59 kg vazn toifasida yana bir bronza medalini qoʻlga kiritgan.

2020-yil oktabr oyida 59 kg vazn toifasida Ukrainada oʻtkazilgan chempionatda gʻolib chiqdi. Oʻsha yili dekabr oyida Serbiyada oʻtgan yakkalik Jahon kubogida ham uchinchi oʻrinni egalladi. Bronza medali uchun bahsda turkiyalik Elif Xusayn Yanikni magʻlub etdi.

2021-yil fevral oyida Kiyev shahrida oʻtkazilgan mashhur ukrainalik kurashchilar va murabbiylar xotirasiga bagʻishlangan xalqaro turnirda qatnashib, finalda Qirgʻiziston vakilasi Nazira Marsbek qizini yengdi. Aprel oyida Polshada oʻtgan kattalar oʻrtasidagi Yevropa chempionatida ishtirok etgan boʻlsa-da, muvaffaqiyatga erisha olmadi. Biroq, may oyida 23 yoshgacha boʻlgan sportchilar oʻrtasidagi Yevropa chempionatida 65 kg vazn toifasida kumush medalni qoʻlga kiritdi. Iyun oyida Germaniyada oʻtgan yana bir Yevropa chempionatida finalda rossiyalik Alina Kasabievaga magʻlub boʻlib, ikkinchi oʻrinni egalladi.

2021-yil noyabr oyida Serbiyaning Belgrad shahrida oʻtkazilgan 23 yoshgacha boʻlgan sportchilar oʻrtasidagi Jahon chempionatida 62 kg vazn toifasida kumush medalni qoʻlga kiritdi. 2022-yil boshida Ukraina chempionatida 62 kg vazn toifasida bronza medalini qoʻlga kiritdi. Oktabr oyida Ispaniyada oʻtgan U23 Jahon chempionatida yana uchinchi oʻrinni egalladi. Dekabr oyida AQSHda oʻtgan jamoaviy Jahon kubogida Ruminiya terma jamoasi safida ishtirok etib, oltin medalga sazovor boʻldi.

2024-yildan boshlab u Ruminiya terma jamoasi sharafini xalqaro musobaqalarda himoya qila boshladi. 2024-yil fevral oyida Buxarestda oʻtgan Yevropa chempionatida 65 kg vazn toifasida kumush medalni qoʻlga kiritdi. May oyida Boku (Ozarbayjon) shahrida boʻlib oʻtgan U23 Yevropa chempionatida bronza medalini qoʻlga kiritdi.

2025-yil aprel oyida Bratislava (Slovakiya) shahrida oʻtkazilgan Yevropa chempionatida 68 kg vazn toifasida kumush medalga sazovor boʻldi. Final bahsida u Belarus vakilasi Alina Shevchukka magʻlub boʻldi.
Muʼoz ibn Muslim

Mu’oz ibn Muslim ibn Muoz  – Abbosiylar xalifaligining qoʻmondoni va noibi.

Mu’oz fors millatiga mansub boʻlib, Xuttal yoki Ray shahridan edi. Islom dinini qabul qilgan. Mu’oz Banu Zuhl qabilasining mavlosi (ozod qilingan musulmon) boʻlgan. 737/738-yillarda Abbosiylar inqilobida ishtirok etgan va Abu Muslimning tarafdori boʻlgan. 766-yilda Marviruddagi qoʻshin tarkibida boʻlganida isyonchi Muqanna tomonidan magʻlub etilgan. 778–780-yillarda Xuroson noibi lavozimida xizmat qilgan va 785/786-yillarda Aliylarga qarshi jang qilgan. Shu voqealardan koʻp oʻtmay vafot etgan boʻlishi mumkin.

Mu’oz Abbosiylar sulolasi bilan yaqin aloqada boʻlgan, uning oilasi esa yuqori lavozimlarda xizmat qilishni davom ettirgan. Oʻgʻillaridan biri Husayn xalifa al-Hodiyning shirxoʻr ukasi boʻlgan, yana bir oʻgʻli Yahyo esa Shom (Suriya) va Armaniston hokimi boʻlib xizmat qilgan.

 

 
 

Turkum:Abbosiylar xalifaligidan boʻlgan 8-asr shaxslari
Turkum:Tugʻilgan yili nomaʼlum boʻlgan kishilar
Mashallah ibn Asoriy

Mashaalloh ibn Asariy , Mashallah nomi bilan tanilgan, VIII asrda faoliyat yuritgan fors millatiga mansub yahudiy munajjim, astronom va matematik. Asli xurosonlik boʻlgan. Abbosiy xalifalari al-Mansur va al-Maʼmun hukmronligi davrida Basrada (hozirgi Iroqda) yashab, Bagʻdodga astrologiya hamda astronomiyani olib kirgan olimlardan biri hisoblanadi. Bibliograf Ibn an-Nadim Mashallohni „fazilatli va oʻz zamonasida yulduzlar va fiqh ilmi boʻyicha yetakchi“ deb taʼriflagan. Abbosiylar xalifaligida saroy munajjimi boʻlib xizmat qilgan va arab tilida astrologiyaga oid asarlar yozgan. Bu asarlardan baʼzilari lotin tiliga tarjima qilingan va saqlanib qolgan.

Oy yuzasidagi Messala krateri Mashallah nomi bilan atalgan.

 

Turkum:Abbosiylar xalifaligidan boʻlgan 8-asr shaxslari
Turkum:8-asrda tugʻilganlar
Zahriddin Marashiy

Zahiriddin Marashiy Amuliy fors qoʻmondoni, diplomati va tarixchisi boʻlgan. U Tabariston tarixiga oid bir nechta kitoblar muallifi. U hijtiy 812-yilda (milodiy 1412-yil) tugʻilgan va hijriy 894-yildan (milodiy 1489-yil) keyin vafot etgan. U Marashiylar oilasiga mansub boʻlib, asli sayyidlar oilasi boʻlgan bu sulola Tabaristonni 8/14-asr oxiridan boshlab viloyat Safaviylar imperiyasiga (1005/1596-yilda Shoh Abbos I tomonidan) qoʻshib olingunga qadar boshqargan. Zahiriddin Marashiy asosiy Marashiy shoxi – Kamoliddin ibn Kivoniddin avlodlaridan edi. U Gilonning Bozorgoh shahrida anchagina yerga ega boʻlib, dastlab Gilon hukmdori Sulton Muhammad II (Kar Kiyo sulolasi) xizmatida, keyin esa uning oʻgʻli va vorisi Mirzo Aliy qoʻl ostida ishlagan. U Rustomdordagi vorislik nizolarini hal qilish uchun harbiy yurish uyushtirgan va boshqa ekspeditsiyalarga, jumladan hijriy 868-yilda (1463-yil) Nur qamaliga ham rahbarlik qilgan va bu qamal muvaffaqiyatsizlik bilan yakunlangan.

 

Turkum:15-asr Eron tarixchilari
Turkum:1412-yilda tugʻilganlar
Turkum:Marashiylar
Turkum:Vafot etgan yili nomaʼlum shaxslar
Tarixi negarestan

Tarixi negarestan  – bu 1552-yilda Safaviylar davri kotibi va tarixchisi Ahmad Gʻafforiy Qazviniy tomonidan yozilgan fors tilidagi universal tarixiy asar. Yilnomaning maqsadi Safaviylar sulolasi, jumladan Tahmosb I haqidagi muhim tarixiy maʼlumotlarni yetkazish edi.

Walters sanʼat muzeyida 1569-yilda Eronda yozilgan Tarixi negarestanning miniatyurali nusxasi saqlanadi. 17-asr boshlarida asar usmonli turkchasiga Nüzhet-i cihan ve nâdire-i zaman nomi bilan Altıparmak Mehmed Efendi tomonidan tarjima qilingan. Istanbuldagi Sulaymoniya kutubxonasi va Yenicami kutubxonasida uning nusxalari mavjud. Tarixi negarestanning birinchi litografiya nashri 1859-yilda Mumbai shahrida chop etilgan.

 

 
 

Turkum:Safaviylar adabiyoti
Turkum:16-asr fors kitoblari
Turkum:Fors tilidagi tarix yilnomalari
Lubona binti Ali ibn al-Mahdiy

Lubona binti Ali ibn al-Mahdiy  – Abbosiylar malikasi, arab tilida ijod qilgan shoira, xalifa al-Aminning rafiqasi. Uchinchi Abbosiy xalifa al-Mahdiyning oʻgʻli Alining qizi.

 Ajdodi 
Lubonaning bobosi al-Mahdiy, buvisi esa abbosiy malika Rayta bint as-Saffoh boʻlgan. , xalifalar Muso al-Hodiy va Horun ar-Rashidning jiyani edi.

Lubonaning bobosi al-Mahdiy Xurosondan qaytgach, Rayta bint As-Saffoh bilan turmush qurgan. Rayta xalifa as-Saffoh va uning maxzumiylar qabilasiga mansub rafiqasi Ummu Salamaning qizi boʻlgan. Ularning Ubaydulloh va Ali ibn al-Mahdiy ismli ikki oʻgʻli boʻlgan.

 

 

 al-Masudi. The Meadows of Gold, The Abbasids. transl. Paul Lunde and Caroline Stone, Kegan Paul, London and New York, 1989.
 
 
 
 
 

Turkum:Abbosiylar xalifaligidan boʻlgan 8-asr shaxslari
Turkum:Abbosiylar xalifaligidan boʻlgan 8-asr ayollari
Turkum:Abbosiy xalifalarning xotinlari
Turkum:8-asrda tugʻilganlar
Tazkirayi Tohiri Nasrobodiy

Tazkirayi Tohiri Nasrobodiy  – Safaviylar Eroni davrida yashagan 1000 ga yaqin shoirlarning qisqa tarjimai hollarini oʻz ichiga olgan, 17-asrda yozilgan fors tilidagi asar boʻlib, 1680-yilda shoir va adabiyotshunos Mirzo Muhammad Tohir Nasrobodiy tomonidan Safaviylar hukmdori Shoh Sulaymon Iga bagʻishlab yozilgan.

Kitobda fors adabiyoti dunyosi uch hududga: Eron, Turon va Hindistonga boʻlingan. Biroq, asosiy eʼtibor Safaviylar Eroniga qaratilgan.

 

 
 
 

Turkum:Safaviylar adabiyoti
Turkum:17-asr fors kitoblari
Inoyatulloh Rizo

Inoyatulloh Rizo (1920-yil 18-iyun, Rasht – 2010-yil 20-iyul, Tehron) eronlik tarixchi va falsafa professori, sobiq Eron Kommunistik partiyasi aʼzosi va sobiq harbiy ofitser. U Tehrondagi Eron va Islom tadqiqotlari markazining Oliy akademik kengashi aʼzosi boʻlib, Encyclopaedia Islamica nashriyotchilaridan biri boʻlganPreview of Encyclopaedia Islamica, Brill Publishers. Retrieved 2010-02-28.. Uning tadqiqotlari Eron Ozarbayjoni va Kavkaz Arroni tarixiy hududlariga bagʻishlangan. Ushbu tadqiqotlar asosida u „Ozarbayjon“ atamasi faqat Araz daryosi janubidagi hudud (Eron) uchun ishlatilishi kerak, deb hisoblagan va Ozarbayjon mamlakatini esa „Aron“ deb atash toʻgʻriroq boʻlishini taʼkidlagan„Arran, the real name of Adjerbadjan“, Interview with Reza, Iran Chamber Society. Retrieved 2010-02-28..

 Asarlari 
 The Sasanian Civilization (Sosoniylar sivilizatsiyasi) (Vladimir Grigorevich Lukonin kitobining tarjimasi)
 Azerbaijan va Arran (Albania-e Qafqaz) (inglizchasi: Azerbaijan and Aran (Albania of Caucasus))
 Arondan Ozarbayjonga, Goftogu Quarterly 33, Bahor 2002.

 Yana qarang 
 Fazlulloh Rizo (akasi)

 

Turkum:20-asr Eron tarixchilari
Turkum:1920-yilda tugʻilganlar
Turkum:2010-yilda vafot etganlar
Turkum:Rashtliklar
Turkum:Tudeh harbiy tarmogʻi aʼzolari
Turkum:Ozarbayjon Demokratik partiyasi siyosatchilari
Zilan (konfederatsiya)

Zilan konfederatsiyasi – Usmonli-Qojarlar chegarasining shimoliy qismidan kelib chiqqan turli qabilalar va urugʻlardan tashkil topgan kurd koʻchmanchi chorvador qabilalar konfederatsiyasi edi.

Konfederatsiya aʼzolari iqtisodiy jihatdan koʻchmanchi chorvador boʻlib, asosan chorvachilik bilan shugʻullangan. Zilan konfederatsiyasining juda kichik bir qismi Araz vodiysida qishloq xoʻjaligi bilan shugʻullanish uchun koʻchmanchilikdan yarim koʻchmanchi turmush tarziga oʻtgan. 18-asr oxiri va 19-asr boshlarida Zilan konfederatsiyasining chorvador aholisining yashash hududlari Usmonli-Qojarlar chegarasining shimoliy qismlarida joylashgan. Zilan qabilalari qishki va yozki yaylovlar oʻrtasida koʻchib yurishgan. Zilan aʼzolarining koʻpchiligi qishni Usmonlilar hukmronligidagi Qars va Iravon xonligida, Araz daryosining har ikkala tomonida oʻtkazgan. Yoz faslida ular janubdagi Agʻri togʻi va Sinekīda, shuningdek shimoldagi Alagoz togʻi (Aragats) yonbagʻirlaridagi yozgi yaylovlarga koʻchib oʻtishgan.

 

Turkum:Kurd xalqi tarixi
Turkum:Chorvadorlar
Turkum:Qojarlar Eroni
Turkum:Usmonli imperiyasi
Turkum:Koʻchmanchilar
Luboba binti Jaʼfar

Luboba binti Jaʼfar  – Abbosiylar malikasi, ikkinchi abbosiy xalifa al-Mansurning nabirasi, uchinchi abbosiy xalifa al-Mahdiyning jiyani va toʻrtinchi abbosiy xalifa al-Hodiyning rafiqasi.

Toʻliq ismi Luboba binti Jaʼfar ibn Abdulloh al-Mansur boʻlgan. Shahzoda Jaʼfar ibn al-Mansur (Jaʼfar ibn Abdulloh)ning qizi. Uning ismini otasi va bobosi qoʻygan. Luboba amakisi xalifa al-Mahdiyning oʻgʻli al-Hodiyga turmushga chiqqan va Abbosiylar saroyi haramiga qoʻshilgan.

Xalifa al-Hodiyning ikki nafar xotini boʻlgan, ulardan biri Luboba bint Jaʿfar ibn al-Mansur, ikkinchisi esa Gʻitrifning qizi, al-Xayzuranning jiyani Ubayda edi. Luboba va al-Hodiy taxminan bir xil yillarda tugʻilgan. Ulgʻaygach, taxminan 783 yoki 785-yillarda oila qurishgan. Luboba xalifaning eng obroʻli va hurmatga sazovor rafiqasiga aylangan, biroq al-Hodiy xalifalikda oʻn toʻrt oylik qisqa hukmronlik qilganidan soʻng vafot etgan.

 

 

 
 

Turkum:Abbosiylar xalifaligidan boʻlgan 8-asr shaxslari
Turkum:8-asr arab shaxslari
Turkum:Abbosiy xalifalarning xotinlari
Turkum:Abbosiylar xalifaligidan boʻlgan 8-asr ayollari
Turkum:8-asrda tugʻilganlar
Sosoniylar yoʻllari

Sosoniylar yoʻllari – Sosoniylar imperiyasini saqlab qolish va rivojlantirish uchun muhim ahamiyatga ega boʻlgan infratuzilma edi. Sosoniylar yoʻl tizimining katta qismi arxeologik tadqiqotlar yetarli darajada oʻtkazilmaganligi sababli nomaʼlumligicha qolgan. Maʼlumotlarning asosiy qismi keyingi davr islom geograflari, masalan, Ibn Xordodbeh asarlaridan olingan boʻlib, ular oʻz navbatida savdogarlardan olingan maʼlumotlarga tayangan.

Asosiy sosoniy yoʻli Mesopotamiyadan boshlangan. Shimoliy yoʻllardan biri Hatra va Nahavand orqali Xuroson, Toxariston va Movarounnahrga olib borgan. Yana bir shimoliy yoʻl Ozarbayjon orqali Armaniston va Lazikaga borgan. Janubiy yoʻl esa Dehloran va Susangird orqali Xuzistonga, soʻngra Fors koʻrfazi boʻyidagi qirgʻoq yoʻlini boʻylab Parsga borgan.

Sosoniylar imperiyasining barcha yoʻllarida soliq stansiyalari mavjud boʻlib, ular savdo tovarlaridan soliq yiqqan, sayyohlarga xizmatlar koʻrsatgan. Biroq, tarixchi Xododod Rezaxoniy taʼkidlashicha, bu „xizmatlarning haqiqiy miqyosi arxeologik jihatdan aniqlanmagan“.

 Yana qarang 
 Rim yoʻllari
 Shoh yoʻli
 Xuroson yoʻli

 

 
 
Turkum:Sosoniylar imperiyasi
Turkum:Qadimgi yoʻllar va yoʻnalishlar
Tazkirat al-Muluk

Tazkirat al-Muluk („Podshohlar xotirasi“) – Safaviylar Eroni poytaxti Isfahonni 1722-yilda egallagan Hotakiylar sulolasi hukmdorlari uchun Mirzo Samio tomonidan yozilgan fors tilidagi qoʻllanma. Bu asar Dastur al-Muluk bilan bir qatorda, Safaviylar hukumatining maʼmuriy tuzilishi haqidagi muhim hujjat hisoblanadi.

Koʻplab yuqori martabali Safaviylar amaldorlari Hotakiy hukmdor Mahmud Hotak va uning ukasi Ashraf Hotak tomonidan oʻldirilgan, ular shuningdek Safaviylarning koʻpchilik yozma ini yoʻq qilishgan. Biroq, Eronning katta qismini boshqargan Mahmud oʻzining shoshqaloqlik bilan qilgan harakatlaridan pushaymon boʻla boshlagan. Ghilzay rahbarlari Safaviylar hukmronligi davrida Qandahorning kalantarlari (boshliqlari) sifatida xizmat qilganliklari sababli byurokratik jarayonlar bilan begona emas edilar. Shuning uchun ular yordam soʻrab, markaziy byurokratiyani qayta tiklashgan. Aynan shu paytda Mahmud Mirzo Samioga Tazkirat al-Mulukni yozishni buyurgan. Tazkirat al-Muluk tugallanganda Mahmud vafot etgan edi va asar uning vorisi Ashrafga taqdim etilgan.

 

 
 
 

 
 
 

Turkum:Mintaqaviy tadqiqotlar
Turkum:Eronning 18-asr tarixi
Turkum:Safaviylar Eroni
Turkum:Fors tilidagi adabiyot
Turkum:18-asr fors kitoblari
Rabat tepaligi

thumb|Rabat tepaligidan topilgan mixxat yozuvi

Rabat tepaligi – Eron shimoli-gʻarbidagi Sardasht shahridan 5 km sharqda joylashgan Temir davriga oid arxeologik yodgorlik.

 

Turkum:Erondagi arxeologik yodgorliklar
Turkum:Eron milliy merosi roʻyxatidagi obidalar
Vuzurg framadar

Vuzurg framadar („buyuk qoʻmondon yoki buyuk qoʻmondonlik organi“ maʼnosini anglatadi) – Sosoniylar davridagi mansab boʻlib, islom davridagi bosh vazir lavozimiga teng edi.

 Roʻyxat 
 Abarsam, Ardashir I hukmronligi davrida faoliyat koʻrsatganE. Yarshater, "Abarsam, " Encyclopædia Iranica, I/1, pp. 67-68; available online at http://www.iranicaonline.org/articles/abarsam (accessed on 10 January 2014)..
 Xusrav Yazdgard, Yazdgard I davrida.
 Mihr Narseh, Yazdgard I va Bahrom V davrida.
 Suren Pahlav, Bahrom V davrida.
 Buzurgmehr, Kavad I va Xusrav I davrida.
 Izadgushasp, Xusrav I davrida.
 Piruz Xusrav, Kavadh II va Ardashir III davrida.
 Mah-Adhur Gushnasp, Ardashir III davrida.
 Farrux Hormizd, Boran davrida.

 

Turkum:Hokimiyat lavozimlari
Turkum:Forscha iboralar va soʻzlar
Xolid ibn Barmak

Xolid ibn Barmak (709 – 781/782-yil) – Barmakiylar sulolasining mashhur vakili. Ularning oilasi Balx shahridan chiqqan va buddizmga eʼtiqod qilgan, keyinchalik oila islomni qabul qilgan. VIII asrning ikkinchi yarmida Abbosiylar saroyida yuksak mavqega ega boʻlgan. Xolid ibn Barmak islomni 720-yillarda Umaviylar saroyida yashaganida qabul qilgan, biroq keyinchalik Xurosonda boshlangan Abbosiylar inqilobiy harakatiga qoʻshilib, Umaviylar sulolasini agʻdarishga katta hissa qoʻshgan. U birinchi Abbosiy xalifa as-Saffoh bilan yaqin aloqada boʻlgan, saroyda bosh vazir sifatida xizmat qilgan va hujjat yuritish tizimiga yangiliklar kiritgan. As-Saffohdan keyingi xalifa al-Mansur hukmronligi davrida siyosiy taʼsiri pasaygan boʻlsa-da, Xolid muhim viloyatlar, jumladan, Fors, Tabariston va Mosulni boshqargan. Xolid adolatli boshqaruvchi sifatida tanilgan, ayniqsa, soliqqa oid masalalarda halolligi bilan mashhur boʻlgan. Taxminan 775-yilda qisqa muddat uning obroʻsiga putur yetgan, biroq oʻgʻli Yahyo ibn Xolidning lavozimi koʻtarilishi ortidan mavqeini qayta tiklagan. Xolidning Abbosiylar sulolasi bilan aloqalari yanada mustahkamlangan. Uning nabirasi al-Fadl ibn Yahyo boʻlajak xalifa Horun ar-Rashid bilan shirxoʻr boʻlgan, oʻgʻli Yahyo esa shahzodaning murabbiyiga aylangan. Xolid ibn Barmak 781/782-yilda, Vizantiya imperiyasiga qarshi yurishdan qaytgach, vafot etgan.

 

Turkum:Abbosiylar xalifaligidan boʻlgan 8-asr shaxslari
Vidarn

Vidarn (𐎻𐎡𐎭𐎼𐎴; Vidṛna), shuningdek Katta Vidarn nomi bilan ham tanilgan, fors zodagoni boʻlib, „Soxta Smerdis“ deb atalgan Bardiyani agʻdarishda ishtirok etgan yetti fitnachilardan biri edi. Uning ismi qadimgi fors tilidagi Vidṛna nomining yunoncha talaffuzi boʻlib, „gunoh/xatoni biluvchi“ degan maʼnoni anglatishi mumkin.

U Aspatin bilan yaqin doʻst boʻlgan, u uni fitnaga qoʻshilishga taklif qilgan. Fitnachilar tarkibiga Intafren, Otan, Gobriy, Megabiz I, va Doro kabi zodagonlar kirgan, ularning rahbari Ahamoniylar shahzodasi Doro boʻlgan. Xizmatlari uchun Vidarn Armaniston satrapligini yarim merosiy feod sifatida olgan, uning avlodlari Ellinizm davrigacha bu yerda hukmronlik qilishgan. Oront I (mil.av. 344-yilda vafot etgan), Orontiylar sulolasining ajdodi, Vidarnning avlodi edi. Baʼzi Persepolis yozuvlariga koʻra, Vidarn Doro davrida Midiya satrapi boʻlib xizmat qilgan.

Vidarnning ikki oʻgʻil: Kichik Vidarn va Sisamn boʻlgan, ularning ikkalasi ham Doroning oʻgʻli va vorisi Xerxes I davrida qoʻmondon boʻlib xizmat qilishgan.

 

 
 
 
 
 

Turkum:Midiya satraplari
Turkum:Doro I amaldorlari
Sharif Zandoniy

Sharif Zandoniy (Nuruddin nomi bilan tanilgan; 1098 – 1215-yil 10-noyabr) – hind soʻfiy avliyo. Chishtiya tariqatining soʻfiy silsilasidagi oʻn uchinchi halqa hisoblangan Maʼdud Chishtiyning izdoshi hamda Usmon Haruniyning zamondoshi boʻlgan.
 

Turkum:1215-yilda tugʻilganlar
Turkum:1098-yilda vafot etganlar
Turkum:Chishtiylar
Turkum:12-asr hind faylasuflari
Milka Chepkorir

Milka Chepkorir (1990-yilda tugʻilgan) – antropolog, iqlim va inson huquqlari faoli. U Sengver xalqi vakili sifatida tanilgan, aholi Kenya oʻrmon xizmati tomonidan Embobut va Kapolet oʻrmonlaridan majburan chiqarib yuborilganidan keyin ularning huquqlarini himoya qilgan.

 Hayoti va taʼlimi 

Chepkorir Kapolet oʻrmonidan boʻlgan Sengver xalqiga mansub. U Keniyaning Kitale shahrida yashaydi. U Maseno universitetida antropologiya boʻyicha bakalavr darajasini olgan. Hozirda Milka Nayrobi universitetida JWH tashabbusi granti ostida „Gender va rivojlanish boʻyicha tadqiqotlar“ yoʻnalishida magistraturada tahsil olmoqda.

 Faolligi 

Uning faolligi hali maktabda oʻqib yurgan paytlarida boshlangan. Biroq, uning faolligi 2016-yilda BMTning Mahalliy xalqlar stipendiyasi dasturining stipendiati boʻlganida yanada keng tan olingan.

Ushbu stipendiya orqali u Nyu-Yorkda boʻlib oʻtgan BMTning Mahalliy masalalar boʻyicha doimiy forumi (16-sessiya)da ishtirok etgan va „Oʻrmon xalqlari dasturi“, „Tabiiy adolat“ va 20 ta tashkilot nomidan BMT tomonidan mahalliy huquqlarni amalga oshirishning yetarli emasligi haqida hisobot bergan. Shuningdek, u KFSning Sengwer xalqiga tegishli 90 ta uyini yoqib yuborgani haqida ham maʼlumot bergan, bu hodisa Yevropa Ittifoqi va Jahon banki ularni moliyalashtira boshlaganidan keyin boshlangan.

U 2018-yilda BMTning Mahalliy masalalar boʻyicha doimiy forumi (17-sessiya)ga qaytib kelgan va Kenya oʻrmon xizmati tomonidan Sengver xalqini ajdodlari yurtlaridan majburan chiqarib yuborilganligi haqida xabar bergan. Yevropa Ittifoqi tomonidan moliyalashtirilgan „Suv minoralarini himoya qilish va iqlim oʻzgarishiga moslashish dasturi“ tufayli Sengver xalqi hududdan bir necha marta chiqarib yuborilgan. Chepkorirning soʻzlariga koʻra:

Ushbu hisobotdan soʻng, Yevropa Ittifoqi loyihani toʻxtatgan.

 Faoliyati 

Hozirda u „Community Land Action NOW!“ (CLAN) koordinatori, „Defending Territories of Life“ koordinatori va Agroekologiya jamgʻarmasining maslahatchisi sifatida ishlaydi.

 

Turkum:Yashayotgan insonlar
Turkum:1990-yilda tugʻilganlar
Turkum:Yoshlar iqlim faollari
Turkum:Keniyalik iqlim faollari
Turkum:Maseno universiteti bitiruvchilari
Turkum:Nayrobi universiteti bitiruvchilari
Avey cherkovi

Avey cherkovi yoki Ay mabadi  – Qazax tumanining Daş Salahı qishlogʻidagi Aveydağ tizmasining eng baland choʻqqisida joylashgan alban ibodatxonalari majmuasi. Majmua Avey togining choʻqqisida, dengiz sathidan 922 metr va togʻ etagidan 420 metr balandlikda joylashgan. Bino Ozarbayjon Respublikasi Madaniyat vazirligi tomonidan milliy ahamiyatga ega boʻlgan tarixiy va meʼmoriy yodgorlik sifatida roʻyxatga olinganAnoxin G. I. Maliy Kavkaz. – M.: Fizkultura i sport, 1981. – 191 s..

Maʼbad majmuasiga ikkita cherkov, ibodatxona, qal’a devorlari va bir nechta yordamchi binolar kiradi. Majmuaning shimoliy tomonida joylashgan cherkov tarhi toʻgʻri burchakli boʻlib, yarim doira shaklidagi shift bilan qoplangan. Janub tomonida joylashgan gumbazli cherkovning tashqi tomoni toʻrtburchak, ichi xochsimon tarhga ega.

Ibodatxona ilk nasroniylik davriga (5—7-asrlarga) tegishli boʻlsa-da, uning meʼmoriy uslubi Rim va ellinistik madaniyat yodgorliklarini eslatadi. Maʼbad yunon mifologiyasidagi oy maʼbudasi Selena sharafiga qurilgan, degan daʼvo bor. Taniqli tarixchi Gʻiyosiddin Gʻaybullayevning yozishicha, „Avey“ soʻzi „Oy uyi“ degan maʼnoni anglatadi, bu esa uning Selenaga bagʻishlangani haqidagi versiyani mustahkamlaydi.

Boshqa versiyaga koʻra, bu ov joyi edi. Ibodatxona hovlisida qabrlar topilgan. Qabrtoshlar ust qismlari albanlarga xos uslubda bezatilgan. Toshlardan birida nilufargul va uning tepasida quyosh ramzi tasvirlangan.

Koʻpgina arman i bu joy Avliyo Sargis sharafiga qurilganligini taʼkidlaydi. Biroq bunday joyda, tik qoyalar tepasida, jamoat uchun ochiq boʻlgan ziyoratgoh quriladi, degan fikr toʻgʻri kelmaydi. Sovet davrida ibodatxonaning ichki devorlariga arman xochlari tushirilgan koshinlar va grabar (qadimgi arman) tilida yozilgan matnlar yopishtirilgan.

 Arxitektura xususiyatlari 
Maʼbad majmuasiga ikkita cherkov, ibodatxona, qal’a devorlari va bir nechta yordamchi binolar kiradi. Majmuaning shimoliy tomonida joylashgan cherkov rejasi toʻgʻri burchakli boʻlib, yarim doira shaklidagi tonozli shift bilan qoplangan. Ibodatlar zali deyarli toʻrtburchak shaklga ega, kichik nefli qurbongoh apsisi esa tarhda yarim doira shaklga ega.

Janub tomonida joylashgan gumbazli cherkovning oʻlchami 4,90x5,80 m, tashqi tomoni toʻrtburchak, ichi xochsimon rejali. Xoch qoʻllarining eng uzuni boʻlgan sharqiy qoʻlning uchi yarim doira shaklida, qolgan uchta qoʻl esa toʻrtburchaklar shaklida barpo etilgan. Tarhga koʻra oval (2,7x2x2 m) shaklga ega boʻlgan gumbaz yarim doira ravoqlardan hosil boʻlgan toʻrtburchakda joylashgan. Cherkovning ichki reja tarkibi xochsimon rejaga ega Kabirzoda cherkovini eslatadi. Tashqi makon hajmi boʻyicha cherkov gumbazli zal cherkovlariga yaqin.

Ikkala cherkov ham ikki qavatli inshootda qurilgan va umumxususiyatlariga koʻra ularni birin-ketin qurilgan deyish mumkin Bunga dalolat beruvchi asosiy omillardan biri shundaki, sharqiy devordagi devor qatorlari turli balandliklarga ega.

 Adabiyot 

 Mamedova, Gyulchoxra, Zodchestvo Kavkazskoy Albanii, Baku: Chashioglu, 2004
 
 „Tarixi abidələrdə yaşayan tariximiz“. Bakı, 2017
Xeyrımlı

Xeyrımlı (eski Dil Xeyrımlı, Deli Xeyrımlı) – Ozarbayjon Respublikasining Qazax tumanidagi maʼmuriy hududiy birlikdagi qishloq.

 Tarix 
Qishloq 1992-yil 8-martda Armaniston qurolli kuchlari tomonidan bosib olingan.

2024-yil 19-aprel kuni Ozarbayjon Respublikasi Bosh vazirining oʻrinbosari Şahin Mustafayev va Armaniston Respublikasi Bosh vazirining oʻrinbosari Mger Grigoryan raisligida Ozarbayjon Respublikasi bilan Armaniston Respublikasi oʻrtasidagi Davlat chegarasini delimitatsiya qilish boʻyicha Davlat komissiyasi hamda Armaniston Respublikasi bilan Ozarbayjon Respublikasi oʻrtasidagi Davlat chegarasini delimitatsiya qilish hamda chegara xavfsizligi masalalari boʻyicha komissiyaning sakkizinchi majlisi boʻlib oʻtdi. Yigʻilishda Bağanis Ayrım, Aşağı Əskipara, Xeyrımlı va Qızılhacılı qishloqlarini Ozarbayjonga qaytarish boʻyicha kelishuvga erishildi. U 2024-yil 24-mayda Ozarbayjon Davlat chegara xizmati tomonidan nazoratga olingan.

 Toponimika 
Xeyrımlı – Qazax tumanidagi Əskipara maʼmuriy hududiy birligidagi qishloq. Ganja-Qazax tekisligida joylashgan .

Uning sobiq nomi Dil Xeyrımlı va Deli Xeyrımlı variantlarida yozilgan. Tadqiqotchilarning fikricha, oikonim dastlab Deli Xeyrımı qabilasidan yoki ikki etnonim: deli va kheyrimi birikmasidan hosil boʻlgan, keyinchalik bu etnonimlarning birinchisi qisqartirilganAzərbaycan Toponimlərinin Ensiklopedik Lüğəti..

 Aholi 
2009-yilgi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, qishloqda 290 kishi istiqomat qiladi. Aholisi 134 nafar erkak va 156 nafar ayolAzərbaycan Respublikası Əhalisinin Siyahıyaalınması..

 Tashqi 
Ozarbayjon Respublikasi Gazax tumani ijro etuvchi hokimiyati. Munitsipalitetlar
Daniela Cociu

Daniela Cociu (2000-yil 4-mayda tugʻilgan) – moldovalik baydarkachi (sprint kanoechi). U Maria Olărașu bilan birga 2020 va 2024-yilgi Yozgi Olimpiada oʻyinlarida ishtirok etgan. Daniela Cociu 2024-yilgi kanoeda eshkak eshish boʻyicha Jahon chempionatida kumush medalga sazovor boʻlgan.

 Faoliyati 
Cociu xalqaro musobaqalardagi debyutini 2018-yilda Italiyadagi Auronzo di Cadore shahrida boʻlib oʻtgan Yevropa oʻsmirlar va 23 yoshgacha boʻlganlar oʻrtasidagi kanoeda eshkak eshish chempionatida amalga oshirgan. U yerda C–2 500 metr masofada kumush medal, C–2 200 metr masofada esa bronza medalni qoʻlga kiritgan. 2019-yilda u yana Yevropa oʻsmirlar va 23 yoshgacha boʻlganlar oʻrtasidagi chempionatida qatnashib, C–2 500 metr masofada ikkinchi oʻrinni egallagan.

2021-yilda Vengriyaning Szeged shahrida boʻlib oʻtgan kanoeda eshkak eshish boʻyicha saralash regattasida Cociu va Olarashu C–2 500 metr masofada gʻalaba qozonib, 2020-yilgi Tokio olimpiadasiga yoʻllanma olgan. 2021-yil avgust oyida u navbatdagi musobaqada C–2 500 metr bahslarida ishtirok etib, yettinchi oʻrinni egallagan. Cociu va Olarashu kanoeda eshkak eshish boʻyicha olimpiya oʻyinlarida Moldova sharafini himoya qilgan ilk ayol sportchilar boʻlishgan.

2022-yil iyun oyida u Serbiyaning Belgrad shahrida oʻtkazilgan Yevropa oʻsmirlar va 23 yoshgacha boʻlganlar oʻrtasidagi kanoeda eshkak eshish chempionatida C–2 200 metr masofada oltin, C–2 500 metrda esa kumush medalga sazovor boʻlgan.

2023-yil iyun oyida u Polshaning Krakov shahrida boʻlib oʻtgan Yevropa oʻyinlarida C–2 500 metr masofada toʻrtinchi oʻrinni egallagan. 2023-yil iyul oyida Italiyadagi Auronso shahrida oʻtkazilgan Yevropa oʻsmirlar va 23 yoshgacha boʻlganlar chempionatida ishtirok etib, C–2 500 metr masofada oltin medalni qoʻlga kiritgan. Shundan soʻng Germaniyaning Duysburg shahrida boʻlib oʻtgan 2023-yilgi Jahon chempionatida qatnashib, C–2 500 metr musobaqasida yettinchi oʻrinni egallagan va 2024-yilgi olimpiadaga yoʻllanma olgan.

2024-yilgi Yozgi Olimpiada oʻyinlarida u C–2 500 metr masofada ishtirok etib, yettinchi oʻrinni egallagan. 2024-yil avgust oyida esa Oʻzbekistonning Samarqand shahrida boʻlib oʻtgan kanoeda eshkak eshish boʻyicha Jahon chempionatida C–2 200 metr masofada 44.104 soniya natija bilan kumush medalga ega chiqqan.

 

 
 Daniela Cociu | Paris 2024 at Team Moldova 
 
Turkum:2000-yilda tugʻilganlar
Turkum:Yashayotgan insonlar
Maria Olărașu

Maria Olărașu (2000-yil 28-mayda tugʻilgan) — moldovalik baydarkachi (sprint kanoechi). U 2020 va 2024-yilgi Yozgi Olimpiada oʻyinlarida yakka holda hamda Daniela Cociu bilan birga juftlik bahslarida ishtirok etgan.

 Faoliyati 
Maria Olărașu va Daniela Cociu 2020-yilgi Yozgi Olimpiada oʻyinlariga Vengriyaning Szeged shahrida boʻlib oʻtgan kanoeda eshkak eshish boʻyicha saralash regattasida ayollar oʻrtasidagi C–2 500 metr masofada gʻolib chiqib, yoʻllanma qoʻlga kiritganlar. 2021-yil avgust oyida boʻlib oʻtgan olimpiada oʻyinlarida ular ayollar oʻrtasidagi C–2 500 metr bahslarida yettinchi oʻrinni egallaganlar. Ayollar oʻrtasidagi C–1 200 metr musobaqasida esa Olărașu chorak finalda yettinchi oʻrinni egallab, yarim final bosqichiga chiqa olmagan.

2023-yilda Polshaning Krakov va Małopolska shaharlarida boʻlib oʻtgan Yevropa oʻyinlarida Olărașu ayollar oʻrtasidagi C–1 500 metr masofada toʻrtinchi oʻrinni egallagan. U Mihai Chihaia bilan aralash juftlikda C–2 200 metr bahslarida beshinchi, Daniela Cociu bilan esa ayollar oʻrtasidagi C–2 500 metr masofada toʻrtinchi oʻrinni egallagan.

Olărașu va Cociu Germaniyaning Duysburg shahrida oʻtkazilgan 2023-yilgi Jahon chempionatida ayollar oʻrtasidagi C–2 500 metr musobaqasida yettinchi oʻrinni egallab, 2024-yilgi Yozgi Olimpiada oʻyinlariga yoʻllanma olganlar.

 Natijalar 

 Olimpiada 
 YilC-1 200C-2 500 2020 7 QF 7 2024 7 QF 7

 Jahon chempionati 
 YilC-1 200C-1 500C-1 1000С-1 5000C-2 200C-2 500C-4 500XC-2 500XC-4 50020177 H8 H 201889 FB 201984 FB 202149 20227DNF67 2023478 2024946

 

 
 Maria Olărașu at the Paris 2024 Summer Olympics
 Maria Olărașu | Paris 2024 at Team Moldova 
Turkum:2000-yilda tugʻilganlar
Turkum:Yashayotgan insonlar
Qızılhacılı (Qazax)

Qızılhacılı – Ozarbayjon Respublikasining Qazax tumanidagi kent.

 Tarixi 

Qızılhacılı kenti Qorabogʻ mojarosi davrida Armaniston armiyasi tomonidan butunlay bosib olingan va vayron qilingan. Hozirda kentning katta qismi ishgʻoldan ozod qilingan, biroq kentning bir qismi hamon front chizigʻida joylashgan. 2010-yil yanvar oyida Armaniston qurolli kuchlari tunda kent qabristonini yana bir bor vayron qildi. 30 ga yaqin qabr butunlay vayron qilingan. Bir kun oldin dafn etilgan odamning qabriga yogʻoch xoch qoʻyilgan. Kent 1992-yil 11-maydan beri Armaniston qurolli kuchlari tomonidan bosib olinganİşqalçı Ermənilər Qazaxda kənd qəbiristanlığını dağıdıb .

2024-yil 19-aprel kuni Ozarbayjon Respublikasi Bosh vazirining oʻrinbosari Şahin Mustafayev va Armaniston Respublikasi Bosh vazirining oʻrinbosari Mger Grigoryan raisligida Ozarbayjon Respublikasi bilan Armaniston Respublikasi oʻrtasidagi Davlat chegarasini delimitatsiya qilish boʻyicha Davlat komissiyasi hamda Armaniston Respublikasi bilan Ozarbayjon Respublikasi oʻrtasidagi Davlat chegarasini delimitatsiya qilish hamda chegara xavfsizligi masalalari boʻyicha komissiyaning sakkizinchi majlisi boʻlib oʻtdi. Yigʻilishda Qazaxning Bağanıs Ayrım, Aşağı Əskipara, Xeyrımlı va Qızılhacılı kentlarini Ozarbayjonga qaytarish boʻyicha kelishuvga erishildi.

Hudud 2024-yil 24-maydan buyon Ozarbayjon Davlat chegara xizmati tomonidan nazoratga olingan.

 Aholisi 
2009-yilgi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, kentda 266 nafar aholi istiqomat qiladi. Aholisi 127 erkak va 139 ayolAzərbaycan Respublikası Əhalisinin Siyahıyaalınması.

 Yana qarang 
Qazax tumani

 Tashqi 

 Ozarbayjon Respublikasi Qazax tumani ijro etuvchi hokimiyati. Munitsipalitetlar
 Bosqindagi Qazax qishlogʻidan eksklyuziv reportaj