Afgʻoniston davlati rahbarlari roʻyxati

Ushbu maqolada birinchi zamonaviy afgʻon davlati – 1709-yilda tashkil etilgan Gilzoyi hokimligi davridan beri Afgʻonistonga rahbarlik qilganlar roʻyxati keltirilgan.

 Tarixi 
Gilzoyi hokimligi yoki Xotakiylar davlati Mir Vays Xotakiy va qandahorlik boshqa afgʻon qabila sardorlari tomonidan Boburiylar hamda Safaviylar davlatiga qarshi koʻtarilgan qoʻzgʻolondan soʻng tashkil topdi.

Uzoq davom etgan urushlardan soʻng Xotakiylar davlati oʻrnida 1747-yilda Ahmadshoh Durroniy boshchiligidagi Durroniylar davlati tashkil etildi .

1823-yilda Durroniylar davlati parchalanganidan keyin barakzoi sulolasi Kobul amirligiga asos soldi. Bu davlat keyinchalik Afgʻoniston amirligi deb ataldi. Birinchi ingliz—afgʻon urushi mobaynida, 1839-yilda Britaniya homiyligidagi sobiq shoh Shujo ul-Mulk taxtni egallagach, durroniylar xonadoni hokimyati tiklandi. 1842-yilda inglizlarning chekinishi ortidan shoh Shujo oʻldirildi. Shundan soʻng barakzoi sulolasi hokimyatni tortib oldi, oxir-oqibat 1926-yilda amirlik Afgʻoniston qirolligiga aylantirildi va oxirgi shoh Zohirshoh Muhammad 1973-yilda amakivachchasi Muhammad Dovud Xon tomonidan davlat toʻntarishi natijasida taxtdan agʻdarilgunga qadar mamlakatni (1929-yilda tanaffus bilan) boshqardi. Dovudxon barakzoi xonadonidan boʻlishiga qaramay, anʼanalardan voz kechdi, oʻzini shoh deb eʼlon qilmadi va monarxiyani tugatib, oʻzi prezidenti boʻlgan Afgʻoniston Respublikasini tuzdi. Respublika davri 1978-yildagi Afgʻoniston Xalq demokratik partiyasi boshchiligidagi Savr inqilobiga qadar davom etdi.

1978-yildan beri Afgʻoniston davomli fuqarolar urushi va xorijiy bosqinlar holatida qoldi.

Prezident Hamid Karzay 2004-yil 7-dekabrda Afgʻonistonda demokratik yoʻl bilan saylangan birinchi davlat rahbari boʻldi. Uning vorisi, 2014-yil 29-sentyabrdan 2021-yil 15-avgustigacha hokimiyat tepasida boʻlgan, Ashraf Gʻani 2021-yildagi Tolibonning keng koʻlamli hujumi mobaynida Kobulning qulashi ortidan mamlakatni tark etdi.

Kobulni qaytarib olishi bilan Tolibon Afgʻoniston Islom Amirligini tikladi va 2016-yildan beri uning oliy rahbari, islom olimi Haybatulloh Oxundzoda amalda Gʻani oʻrniga davlat rahbariga aylandi 
 
 .

 Davlat rahbarlari roʻyxati 
(Yotiq matn bilan yozilgan sanalar amalda faoliyatning davom etishini bildiradi)

 Monarxlari 

Xotakiylar davlati (1709–1738)

Durroniylar davlati (1747–1823)

Kobul amirligi / Afgʻoniston amirligi (1823–1926)

Afgʻoniston qirolligi (1926–1929)

Saqqovistlar amirligi va 1928–1929-yillardagi fuqarolar urushi

Afgʻoniston qirolligi (qayta tiklangan; 1929–1973)

 Mahalliy monarxlar 
Ayrim hukmdorlar Afgʻonistondagi ichki ziddiyatlardan foydalanib, taxtga daʼvogarlik qilishga uringan. Biroq, ularning hukmronligi faqat maʼlum hududlar bilan chegaralangan.

 Monarx boʻlmaganlar 
 Ismi Tasviri Hayot davomiyligi Rahbarlik muddati Siyosiy mansubligi Rahbarlikka kelgan vaqti Rahbarlikdan ketgan vaqti Rahbarlik muddati Afg‘oniston respublikasi (1973—1978) Muhammad Dovud Xon 100px 1909–1978 1973-yil 17-iyul 1978-yil 28-aprel Mustaqil Milliy inqilob partiyasi Afgʻoniston Demokratik Respublikasi (1978–1992) PolkovnikAbdulqodir 100px 1944–2014 1978-yil 28-aprel 1978-yil 30-aprel Xalq demokratik partiyasi Nurmuhammad Taraqqiy 100px 1917–1979 1978-yil 30-aprel 1979-yil 14-sentyabr Xalq demokratik partiyasi Hafizullo Amin 100px 1929–1979 1979-yil 14-sentyabr 1979-yil 27-dekabr Xalq demokratik partiyasi Babrak Karmal 100px 1929–1996 1979-yil 27-dekabr 1986-yil 24-noyabr Xalq demokratik partiyasi Hoji Muhammad Chamkoniy 100px 1947–2012 1986-yil 24-noyabr 1987-yil 30-sentyabr Mustaqil Muhammad Najibullo 100px 1947–1996 1987-yil 30-sentyabr 1992-yil 16-aprel Xalq demokratik partiyasi 
|- style="background:#EEEEEE"
| Vatan partiyasi
|-
| colspan="4" align=left| 
|- style="background:#EEEEEE"
! rowspan="2" style="background:" |
| rowspan="2" | Abdulrahim Hatif
| rowspan="2" | 100px
| rowspan="2" | 1926–2013
| 1992-yil 16-aprel
| 1992-yil 28-aprel
| 
| Vatan partiyasi
|-
| colspan="4" align=left| 
|-
|colspan="8" bgcolor="lightgrey"| Afgʻoniston islom davlati (1992—2002)
|- style="background:#EEEEEE"
! rowspan="2" style="background:grey" |
| rowspan="2" | Sibgʻatullo Mujaddidiy
| rowspan="2" | 100px
| rowspan="2" | 1926–2019
| 1992-yil 28-aprel
| 1992-yil 28-iyun
| 
| Afgʻoniston Milliy ozodlik fronti
|-
| colspan="4" align=left| 
|- style="background:#EEEEEE"
! rowspan="2" style="background:" |
| rowspan="2" | Burhoniddin Rabboniy
| rowspan="2" | 100px
| rowspan="2" | 1940–2011
| 1992-yil 28-iyun
| 2001-yil 22-dekabr
| 
| Jamiyati islomiy
|-
| colspan="4" align=left| 
|- style="background:#EEEEEE"
! rowspan="2" style="background:" |
| rowspan="2" | Hamid Karzay
| rowspan="2" | 100px
| rowspan="2" | 1957-yilda tugʻilgan
| 2001-yil 22-dekabr
| 2002-yil 13-iyul| 
| Mustaqil
|-
| colspan="4" align=left| 
|-
|colspan="8" bgcolor="lightgrey"| Afgʻoniston Islom Amirligi (1996–2001)
|- style="background:#EEEEEE"
! rowspan="2" style="background:" |
| rowspan="2" | MullaMuhammad Umar
| rowspan="2" | 100px
| rowspan="2" | 2013-yilda vafot etgan
| 1996-yil 27-sentyabr
| 2001-yil 13-noyabr
| 
| Tolibon
|-
| colspan="4" align=left| 
|-
|colspan="8" bgcolor="lightgrey"| Muvaqqat Afgʻoniston Islomiy Davlati (2002–2004)
|- style="background:#EEEEEE"
! rowspan="2" style="background:" |
| rowspan="2" | Hamid Karzay
| rowspan="2" | 100px
| rowspan="2" | 1957-yilda tugʻilgan
| 2002-yil 13-iyul| 2004-yil 7-dekabr| 
| Mustaqil
|-
| colspan="4" align=left| 
|-
|colspan="8" bgcolor="lightgrey"| Afgʻoniston islom respublikasi (2004–2021)
|- style="background:#EEEEEE"
! rowspan="2" style="background:" |
| rowspan="2" | Hamid Karzay
| rowspan="2" | 100px
| rowspan="2" | 1957-yilda tugʻilgan
| 2004-yil 7-dekabr| 2014-yil 29-sentyabr
| 
| Mustaqil
|-
| colspan="4" align=left| 
|- style="background:#EEEEEE"
! rowspan="2" style="background:" |
| rowspan="2" | Ashraf Gʻani
| rowspan="2" | 100px
| rowspan="2" | 1949-yilda tugʻilgan
| 2014-yil 29-sentyabr
| 2021-yil 15-avgust
| 
| Mustaqil
|-
| colspan="4" align=left| 
|-
|colspan="8" bgcolor="lightgrey"| Afgʻoniston islom amirligi (2021–hozirgi kungacha)
|- style="background:#EEEEEE"
! rowspan="2" style="background:" |
| rowspan="2" | MullaMavlaviHaybatulloh Oxundzoda
| rowspan="2" | 100px
| rowspan="2" | Tugʻilgan sanasi nomaʼlum| 2021-yil 15-avgust
| Amaldagi'' Tolibon 

 Davlat rahbarlarining shtandartlari 

 Yana qarang 
Afg'on (etnonimi)

 
 Eslatmalar

 

 
 Presidency of Afghanistan (15 August 2021 archive)

Afgʻoniston
*
*
*
Davlat rahbarlari
Davlat rahbarlari
Afgʻon davlat rahbarlari