Cardiff

Cardiff (/ˈkɑːrdɪf/; Welsh: Caerdydd kairˈdiːð, kaːɨrˈdɨːð) - Uelsning poytaxti va eng yirik shahri. U rasman Cardiff shahri va okrugi deb nomlanuvchi asosiy hududdan tashkil topgan va shahar Buyuk Britaniyada oʻn birinchi oʻrinda turadi. Uelsning janubi-sharqida va Kardiff poytaxti mintaqasida joylashgan. Kardiff tarixiy Glamorgan okrugi va 1974-1996-yillarda Janubiy Glamorganning okrug shahri boʻlgan. U Yevropaning yirik shaharlarining Eurocities tarmog‘iga kiradi. 19-asr boshlariga qadar kichik shaharcha, mintaqada qazib olish boshlanganda koʻmir porti sifatida mashhurligi uning kengayishiga yordam berdi. 1905-yilda u shahar deb topildi va 1955-yilda Uels poytaxti deb eʼlon qilindi. Cardiffning hududi, shuningdek, okrug chegarasidan tashqaridagi Dinas Pauis va Penarth shaharlarini oʻz ichiga olgan kattaroq hududni qamrab oladi.

Cardiff Uelsning asosiy savdo markazi, shuningdek, Senedd uchun asosdir. 2011-yilgi aholini roʻyxatga olishda unitar hudud aholisi 346,090 kishi ekanligini, yirikroq shaharlarda esa 479,000 kishi ekanligini eʼlon qilgan. 2011-yilda u jurnalining muqobil sayyohlik yoʻnalishlari roʻyxatida dunyoda oltinchi oʻrinni egalladi. Bu 2017-yilda 21,3 million tashrif buyuruvchi bilan Uelsdagi eng mashhur joy sifatida etirof etildi.

Cardiff televideniya va kino ishlab chiqarishning asosiy markazi (masalan, Doctor Who, Torchwood va Sherlock) va asosiy milliy teleradiokompaniyalar uchun Uels bazasi hisoblanadi.

Cardiff koʻrfazida Senedd binosi (Senedd, Uels parlamenti joylashgan) va Uels Millennium Center sanʼat majmuasi mavjud. Cardiff koʻrfazida va markazda Cardiff xalqaro sport qishlogʻi, BBC drama qishlogʻi, va yangi biznes tumani kabi loyihalar ustida ish davom etmoqda.

link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/3/33/Cardiff_Castle_%28Roman_wall%29.jpg/220px-Cardiff_Castle_%28Roman_wall%29.jpg|left|thumb| Kardiff qal’asining old devori qizil toshlar ostidagi asl Rim qal’asining bir qismi
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/b/be/Cardiff_old_town_hall%2C_Glamorganshire.jpeg/170px-Cardiff_old_town_hall%2C_Glamorganshire.jpeg|thumb| Kardiff eski shahar zali (1860)
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/5/58/John_Speed%27s_map_of_Cardiff_1610.jpg/220px-John_Speed%27s_map_of_Cardiff_1610.jpg|left|thumb| Jon Speedning 1610 yildagi Kardiff xaritasi

 Hukumat 
Uels va Buyuk Britaniya hukumatlarining Kardiffdagi idoralarialt=|212x212pxUels hukumatining Crown Buildingsdagi qarorgohi, Cathays Park, Kardiffalt=|172x172pxUilyam Morgan uyidagi Buyuk Britaniya hukumatining Uels boʻyicha Davlat kotibining shtab-kvartirasi
Senedd (Uels parlamenti; Welsh: Senedd Cymru) 1999-yilda „Uels Milliy Assambleyasi“ sifatida tashkil etilganidan beri Cardiff koʻrfazida joylashgan. Senedd binosi 2006-yil 1-martda Qirolicha Elizabeth II tomonidan ochilgan. Senedd aʼzolari (MS), Senedd komissiyasi va vazirlik xodimlari Cardiff koʻrfazida joylashgan hududda faoliyat olib borishadi. Cardiff Seneddga toʻrtta saylov okrugi aʼzolarini saylaydi; Senedd uchun saylov okruglari Buyuk Britaniya parlamenti bilan bir xil. Shahar saylovchilarining barchasi Janubiy Uels Markaziy mintaqaviy aʼzolari uchun qoʻshimcha ovozga ega, bu tizim Seneddga mutanosiblikni oshiradi. Eng oxirgi Senedd umumiy saylovi 2021-yil 6-mayda boʻlib oʻtdi.

Westminsterda Cardiffni toʻrtta leyborist deputatlar: Markaziy Cardiffda Jo Stivens, Shimoliy Cardiffda Anna MakMorrin, Janubiy Cardiff va Penarthda Stiven Doughty hamda Gʻarbiy Cardiffda Kevin Brennan vakil hisoblanadi.

Uels hukumati shtab-kvartirasi Cardiffdagi Cathays Parkda joylashgan boʻlib, uning aksariyatida davlat xizmatchilari joylashgan boʻlib, ularning soni boshqa markaziy joylarda: Cathays, Canton va Cardiff Bayda ham yuqori. Uelsning boshqa qismlarida, Llandudno va Aberystwyth kabi boshqa Uels hukumati idoralari va xalqaro idoralar mavjud.

 Demografiya 
1970 va 1980-yillardagi pasayish davridan keyin Cardiff aholisi yana oʻsib bormoqda. 2011-yilgi aholini roʻyxatga olish koʻrsatkichi 346 100 boʻlgan boʻlsa, 2021-yilgi aholini roʻyxatga olishda u 362 400 ga yetdi. 2007-yil oʻrtalari va 2008-yil oʻrtalari orasida Kardiff 1,2 % oʻsish bilan Uelsda eng tez rivojlanayotgan mahalliy hokimiyat deb topildi. 2001-yilgi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, Kardiff 21-chi yirik shahar hududi edi.Pointer, Graham, The UK’s major urban areas , Focus on People and Migration, 2005. Cardiff Larger Urban Zone (Evrostat taʼrifi, Glamorgan vodiysi va vodiylardagi bir qator mahalliy hokimiyatlarni oʻz ichiga oladi) hududi 841,600 kishiga ega, bu Buyuk Britaniyadagi 10-chi yirik LUZ. Cardiff va Janubiy Uels vodiylari metropoliten hududida 1,1 millionga yaqin aholi istiqomat qiladi.
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/c9/Cardiff_northern_residential.jpg/220px-Cardiff_northern_residential.jpg|left|thumb| Shimoliy Kardiffning turar-joylari
Rasmiy aholini roʻyxatga olish boʻyicha shahar aholisining umumiy soni bahsli. Shahar kengashi 2001-yilgi Cardiff aholisini roʻyxatga olish, xususan, shaharning baʼzi ichki hududlaridagi etnik aholisi haqida jiddiy maʼlumot bermagani haqida ikkita maqola chop etdi.

Uels hukumatining 2019-yilda Cardiff mahalliy hokimiyat hududi aholisining yil oʻrtalarida rasmiy hisob-kitobi 366,903 kishini tashkil etdi. 2011-yilgi aholini roʻyxatga olishda Cardiff qurilgan hududining (BUA) rasmiy aholisi 447 287 kishini tashkil qildi. BUA mahalliy hokimiyat chegarasi bilan chegaradosh emas va Cardiff uchun Penarth/Dinas Powys, Caerphilly va Pontypriddning shahar qismini oʻz ichiga oladi.

Cardiff oʻtmishdagi savdo aloqalari, urushdan keyingi immigratsiya va shahardagi universitetda oʻqiydigan koʻplab chet ellik talabalar tufayli etnik jihatdan xilma-xil aholiga ega. 2011-yilgi aholini roʻyxatga olishda Cardiff aholisining etnik tarkibi: 84,7 % oq, 1,6 % aralash oq va qora Afrika/Karib dengizi aholisi, 0,7 % aralash oq va osiyolik, 0,6 % aralash, 8,1 % osiyo, 2,4 % qora, 1,4 % arablar va 0,6 % boshqa etnik guruhlar. Bu shaharda oq tanli boʻlmagan etnik guruhdan deyarli 53 ming kishi istiqomat qiladi degani. Bu xilma-xillik, ayniqsa, shaharning uzoq vaqtdan beri tashkil etilgan Afrika va arab jamoalari madaniy koʻrgazmalar va tadbirlarda, shu mavzuda nashr etilgan bir qator kitoblaridan namoyon boʻladi.
 

Turkum:Pages using multiple image with auto scaled images