Zhantas/Cleaned-Uzbek_Wikipedia huggingface dataset:
Ivan Gašparovič

Gashparovich Ivan (1941.27.3, Poltar) — Slovakiya davlat arbobi. Bratislava universitetini tugatgan. 1968-yildan Bratislava universitetida ishlagan. 1989-yildan Chexoslovakiya Mustaqil yuristlar ittifoqi raisi, 1990-yil Bratislava universiteti prorektori, 1990-yildan Chexoslovakiya Federativ Respublikasi bosh prokurori. 1992-yildan va 1998— 2002-yillarda Slovakiya Respublikasi Milliy kengashi (parlament) deputati, 1994—98 yillarda raisi. 1992—2002-yillarda Demokratik Slovakiya uchun harakat partiyasi aʼzosi, 2002-yildan Demokratiya uchun harakat parti-yasi ʼaʼsischisi va raisi. 2002—2004-yillarda Bratislava universitetida ishlagan. 2004-yil 15 iyundan 2009-yilgacha Slovakiya Respublikasi prezidentiOʻzME.

 

 

Turkum:Slovakiya Prezidentlari
Turkum:Yashayotgan insonlar
Grand mir xoutel

GRAND MIR XOUTEL ( — "Katta Mir mehmonxonasi") — Toshkent shahrida joylashgan to'rt yulduzli mehmonxona. 1964-yilda qurilgan "Rossiya" mehmonxonasi (meʼmor V.Muratov)ning taʼmirlash loyihasi "Toshgiprogor" ochiq aksiyadorlik jamiyatida ishlab chiqilgan (2003—04). 2004-yildan boshlab hozirgi nomni olgan. 

 Mehmonxona 

Mehmonxona 7 qavatli hamda 2 qavatli bloklardan tashkil topgan. 7 qavatli turar joy blokining yer osti qismini texnik xonalar, oshxona, yordamchi xonalar va ayrim ofislar egallagan. 1-qavatda vestibyul, sartaroshxona, 50 va 100 oʻripli barlar, savdo doʻkonlari, 2—7-qavatlarda esa 126 xona mavjud bo'lib, bulardan: 6 ta lyuks, 11 ta yarim lyuks, 18 ta 1 oʻrinli, 85 ta 2 oʻrinli xonalar joylashgan. 2 qavatli blokda restoran, oshxona, xollar, 1-qavatda 250 oʻrinli ekspress yengil ovqatlanish joylari mavjud. 2 blok oʻzaro 1-qavatdagi xoll orqali bogʻlangan. Taʼmir chogʻida gorizontal derazalar qatori paydo boʻldi, binoning old qismi yanada koʻrkam tus oldi. Xonalar kengaytirilib, bino pardozida marmar, granit va boshqa zamonaviy materiallardan foydalanildi, vitraj va yengil panellar, alyukopanlar qoʻllandi.

 

 

Turkum:Mehmonxonalar
Devkamar gʻori

Devkamar gʻori — Surxondaryo viloyati Boysun tumanidagi gor. Sarimastogʻning janubiy yon bagʻrida, 1315 m balandlikda, togʻ etagidan nisbiy balandligi 160 m. Yura davriga mansub ohaktoshlarda hosil boʻlgan. Kirish qismi ravoq shaklida, eni 20 m, balandligi 13 m gacha. Gʻor bir necha yoʻlak va xonalardan iborat boʻlib, ularning eni 5-10 m, balandligi 2-3 m. Sahni deyarli tekis, guano qatlami bilan qoplangan. Gʻor ogʻzi qismidagi ohaktosh yoriqlarida va gʻor toʻridagi shipida sizib chiqqan mumiyo izlarini koʻrish mumkin. Ichkarida uz. 6 m gacha, eni 1,5 m gacha va balandligi 0,7 m gacha boʻlgan har tomonga yoʻnalgan yoʻlakchalar mavjud. Gʻorning umumiy uz. 46 m, maydoni 423 m2, hajmi 2682 m3.

 

Turkum:Oʻzbekiston gʻorlari
Turkum:Surxondaryo viloyati geografiyasi
Turkum:Boysun tumani
Dediman silk roud tashkent

"DEDIMAN SILK ROUD TASHKENT" (ingl. "Dediman Ipak yoʻli Toshkent") — 4 yulduzli mehmonxona; Toshkent shahrida joylashgan. 1970-yilda "Doʻstlik" mehmonxonasi nomi bilan ishga tushgan (voronejlik quruvchilar bunyol etgan). Taʼmirlash loyihasini "TAMAX" firmasi, qurilishini esa "Apeas" firmasi bajardi (2003). 2004-yildan hozirgi nomda. Taʼmir vaqtida mehmonxonaning ichki qiyofasi oʻzgartirildi, xonalar kengaytirildi, zamonaviy uskunalar bilan jihozlandi, mehmonlar uchun barcha qulayliklar yaratildi, bino qiyofasi mahobatli, zamonaviy koʻrinishga ega boʻldi. Mehmonxona 9 qavatli, 206 ta xonadan iborat; 1 oʻrinli 36 ta, 2 oʻrinli 48 ta, 2 oʻrinli (lyuks) 63 ta, 2 oʻrinli (su-per lyuks) 45 ta, 2 oʻrinli (aparta-mentli) 14 ta zamonaviy xonalar mavjud. Mehmonxona yer osti qava-tida garaj, texnik xonalar, 1-qavatda vestibyul, sogʻlomlashtirish majmuasi (ochiq va yopiq basseynlar bilan), ofis, maʼmuriy xonalar va doʻkonlar bor. 2-qavatda turar joy xonalari hamda restoran va xollar, 3—8-qavatda turar joy va xollar, 10-qavatda ochiq qahvaxona joylashgan.

 

Turkum:Mehmonxonalar
Divayrom gʻori

Divayrom gʻori — Fargʻona viloyati Soʻx tumanidagi gʻor. Soʻx daryosi chap sohilida, 1685 m balandlikda, daryo oʻzanidan 655 m yuqorida. Tektonik harakatlar natijasila kuchli darz ketgan quyi tosh-koʻmir davriga man-sub ohaktoshlarda hosil boʻlgan. Gʻorning ogʻzi (eni va balandligi 1,2 m) sharqtomonga qaragan. Gʻor tuzilishi murakkab boʻlib, tor yoʻlaklar (eni va balandligi 2- 4 m), xonalardan (eni 3 m, balandligi 10-20 m) tashkil topgan. Oxirida torayib tugaydi. Umumiy uz. 62 m, maydoni 1708 m2. Gʻorda koʻrshapalak va yovvoyi kaptarlar yashaydi.

 

Turkum:Oʻzbekiston gʻorlari
Turkum:Fargʻona viloyati geografiyasi
Turkum:Soʻx tumani
Aleksandr Dokturashvili

|}
Aleksandr Dokturashvili (; 1980-yil 22-may Gardabanida tugʻilgan) – gruzin – oʻzbek kurashchisi, sportchi, Olimpiada chempioni, Yevropa chempioni, Osiyo chempioni boʻlgan. Kurash boʻyicha Oʻzbekiston tarixidagi birinchi Olimpiada chempioni hisoblanadi. „Oʻzbekiston iftixori“ (2004). Oʻzbekiston kasaba uyushmalari federatsiyasi jismoniy tarbiya sport jamiyatida yunon-rum kurashi boʻyicha sport yoʻriqchisi (2003-yildan)Dokturishvili, Alexander (UZB) . International Wrestling Database.

 Biografiyasi 
1997-yilda u oʻsmirlar oʻrtasidagi Yevropa chempionatida sakkizinchi, jahon chempionatida esa oʻn beshinchi oʻrinni egalladi. 1998-yilda u oʻsmirlar oʻrtasidagi Yevropa chempionatida 11, jahon chempionatida sakkizinchi oʻrinni egalladi. 1999-yilda u jahon chempionatida ham, oʻsmirlar oʻrtasidagi Yevropa chempionatida ham bronza medallarini qoʻlga kiritdi. 2000-yilda u oʻsmirlar oʻrtasida Yevropa chempioni boʻldi va jahon chempionatida ettinchi oʻrinda qoldi. 2001-yilda u kattalar oʻrtasidagi xalqaro musobaqalarda qatnasha boshladi va darhol Yevropa chempioni unvonini qoʻlga kiritdi va jahon chempionatida u atigi 18-oʻrinni egalladi.

2001-yilda u fuqaroligini oʻzgartirib, Oʻzbekiston uchun kurashni boshladi, shuningdek, yarim oʻrta vazndan oʻrta vaznga oʻtdi. 2003-yilda Osiyo kubogi gʻolibi boʻlgan. 2004-yilda Olimpiya oʻyinlari oldidan oʻtkazilgan saralash turnirida ikkinchi oʻrinni egallab, Osiyo chempioni boʻldi va Germaniya Gran-prisida toʻqqizinchi oʻrinni egalladi.

2004-yilda Afinada boʻlib oʻtgan Yozgi Olimpiya oʻyinlarida u 74 kilogrammgacha (oʻrta vazn) toifasida jang qilgan. 20 kishidan iborat turnir ishtirokchilari oltita guruhga boʻlingan boʻlib, ularning har birida kurash aylana tizimida oʻtkazildi. Guruhlarda gʻolib boʻlgan jamoalar chorak finalga yoʻl olishdi va ular magʻlubiyatdan soʻng eʼlon qilingan tizim boʻyicha kurash olib borishdi. Magʻlub boʻlganlar janglarda olingan saralash va texnik ochkolarga koʻra oʻrinlarni egalladi. Aleksandr Dokturishvili guruhda gʻalaba qozondi va chorak finalni chetlab oʻtib, toʻgʻri yarim finalga yoʻl oldi (guruhda uchta emas, toʻrtta sportchi bor edi). Yarim finalda Aleksandr Dokturishvili yaqqol favorit, amaldagi Olimpiya chempioni Varteres Samurgashevni magʻlub etdi, keyin finalda gʻalaba qozondi va Olimpiya chempioni boʻldi.

Olimpiadadagi gʻalabasi uchun unga „Oʻzbekiston iftixori“ faxriy unvoni berilgan.

2005-yilda jahon chempionatida yettinchi, keyingi yili esa 11-oʻrinni egalladi. 2006-yilda ham Osiyo oʻyinlarida beshinchi boʻldi. 2008-yilda u jahon chempionatida 9-oʻrinni egalladi va keyin faoliyatini tark etdi.

2010-yildan Oʻzbekiston terma jamoasi murabbiy.

 

 
 Aleksandr Dokturashvili
 Aleksandr Dokturashvili
 Aleksandr Dokturashvili

Turkum:Yashayotgan insonlar
Turkum:Toshkent sport kishilari
Turkum:Oʻzbekiston kurashchilari
Turkum:Oʻzbekistonning Olimpiada oʻyinlarida oltin medali olgan sportchilari
Turkum:Oʻzbekistonning Osiyo oʻyinlaridagi sportchilari
Dolgan tili

Dolgan tili — turkiy tillarning sharqiy tarmogʻiga mansub tillardan biri. RFda Taymir (Dolgan-Nenets) muxtor okrugida, shuningdek, Saxa Respublikasida tarqalgan. Soʻzlashuvchilarning umumiy soni 5 ming kishidan ortiqroq (1990-yillar oʻrtalari). Dolgan tili aloqida rivojlanishi va evenk tilittg taʼsiri ostida qayta qurilishi jarayonida mustaqil til sifatida saxa tilitn ajralib chiqqan. Oʻz navbatida noril, pyasin, avam, xatang va popigay shevalaridan tashkil topgan. Bir qancha fonetik, morfologik jihatlari bilan boshqa turkiy tillardan, xususan, saxa tilidan farq qiladi.

Dolgan maktablariga moslashtirilgan alifbe 1933-yilda saxa tilida nashr etilgan. 1973-yilla Dolgan tilidagi birinchi kitob — Ogdo Aksyonovaning sheʼrny goʻplami, 1984-yilda esa Dolgan tili alifbesi nashr qilinadi. Baʼzi olimlar (masalan, N.A.Baskakov) Dolgan tilini saxa tilining bir lahjasi deb hisoblaydilar"" OʻzME. D-harfi Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil.

 Adabiyot 
 Baskakov N., Vveleniye p izucheniye tyurkskix yazshkov. 2 izd., M. 1969.

 

Turkum:Tillar
Toʻlashboy Doniyorov

Toʻlashboy Ashuraliyevich Doniyorov (1981-yil 30-mart, Andijon viloyati, Izboskan tumani) — bokschi, „Oʻzbekiston iftixori“ unvoni sohibi (2002). 48 kg va 51 kg vazn toifalarida Oʻzbekiston chempioni (1999, 2003, 2005), Osiyo chempionati bronza medallari sovrindori (2002, Seremban, 2004, Puerto-Prinsesa).

 Hayoti 
Toʻlashboy Doniyorov 1981-yil 30-martda Oʻzbekiston SSR Andijon viloyati Izboskan tumanida tavallud topgan. Namangan universitetini tugatgan (2004), hozirda Namangan shahri oliy sport maktabida boks boʻyicha murabbiy (2000-yildan)OʻzME sifatida faoliyat olib boradi.

 Sport faoliyati 
2001-yilda Doniyorov Belfastda boʻlib oʻtgan jahon chempionatida ishtirok etadi, ammo oʻsha musobaqada u birinchi vaznda 1/8 finalda rossiyalik Sergey Kazakovga oʻyinni boy beradi va sovrindorlar safidan joy egallay olmaydi.

Toʻlashboy Doniyorov kattalar oʻrtasida xalqaro miqyosdagi eng yaxshi natijasiga 2002-yil Oʻzbekiston milliy terma jamoasining asosiy tarkibi safida Seremban shahrida boʻlib oʻtgan Osiyo chempionatida erishadi. Sportchi Osiyo chempionatida yengil vazn boʻyicha 3-oʻrinni egallab, bronza medalini qoʻlga kiritadi va keyinchalik ushbu yutug‘i uchun „O‘zbekiston iftixori“ faxriy unvoni bilan taqdirlanadi.

Toʻlashboy Doniyorov 2003-yilda Bokuda boʻlib oʻtgan Anvar Choudri kubogida gʻoliblikni qoʻlga kiritadi. Keyingi musobaqasi Bangkokdagi jahon chempionatida u yana 1/8 finalda bolgariyalik Aleksandr Aleksandrovga magʻlub boʻladi va musobaqalardagi oʻyinini toʻxtatishga majbur boʻladi.

2004-yil Puerto-Prinsesadagi oʻtkazilgan Osiyo chempionatida sportchi yana bir bor bronza medali sohibiga aylanadi. Keyinchalik Doniyorov Guanchjouda bo‘lib o‘tgan Osiyo Olimpiya saralash oʻyinlarida birinchi o‘rinni egallaydi va ushbu g‘alabasi unga Afinada boʻlib oʻtadigan Yozgi Olimpiya o‘yinlarida mamlakat sharafini himoya qilish imkoniyatini beradi. Olimpiadada 51 kg vazn toifasida u dastlabki ikkita jangini muvaffaqiyatli yakunlaydi, biroq uchinchi chorak final jangida yakunda Olimpiadaning kumush medali sohibi fransiyalik Jerom Tomasga 16:25 hisobda oʻyinni boy beradi.

2005-yilda Doniyorov Halle shahrida boʻlib oʻtgan kimyo kubogida bronza medaliga ega chiqadi va jahon chempionatida qatnashish imkoniyatini qoʻlga kiritadi. Chempionatning ilk oʻyinlarida Valid Sherifga oʻyinni boy berib, musobaqaning dastlabki bosqichidayoq medallar uchun kurashni toʻxtatishga majbur boʻladi.

2007-yilda Toʻlashboy Doniyorov Mariupolning Makar Mazaida shahrida oʻtkazilgan musobaqadagi gʻalabasi bilan eʼtirof etiladi, musobaqaning finaliga qadar magʻlubiyatsiz yetib boradi va finalda Ukraina vakili Georgiy Chigaevni magʻlub etgan holda oltin medalga sazovor boʻladi. Keyinchalik Chikagodagi jahon chempionatida yengil vazn toifasida 1/32 finalida musoboqaning mutlaq gʻolibi amerikalik Roshi Uorren tomonidan magʻlubiyatga uchraydi va jahon chempionatida medalsiz qaytadi.

Toʻlashboy Doniyorov hozirda Namangan Olimpiya zaxiralari kollejida bokschilarga murabbiylik qilib kelmoqda.

 

Turkum:Alifbo boʻyicha sportchilar
Turkum:Alifbo boʻyicha bokschilar
Turkum:Oʻzbekiston bokschilari
Janez Drnovšek

thumb|Janez Drnovšek (2004)

Drnovshek Yansz (1950.17.5, Sele) — Sloveniya davlat avrbobi. Lyublyana universitetini tugatgan. 1974-yildan qishloq xoʻjaligi kooperativida ishlagan, soʻng Lyublyana bankining Trbovledagi boʻlimi direktori, 1982-yildan Yugoslaviya Sotsialistik Federativ Respublikasi (YUSFR)ning Misrdagi elchixonasida maslahatchi yordamchisi, 1984—89 yillarda YUSFR Skupshchinasi (parlamenti) deputati, 1989—90 yillarda YUSFR prezidiumi raisi, 1992 yil mar-tdan Sloveniya Liberal-demokratik partiyasi (1994 yildan Sloveniya Liberal-demokratiya partiyasi) raisi, 1992 yil dekabr — 2000 yil aprel va 2000 yil noyabr — 2002 yil dekabrda Sloveniya Respublikasi bosh vaziri, 2002 yil dekabrdan Sloveniya Respublikasi prezidenti. Boston, Illinoys universiteti, Yevropa fan va sanʼat akademiyasining faxriy doktoriOʻzME. Birinchi jild. Toshkent. 2000-yil..

 

Turkum:Sloveniya Prezidentlari
Dubniy

Dubniy (lotincha: Oipsht), 1) - Mendeleyev davriy sistemasining V guruhiga mansub sunʼiy radioaktiv kimyoviy element. Tartib raqami 105. Barqaror izotoplari yoʻq, massa soni 255, 257, 259—262 ga teng boʻlgan 6 ta izotopi maʼlum. Eng uzoq manjul boʻluvchi izotopi 2,,D> (T,, =40 sek). Oksidlaggish darajasi +5. Ogirlik miqdorida olinmagan, uggipg xossalari faqat yakka atomlaridan foylalanib aniqlagggan. Dubniy izotoplari At, Vk va ST nishonlarni "^s, ʻYU,,xO yoki ʻl\ ning tezkor ionlari bilan nurlantirib hosil qilinadi. Ilk bor 2|’"P izoto-pini 1970-yilda amerikalik fizik va kimyogar DubniyGiorso 4CHSG ga ^ ionlarini taʼsir etgirib olgan. Keyinroq u epg uzoq mavjud boʻluvchi :,,’O izo-gopiii ham olishga muvaffaq boʻlgai. 2(|O izotopini rus fizigi va kim-sgari DubniyDubniy Flyorov oʻz shogirdlari b-i birga 1970-yilda olgan.

Turkum:Kimyo
Turkum:Kimyoviy unsurlar
Mirzabek Doʻstmurodov

Mirzabek Doʻstmurodov (1925.25. 12, Toshkent viloyati) — peyroxirurg, ortoped-travmatolog, Oʻzbskisgonda xizmat koʻrsatgan fan arbobi (1988). Tibbiyot faplari lri (1971), professor (1971). Urush qatnashchisi (194145). Dushanba tibbiyot institutiii tugatgach (1952), shu klinik ordinator (1952—55), N.N.Vurdenko nomidagi neyroxirurgiya institutida aspirant (1955 — 59). Andijon tibbiyot institutida assistent (1960-63), dotsent (1964—69), kafedra mudiri (1969—80). Oʻzbekiston travmatodogiya va ortopediya ilmiy tadqiqot instituti direktori (1980 — 86). Oʻzbekiston milliy reabilitatsiya markazi direktori (1986—96), 1996-yildan professor-konsultant. Ilmiy ishlari koʻkrak osteoxopdrozi diagnostikasi va da`vosi, shuningdek, travmatologiya va ortopediya, neyroxirurgiya hamda nogironlarni tibbiiy reabilitatiyasi masalalariga oid.

 
 Vrojdsnnai spiino-molonaya grmja, I.. 14X1; Ortopedin anomalii rashitiya iij-nix konschiostsy, T.. 2000.

Turkum:1925-yilda tugʻilganlar
Turkum:25-dekabrda tugʻilganlar
Turkum:Shifokorlar
Turkum:Tibbiyot
Afanasiy Yefimov

Afanasiy Semyonovich Yefimov (1913.5.5, Boshqirdistonning Messli qishlogʻi — 1993, Samarqand) — tarixchi olim. Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgagg fan arbobi (1977), professor (1963). Boshqirdiston gged. I1g-tini tugatgan. Uning 1939-yildagg keyingi faoliyati Sam DU bilan bogʻliq. SamDU pedagogika kafedrasida oʻqituvchi, professor va mudir. 1950—55 yillarda ilmiy ishlar va oʻquv ishlari boʻyicha prorsktor.OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

 

 

Turkum:Oʻzbek tarixchilari
Fazliddin Yoqubjonov

Fazliddin Yoqubjonov (1945.18. 10, Samarqand) — dirijyor, Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan sanʼat arbobi (1992). Toshkent konssrvatoriyasini xor dirijsrligi (1971) hamda opera-simfonik dirijyorligi (1976) ixtisosliklari boʻyicha tug-atgan. Samarqand oggera va balet (hozirgi musiqali drama) teatrida dirijyor (1974—79 va 1981), bosh dirijyor (19822002), Kiyev akademik oggera na balet geatrida dirijyor-stajyor (1979—81), Navoiy teatrida bosh dirijyor (2002-yildan). Repertuarilan "Tohir va Zuhra" (B. Brovnigg, T. Jalilov), "Farhol va Shirin" (V. Uspenskiy, G.Mushel), <’ Zafar" (H. Rahimov) kabi oʻzbek, shuningdek, mumtoz ("Sevilya sartaroshi", "Faust", "Payatslar", "Chio-chiosan") operalar oʻrin apgan.

Samarqand teatrida M.Yusupovning "Gulsanam" baleti, S.Yudakovning "Maysaraning ishi", R.Abdullayevning "Sadoqat", M.Ashrafiyning "Shoir qalbi", "Dilorom", S.Bobo-yevning "Hamza" va boshqa operalarini, Navoiy teatrida G.Mushelning "Samarqand afsonasi" baleti, V.Motsartning "Teatr direktori" operasini sahnalashtirgan.OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

 

Turkum:Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan sanʼat arboblari
Ahmad Jabborov

Ahmad Hamidovich Jabborov (1925.8.8, Namangan – 2018kultura.uz) – musiqashunos, Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan sanʼat arbobi (1990), professor (1994). Toshkent konservatoriyasini tugatgan (1960). Ikkinchi jahon urushi qatnashchisi (1943—1945). Musiqa oʻquv yurti (1950—1954), Toshkent kopservatoriyasi (1959—1974)da oʻqituvchi, Toshkent madaniyat institutida dotsent, kafedra mudiri (1974—1987), Oʻzbekiston kopservatoriyasida professor (1994-yildan). Ayni paytda, Oʻzbekiston bastakorlar uyushmasi raisi (1965—1975 va 1987—1992), OʻzSSR Madaniyat ishlari vazirligining Sanʼat bosh boshqarmasi boshligi (1975—1985). Ilmiy ishlari oʻzbek musiqali teatri, oʻzbek bastakor va kompozitorlarining ijodi masalalariga bagʻishlangan. Oʻzbek va rus tillarida „Oʻzbekiston bastakorlari va musiqashunoslari“ (T., 1975; T., 2004) toʻplamlari muallifi. Bir pecha ilmiy anjumanlar (Moskva, 1971; Tunis, 1972; Olmaota, 1973; Samarqand, 1978, 1983, 1987 va boshqalar) ishtirokchisi. „El-yurt hurmati“ ordeni (1999), Jasorat medali (1995) bilan mukofotlanganOʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil.

 

 
 Manas Leviyep, T., 1986; Musiqali drama na komediya janrlari Oʻzbekiston kompozitorlarining ijodida, T.. 2000.

Turkum:Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan sanʼat arboblari
Turkum:Ikkinchi jahon urushi qatnashchilari
Turkum:Jasorat medali sohiblari
Turkum:El-yurt hurmati ordeni sohiblari
Turkum:Oʻzbekiston kompozitorlari va bastakorlari uyushmasi aʼzolari
Turkum:1925-yilda tugʻilganlar
Turkum:8-avgustda tugʻilganlar
Turkum:Namanganda tugʻilganlar
Said Sirojiddin Jamolullayl

Jamallullayl Tuanku Said sirojiddin bin al-Marhum Tuanku Said Putra (1943.17.5, Malayziya, Perlis shtatidagi Arau shahri) — malayziya davlat arbobi. Angliyaning Vellingboro shahridagi umumiy taʼlim kollejini (1963), Qirollik harbiy akademiyaning Sandxyortst zobit kadetlar kursini (1965) tugatgan. 1965 yildan Malayziya qurolli kuchlari safida, soʻng Perlis futbol assotsiatsiyasi prezidenti (1977—95), Tuanku Said Putra jamgʻarmasi raisi (1986— 2001), 2001 yil 7 maydan rasman Perlis shtati rojasi (hukmdori). 2001 yil 12 dekabrdan 2006 yil 12 dekabrgacha Malayziyaning Oliy hukmdori (podshosi). 2006-2011 yillarda Perlis shtati rojasiOʻzME.
Janubiy Kemachi neftgaz-kondensat koni

Janubiy kemachi neftgaz-kondensat koni - Buxoro viloyatidagi kon. Qorovulbozor temir yoʻl stansiyasidan 35 km shimoli-sharqda. 1979-yilda ochilgan, 1993-yilda foydalanishga topshirilgan. Kon relyefi tekislikdan iborat boʻlib, shimoli-sharqdan janubi-gʻarb tomonga qiyalangan, yer yuzasi eol qumlari bilan qoplangan. 236–274 m balandlikda joylashgan.

Kon maydoni Chorjoʻy tektonik pogʻonasidagi Ispanlichandir koʻtarilmasining sharqiy qismidir. Strukturasi Kemachi-Zekri braxiantiklina-liningjan. qismida mujassamlashgan, 1970-yil seysmik razvedka ishlari natijasida aniklangan. Oʻlchami 25x 15 km. Keyinchalik qazilgan parametrik quduq ham sanoat miqyosida neft va gaz borligini tasdiqladi. 1979—1983-yillarda qaeilgan jami 22 quduq yura, boʻr, paleogen va toʻrtlamchi davr jinslarini ochgan. Karbonat jinsli kollektorqatlamning umumiy qalinligi 336–407 m boʻlib, u gorizontlarga ajratilgan.

Sanoat miqyosidagi neft-gazlilik yuqori yura davrining karbonat yotqiziqlari bilan bogʻliq. 15-R gorizontdan (2186–2308 m chuqurlikda ochilgan) olingan gazning debiti 452—588 ming m’/sutka. Gaz-neft tutash yuza "—2061 m" satxda belgilangan. Uyum massivli, oʻlchami 11,5x4.1 km, balandligi 130 m. Gʻovak-lilik koeffitsiyenti 0,16; gazga toʻyinganlik koeffitsiyenti 0,78. Gaz quruq, metan miqdori 78,96—92,23%, azot kam (5,28%), karbonat kislotali (3,16), kam oltingugurtli (0,03%). Qatlam gazida etan 44 g/m1, propan 15 g/m1, izobutan 3 g/m1, butan 4g/m\ geliy 0,003%’Neft uyumi 15-NR va 15-R gori-zontlari bilan bogʻliq boʻlib, 2309— 2347 m chuqurlikda ochilgan. Uyum mas-sivli, oʻlchami 11,5x3,9 km, balandligi 10,0 m. Suvneft tutash yuzasi "—2071 m" satxda belgilangan. Gʻovaklilik koef-fitsiyenti 0,15, neftga toʻyinganlik — 0,69. Neft zichligi 0,884 g/sm1. Neft bera olishlik koeffitsiyenti — 0,18. Neft oʻrtacha va ogʻir, oltingu-gurtli, smolali, parafinli, benzin fraksiyasi kam. Neft tarkibida (%da); oltingugurt — 1,98, asfaltenlar — 1,77, smola — 9,6, parafin —5,75, benzin fraksiyalari — 8,56.

Kondensatlar oʻrtacha va ogʻir, zichligi 0,774 g/sm1, oltingugurtli, 300° gacha 90—95% fraksiyalar qaynaydi. Ulardan 75% benzin fraksiyalariga toʻgʻri keladi. Benzin fraksiyalarning kerosin fraksiyalarga nisbatan ajralishi 2,5 marotaba koʻp. Kondensatlardagi metan uglevodorodlarining miq-dori 44,4—54,2%. Barqaror kondeneatning gazdagi miqdori 43 g/m1.

Yura davri yotqiziqlaridagi qatlam suvlari xlorid-kaltsiy tipli, metamorflashgan namakoblardan iborat. Suv zichligi 1,07—1,08 g/sm1, mine-rallashganligi 90—100 g/l. Suv tarkibida sanoat miqyosidagi yod (oʻrtacha 54,0 mg/l) va brom (oʻrtacha 400,0 mg/l) uchraydi. Shuningdek, sanoat miqyosida toʻplangan litiy, rubidiy, stronsiy va seziy elementlari mavjud. Janubiy kemachi neftgaz-kondensat koni koni neft va gaz zaxirasiga koʻra oʻrtacha yiriklikdagi konlar toifasiga kiradi.

 

Turkum:Qorovulbozor tumani
Turkum:Oʻzbekiston neft konlari
Turkum:Oʻzbekiston gaz konlari
Laziz Zokirov

Laziz Mamajonovich Zokirov (1976.3.9, Jizzax tumani) — bokschi, xalqaro miqyosdagi sport ustasi (1997), „Oʻzbekiston iftixori“ (1998). 91 kgdan koʻproq vaznda Oʻzbekiston chempioni (1997, 1998), Osiyo chempionati (1997, Kuala Lumpur) va Osiyo oʻyinlari (1998, Bangkok) bronza medali sovrindori, jahon kubogi gʻolibi (1998, Chong-Ging). Jizzax pedagogika institutini tugatgan (1996), Jizzax shahri bolalar va oʻsmirlar sport maktabida murabbiy (1995-2005), direktor (2005-yildan)OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil.

 

Turkum:Boks boʻyicha Oʻzbekiston chempionlari
Turkum:Oʻzbekistonlik erkak bokschilar
Toʻlqin Ibrohimov

Toʻlqin Yoʻlchiboyevich Ibrohimov (1952-yil 4-iyun, Toshkent viloyati Chirchiq shahri) — ilgʻor transport xodimi, Oʻzbekiston Qahramoni (2005). Mehnat faoliyatini 1973-yilda Toshkent teplovoz deposida mashinist yordamchisi sifatida boshlagan. Toshkent teplovoz deposi teplovoz mashinisti yordamchisi (1973—1975), mashinisti (1977—1988), 1988-yildan „Oʻzbekiston temir yoʻllari“ kompaniyasining „Oʻzbekiston“ lokomotiv deposida 1-klass teplovoz mashinisti. Ibrohimov mehnat faoliyati davomida teplovozlarning joriy taʼmir davrini uzaytirish, yoqilgʻini tejash, harakat xavfsizligini taʼminlash, yuk tashish topshiriqlarini benuqson oshirib bajarishda muhim yutuqlarga erishgan.

 

Turkum:Oʻzbekiston qahramonlari
Turkum:1952-yilda tugʻilganlar
Turkum:4-iyunda tugʻilganlar
Turkum:Chirchiqda tugʻilganlar
Ivolga

Ivolga — hunlarga mansub shahar xarobasi (miloddan avvalgi 3—1-asrlar). UlanUdedan 16 km janubi-gʻarbda joylashgan. Dastlab G. P.Sosnovskiy (1928), soʻngra V.P.Shilov va A.V.Davidova (1949—50), Buryatiya kompleks instituti eksneditsiyasi (rahbarn A.V.Davidova, 1955—62) tadqiq etgan. Umumiy maydoni 7,5 ga, atrofi qalin tuproq tepalar (4 ta tepa) va 3 ta xanlaq bilan oʻrab olingan. Shahar xarobasining butun hududi zich turar joy va xoʻjalik binolari b-p band. 52 ta yarim yertoʻla tipidagi turar joy ochilgan, ularning devori xom gishtdan terilgap va ichki tomondan tik qnlib yogʻoch xodalar bilan mustahkamlangap. Tomi 2 tomonga ni-shab qilib, sinch va shoxshabbalardan qurilgan, usti loʻmboz bilan yopilgan. Uylarning ichki tuzilishi bir xilla. Bipolarning oʻrgacha xopasi 4x6 m. Katta xopa (12x 14 m) hokimga tegishli boʻlsa ksrak. Uylar oraligʻida xoʻjalik bipolari joylashgap. Uylar va uning agrofidan don, gariq, arpa, bugʻdoy toʻldirilgan oʻralar toiilgan. Dshqoichilik qurollaridan omoch tishlari, belkurak uchlari, oʻroklar, suyakdan ishlapgan soʻqalar va tosh oʻgirlar, koʻplab hayvon suyaklari chiqqan. Bu topilmalar I. aholisi dshqopchilik va chorvachilik bilan manpul boʻlga-nilan dalolat beradi. I.daryo qirgʻo-gida joylashgapi uchun aholi baliqchilik bilan ham shugʻullangan. I. hunarmandchilik markazi boʻlgan; temir eri-tish, temir va jez buyumlar yasash, ishlab chiqarish. kulolchilik, charm-teri, toʻqimachilik taraqqiy etgan. I.miloddan avvalgi 2—1-asrgacha mavjud boʻlgan, soʻngra Hunlar davlati tanazzulga uchragan davrda qoʻshni qabilalar hujumi natijasida vayron boʻlgan.

I. hunlarga mansub har taraflama toʻliq oʻrganilgan yagona yodgorlik hisoblanadi.

 Adabiyot 
 Drsvpyai Sibir (Puteioditsl po |shs-tavke), L., 1976.

 

Turkum:Osiyo tarixi
Turkum:Rossiya tarixi
Turkum:Arxeologiya
Alisher Ikromov

Alisher Karimovich Ikromov (1962. 9.7, Toshkent) — kompozitor, Oʻzbekiston Respublikasi sanʼat arbobi (2005). 1969-yil otasi uni V.A. Uspenskiy nomli maktabga qo'yadi. P.I.Chaykovskiy nomli Moskva konservatoriyasini tugatgan (1985). Oʻzteleradiokompaniyasining musiqali koʻrsatuvlar bosh tahririyatida muharrir va boʻlim mudiri (1985—1989), Estrada-simfonik orkestrida pianinochi-konsertmeyster (1990-95), dirijyor (1995), badiiy rahbar va bosh dirijyor (1996-yildai). "Sado" ansamblida musiqa rahbari (1989—90). Oʻzbekiston konservatoriyasi (2004-yildan) va Sanʼat instituti (2005-yildan)da pedagog. I. akademik va estrada yoʻnalishlarida ijod qilib "Buyuk Temur" operasi, "Umar Xaysm" moio-operasi, "Temuriy malikalar" tsle-baleti, 2 operetta, teatr spektakllari (40 dan ortiq) va kinofilmlar uchun musiqalar, simfonik va kamer musiqa asarlari (jumladan, vokal-turkumlari, fortepiano uchun 24 prelyudiya va boshqalar), shuningdek, 250 dan ortiq estrala qoʻshiqlari, estrada aranjirovkalarini yaratgan.

 

Turkum:1962-yilda tugʻilganlar
Turkum:9-iyulda tugʻilganlar
Turkum:Toshkentda tugʻilganlar
Interpretatsiya (dasturlash)

Interpretatsiya ( — vositachilik) — algoritmik tillarda yozilgan dasturlarni mashina tiliga tarjima qilish usuldarilan biri. Bu usulda dasturning ayrim qismlari (mas, buyruqlar) tarjima qilinishi bilanoq bajariladi va dasturning boshqa qismlari bilan ham shu jarayon takrorlanadi. Bu usulda dasturning tarjima qilinadigan va bajariladigan qismlari koʻp marotalab bajaridishi mumkin. Bu jarayonni bajaruvchi dastur interpre-gator dsb atalali. I. uyeulida inter-pretator — dastur algoritmning bajarilishi (masalaning yechilishi) davomida tezkor xotirada saqlanadi (I. usulinish kamchiligi), lekin algoritmning bajarilmaydigap buy-ruqlari (mas. tarmoqdapuvchi buyruqlarning bajarilmaydigan qismlari) tarjima qilinmaydi (I. usu-lining yutugi).

 Yana q. 

 dasturlash

 
 «Interpretatsiya» 
(lotincha: interpretatio — vositachilik) — algoritmik tillarda yozilgan dasturlarni mashina tiliga tarjima qilish usullaridan biri.Bu usulda dasturning ayrim qismlari ( buyruqlar) tarjima qilinishi bilanoq bajariladi va dasturning boshqa qismlari bilan ham shu jarayon takrorlanadi. Bu usulda dasturning tarjima qilinadigan va bajariladigan qismlari koʻp marotalab bajarilishi mumkin. Bu jarayonni bajaruvchi dastur interpretator deb ataladi.Bu usul yordamida interpretator dastur algoritmning bajarilishi (masalaning yechilishi) davomida tezkor xotirada saqlanadi. Interpretator usulining kamchiligi shundaki, algoritmning bajarilmaydigan buyruqlari tarmoqda turuvchi buyruqlarning bajarilmaydigan qismlarini tarjima qilmaydi
Interfeys

Interfeys — texnik va programmalash vositalari majmui; hisoblash, boshqarish yoki oʻlchash tizimlari (EHM ning operativ va tashqi xotira qurilmasi)dagi turli funksional qurilmalarning oʻzaro taʼsirini taʼminlaydi. U uzatilayotgan axborotlarni kodlash va sinxronligiga nisbatan belgilangan qoida hamda kelishuvga muvofiq tayyor modullardan sistemani, qurilmalarning mexanik va elektr birikmalarini signal koʻrinishida (axborotlar va boshqa shaklida) toʻplashga imkon beradi.

Kompyuter ishlashi uchun apparatli ta’minotdan tashqari dasturiy ta’minot ham muhim ahamiyatga egadir. Kompyuter tizimini tashkil etuvchi bu ikki vositaning oʻzaro aloqasi interfeys deyiladi. Interfeys bir necha turga boʻlinadi, ya’ni: apparatli interfeys; dasturiy interfeys; apparatli-dasturiy interfeys. Apparatli interfeysni kompyuter qurilmalarini ishlab chiqaruvchilar ta’minlaydi. Dasturiy ta’minot bilan apparatli ta’minot oʻrtasidagi mutanosiblikni operatsion sistema boshqaradi. Kompyuterli tizim samarali ishlashi uchun apparatli va dasturiy ta’minotdan tashqari foydalanuvchi qatnashadi. Kompyuterda ishlashi jarayonida uning apparatli ta’minoti bilan ham, dasturiy ta’minoti bilan ham aloqada boʻladi. Insonning dastur bilan va dasturning inson bilan muloqatga kirishish usuli foydalanuvchi interfeysi deyiladi. Dasturlar xilma-xil boʻlgani uchun ularning interfeysi ham turlicha boʻladi. Foydalanuvchi interfeysini xususiyatlariga koʻra bir nechta turga ajratish mumkin. Dasturning ishlash muhitiga qarab, dastur nografik yoki grafik interfeysga ega boʻladi.

 
 

Havola
Ortiqboy Irisbekov

Ortiqboy Irisbekov (1948.20.1, Gulisgon tumani) — Oʻzbekiston Respubdikasi xalq oʻqituvchisi (2004). Toshkent Davlat Universiteti tugatgan (1971). 1971-yildan Sirdaryo pedagogika institutida, 1977-yildan Mirzaobod tumanidagi II-, Guliston tumanidagi 24-maktabda, 1996-yildan Guliyeton tumanidagi "Umidli yoshlar" ixtisoslashgan internat maktabda ona tili va adabiyot oʻqituvchisi"Irisbekov Ortiqboy" OʻzME. I-harfi Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil.

 

 

Turkum:1948-yilda tugʻilganlar
Turkum:20-yanvarda tugʻilganlar
Turkum:Oʻzbekiston Respublikasining xalq oʻqituvchilari
Turkum:Shaxsiyatlar haqidagi chala maqolalar
Turkum:Gulistonda tugʻilganlar
Jabbor Isayev

Jabbor Isayev (1935.5.1, Sirdaryo tumani) — Oʻzbekiston Respublikasi xalq oʻqituvchisi (2003). Samarqand Davlat Universitetini tugatgan (1957). 1957-yildan Sirdare tumanidagi 25-maktabda garix oʻqiguvchisi, 1965 — 2004-yillarda maktab direktori.

 

Turkum:Oʻzbekiston Respublikasining xalq oʻqituvchilari
Dilbar Ismoilova

Dilbar Obidovna Ismoilova (1938-yil 11-avgust, Toshkent) – Oʻzbekiston xalq artisti (2003). Zaynab Sadriyevaning qizi. Toshkent teatr va rassomlik sanʼati institutini tugatgan (1961). 1958—1987-yillar Hamza teatrida, 1987-yildan Oʻzbek davlat drama teatrida aktrisa. „Xolisxon“ (Hamza) spektaklidagi Zuhra uning sahnada yaratgan ilk obrazidir. Oʻz ijodi davomida lirik, dramatik xarakterdagi turli obrazlar yaratgan: Qamarabonu (B.Avazov, „Furqat“), Kamola (R. Tagor, „Gang daryosining qizi“), Guli (Uygʻun, I. Sulton, „Alisher Navoiy“), Nuri (Oybek, „Qutlugʻ qon“), Margarita (A. Dyuma, „Ajal minorasi“), Oyimjahon (K. Yashin, „Buxoro“), Lutfi (Said Ahmad, „Kelinlar qoʻzgʻoloni“), Anvara, Risolat (Oʻlmas Umarbekov, „Qiyomat qarz“, „Shoshma, quyosh“), Uvaysiy (Turob Toʻla, „Nodirabegim“), Xonzoda (Hamza, „Boy ila xizmatchi“), Bayla (Pirimqul Qodirov, „Yulduzli tunlar“), Mastura satang (Hamza, „Paranji sirlari“), Gonerilya (Uilyam Shekspir, „Qirol Lir“) va boshqa obrazlarni jonlantirgan dublyaj sanʼati ustalaridan. U „Ganga va Jamna“, „Hur qizlar“, „Anna Karenina“, „Morena Klara“, „Muhabbat qahvasi“, „Gvadalaupe“ va boshqa filmlarda bir necha qahramonga ovoz bergan. „Doʻstlik“ ordeni bilan mukofotlangan (1998)OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil.

 

Turkum:Oʻzbekiston xalq artistlari
Turkum:1938-yilda tugʻilganlar
Turkum:11-avgustda tugʻilganlar
Turkum:Toshkentda tugʻilganlar
Turkum:Doʻstlik ordeni sohiblari
Turkum:Dublyaj ustalari
Turkum:Oʻzbekistonlik dublyaj ustalari
Eyvind Johnson

Jonson Eyvind (1900.29.7 – Boden shahri yaqinida – 1976.25.8) – shved yozuvchisi. Dastlabki novellalar toʻplami – „Toʻrt ajnabiy“ (1924). „Xotiralar“ (1928) romanida Prust Ia Freyd yoʻlidan borgan. „Yulduzning qulashi“ (1929) romani Shvetsiya adabiyotida birinchi boʻlib Jonson. Joysning „fikrlar oqimi“ uslubida yozilgan. „Pamlet bilan xayrlashuv“ (1930). „Bobinak“ (1932), „Tongdagi yomgʻir“ (1933) romanlari bor. 1934—37 yillarda yozilgan 4 ta avtobiografik roman boʻlib, „Uluf haqida roman“ asari oʻsmirlarga bagishlangan boʻlib, Shnetsiya adabiyotining mumtoz asari hisoblanadi. „Krilon“ roman-trilogiyasi (1941—43), „Qirgʻoq toʻlqini“ (1946) romanlari ham Y.ni mashhur qilgan. „Metagyuntustida bulutlar“ (1957) romanidan soʻng Shvetsiya akademiyasigʻa aʼzo etib saylangan. „Porloq zotning kunlari“ (1960) va „Qamalganlar haqida roman“ (1973) asarlariga qadar vahshiylarini hozirgi zamonda oʻzini madaniy hisoblaydigan kishilar bilan qiyoslab oʻtgan. Nobel mukofoti laureati (1974)boʻlganOʻzMENobel mukofoti.

 

 

Turkum:Jahon adabiyoti
Turkum:Adabiy asarlar
A. P. J. Abdul Kalam

thumb|200px|right|A. P. J. Abdul Kalam
Apul Pakir Jaynulobiddin Abdul Kalam (1931.15.10, Rameshvaram) — Hindiston davlat arbobi. Madras texnologiya institutini tugatgan (1957). 1958-yildan Hindiston mudofaa vazirligiga qarashli ilmiy tadqiqot tashkilotida katta ilmiy yordamchi, 1962-yildan Hindiston Kosmik tadqiqotlar qoʻmitasida turli lavozimlarda ishladi. 1982-yildan Hindiston mudofaa sanoatining Haydaroboddagi tadqiqotlar tashkiloti direktori, 1998-yildan Texnologik axborot, bapyurat va baholashlar boʻyicha kengash raisi, Hindiston hukumatining yadro masalalari boʻyicha bosh ilmiy maslahatchisi. 2002-yil 25-iyuldan Hindiston Respublikasi prezidenti. Kalam kosmik tadqiqotlar, yadro va raketa das boʻyicha olim va mutaxassis. Hindiston Milliy Fanlar akademiyasi va Aerokosmos jamiyati aʼzosi. Mudofaa sanoati buyurtmasi boʻyicha bajarilgan besh asosiy loyiha muallifiOʻzME.

 

Turkum:15-oktabrda tugʻilganlar
Turkum:1931-yilda tugʻilganlar
Turkum:27-iyulda vafot etganlar
Turkum:2015-yilda vafot etganlar
Abdugʻani Karimov

Abdugʻani Nabiyevich Karimov (1954.24.4, Toshkent) — naqqosh, Oʻzbekiston xalq ustasi (2005). Benkov nomidagi Respublika rassomlik bilim yurtini (1973) va Toshkent pedagogika institutini (1979) tugatgan. Oʻrta maktabda oʻqituvchi (1979—83), "Rassom" kombinatida bezakchi rassom (1984—92), "Us go" birlashmasida naq-qoshlik brigadasi boshligi (1992—94). "Turkiston" konsert zali (1994), temuriylar tarixi davlat muzsyi (1996), Oliy Majlis binosi (1997), Oqsaroy (1999), Hindistondagi Oʻzbekiston elchixonasi (2000), Oʻzbekiston milliy teatri (2001), Toshkentdagi "Shahidlar xotirasi" muzeyi va boshqa yirik inshootlarning badiiy bezagini ishlashda ishtirok etgan."Karimov Abdugʻani Nabiyevich" OʻzME. K-harfi Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

 

 

Turkum:1954-yilda tugʻilganlar
Turkum:24-aprelda tugʻilganlar
Turkum:Oʻzbekiston xalq ustalari
Horst Köhler

}}
Keler Xorst (1943.22.2, Polshaning Skirbignov shahri) — Germaniya davlat arbobi. Tyubingen universitetida iqtisodiy fanlarni oʻrgangan. 1969-yildan Amaliy iqtisodiy tadqiqotlar institutida ilmiy assistent, 1976-yildan GFR iqtisodiyot va moliya federal vazirligida ishlagan. Xristian-demokratik ittifoqaʼzosi (1981-yildan). 1981-yildan Shlezvig-Golshtayp federal yeri bosh vaziri yordamchisi, 1982-yildan federal moliya vazirligida turli lavozimlarda, 1990-yildan feleral moliya vazirligining stats-kotibi, 1993-yildan Germapiya jamgʻarma kassa va banklari prezidenti, 1998-yildan Yevropa rekon-struksiya va taraqqiyot banki preziden-ti, 2000-yildan Xalqaro valyuta fon-dining boshqaruvchi-direktori. 2004-yil 23 maydan Germaniya Fsderativ Respublikasi prezidsntiOʻzME.

 

Turkum:Yashayotgan insonlar
Sergey Krushevskiy

Sergey Aleksandrovich Krushevskiy (1976.19.5, Toshkent) — velopoygachi, xalqaro miqesdagi sport ustasi (2002), "Oʻzbekiston is|)tixori" (2003). Oʻzbekiston (2002—2003) va Osiyo oʻyinlari (2002, Pusan) chempioni. bir qancha xalqaro musobaqalar gʻolibi. Toshksntdagi Respublika olimpiya zaxiralari bilim yurtini tugatgan (1995), Markaziy harbiy sport klubi harbiy xizmatchisi (1995-yildan).

Turkum:1976-yilda tugʻilganlar
Turkum:19-mayda tugʻilganlar
Kharoshthi

Kharoshthi — qad. hind yozuvlaridan biri (miloddan avvalgi 5-asr — mil. 5-asr); baqtriya, hind-baqtriya, igim.-gʻarbiy hind, kobul yozuvi deb ham nomlanadi. K.da bitilgan eng qad. yodgorlik — qoyaga oʻyib szilgan Ashoka farmoyishi miloddan avvalgi 251-yilga mansub boʻlib, 1836 yilda Shahbozgarhi (Pokiston)dan tonilgan. keyipgi davrlarga mansub yodgorliklar, qoʻlezmalar Hindistonning shim.garbi, Pokistoi shim.idan va ularga qoʻshni hududlar (Afgʻoniston, Sintszyan, Oʻrta Osiyo)dan topilgan. K. — boʻgʻinli (sillabik) yozuv, asosiy belgilari undogilarni ifodalaydi, ulardan keyigg keladigan unlilar ("a" dan tashqari) esa asosiy belgilargging osti yoki ustiga qoʻyiladigan qoʻshimcha belgilar b-gg ifodalanadi. K. oʻngdan chapga qarab, keyingi davr yodgorliklarida esa chapdan oʻngga qarab oʻqilgan. K. oromiy yozu-yemdan kelib chiqqan va unga qal. hggnd yozuvi brahmi kagga taʼsir koʻrsatgan.

 

Turkum:Yozuvlar
Turkum:Osiyo tarixi
Laylakqoʻndi masjidi

thumb|Oxunguzar masjidi, 2024-yil

Laylakqoʻndi masjidi yoki Oxunguzar 1 masjidi – Toshkent shahar Olmazor tumanidagi masjid. 18-asrda qurilgan ushbu meʼmoriy yodgorlik Toshkentning Eski shahar mavzesida, Zarqaynar koʻchasi 2/2-uy manzilida joylashgan. Qoʻqon xoni Norboʻtabiy farmoniga koʻra 1775-yilda toshkentlik ustalar tomonidan qurilgan. Bozorga yaqin boʻlganligi uchun faqat masjid emas, karvonsaroy sifatida ham xizmat qilgan. Masjid poydevori Mirzo Ulugʻbek davridagi qurilish uslubida pishiq gʻishtdan 1,5—1,75 m qalinlikda tiklangan. Devorlarining qalinligi 1.0 m ni, tashqi devorlar balandligi 5,X m ni tashkil qiladi. Taʼmirlash-tiklash ishlari jarayonida oʻtkazilgan qazishlar natijasila 17—19-asrlarga oid sopol buyumlar – naqshlar bilan bezalgan kosa, lagan parchalari, uzunligi 36,5 sm, ichki diametri oʻlchamlari 12,5 va 15 sm boʻlgan suv oʻtkazish quvuri topildi.

Shoʻrolar davrida Laylakqoʻndi masjididan jamgʻarma kassa va omborxona sifatida foydalanilgan. Old tomonini toʻsib turish maqsadida xoʻjalik mollari doʻkoni qurilgan. 2005-yilning iyun-sentyabr oylarida masjid binosi qayta tiklandi. Taʼmirlash ishlariga Samarqand va Toshkentning mashhur ustalari jalb qilindi. Masjid binosi yoniga X ustunli oʻymakor yogʻoch ayvon qurildi. Atrofi obodonlashtirildi. Masjid binosi yangi qurilgan Oʻzbek liboslari galereyasi va Bolsyur ijodiyoti uyi binolari bilan uygunlashib, Eski joʻvaga oʻzgacha husn berdi.

Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qarori bilan 2019-yil 4-oktyabrda Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatiga kiritilgan – davlat muhofazasiga olingan.

 

Turkum:Oʻzbekiston meʼmoriy yodgorliklari
Trần Đức Lương

Liong Chan Dik (1937.5.5, Vyetnam, Kuang Ngay provinsiyasi) — Vyetnam Sotsialistik Respublikasi (VSR) davlat arbobi. Xanoy geologiya qidiruv institutini (1969), SSSR xalq xoʻjaligi akademiyasini (1981) tugatgan. 1955 yildan geologiya qidiruv partiyalarida texnik, Vyetnam geologlari kasaba uyushmasi ijroiya qoʻmitasi aʼzosi, Vyetnam geologlari kasaba uyushmasi raisi oʻrinbosari, 1970 yildan Geologiya xaritalari boshqarmasida boshliq oʻrinbosari va partiya qoʻmitasi doimiy aʼzosi, 1976 yildan Nguyen Ay Kuok nomidagi Oliy partiya maktabi ting-lovchisi, 1977 yildan Geologiya xaritalari birlashmasi boshligʻi oʻrinbosari, boshligʻi, 1979 yildan Geologiya bosh boshqarmasi bosh direktori, partiya qoʻmi-tasi kotibi, 1987 yildan Vyetnam Vazirlar kengashi raisi oʻrinbosari, Milliy majlis deputati, VSRningʻ Oʻzaro Iqtisodiy Yordam Kengashidagi doimiy vakili, 1992 yildan VSR bosh vaziri oʻrinbosari, 1996 yil Vyet-nam KP MK Siyosiy byurosi aʼzosi. 1997 yil 24 sentabrdan VSR prezidenti. Vyetnam KP 5 —9-sʼyezdlarida MK aʼzosiOʻzME.
Mansab

Mansab — daryolarning boshqa daryo, koʻl (suv ombori), lengizga quyilish joyi. M.ning oddiy (oʻzanning tarmoqlarga ajralmagap), delta, estuariy, limanli, togʻ daryolari uchun xos osma farq qilinadi. Agar dare suvi dengiz, koʻl yoki boshqa daryogacha yetib bormasa, u holda bsrk M. deyiladi. Katga darelarning M. relyefi uchun mansaboldi marzalari xos. M. gidrologik rejimida oqim tezligi murakkab oʻzgaruvchan boʻlib, suv qalqishiga, toʻlin-suv davrida suv sarfining koʻpayishi va boshqalarga bogʻliq (yana q. Manba).
Svetozar Marović

Marovich Svetozar (1955.31.3, Kotor) — Serbiya va Chernogoriya davlat arbobi. Podgoritsa universitetini tugatgan. 1990-yilgacha Chernogoriya sopialistik yoshlar ittifoqi raisi boʻlib ishlagan, Chernogoriya kommunistlar ittifoqi MK prezidiumi tarkibida boʻlgan; Chernogoriya mustaqilligini yoqlab chiqqan Chernogoriya sotsialistlarining demokratik partiyasi asoschilaridan biri. 1990 yil Chernogoriya parlamentiga saylangan. 1994 — 2001 yillarda uch marta Chernogoriya parlamenti spikeri etib saylangan. 1999 — 2003 yillarda Chernogoriya parlamentida tashqi siyosat va xalqaro munosabatlar qoʻmitasi raisi, 2003-yil 7-martdan Serbiya va Chernogoriya prezidentiOʻzME.

 

Turkum:Prezidentlar
Roger Martin du Gard

Roger Martin du Gard (1881.23.3, Nyoyi-syur-Sen — 1958.23.8, Bellem) — fransuz yozuvchisi, dramaturg. Dastlabki asari — "Shakllanish"da oʻz tarixi — yozuvchilikka intilib, arzigulik bir nima yozolmagan odam tarixi tasvirlangan. Keyingi "Jan Barua" (1913) romani Martin du Gardga shuhrat keltirgan. Asar oʻsha vaqtlar uchun yangi boʻlgan dialog va tarixiy hujjatlarni chogʻishtirish usulida yozilgan. Eng yirik asari — "Tibo oilasi" (1922—40. 8 j.li) oʻzining tafsilotlari, bosh personajlarining rangbarangligi bilan ajralib turadi. Asar oilaviy solnoma (oila tarixi) tarzida boshlanib, ksy-in 20-asr boshlaridagi Fransiya hayotining keng haqqoniy manzarasi tasvirlangan siyosiy romanga aylanib ketgan. Martin du Gard bu asari bilan oilaviy sol-noma janrini boshlab bergan ("Kulrang daftar", 1922; "Axloq tuzatish koloniyasi", 1922; "Tush payti", 1923; "Shifokorlar kuni", 1928; "Singilcham". 1928; "Otamning oʻlimi", 1929; "1914-yil yozi", 1936; "Xotima", 1940). Martin du Gard 1940-yildan ksyin "Polkovnik Momora" epo-peyasi ustida ishlagai, lekin asar yakunlanmay qolgan. Nobel mukofoti laureati (1937)."Marten dyu Gar Roje" OʻzME. M-harfi Birinchi jild. Toshkent, 2000-yilNobel mukofoti

 

Turkum:1881-yilda tugʻilganlar
Turkum:1958-yilda vafot etganlar
Turkum:23-martda tugʻilganlar
Turkum:23-avgustda vafot etganlar
Galina Matviyevskaya

Galina Panlovna Matviyevskaya (1930.13.7, Dnepropetrovsk — 2025.30.1, Orenburg) — matematik olim. Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi akademigi (2000), Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan fan arbobi (1980), fizika-matematika fanlari doktori (1968).

 Hayoti 
Galina Matviyevskaya 1930-yil 13-iyulda Dnepropetrovskda tugʻilgan. Leningrad universitetini tugatgan (1954). Oʻzbekiston Fanlar Akademiyasi Romanovskiy nomidagi Matematika institutida katta ilmiy xodim (1959-yildan). Beruniy nomidagi Oʻzbekiston Davlat mukofoti laureati (1974). 2001-yildan Orenburg pedagogika universitetida kafedra mudiri

Ilmiy ishlari asosan Yaqin va Oʻrta Sharqdagi oʻrta asr fanlari tarixiga bagʻishlangan. Matviyevskaya oʻz asarlarida Yaqin va Oʻrta Sharq, jumladan, Oʻrta Osiyo olimlarining Yevropada matematikaning rivojlanishi va hozirgi zamon matematikasining vujudga kelishidagi rolini aniqlab bergan.

2025-yil 30-yanvar kuni 94 yoshida Rossiyaning Orenburg shahrida vafot etdi.

 

 
 K istorii matsmatiki Srslnsy Azii IX—XV vskov, T., 1962;
 Uchsiiye o chisle na sredisvekovom Blijmsm i Srsdnem Vostoks, T., 1967;
 Razvitis ucheiiya o chisle v Yevrops do XVII v„ T„ 1971.

 

Turkum:Matematiklar
Turkum:Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan fan va texnika arboblari
Turkum:Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi akademiklari
Qobul Maqsetov

Maqsetov Qobul (1929.16.1, Qoʻngʻirot tumani — 2002.17.2, nukus) — qoraqalpoq (|yulklorshunosi. Oʻzbekistonda (1979) va Qoraqalpogʻistopda (1973) xizmat koʻrsatgan fai arbobi, filologiya fanlari doktori (1966), professor (1968). Xoʻjayli psd. bilim yur-tini (1949) va Qoraqalpoq pedagogika institutini (1953) tugatgap. Avval maktabda oʻqituvchi (1949 — 53), keyinchalik mazkur intda qoraqalpoqadabiyoti kas|)yedrasida katta oʻqituvchi, mudir (1953—1957). Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi Qoraqalpo-giston (|)ilialining Tarix, til va adabiyot instituti katta ilmiy xodimi, boʻlim mudiri (1959—1962), direktori (1963—1992). Ilmiy asarlari qoraqalpoq folkloriga, qoraqalpoq qahramonlik eggosiga bagʻishdangan. Uning qoraqalpoq tilidagi "Qoraqalpoq qahramonlik eposi „Qirq qiz“ (Nukus, 1962), „Qoraqalpoq qahramonlik dostonlari poetikasi“ (T., 1965), „Qoraqalpoq folklori estetikasi“ (Nukus, 1971), „Qoraqalpoq eposi. Qurbonboy Toji-boyev repertuaridagi dostonlarning badiiy xususiyatlariga doir“ (rus tili-da, 1976) asarlari qoraqalpoq folk-lorshunosligi rivojida muhim rol oʻynadi. „Folklor va adabiyot“ ("Nu-kus, 1975) maqolalar toʻplami hozirgi qora-qalpoq adabiyoti muammolariga bagishlangan. Berdaq nomidagi Qoraqalpogʻiston Respublikasi Davlat mukofoti laureati (1976).

Turkum:1929-yilda tugʻilganlar
Turkum:2002-yilda vafot etganlar
Turkum:16-yanvarda tugʻilganlar
Turkum:17-fevralda vafot etganlar
Turkum:Berdaq nomidagi Qoraqalpogʻiston Respublikasi Davlat mukofoti laureatlari
Rufat Gʻulomovich Mahkamov

Mahkamov Rufat Gʻulomovich (1930.16.10, Toshkent – 2018.26.07) — mashinasozlik sohasidagi olim, Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi akademigi (2000), Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan fan va texnika arbobi (1982), texnika fanlari doktori (1978). professor (1979). Bauman nomidagi Mosk-va oliy texnika bilim yurtini tugatgan (1954). Mashinasozlik texnologiyasi ilmiy tadqiqot institutida kichik ilmiy xodim (1954—56), Oʻzbekiston Fanlar akademiyasining texnika fanlari boʻlimi ilmiy kotibi (1960-61), Toshkent toʻqimachilik va yengil sanoat institutida katta oʻqituvchi, dotsent, dekan, kafedra mudiri, professor (1962-yildan).
 Ilmiy faoliyati - tola sifatini oshirish maqsadida paxta tozalash mashinalari ish organlari sifatini tekshirish va ularning parametrlarini optimallashtirishga bagʻishlangan.

 
 Osnov! protsessa vzaimodeystviya poverxiostey tvsrdix tel s voloknistoy massoy, Toshkent.-1979.

 Povmsheniye texnologicheskoy nadyojnosti xlopkoochistiteln1x mashin, ra~ botayushix v udarnom rejime. Toshkent.-1999.

Turkum:Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan fan va texnika arboblari
Turkum:1930-yilda tugʻilganlar
Turkum:16-oktabrda tugʻilganlar
Turkum:2018-yilda vafot etganlar
Turkum:26-iyulda vafot etganlar
Turkum:Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi akademiklari
Frédéric Mistral

Frédéric Mistral (1830. 8.9 — Meyan - 1914.25.3) - provansal shoiri. Eks-an-Provais shahrida huquqshunoslik fakultetini tugatgan (1851). 1854-yilda pansionatdagi oʻqituvchisi J.Rumanil va bir pechta doʻstlari bilan uyushib, provansal tilining 12—13-asrlardagi yuksak mavqeini tiklashga intilgan. Bu uyushma aʼzolari "Felibrlar" ("Ilhom parisining shogir-di") deb atalgan. M.ning "Mireyo" dos-toni (1859) fsdibrlar harakatiga qat-tiq turtki boʻlgan. Doston markazida sevgilisiga yetolmay halok boʻlgan qiz turgan boʻlsa-da, asar Provans viloya-tining tabiatini, xalqining xarakterini aks ettirgan, unda folklorga boy provansal tilining barcha goʻzalliklaridan mahorat bilan foydalanilgan. "Oltin orollar" (1876), "Zaytun terimi" (1912) sheʼriy toʻplamlarida ham folklor ohanglari yorqin aks etgan. M.ning ulkan asari — "Felibrij xazinasi" provansalcha-fransuzcha lu-gʻati 1880—86 yillarda bir necha jildda bosilgan. Lugʻat oʻziga xos ensiklopediya boʻlgan. Nobel mukofoti laureati (1904)OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil.

 

Turkum:Alifbo boʻyicha shoirlar
Turkum:Adiblar
Turkum:1830-yilda tugʻilganlar
Turkum:8-sentabrda tugʻilganlar
Turkum:1914-yilda vafot etganlar
Turkum:25-martda vafot etganlar
Theodor Mommsen

Theodor Mommsen (1817.30.11, Garding — 1903.1.1 1, Sharlottenburg) — nemis tarixchisi, Peterburg Fanlar akademiyasining xorijiy faxriy aʼzosi (1893). Leypsig (1848-yildan), Syurix (1852-yildan), Breslau (Vrots-lav) (1854-yildan), Berlin (1858 — 1903) universitetlari professor 1848—49 yillardagi inqilob davrida nemis burjua-ziyasining soʻl qanotida boʻlib, Shlez-vigni Prussiyaga qoʻshilishi tarafdori boʻlgan, ShlszvigGolsh-teyn muvaqqat hukumatining nashriy organiga muharrirlik qilgan. Pro-gresschilar partiyasidan prus landtagi va Germaniya reyxstagiga deputat qilib saylangan (1863—66 va 1873— 79 yillarda landtag deputati, 1881—84 yillarda reyxstag deputati). Qad. Rim va Rim huquqiga oid 1500 dan ziyod tarixiy asarlar muallifi. Asosiy asari "Rim tarixi"da, asosan, Rimning miloddan avvalgi 46 yilgacha boʻlgan harbiy-siyosiy tarixini yoritgan va Rim provinsiyalari tarixini bayon qilgan. Nobel mukofoti laureati (1902)OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil.

 

Turkum:Alifbo boʻyicha shoirlar
Turkum:Adiblar
Turkum:1817-yilda tugʻilganlar
Turkum:1903-yilda vafot etganlar
Turkum:1-yanvarda vafot etganlar
Turkum:30-noyabrda tugʻilganlar
Turkum:Bolonya universiteti faxriy doktori
Moroni

thumbnail|left|Moroni 2008 da
Moroni — Qamar Orollari poytaxti, Ngazidja orolda, vulkan etagida joylashgan. Aholisi 25 ming kishidan koʻproq. Dengiz porti. Avtomobil yoʻllari chorrahasi. Aeroporti xalqaro ahamiyatga ega. Prezident qarorgohi, hukumat va maʼmuriy binolar joylashgan. Qishloq xoʻjaligi mahsulotlarini qayta ishlash korxonalari mavjud. Vanil, kakao, kopra bilan savdo qilinadi. Meʼmoriy binolardan masjidlar (minoralari bilan) arab meʼmorligi uslubida qurilgan.