Odat (shakllanishi)

right|thumb|255x255px| Tamaki chekish eng keng tarqalgan yomon odatlardan biri — Chekish odat emas — bu giyohvandlik!
Odat — bu avtomatik ravishda takrorlanadigan harakat boʻlib, uning bajarilishi qandaydir signal (odat triggeri) bilan boshlanadi va zavqlanish hissi bilan bajariladi va yakunlanadiMartin Lanik. Privichki lidera. Samie vajnie naviki za neskolko minut v den. M:. Izd-vo: „Mann, Ivanov i Ferber“. — 2019 g.. Mavjud xulq-atvor usuli, uni maʼlum bir vaziyatda amalga oshirish (trigger rolini oʻynash, odat harakatlarini qoʻzgʻatuvchi signal) individ uchun „baʼzi harakatlar, amallarni bajarishga undaydigan“Lopatin V. V., Lopatina L. Ye. „Russkiy tolkoviy slovar“. — M.: Izd-vo „Эксмо“, 2004. — 928 s. ISBN 5-699-07732-4 ehtiyoj tusiga kiradiБольшая советская энциклопедия, 3-e izd., statya „Privichka“. Odatni shakllantirishda baʼzi harakatlar qayta-qayta amalga oshiriladi, bu harakatni amalga oshirish natijasida yuzaga keladigan yoqimli hissiy tuygʻu juda muhim, chunki u „oʻrganilgan … avtomatik boʻlib, kuch sarflamasdan amalga oshiriladi“Jurnal „Cosmopolitan“ ot noyabrya 2011 g..

 Odatlarni shakllantirish mexanizmi: nuqtai nazar 

 Psixologik jihat 
Odat harakatni takroran bajarish jarayonida qachonki uni bajarish jarayonida ixtiyoriy yoki kognitiv xarakterdagi qiyinchiliklar qolmaydigan uni oʻzlashtirish bosqichigacha shakllanadi. Bu yerda biz koʻnikish haqida gapiryapmiz — bu odatni amalga oshirish jarayonida hissiy ijobiy holatlarni keltirib chiqaradigan va aksincha, uni amalga oshirishga xalaqit beradigan vaziyatlarda salbiy tuygʻularni keltirib chiqaradigan qoʻzgʻashda davom etayotgan reaksiyaning toʻxtashi yoki jiddiyligining pasayishi. Rivojlanganidan soʻng, odat koʻpincha uning rivojlanishiga sabab boʻlgan sabab omillari bartaraf qilinganidan keyin ham saqlanib qoladi. Xulq-atvor psixoterapiyasi buzgʻunchi odatlar oʻqitish orqali adekvatroq odatlar bilan almashtirilishi mumkin degan qoidaga asoslanadi.Odat, maqsadli takrorlash natijasida hosil boʻladigan va avtomatik ravishda bajarilishga moyil boʻlmagan koʻnikmadan farqli oʻlaroq, asosan beixtiyor shakllanadi va avtomatik ravishda takrorlanishga moyil boʻladiMartin Lanik. Privichki lidera. Samie vajnie naviki za neskolko minut v den. M:. Izd-vo: „Mann, Ivanov i Ferber“. — 2019 g..Barqaror odatni shakllantirish uchun oʻrtacha oltmish olti kun kerak boʻladiMartin Lanik. Privichki lidera. Samie vajnie naviki za neskolko minut v den. M:. Izd-vo: „Mann, Ivanov i Ferber“. — 2019 g..

 Fiziologik jihat 
Odat — bu miya tuzilmalarida barqaror neyron aloqalarni shakllantirishdan boshqa narsa emas, ular ishlashga tayyorligi ortishi bilan ajralib turadi. Bunday neyron aloqalar tizimi xulq-atvor harakatlarining koʻproq yoki kamroq murakkab shakllari uchun asos boʻlib xizmat qiladi, bularni I.P.Pavlov dinamik stereotiplar deb atadi. Odatiy harakat obrazini taʼminlaydigan asab tuzilmalari majmuasi, odatda, hissiy javob mexanizmlarini ham oʻz ichiga oladi, bu esa odat shakllanishining psixologik jihati hisoblanadi.

 Yana qarang 
 Malaka
 Qobiliyat
 Zararli odatlar
 Giyohvandlik
 Psixologik oʻzini oʻzi boshqarish usullari
 

 
 Анучин Д. Н. Привычки // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона : в 86 т. (82 т. и 4 доп.). — СПб., 1890—1907.
 Ч. Цитренбаум, М. Кинг, У. Коэн. «Гипнотерапия вредных привычек». — М: изд-во: «Класс», 2001. ISBN 5-86375-096-0
 Колесов Д. В. «Предупреждение вредных привычек у школьников». М: 2001—144 с. ISBN 5-204-00194-8.
Turkum:Psixologik tushunchalar
Turkum: Odatlar
Turkum: Xatti-Harakatlar