Zhantas/Cleaned-Uzbek_Wikipedia huggingface dataset:
Şefik Can

thumb|Şefik Can ish vaqtida
Şefik Can (1909-yil 22-iyun – 2005-yil 23-yanvar) turk ruhiy yetakchi va Turkiyadagi Mavlaviy soʻfiy anʼanasining soʻnggi soʻfiy ustozlaridan biri ediNuriye Akman, Interview with Mevlevi Sheikh Sefik Can in Rumi And His Sufi Path Of Love edited by Faith Citlak (Tughra Books, May 1, 2007).

 Hayoti 

1909-yilda Arzirumning Tebrichik qishlogʻida tugʻilgan Şefik Can boshlangʻich taʼlimini Sivas viloyatining Yildizeli tumanida tamomlagan. Şefik Can dastlabki yoshligidanoq otasidan arab va fors tillarini oʻrgandi hamda 1929-yilda Kuleli harbiy oʻrta maktabini, 1931-yilda esa Harbiy akademiyani bitirdi. Soʻngra Milliy mudofaa vazirligining ruxsati bilan Istanbul universitetida oʻqituvchi boʻldi va 1935-yilda Kuleli harbiy oʻrta maktabida Tohir ul-Mavlaviy qoʻl ostida stajirovkasini yakunladi. 1965-yilda nafaqaga chiqquniga qadar u turli harbiy maktablar, fuqaroviy kollejlari va oʻrta maktablarida dars berdi. U ruhiy murabbiysi Tohir al-Mavlaviy tomonidan Mavlaviy soʻfiy tariqatiga jalb etilgan va 2005-yil 23-yanvarda vafotigacha ushbu anʼananing boshida turgan. U Hayot Nur Artiranning ruhiy ustozlaridan biri boʻlgan.

 Asarlari 

 Rumiy tafakkurining asoslari: Mavlaviy soʻfiy nuqtayi nazari (Tughra Books, 2006-yil 1-yanvar, dastlab 1995-yilda nashr etilgan)

 

Turkum:1909-yilda tugʻilganlar
Turkum:2005-yilda vafot etganlar
Turkum:Soʻfiy diniy yetakchilar
Turkum:Turk soʻfiylari
SOCAR Tower

SOCAR Tower — Ozarbayjonning Boku shahridagi osmono‘par bino. U Boku va Ozarbayjondagi 3-eng baland binodir. Osmono‘par bino SOCAR (Ozarbayjon Respublikasi Davlat neft kompaniyasi) bosh qarorgohi bo‘lib xizmat qiladi. U Olov minoralari bilan bir qatorda Bokuning asosiy diqqatga sazovor joylaridan biri hisoblanadi.

Qurilish 2010-yilda boshlangan va 2016-yilda yakunlangan. U Port Baku Towers tomonidan ortda qoldirilgunga qadar Bokudagi eng baland bino bo‘lgan.

 Dizayn 
Janubiy Koreyaning Heerim Architects kompaniyasi tomonidan loyihalashtirilgan bino struktural expressionizmning namunasidir. Skyscraper.com saytiga ko‘ra, bino ko‘kka ko‘tarilgani sari bir-birini o‘rab turgan ikkita minoraga o‘xshaydi: "pastroq ko‘ringan minora go‘yo boshini balandroq minora ko‘kragiga qo‘yib turgandek ko‘rinadi. Baland minora esa o‘ziga ishongan va tasalli beruvchi tarzda uning ustiga biroz egilgan". Minoraning balandligi , 42 qavatdan iborat bo‘lib, maydonni egallaydi va foydalanish maydonini ta’minlaydi. Bosh qarorgoh asosan ofis maydonlaridan iborat, shuningdek, konferensiya va sport zallari, mehmon uyi, savdo nuqtalari va ovqatlanish joylarini ham o‘z ichiga oladi.

Binoning dizayni temir-beton devorli po‘lat konstruksiya (Permasteelisa Group tomonidan ishlab chiqarilgan) kompozit tizimiga asoslangan. Bino 190 km/soat (120 mil/soat) tezlikdagi shamolga va Rixter shkalasi bo‘yicha to‘qqiz balli zilzilaga bardosh beradigan tarzda loyihalashtirilgan.

Janubiy Koreyaning Heerim Architects & Planners Co. Ltd kompaniyasi tomonidan "shamol va olov" konsepsiyasi asosida loyihalashtirilgan bino Turkiyaning Tekfen Construction and Installation kompaniyasi tomonidan qurilgan.

 Galereya 

 

Binoning bevosita egasi boʻlgan kompaniyaning rasmiy sahifasi.

Binoning noodatiy "aylanma" dizaynini yaratgan Janubiy Koreya meʼmorlik byurosining rasmiy loyiha portfeli.

Dunyo boʻylab osmonoʻpar binolarning balandligini oʻlchaydigan eng nufuzli xalqaro tashkilot (CTBUH) sayti.

Binoni amalda qurib bitkazgan Turkiya kompaniyasining loyiha hisoboti.

Turkum:Ozarbayjondagi qurilishi tugallangan binolar
Turkum:Bokudagi binolar va inshootlar
Turkum:Ozarbayjondagi osmono'par binolar
Turkum:SOCAR
Turkum:Eshilgan binolar va inshootlar
Turkum:Ofis osmono'par binolari
Nevdürr xonim

Nevdürr xonim (1861-yilda tugʻilgan – 1927-yilda vafot etgan) – Usmoniylar imperiyasi sultoni Murod V ning xotini.

 Hayoti 
Nevdürr 1861-yilda Batumida tugʻilgan. Otasining ismi Nakaşvili Rüstam beyning boʻlgan. Millati – gruzin.

Nevdürr 1880-yilda Murodga turmushga chiqqan, oʻsha paytda u Çırağan saroyida xizmat qilar edi. Nevdürr xonim befarzand qolgan. Sulton Murod 3 oy hukmronlik qilgach, 1876-yil 30-avgust kuni ruhiy beqarorligi sababli taxtdan agʻdarildi va Çırağan saroyiga qamoqqa tashlandi. Nevdürr dastlab Çırağan saroyiga xalfa sifatida yuborilgan, biroq Murod uni yoqtirib qolgan va unga uylanishga qaror qilgan.

1904-yilda Murod vafot etganidan keyin Nevdürr xonim beva qoldi, shundan soʻng uning Çırağan saroyidagi qiyinchiliklari nihoyasiga yetdi. Murodning vafotidan keyin u erining boshqa xotinlari Gevherriz xonim, Remzşinas xonim va Filizten xonim bilan birga bir necha yilga Bursa shahriga yuborildi va uning nafaqasi Ittihod va taraqqiy qoʻmitasi tomonidan bekor qilindi. Soʻngra u yashash uchun oʻgay qizi Hadicha Sulton yashashga bordi. Hadicha Sulton Nevdürr xonim uchun koʻp marotaba nafaqa soʻrab murojaat qilgan, lekin uning murojaatlari hech qachon qondirilmagan. 1924-yilda Usmoniylar sulolasi oila aʼzolari bilan birgalikda Hadicha Sulton ham surgun qilingach, Nevdürr xonim mutlaq qashshoq boʻlib qoldi.

Nevdürr xonim 1927-yilda Istanbulning Beshiktosh tumanida vafot etgan .

 Yana qarang 
 Usmoniylar sultonlarining xotinlari roʻyxati
 Iqbol (unvon)
 Usmoniylar imperiyasi harami

 

 
 
 

Turkum:1861-yilda tugʻilganlar
Turkum:Oʻlgan yili nomaʼlum boʻlgan kishilar
Turkum:19-asr Usmoniylar imperiyasi sultonlarining rafiqalari
Turkum:Rossiya imperiyasidan Usmoniylar imperiyasiga koʻchib kelganlar
Shabon Vali

Shabon-i Vali , shuningdek Shaʼbon Vali (vafoti hijriy 976-yil/milodiy 1569-yil), Kastamonulik Usmonli soʻfiy avliyosi va Xalvatiya tariqatining Shaboniyya tarmogʻi asoschisi edi. U Bolulik Hayreddin Tokodiyning qoʻlida tarbiya topgan va uning muridi (shogirdi) boʻlgan.

 Hayoti 
U Kastamonuning Toshkoʻpru tumanida tugʻilgan. Uning hayoti haqidagi maʼlumotlarning muhim qismi Shabon-i Valiyning beshinchi shayxi Umar Fuodiy tomonidan yozilgan va Menâkıb-ı Şerîf-i Pir-i Halveti Hazret-i Şaʼbân-ı Veli deb nomlangan Shabon-i Vali dargohiga oid asarga tayanadi. Umar Fuodiy uning tugʻilgan sanasi haqida maʼlumot bermaydi. Soʻnggi da tugʻilgan yili sifatida hijriy 902-yil (milodiy 1497-yil)Ozanoğlu, p. 6 va hijriy 905-yil (milodiy 1499–1500)Hüseyin Vassâf, III, 512 tilga olinadi. Yaqinda topilgan Shaboniyaga oid bir ijozatnomadagi (icâzetnâme) yozuvga asoslanib, u hijriy 886-yilda (milodiy 1481-yil) tugʻilgan, degan daʼvo ilgari suriladi va Shabon-i Vali muzeyida topilgan bir silsilada ham aynan shu sana keltirilgani aytiladiÇiftçi, p. 94. Shabon-i Vali yoshligida ota-onasidan ayrilgan va bir ayol (hanım evladı) tomonidan asrab olingan. Boshlangʻich taʼlimini Toshkoʻpruda tamomlagach, u yerda tafsir va hadis ilmini oʻrgangan va Kastamonudagi Abdurrazzoq masjidi maqbarasiga dafn etilgan Usmon oʻgʻli Vali Xoʻjadan ijozat olgan. Keyin u tahsilini davom ettirish uchun Istanbulga borib, Fotih tumanidagi (Konstantinopol) madrasalardan birida yashaganÖmer Fuâdî, p. 37. Mavjud maʼlumotlarga koʻra, bu madrasa Qora dengiz Bashkirsunlu madrasasi boʻlib, u yerda u toʻqqiz yil davomida Qurʼon, tafsir va hadis kabi diniy ilmlarni oʻrgangan va keyinchalik Eyüp Sulton masjidida shayx va mudarris lavozimlariga tayin qilinganÇiftçi, p. 96Erol, p. 507. Bu maʼlumotlar eski da uchramaydi.

Shaboniy shayxlaridan biri boʻlgan Umar Fuodiydan tashqari, Ibrohim Has ham Shabon-i Valiy haqida yozgan boʻlib, unga Tezkiretü'l-Has deb nom berganSüleymaniye Lib.Hacı Mahmud Efendi, nr. 4543. Shabon-i Vali dargohining soʻnggi shayxi Mehmed Atoulloh Efendiy (Armoy) esa Umar Fuodiyning Menokibnomasiga ilova yozgan. Xalvatiya tariqati eng koʻp tarmoqlangan tariqat boʻlganidek, uning ichidagi Shaboniyya tariqati ham koʻplab shoxobchalarga ega eng keng tarqalgan tarmoqlardan biri boʻlgan. Shaboniyya Anadoludan boshlab, Bolqon yarim oroli, Iroq, Suriya va Hijozdan tortib, Hindiston ichkarilari va Afrikagacha boʻlgan juda keng hududda mavjud boʻlgan.

 Anadoluning toʻrt qutbi 
Shabon-i Vali barcha tariqat doiralarida Onadoʻlining toʻrt qutbidan (aqtab) biri sifatida qabul qilinadi, qolgan uchtasi esa Mavlono Rumiy, Hoji Bektosh Vali va Hoji Bayrom Validir.

 

Turkum:1569-yilda vafot etganlar
Turkum:Soʻfiylar
Turkum:Usmonlilar imperiyasidan boʻlgan soʻfiy avliyolar
Turkum:Turk soʻfiylari
Turkum:Soʻfiy avliyolar
Turkum:Usmonlilar davridagi islom olimlari
Turkum:16-asr islom ulamolari
Jumgʻur

Jumgʻur – Chingizxonning nabirasi Huloguning ikkinchi oʻgʻli. Ayrim tadqiqotchilarga koʻra esa, aslida toʻngʻich farzand boʻlishi mumkin.
 Hayoti 
1234-yilda Hulogu va uning oyrat xotini Guyuk xotundan tugʻilgan. Jumgʻur har ikki tomondan ham Chingizxon avlodidan edi. Hulogu Tulu orqali Chingizxonning nabirasi boʻlsa, Guyuk esa Checheyxon orqali nabirasi hisoblangan. Onasi tomondan bobosi Toralchi Güregen boʻlib, u Qutuqa Bekining oʻgʻillaridan biri edi.

1253-yilda Hulogu Eronga yoʻl olganida, Jumgʻur Munke bilan birga Moʻgʻulistonda qoldirildi. Otasining boshqa xotinlariga tegishli oʻrdalarni boshqarish vazifasi bilan ishonib topshirildi va Almaliq yaqinida joylashdi. Biroq, 1259-yilda amakilari Xubilay va Ariq Böke oʻrtasida vorislik inqirozi yuzaga kelgach, Ariq Bökeni qoʻllab-quvvatlashga majbur boʻldi. 1263-yilda Ariq Bökening Alguga qarshi yurishi va oʻsha yilning oxirida taslim boʻlishidan koʻp oʻtmay, Jumgʻur oʻz qarindoshlari bilan birga uni tark etib, Eronga yoʻl oldi. Jumgʻur bilan birga xotini Qutuy xotun, ukalari Taragʻay, Tekshin, Teküder va boshqalar ham safarga chiqdilar. Bu xabarni eshitgan Hulogu ularni kuzatib borish uchun oʻz qoʻmondonlaridan biri Abatay Noʻyonni yubordi. Jumgʻur yoʻl-yoʻlakay kasal boʻlib, Samarqandda vafot etdi. Uning oilasi esa Eronga Jumgʻursiz yetib bordi. Gʻazablangan Hulogu Abatayni Jumgʻurga yetarlicha gʻamxoʻrlik qilmaganlikda ayblab, 60 darra urishga buyurdi.
 Oilasi 
Jumgʻurning ikkita bosh xotini va koʻplab kanizaklari boʻlgan:
 Tolun Xotun – Onasi Guyuk Xotunning akasi Buqa Timurning qizi.
 Orgʻudaq – Shaday Güregenga turmushga chiqqan (Chilaunning chevarasi)
 Günjishkab – dastlab Gʻozonxonga, keyinroq Uljaytuga turmushga chiqqan.
 Jaurchi Xotun – Buluxon xotunning singlisi
 Kanizaklardan
 Jushkab (1289-yil iyunda vafot etgan)
 Kingshu (1289-yilda vafot etgan)
 Shiremun (1307-yildan keyin vafot etgan)
 Togʻacaq xotun (1291-yil 19-yanvarda vafot etgan) – Tekuderga turmushga chiqqan.
 Injitoy – Huloguning oʻgʻli Munke Temurga turmushga chiqqan.

Uning oilasi Eronga yetib kelgach, Salmas atrofidan mulklar bilan taqdirlangan.
 

Turkum:Hulokuiylar
Turkum:1234-yilda tugʻilganlar
Turkum:1264-yilda vafot etganlar
Remzşinas xonim

Remzşinas xonim ( – „alomatlarni biluvchi“; 1864-yilda tugʻilgan – 1934-yildan keyin vafot etgan) Remsşinaz xonim nomi bilan ham tanilgan, Usmoniylar imperiyasi sultoni Murad V ning xotini.

 Hayoti 
Sulton Abdulaziz taxtdan agʻdarilganidan soʻng Murod 1876-yil 30-may kuni taxtga oʻtirdi. Biroq bor yoʻgʻi 3 oy hukmronlik qilganidan keyin, 1876-yil 30 avgust kuni ruhiy beqarorligi tufayli taxtdan agʻdarildi va Çırağan saroyiga qamoqqa tashlandi. Remzşinas cherkas millatiga mansub boʻlib, Rossiyaning Kavkazga bosqini ortidan Istanbulga kelgan edi. Taxminan 1881-yilda uni Çırağan saroyiga yuborish uchun tanlashgan. Aynan oʻsha yerda Murod uni xotinlikka olgan.

1904-yilda Murod vafot etganidan soʻng Remzşinas beva qolgan, shundan soʻng uning Çırağan saroyidagi azobli hayoti nihoyasiga yetgan. Bevalik chogʻida uning nafaqasi 1500 kuruşdan iborat edi. Biroq keyinroq sulton Mehmed V hukmronligi davrida unga atigi 500 kuruş nafaqa ajratilgan. Shundan soʻng Remzşinasning oʻgay qizi Hadicha Sulton Ittifoq va taraqqiyot qoʻmitasi aʼzosi Mehmet Covit Beyga xat yozib, uning nafaqasini hech boʻlmaganda 800 kuruşgacha oshirishini soʻragan. Murodning oʻlimidan keyin Remzşinas xonim dastlab saroyni tark etishdan bosh tortgan uchinchi xotin Şayan Kadın bilan Çırağan saroyida qolgan, biroq 1910-yilda Murodning boshqa xotinlari Nevdürr xonim, Gevherriz xonim va Filizten xonim bilan birga Bursaga yuborilgan. 1914-yilda esa Istanbulga qaytgan.

1924-yil mart oyida Usmoniylar sulolasi vakillari surgun qilinganda Remzşinas xonim ushbu sulolaning qondosh aʼzosi boʻlmaganligi sababli Istanbulda qolishga qaror qilgan. 1934-yildan keyin shu shaharda vafot etgan.

 Yana qarang 
 Usmoniylar sultonlarining xotinlari roʻyxati
 Iqbol (unvon)
 Usmoniylar imperiyasi harami

 

 
 
 

Turkum:1864-yilda tugʻilganlar
Turkum:Oʻlgan yili nomaʼlum boʻlgan kishilar
Turkum:19-asr Usmoniylar imperiyasi sultonlarining rafiqalari
Turkum:Usmoniylar imperiyasiga koʻchib kelganlar
Yoʻllar va mamlakatlar kitobi (ibn Hurdodbeh)

Kitob al-Masālik va-l-Mamālik 9-asrga oid geografik asar boʻlib, fors geografi Ibn Hurdodbeh qalamiga mansub. Asarda oʻsha davr musulmon olami ichidagi asosiy savdo yoʻllari xaritaga tushirilib, tavsiflangan. Shuningdek Yaponiya, Koreya va Xitoy kabi uzoq savdo mintaqalari haqida maʼlumot berilgan. Asar taxminan 870-yilda Abbosiylar xalifaligi hukmdori Muʼtamid davrida yozilgan. Muallif oʻsha paytda hozirgi Eron hududidagi Jibal viloyatida Abbosiylar viloyati pochta va politsiya boshqarmasi rahbari lavozimida faoliyat yuritgan.

Asarda koʻplab fors maʼmuriy atamalari qoʻllanilgan, islomdan avvalgi Eron tarixiga katta eʼtibor qaratilgan hamda „mahalliy eroniy kosmologik dunyo taqsimoti tizimi“dan foydalanilgan. Bu jihatlar asarning asosida eroniy mavjud boʻlganini koʻrsatadi pp. 359–60..

 

 
 
 اﻟﻤﺴﺎﻟﻚ واﻟﻤﻤﺎﻟﻚ
 المسالك والممالك – resource for Arabic books – الوراق
 المسالك والممالك لابن خرداذبة ونبذ من كتاب الخراج وصناعة الكتابة للبغدادي

Turkum:9-asrga oid arab tilidagi kitoblar
Turkum:Oʻrta asr musulmon olamining geografik asarlari
Turkum:Eron adabiyoti
Turkum:Eron kitoblari
Turkum:870-yil
Turkum:Eronning Jahon xotirasi reyestri
Hayranidil Kadın

Hayranidil Kadın (1846-yil 2-noyabrda tugʻilgan – 1898-yil 26-noyabrda vafot etgan) – Usmoniylar imperiyasi sultoni Abdulazizning xotini, Usmonli imperiyasining oxirgi xalifasi Abdulmajid II ning onasi.

 Hayoti 
Hayranidil Kadın abxaz naslidan boʻlib, 1846-yil 2-noyabrda tugʻilgan. U Usmoniylar saroyidagi eng goʻzal ayol sifatida madh etilgan. Hayranidilning oʻtmishi va oilasi haqidagi maʼlumotlarning yoʻqligi uning past tabaqadan boʻlganligi, hatto kelib chiqishi qul boʻlishi mumkinligini koʻrsatadi. Aslida, Usmoniylar imperiyasida qullik bekor qilinganiga qaramay, Abdulazizning onasi Pertevniyal Sulton oʻgʻlining harami uchun kavkazlik qullarni tanlashda davom etgan.

Hayranidil 1865-yil 21-sentyabrda Dolmabahçe saroyida Abdulazizga turmushga chiqqan. Dastlab unga „Uchinchi Kadın“, 1875-yilda esa „Ikkinchi Kadın“ unvoni berilgan. 1867-yil 25-fevralda uning ilk farzandi, qizi Nozima Sulton tugʻilgan. Oradan bir yil oʻtib, 1868-yil 29-mayda Beylerbeyi saroyida u ikkinchi farzandi, oʻgʻli Shahzoda Abdulmajidni (boʻlajak xalifa Abdulmajid II) dunyoga keltirgan.

Abdulaziz 1876-yil 30-mayda vazirlari tomonidan taxtdan agʻdarildi va uning oʻrniga jiyani Murod V imperiya sultoni boʻldi. Ertasi kuni Abdulaziz Feriye saroyiga koʻchirildi. Hayranidil va Abdulazizning boshqa ayollari Dolmabahçe saroyini tark etishni istashmagan. Shunda ularni majburan qoʻlga olib, Feriye saroyiga joʻnatishgan. Bu jarayonda ular boshdan-oyoq tintib chiqilgan va barcha qimmatbaho narsalarini tortib olingan. 1876-yil 4-iyunda Abdulaziz sirli tarzda vafot etdi. 1876-yilda yangi sulton Abdulhamid II Abdulazizning xotinlarini ozod qildi va Hayranidilga Ortaköy saroyida yashashga ruxsat berdi.

 Vafoti 
Hayranidil Kadın 1898-yil 26-noyabrda 52 yoshida Ortaköydagi Feriye saroyida vafot etgan va Istanbulning Divan Yolu koʻchasida joylashgan sulton Mahmud II maqbarasiga dafn qilingan.

 Farzandlari 
 Ismi Tugʻilgan yili Vafot etgan yili Izohlar Nozima Sulton 1867 25-fevral 1947-yil 9-noyabr bir marta turmushga chiqqan, farzandsiz Abdulmajid II 1868-yil 29-may 1944-yil 23-avgust Usmoniylar imperiyasining oxirgi xalifasi

 Yana qarang 
 Usmoniylar sulolasi
 Usmoniylar sulolasi shajarasi
 Usmoniylar sultonlarining xotinlari roʻyxati
 Kadın (unvon)

 

 
 
 
 
 

 
 

Turkum:1846-yilda tugʻilganlar
Turkum:1898-yilda vafot etganlar
Turkum:19-asr Usmoniylar imperiyasi sultonlarining rafiqalari
Ruxshona Olimjonova

Ruhshona Olimjonova (2007-yil 1-yanvarda tugʻilgan) – oʻzbekistonlik futbolchi, U20 terma jamoasi hamda ayollar chempionatining OKMK klubi yarim himoyachisi.

 Klubdagi faoliyati 

Ruhshona Olimjonova futboldagi faoliyatini 2021-yil OKMK jamoasida boshlagan. Jamoa bilan 2024-yil O'zbekiston Oliy ligasida vitse-chempionga aylangan. 

2025-yining boshida Ruhshona Olimjonova Qarshining Sevinch klubiga ko'chib o'tdi. U jamoadagi 1 yillik faoliyati davomida 28 ta o'yinda maydonga tushdi va 3 ta gol kiritdi. Jamoasi bilan O'zbekiston ayollar Oliy ligasi va mamlakat kubogi musobaqalarida g'olib bo'ldi. Osiyo chempionlar ligasida jamoasi bilan turnirning chorak finaliga yo'l oldi.

Ruhshona Olimjonova 2026-yilning yanvar oyida OKMK jamoasiga qaytdi.

 Yutuqlari 
Oʻzbekiston Ayollar oliy ligasi chempioni: 2025

Oʻzbekiston Ayollar oliy ligasi vitse-chempioni: 2024

Oʻzbekiston Ayollar kubogi sohibi: 2025

Oʻzbekiston Superkubogi: 2025

CAFA U-15 chempionati: 2022

CAFA U-17 chempionati: 2023

 

Turkum:Oʻzbekistonlik ayol futbolchilari
Turkum:Yashayotgan insonlar
Boku aeroport yoʻli

Boku aeroporti shossesi yoki Haydar Aliyev xalqaro aeroporti shossesi , shuningdek, Mardakan shossesi nomi bilan ham tanilgan — Absheron yarim orolidagi yirik magistral yo‘l. Ushbu yo‘l Haydar Aliyev xalqaro aeroporti va Mardakan munitsipalitetini poytaxt Boku bilan bog‘lovchi asosiy arteriya hisoblanadi.

Shosse Buyuk Shor shossesining sharqiy chekkasidan boshlanib, sharq tomonga, Mardakan yo‘nalishida davom etadi. Shuningdek, u Bina aholi punktiga xizmat ko‘rsatadi, Mardakan yaqinida Shag‘an bilan bog‘lanadi. Boku aeroporti aylanma yo‘li orqali u Zig‘ aholi punktini va Zig‘ aylanmasi — Haydar Aliyev aeroporti yo‘lini asosiy magistralga bogʻlaydigan muhim chorrahaga ega.

 Umumiy tavsif 
Boku aeroporti shossesi shaharning eng muhim transport yo‘nalishlaridan biri bo‘lib, poytaxtning sharqiy qismini Absheron yarim orolidagi yirik aholi punktlari va 2024-yilda 7 537 000 yo‘lovchiga xizmat ko‘rsatgan Haydar Aliyev xalqaro aeroporti bilan bog‘laydi. Bu yo‘l nafaqat aholining kundalik qatnovi, balki yuk tashish va tijorat faoliyati uchun ham muhim ahamiyatga ega bo‘lib, Boku va uning atrofidagi hududlar o‘rtasidagi iqtisodiy va ijtimoiy aloqalarning asosiy manbai sanaladi.

 Muammolar va rivojlanish 
Yillar o‘tishi bilan shosse transport hajmining ortishi bilan bog‘liq jiddiy qiyinchiliklarga duch keldi. Mardakan va qo‘shni hududlar aholisining ko‘payishi, shuningdek, sayyohlar oqimining ortishi tirbandliklarga sabab bo‘lmoqda. Ayniqsa, tig‘iz vaqtlarda yo‘lovchilar va tadbirkorlar uchun sezilarli kechikishlar yuzaga keladi. Ma'lumotlarga ko‘ra, har kuni 630 000 kishi ushbu yo‘nalish orqali Boku markaziga qatnaydi.

Bokuda bo‘lib o‘tgan COP29 konferensiyasi davrida transport cheklovlari tufayli aeroport yo‘nalishida jamoat transportidan foydalanish tavsiya etilgan. Konferensiya doirasida poytaxt bo‘ylab, jumladan ushbu shosseda ham maxsus avtobus yo‘laklari (bus lanes) tashkil etildi. Bu umumiy harakatlanish chiziqlari sonini kamaytirgan bo‘lsa-da, BakuBus foydalanuvchilari uchun sayohat vaqtini sezilarli darajada qisqartirdi.

 Shuningdek qarang 
 Ozarbayjon yo'llari

 

 

 Haydar Aliyev xalqaro aeroportining rasmiy sayti
 Ozarbayjon avtomobil yoʻllari davlat agentligi rasmiy sayti
 Boku aeroporti shossesi Google Maps xaritasida
 Boku aeroporti shossesi OpenStreetMap’da

Turkum:Ozarbayjondagi yoʻllar
Turkum:Boku koʻchalari
Turkum:Ozarbayjonda transport
Bssisa

thumb|right|Msakendan qovurilgan bugʻdoy, zaytun yogʻi va quritilgan mevalar bilan tayyorlangan Tunis bssisasi
Bssisa (Berber aḍemmin, ) qadimgi Kartagen davriga borib taqaladigan, qovurilgan arpa uniga asoslangan odatiy Tunis taomidirCp. Vermondo Brugnatelli, „Elementi per uno studio dell’alimentazione nelle regioni berbere“, in: D. Silvestri, A. Marra, I. Pinto (a c. di), Saperi e sapori mediterranei. La cultura dell’alimentazione e i suoi riflessi linguistici (Napoli, 13-16 ottobre 1999), Napoli, 2002, vol. III, pp. 1067–1089.Rula Attia, „Tunisian Bsisa“, . Bu turdagi taom butun Tunis boʻylab keng tarqalgan. Uning tarixi juda uzoqqa borib taqaladi va sayohatchilar hamda koʻchmanchilar uni oʻz safarlarida oʻzlari bilan olib yurishgan, chunki u ham yuqori ozuqaviy qiymatga ega, ham maydalangan kukun holatida olib yurish oson boʻlgan.

 Tarkibi 
Bssisa – qovurilgan donlarning turli hil ziravorlar va shakar bilan aralashtirib maydalangan aralashmalaridan iborat. Aralashmaga qoʻshiladigan oʻtlar va ziravorlar turlicha boʻlishi mumkin va aralashmalar ustiga sut yoki suv qoʻshilganda suyuq holda ham isteʼmol qilinib, rovina deb ataluvchi unli ichimlik hosil qiladi.

 Udumlar 
thumb|Yahudiylarning bssisa marosimi
Bssisa Tunis va Liviya musulmonlari hamda yahudiylari tomonidan turli munosabatlar bilan isteʼmol qilinadi.

Yahudiylar uni ayniqsa ibroniy oy taqvimidagi Nison oyining birinchi kunida isteʼmol qiladilar, chunki bu kuni Mishkan (chodir ibodatxona) qurib bitkazilgan (bu holda taom bssiset al-marqoma yoki shunchaki bssisa deb ataladi)Cp. Mordekhai Cohen, Gli ebrei in Libia. Usi e costumi, translated and annotated by Martino Mario Moreno, Firenze, Giuntina, 1994, p. 81-82. . Taom bugʻdoy va arpadan iborat kukun boʻlib, u Mishkanni qurishda ishlatilgan qorishmani ifodalaydi. Qoʻshimcha ravishda, uy bekasi oʻzining oltin uzugini bssisaga soladi, bu esa Mishkan qurilishida ishlatilgan oltinni eslatadi. Bssisa yeyilishidan avval, oilaning otasi bssisani uyining kaliti bilan aralashtirar ekan, Mishkanda ishlatilgan moyni yodga olib, arab tilida duo qiladi. Bu „yangi yil“ning „ochilishi“ni ramziy maʼnoda ifodalaydi. Ota va oila aʼzolari navbatma-navbat quyidagilarni aytadilar:

Ya fetach,
Bla Neftach,
Arzekna varzek menna
Ya atai
Bla mena!

 Yana qarang 
 Tsampa, oʻxshash tibetcha asosiy taom
 Arab oshxonasi
 Tunis oshxonasi
 Liviya oshxonasi
 Sefard yahudiylari oshxonasi

 

Turkum:Arab oshxonasi
Turkum:Marokash oshxonasi
Turkum:Afrika oshxonasi
Turkum:Oʻrta Yer dengizi oshxonasi
Turkum:Tunis oshxonasi
Turkum:Liviya oshxonasi
Turkum:Sefard yahudiylari oshxonasi
Turkum:Tunisdagi yahudiylar va iudaoizm
Turkum:Liviyadagi yahudiylar va iudaoizm
Mediapark

Mediapark (rasmiy nomi «MEDIAPARK GROUP» MChJ) — Oʻzbekistondagi yirik maishiy texnika va elektronika chakana savdo tarmog‘i. 2015-yilda tashkil etilgan. Kompaniya O‘zbekiston bozorida zamonaviy savdo (Modern Trade) formatini rivojlantiruvchi yetakchi riteylerlardan biri hisoblanadi. Bosh ofisi Toshkent shahrida joylashgan.

 Tarixi 
thumb|Mediapark Qoratosh
Kompaniya 2015-yilda tashkil etilgan. Birinchi savdo markazining rasmiy ochilish marosimi 2015-yil 14-iyulda Toshkent shahrining Shayxontohur tumanida (Qoratosh mavzesi) bo‘lib o‘tdi. Ushbu loyiha O‘zbekiston chakana savdo bozorini «legallashtirish» va an'anaviy bozorlardan zamonaviy do‘konlarga o‘tish jarayonining bir qismi sifatida baholangan.

Yillar davomida tarmoq Toshkent shahridan tashqari Farg‘ona, Qo‘qon, Qarshi, Samarqand va boshqa viloyat markazlarida o‘z filiallarini ochdi.

 Faoliyati 
Mediapark do‘konlarida muzlatkichlar, kir yuvish mashinalari, televizorlar, smartfonlar, kompyuter texnikasi va boshqa aksessuarlar sotiladi.

Kompaniya Apple korporatsiyasining O‘zbekistondagi rasmiy hamkori (Authorized Reseller) maqomiga ega. Shuningdek, mahalliy ishlab chiqaruvchi Artel hamda Samsung, LG, Bosch kabi xalqaro brendlarning rasmiy dileri hisoblanadi.

Xaridorlarga qulaylik yaratish maqsadida onlayn-do‘kon va mobil ilova orqali muddatli to‘lov (rassrochka) xizmatlari ko‘rsatiladi.

2022-yilda O‘zbekiston Marketing uyushmasi tomonidan o‘tkazilgan «Yil brendi» tanlovida «Chakana savdo» yo‘nalishi bo‘yicha iste'molchilar ovozi natijalariga ko‘ra sovrindor (3-o‘rin) bo‘lgan.

 Egalik tuzilmasi 
Yuridik shaxs — «MEDIAPARK GROUP» MChJ.

Xalqaro jurnalistik surishtiruvlar (xususan, Uzbek Investigations va Ozodlik radiosi) ma’lumotlariga ko‘ra, Mediapark tarmog‘i Akfa Group xoldingi va Artel kompaniyalar guruhi bilan o‘zaro bog‘liq yagona biznes-tuzilmaning bir qismi hisoblanadi. Ushbu tuzilmalarning benefitsiari sifatida tadbirkor va Toshkent shahrining sobiq hokimi Jahongir Ortiqxo‘jayev tilga olinadi. 2024 yilda Jahongir Ortiqxo‘jayev 7 ta kompaniyasini sotganini ma’lum qildi. Hozirda Mediapark Group ta’sischisi Maxmudjan Nadjimidinovich Latipov bo‘ldi. 

 

 

 Rasmiy sayti
Medet Nazarov

Medet Nazarov (2004-yil 21-aprelda tugʻilgan) – oʻzbekistonlik togʻ changʻichisi, Olimpiada oʻyinlari va jahon chempionati ishtirokchisi.

 Hayoti 
Medet Nazarov 2004-yil 21-aprelda Toshkent shahrida tugʻilgan.

 

 
 Medet Nazarov Olimpiada
 Medet Nazarov FIS (togʻ changʻi)

Turkum:Togʻ changʻi sporti
Turkum:2004-yilda tugʻilganlar
Turkum:21-aprelda tugʻilganlar
Turkum:Oʻzbekiston qishki sport sportchilar
Mingechaur GES

Mingachevir to‘g‘oni (Mingachevir gidroelektr stansiyasi) — Ozarbayjonning Mingechaur shahri shimolida, Kura daryosida joylashgan tuproq to'ldirilgan to‘g‘ondir. U bir nechta maqsadga xizmat qiladi, jumladan, gidroelektr energiya ishlab chiqarish hamda sug‘orish uchun suv zaxirasini to‘plash. To‘g‘on ortida hosil bo‘lgan Mingechaur suv ombori Yuqori Qorabog‘ va Yuqori Shirvon kanallarini suv bilan ta’minlaydi; bu kanallar mamlakatdagi taxminan qishloq xo‘jaligi yerlarini sug‘orishga yordam beradi. Uning oltita Francis turbinasi-generatorlari 2000-yilda ta’mirlangan yoki quvvatli agregatlar bilan almashtirilgan. Mingechaur suv omborining sig‘imi bo‘lib, u maydonni qamrab oladi. To‘g‘on uzunligi , eni va balandligi . U Janubiy Kavkazdagi eng yirik gidroelektr stansiya hisoblanadi.

 Tarixi 
Stansiya qurilishi 1945-yilda boshlangan, birinchi gidroagregat 1953-yilda ishga tushirilgan. Asosiy turbinalar dastlab Manchjuriya hududida (hozirgi Shimoliy-Sharqiy Xitoy) joylashgan Fengman gidroelektr stansiyasida o‘rnatilgan yapon ishlab chiqarishidagi uskunalar bo‘lib, 1945-yilda Manchjuriya bosqini vaqtida Qizil Armiya tomonidan qo‘lga kiritilgan. 1954-yilda stansiya to‘liq quvvatda ishga tushirilgan.

Mingachevir gidroelektr stansiyasi qurilishi va o‘rnatilishi sababli Ozarbayjonning turli hududlaridan ko‘plab odamlar bu yerga kelgan. Umuman olganda, stansiya qurilishida 20 000 kishi qatnashgan. 1940-yillarning oxirlarida o‘rnatish ishlariga taxminan 10 000 nafar nemis harbiy asirlari ham jalb etilgan.

2018-yil 27-fevral kuni Prezident Aliyev rekonstruksiyadan so‘ng Mingachevir gidroelektr stansiyasini ishga tushirish marosimida ishtirok etdi. Rekonstruksiya doirasida stansiyaning barcha gidrogenerator va gidroturbinalari yangilariga almashtirildi. Natijada stansiyaning ishlab chiqarish quvvati 284 MWdan 424 MWgacha oshirildi.

 Texnik ko‘rsatkichlar 
Mingachevir GES quvvati 359 MW bo‘lib, u 6 ta gidroagregatdan iborat. O‘rtacha yillik elektr energiyasi ishlab chiqarish hajmi 1,4 milliard kVt·soatni tashkil etadi.

Suv o‘tkazish majmuasiga 3 ta teshikka ega beton to‘g‘on (kengligi 30 m bo‘lgan ochiq kanal), 6 ta teshikdan iborat bosimli suv quvurlariga suv oluvchi inshoot (uzunligi 66 m), tuproq to‘g‘oni (uzunligi 1550 m, balandligi 80 m) hamda Yuqori Qorabog‘ va Yuqori Shirvon kanaliga suv oluvchi 1 teshikli qurilma kiradi.
Vlatko Stojanovski

Vlatko Stojanovski (1997-yil 23-aprelda tugʻilgan) – makedoniyalik professional futbolchi, Oʻzbekiston Superligasi ishtirokchisi, Muborakning Mashʼal klubida hujumchi pozitsiyasida oʻynaydi.

 Klubdagi faoliyati 

Vlatko Skopyening „Metalurg“ yoshlar akademiyasini taʼlim olgan. Professional debyutini 2014-yil 29-oktyabrda Shkendiya klubiga qarshi oʻyinda oʻtkazgan. 2015-yil 29-avgustda Mladost CD jamoasiga qarshi oʻyinda oʻzining birinchi professional golini urgan.

Stojanovski 2019-yil 4-may kuni „Renova“ klubining „Pobeda“ jamoasiga qarshi oʻyinida toʻrtta gol muallifi boʻlgan. U 2018–19-yilgi mavsumni Makedoniya oliy divizionida eng yaxshi toʻpurar sifatida yakunlagan.

2019-yil 3-iyul kuni Fransiyaning 1-ligasining „Nim Olympique“ klubi Stojanovski bilan uch yillik shartnoma imzolaganini eʼlon qilgan.

2026-yil 12-fevralda Muborakning Mash’al klubi Stojanovski bilan bir yillik shartnoma imzolaganini eʼlon qildi.

 Xalqaro karyera 
Stojanovski Shimoliy Makedoniya terma jamoasi safida kattalar safidagi debyutini 2019-yil noyabr oyida Avstriyaga qarshi Yevropa chempionati saralash oʻyinida oʻtkazgan va oʻshanda darhol oʻzining birinchi xalqaro golini urgan.

 Faoliyat statistikasi 
 Xalqaro 

+ Terma jamoa va yil boʻyicha ishtirok va gollarTerma jamoaYilOʻyinlarGollarShimoliy Makedoniya201921202041202130202210Jami102

 Hisob va natijalar birinchi boʻlib Shimoliy Makedoniyaning gollari roʻyxatini koʻrsatadi, hisob ustuni Stojanovskining har bir golidan keyin natija oʻzgarishini koʻrsatadi.

+ Vlatko Stojanovski tomonidan kiritilgan xalqaro gollar roʻyxati№SanaStadionOʻyinRaqibHisobNatijaMusobaqa12019-yil 16-noyabrErnst Happel stadioni, Vena, Avstriya11–21–22020-yilgi Yevropa chempionati saralashi22020-yil 15-noyabrToše Proeski Arena, Skopye, Shimoliy Makedoniya52–12–12020-21-yilgi UEFA Millatlar ligasi C

 

 
 

Turkum:Yashayotgan insonlar
Turkum:Alifbo boʻyicha futbolchilar
Turkum:Makedoniyalik erkak futbolchilar
Turkum:Futboldagi erkak hujumchilar
Turkum:FK Metalurg Skopje futbolchilari
Turkum:RNK Split futbolchilari
Turkum:NK Dugopolje futbolchilari
Turkum:KF Renova futbolchilari
Turkum:Nîmes Olympique futbolchilari
Turkum:FC Chambly Oise futbolchilari
Turkum:HNK Gorica futbolchilari
Turkum:KF Shkëndija futbolchilari
Turkum:PFC Septemvri Sofia futbolchilari
Turkum:Mashʼal klubi futbolchilari
Turkum:Makedoniya Birinchi ligasi futbolchilari
Turkum:Xorvatiya Ikkinchi ligasi futbolchilari
Turkum:Xorvatiya Birinchi ligasi futbolchilari
Turkum:Liga 1 futbolchilari
Turkum:Championnat National 2 futbolchilari
Turkum:Liga 2 futbolchilari
Turkum:Bolgariya Birinchi ligasi futbolchilari
Turkum:Oʻzbekiston Superligasi futbolchilari
Turkum:UEFA Yevro 2020 oʻyinchilari
Turkum:Makedoniyalik muhojir erkak futbolchilar
Turkum:Xorvatiyalik muhojir erkak futbolchilar
Turkum:Fransiyadagi muhojir erkak futbolchilar
Turkum:Bolgariyadagi muhojir erkak futbolchilar
Turkum:Oʻzbekistondagi muhojir erkak futbolchilar
Mana Mollayeva

Mana Mollayeva (1998-yil 19-martda tugʻilgan) – ozarbayjonlik professional ayol futbolchi. Ozarbayjon Ayollar yuqori ligasida ishtirok etuvchi „Neftchi“ klubi va Ozarbayjon ayollar milliy terma jamoasi himoyachisi.

 Ilk yillari 
Futbol bilan 12 yoshidan boshlab shugʻullanadi. Oilali.

Mana Mollayeva „Zaqatala“ klubi safida U13 ligasida 48 ta gol urib, liganing eng yaxshi toʻpurari boʻlgan. 2015–2016-yillarda „Qəbələ“ klubida toʻp surgan.

 Professional faoliyati 
2018-yilda „Kubanochka“ klubi safida to‘p surgan. U Rossiya Premyer-ligasidagi debyut o‘yinini 2017-yil 8-avgust kuni „Ryazan-VDV“ klubiga qarshi o‘tkazgan. Dastlabki ikki mavsumda yuqori ligada jami 19 ta o‘yin o‘tkazdi.

Mana Mollayeva birinchi ligada „Kubanochka“ning yoshlar jamoasida ham ishtirok etgan va 2018-yilda 14 tur davomida 4 ta sariq va 1 ta qizil kartochka olib, asosiy liganing eng qo‘pol o‘yinchisiga aylandi.

Mollayeva jarohati sababli 2019-yilning birinchi yarmini o‘tkazib yubordi. Ikkinchi yarmida esa „Ryazan-VDV“ klubi bilan shartnoma imzoladi. Keyinchalik u futbol faoliyatida tanaffus qilishga qaror qildi. Ushbu klubda 16 o‘yinda 2 ta gol bilan yodda qoldi.

2021-yil 30-noyabr kuni Chernogoriyaga qarshi kechgan Jahon chempionati saralash bosqichi o‘yinining 23-daqiqasida sariq kartochka oldi. Shundan bir daqiqa o‘tib, samarali uzatmani amalga oshirdi va Ozarbayjonning g‘alaba qozonishiga xizmat qildi.

2023-yildan buyon „Neftchi“ jamoasida to‘p surmoqda.

 Milliy terma jamoadagi faoliyati 
Ozarbayjonning o‘smirlar va yoshlar terma jamoalarida ishtirok etgan. U 2019-yilning kuzida, 2021-yilgi Yevropa chempionati saralash turniri doirasidagi rasmiy o‘yinlarda milliy terma jamoa safida debyut qildi.

 O‘yinlar xronologiyasi 
 Sana Voqea Daqiqa Raqib Yakuniy hisob 31.10.2023 Gol 59 Chernogoriya 3–0 27.10.2023 Gol 50 Farer orollari 2–1 23.02.2023 Gol 78 BAA 2–0 30.11.2021 Uzatma 24 Chernogoriya 1–0 Jami Gol: 3 / Uzatma: 1 

 Yutuqlari 
 Neftchi Boku
 16x16px Ozarbayjon Ayollar yuqori ligasi chempioni (1): 2023/2024 

Turkum:Ozarbayjonlik ayol futbolchilar
Turkum:Neftchi Boku futbolchilari
Turkum:Rossiya ayollar futbol klublari oʻyinchilari
Turkum:1998-yilda tugʻilganlar
Aşubcan Kadın

Aşubcan Kadın ( – „Qirolicha asalarining ruhi“; 1793-yilda tugʻilgan – 1870-yil 10-iyunda vafot etgan), Aşubican Kadın deb ham atalgan, Usmoniylar imperiyasi sultoni Mahmud II ning xotini.

 Hayoti 
Aşubcan 1793-yilda tugʻilgan. Shuningdek, Aşubican deb ham atalgan. 1808-yilda Mahmud II haramiga kirgan va unga „Beshinchi Kadın“ (xotin) unvoni berilgan. 1809-yil 5-iyulda u birinchi qizi Oysha Sultonni dunyoga keltirgan, biroq bola u 1810-yil fevral oyida vafot etgan. 1811-yil 16-iyunda Topkapı saroyida ikkinchi qizi Soliha Sultonni dunyoga keltirgan. Anʼanaviy tugʻruq marosimi haramda oʻtkazigan, unda Mahmudning onasi, xotinlari va opa-singillari qatnashgan. Shu munosabat bilan Volida Sulton Nakşidil Sultan Aşubcanga sovgʻalar taqdim etgan. Oradan bir yil oʻtib, 1812-yil 22-mayda uchinchi qizi Shoh Sulton tugʻilgan, biroq u 1814-yil sentyabr oyida 2 yoshida vafot etgan.

Soʻngra Aşubcanga „Toʻrtinchi Kadın“ unvoni, keyinroq „Uchinchi Kadın“ va oxirida „Ikkinchi Kadın“ unvoniga koʻtarildi. 1834-yilda uning qizi Damat Gürcü Halil Rifat poshoga turmushga chiqdi va yashash uchun Fandikli saroyiga koʻchib oʻtdi.

Mahmud 1839-yilda vafot etganidan soʻng sulton Mahmud va Bezmiâlem Sultonning oʻgʻli Abdulmajid I taxtga oʻtirdi. Aşubcan Beshiktosh sohilidagi saroyga, keyin esa Çamlıca va Maçka saroylariga koʻchib oʻtdi. 1843-yilda uning omon qolgan yagona qizi ham vafot etdi. 1861-yilda Abdulmajidning vafotidan soʻng uning oʻgay ukasi, Pertevniyal Sultonning oʻgʻli sulton Abdulaziz taxtga oʻtirdi. Aşubcan ikki oʻgay oʻgʻliga ham tez-tez maktublar yozib turar, ular hatto Aşubcanning saroyida uni ziyorat ham qilishardi.

 Vafoti 
Aşubcan Kadın 1870-yil 10-iyunda vafot etdi va Divan Yolu koʻchasida joylashgan turmush oʻrtogʻining nomi bilan ataluvchi maqbaraga dafn qilindi.

 Farzandlari 
Mahmud bilan birga Aşubcanning kamida uch qizi bor edi:
 Oysha Sulton (1809-yil 5-iyulda tugʻilgan – 1810-yil fevralda vafot etgan va Nuri Usmoniya masjidiga dafn qilingan)
 Soliha Sulton (1811-yil 16-iyunda Topkapi saroyida tugʻilgan – 1843-yil 5-fevralda Turkiyaning Istanbul shahrida vafot etgan va Istanbuldagi Divan Yolu koʻchasida joylashgan sulton Mahmud II maqbarasiga dafn qilingan);
 Shoh Sulton (1812-yil 22-mayda tugʻilgan – 1814-yil sentabrda Istanbulning Fotih tumanidagi Nuri Usmoniya masjidiga dafn qilingan).

 Yana qarang 
 Usmoniylar sultonlarining xotinlari roʻyxati
 Usmoniylar imperiyasi harami

 

 
 
 
 
 
 

Turkum:1790-yillarda tugʻilganlar
Turkum:1870-yilda vafot etganlar
Turkum:19-asr Usmoniylar imperiyasi sultonlarining rafiqalari
Hammod ar-Roviya

Hammod ar-Roviya ((„rivoyatchi Hammod“) (Abu-l-Qosim Hammad ibn Abi Laylo Shopor (yoki ibn Maysara)) (8-asr)) eronlikDrory, Rina, The Abbasid Construction of the Jahiliyya: Cultural Authority in the Making in Studia Islamica, No. 83 (1996), p. 40 olim, Kufada tugʻilgan. U deylam kelib chiqishiga mansub edi. Tugʻilgan sanasi ayrimlar tomonidan milodiy yil 694-yil deb, boshqalar tomonidan esa 714-yil deb beriladi. U arab sheʼriyatini tizimli ravishda toʻplagan birinchi kishi hisoblanadiMonique Bernards, „Pioneers of Arabic Linguistic Studies.“ Taken from In the Shadow of Arabic: The Centrality of Language to Arabic Culture, pg. 213. Ed. Bilal Orfali. Leiden: Brill Publishers, 2011. .

U „arablar kunlari“ (yaʼni ularning asosiy janglari), ularning hikoyalari, sheʼrlari, nasabnomalari va lahjalari borasida oʻz davrining eng bilimdon odami sifatida tanilgan. Aytilishicha, u arab alifbosining har bir harfiga (yaʼni har bir harfda qofiyalangan) yuztadan uzun qasidani, bularning barchasi islomdan oldingi davrga oid boʻlgan holda, qisqaroq asarlar va keyingi sheʼrlarni hisobga olmaganda ham yoddan aytib berishi bilan maqtalgan. Shundan uning „Hammod ar-Roviya“ – „sheʼrlarni yoddan oʻqib beruvchi“ taxallusi kelib chiqqan.

Biroq arab tanqidchilari aytishicha, uning ilmiga qaramay, u arab tili isteʼdodining asl mohiyatini chuqur anglamagan va u Qurʼonni oʻqiyotganda talaffuzda oʻttizdan ortiq (ayrimlar aytishicha uch yuzgacha) xato qilgan. Muallaqiyni toʻplaganlik ham unga nisbat beriladi. Uning hech qanday devoni bizgacha yetib kelmagan, garchi u oʻzi ham sheʼr yozgan boʻlsa va ehtimol oʻzidan oldingi shoirlarga nisbat bergan sheʼrlarining ancha qismi oʻziga tegishli boʻlgan boʻlsa ham.

 

 Qoʻshimcha oʻqish uchun 
 William McGuckin de Slanening Ibn Xallikon tarjimasidagi tarjimai holi, 1-jild, 470–474-betlar.
 Kitob ul-Agʻdni asarining 5-jildi, 164–175-betlarda u haqda koʻplab hikoyalar keltirilgan.

Turkum:8-asrda vafot etganlar
Turkum:8-asr olimlari
Turkum:Eronlik olimlar
Turkum:Tugʻilgan yili nomaʼlum boʻlgan kishilar
Turkum:Kufaliklar
Turkum:Umaviylar xalifaligining 8-asr kishilari
Turkum:Deylamliklar
Turkum:Abbosiylar xalifaligidan boʻlgan 8-asr shaxslari
Malak Yusuf Afgʻon

Malak Yusuf Yasin xel, Dilsak afgʻoni boʻlib, Ali (Marroniy Bobo, Chorsadda)ning otasi boʻlgan. U pushtun xalqi orasida Shohid bobo sifatida tanilgan. Malak Yusuf Gʻaznaviylar qoʻshinida afgʻon brigadasining qoʻmondoni boʻlgan. 977-yilda Sabuktegin Qandahorni egallaydi. Shunday yutuqni inobatga olib, Jayapala oʻz qoʻshiniga Gʻazna tomonga yurish qilishni buyurdi, biroq u Sebuktegin tomonidan magʻlub etildi.
Oradan koʻp oʻtmay, Sabuktegin Peshovarni zabt etdi va oʻz hududlarini Nilob (Hind daryosi) tomon kengaytirdi. 992-yilda u boshqa afgʻon askarlari bilan birga Radja Jay Palga qarshi jangda halok boʻlgan. Uning mozori (ziyoratgoh) Mardon shahrida joylashgan"Rohani Taroon" by Qazi Abdul Haleem Asar Afghani. U Yusuf Xelning, yaʼni Yasin Xelning bir tarmogʻi boʻlgan sulolaning ajdodi hisoblanadi. 

Ali ibn Yusuf, Malak Yusuf Afgʻonning oʻgʻli va olim boʻlib, otasining vafotidan so‘ng oqsoqollar tomonidan Dilsak qabilasining sardori etib saylangan. U pushtun tarixida Marroniy Bobo ("Jasur avliyo") nomi bilan mashhur. Peshovarda mustahkam hokimiyatni qo‘lga kiritgach, u Gʻaznaviylar imperiyasi tomonidan mintaqaning bosh qozisi etib tayinlangan"Ulama O Mashaikh Sarhad" by Syed Amir Shah Qadri, "Saqafat Sarhad Tarikh ky Aaeny may" by Qari Javid. U, shuningdek, Qazyon sulolasining asoschisi hisoblanadi"Rohani Taroon" by Qazi Abdul Haleem Asar Afghani. U Chorsaddada Hind Shohi qo‘shinlariga qarshi kechgan urushda halok bo‘lgan.

Turkum:Afgʻon soʻfiy diniy yetakchilari
Muhammad Usmon Damoniy

Muhammad Usman Damoniy 19-asr (1828–1897) Janubiy Osiyoda (hozirgi Pokiston) Naqshbandiy tariqatining nufuzli musulmon olimi va soʻfiy shayxi boʻlgan.

 Hayoti 
Muhammad Usmon hijriy 1244-yilda hozirgi Pokistondagi Dera Ismoilxon tumanining Loni shaharchasida Mavlono Musa Jonning oilasida tugʻilgan. Otasi Damoniy qabilasidan, onasi esa hind soʻfiy avliyosi Bande Navoz avlodidan boʻlgan. U Hoji Dost Muhammad Qandariyning xalifasi va vorisi, Dera Ismoilxondagi Mussa Zai Sharifdagi xonqohning sohibi edi.

 Faoliyati 
Shayxi unga sakkiz soʻfiy tariqatining ijozatini (xilofat) bergan, yaʼni Naqshbandiy Mujaddidiy, Qodiriy, Chishtiy, Suhravardiy, Shattoriy, Madoriy, Kubroviy va Qalandariy.

Maktublari Tuhfa Zohidiya nomi ostida, urdu tarjimasi bilan birga toʻplam holida nashr qilingan. Hayotining soʻnggi yillarida u yangi kelganlardan bay’at olmay, ularni ikki yetakchi xalifasidan biriga, yaʼni oʻgʻli Muhammad Sirojuddin Naqshbandiy va Sayyad Lol Shoh Hamdoniyga yoʻnaltirar edi.

U hijriy 1314-yil 22-shaʼbon seshanba kuni (1897-yil 26-yanvar) vafot etgan va Mussa Zai Sharifda oʻzining shayxi Hoji Dost Muhammad Qandariy qabri yoniga dafn qilingan. Uning janoza namozini oʻgʻli Muhammad Sirojuddin Naqshbandiy oʻqigan.

 Silsila 

Xoja Muhammad Usman Damoniy soʻfiylikning Mujaddidiy yoʻnalishiga mansub boʻlib, u Naqshbandiy soʻfiy tariqatining asosiy tarmogʻidir. Uning ruhiy silsilasi Muhammadga, oʻn birinchi hijriy asr mujaddidi Shayx Ahmad Sirhindiy orqali yetib boradi.

 Xalifalari 
 Muhammad Sirojuddin Naqshbandiy, oʻgʻli va vorisi (v. 1915)
 Sayyad Lol Shoh Hamdoniy (v. 1896)
 Mavlono Sheroziy
 Abdurrahmon Bahodur Kilmiy (v. 1922)

 Yana qarang 
 Abu Hanifa

 

 
 Baghar Sharif
 „Jalva Goh-e-Dost“ (urdu) 2-nashr (2008), Xoja Muhammad Tohir Baxshiy
 „Qisqa tarjimai hol“ (urdu), Muxtor Ahmad Xoxar

Turkum:Naqshbandiya tariqati
Turkum:Pushtun so‘fiy avliyolari
Turkum:Pushtun so‘fiylar
Turkum:1820-yillarda tug‘ilganlar
Turkum:1897-yilda vafot etganlar
Turkum:Pushtunlar
Turkum:XIX asr Hindiston musulmonlari
Turkum:Hindistonning sunniy ulamolari
Turkum:Hind so‘fiy diniy yetakchilari
Turkum:Hind so‘fiy avliyolari
Sayyid Najibul Bashar Maizbhandariy

Sayyid Najibul Bashar Maizbhandariy (1959-yil 2-dekabrda tugʻilgan) Bangladesh Tariqat Federatsiyasi raisi va Chittagong-2 saylov okrugidan sobiq parlament aʼzosidir.

 Hayoti 
Sayyid Najibul Bashar Maizbhandariy 1959-yil 2-dekabrda Sharqiy Pokistondagi (hozirgi Bangladesh) Chittagong tumani Fatikxari hududida Maizbhandariya tariqatiga mansub, avliyolik merosiga ega boʻlgan bengal musulmon sayyid oilasida tugʻilgan. U soʻfiy pir Sayyid Shafiul Bashar Maizbhandariyning oʻgʻli boʻlib, u esa oʻz navbatida Sayyid Gʻulomur Rahmon Maizbhandariyning oʻgʻlidir. Onasi Sayyida Ashrafunnesa Begimdir. Uning ajdodlari Madinadan oʻrta asrlardagi Bengalning sobiq poytaxti Gavrga, Bagʻdod va Dehli orqali koʻchib kelganlar. Maizbhandariyning yaqindagi nasab zanjiri quyidagicha: Sayyid Najibul Bashar, Sayyid Shafiul Basharning oʻgʻli, Sayyid Gʻulomur Rahmonning oʻgʻli, Sayyid Abdul Karim Shohning oʻgʻli, Sayyid Tayyabullaning oʻgʻli, Sayyid Abdul Qodirning oʻgʻli, Sayyid Hamiduddinning oʻgʻli. Hamiduddin Gavrning tayinlangan imom va qozisi boʻlib, epidemiyada Chittagong tumanidagi Patiyaga koʻchib oʻtgan. Sayyid Abdulqodir esa Fatikxaridagi Azimnagar masjidining imomi etib tayinlangan.

Maizbhandariy oʻz taʼlimini Oliy oʻrta maktab sertifikati darajasigacha davom ettirgan.

 Faoliyati 
1991-yilgi Bangladesh umumiy saylovlarida Maizbhandariy Avami ligasi nomzodi sifatida Chittagong-4 saylov okrugida deputatlik oʻrnini qoʻlga kiritdi. Keyinchalik u Bangladesh Milliyistlar partiyasiga qoʻshildi. Ular safidan xuddi shu okrug boʻyicha 2001-yilgi Bangladesh umumiy saylovlarida ham nomzod boʻlib qatnashdi, biroq deputatlik oʻrnini qoʻlga kirita olmadi.

1997-yilda BNP raisi Begim Xaleda Ziyo uni partiyaning ulamolar qanoti – Jatiotabadi Ulama Dolning muvofiqlashtiruvchisi (konveneri) etib eʼlon qildi.

U 2005-yilda Bangladesh Milliyistlar partiyasidan chiqdi, chunki partiya Jamoat-e-Islomiy bilan ittifoq tuzgan edi. Maizbhandariy bu tashkilotni dargohlarga (soʻfiy ziyoratgohlariga) hujum qiluvchi terrorchilarni qoʻllab-quvvatlashda ayblagan. Maizbhandariy Bangladesh Dargoh Mazar Federatsiyasi – ziyoratgohlar uyushmasi prezidenti hisoblanadi. Oʻsha yili u siyosiy partiya sifatida Bangladesh Tariqat Federatsiyasini tuzdi, partiya 2008-yildagi ilk saylovlarida 45 nafar nomzod bilan qatnashdi, biroq parlamentda oʻrin ola olmadi.

2014-yil 5-yanvarda Maizbhandariy oʻz partiyasi nomidan Chittagong-2 saylov okrugida deputatlik oʻrnini qoʻlga kiritdi va bu oʻrinni 2018-yilgi Bangladesh umumiy saylovlarida yana saqlab qoldi. U Bangladesh Tariqat Federatsiyasi raisi boʻlib, Avami ligasining ittifoqchisidir.

 

Turkum:Yashayotgan insonlar
Turkum:1959-yilda tugʻilganlar
Turkum:Bangladesh siyosiy partiyalari asoschilari
Turkum:Chittagong viloyati siyosatchilari
Turkum:Bangladesh soʻfilari
Turkum:Islom boʻyicha bengal ulamolari
Sofrito

Sofrito – bu qoʻzichoq, mol va tovuq goʻshtidan tayyorlanadigan sefarad-yahudiy quymogʻi.

 Tarixi 
Sofrito Ispaniyadan haydab chiqarilgan sefaradiy yahudiy jamoalarida tayyorlangan va anʼanaviy ravishda Bolqon yarim oroli, Levant, Turkiya va Magʻribda isteʼmol qilingan.

Sofritoning retseptlari juda turlicha boʻlishi mumkin. Claudia Rodenning retseptida kungaboqar moyi, limon sharbati va oz miqdorda kurkuma, oq murch hamda kardamon qoʻshiladi va deyarli boshqa narsa qoʻshilmaydi. Bu esa paprika, piyoz va sarimsoq, yoki baharat kabi turli ziravor aralashmalari qoʻshiladigan boshqa retseptlardan farq qiladi. Rodenning retsepti sofritoning misrliklar uslubiga xosroq boʻlib, ular yanada nozik, „bir oz quritilgan mevalar va/yoki kardamon bilan“ boʻladi.

Bugungi kunda u Isroilda isteʼmol qilinadi.

 Yana qarang 
 Sefaradiy yahudiy taomlari
 Isroil oshxonasi

 

Turkum:Sefaradiy yahudiy taomlari
Turkum:Isroil oshxonasi
Turkum:Goʻshtli quymoq taomlari
Turkum:Tovuqli taomlar
Fiera Milano

Fiera Milano SpA – bosh ofisi Milan shahrida joylashgan yarmarka va koʻrgazmalar tashkilotchisi. Kompaniya Italiyadagi eng muhim, shuningdek, dunyoda 4-oʻrinda turadigan yirik yarmarka tashkilotchisi hisoblanadi.

Kompaniya 2000-yil 1-oktyabrdan faoliyat yurita boshlagan va 2002-yil 12-dekabrdan beri Borsa Italiana (STAR boʻlimi) birjasida roʻyxatga olingan.

Fiera Milano, asosan, koʻrgazmalar, yarmarkalar va konferensiyalarni boshqarish hamda ularni tashkil etish sohalarida faoliyat yuritadi. Har yili taxminan 70 ta koʻrgazmaga (shulardan qariyb uchdan biri bevosita oʻzi tomonidan tashkil etiladi) va 30 000 ta ishtirokchiga mezbonlik qiladi. Kompaniya Fiera Milano Rho hududida boʻlib oʻtgan Expo 2015 tadbirida ham ishtirok etgan.

 Fiera Milano Rho 
Fiera Milano Rho meʼmor Massimiliano Fuksas tomonidan loyihalashtirilgan boʻlib, 2005-yilda ochilgan yarmarka majmuasi hisoblanadi. Rho va Pero shaharlari chegarasidagi joylashgan. Mazkur majmua avvalgi koʻrgazma hududining oʻrnini egallagan boʻlib, eski hudud keyinchalik yangi CityLife tumani sifatida qayta rivojlantirilgan. Fiera Milano Rho, asosan, sanoat yoʻnalishidagi xalqaro koʻrgazmalar va savdo yarmarkalarini oʻtkazish uchun foydalaniladi.

Fiera Milano Rho majmuasi 2023-yil 19-aprelda 2026-yilgi Qishki Olimpiada oʻyinlarining konkida yugurish sporti arenasi sifatida eʼlon qilindi. Dastavval ushbu sport turini oʻtkazish boʻyicha Ice Rink Piné muz maydoniga tom qismi oʻrnatish rejasi koʻrib chiqilgan. Biroq bu taklif Xalqaro olimpiada qo‘mitasi (XOQ) tomonidan rad etilgan. Shundan soʻng Fiera Miano Rho majmuasi tanlangan. Musobaqalar 13 va 15-zallarda oʻtkazilmoqda, bu zallardan bitta katta maydon yaratilgan boʻlib, unda konkida yugurish arenasi joylashgan, shuningdek, 6500 oʻrinli tribunalar mavjud. , mazkur maskanda qoʻshimcha xokkey muz maydoni ham tashkil etilgan.

 Fiera Milano City 
Fiera Milano City hududi, asosan, Milan moda haftaligi kabi isteʼmolchi yarmarkalariga mezbonlik qiladi.

 MiCo 
MiCo (Milano Congressi) hozirda Yevropadagi eng yirik kongress markazi boʻlib, 70 ta turli konferensiya zallarida 18 000 nafargacha kishini oʻzida sigʻdira oladi.

 

 

 FieraMilano rasmiy sayti 
 FieraMilano Congress rasmiy sayti
 Expopage Fiera Milano – Fiera Milano yarmarkalarining onlayn ishtirokchilar kataloglari

Turkum:Italiyaning tadbirlarni boshqarish kompaniyalari
Turkum:Milan iqtisodiyoti
Turkum:Italiyadagi yarmarkalar
Turkum:Italiyadagi kongress markazlari
Turkum:Milandagi jahon koʻrgazmalari oʻtkazilgan joylar
Turkum:2026-yilgi Qishki Olimpiya o‘yinlari o‘tkaziladigan joylar
Turkum:Milandagi sport inshootlari
Turkum:2005-yilda qurib bitkazilgan tijorat binolari
Hojiakbar Moʻminov

Hojiakbar Moʻminov – oʻzbekistonlik futbolchi. „Lokomotiv“ futbol klubi sobiq yarim himoyachisi.

 

Turkum:Erkak futbol himoyachilari
Turkum:Lokomotiv Toshkent futbol klubi futbolchilari
Turkum:Andijon SGS futbolchilari