Gianluigi Donnarumma

Gianluigi Donnarumma (italyancha talaffuzi: dʒanluˈiːdʒi ˌdɔnnaˈrumma; 1999-yil 25-fevralda tugʻilgan) – italiyalik professional futbolchi, darvozabon. U Angliya Premier ligasining Manchester City klubida hamda Italiya milliy terma jamoasida oʻynaydi va jamoa sardori hisoblanadi. Donnarumma zamonaviy futbolning eng kuchli darvozabonlaridan biri sifatida eʼtirof etiladi.

Donnarumma jamoaning yoshlar tizimida tarbiyalanib, professional faoliyatini 2015-yilda AC Milanda boshlagan. U 16 yosh 242 kunligida Serie A da debyut qilgan eng yosh darvozabonlardan biri bo‘lib, darhol asosiy tarkibga kirib, o‘sha davrda dunyodagi eng istiqbolli yosh darvozabon sifatida tanilgan. 2021-yilda Donnarumma Milan klubiga 2020–21-yilgi Serie A musobaqasida ikkinchi o‘rinni qo‘lga kiritishda yordam berib, jamoani sakkiz yillik tanaffusdan so‘ng 2021–22-yilgi UEFA Chempionlar Ligasiga yo‘llanma olishiga hissa qo‘shdi. Milan bilan olti yil o‘tkazgach, u 2021-yil iyun oyida Paris Saint-Germain F.C.ga erkin transfer bilan o‘tgan, u yerda 2025-yilda treblni qo‘lga kiritgan tarkibda UEFA Chempionlar Ligasini yutgan va ikkinchi marta “Yashin Trophy” sovrinini qo‘lga kiritgan. 2025-yilda u FIFA tomonidan yilning eng yaxshi erkak darvozaboni deb e’tirof etilgan.

Xalqaro maydonda Donnarumma 2016-yil mart oyida Italiya U21 safida debyut qilgan eng yosh italiyalik futbolchi bo‘lish bo‘yicha rekord o‘rnatgan, 17 yosh 28 kunligida maydonga tushgan. O‘sha yildan olti oy o‘tib, u Italiya milliy terma jamoasi safida katta terma jamoada debyut qilgan eng yosh darvozabon bo‘ldi, 17 yosh 189 kunligida. Donnarumma UEFA Yevro 2020 turnirida Italiya terma jamoasi safida ishtirok etgan, jamoaning turnirda g‘olib bo‘lishiga yordam bergan va turnirning eng yaxshi o‘yinchisi mukofotini qo‘lga kiritgan, bu darvozabon uchun birinchi marta ro‘y bergan holat hisoblanadi.

 Shaxsiy hayoti 
Gianluigi Donnarumma Castellammare di Stabia shahrida, Neapol provinsiyasida tug‘ilgan, ota-onasi Alfonso va Marinella hisoblanadi. Uning katta akasi Antonio ham AC Milan yoshlar tizimida darvozabon sifatida tarbiyalangan. Donnarumma bolaligidan AC Milanni qo‘llab-quvvatlagan, garchi Gianluigi Buffonni o‘zining idoli sifatida qabul qilgan bo‘lsada.

2017-yildan boshlab Gianluigi Donnarumma Alessia Elefante bilan munosabatda bo‘lgan. 2023-yil iyul oyida Donnarumma va Elefante Parijdagi uyida o‘g‘rilik paytida hujumga uchragan. 2024-yil sentabr oyida juftlikning birinchi farzandi, Leo, dunyoga kelgan.

 Klublardagi karyerasi 
 AC Milan 
 2003–2015: Yoshlik faoliyati 
Donnarumma oʻzining tugʻilib oʻsgan shahri – Castellammare di Stabiadagi ASD Club Napoli futbol akademiyasida tarbiya topgan va u yerga 2003-yilda qoʻshilgan. 2013-yilda, 14 yoshida, u 250 000 yevro evaziga AC Milan klubi bilan shartnoma imzolagan. Mazkur jamoada uning akasi Antonio ham avval toʻp surgan edi. 2013–2015-yillar oraligʻida u Rossoneri yoshlar akademiyasi safida oʻynagan. U doimo oʻzidan katta yosh toifasida maydonga tushgan: dastlab Giovanissimi, soʻng Allievi, va nihoyat Primavera jamoasida toʻp surgan. 2015-yil fevral oyida, 16 yoshga toʻlishidan uch kun oldin, u bosh murabbiy Filippo Inzaghi tomonidan asosiy jamoaga ilk bor chaqiruv oldi. Garchi u Cesenaga qarshi liga uchrashuvida maydonga tushmagan boʻlsa-da, uning zaxira oʻrindigʻida boʻlishi yoshiga koʻra maxsus ruxsat talab qilgan. 2015-yil mart oyida Donnarumma Milan bilan ilk professional shartnomasini imzoladi; shartnoma 2015-yil 1-iyuldan 2018-yil 30-iyungacha amal qilgan.
 2015–16: Asosiy tarkibga tez kirib kelishi 
thumb|left|upright|Donnarumma 2015-yilda

2015–16-yilgi mavsum boshida Donnarumma bosh murabbiy Siniša Mihajlović tomonidan asosiy jamoaga jalb qilindi va dastlab Diego López hamda Christian Abbiatidan keyin uchinchi darvozabon sifatida roʻyxatga olindi. Milan klubining Xitoydagi mavsumoldi safarida u 30-iyul kuni Xalqaro chempionlar kubogi doirasida Real Madridga qarshi uchrashuvda debyut qildi. 72-daqiqada López oʻrniga maydonga tushib, oʻyinning qolgan qismida darvozasini daxlsiz saqladi, biroq penaltilar seriyasida Milan futbolchilaridan biri sifatida zarbani aniq amalga oshira olmadi va jamoa yakunda 10–9 hisobida magʻlub boʻldi. Shundan soʻng Sassuologa qarshi TIM Trophy finalidagi uchrashuvda u penaltilar seriyasida ikki zarbani qaytarib, Milan gʻalabasini taʼminladi.

Donnarumma rasmiy musobaqadagi debyutini 2015-yil 25-oktabrda Serie A doirasida Sassuologa qarshi San Siro stadionida oʻtkazdi; u Lópezdan oldin asosiy tarkibda maydonga tushirildi va jamoasining 2–1 hisobidagi gʻalabasiga hissa qoʻshdi. 16 yosh-u 242 kunligida u Italiya futboli tarixida uchrashuvni asosiy tarkibda boshlagan uchinchi eng yosh darvozabonga aylandi; u 73 yil avval xuddi shu sanada Milan safida debyut qilgan Giuseppe Sacchidan 13 kun katta edi, hamda 1980-yilda Pescara safida debyut qilgan Gianluca Pacchiarottidan ikki oy katta edi. Keyinchalik López uni „Milan va Italiya futbolining kelajagi“ deb atadi. U uch kun oʻtib Chievoga qarshi 1–0 hisobidagi gʻalabada ilk bor darvozasini daxlsiz saqladi. Donnarumma asosiy tarkibda maydonga tushgan ketma-ket uchta gʻalabadan soʻng, uning yorqin oʻyini tufayli Milan Atalantaga qarshi uchrashuvda magʻlubiyatdan qutulib qoldi; Gazzetta dello Sport nashri „Donnarumma moʻjizalar yaratdi“, deya izoh berdi. Uning oʻsha yilgi oʻyinlari natijasida u Don Balón nashrining 21 yoshgacha boʻlgan dunyoning eng yaxshi futbolchilari reytingida kuchli 25 talikdan joy oldi.

2016-yil boshiga kelib Donnarumma Lópezni ortda qoldirib, Milan safida asosiy darvozabon sifatida mustahkam oʻrnashdi, shundan soʻng klub unga uch yillik yangi shartnoma taklif qildi. U 2016-yil 31-yanvarda Derby della Madonnina doirasida Internazionalega qarshi oʻyin orqali ushbu derbida ilk bor maydonga tushdi; uchrashuv 3–0 hisobida gʻalaba bilan yakunlandi va u Éderning zarbasini qaytarib qoldi. Mart oyida u Chievo futbolchisi Fabrizio Cacciatore bilan toʻqnashuv oqibatida boshidan jarohat olib, qisqa muddat shifoxonaga yotqizildi. Donnarumma Coppa Italia finalida Juventusga qarshi 1–0 hisobidagi magʻlubiyatli oʻyinda Abbiatidan oldin maydonga tushdi; mavsum yakunida klub Yevropa musobaqalariga yoʻllanma ola olmadi.
 2016–2021: Asosiy darvozabon sifatida shakllanishi 
thumb|upright|Donnarumma 2016-yilda AC Milan safida maydonga tushish arafasida

Klubning 2016–17-yilgi mavsumdagi ilk liga uchrashuvida, 2016-yil 21-avgust kuni Torinoga qarshi bahsda Donnarumma professional faoliyatidagi ilk penaltini qaytardi; u qoʻshimcha daqiqalarda Andrea Belottining zarbasini toʻxtatib, Milaning 3–2 hisobidagi uy gʻalabasini taʼminladi. U 16-sentyabr kuni Sampdoriaga qarshi 1–0 hisobidagi gʻalabada mavsumdagi ilk „quruq“ oʻyinini oʻtkazdi. 23-dekabr kuni u Italiya superkubogi bahsida 1–1 hisobidagi durrangdan soʻng penaltilar seriyasida Paulo Dybalaning zarbasini qaytarib, Milaning 4–3 hisobidagi gʻalabasiga hissa qoʻshdi. 2017-yil 15-iyunda dastlab Donnarumma Milan bilan shartnomasini uzaytirmasligi maʼlum qilindi, biroq 11-iyul kuni u 2021-yilgacha amal qiladigan yangi shartnoma imzoladi. Futbolchining agenti Mino Raiola tomonidan muzokara qilingan yangi bitimga koʻra, uning yillik maoshi 6 million yevroga oshirildi; shuningdek, ogʻzaki kelishuv asosida akasi Antonio ham zaxira darvozabon sifatida yiliga 1 million yevro maosh bilan jamoaga qoʻshildi.

Donnarumma Yevropa musobaqalaridagi ilk oʻyinini 2017-yil 27-iyul kuni Yevropa Ligasi saralashining uchinchi bosqichida Universitatea Craiovaga qarshi 1–0 hisobidagi gʻalabada oʻtkazdi va darvozasini daxlsiz saqladi. U javob oʻyinida ham „quruq“ oʻyin qayd etdi va Milan 2–0 hisobida gʻalaba qozondi. 30-dekabr kuni Fiorentinaga qarshi 1–1 hisobidagi durangda u Milan safidagi 100-oʻyinini oʻtkazdi va klub tarixida bu koʻrsatkichga erishgan eng yosh futbolchiga aylandi. 2018-yil 15-aprelda Napoliga qarshi 0–0 hisobidagi durangdan soʻng, 19 yosh-u 49 kunligida u Serie Ada 100 oʻyin oʻtkazgan eng yosh futbolchiga aylandi.

2019-yil 10-fevralda Cagliariga qarshi 3–0 hisobidagi gʻalabada u Milan safidagi 150-oʻyinini oʻtkazdi va klub tarixidagi eng koʻp maydonga tushgan darvozabonlar roʻyxatida oʻninchi oʻringa koʻtarildi.

2020-yil 21-iyulda Sassuologa qarshi 2–1 hisobidagi gʻalabada u klub safidagi 200-oʻyinini oʻtkazdi va faoliyatida ilk bor sardorlik bogʻichini taqdi. 2021-yil mart oyida u AIC tomonidan 2020-yilning Serie Aning „Yilning eng yaxshi darvozaboni“ sovriniga loyiq topildi hamda Gran Galà del Calcio marosimida Serie A yil jamoasi tarkibiga kiritildi.

2021-yil 26-mayda klub sport direktori Paolo Maldini Donnarummaning shartnomasi 30-iyunda yakunlanishi va u jamoani erkin agent sifatida tark etishini tasdiqladi. U Milan safida barcha musobaqalarda 251 oʻyin oʻtkazib, 88 bor darvozasini daxlsiz saqladi hamda 2020–21-yilgi mavsumda jamoaning Chempionlar ligasiga qaytishida muhim rol oʻynadi. Mavsum yakunida u Serie Aning Eng yaxshi darvozaboni deb topildi.

 Paris Saint-Germain 
thumb|upright|Donnarumma 2024-yilda Paris Saint-Germain safida

2021-yil 16-iyun kuni Donnarumma Liga 1 chempionatida ishtirok etuvchi Paris Saint-Germain (PSJ) klubi bilan besh yillik shartnoma imzolashga kelishib oldi; bu haqda Fabrizio Romano va The Guardian nashri xabar berdi. Xabarlarga ko‘ra, PSJ unga mavsumiga soliqlardan keyin 12 million yevro maosh taklif qilgan. U 21-iyun kuni Florensiya shahrida tibbiy ko‘rikdan muvaffaqiyatli o‘tdi. 15-iyul kuni Donnarumma rasman PSJ safiga qo‘shildi va 2026-yil 30-iyungacha amal qiladigan besh yillik shartnoma imzoladi. Donnarumma PSJ safidagi debyutini 2021-yil 11-sentyabr kuni 2021–22 Ligue 1 mavsumida Clermont klubiga qarshi o‘yinda o‘tkazdi; uchrashuv 4:0 hisobida yakunlandi. U UEFA Chempionlar Ligasi doirasidagi ilk o‘yinini 28-sentyabr kuni Manchester Cityga qarshi bahsda o‘tkazdi va PSJ 2:0 hisobida g‘alaba qozondi. 3-noyabr kuni u RB Leipzigga qarshi 2:2 hisobidagi durang o‘yinda PSJ safidagi hamda Chempionlar ligasidagi ilk penalti zarbasini qaytardi. 29-noyabr kuni Donnarumma yilning eng yaxshi darvozaboniga beriladigan Yashin Trophy mukofotini qo‘lga kiritdi.

 Manchester city 
2025-yil 2-sentyabr kuni Angliya Premyer-ligasi klubi Manchester City Donnarumma bilan besh yillik shartnoma imzolanganini rasman e’lon qildi; kelishuvga ko‘ra, shartnoma yana bir yilga uzaytirish imkoniyatini ham o‘z ichiga oladi. Transfer summasi 26 million funt sterling atrofida ekani xabar qilindi. 14-sentyabr kuni u klub safidagi debyutini Manchester derbisida o‘tkazdi hamda Manchester Unitedga qarshi 3:0 hisobidagi uy uchrashuvida o‘z darvozasini daxlsiz saqlab qoldi. 22-sentyabr kuni Donnarumma Yashin Award mukofotiga sazovor bo‘ldi.

 Terma jamoadagi faoliyati 

 2014–2017: Yoshlik faoliyati 
Donnarumma 2015-yilgi UEFA 17 yoshgacha bo‘lganlar o‘rtasidagi Yevropa chempionatida Italiya U17 jamoasining asosiy darvozaboni sifatida maydonga tushgan. Keyingi yil, 24-mart kuni u Italiya U21 safida debyut qilgan. Ushbu o‘yin Irlandiya U21 jamoasiga qarshi bo‘lib, Italiya 4–1 hisobida g‘alaba qozongan. Donnarumma 17 yosh 28 kunligida ushbu jamoa safida maydonga tushgan eng yosh futbolchiga aylangan va avval Federico Bonazzoliga tegishli bo‘lgan rekordni yangilagan.

2017-yil iyun oyida u bosh murabbiy Luigi Di Biagio tomonidan 2017-yilgi UEFA 21 yoshgacha bo‘lganlar o‘rtasidagi Yevropa chempionati uchun Italiya U21 jamoasi tarkibiga kiritilgan. Italiya jamoasi 27-iyun kuni Ispaniya U21 jamoasiga qarshi o‘tkazilgan o‘yinda 3–1 hisobida mag‘lubiyatga uchrab, musobaqaning yarim final bosqichida turnirni tark etgan.

 2016–2019: Kattalar terma jamoasidagi debyut 
2016 UEFA Yevropa chempionatiga borishi taxmin qilinganiga qaramay, Donnarumma Antonio Conte tomonidan turnir uchun tuzilgan yakuniy tarkibga kiritilmadi. 27-avgust kuni u Gian Piero Ventura tomonidan 1-sentabr kuni Fransiyaga qarshi o‘rtoqlik uchrashuvi va 5-sentabr kuni Isroilga qarshi 2018-yilgi FIFA Jahon chempionati saralash bosqichi o‘yini uchun Italiya milliy terma jamoasining asosiy tarkibiga chaqirildi. Shu tariqa u 17 yosh 6 oyligida 1911-yildan beri Italiya terma jamoasiga chaqirilgan eng yosh futbolchiga aylandi. 1-sentabr kuni Fransiyaga qarshi o‘yinda Donnarumma kattalar terma jamoasidagi debyutini o‘tkazdi: u tanaffus vaqtida Gianluigi Buffon o‘rniga maydonga tushdi. Uchrashuv Italiya maydonida 3–1 hisobidagi mag‘lubiyat bilan yakunlandi. Donnarumma 17 yosh 189 kunligida Italiya terma jamoasi safida maydonga tushgan eng yosh darvozabonga aylandi. 2017-yil 28-mart kuni u ilk bor asosiy tarkibda maydonga tushib, safarda Niderlandiya ustidan 2–1 hisobida qozonilgan g‘alabada ishtirok etdi. U 18 yosh 31 kunligida Italiya terma jamoasi tarixida asosiy tarkibda maydonga tushgan eng yosh darvozabonga aylandi.

Ko‘pchilik tomonidan Gianluigi Buffonning munosib vorisi sifatida ko‘rilgan Donnarumma, Buffon 2018-yilda xalqaro faoliyatini yakunlagach, yangi bosh murabbiy Roberto Mancini tomonidan Italiya terma jamoasining asosiy darvozaboni etib tanlandi. U Azzurri safida 2018–19-yilgi UEFA Millatlar ligasi musobaqasi doirasidagi barcha uchrashuvlarda asosiy tarkibda maydonga tushdi.

2021–hozirgacha: Yevro-2020 g‘alabasi va Yevro-2024
thumb|left|Donnarumma (yuqorida, o‘ngdan ikkinchi) 2021-yilda Italiya safida maydonga tushish oldidan

2021-yil iyun oyida Donnarumma UEFA Yevro 2020 musobaqasi uchun Italiya terma jamoasi tarkibiga kiritildi. Musobaqadagi ilk o‘yinida, 11-iyun kuni Turkiyaga qarshi bahsda u darvozasini daxlsiz saqlab qoldi va Italiya 3:0 hisobida g‘alaba qozondi. U guruh bosqichidagi keyingi ikki o‘yinda ham — Shveysariya va Uelsga qarshi bahslarda — darvozasini gol o‘tkazmay saqladi; guruh bosqichining so‘nggi o‘yinida esa o‘yin oxirida uning o‘rniga Salvatore Sirigu maydonga tushdi. Avstriyaga qarshi 1/8 final bosqichi o‘yinida u Italiya himoyasiga xalqaro o‘yinlarda eng uzun mag‘lubiyatsiz seriya bo‘yicha Dino Zoff o‘rnatgan rekordni yangilashga yordam berdi. Bu rekord 1972–1974-yillar oralig‘ida o‘rnatilgan edi. Mag‘lubiyatsiz seriya aynan shu o‘yinda, 114-daqiqada Saša Kalajdžić gol urgach yakunlandi; o‘yin qo‘shimcha bo‘limlarda 2:1 hisobida Italiya foydasiga tugadi. Donnarumma ushbu rekord davomida 987 daqiqa o‘ynadi; qolgan daqiqalarni Salvatore Sirigu, Alessio Cragno va Alex Meret mos ravishda 91, 63 va 27 daqiqadan o‘ynab bo‘lishdi. 6-iyul kuni Ispaniyaga qarshi yarim final uchrashuvida asosiy va qo‘shimcha vaqt 1:1 hisobida yakunlangach, u penaltilar seriyasida Álvaro Morataning zarbasini qaytardi va Italiya 4:2 hisobida g‘alaba qozonib, turnir finaliga yo‘l oldi. 11-iyul kuni Yevro-2020 finalida Angliyaga qarshi Wembley Stadiumda bo‘lib o‘tgan bahsda asosiy va qo‘shimcha vaqt 1:1 hisobida tugadi. Penaltilar seriyasida Donnarumma ikki zarbani, jumladan hal qiluvchi so‘nggi zarbani qaytardi va Italiyaga 1968-yildan beri ilk bor Yevropa chempionligini taqdim etdi. Turnir davomida ko‘rsatgan yuqori darajadagi o‘yini — 7 uchrashuvda 3 ta “quruq” o‘yin, 9 ta seyv va atigi 4 ta o‘tkazib yuborilgan gol — uchun u UEFA tomonidan Turnirning eng yaxshi futbolchisi deb topildi. Bu mukofotni qo‘lga kiritgan ilk darvozabon bo‘ldi.

thumb|upright|Donnarumma 2025-yilda Italiya terma jamoasi sardori sifatida

2021-yil 10-oktyabrda u ilk bor terma jamoa sardori sifatida maydonga tushdi. Bu UEFA Millatlar ligasi final bosqichida uchinchi o‘rin uchun o‘yinda Belgiya ustidan 2:1 hisobida qozonilgan g‘alaba edi. Shu bilan u 1965-yildagi Gianni Riveradan beri Italiya terma jamoasining eng yosh sardoriga aylandi.

2024-yil may oyida Donnarumma UEFA Yevro 2024 musobaqasi uchun Italiya terma jamoasi sardori etib tayinlandi. 24-iyun kuni guruh bosqichining so‘nggi o‘yinida Xorvatiyaga qarshi 1:1 hisobidagi durangda u Luka Modrićning penalti zarbasini qaytardi; ushbu natija Italiyaga guruhda Ispaniyadan keyin ikkinchi o‘rinni egallab, pley-off bosqichiga chiqish imkonini berdi. Italiya terma jamoasi esa 1/8 final bosqichida Shveysariyaga 0:2 hisobida mag‘lub bo‘lib, musobaqani tark etdi.

Statistika
thumb|upright|Donnarumma AC Milan safida 2016-yil

Klub

+ Klub safidagi statistikasiKlubMavsumChempionatMilliy kubokLig kubogiYevropa musobaqalariBoshqalarJamiDivizionO‘yinlarGollarO‘yinlarGollarO‘yinlarGollarO‘yinlarGollarO‘yinlarGollarO‘yinlarGollarAC Milan2015–16Serie A30010———3102016–17Serie A38020——104102017–18Serie A38040—110—5302018–19Serie A36020—00103902019–20Serie A36030———3902020–21Serie A37000—110—480Jami2150120—220202510Paris Saint-Germain2021–22Ligue 117020—50002402022–23Ligue 138010—80104802023–24Ligue 125040—120104202024–25Ligue 124000—15080470Jami104070—4001001610Manchester City2025–26Angliya Premyer-ligasi260000070—330Karyera bo‘yicha jami3450190006901204450

Terma jamoa

+ Terma jamoa safidagi statistikasiMilliy jamoaYilO‘yinlarGollarItaliya2016202017202018702019502020602021180202210020231002024100202590Jami790

 

Turkum:Yashayotgan insonlar
Turkum:Alifbo boʻyicha futbolchilar
Turkum:Italiyalik erkak futbolchilari
Turkum:Erkak futbol darvozabonlari
Turkum:AC Milan futbolchilari
Turkum:Paris Saint-Germain F.K. futbolchilari
Turkum:Manchester City F.C. futbolchilari
Turkum:Serie A futbolchilari
Turkum:Liga 1 futbolchilari
Turkum:Angliya Premyer-ligasi futbolchilari
Turkum:UEFA Yevro 2020 oʻyinchilari
Turkum:UEFA Yevro 2024 oʻyinchilari
Turkum:UEFA Yevropa chempionatida gʻolib boʻlgan oʻyinchilar
Turkum:UEFA Chempionlar ligasida gʻolib boʻlgan futbolchilar
Turkum:Italiyalik muhojir erkak futbolchilar
Turkum:Fransiyadagi muhojir erkak futbolchilar
Turkum:Angliyadagi muhojir erkak futbolchilar