Sayid Mirboboyev saroyi

Seyid Mirbabayev Saroyi – bu Baku, Ozarbayjondagi Azneft maydonida joylashgan saroy. U Seyid Mirbabayevga tegishli boʻlgan, u oʻz ovozi bilan mashhur boʻlib, Ozarbayjonning neft millionerlaridan biriga aylangan. Binoning loyihasi arxitektor Pavel Stern tomonidan ishlab chiqilgan boʻlib, u Fransuz Uygʻonish davri uslubi uslubida qurilgan. Fasadning plastikaligi, arxitektura detallari shakli, tosh ishlovning oʻziga xosligi va bino madaniyati binoning tasviridagi estetik muhitni shakllantirgan."Development of Azerbaijan architecture" journal, N 3, Baku, 2005

 Tarixi 
1893-yilda bino yangi boyib chiqqan Ozarbayjonlik qoʻshiqchi Seyid Mirbabayevning eʼtiborini tortdi. Mirbabayev maslahat uchun Zeynalabdin Taghiyevga murojaat qildi, va Taghiyev unga saroyni sotib olib, uni kvartiralarga boʻlib, daromad olishni maslahat berdi. Keyin Taghiyev Mirbabayevga uy sotib olishda yordam berish uchun Aramyanʼga tavsiyanoma yozdi. Aramyan binoni oldindan rejalashtirilgan narxdan arzonroq sotdi. Shu vaqtdan boshlab, bino mahalliy aholida Mirbabayev uyi sifatida tanilgan. Britaniya Konsulligi Ozarbayjon Demokratik Respublikasi davrida binoning birinchi qavatida joylashgan edi.
Sovet hokimiyati Ozarbayjonda oʻrnatilganidan soʻng, bolsheviklar Seyid Mirbabayevning barcha mulkini musodara qilishdi. Millioner boʻlgan Mirbabayev Fransiyaga muhojirga ketishga majbur boʻldi. Biroz vaqt oʻtgach, u bilan olib kelgan pullari tugadi va Mirbabayev bir muddat Parij koʻchalarida kambagʻal holatda yashashga majbur boʻldi.)

Sovet davrida bino Azneft tasarrufiga oʻtgan, Ozarbayjon mustaqillikka erishgach (1991-yil), unga Ozarbayjon Davlat Neft Kompaniyasi (SOCAR) joylashtirildi. 1990-yillarda binoda yengil taʼmirlash ishlari olib borildi.

 Egalik qiluvchi 
thumb|left|Binoning egasi – Seyid Mirbabayev
Odamlar orasida saroy Seyid Mirbabayev uyi sifatida tanilgan. Qoʻshiqchi Baku toʻylarining yulduzlaridan biri boʻlgan. Millioner Shixbalayevning yagona oʻgʻlining toʻyida kuylashi qoʻshiqchining hayotini oʻzgartirdi.
Kelinning amakisi qoʻshiqchiga bir yer maydoni sovgʻa qildi va biroz vaqt oʻtgach, shu yerda neft chaqnashi paydo boʻldi va Seyid Mirbabayev millionerga aylandi. Baku operatsiyasidan soʻng Parijga koʻchib oʻtgan Mirbabayev bu shaharda kambagʻal holatda yashadi. Shu vaqt davomida Ashurbeyovlar oilasidan Teymur bey Ashurbeyov khanende bilan uchrashdi va uni Tehranga olib bordi. Seyid Mirbabayev bu shaharda Ashurbeyovlar himoyasi ostida vafotigacha yashadi.
 Joylashuvi 

Saroy joylashgan Niyazi (sobiq Sadovaya) koʻchasi shaharning markaziy qismini, Azneft maydonidan boshlanib, toʻldiruvchi element boʻlgan. Bu koʻcha shuningdek Icheri Sheher atrofidagi doira yoʻlining bir qismi hisoblanadi. Bino ushbu maydondan Bayil tomonida joylashgan edi. XIX asrning oʻrtalaridan boshlab maydon asta-sekin oʻzgarib borgan. Bu oʻzgarishlar 1890-yillarning boshlarida arxitektor Pavel Stern loyihasiga asoslangan uch qavatli saroy qurilgach tezlashdi; bino Kokorevskiy hududi deb ataladigan maydonning asosiy qismlaridan birida joylashgan edi.

 Arxitektura xususiyatlari 
thumb|right|Saroydagi fasad detallari
Bino arxitektor Pavel Stern loyihasiga asoslanib, Fransuz Uygʻonish davri uslubida qurilgan. Binoning asosiy fasadi Kaspiy qirgʻogʻi tomon qaraydi.

 

 Further reading 
Fuad Akhundov. „Legacy of the Oil Barons, Part IV. The Musician Who Originally Owned the SOCAR Building“ in AZER.com, Azerbaijan International, Vol. 3:1 (Spring 1995), pp. 70-71.