Zhantas/Cleaned-Uzbek_Wikipedia huggingface dataset:
Kon sanoati

Kon sanoati, kon qazib olish sanoati — foydali qazilmalar konlarini qidirish, ularni yer ostidan qazib olish, dastlabki qayta ishlash — boyitish boʻyicha ishlab chiqarish tarmoqlari majmui. Kon sanoati kuyidagi asosiy guruhlarga boʻlinadi: 1) yoqilgʻi (neft, tabiiy gaz, koʻmir, slanets, torf) qazib olish sanoati; 2) ruda (temir rudasi, marganets rudasi, rangli metallar, asl va noyob metallar rudalari, radioaktiv elementlar) qazib olish sanoati; 3) nometall qazilma va mahalliy qurilish materiallari sanoati (marmar, fanit, asbest, boʻr, dolomit, kvarsit, kaolin, gips, mergel, dala shpati, ohaktosh va boshqalarni qazib olish);

Kon ishi qad. davrlardan beri maʼlum. 18-asr oxiri — 19-asr boshlaridan jadal rivojlana boshladi. 20-asr oxirlariga kelib dunyoda yiliga 5 mlrd. t dan ziyod koʻmir, 3 mlrd.t dan ziyod neft, 2,3—2,5 trln. m3 tabiiy gaz va 1 mlrd. t temir rudasi qazib olinmoqda. Boshqa turdagi mineral xom ashyoni qazib olish hajmi kamroq. Jumladan, dunyoda keyingi vaqtda yiliga 2,2—2,3 ming t oltin qazib olinmoqda. Jahonda uran yetkazib beruvchi yirik mamlakatlar qatoriga Kanada, Avstraliya va JAR, kaliy tuzlari boʻyicha Kanada va Germaniya davlatlari kiradi. Temir rudasini qazib olish iqtisodiy rivojlangan mamlakatlarda ham (AQSH, Kanada, Avstraliya, JAR, Shvetsiya, shuningdek, Rossiya va Ukraina), rivojlanayotgan mamlakatlarda ham (Xitoy, Braziliya, Hindiston, Venesuela, Liberiya) keng miqyosda amalga oshirilmoqda.

Xalqaro geografik mehnat taqsimotining chuqurlashishi va yanada rivojlanishi dunyoda 6 ta yirik kon sanoati markazlarining shakllanishiga olib keldi. Ularning hissasiga jami qazib olingan xom ashyo va yoqilgʻining 2/3 qismi toʻgʻri kelmoqda. Shunday mamlakatlar qatoriga AQSH, Kanada, Avstraliya, JAR, Rossiya va Xitoy kiradi. Kon sanoati koʻpchilik boshqa mamlakatlarda ham rivojlangan. Lekin ularda xom ashyo yoki yoqilgʻining bir-ikki turi qazib olinadi, xolos. Jumladan, dunyoda koʻmir qazib olishda Polsha, mis rudasi qazib olishda Chili, qalay rudasi qazib olishda Malayziya, neft qazib olishda Fors koʻrfazi mamlakatlari yuqori oʻrinlarni egallaydi.

Oʻzbekiston Respublikasi jahonda kon sanoati yuqori rivojlangan mamlakatlar qatoridan mustahkam oʻrin olgan. Hozirga qadar Oʻzbekistonda hammasi boʻlib 2,7 mingdan ziyod istiqbolli turli foydali qazilma konlari aniqlangan. Ular 100 ga yaqin mineral-xom ashyo ni oʻz ichiga oladi. Muhim strategik — neft va gaz kondensati, tabiiy gaz boʻyicha 155 ta kon, qimmatbaho metallar boʻyicha 40 dan ortiq, rangli, nodir va radiaktiv metallar boʻyicha 40, kon-kimyo xom ashyosi boʻyicha 15 ta kon va boshqa qidirib topilgan va ishga tushirilgan.

Oltin, uran, neft, fosforitlarning razvedka qilingan zaxiralari boʻyicha Oʻzbekiston jahonda yetakchi oʻrinni egallaydi. Respublika jahonda oltin zaxiralari boʻyicha 4-oʻrinda, mis zaxiralari boʻyicha 10—11 oʻrinda, uran zaxiralari boʻyicha 7—8 oʻrinda turadi (2001) (yana qarang: Gaz sanoati, Rangli metallurgiya, Koʻmir sanoati, Neft sanoati, Oltin sanoati, Temir ruda sanoati).

Abduhakim Qayumov.OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

 

 

Turkum:Geografiya
Konakri

thumbnail|right|240px|Konakri
thumb
thumb
Konakri — Gvineya poytaxti (1958). Tombo orol va Kalum yarim orolda joylashgan (oʻzaro damba orqali bogʻlangan). Aholisi 1558 ming kishi (1997). Iqlimi nam va quruq mavsumli ekvatorial, mussonli ikdim. Yanvarda oʻrtacha temperatura 23°, iyulda 22°; yiliga oʻrtacha 4300 mm yogʻin yogʻadi. Dengiz porti orqali chetga mi-nerallar va q. q. xom ashyolari chiqariladi. Konakri — Gvineyaning temir yoʻl markazi. Aeroporti xalqaro ahamiyatga ega. Konakri — yirik iqtisodiy markaz, mamlakat ishlab beruvchi sanoatining katta qismi shu yerda joylashgan. Oziq-ovqat, kurilish materiallari, kimyo, toʻqimachilik, metallsozlik, sement, poligrafiya sanoati korxonalari bor. Shahar atrofida sabzavotchilik rivojlangan.

Shahar 1884-yilda susular qishlogʻi oʻrnida vujudga kelgan. 1895—1958-yillarda Fransiya Gvineyasining maʼmuriy markazi. Konakri uzunasiga choʻzilgan: janubi-gʻarbi — port va temir yoʻl vokzali joylashgan eski shahar qismidan iborat, yangi shimoli-sharqiy qismi esa maʼmuriy markaz, aeroporti ham oʻsha yerda. 20-asrning 2-yarmida Konakrida koʻplab zamonaviy maʼmuriy va turar joy binolari qurildi. Ilmiy muassasalar, Milliy kutubxona, Milliy muzey, Xalqlar saroyi bor.OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

 

Turkum:Gvineya
Transportyor

Transportyor (lot. transportda tashiyman) – 1) mashinasozlikda – konveyerning ikkinchi nomi; rolikli Transportyor rolgang, vintli Transportyor shnek deb ataladi; 2) qishloq xoʻjaligida – mahsulotlarni uncha uzoq boʻlmagan masofaga uzluksiz yoki muayyan maromda tashish (uzatish) uchun moʻljallangan mashina. Mahsulotlar (kartoshka, sabzi, lavlagi, sholgʻom va boshqalar)ni transport vositalaridan tushirib, omborxonaga uzatish, daladan yoki omborxonadan transport vositalariga ortish; qoʻy junini yungtaroshning ish oʻrnidan tarozi apparati turgan joygacha uzatish uchun moʻljallangan Transportyorlar boʻladi. Transportyor tizimining asosiy qismlari: qabul bunkeri, kurakli koʻtarish transporte ri, buriluvchi yuklash transportyori, rama (yurish qismi bilan), gidrotizim, harakatlantirish uzatmasi, elektr dvigateli va boshkarish pulti. Jun uzatish Transportyori elektr dvigatel, reduktor, yoʻnaltiruvchi silindr, uzluksiz tasma va karkasdan iborat. Bunday Transportyor tasmasining kengligi 55 sm gacha, tasma ish kismining uz. 45 va 25 m boʻladi. Yung Transportyor i chorvachilikda keng qoʻllanadi.OʻzME
 

 
Turkum:Mashinasozlik
Turkum:Qishloq xoʻjaligi
Konvektor

Konvektor (lotincha convecto — olib kelaman) — markaziy isitish tizileddagi isitish asbobi; undan umuman barcha issiqlik konveksiya yoʻli bilan isitiladigan xonaga oʻzatiladi. Isitish elementi qovurgʻali truba (ichidan issiq suv yoki suv bugʻidan iborat issiqlik eltgich oʻtadi) koʻrinishdagi K. va elektr qizdirish elementi boʻlgan K., kojuxli va kojuxsiz K. lar bor. K. turar joylar, jamoat va sanoat binolarida qoʻllanadi.OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

 

 

Turkum:Asboblar
Konveksiya

Konveksiya (lotincha: convectio — keltirish, eltib berish) — 1) suyuqlik, gaz va sochiluvchan muhitlarda shu muhitdagi modda oqimi orqali issiqlikning koʻchishi. Tabiiy (erkin) va majburiy xillari mavjud. Tabiiy K. ogʻirlik kuchi maydonidagi oquvchi yoki sochiluvchan moddalar notekis qizdirilganda vujudga keladi. Kuchliroq qizdirilgan moddaning zichligi kamroq boʻladi va Arximed kuchi GʻL = Dr- V taʼsirida kamroq qizdirilgan moddaga nisbatan koʻchadi, bu yerda Dr — qizdirilgan modda va atrof muhit zichliklari farqi, V — qizdirilgan modda hajmi. K. yoʻnalishi ogʻirlik kuchi yoʻnalishiga teskari boʻladi. K. modda temperaturasini tenglashtirishga olib keladi. Majburiy K.da modda koʻchishi, asosan, biror qurilma (nasos, aralashtirgich va boshqalar) taʼsirida sodir boʻladi. Bu yerda issiqlik koʻchishi jadalligi faqat yuqorida aytilgan omillarga emas, balki moddaning majburiy harakati tezligiga ham bogʻliq; 2) atmosfera qatlamida havo almashinishi. K. tufayli momoqaldiroq roʻy berishi, sel, doʻl yogʻishi mumkin. Baʼzan, atmosfera fronti (oqimi) boʻlib, issiq va sovuq havo qatlami koʻchadi, pastdan yuqoriga issiq havo koʻtariladi va har 100 m balandlikka koʻtarilganda 1° soviydi, lekin kondensatlanish, inversiya tufayli havo juda baland koʻtarilishi mumkin emas. Termik K. yoz kunlari quruqlikda, qish kunlari esa dengiz sirtida hosil boʻladi; 3) zaryadlangan jism bilan birga zaryad koʻchishi. Atmosferada havo massasi yoki bu-lutlar elektr zaryadini koʻchiradi, bunda hosil boʻlgan tok K. toki deyiladi; 4) koʻl, dengiz yoki okeanlarda suvning vertikal harakati. Bunday K. suv temperaturasi yoki shoʻrligining oʻzgarishi suv zichligining oʻzgarishiga olib keladi. K. tufayli suvning fizik va kimyoviy tafsilotlari muvozanatlashib turadi, suvning pastki katlamlarida, shuningdek, qish oylarida okeanlar sohillarida ob-havo issiqroq boʻladi.OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
Xalqaro konvensiyalar

Xalqaro konvensiyalar – xalqaro shartnoma dan biri; davlatlarning, odatda, biron-bir ixtisoslashgan sohada oʻzaro huquq va majburiyatlarini belgilaydi. Koʻp tomonlama xalqaro konvensiyalar umumiy xarakterdagi normalarni oʻz ichiga oladi (masalan, xalqaro gumanitar huquq boʻyicha 1899- va 1907-yillardagi Gaaga konvensiyalari, 1949-yildagi Jeneva konvensiyalari va boshqalar). Aksariyat xalqaro konvensiyalar BMT va uning ixtisoslashgan xalqaro tashkilotlari tomonidan qabul qilinadi.OʻzME

 

Turkum:Huquq
Konvergensiya

Konvergensiya (lot. convergo -yaqinlashaman, oʻxshayman) (biologi ya da) — turli ajdodlardan kelib chiqqan organizmlarda bir xil tashqi muhit taʼsirida oʻxshash belgilarning paydo boʻlishi. K. natijasida vujudga keladigan belgilarning oʻxshashligi analogiya deyiladi. "K." terminini Ch.Darvin fanga kiritgan. K. har qanday organlar tuzilishiga tegishli boʻlishi mumkin. Tez soʻzuvchi togʻayli va suyakli baliqlarga dengiz sut emizuvchi hayvonlari — delfinlar tanasining oʻxshashligi; qushlar qanoti bilan sut emizuvchilar — koʻrshapalaqlar qanotining oʻxshashligi; barcha sakrovchi sut emizuvchilar gavda shaklining oʻzaro oʻxshashligi bunga misol boʻladi. Geografik jihatdan bir-biridan uzoqda joylashgan hududlarning oʻxshash yashash joylarida qator konvergent turlarni oʻz ichiga oluvchi butun biotsenozlar konvergent tarzda rivojlanishi mumkin. Mas, Avstraliyada xaltali sut emizuvchilarnknt evolyusiyasi dunyoning boshqa materiklarida yashovchi yoʻldoshli sut emizuvchilarga konvergent boʻlgan koʻpgina turlarning shakllanishiga olib kelgan (boʻri — xaltali boʻri, ayiq — xaltali ayiq, sichqon — xaltali sichqon va boshqalar).OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
Konvoy

Konvoy (gollandcha – konvooi) —

 transport, harbiy asirlar, mahbuslar va boshqalarni qoʻriqlovchi harbiy boʻlinma, qism;
 harbiy transport va savdo kemalari otryadi hamda ularni dengizdan oʻtish chogʻida qoʻriqlab boruvchi jangovar kemalar. Ikkinchi jahon urushi davrida (1939—45) transport kemalarni koʻzatib borish maqsadida maxsus K’. kemalar yasalgan.OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
Kongeniallik

Kongeniallik (lot. con - birga va genius — ruh) — ruhiy, maʼnaviy jihatdan kishilarning bir-biriga mosligi, oʻxshashligi, mutanosibligi, yaqinligi. K. tushunchasi qadimdan psixologiya fanida qullanadi. Insonlar oʻrtasidagi oʻzaro yaqinlik, jismoniy, fiziologik, psixologik jihatdan oʻxshashlik muammolari kishilarni qiziqtirgan. Bu oʻxshashlikni aniqlashning muayyan mezonlari yaratilgan. Bu borada kuch, qomat, istara, chiroy odamlarning qiyosiy oʻlchami sifatida xizmat qiladi. Insonlar oʻrtasidagi ruhiy, fikr yuritish yoʻnalishi, tabiiy va irsiy omillar (isteʼdod, layoqat)ga taalluqli oʻta yaqinlik, mutanosiblik psixologiya fanining tadqiqot predmetiga aylangan. Bunday yondashuvning vujudga kelishiga asosiy sabab — kishilarni psixologik nuqtai nazardan muayyan tiplarga, toifalarga ajratgan holda ularga maxsus munosabatni amalga oshirishdir. Insonlar orasidagi K. ularning harakterida, qiziqishlari va maslaqlarida, institutilish va orzuistaqlarida mujassamlashadi. Shuningdek, K. odamlarning fikr yuritish surʼati, maromi, mantiqi, bilim doirasi orasidagi oʻta yaqinlik tufayli kelib chiqadi. Kishilar oʻzlarining xattiharakatlari, nerv sistemasi, temperament xususiyatlari bilan ham K.ni vujudga keltiradi. Buning natijasida tabiiyirsiy belgilari bilan oʻzaro oʻxshash psixologik tabiatli kishilar guruhi paydo boʻladi.OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
Konglomerat

thumb|300px
Konglomerat (geologiyada) — dagʻal chaqiq choʻkindi togʻ jinsi, qum, shagʻal va tosh boʻlaqlarining birikib sementlanishidan hosil boʻladi. Temir oksidi, karbonat, gilli materiallar va silikat kislota K.da biriktiruvchi material rolini bajaradi. K.lar bir xil (monomikt) yoki turli togʻ jinslari boʻlaqlaridan (polimikt) tashkil topadi. Dengiz, koʻl, allyuvial, prolyuvial, bazal K. bor. Togʻ va togʻ etaqlarida koʻp uchraydi. K.lar yoʻl qurish, beton plitalar tayyorlash va boshqa qurilish materiallari ishlab chiqarish da koʻplab ishlatiladiOʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil.

 

 

Turkum:Petrologiya
Kongo (xalq)

Kongo (bakongo) — bantu guruhiga mansub xalq. Zairda (6,6 mln.kishi), Kongoda (1,23 mln.kishi), Angolada (1,3 mln.kishi), Uganda va Gabonda yashaydilar. Umumiy soni 9,2 mln. kishi (1990-yillar oʻrtalari). Kongo tilida soʻzlashadilar. Negroid irqiga mansub. Dindorlari — asosan, xristianlar, sinkretik (mushtarak) va anʼanaviy diniy eʼtiqodlar ham mavjud. Dehqonchilik, hunarmandchilik, ovchilik bilan shugʻullanadilar.OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
Kongress

Kongress (lotincha congressus — uchrashuv, majlis) — 1) odatda xalqaro miqyosda oʻtkaziladigan qurultoy, kengash; 2) ayrim davlatlarda parlament nomi (mas, Hindiston milliy K.i); 3) ayrim xalqaro tashqilotlarning oliy organiOʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil.
Kongress kutubxonasi

Kongress kutubxonasi AQSH Milliy kutubxonasi – jahondagi eng yirik kutubxonalardan biri. 1800-yilda AQSH kongressi tomonidan Prezident T. Jeffersonning kutubxonasi negizida bunyod etilgan. Jahonning 450 dan ortiq tillaridagi 90 mln.dan ziyod bosma nusxa saqlanadi . Asosan, hokimiyat organlari, tadqiqot muassasalari, ilmiy xodimlar, xususiy firmalar va sanoat kompaniyalariga, shuningdek, keng jamoatchilikka xizmat koʻrsatadi. Kongress kutubxonasi universal fondi kuniga 31 ming bosma birlik bilan toʻldiriladi; jahon boʻyicha eng katta haritalar, 3,5 mln.dan ortiq musiqa – nota i, 30 mln.dan ziyod qoʻlyozma materiallar, katta miqdordagi kinofilmlar, mikrofilmlar fondiga ega. AQSH prezidentlari yiqqan kitob toʻplamlari 5,5 mingdan ortiq, xitoy va yapon i, noyob Amerika nashrlari saqlanadi. Kongress kutubxonasi 1500 mingdan ziyod kitobxonga 20 dan ortiq qiroatxonalari orqali xizmat koʻrsatadi. 20-asr boshidan boshlab Amerikadagi 117000 ga yaqin boshqa kutubxonalarni kataloglar bilan taʼminlaydi.

Oʻtgan asr oxirlarida optik disklar va boshqa yangi texnologiya vositalari yordamida „Amerika xotirasi“ turkumi yaratila boshlandi, uning yordamida mahalliy kutubxonalar fondlari qad., nashr qilinmagan musiqa, tasviriy, dramatik asarlar, Amerika tarixiga oid kamyob materiallar bilan toʻldiriladi.

21-asrda Kongress kutubxonasi fondi dunyo ilm ahliga ochiq holga keltiriladi.

 

Turkum:Kutubxona
Kongruentlik

Kongruentlik (lotincha congraens -oʻlchovdosh, ustma-ust tushuvchi) — geometrik figuralar toʻplamida aksiomalar yoki almashtirishlar gruppasi yordamida kiritiladigan ekvivalentlik munosabati. Yevklid geometriyasida ikki figuradan birini harakat yordamida ikkinchisi bilan ustma-ust tushirish mumkin boʻlsa, ular kongruent figuralar deyiladi.OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
Kondensatlanish reaksiyalari

Kondensatlanish reaksiyalari — ikki yoki bir nechta oddiy moddalardan murakkab birikmalar hosil boʻlishini tavsiflaydigan koʻp sonli reaksiyalar guruhining organik kimyoda nomlanishi. Bunda yangi uglerod-uglerod (S—S) bogʻlari hosil boʻladi. Kondensatlanish reaksiyalarida, koʻpincha, suv, vodorod, spirt, galogenvodorod va galogenlar ajraladi. Bu xildagi Kondensatlanish reaksiyalariga kroton kondensatlanish, benzoin kondensatlanish, aldol kondensatlanish, diyen sintezi va boshqa misol boʻla oladi. Bundan tashqari, geterotsiklik birikmalar hosil boʻladigan barcha reaksiyalar ham organik kimyoda Kondensatlanish reaksiyalari deb ataladi. Bu reaksiyalar jarayonida uglerod — uglerod, uglerod — geteroatom, geteroatom — geteroatom kabi yangi bogʻlar hosil boʻlishi mumkin. Odatda, eterifikatsiya, qayta eterifikatsiya, kislorod yoki azot va boshqa boʻyicha alkillash, atsillash reaksiyalari Kondensatlanish reaksiyalariga kirmaydi. Lekin bu sxemalarda polimerlar hosil boʻlishi polikondensatlanish reaksiyalari deyiladi. Kondensatlanish reaksiyalari sanoatda, lab.da keng qoʻllanadi. Plastmassalar, loklar, sunʼiy tola va boshqa tayyorlashda ishlatiladigan koʻpgina sintez smolalar (mas, kapron) Kondensatlanish reaksiyalari bilan olinadi.OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
Kondensator

thumb|Elektr kondensator
thumb|Elektr kondensatorlar
Kondensator ( – zichlayman, quyultiraman) – 1) issiqlik texnikasida – gazsimon modda (bugʻ) ni kondensatlovchi apparat; issiqlik almashinish apparatining bir turi. Kondensatorning sirtqi va kontakt (yoki aralashtiruvchi) xillari bor. S i r t q i Kondensatorda suv bugʻi ichidan sovuq suv oqadigan quvur devoriga tegib kondensatlanadi. Kontakt Kondensatorda suv bugʻi bevosita sovituvchi suvga tegib kondensatlanadi. Bunday Kondensatorlar kimyo sanoatida, issiqlik energetikasida (qarang Kondensatsion elektr stansiya, Kondensatsion turbina), bugʻlatish qurilmalari (distillyat olish, bugʻ aralashmalarini ajratish uchun) va boshqalarda ishlatiladi. 2) Elektr Kondensator – elektr zaryadlarni yigʻuvchi qurilma. Dielektriklar bilan ajratilgan ikki yoki undan ortiq elektrod (qoplama)dan iborat. Kondensatorning qogʻozli, gazsimon dielektrikli, keramik, plyonkali, yarimoʻtkazgichli, elektrolitik va boshqa xillari mavjud. Ular oʻzgarmas, oʻzgaruvchan va yarimoʻzgaruvchan elektr sigʻimli boʻladi. Kondensatorlar elektrotexnika va radiotexnika, televideniye, elektronika, hisoblash texnikasi va boshqalarda qoʻllanadi.OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

Kondensator (lotincha  condensare – „ixcham“, „qalinlash“ yoki lotincha  condensatio – „yigʻish“  dan) – sigʻimning doimiy yoki oʻzgaruvchan qiymati 1 va past oʻtkazuvchanlikka ega boʻlgan ikki terminalli kontur boʻlgan elektron komponent; elektr maydonining zaryadi va energiyasini toʻplash uchun qurilma .

DC pallasida joylashgan kondansatör kontaktlarning zanglashiga olib ulangan paytda (kondensator zaryadlanmoqda yoki zaryadlanmoqda) oqim oʻtkazishi mumkin, oʻtish jarayoni oxirida oqim kondansatör orqali oʻtmaydi, chunki uning plitalari bir-biridan ajratilgan. dielektrik. Oʻzgaruvchan tok pallasida u kondansatörni tsiklik qayta zaryadlash orqali oʻzgaruvchan tok tebranishlarini oʻtkazadi, bu joy almashtirish oqimi deb ataladigan bilan yopiladi .

Xususiyatlari:

Kondensator asosiy xarakteristikasi, kondensator elektr zaryadini toʻplash qobiliyatini tavsiflovchi kapasitansıdır . Nominal quvvatning qiymati kondensatorni belgilashda koʻrinadi, haqiqiy quvvat esa koʻplab omillarga qarab sezilarli darajada farq qilishi mumkin. Kondensatorning haqiqiy sigʻimi uning elektr xususiyatlarini aniqlaydi. Shunday qilib, sigʻimning taʼrifiga koʻra, plastinkadagi zaryad plitalar orasidagi kuchlanishga mutanosibdir (q = CU). Odatda sigʻim qiymatlari pikofaraddan minglab mikrofaradgacha. Biroq, oʻnlab faradgacha boʻlgan sigʻimga ega boʻlgan kondansatörler (ionistorlar) mavjud .

Ommaviy oʻrnatish uchun turli xil kondensatorlar.
Kondensatsion elektr stansiya

Kondensatsion elektr stansiya (KES) — ishi bugʻning kondensatlanishiga asoslangan va faqat elektr energiyasi ishlab chiqaradigan elektr stansiya. Ish dvigateli — bugʻ turbinasi. Unda ish sikli bugʻning kondensatlanishi (suyuqlikka aylanishi) bilan tugaydi (qarang Kondensatsiya). Hosil boʻlgan kondensat bugʻ qozonita qaytib keladi va qayta ishlatiladi. Kondensatsion elektr stansiyada suv bugʻining issiqlik energiyasi kondensatsion bugʻ turbinasida mexanik energiyaga, elektr generatorlarda elektr energiyasiga aylanadi. Bugʻning boshlangʻich parametrlari (bosimi va temperaturasi) ni uni turbinaga kiritish oldidan oshirib, ishlatilgan bugʻning oxirgi bosimi va temperaturasi pasaytirilib, kondensatsion elektr stansiyaning f.i.k. oshiriladi, Bugʻni qoʻshimcha (orada) qizdirib ham f.i.k.ni oshirish mumkin. Yirik kondensatsion elektr stansiyada bugʻning boshlangʻich parametrlari — bosim 13 — 14 MPa va temperaturasi 560— 570°, takomillashganlarida esa 25 MPa va 550—660°, 30 MPa va 650° boʻladi. Ayrim turboagregatlarning quvvati 800—1300 MVt ga yetadi. Kondensatsion elektr stansiyas.ning asosiy qismlari: qozon qurilmasi, bugʻ turbinasi va mashina zali, texnik suv taʼminoti va yoqilgʻi xoʻjaligi, elektr taqsimlash qurilmasi, kuchaytirish podstansiyasi va boshqa Kondensatsion elektr stansiyas.da koʻmir kukuni, tabiiy gaz, mazut, oʻtin va boshqa yoqilgʻilar yoqiladi. Atom kondensatsion elektr stansiyada yoqilgʻi sifatida yadro yoqilgʻisidan foydalaniladi. Yirik KESlar issiqlik elektr stansiyalari deb ataladi.OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
Kondensatsiya

thumb
Kondensatsiya suyuq holatidagi moddaning muzlashi yoki siqilishi natijasida suyuq yoki qattiq holatga o'tishi. Kondensatsiya — bug'lanishning aksi. Kondensatsiya muayyan modda uchun kritik temperaturadan past temperaturadagina sodir boʻladi. Kritik nuqta bilan uchlama nuqta orasidagi temperaturaviy oralikda modda suyuq holatga, yanada pastroq temperaturalarda esa kristall holatga oʻtadi. Suyuq yoki kristall holatlar orasida muvozanatli Kondensatsiya yuz berib, gaz holatdan suyuq yoki qattiq holatga miqdorda issiqlik ajraladi. Bu issiqlik moddaning shu temperatura va bosimda bugʻlanishiga sarflangan issiqlikka teng. Kondensatsiyaning solishtirma issikligi solishtirma bugʻlanish issikligiga teng. Bugʻlanish va Kondensatsiya bir vaqtda roʻy beradi. OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

 Yana qara 

 Bugʻlanish
 Shudring
Kondensor

Kondensor (lotincha condenco — quyuqlashtiraman, zichlashtiraman) — yorugʻlik manbaidan chiqayotgan yorugʻlikni yigʻib, yoritilayotgan obyekt (narsa) ga yoʻnaltirib beradigan linza (koʻzgu) yoki linzalar (koʻzgular) tizimi. Linzali, koʻzguli va koʻzgu-linzali bor. Diaskop, mikroskop, kinoproyeksion apparatlar, fotokattalashtirish asboblari va boshqa asboblarda ishlatiladi.OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
Kondiloma

Kondiloma (yun. condyloma — oʻsma, shish) — teri va shilliq qavatlar (epiteliy va biriktiruvchi toʻqima)ning doimiy shakllanadigan sohasida turli yalligʻlanishlar tufayli paydo boʻladigan soʻgalsimon oʻsmalar. Kondiloma, aksariyat, isqirt odamlarda tashqi jinsiy aʼzolarning (siydik, najas va boshqa bilan ) doim namlanib turadigan terisida, chov burmalari va boshqa joylarda paydo boʻladi. Serbar kondiloma (zaxm belgilaridan biri) va oʻtkir uchli kondiloma farq qilinadi. Dastlab mayda, qizgʻish tugunchalar paydo boʻlib, ular asta-sekin kattalashadi, soʻng birbiri bilan qoʻshilib, xuddi gulkaramga oʻxshash oʻsmaga aylanadi.OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
Kondilyak Etyen Bonno de

KONDILYAK (Condillac) Etyen Bonno de (1715.30.9, Grenobl — 1780.3.8, Bojansi) — fransuz faylasufi, maʼrifatparvar. Parij Fanlar akademiyasining aʼzosi (1768). D. Didro va D’alamber bilan "Ensiklopediyami nashr etishda hamkorlik qilgan. Falsafiy qarashlari J. Lokk taʼsirida shakllandi. K. xotiradan boshlab to tafakkur va irodaning paydo boʻlishi, hissiy idrokni oʻzgartirishgacha boʻlgan barcha ruhiy jarayonlarni tushuntirishga urinib, boʻlarni bilishning yagona manbai deb tasavvur qildi. K. assotsiativ psixologiyasining asoschilaridan biri. Asarlari: "Sezgilar toʻgʻrisida traktat" (1754), "Inson bilimlarining kelib chiqishini tadqiq etish tajribasi" (1746) va boshqaOʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
Konditsioner

thumb
Konditsioner  – 1) havoni moʻtadillash agregati; ventilyator, havoni isitkich, havoni sovitkich va havo filtrlaridan iborat. Mustaqil, nomustaqil va yetkazib beruvchi konditsioner, markaziy (obyektdan uzoqroqqa oʻrnatiladi), mahalliy (obyektning oʻziga yoki uning yaqiniga oʻrnatiladi) bor. Mustaqil konditsionerda sovitish mashinasi yoki sovitish mashinasi va elektr havo isitkichi boʻladi, bulardan tashqari elektr dvigatelli sovitish kompressorlari, bugʻlatkich-havo sovitkich, kondensator, havo filtri, elektr dvigatelli ventilyatorlar, sovitish mashinasi ishini avtomatik rostlash, xona ichidagi havoni bir meʼyorda avtomatik tutib turish asboblari bor. Nomustaqil konditsionerda sovuq va issiq havo tashqi manbadan keladi. Yetkazib beruvchi konditsionerda havo markaziy konditsionerdan berilib, sovuq va issiq (sovuq va issiq suv) tashqi manbadan beriladi; uning ventilyatorli va elektorli bor. Suvni bugʻlatib havo sovitiladigan bugʻlatkichli konditsioner ham ishlab chiqariladi. Mustaqil K.ning ish unumdorligi soatiga 450–16 000 m, nomustaqilniki – 1 500–500 000 m havo. Konditsioner turar joy, jamoat, sanoat va qishloq xoʻjaligi binolari, vagonlar, samolyotlar va boshqalarda qoʻllanadi; 2) donlarga gidrotermal ishlov beradigan apparat; bunda un mayin tortiladi va sifati yaxshilanadi.

 
 Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil.

Turkum:Maishiy texnika
Kondor

Kondor — Eronning Alborz ustoni Karaj okrugi Asara tumani Adaran qishloq okrugiga qarashli qishloq.

2006-yilgi aholini ro'yxatga olish ma'lumotlariga ko'ra, hudud Tehron viloyati tarkibida bo'lganida, aholi soni 429 xonadonda istiqomat qiluvchi 1,498 kishini tashkil qilgan. 2016-yilgi eng soʻnggi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra esa, aholi soni 675 ta xonadonda yashovchi 1922 kishiga koʻpaygan, bu vaqtga kelib, okrug viloyatdan ajratilib, yaqinda tashkil etilgan Alborz ustoni tarkibiga kiritilgan. Hudud okrugdagi eng gavjum qishloq hisoblangan.

 

Turkum:Koordinatalar Vikimaʼlumotlarda
Turkum:Karaj shahristoni aholi punktlari

Turkum:Alifbo boʻyicha aholi punktlari
Marquis de Condorcet

Marquis de Condorcet (1743.17.9, Ribmon, SenKanten yaqini — 1794.29.3, Burla-Ren) — fransuz faylasufi, maʼrifatparvar, siyosiy arbob. Parij Fanlar akademiyasi aʼzosi (1769). 1777-yildan Parij Fanlar akademiyasining doimiy kotibi. "Ensiklopediya" nashr etishda hamkorlik qilgan, keyinchalik inqilobda qatnashgan, 1791-yilda Qonun chiqaruvchi majlisga saylangan, Konventda jirondachilar tarafida boʻlgan. Falsafada deizm va sensualizm tarafdori. "Inson aql-zakovati taraqqiyoti tarixiy koʻrinishlarining eskizi" (1794) asarida tarixiy taraqqiyot gʻoyasini rivojlantirgan; bu gʻoyaning asosi aql-idrokni kamolga yetkazishdan iborat.OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
thumb|upright|Esquisse d'un tableau historique des progres de l'esprit humain, 1795

 

Turkum:1743-yilda tugʻilganlar
Turkum:17-sentabrda tugʻilganlar
Turkum:1794-yilda vafot etganlar
Turkum:29-martda vafot etganlar
Konduktor

Konduktor (lotincha: conductor — kuzatuvchi) —1) poyezdlar, avtobus, tramvay va boshqalarda kuzatib boruvchi, bilet sotuvchi transport xodimi; 2) kesuvchi asbobni ishlov beriladigan detalga nisbatan yoʻnaltiruvchi parmalash va boshqa stanoklarida qoʻllaniladigan moslama. Ishlov beriladigan tyoshiklarning rejasiz oʻzaro aniq joylashishini taʼminlaydi; 3) yigʻma konstruksiyalarni vaqtinchalik mahkamlab, ularning holatini nazorat qiladigan qurilma; 4) yigʻiladigan yoki payvandlanadigan buyum detallarini kerakli vaziyatda toʻtib turadigan qurilma; 5) elektr zaryadlari yigʻiladigan metall shar, umuman har qanday elektr oʻtkazgichlar; 6.) konchilikda burgʻilanayotgan quduqlarga qoʻyiladigan trubalar, ular quduqning toʻgʻri yoʻnalishi va yuqori qismini suvdan muhofaza qilish uchun xizmat qiladi; 7) chor Rossiyasi flotidagi katta unterofitser mansabi.OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
Konibodom

Konibodom, Kandibodom — Tojikiston Respublikasi Sugʻd viloyatidagi shahar. Kand va bodom so'zlaridan yasalgan bo'lib, bodom qishlog'i degan ma'noni bildiradi.Fargʻona vodiysining gʻarbiy qismida joylashgan. Katta Fargʻona kanali boʻyida. Konibodom temir yoʻl stanyasidan 6 km. Aholisi 48 ming kishi (2013-yil). Konibodom 1463-yildan Qandi Bodom deb tilga olinadi. Baʼzi ga koʻra, Konibodom 9—10-asrlardan maʼlum.

Ushbu shaharni Zahiruddin Muhammad Bobur o'z asarida (Boburnoma) shunday tavsiflaydi: 

"Muning (Xo'jand) tavobidin Kandibodomdur. Agarchi qasaba emas, yaxshig'ina qasabachadur. Bodomi yaxshi bo'lur. Bu jihatdin bu ismg'a mavsumdur. Hurmuz va Hindustong'a tamom muning bodomi borur. Xo'janddin besh-olti yig'och sharq tarafidadur."

 Sanoati 
Qishloq xoʻjaligi mashinasozligi, yengil (paxta tozalash, toʻqimachilik, tikuvchilik), oziq-ovqat sanoati korxonalari bor. Badiiy hunarmandchilikning qadimdan markazi. Teatr, tarix-oʻlkashunoslik muzeyi mavjud. 16—17-asrlarga mansub 2 Madrasa, anʼanaviy oʻymakorlik va kitobali (bezak yozuvli) masjidlar saqlangan.OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

 

 
 История Канибадама 

Turkum:Tojikiston shaharlari
Turkum:Oʻrta Osiyoning qadimiy shaharlariTurkum:Konibodom tumani aholi punktlari
Konimex (shaharcha)

Konimex — Navoiy viloyatidagi shaharcha (1935 yildan). Konimex tumani markazi. Yaqin temir yoʻl stansiyasi Konimex (7 km), viloyat markazi Navoiygacha 25 km. Zarafshon vohasining oʻrta qismida. Zarafshon daryosidan Konimex arigʻi orqali suv oladi. Aho-lisi 8,4 ming kishi (2002). K.qad. aholi punktlaridan biri. Shaharcha nomining kelib chiqishini „Kon“ („kom“) — anhor, kanal, „mex“ yoki „mugʻ“ — otashparast, yaʼni Konimex — Otashparastlar anhori soʻzlari bilan bogʻlaydilar.

Shaharchada tuman hokimligi binosi, qurilish korxonalari, avtokorxona, aloqa boʻlimi, gazlashtirish, elektr tarmoqlari korxonalari, dehqon bozori, MTP, „Ishonch“, „Sayxun“ aksiyadorlik jamiyatlari bor. 4 umumiy taʼlim maktabi (shundan 1 tasi maktab-gimnaziya), kasb-hunar,iqtisodiyot, sport, musiqa maktablari, 2 kutubxona, klub, tarixiy-oʻlkashunoslik muzeyi faoliyat koʻrsatadi. Mexota masjidi mavjud. K.dan viloyat markazi, qoʻshni tuman markazlari va boshqa aholi punktlariga avtobus qatnaydi.OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

 

 

Turkum:Oʻzbekiston:Shaharchalar
Turkum:Konimex tumani
Konkistadorlar

Konkistadorlar (ispancha conquistador — zabt etuvchi) — Amerika kashf etilgach, u yerga yangi yerlar zabt etish maqsadida yoʻl olgan ispan avantyuristlari. K. yurishlari davomida mahalliy aholi qirgʻin qilingan, asoratga solingan, talon-toroj etilgan. K.ning eng mashhur yoʻlboshchilari: P. Alvarado, Nunyes de Balboa, P. Valdiviya, D. Velaskes, G. X. Kesada, E. Kortes, F. Pisarro.OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
Konklav

thumb
Konklav ( — berk xona) — Rim papasini saylash maqsadida chaqiriladigan kardinayalar yigʻini (1274-yildan), shuningdek, yigʻin oʻtkaziladigan bino. Yigʻin tashqi dunyodan butkul ajratib qoʻyilgan binoda oʻtadi. Konklav oʻtkazish tartibi XIII-asrda papa Grigoriy X tomonidan belgilangan. Keyingi papalar bu tartibga juzʼiy aniqlik va tuzatishlar kiritgan. Papa saylash uchun qatnashchilarning 3 dan 2 qismi ovoz berishi va yana qoʻshimcha bir ovoz berilishi talab qilinadi. Konklav qatnashchilarining soni 120 dan oshmasligi kerak.OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

 Yana qarang. 

 Rim papasini
 Katolitsizm
 Xristianlik
Konkret musiqa

Konkret musiqa - tabiiy va sunʼiy tovush-sadolarni yozib olish hamda ularni qayta ishlov natijasida hosil boʻladigan musiqa asarlari, musiqiy avangardizm oqimlaridan biri. Zamonaviy texnik vositalar (magnitofon, miksher pulti, mini-disk yozuv moslamalari va boshqalar) yordamida birlamchi mahsulot (ovoz)larni oʻzgartirish, aralashtirish orqali yaratiladi. Konkret musiqada, asosan, tabiatdagi turli tovushlar hamda hayotiy shovqinlardan, shuningdek, inson ovozi, cholgʻu sadolaridan foydalaniladi. Konkret musiqa 20-asrning 2-yarmidan rivoj topgan (ixtirochisi fransuz akustik muhandisi P. Shef-fer: "Turniket", "Temir yoʻl etyudi" asarlari, 1948 va boshqalar); targʻibotchilari: kompozitorlar P. Bulez, P. Anri. O. Messian, Ya. Ksenakis, A. Jolive va boshqa Hozirda aksariyat Konkret musiqa namunalari kinofilm, multfilm, spektakllarga moʻljallangan "musiqali fon" vazifasini bajaradi.OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
Konkretsiyalar

Konkretsiyalar (lotincha concretio -qoʻshilib ketish, oʻsish, quyuqlanish) — kimyoviy tarkibi va shakliga koʻra, oʻzi joylashgan jinsdan farqlanuvchi va diagenezda yuzaga keluvchi choʻkindi togʻ jinslaridagi yoki hozirgi choʻkindilardagi dumaloq shaklli mineral hosilalar. K. bir yoki turli minerallar agregatlaridan iborat boʻlib, diametri bir necha mm dan oʻnlab sm gacha yetadi. K., asosan, fosforit, pirit, markazit, baʼzan siderit, barit kabi minerallardan tashkil topadi. Organik qoldiqlar atrofida tarqoq mineral moddalarning toʻplanishidan hosil boʻladi. K. turli geologik davr qatlamlarida va hozirgi zamon okean choʻkindilarida ruda toʻplamlarini shakllantiruvchi temir va marganets oksidlari K. keng tarqalgan.OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
Konkurs

Konkurs (lotincha: concursus — toʻqnashish, uchrashish) — ishtirokchilar, takdim etilgan ishlar va hokazo orasidan eng yaxshilarini tanlab, saralab olish uchun oʻtkaziladigan musobaqa (qarang Tanlov).OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
Dmitriy Konovalov

Dmitriy Petrovich Konovalov (1856.22.3, hozirgi Dnepropetrovsk viloyati — 1929.6.1, Leningrad) — rus kimyogari. Akademik (1923-yildan). Eritmalarning kimyoviy nazariyasi asoschilaridan biri. Petrograd texnologiya instituti (1915-1918), Konchilik instituti (1918— 22) professor Petrograd oʻlchov va ogʻirliklar Bosh palatasi prezidenti va texnologiya instituti professor (1922-yildan). Asosiy ilmiy tadqiqot ishlari kimyoviy termodinamika va kinetikaga oid. Konovalov eritmalarning gaz va suyuq fazalaridagi komponentlarining nisbiy tarkibi bugʻ bosimiga hamda ikkita suyuq fazadan iborat sistemalarning qaynash temperaturasiga bogʻliklik qonunlarini (Konovalov qonunlari) kashf etgan (1881—1884)"KONOVALOV Dmitriy Petrovich" OʻzME. K-harfi Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil.

 

 

Turkum:1856-yilda tugʻilganlar
Turkum:3-aprelda tugʻilganlar
Turkum:1929-yilda vafot etganlar
Turkum:6-yanvarda vafot etganlar
Konovalov reaksiyasi

Konovalov reaksiyasi - alifatik va alitsiklik, shuningdek, yogʻaromatik birikmalardagi vodorod atomini suyultirilgan nitrat kislota bilan nitrolab nitroguruhga almashtirish reaksiyasi (suyuq fazali nitrolash):RH+HNO3 -> RNO2+ H2OBunda R — alkil, sikloalkil, arilalkil.

Konovalov reaksiyasi normal yoki yuqori bosim ostida amalga oshiriladi. Reaksiya tezligi va nitrobirikmalar hosil boʻlishi temperaturaga, nitrat kislota konsentratsiyasiga hamda boshlangʻich birikmaning tuzilishiga bogʻliq. Agar almashinish assimmetrik uglerod atomida roʻy bersa, optik faol nitrobirikmalar hosil boʻladi. Uchlamchi uglerod atomidagi vodorod juda oson, ikkilamchi uglerod atomidagi vodorod qiyinroq, birlamchi uglerod atomidagi vodorod juda qiyin almashinadi. Tarkibida uchlamchi uglerod atomi boʻlgan alitsiklik uglevodorodlar 9—10%li, almashinganlari esa 20% li NHO3 bilan nitrolanadi. Yogʻ-aromatik uglevodorodlarni nitrolash jarayoni a — holatdagi yon zanjirda kechib, reaksiya pirovar-dida, asosan, mononitrobirikmalar hosil boʻladi. Konovalov reaksiyasi sanoatda nitroalkanlar va sikloalkanlar olishda, shuningdek, lab. amaliyotida uglevodorodlarning tuzilishini aniqlashda qoʻlla-niladi. Reaksiyani 1888-yilda M. I. Konovalov kashf etgan.OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
Konovalov qonunlari

Konovalov qonunlari - muvozanat holatidagi ikki komponentli sistemaning suyuq va bugʻ fazalar tarkibining temperatura yoki bosim oʻzgarishiga bogʻlikligini ifodalaydigan 3 qonun. 1-qonun — oʻzgarmas temperaturada (T-const) bugʻ tarkibida eritmadagiga qaraganda koʻproq (yoki ozroq) miqdorda boʻlgan komponentning konsentratsiyasi ortganda eritmaning bugʻ bosimi ham ortadi (yoki kamayadi). 2-qonun — oʻzgarmas temperaturada muvozanat bosimining eritma tarkibiga yoki oʻzgarmas bosimda (P-const) qaynash temperaturasi (kondensatsiya)ning konsentratsiyaga chiziqli bogʻliqligining ekstremum nuqtasida muvozanatda boʻlgan suyuqlik va bugʻ tarkiblari mos keladi. 3-qonun — oʻzgarmas temperatura va bosimda suyuq eritma bilan bugʻ tarkibi bir yoʻnalishda oʻzgaradi. Konovalov qonunlari suyuq va bugʻ fazalaridan iborat ikki komponentli sistemalar uchun 1881—84 yillarda D. P. Konovalov tomonidan nazariy asoslangan va amaliy tasdiqlangan. 1876—78 yillarda J. U. Gibbs bu qonunlarni umumlashtirgan holda keltirib chiqargan. Konovalovning 2- qonuni koʻpincha Gibbs-Konovalov qonuni deb ataladi; uni koʻp komponentli sistemalarga ham tatbiq etish mumkin. Konovalov qonunlari fazalar muvozanati diagrammalarini tuzishda, suyuqlik — bugʻ muvozanati toʻgʻrisidagi maʼlumotlarni amaliy jihatdan tahlil qilishda, moddalarni rektifikatsiya yoʻli bilan ajratish usullarini ishlab chiqishda muhim ahamiyatga ega.OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
Andrey Kononov

Kononov Andrey Nikolayevich (1906.27.10, Peterburg — 1986.30.10, Leningrad) — turkiyshunos.

Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan fan arbobi (1979), akademik (1974), filologiya fanlari doktori (1948), professor (1950). Leningrad sharq tillari institutini tugatgan (1930), shu institutda oʻqituvchi (1932—38), professor (1950-yildan). Rossiya Fanlar akademiyasi Sharqshunoslik institutining Leningrad boʻlimi direktori (1961-63).

Ikkinchi jahon urushi yillarida Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi Til va adabiyot institutida, ayni vaqtda Oʻrta Osiyo universitetida ishlagan (1943—45).

K. tadqiqotlari turkiy tillarni oʻrganishga, sharqshunoslik tarixiga oid. U „Oʻzbek tili grammatikasi“ (1948, 1960), „Hozirgi oʻzbek adabiy tilida koʻmakchilar“ (1951), „Hozirgi turk adabiy tilining grammatikasi“ (1955), „Hozirgi oʻzbek adabiy tilining grammatikasi“ (1960) va boshqa ilmiy asarlarida oʻzbek adabiy tili masalalarini tadqiq etgan. „Mahbubul-qulub“ va „Shajarayi tarokima“ asarlarining yigʻma matnini tuzib, nashrga tayyorlagan. V. M. Jirmunskiy bilan hamkorlikda „Kitobi dadam Qoʻrqut“ (1962)ni nashr ettirgan. Sharqshunoslarning 23-xalqaro kongressida (London, 1954), Turkiya Tilshunoslar jamiyati kongresslarida (Anqara, 1957, 1966), Sharqshunoslarning 25-xalqaro kongressida (Moskva, 1960) oltoyshunoslar shoʻʼbasi ishlariga rahbarlik qilgan. Turkiya tilshunoslik jamiyati (1957), Vengriya sharqshunoslari ilmiy jamiyati (1970), Polsha sharqshunoslari ilmiy jamiyati (1974), Vengriya Fanlar akademiyasi faxriy aʼzosi (1973).

 

 
 Grammatika yazika tyurkskix runicheskix pamyatnikov, VII-IX vv., L., 1980.

Turkum:Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan fan va texnika arboblari
Turkum:Alifbo boʻyicha olimlar
Turkum:Turkologlar
Turkum:1906-yilda tugʻilganlar
Turkum:1986-yilda vafot etganlar
Nikolay Konrad

Nikolay Iosifovich Konrad 1891. 1(13).3, Riga — 1970.30.9, Moskva — sharqshunos olim. Rus yaponshunosligi maktabi asoschisi, akademik. (1958). Peterburg universiteti va Amaliy sharqshunoslik akademiyasini tugatgan (1912). Asosiy ilmiy ishlari Yaponiya, Xitoy va Koreya adabiyoti, tilshunosligi, tarixi va madaniyati tarixiga bagʻishlangan. Shu mamlakatlar xalqlarining yozma yodgorliklarini rus tiliga tarjima qilgan. Osiyo va Yevropa mamlakatlari tarixiy taraqqiyotini chuqur tahlil qilish Konradga Sharq va Gʻarbning tarixiy va madaniy taraqqiyotini qiyoslab, qator muhim muammolariga butunjahon tarixiy jarayonining yagonaligi pozitsiyasidan yondashish imkonini berdi. Alisher Navoiy ijodi boʻyicha ham tadqiqotlar olib borgan."KONRAD Nikolay Iosifovich" OʻzME. K-harfi Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

 

 Zapad i Vostok, M., 1972.

Turkum:1891-yilda tugʻilganlar
Turkum:1970-yilda vafot etganlar
Turkum:30-sentabrda vafot etganlar
Turkum:1-martda tugʻilganlar
Konrad yuzasi

Konrad yuzasi (avstriyalik geofizik V. Konrad (1876—1962) nomidan) — Yer poʻstining "granit" va "bazalt" qatlamlarini ajratib turuvchi shartli chegara. Seysmik toʻlqinlar oʻtish tezligining oʻsib borishi bilan aniqlanadi. Soʻnggi tadqiqotlarda ushbu chegaraning aniq emasligi (baʼzan esa umuman yoʻqligi) maʼlum boʻldi.OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
Konsalting

Konsalting (maslahat berish) -bu biznes-jarayonlarni optimallashtirish, faoliyatning asosiy ko‘rsatkichlarini oshirish va takomillashtirish bo‘yicha keng ko‘lamli iqtisodiy, sanoat, tijorat va boshqa masalalar bo‘yicha korxonalar rahbarlari va xususiy tadbirkorlarga pullik ekspert maslahatlarini berishdir. Konsaltingning maqsadi boshqaruv tizimining ( boshqaruv ) belgilangan maqsadlariga erishishida yordam berishdir.

Boshqacha qilib aytganda, konsalting - bu boshqaruvchilarning muayyan muammoni hal qilish maqsadida moliyaviy, huquqiy, texnologik texnik, ekspert faoliyati kabi keng ko‘lamli masalalar bo‘yicha ekspertlardan oladigan maslahatlari. Konsalting kompaniyalari faoliyatning muayyan sohalariga (masalan, moliyaviy, kadrlar, yuridik, marketing, tashkiliy, strategik va boshqalar) ixtisoslashgan. ) .

Konsaltingning asosiy vazifasi mijozning mavzu sohasi va muammolarini hisobga olgan holda ilmiy-texnikaviy, tashkiliy-iqtisodiy yechimlarni ishlab chiqish va ulardan foydalanish istiqbollarini tahlil qilish, asoslashdan iborat.

 Konsalting qanday holatlarda kerak bo‘ladi? 

 Kompaniyaga yangi g‘oyalar kerak bo‘lganda;
 Kompaniya tajriba va malakaga ehtiyoj sezsa;
 Korxona rahbariyati orasida muhim masala bo‘yicha yakdillik yo‘q bo‘lib, xolis maslahat olish uchun tashqaridan fikr talab etilsa;
 Loyihani yakuniga yetkazish uchun kompaniya yordamga muhtoj bo‘lsa;
 Kompaniyadagi o‘zaro aloqalarning yaxshi yo‘lga qo‘yilmaganligi tufayli darajalar va bo‘linmalar o‘rtasida bo‘g‘in bo‘la oladigan mutaxassisga ehtiyoj bo‘lsa.

 Maqsadlar va vazifalar 
Konsalting firmalari bozorni o‘rganish va prognozlash (tovar, xizmatlar, qimmatli qog‘ozlar litsenziyalari), narxlar; turli obyektlarning texnik-iqtisodiy asoslarini ishlab chiqish; marketing tadqiqotlarini o‘tkazish; eksport strategiyasini ishlab chiqish kabi xizmatlarni ko‘rsatadi. Konsalting xizmati, shuningdek, yangi tashkilotlarni yaratish uchun ta’sis hujjatlari paketlarini tayyorlashdan iborat bo‘lishi mumkin.

 Konsalting 
Uslubi bo'yicha:

 Ekspert maslahati
 Jarayon bo'yicha maslahat
 Ta’lim bo'yicha konsalting

Mavzu:

 IT konsalting
 Raqamli konsalting
 Boshqaruv bo'yicha konsalting
 Marketing bo'yicha konsalting
 Ekologik konsalting
 HR konsalting
 Yuridik konsalting
 Korporativ ta’lim sohasida konsalting
 Harbiy konsalting
 Strategik konsalting
 Eksport -konsalting

Mahalliylashtirish bo‘yicha:

 Tashqi konsalting
 Ichki konsalting
 Xalqaro konsalting

 

 Adabiyot 

 Консалтинг // Казахстан. Национальная энциклопедия (рус.). — Алматы: Қазақ энциклопедиясы, 2005. — Т. III. — ISBN 9965-9746-4-0. (CC BY-SA 3.0)
 

 
 
Turkum:Konsalting kasblari
Turkum:Konsalting
Konsedimentatsion burmalanish

Konsedimentatsion burmalanish (lot. con — birga, bir vaqtda va sedimentum — choʻkish) — choʻkindi jinslarning hosil boʻlish va toʻplanish jarayonlari bilan birgalikda kechadigan tektonik harakat. Konsedimentatsion burmalanish terminini geologiyaga birinchi marta rossiyalik geolog S. S. Shuls kiritgan (1948). Konsedimentatsion burmalanishda choʻkindi jinslarning katlamlanish qalinligi koʻp yoki oz tarqalgani ularning burmalanishiga bogʻliq. Choʻkindi jinslarining paydo boʻlishidan keyin sodir boʻladigan burmalanish postsedimentatsion burmalanish deb ataladi. Odatda, antiklinal burma yadrosida kanotlaridagiga nisbatan bir xil yoshdagi yotqiziqlar qalinligining koʻrinishi va koʻpincha litologik tarkibining oʻzgachaligi bilan ifodalangan. Uzlukli burmalanish obl.larda keng rivojlangan. Choʻkindi jinslarni oʻrganishda Konsedimentatsion burmalanishning ahamiyati katta.OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
Konsensus

Konsensus (lotincha consensus – yakdillik, kelishuv) – xalqaro shartnomalar tuzishda parlament yoki kengashlarda tegishli qaror qabul qilish; bunda rasman eʼtiroz bildirilmasa, ishtirokchilarning umumiy roziligi asosida rasmiy ravishda ovoz berilmaydi. Konsensus usuli, shuningdek, BMT organlarida tan olingan boʻlib, shu tashqilot doirasida oʻtkaziladigan xalqaro konferensiyalar va kengashlarda qoʻllanadiOʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil.
Konsepson

Konsepsion300pxGerbBayroq 110px|center110px|centerXarita200pxHukumatDavlat: ChiliGubernator: Patricio KuhnGeografik xarakeristikaMaydoni 221,6 km²Aholisi: 216.061 (2002)Telefon prefiksi: +56
Konsepson — Chilining markaziy qismidagi shahar. Bio-Bio viloyatining maʼmuriy markazi. Temir yoʻl tuguni. Tinch okean sohilidagi port. Aholisi 362,6 ming kishi (1997). Mamlakatning muhim transport-iqtisodiy markazi. Mashinasozlik, neftni qayta ishlash, toʻqimachilik (ip gazlama, jun gazlama), oziq-ovqat (jumladan, un tortish, shakarqand, konserva) sanoatlari rivojlangan. Konsepson yaqinidan toshkoʻmir olinadi, metallurgiya zavodi qurilgan. Universitet bor. Shaharga 1550-yilda asos so-lingan. 1960-yilgi zilzilada vayron boʻlgan, keyinchalik qayta tiklangan.OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

 

 
 Concepción 
 Encyclopedia Britannica — Concepción 

Turkum:Chili shaharlari
Turkum:Chili
Konserva

Konserva (lotincha: conservare — saqlamoq) — hayvon yoki oʻsimlik mahsulotlaridan maxsus ishlov berilib, uzoq muddat saqlash uchun tayyorlanadigan oziq-ovqat mahsulotlari. Jahonda K.ning 1000 dan ortiq xili ishlab chiqariladi. K. goʻsht, goʻsht-oʻsimlik, sut, baliq, sabzavot, meva va boshqalardan tayyorlanadi. Konservalash oziq-ovqat mahsulotlar toʻyimliligini saqlashga yordam beradi. Koʻpincha, ortiqcha qismlari (qobigʻi, urugʻi, suyagi, tomiri va hokazo) olib tashlanishi, moy va shakar qoʻshilish hisobiga mahsulotlarning toʻyimliligi oshadi. Konservalangan mahsulotlarning vitamini qisman (5— 7%) kamayadi. K. buzilib qolmasligi uchun salqin va quruq joyda saqlanishi lozim. K.tayyorlanadigan apparatlarning koʻpi avtomatlashtirilgan. Aholini yil boʻyi sabzavot va mevalar bilan taʼminlashda, turistik sayohatlarda K.ning ahamiyati katta (yana qarang Konserva sanoati).OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
Konserva sanoati

Konserva sanoati - oziqovqat sanoati tarmogʻi, tez boʻziladigan oʻsimlik va hayvonot mahsulotlari (meva, sabzavotlar, sut, goʻsht, baliq)ni uzoq muddat saqlash maqsadlarida qayta ishlaydi, yarim fabrikatlar va germetik yopiq idishlarda isteʼmolga tayyor konservalar ishlab chiqaradi.

Sanoat usulida konservalar ishlab chiqarish 19-asr boshlarida rivojlandi. Oʻzbekistonda Konserva sanoati 20-asr boshlarida paydo boʻldi. 1913-yilda hozirgi Oʻzbekiston hududida kustar usul bilan mahsulot tayyorlaydigan 3 kichik konserva korxonasi boʻlib, ularda jami 200 ming banka konserva ishlab chiqarilgan. Oʻzbekistonda konserva sanoati 30-yillarda rivojlandi. Asosan, meva va sabzavotlardan konservalar ishlab chiqarila boshlandi. 1929-yil Yangiyoʻl konserva zavodi, 1932-yil Toshkent konserva zavodi ishga tushirildi. 1940-yillar boshida Samarqandda konserva zavodlari qurildi. Namangan konserva zavodi ham kengaytirildi. Urushdan keyingi yillarda Fargʻona, Andijon, Shahrisabz va boshqa shaharlarda oʻnlab konserva zavodi ishga tushirildi, eskilari kengaytirildi va zamonaviy asbob-uskunalar bilan jihozlandi. 1975-yilda "Oʻzmevasabzavotuzumsanoat" konserni korxonalarida 490 mln. shartli banka konserva mahsulotlari ishlab chikarildi. 1985-yilda sobiq Ittifokda alkogolizmga qarshi Qonun qabul qilingach, vino zavodlarida turli uzum va meva sharbati ishlab chikarila boshlandi. 1986—89 yillarda konserva ishlab chiqarish 2-marta koʻpaydi. Konserva korxonalari, asosan, "Oʻzmevasabzavotuzumsanoatxolding" kompaniyasi tarkibiga kiradi. Asosiy mahsulotlari — meva kompotlari, murabbo, jem, sharbatlar, marinadlangan va tuzlangan sabzavotlar, pomidor pastasi, quritilgan mevalar (qoqilar).

Konserva mahsulotlari ishlab chiqarishda "Oʻzbekbirlashuv" ning ulushi ham salmoqli. "Oʻzbekbirlashuv" tizimida 54 konserva korxonasi bor. Oʻzbekistondan Germaniya, Polsha, Italiya, Malayziya, Yaponiya kabi mamlakatlarga turli meva va sabzavotlar konservalari, pomidor pastasi, mayiz, turli qoqilar eksport qilinadi. Respublikada 90-yillardan koʻpgina jamoa xoʻjaliklarida kichik konserva zavodlari va sexlari ishga tushirildi. Ixtisoslashtirilgan yirik bogʻdorchilik, uzumchilik, sabzavotchilik xoʻjaliklari konserva zavodlariga xom ashyo yetkazib beradi. Respublika Konserva sanoati korxonalari yiliga 12 mlrd. shartli banka mahsulot ishlab chiqarish quvvatiga ega (2000). 1995-yilda 50 dan ortiq agrofirma ishladi (meva-sabzavot, konservalari ishlab chiqarishga moslashgan "Qashqadaryo", "Namangankonserva", "Samarqand", "Kishmish", "Uchkoʻprik", "Quvasoy" va boshqalar). 2000-yilda Oʻzbekistonda 480,4 mln. shartli banka (jumladan, "Oʻzbekbirlashuv" aksiyadorlik kompaniyasida 53,1 mln. banka) mevasabzavot konservasi ishlab chikarildi. "Toʻraqoʻrgʻon shirinliklari", "Buloʻngur mevalari" firmalarida meva qoqilari va mayiz tayyorlanadi.

"Oʻzbaliq" aksiyadorlik kompaniyasi korxonalarida dudlangan baliq, Moʻynoq baliq konserva kti (1941)da chetdan olib kelinadigan xom ashyodan turli baliq konservalari ishlab chiqariladi.

Akramjon Azizov.OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

 

 

Turkum:Oziq-ovqat sanoati