Zhantas/Cleaned-Uzbek_Wikipedia huggingface dataset:
Bog‘i Zarafshon

Bog‘i Zarafshon – Agra shahrida, hozir Tojmahal maqbarasidan besh chaqirim shimol tomonda joylashgan, Hindistonda samarqandcha chorbog‘ uslubida yaratilgan dastlabki bog‘ (1528 y.). Bobur shaxsan o‘zi tanlagan yerda uning chizib bergan tarxi bo‘yicha bunyod etilgan. Bobur Bog‘i Zarafshonning bir chetida xilvatxona soldirib, “Vaqo’ye” (ya’ni, “Boburnoma”)ni qayta oqqa ko‘chirgan. Davlat ishlaridan butunlay uzilib ketolmaganidan, Bobur ko‘rinishta keluvchilarni daryodan kema orqali olib o‘tishni buyurgan). Bobur Bog‘i Zarafshonda hokimiyatni Humoyunga topshirgan (uch kundan so‘ng vafot etgan; “Humoyunnoma”, 196). “Boburnoma”ni qayta ko‘chirgan xattotning yozib qoldirganiga ko‘ra, Bobur shu bog‘da dafn etilgan (keyinchalik, vasiyatiga ko‘ra xoki Kobulga olib kelinib qayta dafn qilingan). Bobur vafotidan so‘ng Bog‘i Zarafshon Boburiylar hukmdorlarining sevimli maskaniga aylangan. Humoyun harbiy yurishlari oldidan bu yerda mashvarat o‘tkazgan. Akbar bog‘ni yanada kengaytirib nilufarzorlar bilan o‘ragan va Bog‘i Nilufar deb atagan. Jaxongirshoh sevimli malikasi Nurjahon Begim sharafiga nomini Bog‘i Nurafshon deb o‘zgartirgan. Nurjahon Begim bog‘ o‘rtasida Mohitob nomli qabulxona bino qilib, Namgir nomi bilan ma’lum taxt o‘rnattirgan hamda Jaxaz Mahal degan saroy qurdirgan. Boburiylar sulolasining keyingi vakillari Orombog‘ deb atagan (mahalliy hind tilida: Rambog‘). Zahiriddin Muhammad Bobur ensiklopediyasi. SHARQ. -T.;2014
Kachkarivka (Berislav tumani)

Kachkarivka  — Ukrainaning Xerson viloyati Berislav tumanidagi qishloq.

2001-yilgi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra qishloqda aholi soni 2004 kishini tashkil qilgan. Pochta indeksi — 74350. Telefon indeksi — 5546. KATO kodi — 6520681801.

 Geografiyasi 
Qishloq Dneprdagi Kaxovka suv omborining oʻng qirgʻogʻida, T-04-03 avtomagistralidan 5,6 km uzoqlikda joylashgan.

 Tarixi 
Qishloq 1794-yilda Rossiyaning janubida tashkil etilgan boʻlib, bir necha yil oldin Turkiyadan qaytarib olingan.

1886-yilga kelib, Kechkarivka volostining markazi boʻlgan ushbu qishloqda 1485 kishi yashagan. Qishloqda 262 xonadon, pravoslav cherkovi, yahudiy ibodatxonasi, maktab va 5 ta doʻkon mavjud boʻlgan. U yerda yiliga 4 marta yarmarka boʻlib oʻtadi.

2022-yilda Rossiyaning Ukrainadagi maxsus harbiy operatsiyasi davomida qishloq rus armiyasi tomonidan egallangan. 10-noyabrda qishloq yana Ukraina tarkibiga kiritilgan.

 Mahalliy kengash 
Xerson viloyati, Berislav tumani, Kachkarivka qishlogʻi, Lenin koʻchasi, 6.

 

 

 Kachkarovka Ukraina Oliy Radasi veb-saytida da Arxivnaya kopiya
 Qishloq veb-sayti -da Arxivnaya kopiya )
 :Turkum:Qishloqlar
Turkum:Ukraina aholi punktlari
Kostirka (Berislav tumani)

Kostirka  — Ukrainaning Xerson viloyati , Berislav tumanidagi qishloq.

2001-yilgi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra qishloqda aholi soni 700 kishini tashkil qilgan. Pochta indeksi — 74361. Telefon indeksi — 5546. KATO kodi — 6520685204.

 Mahalliy kengash 
Xerson viloyati, Berislav tumani, Novoraysk posyolkasi, Lenin koʻchasi, 32.

 

 Kostyrka Ukraina Oliy Radasining veb-saytida

 

 :Turkum:Qishloqlar

Turkum:Ukraina aholi punktlari
Koshara (Xerson viloyati)

Koshara  — Ukrainaning Xerson viloyati, Berislav tumanidagi qishloq.

2001-yilgi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra qishloqda aholi soni 143 kishini tashkil qilgan. Pochta indeksi — 74310. Telefon indeksi — 5546. KATO kodi — 6520686702.

 Mahalliy kengash 
Xerson viloyati, Berislav tumani, Stepnoe qishlogʻi, Novaya koʻchasi, 24.

 
 Koshara Ukraina Oliy Radasi veb-saytida
 Turkum:Qishloqlar

Turkum:Ukraina aholi punktlari
Krupisya (Xerson viloyati)

Krupisya  — Ukrainaning Xerson viloyati Berislav tumanidagi qishloq.

2001-yilgi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra qishloqda aholi soni 211 kishini tashkil qilgan. Pochta indeksi — 74370. Telefon indeksi — 5546. KATO kodi — 6520688202.

 Mahalliy kengash 
Xerson viloyati, Berislav tumani, Chervoniy Mayak posyolkasi, Markaziy koʻcha, 5.

 

 
 Krupitsa Ukraina Oliy Radasining veb-saytida
 Turkum:Qishloqlar
Turkum:Ukraina aholi punktlari
Darıözü (Boyabat)

Darıözü — Sinop viloyati Boyabat tumaniga qarashli qishloq hisoblanadi.
 Tarixi 
Qishloq 1487-yildan buyon shu nomga egaNişanyan, Sevan. „Index-Anatolicus: Türkiye yerleşim birimleri envanteri“. nisanyanmap.com. 2 Ekim 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 2 Ekim 2021.
 Joylashuvi 
Qishloq Sinop viloyati markazidan 90 km, Boyabat tumani markazidan 20 km masofa uzoqlikda joylashgan a b c d „Darıözü Köyü“. YerelNet.org.tr. 5 Mart 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 2 Ekim 2021.
 Aholi 
Qishloq aholisining yillar boʻyicha maʼlumotlari 2022 151 2021 164 2020 174 2019 171 2018 170 2017 161 2016 159 2015 172 2014 198 2013 203 2012 215 2011 222 2010 235 2009 244 2008 266 2007 296 2000 422 1990 488 1985 762
 

Turkum:Alifbo boʻyicha aholi punktlari
Yumrutaş (Ağlasun)

Yumrutaş — Turkiyaning Burdur viloyati Ağlasun tumanida joylashgan qishloqKöy , Turkey Civil Administration Departments Inventory. Retrieved 30 January 2023.. Aholisi 112 nafar (2021).

 

Turkum:Koordinatalar Vikimaʼlumotlarda
Turkum:Alifbo boʻyicha aholi punktlari
Turkum:Ağlasun tumanidagi qishloqlar
Aşağıyumrutaş (Ağlasun)

Aşağıyumrutaş— Turkiyaning Burdur viloyati Ağlasun tumaniga qarashli qishloqKöy , Turkey Civil Administration Departments Inventory. Retrieved 30 January 2023.. Aholisi 111 nafar (2021).

 

Turkum:Koordinatalar Vikimaʼlumotlarda
Turkum:Alifbo boʻyicha aholi punktlari
Turkum:Ağlasun tumanidagi qishloqlar
Mavlono Fidoiy

Mavlono Fidoiy (15–16-asr) – fors-tojik tilida ijod qilgan astarobodlik shoir. Nomi “Majolis un-nafois”ning uchinchi majlisida tilga olinadi. Alisher Navoiy uning sayidzoda ekani, otasi bilan haj safariga borib kelgani, yaxshi sheʼriy tabʼi borligini aytadi. “Majolis un-nafois”da uning quyidagi bayti keltirilgan:Hamesha roʻy ba devor bud Majnunro

Ki, az raqib bipoʻshad sirishki gulgunro.

(Mazmuni: Qonli koʻz yoshini raqibidan yashirish uchun Majnunning yuzi hamisha devorga oʻgirilgan edi).

 

Turkum:Navoiyshunoslik
Mavlono Figʻoniy

Mavlono Figʻoniy I (15–16-asr) – fors-tojik tilida ijod qilgan xurosonlik shoir. Nomi “Majolis un-nafois”ning uchinchi majlisida tilga olinadi. Alisher Navoiy uning asl ismi Mir Said ekani, baxshilik, muqovasozlik va oʻymakorlik hunarida mohirligi, baʼzan sheʼr ham yozib turishi haqida maʼlumot beradi. “Majolis un-nafois”da uning quyidagi bayti keltirilgan:Dame visoli tu az umri

                     jovidon xushtar,

Ba yodi vasli tu xush budam,

           in zamon xushtar.

(Mazmuni: Vaslingga bir dam yetishish abadiy hayotdan yaxshiroqdir; vaslingni eslash bilan shod edim, bu zamon shodroqdurman).

 

Turkum:Navoiyshunoslik
Mavlono Figʻoniy II

Mavlono Figʻoniy II (15–16-asr) – fors-tojik tilida ijod qilgan xurosonlik shoir. Nomi “Majolis un-nafois”ning uchinchi majlisida tilga olinadi.

Alisher Navoiy uning Xoja Afzalga qarindosh ekani va yaxshi sheʼriy tabʼi borligi haqida maʼlumot beradi. “Majolis un-nafois”ning tarjimoni Faxriy Hirotiy esa uning asl ismi Xoja Mir Mast ekani, avval “Figʻoniy”, keyin “Ziyo” taxallusi bilan ijod qilgani, taʼrix aytishda mohirligi haqida yozib, Mavlono Figʻoniyning bitta taʼrixi, qasidasi va gʻazalidan bir matlaʼ keltiradi. Navoiy “Majolis un-nafois”da uning quyidagi baytini keltirgan: Har ki chun surati Chin dida ba roʻi tu kushod,

Chashmi digar zi tamoshoi tu barham nanihod.

(Mazmuni: Kim sening Chin suratiga oʻxshash yuzingga koʻz ochib qarasa, shundan soʻng tomosha qilishdan koʻzini uza olmaydi).

 

Turkum:Navoiyshunoslik
Mavlono Forigʻiy

Mavlono Forigʻiy (15–16-asr) – fors-tojik tilida ijod qilgan xurosonlik shoir. Nomi “Majolis un-nafois”ning uchinchi majlisida tilga olinadi. Alisher Navoiy uning darveshtabiat yigit ekanligini aytib, quyidagi baytini keltiradi:Az bas ki on jafojoʻ ozor menamoyad,

Andak tarahhumi oʻ bisyor menamoyad.

(Mazmuni: Ul jafo axtaruvchi yorim menga hamisha ozor berganidan ozgina qilgan gʻamxoʻrligi ham koʻpdek tuyuladi).

 

Turkum:Navoiyshunoslik
Mavlono Xayriy

Mavlono Xayriy (15 asr) – xorazm­lik forsigoʻy shoir. Nomi “Majolis un-nafois”ning oltinchi majlisida tilga olinadi. Alisher Navoiy uning devonatabiat va hardamxayol kishi ekanligini aytib, shoirlik quvvatiga ega ekanligini, qasida va gʻazallari yomon emasligini taʼkidlaydi. Atrofdagilar Mavlono Xayriydan yozgan baytlarining maʼnosini soʻrasalar bilmas, bilsa ham ayta olmas, lekin bu hol unga taʼsir ham qilmas ekan. “Majolis un-nafois”da uning quyidagi bayti keltirilgan:Ba roʻzi tashnagi obi ravon nabvad havas moro,

Dami tigʻi turo gar bar guloʻ yobem bas moro.

(Mazmuni: Tashnalik kunida oqar suvni havas qilmaymiz; tigʻing damini tomogʻimizda koʻrsak, shuning oʻzi bizga kifoyadir).

 

Turkum:Navoiyshunoslik
Mavlono Xalaf

Mavlono Xalaf (15–16-asr) – fors-tojik tilida ijod qilgan tabrizlik shoir va shayxzoda. Alisher Navoiy uning xush xulqliligi, elga maqbul yigit ekani, tahsil uchun Hirotga kelganligi haqida maʼlumot beradi. Mavlono Xalaf shahzoda Badiuzzamonga mulozim va musohiblik qilgan, yaxshi sheʼriy tabʼga ega boʻlgan. “Majolis un-nafois”da uning “Iydiy” ismiga bitilgan muammosi keltirilgan.

 

Turkum:Navoiyshunoslik
Mavlono Xalil

Mavlono Xalil (15–16-asr) – fors-tojik tilida ijod qilgan shoir. Nomi “Majolis un-nafois”ning uchinchi majlisida tilga olinadi. Alisher Navoiy uning Mashhad shahridan ekanligini aytib, quyi­dagi baytini keltiradi:Zi tigʻi tu, ey qotili dardmandon,

Chu gʻunchast purxun dili dardmandon.

(Mazmuni: Ey dardmandlarning qotili, sening tigʻingdan dardmandlar dili gʻunchadek qon boʻlib ketgan).

 

Turkum:Navoiyshunoslik
Mavlono Xizriy

Mavlono Xizriy I (15–16-asr) – fors-tojik tilida ijod qilgan xurosonlik shoir. Nomi “Majolis un-nafois”ning uchinchi majlisida tilga olingan. Mavlono Xizriy bir vaqtlar bandi qilingan boʻlib, uning ozod qilinishi haqida Alisher Navoiy uni xojasi ozod qildimi yoki ozodlik istab, Xojasini oʻzidan xalos qildimi, degan maʼnoda kinoya bilan yozadi.

“Majolis un-nafois”da uning quyidagi bayti keltirilgan:Umri man beruxat, ey zuhrajabin, meguzarad,

Hayf az avqoti sharifamki, chunin meguzarad.

(Mazmuni: Ey, Zuhra manglayli, seni koʻra olmay umrim oʻtmoqda, essiz, aziz vaqtlarim shunday oʻtib bormoqda).

 

Turkum:Navoiyshunoslik
Ağaçdibi (Hakkari)

Ağaçdibi — Turkiyaning Hakkari viloyati markaziy tumanidagi qishloq. Qishloqda jirkiy qabilasining kurdlari istiqomat qiladi va 2022-yilda 508 kishi istiqomat qilgan.

 Aholi 
1997-yildan 2022-yilgacha aholi tarixi;

 

Turkum:Koordinatalar Vikimaʼlumotlarda
Turkum:Alifbo boʻyicha aholi punktlari Turkum:Turkiya aholi punktlari
Akbulut (Hakkari)

Oqbulut — Turkiyaning Hakkari viloyati markaziy tumanidagi qishloq. Qishloqda Mamxuran qabilasining kurdlari istiqomat qiladi va 2022-yilda 302 kishi yashagan.

Aydinning ikkita qishlog'i va Demirli Oqbulutga biriktirilgan. 

 Tarix 
Qishloqda 1850-yilda 20 ossuriyalik oila, 1877-yilda 9 oila istiqomat qilgan 

 Aholi 
1997-yildan 2022-yilgacha aholi tarixi: 

 

Turkum:Koordinatalar Vikimaʼlumotlarda
Turkum:Alifbo boʻyicha aholi punktlari Turkum:Turkiya aholi punktlari
Verkola

Verkola  – Rossiyaning Arxangelsk viloyati, Pinej tumani Verkolskoye posyolkasidagi qishloq va tuman maʼmuriy markazi. Qishloq aholisi 2010-yilda 370 kishini tashkil etgan, bu qishloqda 7 ta koʻcha mavjud boʻlgan.

 Geografiyasi 
Verkola qishlogʻi Pinega daryosida, Karpogoridan (tuman maʼmuriy markazi) 49 km janubi-sharqda avtomobil yoʻlida joylashgan. Novy Put qishlogʻi – eng yaqin qishloqRasstoyanie ot Verkoli do Karpogor.

 

Turkum:Pinezskiy tumanidagi qishloqlar
Mavlono Xizriy II

Mavlono Xizriy II (15–16-asr) – fors-tojik tilida ijod qilgan xurosonlik shoir. Nomi “Majolis un-nafois”ning uchinchi majlisida tilga olinadi. Alisher Navoiy uning juda yosh ekani, endi tanila boshlagani haqida maʼlumot berib, yaxshi sheʼrlar bitishiga umid bildiradi. “Majolis un-nafois”da uning quyidagi bayti keltirilgan:Zi hajrat dil damodam nolavu ohu figʻon dorad,

Gʻamat gar qasdi dil mekard, aknun qasdi jon dorad.

(Mazmuni: Hajringda dil dam-badam nolayu oh chekadi. Gʻaming dilga qasdmand edi, endi jonga qasd qiladi).

 

Turkum:Navoiyshunoslik
Mavlono Xovariy

Mavlono Xovariy (15-asr) – fors-tojik tilida ijod qilgan samarqandlik shoir. Nomi “Majolis un-nafois”ning ikkinchi majlisida tilga olinadi. Alisher Navoiy uning yamoqchilik bilan shugʻullangani, shoʻxtabiatligi va “badiha (hozirjavoblik)ni ravon” aytishi haqida maʼlumot beradi. “Majolis un-nafois”da u yaratgan tarjiʼbanddan maqtaʼ bayt va quyidagi matlaʼ keltirilgan:Man ki umre ba havas payravii dil kardam,

Umr bigzasht-u nadonamki, chi hosil kardam.

(Mazmuni: Men umr boʻyi havas bilan yurak amriga boʻysundim, umr oʻtdi, bilmayman, nimalarga erishdim).

 

Turkum:Navoiyshunoslik
Mavlono Xokiy

Mavlono Xokiy (15-asr) – fors-tojik tilida ijod qilgan qavsiyalik shoir. Nomi “Majolis un-nafois”ning ikkinchi majlisida tilga olinadi. Alisher Navoiy uning Xoja Koʻsaviy xizmatida boʻlgani, darvesh kishi ekanligini aytib, “Majolis un-nafois”da quyidagi baytini keltiradi:Niyozmandi tuyem, ey ba noz parvarda,

Turo zamona ajab dilnavoz parvarda.

(Mazmuni: Ey nozanin, biz senga hamisha yolvoramiz, chunki seni zamona shunday ajoyib koʻngil oluvchi qilib yaratgan).

 

Turkum:Navoiyshunoslik
Mavlono Xolidiy

Mavlono Xolidiy (15-asr) – fors-tojik tilida ijod ³ilgan hisorlik shoir. Nomi “Majolis un-nafois”ning oltinchi majlisida tilga olingan. Alisher Navoiy uning tahsil uchun Hirot shahriga kelganligini, Xolid Valid avlodidan boʻlganligi uchun “Xolidiy” taxallusi bilan ijod qilishini aytadi. “Majolis un-nafois”ning tarjimoni Faxriy Hirotiy esa bu shoir “Faqir odam erdi va qalandar suvratida kezib yurardi” deb maʼlumot beradi. “Majolis un-nafois”da uning quyidagi bayti keltirilgan: Matars az tani xoki ba vaqti kushtani man,

Agar ba tigʻi tu garde rasad ba gardani man.

(Mazmuni: Meni oʻldirgan chogʻingda chang bosgan tanamdan choʻchima, agar xanjaringga gard yuqsa mening gardanimgadir).

 

Turkum:Navoiyshunoslik
Kisrécse

Kisrécse Vengriyaning Zala okrugida joylashgan qishloqdir.

 

Turkum:Zala okrugidagi aholi punktlari
Turkum:Vengriya aholi punktlariTurkum:Alifbo boʻyicha aholi punktlari
Kissziget

Kissziget Vengriyaning Zala okrugida joylashgan qishloqdir.

 

 
 Ko'cha xaritasi 

Turkum:Koordinatalar Vikimaʼlumotlarda
Turkum:Zala okrugidagi aholi punktlari
Turkum:Vengriya aholi punktlariTurkum:Alifbo boʻyicha aholi punktlari
Kisvásárhely

Kisvásárhely — Vengriyaning Zala okrugidagi qishloq.

 

Turkum:Zala okrugidagi aholi punktlari
Turkum:Vengriya aholi punktlariTurkum:Alifbo boʻyicha aholi punktlari
Akchali (Hakkari)

Akchali —Turkiyaning Hakkari viloyati markaziy tumanidagi qishloq. Qishloqda Pinyanishi qabilasiga mansub kurdlar istiqomat qiladi va 2022-yilda 765 nafar aholi istiqomat qilgan.

Eğercikning to'rt qishlog'i , Kanatli va Yeniyol Akçalıga biriktirilgan. 

 Tarix 
Jorj Persi Badjer 1850-yilda mintaqaga qilgan tashrifi chog'ida qishloqda 90 oila ossuriyalik aholi istiqomat qilganini ta'kidlagan bo'lsa, Edvard Lyues Katts 1877-yilda bu qishloqda kurdlar yashaydi, deb hisoblagan.

 Aholi 
1997-yildan 2022-yilgacha aholi tarixi: 

 

Turkum:Koordinatalar Vikimaʼlumotlarda
Turkum:Alifbo boʻyicha aholi punktlari Turkum:Turkiya aholi punktlari
Kozmadombja

Kozmadombja Vengriyaning Zala okrugidagi qishloq.

 

 
 Ko'cha xaritasi 

Turkum:Koordinatalar Vikimaʼlumotlarda
Turkum:Zala okrugidagi aholi punktlari
Turkum:Vengriya aholi punktlariTurkum:Alifbo boʻyicha aholi punktlari
Külsősárd

Külsősárd Vengriyaning Zala okrugidagi qishloq.

 

Turkum:Koordinatalar Vikimaʼlumotlarda
Turkum:Zala okrugidagi aholi punktlari
Turkum:Vengriya aholi punktlariTurkum:Alifbo boʻyicha aholi punktlari
Kustánszeg

Kustánszeg Vengriyaning Zala okrugidagi qishloq.

 

Turkum:Koordinatalar Vikimaʼlumotlarda
Turkum:Zala okrugidagi aholi punktlari
Turkum:Vengriya aholi punktlariTurkum:Alifbo boʻyicha aholi punktlari
Akkush (Hakkari)

Akkush —Turkiyaning Hakkari viloyati markaziy tumanidagi qishloq hisoblanadi. Qishloqda Mamxuran qabilasining kurdlari istiqomat qiladi va 2022-yilda 86 kishi bo'lgan.

Chetintash qishlog'i qishloqqa biriktirilgan. 

 Aholi 
1997-yildan 2022-yilgacha aholi tarixi: 

 

Turkum:Koordinatalar Vikimaʼlumotlarda
Turkum:Alifbo boʻyicha aholi punktlari Turkum:Turkiya aholi punktlari
Krasznokvajda

Krasznokvajda — Vengriyaning Borsod-Abaúy-Zemplén okrugida joylashgan qishloqKözponti Statisztikai Hivatal (KSH) . Szentimrey oilasi ajdodlarining uyi.

 

 

 Street map 

Turkum:Koordinatalar Vikimaʼlumotlarda
Bosh Sahifa/Arxiv/2023

{| role="presentation" id="mp-upper" style="width: 100%; margin-top:4px; border-spacing: 0px;"
| id="mp-left" class="MainPageBG" style="width:55%; border:1px solid #cef2e0; padding:0; background:#f5fffa; vertical-align:top; color:#000;"|
Tanlangan maqola 

Nomzodlar  | Arxiv | Oʻzgartirish

Yaxshi maqola

Nomzodlar  | Arxiv | Oʻzgartirish

Xushsifat maqola

Nomzodlar  | Arxiv | Oʻzgartirish
| style="border:1px solid transparent;"|

| id="mp-right" class="MainPageBG" style="width:45%; border:1px solid #cedff2; padding:0; background:#f5faff; vertical-align:top;"|
Yangiliklar

Bilasizmi...

Kelgusi sonni tayyorlash | Arxiv | Oʻzgartirish

Bugun
-Kelgusi sonni tayyorlash | Loyiha | Oʻzgartirish

Tanlangan tasvir
Arxiv | Koʻproq tanlangan tasvirlar
|}

Vikipediyaning qardosh loyihalari

Vikitillar

 __NOTOC____NOEDITSECTION__
Shihobiddin Muammoiy

Shihobiddin Muammoiy - Boburning Hindistonga birga borgan yaqin suhbatdoshlaridan biri. Keyinchalik Humoyun va Komron xizmatida bo‘lgan. “Faqiriy” taxallusi bilan she’rlar yozgan. U Boburga bag‘ishlab muammo risolasi tartib bergan. Komronning istagi bilan yozgan “Risolai Komron” asaridagi muammolar yechimi faqat “Komron”, “Mirzo”, “Shahzoda”, “Muhammad” nomlaridan iborat bo‘lgan. Bu asarning uchta qo‘lyozmasi O‘zFA Abu Rayhon Beruniy nomidagi Sharqshunoslik instituti fondida saqlanadiZahiriddin Muhammad Bobur ensiklopediyasi. SHARQ. -T.;2014.
Shihobiddin Gʻuriy

Shihobiddin Gʻuriy - Gʻuriylar sulolasining eng mashhur vakili. Garchi 1203-yilgacha Gʻuriylar davlatining oliy hukmdori rasman Gʻiyosiddin Gʻuriy bo‘lsa-da, amalda butun hokimiyat ukasi Shihobiddin qo‘lida bo‘lgan. U Hindistonga yurishlar qilib, Mo‘lton, Lahor va boshqa viloyatlarni egallagan, rajputlardan esa mag‘lubiyatga uchratgan. Bobur o‘zidan oldin Hindistonga yurish qilgan podshohlar haqida so‘z yuritganda Sulton Shihobiddin Gʻuriyni ham tilga olib, bir safar u bir yuz yigirma minglik qo‘shin bilan Hindistonga bostirib kirganini o‘z yurishiga qiyoslagan
Zahiriddin Muhammad Bobur ensiklopediyasi. SHARQ. -T.;2014.
Shohi Badaxshon

Shoh La’liy (Shohi Badaxshon) - Badaxshon shohi. Asl ismi Shoh Sulton Muhammad. Boburning o‘gay buvisi Shohbegimning otasi. Bularning ajdodlari uzoq asrlar Badaxshonda hukmronlik qilgan bo‘lsa-da, lekin ko‘p vaqt boshqa kuchli sultonlarning vassali bo‘lgan. Jumladan, Amir Temur va Temuriylar davrida ham ularning hokimiyatni tan olib, ularning nomidan Badaxshonni idora qilganlar. Boburning bobosi Sulton Abusa’id Shox Sulton Muhammadning qiziga uylangan, yana bir qizi (Shohbegim) mo‘g‘ul xoni Yunusxonga tekkan edi. Keyinchalik Shoh La’liy va uning o‘g‘li mustaqillikka intilganlari tufayli Sulton Abusa’id tomonidan vafotiga qadar Hirotda ushlab turilgan. O‘sha vaqtda u Alisher Navoiy bilan tanishgan. Alisher Navoiy “Majolisun-nafois”da Shoh La’liy haqida ham to‘xtali, she’rlaridan bir bayt namuna keltirgan. “Boburnoma”da Shoh Sulton Muhammad nomi bilan tilga olingan va Shohbegimning otasi ekanligi qayd qilingan. Bobur uning boshqa qizlari va o‘g‘li Abdibek Mirzo haqida ham ma’lumot berganZahiriddin Muhammad Bobur ensiklopediyasi. SHARQ. -T.;2014.
Shohquli Gʻijjakiy

Shohquli Gʻijjakiy - Hirotda yashagan sozanda va bastakor. Bobur Sulton Husayn saroyidagi san’atkorlar qatori tilga olib, soz chalishda yuksak mahoratga erishgani, o‘z davrida mashhur bo‘lgai kuylar ijod qilganini yozganZahiriddin Muhammad Bobur ensiklopediyasi. SHARQ. -T.;2014.
Oʻron

Oʻron – kalit soʻz, parol. Bobur oʻsha davrlarda har bir qavmning oʻz oʻroni boʻlishi toʻgʻrisida maʼlumot berib, baʼzi qavmlar „durdona“, boshqa qavm „toʻqboy“, yana bir qavm esa „lulu“ soʻzini oʻron sifatida tanlashganini bayon etadi. Urush chogʻida esa oʻron ikki soʻzdan iborat boʻlib, birinchi aytilgan oʻronga shartli javob tarzida oʻron belgilangan. Bobur Andijonga yurishi chogʻida „Toshkand“ va „Sayram“ soʻzlari oʻron sifatida tanlangan. Andijon qoʻrgʻoni yaqinida tun payti xonning qoʻshini „Toshkand“ deb oʻronni aytganida, Boburning oldingi safda turgan beklaridan biri shoshib qolib “Sayram” oʻrniga „Toshkand“ deb javob qaytargan. Natijada oʻrtada anglashilmovchilik tugʻilib, ikki tomon bir-birini oʻqqa tutganZahiriddin Muhammad Bobur ensiklopediyasi. SHARQ. -T.;2014.
Qayqubod Mirzo

Qayqubod Mirzo - Boburning evarasi, Hakim Mirzoning o‘g‘li. 1574 yil Kobulda tug‘ilgan. Ukasi Hakim Mirzoning vafotini eshitgan Akbar jiyanlarini Lohyp shahriga keltirib, ularga jogir (yer) ajratib berganZahiriddin Muhammad Bobur ensiklopediyasi. SHARQ. -T.;2014.
Qanbarali Qosimbek

Qanbarali Qosimbek - Boburning ulug‘ begi Qosimbek Qavchinning o‘g‘li. Yoshligidan Boburga xizmat qilgan va ko‘plab janglarda ishtirok etgan. Bobur 1502-yil dushmanlar ta’qibidan qochib, yonida atigi sakkiz kishi bilan qolganda, Qanbarali ham u bilan birga bo‘lgan. 1506- yil Qanbarali Mirzoxon isyonini bostirishda ishtirok etgan va jasorat ko‘rsatgan. Qandahorga qilingan yurishda jangda yarador bo‘lgan. 1514-yil Boburning ukasi Nosir Mirzo vafot etgandan so‘ng, Boburga qarshi ko‘tarilgan isyonni bostirishda qatnashgan. Keyinchalik ham Boburga sadoqat bilan xizmat qilib, nufuzli beklar qatorida turgan. Zahiriddin Muhammad Bobur ensiklopediyasi. SHARQ. -T.;2014.
Muhammad al-Iyoshiy (Abunnazar)

Muhammad ibn Masʼud ibn Muhammad ibn Iyosh as-Sullamiy, as-Samarqandiy, al-Iyoshiy (Abunnazar) (hijriy 320-yil (milodiy 932-yil)da vafot etgan) — bir qancha ilmlar sohibi bo‘lgan.

 Asarlari 
 „at-Tafsir“ („Tafsir“);
 „as-Salot“ („Namoz“);
 „al-Mulohiy“ („Ko‘ngilxushlik“);
 „al-Jizya“ („Jizya“);
 „al-Xiroj“ („Xiroj“);
 „at-Toat“ („Toat“).
Muhammad as-Samarqandiy (Abu Ali)

Muhammad ibn al-Valid as-Samarqandiy, al-Hanafiy (Abu Ali) (hijriy 450-yil (milodiy 1058-yil)dan keyin vafot etgan) — faqih bo‘lgan.

 Asarlari 
 „al-Asg‘ar fi furuʼi-l-fiqh“ („Furuʼ al-fiqhdagi eng kichik to‘plam“);
 „Majmuʼu-l-fatovo“ („Fatvolar to‘plami“).
Muhammad as-Suhravardiy

Muhammad Solih as-Suhravardiy (hijriy 1310-yil (milodiy 1893-yil)da tavallud topib, hijriy 1376-yil (milodiy 1957-yil)da vafot etgan) — fozil bo‘lgan.

 Asarlari 
 „al-Ajviba as-suhravardiyaani-l-asʼilati-l-bayrutiya“ („Bayrutliklarning savollariga Suhravardiyning javoblari“);
 „Lubbu-l-albob fi-t-tarojim“ („Ulug‘ zotlarning tarjimai hollari haqida aqlning ko‘zi“).
Muhammad ash-Sharvoniy

Muhammad ibn Mahmud ibn Hojiy ash-Sharvoniy, so‘ngra al-Qustantiniy (hijriy 912-yil (milodiy 1507-yil)da vafot etgan) — tabib bo‘lgan. Tafsir, hadis va arab ilmlarini o‘rgangan. Buxoro va Shirvon ahlidan bo‘lgan. Qustantiniya (Konstantinopol)ga ko‘chib o‘tgan. Sulton Muhammad (vafoti: 866-yil) uning tibbiy xizmatidan foydalangan. Hajga borgan va Misrda yashagan. U yerda baʼzi olimlardan saboq olgan va Rumga borgan.

 Asari 
 „Ravzatu-l-atr fi-t-tibb“ („Tabobat haqidagi muattar bo‘ston“, ko‘p jildli).
Muhammad ash-Shibliy

(Abu Ali) Muhammad ibn al-Husayn ibn Abdulloh ibn Shibliy (hijriy 470-yil (milodiy 1078-yil)dan keyin vafot etgan) — „ibn ash-Shibl“ nomi bilan tanilgan shoir bo‘lgan. U ulamolardan, undan esa boshqalar rivoyat qilganlar.
Muhammad ash-Shohuviy

Muhammad ibn Ibrohim ash-Shohuviy as-Samarqandiy (hijriy 297-yil (milodiy 910-yil)da vafot etgan) Samarqand ahlidan bo‘lgan. U ulamolardan, undan esa boshqalar rivoyat qilganlar.
Muhammad ash-Shoshiy

(Abu Bakr) Muhammad ibn Ahmad ibn al-Husayn ibn Umar ash-Shoshiy, at-Turkiy, ash-Shofiʼiy ((Muharram oyi Mayoforiqinda hijriy 429-yil (milodiy 1038-yil)da tug‘ilib, hijriy 507-yil shavvol oyi (milodiy 1114-yil) Bag‘dodda vafot etgan) — „al-Mustazhiriy“ nomi bilan tanilgan faqih. So‘ngra Bag‘dodga kelgan. Bir jamoa talabalar undan taʼlim olib, kamolot kasb etgan. Nizomiya madrasasida o‘quv bilan bog‘liq ishlarni boshqargan. U Shayx Abu Isʼhoq ash-Sheroziy qabrining yoniga dafn etilgan.

 Asarlari 
 „Hilyatu-l-ulamo fi mazohibi-l-fuqaho“ („Faqihlarning mazhablari haqida ulamolarning ziynati“, muallif uni xalifa al-Mustazhirga bag‘ishlab yozgan va „al-Mustazhiriy“ deb nomlagan, 2 jildli);
 „Sharhu muxtasari-l-Muzniy“ („Muzniyning muxtasariga sharh“, muallif uni „ash-Shofiy fisharhi-l-komil“ deb nomlagan, 20 katta jildda);
 „at-Targ‘ib“ („Targ‘ib“);
 „al-Umda“ („Tayanch“);
 „al-Muʼtamid“ („Ishonchli manba“).
Muhammad ash-Shobaranjiy

(Abu Savvar) Muhammad ibn Ahmad ibn Muhammad ibn Osim ash-Shobaranjiy (hijriy 370-yil (milodiy 981-yil)dan keyin vafot etgan) — ishonchli roviy shayx va zohid bo‘lgan. U ulamolardan hadis tinglagan.
Muhammad ash-Shoshiy (Abu Bakr)

Muhammad ibn Ali ibn Ismoil al-Qaffol ash-Shoshiy (Shoshda hijriy 291-yil (milodiy 904-yil)da tug‘ilib, hijriy 366-yil (milodiy 977-yil) Shoshda zulhijja oyida vafot etgan) — tafsir, hadis va fiqhda nufuzli imomlardan biri bo‘lgan. Shofiʼiy mazhabida bo‘lgan va o‘z diyorida ommani shu mazhabga jalb qilgan. Muhaddis, faqih, mufassir, usulchi, tilshunos va shoir bo‘lgan. Ilm yo‘lida ko‘psafarlar qilgan. Damashq, Iroq va Xurosonda hadis tinglagan. Movarounnahrda shofiʼiy mazhabini yoygan. U ulamolardan, undan esa boshqalar rivoyat qilganlar.

 Asarlari 
 „Kitob fi usuli-l-fiqh“ („Usul al-fiqh kitobi“);
 „Sharhu-r-risolali-sh-Shofiʼiy“ („Shofiʼiy risolasiga sharh“);
 „at-Taqrib“ („O‘zlashtirish“, 6 jild);
 „Kitob fi mahosini-sh-sharʼiya“ („Sharʼiy fazilatlar haqidagi kitob“);
 „al-Fatovo“ („Fatvolar“);
 „Adabu-l-qoziyala mazhabi-sh-shofiʼiy“ („Shofiʼiy mazhabidagi qozining odobi“).
Mexanofobiya

Mexanofobiya – bu mashinalar yoki mexanik narsalardan qoʻrqishni oʻz ichiga olgan fobiya turi. Oʻn toʻqqizinchi asrda sanoat inqilobi taʼsiriga reaktsiya sifatida paydo boʻlgan. Dizayner va rassom Jon Vassosning 1931-yilda chop etilgan „Fobiya“ kitobida mexanofobiya mashinalarni kuch yoki muvaffaqiyat timsoli sifatida koʻradigan iqtisodiy nomutanosiblik deb ataladi.

 Yana qarang 

 Fobiyalar roʻyxati

 

Turkum:Fobiya
Muhammad ash-Shoshiy (Shamsuddin)

Muhammad ibn al-Hasan al-Xorazmiy, al-Forobiy, ash-Shoshiy, al-Hanafiy (hijriy 781-yil (milodiy 1380-yil)dan keyin vafot etgan) adib boʻlgan.
 Asarlari 
 „Sharhu-r-risolati-l-xamsinafi usul li Faxriddin ar-Roziy“ („Faxruddin ar-Roziyning din asoslari haqidagi elliginchi risolasiga sharh“, muallif ushbu asarni 781-hijriy yilda yozib tugatgan).
Muhammad ash-Shoshiy (Kamoluddin)

Muhammad ash-Shoshiy, al-Farkandiy, at-Toshkandiy, al-Hanafiy, an-Naqshbandiy (hijriy 980-yil (milodiy 1573-yil)da vafot etgan) — mufassir bo‘lgan.

 Asari 
 „Hoshiya ala tafsiri-l-Bayzoviy“ („Bayzoviy tafsiriga hoshiya-izoh“).
Muhammad ash-Shargʻiy

(Abulmahosin) Muhammad ibn Abu Bakr ibn al-Muftiy ibn Ibrohim ash-Sharg‘iy (hijriy 491-yil rabiulavval oyi (milodiy 1098-yil)da tug‘ilgan) — odobli voiz bo‘lgan, „imomzoda“ nomi bilan tanilgan. U ulamolardan, undan esa boshqalar rivoyat qilganlar.
Muhammad ash-Shargʻiy (Abu Bakr)

Muhammad ibn Ibrohim ibn Sobir ash-Sharg‘iy (hijriy 272-yil rajab oyi (milodiy 886-yil)da Samarqandda vafot etgan) Buxoro, Xuroson, Iroq va Hijoz ulamolaridan rivoyat qilgan, undan esa boshqalar rivoyat qilganlar. .
Mavlono Xulqiy

Mavlono Xulqiy (15–16-asr) – fors-tojik tilida ijod qilgan hirotlik forsiynavis shoir. Nomi “Majolis un-nafois”ning uchinchi majlisida tilga olinadi. Alisher Navoiy uning nazmiy tabʼi yomon emasligini aytib, quyidagi baytini keltiradi:Ey sarvinoz, dar dili mo jo namekuni,

Jo mekuni, vale ba dili mo namekuni.

(Mazmuni: Ey sarvinoz, bizning dilimizdan joy olmaysan, joy olasan, lekin bizning dilimizdan emas).

 

Turkum:Navoiyshunoslik
Mavlono Xurramiy

Mavlono Xurramiy (XV–XVI asr) — fors-tojik tilida ijod qilgan hirotlik shoir. Uning „Ravzat ul-oshiqin“ („Oshiqlar bogʻi“) asari mavjud. Asar 1547-yilda Buxoroda Abdulazizxon davrida fors tilida yozilgan boʻlib, uning 1691-yildagi koʻchirilgan nusxasi Sharqshunoslik institutida saqlanadi.

Nomi “Majolis un-nafois”ning uchinchi majlisida tilga olinadi. Alisher Navoiy uning feʼli yomonligi, sovuq va yoqimsiz qiliqlari tufayli Xurosonda yashay olmasdan, Iroqqa, keyinroq Makka va Madinaga borib, anbiyo va shayxlarning qabr­larini ziyorat qilgani, ammo safardan avvalgidan-da badfeʼl va badjahl boʻlib qaytganligi, shunday tabiati bilan yana sheʼr ham yozishi, tabʼ ahlini pisand qilmasligi haqida maʼlumot beradi. “Majolis un-nafois”da uning quyidagi bayti keltirilgan:Ovozai ruxi gul to boz bar nayoyad,

Dar boʻston zi bulbul ovoz bar nayoyad.

(Mazmuni: Gulning yuzi haqida yana bir ovoza tarqalmaguncha, boʻstonda bulbuldan ham sado chiqmaydi).

 

 

Turkum:Navoiyshunoslik
Turkum:Alifbo boʻyicha shoirlar
Turkum:Fors shoirlari
Mavlono Xusraviy

Mavlono Xusraviy (15-asr) – fors-tojik tilida ijod qilgan hirotlik shoir. Nomi “Majolis un-nafois”ning ikkinchi majlisida tilga olinadi.

Alisher Navoiy uni kalondimogʻ, oʻziga yuqori baho beradigan kishi, agar biror sheʼrini koʻrsatish uchun olib keladigan boʻlsa, shunday yoʻl tutardiki, tanqidiy fikr aytishga imkon qoldirmas edi, barcha yozgan sheʼrlariga atrofdagilarning faqat tahsin aytishlarini istardi, deb yozadi. Mavlono Xusraviy devon ham tartib bergan. “Majolis un-nafois”da uning quyidagi bayti keltirilgan:Zi laʼli yor dandone giriftam,

Hayote yoftam, jone giriftam.

(Mazmuni: Yorning laʼli (labi)dan bir boʻsa oldim. (Bundan) hayot topdim, jon oldim). Mavlono Xusraviy Hirotda vafot etgan.

 

Turkum:Navoiyshunoslik
Turkum:Chala maqolalar
Turkum:Alifbo boʻyicha shoirlar
Mavlono Shabobiy

Mavlono Shabobiy (15–16-asr) – fors-tojik tilida ijod qilgan shoir. Nomi “Majolis un-nafois”ning uchinchi majlisida tilga olinadi. Alisher Navoiy uning Mashhad shoirlaridan ekanligini aytib, quyidagi baytini keltiradi:Ey sarvi sihi qomat, ey shoʻxi jafopesha.

Shud in tani majruham az tiri gʻamat besha.

(Mazmuni: Ey xushqomat sarv, ey jafo qiluvchi shoʻxim, gʻamlaring oʻqidan bu maj­ruh tanim chakalakzorga aylandi).

 

Turkum:Navoiyshunoslik
Turkum:Alifbo boʻyicha shoirlar
Turkum:Chala maqolalar
Mavlono Shavqiy

Mavlono Shavqiy (15–16-asr) – chechaktulik zullisonayn shoir. Nomi “Majolis un-nafois”ning uchinchi majlisida tilga olingan. Alisher Navoiy uning muloyim va yoqimli yigit ekani, dimogʻidagi xastalik tufayli yaxshi qiroat qila olmasligini aytib, forsiyda bitgan bir bayti va quyidagi turkiy matlaʼsini keltiradi:Borib ovora koʻnglum zulfing ichra mubtalo qoldi,

Tarahhum qilki, mendin bordi-yu, emdi sango qoldi.

 

Turkum:Navoiyshunoslik
Mavlono Shayxiy

Mavlono Shayxiy (15–16-asr) – fors-tojik tilida ijod qilgan tabaslik fors shoiri. Nomi “Majolis un-nafois”ning uchinchi majlisida tilga olingan.

Alisher Navoiy uning Iroqqa borib, musiqa ilmini oʻrgangani, bu fanga doir risolalar bitgani, Tabasga qaytgach, shayx­lik bilan mashgʻul boʻlganligini aytadi. Muhammad Qazviniy shoir haqida quyidagilarni ilova qiladi: Mavlono Shayxiy Arabistonda musiqa sohasida katta shuhrat qozonadi. Uning ikki gʻulomi boʻlib, ular joʻrovozlikda Shayxiyning asarlarini kuylaganlar. Bittasi Siyohcha nomli hindu boʻlib, Rumga ketadi. Rumning musiqa sohasidagi mashhur sanʼatkori darajasiga yetadi. Ikkinchisi rumlik boʻlib, Hindistonga ketadi va oʻsha yerda faoliyat yuritadi. “Majolis un-nafois”da Mavlono Shayxiyning quyidagi bayti keltirilgan:In na dogʻyest ki bar sinai soʻzoni man ast,

Muhri ishq ast ki az mehri tu bar joni man ast.

(Mazmuni: Koʻksimda yonayotgan bu narsa dogʻ emas, bu ishq muhridirki, u sening sevging uchun jonimgʻa bosilgan).

 

Turkum:Navoiyshunoslik
Mavlono Shamsiddin Maʼdobodiy

Mavlono Shamsiddin Maʼdobodiy – “Nasoyim ul-muhabbat”da tilga olingan tasavvuf shayxi, Alisher Navoiyning zamondoshi. Sheroz yaqinidagi Maʼdobod qishlogʻidan. Oʻttiz yil doimiy ibodatga mashgʻul boʻlgan. Uvays Qaraniydek oʻttiz ikki tishini sindirgan. “Nasoyim ul-muhabbat”ga ushbu shayx bilan bogʻliq fasl Navoiy tomonidan qoʻshilgan.

 

Turkum:Navoiyshunoslik
Mavlono Shamsiddin Muhammad Asad

Mavlono Shamsiddin Muhammad Asad (vaf. 1460) – “Nasoyim ul-muhab­bat”da tilga olingan tasavvuf shayxi. Shayx Zayniddin Xavofiyning muridi. Shayx Bahouddin Umarning xonaqohida chilla oʻtirgan. Mavlono Faxriddin Luris­toniy qoʻlidan tabarruk xirqa kiygan. Mavlono Saʼdiddin Koshgʻariy va Abdurahmon Jomiy bilan hamsuhbat boʻlgan. Hirotning Gozurgohida, Abdulloh Ansoriy qabrining etagida dafn etilgan. Alisher Navoiy “Nasoyim ul-muhabbat”ga “Nafahot ul-uns”­dan ushbu shayx haqidagi bobni aynan kiritgan.

 

Turkum:Navoiyshunoslik
Mavlono Shamsiy

Mavlono Shamsiy (15 asr) – badaxshonlik forsiynavis shoir. Nomi “Majolis un-nafois”ning oltinchi majlisida tilga olinadi. Alisher Navoiy garchi uni koʻrmagan boʻlsa-da, lekin taʼrifini Mavlono Muhammad Badaxshiydan eshitganligini, bu taʼrifga koʻra Mavlono Shamsiy shoʻx taʼbli shoir ekanligini aytadi. “Majolis un-nafois”­da uning quyidagi bayti keltirilgan:Chashmoni man ba roʻyat dar oshiqi chunonand,

K-az rashk yak digarro didan nametavonand.

(Mazmuni: Yuzingga oshiqlikda koʻzlarim shu darajaga yetganki, rashkdan bir-birini koʻra olmaydilar). 

 

Turkum:Navoiyshunoslik
Mavlono Sharbatiy

Mavlono Sharbatiy (15-asr) – fors-tojik tilida ijod qilgan xurosonlik shoir, naqqosh va xattot. Alisher Navoiy rahnamoligida voyaga yetgan. Nomi “Majolis un-nafois”ning toʻrtinchi majlisida tilga olinadi.

Navoiy uning tarix, sheʼriyat va muammo ilmidan yaxshi xabardorligi, bir risola bitayotgani, agar u tugallansa, ilm ahli uchun koʻp foyda boʻlishi haqida maʼlumot beradi. Mavlono Sharbatiy yoshligida qorilikni ham oʻrgangan. “Majolis un-nafois”da uning quyidagi bayti keltirilgan:Junun omad shior-u mehri roʻyi on parizodam,

Mani devona z-on roʻ dar zaboni mardum aftodam.

(Mazmuni: Ul parizod yuzining mehri orqali junun odat boʻldi. Shu tariqa men devona xalqning tilida doston boʻldim).

 

Turkum:Navoiyshunoslik
Mavlono Sharifi Bogʻishahriy

Mavlono Sharifi Bogʻishahriy (15-asr) – fors-tojik tilida ijod qilgan xurosonlik shoir va kotib. Nomi “Majolis un-nafois”ning toʻrtinchi majlisida tilga olinadi. Alisher Navoiy uning yaxshi sheʼriy tabʼi borligi va kotib yigit ekanligini aytib, quyidagi baytini keltiradi:Navbahoron garchi gul az sabza berun medamad,

Sabzai xatti tu az gulbargi tar chun medamad.

(Mazmuni: Erta bahorda agar gul maysalar orasidan unib chiqsa, sening ma­yin xatlaring yangi gul barglar (orasidan) unadi).

 

Turkum:Navoiyshunoslik
Mavlono Sharoriy

Mavlono Sharoriy (15–16-asr) – fors-tojik tilida ijod qilgan astarobodlik shoir. Nomi “Majolis un-nafois”ning uchinchi majlisida tilga olinadi. Alisher Navoiy uning “Sharoriy” (sharor – uchqun, alanga) taxallusini tanlagani rangidagi qizillik bilan bogʻliq boʻlsa kerak deb, quyidagi baytini keltiradi:Nadoram beshtar z-in toqati bemehrii jonon,

Xudoyo, bar man on nomehrubonro mehrubon gardon.

(Mazmuni: Jononning mehrsizligiga bundan ortiq bardosh bera olmayman. Ey xudo, ul nomehribonni menga mehribon qilgʻil).

 

Turkum:Navoiyshunoslik
Limanes (qishloq)

Limanes (2016-yilgacha — KirovoUkrainskiy institut natsionalnoy pamyati. Perechen gorodov i syol podlejaщix pereimenovaniyu http://www.memory.gov.ua/page\perelik-mist-ta-sil-do-pereimenuvannya |date=20151117040626) — Ukrainaning Xerson viloyati Berislav tumanidagi qishloq. 2022-yilda Rossiyaning Ukrainaga bosqini paytida qishloq Rossiya Qurolli Kuchlari tomonidan bosib olingan. 2022-yil 11-noyabrda Ukraina Qurolli Kuchlari tomonidan qishloq Ukrainaga qaytarilgan.

2001-yilgi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra qishloqda aholi soni 896 kishini tashkil qilgan. Pochta indeksi — 74320. Telefon indeksi — 5546. KATO kodi — 6520682401.

 Mahalliy kengash 
Xerson viloyati, Berislav tumani, Kirovo qishlogʻi, Oktyabrskaya koʻchasi, 19.

 

 Kirovo Ukraina Oliy Radasining veb-saytida

 

 Turkum:Qishloqlar
Turkum:Ukraina aholi punktlari
Mavlono Shahidiy

Mavlono Shahidiy (15 asr) – qumlik forsiynavis shoir. Nomi “Majolis un-nafois”ning oltinchi majlisida tilga olinadi.

Alisher Navoiy uning devonatabiat kishi ekani, lekin badihasi ravon boʻlib, taʼbi hazilga moyilligi, Iroqdan Xurosonga ikki marta borib kelganligi haqida maʼlumot beradi. “Majolis un-nafois”ning tarjimoni Muhammad Qazviniy Mavlono Shahidiy Iroqdan Xurosonga kelganida Abdurahmon Jomiy suhbatida boʻlgani va oʻzi bilan ham koʻp suhbatlashganini yozadi. Mavlono Shahidiy bir yilcha Qazvinda yashagan va Gilon sultoni Mirzo Ali bu shaharga kelganida shoirga ancha tillo pul inʼom qilgan ekan. U esa tillolarni uyning burchagiga toʻkib qoʻygan va doʻstlaridan kimda zarurat boʻlsa, olib sarf qilavergan ekan. Shoirda mol-dunyo hirsi boʻlmagani sababli uni devona der ekanlar. Shahidiy bir necha muddat Sulton Yaʼqubbekning musohibi boʻlgan, keyin Hindustonga ketgan. “Majolis un-nafois”­da uning quyidagi bayti keltiriladi:Biyo, ey ishq, otash zan dili afsurdai moro,

Ba nuri xesh ravshan kun charogʻi murdai moro.

(Mazmuni: Ey ishq, kel, bizning qiynalib ketgan dilimizga oʻt qoʻy. ¤z nuring bilan bizning oʻchgan chirogʻimizni yorit).

 

Turkum:Navoiyshunoslik
Mavlono Sherali

Mavlono Sherali (15-asr) – fors-tojik tilida ijod qilgan hirotlik shoir va xattot. Nomi “Majolis un-nafois”ning toʻrtinchi majlisida tilga olinadi. Alisher Navoiy uning oʻz davrida mashhur xattot ekani, nastaʼliq xatini hech kim u kabi bita olmasligini yozadi. Mavlono Sherali tasavvuf va muammo ilmidan ham yaxshi xabardor boʻlgan. Navoiy uning soʻnggi paytlarda uzlatni ixtiyor etib, odamlarga aralashmay qoʻyganini aytadi va “Malanku” ismiga bitilgan muammosini keltiradi.

 

Turkum:Navoiyshunoslik
Mavlono Shihob I

Mavlono Shihob I (15–16-asr) – fors-tojik tilida ijod qilgan xurosonlik shoir. Nomi “Majolis un-nafois”ning uchinchi majlisida tilga olinadi. Alisher Navoiy uning endi tanila boshlagan yosh shoirligi, otasi ham, oʻzi ham muammo janrida shuhrat topganligini aytadi. “Majolis un-nafois”da uning “Jobir” ismiga bitilgan bir muammosi keltiril­gan.

 

Turkum:Navoiyshunoslik
Lvove (Xerson viloyati)

Lvove  — Ukrainaning Xerson viloyati Berislav tumanidagi qishloq.

Rossiyaning Ukrainaga bostirib kirishi paytida Lvove qishlogʻi ilk ishgʻol qilingan qishloqlardan biri boʻlgan. 2022-yil 11-noyabrda Ukraina Qurolli Kuchlari tomonidan bosib olingan.

2001-yilgi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra qishloqda aholi soni 2565 kishini tashkil qilgan. Pochta indeksi — 74333. Telefon indeksi — 5546. KATO kodi — 6520683001.

 Mahalliy kengash 
Xerson viloyati, Berislav tumani, Lvove qishlogʻi, Sovetskaya kochasi, 63.

 

 V. I. Pozdishev, V. V. Portugal. Ukraina RSR hududi va kuchlari tarixi. Xerson viloyati. Lvov (167-177-moddalar). — Kiev: Ukraina SSR Fanlar akademiyasining Tarix instituti, 1972 yil.
 V. I. Pozdyshev, V. V. portugal. Ukraina SSR shaharlari va qishloqlari tarixi. Xerson viloyati. Lvov (st. 216-224). — Kiev: Ukraina SSR Fanlar akademiyasining Tarix instituti, 1983 yil.
 Portugaliyalik Aleksandr. Lvov — Xerson viloyati Arxivnaya kopiya da
 Portugaliyalik Aleksandr. Lvov. Xerson viloyati (Ukraina)
 Mikola Korsun. Maktab-internat tarixi va geografiyasi b. Lvov.
 
 Lvovo na sayte Verxovnoy radi Ukraini

Turkum:Qishloqlar
Turkum:Ukraina aholi punktlari
Mavlono Shihob II

Mavlono Shihob II (15-asr) — fors-tojik tilida ijod qilgan shoir. Nomi "Majolis un-nafois"ning toʻrtinchi majlisida tilga olingan. Alisher Navoiy uning „mudavvin“ (jamlovchi, toʻplovchi) nomi bilan mashhur ekani, tabiatidagi ajoyibotlar uchun uni „ajoyib ul-maxluqot“ deb atash mumkinligini aytadi. Mavlono Shihob Qurʼon oyatlarini tez topish uchun uni alohida toʻp­lam holiga keltiradi va olimlar bundan hayratga tushadilar.

Navoiy uning soʻnggi paytlarda insoniylik suratidan chiqib, hayvonlik suratiga kirganligi, bu holatiga oʻzining maqlubi mustaviy sanʼati asosida yozgan quyidagi bayti dalil boʻla olishini aytadi:Mushi xari farrux shavam,

Darki raqam qar kard.

(Mazmuni: Farrux eshagining sichqoniga aylanay, Sonning idroki qar qildi.) Bunda har bir misra teskari holatda oʻqilganda ham yana oʻsha misra hosil boʻladi.

 Yana qarang 
Maqlubi mustaviy

 

Turkum:Navoiyshunoslik
Mavlono Shihobiddin

Mavlono Shihobiddin (1413–1494) – “Nasoyim ul-muhabbat”da tilga olingan tasavvuf shayxi, Alisher Navoiyning zamondoshi. Mavlono Abulxayrning akasi. Hozirgi Turkmaniston­dagi Saraxs shahrida tugʻilgan. Qurʼoni karimni bolaligidayoq toʻliq yod olgan. Hirot shahrining sharqidagi Shoh Abulgʻays qabristonida, ukasining yonida dafn etilgan. “Nasoyim ul-muhabbat”ga ushbu shayx bilan bogʻliq fasl Navoiy tomonidan qoʻshilgan.

 

Turkum:Navoiyshunoslik
Mavlono Shodiy

Mavlono Shodiy (15–16-asr) – fors-tojik tilida ijod qilgan mashhadlik shoir. Nomi “Majolis un-nafois”ning uchinchi majlisida tilga olingan. Alisher Navoiy uning Mashhad xushtabʼlaridan ekanligini aytib, quyidagi baytini keltiradi:Xonayi dil muhr shud az dogʻi on qotil maro,

To pas az murdan bimonad mehri oʻ dar dil maro.

(Mazmuni: Ul qotil dilim xonasiga oʻz dogʻi bilan shunday muhr bosdiki, uning mehri oʻlganimdan keyin ham dilimda qolsin).

 

Turkum:Navoiyshunoslik
Mavlono Shomiy

Mavlono Shomiy (15-asr) – fors-tojik tilida ijod qilgan domgʻonlik shoir. Nomi “Majolis un-nafois”ning uchinchi majlisida tilga olinadi. Alisher Navoiy uning din va shariat ilmlarini koʻp oʻrgangani, ammo olim sifatida nom chiqarmagani, keyinroq tibbiyot bilan mashgʻul boʻlib, bu sohada ham muvaffaqiyat qozonmagani, sheʼrni yaxshi aytishi, lekin imlosida qusur borligi haqida maʼlumot beradi. “Majolis un-nafois”da uning Navoiy tomonidan “yaxshi voqeʼ boʻlubdur” deb baholangan quyidagi bayti keltirilgan:Didaro guftamki, dar roʻyash ba gustoxi mabin,

Guft: “Gustoxi chi boshad, ayni mushtoqist in”.

(Mazmuni: Koʻzga aytdimki, beadablik bilan qarama; u dediki, bunda beadablik nima qilsin, bu – mushtoqlikdir).

 

Turkum:Navoiyshunoslik
Mavlono Shoh Ali

Mavlono Shoh Ali I (15–16-asr) – fors-tojik tilida ijod qilgan xurosonlik shoir. Nomi “Majolis un-nafois”ning uchinchi majlisida tilga olinadi. Alisher Navoiy uning oʻziga aloqador kishi ekanligi, u qurdirgan madrasada tahsil olishini aytib, “Xon” ismiga bitilgan bir muammosini keltiradi.

 

Turkum:Navoiyshunoslik
Mavlono Shoh Ali II

Mavlono Shoh Ali II (15-asr) – fors-tojik tilida ijod qilgan xurosonlik shoir. Nomi “Majolis un-nafois”ning toʻrtinchi majlisida tilga olinadi. Alisher Navoiy uning yaramas tabiatli yigit ekanligi, muammo ilmini yaxshi bilishi haqida maʼlumot berib, “Ayyub” ismiga bitilgan muammosini keltiradi.

 

Turkum:Navoiyshunoslik
Mavlono Shukriy

Mavlono Shukriy (15–16-asr) – fors-tojik tilida ijod qilgan xurosonlik shoir. Nomi “Majolis un-nafois”ning uchinchi majlisida tilga olinadi. Alisher Navoiy uning masal aytishda Sayfiy Buxoriyga tatabbuʼ qilishi haqida maʼlumot berib, quyidagi matlaʼsini keltiradi:Chu zi xat pursamat az mushki Xoʻtan megoʻyi,

Chand bo mo ba sari zulfi suxan megoʻyi.

(Mazmuni: Miyigʻingdagi sabzalardan soʻz ochsam, Xoʻtan mushkidan gapirasan; shunday qilib qachon biz bilan zulf haqida soʻzlashasan?)

 

Turkum:Navoiyshunoslik
Mavlono Shoʻxiy

Mavlono Shoʻxiy (15–16-asr) – fors-tojik tilida ijod qilgan xurosonlik shoir. Nomi “Majolis un-nafois”ning uchinchi majlisida tilga olinadi. Alisher Navoiy uning Shayx Said Lodaning oʻgʻli ekani, yaxshi sheʼriy tabʼi borligi, otasining ilmidan ham benasib emasligini taʼkid­laydi. “Majolis un-nafois”da uning qu­yi­da­gi bayti keltirilgan:Nest rah peshi sagoni tu mani ovoraro,

To bad-eshon goʻyam ahvoli dili bechoraro.

(Mazmuni: Men ovoraga itlaring oldiga borib, bechora dilim ahvolini aytishga yoʻl yoʻq).

 

Turkum:Navoiyshunoslik
Mavlono Yusuf Shoh

Mavlono Yusuf Shoh (15-asr) – fors-tojik tilida ijod qilgan hirotlik shoir. Nomi “Majolis un-nafois”ning ikkinchi majlisida tilga olinadi. Alisher Navoiy uning “Kotib” taxallusi bilan sheʼrlar bitgani, xattotlik sanʼatida shuhrat qozongani, “faqir va yaxshi kishi” ekanligi haqida maʼlumot beradi. Hirot shahrida vafot etgan. “Majolis un-nafois”da uning quyidagi bayti keltirilgan:Ey judo gashtaki duri zi bari hamnafason,

Mo dar in shahr badin roʻzu tu dar shahri kason

(Mazmuni: Ey ayriliqda qolgan, sen oʻz doʻstlaringdan uzoqdasan, biz bu shaharda shunday holdamiz, sen esa boshqalarning shahrida (yurasan).

 

Turkum:Navoiyshunoslik
Lvivski Otribu

Lvivski Otribu  — Ukrainaning Xerson viloyati Beryslav tumanidagi qishloq. 2022-yilda Rossiyaning Ukrainaga bosqini paytida qishloq Rossiya Qurolli Kuchlari tomonidan bosib olingan.

2001-yilgi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra qishloqda aholi soni 126 kishini tashkil qilgan. Pochta indeksi — 74323. Telefon indeksi — 5546. KATO kodi — 6520680602.

 Mahalliy kengash 
Xerson viloyati, Berislav tumani, Visokoe qishlogʻi, Shirokaya koʻchasi, 2.
 

 

 Lvovskie Otrubi na sayte Verxovnoy radi Ukraini
 Turkum:Qishloqlar
Turkum:Ukraina aholi punktlari
Mavlono Yaqiniy (shoir)

Mavlono Yaqiniy (15-asr) – fors-tojik tilida ijod qilgan zullisonayn shoir, Alisher Navoiyning zamondoshi.

 Ijodi 
“Oʻq va Yoy” munozarasi bilan mashhur. Majoziy uslubda yozilgan bu nasriy asarda Oʻq va Yoy timsolida toʻgʻrilik va egrilik, manmanlik va kamtarlik, maqtanchoqlik va xoksorlik, xushomadgoʻylik va haqiqatparastlik kabi ijobiy va salbiy xususiyatlar bir-biriga qarama-qarshi qoʻyiladi. Oʻq – navqiron yigitga, yoy – qaddi xam qariyaga tashbeh qilinadi. Oʻq barcha ezgu fazilatlarni oʻziga, hamma salbiy illatlarni yoyga nisbat beradi. Oʻqning talab va takliflaridan bezor boʻlgan Yoy oqibatda tarxoniy zihgir va barlosiy kirish bilan oʻzaro ittifoq tuzib, oʻqni yetti qat yerga tiqib yuboradilar. Muallifning yozishicha, “bu munozaradin maqsud ulkim, bu davr­ning kajtabʼlarining qolinda har kim yo(y)dek egri boʻlsa, yonlaridin yiroq boʻlmas va har kim oʻqtek rost boʻlub, tuz yurusa, Yaqiniydek yiroq tushar...”

“Oʻq va Yoy” munozarasi bilan Mavlono Yaqiniy turkiy va forsiy adabiyotdagi munozara janridagi asarlar tajribasidan samarali foydalanib, uning imkoniyatlarini kengaytirdi, janr rivojiga munosib hissa qoʻshdi. Asarning yagona qoʻlyozma nusxasi Britaniya muzeyida saqlanadi.

 Navoiy eʼtirofi 
Alisher Navoiy “Majolis un-nafois”da “Mavlono Yaqiniy tundroq mashrabliq kishi erdi. Turkiy va forsiy sheʼr aytur erdi”, deb yozadi va ijodidan namuna sifatida bir turkiy va bir forsiy matlaʼsini keltiradi: “Turkchasidin bu matlaʼni koʻp mubohotlar bilan oʻqur erdikim:Ohkim, jonimgʻa yettim yori nodon ilgidin,

Dodu faryod ul jafochi ofati jon ilgidin.Ammo forsiysidin bu matlaʼi yomon voqe boʻlmaydurkim:Subhe, ki dam ba mehr nazad yak nafas, tui,

Naxle, ki bar naxoʻrad az oʻ hech kas, tui”.

(Mazmuni: Quyosh bir nafas ottirolmagan tong sensan, mevasidan hech kim totmagan daraxt sensan).“Muhokamat ul-lugʻatayn”da Mavlono Yaqiniyni oʻzigacha oʻtgan isteʼdodli shoirlar qatorida tilga oladi.

 

Turkum:Navoiyshunoslik
Mavlono Qabuliy I

Mavlono Qabuliy I (15–16-asr) – fors-tojik tilida ijod qilgan xurosonlik shoir. Nomi “Majolis un-nafois”ning ikkinchi majlisida tilga olinadi. Alisher Navoiy uni faqir kishiligi, Bozori Malikda ip yigirish doʻkoni borligi haqida maʼlumot beradi. Navoiyning yozishicha, bir kuni tongda mahalla ulugʻlari Navoiyning huzuriga kelib, Mavlono Qabuliy ularga devonini Navoiyga topshirishlari, oʻzini esa Sodoti Musrih qabristoniga koʻmishlarini vasiyat qilganligini aytadilar. Navoiy Mavlono Qabuliyning vasiyatini bajo keltiradi. Koʻmish marosimidan soʻng devonini ochadilar. Uning kirish qismida quyidagi bayt yozilgan edi:Agar qabuli tu yobam Qabuliyam, var na

Ba har du kavn chu man noqabul natvon yoft.

(Mazmuni: Agar senga maʼqul boʻlsam, “Qabuliy”man, yoʻq esa, ikki dunyoda mendek nomaqbul topilmas).

 

Turkum:Navoiyshunoslik
Mavlono Qabuliy II

Mavlono Qabuliy II (15–16-asr) – qunduzlik zullisonayn shoir. Nomi “Majolis un-nafois”ning uchinchi majlisida tilga olinadi. Alisher Navoiy uning Qunduzdan Xurosonga tahsil olish uchun kelgani, lekin parishonxotirligi va dangasaligi tufayli maqsadiga erishmogʻi qiyin kechganligini aytadi. “Majolis un-nafois”da uning oʻz hasbi holiga mos tushuvchi quyidagi bayti keltirilgan:Xona, ey oqil, chi kor oyad mani devonaro,

Chun namedonam mani devona rohi xonaro.

(Mazmuni: Ey oqil, devonaga uyning nima keragi bor? Chunki men devonaman – uyga boradigan yoʻlni bilmayman).

 

Turkum:Navoiyshunoslik
Maksim Gorkiy (Berislav tumani)

Maksim Gorkiy  — Ukrainaning Xerson viloyati Berislav tumanidagi qishloq.

2001-yilgi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra qishloqda aholi soni 645 kishini tashkil qilgan. Pochta indeksi — 74310. Telefon indeksi — 5546. KATO kodi — 6520683601.

 Mahalliy kengash 
Xerson viloyati, Berislav tumani, Maksim Gorkiy qishlogʻi, Gorkiy koʻchasi, 2.
 

 

 Maksima Gorkogo na sayte Verxovnoy radi Ukraini
 Turkum:Qishloqlar
Turkum:Ukraina aholi punktlari