108 St Georges Terrace

108 St Georges Terrace (Palace Tower nomi bilan ham tanilgan; avval South32 Tower, Bankwest Tower, Bond Tower va R&I Tower deb atalgan)— Avstraliyaning G‘arbiy Avstraliya shtatidagi Pert shahrida joylashgan ellik qavatli ofis binosi. Loyiha 1981-yilda boshlangan va 1988-yilda yakunlangan. Binoning tomigacha boʻlgan balandligi 214 metr (702 fut), aloqa antennasining uchigacha esa 247 metr (810 fut) ni tashkil etadi. Qurib bitkazilgach, mazkur bino Central Park uni 1992-yilda ortda qoldirguniga qadar Pertdagi eng baland bino boʻlgan. Hozirda u Pertdagi uchinchi eng baland bino hisoblanadi.

Ushbu minorani meʼmoriy firma Cameron Chisholm Nicol loyihalashtirilgan boʻlib, tabiiy yorugʻlikdan maksimal foydalanish va koʻproq burchak kabinetlarini yaratish maqsadida uchburchak kesim va pogʻonasimon old fasad bilan ishlangan. Binoning ekstremal ob-havo sharoitlariga bardosh bera olishini taʼminlash uchun keng qamrovli sinovlar oʻtkazilgan. Yakuniy inshoot 43 ta gʻumbazsimon beton-poʻlat qoziqlar ustiga qurilgan boʻlib, 16 metr chuqurlikdagi yerosti qavati suv kirib kelishining oldini oluvchi diafragma devor bilan himoyalangan.

Bino qurilgan hudud ilgari Palace mehmonxonasi joylashgan maydon boʻlgan. Koʻhna mehmonxonani buzib tashlab, uning oʻrniga ofis minorasi qurilishiga qarshi jamoatchilik norozilik bildirgan. Keyinchalik biznesmen Alan Bond ushbu joyni sotib oldi va minora mehmonxonaning katta qismini saqlab qolgan holda qurilish uchun ruxsat olindi hamda shunday tarzda barpo etildi. Bino dastlab Bondning kompaniyalari shtab-kvartirasi sifatida xizmat qilgan, ularning inqirozidan soʻng esa Bankwest (avvalgi R&I Bank) shtab-kvartirasiga aylangan va 2012-yilgacha shunday xizmat qilgan. 2015-yilda esa u togʻ-kon shirkati South32ning Bosh ofisi boʻlib qoldi.

 Dizayn 
Minora Cameron Chisholm Nicol meʼmoriy firmasi tomonidan loyihalashtirilgan. Meʼmorlarga „barcha ofis maydonlari Swan daryosi tomonga qaragan boʻlishi kerak“ degan talab qoʻyilgan. Ushbu talab doirasida ular inshootga uchburchak kesim tanladilar. Bu shakl tabiiy yorugʻlikni ish qavatlarining katta qismiga yetib borishini taʼminlab, ochiq reja ofislarni samarali tashkil qilish imkonini berardi. Binoning old qismidagi pogʻonasimon fasad esa har bir qavatda iloji boricha koʻproq burchak kabinetlarini yaratish imkonini berdi. Binoning sharqiy va shimoliy tomonlari slip-form texnologiyasida quyilgan temir-beton kesishma devorlari boʻlib, ularda derazalar soni kam. Ushbu qismlarda lift shaxtalari, zinapoyalar va boshqa xizmat bloklari joylashgan. Loyihalash bosqichida devorlarning yuqori besh qavati yaqinida hosil boʻladigan diagonal qiyaliklarni qanday bajarish boʻyicha muammo tugʻildi: odatiy beton quyish texnikasini bu yerda qoʻllab boʻlmasdi. Shuning uchun maxsus temir-beton panellar boshqa joyda tayyorlanib, keyin inshootga oʻrnatildi.

Minoraning qavat plitalari anʼanaviy temir-beton nurlar va plitalar orqali barpo etilgan. Binodagi 14 ta yoʻlovchi lifti uchta zona boʻyicha ajratilgan: pastki zona – G–17-qavatlar, oʻrta zona – 18–29-qavatlar, yuqori zona – 30–51-qavatlar. Bu konfiguratsiya Avstraliyada ilk bor qoʻllangan tizim boʻlgani aytiladi.

Foye dastlab Palace mehmonxonasi qoldiqlari bilan minora oʻrtasida ochiq maydon sifatida rejalashtirilgan edi. Biroq Murdoch universiteti qoshidagi Tabiatshunoslik instituti tomonidan oʻtkazilgan keng qamrovli aeroelastik shamol sinovlari natijasida ushbu hududni shisha ayvon bilan yopish zarur deb topildi.

Minora uchun moʻljallangan parda devor panellari ham sinovdan oʻtkazilib, ular dovul kuchidagi shamol va zilzila tebranishlariga bardosh berishini taʼminlash maqsadida belgilangan yuklamaning 1,5 baravari bilan sinovdan oʻtkazildi.

Binoning derazalarida yashil rangga boʻyalgan ikki qatlamli shisha, xizmat yadrosi va konstruktiv qismlarida esa alyuminiy qoplama ishlatilgan boʻlib, u och kulrang floropolimer boʻyoq bilan qoplangan.

Qurilish yakunlanganda binoning yer ustidagi umumiy massasi 66 000 tonna (146 000 000 funt) boʻlgan. Inshoot 43 ta gumbazsimon beton-poʻlat qoziqlar ustiga qurilgan boʻlib, har bir qoziqning oʻrtacha uzunligi 30 metr (98 fut). Ular „uch qatlamli botqoqlik“dan oʻtib, zich alevrolit jinsiga tayangan. Qoziqlar diametri 2,5 metrdan 2,9 metrgacha (8 fut 2 dyuym – 9 fut 6 dyuym) farqlanadi. Binoning 16 metrlik (52 fut) yerosti qavati esa suv kirishini toʻsish uchun 0,5 metrlik diafragma devor bilan himoyalangan.

Qurilish davom etayotgan paytda, 1987-yil 21-sentyabrda Perth shahar kengashi minora tepasiga 48 metrlik shpil oʻrnatish loyihasini maʼqulladi. Bu shpil televizion va radio antennalari, mikroto‘lqinli antennalar, navigatsion chiroqlar va kuzatuv kameralarini joylashtirish uchun moʻljallangan edi. Kuzatuv kameralarining vazifasi haqida soʻralganda, R&I Bank vakili Terry Pilbeam bu haqda hech qanday maʼlumotga ega emasligini bildirgan.

 

 
 
 SkyscraperPage for the tower
 State Library of Western Australia – photographs of the building as proposed and under construction

Turkum:1988-yilda qurib bitkazilgan ma’muriy binolar