Besant (tanga)

right|thumb|250x250px| Quddus qirolligi tangalari
Besant, bezantin shuningdek Vizantiya (, ) X-XIII asrlarda Vizantiya solidus va Sharqiy davlatlarning boshqa oltin tangalari uchun Gʻarbiy Yevropa nomi. Bu soʻz yunoncha Vizantiya nomidan, Vizantiya imperiyasining poytaxti Konstantinopolning qadimgi nomidan kelib chiqqan. Keng maʼnoda Gʻarbiy Yevropa oʻrta asr hujjatlarida tilla tangalar yoki umuman pul maʼnosini bildiradi. Shuningdek — geraldikadagi qurol -yarogʻ figurasining nomi.

Ushbu tanganing yunoncha nomi nomisma yoki nomisma ( — tanga, nomos — qonundan) va uning navlari stamen nomisma (histamenon), giperpir nomisma (iperpyr) va tetarteron nomisma (tetarteron).

Bu nom IV asrda Sharqiy Rim imperiyasining poytaxti boʻlgan va keyinchalik Rimning buyrugʻi bilan Konstantinopol deb oʻzgartirilgan Vizantiyaning nisbatan kichik shahri (" Vizantiya ") asl yunoncha nomining lotincha koʻrinishidan kelib chiqqan. Imperator Buyuk Konstantin . „Besant“ nomi birinchi marta 870-yillarda Papa Ioann VIII tomonidan ishlatilgan.

 Tavsif 
Vizantiya imperiyasi Konstantin davridan beri oltin tangalarning asosiy idan biri boʻlib kelgan. Oltin tangalar, kumush va bronza tangalardan farqli oʻlaroq, Gʻarbiy Yevropada erta oʻrta asrlarda odatda zarb qilinmagan. Kamdan-kam hollarda oltin tangalar maxsus holatlarda toʻlovlarni amalga oshirish yoki hurmat koʻrsatish uchun ishlatilgan. Fransiyada bezant tantanali marosimlarda ishlatilgan. Toj kiyish kuni, ommaviy ravishda, fransuz qiroli oʻn uchta bezantni ehson qilishi kerak edi.

Vizantiya oltin tangalari, keyinchalik islom xalifaliklarida zarb qilingan tangalar kabi juda qadrlangan. Birinchi Bezantlar Vizantiya solidi edi. Keyinchalik bu atama islom xalifaliklarida zarb qilingan va Saracen bezant (byzantii saracenati) deb nomlangan oltin dinorlarga ham taalluqli boʻlib, solidus modelida ham. Quddus qirolligida (XII asr) va Lotin imperiyasida (XIII asr) Vizantiya qattiq qiyofasida ular oʻzlarining oltin tangalarini zarb qila boshladilar. Kiprda kumush bezantlar zarb qilingan, ular „oq bezant“ (byzantii albi) deb nomlangan. Besantning yurish davridagi vazni oʻzgargan: 3,2 grammdan 4,55 grammgacha.
alt=|thumb|160x160px|Kontantin V
„Bezant“ atamasi venetsiyaliklar tomonidan Misr oltin dinorlariga nisbatan ishlatilgan. Marko Polo Sharqiy Osiyoga qilgan sayohati hisoblarida Yuan imperiyasining pullarini tavsiflashda bezantni tilga olgan. Uning tavsiflari 1 besant = 20 krup = 133 ⅓ turistik groschen nisbatiga asoslangan edi. Florensiya va Venetsiyada florinlar va dukatlar deb nomlanuvchi oltin tangalar zarb qilina boshlagan 1252-yilda Yevropada oltin tangalar zarb qilish qayta tiklandi.

Florinlar va dukatlar paydo boʻlishidan oldin, u asosiy oltin savdo tangasi boʻlgan, ayniqsa Yaqin Sharq mamlakatlari bilan savdoda. Sharqiy slavyan erlariga kamdan-kam kelgan.

 Geraldikada 
Geraldikada bezant geraldik figuradir. U pul va boylikni ifodalovchi oltin (sariq) yoki kumush (oq) doira shaklida tasvirlangan. Koʻpgina geraldik figuralar singari, bezant salib yurishlari davridan kelib chiqqan boʻlib, Gʻarbiy yevropaliklar yuqori sifatli Vizantiya oltin tangalari bilan tanishib qolishgan.

 Manbasi 

 Adabiyot 

 
 
 

 

 Bézant // Reppa — Das grosse Munzen-Lexikon.