Rim tarixi xronologiyasi

Ushbu maqolada qadimgi davlatlar Rim va Konstantinopol poytaxtlari ham yozilgan. Shahar uchun, Rim shahri xronologiyasi sahifasini koʻring.

Bu Rimning tarixiy davri boʻlib, maqolada Rim Qirolligi va Respublikasida, hamda Rim va Vizantiya imperiyalarida muhim huquqiy va hududiy oʻzgarishlar hamda siyosiy voqealar mavjud. Tarixidan oldingi davr voqealar haqida maʻlumot olish uchun, ushbu maqolalarni qarang: Qadimgi Rim va Vizantiya imperiyasi tarixi.

Anʻanaga koʻra, ushbu vaqt belgisi Romulus Augustulus va Konstantinopolning qulashi, gʻarbda va sharqda Rimning oxiri sifatida qayd etilgan. Rimning huquqiy vorislari muhokamasi uchun Uchinchi Rimga qarang.

 Bu toʻliq boʻlmagan roʻyxat va hech qachon toʻliqlik uchun maʻlum standartlarni qondira olmaydi. Siz ishonchli dan olingan yozuvlar bilan uni kengaytirish orqali yordam berishingiz mumkin.

 Ming yilliklar: mil. avv. 1-ming yillik1–2

 Asrlar: mil. av. VII mil. av. VI mil. av. V mil. av. IV mil. av.III mil. av. II mil. av. I

 Mil. av. VII-asr 
YilSanaVoqealarMil. av. 75321-aprelRim tashkil etilgan.Mil. av. 673Tullus Hostilius Rimning qiroli boʻldi.Mil. av. 667Vizantiya Megarian kolonistlari tomonidan tashkil etilgan.Mil. av. 642Tullus Hostilius vafot etdi.Ancus Marciusni Rimning qiroli boʻldi.Mil. av. 617Ancus Marcius vafot etdi.Mil. av. 616Lucius Tarquinius Priskus qirol boʻlib Rim majlisida saylandi.

 Mil. av. VI-asr 
YilSanaVoqealarMil. av. 579Lucius Tarquinius Priskus, Ancus Marciusning oʻgʻillari tomonidan uyushtirilgan tartibsizliklarda oʻldirilgan.Mil. av. 575Senat regent Servius Tullius Rim qiroli sifatida qabul qildi.Mil. av. 535Servius Tullius qizi Tullia Minor va uning turmush oʻrtogʻi Lucius Tarquinius Superbus tomonidan oʻldirildi, u oʻzini Rim Curia Hostilia qadamlarida qirol deb eʻlon qildi.Mil. av. 509Patritsiy Lucretia, Lucius Tarquinius Superbusning oʻgʻli Sextus Tarxiniy tomonidan zoʻrlangan.Rim monarxiyasini agʻdarilishi : 
Lucretia oʻz joniga qasd qilganidan keyin, Lucius Junus Brutus Rim qirolligi qonunchilik majlislaridan biri boʻlgan Curiat majlisini chaqirdi. Oxirgilari Lucius Tarquinius Superbusni agʻdarib tashlashga va haydab yuborishga rozi boʻldilar hamda vaqtinchalik konstitutsiyaga qoʻshilishga rozi boʻlishdi, unda ikkita konsul birgalikdagi ijrochi va Curiat majlisi qonunchilik hokimiyatiga ega boʻlib, Rimning qiroli boshqarishiga yana bir bor qasamyod qildi. Bundan tashqari Lucius Junus Brutus va Lucius Tarquinius Collatinus, Lucretia ning eri, konsullar sifatida saylandi.Silva Arsia urushi : 
Lucius Tarquinus Superbusga sodiq Tarquinia va Veientine kuchlari, Silva Arsiada Rim armiyasi tomonidan magʻlubiyatga uchradi. Lucius Junus Brutus oʻldirilgan. Publius Valerius Publicola, urush oʻljasiga ega boʻlib Rimga qaytdi, 1-mart kuni, birinchi Rim triumfiga sazovor boʻldi.Konsul Publius Valerius Publicola bir qator liberal islohotlarni eʻlon qildi, shu jumladan, barcha Rim fuqarolariga konsullik xizmatini ochdi va xazina tayinlangan kvestorlar maʻmuriyati huzuriga joylashtirdi.13-sentabrYupiterning Optimus Maximus ibodatxonasi marosimi boʻldi, bu Capitoline Triadga bagʻishlandi.Mil. av. 508Rim-Etrusklar urushlari : 
Clusian qoʻshinlari Rimni magʻlub qilolmadi.Mil. av. 501Sabin potentsial bosqini yuzaga kelganda, Senat senatus consultum berildi, u favqulodda vaziyatda mutlaq hokimiyatga ega boʻlgan diktatorni, magistratni tayinlash uchun konsullarni tayinladi . Diktator, navbatchilikda, otliq komandiri boʻlgan Magister-equityumni tayinlaydi. Konsullar Titus Lartius va Postumus Cominius Auruncus sobiq diktator sifatida tanlangan.