Idalia to'foni

Idalia toʻfoni 2023-yilda Atlantika boʻroni paytida Shimoliy Floridada sodir boʻlgan(Janubiy-sharqiy Qoʻshma Shtatlarda) katta zarar keltirgan 4-guruh turiga mansub boʻron hisoblanadi. „Uchinchi dovul“ deb atalgan boʻron 2023-yilgi Atlantika boʻronlari mavsumining ikkinchi yirik boʻroni Idalia Tinch okeanining sharqiy qismidan Markaziy Amerikani kesib oʻtgan va past bosimli hududda hosil boʻlgan. Karib dengizining gʻarbiy qismidan kesib oʻtganida asta-sekin rivojlanish boshlandi. Holat 2023-yil 26-avgustda tropik depressiya darajasiga koʻtarildi va bir kundan keyin Idalia nomini olgan tropik boʻronga aylandi. U Meksika koʻrfazini kesib oʻtdi va u yerda tez kuchayib, qisqa vaqt ichida toifaga aylandi. 30-avgust kuni Florida shtatining Big Bend mintaqasiga 3-toifali kuchli dovul tushishidan oldin 4-boʻron janubi-sharqiy Jorjiyaga oʻtib, keyin tropik boʻron sifatida Karolina orollariga yetib borib dovulga aylandi. 31- avgustda Idalia Atlantika okeaniga yetib bordi va u yerda oʻsha kuniyoq post-tropik siklonga aylandi. Keyinchalik u Bermud orollarining janubidan oʻtdi.

Idalia, bu yil AQShda quruqlikka tushgan birinchi tropik siklon Florida shtatining Big Bend mintaqasi va Jorjiya janubiy-sharqida katta zarar keltirdi. Ikki shtatda boʻron bilan bogʻliq hodisalarda minglab inshootlar shikastlangan yoki vayron boʻlgan va toʻrt kishi halok boʻlgan. Dastlabki hisob-kitoblarga koʻra, sugʻurtalangan yoʻqotishlar 2-5 milliard dollarni tashkil qiladi. Dovul qoldiqlari Sharqiy Qoʻshma Shtatlar boʻylab Mehnat kuni xavfli oqimlarni keltirib chiqardi, natijada kamida beshta oʻlim va koʻplab qutqaruvlar sodir boʻldi.

 Qoʻshma Shtatlar 
right|thumb| Meteorologiya markazining Idalia tropik boʻroni prognozi
28-avgustda Floridaning gʻarbiy qirgʻoq qismlarida boʻron koʻtarilishi haqida ogohlantirishlar eʼlon qilindi. 29-avgust kuni Meteorologiya markazi 1-kun konvektiv prognozini eʼlon qildi, unda Floridaning Idalia bilan bogʻliq qismlari uchun 2-darajali ob-havoning yengil xavfi 5 foizni tashkil etadi. 2-kun konvektiv prognozi Florida, Jorjiya, Janubiy Karolina va Shimoliy Karolina qismlari uchun 2-daraja yengil xavf va 5 foiz tornado xavfi haqida ham eʼlon qilindi. Haddan tashqari yogʻingarchilikning oʻrtacha xavfi Meteorologiya markazi tomonidan 2-kun konvektiv prognoziga kiritilgan bir xil hududlarning aksariyati uchun ham eʼlon qilindi. 29-avgustda Floridaning gʻarbiy qismlari uchun tornado soati eʼlon qilindi.

Amtrak 28-avgust kuni Florida shtatining Jeksonvill shahrida janubga yoʻnaltirilgan ikkita poyezd yoʻnalishini toʻxtatdi va ikkala yoʻnalishni va 29-30 avgustgacha boʻlgan Avtopoyezd xizmatini bekor qildi. Palmetto reysi Vashingtonda ham qisqartirildi. Florida va Jorjiya boʻylab kamida 900 ta reys bekor qilindi.

 Qoʻshimcha qarang 

 2023 yilgi Atlantika boʻronlari mavsumi xronologiyasi
 2023 yildagi tropik siklonlar
 2023 yil ob-havo
 4-toifali Atlantika boʻronlari roʻyxati
 Florida boʻronlari roʻyxati (2000 yildan hozirgi kungacha)
 1896 yil Sidar Keys dovuli – 3 ‑ xuddi shu umumiy mintaqada quruqlikka tushgan ekvivalent boʻron
 „Maykl“ toʻfoni (2018) – Xuddi shu umumiy mintaqada quruqlikka tushgan 5-dovul
 Ian toʻfoni (2022) –Kubaga taʼsir qilganidan keyin Janubiy Floridaga kelgan 5-dovul, shuningdek, Karolina orollariga ham taʼsir koʻrsatdi.

 

Turkum:AQSH
Turkum:Bo'ronlar