Абдулкосим Мамарасулов

Mamarasulov Abulqosim Mamarasulovich (Bulungʻur tumani, Samarqand viloyati) — oʻzbek yozuvchisi, publitsisti, tarjimoni va jurnalisti. SSSR Yozuvchilar uyushmasi aʼzosi (1984). Jizzax viloyati Barlos qishlogʻida yashab, koʻplab hikoya, maqola va tarjimalar muallifi.

 Bolalik va oʻspirinlik yillari 
Abulqosim Mamarasulov 1958-yil 5-fevral kuni Samarqand viloyati Bulungʻur tumanidagi kichik qishloqda tugʻilgan. Keyin oila Jizzax viloyati Baxmal tumanidagi Barlos qishlogʻiga koʻchib oʻtgan. Oʻz avtobiografiyasida: "1958-yilda tugʻilganman. Bulungʻur kichik qishlogʻida tugʻilganman, lekin oʻsgan, yashagan va hozir ham tez-tez keladigan joyim Barlos qishlogʻi boʻldi. Barlos haqida, uning aholisi haqida yozaman. Hatto oxirgi kitoblarimning nomlari ham 'Barlos qishlogʻining oydin kechalari', 'Barlos qishlogʻining zumrad tonglari' kabi. Barlos — mening vatanim, butun naslimiz, u yerda hamma narsa yaqin va suyukli".

Otasi — Suvonqulov Mamarasul (1920—1963), Samarqand viloyati Qorakishloq tumani (hozir Baxmal tumani) Qoratosh qishlogʻida tugʻilgan. 1939—1940-yillarda armiyaga chaqirilgan va urush davrida xizmat vazifasini bajarotgan paytida 1963-yil 5-noyabrda halok boʻlgan. Shunda Mamarasulov 5 yoshda yetim qolgan. Onasi uch oʻgʻilni yolgʻiz katta qilgan.

Abulqosim Mamarasulov 1964-yilda, olti yoshida maktabga kirgan. Maktabning birinchi sinfini Abduahad degan tengquri bilan birga oʻqigan. Aslida Mamarasulov Abduahaddan bir yil keyin tugʻilgani uchun bir yil keyin maktabga kirishi kerak edi, lekin sinf rahbari Najiya Sulaymonovna Abdullina boʻyi baland ekanligini bahona qilib, uni ham birga kiritib qoʻygan edi.

 Taʼlim 
1974-yilda, 16 yoshida Samarqand Davlat universitetining rus filologiyasi fakultetiga oʻqishga kirgan. Bu qarorda Olimjon Joʻrayev degan ustozi katta rol oʻynagan. Mamarasulov avval jurnalistika fakultetiga kirishni istagan edi, chunki oʻshandayoq qishlogʻida mashhur jurnalist boʻlib qolgan edi. "Sovet Oʻzbekistoni", Samarqand viloyati "Lenin yoʻli" gazetalariда kichik-kichik maqolalari chop etilib turar edi. Bulungʻurda "Kommunist" gazetasining muntazam muallifi boʻlgan. Lekin Olimjon Joʻrayev uning talab-niyatlarini toʻsgan va rus filologiyasi fakultetiga kirishini tavsiya etgan.

Universitetda oʻqish davomida adabiy ijodga qiziqishi kuchaydi. Avval sheʼrlar yozgan, lekin 4-kursligida bir roman yozishni boshlagan, lekin 550 betga yetgach yakunlashga kuch qolmagan, voz kechgan.

 Ijodiy faoliyati 
 Ijodga kirish 
Olti sinfda oʻqiyotgan paytida birinchi bor adabiy ijod bilan shugʻullana boshlagan. Maktab oʻqituvchisi sheʼr yozishni soʻragan va Mamarasulov bunday vazifani birinchi bor bajargan. Toʻqqiz sinfda Norboy Qushmurodov degan doʻsti ham qoʻshilib, ikki nafar sheʼr yozgan. Ammo tuman gazetasida Norboyning sheʼrlari chop etilgan boʻlsa, Mamarasulovniki "qanday yozmaslik kerak" namunasi sifatida eʼlon qilingan. Lekin bu uni ijoddan toʻxtatmagan.

10 yoshida Adil Yoqubovning "Ota izidan" povestini oʻqib, katta taʼsir olgan va uning barcha asarlarini izlab oʻqigan.

Universitetda "Uchrashuv" nomli hikoya yozib, adabiy doirada muhokama qildirgan. Hikoya qattiq tanqidga uchragan, lekin "biror narsa bor" ekanini eʼtirof etganlar.

 Birinchi nashrlar 
Birinchi hikoyasi "Farishta" 1981-yil 3-aprelda "Oʻzbekiston adabiyoti va sanʼati" gazetasida Odil Yoqubovning soʻzboshi bilan chop etilgan.

1984-yilda VIII Butunittifoq yosh yozuvchilar seminarida ishtirok etgan. Daniil Granin uning hikoyalarini "yurakka tegguvchi" deb baholagan.

 Moskva kitobi 
1988-yilda Moskvada "Xudojestvennaya literatura" nashriyotida "Svidanie na perevale" kitobi chop etilgan (Svetlana Vasilenko tarjimasi).

 Asarlari 
 Telba muhabbat (2018) — 50 ta hikoyadan iborat.
 Barlos qishlogʻining oydin kechalari
 Barlos qishlogʻining zumrad tonglari
 Yangi kitob (2022)
 Men qanday yozuvchi boʻlgan edim
 Burungi hikoyalar

 Tarjimalari 
 Aleksandr Soljenitsin — "Gulag arxipelagi"
 Svetlana Vasilenko — "Jarangdor ism", "Tikanli simlar ortidagi shahar"
 Vasiliy Shukshin — "Etikchalar"
 Artur Shopengauer — "Ayollar haqida"
 Vladimir Nabokov — "Qatl marosimiga marhamat"

 Maqolalari 
 "Zulayho 'Gʻalaba'dan nega ketdi?" (1983)
 "Foydaga qolgan umr" (1984)

 Jurnalistika faoliyati 
Jizzax viloyati "Boʻston" gazetasida ishlagan.

 Oila 
Turmush oʻrtogʻi — Zulayho Sattorova (1958—2025), mexanizator, SSSR Oliy Soveti deputati. 8 qiz:
 Shoira Mamarasulova — kurashchi
 Dildora Abduvaliyeva — voleybolchi
 Gulnoz Mamarasulova — yozuvchi, PhD
 Zulxumor Mamarasulzoda — qoʻshiqchi
 Madina Qulmatova
 Xayriniso Turdiboyeva
 Muxtasar Davlatova
 Muqaddas Mamarasulova

 Shaxsiy hayot 
1975-yilda tuberkulyozga chalingan. 1986-yilda onasi vafot etgan.

 Mukofotlar 
 SSSR Yozuvchilar uyushmasi aʼzosi (1984)
 VIII Butunittifoq seminari ishtirokchisi (1984)

 Adabiy meros 
Odil Yoqubovning shogirdi deb atagan.

 

 

Kategoriya:1958-yilda tugʻilganlar
Kategoriya:Oʻzbek yozuvchilari
Kategoriya:SSSR Yozuvchilar uyushmasi aʼzolari
Kategoriya:Samarqand viloyati shaxslari
Kategoriya:Tirik odamlar