Soga

right|thumb| Busoga Qirolligi Ugandaning zamonaviy xaritasida
right|thumb| Busoga bayrogʻi
Soga ― basoga (oʻz nomiga koʻra), bantu guruhining xalqi, Ugandaning janubi-sharqida, Viktoriya Nil daryosi (Viktoriya koʻli) va Kyoga koʻli oʻrtasidagi hududda istiqomat qilgan. Aholisi 2,1 milliondan ortiq.

 Aholi 
2002-yilgi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, Uganda 2 062 761 basoga (soga) yoki 8,9 % mamlakat aholisi qayd etilgan. Ular Ugandaning sharqiy mintaqasining gʻarbiy qismida (Busoga qirolligining tarixiy hududi), xususan, quyidagi tumanlarda istiqomat qilishadi: Kamuli va Buyendening sobiq shimoliy qismi, uning shimoli-gʻarbiy qismida joy olgan, Iganga esa sobiq gʻarbiy qismida. Iganga Lukaning bir qismi, shuningdek janubda Mayuge, Bugiri va uning sobiq janubiy qismi Namayingo (Janubi-sharqda Namayingo tumani), janubi-gʻarbda Jinja, shuningdek, bosog aholisi Kaliro va Namutumba (Busiki)da joylashgan.

Aksariyati nasroniylar (2002-yilgi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, ularning 2/3 qismini protestantlar (anglikan) — 46 %, katoliklar — 16 %), musulmonlar-sunnitlar (30 %) tashkil etib, baʼzilari anʼanaviy eʼtiqodga amal qiladi2002 Uganda Population and Housing Census. Kikuyu xalqida qarindoshlik kabi milliy tipdagi jamoalar shakllana boshlanadiGirenko M. N. 1998: 79-80.

 Tili 
Ular ikki dialektli lusoga tilida soʻzlashishaddi: shimoliy (lupakooyo) va janubiy (lutenga). Lusoga tili bantu tillari guruhiga tegishli boʻlib, Afrikada qoʻllaniladigan koʻplab tillarni oʻz ichiga oladiCohen D. W. 1988: 57.

 Tarixi 
Yevropa mustamlakachiligining boshida (XIX asrning oxiri) ular sinfiy shakllanish bosqichida, merosxoʻr oliy hukmdor omvami boshchiligidagi elitadan tuzilgan hukmdorlar ierarxiyasi tomonidan boshqarilib, bir nechta dastlabki siyosiy birlashmalar yaratilganBalezin A. S. 1998: 493. 1962-yilning 9-oktabr kuni — Britaniya tomonidan Ugandaga toʻliq mustaqillik taqdim etildi. Uganda unitar davlat deb eʼlon qilindi, ammo ayni paytda 4 ta qirollik (Buganda, Bunyore, Toro, Ankole) va Busoga hududiga avtonomlik maqomi berildiSovetskiy ensiklopedicheskiy slovar 1989: 1387. Hozirda Ugandada, ayniqsa mamlakatning janubi, janubi-sharqida ishlar juda yomon ketmoqda. U yerda hamma „OITS“ga chalingan va koʻpincha qalbaki boʻlgan antibiotiklarni haddan tashqari ishlatadi. „Ikki rangli suyuqlik“ deb sotuvchilar nomini ham bilishmaydiMwebe W. 2003: 30-31.

 
Anʼanaviy mashgʻuloti — qoʻldagi dehqonchilik (banan, elevsina, maniok, bagat). Sogalar orasida chorvachilik rivojlangan, daryo va koʻllarda esa baliqchilik. Anʼanaviy hunarmandchilik — kulolchilik, temirchilik, nogʻora yasash boʻlgan. Mustamlaka davrida Busoga asosiy paxtachilik tumanlaridan biriga aylangan.

Tarqalgan rejali aholi punktlari banan plantatsiyalari bilan oʻralgan dumaloq kulbalardan iborat.

Kiyimlar — bel oʻramalari va lubadan tayyorlangan choyshablar.

Asosiy ozuqasi — banan, turli xil yormalar, achchiq sousli maydalangan donli un mahsulotlari.

 Madaniyat 
Soga ogʻzaki boy tarixga ega. Anʼanaviy eʼtiqodi — ajdodlarga sigʻinish ularning anʼanaviy eʼtiqodi hisoblanadi. XIX asrning oxiri — XX asrning boshlarida yozuvi lotin grafikasiga asosida boʻlgan.

 

 

 Koen DW Bantu chegarasining madaniy topografiyasi // Afrika tarixi jurnali. — 1988-yil. — 29-jild, № 1.
 Sovet entsiklopedik lugʻati / Ch. ed. A. M. Proxorov. — 4-nashr. — M.: Sov. ensiklopediya, 1989-yil.
 Balezin A.S. Soga // Dunyo xalqlari va dinlari / Bob. ed. V. A. Tishkov. M.: Buyuk rus entsiklopediyasi, 1998-yil.
 Girenko N. M. Bantu // Dunyo xalqlari va dinlari / Bob. ed. V. A. Tishkov. M.: Buyuk rus entsiklopediyasi, 1998-yil.
 Mwebe W. Uganda xayolimda / ed. Gibson M., Xatchinson I., Shoesmith B., McKee A. // Continuum: ommaviy axborot vositalari va madaniyat jurnali. — 2003-yil. — 5-jild, № 3.

 

 Soga „Dunyo xalqlari va dinlari“ ensiklopediyasida (mavjud havola)
Turkum:Uganda Xalqlari