Farahnoz Furutan

Farahnoz Furutan (1992-yilda tugʻilgan) — afgʻon jurnalisti va ayollar huquqlari faoli. Mujohidlar rejimi davrida oilasi bilan birga Eronga koʻchib oʻtgan. Farahnoz 2001-yilda yana Afgʻonistonga qaytgan, biroq 2020-yilda Tolibon nishon roʻyxatiga kiritilgach, Fransiyadan boshpana olgan.

 Yoshligi 
1996-yil Tolibon uning ona shahri Kobulni egallaydi. Oilasi bilan Afgʻonistondagi fuqarolar urushi sababli Eronga koʻchib ketgan.

Farahnoz Furutan va opa-singillariga qochqin maqomi tufayli rasmiylar tomonidan taʼlim olishga ruxsat berilmagan. Keyinchalik juda cheklangan imkoniyatlarga ega boʻlgan xususiy afgʻon maktabida 1-sinfdan 4-sinfgacha oʻqishni davom ettirish imkoniga ega boʻlgan. Dastlab oʻquvchilar stol va stullar boʻlmagani uchun yerda oʻtirib oʻqishgan.

 Faoliyati 

Farahnoz Furutan 2012—2020-yillar oraligʻida Afgʻonistondagi uchta yirik teleeshittirish tarmogʻid, jumladan Ariana Television Networkda ishlagan. TOLOnews uchun „Purso Pal“, shuningdek 1TVda „Guft-i Gu-i Vehza“ (maxsus suhbat) va haftalik „Kabul Debate“ dasni olib borgan.

Mamlakat ichida va xorijda Afgʻonistonga oid voqealarni yoritish uchun sayohat qilgan, jumladan Sangin tumanida reportaj tayyorlagan, bu hudud Hilmand viloyatida joylashgan va oʻsha paytda Tolibon nazoratidagi xavfli urush zonasi boʻlgan. Uning jasorati guruh rahbari Bismilloh Muhammadiy tomonidan eʼtirof etilgan, Farahnozga ortda qolishni buyurgan boʻlsa-da, bunga erisha olmagan.

Tolibon mahbuslarining hayoti haqida surishtiruv hujjatli filmi orqali tanilgan. Ushbu film ularning fikrlash jarayoni va nafaqat afgʻon hamda xalqaro kuchlarni, balki oddiy aholini ham nishonga olish sabablari tahlil qilingan.

2019-yil holatiga koʻra, Farahnoz Furutan Kobuldagi xususiy universitetda talaba boʻlish bilan birga jurnalist sifatida faoliyat yuritgan. 2019—2020-yillarda ijtimoiy tarmoqlarda kampaniya oʻtkazgan va mamlakat boʻylab sayohat qilib, ayollardan guvohliklar toʻplagan. Bu tashabbus Tolibonning afgʻon tinchlik jarayonidan ayollar erkinliklarini cheklash uchun foydalanishining oldini olishga qaratilgan edi.

Tasvirga olingan guvohlik i afgʻon yetakchilari, xorijiy diplomatlar va fuqarolik jamiyati guruhlariga taʼsir oʻtkazish uchun ishlatilgan. Kampaniya BMT Ayollar tashkiloti (UN Women Afghanistan) tomonidan qoʻllab-quvvatlangan. 2019-yilda The New York Times bu kampaniyani #myredline nomi bilan yoritib, uning ayollarni oʻz huquqlari uchun kurashishga undashini taʼkidlagan. 2019-yil 4-aprelda Reuters uning „kasbim ramzi boʻlgan ruchkam — mening qizil chizigʻim“ degan bayonoti bilan harakatni boshlaganini xabar qilgan. 2019-yil 21-aprelda AFPga Prezident Ashraf Gʻani tinchlik jarayonida ayollar huquqlari „qizil chiziq“ ekanini taʼkidlaganini aytgan.

Shakila Ibrohimxail kabi ayollarning faoliyatidan ilhom olgan. 2018-yil 24-iyulda Farahnoz Furutan Afgʻonistondagi 13 nafar ayol yetakchidan biri sifatida Maryam Munsif bilan uchrashib, afgʻon ayollari duch kelayotgan muammolarni muhokama qilgan.

2019-yilda Firdavs Samim bilan birgalikda Taak Foundationni tashkil etgan, bu tashkilot jamoatchilikni xabardor qilish orqali asosiy huquqlar haqida tushuncha berishni maqsad qilgan.

2020-yil 9-noyabrda Farahnoz Furutan Afgʻoniston jurnalistlari xavfsizligi qoʻmitasidan qoʻngʻiroq olgan va unga xorijiy razvedka xizmatlari maʼlumotiga koʻra Tolibonning „qora roʻyxati“ga kiritilgani bildirilgan. The New York Times bu roʻyxatni „oʻlim roʻyxati“ deb atagan. Shu sababli Parijdan (Fransiya) boshpana olishga majbur boʻlgan.

2020-yil fevral oyida Tolibon va Amerika Qoʻshma Shtatlari oʻrtasida Donald Trump prezidentligi davrida tuzilgan tinchlik kelishuvidan soʻng jurnalistlar, faollar va mashhur ayollarga qarshi nishonli suiqasdlar keskin oshgan.

2020-yil dekabr oyidagi hujumlarda Malalayi Mayvand va Rahmatulloh Nikzod oʻldirilgan. 2021-yil 2-mart kuni esa Mursal Hakimiy, Sadiya Shanat va Shanaz Raufiy halok boʻlgan.
 

 
 
 Farahnaz Forotan on Twitter

Turkum:1992-yilda tugʻilganlar
Turkum:Afgʻonistonlik tojik ayollar
Turkum:Kobullik jurnalistlar
Turkum:Afgʻonistonlik ayol jurnalistlar