Xoja Gʻulom Farid

Xoja Gʻulom Farid (shuningdek lotin yozuvida Farid shaklida; /1845 – 1901-yil 24-iyul) 19-asr soʻfiy shoiri va mutaassavifi boʻlib, Panjobning Bahavulpur shahridan boʻlib, Chishtiya tariqatiga mansub edi. Uning asarlarining aksariyati ona tili boʻlmish „Multoniy“da yozilgan boʻlib, keyinchalik u saraiki tiliga aylangan. Biroq u turli tillarda, jumladan panjob, urdu, pushtu, sind, hind va fors tillarida ham yozgan, ammo ona tili Multoniyda yozgan asarlari bilan shuhrat qozongan. Uning yozish uslubiga oʻlim, dunyoviy va maʼnaviy joʻshqin muhabbat hamda muhabbat bilan bogʻliq gʻam kabi mavzularning qoʻshilishi xosdir.

 Hayoti 
Gʻulom Farid oʻz nasabini dastlab Sindga koʻchib kelgan ajdod orqali ikkinchi Roshidun xalifasi Umarga bogʻlovchi Koreja oilasining bir tarmogʻida tugʻilgan. Oila Suhravardiya soʻfiy tariqatiga mansub avliyolar sifatida tanilgan edi. Asli kelib chiqishi Sindning Tatta hududidan boʻlgan bu oilaning qarorgohi 18-asr boshlarida bir murid taklifi bilan Mitankotga koʻchirildi va keyinchalik ular oʻz eʼtiqodiy bogʻliqligini Chishtiya tariqatiga oʻtkazdilar. Xoja Farid /1845-yilda Chachranda tugʻilgan. Farid sakkiz yoshlarida otasidan ayrildi. Shundan soʻng uni akasi Xoja Faxriddin tarbiyaladi va u bilimdon olim va yozuvchi boʻlib ulgʻaydi. U Sodiq Muhammad IV, yaʼni Bahavulpur navobi qirollik saroyida puxta rasmiy taʼlim oldi. Ota-onalari vafotidan keyin uni tarbiyalagan akasi Faxriddin ham Farid 26 yoshida boʻlganida vafot etdi. Farid 1875-yilda Makkaga haj safarini ado etgan va soʻngra chilla (uzlat) uchun Rohi nomi bilan ham tanilgan Choliston choʻliga chekingan, u yerda jami oʻn sakkiz yilni oʻtkazgan. U 1901-yil 24-iyulda Chachranda vafot etgan va Mitankotda dafn etilgan.

U 1902-yilda Edward Douglas MacLagan tomonidan tayyorlanib nashr etilgan Multon okrugi (1901–02) gazettarida tilga olingan.

 Asarlari 
Eng muhim asarlariga quyidagilar kiradi:.
 Masnaviy Madan-i Ishq (1882); nashriyot: Gulzor-i Muhammad matbaasi, Lakxnau.
 Devon-i Farid
 Manaqib-i mahbubiya (fors tilida nasriy)
 Favoyid-i Faridiya (fors tilida nasriy)

 Merosi 

 Farid nomi bilan atalgan adabiy mukofot – Xoja Gʻulom Farid mukofoti har yili adabiyot sohasida Pokiston Adabiyot akademiyasi tomonidan topshiriladi, uning sovrindorlari orasida boshqalar qatorida Ismoil Ahmadoniy (2013-yilda) va Irshod Tavnsaviy (2007-yilda) ham borPAL announces National Literary Awards Academy of the Punjab in North America website, Published 10 August 2007, Retrieved 15 April 2020.
 Farid darvozasi – qadimiy Bahavulpur shahrini oʻrab turgan tarixiy darvozalardan biri boʻlib, Farid sharafiga shunday atalgan.
 Xoja Farid muhandislik va axborot texnologiyalari universiteti (KFUEIT) Rohim Yorxon tumanida Farid nomi bilan atalgan.
 Panjobdagi Rajnpur shahrida joylashgan Xoja Gʻulom Farid ziyoratgohi Pokistondagi eng koʻp ziyorat qilinadigan 10 ta ziyoratgoh qatoriga kiradi.

 Yana qarang 
 Farididdin Ganjshakar
 Saraiki adabiyoti
 Qori Muhammad Muslehuddin Siddiqiy
 Patxonayxon
 Kristofer Shekl

 

 

 Xoja Faridning panjob tilidagi toʻliq asarlar toʻplami Shimoliy Amerikadagi Panjob akademiyasi veb-saytida

Turkum:1841-yilda tugʻilganlar
Turkum:1901-yilda vafot etganlar
Turkum:Soʻfiy mutaassaviflar
Turkum:Soʻfiy shoirlar
Turkum:Panjob xalqi
Turkum:19-asr shoirlari
Turkum:Bahavulpurliklar
Turkum:Chishtiylar
Turkum:Saraikilar