Turkiyada inson huquqlari

Turkiyada inson huquqlari turli Xalqaro huquq shartnomalari bilan himoyalangan. 1982 yilgi Konstitutsiyaning 90-moddasiga muvofiq xalqaro huquq normalarining ichki qonunchilikdan ustunligi qabul qilingan. Biroq yashash huquqi, qiynoqlar, soʻz erkinligi, diniy erkinliklar, uyushmalar erkinligi kabi masalalar boʻyicha muammo va muhokamalar davom etmoqda. Shu sababdan Yevropa Inson huquqlari sudida yillar davomida Rossiya bilan birga eng koʻp ish koʻrilgan davlat boʻldi.thumb|250x250px| Turkiyadagi inson huquqlarini koʻrsatadigan devor. Sanab oʻtilgan huquqlar: isteʼmol qilish huquqi, toza atrof-muhitga boʻlgan huquq, maʼlumot olish huquqi, yashash huquqi, ovoz berish huquqi, taʼlim olish huquqi, fikrlash erkinligi, sogʻliq huquqi, ijtimoiy tenglik .

 Fikir va fikir erkinligi 
Oʻsha davrdagi Turkiya bu huquqqa qisman ega boʻlganiga qaramay, koʻplab siyosiy tizimlarni tanqid qilgan, qolaversa, 1980 yilgi davlat toʻntarishini tanqid qilgan va bu borada sud ishlarini boshlashga uringan koʻplab advokat va prokurorlar ishdan boʻshatildi.

 LGBT 

 Jinsiy orientatsiya 
Turkiyada gomoseksuallikni taqiqlovchi qonun yoʻq, lekin tenglik nuqtai nazaridan gomoseksual turklar oʻzlarining qarama-qarshi jinsdagi vatandoshlari bilan bir xil darajada emas. Turkiyadagi jinsiy ozchiliklar uchun kamsitishga qarshi qonunlar, nikoh huquqi va boshqalar yoʻq. Gey boʻlish Turk Qurolli Kuchlarida xizmat qilish uchun toʻsiq boʻlib, anal tekshiruv kabi „dalil“ topish maqsadida birovning gomoseksualligini isbotlash uchun tibbiy va psixologik testlar oʻtkaziladi. Va bu testlar natijasida gomoseksual boʻlgan odamlarda Xalqaro Jahon sogʻliqni saqlash tashkilotining kasalliklar tasnifiga kiritilmagan psixoseksual buzilish deb ataladigan kasallik aniqlanib, harbiy xizmatga yaroqsizligi haqida bayonot yoziladi. 1993-yil 1- yanvarda Jahon sogʻliqni saqlash tashkiloti (JSST) gomoseksuallikni „Kasalliklarning xalqaro tasnifi“ dan chiqarib tashladi. ICD 10-moddasida aytilishicha, „jinsiy orientatsiya oʻz-oʻzidan buzilishi kasallik deb hisoblanmaydi“.

 Inson huquqlari boʻyicha Yevropa sudi 
Yevropa Ittifoqi jarayonida Turkiyadan koʻplab ishlar Inson huquqlari boʻyicha Yevropa sudiga olib borildi.

Ulardan bir nechtasi quyidagicha :

 Shaxs erkinliklari nuqtai nazaridan 

 Turkiya Respublikasi oliy taʼlim muassasalarida kiyinish qoidalarini tartibga solish.

 Iqtisodiy tengsizliklar 

 Xususiy sektorda bir xil maqomda ishlaydigan erkaklar va ayollar uchun turli xil ish haqi.
 Ayollarga ish haqi boʻyicha 2-toifa odamdek munosabatda boʻlish.

 Qiynoqlar haqida 

 Hujum tufayli qamoqdagi yomon muomala va oʻlim holatlari.

 Muloqot erkinligi toʻgʻrisida 

 qamoqxonalarda mashq qilish; mahkumning qarindoshi boʻlmaganlar bilan muloqot qila olmasligi.

 Veb-saytlarga nisbatan qoʻllaniladigan taqiqlar 
Yevropa Ittifoqi jarayonining muhim subyektlaridan biri boʻlgan aloqa va axborot olish huquqining buzilishi sifatida:

 C5.9Fimin_engellenmesi Turkiyadan YouTube-ga kirishni blokirovka qilish 2008-yilning 16- noyabr kuni Wayback Machine saytida tasdiqlandi.

Bu Yevropa Ittifoqi Taftish komissiyasi tomonidan baholanmoqda va bu Yevropa Ittifoqi jarayoni uchun muhim boʻlimlarni ochishga toʻsqinlik qiladi.

 Tegishli maqolalar 

 Turkiya Inson huquqlari va tenglik instituti

 Manba 
Turkum:Turkiyada inson huquqlari
Inson huquqlari