The Man in the Brown Suit

The Man in the Brown Suit  – britaniyalik yozuvchi Agatha Christiening detektiv romanlaridan biri boʻlib, ilk bor 1924-yil 22-avgustda Buyuk Britaniyada The Bodley Head nashriyoti tomonidan va oʻsha yilning oxirida AQShda Dodd, Mead and Company tomonidan chop etilgan. Ushbu romanda polkovnik Race obrazi ilk bor paydo boʻladi.

Asarda Anne Beddingfeld mustaqil, sarguzashtga tashna ayol sifatida tasvirlanadi. Uning hayoti oʻzgacha tus oladi. U metro bekatida bir erkakning oʻlimiga guvoh boʻladi va yaqin joyda tushib qolgan bir parcha qogʻozni topib oladi. Ushbu qogʻozdagi xabar uni Janubiy Afrikaga eltadi, u yerda Anne koʻrgan voqea ortidagi jumboq boʻlaklarini birin-ketin yigʻib boradi. Ertasi kuni Angliyada yana bir qotillik sodir boʻladi va jinoyatchi Keyptaunga ketayotgan kemada Anneni oʻldirishga urinadi.

Asarning dastlabki boblari Londonda, keyingi qismi esa Keyptaun, Bulavayo va Zambezi daryosidagi toʻqima orolda rivojlanadi. Syujet markazida faoliyatini tugatmoqchi boʻlgan va sobiq sheriklarini yoʻq qilayotgan igʻvogar agent turadi.

Roman chop etilgan paytda ham salbiy, ham ijobiy baholar boʻlgan. Baʼzi oʻquvchilar yangi Hercule Poirot haqidagi asarni kutgan boʻlsa, boshqalar qotilning kimligini bilish uchun oxirigacha oʻqishni xohlashini aytgan. Keyinroq bir taqrizchi romanning boshi yoqqanini, biroq yakuni kuchsizroq boʻlib qolganini, syujetning maʼlum nuqtadan keyin haddan tashqari trillerga oʻxshab ketganini taʼkidlagan.

 Syujeti 
Parijlik raqqosa Nadina va graf Sergey Pavlovich sirli va xavfli shaxs – „polkovnik“ degan xalqaro jinoyatchiga xizmat qilishadi. Endi esa Nadina oʻsha polkovnikni oʻgʻirlangan olmoslar yordamida shantaj qilmoqchi. Bu olmoslar polkovnik ilgari qilgan jinoyatini fosh qilishi mumkin.

Anne Beddingfeld Hyde Park Corner metro bekatida bir erkak hayratda qolib, tasodifan tokli relsga yiqilganiga guvoh boʻladi. Oʻlikni koʻrgan shifokor tushirib yuborgan bir parcha qogʻozni Anne topib oladi. Xatda „17·122 Kilmorden qal’asi“ va koʻchmas mulk agentining Marloudagi Tegirmon uyini koʻrish haqidagi buyrugʻi yozilgan edi. Ertasi kuni oʻsha uyda bir ayolning jasadi topiladi. Jigarrang kostyum kiygan yigit gumonlanuvchi deb topiladi, chunki u oʻlik ayol topilishidan sal oldin uyga kirgan edi.

Anne relsga yiqilib oʻlgan murdani tekshirish shubhali ekanini tushunadi va Tegirmon uyiga tashrif buyuradi. U yerda kino plyonka solingan idishni topadi. Anne „Kilmorden qal’asi“ kemaning nomi ekanini bilib oladi va unda sayohat qilishga joy band qiladi. Kema sahnida Anne Suzanne Blair, polkovnik Race, ruhoniy Edward Chichester va Ser Eustace Pedler hamda uning kotiblari Guy Pagett va Harry Rayburn bilan tanishadi.

Polkovnik Race bir necha yil oldin Janubiy Afrikalik oltin magnati John Eardsleyning oʻgʻli va uning doʻsti Harry Lucasga tegishli boʻlgan olmos toshlarning oʻgʻirlanishi haqida soʻzlab beradi. Doʻstlar Birinchi jahon urushida jang qilishgan, John halok boʻlgan va otasining ulkan boyligi uning eng yaqin qarindoshi boʻlgan Racening oʻziga oʻtgan. Lucas esa „jangda bedarak yoʻqolgan“ deb eʼlon qilingan.

Anne Suzanne bilan birga metro bekatida topgan qogʻoz parchasini koʻrib chiqadi. Ular bu raqam 71-kayutaga, yaʼni Suzannening kayutasiga ishora qilishi mumkinligini tushunishadi. Bu kayuta avval bir ayol tomonidan band qilingan boʻlsa-da, u kemaga chiqmagan edi. Anne Tegirmon uyida topilgan kino plyonka idishchasini eslaydi va 22-kuni tonggi soatlarda Suzanne kayutasiga tashlab ketilgan idish ichida kesilmagan olmoslar borligini tushunadi. Ular Harry Rayburnning oʻsha jigarrang kostyum kiygan odam boʻlishi mumkinligini taxmin qilishadi.

 Moslashtirishlar 

 Televideniye 

 AQSHda 
The Man in the Brown Suit nomli film 1989-yil 4-yanvarda AQShda efirga uzatildi. Film Alan Shayne Productions tomonidan Warner Brothers Television bilan hamkorlikda ekranlashtirilgan edi.

Moslashtiruvchi: Carla Jean Wagner
Rejissyor: Alan Grint

Rollarda:
 Stephanie Zimbalist – Anne Beddingfeld
 Rue McClanahan – Suzy Blair
 Tony Randall – Rev Edward Chichester
 Edward Woodward – Sir Eustace Pedler
 Ken Howard – Gordon Race
 Nickolas Grace – Guy Underhill
 Simon Dutton – Harry Lucas
 María Casal – Anita
 Federico Luciano – Leo Carton
 Rose McVeigh – Valerie

 

 
 The Man in the Brown Suit at the official Agatha Christie website
 

Turkum:Agata Kristi romanlari