Zhantas/Cleaned-Uzbek_Wikipedia huggingface dataset:
Uyshunsoy

Uyshunsoy — Qashqadaryo viloyati, Chiroqchi tumanidagi soy nomi. Nom Uyshun etnonimidan olingan bo‘lib, etnonim tarixan yasama so‘z: "uy + shun" shaklida hosil bo‘lgan. Har ikkala qism qadimda mustaqil ma’noga ega bo‘lgan. Etnonimning dastlabki shakli aniqlovchi + aniqlanmish tizimida bo‘lgan. "Uy" so‘zi uyg‘ur, uyrat, uychi, o‘ymovut kabi boshqa o‘zbek etnonimlarida ham uchraydi va turkiy xalqlarda keng tarqalgan.

 Ilmiy tadqiqotlar 
 A.N. Bernshtam uyshun/uysun va kushan/kusan etnonimlari bir manbadan kelib chiqqan deb hisoblaydi.
 B.G‘. G‘afurov Sharq xalqlari tillarida usuan/usvan etnonimi bo‘lgan, bu esa uyshun/uysun/usun va kushan/kusan etnonimlariga daxldor deb qaragan.
 T. Januzaqov turkiy tillarning oltoy davrida "uy/o‘y" so‘zi o‘rmon yoki daraxtzor ma’nosini berganini ta’kidlaydi.

Uyshun etnonimining ikkinchi qismi — "shun" so‘zi umumoltoy tiliga xos bo‘lib, turkiy, mo‘g‘ul va tungus-manjur tillarida turli tovush qiyofasida uchraydi: shun, sho‘n, shin, sun, so‘n, sin, jun, jo‘n, jin, chin, yun, yo‘n, yin, dun, do‘n, din, zun, zo‘nzin. So‘zda sh/s/j/ch/y/d/z tovush uyg‘unligi va almashinuvi mavjud. Bu o‘zgarishlar oltoy tillariga xos bo‘lgan fonetik jarayon natijasidir.

Turli tillarda shakllanishi: 
 Yoqut tilida: zo‘n — xalq, qabila 
 Tuva tilida: cho‘n — xalq, qabila 
 Chuvash tilida: sin/shin — odamlar 
 Qadimgi xun tilida: jun/jo‘n

Ana shu birlik odamlar, qabila, urug‘ ma’nosini bildirgan va o‘zbek etnonimlaridagi qovchin, olchin, boysun/boysin kabi nomlarning oxiridagi –chin/–sun/–sin unsurlari bilan bog‘liq.

 Etnonim va joy nomi 
Muhimi shuki, Uyshun etnonimi — birlamchi, Uyshun toponimi esa ikkilamchi birlikdir. Etnonimga aholining yashash joyi, tabiiy belgilar asos bo‘lgan: Uyshun — o‘rmon kishilari, daraxtli hududda yashovchilar. Joy nomi esa qabilaga mansub aholining istiqomat qilgan hududiga ko‘ra shakllangan: Uyshun — uyshun qabilasiga mansub kishilar yashagan joy.
Mesit(Koson tumani)

Mesitmahallasi – Qashqadaryo viloyati Koson tumanida joylashgan .Ushbu mahalla aholisi koʻp qismini yoshlar tashkil etadi. Mahalla 6-umumiy oʻrta taʼlim maktabi oʻz faoliyatini olib bormoqda.
Xurramobod (Qarshi)

Xurramobod — Qarshi shahri hududidagi mahalla.

Hududda 20‑sonli umumta’lim maktabi va maktabgacha ta’lim muassasasi mavjud. Mahallada 25 yillik daraxtlar, kichik parklar, bolalar maydonchalari va suv kanali bor.

Asosiy ko‘chalar: Xurramobod koʻchasi, Obod koʻchasi, Yoshlik koʻchasi.

Category:Qashqadaryo viloyati
Category:Qarshi shahri
Category:Mahalla
Uychilik

Uychilik — Qashqadaryo viloyati, Shahrisabz tumanidagi qishloq (Kunchiqar). Nomning ildizi Uychi etnonimiga borib taqaladi.

Uychi etnonimi yasama so‘z bo‘lib, "uy + chi" shaklida hosil bo‘lgan. Qadimgi va zamonaviy turkiy tillarda so‘zning tovush variantlari quyidagicha: uy, oy, ud, uz, ut. 
Ilmiy fikrlar
 M. Koshg‘ariy: "ud" — sigir 
 E.V. Sevortyan: ho‘kiz; sigir; savr burji, yulduzlar turkumi. Hayvon nomlari bilan ataluvchi yil nomlaridan biri ud (sigir) deb nomlangan. 
 G. Vamberi: chig‘atoy tili (XIV–XVI asrlar) yozma adabiy tilida uy (shoxli yirik qoramol), uy (sigir) va ot, ayg‘ir so‘zlari genetik jihatdan bir-biriga daxldor. 
 K. Brokkelman: turkiy tillarda uy ~ ud so‘zi qadimiy va boshqa tillardan o‘zlashgan. 
 D. Shinorud: so‘z qadimgi tillardan o‘zlashgan bo‘lishi mumkin, lekin turkiy genezisga egaligi mavjud; xitoycha-turkiy lug‘atda mo‘g‘ulcha uda + s (ko‘plik affiksi) bilan bog‘lanadi. 
 G. Ramstedt: qadimgi uyg‘ur tilidagi ud, mo‘g‘ulcha udus~udus uy.
-chi affiksi
-chi affiksi qadimda, xususan, etnonimlar yasalishida xoslik va mansublikni bildirgan. 
Shunday qilib: 
 Uychi ~ Uyli — ya’ni uy (qutos, ho‘kiz, sigir)ni totem deb bilgan kishilar guruhi. 
 Qozoqlar tarkibidagi jaloyirlarning siyirshi (sigirchi) urug‘i bo‘lgan. Sigirchi va Uychi sinonim so‘zlar sifatida -chi affiksi bilan etnonim hosil qilgan. 

Xalq etimologiyasiga ko‘ra, Uychi so‘zi qora uy jihozlarini yasovchi ma’nosida ham izohlanadi.

Etnonimdan Uychi oykonimi yasalgan va unga -lik affiksi qo‘shilgan. Shu orqali Uychi qishlog‘idan ko‘chib kelgan, Uychi qishlog‘iga tegishli kishilar ma’nosi yuzaga kelgan.
Maxsumobod (Qarshi)

Maxsumobod - Qashqadaryo viloyati, Qarshi shahrida joylashgan. Ushbu mahalla hududida Qarshi, Diydor, Sebzor, Chinor kabi koʻchalar mavjud. Ipak yo'li bankining hududiy bank xizmatlari markazi ham shu yerda joylashgan.
Qaynar qishloq (Kitob)

Qaynar qishloq- Koson tumanida, Taxtaqoracha dovonining etagida joylashgan. 2025-yilda Kitob tumanida qir-adirlikda yongʻin sodir boʻlgan, bu Qaynar hududida ham xavfli boʻlishi mumkinligi haqida xabarlar bor. 2025-yilda Qaynar qishlogʻiga „Turizm qishlogʻi“ maqomi berildi. Qishloq aholisi gʻalla, uzum va sabzavot yetishtirish bilan shugʻullanadi.
Sovbogʻ

Sovbogʻ qishlogʻi- Gʻuzor tumani tarkibida joylashgan aholi punkti. Pochta indeksi: 180311. „Sovbogʻ“ MFY hududida arxeologik meros obyekti – Oqtepa bor. Bu VII–VIII asrlarga mansub yodgorlikdir. Tuman hududida umumiy 86 qishloq aholi punkti borligi maʼlum.
Obod (Mirishkor)

Obod qishlog'i — Qashqadaryo viloyati, Mirishkor tumaniga qarashli qishloq. Qishloq 1970-yillarda bunyod etilgan. Aholisi 4000 dan ortiq va qishloqda mingdan ortiq xo'jalik bor. Mirishkor tumani xalq ta'limi bo'limiga qarashli 13-sonli umumiy o'rta ta'lim maktabi (1973) hamda bitta davlat tasarrufidagi maktabgacha ta'lim muassasasi, bitta oilaviy poliklinika joylashgan.Bundan tashqari, aholiga maishiy xizmat ko'rsatish shaxobchalari ham mavjud: sport maydonchasi, choyxonalar, savdo do'konlari, hunar o'rgatish markazi va boshqalar.
Tog‘ay Temir

Togʻay temir-Qashqadaryo viloyati Dehqonobod tumanida joylashgan. Mahallada 2 ta buloq joylashgan va aholi sogʻliqini yaxshilanishi uchun 1 ta klinika . Dehqonobod tumanining togʻli hududida joylashgan va aholasining koʻp qismi chorvachilik bilan shugʻullanadi
Paxtazor(Koson tumani)

Paxtazor mahallasi – Qashqadaryo viloyati Koson tumanida joylashgan. Mahallada 10-sonli umumiy oʻrta taʼlim maktabi oʻz faoliyatini olib boradi. Shuningdek 12-sonli hamda 9-sonli davlat maktabgacha taʼlim tashkilotlari ham mavjud. Mahalla yoshlari mamlakat boʻylab oʻtkazilgan „Zakovat“ intellektual oʻyinining Respublika bosqichida 2-oʻrinni egallagan.
Uz (Yakkabogʻ)

Uz — Qashqadaryo viloyati, Yakkabogʻ tumani qishloq nomi. Bu nom o‘zbek xalqi tarkibidagi yirik va qadimiy qabilalardan biri bo‘lgan Yuzga borib taqaladi. Ular uzoq yillar davomida qabilalar ittifoqi sifatida faoliyat yuritgan. Asosan Toshkent, Sirdaryo, Jizzax va Surxondaryo viloyatlarida yashaganlar. O‘zbek tilining qipchoq lahjasida ushbu etnonim "juz" shaklida ishlatilgan va muqimlashgan. Juz so‘zi turkiy tillarda ma’muriy va hududiy birlikni ifodalash uchun ham qo‘llanilgan; masalan, qozoq xalqi hududlariga ko‘ra katta, kichik va o‘rta juzlarga bo‘lingan. Yuz qabila nomi turkiy tillarning oltoy bobotillari davridan qolgan qadimiy qabila va urug‘ nomlaridan biri bo‘lib, bunday nomlar oxirida ko‘pincha z, s, uz, us, az yoki as qo‘shimchalari uchraydi (uyaz/uyas, ulus, sulduz/suldus, kenagas, barlos, zarmas, chilkas, chinaz, o‘g‘uz, to‘g‘iz, qurlas/quralas, charkas). Chiroqchi, Yakkabog‘ va Qamashi tumanlari aholisi nutqida bu nom "Uz" shaklida saqlangan. Uz (Yuz)lar asosan Chiroqchi tumanidagi Ko‘kdala vohasida yashagan, ularning bir qismi esa Yakkabog‘ tumaniga ham ko‘chib o‘tgan. Shu etnonim asosida qishloq nomi shakllangan.
Langar mahallasi

Langar- Qashqadaryo viloyati Chiroqchi tumanida joylashgan. Mahallada Bolalar bog'chasi joylashgan. Mahallada 54-maktab joylashgan.Mahallada Abulhasan Ishqiy masjidi joylashgan.
Xo‘jaxuroson (mahalla)

Xoʻjaxuroson – Qashqadaryo viloyatining Shahrisabz tumanida joylashgan mahalla. 1997-yilda tashkil topgan. Tuman markazidan 3 km uzoqlikda joylashgan. Aholisi 5020 nafarni tashkil qiladi. Mahalla hududi 473 gektar. Mahalla 8 ta koʻchadan tarkib topgan.
 Aholi 
5020 nafar aholining 2590 nafari erkaklar, 2430 nafari esa ayollardir. 1012 nafar oila xoʻjaligi istiqomat qiladi. Etnik tarkibga koʻra, 4662 nafar oʻzbeklar, 356 nafar tojiklarni tashkil qiladi.
 Ijtimoiy infratuzilma 
Mahallaning umumiy yoʻli 22 km ni tashkil etib, shundan 3 km markaziy hamda 19 km esa ichki yoʻllardir. Mahalla hududida 2 ta davlat umumiy oʻrta taʼlim maktabi hamda 5 ta maktabgacha taʼlim muassasasi joylashgan.
Uzun (Qashqadaryo)

Uzun — Qashqadaryo viloyati, Qamashi va Yakkabog‘ tumanlaridagi qishloq nomi. Qamashi tumanida bu nom qishloq, mahalla va qabristonga ham tegishli. Nomning kelib chiqishi uzunlik tushunchasiga bog‘liq bo‘lib, masofa yoki hajm me’yordan ortiq bo‘lsa “uzun”, kam bo‘lsa “kalta” deb atalgan. Shu ma’no asosida qishloq nomlari kishilarning laqabidan vujudga kelgan bo‘lishi mumkin. Masalan, qishloq yoki qo‘rg‘onlarni tashkil qilgan, ko‘rgan shaxsning laqabi unutilib, keyinchalik joy nomiga aylangan bo‘lishi ehtimol. 

O‘zbekistonning boshqa hududlarida ham Uzun nomi bilan qishloq va mahallalar uchraydi. Sariosiyo, Urgut, Zomin tumanlarida Uzun nomli qishloqlar mavjud. Narpay, Oqdaryo, Tayloq va Baxmal tumanlarida Uzunqishloq, Narpayda Uzunli, Jomboyda Uzunovul va Katta qo‘rg‘onda Uzunbuz qishloqlari qayd etilgan. Nomning takrorlanishi uning ijtimoiy, etnik va ruhiy-falsafiy xususiyatlari bilan bog‘liq bo‘lishini ko‘rsatadi. 

Uzun etnonimi tarixan Qashqadaryo va Surxondaryodagi qo‘ng‘irotli qo‘sh tamg‘ali bandi kuchuk urug‘i tarkibiga mansub bo‘lgan. , Zarafshon qipchoqlari va qozoq qipchoqlarining o‘rta juzu, qirg‘iz xalqining Bag‘ish qabilasi tarkibida ham uzun urug‘i mavjudligi ma’lum. Qirg‘izlarda uzun chekli urug‘ ham qayd qilingan. S.Gubayeva Farg‘ona qipchoqlarida ham Uzun urug‘i aniqlangan. 

Etnonimga urug‘ jamoasining tamg‘asi ta’sir qilgan. Chorvadorlar hayvonlarni, masalan, qo‘y va echkilarni tamgalashda old va orqa oyoq, sag‘risiga chiziq solgan. Akademik K.Shoniyozov ma’lumotiga ko‘ra, mollarning old oyoqlariga cho‘ziq chiziq tushirilgan tamg‘ani “uzun” deb atashgan.
Lagandi

Lagandi – Qashqadaryo viloyati Qarshi tumani hududida joylashgan shaharcha boʻlib, u Oʻzbekiston poytaxti Toshkentdan taxminan 251 mil yoki 405 km janubi-gʻarbda joylashgan.

Lagandi MFY hududida savdo, madaniy va maishiy xizmat koʻrsatish shoxobchalari, 41-umumiy taʼlim maktabi bor. Va hudud kundan kunga zamonaviylashib bormoqda.

Asosiy koʻchalari – Gulmasjid, Bahor va Istiqlol koʻchalari
Uchtut

Uchtut — Qashqadaryo viloyati, Qamashi tumanidagi qishloq nomi. Nom tarkibi: uch + tut. "Uch" so‘zi uchdona, ya’ni miqdor bildiruvchi son ma’nosini beradi; shuningdek, hududning oxirgi, chekkadagi nuqtasi ma’nosida ham ishlatiladi. "Tut" esa oq va shirin meva beradigan, bargi ipak qurtiga oziq bo‘ladigan, tanasi qattiq va qizg‘ish yog‘ochli daraxtni anglatadi. Shu bilan, Uchtut qishlog‘i nomi yonma-yon joylashgan uchta tut daraxti mavjud bo‘lgan hududni bildiradi. Boshqa bir izohga ko‘ra, Uchtut — belgilangan hududning oxirgi (uch) qismida tut daraxti o‘sgan maskan sifatida talqin qilinadi.
Tengdosh

Tengdosh qishlogʻi- Qashqadaryo viloyati Gʻuzor tumani tarkibidagi qishloq. Qishloqda „Nomsiztepa“ deb nomlangan arxeologik yodgorlik, „Qoʻrgʻontepa“, shuningdek, „Sichqontepa“ nomli arxeologik yodgorlik mavjud. Qishloqda 9-maktab joylashgan.
Kean (1924-yilgi film)

Kean, ou Désordre et génie (inglizcha: Edmund Kean: Prince Among Lovers) – 1924-yilda rejissyor Alexandre Volkoff tomonidan suratga olingan Fransiya drama filmi. Filmda aktyor Ivan Mosjoukine Edmund Kean rolini ijro etgan. Film voqealari Alexandre Dumasning 1836-yilda yozilgan Kean pyesasi asosida yaratilgan.

Rollarda
Ivan Mosjoukine — Edmund Kean
Nathalie Lissenko — La comtesse Elena de Koefeld
Nicolas Koline — Solomon
Otto Detlefsen — Prince of Wales
Mary Odette — Anna Damby
Kenelm Foss — Lord Mewill
Pauline Po — Ophélie / Juliette
Guliston (Qarshi tumani)

Guliston qishlogʻi – Qashqadaryo viloyati, Qarshi tumaniga qarashli qishloq. Aholisi, asosan, oʻzbeklardan tashkil topgan. Soʻzlashuv tili – oʻzbek tili. Qarshi-Koson yoʻlining yoqasida joylashgan. 26-maktab ham oʻz faoliyatini olib boradi.
The King of Paris (1923-yilgi film)

The King of Paris (fransuzcha: Le roi de Paris) – 1923-yilda rejissyorlar Maurice de Marsan va Charles Maudru tomonidan suratga olingan Fransiya ovozsiz filmi. Filmda Jean Dax, Suzanne Munte va Germaine Vallier bosh rollarni ijro etganGoble p.351. Film 1930-yilda qayta suratga olingan.

 

 
 Goble, Alan. The Complete Index to Literary Sources in Film. Walter de Gruyter, 1999.
Sobir rahimov mahallasi

SOBIR RAHIMOV MAHALLASI — UMUMIY TAVSIF

1. Nomining kelib chiqishi

Mahalla o‘z nomini mashhur jangchi – General Sobir Raximov (1905–1945) nomidan olgan.
U Ikkinchi jahon urushida jasorat ko‘rsatgan, Berlin uchun janglarda halok bo‘lgan va O‘zbekiston tarixidagi eng mashhur harbiy qo‘mondonlardan biridir.

Shu sababli, ko‘plab hududlarda uning nomi bilan mahalla, ko‘cha, maktab va maydonlar ataladi.

Mahallaning umumiy xususiyatlari

2. Aholi

Aholisi odatda tinch, mehnatkash, hunarmandlik va xizmat ko‘rsatish sohalarida ishlaydigan insonlardan tashkil topgan.
Ko‘pchilik oilalarda urf-odatlar, mahalla an’analari va qo‘ni-qo‘shnichilik qadriyatlari kuchli.

3. Infratuzilma

Ko‘pchilik Sobir Rahimov mahallalarida mavjud:

Maktab yoki unga yaqin ta’lim muassasasi

Bog‘cha

Oilaviy poliklinika yoki tibbiyot punkti

Mahalla fuqarolar yig‘ini binosi

Sport maydonchalari

Masjid yoki namoz o‘qiladigan joy

4. Ijtimoiy hayot

Mahallada turli tadbirlar muntazam o‘tkaziladi:

Hasharlar

Yoshlar uchun sport musobaqalari

Ayollar faollari tadbirlari

Kitobxonlik kechalari

Navro‘z va Mustaqillik bayrami das

5. Xavfsizlik va tartib-intizom

Mahallada profilaktika inspektori, yoshlar yetakchisi, xotin-qizlar faoli faoliyat yuritadi.
Yoshlar bandligini ta’minlash, jinoyatchilikning oldini olish bo‘yicha ishlaydi.

6. Hududning tabiati

Hududga qarab, Sobir Rahimov mahallasi ko‘pincha:

xiyobonlar,

bog‘lar,

ariqlar bo‘ylab yashil hududlarga ega bo‘ladi.
Sariq (Muborak tumani)

Sariq – Qashqadaryo viloyati, Muborak tumanida tashkil etilgan mahalla. Mahallaning nomining kelib chiqishi, Sariq, sariqlar, shari Oʻrta Osiyodagi turkiy xalqlar tarkibiga kirgan qabila nomi. Ilk urta asrlarda Janubiy Sibir, Yettisuv va Sirdaryo boʻylarida usun, abdal, qay(hun) qabilalari bilan birga yashashgan. 8— 10-asrlardagi xitoy ida sheli, shari (sari, sariq) nomi bilan qayd etilgan. Sariqning bir qismi Oʻzbekistonning Olot va Muborak tumanlarida ham yashashgan.
Yangi turmush mahallasi

Yangi turmush-mahalla Qashqadaryo viloyatining Qarshi shahrida joylashgan. Mahallada 25-maktab hamda 39-maktablar joylashgan va Oydin, Koʻlbuloq, Mehnat koʻchalari mavjud. Mahalla yaqinida Qarshi shahrining eng katta savdo majmuasi hamda tibbiy muassalar ham joylashgan.
King of the Camargue (1922-yilgi film)

King of the Camargue (fransuzcha: Le roi de Camargue) – 1922-yilda rejissyor André Hugon tomonidan suratga olingan Fransiya ovozsiz drama filmi. Filmda Charles de Rochefort, Elmire Vautier va Claude Mérelle bosh rollarni ijro etganRège p.511. Film voqealari Jean Aicardning xuddi shu nomdagi romaniga asoslangan. Film 1935-yilda King of the Camargue nomi bilan ovozli formatda qayta suratga olinganGoble p.4.

 

 
 Goble, Alan. The Complete Index to Literary Sources in Film. Walter de Gruyter, 1999.
 Rège, Philippe. Encyclopedia of French Film Directors, Volume 1. Scarecrow Press, 2009.
Vohimariq

Vohimariq — Qashqadaryo viloyati, Shahrisabz va Koson tumanlarida joylashgan ariq. Uning nomi "Vohim" so‘zidan kelib chiqqan bo‘lib, bu so‘z “vaqf” so‘zining tarixiy shakllanishidan hosil bo‘lgan: vaqf → vaqif → voqif → voqim → vohim. XIX asr oxirigacha ayrim hududlar, hatto qishloqlar ham, diniy va xayrli maqsadlar uchun vaqf sifatida ajratilgan. Vaqfdan keladigan daromad qozi muhri bilan rasmiylashtirilgan va madrasa, boshqa diniy va ijtimoiy loyihalarga sarflangan. Shu maqsadlar uchun ajratilgan yerlarga maxsus sug‘orish tarmoqlari orqali suv chiqarilgan. Vohimariq arig‘i aynan shu vaqf yerlarini sug‘orish vazifasini bajarish uchun xizmat qilgan.
Boyterak (Koson tumani)

Boyterak mahallasi – Qashqadaryo viloyati Koson tumanida joylashgan. Ushbu mahalla hududi yaqinida 13-Umumiy oʻrta taʼlim joylashgan. Mahallada „Turkiston“, „Ravnaq“, Shafoat", „Kitobxonlar“, „Umar Xayyom“, „Ezgulik“ koʻchalari mavjud. Aholiga oʻzining milliy kutubxonasiga ega boʻlib „Olmazor“ koʻchasi yaqinida joylashgan.
Beshbuloq (Dehqonobod tumani)

Beshbuloq-Qashqadaryo viloyatining Dehqonobod tumanining togʻli hududida joylashgan. Mahallada 5 ta buloq mavjud va buloqlar shifobaxsh hisoblanadi. Mahallada 1 ta maktab mavjud. Mahhalada Oʻzbekiston oʻrmon xavsizligi tomonidan qoʻriqilanadigan oʻrmonlar va yovvoyi hayvonlar mavjud
Kiss Me (1929-yilgi film)

Kiss Me (fransuzcha: Embrassez-moi) – 1929-yilda rejissyor Robert Péguy tomonidan suratga olingan Fransiya ovozsiz komediya filmi. Filmda Charles Prince, Suzanne Bianchetti va Jacques Arnna bosh rollarni ijro etganOscherwitz & Higgins p.293. Film 1932-yilda Kiss Me nomi bilan ovozli formatda qayta suratga olingan.

 

 
 Dayna Oscherwitz & MaryEllen Higgins. The A to Z of French Cinema. Scarecrow Press, 2009.
Qalqama mahallasi

Qalqama– Qashqadaryo viloyati Chiroqchi tumanida joylashgan. Mahalladan Qumdaryo daryosi oqib oʻtadi. Mahallada 17-bolalar bogʻchasi joylashgan. Mana shu mahalla nomidagi suv ombor ham Chiroqchi tumanida joylashgan.
Xalach

Xalach — Qashqadaryo viloyati, Shahrisabz tumanidagi qishloq. M. Koshg‘ariy xalachlarni turkiy qabila sifatida hisoblagan, ammo ularni o‘g‘uzlar qatoriga kiritmagan; xalq izohiga ko‘ra, nom "qoloch" (ochqolinglar) birikmasidan kelib chiqqan. XVI asr olimi Hofiz Tanish Buxoriy «Abdullanoma» asarida xalachlarni o‘g‘uzxon avlodi deb ta’riflagan va qoloch birikmasidan tashkil topgan deb yozgan. Tarixiy da xalach ~ xalaj ~ kalach ~ qalach shakllarida etnonimlar uchraydi. 

M. Mamedovning tadqiqotlariga ko‘ra, xalajlar eroniy tilida so‘zlashuvchi xalq bo‘lib, ularning asosiy yashash hududlari Ozarbayjon va Erondir. Pushtu tilida xalachi ~ kalachi ~ kalazi so‘zlari “tog‘ o‘g‘li” yoki “tog‘da tug‘ilgan” degan ma’noni anglatadi (gar — tog‘, zi — tug‘ilish). Arab va fors tillarida xallaj so‘zi paxta tozalovchi yoki jun tituvchi ma’nosida ishlatilgan bo‘lib, ozarbayjon tilidagi xallaj ham shunday vazifani bildiradi. Shu tarzda, turkiy va eroniy etnonimlar qishloq nomiga (oykonimga) aylangan.
The Kiss That Kills

The Kiss That Kills (fransuzcha: Le baiser qui tue) – 1928-yilda rejissyor Jean Choux tomonidan suratga olingan Fransiya ovozsiz drama filmi. Filmda Thérèse Reignier va Georges Oltramare bosh rollarni ijro etganRège p.219 Monaco p.90 https://en.unifrance.org/movie/38801/le-baiser-qui-tue.

 

 
 Monaco, Paul. Cinema & Society: France and Germany During the Twenties. Elsevier, 1976.
 Rège, Philippe. Encyclopedia of French Film Directors, Volume 1. Scarecrow Press, 2009.
Knock (1925-yilgi film)

Knock (fransuzcha: Knock) – 1925-yilda rejissyor René Hervil tomonidan suratga olingan Fransiya ovozsiz komediya filmi. Filmda Fernand Fabre, Léon Malavier va René Lefèvre bosh rollarni ijro etganRège p.620. Film voqealari Jules Romainsning xuddi shu nomdagi pyesasi asosida yaratilgan.

 

 
 Goble, Alan. The Complete Index to Literary Sources in Film. Walter de Gruyter, 1999.
 Rège, Philippe. Encyclopedia of French Film Directors, Volume 1. Scarecrow Press, 2009.
Yangi turmush (Qarshi shahri)

Yangi Turmush mahallasi- Qarshi shahrida joylashgan mahallalardan biri. Mahallada 25-sonli umumiy oʻrta taʼlimiy maktabi joylashgan. Mahalla hududida Qashqadaryo viloyati sogʻliqni saqlash boshqarmasi binosi joylashgan. Shuningdek, mahallada „Chamanzor“, „Yanhi Turmush“, „Farangiz“, „Ravon“, „Ilgʻor“ hamda „Yangiobod“ koʻchalari mavjud.
Koenigsmark (1923-yilgi film)

Koenigsmark (fransuzcha: Koenigsmark) – 1923-yilda rejissyor Léonce Perret tomonidan suratga olingan Fransiya ovozsiz drama filmi. Filmda Maurice Lehmann, Huguette Duflos va Jaque Catelain bosh rollarni ijro etganGoble p.36.

 

 
 Goble, Alan. The Complete Index to Literary Sources in Film. Walter de Gruyter, 1999.
Gungon

Gungon mahallasi – Qashqadaryo viloyatining Qarshi shahrida joylashgan mahalla. Qarshi Fuqarolik sudi, Qashqadaryo viloyat bandlik bosh boshqarmasi shu mahallada joylashgan. Ushbu mahallada 45-sonli maktab mavjud.
Xalqobod (Qashqadaryo)

Xalqobod — Koson, Qamashi, Chiroqchi va G‘uzor tumanlaridagi qishloq va kanal. Nomining tarkibi: "xalq" (a) + "obod" (f-t). Movoraunnahrda 9–10-asrlarda "obod" so‘zi bilan qishloq nomlarini yaratish boshlangan. Dastlab bu turdagi nomlarning birinchi qismi kishi ismi bo‘lgan. "Kishi ismi + obod" tuzilishidagi nomlar orqali qishloqlar, ovullar yoki qo‘rg‘onlar ifodalangan. Kishi ismi esa ma’lum hududda qishloq yoki qo‘rg‘onni tashkil qilgan shaxs sharifi bo‘lgan. Shu tamoyil asosida 10–20-asrlarda bir necha nomlar yuzaga kelgan: Paxtaobod, Elobod, Yangiobod, Maxsumobod, Mehnatobod, Chinobod, Bog‘obod, Dehqonobod va boshqalar.

Xalqobod nomi ham ma’muriy tarzda shakllangan bo‘lib, u aholining qurilgan hovlilari, uylar yig‘indisidan hosil bo‘lgan qishloqni bildiradi. 20-asrning 70-yillarida davlat mablag‘lari hisobidan qurilgan hovlilar, kottejlar va uylar posyolka va yuqori qo‘rg‘onlar bilan qiyoslab nomlangan.
Lady Harrington

Lady Harrington (fransuzcha: Lady Harrington) – 1926-yilda rejissyorlar Hewitt Claypoole Grantham-Hayes va Fred LeRoy Granville tomonidan suratga olingan Fransiya ovozsiz filmi. Filmda Claude France, Maurice de Féraudy va Warwick Ward bosh rollarni ijro etganGoble p.830. Film voqealari Maurice Level romani asosida yaratilgan.

 

 
 Goble, Alan. The Complete Index to Literary Sources in Film. Walter de Gruyter, 1999.
The Lady of Lebanon (1926-yilgi film)

The Lady of Lebanon (fransuzcha: La châtelaine du Liban) – 1926-yilda rejissyor Marco de Gastyne tomonidan suratga olingan Fransiya ovozsiz drama filmi. Filmda Arlette Marchal, Iván Petrovich va Gaston Modot bosh rollarni ijro etganOscherwitz & Higgins p.316. Film voqealari Pierre Benoîtning 1924-yilda yozilgan xuddi shu nomdagi romaniga asoslangan.

 

 
 Dayna Oscherwitz & MaryEllen Higgins. The A to Z of French Cinema. Scarecrow Press, 2009.
Le Bled

Le Bled (fransuzcha: Le Bled) – 1929-yilda rejissyor Jean Renoir tomonidan suratga olingan Fransiya ovozsiz sarguzasht filmi. Filmda Jackie Monnier, Enrique Riveros va Alexandre Arquillière bosh rollarni ijro etganBergan p.134.

Rollarda
 Jackie Monnier — Claudie Duvernet 
 Diana Hart — Diane Duvernet
 Renée Rozier — Marie-Jeanne
 Enrique Rivero — Pierre Hoffer
 Manuel Raaby — Manuel Duvernet 
 Aïssa — Zoubir 
 G.A. Martin — Le fauconnier 
 Jacques Becker 
 Hadj Ben Yasmina — Le chauffeur
 Alexandre Arquillière — Christian Hoffer

 

 
 Bergan, Ronald. Jean Renoir: Projections of Paradise. Skyhorse, 2016. 
 Ferro, Marc. Colonization: A Global History. Routledge, 2005.
Pachkamar qishlog‘i

Pachkamar qishlogʻi- Gʻuzor tumani, Qashqadaryo viloyati hududida joylashgan qishloq. Pachkamar qishlogʻi yaqinida Pachkamar suv ombori mavjud. Bu suv ombori iqtisodiy jihatdan muhim: agrogeografik maqsadlarda va suv rejimini tartibga solishda ishlatiladi.
Xitoy (Qashqadaryo)

Xitoy — Kasbi, Muborak va Shahrisabz tumanlaridagi qishloq va shaharcha. Markaziy Osiyoda yashovchi xitoy (kitay) qabilasi etnograflar va tarixchilar tomonidan qoraxitoy (qorakidan yoki kidan)lar bilan bog‘lanadi. O‘rxun-Enasoy bitiklarida ular Turk xoqonlariga qaram qabila sifatida tilga olingan. X asrda kidanlar shimoliy Xitoyni egallab, bu hudud ushbu qabila nomi bilan atalgan. XII asrda kidanlar davlati tor-mor qilingach, ularning bir qismi g‘arbga siljib, kidanlar davlati tuzilgan. Bu davlat Gurxon tomonidan boshqarilgan va qarorgohi Chu daryosi vodiysidagi Orlovka qishlog‘i yaqinida joylashgan. XIII asr boshlarida mo‘g‘ul istilosidan so‘ng kidanlar mustaqil xalq sifatida tilga olinmaydi.

Ularning nomi ktay (xitoy, xtoy) shaklida o‘zbek, qoraqalpoq, qirg‘iz, boshqird va boshqa turkiy xalqlar tarkibida qabila sifatida uchraydi. Bir davrda xitoy va qipchoq davlatlari yonma-yon yashagan, bu hududlarda xitoy va qipchoqlar aralashib yashay boshlagan. Shu holat Zarafshon vodiysida o‘zbeklar orasida va Xorazm qoraqalpoqlarida ham kuzatiladi. Xitoy–qipchoq guruhi Qrim va Kavkazdagi no‘g‘aylar orasida ham uchraydi.

1868-yilda Zarafshon vodiysidagi o‘zbeklar haqida ma’lumot bergan V.V.Radlov xitoy–qipchoqlarni bitta qabila deb hisoblaydi va ularni ikki tarmoqqa – xitoy va qipchoqlarga bo‘linishini ko‘rsatadi. XIX asrning 80-yillarida yana bir manbada “…xitoy-qipchoqlar bir-birlari bilan mustahkam aloqada bo‘lib, rivoyatlarga ko‘ra, yaqin qarindoshlardir. Ular amirlarga, shuningdek, har qanday hokimiyatga nafrat bilan qaraganlar” deb yozilgan. P.P.Ivanov xitoy–qipchoqlarning 1821–1825-yillardagi qo‘zg‘oloni haqida yozar ekan, “xitoy va qipchoq urug‘lari bir-birlariga yaqinlashib ketgan, sharq mualliflari ularni bir qabila deb bilgan” deydi. Biroq xitoy va qipchoqlarning yaqinligi qarindoshlik sababli emas, ko‘proq siyosiy ittifoq xarakterida bo‘lgan, chunki ularning urug‘ tuzilishlari va urflari farqli bo‘lgan.

Samarqand viloyatining Kattaqoʻrgʻon tumanida ham qishloq shu nom bilan atalgan.
The Lighthouse Keepers (film)

The Lighthouse Keepers (fransuzcha: Gardiens de phare) – 1929-yilda rejissyor Jean Grémillon tomonidan suratga olingan Fransiya ovozsiz drama filmi. Filmda Paul Fromet, Geymond Vital va Genica Athanasiou bosh rollarni ijro etgan.
Xitoykenti

Xitoykenti — Qashqadaryo viloyati, Qarshi tumanidagi mahalla. Nomining tarkibi: Xitoy + kent + i. Xitoy qismi turkiy va mo‘g‘ul xalqlarga xos qabilani bildiradi. Turkiy tillardagi qadimiy shakllari kidar, kidan, kidon bo‘lgan. Mo‘g‘ul tilida xitan shakli mavjud bo‘lib, unga qadimgi mo‘g‘ul qabilasi deb izoh berilgan. Ushbu mo‘g‘ulcha xitan shakli Xitoy so‘ziga tovush jihatdan yaqin. Kidar/kidan/kidor yoki xiotanlar Movaraunnahrga milodning 5-asrida kelib, o‘zbeklar tarkibiga singishib, yaxlitligini yo‘qotgan, ammo joy nomi sifatida saqlanib qolgan. Kent so‘zi sug‘dcha bo‘lib, ma’nosi qishloq. Shu bilan, Xitoykenti qadimgi xitoy qabilasiga mansub xalq qishlog‘i, yoki xitoy qabilasi tomonidan bunyod etilgan qo‘rg‘on atrofidagi qishloqni bildiradi.
Konsoy (Dehqonobod tumani)

Konsoy- Qashqadaryo viloyatining Dehqonobod tumanining togʻli hududida joylashgan. Mahallada Boysun togʻlariga yaqin hududida soy mavjud. Mahallada 1 ta maktab mavjud. Mahhalada Oʻzbekiston oʻrmon xavsizligi tomonidan qoʻriqilanadigan oʻrmonlar va yovvoyi hayvonlar mavjud
Xonabod

Xonabod — Qashqadaryo viloyati, Qarshi tumanidagi shaharcha. Nomining tarkibi: xon + obod. Xonabod nomli qishloqlar O‘zbekiston hududida bir nechta uchraydi. Xon so‘zli boshqa nomlar: Xontepa, Xonariq (Qarshi, Chiroqchi), Xontaxti (Qamashi), Xontushdi (G‘uzor), Xonqo‘riq (Shahrixon), Xonchorvoq (Pastdarg‘om), Bandixon (Sho‘rchi), Xonimqo‘rg‘on (Yakkabog‘), Xonjizza (Denov), Xoniyon (Qarshi). 

Turkiy tillarda xon — xoqon so‘zining soddalashgan shakli bo‘lib, o‘rta asrlarda oliy darajadagi unvon va shu unvonli odamga nisbatan ishlatilgan. Shu ma’noda Xonabod — xon yoki xon unvonli shaxs tomonidan tashkil etilgan qishloqni bildiradi. 

Eroniy tillarda esa: "Avesto"da xan — chashma; sug‘d tilida xan/xon — ari; parfiyan tilida xan, xanig — chashma, ariq, hovuz; Yag‘nob tilida xan — suv oqar ariq yoki sug‘orish kanali, katta xan — katta ariq, pulchak xan — kichik ariq; tojik tilida xon — kichik hovuz, xani — chashma suv oqib chiqqan joy. Shu ma’nolar asosida Xonabod/Xanabod — anhor yoki ariq bo‘yida yangidan bunyod etilgan qishloq hisoblanadi.
The Lion of the Moguls

Le Lion des Mogols (inglizcha: The Lion of the Moguls) – 1924-yilda rejissyor Jean Epstein tomonidan suratga olingan Fransiya drama filmi. Bu film Epsteinning Films Albatros kinokompaniyasi uchun suratga olgan ilk asari hisoblanadiSynopsis and review illustrated by extracts of the film: .

Rollarda
thumb|right|I. Mozzhukhin va N. Lissenko
 Ivan Mozzhukhin — Prince Roundghito-Sing (Ivan Mosjoukine rolida)
 Nathalie Lissenko — Anna
 Camille Bardou — Morel
 Alexiane — Zemgali
 François Viguier — Buyuk xon
Qozoqli (Koson tumani)

Qozoqli mahallasi — Qashqadaryo viloyati Koson tumanida joylashgan. Ushbu mahalla yaqin hududida 14-Umumiy oʻrta taʼlim maktabi yosh ilm egalariga bilim berishda oʻz faoliyatini olib bormoqda. Mahallada „Sevinch“, „Durbek“, „Qoʻrgʻon“, „Zargar“ nomli koʻchalar va Imomutdin qabristoni joylashgan.
Little Devil May Care

Little Devil-May-Care (yoki The Devil in the Heart, fransuzcha: Le Diable au cœur) – 1928-yilda rejissyor Marcel L'Herbier tomonidan suratga olingan Fransiya — Buyuk Britaniya ovozsiz drama filmi. Filmda Betty Balfour, Jaque Catelain va Roger Karl bosh rollarni ijro etganRichard Roud. Cinema: A Critical Dictionary: the Major Film-makers; volume 2. New York: Viking Press, 1980. p. 624.Le Diable au cœur at British Film Institute collections database. Retrieved 31 May 2021..
Little Jacques (1923-yilgi film)

Little Jacques (fransuzcha: Le petit Jacques) – 1923-yilda rejissyorlar Georges Lannes va Georges Raulet tomonidan suratga olingan Fransiya ovozsiz drama filmi. Filmda André Rolane, Henri Baudin va Violette Jyl bosh rollarni ijro etganDesrichard p.162.

 

 
 Yves Desrichard. Julien Duvivier: Cinquante ans de noirs destins. Durante Editeur, 2001.
Mirzato‘p

Mirzatoʻp– Qashqadaryo viloyati Chiroqchi tumanida joylashgan. Mahallada Anbartepa koʻchasi oʻtgan. Mahallada 47-maktab hamda 48-maktablar joylashgan. Mahalladan Navroʻz koʻchasi kesib oʻtgan. Mahallani Ergash Karimov koʻchasi kesib oʻtgan.
The Little Match Girl (1928-yilgi film)

The Little Match Girl (fransuzcha: La petite marchande d'allumettes) – 1928-yilda rejissyor Jean Renoir tomonidan suratga olingan Fransiya drama filmi (qisqa metraj). Filmda Catherine Hessling bosh rolni ijro etgan.

 

 
 

Turkum:Rojdestvoga oid filmlar
The Little Thing (1923-yilgi film)

The Little Thing (fransuzcha: Le petit chose) – 1923-yilda rejissyor André Hugon tomonidan suratga olingan Fransiya ovozsiz filmi. Filmda Max de Rieux, Alexiane va Jean Debucourt bosh rollarni ijro etganRège p. 511. Film voqealari Alphonse Daudetning 1868-yilda yozilgan Le Petit Chose asari asosida yaratilgan.

 

 
 Rège, Philippe. Encyclopedia of French Film Directors, Volume 1. Scarecrow Press, 2009.
Darvozatutak

Darvoza‑Tutak—Qashqadaryo viloyat, Qarshi shahrida joylashgan.Darvoza-Tutak mahallasi (ko‘pincha “Darvoza-Tutak” deb qabul qilinadi). Joylashuv koordinatalari taxminan: 38.86823° N, 65.80658° E. https://mapcarta.com/N12508490504?
Mahallaning bir ko‘chasi sifatida “Nasaf ko‘chasi” mahalla ichida joylashgani qayd etilgan.Ko‘chalar roʻyxatida ba’zi ko‘chalar nomlari mavjud: misol uchun “S. Ayniy ko‘chasi”.
Xo‘japullast

Xoʻjapullast – Qashqadaryo viloyatining Dehqonobod tumanining togʻli hududida joylashgan. Mahallada 1 ta tuzli buloq mavjuf va bushifobaxsh hisoblanadi. Mahallada 1 ta maktab mavjud. Mahhalada Oʻzbekiston oʻrmon xavsizligi tomonidan qoʻriqilanadigan oʻrmonlar va yovvoyi hayvonlar mavjud
Xonobod

Xonobod — Qashqadaryo viloyati, Gʻuzor tumani ariq. Nomining tarkibi: xon + obod. Xon so‘zli boshqa nomlar: Xontepa, Xonariq (Qarshi, Chiroqchi), Xontaxti (Qamashi), Xontushdi (G‘uzor), Xonqo‘riq (Shahrixon), Xonchorvoq (Pastdarg‘om), Bandixon (Sho‘rchi), Xonimqo‘rg‘on (Yakkabog‘), Xonjizza (Denov), Xoniyon (Qarshi).

Turkiy tillarda xon — xoqon so‘zining soddalashgan shakli bo‘lib, o‘rta asrlarda oliy hokimlik unvoni va xonlik lavozimidagi shaxs ismiga qo‘shib ishlatilgan. Shu ma’noda Xonobod — xon yoki xon unvonli kishi tomonidan bunyod etilgan ariqdir.

Eroniy tillarda: "Avesto"da xan — chashma; sug‘d tilida xan/xon — ariq; parfiyan tilida xan, xanig — chashma, ariq, hovuz, suv chiqadigan joy; Yag‘nob tilida xan — suv oqar ariq yoki sug‘orish kanali, katta xan — katta ariq, pulchak xan — kichik ariq; tojik tilida xon — kichik hovuz, xani — chashma yoki suv oqib chiqqan joy.

 

Turkum:Gʻuzor tumani
Boʻston (mahalla)

Boʻston mahallasi – Qashqadaryo viloyatining Qarshi shahrida joylashgan mahalla. Mahallada 46-sonli oʻrta maktab bor. U yangilangan: yangi uch qavatli 480 oʻrinli bino qurilgan. Ilgari eski bino edi (420 oʻrinli), ammo endi 931 oʻquvchi unda tahsil oladi.
Xurosko‘l

Xurosko‘l — Qashqadaryo viloyati, Shahrisabz tumanidagi joy. Toponimning qadimiy shakli xaros ~ xurus bo‘lib, Hindistonda xurus usuli yordamida suv chuqur joydan balandroq joyga chiqarilgan. 

«Boburnoma»da xurus orqali suv chiqarish quyidagicha tasvirlangan: «Ikki uzun ipni chohning qaddicha halqa qilib turlar, ikki orasiga yig‘ochlar bog‘lab, ko‘zalarni yig‘ochlarga berkilib turlar. Bu ko‘zalarni berkitgan ipni choh ustidagi charxga solib turlar, bu charxning tiyrining yana bir boshida yana bir charx qilib turlar, bu charxning qoshida yana bir charx qilib turlar kim, o‘qi tik turub tur, o‘y bu charxni evurgach, parralari ikkinchi charxning parralariga kirib, ul ko‘zalik charx evrulur, suv to‘kulur yerdan ovqo‘yub turlar, novdin har qayon suv el tarlar».
Baxt mahallasi

Baxt – Koʻkdala tumani tarkibiga kiruvchi mahallalardan biri. MFYning INN raqami: 201748803. Tumanning 64-maktabi mahalla hududida joylashgan.
Xuroson (Yakkabogʻ)

Xuroson — Qashqadaryo viloyati, Yakkabog‘ tumanidagi cho‘qqi. Nomining tarkibi: xur + oson. Eroniy tillarning qadimiy o‘tmishida xur\qur\kur – quyosh ma’nosini bildirgan. Xurshid so‘zi ham shu nom bilan bog‘liq. So‘nggi qismi oson\asan\osan\ason esa kun chiqar, sharq ma’nolarini anglatadi. 

O‘tmishda Eronning sharqiy-shimoliy qismi Xuroson viloyati deb atalgan va bu nom miloddan avvalgi 3-asrdan ma’lum. Sosoniylar bu hududni kunchiqar, sharq – Xuroson deb atagan. Hududga Marv vohasi va Afg‘oniston shimoli-sharqiy qismi ham kirgan. Cho‘qqi joylashishiga ko‘ra nomlangan: Yakkabog‘ tumanining sharqiy chegarasida joylashgani sababli Xuroson — "kun chiqar tomonidagi cho‘qqi" deb nom olgan.
Xoʻja (Qashqadaryo)

Xo‘ja 

Xo‘ja — Qamashi va Mirishkor tumanlaridagi suv ombori va qishloq. Shu turdagi nomlarda xo‘ja so‘zi doimo bosh so‘z sifatida ishlatiladi, masalan: Xo‘jaariq, Xo‘jaqishloq, Xo‘jaobod. Xo‘ja so‘zi ikki xil ma’noga ega: bir tomoni avvaldan mavjud bo‘lgan qishloq nomlariga qo‘shilib, xo‘ja + atoqli ot shaklida qishloq nomlari hosil qiladi (Xo‘jakasbi, Xo‘jamuborak, Xo‘jaqarluq, Xo‘jadushanbe, Xo‘jajarroh). 

Boshqa tomoni xo‘ja so‘zi ariq, obod, qishloq, gulzor, qo‘rg‘on, quduq, band kabi obyekt nomlari bilan birlashib, xo‘jalarga mansub obyektni bildiradi: Xo‘jaariq — xo‘jalarning arig‘i, Xo‘jaobod — xo‘jalar tomonidan yangi yerda bunyod qilingan qishloq, Xo‘jaguzar — xo‘jalar yashayotgan ko‘cha, Xo‘jaqo‘rg‘on — xo‘jalar qurilgan qo‘rg‘on, Xo‘jaquduq — xo‘jalar qazib suv chiqarilgan quduq, Xo‘jaband — xo‘jalar tomonidan qilingan ariq bandi. 

Xo‘ja so‘zi eroniy tillardan olingan bo‘lib, dastlab fors tilida “xo‘jayin, sohib, ega” ma’nolarini bildirgan. Tarixda xo‘ja qavm yoki etnik birlik emas, balki ijtimoiy tabaqa va unvon bo‘lgan. Hozirgi kunda xo‘ja so‘zi unvon ma’nosini yo‘qotgan, lekin ijtimoiy va hududiy guruh, kichik jamoa nomi vazifasini saqlab qolgan. Shu sababli xo‘ja so‘zli barcha joy nomlari shu ma’noga asoslanib yuzaga kelgan.
Darcha (Koson tumani)

Darchamahallasi — Qashqadaryo viloyati Koson tumanida joylashgan. Ushbu mahalla hududida 19-Umumiy oʻrta taʼlim maktabi yosh avlodga ilm berib kelmoqda. Mahallada „Baxtli el“, „Oʻzbekiston“, „Abu Bakr Shoshiy“ nomli koʻchalar joylashgan.
Oqdahana

Oqdahana – Qashqadaryo viloyatining Dehqonobod tumanining togʻli hududida joylashgan. Mahallada 2 ta buloq mavjud. Mahallada 1 ta maktab mavjud. Mahhalada Oʻzbekiston oʻrmon xavsizligi tomonidan qoʻriqilanadigan oʻrmonlar va yovvoyi hayvonlar mavjud
Qanotli mahallasi

Qanotli mahallasi haqida 

1. Umumiy ma’lumot

Nomi: Qanotli mahalla fuqarolar yigʻini (“Qanotli” MFY) 

INN: 207072447 

Tuman: Koʻkdala tumani, Qashqadaryo viloyati. 

Sektor: Koʻkdala tumani 3-sektorida joylashgan, afishalarda “Qanotli mahalla, 3-sektor” deb ko‘rsatilgan. 

2. Tarixiy kontekst

Ilgari Qanotli mahallasi Chiroqchi tumaniga tegishli bo‘lgan. 

2022-yil 19-aprelda Chiroqchi tumani bo‘linib, Koʻkdala tumani tashkil etilgan va Qanotli mahallasi yangi tumanga qo‘shilgan. 

3. Ijtimoiy va infratuzilma jihati

Adliya bo‘limi bilan hamkorlikda “Har bir uyga bepul huquqiy yordam” aksiyasi Qanotli mahallasida o‘tkazilgan. 

Tibbiyot jihatidan: Koʻkdala tumani Tibbiyot birlashmasi ma’lumotiga ko‘ra, Qanotli MFY hududida 65‑sonli oilaviy vrachlik punkti bo‘lganligi hujjatlarga kiritilgan. 

Elektr ta’minoti: “Qashqadaryo hududiy elektr tarmoqlari” ida Qanotli mahallasida ba’zi uzilishlar bo‘layotgani aytilgan. 

4. Ma’muriy ahamiyati

Qanotli mahalla fuqarolar yig‘ini — jamoat boshqaruvi organi sifatida ro‘y xatda. 

Yangi tashkil etilgan Koʻkdala tumani tarkibida bu mahalla muhim mahallalardan biri hisoblanadi.
Xoʻjapullas

Xo‘japullas — Qashqadaryo viloyati, Dehqonobod tumanidagi qishloq. Nom tarkibi: xo‘ja + pullas. 

Xo‘ja so‘zi Dehqonobod, Boysun va Sherobod tumanlarining tog‘li hududlarida qishloq, ziyoratgoh, qadamjo va qabriston nomlarida keng uchraydi. Masalan: Xo‘jayipak (Xo‘jayipok), Xo‘jaqo‘chqor, Xo‘jahisor, Xo‘janqon, Xo‘jaulkan. Tog‘li hududlarda xo‘ja so‘zi odatda muqaddas, mo‘tabar, ulug‘, sig‘iniladigan yoki buyuk joy ma’nosini bildiradi. 

Pullas so‘zining tovush tarkibi o‘zgarib, barlos (qabila, urug‘ yoki kishi ismi) so‘zidan kelib chiqqan. Shunday qilib, Xo‘japullas — Barlos qabilasi vakillari yashagan joydagi qadamjo yoki atrofidagi qishloqni bildiradi. Shu nom bilan, Barlos ismlik kishi qabri mavjud bo‘lgan joy ham ataladi.
Ko‘chkak

Koʻchkak-Qashqadaryo viloyati, Qarshi tumanida joylashgan mahallalardan biri. Koʻchkak MFY kichik yoki oʻrta hajmdagi aholi punktidir. Aholi soni juda kichik (taxminan 75 kishi, 22 xonadon) sifatida qayd etilgan.
Oʻzbekiston 2025-yilgi Islom birdamlik oʻyinlarida

Oʻzbekiston 2025-yil 7—21-noyabr kunlari Saudiya Arabistonining Ar-Riyod shahrida oʻtkazilgan Islom birdamlik oʻyinlarida qatnashib, umumjamoa hisobida 2-oʻrinni egallagan.

 Qatnashchilar soni 
SportErkaklarAyollarUmumiyAtletika231841Boks358Tuyalar musobaqasi112Duatlon112Ot sporti404Qilichbozlik9615Futzal14014Gandbol01616Ju-jitsu202Dzyudo7714Karate5510Suzish12416Taekvondo6612Ogʻirlik koʻtarish8715Para ogʻirlik koʻtarish123Kurash12618Umumiy10885193

 Medal sohiblari 
Sport turi boʻyicha medallar soniSportUmumiyAtletika65314Boks3126Duatlon0101Qilichbozlik36312Futzal0011Ju-jitsu0011Dzyudo34411Karate1102Muaytay0022Para-atletika0112Para ogʻirlik koʻtarish0112Suzish2226Taekvondo3227Ogʻirlikni koʻtarish69520Kurash2259Umumiy29353296

 

Turkum:Oʻzbekiston Islom birdamlik oʻyinlarida
Rahid Ulusel

Rahid Ulusel (1954-yil 13-avgust, Masalli tumani) — ozarbayjonlik faylasuf, madaniyatshunos, adabiyotshunos, tanqidchi, esseist, falsafa doktori va professor.
Rahid UluselTavalludiRahid Suleymanlı
13-avgust, 1954(71 yoshida)
Ozarbayjon,BokuFuqaroligiKasbiOlim

 Hayoti va faoliyati 
Rahid Ulusel (Ulusel - muallifning taxallusi) 1954-yil 13-avgustda Ozarbayjon Respublikasi Masalli tumanining Kalbahuseynli (sobiq nomi: Galadibi) qishlog'ida tug'ilgan. 1975-yilda Ozarbayjon Davlat Pedagogika Universitetining Filologiya fakultetini imtiyozli diplom bilan tugatgan. 1975-2001-yillarda o'qituvchi, Ijroiya hokimligi rahbarining o'rinbosari va bosh muxarrir bo'lib ishlagan. 1986-yilda Ozarbayjon Milliy Fanlar akademiyasida Universitetlik, 2007-yilda esa Boku Davlatda doktorlik dissertatsiyalarini himoya qilgan. 1990-yilda "Gumanitar metasistema" konsepsiyasi uchun SSSR Ta'lim vazirligining medali bilan taqdirlangan. 2002-yildan beri u Ozarbayjon Milliy Fanlar akademiyasida katta ilmiy xodim va Ozarbayjondagi Otaturk markazida ilmiy xodim bo'lib ishlagan. 2005–2007-yillarda va G'arbiy universitetida falsafa va kulturologiya bo'yicha ma'ruzalar o'qigan. 2005-yilda u "Globalistika va tsivilizatsiyashunoslik" ilmiy tadqiqot jamiyati birlashmasi asoslangan. U prezidenti bo'lgan ushbu tashkilot 2011-yilda Ozarbayjon va butun Kavkazdagi birinchi ilmiy tashkilot sifatida Falsafiy Jamiyatlar xavfsizlik a'zoligiga qabul qilingan. Rahid Ulusel 1989-yildan beri SSSR Yozuvchilar uyushmasi a'zosi, 2009-yilda Ozarbayjon Respublikasi Prezidenti stipendiyasi sohibi, 2010-yildan beri Biokosmologiya Assotsiatsiyasi (Rossiya) tashkiliy qo'mitasi a'zosi, Yaqin Sharq vitse-prezidenti Biokosmologiya Assotsiatsiyasi va "Biyokosmologiya Assotsiatsiyasi" Neo-Aristotelizm” jurnali tahririyati a’zosi. Hozirda u Ozarbayjon Yozuvchilar Uyushmasi, Ozarbayjon Milliy Fanlar Akademiyasi Falsafa instituti Dissertatsiya kengashi va Adabiyot instituti ilmiy ishlari - "Poetizm" tahririyati a'zosi. U XXII Jahon falsafa kongressi (Koreya, Seul universiteti, 2008), VIII Jahon kongressi (Shvetsiya, Stokgolm, 2010), II Xalqaro konferensiya (AQSh, Garvard universiteti, 2011), XXIII Jahon falsafa kongressi (Gretsiya, Afina, 2013) va boshqa bir qator nomzodlardan O'zbekiston 1-sonli ishtirokida. Ozarbayjon Respublikasi Prezidenti huzuridagi Nodavlat tashkilotlarni davlat idoralari tomonidan qo'llab-quvvatlash kengashining ko'magida u "jahon hamjamiyatiga integratsiya: Madaniyatlar Ipak yo'li" (2009) loyihasini amalga oshirdi va tegishli tegishli kitoblarni ishlab chiqdi. Uning davriy nashrlarda va asosan ilmiy jurnallarda esselari, darajasi, falsafa, estetika, madaniyatshunoslik va filologiya muammolari bo'yicha 200 dan ortiq maqolalari, qismlari, 22 ta kitob va monografiyalari nashr etilgan. Ilmiy yutuqlari uchun u 2017-yilda Ozarbayjon Milliy Fanlar akademiyasi tomonidan "Yilning eng yaxshi olimi" unvoniga baho bo'lgan.2

 Shaxsiy hayot 
Uning 5 ta nevarasi, 3 ta farzandi bor va u uylangan.

Foydalanuvchi:ClouDmaloftH(Metin Niftiyev)
Qoʻshxovuz

Qoʻshxovuz - mahallasi Qashqadaryo viloyati Shahrisabzda joylashgan.

Qo'shxovuz MFY hududida savdo, madaniy va maishiy xizmat koʻrsatish shoxobchalari, umumiy taʼlim maktablari, kasb-hunar, musiqa maktablari bor. Ba’zi tarixiy yodgorliklar aynan Qoʻshxovuz mahallasida joylashgan, masalan, Eski Sardoba.

Asosiy ko'chalari - Abadiyat,O'zbekiston, Hovuz Mardon, Hunarmand ko'chalari.
Lord Arthur Savile's Crime (1922-yilgi film)

Lord Arthur Savile's Crime (fransuzcha: Le crime de Lord Arthur Savile) – 1922-yilda rejissyor René Hervil tomonidan suratga olingan Fransiya ovozsiz filmi. Filmda Cecil Mannering, André Dubosc va André Nox bosh rollarni ijro etganRège p.504.

 

 
 Goble, Alan. The Complete Index to Literary Sources in Film. Walter de Gruyter, 1999.
 Rège, Philippe. Encyclopedia of French Film Directors, Volume 1. Scarecrow Press, 2009.
The Loves of Casanova

The Loves of Casanova (yoki Casanova) – 1927-yilda rejissyor Alexandre Volkoff tomonidan suratga olingan Fransiya tarixiy drama filmi. Filmda Ivan Mozzhukhin, Suzanne Bianchetti va Diana Karenne bosh rollarni ijro etgan.
Ravot (Shahrisabz)

Ravot – Qashqadaryo viloyatining Shahrisabz tumanida joylashgan mahalla. Tuman markazidan 4 km uzoqlikda joylashgan. 2018-yilda tashkil topgan. BMT Taraqqiyot dasturi (UNDP)ning 2025-yildagi bergan maʼlumotlariga koʻra, mahalla aholisining soni 2583 nafarni tashkil etadi. Mahallaning umumiy hududi – 583 gektar.
 Aholi 
2583 nafar aholining 1293 nafari erkaklar, 1290 nafari esa ayollardir. 558 nafar oila xoʻjaligi istiqomat qiladi.
 Ijtimoiy infratuzilmasi 
Mahallaning umumiy yoʻllari 21 km ni tashkil qiladi. Jumladan, 16.9 km markaziy, 4.1 km esa ichki yoʻllardir. 8 ta maktabgacha taʼlim muassasalari oʻz faoliyatini yuritmoqda.
Firdavsiy maqbarasi

Firdavsiy maqbarasi — fors shoiri Firdavsiy sharafiga bunyod etilgan qabr majmuasi. Eronning Razaviy Xuroson ustonidagi Tus shahrida joylashgan boʻlib, oq marmar poydevor va nafis bezatilgan imoratdan tashkil topgan. 1930-yillarning boshida qurilgan boʻlib, Eronning boy madaniyati va tarixini namoyish etish uchun asosan Ahamoniylar meʼmorchiligi elementlaridan foydalanilgan. Maqbaraning qurilishi va estetik dizayni Eronning oʻsha davrdagi madaniy va geosiyosiy mavqeyini aks ettiradi.

 Joylashuvi 
Firdavsiy maqbarasi Tus shahrida, Mashhaddan (Razaviy Xuroson ustonining maʼmuriy markazi) 25 kilometr shimoli-gʻarbda, ikki qishloq – Tus-e Sofali va Eslamiya oʻrtasida joylashgan. Tusga „Mashhad – Kuchan“ avtomagistrali orqali borish mumkinآرامگاه فردوسی توس آرامگاه فردوسی توس |.

 Taʼrifi 
Majmua anʼanaviy fors bogʻi „Chahorbogʻ“ uslubida barpo etilgan. Bogʻning oʻrtasida maqbara joylashgan boʻlib, uning katta qismi oq marmardan ishlangan. Uni poydevor va uning ustidagi kub shaklidagi inshootga ajratish mumkin. Ushbu inshootning har bir tomoni ustunlar, „Shohnoma“dan olingan sahnalar tasvirlangan boʻrtma naqshlar hamda dostondan parchalar bilan bezatilgan. Fors xattotligining anʼanaviy uslubi – nastaʼliqdan foydalanilgan. Qabr ham gullar bilan bezatilgan.

Inshootning oʻziga xosligi shundaki, u meʼmoriy xususiyatlariga koʻra Pasargadadagi Kir II Buyuk qabrini eslatadi. Bu oʻxshashlik ataylab qilingan, chunki shu yoʻl bilan meʼmor ishnootni Ahamoniylar davrining anʼanaviy uslubiga yaqinlashtirishi kerak boʻlgan. Maqbaraning har bir tomoni zardushtiylik ramzi – faravahar bilan bezatilgan.

Maqbaraning ichki devorlari „Shohnoma“ qahramonlik dostonining asosiy lavhalari bilan bezatilgan. Ichki bezaklar meʼmor Faridun Sodiqiy tomonidan ishlangan. U asar qahramonlarini haykal va boʻrtma tasvirlar orqali juda real tarzda tasvirlangan. Devorlarda chizilgan deyarli barcha lavhalarda pahlavon Rustam obrazi uchraydi.
Shundoqqina Firdavsiyning marmar qabri ustiga shoirning fors adabiyotiga qoʻshgan hissasini taʼriflovchi misralar bitilgan. Bu yerda, shuningdek, Firdavsiyning tugʻilgan va vafot etgan sanalari, maqbara qurilgan sana ham bor.

 

Turkum:Erondagi maqbaralar
Turkum:Hooshang Seyhoun qurgan binolar
Zarbdor(Chiroqchi)

Zaribdor — Qashqadaryo viloyati, Chiroqchi tumanida joylashgan. Mahallada 9-maktab joylashgan. Mahallada Barqaror ko'chasi, Muborak 1-ko'chalari kesib o'tadi. Shuningdek Rovot ko'chasi ham kesib o'tgan.
Navoiy (Chiroqchi)

Navoiy-Qashqadaryo viloyati Chiroqchi tumanida joylashgan. Mahallada Chiroqchi tibbiyot birlashmasi joylashgan. Mahallada Oʻzsuvtaʼminoti joylashgan. Mahalladan Ziyoratgoh koʻchasi shuningdek Yangi qurilish 3-koʻchalari kesib oʻtgan.
Chiroqchi(Chiroqchi)

Chiroqchi — Qashqadaryo viloyati, Chiroqchi tumanida joylashgan. Mahallada Chiroqchi ko'chasi, Yangiobod ko'chasi, Said Ahmad ko'chalari kesib o'tgan. Shuningdek, Royaltaxi ham mavjud. Chiroqchi tumanidagi 15-bolalar musiqa maktabi ham joylashgan. Mahallada Chiroqchi tumani xalq ta'lim bo'limi ham joylashgan.Shuningdek, 1-sonli Poliklinkasi ham joylashgan.
Sherzod Joʻrayev

Sherzod Joʻrayev – oʻzbekistonlik futbolchi. 2025-yildan „Navbahor“ bosh murabbiyi.

 

 
 Sherzod Joʻrayev Footballfakts saytida
 Sherzod Joʻrayev Transfermarkt saytida
 Sherzod Joʻrayev OʻzPFL saytida

Turkum:Yashayotgan insonlar
Turkum:Alifbo boʻyicha futbolchilar
Turkum:Alifbo boʻyicha futbol murabbiylari
Turkum:Oʻzbekistonlik erkak futbolchilari
Turkum:Erkak futbol yarim himoyachilari
Turkum:Navbahor futbolchilari
Turkum:Shoʻrtan klubi futbolchilari
Turkum:Andijon klubi futbolchilari
Turkum:Oʻzbekistonlik futbol murabbiylari
Turkum:Navbahor klubi murabbiylari
Turkum:Oʻzbekiston Superligasi murabbiylari
Nan-e berenji

Nan-e berenji (shuningdek nan-berenji – نان‌برنجی, yoki shirini-ye berenji – شیرینی برنجی) – Eronning Kirmonshoh viloyatidan kelib chiqqan guruch unidan tayyorlanadigan pechenye turi. „Nan-e berenji“ soʻzma-soʻz „guruch noni“ degan maʼnoni anglatadi. Taom odatda kardamon bilan xushboʻylanadi, ustiga koʻknor urugʻi sepiladi va yassi shaklda qilinadi. Odatda oq rangda boʻladi, baʼzan esa sariq rangga boʻyaladi.

 Tarixi 
thumb|Nan-e berenji tayyorlanish jarayoni
Nan-e berenjining tarixi Qojarlar davriga borib taqaladi. Taxminan 150 yil avval Ipak yoʻli orqali Kirmonshohga kelib-ketayotgan sayohatchilar va ziyoratchilar uzoq vaqt saqlanadigan hamda ozuqaviy qiymati balandroq boʻlgan maxsus taomga ehtiyoj sezganlar. Shu ehtiyojga javoban mahalliy aholi sayohatchilarning asosiy oziq-ovqati boʻlgan guruchdan shirinlik tayyorlay boshlagan.

 Yetti shirinlik 
Rivoyatlarga koʻra, podshoh Jamshid shakarni aynan forslarning yangi yili – Navro‘z kuni kashf etgan. Shu sababli Navroʻzni nishonlashda Haft-sin dasturxonidagi anʼanaviy yetti taomga qoʻshimcha ravishda yetti xil shirinlik bilan bayram qilish odati shakllangan. Yetti xil shirinlik quyidagilardir:
 Noghl – shakarlangan bodomlar
 Forscha baklava – pista va bodomli qatlama shirinlik
 Nan-e berenji – guruch unidan tayyorlanadigan pechenye
 Nan-e badami – bodomli pechenye
 Nan-e nokhodchi – noʻxat unidan tayyorlanadigan pechenye
 Sohan asali – asal va bodomdan tayyorlanadigan shirinlik
 Nan-e gerdui – yongʻoqli (jigʻdoli) pechenye

 Galereya 

 

 
 Nan-e Berenji Recipe in Persian
 Nan-e Nokhodchi Recipe in Persian

Turkum:Eron shirinliklari