Strongiloidoz

Strongiloidoz – parazitlar keltirib chiqaruvchi kasallik hisoblanadi. Bu parazitlar asosan insonning hazm tizimi aʼzolarida parazitlik qiladi.
 Qoʻzgʻatuvchisi 
Qoʻzgʻatuvchisi – strongiloid yoki ichak ugritsasi ( Strongyloides
stercoralis) – mayda tiniq ipsimon nematoda, ayrim jinsli, uzunligi
2—3 mm ga teng. Odamning ingichka ichagida ichak kriptalari
(liberkun bezlari) boʻshligʻi hamda oʻt va pankreatik yoʻllarga kirib
yashaydi. Har bir urgʻochi parazit bir kunda 50 taga yaqin tuxum
qoʻyadi. Tuxumlardan ichakda rabditsimon (invaziv boʻlmagan)
lichinkalar chiqadi, ularning kattaligi 0,1—0,3 mm ni tashkil qilib,
oldingi uchi – toʻmtoq, orqa uchi esa oʻtkir boʻladi.
 Strongiloidoz 
Strongiloidoz – geogelmintoz boʻlib, invaziya manbai odam
hisoblanadi. Rabditsimon lichinkalar odam najasi bilan tuproqqa
tushib, 1—4 kundan soʻng filariysimon (invazion) lichinkalarga
aylanadi. Koʻpincha rabditsimon lichinkalar erkin harakatlanuvchi
urgʻochi va erkak parazitlarga aylanadi, ular esa tuproqda uzoq vaqt
yashashi va rabditsimon lichinkalarning yangi avlodlarini paydo
qilishi mumkin, ular ham filariysimon shakllarga aylanadi. Odam
ovqat mahsulotlari, ayniqsa sabzavot va mevalarni isteʼmol qilish
orqali filyariysimon lichinkalarni yutib yuborganda hamda ularning
teri orqali faol kirishi natijasida kasallik yuqtiradi. Filariysimon
lichinkalar odam organizmiga tushgandan soʻng qon oqimi bilan
migratsiya qiladi va oʻpkaga kiradi. Bu yerda kapillarlarni yorib, ular
alveolalar boʻshligʻiga, soʻngra – bronxlar va shilimshiq bilan ogʻiz
boʻshligʻiga tushadi. Soʻlak bilan yutilgandan keyin ichakka yetib
borib, jinsiy yetilish davrigacha rivojlanadi. Odam organizmidagi strongiloid 17—27 kun davomida rivojlanadi. Invaziyaga barcha
yoshdagi kishilar beriluvchandir.
 Patogenezi 
200px|thumb|Strongiloidoz lichinkasining siklik aylanib yurishi|right
Invaziya patogenezida, ayniqsa dastlabki migratsion bosqichda
parazit almashinuvi mahsulotlari bilan organizm sensibilizatsiyasi
katta ahamiyatga ega. Katta urgʻochi gelmint yopishib, parazitlik
qilishi natijasida ingichka ichak mexanik jarohatlanadi. Oshqozon ichak yoʻllarida qon quyilishlar, eroziyalar va hatto yaralar aniq ­
lanadi. O‘pkada parazitar oʻchoqlar, jigar va oshqozon osti bezida
distrofik oʻzgarishlar kuzatiladi.

 Klinikasi 
Kasallikning dastlabki bosqichida holsizlik, bosh ogʻrigʻi,
terining qichishishi, tana haroratining biroz koʻtarilishi va toshmalar
toshishi mumkin. Bronxit va pnevmoniya simptomlari kuzatiladi.
Kasallikning ichak bosqichida ishtaha pasayib, ogʻizda achchiq taʼm
seziladi, koʻngil ayniydi, baʼzan qusish, qorin, oʻng qovurg‘a sohasida og‘riq va qabziyat (ayrim bemorlarda esa aksincha – ich ketishi)
qayd etiladi. Koʻpincha oshqozon osti bezi zararlanishi (pankreatit)
belgilari kuzatiladi.
 Diagnostikasi 
Strongiloidoz uchun qonda eozinofiliya xos. ECHT 40—60 mm /
soatgacha oshishi mumkin.
Kasallikka erta tashxis qoʻyishda qondagi koʻrsatkichlarda boʻlgan
eozinofiliyaga eʼtibor beriladi. Migratsiya qilayotgan lichinkalarni
topish uchun mikroskopda balg‘am tekshiriladi. Ichak bosqichida
tashxis duodenal suyuqlik va najasni tekshirish orqali lichinkalarni
topishga asoslangan. Najas asosan yangiligida, iloji boricha ich suruvchi dorilar qabul qilgandan soʻng tekshiriladi. Strongiloidozga
gumon qilinganda birinchi laboratoriya natijasi ijobiy boʻlmasa, 5—7 kunlik interval bilan 3—5 marta takroran tekshiriladi.
 Davolash 
Davolashda tiabendazol (mintezol) kuniga 25—50 mg/kg dan
ovqatdan 30 daqiqa keyin 2 kun davomida beriladi. 
desensibilizatsiyalovchi va siptomatik preparatlar qoʻllanadi.
 Profilaktikasi 
Profilaktikasi bemorlarni aniqlash va davolash, shaxsiy gigiyena
qoidalariga amal qilish hamda tuproqni najaslar bilan ifloslanishining oldini olish kabilarni oʻz ichiga oladi.
 Galereya 

 

Turkum:Tibbiyot
Turkum:Parazitologiya
Turkum:Kasalliklar
Turkum:Biologiya
Turkum:Tibbiy biologiya