Zhantas/Cleaned-Uzbek_Wikipedia huggingface dataset:
Yadro zichligi

Yadro zichligi - atom yadrosining zichligi. Ogʻir yadrolar uchun bu cheksiz yadroviy materiyaning energiya zichligini kamaytiruvchi yadroning toʻyinganlik zichligi ga yaqin boʻladi. Yadro toʻyinganligining massa zichligi quyidagiga teng , bu yerda - massa atom birligi . Yadro zichligini tavsiflovchi atamani yuqori zichlikka ega boʻlgan neytron yulduzlari ichidagi holatlarda ham qoʻllanadi.

 Hisoblash 
Oddiy yadrodagi proton va neytronlarning taxminiy sonidan aniqlanishi mumkin boʻlgan yadro oʻlchamidan yadro zichligini taxminan hisoblash mumkin. Nuklonlar soni boʻyicha yadro radiusi ga teng, bu yerda massa soni va ga teng va ushbu qiymatdan odatdagi ogʻishlar gacha boʻladi. Yadroning hajm birligidagi nuklonlar soni (nuklonlar konsentratsiyasi) quyidagicha:

 

Shunday qilib, massa soni nuqtai nazaridan har qanday turdagi yadro uchun zichlik doimiydir va nazariy jihatdan A yoki R ga bogʻliq emas, 

 

Yadro toʻyinganlik zichligi uchun tajribada aniqlangan qiymat quyidagiga teng 

 

Massa zichligi ρ zarracha massasining zarralar konsentratsiyasiga n koʻpaytmasi orqali aniqlanadi. Shunday qilib, nuklon massasidan nuklon massasidan m n =1,67×10 −27 kg foydalangan holda hisoblangan massa zichligi quyidagiga teng:

 (nazariy hisoblashdan foydalangan holda)

yoki

 (tajriba natijalaridan foydalangan holda).

 Ilovalar va kengaytmalar 
Atom va yadroning tarkibiy qismlari har xil zichlikka ega. Proton asosiy zarracha emas, u kvark-glyuon materiyasidan iborat. Uning oʻlchami taxminan va zichligi ni tashkil qiladi. Yadro zichligini tavsiflovchi atamani yuqori zichlikka ega boʻlgan neytron yulduzlari ichidagi holatlarda ham qoʻllanadi..

Chuqur noelastik sochilishdan foydalanib, agar nuqtaviy zarra boʻlmasa, elektronning "oʻlchami", dan kam boʻlishi kerakligi hisoblangan. Bu taxminan zichlikka toʻgʻri keladi

Kvark nazariyasi haqida gap ketganda, yanada yuqoriroq zichlik uchun imkoniyatlar mavjudligini koʻramiz. Yaqin kelajakda eksperimental ravishda oʻlchanadigan eng yuqori zichliklar leptonlar va kvarklar bilan chegaralanadi. 

Ushbu tarjima Mirzo Ulugʻbek nomidagi Oʻzbekiston Milliy Universiteti Fizika fakulteti talabasi Ikbalova Muxlisaxonning Wikitaʼlim loyihasi doirasida ingliz tilidan tarjima qilindi. 

 

 Elektron degeneratsiya bosimi
 Yadro materiyasi
 Kvark-glyuon plazmasi

 Foydalanilgan roʻyxati 

 

 (derivation of equations and other mathematical descriptions)
Rubellit

Rubellit turmalinning qizil yoki pushti navi. Rubellit turmalin oilasidagi eng noyob javohirdir. Koʻpchilik uni yoqut bilan adashtiradi.

Rubellit qazib olinishi mumkin boʻlgan mamlakatlar orasida Afgʻoniston, Braziliya, Madagaskar, Myanma, Nigeriya, Rossiya va AQSh kiradi.

 Ism 
Rubellit lotincha rubellus soʻzidan kelib chiqqan boʻlib, "qizil" degan maʼnoni anglatadi. Rubellit soʻzi birinchi marta 1794-yilda qoʻllangan.

Shuningdek, javohir afrit, apirit, rubelit yoki rubilit deb ham ataladiRubellite, Mindat.org.

 Qiymat 
Rubellit - turmalin guruhidagi eng qimmat javohirdir. Qizil rangdagi namunalar ayniqsa yuqori baholanadi.

 

Turkum:Javohirlar
Need for Speed

thumb

Need for Speed (NFS) Criterion Games kompaniyasi tomonidan ishlangan va Electronic Arts kompaniyasi tomonidan tarqatilgan videooʻyinlar seriyasidir.
Baxtiyor Gʻulomov (harbiy arbob)

Baxtiyor Hisomovich Gʻulomov — oʻzbek davlat arbobi, harbiy. 1992—1998-yillarda Oʻzbekiston Respublikasi prezidentining huquqni muhofaza qiluvchi va nazorat idoralari faoliyatini muvofiqlashtirish boʻyicha davlat maslahatchisi.

 Hayoti 
1954-yil 10-yanvarda Jizzax shahrida tugʻilgan. Millati oʻzbek. Otasi Hisom Gʻulomov — asli samarqandlik tilshunos olim boʻlgan.

1975-yilda Toshkent universitetining yuridik fakultetini va 1977-yilda Moskvadagi KGB Oliy maktabini tamomlagan. Ingliz va fors tillarini biladi.

Sovet Ittifoqi KGB tezkor xodimi sifatida ish boshlagan. 1977—1992-yillarda Oʻzbekiston SSR KGB 5-boshqarmasi boʻlim boshligʻi oʻrinbosari, boshligʻi, 5-boshqarmasi boshligʻi, Oʻzbekiston Respublikasi Milliy xavfsizlik xizmati raisining oʻrinbosari lavozimlarida ishlagan.

1992—1998-yillarda Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining huquqni muhofaza qiluvchi va nazorat idoralari faoliyatini muvofiqlashtirish Davlat maslahatchisi va ayni paytda, 1997—1998-yillarda Oʻzbekiston Prezidenti huzuridagi Milliy xavfsizlik kengashi kotibi boʻlgan.

1998-yildan 2004-yilgacha Oʻzbekiston Respublikasi Milliy xavfsizlik xizmati raisining birinchi oʻrinbosari boʻlgan.

2004-yilda nafaqaga chiqqunga qadar bir necha oy Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti huzuridagi Strategik va mintaqalararo tadqiqotlar institutida ishlagan.

2017-yil 23-yanvar kuni Shavkat Mirziyoyev tomonidan Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining maxsus topshiriqlar boʻyicha mas’ul vakili etib tayinlangan.

1990-yilda general-mayor, 1998-yilda general-leytenant harbiy unvoni berilgan.

 Oilasi 
Oilali, oʻgʻil va qizi bor.

 Yana qarang 
 Anvar Solihboyev
 Qutbiddin Burxonov
 Ravshan Haydarov (general)

 

Turkum:Oʻzbekiston generallari
Turkum:Yashayotgan insonlar
Gippogrif

Gippogriff  — afsonaviy mavjudot: yarim ot — yarim griffin mavjudod. Griffinning oʻzi sher va burgutning tuzilishlaridan tashkil topgan.

Gippogrif XVI asrda yozilgan Ludoviko Ariostoning "Gʻazablangan Roland" ritsarlik sheʼrida muhim oʻrin tutadi. Sheʼrda toychoqni griffindan tugʻilgan jonzot deb eslanadi. Oʻsha davrlarda „otni griffin bilan kesib oʻtish“ degan naql bor edi, bu oʻz kelib chiqishi Virgilga bogʻliq va biror narsaning haqiqatga toʻgʻri kelmasligi yoki nomuvofiqligini anglatadi (zamonaviy „ilon va tipratikan“ soʻzining sinonimi). U juda tezkor harakatlanib, butun dunyo boʻylab, hatto Oyga ham ucha oladi. Unga sehrgarlar va gippogrif minib, goʻzal Anjelikani dengiz yirtqich hayvonidan qutqaradigan sarguzasht ritsar Rodjeier minadi. Boshqa bir hikoyaga koʻra, ritsar Astolf oʻzining sayohatlaridan birida Bradamantedan gippogrifni qarzga olgan.

Gippogrif XIX asr sanʼatida juda mashhur boʻldi, baʼzida u gerblarda tasvirlangan, asosan Gustav Dore tomonidan chizilgan.

 Dastlabki 
Gippogrif haqida dastlabki yozma Lusianning (miloddan avvalgi 170-yil) "Haqiqiy tarix" asarida quyidagi parchada namoyon boʻladi:

 va filmlar 

 Xorxe Luis Borxes „Badiiy mavjudotlar kitobi“ da.
 Rus yozuvchisi A. F. Veltmanning „Kalimerosning ajdodlari“ (1836) asarida bosh qahramonni oʻtmishga olib boradigan gippogrif tasvirlangan.
 Gippogriflar "Garri Potter" kitoblarida, aniqroq aytilsa "Garri Potter va Azkaban asiri" kitobida va shu nomdagi filmda tilga olingan.
 Gippogrif yarim kiyik-yarim qargʻa sifatida World of Warcraft kompyuter oʻyinida tungi elf togʻi sifatida mavjud.
 Gippogriflar „Doʻstlik — bu sehr“ animatsion seriyasidagi ajoyib Equestria mamlakatida yashaydi.
 Shuningdek, gippogrif "Merlin" seriyasining 1-mavsumining 5-qismida („Lancelot“) mavjud: film boshida hippogrif oʻrmonda qoʻziqorin yigʻayotgan Merlinga hujum qiladi.
 Tanunoko Taro „Boshqa dunyodan kelgan Indigo bolalari“ engil romani seriyasida gippogrifni isteʼdodlar oʻyinidagi raqib sifatida tasvirlaydi.
 Higashide engil romanida Yuichironing " Taqdir/Apokrifa " astoli Astolf tomonidan togʻ sifatida ishlatilgan.

 Izohlar 

 

 Xayoliy mavjudotlar entsiklopediyasi Arxivnaya kopiya
Muhammad at-Tabriziy (adib)

Muhammad Naqiy ibn Muhammad ibn Husayn ibn Zaynulobidin ibn Ali ibn Ibrohim al-Momaqoniy, at-Tabriziy (hijriy 1248-yil (milodiy 1833-yil)da tavallud topib, Najafda mahdiy maqomida hijriy 1312-yil (milodiy 1895-yil)da vafot etgan) — olim, adib va shoir boʻlgan. Laqabi — „Nayyir“ („Yuzidan nur yogʻilib turuvchi“). Tabrizlik „Hujjatu-l-islom“ („Islom hujjati“) nomi bilan mashhur boʻlgan.

 Asarlari 
 „Sahifatu-l-abror“ („Ulugʻlar sahifasi“);
 „al-Laʼoliy al-manzuma“ („Nazmiy durdonalar“);
 „Mafotihu-l-gʻayb“ („Gʻayb ilmining kalitlari“);
 „Ilmu-s-soati“ („Vaqt ilmi“);
 „Lamhu-l basar“ („Lahzalar“).
Muhammad Najaf

Muhammad Taho Najaf ibn Muhammad Mahdiy at-Tabriziy (hijriy 1323-yil shavvol oyining 13-sanasi (milodiy 1906-yil)da vafot etgan) — faqih va usul sohasi boʻyicha yetuk olim boʻlgan. Uning „al-Qavoid an-najafiya“ („Najafiy qoidalar“) nomli asari bor.
Muhammad at-Tabriziy (tabib)

Muhammad Hasan Abdulkarim az-Zanuziy (hijriy 1310-yil shavvol oyining 26-sanasi (milodiy 1893-yil)da vafot etgan) — adib va tabib boʻlgan. Najafda yashagan. Mahdiy an-Najafiy va boshqalardan ilm oʻrgangan. Soʻngra Tabrizga qaytib borib, u yerda to umrining oxirgi kunigacha diniy lavozimda ishlagan. Najafga olib kelinib, „Vodiy as-Salom“ („Tinchlik vodiysi“)ga dafn qilingan.

 Asarlari 
 „Kitobu-l-hajj“ („Haj kitobi“);
 „Mabohisu-l-alfoz“ („Lafzlar haqidagi ilmiy maqola“);
 „Aslu-l-baroa“ („Ruxsatning asli“);
 „al-Istisʼhob“ („Hamrohlik“).
Moraea macronyx

Moraea macronyxframelessScientific classification link=Template:Taxonomy/Moraea|15x15px| edit Kingdom:PlantaeClade:TracheophytesClade:AngiospermsClade:MonocotsOrder:AsparagalesFamily:IridaceaeGenus:MoraeaSpecies:M. macronyxBinomial nameMoraea macronyxG. J. Lewis 1954
Moraea macronyx — Iridaceae oilasiga mansub oʻsimlik turi. U Janubiy Afrikaning Gʻarbiy Cape shahrida joylashgan.

 

 

 
 Data related to Moraea macronyx at Wikispecies
Fusitriton oregonensis

Oregon tukli tritoniframelessframelessIlmiy tasniflashHayvonlarMolyuskalarGastropodaCaenogastropodaLittorinimorphaCymatiidaeFusitritonF. oregonensisBinar nomiFusitriton oregonensisRedfield, 1846

Fusitriton oregonensis (Oregon tukli tritoni) — yirik yirtqich dengiz salyangozi turi, Cymatiidae oilasiga mansub dengiz gastropod mollyuskasi.

Salyangozga 1846-yilda konxolog Jon Xovard Redfild tomonidan Oregon hududi sharafiga oregonensis („Oregon“ degan maʼnoni anglatadi) nomi berilganState Symbols: Mountains to National Wildlife Refuges, Oregon Blue Book.

1989-yilda 65- Qonunchilik Assambleyasi tomonidan Oregon shtatining ramzi deb eʼlon qilingan.

 Tarqalish 
Oregon tukli tritoni Shimoliy Amerikaning shimoli-gʻarbiy qirgʻogʻida yashaydi. Chigʻanoqlar Alyaskadan Kaliforniyagacha, shuningdek, Shimoliy Yaponiyada ham uchraydi. Chigʻanoqlar koʻpincha suv toshqini paytida qirgʻoqlarga chiqib qoladiState Symbols: Mountains to National Wildlife Refuges, Oregon Blue Book„Fusitriton oregonensis“. Gastropods.com. Archived from the original on 2007-09-27. Retrieved 2007-08-16..

 Qobiq tavsifi 
Chigʻanoqlarining uzunligi gacha oʻsadi. Qobiq ochiq jigarrang rangga ega va kulrang-jigarrang tukli periostracum bilan qoplangan, shuning uchun „sochli“ deb nomlanadi. Qobiq choʻzilgan konus shaklida boʻlib, markaziy oʻq atrofida oltita burilish mavjud.
left|thumb| Balogʻatga yetmagan yosh molyuskaleft|thumb| Qobiqning abapertural koʻrinishi.

 Yashash joyi 
Bu tur subtidal tarzda keng tarqalgan. 

 Hayotiy odatlar 
thumb| Fusitriton oregonensisning yetilmagan parasperm lansetasi (bepusht sperma morf) ning elektron mikroskopik tasviri, dum choʻtkasi hali ham mavjud boʻlib, keyinchalik parasperm tanasining bir qismiga aylanadi. U sperma raqobati yuzaga kelganda ishlab chiqariladi.
Salyangozning ozuqasi haqida juda kam narsa maʼlum, ammo ular boshqa mollyuskalar„eNature: Oregon Hairy Triton“. eNature. Archived from the original on 2007-09-29. Retrieved 2007-08-16. assidiyalar („dengiz squirtsi“), va kamdan-kam hollarda dengiz kirpilari bilan oziqlanishi maʼlum. Bu tur har qanday dengiz umurtqasiz hayvonlarining lichinkalari rivojlanishining eng uzun davri boʻyicha rekordga ega boʻlib, tegishli yashash muhitini taqdim etgunga qadar metamorfozni 4 yildan ortiq davom ettira oladi.

 

Turkum:Oregon ramzlari
Turkum:Tinch okeani molyuskalari
Qora midiya

Musculus nigerframelessIlmiy tasniflashHayvonlarMolyuskalarIkki pallalilarMytilidaMytilidaeMusculusM. nigerBinomial nameMusculus niger(Gray, 1824)

Musculus niger yoki qora midiya, Mytilidae oilasiga mansub ikki pallali mollyuska turi. Uni Atlantika okeani, Tinch okeanining sharqiy qismida va Shimoliy Muz okeanida uchratish mumkin. Shimoliy Amerikaning Atlantika qirgʻoqlari boʻylab Shimoliy Muz okeanidan Shimoliy Karolinagacha choʻzilgan hududlarda topilganAbbott, R. T. & Morris, P. A. A Field Guide to Shells: Atlantic and Gulf Coasts and the West Indies. .

 

Turkum:Tinch okeani molyuskalari
Turkum:Atlantika okeani molyuskalari
Alyaska shtati ramzlari ro‘yxati

thumb| Alyaska shtatining Amerika Qoʻshma Shtatlaridagi joylashuvi
Quyida AQShning Alyaska shtati ramzlari roʻyxati keltirilgan.

 Ramzlar 
Turi Belgi Yil Rasm Alyaska bayrogʻi Koʻk maydonda Shimoliy Yulduz va Katta Ayiq 1927-yilalt=Alaska flag|100x100px|Alyaska bayrogʻiGerb Alyaska shtati gerbi 1959-yilalt=Seal of Alaska|100x100px|Alyaska muhri Shiori " Shimoldan kelajakka " 1967-yil

 Flora 
Turi Belgi Yil Rasm Gul Zagʻchakoʻz 1917-yilalt=Forget-me-not|100x100px|Meni unutma Daraxt Sitka archa 1962-yilalt=Sitka Spruce|100x100px|Sitka archa

 Fauna 
Turi Belgi Yil Rasm Qush Willow ptarmigan 1955-yil100x100px|Willow Ptarmigan It Alyaska malamuti 2010-yil100x100px|Alaskan Malamute Baliq Qirol losos 1962-yilalt=King salmon|100x100px|Qirol losos Hasharot Toʻrt nuqtali ninachi 1995-yil100x100px|Libellulidae Quruqlikdagi sutemizuvchi Moose 1998-yil100x100px|Moose Dengiz sutemizuvchisi Grelandiya kiti 1983-yilalt=Bowhead whale|100x100px|Boshli kit

 Geologiya 
Turi Belgi Yil Rasm Qazilma Junli mamont 1986-yilalt=Woolly Mammoth|100x100px|Junli mamontJavohirlar Jade 1968-yil122x122px|Jade Mineral Oltin 1968-yilalt=Gold|142x142px|Oltin

 Turli xil 
Turi Belgi Yil Rasm QoʻshiqAlaskaʼs Flag 1959-yil SportDog mushing 1972-yilalt=Dog Mushing|100x100px|It mushing Boltli miltiqPre-1964 Winchester Model 70 2014-yilalt=Pre-1964 Winchester Model 70|100x100px|1964 yilgacha Vinchester modeli 70

 Bogʻliq 
Alyaska qonunlari bilan belgilanmagan:
Turi Belgi Yil Rasm Kvartallar Alyaska shtati kvartali 2008-yilalt=Alaska State Quarter|100x100px|Alyaska shtati kvartali

 

Turkum:Alyaska shtati ramzlari
Frutta martorana

(shuningdek, frutta di Martorana yoki sitsiliya tilida ) anʼanaviy marzipan shirinligi.

 

Turkum:Sitsiliya oshxonasi
Andrea Sabbatini

Andrea Sabbatini (1487—1530) (var. Andrea Sabatini yoki Andrea da Salerno) — Uygʻonish davrida ijod qilgan italyan rassomi .

U Salernoda tugʻilgan va dastlab Neapolda Raimondo Epifanioning maktabida dastlabki taʼlim olgan, keyinchalik Rimga koʻchib oʻtgan va Rafaelning yaqin shogirdi boʻlgan.

Andrea da Salerno "Xochga sajda qilish", "Yetti cherkov oʻqituvchisi", "Najotkorlar oʻrtasidagi taxtda oʻtirgan Avliyo Nikolay", "Qirollarning qurbonligi „, “Madonna bola bilan „ va boshqalar kabi diniy motivlar bilan bir qator muhim rasmlarni yaratdi va ular hozirda Neapol muzeyida saqlanadi. U shuningdek, Santa Maria delle Grazie, San Gennaro dei Poveri va boshqalar kabi cherkovlarda freskalar ishlagan.

Aytishlaricha, Andrea da Salerno Rafaelning shogirdi boʻlgan va uning uslubini oʻziga singdirgan. Bu, ayniqsa, uning soʻnggi asarlaridan biri “Tugʻilish" da yaqqol namoyon boʻladi.

U 1527-yil aprel oyidan sentyabrga qadar San-Marino Respublikasining kapitan regentlaridan biri boʻlib xizmat qilgan.

 Suratlari 
thumb|150x150px| Ikki avliyothumb|138x138px| Madonna bola bilanthumb|170x170px| Diniy sahnalar (batafsil)

 Bibliografiya 

 
 Giovanni Previtali,Andrea da Salerno nel Rinascimento meridionale (Andrea da Salerno During the Middle Renaissance), Catalogo della mostra Padula (SA) 1986, Certosa di San Lorenzo, Edizioni Centro Di, Firenze, 1986, 

Turkum:1530-yilda vafot etganlar
Turkum:1487-yilda tugʻilganlar
Turkum:Rassomlar
Girlfriend

„Girlfriend“ — kanadalik qoʻshiqchi va qoʻshiqnavis Avril Lavigne ijro etgan qoʻshiqdir. Xonandaning The Best Damn Thing (2007) nomli uchinchi studiyaviy albomiga kiritilgan. 2007-yilning 27-fevralida albomning asosiy singli oʻlaroq Columbia va RCA Records leybllarida eʼlon qilingan. Tanqidchilar „Girlfriend“ni Toni Basil ijro etgan „Mickey“ (1982) va The Rubinoos guruhi ijro etgan „I Wanna Be Your Boyfriend“ (1979) qoʻshiqlari bilan oʻxshashliklarga sohibligini taʼkidlashgan. „I Wanna Be Your Boyfriend“ ashulasi matni mualliflari Lavigne va Dr. Lukeni mualliflik huquqini buzganlikda ayblab sudga ham berishgan, biroq sud ularga nisbatan qoʻyilgan ayblovni olib tashlagan.

„Girlfriend“ qoʻshigʻi musiqa tanqidchilari tomonidan xush kutib olingan. Tarona xalqaro miqyosda shuhrat qozongan. Xususan, AQSh, Avstraliya, Kanada va Yangi Zelandiya kabi sakkiz davlat xit-paradlarida eng yuqori pogʻonagacha koʻtarilgan. Qoʻshiq Lavignening Billboard Hot 100 va Billboard Top 40 Mainstream xit-paradlarida birinchi pogʻonani egallagan ilk singlidir. Bundan tashqari, ashula koʻplab mamlakat xit-paradlarida eng yuqori oʻntalikka kirgan. Qoʻshiq uchun rejissyorligida klip ham suratga olingan. Unda Lavignening bir yigit uchun kurashayotgan ikki alter-egosi aks etgan. 2007-yilning iyunida taronaning remiksi chiqarilgan. Qoʻshiq remiksi amerikalik reper Lil Mama bilan birgalikda ijro etilgan. Lavigne „Girlfriend“ qoʻshigʻini 2007-yilda oʻtkazilgan MuchMusic Video Awards, 2007-yilda oʻtkazilgan Teen Choice Awards va 2008-yilda oʻtkazilgan Juno Awards taqdirlash marosimlarida ijro etgan.

„Girlfriend“ taronasi AQSh va Avstraliyada multi-platina sertifikati bilan taqdirlangan. Umumjahon boʻylab 7,3 milliondan ortiq nusxada sotilib, 2007-yilning eng bozori chaqqon qoʻshiqlaridan biriga aylangan. 2008-yilda qoʻshiq uchun olingan videoklip YouTubeda 100 million martadan ziyod koʻrilgan birinchi videoga aylangan. Rolling Stone jurnali tuzgan „Top 100 Songs of 2007“ roʻyxatida ashula 35-oʻrinni egallagan. Shu kungacha, qoʻshiqning turli tillarda ijro etilgan bir necha versiyalari chiqarilgan. 2010-yilda qoʻshiq „2000-yillarning Hot 100 chartiga kirgan eng muvaffaqiyatli qoʻshiqlari“ roʻyxatida 94-oʻringa loyiq topilgan. Allmusic tarixdagi eng ahamiyatli pop-pank qoʻshiqlardan biri deb topgan. Shuningdek, ashula koʻplab yutuqlarga, jumladan, „Most Addictive Track“ nominatsiyasida MTV Europe Music Award, „Song of the Year“ nominatsiyasida Los Premios MTV Latinoamérica, „Choice Music: Single“ nominatsiyasida Teen Choice Award va „Favorite Song“ nominatsiyasida Nickelodeon Kids' Choice Awardga sazovor boʻlgan. „Single of the Year“ nominatsiyasida esa Juno Awardga nomzod sifatida koʻrsatilgan.

 

 
 

Turkum:2007-yil qoʻshiqlari
Turkum:2007-yil singllari
Turkum:Avril Lavigne qoʻshiqlari
Turkum:Canadian Hot 100 chartida birinchi oʻrinni egallagan singllar
Turkum:Ingliz tilidagi qoʻshiqlar
Poʻlatxoʻja Xoldorxonov

Poʻlatxoʻja Xoldorxonov (2003-yil 6-iyulda Namangan viloyati Kosonsoy tumanida tugʻilgan) – oʻzbek futbolchisi, hujumchi ampulasida oʻynaydi. 2023-yilgi 20 yoshgacha futbolchilar oʻrtasidagi Osiyo chempionati gʻolibi.

 Futbolchilik faoliyati 

 Ilk yillari 
Poʻlatxoʻja 2003-yil 6-iyulda Namangan viloyati Kosonsoy tumanida tugʻilgan. U Paxtakor futbol akademiyasi bitiruvchisi hisoblanadi. 2021-yilgacha Paxtakor klubi oʻrinbosarlar tarkibida harakat qilgan. Poʻlatxoʻja Xoldorxonovning transfermarktdagi narxi 250 ming yevroni tashkil etadi (2023-yilgi maʼlumot).

 Paxtakor safida 
Xoldorxonov 2021-yilgacha Paxtakor klubi oʻrinbosarlar tarkibida harakat qildi. Paxtakor klubi oʻrinbosarlar tarkibida 21 ta oʻyin oʻtqazadi va 11ta gol kiritdi. 2021-yil muvaffaqiyatli oʻyinidan soʻng Paxtakor murabbiylar shtabi tomonidan asosiy jamoaga jalb etildi. Poʻlatxoʻja Xoldorxonov Paxtakor safida birinchi mavsumida Oʻzbekiston superligasida 7 ta, Osiyo chempionlar ligasida 1 ta oʻyin oʻtqazadi OChL tarixidagi eng yosh gol muallifiga aylanadi (Paxtakor – Al-Quva).

 2022-yilgi mavsum 
Poʻlatxoʻja Xoldorxonov 2022-yilgi mavsumda Olimpik safida Oʻzbekiston superligasida 21 ta, Oʻzbekiston kubogida 2 ta va oʻrinbosarlar tarkibida 15 ta oʻyin oʻtqazadi va umumiy hisobga 17 ta gol kiritdi.

 Terma jamoadagi faoliyati 
Poʻlatxoʻja Xoldorxonov 2022-yil 26-fevralida AGMK jamoasiga qarchi oʻrtoqlik oyiniga Ravshan Haydarov tomonidan jalb etildi va bu oʻyinda gol kiritishga muvaffaq boʻldi. Shu tariqa terma jamoadagi debyutini oʻtqazdi.

 Faoliyat statistikasi 

 Klub safidagi statistikasi 
Klub safida musobaqalar boʻyicha oʻyinlar va gollar statistikasiKlubMavsumOʻzbekiston SuperligasiOʻzbekiston KubogiOsiyo Chempionlar ligasiBoshqaUmumiyChempionatOʻyinlarGollarOʻyinlarGollarOʻyinlarGollarOʻyinlarGollarOʻyinlarGollarPaxtakor2021-yilSuperliga700011—712022-yilSuperliga21420--—234Jami2842011—305

 Terma jamoada 
Oʻzbekiston milliy terma jamoasidaYilOʻyinlarGollar2022-yil442023-yil142Jami186

 Yutuqlari 
Paxtakor

 Oʻzbekiston Superligasi Chempioni: 2021
 Oʻzbekiston Superkubogi sohibi: 2021

Oʻzbekiston U20

 AFC Osiyo kubogi 2023 Chempioni: 2023

 

 

 Poʻlatxoʻja Xoldorxonov OʻzPFL saytida 
 Poʻlatxoʻja Xoldorxonov Transfermarkt saytida
 Poʻlatxoʻja Xoldorxonov Soccerway saytida

Turkum:Yashayotgan insonlar
Turkum:Alifbo boʻyicha futbolchilar
Turkum:Oʻzbekistonlik erkak futbolchilari
Turkum:Futboldagi erkak hujumchilar
Turkum:Paxtakor jamoasi futbolchilari
Turkum:Olimpik jamoasi futbolchilari
Turkum:Navbahor futbolchilari
Turkum:Shoʻrtan klubi futbolchilari
Turkum:Andijon klubi futbolchilari
Turkum:Oʻzbekiston Superligasi futbolchilari
Turkum:Oʻzbekiston Pro ligasi futbolchilari
Turkum:Oʻzbekiston Birinchi ligasi futbolchilari
Turkum:Oʻzbekiston 20 yoshgacha boʻlgan terma jamoasi futbolchilari
Andezin

Andezin  — plagioklaz guruhiga mansub mineralKlein, Cornelis, and Cornelius S. Hurlbut, Jr., Manual of Mineralogy, Wiley, 20th ed. 1985, p. 455 .

Mineral 1841-yilda Kolumbiyaning Choko departamentidagi konda topilgan. Tosh nomi Janubiy Amerikadagi And togʻlaridan kelib chiqqan, bu togʻlardagi andezit lavalarining koʻplab topiladi.

 Xususiyatlari 
NaAlSi3 O8 (albit) — CaAl2 Si2 O8 (anortit) izomorf seriyasining aʼzosi, anortit molekulasining 30-50% ni oʻz ichiga oladi.

Rangi oq, kulrang, yorqinligi shishasimon, sinishi notekis. Andezin asosan granular agregatlar shaklida boʻladi va juda kamdan-kam hollarda ustunli kristallar hosil qiladi.

Qiyinchilik bilan eriydi. Kislotalarda erishi qiyinTables of Gemstone Identification By Roger Dedeyne, Ivo Quintens p.118.

 Kelib chiqishi 
Andezin koʻplab intruziv va effuziv jinslarda jins hosil qiluvchi mineral. Koʻpincha kvarts, kaliyli dala shpati, biotit, hornblend va magnetit bilan birgalikda uchraydi.
thumb

 Topilgan joyi 
And togʻlaridan tashqari, u koʻpincha Fransiya, Italiya, Germaniya, Yaponiya, Finlandiya, Chexiya, Rossiya, AQSh, Grenlandiya, Janubiy Afrika va Krivoy Rog temir rudasi havzalarida uchraydi.

 Ishlatilishi 
Kislotalarga chidamli keramika mahsulotlarini ishlab chiqarish uchun ishlatiladi. Gematit parchalari qoʻshilganligi sababli miltillovchi, namunalar (baʼzan oltin tusli — „quyosh toshi“) yarim qimmatbaho toshlar sifatida ishlatiladi. Togʻ jinslarining metamorfizm sharoitlari va darajasini aniqlashda ilmiy tadqiqotlar uchun muhim ahamiyatga ega.

 

Turkum:Alifbo boʻyicha minerallar
Turkum:Javohirlar
Nisbiy ohang

Nisbiy ohang — tovushlar balandligidagi farqni eslab qolish qobiliyati. Musiqiy eshitishning bu eng muhim tarkibiy qismi musiqachiga intervallarni, ya’ni kuydagi notalar, garmonik intervallar va akkordlar orasidagi chastota munosabatlarini aniqlash imkonini bergan. XVIII asr boshidan qabul qilingan musiqiy asboblarning bir tekis temperatsiyalangan tizimi uchun har qanday ikki notaning chastota nisbati
 ga teng, - ushbu notalar orasidagi yarim tonlar soni hisoblanadi.

 

 

Turkum:Musiqa
Muhammad at-Tabriziy (Abulfaraj)

Muhammad ibn Dovud ibn Yusufat-Tabriziy (Abulfaraj) (hijriy 680-yil (milodiy 1282-yil)da vafot etgan) — muhaddis boʻlgan.

 Asarlari 
 „Sharhu mushkiloti-l-masobihli-l-Bagʻaviy“ ("Bagʻaviyning „Mushkilotu-l-masobih“ asariga sharh"). U mazkur sharhni 680-hijriy yilda yozib tugatgan.
Arnica ovata

Arnica ovataframelessIlmiy tasniflashOʻsimliklarYuksak oʻsimliklarGulli oʻsimliklarIkki urugʻpallalilarAsteridsAsteralesAsteraceaeArnicaA. ovataBinar nomiArnica ovataGreeneSinonimlar Arnica diversifolia Greene
 Arnica latifolia var. viscidula A.Gray

Arnica ovata — Shimoliy Amerikada oʻsuvchi gulli oʻsimlik turi, yopishqoq barg arnika umumiy nomi bilan tanilganFlora of North America, Sticky leaf arnica, Arnica ovataCalflora taxon report, University of California, Arnica ovata Greene Sticky leaf arnica . Vatani Kanadaning gʻarbiy qismi (Yukon, Alberta, Britaniya Kolumbiyasi) va AQShning gʻarbiy qismi (Alyaska, Vashington, Oregon, Kaliforniya, Nevada, Yuta, Aydaho, Montana, Vayoming, Kolorado)Biota of North America Program 2014 state-level distribution map.

Arnica ovataning boʻyi 50 smgacha boʻlgan oʻsadi. Gul boshlari sargʻish. Togʻli hududlarda oʻtloqlar va ignabargli oʻrmonlarda oʻsadiGreene, Edward Lee 1900. Pittonia 4(23): 161.
Muhammad at-Tabriziy (muhaddis)

Muhammad Rizo ibn Abdulmutallib at-Tabriziy (hijriy 1158-yil (milodiy 1745-yil)da vafot etgan) — muhaddis va qozilardan bo‘lgan, Sultonning harbiy tribunalini boshqargan.

 Asarlari 
 „al-Masobih fi sharhi-l-mafotihi“ („al-Mafotih“ sharhi haqidagi chiroqlar");
 „ash-Shofiy al-jomiʼ bayna-l-bihorva-l-vofiy“ („Dengizlar va vodiylar o‘rtasidagi ishonchli to‘plam“);
 „ash-Shifo fi axbori oli-l-Mustafo“ („Sarvari olam yaqinlari haqida xabar beruvchi shifo kitobi“).
Muhammad at-Tabriziy (usul olimi)

Muhammad Zamon ibn Kalb Ali at-Tabriziy ash-Shiʼiy, al-Imomiy (Taxminan hijriy 1131-yil (milodiy 1719-yil)da vafot etgan) — faqih, usul va boshqa fan sohalarida faoliyat olib borgan olim.

 Asarlari 
 „Sharhu zubdati-l-usul“ („Zubdatu-l-usul“ sharhi");
 „Faroidu-l-favoid fi ahvoli-l-madorisva-l-masojid“ („Masjidlar va madrasalarning ahvoli haqidagi foydali durdonalar“.
Alexandrtorte

Aleksandrtorte, Alexandr Torte yoki Aleksandr Torte nomi bilan ham tanilgan (Aleksandra torte), - Aleksandr III ning Latviyaning bugungi poytaxti Rigaga tashrifi munosabati bilan tayyorlangan shirinlik.

Odatda malinali konservalar yoki malina murabbosidan tayyorlangan shirinlik, anʼanaviy ravishda tushlik yoki kechki ovqat shirinligi sifatida isteʼmol qilinadi. Uni isteʼmol qilishdan bir kun oldin tayyorlash kerak, chunki tort qattiq muzlatilishi lozim.

Shunga oʻxshash shirinlik Daniyada mavjud boʻlib, hindbærsnitte deb nomlanadi. Nemis tilida xuddi shu nomdagi torte mavjud boʻlib, uning asosiy tarkibiy qismi sifatida bodom va vino qoʻshiladi OCLC Number: 162898099.

 deb nomlangan shirinlikning Finlandiya versiyasi Rossiya podshosi Aleksandr I sharafiga nomlangan va 1818-yildan beri ishlab chiqariladi.

 

Turkum:Daniya oshxonasi
Muhammad al-Xatib

Muhammad ibn Abdulloh al-Xatib at-Tabriziy, al-Umariy (Valiyuddin) (hijriy 737-yil (milodiy 1337-yil)dan keyin vafot etgan) — muhaddis.

 Asarlari 
 „Kamalu-l-masobih fi-l-hadis va zaylu abvobihi“ („Hadis ilmi va undagi boblarga qoʻshimchalar haqidagi chiroqlarning mukammali“).
Oʻlik vaqt

Zarrachalar va yadro detektorlari kabi diskret nurlarni qayd qiluvchi aniqlash tizimlari uchun oʻlik vaqt har bir nurlanish qabul qilingandan keyingi vaqt boʻlib, tizim boshqa nurlanishni qayd eta olmaydigan vaqtdir. Bunga kundalik hayot misoli, kimdir foto yoritgich yordamida suratga tushganda sodir boʻladi — undan keyin darhol boshqa rasmni olish mumkin emas, chunki yoritgich quvvatlanishi uchun bir necha soniya kerak boʻladi. Aniqlash samaradorligini pasaytirishdan tashqari, oʻlik vaqtlar kvant kriptografiyasida mumkin boʻlgan ekspluatatsiyalarni yaratish kabi boshqa taʼsirlarga ham ega boʻlishi mumkin.

 Asosi 
Aniqlash tizimining umumiy oʻlik vaqti odatda detektorning ichki oʻlik vaqti (masalan, gazli ionlanish detektoridagi ionlarning siljishi vaqti), analog old qismning (masalan, spektroskopiyani shakllantirish vaqti) hissasiga bogʻliq. kuchaytirgich) va maʼlumotlarni yigʻish (analog-raqamli konvertorlarni oʻtkazish vaqti va oʻqish va saqlash vaqtlari).

Detektorning ichki oʻlik vaqti koʻpincha uning jismoniy xususiyatlariga bogʻliq; masalan, uchqun kamerasi plitalar orasidagi potentsial yetarlicha yuqori qiymatdan tiklanmaguncha „oʻlik“ boʻladi. Boshqa hollarda, birinchi nurlanishdan keyin detektor hali ham „jonli“ boʻlib, keyingi hodisa uchun signal ishlab chiqaradi, lekin signal shunday boʻladiki, detektor koʻrsatkichi ularni ajrata olmaydi va natijada hodisa yoʻqoladi yoki „toʻplanish“ deb ataladigan hodisa, buning oʻrniga, masalan, ikkita hodisadan toʻplangan energiyaning (ehtimol qisman) yigʻindisi qayd etiladi. Baʼzi hollarda buni tegishli dizayn bilan kamaytirish mumkin, lekin koʻpincha energiya oʻlchamlari kabi boshqa xususiyatlar hisobiga boʻladi.

 

 Palmer. „Hydrogen in the Universe“. NASA (13-sentabr 1997-yil). 29-oktabr 2014-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 23-fevral 2017-yil.
 ↑ Housecroft, Catherine E.. Inorganic Chemistry, 2nd, Pearson Prentice-Hall, 2005 — 237 bet. ISBN 0130-39913-2.
 ↑ Olsen. „Classical Lifetime of a Bohr Atom“. Joseph Henry Laboratories, Princeton University (7-mart 2005-yil). 9-sentabr 2019-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 11-dekabr 2015-yil.
 ↑ Summary of atomic quantum numbers. Lecture notes. 28 July 2006
Muhammad at-Tabriziy (Rum hukmdori)

Muhammad ibn Abdulavval at-Tabriziy (hijriy 954-yil (milodiy 1547-yil)da vafot etgan) — fozil inson va Rum hukmdorlaridan boʻlgan. Uning „Hoshiya ala sharhi hidoyati-l-hikma“ (Mavlonozodaning „Sharhu hidoyati-l-hikma“ asariga hoshiya-izoh") nomli asari bor.
Muhammad at-Tabriziy (nozim)

Muhammad ibn Abdulazim at-Tabriziy Tabrizda hijriy 1240-yil (milodiy 1825-yil)da tavallud topib, hijriy 1320-yil (milodiy 1903-yil)da vafot etgan) — nozim (nazmda asar yozadigan ijodkor) boʻlgan. Soʻngra Iroqqa koʻchib oʻtgan. Koʻpgina oʻlkalarni kezgan. Tijorat bilan shugʻullanib, badaviylarning iboralarini yaxshi bilgan. Hillada muqim oʻrnashib qolgan, shu yerda vafot etgan va Najafga olib kelinib, shu yerga dafn qilingan. „Devon“i bor. Vafotidan keyin ushbu devonni uning oʻgʻli tuzgan.
Elektron qamrash

Elektron qamrash (K-elektronni qamrash, shuningdek, K-qamrash yoki L-qamrash, L-qamrash) — bu elektr neytral atomning protonga boy yadrosi odatda K yoki L dan ichki atom elektronini yutish jarayonidir. Shunday qilib, bu jarayon yadro protonini neytronga oʻzgartiradi va bir vaqtning oʻzida elektron neytrinoning emissiyasini keltirib chiqaradi.

p + e− →  n + ν

Bu yagona chiqarilgan neytrino butun parchalanish energiyasini oʻz ichiga olganligi sababli, u yagona xarakterli energiyaga ega. Xuddi shunday, neytrino emissiyasining momentumi paydo boʻlgan atomining bir xarakterli impuls bilan orqaga qaytishiga olib keladi.

Olingan nuklid, agar u gʻalayonlangan holatda boʻlsa, u holda uning oʻzi asosiy holatiga oʻtadi. Odatda, bu oʻtish paytida gamma nurlari chiqariladi, ammo yadroviy de-qoʻzgʻalish ichki konversiya orqali ham sodir boʻlishi mumkin.

 Tarixi 
Elektron qamrash nazariyasi birinchi marta 1934-yilgi maqolada Gian-Karlo Wick tomonidan muhokama qilingan, keyin esa Xideki Yukava va boshqalar tomonidan ishlab chiqilgan. K-elektron tutilishi birinchi marta Luis Alvares tomonidan vanadiyda, da kuzatilgan, bu haqda u 1937-yilda xabar bergan. Alvares galliyda elektron qamrashni oʻrganishni davom ettirdi.
Muhammad al-Balʼamiy

(Abul Fazl) Muhammad ibn Ubaydulloh ibn Muhammad ibn Rajo at-Tamimiy al-Balʼamiy al-Buxoriy (hijriy 329-yil (milodiy 941-yil)da vafot etgan) — faqih. Uning „Kitob at-talqih al-balogʻa“ („Balogʻat fanini keng yoritish kitobi“), „Kitab al-maqolot“ („Maqolalar kitobi“) va boshqa asarlari bor.
Yadro radiusi

Atom radiusi singari, yadro radiusi ham aniq belgilangan emas. Atomlar ham, yadrolar ham keskin chegaralarga ega qattiq sharlar emas. Ikkalasi ham atomni bogʻlaydigan Kulon potensiali va hosil boʻlgan elektron zaryad taqsimot cheksizgacha choʻziladi, garchi ikkalasi ham masofada ahamiyatsiz darajada kichik boʻlib qoladi.

Talab qilinadigan narsa „operativ taʼrifi“ biz atom radiusi qiymati sifatida qabul qilishimiz kerak. Masalan; misol uchun, biz atom radiusini turli xillarning eng katta oʻrtacha radiusi deb belgilashimiz mumkin atomda joylashgan elektron holatlar. Bunday mulk juda katta boʻladi oʻlchash qiyin, shuning uchun koʻproq amaliy taʼriflar ishlatiladi, masalan qiziqtirgan atomni oʻz ichiga olgan ionli birikmalardagi atomlar orasidagi masofa. Bu ham baʼzi qiyinchiliklarga olib keladi, chunki biz atom uchun har xil radiuslarni olamiz turli birikmalarda yoki turli valentlik holatidadir.

Yadro radiusini baholash uchun bir qancha eksperimental usullardan foydalanishimiz mumkin. Ushbu tushuntirishda ikkitasini koʻrib chiqamiz: eng yaqin yondashuv usuli va elektron diffraktsiya usuli

Rezerfordning nazariyasini tarqalishi 1900-yillarning boshlarida Ernest Rezerford tomonidan oʻtkazilgan tajriba edi. Rezerfordning asosiy maqsadi yadrolarning xususiyatlarini oʻrganish uchun atomlarning tuzilishini oʻrganish va nazariy taxminlarga emas, balki tajribalarga asoslangan ishonchli atom modelini taqdim etish edi. Rezerford tajribani alfa zarrachalarini (ikki proton va ikkita neytron) oltin folga tomon otishni oʻrganish orqali amalga oshirdi. Oltin folga tarqoq alfa zarralarini aniqlaydigan ekran bilan oʻralgan edi, bu Rezerfordga ularning miqdori va ogʻish naqshini oʻlchash imkonini berdi.

Diffraktsiya – bu oʻxshash oʻlchamdagi yoki toʻlqin uzunligidan kattaroq obyekt yoki diafragma bilan toʻqnashganda toʻlqinlarning egilishi.

Diffraktsiya toʻlqinsimon tabiatning hodisasidir. Biroq, kvant fizikasining muhim saboqlaridan biri shundaki, zarralar va toʻlqinlar orasidagi chegara sunʼiydir. Biz toʻlqinlar nuqtai nazaridan haqiqatning tavsifini taklif qilishimiz mumkin. Bu, masalan, tegishli sharoitlarda zarralar diffraktsiya jarayonlaridan taʼsirlanishi mumkinligini anglatadi. Kvant mexanikasi rivojlanishidan oldin Lui de Broyl ismli olim tabiatdagi mavjudotlarning bu xususiyatini oldindan koʻra olgan va zarracha va unga bogʻliq boʻlgan toʻlqin uzunligi oʻrtasidagi oddiy matematik aloqani ishlab chiqqan.

Bu usul eng yaqin yondashuv usulidan ancha aniqroq va boshqa oʻzaro taʼsirlarga taʼsir qilmaydi, chunki kuchli kuch elektronlarga taʼsir qilmaydi. Ushbu usulning asosiy qiyinchiliklariga quyidagilar kiradi:

1.Elektronlarni kerakli tezlikka tezlashtirish

2.Yetarli aniqlikka ega diffraktsiya naqshini olish.

 

 Griffiths, David J.. Introduction to Quantum Mechanics. Prentice Hall, 1995. ISBN 0-13-111892-7. Section 4.2 deals with the hydrogen atom specifically, but all of Chapter 4 is relevant.
 Kleinert, H. (2009). Path Integrals in Quantum Mechanics, Statistics, Polymer Physics, and Financial Markets, 4th edition, Worldscibooks.com, World Scientific, Singapore (also available online physik.fu-berlin.de)
Muhammad al-Avfasoviy

Muhammad Ali ibn Ahmad al-Avfasoviy al-Qarochadogʻiy at-Tabriziy (hijriy 1310-yil rabiulavval oyining 2-sanasi juma kuni (milodiy 1893-yil)da vafot etgan) — faqih va baʼzi ilm sohalarida faoliyat olib borgan olim. U 1300-hijriy yilda Mashhadi Rizo alayhissalomga kelgan va shu yerda maʼlum muddat yashagan, soʻngra Tehronga borib, u yerda maʼlum muddat oʻquv ishlari bilan shugʻullangan.

 Asarlari 
 „ar-Risola at-tamriniya fi-l-mantiq“ („Mantiq ilmiga oid mashqli risola“);
 „Zaynu-l-maʼobid“ („Muqaddas qadamjolarning ziynati“);
 „at-Tanqihot al-usuliya“ („Ilmi usulga oid qayta koʻrib chiqishlar“);
 „Tiyshatu-l-qavoniyn“ („Qonunlarning oʻzgaruvchanligi“);
 „Hoshiyatu-r-ravzati-l-bahiya“ („ar-Ravzat al-bahiya“ asariga hoshiya-izoh").
Muhammad al-Ardubodiy

Muhammad Ali ibn Muhammad Taqiy ibn Muhammad Qosim al-Ardubodiy, at-Tabriziy, an-Najafiy (hijriy 1312-yil (milodiy 1895-yil)da tavallud topib, hijriy 1380-yil (milodiy 1961-yil)da vafot etgan) — olim, adib va faqih boʻlgan.

 Asarlari 
 „Kashkul“ janridagi olti jilddan iborat katta kitob. Unda ibratomuz tarixiy lavhalar, biografiyalar hamda ilm va adabga oid turli mavzulardagi maʼlumotlar jam qilingan.
Muhammad at-Tabriziy (Jamoluddin)

Muhammad ibn Muhammad ibn Muhammad at-Tabriziy, al-Oqsarʼiy (Jamoluddin) (hijriy 740-yil (milodiy 1340-yil)dan keyin vafot etgan) — nahvshunos olim boʻlgan.

 Asarlari 
 „Kashfu-l-iʼrob fisharhi-l-lubob“ (al-Isfaroiniyning nahv ilmiga oid „Sharhu-l-lubob“ asaridagi izofali birikmalarning kashf etilishi"). Muallif ushbu asarni 740-hijriy yilda Sherozda yozib tugatgan.
Muhammad al-Bardaʼiy

Muhammad ibn Muhammad ibn Muhammad al-Bardaʼiy at-Tabriziy, al-Hanafiy (Muhyiddin) (Bodirnada hijriy 927-yil (milodiy 1521-yil)da vafot etgan) — baʼzi ilm sohalarida faoliyat olib borgan olim. Rum hukmdorlaridan boʻlgan. Padari buzrukvori va boshqalardan saboq olgan. Sheroz va Hirotga borib, u yerdagi baʼzi ulamolardan ilm oʻrgangan. Soʻngra Rum oʻlkasiga borib, Brusa shahridagi Ahmad posho madrasasida, keyinchalik Bodirnada dars bergan.

 Asarlari 
 „Havoshala tafsiri-l-Bayzoviy“ („Bayzoviy tafsiriga hoshiya-izohlar“);
 „Havoshala hoshiyati sharhi-t-tajrid“ (Sayyid Sharifning „Hoshiyatu sharhi-ttajrid“ asariga hoshiya-izohlar");
 „Havosh ala-t-talvih“ („at-Talvih“ asariga hoshiya-izohlar");
 „Sharhala odobi-l-bahs“ ("Uzduddinning „Odobu-l-bahs“ asariga sharh").
Muhammad at-Tabriziy (Izzuddin)

Muhammad ibn Muhammad ibn Mahmud ibn Yandor at-Tabriziy, al-Asl al-Muqaddasiy, al-Baʼliy — muhaddis va faqih boʻlgan. U VIII hijriy asrda yashagan. „Baytu-l-muqaddas“da tugʻilgan va Gizada qozilikni boshqargan.

 Asarlari 
 „Muxtasaru-r-ravzat“ („ar-Ravzat“ ning qisqartmasi");
 „Muxtasaru jomiʼi-l-usul“ („Jomiʼu-l-usul“ ning qisqartmasi").
Muhammad al-Ozarbayjoniy (doktor)

Muhammad Mahdiy ibn Muhammad at-Taqiy Muhammad Jaʼfar al-Eroniy, al-Ozarbayjoniy, at-Tabriziy (hijriy 1333-yil (milodiy 1915-yil)da vafot etgan) — doktor va fozil inson bo‘lgan. Qohiraga kelib, shu yerda qolib ketgan.

 Asarlari 
 „Miftohu bobi-l-abvob fishariati-t-toifati-l-bobiya“ ("Bobiya toifasining shariati haqidagi „Bobu-l-abvob“ ning kaliti".
Muhammad at-Tabotaboʼiy

Muhammad ibn Yusuf ibn Boqir at-Tabotaboʻiy at-Tabriziy (hijriy 1326-yil (milodiy 1908-yil)da vafot etgan) — faqih, ilm usul bilan shugʻullangan olim.

 Asarlari 
 „Usulu-l-fiqh“ („Fiqh ilmining asoslari“);
 „Taqrirot fil-fiqh“ („Fiqh ilmiga oid yechimlar“);
 „Risola fi-r-ribo“ („Ribo haqida risola“).
Muhammad al-Barkadiy

(Abu Jaʼfar) Muhammad ibn Ahmad ibn Muso ibn Salom al-Barkadiy (Amir Abu Ibrohim Ismoil ibn Ahmad viloyatida hijriy 389-yil zulhijja oyi (milodiy 999-yil)da vafot etgan) — qozi boʻlgan, Buxorodagi jabrdiydalarni himoya qilgan. Oʻz yurtdoshlaridan va al-Maroviza ahlidan hadis tinglagan. U otasidan, undan esa boshqalar hadis rivoyat qilganlar.
Muhammad al-Pazdaviy

(Abulyusr) Muhammad ibn Muhammad ibn al-Husayn ibn Abdulkarim ibn Muso ibn Iso al-Hanafiy al-Pazdaviy (hijriy 421-yil (milodiy 1030-yil)da tavallud topib, hijriy 493-yil (milodiy 1100-yil)da vafot etgan) — „qozi“ laqabli usulshunos faqih boʻlgan.

 Asarlari 
 „al-Mabsut“ (fiqh ilmining sohalari haqidagi koʻp jildli „al-Mabsut“ — „Kengaytirilgan“ nomli asar);
 „Usulu-d-din“ („Din asoslari“);
 „Sharhu-l-ajrumiya“ („al-Ajrumiya“ ga yozilgan sharh").
Muhammad al-Bushtoniy

(Abu Ahmad) Muhammad ibn Avaz al-Bushtoniy (hijriy 401-yil rajab oyi boshlanmay turib, (milodiy 1011-yil)da oʻz shahrida vafot etgan) shirinsuxan, dono inson, ovozi shirali va yoqimli qori boʻlgan. Hazilkash va qiziqchi boʻlgan. Uning jasadini ona qishlogʻiga koʻtarib olib borganlar va oʻsha yerga dafn etganlar.
Muhammad al-Bagʻviy

(Al-Qozi) Abu Said Muhammad ibn Ali ibn Abu Solih al-Bagʻviy ad-Dabbos (hijriy 400 yoki undan oldinroq (milodiy 1010-yil) tugʻilib, hijriy 488-yil (milodiy 1095-yil)da vafot etgan) — olim va fozil inson boʻlgan. Koʻp umr koʻrgan, Termiziy toʻplamini bu dunyoda rivoyat qilgan oxirgi inson boʻlgan.
Elektro-rentgenografiya

Elektrorentgenografiya - rentgen diagnostikasi usuli boʻlib, uning yordamida oddiy yozuv qogʻozida oʻrganilayotgan hududning tasvirini olishingiz mumkin. Usulning asosi shundaki, zaryadlangan yarimoʻtkazgichli selen plitasining elektr potentsiali rentgen nurlanishining dozasiga mutanosib ravishda kamayadi. Yashirin elektrostatik tasvir maxsus rivojlanayotgan kukunni purkaydi.Yarimoʻtkazgichli gofretdagi kukun tasviri yozuv qogʻoziga oʻtkaziladi. Rasm qogʻozga qizdirilganda yoki aseton va toluol bugʻlarida oʻrnatiladi.

Elektroroentgenografiya insonning tayanch-harakat tizimini, kerak boʻlganda ichki organlarni tekshirish paytida rentgen tasvirini tezda olish uchun moʻljallangan.Elektroroentgenografiyani amalga oshirish uchun rentgen diagnostika apparatiga qoʻshimchalar - elektroroentgenograflar qoʻllanadi.

 Qurilmalari 
Elektroroentgenograf - bu elektroentgenografiya usuli yordamida diagnostika tadqiqotini oʻtkazish uchun moʻljallangan qurilma.Elektroroentgenograf rentgen diagnostika apparatiga qoʻshimcha sifatida amalga oshiriladi, u bilan mexanik yoki elektr bilan bogʻlanmagan. Elektroroentgenograf fotolaboratoriya oʻrnini bosadi, rentgen plyonkalarini ishlatmaslik imkonini beradi va oddiy yozuv qogʻozida rentgen tasvirlarini 2-3 daqiqada tez olishni taʼminlaydi. Bundan tashqari, rentgen plyonkasidagi salbiy tasvirlardan farqli oʻlaroq, ijobiy tasvirlarni (elektroroentgenogrammalar) olish imkonini beradi.

 

 Griffiths, David J.. Introduction to Quantum Mechanics. Prentice Hall, 1995. ISBN 0-13-111892-7.  Section 4.2 deals with the hydrogen atom specifically, but all of Chapter 4 is relevant.
 Kleinert, H. (2009). Path Integrals in Quantum Mechanics, Statistics, Polymer Physics, and Financial Markets, 4th edition, Worldscibooks.com, World Scientific, Singapore (also available online physik.fu-berlin.de)
 Э. Г. Чикирдин, А. Б. Мишкинис «Техническая энциклопедия рентгенолога», М., 1996 (МНПИ, 1996. — 473 с.:ил.)
Yadro moddasi

Yadro moddasi - ekzotik materiyaning bir necha fazalarida mavjud boʻlgan, hali toʻliq oʻrnatilmagan, oʻzaro taʼsir qiluvchi nuklonlarning (proton va neytronlarning) ideallashtirilgan tizimidir. Bu atom yadrosidagi materiya emas, balki faqat yadro kuchlari va Kulon kuchlari taʼsirida ushlab turilgan koʻp sonli proton va neytronlardan tashkil topgan faraziy moddadir. Hajmi va zarrachalar soni cheksiz, lekin nisbat chekli. Cheksiz hajm hech qanday sirt effektlari va tarjima oʻzgarmasligini nazarda tutadi (faqat mutlaq pozitsiyalar emas, balki pozitsiya materiyadagi farqlar).

Umumiy idealizatsiya simmetrik yadro moddasi boʻlib, u elektronlarsiz teng miqdordagi proton va neytronlardan iborat. Yadro moddasi yetarlicha yuqori zichlikka siqilganda, kvant xromodinamikasining asimptotik erkinligi asosida u kvarklarning degenerativ Fermi gazi boʻlgan kvark materiyaga aylanishi kuzatiladi.

Baʼzi mualliflar "yadroviy materiya" dan kengroq maʼnoda foydalanadilar va yuqorida tavsiflangan modelni "cheksiz yadroviy materiya" deb atashadi va uni "oʻyinchoq modeli", tahliliy texnikalar uchun sinov maydoni sifatida koʻrishadi.

Biroq, neytron va protonlardan koʻproq narsani talab qiladigan neytron yulduzining tarkibi mahalliy zaryadli neytral boʻlishi shart emas va tarjima oʻzgarmasligini koʻrsatmaydi, koʻpincha, masalan, neytron yulduz materiya yoki yulduz materiya deb nomlanadi va koʻrib chiqiladi. Yadroviy moddadan farq qiladi.Neytron yulduzida bosim noldan (sirtda) markazda nomaʼlum katta qiymatgacha koʻtariladi. Cheklangan hududlarni tekshirishga qodir usullar yulduzlar va atom yadrolariga nisbatan qoʻllangan. Cheklangan yadrolar uchun shunday modellardan biri suyuqlik tushishi modeli boʻlib, u sirt effektlari va Kulon oʻzaro taʼsirini oʻz ichiga oladi.

 

 Dominique Durand; Eric Suraud; Bernard Tamain (2001). Nuclear dynamics in the nucleonic regime. CRC Press. p. 4. ISBN 0-7503-0537-1.
 Richard D. Mattuck (1992). A Guide to Feynman Diagrams in the Many-body Problem (Reprint of 1974 McGraw-Hill second ed.). Courier Dover Publications. ISBN 0-486-67047-3.
 Helmut Hofmann (2008). The Physics of Warm Nuclei: With Analogies to Mesoscopic Systems. Oxford University Press. p. 36. ISBN 978-0-19-850401-6.
 Stefan B Rüster (2007). "Phase diagram of neutral quark matter at moderate densities". In Armen Sedrakian; John Walter Clark; Mark Gower Alford (eds.). Pairing in fermionic systems. World Scientific. ISBN 978-981-256-907-3.
Proton emissiyasi

Proton emissiyasi (proton radioaktivligi) radioaktiv parchalanishning noyob turi boʻlib, unda proton yadrodan chiqariladi. Proton emissiyasi beta-parchalanishdan soʻng yadrodagi yuqori qoʻzgʻaluvchan holatlardan kelib chiqishi mumkin, bu holda jarayon beta-kechiktirilgan proton emissiyasi deb nomlanadi yoki protonning asosiy holatidan (yoki past yotgan izomerdan) sodir boʻlishi mumkin. protonga boy yadrolar, bu holda jarayon alfa-parchalanishga juda oʻxshaydi.Proton yadrodan chiqib ketishi uchun protonni ajratish energiyasi manfiy boʻlishi kerak (Sp < 0) - shuning uchun proton bog'lanmagan va cheklangan vaqt ichida yadrodan chiqib ketadi. Proton emissiya tezligi yadroning yadroviy, kulon va markazdan qochma potentsiallari bilan boshqariladi, bu yerda markazdan qochma potentsial proton emissiya tezligining katta qismiga ta'sir qiladi.Proton emissiyasining yarim yemirilish davri proton energiyasi va uning orbital burchak momentumiga ta'sir qiladi. Proton emissiyasi tabiiy izotoplarda ko'rinmaydi; proton emitentlari yadro reaksiyalari orqali, odatda chiziqli zarracha tezlatgichlari yordamida ishlab chiqarilishi mumkin.

 Tarixi 
1969-yilda kobalt-53 izomeridan tez (ya'ni beta-kechikmagan) proton emissiyasi kuzatilgan bo'lsa-da, 1981-yilgacha protonning boshqa proton chiqaradigan holatlari topilmadi, lutesiy-151 va tuliy-147 protonning radioaktiv asosiy holatlari. G'arbiy Germaniyadagi GSIda o'tkazilgan tajribalarda kuzatilgan.Ushbu yutuqdan so'ng sohadagi tadqiqotlar gullab-yashnadi va hozirgi kunga qadar 25 dan ortiq izotoplar proton emissiyasini namoyish etishi aniqlandi. Proton emissiyasini o'rganish yadro deformatsiyasi, massalari va tuzilishini tushunishga yordam berdi va bu kvant tunnelining sof namunasidir.2002-yilda GSI va GANIL (Grand Accelérateur National d'Ions Lourds at Caen) tajribalarida temir-45 yadrosidan bir vaqtning o'zida ikkita protonning chiqishi kuzatildi. 2005-yilda sink-54 ham ikki marta proton parchalanishiga olib kelishi mumkinligi eksperimental ravishda aniqlandi (o'sha ob'ektda).

 

 Poenaru, Dorin N.; Rebel, Heinigerd; Wentz, Jürgen, eds. (2001). Nuclei Far from Stability and Astrophysics. Dordrecht: Springer Netherlands. pp. 79–81. doi:10.1007/978-94-010-0708-5. ISBN 978-0-7923-6937-0.
 S. Hofmann (1996). "Chapter 3: Proton radioactivity". In Dorin N. Poseru (ed.). Nuclear Decay Modes. Bristol: Institute of Physics Publishing. pp. 143–203. ISBN 0-7503-0338-7.
 Armand, Dominique (June 6, 2002). "A new mode of radioactive decay". CNRS. CNRS. Archived from the original on 4 February 2005. Retrieved 2022-01-07.
 Blank, Bertram; Ploszajczak, Marek (December 17, 2013). "Two-proton radioactivity". Reports on Progress in Physics. 71 (4): 046301. arXiv:0709.3797. doi:10.1088/0034-4885/71/4/046301. S2CID 119276805.
Katta rezonans

Gigant rezonans – bu koʻp tanali kvant tizimlarining xususiyati sifatida atom yadrolarining yuqori chastotali kollektiv qoʻzgʻalishi. Bunday qoʻzgʻalishni tebranish nuqtai nazaridan makroskopik talqin qilishda eng koʻzga koʻringan ulkan rezonans yadrodagi barcha neytronlarga qarshi barcha protonlarning jamoaviy tebranishidir.1947-yilda G. C. Bolduin va G. S. Klaiber fotoyadro reaksiyalarida gigant dipol rezonans (GDR) ni kuzatdilar, 1972-yilda esa gigant quadrupol rezonansi (GQR), 1977-yilda esa gigant monopol rezonans kashf qilindi. (GMR) oʻrta va ogʻir yadrolarda kashf etilgan.

 Gigant dipol rezonansi 
Gigant dipol rezonanslar yadro parchalanishi, neytronlar yoki gamma nurlarining emissiyasi yoki ularning kombinatsiyasi kabi bir qator qoʻzgʻalish hodisalariga olib kelishi mumkin. Gigant dipol rezonanslar yadroga etarli energiya beradigan har qanday mexanizm tufayli yuzaga kelishi mumkin. Klassik sabablar 7 dan 40 MeV gacha boʻlgan energiyadagi gamma nurlari bilan nurlanish boʻlib, ular yadrolar bilan birlashadi va yadrodagi zaryadlarni ajratib turadigan energiya qoʻshish orqali yadroning dipol momentini keltirib chiqaradi yoki oshiradi. Jarayon gamma-emirilishning teskarisidir, lekin energiyalar odatda ancha katta va induktsiya qilingan dipol momentlari oʻrtacha gamma parchalanishiga olib keladigan qoʻzgʻaluvchan yadro holatlaridagidan kattaroqdir.50 MeV dan yuqori energiyali elektronlar yadroga „virtual gamma foton“ orqali ulanish orqali xuddi shunday hodisani keltirib chiqarishi mumkin, bu yadro reaksiyasida ichki konversiyaning teskari parchalanishidir.
 

 

 M. N. Harakeh, A. van der Woude: Giant Resonances: Fundamental High-Frequency Modes of Nuclear Excitation, Oxford Studies in Nuclear Physics, Oxford University Press, USA, July 2001, ISBN 978-0-19-851733-7
 P. F. Bortignon, A. Bracco, R. A. Broglia: Giant Resonances, Contemporary Concepts in Physics, CRC Press, July 1998, ISBN 978-90-5702-570-9