Bangladesh — Kanada munosabatlari

thumb| Kanadaning Dakkadagi elchixonasi, Bangladesh.
Bangladesh — Kanada munosabatlari 1972-yilda oʻrnatilgan Bangladesh va Kanada oʻrtasidagi tashqi aloqalardir. Elchilik aloqalari Kanadaning Dakkadagi Oliy komissiyasi va Bangladesh Ottavadagi Oliy komissiyasi orqali taqdim etiladi. Mamlakatlar Millatlar Hamdoʻstligi va Birlashgan Millatlar Tashkilotiga aʼzolardir. Bangladesh 2014-yil yanvar oyi holatiga koʻra Kanadaning rivojlanish rasmiy yordamidan har yili ~ 110 million dollar oladi. Taxminan 36 000 ga yaqin (2012) bangladeshliklar Kanadada, birinchi navbatda Toronto, Vankuver, Monreal, Kalgari, Edmonton va Ottava kabi shaharlarda yashaydi.

 Tarixi 
Bangladesh va Kanada oʻrtasida tarixan soʻnggi ellik yil ichida mustahkamlangan doʻstona munosabatlar mavjud. Ikki davlat oʻrtasidagi siyosiy munosabatlar Bangladesh mustaqillikka erishgan davrga borib taqaladi. 1971-yilda Kanada hukumati, xalqi va ommaviy axborot vositalari Bangladeshning Mustaqillik urushini qoʻllab-quvvatlashini bildirdi. Kanada Bangladeshni mustaqillikka erishgandan keyin (1972-yil 14-fevral) tan olgan birinchi davlatlardan biri edi. Oxir-oqibat, Bangladesh oʻzining birinchi Oliy komissarini 1972-yil may oyida Kanadaga akkreditatsiya qildi va Kanada 1973-yil sentyabr oyida oʻzaro munosabat bildirdi. Oʻshandan beri ikki davlat oʻrtasidagi munosabatlar izchil rivojlanib bormoqda. Shuning uchun siyosiy munosabatlar Hamdoʻstlik va BMTning turli organlaridagi umumiy aloqalarga asoslangan qoʻllab-quvvatlovchi va hamkorlikdir.

Demokratiya, erkinlik, inson huquqlari va qonun ustuvorligi kabi umumiy qadriyatlarga asoslanib, ikki tomonlama munosabatlar savdo va sarmoya, mintaqaviy xavfsizlik, rivojlanish sohasidagi hamkorlik, immigratsiya va odamlar oʻrtasidagi aloqaga yoʻnaltirilgan. Kanada Bangladeshning asosiy rivojlanish hamkori sifatida, 1971-yilda mustaqillikka erishganidan beri qishloq, suv xoʻjaligi, boshlangʻich taʼlim va sogʻliqni saqlash sohasida boshqaruv va qishloqlarni rivojlantirishga bosqichma-bosqich oʻtishiga yordam berdi. Kanada Bangladeshning demokratiya va xotin-qizlarning imkoniyatlarini kengaytirish boʻyicha qatʼiy majburiyatini doimo qadrlab kelgan. Kanada hukumati, shuningdek, Kanada Xalqaro Taraqqiyot Agentligining (CIDA) turli loyihalari orqali Bangladeshda ijtimoiy-iqtisodiy rivojlanish bilan shugʻullanadi.

 Mamlakatni taqqoslash 
 Bangladesh Kanada BayrogʻiGerbi140x140px150x150pxMaydoniMaydoni

• Umumiy
147,570 km2 (92-chi)

• Suvlik (%)
6.4Maydoni
• Umumiy
9,984,670 km2 (2-chi)

• Suvlik (%)
8.92
• Umumiy yer maydoni
9,093,507 km2Aholisi162,951,560 (2016)37,602,103 (2019)Aholi zichligi1,106/km23.92/km2 (228-chi)PoytaxtiDakkaOttavaKatta shahriDakkaTorontoBoshqaruv shakliParlamentarizmFederatsiya Parlamentarizm Konstitutsiyaviy monarxiyaBirinchi rahbariSheyx Mujibur RahmonJohn A. MacdonaldHozirgi rahbariSheyx HasinaJustin TrudeauRasmiy tiliBengal tiliIngliz, fransuz tillariYaIM boʻyicha davlatlar roʻyxati (nominal)$419.656 milliard$1.930 trillionYaIM jon boshi hisobi boʻyicha mamlakatlar roʻyxati (nominal) (2022)US$2,785US$Dunyo mamlakatlarining YaIM (PPP)(2022)US$1.11 trillionUS$YaIM (PPP) aholi jon boshiga (2019)US$4,992US$51,546Inson kamoloti indeksi0.608 (oʻrtacha)0.926 (yuqori)Valyuta zahiralari33,100 mln dollarHarbiy xarajatlarUS$3.03 milliard (YaIM ning 1.2 % i)US$27.6 milliard (2017) (YaIM ning 1.29 % i)Faol harbiy xizmatchilarFaol qoʻshinlar:300,000Faol xodimlar 68,000 (2018)
Zaxiradagi xodimlar 27,000Diniy eʼtiqodiIslom (90 %), Hinduizm (9.5 %), Buddizm (0.6 %), Xristianlik (0.4) va boshqalar (1 %).67.3 % Xristianlik, 23.9 % aniqlanmagan, 3.2 % Islom, 1.5 % Hinduizm, 1.4 % Sikxizm, 1.1 % Buddizm, 1.0 % Yahudiylik

 Savdo-iqtisodiy hamkorlik 
 
Qiyosiy iqtisodiy koʻrsatkichlar (2016):
Turi Bangladesh Kanada YaIM: (milliard dollar) 302.02 2026.59 Aholi jon boshiga YaIM: ($) 1869,97 55,938,56 YaIM oʻsish sur’ati: (%) 6.92 1.43 Inflyatsiya: (%) 6.35 1.41 Ishsizlik: (%) 0 7
Bangladeshning Kanada bilan eksport-import biznesi (2005—2015):
Yil Jami eksport (million AQSH dollarida) Jami import (million AQSH dollarida) Balans (million AQSH dollarida) 2005-06 408,78 128.00 280,78 2006-07-yillar 460.27 163.00 297.27 2007-08-yillar 539.38 315,72 223.66 2008-09-yillar 670,67 458,57 212.10 2009-10-yillar 672.49 593.21 79.28 2010-11-yillar 1005.55 549,93 455,62 2011-12-yillar 1008.55 549,93 455,62 2012-13-yillar 1106.69 533.61 573.08 2013-14-yillar 1113.83 572,80 541.03 2014-15-yillar (2015-yil maygacha) 1157.78 - -
Kanada — Bangladesh Ikki tomonlama mahsulot savdosi (2011—2015):
Yil Kanada Bangladeshga eksport / Bangladesh Kanadadan import Bangladeshdan Kanada importi / Bangladesh Kanadaga eksport qiladi 2011-yil 552 546 481 dollar 1 063 919 239 dollar 2012-yil 525 814 581 dollar 1 131 190 965 dollar 2013-yil 660 482 939 dollar 1 191 356 532 dollar 2014-yil 705 237 519 dollar 1 225 608 927 dollar 2015-yil 904 062 220 dollar 1 481 361 244 dollar jami 2011- va 2015-yillar oraligʻida 3 348 143 740 dollar 6 093 436 907 dollar
2017-yilda Kanadaning Bangladesh bilan tovar savdosi:
 Bangladeshdan Kanada importi / Bangladesh Kanadaga eksport qiladi Kanada Bangladeshga eksport qiladi / Bangladesh Kanadadan import qiladi Tovarlarning tasnifi Jami importning % Tovarlarning tasnifi Umumiy eksportning % 1. Toʻqilgan kiyim va kiyim- kechak buyumlari 46.86 Yormalar 54.42 2. Trikotaj yoki trikotaj kiyimlar 38.83 Ovqatlanadigan sabzavotlar, ildizlar va ildiz mevalari 18.43 3. Boshqa toʻqimachilik buyumlari va boshqalar. 6.29 Yogʻli urugʻlar va boshqalar. meva, don va boshqalar. 4.93 4. Bosh kiyim 1.78 Oʻgʻitlar 6.53 5. Poyafzal 2.88 Temir va poʻlat 7.35 6. Teri buyumlari 0,61 Qozonxonalar, mexanik asboblar va boshqalar. 1.28 7. Baliqlar, qisqichbaqasimonlar, mollyuskalar 0,58 Optik, tibbiy, ilmiy, texnik asboblar 0,88 8. Soyabon, qamchi, tayoq 0,35 Defibrer; qogʻoz yoki karton qoldiqlari 9. Mebel va toʻldirilgan mebellar 0,22 Yogʻoch va yogʻochdan yasalgan buyumlar, koʻmir 10. Keramika mahsulotlari Elektr mashinalari va uskunalari 0,73 Bangladeshdan jami importning % / Bangladesh Kanadaga eksporti 98,65 Bangladeshga jami eksportning % / Bangladesh Kanadadan import 97.03 Bangladesh import sifatida umumiy Kanada importining % 0,29 sifatida Bangladesh eksport qiladi jami Kanada eksportining % 0,14
2015-yilda Kanada-Bangladesh mahsulot savdosi:
 Mahsulot Kanada Bangladeshga eksport qiladi Bangladeshdan Kanada importi 1. Hayvonlar. 416 838 dollar 4 445 848 dollar 2. Sabzavotlar 753 822 607 dollar 1 348 037 dollar 3. Yogʻlar va mumlar 152 053 dollar 83 221 dollar 4. Oziq-ovqat 1 021 707 dollar 2 262 070 dollar 5. Mineral 2449 dollar 716 dollar 6. Kimyoviy 73 877 793 dollar 1 643 820 dollar 7. Plastmassa, kauchuk 826 152 dollar 1 597 192 dollar 8. Teri, moʻyna 16 191 dollar 5 043 130 dollar 9. Yogʻoch 3 746 972 dollar 218 744 dollar 10. Qogʻoz 5 756 002 dollar 119 549 dollar 11. Toʻqimachilik 1 763 825 dollar 1 407 016 741 dollar 12. Kiyim akksessuarlari. 69 441 dollar 47 998 048 dollar 13. Shisha va tosh 3 614 dollar 2 429 653 dollar 14. Qimmatbaho metallar / toshlar - 13 851 dollar 15. Asosiy metallar 40 412 312 dollar 79 460 dollar 16. Mashina, mexanika va elektr jihozlar 12 956 777 dollar 102 424 dollar 17. Avtomobillar va jihozlar. 2 437 621 dollar 25 966 dollar 18. Ixtisoslashgan intstrumentlar. 6 156 423 dollar 975 217 dollar 19. Qurol va oʻq-dorilar 14 140 dollar - 20. Boshqa jihozlar 21 815 dollar 4 415 062 dollar 21. Antiqa buyumlar 35 050 dollar 104 dollar
Kanada va Bangladesh oʻrtasidagi savdo aloqalari 2003-yildan 2013-yilgacha keskin oʻsdi. Ikki tomonlama tovar ayirboshlash qiymati 2003-yildagi 478 million dollardan 2012-yilda qariyb 1,7 milliard dollarga yetdi. Bu davrda Kanada tovarlarining Bangladeshga eksporti toʻrt baravardan koʻproq oshdi va Bangladesh Hindistondan keyin Janubiy Osiyodan Kanada tovarlari importining ikkinchi yirik manbaiga aylandi. Kanada tovarlarining Bangladeshga eksporti 2012-yilda 525 million dollarni tashkil etgan, bu 2011-yildagi 552 million dollardan bir oz kamroq. Bangladeshdan import esa 2012-yilda 1,1 milliard dollarni tashkil etdi, bu 2011-yildagiga teng.

Kanadaning Bangladeshga asosiy eksporti don mahsulotlari, sabzavot, temir va poʻlat, yogʻli oʻsimliklar, oʻgʻitlar, mashinalar va elektron uskunalarni oʻz ichiga oladi. Agro-oziq-ovqat mahsulotlari 2012-yilda Kanadadan Janubiy Osiyoga eksport qilinadigan yetakchi sektor boʻlib, Bangladesh Janubiy Osiyoda Hindistondan keyin ikkinchi yirik Kanada qishloq xoʻjaligi mahsulotlari xaridoriga aylandi. Kanada-Bangladesh munosabatlari Saskachevan provinsiyasi uchun ayniqsa muhimdir. Saskachevanning Bangladeshga eksporti (asosan bugʻdoy, oʻgʻit va dukkakli ekinlar) 2000-yillarda sakkiz baravardan koʻproq oʻsdi. 2003-yildagi 49 million dollardan 2015-yilda 412,5 million dollargacha yetdi. 2014-yilda Kanada tijorat korporatsiyasi va Bangladesh qishloq xoʻjaligini rivojlantirish korporatsiyasi oʻrtasida Bangladeshga kaliy eksporti boʻyicha 40 million dollarlik shartnoma imzolandi. Saskachevan bosh vaziri Bred Uoll: „Bu Canpotexga yangi imkoniyatlar va qishloq xoʻjaligi ishlab chiqarishni koʻpaytirish va oziq-ovqat xavfsizligi maqsadlariga erishish uchun bizning kaliyga muhtoj boʻlgan mamlakatga kirish imkoniyatini beradi“ degan edi.

Kanadaning Bangladeshdan asosiy importi trikotaj kiyimlar, toʻquv kiyimlari, turli toʻqimachilik buyumlari, bosh kiyimlar, baliq va dengiz mahsulotlari va poyabzallarni oʻz ichiga oladi. Kanada Bangladesh kiyim-kechaklari uchun eksportbop joy boʻlib, Kanadaning Bangladeshdan import qilinadigan tovarlarining asosiy qismini tikuvchilik va toʻqimachilik mahsulotlari tashkil qiladi. Bangladesh 2003-yildan beri bojsiz bozorga kirish huquqiga ega. Oʻrganish uchun potensial savdo imkoniyatlari Kanadaga tayyor kiyim-kechak, chinni, jut va sifatli jut mahsulotlari, sopol idishlar va oshxona anjomlari importini kengaytirishni oʻz ichiga oladi. 2012-yilda Kanadaning Bangladeshdan import qilinadigan tovarlarning taxminan 96 foizi tikuvchilik va toʻqimachilik mahsulotlari hissasiga toʻgʻri kelgan.

Bangladesh Kanadaga asosan kiyim-kechak mahsulotlari (2012-yilga kelib 1,1 milliard dollar), muzlatilgan baliq, plastmassa buyumlar, bosh kiyimlar, poyabzal, keramika mahsulotlari, oʻyinchoqlar, sport anjomlari va mebellarini eksport qiladi. 2007-yilda Bangladeshning Kanadaga eksporti 506 million dollarni tashkil etdi, bu koʻrsatkich 2008-yilda 611 million dollarga, 2009-yilda 706 million dollarga, 2010-yilda 813 million dollarga, 2011-yilda 1.078 milliard dollarga va 2014-yilda 1.1 milliard dollarga koʻtarilgan. Kanada oltinchi yirik eksport yoʻnalishi sifatida qayd etilgan. Shunday qilib, kelgusi yillarda Kanadaga eksportning barqarorligi masalasi Bangladesh uchun muhim ahamiyatga ega.

Bangladesh Kanadadan asosan qizil yasmiq, don, oziq-ovqat yogʻi, yogʻli urugʻlar, turli xil mevali mahsulotlar, oʻgʻit, mexanik asboblar, yogʻoch xamiri, qogʻoz / karton, parchalar va optik, tibbiy, ilmiy va texnik asboblarni import qiladi. Bundan tashqari, Bangladeshdan Kanadaga savdoning potensial sohalari kemasozlik, farmatsevtika, charm va charm buyumlar va IT sohalaridir.

Bangladesh-Kanada oʻzaro savdo hajmi 2016-yilda 2 milliard AQSH dollarini tashkil etdi va 2020-yilga kelib bu koʻrsatkichni 5 milliard dollarga yetkazishni maqsad qilgan. Kanada Oliy komissari Laramee Kanadaning yangi Bosh vaziri Jastin Tryudo Bangladesh bilan, ayniqsa atrof-muhit va iqlim oʻzgarishi masalalarida hamkorlik qilishni xohlayotganini eʼlon qildi. Laramee shuningdek, Kanadaning Bangladesh bilan gender tengligi va sogʻliqni saqlash sohasida hamkorlik qilishdan manfaatdorligini bildirdi. Shuningdek, Kanada kompaniyalari uchun oziq-ovqat va qishloq xoʻjaligi mahsulotlarini qayta ishlash, IT va telekommunikatsiyalar, qayta tiklanadigan energiya, muhandislik, avtomobilsozlik, kemasozlik, xizmatlar va mehmondoʻstlik sohalariga sarmoya kiritish imkoniyatlari mavjud.

 Madaniyat 
 
Kanadada Bangladesh madaniyati va anʼanalari Bangladeshlik oʻtmishdagi muhojirlar va muhojirlarning avlodlari tomonidan oʻrganiladi. 

 Taʼlim 
Yuzlab Bangladeshlik talabalar har yili Kanada universitetlari va kollejlarida oʻqish uchun Kanadaga koʻchib kelishadi. 

 Mudofaa sohasida hamkorlik 
Kanada Bangladesh harbiylariga 90 018 dollarlik elektron uskunalar eksport qildi. Harbiy tayyorgarlik va hamkorlik dasturi (MTCP) butun Osiyo-Tinch okeani mintaqasida, jumladan Bangladeshda bir qator oʻquv dasni amalga oshiradi.

 

 

 Bangladeshdagi Kanada Oliy komissiyasi
 Kanadadagi Bangladesh Oliy komissiyasi
 Tashqi ishlar, savdo va taraqqiyot Kanada 
Kanada
Turkum:Kanadaning ikki tomonlama aloqalari
Turkum:Xalqaro munosabatlar