Nagoya

Nagoya (yapon tilida那古屋Также известны старые равнозначные написания: и .) – hukumatga bo'ysunadigan va aholisining soni bo'yicha Yaponiyaning to'rtinchi yirik shaharidir.Yaponiyadagi eng katta portlardan biri va Aichi prefekturasining ma'muriy markazi. 2005-yilda Nagoya Butunjahon Ekspo ko'rgazmasiga mezbonlik qilgan. Shaharning maydoni 326,43 km2, aholisi 2 271 171 kishi va zichligi har kilometrga 6969,86 ta odam to'g'ri keladi.
 Umumiy ma'lumot 
Nagoya aholisi soni bo'yicha Yaponiyada Tokio,Yokagama va Osakadan keyin to'rtinchi o'rinni egallaydi.G'arbda qadimgi Yaponiya poytaxti Kioto va sharqdagi zamonaviy poytaxt Tokio o'rtasidagi oraliq mavqega ega boʻlgani sababli, ba'zan Tyukyo (yapon tilida 京 中 京: Kyo:, "o'rta poytaxt") deb nomlanadi.
Nagoya mamlakatning muhim savdo va sanoat markazi va Chubu mintaqasi bo'lib, u yerda muhim transport yo'llari G'arbiy va Sharqiy Yaponiya bilan kesishadi.
XXVII asrdan boshlab shahar tarixiy Ovarining provinsiyasining markazi bo'lib xizmat qilgan va samuraylarning qarorgohiga aylangan.
thumb|Nagoya shahri

 Shahar timsoli 
Nagoyaning emblemasi aylana ichiga o'ralgan ieroglif ("sakkiz") dir. Bu shaharning o'rta asr hukmdorlari, Ovariya provintsiyasidan boʻlgan Tokugava klanining lateral filialining qadimiy ramzi.Yaponiya madaniyatida 8 raqami cheksizlikni anglatadi, shuning uchun emblema Nagoyaning cheksiz rivojlanishi va gullab-yashnashini anglatadi. Emblema 1907-yil oktabrda tasdiqlangan.
left|150px|Nagoya shahri timsoli
Nagoyaning bayrog'i oq matodan iborat bo'lib,uning yoni qizil timsoldan ishlangan.

 Geografiyasi 
Nagoya Xonsyu orolining markaziy qismida, Ovariya provinsiyasida Mino tekisligida joylashgan.Maydoni 326,43 km2. Shaharning janubini Ise Bay suvlari yuvadi.
Nagoyadan janubga ikkita yirik daryolar oqib o'tadi: shimoldan Shonay va sharqdan Tempaku. Ikkalasi Ise ko'rfaziga oqadi. Shuningdek, shaharning markazi bo'ylab, shimoldan janubga, XVII asr boshlarida, Nagoya qal'asi qurilishi paytida qazilgan Horikawa kanalining suvlari ham mavjud.
Nagoyaning relyefi shartli ravishda uch zonaga bo'linadi: sharqiy tepaliklar, markaziy plato va shimoliy, g'arbiy va janubdagi allyuvial tekisliklarga.
Nagoyaning shimoliy, g'arbiy va janubidagi hududlar Kita, Nishi, Nakamura, Nakagava va Minato shaharlarini, shuningdek Minami va Atsuta qismlarini o'z ichiga oladi. Ushbu joylar daryo vodiylarida va og'izlarida alluviy to'planishi natijasida hosil boʻlgan.
250px|thumb|right|Panorama Nagoya
 Tarixi 
Zamonaviy Nagoya hududidagi odamlar yashaydigan joylar paleolit davridan beri mavjud boʻlgan. Birinchi ming yillikning boshlarida bu joylar nisbatan zich joylashgan edi. XXVII asrga kelib, zamonaviy shaharning hududi bir nechta aholi punktlaridan iborat edi, ularning eng kattasi Atsuta shahri edi. U xuddi shu nomdagi Shinto ibodatxonasida, Ise imperatorlik maqbarasidan keyin ikkinchi o'rinda turardi.Ushbu aholi punktining g'arbiy qismida Kuvana porti boʻlgan - o'sha paytdagi Yaponiya poytaxti Kiotodan mamlakatning sharqiy viloyatlarigacha boʻlgan yo'lda muhim transport markazi boʻlgan. 1610-yilda Yaponiya syoguni Nagoya qal'asini qurishga buyruq berdi. Qal'a ikki yilda qurib bitkazildi.O'shandan keyin bu qal'a provinsiyaning markazi vazifasini o'tagan.
1889-yil 1-oktabrda Nagoya okrugi shahar maqomini oldi. O'sha paytga kelib, u 3,34 km maydonni egallagan bo'lib, unda 150,700 ga yaqin aholi istiqomat qilgan.
 Ma'muriy bo'linishi 
Ma'muriy jihatdan, Nagoya 16 tumanga bo'linadi (ku): Naka-ku, Kita-ku, Minami-ku, Nisi-ku, Xigashi-ku, Chikusa-ku, Nakamura-ku, Meito-ku, Nakagawa-ku, Midori-ku, Moriyama-ku, Tempaku-ku, Mizuho-ku, Atsuta-ku, Minato-ku va Shova-ku.
Shahar meri-Takasi Kavamura.
 Ta'lim 
Nagoyada 21 ta universitet mavjud. Eng mashhuri Nagoya shtat universiteti. 1939-yilda tashkil etilgan ushbu universitet nafaqat Achi prefekturasidagi, balki Markaziy Yaponiya mintaqasidagi eng yirik universitetdir. Ushbu universitetning to'rt nafar olimi Nobel mukofotiga sazovor bo'lishgan. Bundan tashqari, Nagoyaning taniqli universitetlari ro'yxatiga Nanzan va Tyuko universitetlari kiritilgan. Shuningdek, Nagoyada ko'plab kollejlar va umumiy o'quv muassasalari mavjud.
thumb|right|Markaziy Bino
 

Turkum:Yaponiya shaharlari