Farxor tumani, Taxor

Farxor tumani — Afgʻonistonning Taxor viloyatidagi tuman. Taloqanning janubi-sharqida joylashgan. Bu vodiydan Xonobod daryosi oqib oʻtadi. Farxor aholisining qariyib 99% fors tilida gaplashadi. Farxorda 50 mingga yaqin aholi va 75 ta qishloq bor.

 Nomining kelib chiqishi 
Farxar nomi, odatda, soʻgʻdcha (va ehtimol, xorazmcha ham) βṛγʾr dan kelib chiqqan deya qaraladi, sanskritcha vihāra (Buddist monastiri) soʻzining ekvivalenti boʻlib, buddist matnlari tarjimalarida keltiradiBuddhism in Islamic times Encyclopaedia Iranica.Émile Benveniste, Études sogdiennes (Wiesbaden 1979), pp. 22–23 (cited in Anna Akasoy, Charles S. F. Burnett, Ronit Yoeli-Tlalim (eds.. Yana bir qarashga koʻra, bu nom etimologik jihatdan vihara bilan bogʻliq emas, balki forscha soʻz boʻlib, asli *paru-khuvāthra “baxtga toʻla” degan maʼnoni anglatadiV. F. Minorsky, V. V. Barthol'd, C. E. Bosworth (1982), Hudud al-'Alam 'The Regions of the World' - A Persian Geography 372 A.H..., p. 263, citing Benveniste, Bull. .

VIII asr atroflarida Afgʻonistonning shimolida buddizm islom bilan almashtirilgan boʻlsa-daBuddhism i. , XI asrning oxirlarida xorazmlik olim al-Beruniy buddistlar haqidagi munozarada shunday yozishga muvaffaq boʻlgan: “Ularning yodgorliklari, butlarining bahorlari va ularning farxorlari Xurosonning Hindistonga tutash chegaralarida koʻrinadi”Quoted in Anna Akasoy, Charles S. F. Burnett, Ronit Yoeli-Tlalim (eds..

 Geografiyasi va iqlimi 
Farxarning maydoni 1214 kilometrni tashkil etadi, bu nisbatan Janubiy Andaman orolining maydoniga teng. Tumanda katta yoʻllar yoʻq. Farxor daryosi Farxorning asosiy daryosi boʻlib, unga boshqa irmoqlar quyiladi.

Farxor shimolda Kalafgʻon, shimoli-sharqda Kishim, sharqda Tagʻob, janubda Varsaj, gʻarbda Namak Ab, shimoli-sharqda esa Taluqon tumanlari bilan chegaradosh. Kishim Badaxshon viloyatida, boshqa barcha tumanlar bilan Taxar viloyatida joylashgan.

 Iqlimi 
Farxor nam, kontinental iqlimga egadir.

 
Farxorda 52117 nafar aholi istiqomat qiladi, har 25 ayolga jins nisbati 26 erkakdan toʻgʻri keladi. Tumanda koʻpchilik oʻzbeklar, ozchilik hazoralar yashaydi. Oʻrtacha yoshi 15,8 va aholining taxminan 42% ishlaydi. Ishsizlarning qariyb 18 foizi ish izlamoqda. Tumanda 8000 ga yaqin xonadon mavjud boʻlib, ularning oʻrtacha soni 6,5 kishini tashkil qiladi.

 Qishloqlari 
Farxor tumanining qishloqlariga quyidagilar kiradi: Shaktan, Shingan, Nahr Ab, Dashti Robat, Abi Dara, Kurani, Pire Farxor, Shori, Dehak, Jangle Gʻazo, Dashti Konj, Chashmayi Garmuk, Shahri Farxor, Kundal, Mazre Shix, Xonaqa, Xurmab, Ardishan, Koshan, Sare Xom, Singan, Pyani, Dahni Zure, Xofdara, Sangi Otash, Xovaki, Farhangurd, Xusdeh, Darbaho, Huti, VarUk, Gʻashob, YUx, Lujdeh va Mashtan. Ammo tuman ushbu qishloqlar bilan cheklanmaydi

 Fors sheʼriyatida 
Fors she’riyatida Goʻzal odam uchun „maʼbadning buddasi“ yoki „Farxorlik but“ maqoliga aylandi. Uni qoʻllagan ilk shoirlardan biri XI asrda Gʻaznalik Mas’ud I saroyida yashagan Manuchehriy boʻlib, u shunday yozgan:Manuchehri, "A description of spring, in praise of Khwaje Ali ibn Mohammad". 

 
 
 „It is springtime and the world is like an buddha of Farkhar“

Boshqa bir misolda shoir Xvaju (yoki Xoju) (vaf.1352) goʻzal turkni maqtab, shunday yozadiSee further Domenico Ingenito (2018): "Hafez’s "Shirāzi Turk": A Geopoetical Approach" (also), Iranian Studies, p. 17.:

 
 
 "Shiraz has become Turkistan since that „buddha“ came from Farkhar"

 

 Qoʻshimcha oʻqish uchun 

 Grotzbach, Ervin F. (1999). Farxor . Entsiklopediya Iranica onlayn .
Turkum:Afgʻoniston tumanlari