Zhantas/Cleaned-Uzbek_Wikipedia huggingface dataset:
Pokistondagi armanlar

Pokistondagi armanlar — Pokistonda yashovchi etnik armanlar. Koʻpgina armanlar XX asr boshidagi iqtisodiy yuksalish davrida Karachiga koʻchib ketishgan. Pokistondagi taniqli arman jamoalarini Karachi, Lahor va poytaxtda, Islomobod shahrida topish mumkin.

 Tarixi 
Miloddan avvalgi XV asrda Usmonlilar va Safaviylar Armaniston togʻlarini bosib olishlari natijasida koʻplab armanlar Usmonli va Safaviylar imperiyalari boʻylab joylashdilar va baʼzilari oxir-oqibat Buyuk Moʻgʻullar Hindistoniga yetib borishdi. Akbar hukmronligi davrida Akbarning rafiqasi Mariam Begum Saheba va bosh sudya Abdul Xay kabi armanlar imperiyada obroʻ-eʼtibor qozondilar. Armanlar Hindistonning Dehli va Bengaliya kabi boshqa qismlarida gubernator va general sifatida obroʻ-eʼtibor qozongan boʻlsa-da, ular Lahorda ham bor edi.

1606 va 1618-yillardagi arman yozuvlari arxeologlar tomonidan 1901-yilda Balujistonning Loralay tumani, Tal Chotiali hududidan topilgan. XVII asr boshlarida bu yerda arman jamiyati tashkil topdi. 1908-yilda ingliz zobiti shunday deb yozgan:

"Kanada hududida hech qanday arman koloniyalari topilmagan. Shunday qilib, biz XVII asrdagi arman koʻchmanchilari Islomni qabul qilib, brahui va belujaning mahalliy qabilalari bilan butunlay birlashib ketgan deb taxmin qilishimiz mumkin".

XVI-asrda, Buyuk Moʻgʻullar imperiyasi davrida, Lahorda katta arman jamoati bor edi. Lahorda, shuningdek, Fort Lahor yaqinida arman cherkovi va qabriston boʻlgan chegaralangan arman mavzesi ham boʻlgan, arman va Gruziya artilleriyasi esa Ahmad-Shoh Durra bostirib kirganida gubernator Mir Mannu tomonidan yollangan; Lahorda gollandiya Sharqiy Hindiston kompaniyasining ekspeditsiya ishtirokchilari koʻplab arman ruhoniylari haqida yozganlar. Arman jamoati shaharda rivojlandi va ularning aksariyati oddiy savdogarlar boʻlsa-da, jamoa aʼzolari pivo va sharob doʻkonlari egalari sifatida ham tanilgan. Lahorda Buyuk moʻgʻullar imperatori Akbar davrida „arman xristian savdogarlari tomonidan ishlatilgan“ cherkov bor edi.

1711-yilda Lahorda Arman apostol cherkovining yepiskopi paydo boʻldi. Biroq, koʻplab armanlar, jumladan, yigirmata savdogar oilalari bilan moʻgʻul noibi tahdididan keyin shaharni tark etishdi. Jamiyat XVII va XVIII asrlarda sezilarli darajada qisqardi, ammo Britaniya Hindistoni hokimiyatining kelishi bilan Janubiy Osiyoning bu qismida armanlarning mavjudligi XX boshlarigacha davom etdi. 1907-yilda Lahorda qolgan armanlarga Kalkuttadagi hind yeparxiyasining primati, arman arxiyepiskopi Saak Ayvadyan tashrif buyurdi.

 Yana qarang 
 Arman diasporasi
 Armaniston-Pokiston munosabatlari
 Hindistondagi armanlar

 

Turkum: Pokiston Xalqlari
Turkum: Arman diasporasi
Botqoq kiyigi

Botqoq kiyigi  — Janubiy Amerikada yashovchi Blastocerus monotipik jinsiga mansub kiyiklar turi.

 Tashqi koʻrinishi 
Botqoq kiyiktari Janubiy Afrikadagi eng yirik kiyiklaridan biri. Tana uzunligi 153 — 195 sm, balandligi 110 — 127 sm, vazni 80 – 150 kg. Koʻchmachilik davrida yungi yorqin qizil-jigarrang tusga ega boʻlib, qolgan vaqtda ocharib ketadi. Oyoqlari toʻq jigarrangdan qoraga ozgaruvchan boʻladi. Botqoq kiyiklarining ikkala shoxlari 4-ga butalangan. Tuyoqlari botqoq sharoitlariga moslangan xolda engli. Quloqlari oq dumli kiyiklar kabi latta.

 Istiqomat joylari 
Botqoq kiyiklarini daryolar va koʻllar boʻyida zich qamishzorlar, shuningdek, koʻpincha suv bosgan nam savannalarda uchratsa boʻladi. Botqoq kiyiklari uchus mos jiylar Argentina simoli, Peru, Boliviya, Poragvay va Braziliya janubiy-shaq qisimlari, ammo Amazonka oʻrmonlari toʻgri kelmaydi.liyaning janubi-sharqida joylashgan. Amazon oʻrmonlarida botqoq kiyiklari yoʻq.

Eng katta populyatsiyalar Paragvay va Parana daryolari maydonlarida joylashgan. Aholining toʻrtdan uch qismi Pantanalada yashgan.

 Hayot tarzi 
Botqoq kiyiklari kechqurun faolashadi, yolgʻiz yoki 5 tagacha hayvonlardan iborat boʻlgan kichik guruhlarda yashaydi. Boshqa kiyiklardan farqli oʻlaroq, erkaklar bu turdagi urgʻochi uchun kurashishlari hech qachon kuzatilmagan. Asosan, botqoq kiyiklarining erkaklari kamroq tajovuzkorlik bilin kurash olib borishadi. Oziq-ovqat barcha turdagi suv oʻsimliklaridan, jumladan, nilfiyalar va qamishlardan iborat.

 Xavf va xavfsizlik 
Brakonyerlar tufayli botqoq kiyiklari kam uchraydi. Braziliya va Urugvayning suv yoni hududlari kabi oʻz hududining baʼzi maydonlarida u butunlay qirilib ketgan. IUCN botqoq kiyiklarini xavf ostida qolgan turlar qatoriga kiritadi.

 

 Ronald M. Nowak: Uokerning dunyo sutemizuvchilari. Jons Xopkins universiteti matbuoti, Baltimor, 1999, ISBN 0-8018-5789-9

Turkum:Alifbo boʻyicha hayvonlar
Qonun falsafasi

Qonun faslafasi – huquqning tabiatini, shuningdek, qonunning boshqa normativ tizimlar, ayniqsa etika va siyosiy falsafa bilan aloqasini oʻrganuvchi falsafa sohasidirhttps://www.britannica.com/topic/philosophy-of-lawHimma, Kenneth Einar (2019-05-15). „Philosophy of Law“. The Internet Encyclopedia of Philosophy.. Unda "„QOnun nima?“, „Qonuniy asoslilik mezonlari nimada?“ va „QOnunning axloq bilan aloqasi qanday?“ kabi savollarga javob topishga harakat qiladi. Qonun falsafasi va Yurisprudensiya atamalari baʼzan sinonim tarzda qoʻllanadi, biroq baʼzan yurisprudensiya atamasi iqtisodiyot va sotsiologiya sohalari uchun mos boʻlgan tafakkur tarzlarini ham qamrab oladiPostema, Gerald J. (2011). „Economic Jurisprudence“. In Postema, G. J. (ed.). A Treatise of Legal Philosophy and General Jurisprudence. A Treatise of Legal Philosophy and General Jurisprudence: Volume 11: Legal Philosophy in the Twentieth Century: The Common Law World. Springer Netherlands. pp. 181–211. doi:10.1007/978-90-481-8960-1_5. ISBN 9789048189601.Kornhauser, Lewis (2017), „The Economic Analysis of Law“, in Zalta, Edward N. (ed.), The Stanford Encyclopedia of Philosophy (Fall 2017 ed.), Metaphysics Research Lab, Stanford University.

 Yoʻnalishlari 
Qonun falsafasi analitik yurisprudensiya va normativ yurisprudensiya sohalariga boʻlinishi mumkin. Analitik yurisprudensiyada qonun nima va nima emasligi uning eng muhim jihatlarini taʼriflash orqali aniqlanadi. Normativ Yurisprudensiyada ham qonunlarni shakllantiruvchi yuridik boʻlmagan normalar va qonun tomonidan shakllantiriluvchi va inson xulq-atvoriga yoʻriqnoma sifatida xizmat qiluvchi yuridik normalar tadqiq etiladiMarmor, Andrei; Sarch, Alexander (2015), "The Nature of Law", in Zalta, Edward N. (ed.), The Stanford Encyclopedia of Philosophy (Fall 2015 ed.), Metaphysics Research Lab, Stanford University.

 Mashhur qonun faylasuflari 
Atoqli qonun faylasuflari qatoriga quyidagilarni kiritish mumkin:

• Sokrat

• Platon

• Aristotel

• Foma Akvinskiy

• Hadley Arkes

• Frensis Bekon

• Jon Lokk

• Francisco Suarez

• Francisco de Vitoria

• Gyugo Grotsiy

• Benedikt Spinoza

• John Austin

• Frederic Bastiat

• Evgeny Pashukanis

• Jeremi Bentam

• Emilio Betti

• Norberto Bobbio

• António Castanheira Neves

• Jules Coleman

• Ronald Dworkin

• Francesco D’Agostino

• Francisco Elías de Tejada y Spínola

• Carlos Cossio

• Miguel Reale

• John Finnis

• Lon L. Fuller

• Leslie Green

• Robert P. George

• Germain Grisez

• H. L. A. Hart

• Georg Vilgelm Fridrix Gegel

• Oliver Wendell Holmes, Jr.

• Alf Ross

• Tony Honoré

• Rudolf Jhering

• Immanuel Kant

• Iogann Gottlib Fixte

• Hans Kelsen

• Joel Feinberg

• David Lyons

• Robert Alexy

• Reinhold Zippelius

• Neil MacCormick

• William E. May

• Marta Nussbaum

• Gustav Radbruch

• Joseph Raz

• Jeremy Waldron

• Friedrich Karl von Savigny

• Robert Summers

• Roberto Unger

• Catharine MacKinnon

• John Rawls

• Pierre Schlag

• Robin West

• Carl Schmitt

• Yurgen Habermas

• Carlos Santiago Nino

• Geoffrey Warnock

• Scott J. Shapiro

• Shen Buhai

• Shang Yang

• Han Fei

• Zhu Xi
Titon mifologiya

Tifon (Titon, ) — qadimgi yunon mifologiyasida Mifi narodov mira. M., 1991-92. V 2 t. T.2. S.514 Troya qiroli Laomedont Gomer. Iliada XX 237 va Strimo(yoki Reo Kommentariy Mayra k Likofronu. Aleksandra 18)ning oʻgʻli, Memnonning otasi (onasi — Eos) Psevdo-Apollodor. Mifologicheskaya biblioteka E V 3 .

Choʻpon Nonn. Deyaniya Dionisa XV 288 . U Eos Gomer. Odisseya V 1; Gimni Gomera IV 218 tomonidan oʻgʻirlab ketilgan va Efiopiyaga koʻchirilgan, u yerda oʻgʻillari Emafion va Memnon tugʻilgan Psevdo-Apollodor. Mifologicheskaya biblioteka III 12, 4 . Yo boʻlmasa u Osiyoning sharqiy yerlariga yurish qilib, Efiopiyagacha yetib bordi va u yerda Eos undan Memnonni Diodor Sitsiliyskiy. Istoricheskaya biblioteka IV 75, 4 tugʻdi. U Suzaga asos solgan, Suza akropoli Memnoniy deb atalgan Strabon. Geografiya XV 3, 2 (str.728).

Eosning iltimosiga koʻra, Zevs Tifonga uzoq umr berdi, ammo Eos abadiy yoshlikni tilga oliishni unutdi Gimni Gomera IV 223—238; Mimnerm, fr.1 Djentili-Prato va Tifon oʻlmas qariyaga aylandi, boshqa versiyaga koʻra — qarib ajin bosgan sikadaga aylandi.

 

 

 Tifon, suprug Eos // Ensiklopedicheskiy slovar Brokgauza i Yefrona : v 86 t. (82 t. i 4 dop.). — SPb., 1890—1907.
Turkum:Yunon mifologiyasi
Turkum: qadimgi yunon afsonalari qahramonlari
Turkum: qadimgi yunon mifologiyasida Afrika
Turkum: qadimgi yunon mifologiyasida afsonaviy maxluqlar
Tiphys

Tifiy (Tifis, Ifiy, ) — yunon mifologiyasida mashhur munajjim, argonavt, Kolxida yoʻlida „Argo“ning rulchisi Apolloniy Rodosskiy. Argonavtika I 104—109; Psevdo-Apollodor. Mifologicheskaya biblioteka I 9, 16; Valeriy Flakk. Argonavtika I 417, 481; Statsiy. Fivaida VIII 213 ; Simplegadalar oʻrtasida kemani boshqarib, argonavtlarni boshqa falokatlardan qutqardi Apoll. Rhod. I 105—108; II 854 .

Agniy / Gagniyning (yoki Forbant va Girminaning) oʻgʻli. Ferekidning yozishicha, Ponteyning oʻgʻli. Asli yoki Beotiyadagi Tifa shahridan, yoki fespiyalik.

Baʼzi qadimgi mualliflarning fikriga koʻra, ochiq dengizda suzib yurish uchun birinchi marta murakkab yelkandan foydalanganlar argonavtlardir. Ulardan oldin yelkanlar umuman yoʻq edi yoki juda ibtidoiy edi. TifiygaAfina oʻrgatgan Seneka. Medeya 2 .

Seneka „Argo“ kemasining boshqaruvchisi Tifiyni birinchi bo‘lib yelkanni amalda qoʻllagan odam, deb atadi:

 Tifiy birinchi boʻlib dengizga yelkanlarni yoyishga jurʼat etdi
 va shamollarni yangi qonunlarga boʻysundirdi, soʻngra yelkanlarni shamolga qoʻydi
 Janubiy shamol sadosi ularni uzun izlar boʻylab siljitib,
 machtaning oʻrtasida, gohida esa oxirida.

Tifiy mariandinlar yurtida kasallikdan vafot etdi Apolloniy Rodosskiy. Argonavtika II 846—848; Psevdo-Apollodor. Mifologicheskaya biblioteka I 9, 23; Valeriy Flakk. Argonavtika V 13-20; Gigin. Mifi 14 (s.34); 18 . Uning oʻrniga argonavt, pahlavon, yaxshi rulchi Ankey keldi.

 

Turkum:Yunon mifologiyasi
Turkum: Argonauts
Turkum: qadimgi yunon afsonalari qahramonlari
Turkum: Beotiya Afsonalari
Argonavt Faler

Faler (argonavt va ) — qadimgi yunon mifologiyasidagi . Alkonning oʻgʻliApolloniy Rodosskiy I 96-99; Gigin. Mifi 14. Afinalik argonavtApolloniy Rodosskiy. Argonavtika I 96-99; Valeriy Flakk. Argonavtika I 398; Gigin. Mifi 14 (s.26); Pavsaniy. Opisanie Elladi I 1, 4. Pavsaniyda Falarey nomiga ega: Peliyning soʻzlariga koʻra, dafn oʻyinlari ishtirokchisi, yugurishda qatnashganPavsaniy. Opisanie Elladi V 17, 10. Simplegadlardan qoʻrqqanValeriy Flakk. Argonavtika IV 653. Tesey bilan Faler kentavrlar bilan jangda qatnashdiPrimechaniya N. A. Chistyakovoy v kn. Apolloniy Rodosskiy. Argonavtika. M., 2001. S. 181. Afina porti uning nomi bilan atalgan. Akamant bilan birgalikda Kiprda Soli shahriga asos solganСтрабон. Geografiya. XIV 6, 3 (s. 683). U, shuningdek, keyinchalik Parfenop va Neapol deb nomlangan shaharga asos solganLikofron. Aleksandra 716 i komm..

 

Turkum:Yunon mifologiyasi
Turkum:Argonavtlar
Lesoklar

thumb| Lesoky (lesôce) Kashubiya xaritasida

Lesoklar (shuningdek, lesaki, lesyaki; kashub tilida: lesôcë, lesôce, ) — Kashubiya hududining shimoliy qismida istiqomat qiluvchi kashubiyaliklarning subetnik guruhi - shimoldan Mexovo qishlogʻi , janubdan — Shemud qishlogʻi (kashub tilida: Szëmôłd, ), Pomorsk voevodaligidagi Putskiy va Veyherovo chegarasida joylashgan. Lesoklar sharqdan bilyaklar yerlari, shimoldan — krokovyanlar yoki yarim bilyaklar yerlari bilan chegaradosh hududga joylashdilar. Barcha kashubiyaliklar singari, lesoklar ham katoliklardir.

Lesoklarning nomi ular yashaydigan shimoliy Kashubiyaning oʻrmon hududlari bilan bogʻliq.

Lesoklar shimoliy kashub dialektining shimoli-sharqiy lahjalaridan foydalanish bilan ajralib turadi, ular birgalikda Lesok lahjasi . F. Lorenz tasnifidagi Lesok lahjasi Lenchitsa yaqinida kichik maydonni egallagan , Mechovo va Shemud oʻrtasidagi mintaqada F. Lorenz qishloqcha putsk, redcha, rumcha, lesokcha va boshqa Shimoliy Kashubiya dialektlarini ajratib koʻrsatdi.

 

 
 
Turkum:Polsha aholisi
Turkum:Kashublarning subetnik guruhi
Xrisaor

thumb|210x210px| Pegas va Xrisaorning tugʻilishi
Xrisaor („oltin qilich“) — qadimgi yunon mifologiyasidaMifi narodov mira. M., 1991-92. V 2 t. T. 2. S. 598 Poseydon va Gorgona Meduzaning oʻgʻli, PerseyGesiod. Teogoniya 283 Gorgonaning boshini kesib tashlaganida tugʻilgan. Qoʻlida oltin qilich bilan tugʻilganPsevdo-Gesiod. Egimiy, fr. 295 M.-U.. Pegasning ukasi.

Xrisaor va okeanida Kalliroya dahshatli uch boshli Gerionning ota-onasidirPsevdo-Apollodor. Mifologicheskaya biblioteka II 2, 2; 4, 2; 5, 10.

Diodorning talqiniga koʻra, Xrisaor Iberiya qiroli boʻlib, uning 3 oʻgʻliDiodor Sitsiliyskiy. Istoricheskaya biblioteka IV 17, 2 boʻlgan (uch boshli Gerion haqidagi afsona shunday talqin qilinadi).

 

Turkum:Gorgona Meduza
Turkum:Qadimgi yunon mifologiyasida Gʻarbiy Oʻrta yer dengizi
Turkum:Qadimgi yunon mifologiyasida afsonaviy mavjudotlar
Goltug nagara

Goltug nagara (qoʻltiq nogʻora, ) — ozarbayjon xalq zarbli cholgʻu asbobi. Ozarbayjon xalq musiqasida eng keng tarqalgan zarb vositalaridan biri.

 Etimologiya 
"Nagara" tarjimada „nogʻora“ va „goltug“ — „qoʻltiq“ degan maʼnoni anglatadi.

 Tavsif 
Ansambllar va orkestrlarning bir qismi sifatida ishlatiladi. Ikkala qoʻlning kaftlari va barmoqlari bilan oʻynaydi. (baʼzan ikkita engil tayoq yordamida). Oʻyin davomida slap, tremolo, trill va chertish kabi texnikalar qoʻllanadi.

Kuchli ovoz dinamikasiga ega boʻlgan nagara turli xil timbr soyalarini chiqarib olish imkonini beradi va unda ochiq havoda ham oʻynash mumkin. Anʼanaviy folklor marosimlarida, xalq teatr oʻyinlarida, shuningdek, djanga, Yalla va boshqalar kabi raqslarda goltug nagara ishlatiladi. Uning korpusi yongʻoq, oʻrik va boshqa turdagi daraxtlardan qilinadi, membranasi esa qoʻy terisidan tayyorlanadi. Balandligi 350-360 mm, diametri 300-310 mm.

 Yana qarang 
 Nogʻora
 Joʻra nogʻora
 Boʻyik nogʻora
 Gosha-nagara

 
 Нагара в Большой советской энциклопедии
 Видеоролик игры на нагаре группы «Ритм» Натига Ширинова
 Nağara
 Азербайджанские музыкальные инструменты
 Nagara show
Turkum:Barabanlar
Turkum:Ozarbayjon musiqa asboblari
Ull

Ull (qad. skand, *Wulþuz „shon-sharaf“dan) — skandinav mifologiyasida kamondan otish bilan bogʻliq iloh. Islandiya ida Ull deyarli eslanmaydi, ammo bu nom Norvegiya va Shvetsiyaning tarixiy toponimiyasida keng tarqalgan.

Snorri Sturlusonning „Kichik Edda“ asarida Ull faqat ikki marta tilga olinadi — bir marta Sifning oʻgʻli va xudo Torning oʻgay oʻgʻli, kamonchi va changʻi uchuvchisi; va yana bir marta kenning muhokamasida — kamondan otish, changʻi uchish, ov va qalqonlar xudosi sifatida; qalqonni boshqacha tarzda „Ull kemasi“ deb atash mumkinligi ham aytiladi. Bundan tashqari, „Katta Edda“da Ull faqat goh-goh eslanadi; Aslarning turarjoylari roʻyxatida aytilishicha, Ull Idalir („tislar vodiysi“) degan joyda yashaydi. Bu nom kamondan otish bilan ham bogʻliq boʻlishi mumkin, chunki tiss bu qurolni tayyorlash uchun eng munosib yogʻochdir.

Norvegiya va Shvetsiyada — ammo Daniya yoki Islandiyada emas — Ull nomi bilan atalgan koʻplab geografik joylar mavjud, masalan, Gyoteborgdagi Ullevi va Oslodagi Ullern, binobarin, u oddiy odamlar uchun muhim boʻlgan boʻlishi mumkin. Jorj Dumézil ushbu xudo bilan bogʻliq toponimlar „Norvegiya va Markaziy Shvetsiyadagi juda zich guruhlar“ tomonidan ifodalanganligini taʼkidlab, uning „Daniyadagi koʻp sonli toponimlarda“ uchraydigan Tyur xudosi bilan aloqasini koʻrsatadi (ayni paytda, Ull „Daniya manzarasida“ deyarli yoʻq), lekin „Norvegiya va Markaziy Shvetsiyada“, shuningdek, Ullning „Mitraik xususiyatlari“ da deyarli uchramaydi. Ehtimol, vaqt oʻtishi bilan uning oʻrnini boshqa aslar olgandir.

Shimoliy Yevropada Ull sharafiga koʻplab ibodatxonalar qurilgan. Uning mehrobida qasamyod qilinadigan muqaddas uzuk yotadi. Aytishlaricha, bu uzuk torayish xususiyatiga ega boʻlib, yolgʻon qasam ichganning barmogʻini sindirib qoʻyarmish. Lilla Ullevi shahrida (Shvetsiya) arxeologlar Ullning qadimiy ziyoratgohini topdilar. Uning atrofida olib borilgan qazishmalarda 65 ta uzuk topilgan. Sakson Grammatikning „Daniyaliklarning ishi“da Odin u yerdan quvilganidan keyin goʻyo Vizantiyada hukmronlik qilgan Ollerus haqida soʻz boradi.

Loki Sifning oltin sochlarini u bilan baham koʻrmadi.
right|thumb| Ull

 

 

 Beovulf. Starshaya Edda. Pesn o Nibelungax. Biblioteka vsemirnoy literaturi. — M., 1975.
 Verxovnie bogi indoevropeysev. — M.: Nauka, 1986. — 234 s. (Seriya „Issledovaniya po folkloru i mifologii Vostoka“).
 Skandinavskaya mifologiya: Ensiklopediya. — M: Eksmo, 2004. — 592 s. — ISBN 5-699-05245-3.
 Mifologicheskaya ensiklopediya
Turkum:Skandinaviya afsonalari
Turkum: tibbiyot va sog'liqni saqlash xudolari
Turkum: alifbo tartibida xudolar
Turkum:ovchilik xudolari
Bambuk kurtaklari

thumb|223x223px| Bambuk kurtagi
Bambuk kurtaklari — bu bambuk oilasining Bambusa , Dendrocalamus va Phyllostachys avlodiga mansub oddiy bambukning yosh kurtaklari, qutulish mumkin boʻlgan poyasi va boshqa baʼzi oʻsimliklar , ular Sharqiy Osiyo oshxonasida keng qoʻllanadi — yangi, qaynatilgan, quritilgan, tuzlangan va tuzlangan va konserva shaklida isteʼmol qilinadi. Bambukning 200 ga yaqin ning kurtaklari isteʼmolga yaroqli.

Yangi kesilgan bambuk kurtaklari havo kameralarining boʻgʻimlarida tor tizmalari boʻlgan juda qattiq ochiq sariq yadroga ega. Oziq-ovqat uchun ishlatiladigan bambuk unib chiqqandan soʻng, hali kurtaklari mustahkam, tukli qoramtir-jigarrang yaproqlar bilan qoplangan vaqtida darhol kesiladi va qayta ishlash jarayonida ular olib tashlanadi.

Yumshoq, yengil qarsillaydigan bambuk kurtaklari tropik Osiyoning deyarli barcha mamlakatlarida isteʼmol qilinadi. Bu sabzavot haqidagi dastlabki maʼlumotlar Tan davrining Xitoy ida topilgan. Bambuk anʼanaviy sharq tabobatida mashhur. Yevropada u qishloq xoʻjaligi oʻsimlik sifatida faqat Italiyada yetishtiriladi. Qoʻshma Shtatlarda isteʼmolga yaroqli boʻlgan bambukning tijorat maqsadida ekilishi 1900-yillarda boshlangan va bambuk kurtaklari tez orada umumiy Amerika taomiga aylanadi, deb ishonishgan.

100 g mahsulotga yashil poyali bambuk kurtagida 90 gramm suv, 2,6 protein, 4,1 yogʻ, 1,1 ozuqa tolasi, 22,8 mg kalsiy, 37 mg fosfor, 1,1 mg temir, 3,1 mg askorbin kislotasi mavjud. Sariq poyali navlarning bir xil miqdordagi kurtaklari 88 gramm suv, 1,8 gramm oqsil, 7,2 yogʻ, 1,2 ozuqa tolasi, 28,6 mg kalsiy, 27,5 mg fosfor va 1,4 mg temirni oʻz ichiga oladi.

Bambuk bogʻi yiliga bir tonnadan oʻn tonnagacha kurtaklar beradi.

Bambuk kurtaklarining tarkibida sianogen glikozid mavjud boʻlib, u pishirish davomida parchalanadi. Yuqori harorat taʼsirida tayyorlaganda, bambuk kurtaklari oʻziga xos achchiqlik taʼmni ham yoʻqotadi.

Yaponiyada bambuk kurtaklari qaynatiladi, masalan, „nuka“ — guruchni maydalashdan hosil boʻlgan va birinchi navbatda guruch donalarining tashqi qatlamlarini oʻz ichiga olgan un bilan. Kurtaklar koʻpincha maxsus shirin-nordon marinad bilan namlanadi (memma ja). Yaponiyaning yuqori saviyali restoranlarida bambuk kurtaklaridan tayyorlangan sushi ham tortiladi.
Kakolyo

thumb
Kakolyo — Kagoro (oʻzining nomi), Malidagi xalq. Kakolyo tarqalgan holda, Bamana va Soninke bilan aralashib, Kaarta viloyatidan Segougacha boʻlgan chiziqda, ayniqsa Kaarta-Bine mintaqasida va Gumbuda yashaydilar. Maninka kitlariga yaqin. 33 minggachaKagoro of Mali, Baman va Soninke tomonidan kuchli assimilyatsiya qilinadi (Okhotina 1977: 132).

 Til 
Kakolyo — Niger-Kordofaniya oilasining Mande guruhining yozilmagan tili. Koʻpchilik kakolyo ikki va uch tilli (bamana, soninke), koʻplari oʻz ona tilini yoʻqotib qoʻyish xavfi ostida qolgan (Andrianov 1964:75).

 Din 
Ular islomga eʼtirof etadilar, dindorlarning aksariyati sunniy musulmonlar, oz qismi esa anʼanaviy eʼtiqodlarga sodiq qoladilar (Kirei 1983:19).

 Aholi 

 Kasbi 
Qishloq xoʻjaligi (joʻxori, tariq, makkajoʻxori, kassava, yams, gombo, yeryongʻoq, shi yogʻi), shuningdek, chorvachilik (qoʻy, echki, qoramol). Iqtisodiyoti, ijtimoiy tuzilishi va madaniyati BamanLvova E. S. Etnografiya Afriki Ucheb. posobie dlya ist. i vostokoved. spes. un-tov / E. S. Lvova — M.: Izd-vo MGU, 1984. va Sharqiy Maninkadan deyarli farq qilmaydi.

 ijtimoiy tashkilot 
Ular patrilineal guruhlarga birlashgan — damu (Koita-Makalu, Fofana, Kamara, Magasa, Magasuba, Nyakate), ularning har biri barcha aʼzolar uchun umumiy nominal taqiqga ega — totem (Kaliforniya universiteti 2000:43). Jamiyat kastalarga boʻlingan: olijanob va pastki — temirchilar, yertakchilar. Ular xazilkam qarindoshlik" davombe (dyogorame) bilan (Smit 1974:61) munosabatda boʻladilar.

 

 
 Андрианов Б. В. Население Африки, - М., : Наука, 1964. - 275 с.
 Асоян А. С., Солодовников В. Г. Современная Нигерия: справочник, - М., 1974. - 411 с.
 Григорьев А. А. Краткая географическая энциклопедия Том. 5, - М : Советская энциклопедия, 1960. - 237 с.
 Исмагилова Р. Н. Этнические проблемы современной тропической Африки, - М. : Наука, 1973. - 414 с.
 Кирей Н. И. Этнография народов Африки. Учебное пособие, - Краснодар. : Изд. Кубан. Универ-та, 1983. - 110 с.
 Охотина Н. В. Проблемы языковой политики в странах Тропической Африки, - М. : Наука, 1977. - 195 с.
 African Studies Center African arts, Том 33, - Los Angeles. : University of California, 2000.
 Smith M. Corporations and Society: The Social Anthropology of Collective Action, - New Jersey. : a Dwision of Transaction Pablishers, 1974. - 384 p.
 
 Энциклопедия народов мира
 Kagoro of Mali
 Langues du Mali
Turkum:Afrika xalqlari
Turkum:Mali xalqlari
Kaksal

Kaksal (qoz. qaqsal) — Oʻrta Juzning Argʻin qabila birlashmasi tarkibidagi qozoq urugʻi. Shegendik jinsining yagona kichik jinsini ifodalaydi.

 Shejire 
Shakarim Xudoyberdiev kaksal urugʻining kelib chiqishini Ilxanate Xulagu da xizmat qilgan oyrat hokimi Argun ogʻaga (Argʻin ogʻa) bogʻlagan.

Shakarim keltirgan shejirega koʻra, Argʻin ogʻaning avlodi Kodandir. Oʻgʻli Dairxoʻja (Oqxol). Katta xotinidan — Qoraxoʻja. Qoraxoʻjaning katta xotinidan — Meyram. Meyramning katta xotinidan — Kuandik, Suyundik, Begndik, Shegndik. Begndikning oʻgʻli — Koʻzgan, Shegʻndiqning oʻgʻli — Kaksal.

 Tarixi 

 Kelib chiqishi 
Tadqiqotchilarning fikricha, argʻin urugʻlari etnogenezida eron, turk va moʻgʻul xalqlari ishtirok etgan. Bir qator tadqiqotchilarning fikriga koʻra, Eron komponenti substrat, turkiy va moʻgʻul komponentlari esa superstrat boʻlgan. Argʻinlarning nasl-nasabi va genofondini har tomonlama oʻrganish natijasida argʻinlarning asosiy ajdodi Oltin Oʻrda Qoraxoʻja amiri (XIV-asr) ekanligini koʻrsatadi yoki uning bevosita ajdodlari. Bir qator mualliflarning fikricha, moʻgʻul qabilalari Argin/Argun etnonimining dastlabki oʻzagi va birinchi tashuvchilari boʻlgan. M.T.Tinishpaev ariqlar nirun-moʻgʻul qabilasi ariklarga qaytadi, deb hisoblagan. Ch.Ch.Valixonov arginlarni jagatay oʻrdasidagi moʻgʻul xalqlari qatoriga kiritgan. Boshqa bir manbaga koʻra, argʻinlar Hulagu Ilxonligida xizmat qilgan oyrat hokimi Argun ogʻaning avlodlaridir. K.Etvuduga koʻra, arginlar (argunlar) moʻgʻullar tomonidan boʻysundirilgan va moʻgʻul istilosi natijasida gʻarbga olib kelingan Moʻgʻul platosining bosib olingan dasht xalqlaridan keladiAtwood, Cristopher P. Encyclopedia of Mongolia and the Mongol Empire — New York: Facts on File, 2004 — P. 294.. Uning fikricha, Arginlar (Argunlar) Ongut urugʻini ifodalaganAtwood, Cristopher P. Encyclopedia of Mongolia and the Mongol Empire — New York: Facts on File, 2004 — P. 425..

 Joylashishi 
G.N. Potanning maʼlumotlariga koʻra, Argʻin urugʻlari koʻzgan va kaksal Atbasar va Pavlodar okruglari hududlarida yashagan. M.S.Mukanovning soʻzlariga koʻra, Quandik va Shegendik urugʻlarining qishlogʻi Ishim, Jabay, Ashili daryolari va Atbasar volostining sharqiy chegarasi orasidagi uchburchakda tarqalgan. Yozgi yaylovlar Ashchili daryosi, koʻl boʻyida joylashgan edi. Qulukol, Ishimdan janubda Suynak, Qaynarli yoʻllarida, Vargan va Kshkenekol koʻllari.

 Taniqli vakillari 

 Muzafar Alimbaev — qozoq shoiri va yozuvchisi. Ulug 'Vatan urushi qatnashchisi.

 

Turkum:qozoq qabilalari
Turkum:turk-mo'g'ul kelib chiqishi etnoslari
Kalmaki

KalmakiДульзон А. П. Диалекты татар — аборигенов Томи, с. 304.Томилов Н. А. — Тюркоязычное население Западно-Сибирской равнины в конце XVI — первой четверти XIX вв. — Томск: Изд-во ТГУ. 1980. С.238. (tatarcha kalmak tatarlari) — Kemerovo viloyatining shimoli-gʻarbida, Yurga shahri yaqinida yashovchi Sibir tatarlarining kichik etnografik guruhi, ''калмактарКалмаки.Баязитова Ф.С., Хәйретдинова Т.Х., Барсукова Р.С., Садыйкова З.Р., Рамазанова Д.Б. Татар халык сөйләшләре. Ике китапта. Икенче китап. http://www.antat.ru/ru/iyli/publishing/book/2015/Томск-2017.pdf Милли-мәдәни мирасыбыз: Томск өлкәсе татарлары. – 
Казан, 2016. – 432 б.Евстигнеев Ю. А. Россия: коренные народы и зарубежные диаспоры (краткий этно-исторический справочник). — 330 с..

 Tarixi 
Mahalliy aholining ushbu guruhining kelib chiqishi maʼlum — bu hozirgi Kemerovo viloyatining markaziy mintaqalaridan teleutlarning bir qismi shimolga koʻchib oʻtgan va asta-sekin janubiy qarindoshlari bilan aloqani yoʻqotgan XVII-asrga toʻgʻri keladi. XVIII-asr oxirida Volgaboʻyi va Oʻrta Osiyodan kelgan koʻchmanchilar ("Buxoriylar" deb ataladiganlar) taʼsirida islomning qabul qilinishi qalmoqlar va uning atrofidagi rus aholisi oʻrtasida endogamik toʻsiq paydo boʻldi va bu uning saqlanib qolishiga hissa qoʻshdi. Mahalliy aholining ushbu guruhidan va rus koʻpchiliklar tomonidan assimilyatsiya qilinishining oldini oldi.

Maʼlumki, „qalmoq“ atamasi ishlatilgan teleutlar Jungʻor xonligi tarkibiga kirgan. Teleutlar ilgari „oq qalmoqlar“, jungorlar esa „qora qalmoqlar“ deb atalgan. , Jungar (Oyrat) va boshqa moʻgʻul urugʻlarining bir qismi teleutlar tarkibiga qoʻshildi: Choros, Oirot, Derbet, Merkit, Tumat (Ak-Tumat, Kara-Tumat), Nayman (Mayman).

XIX-XX-asrlarda musulmon qalmoqlari uchta aholi punktida toʻplangan: Yurga shahri yaqinidagi Zimnik va Bolshoy Ulus va Yurga shimoli-sharqida, Tomsk viloyatiga yaqinroq joylashgan Yurt-Konstantinov.

 Gaplogruppa 
E.V. Balanovskaya va bir qator boshqa mualliflar, Tomsk qalmoqlari tarkibida N1c1-Y16311 qatori hukmronlik qilib, ularni moʻgʻullar va Volga boʻyidagi qalmoqlarga yaqinlashtirib, ularni „Oq qalmoqlar“ning boshqa avlodlaridan ajratib turadi.

 Yana qarang 

 Qalmoq
 Sart Qalmoq
 Qalmiqlar

 

Turkum: Sibir tatarlari
Turkum: Kemerovo viloyati
Turkum:Sibir xonligi
Yami (mifologiya)

Yami yoki Yamini (sanskrit. यमी, IAST: yamini, „tun“) — hind mifologiyasining qahramoni, Vivasvat va Saranyuning qizi, Yamaning egizak singlisi va oʻlmas Ashvinlar, otasi tomonida — Manu, Tapati va Shani singlisi. Yamini — muqaddas Yamuna daryosining maʼbudasi, Yamuna daryosi hindlarning xudosi Krishna bilan ham bogʻliq, u koʻpincha qora rangda tasvirlangan, uning vahana toshbaqadir.

Rig-Vedada faqat bitta Gandharva eslatib oʻtiladi — Soma qoʻriqchisi, baʼzida „suv ayoli“ Apsaraning eri Soma bilan taʼriflanadi, undan va Apsaradan odamlarning birinchi ajdodlari — Yama va Yami egizaklari tugʻiladi.

Eron mifologiyasida Yimak, Yimaning singlisi. Tibet eʼtiqodlarida Yami oʻlim maʼbudasi boʻlib, Naraka yer osti dunyosidan ayol ruhlarni boshqaradi. U yer osti dunyosining xoʻjayini Yamaning turmush oʻrtogʻi. Bhagavata Puranaga koʻra, Yami Daksha va uning rafiqasi Asiknining qizi.

 
 Dunyo xalqlarining afsonalari / Ed. S. A. Tokarev. — M.: Sovet Entsiklopediyasi, 1991. — T. 1, s. 264.
 Yami / / Brokxaus va Efronning entsiklopedik lugʻati : 86 tomda (82 tom va 4 ta qoʻshimcha). — Sankt-Peterburg., 1890-1907.
Turkum:Mifologik qahramonlar alifbo tartibida
Turkum:Mifologik qahramonlar
Turkum:Qahramonlar alfavit boʻyicha
Tafiy

Tafiy, baʼzan Tafos , Argos turkumidagi yunon mifologiyasining qahramoni, Tafi yoki Teleboy qabilasining boshligʻi, Tafos orolining eponimi. Miken podsholigiga daʼvo qilgan.

 Mifologiyada 
thumb|200x200px| Mikenda sher darvozasi
Afsonaning klassik versiyasiga koʻra, Tafiy Miken malikasi, Perseyningnabirasi boʻlgan Gippofoyning va Gippofoyni oʻgʻirlab, Exinad orollariga olib kelgan dengiz xudosi Poseydonlar oʻgʻli boʻlgan. Tafiy Mikenda tugʻilgan. Voyaga yetganida, u Akarnaniya sohilidagi Ion dengizida joylashgan Tafos orolini mustamlaka qildi. Tafiy bu yer aholisini teleboylar deb atagan, chunki Psevdo-Apollodorning soʻzlariga koʻra, „u oʻz vatanidan uzoqqa ketgan“ (tadqiqotchilar bu aniq yolgʻon etimologiya ekanligini taʼkidlaydilar). Keyinchalik, qahramon Mikenga qaytib keldi va oʻzining qarindoshi Elektrionga tegishli qirol hokimiyatiga boʻlgan huquqlarini talab qildi. Rad etilganidan soʻng, u Elektrion sigirlarini oʻgʻirlay boshladi va tezda urush boshlandi. Likimniydan tashqari qirolning deyarli barcha oʻgʻillari jangda halok boʻldi. Shundan soʻng, Elektrionning oʻzi teleboylar bilan urushga kirdi, ammo bu yurishda u tasodifan kuyovi Amfitrion qoʻlida halok boʻldi. Shunga qaramay, Tafiy Miken hokimiyatiga erisha olmadi.

Tafiyning oʻgʻli Pterelay edi, uning koʻplab oʻgʻillari Elektrion bilan urushda qatnashgan. Koʻpgina qadimshunoslar Psevdo-Apollodorning saqlanib qolgan qoʻlyozmalarida „Pterelay oʻgʻillari Tafiy bilan birga kelgan“ soʻzlari xato deb hisoblashadi; aslida muallif „tafiyaliklar bilan“ yozmoqchi boʻlgan va bu holatda Tafiy, aftidan, Miken taxti uchun kurashda qatnashmagan.

Muqobil nasabnomaga koʻra, Tafiyning otasi Gippofoning oʻgʻli Pterelay edi.

 

 

 
 Kolf. Taphios 1 // Paulys Realencyclopädie der classischen Altertumswissenschaft. — 1932. — Bd. IV, 2. — Kol. 2257.
 Kolf. Taphios 2 // Paulys Realencyclopädie der classischen Altertumswissenschaft. — 1932. — Bd. IV, 2. — Kol. 2257.
Turkum:Yunon mifologiyasi
Turkum:Argolide Afsonalari
Kameyn

Kameyn (birm: Kaman) nomi bilan ham tanilgan, Myanmaning Rakxayn shtatida joylashgan, asosan musulmon hind-aryan etnik guruhdir. Kaman nomi fors tilidan olingan boʻlib, "kamon" degan maʼnoni bildiradi. Kamanlar Myanma hukumati tomonidan rasman tan olingan va Arakan xalqini tashkil etuvchi 7 nafar etnik guruhdan biri sifatida tasniflangan. Ular mahalliy deb hisoblanadi va odatda milliy guvohnomaga ega Myanma fuqarolari sifatida tanilgan.

Kamanlar Rakxaynda davom etayotgan tartibsizliklardan qattiq taʼsir koʻrsatdi.

 Tasiri 
1660-yilda Mugʻal shahzodasi Shoh Shuja Mugʻallar imperiyasi taxtini egallashga muvaffaqiyatsiz urinishdan soʻng Arakanga (hozirgi Rakxayn shtati) qochib ketadi. Shahzoda oilasi va izdoshlari bilan Arakan hukmdori Makkaga ziyorat qilish uchun uni boshpana va kemalar bilan taʼminlash niyatida Myau-Uga koʻchib oʻtadi. Uning qochishi Mugʻallar imperiyasidan Arakanga qochib ketgan musulmon muhojirlar toʻlqini bilan birga boʻladi.

Arakan hukmdori Sanda Tudamma shahzodani avvaliga iliq kutib oldi, lekin tez orada munosabatlari buziladi. 200 nafar izdoshlari va mahalliy musulmonlar qurshovida boʻlgan shahzoda oʻzining oldingi vaʼdalaridan voz kechgan Arakan hukmdorini agʻdarishga qaror qiladi. 1661-yil fevral oyida Shoh Shuja va uning bir qancha sheriklari Arakan askarlari tomonidan oʻldirildi. 1663-yilda Shoh Shujaning bolalari, jumladan Arakan hukmdorining haramiga yuborilgan qizlari ham oʻldiriladi. Shoh Shujaning omon qolgan askarlari Arakan saroyining maxsus qoʻriqlash boʻlimiga, Kaman kiritiladi.

Kaman askarlari Shimoliy Hindistondan kelgan afgʻon yollanma askarlari bilan birga Arakan qirolligining siyosiy oʻyinlarida katta taʼsir oʻtkazdilar. Bu 1710-yilgacha davom etdi, qirol Sanda Vizaya I ularning kuchini bostirishga va kamanlarning koʻp qismini Ramri (Yanbi) oroliga yuborishga muvaffaq boʻladi. Kaman askarlarining avlodlari hozirgacha Ramrida va Akyob (Stue) yaqinidagi qishloqlarda istiqomat qilishadi.

1931-yilda Arakanda 2686 kamanlar yashagan.

 

 
 
 
 
 
Turkum:Myanma xalqlari
Kanzya

Kanzya (xitoycha: línjia) — Xitoyda yashovchi kichik moʻgʻul etnik guruhi. Madaniyat va til jihatidan ular Baoan va Dongxiangga yaqin. Ularning aholi soni 2 mingga yaqin. Hui xalqi tarkibiga kiritilgan.

 Til 
Fanda kanzya tili nisbatan yaqinda tasvirlangan. Bu tilning kashf etilishi ilm-fan tomonidan taʼriflanmagan boshqa moʻgʻul dialektlarining mavjudligini koʻrsatishi mumkin.

Kanjia tili janubiy moʻgʻul tillari guruhiga kiradi va Baon hamda Dongxiang tillariga eng yaqin hisoblanadi. Janubiy moʻgʻul tillari guruhiga moʻgʻul tilini ham oʻz ichiga olgan shirongol tillari tarmogʻiga kiradi.

Shirongol tillarini G. N. Potanin. Biroq, u kanzya tilining mavjudligi haqida bilmas edi.

Kanjia xalqining 2000 nafar vakilidan 1000ga yaqini oʻz ona tilida soʻzlashadi.

 Joylashuvi 
Ular Xuannan-Tibet avtonom prefekturasi, Tongren okrugidagi Xitoyning Tsinxay provinsiyasida yashaydi.

 Yana qarang 

 Moʻgʻul xalqlari

 

Turkum: mo'g'ul xalqlari
Turkum:Mo'g'ullar
Turkum:Xitoy xalqlari
Karatay

Karatay (qoz. Qoratay) — Oʻrta Juzdagi nayman qabilasining yirik qozoq urugʻiKurilev, V. P. Skot, zemlya, obщina u kochevix i polukochevix kazaxov: vtoraya polovina XIX-nachalo XX veka — S. 229..
thumb| Nayman qabilasi urugʻlaridan birining ajdodi Qoratoy botir Ulatemiruli.

 Tarixi 
Nayman Belgibaydan, Belgibay Okireshdan, Okiresh Ergenektadan. Nasabnomaga koʻra, Sarijomart Soybolat botirning ukasi erta vafot etgan, uning uch farzandi koʻkjarli, qoratoy, bura akasi Sarijomartning bagʻrida voyaga yetgan.

Shejire Shakarim Kudaiberdieva. Sarjoʻmartning katta xotinidan Qoratoy, kichik xotinidan esa Bidala, Jansariy, Shaygʻoz, Barjaksi oʻgi`llari bor. Sarjomartning ukasidan Boʻra, Balta va Bagonali, Koʻkjarlidan asrab olingan oʻgʻillari ham bor edi.

 Joylashishi 
thumb| 1868-yildagi Sibir qirgʻizlari (qozoqlar) hududidagi qishki va yozgi migratsiya xaritasi, Qoratoy urugʻining qora erlarida belgilangan.
1824-yilda tashkil etilgan, 1868-yilda Qarqarali okrugiga aylantirilgan Qarqarali tashqi okrugida qoratoy-naymanlar yashagan. 1897-yilda Qarqarali okrugi aholisi 171655 kishi edi. 1926-yilda — 250 ming kishi. Aholi punkti: Qarqarali (koʻpchilik), Atbasar, Semipalatinsk, Pavlodar tumanlari. Hududi taxminan 300 ming km2.

Chuy choʻlida Qoratay — Daulet kenja naymanlari yashagan.

Klan birinchilardan boʻlib Chuy oʻlkasiga yoʻl ochgan odamlar orasida mashhur. Buning hikoyasi: 1860-yillarda, Shimoliy Qozogʻistonda katta jut bilan, koʻplab chorva mollari oʻlib va odamlar kasallik tufayli nobud boʻlgan. Daulet urugʻiga mansub Kebenek turkumining boshligʻi Chuy choʻlidagi boy choʻl yerlariga ega Ust-Kamenogorsk tumanidagi Koʻk-Terek hududidan, koʻplab xalqlarga „Ipak yoʻli“ nomi bilan maʼlum boʻlgan, juta kasalligi yoʻq va odamlar oʻlmaydigan, yaxshi bepul yaylovlar va erkin dashtlar bor joyga koʻchib oʻtishgan.

 Volostlar 
Semipalatinskning yuqori qismiga joylashib, Oktabr inqilobidan oldin qoratoylarning avlodlari Ust-Kamenogorsk viloyatidagi Janubiy Oltoy deltasida yashagan. Asosiy kasbi chorvachilik edi.

 

 
 ФАЗЛАЛЛАХ РАШИД-АД-ДИН->СБОРНИК ЛЕТОПИСЕЙ->ПУБЛИКАЦИЯ 1946—1952 ГГ.->ТОМ I->КНИГА 1->РАЗДЕЛ 3
 УКАЗАТЕЛЬ названий тюркских кочевых народов, которые все происходят от потомства четырёх сыновей Диб-Якуя
 Э. Хара-Даван. Объединение отдельных племён в монгольский народ 
 Современное шежире (родословная) казахов — Шежире казахов 
 Найман шежіресі. Т. А. Енсебаев
Turkum:Oʻzbek qabilalari
Turkum:mo'g'ul tug'ilishi
Turkum: mo'g'ul xalqlari
Turkum:qozoq qabilalari
Kaftoritlar

thumb| Asirga olingan kaftorit; Abydosdagi Ramzes II ibodatxonasi, 19-sulola
Kaftoritlar ‎ — Sharqiy Oʻrta yer dengizi aholisi "kaftorimlar" nomi bilan Muqaddas Kitob tarjimasida aytilgan.

 Kaftoritlarning kelib chiqishi i 
Minoan Kritining zamonaviy tadqiqotchilari va sharqshunoslar orasida „Kaftor“ Minoan Kriti bilan bir xil boʻlgan va Misr matnlarida Keftiu (kftw)Istoriya drevnego Vostoka. Ch. 2. M. 1988 sifatida ham tilga olingan degan gipoteza keng tarqalgan.

Ilgari boshqa versiyalar surilgan edi, endi ular deyarli yoʻq:

 Ueynrayt 1931-yilda Kafto/Kaftiu Anadoluning janubi-sharqiy qismidagi (Kilikiya yoki Kapadokiya) ehtimol Misr nazorati ostidagi hudud ekanligini taklif qildiWainwight, „Keftiu: Crete or Cilicia?“ The Journal of Hellenic Studies 51 (1931). Bu gipoteza anʼanaviy gipotezaga zid emas, chunki Kritning Milet mustamlakasi Kichik Osiyoning janubi-sharqida joylashgan ediDavid Keys — „Colonizing Cretans“ v arxive jurnala „Archaeology“. 2004, Archaeological Institute of America. (Xet matnlarining Milavanda). Bu taxmin bilan bogʻliq asosiy muammolardan biri shundaki, Kilikiya Rexmir"The Philistines: Their History and Civilization" by R.A.S. Macalister, 1913. Glava I. „The origins of the Philistines“ v veb-biblioteke „Internet Sacred Text Archive“. davrida Mino maxsulotlarni tarqatish markazi boʻlishi qiyin edi.
 Injil olimi J. Strange (1980) fikriga koʻra, Semit Kaphtor va Misr Keftiu geografik Kipr oroli bilan bogʻliq. Bu nazariya tadqiqotchilar tomonidan koʻrib chiqilmagan.

 

 
 Библия
 Strange, J. Caphtor/Keftiu: A New Investigation (Leiden: Brill) 1980.
Turkum:Dengiz xalqlari
Kedayanlar

right|thumb|322x322px| Kedayan ayollari, 1896-yil
Kedayanlar — Borneo orolidagi Bruney, Labuan, Sabah va Saravakda yashovchi etnik guruh.

 Qisqacha tavsifi 
Ular Dayak-Klementanlarning kichik guruhiga kiradiCarl Skutsch. Encyclopedia of the World’s Minorities. Routledge, 2013. p. 781. Ular Islom diniga amal qiladilar. Ular kedayan tilida gaplashadilar. Bruneyda 30 000 ga yaqin, Sabahda 46 500 va Saravakda 37 000 kishi istiqomat qiladi Kamus Kedayan-Melayu Melayu-Kedayan. Berakas: Dewan Bahasa dan Pustaka Brunei, 2006, p. xi. Sabahda ular asosan Sipitang, Bofort, Kuala Penyu va Papar shaharlarida, Saravakda — Lavas, Limbang, Miri Shiv Shanker Tiwary, P.S. Choudhary. Encyclopedia Of Southeast Asia And Its Tribes (Set Of 3 Vols.). Anmol Publications Pvt. Ltd, 2009 shaharlarida yashaydilar.

 Kelib chiqishi 
Kedayanlarning kelib chiqishi toʻliq aniq emas. Eng keng tarqalgan taxmin — bu XV-XVI-asrlarda koʻchib kelgan Yava aholisining avlodlari degan gipoteza. Borneo shimolida va oʻsha paytda Borneo shimolida keng hududlarga egalik qilgan Bruney malaylari bilan nikoh orqali yangi etnik jamoani yaratdiAhmad Ibrahim, Sharon Siddique, Yasmin Hussain. Readings on Islam in Southeast Asia. Singapore:Institute of Southeast Asian Studies, 1985, p. 312A. Suresh Canagarajah. Reclaiming the Local in Language Policy and Practice. Routledge, 2005, p. 227.

 Kedayan tili 
Kedayan Bruney Malay tilining lahjasi hisoblanadi: bu ikki tildagi lugʻatning 94% ga yaqini oʻxshashdir Nothofer B. The languages of Brunei Darussalam. In H. Steinhuaer (Ed.). Papers in Austronesian Linguistics. Canberra: Australian National University, 1991, p. 151. Talaffuzdagi asosiy farq shundaki, Kedayan tili boshlangʻichga ega, ammo Bruney Malay tilida yoʻq, shuning uchun Bruney Malay tilidagi Kedayan soʻzi hutan (oʻrmon) utanga mos keladi. Kedayan tilida ham tovushi yoʻq, shuning uchun Bruney malay tilidagi rumah (uy) soʻzi Kedayan umahiga mos keladiFaahirah, R., Deterding, D. The pronunciation of Kedayan // South East Asia: A Multidisciplinary Journal, 2019, N19, p. 78-85.

 

Turkum: Malayziya Xalqlari
Turkum:Bruney xalqlari
Turkum:Kalimantan
Gruziya garmoni

Gruziya garmoni (yuk. ქართული გარმონი) — Gruziya xalq musiqa asbobidir. Mashhur oʻyinchilar: Lela Tataraidze, Repko Alhanaidze, Pro Torgvaidze, Tornike Shiereli va boshqalar. Gruziya garmonining uch turi mavjud: "Tsiko-tsiko" va „Buzika“ (miniatyura),  ''Tushinskiy" va „Basgarmoni“.

 Tarix 
XIX-asrda Tbilisida yaratilgan.

 
 
Turkum: Gruziya musiqa asboblari
Turkum:Garmon
Peperoni

PeperoniNauchno-informatsionniy „Orfograficheskiy akademicheskiy resurs AKADYeMOS“ Instituta russkogo yazika im. V. V. Vinogradova RAN // GRAMOTA.RU — spravochno-informatsionniy internet-portal „Russkiy yazik“ (— italyan-amerika salyamisining achchiq turiKulinarnaya ensiklopediya. Tom 27. M., 2016, shuningdek, amerikancha pitsa nomi. Asosan choʻchqa goʻshtidan tayyorlanadi, tovuq, mol va boshqa goʻsht bilan tayyorlangan amerikancha variantlari ham bor. Peperoni quritilgan kolbasa boʻlib, achchiqligi jihatidan janubiy Italiya salyamisiga, xususan „Salsiccia Napoletana piccante“ga, Neapolning achchiq kolbasasi yoki Kalabriya Sopressatasiga oʻxshaydi. Ularning asosiy farq shundaki, pepperoni asosini tashkil qiluvchi massa mayinroq boʻladi (Milanning ziravorsiz salyamisi kabi) va odatda sunʼiy qobiqdan foydalangan holda tayyorlanadi.

Peperoni (peperoni) soʻzi italyancha peperone soʻzining koʻplikda aytilishi boʻlib, qalampir degan maʼnoni anglatadi, italyan-amerika oshxonasida esa achchiq kolbasa maʼnosini beradi. Italiyada pepperoning amerikancha turiga buyurtma berish uchun salame piccante yoki salamino piccante (Kalabriyada keng tarqalgan achchiq salyami) olib kelishlarini soʻrashingiz kerak. Peperoni qoʻshilgan pitsaning italyancha nomi — pizza alla diavola (achchiq kolbasa bilan) tarzida aytiladi.

, pepperoni kontinental Yevropada qalampirning turli navlari, jumladan qizil va mayda achchiq, koʻp hollarda tuzlangan qalampir, Italiyada „paprika, achchiq qizil qalampir“ yoki „shirin nordon qalampir“ ni anglatadi. AQShda esa ular pepperoncini yoki banan qalampirlari deb ataladi.

 

 
 nytimes.com: Pepperoni: On Top
Turkum:Italiya kolbasa
Norvegiyadagi armanlar

right|thumb|400x400px| Dunyoda armanlarning xaritasi
Norvegiyadagi armanlar  — Norvegiyada yashovchi etnik armanlar jamoasi. Mamlakatdagi armanlarning aniq soni nomaʼlum, ammo norasmiy maʼlumotlarga koʻra, taxminan 1000-2500 kishi. Norvegiyaga arman migratsiyasi asosan Yaqin Sharq davlatlaridan keladi, ammo soʻnggi yillarda Armanistondan migrantlar oqimining koʻpayishi kuzatilmoqda. Etnik armanlarning aksariyati Norvegiya poytaxti Osloda istiqomat qiladi. Asosan xizmat koʻrsatish sohasida band, shuningdek hunarmandlar va mayda savdogarlar .

 Tarixi 
Armanlar Norvegiyaga 1970-yildan boshlab koʻchib kela boshladilar, dastlab ular asosan Livan va Eronlik armanlar edi, 1990-yildan boshlab Armanistondan migrantlar oqimi boshlandi.

 Armanlar jamoasi 
Norvegiyada bitta arman yakshanba maktabi mavjud boʻlib, unda arman tili va Armaniston tarixi oʻrgatiladi.

Norvegiyadagi arman jamiyatining vakillik organi Arman-Norvegiya ittifoqi (rahbari Fred Iskandaryan), shuningdek, etnik armanlarning bir qancha hududiy fuqarolik birlashmalari ham mavjud. 2001 va 2012-yillarda Arman-Norvegiya ittifoqi Norvegiya hukumatiga Arman genotsidini rasman tan olish talabi bilan murojaat qilgan. Biroq Norvegiya hozircha armanlar genotsidini rasman tan olmagan . 2007-yil 21-aprelda norvegiyalik qutb tadqiqotchisi, olim, diplomat, 1922-yilgi Nobel tinchlik mukofoti sovrindori, arman diasporasi rivojiga katta hissa qoʻshgan Fridtyof Nansen, shuningdek, 1915-yildagi arman genotsidi qurbonlariga Bergen shahrida xachkar oʻrnatilgan.

 Din 
Armanlarning aksariyati Muqaddas Echmiadzin Arman Apostol cherkoviga mansub, shuningdek, Arman katolik cherkoviga mansub katolik armanlar ham oz sonli.

 Yana qarang 
 Arman diasporasi
 

 
 Доктор Фритьоф Нансен. «Армения и Ближний Восток». Издатель: И. С. И А. Л. Фосетт, Инк., Нью-Йорк, 1928, стр. 170—179
 «Энциклопедия Армянская диаспора» глав.ред Ов. Айвазян. Ереван, 2003.
 
 Институт арменоведческих исследований ЕГУ «Диаспора»
Turkum:Norvegiya Xalqlari
Zaks

Zaks, boshqa transkripsiyada Saks  — nemis familiyasi.

U Germaniyadagi hudud nomidan kelib chiqqan — (Quyi) Saksoniya www.duden.de, bu oʻz navbatida sakslarning , qadimgi german saks qabilalarining shimoli-sharqiy guruhining nomlaridan kelib chiqqan . „Sakslar“ soʻzining etimologiyasi hali toʻliq aniqlanmagan, soʻzni (Sax) birinchi marta ishlatgan qadimgi mualliflar, uni sakslarning odatiy quroli — xanjarning bir turi — skramasaksdan kelib chiqib talaffuz qilgan. III asrdan boshlab Rim ida saks dengiz qaroqchilari haqida qaydlar mavjudAlbert Genrich: Der Name der Sachsen — Mythos und Realität. In: Studien zur Sachsenforschung, 7. S. 137—144, Verlag August Lax, Hildesheim 1991. 810-811 yillarda "Limes Saxoniae" — Buyuk Karl Sakson va Obodrit yerlarini boʻlish uchun belgilagan „Sakson chegarasi“ deb tanilgan. Sakson ida toʻgʻridan-toʻgʻri qaydlar XI asrda yaratilgan Anno II Kyoln arxiyepiskopi haqidagi eposga kiritilgan: "von den mezzerin alsô wahsin, wurdin si geheizzin Sahsi"Max Roediger (Hg.): Das Annolied, (=MGH, Deutsche Chroniken I, 2), Berlin 1895; (Juda oʻtkir boʻlgan pichoqlardan kelib chiqib, ular sakslar deb atala boshlandi)Early German Classics from the Fourth to the Fifteenth Century,
London 1858, von F. Max Muller — 2004 — Fiction — Seite 65..

Germaniyadagi qadimgi german qabilalari va yerlarining nomlaridan olingan shunga oʻxshash familiyalar keng tarqalgan va turli xil versiyalarda, quyida koʻrib chiqishingiz mumkin. Bayer , Shvabe , Franke , Proys, Prus .

 Yana qarang 
 Saks
 Zaks (yahudiy familiyasi)
 

Turkum:Alifbo boʻyicha familiyalar
Turkum:Nemis familiyalari
Yogʻoch baliq

Yogʻoch baliq (xitoycha mùyú , pinyin mùyú , pall. muyui, , moktak, mogi kor. míngínhì, mo (vyet . mõ), mokugyo (yap.mìnìmokugyo:) — buddistmonastirlarida marosimlar va ibodatlar vaqtida ritmni saqlash uchun ishlatiladigan baliq shaklidagi yogʻoch tirqishli nogʻora. Xitoy va yapon talqinlarida u bezatilgan boʻlishi mumkin, supaga, yostiqlarga joylashtirilishi mumkin; koreyscha varianti soddaroq shaklga ega. Yogʻoch baliqlarning kelib chiqishi haqida bir qator afsonalarda hikoya qilinadi. Xitoy va yapon talqinlarida u bezatilgan boʻlishi mumkin, supaga, yostiqlarga joylashtirilishi mumkin; koreyscha varianti soddaroq shaklga ega. Yogʻoch baliqlarning kelib chiqishi haqida bir qator afsonalarda hikoya qilinadi.

 Bir paytlar qoʻrs bir rohib yashar edi, u oʻlimidan keyin orqasida daraxt oʻsib turgan, baliq boʻlib qayta tugʻildi. Bir kuni bu baliqni daryoda, oʻsha rohibning ustozi boʻlgan, bir kishi koʻrib qoldi. U baliq shogirdi ekanligini bildi. Baliq ustozidandan uni daraxtdan xalos qilib, baliq shaklidagi asbob yasashni so‘radi va o‘qituvchi vaʼdasini bajardi.

 Koreyalik rohib Chxun San Pvep Sa „Yurak sutrasi“ tarjimasi va qo‘shiq aytishdagi mahorati bilan mashhur bo‘lgan. Rohib yashagan shahar yaqinida chiroyli koʻk koʻl bor edi. Bir kuni hukumat vakillari rasmiy tashrif bilan u yerdan suzib oʻtayotganda qayiqda boʻlgan bola suvga tushib ketadi; qayiqda hech kim suza olmaganligi uchun uni hech kim qutqara olmaydi. Qaygʻuga botgan amaldor baliqchilarga jasadni topishni buyurdi; uch kun davomida izlash ishlari muvaffaqiyatsiz tugaydi. Shundan so‘ng amaldor jasad topilmaganiga qaramay, dafn marosimini o‘tkazishni so‘rash uchun Chxun San Pvep Sa huzuriga borgan. Rohib qoʻshiq aytishni boshlaganida maʼrifatni his qiladi: bolaga nima boʻlganligi unga ayon boʻladi. U amaldorga baliq bozoriga borib, u yerdagi eng katta baliqni sotib olishni aytadi. Baliq kesilganda, ular ichida mo''jizaviy tarzda omon qolgan bolani topdilar. Xursand bo‘lgan amaldor buning sharafiga, Chxun San uchun maxsus baliq shaklidagi musiqa asbobini buyurtma qiladi; va shundan buyon bu asbob ogʻzi ochiq, oshqozoni boʻsh baliq shaklida yasaladi.

Maʼlumki, yogʻoch baliq eramizdan avvalgi III asrning birinchi oʻn yilligi oxirida ishlatilgan.

 

 

 
Turkum:shock musiqa asboblari
Turkum: Idiofonlar
Turkum:buddist ibodat ob'ektlari