Yuriy Shabanov

thumb|Yuriy Shabanov
Yuriy Fedorovich Shabanov (1937-yil 11-noyabr Xabarovsk — 2010-yil 30-mart, Moskva) — sovet va rus shaxmat grossmeysteri (2003), respublika toifasidagi hakam (1997).

Katta shaxmat boʻyicha ikki karra jahon chempioni: Bad Zwischenahn (2003) va Halle(2004). Rossiya kattalar jamoasida uch karra Yevropa chempioni 2001, 2002 va 2006. Shaxmat boʻyicha uch karra Moskva chempioni (2005, 2006 va 2007). Katta shaxmat boʻyicha Rossiya chempioni (1999). Uzoq Sharq chempioni (1961). Magadan — Uzoq Shimol viloyatining koʻp karra chempioni (1961-1980).

 Biografiya 
Yuriy Fedorovich Shabanov 1937-yilda Uzoq Sharq nashriyotining bosh muharriri oilasida tugʻilgan. U deyarli otasiz oʻsgan, chunki otasi Ikkinchi Jahon urushi paytida vafot etgan. Urush tugaganidan keyin uning oilasi Xabarovskdan koʻchib oʻtdi. Birinchidan, ular Irkutsk viloyatining Nijneudinsk shahriga, keyinroq Lvovga koʻchib oʻtishdi. Shabanov shaxmatni 1951-yilda oʻrgana boshlagan.

Birinchi oʻrinni egallagan yosh oʻyinchi 1954-yilda Ukraina terma jamoasi tarkibida Kievda boʻlib oʻtgan Butunittifoq yoshlar olimpiadasida ishtirok etdi. U 9 ochkodan 7 ochko jamgʻarib, yarim finalda ikkinchi oʻrinni egalladi. U 12 balldan 8,5 ball toʻplab, finalda uchinchi oʻrinni egalladi.

Oʻsha yili Leningrad shahrida yoshlar oʻrtasida Butunittifoq chempionati boʻlib oʻtdi. Yuriy uchinchi doskada Ukraina jamoasida oʻynadi. Jamoa leningradliklar bilan 4 va 5-oʻrinlarni boʻlishib oldi. Ushbu turnirda Boris Spasskiy, Mixail Tal, Edvard Gufeld va boshqalar ishtirok etishdi, ammo Yuriy Shabanov ularni uchratmadi.

Keyinchalik Xabarovsk shahrida oʻtkazilgan shaxmat boʻyicha viloyat birinchiligi gʻolibi boʻldi. Shaxmat boʻyicha bolalar bogʻining ustuvorligi 1955-yilda Xabarovskda boʻlib oʻtdi: Yuriy 10 balldan 9 ball toʻpladi va birinchi oʻrinni egalladi. 1957-yilda Blagoveshchensk shahrida Xabarovsk va Primorye oʻlkasi, Amur, Saxalin va boshqa viloyatlarning yetakchi shaxmatchilarining zona musobaqasi boʻlib oʻtdi. Bu vaqtda Yuriy Shabanov Magadan konchilik texnikumining talabasi edi va 17 balldan 12 ball toʻplab, birinchi oʻrinni egallaganidan soʻng SSSR sport ustaligiga nomzod boʻldi. Keyinchalik u Chelyabinsk shahrida boʻlib oʻtgan RSFSRning 17-chempionatida ishtirok etish huquqini oldi. Yuriy 19 balldan 10,5 ball toʻplab, 6-9-oʻrinlarni egalladi.

Shabanov bir necha bor RSFSRning Uzoq Sharq yarim finalida gʻalaba qozongan va Rossiya chempionatlarida qatnashgan. 1960-yildan beri Magadan viloyatining koʻp karra chempioni boʻldi. Yuriy geologiya boʻyicha diplom bilan taqdirlangan va oʻz mutaxassisligi boʻyicha ishlagan, shuning uchun shaxmat oʻynashga koʻp vaqt topa olmadi. Faqat 1964-yilgi Trud chempionatidan soʻng, Yuriy birinchi oʻrinni egallab, SSSR sport ustasi unvoniga sazovor boʻldi, shaxmat uning hayotida birinchi oʻringa chiqdi.

Yuriy Shabanovning amaliy kuchi oʻsdi. U 70-yillarning eng kuchli shaxmat ustalaridan biri edi. U 1978-yilda Trud chempionatining finalida yana gʻalaba qozondi. Yuriy SSSRning yarim finalida muntazam ishtirok etgan, ammo har safar unga hal qiluvchi qadam uchun biror narsa etishmagan. Shabanov bolalar va oʻsmirlar sport maktabida instruktor boʻlib ishlagan Yaroslavlga koʻchib oʻtgandan keyingina, Yuriy Fedorovich oʻz orzusini amalga oshirdi va Sovet chempionatining Birinchi ligasiga kirdi va u yerda 80-yillarda beshinchi oʻrinni egalladi.

Shabanov 90-yillarda xalqaro ustaga aylandi. U kuchli rus katta shaxmat harakatiga qoʻshildi va 2000-yillardan beri Moskvada yashadi. 2004-2008-yillarda Moskva jamoaviy chempionatlarida qatnashgan. U 2001, 2002, 2004, 2006, 2007 va 2008-yillarda Rossiya kattalar jamoasi tarkibida oltita Yevropa chempionatida qatnashgan. 1999-2007-yillarda kattalar oʻrtasidagi Rossiya chempionatida qatnashgan. 2003-2007-yillarda shaxmat boʻyicha kattalar oʻrtasidagi Moskva chempionatida ham qatnashgan. Yuriy Fedorovich Moskva — Sankt-Peterburg jamoalarining anʼanaviy oʻyinlarida ishtirok etdi. 2002 va 2005-yillarda Moskva jamoasi tarkibida Sankt-Peterburg oʻyinlar shulardan jumlasidan edi.

 Sport yutuqlari 
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/6/6d/Shabanov_vs_Tseshkovsky%2C_1973.jpg/220px-Shabanov_vs_Tseshkovsky%2C_1973.jpg|alt=|thumb| Yuriy Omskdagi RSFSR chempionatida 1973-yilda Vitaliy Tseshkovskiyga qarshi oʻyinda (oʻngda).
YillarShaharlarChempionat+−=NatijaOʻrin1956IrkutskZone RSFSR tournament of Siberia and the Far East9½ of 13III-IV1957BlagoveshchenskZone RSFSR tournament of Siberia and the Far East12 of 17I1957Chelyabinsk17th RSFSR Championship (Chelyabinsk Semifinal)10½ of 19VI-IX1957Awarded the title of the USSR Candidate Master of Sports1959BlagoveshchenskGames of the RSFSR (Far Eastern Zone)6½ of 8I1961KhabarovskChampionship of the Far East10½ of 13I1963Rostov-on-Don1/2 Finals of CS DSO Trud10 of 13I1964KamenskIII Finals of CS DSO Trud12½ of 17I-II1964He fulfilled requirements for the USSR Master of Sports1964RigaSmall Championship of the VCSPS (Group II)6 of 9II1965CheboksarySemifinal of the 33th USSR Championship9 of 16VII-VIII1967LeningradFinals of the RSFSR Games6½ of 111969SverdlovskQualifying tournament for the 37th USSR Championship12 of 17I-III1969BarnaulSemifinal of the 37th USSR Championship9 of 17VIII-IX1971MoskvaFinals of CS DSO Trud (1/4 USSR Final)10 of 17III-V1971DaugavpilsUSSR Championship Semifinal8½ of 17VII-VIII1972RostovFinals of the RSFSR Championship, 1/4 USSR Finals11 of 19V-VI1972UzhhorodUSSR Championship Semifinal10½ of 17II-V1973OmskFinals of the 29 RSFSR championship6 of 15131973FrunzeUSSR semi-final7½ of 15IX-XI1974Tula30th RSFSR Championship5½ of 1513-141977BălțiQualifying tournament for the USSR Championship5½ of 131978AstrakhanFinals of CS DSO Trud10½ of 15I-II1978KrasnodarFinals of the 7th RSFSR Spartakiad6½ of 11VII1981Vladimir35th RSFSR Championship8 of 15VII1982Stavropol36th RSFSR Championship7 of 14IX-X1983KrasnodarFinals of the 8th RSFSR Spartakiad5 of 11IX1985BerdyanskIV Finals of VS DSO Trud8½ of 15III1985KostromaQualifying tournament of the 53 USSR Championship11158½ of 17VIII-X1985TbilisiAlexander Kotov Memorial3087 of 11II1987KurskChampionship of the RSFSR42119½ of 17VI-IX1990YaroslavlInternational tournament „Yaroslavl-90“3166 of 10II-VI1990Kuybyshev43rd Championship of the RSFSR22117½ of 15VIII1990SochiMichael Chigorin Memorial3176½ of 11V1991SochiInternational Tournament6½ of 11IV-VI1992Oryol45th Russian Championship2275½ of 11IX-XII1996Elista49th Russian Championship2365 of 11401999MoskvaFinals of the Russian Senior Chess Championship7½ of 9I1999Gladenbach9th World Senior Chess Championship6148 of 11V-XI2000Rowy10th World Senior Chess Championship8 of 11IV2001DresdenEuropean Senior Team Chess Championship5½ of 7I2001Arco11th World Senior Chess Championship8 of 11IV-X2002DresdenEuropean Senior Team Chess Championship5 of 6I2003AshdodInternational Open Chess Championship in Israel5 of 9412003TulaMichael Botvinnik Memorial among seniors6½ of 10I2003Bad Zwischenahn13th World Senior Chess Championship7049 of 11I2004DresdenEuropean Senior Team Chess Championship4½ of 7III2004Arvier4th European Senior Chess Championship6 of 9VI2004Halle14th World Senior Chess Championship6058½ of 11I2005MoskvaMoscow Senior Chess Championship7½I2006DresdenEuropean Senior Team Chess Championship4½ of 7I2006MoscowII International Chess Festival Moscow Open 2006 (Tournament A — Senior)5½I2006MoskvaMoscow Senior Chess Championship6I2007MoskvaIII International Chess Festival Moscow Open 2007 (Tournament A — Senior)5I2007MoskvaMoscow Senior Chess Championship6I2007DresdenEuropean Senior Team Chess Championship6 of 8II2007Gmunden17th World Senior Chess Championship6058½ of 11II-IV2008DresdenEuropean Senior Team Chess Championship6½ of 9III

 

Turkum:2010-yilda vafot etganlar
Turkum:1937-yilda tugʻilganlar