Onufry Zagłoba

Jan Onufry Zagłoba — taniqli polyak yozuvchisi Henryk Sienkiewicz qalamiga mansub „Trilogiya“ (Ogniem i mieczem, Potop, Pan Wołodyjowski) turkumidagi eng mashhur va ahamiyatli xayoliy qahramonlardan biri hisoblanadi. Zagłoba turkumning boshqa personajlari bilan birgalikda Polsha-Litva ittifoqi (Rzeczpospolita) shon-sharafi uchun turli sarguzashtlarda ishtirok etadi. U Polsha adabiyotidagi eng sevimli obrazlardan biri boʻlib, asar davomida u oʻz hayotini maʼnosiz oʻtkazuvchi mayda dvoryandan (shlyaxtich) mard va ayyor qahramongacha boʻlgan murakkab evolyutsiyani boshidan kechiradi.

 Personaj biografiyasi 
„Trilogiya“ning birinchi qismida Zagłoba dastlab oʻz manfaatini oʻylaydigan, boshqalarning ishonchini suiisteʼmol qilib kun kechiradigan kichik martabali shlyaxtich sifatida namoyon boʻladi. Biroq, asarning boshqa bir qahramoni Jan Skrzetuski bilan uchrashgach, uning hayoti tubdan oʻzgaradi hamda u jasur qahramonlar davrasiga qoʻshilib, ularning ishonchiga loyiq doʻstga aylanadiStanisław Kozłowski. Henryk Sienkiewicz jako powieściopisarz historyczny. Biblioteka warszawska, 1892. pp. 530–535Stanisława Grabska. Between Recklessness and Hope. CRVP, 2002. p. 205. Zagłoba ular bilan birgalikda sarguzashtlar izlaydi va oʻz vatani uchun janglarda ishtirok etadiGeorge Weigel. The Final Revolution: The Resistance Church and the Collapse of Communism. Oxford University Press, 2003. p. 139.

Bir bazm paytida, mast holatda boʻlishiga qaramay, shahzoda Yanush Radzivillni (Janusz Radziwiłł) birinchi boʻlib xoin deb atagan aynan Zagłoba ediZAGŁOBA JAN ONUFRY herbu Wczele (lit.). Encyklopedia.interia.pl. 2012. Vaqt oʻtishi bilan u butun mamlakatda tanilgan, hattoki qirolga maslahat beradigan va qudratli magnatlar tomonidan hurmat qilinadigan strateg va maslahatchiga aylanadi. Zagłoba kalbosh, bir koʻzi yaxshi koʻrmaydigan, ichishni va oʻzining „qahramonliklari“ haqida lof urishni yaxshi koʻradigan qahramon sifatida tasvirlangan. Shuningdek, u har qanday narsaning ustidan kulishga moyilligi va oʻtkir zehnli taktik sifatida tanilgan.

 Adabiy tahlil va ahamiyati 
thumb|left|200px|Zagłoba (chapda) va Bohun, rassom: Juliusz Kossak
Zagłoba Sienkiewiczning barcha uchta kitobida ishtirok etadi: „Olov va qilich bilan“ (With Fire and Sword), „Toʻfon“ (The Deluge) va „Pan Volodiyovskiy“ (Colonel Wolodyjowski). Adabiyotshunos Roman Diboski (Roman Dyboski) taʼkidlashicha, Zagłobaning hazilga boy obrazi Sienkiewicz yaratgan qahramonlar orasida eng yashovchanlaridan biridirRoman Dyboski. Literature, Art and Learning in Poland since 1863. CUP Archive, 1971. p. 538. Horst Frenz esa Zagłobani jahon adabiyotidagi „oʻlmas hajviy personajlar galereyasiga“ tegishli va oʻta original obraz deb hisoblaydiHorst Frenz. Literature: 1901-1967. World Scientific, 1999. p. 39.

thumb|right|200px|Zagłoba raqsga tushmoqda, illyustratsiya muallifi: Antoni PiotrowskiHenryk Sienkiewicz, Ogniem i Mieczem, p. 52
Tadqiqotchilar uni koʻpincha Shekspirning Falstaff obraziga qiyoslashadi. Bu oʻxshashlik ularning har ikkalasi ham bazm-jamshidlarni sevishi, oʻtkir tili va yoshlikdagi sarguzashtlarini boʻrttirib gapirishiga asoslangan. Biroq, Zagłobaning Falstaffdan asosiy farqi shundaki, u asar davomida mardlashib boradi va haqiqiy vatanparvarga aylanadi. Masalan, u Xmelnitskiy qoʻzgʻoloni paytida xavf-xatarga qaramay Helena ismli qizni qutqarishga qaror qiladi. Sienkiewiczning oʻzi ham Zagłobani Falstaffdan koʻra yaxshiroq qahramon deb hisoblagan, chunki u kerakli paytda jasorat bilan jang qila olganNevin Otto Winter. The New Poland. Ayer Publishing, 1923. p. 268.

Bundan tashqari, Zagłoba oʻzining oʻtkir zehnli va strategik rejalari bilan koʻpincha Odissey (Uliss) personajiga ham yaqin turadiEdward Bolland Osborn. Literature and Life. Ayer Publishing, 1922. p. 45. U Polsha madaniyatida tuganmas optimizm va umid ramziga aylangan boʻlib, har qanday murakkab vaziyatdan chiqish yoʻlini topa oladigan strateg sifatida eʼtirof etiladi.

 Kino va televideniyeda 
Jan Onufry Zagłoba obrazi Polsha kinematografiyasida bir necha bor turli aktyorlar tomonidan jonlantirilgan:
 1914-yil: „Obrona Częstochowy“ — Aleksander Zelwerowicz;
 1969-yil: „Pan Wołodyjowski“ — Mieczysław Pawlikowski;
 1974-yil: „Potop“ — Kazimierz Wichniarz;
 1999-yil: „Ogniem i mieczem“ — Krzysztof Kowalewski.

 

 Qoʻshimcha oʻqish uchun 
 Andrzej Stoff. „Zagłoba sum!“: studium postaci literackiej. Wydawnictwo UMK, 2006.

Turkum:Henryk Sienkiewicz personajlari
Turkum:Polsha madaniyati
Turkum:Hajviy qahramonlar