Zhantas/Cleaned-Uzbek_Wikipedia huggingface dataset:
Chana Blanksztejn

Chana Blanksztejn (-yilda Vilna shahrida tugʻilgan; 1939-yilda vafot etgan) — asosan Vilnada (hozirgi Vilnyus, Litva) faoliyat yuritgan polyak-yahudiy yozuvchi va jurnalist. Adabiyot va jurnalistikaga qoʻshgan muhim hissasi bilan tanilgan Chana Blanksztejn, shuningdek, ayollarning saylov huquqi uchun joʻshqin kurashi bilan ham eʼtirof etilgan. 1922-yilgi Polsha qonunchilik saylovida u Folksparteining bir qanoti boʻlgan Yahudiy Demokratik Xalq Blokidan nomzod sifatida qatnashgan, biroq gʻalaba qozona olmagan.
thumb|Ikkinchi Polsha Respublikasi parlamenti aʼzoligiga Chana Blanksztejnni targʻib qiluvchi 1922-yilgi poster

 Adabiy faoliyati 

Chana Blanksztejnning adabiy merosi tarkibiga vafotidan soʻng nashr etilgan, dastlab idish tilida yozilgan va 1939-yilda chop etilgan „Qoʻrquv va boshqa hikoyalar“ nomli hikoyalar toʻplami kiradi. Bu hikoyalar Sharqiy Yevropa yahudiy madaniyatining soʻnib borayotgan davriga nazar tashlaydi va dunyoga zamonaviy qarashni tasvirlaydi, ularning asosiy voqea joylari Vilna va Yevropaning bir qancha shaharlari boʻlib, koʻpincha fon sifatida Birinchi jahon urushi va Rossiya fuqarolar urushi xizmat qiladi. Hikoyalarda ayollarning mustaqilligi, tenglik va mazmunli mehnat kabi mavzular yoritilgan.

2022-yilda Wayne universiteti nashriyoti Anita Norich tomonidan ingliz tiliga tarjima qilingan „Qoʻrquv va boshqa hikoyalar“ kitobini chop etdi.

 

 
 

Turkum:1860-yilda tugʻilganlar
Turkum:1939-yilda vafot etganlar
Turkum:Polshalik ayol yozuvchilar
Turkum:Polshalik ayollar huquqlari faollari
Karolína Muchová

Karolína Muchová (1996-yil 21-avgustda tugʻilgan) — chexiyalik professional tennischi. 2023-yil sentyabr oyida yakkalik bahslari boʻyicha dunyo reytingida 8-oʻrinni, 2026-yil yanvarida esa juftlik bahslarida 156-oʻrinni egallagan. Bu uning sport faoliyatidagi eng yuqori koʻrsatkichlari hisoblanadi. Hozirda Chexiyaning WTA yakkalik bahslari reytingida 1-raqamli raketka ustasi.

Muchová ikki marta WTA Tur yakkalik bahslari chempioni boʻlgan, jumladan, 2026-yilgi Qatar Ochiq chempionatidagi WTA 1000 turnirida gʻalaba qozongan. U 2023-yilgi Fransiya ochiq chempionati „Katta dubulgʻa“ turnirida yakkalik bahslari finalida ishtirok etgan.

Muchová 2013-yilda professional tennischiga aylangan. U 2018-yilgi AQSh ochiq chempionatida ikki karra „Katta dubulgʻa“ turniri chempioni Garbiñe Muguruzani ikkinchi davrada magʻlub etib, ilk bor keng omma eʼtiborini oʻziga qaratgan. 2019-yilda Muchová Wimbledon musobaqasi chorak finaliga dunyo reytingida 3-oʻrinda turgan Karolína Plíškováni magʻlub etgan holda yoʻllanmani qoʻlga kiritgan. 2021-yilgi Avstraliya ochiq chempionatida sportchi dunyoning 1-raqamli raketka ustasi, mezbonlarning sevimli sportchisi boʻlgan Ashleigh Bartyni yengib, yarim finalga yoʻl olgan. 2023-yilgi Fransiya ochiq chempionatida sportchi dunyoning 2-raqamli oʻyinchisi Arina Sabalenkani ogʻir kechgan yarim final bahsida magʻlub etib, ilk bor „Katta dubulgʻa“ finalida ishtirok etgan. Final uchrashuvida u amaldagi chempion, dunyoning 1-raqamli tennischisi Iga Shvyontekka qarshi uch setlik murosasiz bahsda magʻlubiyatga uchragan va shohsupaning ikkinchi pogʻonasidan joy egallagan.

 Yoshligi 
Karolína Muchová 1996-yil avgust oyida Chexiyaning Olomouts shahrida tugʻilgan. Uning otasi Jozef Mucha sobiq chexiyalik futbolchi hisoblanadi. U qizini yetti yoshida tennisga olib kirgan. Uning akasi ham boʻlib, ular bolaliklarida birgalikda koʻplab sport bilan shugʻullanishgan. Uyiga yaqin joyda tennis kortlari boʻlgani uchun Muchová tennis raketkasini qoʻliga olgan va taxminan 12 yoshiga kelib, gandboldan koʻra tennis sportinini tanlashga qaror qilgan. 2019-yilda Muchová mashgʻulotlarni oʻtash uchun Pragaga koʻchib oʻtib, I. ČLTK Prague klubida tayyorlana boshlagan.

 Sport faoliyati 
left|thumb|Muchová 2018-yilgi AQSh ochiq chempionatida
Muchová 2013-yil oktyabr oyida 17 yoshida ITF ayollar davrasida oʻynashni boshlagan. Uning ilk turniri Dubrovnikda oʻtkazilgan sovrin jamgʻarmasi 10 ming dollarlik musobaqa boʻlib, u yerda sportchi ikkinchi davragacha yetib borgan. Keyingi yilning iyul oyida u Slovakiyaning Michalovce shahrida oʻzining ilk ITF chempionligini qoʻlga kiritdi. Shundan soʻng Muchová 2016-yil martigacha sust natijalar qayd etdi, ammo oʻsha oyda Sharm ash-Shayxda oʻtkazilgan musobaqada yakkalik bahslari boʻyicha oʻzining ikkinchi chempionligini qoʻlga kiritdi. Ikki haftadan soʻng xuddi shu arenada oʻtkazilgan yana bir turnirda gʻolib chiqdi.

 

 
 

Turkum:1996-yilda tugʻilganlar
Turkum:Yashayotgan insonlar
Turkum:Chexiyalik ayol tennischilar
Turkum:21-asr chexiyalik ayol sportchilar
Fahima Hashim

Fahima Hashim (arabcha: فهيمة هاشم) — Sudanlik taniqli inson huquqlari faoli boʻlib, u asosan ayollar huquqlari va gender tengligi masalalari bilan shugʻullanadi. Hashim „Salmmah“ ayollar resurs markazining hammuassisi hisoblanadi va 2005-yildan to 2014-yilda Sudan hukumati tomonidan markaz yopib qoʻyilguniga qadar unga rahbarlik qilgan. Hozirda u oʻz faoliyatini Kanadada davom ettirmoqda.

 Shaxsiy hayoti va taʼlimi 
Fahima Hashim Sudanning Omdurman shahrida tugʻilgan. U oliy taʼlimni Sudandagi Ahfad ayollar universitetida psixologiya yoʻnalishi boʻyicha boshlagan. Keyinchalik u Nigeriyaga yoʻl olgan va 1994-yilda Kano shahridagi Bayero universitetida hujjatlashtirish va kutubxonashunoslik boʻyicha magistrlik darajasini olgan.

2014-yilda Sudandagi siyosiy tazyiqlar tufayli Hashim qizi bilan mamlakatni tark etishga majbur boʻldi va Kanadadan boshpana soʻrab, Ottava shahrida qoʻnim topdi. 2022-yilda u qisqa muddatga Sudanga qaytdi, biroq 2023-yilda mamlakatda fuqarolar urushi boshlanishi natijasida yana Kanadaga qaytib ketdi.

 Faoliyati 
 Salmmah ayollar markazi (1997–2014) 
Hashim Xartum shahrida joylashgan „Salmmah“ ayollar resurs markazining (arabcha: مركز سالمة لدراسات المرأة) asoschilaridan biri edi. Ushbu tashkilot ayollar va yoshlar oʻrtasida feminizm hamda inson huquqlari boʻyicha targʻibot ishlarini olib borgan. Markazning asosiy maqsadi ayollarning fuqarolik jamiyatidagi ishtirokiga toʻsqinlik qilayotgan siyosiy va huquqiy toʻsiqlarni bartaraf etishga koʻmaklashishdan iborat boʻlgan. Salmmah markazi nafaqat poytaxtda, balki Sudanning barcha shtatlarida, jumladan, Janubiy Sudan mustaqillikka erishguniga qadar u yerda ham faol ish olib borgan.

 Huquqiy islohotlar uchun kurash 
2005-yilda Sudanda tinchlik shartnomasi imzolangach, Hashim sud tizimini isloh qilish boʻyicha ochiq faoliyatini kuchaytirdi. 2009-yilda u 1991-yilgi Jinoyat qonunchiligini oʻzgartirish boʻyicha kampaniya boshladi. Oʻsha paytdagi qonunlarga koʻra, nomusga tegish va zino oʻzaro tenglashtirilgan edi, bu esa jinoyatchilarning jazodan qutulib qolishiga imkon berardi. Shuningdek, u ayollarning kiyinish madaniyati va bola nikohiga qarshi keskin chiqishlar qildi.

Hashimning Darfur urushi paytida askarlar tomonidan sodir etilgan jinsiy zoʻravonlik jinoyatlarini fosh etishi Sudan hukumatining gʻazabiga sabab boʻldi. 2014-yil 24-iyunda Sudan Adliya vazirligi hech qanday sabab koʻrsatmasdan Salmmah markazini yopib qoʻydi. Shundan soʻng Sudan prezidenti Omar al-Bashir Hashimni „Sudan jamiyati asoslarini buzishda“ aybladi. Bu voqealardan soʻng u mamlakatni tark etdi va 2015-yilda Torontodagi York universitetida taklif etilgan olim sifatida ish boshladi.

 

Turkum:Yashayotgan insonlar
Turkum:Sudanlik inson huquqlari faollari
Turkum:Sudanlik feministlar
Turkum:Sudanlik qochqinlar
Turkum:Ayollar huquqlari faollari
Lubna al-Hussein

Lubna Ahmed al-Hussein (arabcha: لبنى أحمد الحسين) — Sudanlik musulmon jurnalist va jamoat faoli. U 2009-yil iyul oyida jamoat joyida shim kiygani uchun jinoiy javobgarlikka tortilganidan soʻng xalqaro hamjamiyat eʼtiboriga tushgan. Uning ishi butun dunyoda „shim kiygan ayol ishi“ sifatida tanildi va Amnesty International hamda Arab inson huquqlari axborot tarmogʻi kabi tashkilotlar tomonidan qoʻllab-quvvatlandi.

 Jurnalistik faoliyati 
Al-Hussein professional jurnalist boʻlib, 2009-yilda hibsga olingan vaqtida Birlashgan Millatlar Tashkilotining Sudandagi missiyasi (UNMIS) media departamentida faoliyat yuritgan. U oʻzining maqolalarida Sudan hukumatining ayollarga nisbatan munosabatini va mamlakatdagi qonunchilikni ochiqchasiga tanqid qilishi bilan mashhur edi.

 Shim kiyish bilan bogʻliq sud ishi 
2009-yilda Sudanning huquqiy tizimi shariat qonunlariga asoslangan boʻlib, axloq normalarini buzganlik uchun qamchilash kabi jismoniy jazolar qoʻllanilgan. Oʻsha paytdagi Jinoyat kodeksining 152-moddasi jamoat joyida „axloqsiz kiyim“ kiyishni taqiqlagan va bu uchun 40 darra urish hamda jarima jazosi belgilangan edi. Maʼlumotlarga koʻra, faqat 2008-yilning oʻzida Xartum shtatida 40 mingdan ortiq ayol kiyinish qoidalari sababli hibsga olingan.

 Hibsga olinishi 
2009-yil 3-iyulda axloq politsiyasi Xartumdagi restoranlardan biriga kirib, shim kiygan ayollarni qidira boshlagan. Al-Hussein oʻsha yerda yana 12 nafar ayol bilan birga hibsga olindi. Hibsga olingan ayollardan oʻn nafari darhol aybiga iqror boʻlib, har biri 10 darradan urilganidan soʻng qoʻyib yuborildi. Biroq Lubna va yana ikki ayol bu taklifni rad etib, sud orqali haqiqatni isbotlashga qaror qildi.

Lubna sud jarayonini ochiq eʼlon qildi va 500 ta taklifnoma chop etib, elektron pochta orqali „Ertaga jurnalist Lubna oʻzining qamchilanishiga taklif qiladi“ degan sarlavha bilan xabarlar yubordi.

 Sud hukmi 
Sud jarayonida sudya Lubnaga BMT xodimi sifatida diplomatik daxlsizlikdan foydalanishni taklif qildi, biroq u qonunni sinab koʻrish uchun ishdan boʻshashini bildirdi. 2009-yil 7-sentyabrda sud uni aybdor deb topdi va 500 Sudan funti miqdorida jarimaga tortdi, biroq qamchilash jazosini tayinlamadi. Lubna jarimani toʻlashdan bosh tortdi va bir oy qamoqda oʻtirishga tayyorligini aytdi. Shunga qaramay, Sudan jurnalistlar uyushmasi jarimani toʻlab yuborganidan soʻng u ozodlikka chiqdi.

 Merosi va ijtimoiy faolligi 
Ushbu voqea Sudandagi ayollar huquqlari harakati uchun burilish nuqtasi boʻldi. U „Ayollarga nisbatan zulmga yoʻq“ (No to Oppression against Women Initiative) harakatining shakllanishiga turtki berdi. Mazkur harakat keyinchalik 2018–2019-yillardagi Sudan inqilobida muhim rol oʻynadi. Lubna oʻz kurashini „bu din haqida emas, bu erkaklarning ayollarga nisbatan yomon munosabati haqida“ deb taʼriflagan.

 

Turkum:Yashayotgan insonlar
Turkum:Sudanlik jurnalistlar
Turkum:Sudanlik ayollar
Turkum:Inson huquqlari faollari
Turkum:Sudanlik feministlar
Turkum:Sudandagi ayollar huquqlari
Mary Akrami

Mary Akrami (1975 yoki 1976-yil, Afgʻoniston) — Afgʻoniston ayollari koʻnikmalarini rivojlantirish markazi direktori. Akrami 2001-yilda Bonnda oʻtkazilgan Afgʻoniston boʻyicha xalqaro konferensiyada Afgʻoniston fuqarolik jamiyati nomidan maʼruza qilgan. 2003-yilda Afgʻoniston ayollar malakasini oshirish markazi Kobul shahrida ayollar uchun birinchi boshpanani ochadiAfghan Women Slowly Gaining Protection , NYTimes. Boshpana huquqiy maslahatlar, savodxonlik darslari, psixologik maslahatlar va ularga muhtoj boʻlgan ayollarga asosiy koʻnikmalarni oʻrgatish bilan shugʻullangan. Akrami boshpanada kecha-yu kunduz navbatchilik qilgan, uning rahbarligida baʼzi ayollar zoʻravonlarni omma oldida qoralab, ularga qarshi sudga murojaat qilishgan, bu esa oldin deyarli imkonsiz boʻlganAWIU " 2007 WOC — Mary Akrami . Oʻz ishi uchun Akrami bir necha bor tahdidlarga duch kelgan. 2007-yilda „Jasorati uchun“ xalqaro ayollar mukofoti bilan taqdirlangan va 2016-yilda BBC tomonidan yilning eng ilhomlantiruvchi va taʼsirchan ayollaridan biri sifatida „100 ayol“ roʻyxatiga kiritilgan.

 

Turkum:Afgʻoniston ayollari
Turkum:BBC 100 ayol
Twie Giok Tjoa

Twie Giok Tjoa (Twie Tjoa nomi bilan tanilgan; 1943-yil 3-dekabrda tugʻilgan) — niderlandiyalik tashkiliy sotsiolog va feminist. U ish joyida hamda butun jamiyatda xilma-xillik, tenglik va inklyuzivlik (DEI) masalalari boʻyicha ixtisoslashgan mutaxassis hisoblanadi. Tjoa Niderlandiyadagi migrant va qochqin ayollar huquqlarini himoya qilish harakatining koʻzga koʻringan vakillaridan biridir.

 Yoshligi va taʼlimi 
Twie Tjoa Indoneziyaning Surabaya shahrida Peranakan xitoylik oilasida tugʻilib oʻsgan. 1962-yilda Indoneziyada xitoyliklarga nisbatan taʼqiblar kuchaygan bir paytda, u ota-onasi bilan birga Surinamga qochib ketishga majbur boʻlgan. Keyinchalik u Niderlandiyaga koʻchib oʻtib, Utrext universitetida tashkiliy sotsiologiya yoʻnalishi boʻyicha tahsil oldi. Oʻqishni tamomlagach, yana Surinamga qaytib, u yerda Mehnat, bandlik va yoshlar ishlari vazirligida birinchi ayol direktor sifatida faoliyat yuritdi.

 Ijtimoiy faoliyati 
1996-yilda Tjoa doimiy yashash uchun Niderlandiyaga qaytib keldi. U oʻz faoliyatini ayollarning, ayniqsa qora tanli, migrant va qochqin ayollarning (niderlandcha: zwarte, migranten- en vluchtelingenvrouwen, ZMV) jamiyatdagi mavqeini yaxshilashga bagʻishladi. Shuningdek, u bicultural (ikki madaniyatli) LGBTQ+ hamjamiyatining huquqlarini himoya qilish va emansipatsiyasi yoʻlida koʻplab tashkilotlarda ishlagan.

Twie Tjoa oʻzining koʻp yillik mehnatlari uchun bir qancha nufuzli mukofotlarga loyiq koʻrilgan. 2009-yilda u Zami mukofotini qoʻlga kiritdi. 2018-yilda unga Amsterdam shahrining „Andreaspenning“ medali topshirildi. 2019-yilda esa u Niderlandiyaning yuksak davlat mukofotlaridan biri — Orange-Nassau ordeni ritsari (Knight) unvoni bilan taqdirlandi.

 Merosi va asarlari 
Tjoa sotsiologiya va ayollar huquqlari boʻyicha bir qancha muhim kitoblar hamda ilmiy maqolalar muallifidir. Uning eng mashhur asarlaridan biri 1992-yilda nashr etilgan „Karib havzasidagi ayollar: 500 yillik tarix“ (Women in the Caribbean: 500 years of history) kitobidir. Shuningdek, u „Multikultural Niderlandiya jamiyatidagi ayollarning madaniy merosi“ (2008) asarida migrant ayollarning mamlakat madaniyatiga qoʻshgan hissasini tahlil qilgan. Bugungi kunda u Niderlandiyadagi ZMV harakatining ramziy qahramoni (icon) sifatida eʼtirof etiladi.

 Asarlari 
Tjoa nashrlari quyidagilardan iborat:

 Ingliz tilida 
 
 
 
 

 Nemis tilida 
 Seminar proceedings Paramaribo 1994.
 
 
 
 
 Tjoa 1999b: Library Catalogue Atria, Amsterdam
 
 
 
 
 
 
 
 127 pages.

 

 
 Videolar 
 Video duration 3m 14s. Twie Tjoa presents recommendations against domestic violence, issued by the Vrouwen Empowerment Centrum Zuidoost Women Empowerment Center Amsterdam Southeast. Uploader geweldiginhuis, 2009. Dutch spoken.
 Golden Violin Pin 2021 awarded to Twie Tjoa. Video duration 3m 39s. Uploader Radio Double7FM, 2021. Dutch spoken.

Turkum:1943-yilda tugʻilganlar
Turkum:Yashayotgan insonlar
Turkum:Niderlandiyalik feministlar
Turkum:Niderlandiyalik sotsiologlar
Turkum:Surinamlik faollar
Turkum:Indoneziyalik sotsiologlar
Turkum:Inson huquqlari faollari
Klāra Kalniņa

Klāra Anna Luīze Kalniņa, tugʻilgan familiyasi Veilande (1874–1964), latviyalik feminist, suffrajist, muharrir va siyosatchi boʻlib, uzoq yillar davomida Latviya Sotsial-demokrat Ishchilar Partiyasi ( (LSDSP)) aʼzosi boʻlgan.

 Hayoti 
Kalniņa 1874-yil 24-fevralda (hozir Latviya hududida) Rossiya imperiyasining Kurzeme gubernyasidagi Vanči qishlogʻida tugʻilgan. U 1890-yilda oʻqitish tili latvian emas, nemis tili boʻlgan Yelgavadagi maktabning toʻrt sinfini tamomlagan. 20 yoshida u Yelgava gimnaziyasining oltinchi sinfiga qabul qilinadi va 1897-yilda yettinchi sinfni tugatib oʻqishni yakunlaydi. Shu orada u oʻqishini davom ettirish maqsadida Rossiya imperiyasi poytaxti Sankt-Peterburgga borgan, biroq moliyaviy qiyinchiliklar tufayli 1896-yilda uyiga qaytishga majbur boʻlgan. Kalniņa 1895-yilda kelajakdagi eri Pauls Kalniņš bilan tanishadi va uch yildan soʻng ular turmush quradilar. Ularning yagona oʻgʻli, siyosatchi Brūno Kalniņš boʻlgan. Ikkinchi jahon urushi davrida Latviyaning nemislar tomonidan bosib olinishi chogʻida u er-xotin mustaqillik tarafdori boʻlgan Latviya Markaziy Kengashi faoliyatida qatnashganlar. Eri 1945-yilda vafot etganidan keyin u Shvetsiyaga qochib oʻtadi va 1964-yilda vafot etguniga qadar u yerda yashaydiNovikova, pp. 209–11.

 Faoliyati 
Talabalik chogʻidayoq Kalniņa ayollarning hayotdagi oʻrni Kinder, Küche, Kirche (bolalar, oshxona, cherkov) bilan cheklanadi degan burjuacha gʻoyani rad etgan adabiy guruh — Aurora taʼsischilaridan biri edi. 1890-yillarning oʻrtalarida u „Yangi oqim“ va ilk sotsial-demokratik harakatlarga qoʻshildi. Sankt-Peterburgda Klāra Kalniņa u yerda faoliyat yuritgan sotsial-demokratlar ishida qatnashdi, keyin esa 1901–1903-yillarda Kurzemedagi sotsial-demokrat guruhni tashkil etishda faol boʻldi. Kalniņa va eri oʻsha yilning oʻzida Rossiyani tark etib, Germaniya va Shveytsariyada yashadilar; 1905-yilgi Rossiya inqilobi boshlanishi ularni vaqtincha vataniga qaytishga undadiNovikova, pp. 210–11.

Klāra Kalniņa 1920-yilda Latviya Konstitutsiyaviy Majlisiga saylandi. Aspazija, Apolonija Laurinoviča, Valērija Seile va Berta Vesmane bilan birga u proto-parlamentga saylangan besh ayoldan biri edi.

 

 
 

Turkum:1964-yilda vafot etganlar
Turkum:Latviyalik ayollar huquqlari faollari
Alfhild Agrell

Alfhild Teresia Agrell (1849-yil 14-yanvar — 1923-yil 8-noyabr) — shvetsiyalik taniqli yozuvchi va dramaturg. U oʻz davrining jinsiy hayotdagi ikki tomonlama axloqiy meʼyorlariga qarshi chiqqan va jinsiy tenglik gʻoyalarini ilgari surgan asarlari bilan mashhur boʻlgan. Agrell oʻsha davrning mashhur „axloqiy bahslari“ (Sedlighetsdebatten) ishtirokchisi sifatida tanilgan.

 Hayoti 
Alfhild Agrell qandolatchilik bilan shugʻullanuvchi Erik Johan Martin va Karolina Margareta Adolphson oilasida dunyoga kelgan. 1868-yildan 1895-yilgacha u stokgolmlik savdogar A. Agrell bilan turmush qurgan. Agrell oʻz davrining ayollar harakatida faol ishtirok etgan hamda jamoat joylarida Shvetsiya kiyim-kechak islohoti uyushmasining (Svenska drägtreformföreningen) radikal kiyimlarini kiyib yurgan kam sonli ayollardan biri boʻlgan. Agrell 1885-yilda asos solingan „Nya Idun“ ayollar uyushmasining aʼzosi va uning birinchi qoʻmita aʼzolaridan biri edi.

 Ijodiy faoliyati 
Agrellning bir qator muvaffaqiyatlaridan soʻng, uning „Ensam“ (Yolgʻiz) pyesasi 1886-yil 3-fevralda Stokgolmdagi „Dramaten“ teatrida premyera qilindi. Ushbu pyesada atrof-muhitning qarshiligiga qaramay, oʻzining nikohsiz tugʻilgan qiziga gʻamxoʻrlik qilgan ijtimoiy faol ayol Tora obrazi tasvirlangan. „Ensam“ katta muvaffaqiyat qozondi va 1886-yilning bahor hamda kuz fasllarida 15 marta namoyish etildi.

U oʻz ijodi davomida Thyra, Lovisa Petterqvist va Stig Stigson kabi taxalluslardan foydalangan, biroq tez orada oʻz ismi bilan yoza boshlagan. Bu oʻsha davrdagi ayol dramaturglar uchun gʻayrioddiy holat edi. Uning asarlari diqqat markazida boʻlgan jinsiy tengsizlik mavzusi oʻsha davr jamiyati uchun juda shov-shuvli edi.

 Qarashlari va mavzulari 
Agrell jinsiy masalalarda gender tengligini taʼminlashga katta hissa qoʻshgan. U oʻz asarlarida jinsiy adolatsizlik oqibatlari, masalan, erkaklar qilgan ishni ayollar qilganida ularga nisbatan nafrat uygʻonishi, „yomon obroʻ“ masalalari va nikohsiz farzand koʻrilganda barcha ayb erkakka emas, balki ayolga yuklanishi kabi muammolarni koʻtargan. Shuningdek, u quyi tabaqa vakilasi boʻlgan ayol va yuqori tabaqali erkak oʻrtasidagi sevgi va uning murakkab oqibatlarini tasvirlagan.

Biroq, Alfhild Agrell erkaklar va ayollar oʻrtasida toʻlaqonli jinsiy tenglikka erishish imkoniyatiga nisbatan pessimistik qarashda boʻlgan. U ayol kishi nikohda oʻz baxtini topishiga shubha bilan qaragan, chunki oʻsha davr qonunchiligi ayolning huquqlarini juda cheklab qoʻygan va uni butunlay erining ixtiyoriga topshirgan edi.

 Tanlangan asarlari 
 Räddad (Qutqarilgan), 1883, pyesa.
 Dömd (Hukm qilingan), 1884, pyesa.
 Ensam (Yolgʻiz), 1886, pyesa.
 Vår (Bahor), 1889, pyesa.
 Småstadsliv (Kichik shaharcha hayoti), 1884.
 Från land och stad (Qishloq va shahardan), 1884, hikoyalar toʻplami.
 På landsbygden (Qishloq joylarda), 1887.
 I Stockholm (Stokgolmda), 1893.

 

Turkum:1849-yilda tugʻilganlar
Turkum:1923-yilda vafot etganlar
Turkum:Shvetsiyalik yozuvchilar
Turkum:Ayol dramaturglar
Turkum:Shvetsiyalik feministlar
Turkum:XIX asr ayol yozuvchilari
Linda Nosková

Linda Nosková (2004-yil 17-noyabrda tugʻilgan) — chexiyalik professional tennischi. 2026-yil 5-yanvarda WTA tasnifida yakkalik bahslari boʻyicha jahon reytingida 12-oʻrin, juftlik bahslari boʻyicha esa 2024-yil 19-avgustda 60-oʻrinni qayd etgan. Bu uning sport faoliyatidagi eng yuqori natijalari hisoblanadi. WTA turi doirasida bir marta, yaʼni 2024-yilgi Monterrey Ochiq turniri chempionligini qoʻlga kiritgan. „Katta dubulgʻa“ turnirlaridagi eng yaxshi natijasi — 2024-yilgi Avstraliya Ochiq turniri chorak finali boʻlib, bungacha jahonning 1-raqamli tennischisi Iga Shvyontekni magʻlubiyatga uchratishga erishgan. Hozirda Chexiyada ayollar oʻrtasida yakkalik bahslari boʻyicha 1-raqamli tennischisi hisoblanadi.

Nosková 2021-yil 14-iyunda oʻsmirlar oʻrtasida jahon reytingida 5-oʻringa koʻtarilgan. U 2021-yilgi Fransiya Ochiq turnirining yakkalik bahsida gʻolib boʻlgan va juftlik bahsi yarim finaliga, shuningdek, 2020-yilgi Avstraliyan Ochiq turnirining juftlik bahsi chorak finaliga chiqishga muvaffaq boʻlgan.

2022-yil avgust oyida u jahonning kuchli 100 talik tennischilari orasida eng yosh oʻyinchiga aylandi. 2023-yil fevralida esa kuchli 50 talikdagi eng yosh tennischi boʻldi. ITF turi doirasida olti marta yakkalik bahslari va bir marta juftlik bahslarida chempionlikni qoʻlga kiritgan.

 Yoshligi 
Nosková Vsetín mintaqasidagi Bystřička qishlogʻida ulgʻaygan. U yetti yoshidan boshlab Valašské Meziříčí qoʻl ostida tennis boʻyicha mashgʻulotlarni boshlagan. Uch yil oʻtgach, sportchi Frenštát pod Radhoštěm shahrchasi yaqinidagi Trojanovice qishlogʻida joylashgan TK Na Dolina klubi oʻyinchisiga aylandi. 2018-yilda tennis bilan yaxshiroq shugʻullanish maqsadida Přerovga koʻchib oʻtdi.

 Faoliyati 
 Oʻsmirlar 
Nosková 2021-yilgi Fransiya Ochiq turnirining yakkalik bahsi chempionligini qoʻlga kiritgan. 2021-yil 14-iyunda u ITF oʻsmirlar umumiy reytingida jahon boʻyicha 5-oʻringa koʻtarilgan.

 2019–21: Professional debyut, ITF turi chempionliklari 
Nosková oʻzining ITF turidagi debyut ishtirokini 2019-yil iyul oyida sovrin jamgʻarmasi 25 ming dollarlik Torino turniri saralash bosqichida oʻtkazdi. Asosiy toʻr bahslariga chiqa olmaganiga qaramay, juftlik bahslarida chorak finalga qadar yetib bordi. Oʻsha yil oktyabr oyida sportchi sovrin jamgʻarmasi 15 ming dollarlik Lousada turnirida yakkalik bahslari asosiy toʻridagi ilk ishtirokini oʻtkazdi va oʻzining kattalar safidagi ilk gʻalabasini qoʻlga kiritdi. Keyingi hafta xuddi shu shaharda oʻtkazilgan yana bir musobaqada Nosková ilk marta yarim finalga chiqishga muvaffaq boʻldi. Bir oy oʻtgach, u oʻz mamlakatida boʻlib oʻtgan 15 ming dollarlik Milovice turnirida yarim finaliga chiqdi.

 

Turkum:2004-yilda tugʻilganlar
Turkum:Yashayotgan insonlar
Turkum:Chexiyalik ayol tennischilar
Turkum:21-asr chexiyalik ayol sportchilar
Pleurothallis cajamarcae

Pleurothallis cajamarcae — Orxideya oilasiga mansub oʻsimlik turi. Ushbu tur Peruda uchraydi. 1921-yilda nomlangan.
 

cajamarcae
Pleurothallis calamifolia

Pleurothallis calamifolia — Orxideya oilasiga mansub oʻsimlik turi. Ushbu tur Kolumbiya va Venesuelada uchraydi. 1996-yilda nomlangan.
 

calamifolia
Pleurothallis cardiothallis

Pleurothallis cardiothallis — Orxideya oilasiga mansub oʻsimlik turi. Ushbu tur Markaziy Amerikada uchraydi.
 

cardiothallis
Maria Baiulescu

Maria Baiulescu (21-avgust 1860 — 24-iyun 1941) — Ruminiyalik yozuvchi, sufrajist, ayollar huquqlari faoli, rumin millatchisi va feminist yetakchi.

 Hayoti 
Maria Baiulescu 1860-yilda Braşovda tugʻilgan. Uning otasi, Bartolomeu Baiulescu, Rumin pravoslav ruhoniysi boʻlgan, onasi Elena Baiulescu esa Rumin ayollar milliy qoʻmitasining prezidenti boʻlgan. Maria Baiulescu yoshlik chogʻidayoq yaxshi taʼlim olgan va Qizlar fransuz instituti bitiruvchisi boʻladi. Oʻqishni tugatgach, u yozuvchilik faoliyatini boshlaydi. U dastlab tarjimon sifatida ish boshlagan, biroq tez orada „Enciclopedia Română“ uchun maqolalar yoza boshlaydi. Shuningdek, u „Societatea Pentru Crearea Unui Fond De Teatru Român“ uchun pyesalar yozish imkoniga ega boʻldi.

Keyinchalik Maria Baiulescu „Asociațiunea Transilvană pentru Literatura și Cultura Poporului Român“ tashkiloti uchun maʼruzachi va muallif sifatida faoliyat yuritdi. 1908-yildan 1935-yilgacha u „Reuniunea Femeilor Române din Brașov“ tashkilotining prezidenti boʻldi. Prezidentlik faoliyati davomida u „Uniunea Femeilor Române“ deb atalgan yana bir tashkilotga ham asos soldi. Bu tashkilot ayollarning birlashishi va umumiy maqsadlar yoʻlida ishlashlariga yordam bergan. Shuningdek, u qizlar uchun moʻljallangan yetimxonani moliyalashtira oldi; bu muassasada qizlar kundalik hayotiy vazifalarni bajarishni oʻrganishgan.

Maria Baiulescu ayollar rumin milliy harakatining old qatorida boʻlishini xohlagan. Baiulescu faqat ayollar Ruminiya millatini asrab qolishi mumkin, deb ishongan. U, shuningdek, kichik bolalar uchun zarur boʻlgan parvarishni, ularga kerakli asosiy gigiyena qoidalarini berish orqali yaxshilaydi. Maria rumin madaniyatini saqlab qolish va uni boshqa barcha mamlakatlardan farqlab turuvchi jihatlarni asrashni maqsad qilgan.

Maria Baiulescu ayollarning erkaklar bilan teng huquqlarga ega boʻlishi uchun kurashgan. U „Asociația pentru emanciparea civilă și politică a femeilor române“ nomli tashkilotga asos solgan. Bu uyushma ayollarga oʻz siyosiy huquqlarini amalda qoʻllash imkonini bergan.

Maria Baiulescu 1941-yil 24-iyunga qadar ayollar huquqlari yoʻlida faol boʻlib qoldi va shu sanada vafot etdi.

 Merosi 
Braşovdagi bir texnik kollej uning sharafiga nomlangan.

 

 
 Haan, Francisca de, et al. A Biographical Dictionary of Womens Movements and Feminisms: Central, Eastern, and South Eastern Europe, 19th and 20th Centuries. Central European University Press, 2008.
 Smith, Bonnie G. The Oxford Encyclopedia of Women in World History. Oxford University Press, 2008.

Turkum:Ruminiyalik ayollar huquqlari faollari
Arasawa No. 1 toʻgʻoni

Arasawa No. 1 toʻgʻoni (yaponcha: 荒沢１号ダム) — Yaponiyaning Ivate prefekturasi hududida joylashgan toʻgʻon. Toʻgʻon asosan suv toshqinlarini nazorat qilish maqsadida foydalaniladi. Uning suv yigʻilish havzasi maydoni 19 km² ni tashkil etadi.

 

Turkum:Yaponiyadagi to‘g‘onlar
Turkum:Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqolalar
Pleurothallis

Pleurothallis — Orxideya oilasiga mansub gulli oʻsimliklar urugʻi. Ushbu urugʻ vakillari odatda „bonnet orchids“ nomi bilan tanilgan. Urugʻ nomi yunoncha pleurothallos soʻzidan olingan boʻlib, „qovurgʻasimon shoxlar“ degan maʼnoni anglatadi. Ushbu urugʻ ilgari 1200 dan ortiq turni oʻz ichiga olgan yirik guruh boʻlib, Orxideya oilasida kattaligi boʻyicha Bulbophyllumdan keyin ikkinchi oʻrinda turgan. 2004-yilda koʻplab turlar boshqa urugʻlarga ajratilishi natijasida uning hajmi sezilarli darajada qisqargan.

Ushbu urugʻ faqat Yangi Dunyoga xos boʻlib, Meksika, Markaziy Amerika, Janubiy Amerika va Karib dengizi hududlarida keng tarqalgan. Uning xilma-xilligi markazi And togʻlarining yuqori qismlarida, ayniqsa Kolumbiyadagi bulutli oʻrmonlarda joylashgan.

Ushbu urugʻ vakillari quruq yoki nam, tropik hamda moʻtadil iqlim sharoitlarida oʻsadi.

 
thumb|Pleurothallis trachysepala = Pleurothallis erymnochila

 

 
 Luer, Carlyle; 1986 - Icones Pleurothallidinarum III: Systematics of Pleurothallis (Orchidaceae); Missouri Botanical Garden Press.
 

 
Category:Pleurothallidinae genera
Calypso Botez

Calypso Botez (1880–1933) — rumin yozuvchisi, sufrajist va ayollar huquqlari faoli.

 Hayoti 
Calypso Botez 1880-yilda Bacău shahrida tugʻilgan. U Yassi universitetini tamomlagan. Keyin Buxarestda yashab, u yerda oʻrta maktabda dars bergan, shuningdek boshqa maktablarda ham ishlagan. U Galats shahrida Qizil Xoch jamiyati raisi boʻlgan. 1917-yilda u Maria Bayulescu, Ella Negruzzi va Elena Meissner bilan birga Asociația de Emancipare Civilă și Politică a Femeii Române yoki Ruminiya Ayollar Ittifoqi (UFR)ni hamkorlikda tashkil etgan.

Calypso Botez ayollar huquqlari haqida yozar, Ruminiya konstitutsiyasining birinchi moddasi barcha fuqarolar teng ekanini taʼkidlab koʻrsatar edi. 1919-yilda u Rumin ayolining huquqlari muammosi asarini nashr ettirdi. U hukumat vakolatlarini isloh qilish, ayollar huquqlari va ajrim qonunini isloh qilish uchun kurashdi. 1920-yilda Feminizm muammosi. Uning unsurlarini tizimlashtirish asarini chop etdi. U 1921-yilda Consiliul Naţional al Femeilor Române tashkilotiga hamasoschi boʻldi.

 Boshqa asarlari 
 Kelajakdagi konstitutsiyada ayollar huquqlari (1922)
 Fuqarolik kodeksining kelajagida ayollar huquqlari (1924)
 Ayollarning huquqiy ahvoli boʻyicha hisobot (1932)

 

 
 George Marcu (coord.), Dicţionarul personalităţilor feminine din România, Editura Meronia, București, 2009.

Turkum:1880-yilda tugʻilganlar
Turkum:1933-yilda vafot etganlar
Turkum:Ruminiyalik ayollar huquqlari faollari
Pleurothallis microcardia

Pleurothallis microcardia — Orxideya oilasiga mansub oʻsimlik turi. Ushbu tur Boliviya, Kolumbiya, Ekvador va Peruda uchraydi.
 

chachatoynsis
Liberal talabalar klublari (Ruminiya)

Liberal talabalar klublari (CSL) Ruminiyaning Milliy Liberal Partiyasi (PNL)ning talaba tashkilotlaridir. Ular milliy darajada, Milliy Muvofiqlashtirish Idorasi orqali, prezident Radu Surugiu boshchiligida oʻz vakilliklarika ega. CSL tashkilotlari barcha universitet shaharlari (centre universitare), masalan Timișoara, Iași, Cluj-Napoca, Pitești va Buxarestda oʻz boʻlimlariga ega.

 

 
 Liberal Student Clubs official site

Turkum:Yoshlar huquqlari
Turkum:Talablar klublari
Arasawa No. 2 toʻgʻoni

Arasawa No. 2 toʻgʻoni (yaponcha: 荒沢２号ダム) — Yaponiyaning Ivate prefekturasi hududida joylashgan toʻgʻon. Toʻgʻon asosan suv toshqinlarini nazorat qilish maqsadida foydalaniladi. Uning suv yigʻilish havzasi maydoni 12 km² ni tashkil etadi.

 

Turkum:Yaponiyadagi to‘g‘onlar
Turkum:Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqolalar
Arasawa No. 3 toʻgʻoni

Arasawa No. 3 toʻgʻoni (yaponcha: 荒沢３号ダム) — Yaponiyaning Ivate prefekturasi hududida joylashgan toʻgʻon. Toʻgʻon asosan suv toshqinlarini nazorat qilish maqsadida foydalaniladi. Uning suv yigʻilish havzasi maydoni 12 km² ni tashkil etadi.

 

Turkum:Yaponiyadagi to‘g‘onlar
Turkum:Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqolalar
Milanka Opačić

Milanka Opačić (17-aprel 1968-yilda tugʻilgan) — 2011-yildan 2016-yilgacha Zoran Milanović hukumatining markazchi-sotsial-demokratik tarkibida Ijtimoiy taʼminot va yoshlar ishlari vaziri boʻlib ishlagan Xorvatiyalik siyosatchi. U Sabordagi asosiy markazchi-sotsial-demokratik siyosiy partiya hisoblangan Sotsial-demokratik partiyaning toʻrt nafar rais oʻrinbosarlaridan biri boʻlgan. U birinchi marta Saborga 1992-yilgi parlament saylovida saylangan va keyinchalik 2000, 2003, 2007, 2011, 2015 va 2016-yillarda qayta saylangan.

 Taʼlimi va faoliyati 

Opačić Zagrebda, oʻsha paytda SFR Yugoslaviya tarkibiga kirgan XSR Xorvatiya hududida tugʻilgan va u yerda umumiy oʻrta maktabni tamomlagan. 1990-yilda Ivica Račandan ilhomlanib, u Sotsial-demokratik partiya aʼzosiga aylangan. U Zagreb universitetida siyosatshunoslik boʻyicha tahsil olib, 1991-yilda uni tugatgan. 1992-yilda Opačić partiya raisining oʻrinbosari boʻlgan. va Saborga Xorvatiya serblari vakili sifatida kirdi. U 2000, 2003 va 2007-yillarda yana Saborga qayta saylangan. U sobiq Bosh vazir Zoran Milanovićning eng yaqin hamkorlaridan biri edi.

2018-yil sentabr oyida u SDPdan chiqdi va 2019-yil avgust oyida Bandić Milan 365 — Mehnat va birdamlik partiyasiga qoʻshildi.

 Shaxsiy hayoti 

Milanka Opačić — yolgʻiz onadir. U 2003-yilda Lana ismli qizni asrab olgan. U ateist. Oʻz faoliyatini Saborda serb ozchiligi vakili sifatida boshlaganiga qaramay, Opačić Nedjeljom u dva dasturida oʻz millatini belgilamasligini aytgan.

 

 
 Milanka Opačić — SDP.hr, 

Turkum:Yoshlar ishlari vazirlari
Turkum:Ruminiyalik ayol siyosatchilar
Pleurothallis lamellaris

Pleurothallis lamellaris — Orxideya oilasiga mansub oʻsimlik turi. Ushbu tur Kolumbiyaning markaziy qismidan Boliviyagacha boʻlgan hududlarda uchraydi.
 

 

lamellaris
Pleurothallis cordata

Pleurothallis cordata — Orxideya oilasiga mansub oʻsimlik turi. Ushbu tur Gʻarbiy Janubiy Amerikadan Venesuelagacha boʻlgan hududlarda uchraydi.
 

 

cordata
Pleurothallis adelphe

Pleurothallis adelphe — Orxideya oilasiga mansub oʻsimlik turi. Ushbu tur Ekvadorda uchraydi.
 

adelphe
Chumchuqlar qoʻshigʻi

Chumchuqlar qoʻshigʻi (The Song of Sparrows) — 2008-yilda Eronlik kinorejissyor Majid Majidiy tomonidan suratga olingan drama film.

 Syujeti 
Filmda tuyaqush fermasida ishlaydigan Karimning kundalik hayoti, tirikchilik uchun kurashlari va oilaviy hayoti tasvirlangan. 

Karim tuyaqushlarning biri fermadan qochib ketganidan keyin ishdan boʻshatiladi. Keyin u Tehronga boradi va oilasini mototsiklida yuk tashish orqali boqishga va eshitish qobiliyati zaif qizi uchun yangi eshitish apparati sotib olishga harakat qiladi.
 Mukofotlar 
 2008-yilgi Fajr xalqaro kinofestivalida 4 ta mukofot

 2008-yilgi Berlin kinofestivalida eng yaxshi aktyor — Rizo NajiIranʼs Naji wins more top accolades of world cinema Tehran Times, November 13, 2008.

 

 
 The Song of Sparrows
 Rasmiy sahifasi
 

Turkum:Majid Majidiy filmlari
Turkum:2008-yil filmlari
Koromogawa No. 3 toʻgʻoni

Koromogawa No. 3 toʻgʻoni (yaponcha: 衣川３号ダム) — Yaponiyaning Ivate prefekturasi hududida joylashgan toʻgʻon. Toʻgʻon asosan suv toshqinlarini nazorat qilish maqsadida foydalaniladi. Uning suv yigʻilish havzasi maydoni 15,4 km² ni tashkil etadi.

 

Turkum:Yaponiyadagi to‘g‘onlar
Turkum:Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqolalar
Pleurothallis oxapampae

Pleurothallis oxapampae — Orxideya oilasiga mansub oʻsimlik turi. Ushbu tur Peruda uchraydi. 1982-yilda Carlyle A. Luer tomonidan tavsiflanganMarie Selby Botanical Gardens.
 

oxapampae
Koromogawa No.1 toʻgʻoni

Koromogawa No. 1 toʻgʻoni (yaponcha: 衣川１号ダム) — Yaponiyaning Ivate prefekturasi hududida joylashgan toʻgʻon. Toʻgʻon suv toshqinlarini nazorat qilish va sugʻorish maqsadlarida foydalaniladi. Uning suv yigʻilish havzasi maydoni 29 km² ni tashkil etadi.

 

Turkum:Yaponiyadagi to‘g‘onlar
Turkum:Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqolalar
Dhora Leka

Dhora Leka (Korçe, 23-fevral 1923 — Tirana, 27-dekabr 2006). — albaniyalik bastakor va siyosiy mahbus boʻlgan.

 Hayoti 
1942-yilda Dhora Leka Tiranadagi Ayollar uchun „Nëna Mbretëreshë“ pedagogika institutini tamomlagan. Oʻqishni tugatgach, unga Korçe yaqinidagi Plase qishlogʻidagi maktabda oʻqituvchilik ishi berildi, biroq u bu ishni tashlab, Albaniya qarshilik harakatiga qoʻshildi. 1942-yilda u Albaniya Kommunistik partiyasiga aʼzo boʻladi. Oʻsha davrda u partizan qoʻshiqlarini bastalashga kirishgan. Ikkinchi jahon urushi yillarida albaniyalik partizanlar kuylagan qoʻshiqlarning aksariyati Dhora Leka asarlari boʻlib, ular orasida „Kushtrimi“ („Chaqiriq“), „Rini-Rini“ („Yoshlar-yoshlar“) va „1-diviziya marshi“ bor edi. Oʻsha paytda u Milliy ozodlik armiyasida kapitan unvoniga koʻtariladi.

1948-yilda Dhora Leka Moskva davlat Chaykovskiy konservatoriyasida kompozitsiya boʻyicha oʻqishga qabul qilingan. Tahsil olayotganida u bastalagan Simfonik orkestr uchun xalq motivlari asosidagi uvertüra ilk bor Moskva radio orkestri tomonidan ijro etiladi, „Albaniya — mening Vatanim“ kantatasi esa mamlakatning bosqinchilikdan ozod qilinganligining 10 yilligi munosabati bilan Tiranada ijro etilgan. Oʻqishni tugatgach, u Tiranadagi „Jordan Misja“ badiiy litseyida professor etib tayinlanadi va Albaniya yozuvchilar va sanʼatkorlar ligasi kotibi etib saylangan. Dhora Leka qisqa muddat bastakor Çesk Zadeja bilan oila qurib yashagan.

1956-yilda u post-stalinizm davridagi Sovet Ittifoqi tarafdorlari sifatida koʻrilgan shaxslarga qarshi tozalashlar chogʻida partiyadan va Albaniya yozuvchilar va sanʼatkorlar ligasidan chiqarildi hamda 25 yil qamoq jazosiga hukm qilindi. 1963-yilda qamoqdan ozod qilindi, ammo keyinchalik Berat, Lushnje va Fier hududlarida surgunda saqlandi. 1991-yilda u Tiranaga kelib joylashdi.

1992-yil noyabr oyida unga Xalq artisti unvoni berildi. 1996-yil fevral oyida u Albaniyada ijodkorlar, musiqachilar va isteʼdodli yoshlarni qoʻllab-quvvatlashni maqsad qilgan „Dhora Leka jamgʻarmasi“ni tashkil etdi. 1998-yilda u sheʼrlar toʻplamini — (Qiyinchilikdagi qoʻshiqlar)ni nashr qildi.

 

 
 
 

Turkum:Albaniyalik ayol bastakorlar
Turkum:1923-yilda tugʻilganlar
Turkum:2006-yilda vafot etganlar
Fudai toʻgʻoni

Fudai toʻgʻoni (yaponcha: 普代ダム) — Yaponiyaning Ivate prefekturasi hududida joylashgan gravitatsion turdagi toʻgʻon. Toʻgʻon sugʻorish maqsadida foydalaniladi. Uning suv yigʻilish havzasi maydoni 6,6 km² ni tashkil etadi.

 

Turkum:Yaponiyadagi to‘g‘onlar
Turkum:Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqolalar
Hayachine toʻgʻoni

Hayachine toʻgʻoni (yaponcha: 早池峰ダム, Hayachine damu) — Yaponiyaning shimolidagi Tōhoku mintaqasida, Ivate prefekturasining Hanamaki shahrida joylashgan, Kitakami daryosining irmogʻi hisoblangan Hienuki daryosida qurilgan koʻp maqsadli toʻgʻon.

 

 Japan Commission on Large Dams. Dams in Japan: Past, Present and Future. CRC Press (2009). 
 photo page with data (
 Iwate Prefectural home page 
 Kajima Corporation Home page 

Turkum:Yaponiyadagi to‘g‘onlar
Turkum:Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqolalar
Olmachi mahallasi

Olmachi — Oʻzbekiston Respublikasi, Jizzax viloyati, Sharof Rashidov tumanida joylashgan aholi punkti.

 Etimologiyasi 
"Olmachi" toponimi meva nomi bilan emas, balki qadimiy kasb-hunar va etnik guruh nomi bilan bog'liq. Tadqiqotchi P. Sattorovning "Shajarai ahli Olmachi" kitobida keltirilishicha, ushbu nom aslida qurol-aslaha yasovchi ustalarga nisbatan qo'llanilgan. Shuningdek, olmachilar parchayuz urug'ining bir tarmog'i hisoblanadi.P.Sattorov. "Shajarai ahli Olmachi". 2006-yil.

Tilshunos olim X. Doniyorov (1968) o'z tadqiqotlarida "olmachi" nomli alohida etnik guruhni qayd etgan. Mahalliy aholining aynan shu etnik tarkibi qishloq nomlanishiga asos bo'lib xizmat qilgan.X.Doniyorov. 1968-yil.

 Tarixi 
Qishloq aholisining shakllanish tarixi migratsiya jarayonlari bilan bog'liq. ga ko'ra, olmachilar asli O'ratepa hududidan turli joylarga tarqalgan. Taxminan 19-asrning birinchi yarmida (ikki yuz yil muqaddam) ular dastlab Jizzax shahrining Toshloq mahallasiga ko'chib kelishgan. Keyinchalik esa Xayroboddagi Imomtepa atrofiga kelib joylashganlar va hozirgi Olmachi qishlog'iga asos solganlar.

 Geografiyasi 
Olmachi qishlog'i Sharof Rashidov tumanining hududiy jihatdan shakllangan qismlaridan biri bo'lib, Jizzax shahri bilan yaqin masofada joylashgan. Qishloqning geografik koordinatalari: 40°05'14"N 67°53'31"E. Shuni ta'kidlash joizki, ushbu nomdagi boshqa bir qishloq Jizzax viloyatining Yangiobod tumanida ham mavjud.

 Ijtimoiy soha 
Aholi punkti infratuzilmasi yildan-yilga rivojlanib bormoqda. Hududda quyidagi ob'ektlar joylashgan:

 40-sonli umumiy o'rta ta'lim maktabi;
 Mahalliy savdo va xizmat ko'rsatish shoxobchalari.

 
"Jizzax viloyati joy nomlarining izohli lug'ati" A.A.Zakirov, B.S.Mavlyanov ,- Toshkent: "Kamalak-PRESS", 2025 337-bet
Paymard

Paymard 
Paymard — O‘zbekiston Respublikasi Jizzax viloyati Sharof Rashidov tumaniga qarashli aholi punkti. Mazkur hudud o‘zining qadimiy tarixi va o‘ziga xos etimologiyasi bilan ajralib turadi.

 Etimologiyasi 
"Paymard" toponimining kelib chiqishi yuzasidan tilshunos olimlar va nomshunoslar tomonidan ikki xil asosiy ilmiy faraz ilgari suriladi:

 Antroponimik yondashuv: Toponim fors-tojik tillaridan olingan bo‘lib, ikki asosdan tashkil topgan: "pay" — asos, adoq, iz yoki qadam; hamda "mard" — botir, jasur, sodiq va mard kishi. Tadqiqotlarga ko‘ra, qishloqning asl nomi "Payimard" bo‘lgan. Nomshunoslik qonuniyatlariga binoan, og‘zaki nutqda "i" unlisi tushib qolishi natijasida hozirgi "Paymard" shakliga kelgan. Ma’nosi — "jasur, sodiq, mard kishining izi yoki qadami tekkan qishloq" deb talqin qilinadi.
 Gidronimik yondashuv: Tilshunos olim B. O‘rinboyevning (2007) fikricha, qishloq nomi aslida "paymar" shaklida bo‘lib, u "qaynab" so‘zidan olingan. Bu talqinga ko‘ra, nom "suv oqadigan joy", "oqar suv" yoki "suvli hudud" ma’nolarini bildiradi.

 Geografiyasi 
Paymard Jizzax vohasining markaziy qismida, Sharof Rashidov tumanining Jizzax shahri bilan chegaradosh hududlarida joylashgan. Hudud iqlimi kontinental bo‘lib, qishloq xo‘jaligi, ayniqsa, sug‘orma dehqonchilik uchun qulay tabiiy sharoitga ega. Qishloq orqali o‘tgan tabiiy va sun’iy suv tarmoqlari hududning iqtisodiy hayotida muhim o‘rin tutadi.

 Aholisi va ijtimoiy hayoti 
Aholi punktida asosan o‘zbeklar istiqomat qiladi. Aholining asosiy mashg‘uloti:

 Qishloq xo‘jaligi: Bog‘dorchilik, sabzavotchilik va chorvachilik.
 Xizmat ko‘rsatish: Jizzax shahriga yaqinligi sababli aholining salmoqli qismi shahar infratuzilmasi, sanoat korxonalari va ta’lim muassasalarida faoliyat yuritadi.

Hududda umumta’lim maktablari, maktabgacha ta’lim muassasalari va aholi uchun tibbiy xizmat ko‘rsatish punktlari mavjud. Shuningdek, mahalliy aholi uchun ma’naviy markaz hisoblangan "Paymard" jome masjidi faoliyat ko‘rsatadi.

 Taniqli olimlar tadqiqotlarida 
Paymard va uning atrofidagi qishloqlar (Olmachi, Tuyoqli va b.) nomi filologiya fanlari doktori, professor X. Doniyorov hamda nomshunos olim B. O‘rinboyev kabi mutaxassislar tomonidan ilmiy o‘rganilgan. Ularning asarlarida hudud nomi etnotoponim va gidronim sifatida tahlil qilingan.

 Yana qarang 

 Sharof Rashidov tumani
 Jizzax viloyati toponimlari
 Olmachi (Sharof Rashidov tumani)

 

 B. O‘rinboyev. Jizzax viloyati toponimlari. 2007-yil.
 P. Sattorov. Shajarai ahli Olmachi. 2006-yil.
 X. Doniyorov. O‘zbek xalqining etnik tarkibi haqida. 1968-yil.
 "Jizzax viloyati nomlarining izohli lug'ati" A.A.Zakirov, B.S.Mavlyanov. "Kamalar-PRESS" 2025 yil, 337 bet
Gʻozi Sayyod Salor Masʼud

Gʻozi Sayyod Salor Masʼud (1014-yil 10-fevral — 1034-yil 15-iyun) — XI asr boshlarida Hindistonda faoliyat yuritgan yarim afsonaviy musulmon sarkarda va so‘fiy avliyo. U G‘aznaviylar davlati yurishlari bilan bog‘liq bo‘lib, Mahmud G‘aznaviyning jiyani sifatida tilga olinadi.

 Hayoti 

 Ilk hayoti 
1011-yilda Jalgaon musulmonlari sulton Mahmud G‘aznaviydan yordam so‘ragan. Ularning talabiga ko‘ra juma xutbalarida (Xutba) uning nomi tilga olinishi kerak edi.

Mahmudning sarkardasi Salor Sahu Ajmer hududida g‘alaba qozongan. Keyinchalik Mahmud o‘z singlisini unga turmushga bergan va shu nikohdan Masʼud tug‘ilgan.

Masʼud 1014-yil 10-fevralda Ajmerda tug‘ilgan.

 Harbiy faoliyati 
Masʼud G‘aznaviylar davlati yurishlarida faol qatnashgan. U Multan, Dehli, Meerut va Kannauj hududlarida janglar olib borgan.

 Bahraich jangi 
1033–1034-yillarda Bahraich hududida Maharaja Suhaldev boshchiligidagi ittifoq bilan jang qilgan. Hal qiluvchi jang 1034-yilda bo‘lib, Masʼud mag‘lubiyatga uchragan va halok bo‘lgan.

 Dafn etilishi 
U Bahraichda dafn etilgan. Uning qabri ustida qurilgan dargoh muhim ziyoratgoh hisoblanadi.

 Afsonalar 
Ba’zi rivoyatlarga ko‘ra, Masʼud Rudaulilik Zuhra Bibini davolagan va unga uylanishi kerak bo‘lgan.

 Merosi 

 Dehli sultonligi davri 
XII asrga kelib u Dehli sultonligi davrida mashhur bo‘lgan. 1250-yilda sulton Nosiriddin Mahmud maqbarani kengaytirgan.

Amir Xusrav va Ibn Battuta uning dargohi haqida yozgan.

 Mug‘ullar davri 
Abul Fazlning Ain-i-Akbari asarida Masʼud tilga olinadi. Akbar uning dargohini ziyorat qilgan.

 Britaniya davri 
William Henry Sleeman uning dargohini hindu va musulmonlar birgalikda ziyorat qilganini qayd etgan.

 Zamonaviy davr 
Bugungi kunda ham uning dargohi keng ziyorat qilinadi.

 Yana qarang 
 Suhaldev
 So‘fiylik
 G‘aznaviylar davlati

 

 
 
 
 
 
 

 
 Anna Suvorova kitobi
 Shahid Amin kitobi
 Elliot va Dowson asari

Category:G‘aznaviylar
Category:Hindiston tarixi
Category:Islom tarixidagi shaxslar
Category:So‘fiylar
Category:Harbiy qo‘mondonlar
Category:1014-yilda tug‘ilganlar
Category:1034-yilda vafot etganlar
Aziza Siddiqui

Aziza Siddiqui (1983-yil, Afgʻoniston) — afgʻon faoli. Aziza Afgʻonistondagi Action Aid nodavlat tashkilotida ayollar huquqlari boʻyicha koordinator boʻlib ishlagan, bu yerda qishloqda yashovchi afgʻon ayollarining ahvolini oʻrgangan va ularga oʻz huquqlari haqida tushunchalar bergan, yana olib borgan faoliyati uchun boʻlgan tahdidlarga qaramay, shaxsiy qaror qabul qilish boʻyicha treninglar oʻtkazganAWIU " 2007 WOC — Aziza Siddiqui .

 Tarjimayi holi 
Aziza 1983-yilda Afgʻonistonda tugʻilgan, sakkiz yoshida urush tufayli Pokistonga ketishga majbur boʻlgan, ammo 2003-yilda ayollar huquqlarini himoya qilish uchun mamlakatga qaytib kelgan. 2007-yilda „Jasorati uchun“ xalqaro ayollar mukofotiga sazovor boʻlgan, ammo bu mashhurligi sababli Afgʻonistonga eson-omon qaytib kela olmay AQShdan boshpana olishga majbur boʻlgan. 2008-yilda Aziza BIAS (Bi-lingual International Assistant Services) kompaniyasida ijtimoiy xodim boʻlib ishlay boshladi, bu kompaniyada keksa muhojirlar va nogironlar, boshpana olganlar, qochqinlarga yordam bergan. 2009-yilda Azizaga sanʼat va badiiy taʼlim orqali xilma-xillikni targʻib qiluvchi Gitana Productions tomonidan „Yilning noodatiy oddiy odami“ mukofoti berilgan.

 

Turkum:1983-yilda tugʻilganlar
Turkum:Afgʻoniston ayollari
Kiriyaki

thumb| Kiriyaki o'rdak
Kiriyaki (kanji : yángりláng, so'zidan) - yapon oshxonasida ishlatiladigan pishirish usuli bo'lib, unda ovqatlar soya sousi, mirin va shakar sirlangan holda qovuriladi yoki panjara qilinadi. 

Baliq – yellowtail, marlin, skipjack orkinos, losos, alabalık va skumbriya – asosan Yaponiyada, oq va qizil go'sht – tovuq, cho'chqa go'shti, qo'zichoq va mol go'shti – G'arbda ko'proq ishlatiladi. Ba'zida Yaponiyada ishlatiladigan boshqa ingredientlar orasida kalamar, gamburger biftek va köfte mavjud.

Kiriyaki so'zi taradagi shakar miqdori bilan berilgan porlash yoki yorqinlikni bildiruvchi grilda pishirish yoki qovurish usulini bildiruvchi kelib chiqqan. An'anaga ko'ra, pishirish vaqtida go'sht bir necha marta sousga botiriladi yoki cho'tkasi bilan surtiladi. Kiriyaki 1700-yillarda yapon oshpazlari tomonidan o'ylab topilgan.
thumb| Kiryak qizil ikra kiriyaki
right|thumb| Qizil ikra kiriyaki
 an'anaviy ravishda soya sousi, sake (yoki mirin) va shakarni (yoki asal) aralashtirish va isitish orqali tayyorlanadi. Sos qaynatiladi va kerakli qalinlikka tushiriladi, so'ngra go'shtni marinadlash uchun ishlatiladi, keyin esa panjara yoki qovuriladi. Ba'zan zanjabil qo'shiladi va oxirgi taomni piyoz bilan bezash mumkin. (qarang: tara).

 Variatsiyalar 
thumb| Kiriyaki shit burger
 - kiriyaki sousi yoki maydalangan go'shtli pirojnoe sous bilan to'ldirilgan turli xil gamburger. Kiriyaki stir-fry kiriyaki sousida go'sht yoki sabzavotlarni aralashtirib qovurishni anglatadi. Yana bir nav - kiriyaki uslubida tayyorlangan vegetarianlar.

 Mamlakat bo'yicha 

 Qo'shma Shtatlar 

 Kiriyaki sousi 
Shimoliy Amerikada kiriyakiga o'xshash sous bilan tayyorlangan har qanday taom kiriyaki so'zi yordamida tasvirlangan. Bu ko'pincha vino kabi sake yoki mirin uchun xorijiy muqobillarni yoki kunjut yoki sarimsoq (an'anaviy yapon oshxonasida kam uchraydigan) kabi ingredientlarni qo'shadiganlarni ham o'z ichiga oladi. Kiriyaki uchun ishlatiladigan sous odatda shirin, garchi u achchiq bo'lishi mumkin. Ananas sharbati ba'zan ishlatiladi, chunki u nafaqat shirinlikni, balki go'shtni yumshatishga yordam beradigan bromelin fermentlarini ham ta'minlaydi. Kiriyaki pishirishning boshqa noan'anaviy usullari - avval go'shtni grilda pishirish va keyin sousni quyish yoki shirin sousni marinad sifatida ishlatish. Kiriyaki sousi ba'zan tovuq qanotlariga qo'yiladi yoki sous sifatida ishlatiladi.

Vashingtonning Sietl shahrida 1990-yillarda katta kiriyaki madaniyati paydo bo'lgan. , shaharda "kiriyaki" nomi bilan yozilgan 83 dan ortiq restoran mavjud edi. Bu ba'zi savdo nuqtalari tomonidan shaharning o'ziga xos oshxonasi sifatida tasvirlangan va tez ovqatlanish shakli sifatida keng tarqalganligini ta'kidlagan.

Birinchi mustaqil kiriyaki restorani Toshi's Kiriyaki 1976-yilda Sietlning Quyi Qirolicha Anne mahallasida ochilgan. Restoranning kiriyaki sousidagi arzon tovuq va mol goʻshtidan tayyorlangan shishlar hududdagi boshqa restoranlarni ilhomlantirdi. Keyinchalik Toshi 1996-yilga kelib Sietl hududida 17 ta joydan iborat zanjirga aylangan

 Yana qarang 

 Asado

 Pishirish texnikasi ro'yxati

 

Turkum:Taomlar
Turkum:Yapon oshxonasi