Zhantas/Cleaned-Uzbek_Wikipedia huggingface dataset:
Boks boʻyicha Jahon Kubogi

Boks boʻyicha Jahon Kubogi – Jahon Boks tashkiloti tomonidan xavaskor bokschilar oʻrtasida tashkil etiladigan musobaqa. Musobaqa yil davomida oʻtkaziladi va reytingga koʻra siralanadi. Erkaklar va ayollar teng, 10 ta vaznda gʻoliblik uchun kurash olib boradilar.
Musobalar jadvali
 Yil Qism Mezbon Sana Manba2025I Foz do Iguaçu31-mart – 5-aprelII Varshava12-16-mayIII Astana30-iyun – 7-iyulIV Yangi Dehli15-22-noyabr
 Medallar jadvali 
Boks boʻyicha 2025-yilgi Jahon Kubogining birinchi qismiga koʻra
Vsevolod Nestayko

Vsevolod Zinoviyovich Nestayko (1930-yil 30-yanvar Died Ukrainian children's writer Vsevolod Nestayko - media, Korrespondent (17 August 2014) – 2014-yil 16-avgust He died a famous childrenʼs writer Vsevolod Nestayko , Dyvys.info (16 August 2014) DIED Vsevolod Nestayko, Ukrayinska Pravda (17 August 2014)) – ukrainalik zamonaviy bolalar yozuvchisi. Ukrainada mamlakatning eng taniqli va eng sevimli ukrain bolalar adabiyoti yozuvchisi hisoblanadiVsevolod Nestayko (30.01.1930), The publishing house of Ivan Malkovych A-BA-BA-HA-LA-MA-HA.

 Hayoti 
Birinchi jahon urushi paytida Nestaykoning ota-onasi frontning qarama-qarshi tomonlarida boʻlishgan. Uning otasi Sich oʻqchisi (Avstriya-Vengriya armiyasidan) va keyinchalik Ukraina Galisiya armiyasi askari boʻlgan, onasi rus adabiyoti oʻqituvchisi, rus imperatorlik armiyasida hamshira boʻlgan. 1933-yilda otasi NKVD tomonidan oʻldirilgan. Golodomor ochligidan qutilish uchun Nestayko va uning onasi Kiyevga singlisinikiga koʻchib oʻtishgan. Nestayko oʻshandan boshlab Kiyevda yashab, ishlagan.

1947-yilda Taras Shevchenko nomidagi Kiyev milliy universitetiga oʻqishga kirgan va 1952-yilda Nestayko universitetining filologiya fakultetini tamomlagan. Keyin „Dnipro“, „Barvinok“ va „Molod“ jurnallarida ishlagan. 1956-yildan 1987-yilgacha Nestayko „Veselka“ bolalar adabiyoti jurnaliga mas’ul muharrir boʻlgan. Nestaykoning birinchi kitobi „Shurka i Shurko“ 1956-yilda nashr etilgan. Oʻshandan to vafotigacha yozuvchining 30 ga yaqin hikoyalari, ertaklari, romanlari va pyesalari nashr etilgan. Yozuvchining kitoblari dunyoning yigirmata tiliga, jumladan, ingliz, nemis, fransuz, ispan, rus, arab, bengal, venger, rumin, bolgar va slovak tillariga tarjima qilingan. Nestaykoning „Toreadori z Vasyukіvki“ asari Myunxendagi xalqaro festivalda Gran-pri (1968) va Sidneyda (1969) bosh mukofotga sazovor boʻlgan. Yozuvchining „Odinitsya z obmanom“ povesti asosida olingan film Kiyevdagi Butunittifoq kinofestivali mukofoti (1984) va Gabrovo kinofestivalida (1985, Bolgariya) maxsus mukofot bilan taqdirlangan. Nestayko asarlari Ukrainadagi maktab oʻquv dasga kiritilgan.

2010-yilda Viktor Yushchenko yozuvchini beshinchi darajali knyaz Yaroslav ordeni bilan taqdirlagan.

2014-yil 16-avgustda 84 yoshida Kiyevda vafot egan.

2015-yil 30-yanvar kuni Google yozuvchining 85 yilligini Google Doodle orqali nishonlagan.

 

Turkum:2014-yilda vafot etganlar
Turkum:1930-yilda tugʻilganlar
Boks boʻyicha 2025-yilgi Jahon Kubogi

Boks boʻyicha 2025-yilgi Jahon Kubogi – 2025-yil 31-mart kunidan noyabr oyiga qadar boʻlib oʻtadigan xavaskor boks boʻyicha Jahon Kubogi. Erkak va ayollar uchun har biriga 10 tadan vazn ajratilgan boʻlib, 19 ta mamlakatdan bokschilar qatnashmoqda. Musobaqaning birinchi bosqichi 31-mart – 5-aprelda Braziliyada boʻlib oʻtgan. Ushbu musobaqa Boks boʻyicha Jahon Kubogining ilk musobaqasi hisoblanib, Jahon Boks tashkiloti tomonidan tashkil etilmoqda.
 

Turkum:Boks
Macron

Macron – bosh qarorgohi Bolonya viloyatining Crespellano shahrida joylashgan sport kiyimlari va anjomlari ishlab chiqaruvchi shirkat. Sport kiyimlari ishlab chiqarishda Yevropaning yetakchi korxonalaridan hisoblanadi.

 Tarix 
Macron 1971-yilda AQSh sport brendlarining Italiyadagi distribyutori sifatida tashkil etilgan. 1994-yilgacha kompaniya faoliyati Amerika Qoʻshma Shtatlari sport mahsulotlarini import qilishga qaratilgan. Kompaniyaning katta kengayishi 1994-yilda sodir boʻldi va bir vaqtda bosh ofisi Crespellanoga koʻchib oʻtdi.

1994-yildan boshlab kompaniya oʻz brendi ostida mahsulot ishlab chiqarish bilan shugʻullanadi va 2001-yilda Italiyaning „Bolonya“ futbol klubi bilan birinchi homiylik shartnomasini imzoladi. 2005-yilda kompaniya tashqi bozorga chiqdi.

2014-yilda Macron va „Bolton Wonderers“ ingliz futbol klubi oʻrtasida klubning uy arenasini „Macron Stadium“ deb nomlash toʻgʻrisida shartnoma imzolandi, bu nom 2018-yilgacha arenada qoldi.

2012-yildan boshlab kompaniya bir nechta klublarning texnik homiysi boʻldi: Torpedo MoskvaFutbolniy klub „Torpedo“ Moskva – Novosti – „MACRON“ – EKIPIROVЩIK „TORPYeDO“ V NOVOM SYeZONYe!, Arsenal Tula, Argentinos Juniors, Stoke City, Munchen 1860, Napoli, Latsio, Sporting, Mallorca, Real Betis, Oser va boshqalar.

 

Turkum:Sport kiyimlari brendlari
Grokko nafasi

Grokko nafasi – bu nafas olishning patologik turi boʻlib, markaziy asab tizimi faoliyatining ogʻir buzilishlari natijasida yuzaga keladi. Grokko nafasi, odatda, chuqur koma holatidagi bemorlarda kuzatiladi va nafas olish markazining soʻnishi bilan bogʻliqhttps://m.vk.com/wall-105176644_10729.
Grokko nafasi, asosan, miya ustuni (bulbar soha)ning jiddiy shikastlanishlari natijasida yuzaga keladi. Bu holat quyidagi sabablarga bogʻliq boʻlishi mumkin:

1.Ogʻir miya shikastlanishlari:

• travmatik shikastlar

• qon quyilishi

• o‘smalar.

2.Intoksikatsiyalar:

• dori vositalari yoki zaharli moddalar bilan zaharlanish.

3.Yuqori darajadagi gipoksiya:

• kislorod yetishmovchiligi.

4.Markaziy asab tizimi kasalliklari:

•meningit

•ensefalit va boshqa yalligʻlanishli kasalliklarhttps://edu.utu-ranch.uz/media/files/2024/08/23/Ichki_kasalliklar_tashxisi_1.pdf.
 Mexanizmi 
Grokko nafasi nafas olish markazining faoliyati soʻnishi natijasida yuzaga keladi. Bu holatda nafas olish harakatlari toʻxtaydi yoki juda sustlashadi, bu esa kislorod yetishmovchiligi va karbonat angidrid toʻplanishiga olib keladi. Nafas olish markazi faoliyatining toʻxtashi, odatda, miya ustunining shikastlanishi yoki uning funksiyasining buzilishi bilan bogʻliq.
Bunday bemorlar sunʼiy nafas oldirishga muhtoj boʻlishadi, aks holda hayot uchun xavf tugʻiladi.
Grokko „toʻlqinsimon nafasi“ Cheyn-Stoks nafasini yodga soladi, farqi shundaki, nafas tanaffusi oʻrniga sust, yuzaki nafas harakatlari chuqurligi ortishi kuzatilib, keyin susayishi roʻy beradi. Hansirashning ushbu turini Cheyn-Stoks nafasini yuzaga keltirgan patologik jarayonlarning ilk bosqichi sifatida qabul qilish mumkinhttps://www.medicalnewstoday.com/articles/apneustic-breathing.
Grokko nafasi (paradoksal nafas) – nafas markazining koordinasion qobiliyati buzilganda paydo boʻladi. Qovurgʻalararo mushaklar va diafragma qisqarishi buziladi. Natijada, shunday holat yuzaga keladiki, bunda koʻkrak qafasining yuqori va oʻrta qismlari nafas olish fazasida boʻladi, pastki qismi esa goʻyo nafas chiqarish harakatlarini amalga oshiradi.

 

Turkum:Tibbiyot
Turkum:Pulmonologiya
Darbar Baba Nu Lax Hazariy

Darba Baba Nu Lax Hazariy soʻfizm maqbarasi boʻlib, Pokistonning Panjob viloyati, Nankana Sohib tumanidagi Shaxot shahrida joylashgan .

Bu maqbara 12-asrda Abu Alxayr Sayyid Murod Ali Shah Buxoriy (Noulaxa nomi bilan mashhur) sharafiga qurilgan boʻlib, u Hindiston yarim orolida Islom dinini targʻib qilish uchun 12-asrda Shaxot hududiga kelgan. „Nau lax“ panjob tilida „toʻqqiz yuz ming“ degan maʼnoni anglatadi. Noulaxa bu nomni olgan, chunki mahalliy aholining eʼtiqodiga koʻra, u hayoti davomida Qurʼonni 900 000 marta tilovat qilgan.

Maqbara yaqinida bir togʻ mavjud. Har yili 23-mart kuni Baba Nu Lax Hazariyning Ursi (vafot etgan kuni) sharafiga oʻsha yerda yigʻin oʻtkaziladi.

Turkum:Panjoblik soʻfiy avliyolar
Turkum:Pokistondagi soʻfiy maqbaralari
Turkum:Pokistonda soʻfizm
Dovud al-Qaysariy

Dovud al-Qaysariy  – dastlabki Usmonlilar davrining soʻfiy olimi, faylasuf va orif. U Markaziy Anatoliyadagi Qayseri shahrida tugʻilgan va eronlik olim Abdurrozoq Koshiyniyning (vaf. 1329) shogirdi boʻlgan.

U oʻnlab falsafiy asarlar muallifi boʻlib, ularning koʻpchiligi hozirda ham shia diniy maktablarida muhim darslik hisoblanadi. Uning eng muhim asari – Ibn Arabiyning „Fusus al-Hikam“ asariga sharh va Ibn al-Forid sheʼriyatiga tanqididir. Sulton Orhon Gʻoziy uning sharafiga Iznik shahrida maktab qurdirgan, bu Usmonli davlatining birinchi rasmiy madrasasi hisoblanadiThe Moroccan Sufism Forum (website).

Yana qarang
 Akbariya

Turkum:Akbariya soʻfiy olimlari
Turkum:14-asr musulmon ilohiyotchilari
Abdulloh al-Gʻazvoniy

thumb|Marokashdagi Said al-Gʻazvoniy (yoki Moavlono al-Ksur) maqbarasi va zaviyasi

Abu Muhammad Abdulloh al-Gʻazvoniy (vafoti 1529-yil) – Marokashlik soʻfiy avliyo boʻlib, al-Jazuliy va ash-Shodiliy anʼanalariga rioya qilgan. U Abduaziz at-Tabbaning vorisi boʻlgan. Vafotidan ikki yuz yil oʻtib, u Marokashning „Sabaatu rijales“ (yetti avliyosi) qatoriga kiritilgan. Abdulloh al-Gʻazvoniy „Tariqa Muhammadiyya“ gʻoyasi haqida asarlar yozganVincent Cornell, Realm of the Saint, Power and Authority in Moroccan Sufism (Austin: University of Texas Press, 1998), pp. 219, 227..

Al-Gʻazvoniy, shuningdek, quduq qazish va kanal qurish bilan ham shugʻullangan. U Fnideq shahrida sufiy tariqatiga asos solganFrancisco Rodriguez-Manas, Agriculture, Sūfism and the State in Tenth/Sixteenth-Century Morocco, Bulletin of the School of Oriental and African Studies, University of London, Vol. 59, No. 3 (1996), pp. 450-471.

 

 Hasan Jallab, Abu Muhammad Abdullah Al Ghazwani, Morocco: Imprimerie et Papeterie Nationale, 2005 (Al-Gʻazvoniy tarjimai holi) 

Turkum:Marokashlik soʻfiy yozuvchilar
Turkum:1529-yilda vafot etganlar
Turkum:Marokashliklar
Muhammad Afzaal Ahmad Husayn Gʻiloniy

Muhammad Afzaal Ahmad Husayn Gʻiloniy (Urdu: ) (shuningdek, „Saxiyi Kamil“, „Mahbubi Xos“ nomlari bilan ham tanilgan) (1926–1998) – Pokistonlik soʻfiy avliyosi edi.

Gʻiloniyning va uning otasi Ahmad Husayn Gʻiloniy Qodiriy (1899–1961)ning maqbarasi Mundayr Kalonda joylashgan.

Ashfaq Niyoz oʻzining „Tarixi Sialkot“ kitobida Gʻiloniy hayotining qisqacha tavsifini keltirgan.

 

 

Turkum:1926-yilda tugʻilganlar 
Turkum:1998-yilda vafot etganlar
Qabrga sigʻinuvchi

Qabrga sigʻinuvchi  – soʻfiylarga nisbatan qoʻllaniladigan atama. Bu atama salafiylar tomonidan keng qoʻllanilib, koʻpincha „bid’atchi“ yoki amaliyotchisi maʼnosida ishlatiladi.

Turkum:Islomga oid haqoratlar
Turkum:Antisoʻfizm
Gudfiyya

Gudfiyya (yoki Goudfiyya va boshqa variantlari mavjud) – Gʻarbiy Magʻrib (Shimoli-gʻarbiy Afrika)da fransuz va ispan mustamlakachilariga qarshi kurash olib borgan soʻfiy Qodiriya tariqati shayxi Mavlono al-Aynayn tomonidan tashkil etilgan kichik, militant diniy tashkilot edi.

1905-yilda Gudfiyya aʼzosi Kavier Coppolanini oʻldirib, fransuzlarning hozirgi Mavritaniyaning shimolidagi Adrar amirligiga hujumini toʻxtatgan

Turkum:Mavritaniya harbiy tarixi
Turkum:Gʻarbiy Sahro harbiy tarixi
Vosil (tasavvuf)

Soʻfizmda vosil („erishuvchi“) – bu suluk yoʻlini muvaffaqiyatli bosib oʻtgan va tamomlagan murid yoki solihdir.

 Tavsifi 
Vosit – bu ilohiy hijobi uning qalbida ochilgan ruhiy bosqichga yetgan soʻfiydir.

Solihning qalbi hijoblanganda va uning oldida tajalli namoyon boʻlganda, soʻfiy vusul maqomiga yetgan deyiladi.

Haqiqatan ham, muridning suluk yoʻlini bosib oʻtishdagi yaxshi niyati uni solih bosqichiga olib kiradi va uning qalbini ilohiy rahmat bilan bogʻlaydi.

Soʻfizmda vosil quyidagi sifatlar bilan tavsiflanadi:
 Siddiq
 Valiy
 Al-Insan al-Komil
 Rabboniy
 Majzub
 Muqarrab
 Orif 

Yana qarang
 
 Murid
 Solih

Turkum:Arabcha soʻz va iboralar
Turkum:Soʻfizm
Turkum:Islomiy eʼtiqod va taʼlimot
Turkum:Islomiy terminologiya
Madhumalati

thumb|Jangda sevishganlar yoʻlbarsga oʻq otishmoqda. „Madhumalati“ uchun ishlangan tasvir.
„Madhumalati“ yoki „kechasi gullab-yashnagan yasmin“ – 1545-yilda Mir Sayyid Manjhan Shattariy Rajgiriy tomonidan yozilgan hind soʻfiy sevgi dostoni hisoblanadi. Doston Avadhi shevasida yozilgan.

 Yana qarang 
 „Gulshan-i Ishq“ – 1657-yilda Nusratiy tomonidan Madhumalati asosida yozilgan soʻfiy doston

 

Turkum:Tasavvuf adabiyoti
Turkum:1545-yilda yozilgan kitoblar
Turkum:Hind sheʼriyati
Turkum:Sevgi dostonlari
Turkum:Avadhi adabiyoti
Menzuma

Menzuma – soʻfiylik anʼanasidagi Efiopiyaliklar tomonidan ijro etiladigan ilohiy qasida boʻlib, asosan Allohni madh etishva Muhammad paygʻambarni ulugʻlash uchun kuylanadiMammo, A., 1987. Some Prominent Features of the Menzuma Genre in the Wollo Region. Unpublished MA thesis, AAU.. Bu qasida asosan Mavlud va shunga oʻxshash marosimlarda kuylanadiWetter, A., 2013. Rhetoric Means of a Didactic Amharic Poem from Wärrä Babbo. Aethiopica, 15(1), pp.176-203..

 

Turkum:Qasidalar
Mushohada

Mushohada yoki Mushohida (kuzatish, guvohlik) – Soʻfizmdagi muhim tushuncha boʻlib, arabcha „shuhud“ (guvoh boʻlish) soʻzidan olingan. Bu Xudoni nimadir bilan yoki nimadir orqali koʻrish holati boʻlib, izlovchi yaqin (ishonch) darajasiga erishadi. Bu holatni na meros qilib olish, na aql-idrok orqali qoʻlga kiritish mumkin. Soʻfiy yoki Xudoni izlovchi uchun mushohadasiz hayot maʼnosiz hisoblanadi, chunki uning maqsadi doimo Xudo koʻz oʻngida boʻlishdir. Mushohadaning teskarisi hijob (parda)dir – bu Xudo yuzi parda ortida qolganda roʻy beradi va soʻfiy uchun jazo hisoblanadi. „Ilohiy muhabbat mushohidaga (Xudoni kuzatishga) olib boradi va haqiqiy irfoniy bilimning mohiyatiga ega boʻladi, aql esa faqat sathiy bilimga egadir“.

Mushohada – bu Xudoning neʼmatlarini koʻrish, Murshidining ruhiy fazilati orqali izlovchiga yetib boradigan sirli bilimdir. Bunday holatda ular ruhiy koʻzi bilan faqat Xudoni koʻradi. Barcha idrok etish tushunchalari Xudo sifatida namoyon boʻladi.

Mashhur soʻfiy Bayozid Bistomiyga bogʻliq rivoyatga koʻra, undan yoshi soʻralganda u: „Toʻrt yoshdaman“, deb javob bergan. Sababini soʻrashganda esa: „Yetmish yil davomida men bu dunyo bilan Xudodan parda ortida qoldim, lekin soʻnggi toʻrt yil ichida Uni koʻrdim. Parda ortida boʻlgan davr hayot hisoblanmaydi“, deb izoh bergan. „Koʻruvchi, koʻrilayotgan narsa va koʻrish jarayoni – barchasi bir boʻlganda, kim kuzatayotganini va bu kuzatuv nima ekanini tushunish qiyin“.

 

Turkum:Tasavvuf
Telli Baba

Telli Baba – Istanbulning Sariyer tumanidagi Bospor sohilida dafn etilgan Qodiriya soʻfiy tariqati shayxi va avliyo hisoblanadiSariyerdagi Telli Bobo .

Telli Babaning shaxsiyati haqida turli afsonalar mavjud. Baʼzi ga koʻra, uning asl ismi Imom Abdulloh Afandi boʻlib, Mehmed II Fotih davridagi Usmonli imperiyasi armiyasida imom boʻlib xizmat qilgan va jangda halok boʻlganBoğazdaki türbelerin müthiş sırrı(Turkish).

Odamlar uning qabrini ziyorat qilib, duo qilgandan soʻng orzularining roʻyobga chiqqanini aytishadi.

 

 
 Istanbul aholisi Telli Boboga oqib kelmoqda

Turkum:Sariyer
Turkum:Soʻfiylar
Turkum:Soʻfiy avliyolar
Turkum:Usmonli imperiyasining soʻfiy avliyolari
Turkum:Turk soʻfiylari
Turkum:Jangda halok boʻlgan Usmonli harbiylari
Urs (tasavvuf)

thumb|right|218px|Allo Mahar Naqshbandiy avliyolarining Urs marosimi har yili 23-martda nishonlanadi
Urs ( yoki Urus – soʻzma-soʻz „toʻy“ maʼnosini bildiradi) – soʻfiy avliyolarining vafot etganining yillik bayrami boʻlib, odatda avliyoning dargohida (maqbara yoki ziyoratgohida) oʻtkaziladi. Naqshbandiya, Suhravardiya, Chishtiya, Qodiriya kabi koʻpgina soʻfiy tariqatlarida Urs anʼanasi mavjud. Bu tadbir katta tantana bilan nishonlanadi. Muxlislar avliyolarni Xudo muhabbatiga erishgan deya baolab „Xudo oshiqlari“ deb atashadi.

Urs marosimlari odatda dargoh qoʻriqchilari yoki silsilaning amaldagi shayxi tomonidan oʻtkaziladi. Urs nishonlanishi Hamddan Naʼtgacha boʻlgan diniy marosimlarni, koʻp hollarda qavvali kabi diniy musiqiy ijrolarni ham oʻz ichiga oladi. Marosimda, shuningdek, turli xil taomlar tayyorlanadi, savdo doʻkonlari va bozorlar tashkil etiladi.

Ajmer Sharifdagi Xoja Moʻyinuddin Chishtiy Urs marosimiga har yili 400,000 dan ortiq ziyoratchi tashrif buyuradi va bu dunyodagi eng mashhur Urs festivallaridan biri hisoblanadi.

 
Turkum:Hindistonda Islom
Turkum:Pokistonda Islom
Turkum:Pokistonda soʻfizm
Turkum:Bangladeshda Islom
Turkum:Bangladeshda soʻfizm
Turkum:Arabcha so‘z va iboralar
Turkum:Islomiy terminologiya
Turkum:Barelvi bayramlari
Qodiriya-Shattariya

Qodiriya-Shattariya soʻfizm tariqati boʻlib, Hindiston va Pokistonda tarqalgan. U Qodiriya va Shattariya oqimlarining sintezi hisoblanadi. Siyosatshunos Ishtiaq Ahmedning yozishicha, Qodiriya-Shattariya anʼanalari hind va musulmon tasavvufini uygʻunlashtirishga intilgan va vahdat al-vujud gʻoyasiga eʼtibor qaratgan.

 Mashhur soʻfiy shayxlari 
 Muhammad Gʻavs
 Vajihuddin Alviy
 Sayyid Hoshim Pir Dastagir
 Shoh Inoyat Qodiriy
 BulaxshohAbbas, Qamar, Bulleh Shah: The Sufi and the Poet of The Eighteenth Century Punjab (August 1, 2016). Educational Research International, Volume 5, No. 3, August 2016.
 Baduddin Ziyoulhaq Qodiriy Shattariy
 Shayx Bahouddin Shattariy Qodiriy

 Yana qarang 

 Hindistonda soʻfizm
 Pokistonda soʻfizm

 

Turkum:Sunniy soʻfiy tariqatlari
Turkum:Hindistonda soʻfizm
Turkum:Pokistonda soʻfizm
Sodiqshoh Qodiriy

Sodiqshoh Qodiriy (1918-yil 10-iyun – 1978-yil 3-sentyabr) – Hindistonlik soʻfiy avliyo va yogi boʻlib, Pune shahridan 15 kilometr uzoqlikda joylashgan Pashan qishlogʻida yashagan.

 

Turkum:Hindistonlik soʻfiy avliyolar
Turkum:1918-yilda tugʻilganlar
Turkum:1978-yilda vafot etganlar
Turkum:Qodiriya tariqati
Turkum:Hindiston yogilari
Raxyol Shoh

Raxyol Shoh (1842–1940) – Balujistonning Fathpur Sharif shahridan chiqqan soʻfiy shoiri boʻlib, uning „Bahor ul-ishq“ koʻp jildli soʻfiy sheʼriy toʻplami mashhurdir. Shoir oʻz davrida bir maktab yetakchisi boʻlgan va 1940-yilda vafotidan soʻng uning sharafiga Fathpur Sharifda dargoh qurilgan. Raxyol Shoh beshta tilda – sindhi, baluji, saraiki, urdu va fors tillarida sheʼrlar yozgan. Uning dargohi 2005 va 2017-yillarda terrorchilar hujumlariga uchragan.

 

 

 
 
 
 
 

 
 Bahor ul-ishq – Internet Archiveʼdagi toʻliq kitob
 Balujiston hukumati – Madaniyat boʻlimi – Balujistondagi dargohlar, soʻfiy merosi va diniy bayramlar roʻyxati
 Hazrat Sayyid Raxyol Shoh Sufiy Al Qodiriy dargohi – Yangiliklarda yoritilishi – Fathpur Sharifdagi dargoh tarixi va madaniy ahamiyati haqida maqola

Turkum:1842-yilda tugʻilganlar
Turkum:1940-yilda vafot etganlar
Turkum:Sindhlar
Turkum:Soʻfiy shoirlar
Turkum:Sindh soʻfiy avliyolari
Turkum:Pokistonda sufizm
Turkum:Sindhda sufizm
Turkum:Pokistondagi dargohlar
Turkum:Sufiy avliyolar
Turkum:Pokiston sufiylari
Turkum:Islomiy tasavvuf
Turkum:Balujiston
Xatmiyya

thumb|Xatmiyya tariqati bayrogʻi
Xatmiyya  – Sayyid Muhammad Usmon al-Mirgʻoniy al-Xatim tomonidan asos solingan soʻfiy tariqati hisoblanadi.

Xatmiyya tariqati Sudan, Eritreya va Efiopiyadagi eng katta soʻfiy tariqatidir. Shuningdek, uning izdoshlari Misr, Chad, Saudiya Arabistoni, Somali, Uganda, Yaman va Hindistonda ham uchraydi.

As-Sayyid al-Xatim Hijozning At-Toif shahrida tavallud topgan va Tihomadagi Makkada dafn etilgan. U 25 yoshida, oʻz davrining Makkadagi taniqli islom olimlari (jumladan Sayyid Ahmad ibn Idris al-Fasiy) qoʻlida tahsil olgach, sayohatlarini boshlagan.

 

Turkum:Soʻfiy tariqatlari
Muhammad Sherin

Muhammad Sherin (pushtucha: محمد شیرین), Marghuzar Boboji nomi bilan ham mashhur – Qodiriya-Chishtiya silsilasiga mansub musulmon soʻfiy (pir), avliyo va islom olimidir.

U 1933-yilda Dir shtatidagi Talash shahrida Gʻulom Muhammad oilasida tugʻilgan. Uning bobosi Hasan Xon Svat Axundining muridi boʻlgan. Muhammad Sherinning ikki qizi bor. U Abdulhadiy (Shoh Mansur), Mavlono Xon Bahodir (Martung bobojee), Mavlono Sirojul Yum (Gʻaroy bobojee), Mavlono Zardod bobojee (Mingora) va Mavlono Rahimulloh (Mingora) kabi ustozlardan taʼlim olgan.

Muhammad Sherin taxminan 17 yil davomida Marghuzar shahri yaqinidagi Svat Axundi gʻorida (Sayidu Baba ibodat qilgan gʻor) yashagan. Hozirda u Marghuzar yaqinidagi masjidda istiqomat qiladi va uning koʻplab muridlari undan ruhiy taʼlim olish uchun kelishadi.

Muhammad Sherin toʻrt marta haj va bir necha marta umra qilgan. Chillaga oʻtishdan oldin u Svatda yoʻl qurilishida ishchi boʻlib faoliyat yuritgan. U birodarlari bilan Hindistonga borib, tirikchilik uchun ishlagan. 1997-yilda Afgʻonistonga safar qilib, u yerda diniy ulamolar bilan uchrashgan. Shuningdek, u Tamim Ansoriy va Jubayr maqbaralarini ham ziyorat qilgan.

 

Turkum:Pushtunlar
Turkum:Yashayotgan insonlar
Turkum:1933-yilda tugʻilganlar
Turkum:Pokiston soʻfiylari
Turkum:Soʻfizm olimlari
Mian Gʻulom Siddiq

Mian Gʻulom Siddiq Mekan (1844-yil 23-mart, Nasirobod tumani, Balujiston – 1905-yil 28-may, Shahdadkot) – Pokistonning Sindh viloyati Kamber tumanidagi Shahdadkot shahridan chiqqan musulmon olimi, Qodiriya tariqatiga mansub soʻfiy avliyo va shoir.

Uning otasi Alloma Mian Nur Muhammad Mekan Kalat xoni Mir Mehrob Xon, keyin esa Mir Nosir Xon II saroyida bosh qozi boʻlib ishlagan. Keyinchalik Mir Xudodod Xon zulmidan norozi boʻlib, isteʼfoga chiqqan va 1857-yilda Miro Xondagi Mian Hamid Huzuriy Tunio (1798–1873) huzuriga, soʻngra Shahdadkotga koʻchib oʻtgan va u yerda madrasa tashkil etgan. Mian Gʻulom Siddiq ham otasidan taʼlim olib, ushbu madrasa oʻqituvchilar tarkibiga qoʻshilgan. Mavlono Toj Muhammad Amrotiy ham shu madrasaning bitiruvchisi boʻlgan.

 

Turkum:Soʻfiy avliyolar
Turkum:1844-yilda tugʻilganlar
Turkum:1905-yilda vafot etganlar
Viktor Gyökeres

Viktor Einar Gyökeres (1998-yil 4-iyunda tugʻilgan) – shved professional futbolchisi boʻlib, Angliya Premyer-ligasi vakili Arsenal va Shvetsiya milliy terma jamoasida hujumchi ampulasida oʻynaydi.

Gyökeres 2015-yilda Shvetsiyaning Brommapojkarna jamoasida professional faoliyatini boshlagan va uch yil davomida ellikdan ortiq oʻyin oʻtkazgach, Brighton & Hove Albion jamoasiga oʻtgan. Keyinchalik u St. Pauli, Swansea City va Coventry City kabi turli klublarga ijaraga berilgan boʻlib, 2021-yilda Coventry City jamoasiga doimiy asosda oʻtgan. Sporting CP uni 2023-yilda klub rekordini yangilagan 20 million yevrolik transfer evaziga oʻz safiga qoʻshib oldi. Birinchi mavsumidayoq u jamoasiga liga chempionligini qoʻlga kiritishda yordam berdi. Shuningdek, u Primeira Ligada 33 ta oʻyinda 29 ta gol urib, eng yaxshi toʻpurar sifatida Bola de Prata sovrinini hamda yilning eng yaxshi futbolchisi unvonini qoʻlga kiritdi.

Gyökeres Shvetsiya terma jamoasining turli yosh toifalarida oʻynagan va 2017-yilgi 19 yoshgacha boʻlgan futbolchilar oʻrtasidagi Yevropa chempionatida eng yaxshi toʻpurarlardan biri boʻlgan. U 2019-yilda Shvetsiya milliy terma jamoasi safida debyut qilgan.

 Xalqaro karyerasi 
2017-yilda Shvetsiya yoshlar terma jamoasi tarkibida Gruziyada oʻtkazilgan yoshlar Yevropa chempionatida qatnashdi. Musobaqada u Portugaliya, Chexiya va Gruziya jamoalariga qarshi oʻyinlarda maydonga tushdi. Har uchala uchrashuvda Viktor bittadan gol urdi va turnirning eng samarali hujumchisi boʻldi.

2019-yil 8-yanvarda Finlandiyaga qarshi oʻrtoqlik uchrashuvida Shvetsiya milliy terma jamoasi safida debyut qildi. 11-yanvarda esa Islandiyaga qarshi oʻyinda milliy jamoa uchun ilk golini kiritdi.

 Shaxsiy hayoti 
Gyokeres otasining otasi orqali vengriyalik kelib chiqishiga ega boʻlib, u Shvetsiyaga koʻchib kelgan. Gyokeres Vengriya va Shvetsiya fuqaroligiga ega. Uning otasi Stefan Gyokeres 1980 va 1990-yillarda IFK Oʻstersund va Stugun jamoalarida futbol oʻynagan.

CMTV teleradiokompaniyasi 2024-yil yanvar oyida Gyokeresning portugaliyalik aktrisa Inês Aguiar bilan munosabatda ekanligini xabar qildi. U ilgari oʻrta maktabda tanishgan professional futbolchi Amanda Nildén bilan munosabatda boʻlgan. Amanda Nildén Gyokeres 2018-yilda klubga oʻtganda Brighton ayollar jamoasiga qoʻshilgan edi.

 

 

Turkum:1998-yilda tugʻilganlar
Turkum:Yashayotgan insonlar
Turkum:Shvetsiyalik erkak futbolchilar
Turkum:Futboldagi erkak hujumchilar
Turkum:FC St. Pauli futbolchilari
Turkum:IFK Aspudden-Tellus futbolchilari
Turkum:IF Brommapojkarna futbolchilari
Turkum:Brighton & Hove Albion F.C. futbolchilari
Turkum:Swansea City A.F.C. futbolchilari
Turkum:Coventry City F.C. futbolchilari
Turkum:Sporting CP futbolchilari
Turkum:Arsenal F.C. futbolchilari
Turkum:Superettan futbolchilari
Turkum:Angliya futbol ligasi futbolchilari
Turkum:2. Bundesliga futbolchilari
Turkum:Primeira Liga futbolchilari
Turkum:Shvetsiyalik muhojir erkak futbolchilar
Turkum:Germaniyadagi muhojir erkak futbolchilar
Turkum:Angliyadagi muhojir erkak futbolchilar
Turkum:Portugaliyadagi muhojir erkak futbolchilar
Turkum:Uelsdagi muhojir erkak futbolchilar
Lobar

Lobar ( — goʻzal, kelishgan, yoqimtoy) — kelib chiqishi forscha boʻlgan xotin-qizlar ismi. Koʻp xalqlarda, jumladan, oʻzbeklarda keng tarqalgan.

 Taniqli shaxslar 

 

Turkum:Oʻzbekcha ayollar ismlari
Lola (ism)

Lola — kelib chiqishi forscha boʻlgan xotin-qizlar ismi. Koʻp xalqlarda, jumladan, oʻzbeklarda keng tarqalgan.

 Taniqli shaxslar 

 Lola — oʻzbek qoʻshiqchisi, bastakori va aktrisasi;
 Lola Abdullayeva — teatr rassomi, Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan sanʼat arbobi;
 Lola Ahmedova — oʻzbek aktrisasi va xonandasi, Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan artist;
 Lola Astanova — oʻzbek va amerikalik pianinochi;
 Lola Badalova — oʻzbek aktrisasi, dublyaj artisti. Oʻzbekiston SSRda xizmat koʻrsatgan artist;
 Lola Eltoyeva — oʻzbekistonlik kino, teatr va dublyaj aktrisasi;
 Lola Islomova — oʻzbek jurnalisti, muxbir va muharrir, publisist;
 Lola Karimova-Tillayeva — Oʻzbekiston sobiq prezidenti Islom Karimovning qizi;
 Lola Mamadaliyeva — oʻzbekistonlik olima, texnika fanlari doktori, professor;
 Lola Murotova — Oʻzbekiston qahramoni, atoqli oʻzbek fermeri, qishloq xoʻjaligi ilmining taniqli namoyandasi va jamoat arbobi;
 Lola Zunnunova — oʻzbekistonlik jurnalist, sanʼatshunos, kinotanqidchi va prodyuser.

 

Turkum:Oʻzbekcha ayollar ismlari
Luqmon (ism)

Luqmon ( — qadimgi donishmand va masalnavisning nomi) — kelib chiqishi arabcha boʻlgan erkaklar ismi. Koʻp xalqlarda, jumladan, oʻzbeklarda keng tarqalgan.

 Taniqli shaxslar 

 Luqmon — Qurʼonda tilga olingan donishmand;
 Luqmon Boʻrixon — oʻzbekistonlik yozuvchi;
 Luqmon al-Ustrushaniy — faqih;
 Luqmoni hakim — sharq mumtoz adabiyoti va xalq ogʻzaki poetik ijodidagi donishmand tabib obrazi;
 Luqmonxon — soʻnggi Elxoniy hukmdor.

 

Turkum:Oʻzbekcha erkaklar ismlari
Dean Huijsen

Dean Donny Huijsen Wijsmuller (nemischa:;; 2005-yil 14-aprelda tugʻilgan) – professional futbolchi, La Liganing „Real Madrid“ klubida markaziy himoyachi ampulasida oʻynaydi. Niderlandiyada tugʻilgan boʻlsa-da, Ispaniya milliy terma jamoasi uchun toʻp suradi.

Yoshlar tizimidan yetishib chiqqan Huijsen 2023-yil yanvar oyida „Juventus“ futbol klubining zaxira jamoasi hisoblangan „Juventus Next Gen“da oʻz debyutini oʻtkazdi. U A Seriyasidagi ilk oʻyinini shu yilning oktyabr oyida asosiy jamoa safida oʻtkazdi. „Roma“ klubida ijara asosida toʻp surgach, Huijsen 2024-yil iyul oyida Premyer-liganing „Bournemouth“ jamoasi bilan shartnoma imzoladi.

 Futbolchilik faoliyati 

 Real Madrid 
2025-yil 17-mayda La Liga klubi „Real Madrid“ Huijsen bilan shartnoma imzolaganini eʼlon qildi. Futbolchi 2025-yil 1-iyunda „Los Blankos“ga qoʻshildi va 2030-yil iyulgacha amal qiladigan shartnomani imzoladi. Bitim 50 million funt sterling (59,5 million yevro) qiymatida boʻlib, Madrid klubi futbolchining ozod etish bandini ishga tushirdi.

 Faoliyat statistikasi 
 Klub 

+ Klub, mavsum va musobaqalar boʻyicha ishtirok va gollarKlubMavsumLigaMilliy kubokLiga kubogiBoshqaJamiDivizionOʻyinlarGollarOʻyinlarGollarOʻyinlarGollarOʻyinlarGollarOʻyinlarGollarJuventus Next Gen2022–23Serie C161——321932023–24Serie C110———110Jami271——32303Juventus2023–24Serie A1000——10Roma (ijara)2023–24Serie A13210—00142Bournemouth2024–25Premyer-liga3033010—343Real Madrid2025–26La Liga———0000Umumiy faoliyat716401032798

 Xalqaro 

+ Terma jamoa va yil boʻyicha ishtirok va gollarTerma jamoaYilOʻyinlarGollarIspaniya202520Jami20

 

 
 Profile Real Madrid CF saytida
 Profile AFC Bournemouth saytida

Turkum:2005-yilda tugʻilganlar
Turkum:Yashayotgan insonlar
Turkum:Ispaniyaning mahalliylashtirilgan fuqarolari
Turkum:Ispaniyalik erkak futbolchilar
Turkum:Niderlandiyalik erkak futbolchilar
Turkum:Erkak futbol himoyachilari
Turkum:Málaga CF futbolchilari
Turkum:Juventus FC futbolchilari
Turkum:AS Roma futbolchilari
Turkum:Juventus Next Gen futbolchilari
Turkum:AFC Bournemouth futbolchilari
Turkum:Serie A futbolchilari
Turkum:Serie C futbolchilari
Turkum:Angliya Premyer-ligasi futbolchilari
Turkum:Ispaniyalik muhojir erkak futbolchilar
Turkum:Niderlandiyalik muhojir erkak futbolchilar
Turkum:Angliyadagi muhojir erkak futbolchilar
Turkum:Italiyadagi muhojir erkak futbolchilar
Turkum:Ispaniya milliy futbol terma jamoasi erkak futbolchilari
Álvaro Carreras

Álvaro Fernández Carreras (2003-yil 23-martda tugʻilgan) ispaniyalik professional futbolchi boʻlib, Ispaniyaning La Liga turnirida ishtirok etuvchi „Real Madrid“ jamoasining chap qanot himoyachisi sifatida toʻp suradi.

 Klubdagi faoliyati 

 Yoshlik yillar 
Ferrolda tugʻilgan Carreras oʻz faoliyatini Galicia de Caranzada boshlagan, soʻngra 2007-yilda oʻzining tugʻilgan shahri Racing de Ferrol klubiga oʻtgan. Klubdagi faoliyati davomida u hujumchi ampulasida oʻynab, yoshlar safida bir mavsumda 100 ta gol urgan. 2012-yilda Deportivo de La Coruñaning yoshlar jamoasiga qoʻshilgan Carreras, u yerda chap qanot himoyachisi ampulasiga oʻtkazilgan. 2017-yilda esa Real Madrid yoshlar jamoasi safiga qoʻshilgan.

 Xalqaro faoliyati 
Carreras 19 yoshgacha va 21 yoshgacha boʻlgan Ispaniya yoshlar terma jamoalarida oʻynagan. U 19 yoshlilar terma jamoasidagi ilk oʻyinini 2021-yil 26-oktyabrda Isroilga qarshi oʻtkazilgan oʻrtoqlik uchrashuvida boshlagan.

 Shaxsiy hayoti 
Dastlab Alvaro Fernandes nomi bilan tanilgan, u keyinchalik karyerasida onasining familiyasi Carrerasni qabul qilgan. Biroq, „Manchester Yunayted“ uni 2021-22-yilgi UEFA Yoshlar ligasining guruh bosqichida otasining familiyasi – Fernandes bilan roʻyxatga olgan. Alvaroning aytishicha, bu qaror „ham onasini, ham otasini mamnun qilgan“.

 Faoliyat statistikasi 

+Klub, mavsum va musobaqalar boʻyicha ishtirok va gollarKlubMavsumLigaMilliy kubokLiga kubogiYevropaBoshqaJamiDivizionOʻyinlarGollarOʻyinlarGollarOʻyinlarGollarOʻyinlarGollarOʻyinlarGollarOʻyinlarGollarManchester United U212020–21————10102021–22————3030Jami000000004040Preston North End (ijara)2022–23Chempionship3902010——420Granada (ijara)2023–24La Liga13010———140Benfica (ijara)2023–24Primeira Liga111101030—161Benfica2024–25Primeira Liga303403110000474Jami414504113000635Umumiy statistikasi9348051130401235

 

Turkum:2003-yilda tugʻilganlar
Turkum:Yashayotgan insonlar
Turkum:Ispaniyalik erkak futbolchilar
Turkum:Futboldagi erkak qanot himoyachilari
Turkum:Manchester United F.C. oʻyinchilari
Turkum:Preston North End F.C. futbolchilari
Turkum:Granada CF futbolchilari
Turkum:S.L. Benfica futbolchilari
Turkum:Angliya futbol ligasi futbolchilari
Turkum:Primeira Liga futbolchilari
Turkum:La Liga oʻyinchilari
Turkum:Ispaniyalik muhojir erkak futbolchilar
Turkum:Angliyadagi muhojir erkak futbolchilar
Turkum:Portugaliyadagi muhojir erkak futbolchilar
Franco Mastantuono

Franco Mastantuono (2007-yil 14-avgustda tugʻilgan) – argentinalik professional futbolchi, La Liganing „Real Madrid“ jamoasida yarim himoyachi hamda oʻng qanot hujumchisi ampulalarida toʻp suradi.

 Biografiyasi 
 Yoshlik davrlari 
Argentinaning Buenos Ayres viloyatidagi Azul shahrida dunyoga kelgan Mastantuono bolaligidanoq tennisga qiziqish bildirgan va milliy darajadagi yosh oʻyinchilar safiga kirgan.

 

 
 

Turkum:2007-yilda tugʻilganlar
Turkum:Yashayotgan insonlar
Turkum:Argentinalik erkak futbolchilar
Turkum:Erkak futbol yarim himoyachilari
Turkum:Real Madrid CF futbolchilari
Gulnara Bekirova

Gulnara Tasimovna Bekirova (1968-yil 21-fevralda tugʻilgan) – qrim tatar tarixchisi, yozuvchi va xalqaro PEN aʼzosi. Tarixchi sifatida „Haytarma“ filmida maslahatchi boʻlib ishlagan. Yozuvchi sifatida esa deportatsiya qilingan qirim tatarlarining millatlararo munosabatlari va Sovet, Ukraina hamda Rossiya boshqaruvi ostida ularning taqdirlari haqida koʻplab maqolalar va kitoblar yozgan. Rossiya darsliklarini qirim tatarlarini past koʻrsatganligi va Sovet davridagi ksenofob stereotiplarni qoʻllab-quvvatlaganligi uchun tanqid qilgan. RadioFreeEurope (RFE/RL)ning Krymr boʻlimida faoliyat yuritgan va Qrimdagi hozirgi vaziyat, Qrim tatarlarining Qizil Armiya tarkibidagi roli va ularning fuqarolik huquqlari harakati haqida maqolalar yozgan.

 

Turkum:Yashayotgan insonlar
Turkum:1968-yilda tugʻilganlar
Turkum:21-fevralda tugʻilganlar
Turkum:Tarixchilar
Turkum:Alifbo boʻyicha yozuvchilar
Olga Timofeyeva

Olga Leonidovna Timofeyeva (1967-yil 28-apreda tugʻilgan) – rossiyalik siyosatchi. 2019-yil 8-oktyabrdan beri Sevastopol shahrining gubernator oʻrinbosari lavozimida faoliyat yuritmoqda. 2014-yil 24-oktyabrdan 2019-yil 14-sentyabrga qadar Sevastopol Qonunchilik Assambleyasi tomonidan tayinlangan Rossiya Federatsiyasi Federal majlisining Federatsiya kengashida senator sifatida xizmat qilgan. Shuningdek, 2014-yil 14-sentyabrdan 24-oktyabrgacha Sevastopol Qonunchilik Assambleyasining aʼzosi boʻlgan.

 Biografiyasi 
Olga Timofeyeva 1967-yil 28-aprelda Gorky (hozirgi Nijniy Novgorod) shahrida dunyoga kelgan.

1990-yilda Sevastopol Asbobsozlik instituti (hozirgi Sevastopol Milliy Texnika universiteti)ni Maʼlumotlarni qayta ishlash va taqdim etishni avtomatlashtirish va mexanizatsiyalash mutaxassisligi boʻyicha tamomlagan. Shundan soʻng Sevastopol Milliy Texnika universitetining Axborot tizimlari kafedrasida faoliyat yuritgan.

2006-yildan 2010-yilgacha Sevastopol shahrining Leninskiy tumani Kengashining 5-chaqiriq deputati boʻlgan. 2013-yil 19-noyabrda Timofeyeva 69 nafar faollar qatorida Sevastopoldagi barcha darajadagi deputatlarga murojaat qilgan. Ular bu murojaatda deputatlardan Ukraina Yevropa Ittifoqiga qoʻshilish (yaʼni Yevropa integratsiyasi) bilan bogʻliq talablar borasida oʻz fikrlarini ochiqchasiga (xalq oldida) aytishni soʻragan.

2014-yilda Sevastopol Milliy Texnika universiteti axborot tizimlari kafedrasida katta oʻqituvchi boʻlib ishlagan.

2014-yil 23-fevral kuni Timofeyeva Sevastopoldagi Naximov maydonida boʻlib oʻtgan „Narodnaya Volya“ (Xalq irodasi) mitingida ishtirok etgan, mitingda shahar ijroiya qoʻmitasi raisligiga Aleksey Chaly saylanishini qoʻllab-quvvatlab nutq soʻzlagan. Chaly shu yerning oʻzida, miting davomida ovoz berish yoʻli bilan saylangach, Timofeyeva shahar hokimiyatining barcha vakolati endi ijroiya qoʻmitasiga oʻtganini eʼlon qilgan. Timofeyeva „Ravelin“ inson huquqlari guruhiga va Sevastopoldagi Umumrossiya xalq fronti (ONF) mintaqaviy shtabiga rahbarlik qiladi.

 

Turkum:Yashayotgan insonlar
Turkum:1967-yilda tugʻilganlar
Turkum:28-aprelda tugʻilganlar
Turkum:Siyosatchi ayollar
Olga Kovitidi

Olga Fyodorovna Kovitidi (; 1962-yil 7-mayda tugʻilgan) – rossiyalik va sobiq ukrainalik siyosatchi. 2014-yildan beri Rossiya Federatsiyasining Qrim kengashi senatori. 2006-yildan 2014-yilgacha Qrimning Verxovna Radasi aʼzosi boʻlib ishlagan, biroq 2014-yilda Qrimning Rossiya tomonidan anneksiyasi natijasida Rada tarqatib yuborilgan va Kovitidi ushbu anneksiyani qoʻllab-quvvatlagan. Rada aʼzoligi davomida qisqa muddat Qrimning bosh vaziri oʻrinbosari sifatida ham faoliyat yuritgan.

Kovitidi uzoq yillar Rossiyani qoʻllab-quvvatlovchi siyosatchi boʻlib kelgan va Ukrainaga qarshi fikrlarini ochiq ifoda etgani sababli bahs-munozaralarni yuzaga keltirgan.

 Biografiyasi 
Olga Kovitidi 1962-yil 7-mayda Simferopol shahrida dunyoga kelgan.

Kovitidi huquq fanidan dotsent yordamchisi sifatida dars bergan. Keyinchalik Qrim Advokatlar ittifoqi raisi va Ukraina Advokatlar ittifoqi raisining oʻrinbosari lavozimlarida xizmat qilgan. Shuningdek, Kovitidi Butunjahon advokatlar assotsiatsiyasi, Ukrainalik advokatlar butunjahon kongressi hamda Butunjahon yunon parlamentlararo birligi kengashining ham aʼzosi boʻlgan.

2010-yilda Olga Kovitidi oʻsha paytdagi hukmron partiya hisoblangan Hududlar partiyasiga qoʻshilgan.

2013-yildan 2014-yilgacha Ukraina Adliya vaziri yordamchisi boʻlib xizmat qilgan.

2014-yilning boshida Kovitidi Qrim Muxtor Respublikasi Bosh vazirining oʻrinbosari etib tayinlangan. Davlat qonunchilik organining boshqa koʻpchilik aʼzolari kabi u ham 2014-yilgi Ukraina inqilobidan keyin hokimiyatga kelgan yangi hukumatni tan olishdan bosh tortgan va buning oʻrniga Qrimning Rossiyaga qoʻshilishini qoʻllab-quvvatlagan. Bu harakat Birlashgan Millatlar Tashkiloti tomonidan qoralangan va Kovitidi Buyuk Britaniya va Yevropa Ittifoqi sanksiyalari roʻyxatiga qoʻyilgan, shuningdek, Ukraina tomonidan ogʻir darajadagi xoinlikda ayblanib, qidiruvga berilgan.

 

 

Turkum:Yashayotgan insonlar
Turkum:1962-yilda tugʻilganlar
Turkum:7-mayda tugʻilganlar
Turkum:Siyosatchi ayollar
Şefiqa Gaspıralı

Şefiqa Gaspıralı (1886-yil 14-oktyabrda tugʻilgan – 1975-yil 31-avgustda vafot etgan) – Qrim tatar feministi. Birinchi ayollar jurnalining bosh muharriri va nashriyotchisi sifatida faoliyat yuritgan. Qurultoy Prezidiumi aʼzosi va Qrim Xalq Respublikasi deputati. Shuningdek, bolalar bogʻchasida tarbiyachi boʻlib ham xizmat qilgan.

 Yoshlik yillari 
Şefiqa Gaspıralı 1886-yil 14-oktyabrda Qrimning Boqchasaroy shahrida (Taurida guberniyasi, Rossiya imperiyasi) dunyoga kelgan. Şefiqa Gaspıralı mashhur qrim tatar ziyoli shaxslaridan biri, noshir, maʼrifatchi, siyosatchi va islohotchi, XX asr boshlaridagi turk madaniy va siyosiy uygʻonishining yetakchilaridan biri Ismoil Gaspirali (1851–1914)ning qizi boʻlgan. Onasi Zühre Gaspıralı Akçora sulolasiga mansub edi. Oilada sakkiz farzand boʻlishgan, Refat, Danyal, Mansur, Haydar ismli toʻrt nafar akasi va Behiye, Leyla, Nigar ismli uch nafar opasi boʻlgan.

Gaspıralı oʻqish va yozishni otasidan oʻrgangan. Soʻngra Qrimda otasi asos solgan „Usûl-ü Cedid“ maktabida tahsilini davom ettirgan. Otasi uni opa-singillari orasidan tanlab, alohida eʼtibor bilan tarbiyalagan va taʼlimiga katta ahamiyat bergan. Onasi u 17 yoshga toʻlganida vafot etgan va shundan soʻng Gaspıralı uy yumushlari mas’uliyatini oʻz zimmasiga olgan.

 Jurnalistlik faoliyati 
Gaspıralı, shuningdek, otasining „Terciman“ gazetasi nashrlarini yuritishda eng muhim yordamchiga aylangan, xatlar bilan ishlash, rus tilidan tarjima qilish, pochta va tarqatish ishlarini boshqargan. 1903-yilda ushbu gazetada oʻzining birinchi maqolasini nashr qilgan.

Bu davrda Gaspıralı ganjalik yosh ozarbayjon millatiga mansub Nasib bey Yusifbeyli bilan tanishgan. Yusifbeyli tez-tez Gaspıralıning otasini ziyorat qilardi. Yusifbeyli bilan siyosiy masalalardagi yozishmalari asta-sekin yaqin munosabatga aylangan va ular 1906-yilda turmush qurishgan.
Leilia Adzhametova

Leilia Adzhametova (1994-yil 4-sentyabrda tugʻilgan) – ukrainalik para yengil atletikachi.

Adzhametova 2016-yilgi Yozgi Paralimpiya oʻyinlarining yengil atletika bahslari T13 toifasida ishtirok etgan. Ayollar oʻrtasidagi T13 toifasida 100 metrrga yugurish bahslarida oltin medalni, 400 metrga yugurish musobaqasida bronza medalini qoʻlga kiritgan.

2019-yilgi Para yengil atletika boʻyicha Jahon chempionatida Adzhametova T13 toifasida ayollar oʻrtasida 100 metrga yugurish bahslarida, shuningdek, T13 toifasida 200 metrga yugurish oʻyinlarida oltin medal, T13 tasnifi boʻyicha 400 metrga yugurish oʻyinlarida esa bronza medalga sazovor boʻlgan.

 Yana qarang 
 Ukraina 2016-yilgi Yozgi Paralimpiya oʻyinlarida

 

 

 Leilia Adzhametova 2019-yilgi Para yengil atletika boʻyicha jahon chempionatida

Turkum:Sportchilar
Turkum:Yengil atletika bo‘yicha paralimpiya sovrindorlari (trek va maydon)
Turkum:Yashayotgan insonlar
Madhiya (ism)

Madhiya ( — maqtov qoʻshigʻi; qasida) — kelib chiqishi arabcha boʻlgan xotin-qizlar ismi. Koʻp xalqlarda, jumladan, oʻzbeklarda keng tarqalgan.

 Taniqli shaxslar 

 

Turkum:Oʻzbekcha ayollar ismlari
Mahbuba

Mahbuba — kelib chiqishi arabcha boʻlgan xotin-qizlar ismi. Koʻp xalqlarda, jumladan, oʻzbeklarda keng tarqalgan.

 Taniqli shaxslar 

 Mahbuba Muhammedova — pedagog. XX asrning 30-yillari oxirida boshlangan qatagʻon qirgʻiniga uchragan oʻzbek ayollaridan biri;
 Mahbuba Qodirova — adabiyotshunos va matnshunos. Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan fan arbobi, filologiya fanlari doktori;
 Mahbuba Toshpoʻlatova — oʻzbekistonlik oʻqituvchi; Oʻzbekiston Respublikasi xalq oʻqituvchisi.

 

Turkum:Oʻzbekcha ayollar ismlari
Mahkam

Mahkam ( — mustahkam, mukammal; aniq, ishonchli) — kelib chiqishi arabcha boʻlgan erkaklar ismi. Koʻp xalqlarda, jumladan, oʻzbeklarda keng tarqalgan.

 Taniqli shaxslar 

 Mahkam Abduraimov — sovet tarixchisi, sharqshunos va tarix fanlari doktori;
 Mahkam Kamolov — sovet partiya va davlat arbobi. Oʻzbekiston Kompartiyasi Namangan viloyat qoʻmitasining birinchi kotibi (1976—1984), Oʻzbekiston SSR meva-sabzavot xoʻjaligi vaziri (1989—1991);
 Mahkam Mahametov — oʻzbekistonlik rejissor, Oʻzbekiston sanʼat arbobi;
 Mahkam Mahmudov — oʻzbekistonlik shoir, yozuvchi va adabiyotshunos;
 Mahkam Narziqulova — oʻqituvchi, Sotsialistik Mehnat Qahramoni;
 Mahkam Obloqulov — kulol; Samarqand kulollik maktabining namoyandasi. Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan sanʼat arbobi;
 Mahkam Pulodova — Sovet davridagi tojikistonlik akusher-ginekolog ayol.

 Familiyalar 

 Mahkamov
 Mahkamova

 

Turkum:Oʻzbekcha erkaklar ismlari
Mahvash

Mahvash ( — oy yuzli; yuzi oyga oʻxshash, goʻzal) — kelib chiqishi arabcha boʻlgan xotin-qizlar ismi. Koʻp xalqlarda, jumladan, oʻzbeklarda keng tarqalgan.

 Taniqli shaxslar 

 

Turkum:Oʻzbekcha ayollar ismlari
Malik (ism)

Malik ( — podshoh, hukmdor) — kelib chiqishi arabcha boʻlgan erkaklar ismi. Koʻp xalqlarda, jumladan, oʻzbeklarda keng tarqalgan.

 Taniqli shaxslar 

 Malikshoh — saljuqiylar sultoni;
 Malik Abdurazzoqov — Oʻzbekiston sovet partiya yetakchisi;
 Malik Abdusamatov — sovet va oʻzbek sharqshunos-eronshunosi, filologiya fanlari nomzodi, dotsent;
 Malik Babayev — oʻzbekistonlik davlat va jamoat arbobi, sport funksioneri;
 Malik Badriy — sudanlik yozuvchi va psixologiya fanlari professori;
 Malik Fathi — nemis sobiq professional futbolchisi;
 Malik Hakimov — huquqshunos olim. Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan fan arbobi. Yuridik fanlari doktori, professor;
 Malik Monk — amerikalik professional basketbolchi;
 Malik Murodov — folklorshunos olim. Oʻzbekiston Respublikasi fan arbobi. Filologiya fanlari doktori, professor;
 Malik Nabiyev — rassom, pedagog, Oʻzbekiston Badiiyot akadimyasi akademik, Oʻzbekiston xalq rassomi;
 Malik Nabiyevich Nabiyev — kimyogar olim. Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi akademik, Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan fan va texnika arbobi, texnika fanlari doktori, professor;
 Malik Nasiriddin Mahmud — “Nasoyim ul-muhabbat”da tilga olingan hindistonlik tasavvuf shayxi;
 Malik Qayumov — kinorejissor, kinooperator. Oʻzbekiston xalq artisti. SSSR xalq artisti. Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan sanʼat arbobi. Mehnat Qahramoni;
 Malik ibn Aus Al-Hadatan — roviy va tobein;
 Malik ibn Dalham al-Kalbiy — Abbosiylar xalifaligining Misrdagi noibi;
 Malik ibn al-Haysam al-Xuzaʼiy — abbosiylarning ilk tarafdori va harbiy qoʻmondon.

 Familiyalar 
 Malikov
 Malikova

 Yana qarang 
 Malika

 

Turkum:Oʻzbekcha erkaklar ismlari
Shamsiddin Muhammad Tabadkoniy

thumb|right|Muhammad Tabadkoniy darveshlar bilan raqsda. Kamoliddin Gʻazurgohiyning „Majolis al-ushshoq“ asaridan, Sheroz, taxminan 1560-yil
Shamsuddin Muhammad Tabadkoniy (vafoti 1486-yil) – mashhur soʻfiy shayxi boʻlgan.

 

Turkum:Soʻfiylar
Turkum:1486-yilda vafot etganlar
Abdulloh ibn Mutiy

Abdulloh ibn Mutiy al-Adaviy (692-yilda vafot etgan) – Madinaning Quraysh qabilasi yetakchilaridan. 685-yil aprelidan boshlab Umaviylarga qarshi xalifa Abdulloh ibn az-Zubayr tomonida Kufaga hokim etib tayinlangan. Ammo 685-yilning avgust oyida Aliylar tarafdori boʻlgan yetakchi al-Muxtor as-Saqafiy tomonidan lavozimidan chetlashtirilgan iqtibos kerak . 683-yilda al-Harra jangida va Makka qamalida Umaviylarga qarshi harbiy qoʻmondon boʻlgan. 692-yilda Makkaning ikkinchi bor qamal qilinishida Ibn az-Zubayr bilan birga jang qilgan va shu jangda Umaviylar qoʻshinlari tomonidan oʻldirilgan.

 Kelib chiqishi va oilasi 
Abdulloh ibn Mutiy islom paygʻambari Muhammad hayotlik chogʻida tugʻilgan. Mutiy ibn al-Asvodning oʻgʻli boʻlib, ular Makkaning Quraysh qabilasi Banu Adiy urugʻiga mansub edi. Onasining ismi Ummu Hishom binti Abu al-Xiyor Abduyalil ibn Abdumanof boʻlgan.

Ibn Mutiy xalifalikning siyosiy markazi Madinada istiqomat qilgan. Shahar hududida paygʻambar Muhammad va shoir Zayd ibn Sobit bilan birgalikda mulkka egalik qilgan. Ikkalasi bu mulk masalasida huquqiy nizoga kirishgan va bu nizoni 661–668-yillar oraligʻida shahar hokimi Marvon ibn al-Hakam hal qilgan. Ibn Mutiy, shuningdek, al-Abva va as-Suqya oʻrtasida joylashgan yer maydoni va „Ibn Mutiy qudugʻi“ deb atalgan quduqqa ham egalik qilgan.

 

Turkum:692-yilda vafot etganlar
Turkum:Ikkinchi fitnada ishtirok etgan kishilar
Abu Muhammad Solih al-Majiriy

thumb|Safidagi maqbara
Abu Muhammad Solih ibn Yansaron Said ibn Gʻafiyon ibn al-Hoj Yahyo ad-Dukkaliy al-Majiriy (baʼzan al-Magiriy deb ham yoziladi), oddiygina Abu Muhammad Solih (1155–1234) nomi bilan tanilgan – marokashlik avliyo va Abu Madyanning vorislaridan biriJ. Spencer Trimingham, John O. Voll, The Sufi Orders in Islam, 1998, , p. 51. U Safi shahrining avliyosi boʻlib, Muvahhidlar xalifaligi davrida yashaganVincent J. Cornell, Realm of the Saint, p. 140.

 Hayoti 
Solih 1155-yilda Asfi (Safi) shahrida tugʻilgan. Uning oilasi 11-asrning oʻrtalarida Asfiga joylashgan berber oilalaridan biri edi. Ular Janubiy Masmudadagi berberlar tarkibidagi Banu Magir qabilasining Banu Hayy kichik qabilasiga mansub edi. U Ribot Shakirda Abu Abdulloh Muhammad Amgʻordan taʼlim olgan. U taxminan 1180-yilda Asfini tark etib, Iskandariyada oʻqishga ketgan va u yerda yigirma yil qolib ketgan. Taxminan 1194-yilda Marokashga qaytib, Safida ribotga (soʻfiy markazi) asos solgan.

 

 
 Y. Benhima: „L’évolution du peuplement et l’organisation du territoire de la région de Safi à l’époque almohade“, in: Los Almohades, Problemas y Perspectivas
 Abu Muhammad Solih, Al-Manaqib wa-l-taʼrix, Rabot, 1990

Turkum:1155-yilda tugʻilganlar
Turkum:1234-yilda vafot etganlar
Turkum:12-asr berberlari
Turkum:13-asr berberlari
Turkum:12-asr marokash yozuvchilari
Turkum:13-asr marokash yozuvchilari
Turkum:Berber musulmonlari
Turkum:Berber yozuvchilari
Turkum:Marokash soʻfiy avliyolari
Turkum:Marokash soʻfiy yozuvchilari
Ali Rizo Dede

Ali Rizo Elbasanli yoki Ali Rizo Dede (1882–1944) – Bektoshiy tariqatining 2-dedebabasi boʻlganAli Rizo Dede Bobo (Kryegjyshata Botërore Bektashiane).

 Hayoti 
Ali Rizo Usmonli imperiyasi tarkibidagi Albaniyaning Kruya shahrida tugʻilgan. Shuning uchun uni baʼzan Ali Rizo Kruyaliy deb ham atashadi. Tugʻilgan sanasi aniq emas – 1876 yoki 1882-yil boʻlishi mumkin.

Ali Rizo 10 yil davomida Fushë Krujëdagi takiyada xizmat qilgan, soʻngra Martaneshda darvesh boʻlib ishlagan. Keyin Baba Ahmad Turoniy uni Elbasandagi Baba Hamit takiyasining baboasi etib tayinlagan. U 1921-yil noyabridan 1941-yil dekabrigacha bu takiyaning babasi boʻlgan.

Solih Nijoziy Dedebabaning vafotidan soʻng, Ali Rizo uning oʻrniga Dedebaba boʻldi. Dastlab bu lavozimni qabul qilishdan bosh tortgan boʻlsa-da (yetarli bilimga ega emasligini his qilgan), vafotigacha (1944-yil 22-fevral) Dedebaba sifatida xizmat qildi.

 

Turkum:1876-yilda tugʻilganlar
Turkum:1944-yilda vafot etganlar
Turkum:Bektoshiy dedebabalari
Al-Hamziyya

Qasīdat al-Hamziyya , qisqacha al-Hamziyya, bu Islom paygʻambari Muhammadga madh sifatida yozilgan XIII asrga oid sheʼriy asardir. Ushbu qasida mashhur soʻfiy va ruhoniy Imom al-Busiriy tomonidan Misrda yozilgan.

Bu qasida arab sheʼriyatida mashhur vaznida yozilgan boʻlib, jami 457 baytdan iborat.

 Yana qarang 
 Al-Busiriy
 Al-Burda
 Madiyh
 Durud
 Islomiy she’riyat

 

 
 
 
 
 
 

Turkum:Al-Busiriy asarlari
Turkum:Islom she’riyati
Turkum:Soʻfiy adabiyoti
Turkum:O‘rta asr arab she’rlari
Turkum:Sunniy adabiyoti
Turkum:Muhammad
Turkum:Arab tilidagi she’rlar