Zhantas/Cleaned-Uzbek_Wikipedia huggingface dataset:
Ferit Melen

Ferit Sadi Melen (1906 - 3-sentyabr 1988), turk byurokrati va siyosatchisi. Turkiya Respublikasining sobiq bosh vaziri.

 Hayot 
U 1906-yilda Vanda tugʻilgan. Vanda boshlangʻich va oʻrta maktabni tugatgan va 1928-yilda Bursa oʻgʻil bolalar maktabini tamomlagan. U 1931-yil iyul oyida ilgari Istanbulda joylashgan va keyinchalik Anqara universitetining siyosiy fanlar fakultetiga aylanadigan Davlat xizmati maktabiga oʻqishga kirib, diplom oldi. 1931-yil 26-avgustda Bursa davlat xizmati idorasida davlat xizmatiga kirdi. 1932-yil 25-oktyabrda u moliya inspektorining yordamchisi etib tayinlandi. U 1936-yil 1-yanvarda toʻrtinchi daraja, 1939-yil 14-iyulda uchinchi daraja, 1940-yil 26-yanvarda ikkinchi daraja va 1943-yil 28-yanvarda birinchi darajaga koʻtarildi. U 1940-yil 1-maydan 1941-yil 27-noyabrgacha ikkinchi leytenant sifatida harbiy xizmatni oʻtagan. U bir yil muddatga Fransiya Moliya vazirligi tashkilotida tergov oʻtkazish uchun Parijga yuborilgan. 1943-yil 29-noyabrda u bilvosita soliqlar boʻyicha bosh direktor boʻldi. U 1946-yil 30-iyunda Daromadlar Bosh boshqarmasiga tayinlangan.

9. U muddatli saylovlarda Van deputati etib saylangan va muddat oxirida qonunchilik faoliyatidan tanaffus olib, mustaqil moliyaviy maslahatchi sifatida ishlagan. 1959-yil 30-sentyabrda nafaqaga chiqdi. XI. Bu muddat davomida yana Van deputati etib saylandi. 1961-yilgi Taʼsis majlisida Van viloyati vakili boʻlgan. IX. va X. İnönü kabinetlari, parlament tashqarisidan, Moliya vaziri sifatida. 1964-yil 7-iyundan 1979-yil 14-oktyabrgacha Van Respublika Senati aʼzosi boʻlgan. U 1967-yilda Respublika Xalq partiyasidan isteʼfoga chiqdi va Guven partiyasining asoschilaridan biriga aylandi. I va II. 1971-yil 26-martdan 1972-yil 22-maygacha Erim hukumatlarida milliy mudofaa vaziri boʻlib ishlagan. 1972-yil 22-mayda Bosh vazir lavozimini egalladi. 1975-yil 31-martda IV. Demirel hukumatida yana Milliy Mudofaa vaziri etib tayinlandi. 1980-yil 12-iyulda Prezident oʻrinbosari Ihsan Sabri Chagʻlayangil tomonidan Respublika Senati aʼzosi etib saylandi. Bu topshiriq 1980-yil 12-sentyabrda tugadi. 1983-yilda u yana Van deputati etib saylandi.

U 1988-yil 3-sentyabrda Anqarada vafot etdi va Cebeci Asri qabristoniga dafn qilindi. U 23- muddat Istanbul deputati boʻlgan Mithat Melenning otasi.

Vandagi aeroport oʻz nomini oldi.

 

Turkum:1988-yilda vafot etganlar
Turkum:1906-yilda tugʻilganlar
Elmurat Tasmuradov

Elmurat Zulypkarovich TasmuradovВ некоторых источниках его фамилия передаётся по-русски как Ташмурадов(1991-yil 12-dekabrda tugʻilgan) — kelib chiqishi qozoq boʻlgan oʻzbek yunon-rum kurashchisi. Besh karra Osiyo chempioni, uch karra jahon chempioni va 2016-yili Rio-de-Janeyroda oʻtkazilgan Olimpiya oʻyinlarining bronza medali sovrindori.

 Tarjimai hol 
Elmurat Tasmuradov 1991-yilda 12-dekabrda Toshkent viloyatining Boʻstonliq tumani, Qiziltu qishlogʻida tugʻilgan. Boʻlajak sportchini 2004-yil ota-onasi tarixiy vatani Qozogʻistonga yuborishadi va u yerda Bekzat Sattarxonov nomidagi maktab-internatida 4 yil ta’lim oladi. Shundan keyin Qozogʻiston terma jamoasining nomzodlaridan biriga aylandi. Ammo u 2008-yili Daulet Turlixonov nomidagi turnir bahsida magʻlub boʻlgach, bu imkoniyatni qoʻldan boy beradi. Elmurat Tasmuradov 2012-yilda Osiyo chempionatining kumush medali sovrindori boʻldi va Londondagi Olimpiada oʻyinlarida esa 16-oʻrinni egalladi. U 2013-yilda Osiyo chempioni boʻlib, jahon chempionatining bronza medalini qoʻlga kiritadi, kurashchi 2014-yilda ushbu natijani qayd etib, Yarim finalgacha borib, finalga chiqa olmadi. Biroq 3-oʻrin uchun kurashda qoʻli baland keldi va 2016-yilda Rio-de-Janeyroda boʻlib oʻtgan Olimpiada oʻyinlarining bronza medali sovrindori boʻldi.

2018-yilda Elmurat yunon-rim kurashi boʻyicha toʻrtinchi bor Osiyo chempioni unvonini qoʻlga kiritdi. 2019-yilda u Osiyo chempionatining kumush medali sohibiga aylandi. 2020-yilning fevral oyida kurashchi Nyu-Dehlida Osiyo chempioni boʻldi. 2021-yil Tasmuradov dekabr oyida u sport faoliyatini nihoyalanganligini e’lon qildiЭльмурат Тасмурадов завершил спортивную карьеру в рамках ЧУ.

 

Turkum:Mehnat shuhrati ordeni sohiblari
Turkum:Yashayotgan insonlar
Turkum:Oʻzbekiston kurashchilari
Turkum:Oʻzbekiston qozoqlari
Turkum:Oʻzbekistonning Olimpiada oʻyinlarida bronza medali olgan sportchilari
Ramil Gʻaniyev

Ramil Maratovich Gʻaniyev (1968-yil 23-sentabrda tugʻilgan, Toshkent viloyati, Yangiobod) — sovet va oʻzbek sportchisi, koʻpkurash boʻyicha mutaxassisi. 1990-yillarda SSSR, MDH va Oʻzbekiston yengil atletika boʻyicha terma jamoalarida ishtirok etgan. Osiyo oʻyinlari, Osiyo chempionati kumush medali sovrindori, mamlakat chempionatlari gʻolibi va sovrindori, yettilik va oʻnlik sport turi boʻyicha Oʻzbekiston rekordchisi, ikkala yozgi Olimpiya oʻyinlari ishtirokchisi.

 Tarjimai hol 
Ramil Gʻaniyev 1968-yil 23-sentabrda Oʻzbekiston SSR Toshkent viloyatining Yangiobod shahrida dunyoga keladi.

U birinchi marta kattalar oʻrtasidagi Butunittifoq miqyosida 1989-yilgi mavsumda, Volgogradda GDR terma jamoasi bilan oʻyin doirasida oʻtkazilgan SSSR qishki koʻpkurash chempionatida sakkizlik kurash dasturi boʻyicha bronza medalini qoʻlga kiritdi.

1990-yilda Sovet terma jamoasi a’zosi sifatida Sofiyada boʻlib oʻtgan xalqaro musobaqalarda qatnashib, yettilik kurashida 5918 ball toʻpladi va shu orqali Oʻzbekiston milliy rekordini oʻrnatdi (Ayni paytgacha shu rekord natijasi bilan qolmoqda).

1992-yili Sankt-Peterburgda oʻtkazilgan MDH qishki chempionatida yettilik boʻyicha bronza medalini qoʻlga kiritgan boʻlsa, Moskvada oʻtkazilgan MDH yozgi chempionatida oʻnlik kurashi boʻyicha kumush medalni oladi. Bir qator omadli chiqishlaridan keyinu Barselonadagi Yozgi Olimpiya oʻyinlarida qatnashish uchun sobiq Sovet respublikalari sportchilaridan yigʻilgan Birlashgan terma jamoa a’zosiga aylandi. Oʻyinlarda u jami 8160 ball toʻplab, yakuniy musobaqa sakkizinchi oʻrinni egalladi.

Sovet Ittifoqi parchalanganidan keyin Gʻaniyev Oʻzbekiston terma jamoasida ishtirok etgan. Xullas, 1993-yili Manilada boʻlib oʻtgan Osiyo chempionatida bu yerda faqat hamyurti Oleg Veretelnikovga oʻyinni boy berib, kumush medalni qoʻlga kiritdi va Shtutgartdagi jahon chempionatida 7734 ball toʻplagan holda 15-oʻrinni egalladi.

1994-yilda Xirosimadagi Osiyo oʻyinlarida oʻnlik kurashi boʻyicha gʻolib chiqdi.

1995-yilda Gyoteborgda boʻlib oʻtgan jahon chempionatida u 110 metrga toʻsiqlar osha yugurishda oʻz koʻrsatkichini muddatidan avval yakunlagani uchun musobaqadan chetlashtirilgan. 

Oʻzbekiston yengil atletika terma jamoasi yetakchilari qatorida 1996-yilda Atlantada boʻlib oʻtgan Olimpiya oʻyinlari saralash bosqichidan muvaffaqiyatli oʻtdi – bu safar 8318 ball toʻpladi va yana sakkizinchi boʻldi.

1997-yilda Afinada boʻlib oʻtgan jahon chempionatida 8445 ball toʻplab, Oʻzbekistonda shu paytgacha hech kim oʻrnatmagan mislsiz milliy rekordini oʻrnatdi va beshinchi oʻrinni egalladi. 

1998-yilda Bangkokda boʻlib oʻtgan Osiyo oʻyinlarida u oʻnlik boʻyicha kumush medal sohibiga aylandi - bu yerda u yana Oleg Veretelnikovdan oʻzib ketdi.

Sportda koʻrsatgan ajoyib yutuqlari uchun “Doʻstlik” ordeni (1996) bilan taqdirlangan.

 

 Havolar 
Ramil GANIYEV - Olympics.com

Ramil GANIYEV - Worldathletics.org
Turkum:Doʻstlik ordeni sohiblari
Turkum:Yashayotgan insonlar
Turkum:1968-yilda tugʻilganlar
Turkum:23-sentabrda tugʻilganlar
Turkum:Oʻzbekiston yengil atletikachilari
Anizositoz va poykilositoz

Qizil qon tanachalari (eritrotsitlar) oʻlchamining normadan oʻzgarishi - anizotsitoz deb nomlansa, ularning normal shakli (disksimon)ning oʻzgarishi - poykilotsitoz deb nomlanadi.Artur Guyton, John Hall: Textbook of

medical physiology; 14th edition, 2020.Linda Costanzo: Medical physiology; 6th

edition, 2018.Indu Khurana, Arushi Khurana: Textbook of medical physiology; 2nd edition, 2009.

 Eritrotsitlar 
 
Eritrotsitlar (inglizcha: RBC - red blood cells = qizil qon tanachalari) qon hujayralari boʻlib, kislorod tashish vazifasini bajaradi. Eritrotsitlar barcha hujayralardan yadrosi va asosiy organellalari yoʻqligi bilan farqlanadi va oʻzida quyidagi xususiyatlarni jamlaydi: diametri 7,2mkm (6,9-7,8mkm) qalinligi periferiyada 2mkm, markazda 1mkm yuzasi 120-140mkm2 hajmi 80mkm3 (78-95mkm3)       normal shakli – sirkular, ikki tomonlama disk koʻrinishida (kulchasimon)

 Ikki tomonlam disksimon (botiq) ligining afzalliklari 
 
Bu RBC larni yetarlicha egiluvchan boʻlishini taʼminlaydi. Egiluvchanlik esa minimal 3,5 mkmli kapillardan erkin harakatlanishni taʼminlaydi. Shuningdek, bu shakl sirt hajmini sezilarli oshiradi, shu sababli RBC lar osmotik bosim oʻzgarishiga chidamli boʻladi. (gipotonik eritmalarda nisbatan gemolizga chidamli boʻladi). Kattaroq yuza O2 va CO2 larning tezroq almashishini taʼminlaydi.

 Normal miqdori 
Chaqaloqlarda 6-7mln/mm3                                                                                                              

Erkaklarda 5,5mln/mm3. (5-6,5mln/mm3). Ayollarda 4,8mln (4,5-5,5mln/mm3)                                                        

Klinik jihatda 5mln/mm3 100% deb hisoblanadi

 Anizositoz 
Eritrotsitlar oʻlchamining oʻzgarishi anizositoz deb nomlanadi va uning ikki: mikrositoz va makrositoz farqlanadi.

Mikrositoz – RBC lar oʻlchamining kichiklashi hisoblanadi. Fe tanqislik anemiyalarda, uzoq davom etuvchi majburiy nafas olishda hamda osmotik bosim oshishida kuzatiladi.

Makrositoz – RBC lar oʻlchamining oshishi hisoblanadi. Megaloblastik anemiya, jismoniy mashqlar paytida, osmotik bosim tushganda kuzatiladi.

 Poykilositoz 
 
Eritrotsitlar shaklining oʻzgarishi poyikilositoz deyiladi va quyidagi koʻrinishlarda boʻlishi mumkin:

Bujmayish – gipertonik eritmalarda kuzatiladi. (RBC suyuq qismi tashqariga chiqishi hisobidan)                       

Sferotsitlar – bu shar shaklidagi RBClar. Sferotsitoz deb nomlangan irsiy kasallikda aniqlanadi. Bu hujayralar nozik boʻladi, bunday shakl gipotonik eritmalarda ham kuzatiladi.           Elliptositlar baʼzi turdagi anemiyalarda kuzatiladi.                                                                                                        

Oʻroqsimon hujayralar yoki yarim oysimon hujayralar gʻayritabiiy gemoglobini bor oʻroqsimon anemiya kasalligida aniqlanadi.                                                                                         Poyikilositlar - kolba, bolgʻa yoki boshqa turdagi hujayralar hujayra membranalarining deformatsiyalari sabab yuzaga keladi.
Yahudiylar gettosi qurbonlari yodgorligi Kishinyov

thumb|right|350px
Yahudiy gettosi qurbonlari yodgorligi — Kishinyov shahrIda oʻrnatilgan yodgorlik. U Ulugʻ Vatan urushi davrida nemis-rumin bosqinchilari tomonidan yahudiylarni taʼqib qilish va yoʻq qilish siyosati doirasida oʻldirilgan yahudiylar xotirasini abadiylashtirish maqsadida tiklangan.

1992-yilda shahar gettosining darvozalari joylashgan joyda: Jerusalemskaya koʻchasi, A. Pushkin koʻchasi va Grigore Vieru xiyoboni oʻrtasida oʻrnatilgan. Yodgorlik oʻrnatilganidan 6 yil oʻtib, shaharning 3000-yilligi sharafiga ushbu koʻcha Quddus deb qayta nomlandi.

Yodgorlik ravvinning qaygʻuli qiyofasini ifodalaydi. Uning ortida stela oʻrnatilgan. Unda rumin, rus va yahudiy tillarida bitiklar bor: „Kishinev gettosining shahidlari va qurbonlari! Biz, tiriklar, sizni eslaymiz“. Stelada Dovud yulduzi shaklidagi teshik oʻyilgan.

Getto qurbonlari xotirasiga yodgorlik oʻrnatish tashabbusini Getto va fashistlar kontslagerlarining sobiq asirlari uyushmasi ilgari surgan va loyihani moliyalashtirgan. Haykaltarosh Naum Epelbaum va Moldovada xizmat koʻrsatgan meʼmor Semyon Shoyxet yodgorlik muallifidir.

 

Turkum:alifbo bo'yicha yodgorliklar
Turkum:Moldovadagi Ulug ' Vatan urushi yodgorliklari
Turkum: Holokost qurbonlari yodgorliklari
yahudiy gettosining qurbonlari
Turkum:Moldaviyada Holokost
Turkum: 1992-yilda paydo bo'lgan
Shon-shuhrat yodgorligi, Neryungri

Shon-shuhrat yodgorligi — Neryungridagi Ulugʻ Vatan urushi qatnashchilariga bagʻishlangan yodgorlikIz nashego proshlogo — dlya buduщego nashego: istoricheskie i pamyatnie mesta Neryungrinskogo rayona. Mesto izdaniya — Neryungri. God izdaniya — 2011. Kolichestvo stranits — 44 s. Str. 26-28.

 Yodgorlikning tavsifi 
Yodgorlik Ulugʻ Vatan urushida halok boʻlganlar xotirasiga minnatdorlik va tinchlikka intilish ramzini oʻzida mujassam etgan Gʻalaba ordeni tutgan qoʻllarni ifodalaydiIz nashego proshlogo — dlya buduщego nashego: istoricheskie i pamyatnie mesta Neryungrinskogo rayona. Mesto izdaniya — Neryungri. God izdaniya — 2011. Kolichestvo stranits — 44 s. Str. 26-28.

 Yodgorlik tarixi 
1985-yil 8-mayda Shon-shuhrat yodgorligini qoʻyishga bagʻishlangan tantanali miting boʻlib oʻtdi. Maʼruzachilar: shahar partiya qoʻmitasi birinchi kotibi V. V. Balduev; Ulugʻ Vatan urushi faxriysi, BAM Energostroy mexanizatsiya boʻlimi ustasi N. A. Votyakov; YASSR Oliy Kengashi deputati, SMC-595 yoʻl slesarlari ustasi A. A. Ivanchenko; 6-sonli oʻrta maktabning 10-sinf oʻquvchisi E. Ribakovskiy. Boʻlajak Shon-shuhrat yodgorligi plitasini qoʻyish huquqi quyidagilarga berildi: Urush faxriylari shahar qoʻmitasi raisi K. K. Lefter, KPSS shahar qoʻmitasi birinchi kotibi V. V. Balduyev, Dalstalkonstruktsiya tresti montajchilari ustasi. P. D. Moroz, 13-sonli oʻrta maktab oʻquvchisi N. Kulkova. Boʻlajak Shon-shuhrat yodgorligi poyiga Gʻalabaning 50 yilligi sharafiga yubiley tantanalari ishtirokchilariga xat yozilgan kapsula qoʻyildi. Kapsulada shahar mehnatkashlarining Janubiy Yakutsk TIK qurilishidagi muvaffaqiyatlari haqida xabar berilgan, shuningdek, „Ulugʻ Vatan urushining besh yuzga yaqin ishtirokchisi yosh quruvchilar bilan birga ishlagan, ularning katta tajribasi va yordami ogʻir paytlarda har doim kerak edi. Biz oʻz mehnatimiz bilan dunyoni qoʻldan kelgancha himoya qildik, Vatanning iqtisodiy va mudofaa qudratini mustahkamladik“Iz nashego proshlogo — dlya buduщego nashego: istoricheskie i pamyatnie mesta Neryungrinskogo rayona. Mesto izdaniya — Neryungri. God izdaniya — 2011. Kolichestvo stranits — 44 s. Str. 26-28.

1986-yil 9-mayda Gʻalabaning 40-yilligi nomidagi Madaniyat uyi binosining old tomoniga (Pionernaya koʻchasi, 4a) „Shon-shuhrat yodgorligi“ oʻrnatildi. Yodgorlik muallifi Nikitin P. P., Stelmashenko A. V., Romanovalardan iborat YASSR Badiiy fondi badiiy-ishlab chiqarish ustaxonasi ijodiy guruhidir.Iz nashego proshlogo — dlya buduщego nashego: istoricheskie i pamyatnie mesta Neryungrinskogo rayona. Mesto izdaniya — Neryungri. God izdaniya — 2011. Kolichestvo stranits — 44 s. Str. 26-28.

Keyinchalik Gʻalabaning 40-yilligi nomidagi sobiq Madaniyat saroyi Neryungri shahri qoʻgʻirchoq teatriga berildi.

2013-yilda Neryungri aholisi yodgorlikni Gʻalabaning 40 yilligiga (toʻgʻri nomi „Shon-shuhrat yodgorligi“) koʻchirishni muhokama qilishdi. 2021-yil holatiga koʻra „Shon-shuhrat yodgorligi“ Pionernaya, 6da joylashgan..

 Yana qarang 

 Ulugʻ Vatan Urushi
 Gʻalabaning 50 yilligiga bagʻishlangan yodgorlik
 

Turkum:Yodgorliklar
Turkum:Ikkinchi jahon urushi yodgorliklari
Turkum: Neryungri
Shunchalik koʻp tilla chiroqlar yodgorligi

"Shunchalik koʻp tilla chiroqlar" haykaltaroshlik kompozitsiyasi ― Saratovda shaharning Frunzenskiy tumanidagi Stolipin prospektida „Volga“ mehmonxonasi va Kitob uyi yonida oʻrnatilgan.

 Tarixi 
Yodgorlik Kompozitsiya oʻz sevgilisini gullar bilan kutayotgan yigitning bronza haykali boʻlib, shaharning norasmiy madhiyasi boʻlgan „Saratov koʻchalarida juda koʻp tilla chiroqlar bor“ qoʻshigʻidagi boʻydoq yigit timsolini ifodalaydi. Yodgorlik yonida har 15 daqiqada ushbu qoʻshiq kuyini chalib turadigan soatli fonar bor.

Yodgorlik 2009-yil 14-avgustda oʻrnatilgan. Oʻrnatishga MegaFon kompaniyasi aloqa bozoridagi 10-yil ishlaganining sharafiga va Saratov aholisiga shahar kuniga sovgʻa sifatida homiylik qilgan.

Yodgorlik muallifi Saratov haykaltaroshi Nikolay Bunin.

Bir necha yillar davomida haykaltaroshlik kompozitsiyasi afsonalarga burkandi va shaharning haqiqiy ramziga aylandi. Misol uchun, „Boʻydoq yigit“ haykali bilan suratga tushgan qiz tez orada baxtli turmushga chiqadi, degan ishonch bor edi.

 

 

 
 "Ogney-tak-mnogo-zolotix-na-ulitsax-Saratova…" Pamyatnik „Ogney tak mnogo zolotix“ na Wikimapia
 „MegaFon“: „Ogney tak mnogo zolotix“ — lyubimaya pesnya gostey i jiteley goroda Arxivnaya kopiya ot 13-aprelya 2014 na Wayback Machine
 Pamyatnik geroyu pesni „Ogney tak mnogo zolotix na ulitsax Saratova“
Turkum:Yodgorliklar
Turkum:Saratov Yodgorliklari
Turkum:Saratov Madaniyati
Turkum: san'at asarlari yodgorliklari
«Ў» harfiga yodgorlik

"Oʻ" harfiga yodgorlik — Polotskdagi yodgorlik, Belarus alifbosining 22-harfiga bagʻishlangan. U shahar markazida, Fransisk Skaryna prospekti bulvarida joylashgan.

2003-yil sentabr oyida 10-"Belarus adabiyoti kuni " bayramida oʻrnatilgan. Yodgorlik gʻoyasi oʻsha paytda Polotsk shahar ijroiya qoʻmitasi raisi Vladimir Tochilaga tegishli edi. Yodgorlik muallifi — Polotsklik belarus rassomi Igor Kurjalov.

Yodgorlik „Oʻ“ harfi bilan yozilgan soʻzlar, shuningdek, Rigor Borodulinning „Efrosiniyadan, Skorinadan, Polotskdan dunyo boshlandi“ sheʼridan iqtibos qilingan kitob muqovasi shaklida qilingan ".

 Vandalizm 
Borodulinning yodgorlikdagi sheʼrlariga 2014-yil iyun oyida shikast yetkazilgan. 2016-yilda yodgorlik qayta tiklangan.

 

 

 Pamyatnik bukve „Oʻ“ na sayte
Turkum:Harflar
Turkum:Yodgorliklar
Turkum: Polotsk Yodgorliklari / Y Harfi
Turkum: 2003-yilda paydo bo'lgan
Ӧ harfiga yodgorlik

"Ӧ" harfiga yodgorlik — haykaltarosh Aleksandr Viborov tomonidan yaratilgan va 2011-yilda Siktivkarda ochilgan yodgorlik. Yodgorlik gʻoyasi muallifi Rossiya Fanlar akademiyasining Ural filiali Komi ilmiy markazi Til, adabiyot va tarix instituti xodimi Aleksey Rassixayev boʻlgan.

Shahar aholisining qarori bilan yodgorlik Komi madaniyat markazi yaqinida oʻrnatildi. Ochilish 2011-yil 12-iyunda Siktivkar shahrining kunida boʻlib oʻtdi. Yodgorlik Pervomayskaya va Babushkina koʻchalari chorrahasida, Komi madaniyat markazi oldidagi maydonda oʻrnatildi. Yodgorlik ogʻirligi ikki tonna boʻlgan ikki metrli tosh boʻlib, ustiga „Ӧ“ harfi oʻyib yozilgan. Yodgorlikni aniq qayerga oʻrnatish haqidagi bahslar olti oydan ortiq davom etdi. Viborovning asari taxminan bir yil davomida Milliy galereyaning orqa hovlisida yotdi. Haykaltarosh ishga bir oydan kamroq vaqt sarfladi. Yodgorlik shahar maʼmuriyatiga 50 ming rubldan kamroqqa tushdi.

2015-yilda, yaʼni yodgorlik oʻrnatilganidan 4 yil oʻtgach, unda nom yozilgan lavha paydo boʻldi. Yodgorlik „Komi Voytir“ tashabbusi bilan oʻrnatilgani qayd etilgan. Ӧ — Komi alifbosining 18-harfi. Komi soʻzlarini yozish uchun bu harf birinchi boʻlib G. F. Miller tomonidan 18-asr oʻrtalarida ishlatilgan.
 

Turkum:Yodgorliklar
Turkum:Komi
Turkum: Syktyvkar Yodgorliklari / Maktub Ӧ
Turkum:Syktyvkar shahar afsonalari
Fashizim qurbonlari yodgorligi Novograd - Volinsk

thumb|right|300px
„Fashizm qurbonlari“ haykali — 1995-yilda Novograd-Volinsk (Ukraina, Jitomir viloyati) shahar hokimiyati tashabbusi bilan oʻrnatilgan. Yodgorlik Sluch daryosining baland qirgʻogʻidagi Levanevskiy koʻchasida joylashgan Zobitlar uyi yaqinida joylashgan.

1941-yil avgust oyi oxirida, 700 dan ortiq yahudiy — ayollar va bolalar ushbu bogʻda otib tashlangan. Qatlni Germaniya armiyasi „Janubiy“ politsiya polkining bir boʻlinmasi amalga oshirgan.

Haykaltarosh J. A. Tabachnik yodgorlik muallifidir. Uning oʻlchamlari: 240 x 200 x 200 (rasmga qarang).

Toshdan oʻyilgan va yonida farzandlarini qurshab olgan onaning boshi pushti granitdan yasalgan ehrom uchinida tojdek turadi. Yerdagi qora granitning uchburchagi pastga qarab, qurbonlarning kullari dafn etilgan joyga, qizil burchagi esa ularning ruhi koʻtarilgan osmonga qaratilgan. Ular birgalikda Dovud yulduzini tashkil qiladi, bu yerda ibroniy tilida faqat bitta soʻz oʻyilgan: „ESLAMA“.

 

Turkum: Holokost qurbonlari yodgorliklari
Turkum:Ukraina Holokost
Turkum:Ukrainadagi Ulug ' Vatan urushi yodgorliklari
Turkum: Jitomir viloyati yodgorliklari
Turkum:alifbo bo'yicha yodgorliklar
Xo‘jali qatliomi qurbonlari yodgorligi Hague

thumb|right|300px

Xoʻjali qatliomi qurbonlari yodgorligi — 1992-yil 25-fevraldan 26-fevralga oʻtar kechasi Armaniston qurolli kuchlari tomonidan Ozarbayjonning Xoʻjali shahri aholisiga qarshi uyushtirilgan qirgʻin qurbonlari xotirasiga oʻrnatilgan yodgorlik. Xoʻjali qirgʻini qurbonlari xotirasiga oʻrnatilgan yodgorlik Hague shahridagi „Kamperfoelistraat“ bogʻida (Niderlandiya) joylashgan. Bu Yevropada Xojali qirgʻini qurbonlari uchun oʻrnatilgan birinchi yodgorlikdir.

 Ochilishi 
Yodgorlik 2008-yil 24-fevralda Niderlandiyadagi ozarbayjon diasporasi tashabbusi bilan oʻrnatilgan. Ular Niderlandiya-Ozarbayjon-Turk madaniy birlashmasini ham namoyon qiladi. Yodgorlik Ozarbayjon Respublikasining xorijda istiqomat qiluvchi ozarbayjonlar bilan ishlash uchun davlat qoʻmitasi, Haydar Aliyev fondi vaOzarbayjonning Niderlandiyadagi elchixonasi koʻmagida qoʻyilgan.

Yodgorlik balandligi 2 metrga yaqin. Unda farzandini boshi uzra koʻtarayotgan ona tasvirlangan. Yodgorlik oʻrnatilgan hudud 30 yilga ijaraga olingan.

 

 

 Khojaly.org
 Xoʻjayli uchun adolat
Xojali qirg'ini qurbonlari
Gaaga
Turkum: 2008-yilda paydo bo'lgan
Siyosiy qatag‘onlar qurbonlari yodgorligi Sochi

thumb|right|300px
1920-1950-yillardagi siyosiy qatagʻonlar qurbonlari yodgorligi — Rossiya Federatsiyasining Sochi shahrida joylashgan yodgorlik. U shaharning mamlakatda 1920-yildan 1950-yilgacha boʻlgan davrda sodir etilgan siyosiy qatagʻonlarda oʻldirilgan va jabrlangan aholisi xotirasiga oʻrnatilgan.

 Manzili 
Yodgorlik Sochi shahrining markaziy tumanidagi Parkovaya va Konstitutsiya koʻchalari kesishmasida joylashgan.

 Tarixi 
1917-yil inqilobidan soʻng, Sovet davlati oʻz fuqarolariga nisbatan oʻnlab yillar davomida siyosiy sabablarga koʻra, majburlash choralarini qoʻllab bordi. Sochi shahrida 1920-1950-yillar davomida bir necha ming kishi siyosiy qatagʻonlardan aziyat chekdi, ularning ayrimlari otib tashlandi. Shunday insonlar taqdiri haqidagi arxiv maʼlumotlari ikki jildlik „Krasnodar oʻlkasida siyosiy qatagʻon qurbonlari xotirasi kitobi“da toʻplangan. „Nogironlar, urush va mehnat faxriylari — 1920-1950-yillardagi qatagʻon qurbonlari — voyaga etmaganlar jamiyati“ jamoat tashkiloti 2006-yilda ushbu maʼlumotlarga asoslanib, Sochi shahar maʼmuriyati va Rassomlar uyushmasi koʻmagida yodgorlik loyihasini ishlab chiqdi.

 Meʼmoriy kompozitsiya 
Yodgorlik tabiiy toshdan yasalgan kvadrat shaklidagi stela boʻlib, uning har bir tomonida metall peshtaxta osilgan. Ularda qatagʻonga uchragan 199 kishining nomlari qayd etilgan. Yodgorlik 2010-yil 5-martda ochilgan. Shuningdek, ushbu yodgorlikdan uncha uzoq boʻlmagan joy, SSSR Konstitutsiyasi koʻchasi boʻylab Sochi daryosining qirgʻogʻida 2007-yilda oʻrnatilgan siyosiy qatagʻonlar qurbonlari uchun kichik yodgorlik toshi ham bor.

 

siyosiy qatag'on qurbonlari
Turkum:Stalinning qatag'on qurbonlari yodgorliklari Sochi
V. I. Obraztsov haykali, Oryol

V. I. Obraztsov haykali — Oryol shahri fashist bosqinchilaridan ozod qilingan kuni Tinchlik maydonidagi 5-uyda Gʻalaba Qizil bayrogʻini koʻtargan qahramon-razvedkachi byusti.

 Tavsif 
1943-yil 5-avgustda, shahar ozod qilingan kuni, 380-piyoda diviziyasining 1262-piyoda polkining razvedkachilari Vasiliy Obraztsov va Ivan Sanko Moskva koʻchasidagi 11-uyda (hozirgi Tinchlik maydonidagi 5-uy) Gʻalaba Qizil bayrogʻini koʻtarishdi. Qahramonlar xotirasini abadiylashtirish tashabbusi „Oryol viloyati jamoat birlashmasi“ jamoat tashkiloti tomonidan chiqdi. Vasiliy Obraztsov koʻngilli sifatida frontga ketdi. Oryolni ozod qilgani uchun u Qizil Yulduz ordeni bilan taqdirlangan. 1990-yil aprel oyida xalq deputatlari Oryol shahar kengashining qarori bilan unga „Oryol shahrining faxriy fuqarosi“ unvoni berildi. 2018-yil 4-avgust kuni Oryol shahrida, shahar kuni arafasida Pobeda bulvarida V. I. Obraztsov haykali ochildi. Qarama-qarshi tomonda quroldoshi Ivan Sanko haykali oʻrnatilgan. Byustlar razvedkachilar xizmat qilgan 3-armiya qoʻmondoni general Aleksandr Gorbatov haykali yonida oʻrnatilgan.

 

Turkum:Ikkinchi jahon urushi yodgorliklari
Minsk xudosining onasi ikonasi paydo boʻlishi sharafiga yodgorlik

Minsk xudosining onasi ikonasi paydo boʻlishi sharafiga yodgorlik — Minsk shahrining tarixiy qismida, Yuqori shaharchada, tiklangan Zibitskoy koʻchasining boshida joylashgan yodgorlik.

 Tarixi 
Yodgorlik 500-yil oldin sodir boʻlgan voqealarni aks ettiradi, 1500-yil 13-avgustda Minsk aholisi Svisloch daryosining Kiyev tatarlari tomonidan vayron qilingan oqimida moʻjizaviy tarzda yuzaga chiqib qolgan ikonani topdilar. Keyinchalik, tatarlar tomonidan Minskni egallashga urinish paytida ikona joylashgan qalʼa qoʻlga olinmadi, bu shahar aholisining bu belgi ularga qutqaruvchi sifatida kelganiga ishonchini kuchaytirdi.

Yodgorlikni qurish qarori 2014-yilda qabul qilingan. Ochilish 2015-yil iyun oyida boʻlib oʻtdi. Va bu Muqaddas havoriylarga teng knyaz Vladimir oʻlimining 1000-yilligi bilan bogʻliq voqealarga toʻgʻri keldi.

 Tavsifi 
Arxitektor Sergey Baglasov hamda haykaltaroshlar Dmitriy Oganov va Igor Zasimovichlar fikricha, monument vertikal ravishda joylashgan daryo toʻlqinlaridan iborat boʻlib, asosi shishadan, uning tepasida bashoratchi qush shaklidagi rux joylashgan. Unda Minsk aholisi tomonidan qabul qilingan xudoning onasi tasviri ham mavjud.

 

Turkum:Minsk Yodgorliklari
V. V. Veresayev haykali

V. V. Veresayev haykali- Tuladagi rus yozuvchisi haykali. V. V. Veresayev Tula shahrida tugʻilib, yoshligini shu yerda oʻtkazgan.

Pervomaiskiy koʻchasida P. P. Belousov nomidagi Madaniy va istirohat markaziy bogʻiga kirishda joylashgan.

1958-yil 28-aprelda SSSR Xalq Komissarlari Kengashining „Yozuvchi Vikentiy Vikentyevich Veresayev xotirasini abadiylashtirish maqsadida“ qarori bilan tashkil etilgan.

Meʼmorlar — E. I. Kutirev va G. I. Gavrilov, haykaltaroshlar — A. S. Rabin va T. R. Polyakova. Haykaltaroshning soʻzlariga koʻra, A. S. Rabin, yodgorlik mualliflari Gorkiyning Veresayevga yozgan maktublaridan birida aytgan soʻzlarini unda aks ettirishga intilishdi: „…Men sizning qalbingizni butun qalbim bilan his qilaman — dangal, muqaddas-halol, jasurona“N. A. Milonov — V. V. Veresaev i Tula. — Tula: Priok. kn. izd-vo, 1987. — 32 s. — str. 29.Bronzadan yasalgan toʻrt metrli yozuvchi figurasi baland granit poydevorga oʻrnatilgan. Yozuvchi bor boʻy-basti bilan, qoʻlida daftar va qalam tutgancha tasvirlangan. Yelkasiga plash tashlagan yozuvchi xotirjam holatda pastdagi gavjum koʻcha boʻylab shaharga oʻychan boqadi va aftidan, boshida yarq etgan fikrni yozishga tayyor.— N. A. Milonov, tulalik mashhur oʻlkashunos va adabiyotshunosHaykal shunday joylashtirilganki, yozuvchi koʻcha boʻylab 500 m masofadagi uyiga qaraydi. U tugʻilgan uy hozir V. V. Veresayev uy-muzeyi hisoblanadi.

1960-yildan beri u sanʼat yodgorligiPostanovlenie Soveta Ministrov RSFSR „O dalneyshem uluchshenii dela oxrani pamyatnikov kulturi v RSFSR“ № 1327 ot 30.08.1960 g. hisoblanib, federal ahamiyatga ega boʻlgan himoyalangan madaniy meros obyektiga kiradi.

3-iyun kuni belgilangan anʼanaga koʻra, haykal poyiga gullar qoʻyiladi.

 

 Boshqa 

 Luknitskiy P. — Pamyatnik V. Veresaevu v Tule // Literaturnaya gazeta, 8-maya 1958. — str. 3.
 60 let nazad v Tule otkrili pamyatnik Veresaevu. Kak eto bilo // Gazeta „Molodoy kommunar“, 28-aprelya 2018
Turkum:Haykallar
Veresaeva
Turkum: yozuvchilar yodgorliklari / Veresaev, tula
Turkum: Vikenti Veresaev
Turkum: 1958-yilda Rossiyada qurilgan bino va inshootlar
V. V. Senko yodgorligi, Semyonovka

V. V. Senko yodgorligi — mahalliy ahamiyatga ega boʻlgan tarixiy yodgorlik (2010-yildan), Semyonovkadagi avvalgi respublika ahamiyatiga ega boʻlgan monumental sanʼat asari (1965-2009).

 Tarixi 
Ukraina SSR Vazirlar Kengashining 1965-yil 21-iyuldagi 711-sonli „Ukraina SSR sanʼat, tarix va arxeologiya yodgorliklari roʻyxatini tasdiqlash toʻgʻrisida“gi ("Pro zatverdjennya spisku pam’yatnikіv mistestva, іstorії ta arxeologії Ukraїnskoї RSR") qarori bilan ikki marta Sovet Ittifoqi Qahramoni V. V. Senko byusti deb nomlangan byustga respublika ahamiyatga ega boʻlgan tarix yodgorligi maqomi berildi.

Ukraina Vazirlar Mahkamasining 03.09.2009-yildagi 928-sonli „Ukrainaning koʻchmas yodgorliklari davlat reyestriga milliy ahamiyatga ega boʻlgan madaniy meros obyektlarini kiritish toʻgʻrisida“gi („Pro zanesennya ob'єktіv kulturnoї spadщini natsіonalnogo znachennya do Derjavnogo reєstru neruxomix pam’yatok Ukraїni“) qarorida bu yodgorlik yoʻq. Ushbu qaror bilan quyidagi eski qarorlar bekor qilindi: Ukraina SSR Vazirlar Kengashining 21.07.1965-yildagi 711-son qarori, Ukraina Vazirlar Mahkamasining 28.10.1996-yildagi 1421-son va 2001-yil 2001-yildagi 1761-son qarorlari.

Ukraina Madaniyat va turizm vazirligining 03.02.2010-yildagi 58/0/16-10-sonli qarori (16.06.2011-yildagi 453/0/16-11-son oʻzgartirishlar) bilan № 5529-Chr himoyasi ostida mahalliy ahamiyatga ega boʻlgan tarixiy yodgorlik maqomi berilgan.

 Tavsifi 
1950-yilda Qahramonlar xiyobonining boshida — ikki marta Sovet Ittifoqi Qahramoni, Semyonovkada tugʻilgan Vasiliy Vasilyevich Senko sharafiga haykal oʻrnatildi.

Yodgorlik 3 m balandlikdagi pushti granit poydevorga oʻrnatilgan balandligi 1,5 m boʻlgan bronza byustidir. Postamentda SSSR Oliy Soveti Prezidiumining 1945-yil 29-iyundagi V. V. Senkoni ikkinchi Oltin Yulduz medali bilan mukofotlash toʻgʻrisidagi Farmoni matni tushirilgan bronza lavha oʻrnatilgan.

Muallifi haykaltarosh V. V. Shaposhnikov.

 

 Boshqa 

 PYeRYeLІK PAM’YaTOK TA OB’ЄKTІV KULTURNOЇ SPADЩINI m. ChYeRNІGOVA ZA VIDOM ARXІTYeKTURI, ІSTORIChNIY, MONUMYeNTALNOGO MISTYeTsTVA
 ІSTORIKO-ARXІTYeKTURNIY OPORNIY PLAN m. ChYeRNІGOVA Z VIZNAChYeNNYaM MYeJ І RYeJIMІV VIKORISTANNYa ZON OXORONI PAM’YaTOK TA ІSTORIChNIX ARYeALІV (dogovіr vіd 19.10.2018 r. № 2)
 Chernіgіvщina: Yensiklopedichniy dovіdnik, K.: URYe і m. M. P. Bajana, 1990. — s. 738 s en ka V. V. POGRUDDYa

Turkum:Yodgorliklar
Turkum: harbiy uchuvchilar yodgorliklari / Senko
Senko
Turkum:Chernihiv viloyati monumental san'at yodgorliklari / Senko
Turkum:1950-yilda Ukrainada qurilgan bino va inshootlar
Smolniydagi V. I. Lenin haykali

Smolniydagi V. I. Lenin haykali — Sankt-Peterburgdagi haykaltaroshlik yodgorligi, 1927-yilda Smolniy instituti binosi oldida oʻrnatilgan. Haykaltarosh V. V. Kozlova, meʼmorlar V. G. Gelfreich va V. A. Shuko loyihasi asosida tayyorlangan. Yodgorlik federal ahamiyatga ega boʻlgan monumental sanʼat yodgorligi maqomiga ega.

 Tarixi 
Bu V. I. Lenin haykali joyi Smolniy Oktabr inqilobida muhim rol oʻynaganligi sababli tanlangan. Smolniydan Lenin qurolli qoʻzgʻolonga boshchilik qildi va bu yerda birinchi sovet hukumati tuzildiLisaevich I. I., Bexter-Ostrenko I. Yu. Pamyatnik V. I. Leninu u Smolnogo // Skulptura Leningrada — Leningrad: Iskusstvo, 1963..

1924-yilda Lenin haykali loyihalari uchun tanlov eʼlon qilindi. Uning natijalariga koʻra, haykaltarosh V. V. Kozlova, meʼmorlar V. G. Gelfreich va V. A. Shukolarning loyihasi yutdi. Bronza haykal Badiiy akademiyaning bronza quyish zavodida ishlangan, quyish ishlari quyuvchi usta V. Z. Gavrilov va haykaltarosh Y. A. Troupyanskiy tomonidan boshqarilgan. Poydevor uchun granit monolit Cherepovets viloyatidan keltirilgan.

Yodgorlikning tantanali ochilishi Oktabr inqilobining oʻn yilligiga toʻgʻri keldiLisaevich I. I., Bexter-Ostrenko I. Yu. Pamyatnik V. I. Leninu u Smolnogo // Skulptura Leningrada — Leningrad: Iskusstvo, 1963.. Ilgari, 1918-yildan 1923-yilgacha Lenin haykali oʻrnida K. Marksning A. T. Matveyeva ishlagan gips haykali boʻlganSkulptura i skulptori Sankt-Peterburga, 1703-2007. — S. 184.

Lenin notiqning pozasida tasvirlangan. Oʻng qoʻli oldinga choʻzilgan, chap tomonida esa qalpoqcha bor. Haykal och pushti granitdan yasalgan silindrsimon poydevorga oʻrnatilgan. Poydevor atrofida „Yashasin proletariat diktaturasi“Skulptura i skulptori Sankt-Peterburga, 1703-2007. — S. 184 shiori yozilgan bronza kamar oʻrnatilgan. Mualliflar yodgorlikni Smolniyning mavjud meʼmoriy ansambliga organik ravishda moslashtirishga muvaffaq boʻlishdiLisaevich I. I., Bexter-Ostrenko I. Yu. Pamyatnik V. I. Leninu u Smolnogo // Skulptura Leningrada — Leningrad: Iskusstvo, 1963.. Haykalning balandligi 2,15 m, poydevorining balandligi 3,8 m.

Keyinchalik Leninning ushbu haykali SSSRning boshqa shaharlarida qayta-qayta takrorlanganSkulptura i skulptori Sankt-Peterburga, 1703-2007. — S. 184.

 

Turkum:Vladimir Lenin
Turkum: Vladimir Lenin Yodgorliklari / Sankt-Peterburg, Smolny
Turkum: Sankt-Peterburg Yodgorliklari / Lenin, Smolny
Kategoriya: 1927-yilgi haykallar
Turkum: 1927-yilda Sankt-Peterburgda qurilgan bino va inshootlar
Voronejdagi V. S. Visotskiy haykali

Voronejdagi V. S. Visotskiy haykali ― Karl Marks koʻchasining jismoniy tarbiya instituti yaqinidagi piyodalar qismida oʻrnatilgan.

 Tarixi 
Visotskiy haykali 2009-yil 21-avgustda oʻrnatilgan va 9-sentabr kuni soat 14:00 da ochilgan. Yodgorlik muallifi voronejlik haykaltarosh Maksim Dikunov, mashhur Voronej haykaltaroshlari Ivan Dikunov va Elza Pakning oʻgʻli edi. Yodgorlikda qoʻshiqchi va aktyor Visotskiyning yogʻoch sahnadagi kursida qoʻlida gitara bilan oʻtirgani va tomoshabinlarga qarab jilmayayotgani tasvirlangan. Ilgari bu joyda eskirib qulab tushgan va qayta tiklash uchun yaroqsiz deb topilgan gimnastikachilar guruhi haykali bor edi.

Yodgorlik oʻrnatish gʻoyasi Voronej shahar madaniyat boshqarmasi tomonidan amalga oshirildi. Madaniy meros boʻyicha komissiya tuzildi, u Dikunovlardan Visotskiy yodgorligi uchun 5 ta variant oldi. Tanlov Maksim Dikunovning ishida toʻxtadi.

Yodgorlikni oʻrnatishda avvallari Chernyaxovskiy haykalini saqlab qolish uchun katta saʼy-harakatlarni amalga oshirgan shahar maʼmuriyati rahbari Ivan Chuxnov, shahar bosh rassomi Yevgeniy Barsukov va monument qurilishini moliyalashtirgan Voronej metsenati Vladimir Bubnov ishtirok etdi.

9-sentabr kuni yodgorlikning tantanali ochilishida koʻplab shaharliklar bilan birga Vladimir Semyonovichning oʻgʻli — Nikita Visotskiy, aktyorlar Valeriy Zolotuxin, Svetlana Svetlichnaya, Larisa Lujina, shuningdek, rejissor Vladimir Zaykin hamda Vladimir Vysotskiyning sinfdoshi va doʻsti, qoʻshiq muallifi Igor Koxanovskiylar hozir boʻldi. Oʻrnatish vaqtida yodgorlik muallifining oʻzi boʻlmagan, ammo uning otasi tantanali marosimda bevosita ishtirok etgan.

2017-yil yanvar oyida shoir tavalludining 79-yilligi munosabati bilan Otradnayadagi Avliyo Mariya cherkovidagi trikotaj toʻgaragining voronejlik hunarmand ayollari yodgorlik uchun 94 oʻlchamdagi ulkan qizil sviter toʻqishdi. Bayram tugaganidan soʻng, sviter haykaldan yechildi va Voronej aholisining shoirga boʻlgan muhabbatining yorqin ramzi sifatida Tagankadagi Visotskiy muzeyiga topshirildi.

 Tanqid 
Voronejda Visotskiy haykalini oʻrnatish gʻoyasi bir necha sabablarga koʻra tanqid ham qilindi. Birinchidan, Vladimir Visotskiy hech qachon Voronejda boʻlmagan va u bilan hech qanday aloqasi yoʻq, ikkinchidan, Jismoniy tarbiya instituti yaqinida yodgorlik oʻrnatish uchun joy tanlash mantiqqa toʻgʻri kelmaydi — hayoti davomida qoʻshiqchi taqvoli hayoti bilan ajralib turmagan. Shunga qaramay, Visotskiyning repertuarida jismoniy tarbiya va sportga bagʻishlangan qoʻshiqlari bor edi, masalan, „Darvozabon“, „Ertalabki mashq“, „Marafon yoki uzoq masofaga yugurish“ va boshqalar.

 

 

 Rossiyskaya gazeta. Pamyatnik Vladimiru Visotskomu otkrit v Voroneje 
Turkum:Vladimir Visotskiy
Vysotskiy
Turkum:Vladimir Vysotskiy Yodgorliklari / Voronej
Oryoldagi V. S. Kalinnikov haykali

Vasiliy Kalinnikov haykali — Oryol guberniyasida tugʻilgan rus bastakori haykali, haykaltarosh Leonid Bugay va meʼmor Vladimir Blinov tomonidan yaratilgan.

 Tavsifi 
Vasiliy Sergeyevich Kalinnikov Oryol viloyati, Mtsensk tumani, Jangchilar qishlogʻida tugʻilgan. Oryol diniy seminariyasida oʻqigan, Moskva filarmoniyasining musiqa va drama maktabida tahsil olgan.

Vasiliy Kalinnikov haykalini yaratish boʻyicha tanlovda 1990-yilda haykaltarosh Leonid Bugay va meʼmor Vladimir Blinov gʻolib boʻlgan. Va faqat yigirma yil oʻtgach, yodgorlikni tayyorlash va oʻrnatish, atrofni obodonlashtirish uchun moliyaviy imkoniyat paydo boʻldi. Bronza qismlari LitArt MCHJ (Jukovskiy sh.) va „Otmennoe lityo“ MCHJ (Nijniy Tagil sh.) tomonidan yasalgan. Yodgorlik XIX-asrning oxirlaridagi Art modern uslubida yaratilgan va bodrezak novdalari ostida ijodiy impulsdagi bastakorning yarim figurasini, pastda — nay chalib oʻtirgan bolaning figurasini ifodalaydi. Umuman olganda, yodgorlik va maydonni tartibga solish shahar va viloyat byudjetlariga 7 million 500 ming rublga tushdi. Ochilish 2009-yil 3-avgustda Kalinnikov nomli № 1 bolalar musiqa maktabi yonidagi xuddi shu nomdagi maydonda boʻlib oʻtdi.

 

 

 Parki i skveri Orla
 
Kalinnikova
Yekaterinburgdagi F. M. Margelov haykali

F. M. Margelov haykali — Sovet harbiy qoʻmondoni, 1954-1959-va 1961-1979-yillarda SSSR Havo-desant kuchlari qoʻmondoni V. F. Margelovga, Yekaterinburgda, shaharning Kirov tumanidagi Sovet Armiyasi maydonida oʻrnatilgan.

 Tarixi 
Yodgorlik majmuasi bronzadan quyilgan balandligi 2,2 m, poydevorga oʻrnatilgan Margelov haykali hamda Havo-desant kuchlarining faol boʻlinmalari va brigadalarining timsollari koʻrsatilgan 18 ta bronza taxtali granit platformadan iborat. Poydevorda yozuvli taxta bor.SSSR QAHRAMONI

HDQ QOʻMONDONI

ARMIYA GENERALI

MARGELOV

VASILIY FILIPPOVICHYodgorlikni yaratish tashabbuskori va homiysi „Rossiya parashyutchilar ittifoqi“ Sverdlovsk viloyati tashkiloti raisi Yevgeniy Teterin boʻlgan.

Postamentning orqa tomonidagi lavhada aytilishicha, yodgorlik majmuasi 345-alohida havo-desant polki faxriylari ishtirokida qurilgan.

Yodgorlik haykaltarosh Aleksandr Kokoteyev tomonidan arxiv fotosuratlari asosida yaratilgan va Sankt-Peterburgda bronzadan quyilgan.

Yodgorlikning ochilishi Milliy birlik kuniga bagʻishlab 2016-yilning 4-noyabr kuni keng xalq yigʻilishi bilan boʻlib oʻtdi. Ochilish marosimida Yekaterinburg shahri maʼmuriyati rahbari Aleksandr Yakob, Markaziy harbiy okrug guruhi bosh inspektori Nikolay Tkachyov, Sverdlovsk viloyati gubernatorining jamoatchilik maslahatchisi Yuriy Sudakov, faxriylar ishi boʻyicha komissiya raisi Yevgeniy Teterin va boshqalar qatnashdi.

 

 

 
 
 

Turkum:Harbiy yodgorliklar
Margelov
Yabal

Yabal , Yaratilish kitobi qahramoni, Lamex va Adaning oʻgʻliBit. IV, 20.,‎ Jubalning ukasi, chodirda yashovchi podachilarning (badaviylar) otasi (ajdodi)Polniy i podrobniy Bibleyskiy Slovar k russkoy kanonicheskoy Biblii. V. P. Vixlyansev. 2003..

Hobil qoʻylarning birinchi choʻponi boʻlgan, Yabal esa, ehtimol, birinchi boʻlib turli xil qoʻylarga ega boʻlgan, ular bilan u joydan ikkinchi joyga koʻchib kelgan va shu orqali choʻponlarning koʻchmanchi hayotiga asos solgan.

 Ismining yozilish variantlari 
Yabal yozilishidan tashqari quyidagi koʻrinishlari ham mavjud:

 JovalSlovar bibleyskix imen. 2014.;
 Jabal / Yaval;
 Javal / YawalTora v perevode Mixaila Kovsana, Vnachale, 4:20 .

Ismning kelib chiqishi va maʼnosi aniq maʼlum emas, baʼzi uni qadimgi ibroniycha „Yuval“ dan olgan ( lit. oqim, jilgʻa). Boshqa uning nomini „Yabal“ (soʻzma-soʻz. shox) nomidan kelib chiqqan deb hisoblashadi va u choʻpon boʻlib, muguzni ixtiro qilgani asosiy mashgʻuloti bilan bogʻlaydi.
 

 

 Francis Nigel Lee. The Central Significance of Culture (Presbyterian and Reformed, 1976), 29.
Turkum:Yaratilish kitobi
Turkum: Ibtido Kitobining Belgilar
Siyosiy qatag‘onlar qurbonlari yodgorligi Ufa

Siyosiy qatagʻonlar qurbonlari yodgorligi — Ufa shahridagi yodgorlik. Shaharning Sovet tumani, Yoshlar saroyi (sobiq Yubileyniy madaniyat saroyi) orqasidagi „Gʻalabaning 50 yilligi“ maydonida oʻrnatilgan.

 Tarixi 
Yodgorlik Boshqirdiston Respublikasi Oliy Kengashi Prezidiumining 1993-yil 2-sentabrdagi „Ufa shahrida siyosiy qatagʻonlar qurbonlari xotirasiga yodgorlik barpo qilish toʻgʻrisida“gi qaroriga muvofiq oʻrnatilgan. Hujjatni Boshqirdiston Respublikasi Oliy Kengashi Raisi M. Rahimov imzolagan. Boshqirdistondagi Siyosiy qatagʻonlar qurbonlari uyushmasining faxriy raisi S. X. Tupeeva tashabbus bilan chiqqan.

Shundan soʻng, Boshqirdiston hukumati yodgorlikning eng yaxshi meʼmoriy-badiiy yechimi uchun tanlov eʼlon qilgan.

Yodgorlik loyihasi muallifi va haykaltarosh Yu. Soldatov, meʼmor L. Dubinskiydir. U Boshqirdiston Respublikasi hukumati tomonidan moliyalashtirilgan. „Ural Stones“ MChJ (Kareliyada marmar tosh topib keltirgan), „UMPO“ OAJ (bronzadan haykalni quyish quyish) vakillari koʻmak koʻrsatgan.

2000-yil 23-dekabrda Kareliya toshidan yasalgan 6 m balandlikdagi stela va bronzadan quyilgan haykaltaroshlik kompozitsiyasi (bolani ushlab turgan ona) iborat boʻlgan yodgorlik ochildi. Toshga quyidagi yozuvlar oʻyib yozilgan: „Siyosiy qatagʻonlar qurbonlari xotirasiga“, „Faqat ijodiy aql hayotni saqlab qoladi …“ (boshqird va rus tillarida).

Siyosiy qatagʻonlar qurbonlari yodgorligi Ufaning tarixiy va madaniy yodgorligi hisoblanadi va siyosiy qatagʻonlardan halok boʻlganlarning barchasiga hurmat va qaygʻurish timsoli boʻlib qoladi. Siyosiy qatagʻon qurbonlarini xotirlash kunlarida yodgorlik poyiga gullar qoʻyiladi.

 

 

 Valitov N. F. Ufa shahrining nomaʼlum tarixi. — Ufa, 2004-yil.
 
 Ufa: tarix sahifalari. / Komp. M. V. Ageeva. — Ufa: Kitob, 2006. — 376 b.
 Pulechkina O. P. Eski Ufada sayr: 16-20-asrlar arxitekturasi. — Ufa, 1999-yil.

 

 Siyosiy qatagʻon qurbonlari yodgorligi, Ufa, Gʻalabaning 50 yilligi maydoni
 http://imhomir.com/blog/Ufa/10745.html Arxivnaya kopiya -da arxivlangan
siyosiy qatag'on qurbonlari
Turkum: Stellar
Ufa
Kane, mifologiya

Kane (Kāne) ― oliy xudo, Gavayi mifologiyasidagi barcha yoʻlboshchilar va jamoa aʼzolarining ajdodi. Gavayi orolining homiysi, maʼbuda Xiakaning otasi.

Qadimgi Gavayilarning tasavvuriga koʻra, u abadiy zulmatdan yoki osmon va yerni yaratish uchun paydo boʻlgan. Kanega bagʻishlangan koʻplab afsonalarda dunyoni yaratishda ishtirok etgan qudratli xudolar Ku va Lono ham tilga olinadi. XIX-asrda yozilgan qoʻshiqlarga koʻra, Kane quyosh, oy va yulduzlarni osmonga joylashtirgan va oltinchi kuni aka-ukalari bilan birgalikda Kumuxonua ismli odamni yaratgan. Odamning surati yerdan, boshi shimoliy, janubiy, gʻarbiy va sharqiy dengizlardan olib kelingan oq loydan, tanasi soʻlak bilan aralashgan qizil loydan qilingan. Yaratilish mahsulini jonlantirish uchun Kane va Ku uning burun teshigiga, Lono esa ogʻziga tupurishdi. Shundan soʻng, birinchi odam ajoyib bogʻga joylashdi va zerikmasligi uchun xudolar unga Lalohonua ismli ayolni yaratdilar. Shunday qilib, Bibliya motivlari bilan oʻxshashliklar mavjud, bu, ehtimol, 1819-yilda Gavayi orollariga kelib tushgan Gavayi nasroniy missionerlarining yerliklarning mifologik tasavvurlariga sezilarli taʼsir koʻrsatishi bilan bogʻliq edi.

Kane qadimgi Gavayiliklar orasida juda hurmatga sazovor boʻlgan, ammo uning sharafiga insoniy qurbonliklar boʻlmagan. Oilalar uni oila homiylari yoki aumakua deb nomlangan ruhlar orqali chaqirishgan.

Qadimgi Gavayilarning gʻoyalariga koʻra, Kane ilohiy Kane-hana-moku mamlakatida yashagan, u yer va osmon oʻrtasida suzuvchi bulut boʻlib, unda dastlab birinchi erkak va ayol yashagan, keyin haydalgan. Oʻlganlarni tiriltiradigan muqaddas buloq ham oʻsha yerda boʻlgan.

 

 Yana qarang 

 Tane — maorida oʻrmonlar va qushlarning xudosi.
Turkum:Xudolar alifbo tartibida
Turkum: Gavayi mifologiyasi
Komil Fatkulin

Komil Mahmudovich Fatkulin (1957-yil 1-iyulda tugʻilgan, Oʻzbekiston SSR, SSSR, Toshkent viloyati, Kalinin tumani, Stalino qishlogʻi) — sovet-klassik uslubdagi kurashchi, SSSR va Yevropa chempionatlari chempioni va sovrindori, jahon chempionatlari sovrindori, jahon chempioni va oʻsmirlar oʻrtasidagi Yevropa chempioni, SSSRda xizmat koʻrsatgan sport ustasi (1984), SSSR xalqaro sport ustasi (1978). 

 Tarjimai hol 
Komil Mahmudovich 1969-yildan buyon kurash bilan jiddiy shugʻullanib kelgan. U 1973-yilda SSSR sport ustasi me’yorini bajarib, 1975-1984-yillarda sakkizta SSSR chempionatida qatnashgan. Xalqaro turnirlar gʻolibi. 1977-1984-yillarda SSSR terma jamoasi a’zosi. 1985-yilda u katta sportni tark etadi. Nizomiy nomidagi Toshkent pedagogika instituti (ayni kunda Toshkent davlat pedagogika universiteti)ni tamomlagan. Yunon-rum kurashi boʻyicha Oʻzbekiston terma jamoasida bosh murabbiy, keyinchalik kurash boʻyicha olimpiya zaxiralari sport maktabida katta murabbiy boʻlgan. 2004-yilda Olimpiya oʻyinlari va 2001-yilda jahon chempionatida terma jamoani boshqargan, Aleksandr Dokturishvili Olimpiada chempioni, Dilshod Aripov jahon chempioni boʻlgan.

Toshkentda 2014-yildan boshlab Komil Fatkulin sovrini uchun yunon-rum kurashi boʻyicha oʻsmirlar oʻrtasida xalqaro turnir oʻtkazib kelinmoqda.

 Sport natijalari 

 1974-yil oʻsmirlar oʻrtasida klassik kurash boʻyicha SSSR chempionati — ;
 1975-yilda oʻsmirlar oʻrtasida klassik kurash boʻyicha jahon chempionati — ;
 1976-yilda oʻsmirlar oʻrtasida klassik kurash boʻyicha Yevropa chempionati — ;
 1977-yilda — Klassik kurash boʻyicha SSSR chempionati — ;
 1977-yilda — Klippandagi turnir — ;
 1977-yilda Germaniya Gran-prisi — ;
 1978-yilda — Klassik kurash boʻyicha SSSR chempionati — ;
 1978-yilda — Ivan Poddubniyning Gran-prisi — ;
 1979-yilda Germaniya Gran-prisii — ;
 1979-yilda — Klassik kurash boʻyicha SSSR chempionati — ;
 1979-yilda — SSSR xalqlarining yozgi Spartakiadasida mumtoz kurash — ;
 1980-yilda — SSSR yunon-rum chempionati — 4-oʻrin;
 1981-yilda — Klassik kurash boʻyicha SSSR chempionati — ;
 1982-yilda — Yunon-rum boʻyicha SSSR chempionati — 5-oʻrin;
 1983-yilda — SSSR xalqlarining yozgi Spartakiadasida klassik kurash — ;
 1983-yilda — Klassik kurash boʻyicha SSSR chempionati — ;
 1984-yilda — SSSR yunon-rum chempionati 1984-yil — ;
 1984-yilda — Vernera Zelenbinder turniri — ;
 1985-yilda — Germaniya Gran-prisi — .

 Mukofot va unvonlar 

 "Do'stlik" ordeni (1998)
 Oʻzbekiston Respublikasida xizmat koʻrsatgan murabbiy (2000). Национальная база данных законодательства Республики Узбекистан
 “Mehnat shuhrati” ordeni (2009)

 

Turkum:1957-yilda tugʻilganlar
Turkum:1-iyulda tugʻilganlar
Turkum:Zangiota tumanida tugʻilganlar
Turkum:Yashayotgan insonlar
Turkum:Oʻzbekiston kurashchilari
Turkum:Toshkent davlat pedagogika universiteti bitiruvchilari
Turkum:Doʻstlik ordeni sohiblari
Turkum:Mehnat shuhrati ordeni sohiblari
Turkum:Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan murabbiylar
Turkum:Xalqaro toifadagi SSSR sport ustalari
Turkum:Kurash boʻyicha Oʻzbekiston terma jamoasi murabbiylari