Zhantas/Cleaned-Uzbek_Wikipedia huggingface dataset:
Mayna Xasanova

Mayna Xasanova (1903—1943) — Qizil armiya safida jang qilgan birinchi oʻzbekistonlik ayol, razvedkachi, qizil armiya qoʻmondoniУзбекская Советская Социалистическая Республика: Энциклопедия / Редкол.: К. А. Зуфаров (гл. ред.) и др. — Ташкент : узб. сов. энциклопедия, 1981. — 557 с..

Asosan 1960—1980-yillarga oid da Zohida Xasanova, Zaynab Xismatova, Zaynet Xismatova nomlari bilan mashhurУзбек романи / Собир Мирвалиев. — Фан, 1969. — 313 с. — стр. 305Эмансипация мусульманки. Опыт раскрепощения женщины советского Востока / Пальванова Б. П. - Москва: Наука, 1982. — 304 с..

Tarjimai holi
1903-yilda Buxoro yoki G'uzor shahridagi Chaqar qishlog'ida tug'ilgan. Kambag'al oiladan bo'lib, erta yetim qolgan. Ovchi amakisining qo'lida tarbiyalangan.

Mayna erta turmushga chiqdi. Bekning o'ninchi xotini bo'ldi. Erining zo'ravonligiga dosh berolmay uni o'ldirdi va qochib ketdi.

15 yoshida o'sha paytda Buxoro amirligining inqilobiy harakati markazi boʻlgan Kogonda bordi. U yerda o'qish va yozishni o'rgangan, komsomolga qabul qilingan. Hujum harakati faoli.

1920-yilda u ixtiyoriy ravishda Qizil Armiya safiga qo'shildi. Bosmachilar bilan janglarda qatnashdi. Otliq qo'shinlar boʻlinmasining komandiri bo'ldi. Uning razvedkachi sifatidagi shuhrati Turkiston fronti qo'mondoni M.V.Frunzega qadar yetib bordi. Qizil Bayroq ordeni bilan mukofotlangandek koʻrsatilgan. Lekin 1926-yilgacha mukofotlanganlar orasida Mayna Xasanova tilga olinmagan.

1922-yildag Mayna Xasanova bosmachilar tomonidan asirga olinib, qiynoqqa solingan va tog'ga tashlab ketilgan.

Maryam Yoqubova o‘z xotiralarida Mayna Xasanova bilan 20-yillarning o‘rtalarida universitetda o‘qiganini, 1928-yilda sogʻlig‘i keskin yomonlashib, kasalxonaga yotqizilganini aytadiКак я стала актрисой / Марьям Якубова; лит. обраб. и послесл. Л. А. Авдеевой. — Ташкент: Изд-во лит. и искусства, 1984. — 136 с. — 134 с..

Ensiklopediyada vafot etgan yili sifatida 1943-yil koʻrsatilganУзбекская Советская Социалистическая Республика: Энциклопедия / Редкол.: К. А. Зуфаров (гл. ред.) и др. — Ташкент : узб. сов. энциклопедия, 1981. — 557 с..

Xotira
 Toshkentdagi koʻchalardan biriga Mayna Xasanova nomi berilgan
 Oʻtgan asrning 70-yillarida Oʻzbekiston SSRda Mayna Xasanova xotirasi uchun ayollar oʻrtasida sport musobaqalari boʻlib oʻtgan.
 1971-yilda Vitaliy Kachayev oʻz sheʻrini „Mayna“ deb nomlagan.
 1977-yilda yozuvchi Adham Rahmat uning hayoti va amalga oshirgan ishlari haqida „Jasorat“ pyesasini yozgan.
 1980-yilda Oʻzbektelefilm Mayna Xasanova haqidagi Afsonaviy qiz nomli film suratga olgan.
 G'uzorda Mayna Xasanova kinoteatri bo'lgan

 Майна Хасанова // Закономерности сближения быта и традиций социалистических наций / О. П. Умурзакова. — „Fan“ nashriyoti — 239 b; 50-bet

Turkum:1943-yilda vafot etganlar
Turkum:1903-yilda tugʻilganlar
Bibiniso Boltaboyeva

Bibiniso Shamuratovna Boltaboyeva (1913-yil 17-mart — 2004-yil 24-may, Toshkent, Oʻzbekiston) — oʻzbeklar orasidan chiqqan dastlabki 5 (baʼzi da 3 yoki 4 ta) parashutchilardan biri. Oʻzbekistonlik Ikkinchi jahon urushi qahramoni, uchuvchi — Abdusamat Toymetovning rafiqasi. Savdo tizimida ishlagan, respublika savdo vazirining oʻrinbosari boʻlgan. 1936-yil kuz—1937-yil 15-yanvar oraligʻida A. Toymetov qoʻlida desantchilik boʻyicha tahsil olgan. Chigʻatoy qabristoniga dafn qilingan.

 

Turkum:Oʻzbekiston SSR kishilari
Turkum:Chigʻatoy qabristoniga dafn etilganlar
Turkum:Ikkinchi jahon urushi qatnashchilari (SSSR)
Nemolchi.uz

Nemolchi.uz (, ; 2017-yilda tashkil etilgan) — Oʻzbekistonda yuz berayotgan ayollarga nisbatan zoʻravonlik harakatlariga qarshi kurashuvchi feministik loyiha. Loyiha asoschisi va direktori — Irina Matviyenko. Nemolchi.uz nodavlat notijorat tashkiloti emas, balki matbuot nashridir. 2017-yildan beri shov-shuvlarga sabab boʻlgan bir qancha voqea-hodisalar tafsilotini ochiqlab borishi ortidan xalqaro darajada mashhurllikka erishgan.

 Tarixi 
Nemolchi.uz, dastlab 2017-yilda Facebook ijtimoiy tarmogʻida oʻz faoliyatini boshlagan. Loyihaning asosiy vazifasi Oʻzbekistonda ayollar huquqlari haqida odamlarning xabardorligini oshirishdan iborat. Loyihaga murojaat etuvchilarning aksari ayollarni tashkil etadi.

Nemolchi.uz NNT sifatida roʻyxatdan oʻtmagan. Oʻzbekistonda nodavlat notijorat tashkilotni roʻyxatdan oʻtkazish oson emas, bundan tashqari, NNT ishi qattiq nazorat qilinadi. Nemolchi.uz sayti matbuot xizmati sifatida roʻyxatdan oʻtgan. Ushbu loyihada 10 nafar koʻngilli faoliyat yuritadi (2022-yil).

Loyiha Oʻzbekiston Respublikasi Ichki ishlar vazirligidan mamlakatda qiynoqqa solish, jismoniy va ruhiy zoʻravonlik bilan bogʻliq moddalar boʻyicha qoʻzgʻatilgan jinoyatlar soni toʻgʻrisidagi maʼlumotni berishini iltimos qilgan. Biroq, vazirlik bu kabi maʼlumotlarni ulashish maqsadga muvofiq emas deb hisoblagan.

 Nomlanishi 
Loyiha asoschining taʼkidlashicha, Oʻzbekistondagi 2017-yilgi islohotlar koʻlami ayollar huquqlarini himoyalash jarayonlarini qamrab olmagan. 2019-yilgi islohotlar davomida esa ayollar masalalariga yetarlicha eʼtibor qaratilmagan. Shu sababli, uning oʻzi ayollar huquqlari himoyasi uchun harakat qilishni va ushbu loyihani tashkil etishni xohlaydi. Nemolchi.uz uning fikriga kelgan birinchi nom boʻlgan va shu nomni tanlagan.

 Asoschisi 

Irina Aleksandrovna Matviyenko — oʻzbekistonlik jurnalist, jamoatchilik faoli, bloger, ayollarga nisbatan zoʻravonlik haqida hikoya qiluvchi Nemolchi.uz loyihasi asoschisi. Oʻzbekistonda sodir etilayotgan ayollarga qarshi zoʻravonliklarga qarshi harakat qiluvchi huquq himoyachisi. NeMolchi.uz loyihasi ortidan bir necha oʻlim tahdirlari nishoniga aylangan. Shu bois, bloger Oʻzbekistonni tark etadi hamda Gruziyada yashashga qaror qiladi. Ozodlik.orgga bergan intervyusida Oʻzbekistonga qachondir qaytishini taʼkidlaydi.

 

 
 
 Nemolchi.uz Telegramda
 Nemolchi.uz Facebookda

Turkum:Ayollarga nisbatan zo‘ravonlik O‘zbekistonda
Turkum:Gender tengligiga aloqador maqolalar
Turkum:Feminizm
Irina Matviyenko

Irina Aleksandrovna Matviyenko (1982-yil 13-iyun, Toshkent, Oʻzbekiston SSR) — oʻzbekistonlik jurnalist, aktivist, bloger, ayollarga nisbatan zoʻravonlik haqida hikoya qiluvchi Nemolchi.uz loyihasi asoschisi. Oʻzbekistonda sodir etilayotgan ayollarga nisbatan zoʻravonliklarga qarshi harakat qiluvchi huquq himoyachisi. NeMolchi.uz loyihasi ortidan bir necha oʻlim tahdirlari nishoniga aylangan. Shu bois, bloger Oʻzbekistonni tark etadi hamda Gruziyada yashashga qaror qiladi. Ozodlik.orgga bergan intervyusida Oʻzbekistonga qachondir qaytishini taʼkidlaydi.

2019-yilda Saxarov stipendiyasi tomonidan moliyalashtirilgan Yevropa parlamenti & Venetsiya Inson huquqlari maktabi hamkorlikdagi tadbirida qatnashish uchun 14 nafar inson huquqlari himoyachilaridan biri sifatida tanlangan. 2022-yilgi „Future Leaders Invitation Program“ (Kelajak liderlarni jalb qilish dasturi) laureati.

 Oʻlim tahdidi 
Irina Matviyenko 2023-yilning 24-aprel sanasida Telegram ijtimoiy tarmogʻi orqali nomaʼlum shaxs tomonidan o‘lim tahdidiga duch keladi. U bu haqida mahalliy ichki ishlar boʻlimiga 28-aprel kuni xabar beradi. 3-may sanasida esa O‘zbekistonni vaqtincha tark etgani haqida eʼlon qildi.

Tahdid xabari olinganida va undan keyingi kunlarda oʻzini qanday his qilganligi haqida bloger shunday deydi:

OAV feministga qilingan tahdidga sabab oʻlaroq Xorazm viloyatidagi mansabdor shaxslarning 3 nafar voyaga yetmagan qizlarga nisbatan jinsiy zoʻravonlik qilgan holatini keltirishadi. Chunki aynan nemolchi.uz loyihasi ushbu zoʻravonlik haqida eng birinchilardan boʻlib bong urib chiqqan nashrlardan biri boʻlgan.

Zoʻravonlikka uchragan qizlarga nisbatan deputatlarning pozitsiyadan xafsalasi pir boʻlgan Matvienko shunday deydi:

 Mukofotlari 
Bloger 2020-yilning 7-dekabr sanasida Oʻzbekiston Respublikasi Ichki ishlar vazirligi tomonidan Oʻzbekiston Adliya vazirligi tashabbusi bilan „Jamiyatda huquqiy ong va huquqiy madaniyatni yuksaltirish tizimini tubdan takomillashtirish toʻgʻrisida“gi Prezident Farmoni asosida taʼsis etilgan „Huquqiy targʻibot ishlari aʼlochisi“ koʻkrak nishoni bilan mukofotlangan. Bu unvon bilan taqdirlanganlar bazaviy hisoblash miqdorining 4 baravari miqdorida bir martalik pul mukofoti bilan ragʻbatlantirilishadi.

 

 Irina Matviyenkoning shaxsiy Facebook sahifasi
 Irina Matviyenkoning shaxsiy Instagram sahifasi

Turkum:Oʻzbekistonlik blogerlar
Turkum:Feministlar
Turkum:Agnostiklar
Huquqiy targʻibot ishlari aʼlochisi

„Huquqiy targʻibot ishlari aʼlochisi“ koʻkrak nishoni bilan jamiyatda aholining huquqiy ongi va huquqiy madaniyatini yuksaltirishga munosib hissa qoʻshgan davlat organlari va tashkilotlar xodimlari aholining huquqiy savodxonligini oshirishda koʻrsatgan xizmatlari uchun taqdirlanadilar„Huquqiy targʻibot ishlari a’lochisi“ koʻkrak nishoni toʻgʻrisidagi nizomni tasdiqlash haqida Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qarori, 22.03.2019-yildagi 240-son«Huquqiy targʻibot ishlari a’lochisi» koʻkrak nishoni toʻgʻrisida nizom tasdiqlandi«Huquqiy targʻibot ishlari a'lochisi» koʻkrak nishoni toʻgʻrisida nizom tasdiqlandi.
 Tavsifi 
 „Huquqiy targʻibot ishlari aʼlochisi“ koʻkrak nishoni diametri 34 millimetrli doira shaklida boʻlib, mis qotishmasidan tayyorlanadi. Koʻkrak nishonining old tomoni markaz qismida odam shaklidagi tilla rangda adolat ramzi boʻlgan tarozi tasvirlangan. Tarozi adolat, odillik va qonuniylikni anglatadi.
 Tarozining pastki qismida beshta chiziqdan iborat yoʻl tasvirlangan boʻlib, ular adolat va haqiqatga eltuvchi yoʻllarni bildiradi.
 Koʻkrak nishonining aylanasi boʻylab zarhal hoshiya bilan oʻralgan sariq rangdagi doira ichida „NUQUQIY TARGʻIBOT ISNLARI AʼLOCNISI“ soʻzlari tilla rangda yozilgan. Harflarning balandligi 2,3 millimetr, yozuvlar zarhallangan. Uning pastki qismi markazida faxr-iftixor va sharaf maʼnolarini ifoda etuvchi dafna yaproqlari tasvirlangan.
 Koʻkrak nishonining orqa tomoni markazida olti qatorda harflarning balandligi 2 millimetr boʻlgan „Nuquqiy madaniyatni yuksaltirishga qoʻshgan munosib hissasi uchun“ soʻzlari yozilgan. Koʻkrak nishonining qalinligi 2,2 millimetr. Tasvirlar va yozuvlar qavariqdir. Koʻkrak nishoni old va orqa tomonlarining chetlari qavariq doira bilan oʻralgan. Koʻkrak nishoni halqa va ilmoqchalar yordamida toʻgʻri toʻrtburchak shaklidagi qadagʻichga ulangan.
 Qadagʻichning eni — 26 millimetr, boʻyi — 17 millimetrdan iborat. Qadagʻich eni 22 millimetrli shoyi lenta bilan qoplangan boʻlib, lentaning markazidan eni 6 millimetrli koʻk yoʻl oʻtgan. Uning har ikki tarafidan eni 1 millimetrli koʻk, eni 2 millimetrli yashil va eni 5 millimetr boʻlgan oq rangdagi yoʻllar tushirilgan. Qadagʻichning orqa tomoniga koʻkrak nishonini kiyimga taqib qoʻyish uchun toʻgʻnogʻich koʻrinishidagi moslama oʻrnatilgan.
 

 
 Yoshlar ishlari agentligi xodimi “Huquqiy targʻibot ishlari a’lochisi” koʻkrak nishoni bilan taqdirlandi 
 “Huquqiy targ`ibot ishlari a`lochisi” ko`krak nishoni o`z sohiblariga topshirildi 

Turkum:Oʻzbekiston koʻkrak nishonlari
Sulton Mirhaydar Pochchi

Sulton Mirhaydar Pochchi – Yassaviylik tariqatining koʻzga koʻrinarli vakillaridan biri boʻlib, uning asl toʻliq ismi Amir Xoja Shamsiddin Mirhaydar Ali Xoja Haydar Xurosoniydir. U hijriy 673-yil, milodiy 1275-yilda Xurosonda, Shoʻrdaryo boʻyidagi Qoyim (Qayn) shahrida Jamoliddin Shayx ismli madrasa mudarrisi xonadonida 4-farzand sifatida tavallud topgan. Xoja Shamsiddin Mirhaydar 4 yoshida maktabga borgan, besh yoshida alifbo va yozuvni oʻrgangan, toʻqqiz yoshida Qurʼonni yod olgan. U keyinchalik Makka va Madinada Misrda, Quddusda yashab, ilm olgan. Tahsillar natijasida Xoja Shamsiddin Mirhaydar,, faqih olim'' darajasiga yetishgan. Injil, Tavrot, Zabur, Quronni mukammal yod olgan. Arabiy Forsiy, yahudiy, turkiy tillarda soʻzlashish oʻqish va yozishni bilgan. Xoʻja Shamsiddin 30 yoshida Balxdan Qunduzga, soʻng Chorjoʻyga kelgan. Bu yerda u zodni Xubbi Xoja, Hasan Xoja va Polvoni Ahmad kutib olgan. Ular Sulton Xoja Shamsiddin Mirhaydarni Xorazmga yassaviya tariqatining piri komillaridan biri Hakim ota- Sulaymon Bokirgʻoniy huzuriga Olib borishgan. Bu yerda Xoja Shamsiddin qirq kun xatmi Quron bilan mashgʻul boʻlgan. Bir yildan soʻng, yani 31 yoshida Sulton Xoja Shamsiddin Mirhaydar Buxoroga yoʻl olgan. U zod Buxoroda fikrimizcha Qorakoʻlda ham muayyan muddat yashagandan soʻng Kasbiga koʻchib ketsada, uning hayoti Qorakoʻl va xususan Mirobariq qishlogʻi bilan bogʻliq boʻlgan. Sulton Xoja Shamsiddin Mirhaydarning jufti halolaridan biri qishloq keksalarining fikricha shu qishloqdan boʻlgan va bu nikohdan Shoxmirzo ismli oʻgʻil tugʻilgan. Shoxmirzo ham uch nafar oʻgʻil koʻrgan. Ulardan Qorakoʻl va Olotning ayrim qishloqlarida, Buxoro shahri atroflarida yashavchi bugungi kunda Mirhaydariy deb atalgan xoʻjalar tarqalgan. Sulton Mirhaydar tomonidan 1938-yilda qurdirilgan Mirobarik qishlogʻidagi mahobatli masjid va xonaqoh buzilgan paytda ularning 635yil oldin yani 1303yil atrofidagi Sulton Mirhaydar tomonidan yozuv chiqganligini qishloq keksalari eslashardi. Bir – ikki yillik tafovutni inobatga olmaganda, dagi va inshootlardagi Sulton Mirhaydarning hayotiga oid maʼlumotlar mos keladi.

Sulton Mirhaydar oʻz oxirgi maskan tutgan Kasbiyda hijriy 766, yoxud milodiy 1366-yilda 92 yoshida vafot etgan. Qabr toshida uning nasl nasabi quyidagicha tasvirlangan: ,, Amir Shamsiddin Haydar amirul kabirul karim ibn Jamoliddin ibn Shamsiddin amir ul- kabr Haydar al- Husayn Nasafiy ibn amir Ahmad ibn Said amir Husayn ibn amir Abdulloh ibn amir Jaafar ibn Ibrohim Murtazo i bn amir Muso al- Kozim ibn amir Imom Jafar Sodiq ibn Imom Bokir ibn imom zayn ul- obidin ibn Imom Husayn ibn Hazrati Ali Murtazo roziallohu taalo(ramazon oyi 766 hijriy)

Mirhaydar Pochcho Qurdirgan masjid va xonaqoh qabristonga uzotning nomlari berilgan. Qabriston Buxoro viloyati Qorakul tumanidagi Dargʻali QFYdagi Mirobariq qishlogʻi chegarasida joylashgan. Qabristonga Mirhaydar pochcho nomi berilgan. Qabriston maydoni 1.4 gektar.

 Yana qarang 
 Sulton Mirhaydar majmuasi
Nariman Jelyalov

Nariman Enverovich Jelyalov yoki Jelal (; 27-aprel, 1980-yil, Navoiy, Buxoro viloyati) — ukrainalik qrim-tatar siyosatchisi, oʻqituvchi, siyosatshunos va jurnalist. Qrim-tatar xalqi majlisi raisining oʻrinbosari (2013-yildan), axborot-tahlil boʻlimi rahbari.

 Biografiyasi 
left|thumb|225x225px| Tatariston Respublikasi Prezidenti Rustam Minnixanov bilan uchrashuvda, 2014-yil 25-aprel
right|thumb| III darajali „Buyuk xizmatlari uchun“ ordeni topshirilish jarayoni, 2020-yil
Jelyalov Oʻzbekiston SSR Navoiy shahrida tugʻilgan. 1989-yildan oilasi bilan Qrimda yashagan. Jankoydagi maktabda tahsil olgan. Keyin 2005-yilda I. Mechnikov nomidagi Odessa milliy universitetini siyosatshunoslik mutaxassisligi boʻyicha tamomlagan.

U „ATR“ telekanalida boshlovchi, „Avdet“ respublika gazetasining muxbiri boʻlib ishlagan va Simferopol xalqaro maktabida tarix va huquqdan dars bergan. Shuningdek, siyosatshunoslikni ham o‘qigan va majlis deputati bo‘lgan.

2012-yilda u 2-majoritar okrugi boʻyicha Ukraina Oliy Radasi deputatligiga nomzodini qoʻygan, biroq saylovga 11 kun qolganida oʻz nomzodini qaytarib olgan.

2013-yil noyabrida Refat Chubarov parlament rahbari etib saylanganidan keyib Jelyalov tashkilot rahbarining o‘rinbosarlaridan biriga aylandi.

2014-yilda Qrim Rossiyaga qo‘shib olinib, Majlis raisi Chubarov va Qrim-tatar xalqining norasmiy rahbari Mustafo Jemilevga uning hududiga kirish taqiqlanganidan so‘ng, Jelyalov Qrimdagi parlamentning eng yuqori martabali aʼzosi va tashkilotning amalda rahbari boʻldi.

2021-yil 4-sentyabrda Simferopol tumani, Pervomayskoye qishlog‘idagi uyida Rossiya xavfsizlik kuchlari tomonidan hibsga olingan.
 Mukofotlar va unvonlari 
2020-yil 21-avgustda III darajali „Buyuk xizmatlari uchun“ ordeni kavaleri bo‘ldi.

 Oilasi 
Otasi — Enver Jelyalov (2022-yil mart oyida Qrimda vafot etgan).

 Eslatmalar 

Turkum:Yashayotgan insonlar
Turkum:1980-yilda tugʻilganlar
Turkum:27-aprelda tugʻilganlar
Turkum:Navoiyda tugʻilganlar
Batyr Ereşow

Batyr Ereşow Narkulyýewiç (13-iyun, 1966-yil, Lepab viloyati — 30-aprel, 2017-yil, Ashxobod) — turkman davlat arbobi.

 Taʼlimi 
1990-yilda Turkmaniston politexnika institutinining muhandis-qurilish mutaxassisligi bo‘yicha tamomlagan.

2009-yilda Turkmaniston Prezidenti huzuridagi Davlat xizmati akademiyasini tugatgan.

 Faoliyati 
1990—1993-yillarda Galkinish etrapi, so‘ng Lebap viloyatidagi Garashsizlik etrapi taʼmirlash-qurilish uchastkasi ustasi, Lebap viloyati Garashsizlik etrapi 1-toifali hokimlik mutaxassisi.

1993—2006-yillarda „Lebapgurlushiq“ ishlab chiqarish birlashmasi 72- va 74-son mexanizatsiyalashgan qurilish kolonnalari boshlig‘i, bosh muhandisi, 70-sonli mexanizatsiyalashgan qurilish kolonnasi boshlig‘i.

2006—2009-yillarda „Turkmangaz“ davlat konserni kapital qurilish boshqarmasi boshlig‘i, „Gazig‘aytadanishleyish“ boshqarmasi boshlig‘i o‘rinbosari.

2009—2013-yillarda — Turkmanobod shahri hokim oʻrinbosari, Seydi shahri va Lebap viloyati hokimi.

2013-yilda Turkmaniston Vazirlar Mahkamasining O‘ta muhim qurilish loyihalari va kapital qurilish nazorati boshqarmasi boshlig‘i lavozimida ishlagan.

12.07.2013 — 04.04.2014 — Turkmaniston qurilish vaziri.

04.04.2014 — 07.07.2014 — Turkmaniston qurilish va arxitektura vaziri.

07.07.2014 — 29.04.2017 — Turkmaniston Vazirlar Mahkamasi Raisining oʻrinbosari.

 Oʻlim va oʻz joniga qasd qilish haqidagi mish-mishlar 
2017-yilning 4-may kuni Turkmaniston Vazirlar Mahkamasi raisi o‘rinbosari Batyr Ereşowning to‘satdan vafot etgani rasman eʼlon qilindi.

2017-yilning 21-may kuni „Xronika Turkmaniston“ mustaqil internet nashri Ereşow o‘zini osib, o‘z joniga qasd qilgani haqida xabar berdi. Nashrning yozishicha, Ereşowning o‘z joniga qasd qilishidan avval 2017-yil aprel oyi oxirida uning o‘g‘lining hibsga olingan, Ereşowning o‘ziga nisbatan paydo bo‘lgan korrupsiya gumonlari bo‘lgan. Shu ikki sabab tufayli oʻz joniga qasd qilgan, degan gumon paydo boʻlgan.

Oʻzbekistonning Buxoro viloyatidagi oilaviy qabristonga dafn etilgan„Azatlik“ raskril podrobnosti smerti vitse-premera Batira Ereshova.

 Mukofot va unvonlari 

 „Magtimguli piragi“ medali
 „Garaşsiz, Baki Bitarap Turkmaniston“ yubiley medali
 „Turkmanistonning 25 yilligi“ yubiley medali

 

Turkum:2017-yilda vafot etganlar
Turkum:30-aprelda vafot etganlar
Turkum:1966-yilda tugʻilganlar
Turkum:13-iyunda tugʻilganlar
Turkum:Buxoro viloyatida dafn etilgan
Merkuriy perihelion ofset

Merkuriy perigeliyasining anomal siljishi 1859 yilda kashf etilgan Merkuriy sayyorasi harakatining xususiyati bo'lib, fizika tarixida alohida rol o'ynagan . Bu siljish Nyutonning umumjahon tortishish qonuniga bo'ysunmagan samoviy jismning birinchi harakati bo'lib chiqdi . Fiziklar tortishish nazariyasini o'zgartirish yoki umumlashtirish yo'llarini izlashga majbur bo'ldilar. Qidiruv 1915 yilda, Albert Eynshteyn umumiy nisbiylik nazariyasini (NN) ishlab chiqqanida muvaffaqiyat bilan yakunlandi; umumiy nisbiylik tenglamalaridan aynan shunday siljish qiymati kuzatilgan, bu haqiqatda kuzatilgan.

Fizika bo'yicha Nobel mukofoti sovrindori Richard Feynman ta'kidlaganidek, uzoq vaqt davomida Nyutonning tortishish nazariyasi kuzatuvlar bilan to'liq tasdiqlangan, ammo Merkuriy harakatining deyarli sezilmaydigan og'ishini tushuntirish uchun butun nazariyani tortishish haqidagi yangi tushuncha asosida tubdan qayta qurish kerak edi.
Murphy qonuni

Murphy qonuni  – falsafiy prinsip. Unga quyidagicha taʼrif beriladi:
 „Agar biror ishingiz oʻxshamasa, demak shunday boʻlishi kerak boʻlgan“.
 Kelib chiqishi 
1949-yilda Kaliforniyadagi Edvards havo kuchlari bazasida samolyot halokati sabablari oʻrganildi. Bazada xizmat qilgan mayor Edvard Merfi(inglizcha: Edward Murphy) oʻsha paytda AQSh harbiy-havo kuchlarining MX981 loyihasida muhandis boʻlgan. Loyihaning maqsadi inson tanasi bardosh bera oladigan maksimal yukni aniqlash edi. Laboratoriyalardan birida texniklarning ishini baholar ekan, u agar biror narsa notoʻgʻri bajarilishi mumkin boʻlsa, bu texniklar aynan shunday qilishlarini taʼkidladi. Afsonaga koʻra, („Agar biror narsa qilishning ikkita yoʻli boʻlsa va ulardan biri falokatga olib kelsa, kimdir shu yoʻlni tanlaydi“) birinchi marta ishlaydigan samolyot dvigateli parraklarni notoʻgʻri tomonga aylantira boshlagani aytilgan. Keyinchalik maʼlum boʻlishicha, texniklar qismlarni teskari oʻrnatishgan.

Northrop kompaniyasining loyiha menejeri J. Nikols bu doimiy muammolarni „Murphy qonuni“ deb atadi. Matbuot anjumanlaridan birida oʻtkazilgan Harbiy havo kuchlari polkovnigi parvoz xavfsizligini taʼminlash uchun erishilgan barcha yutuqlar „Murphy qonuni“ni yengish natijasi ekanligini aytdi. Bu ibora matbuotga shunday qilib kirib keldi. Keyingi bir necha oy ichida ushbu tamoyil sanoat reklamasida keng qoʻllanila boshlandi va kundalik hayotda oʻz yoʻlini topdi.
Qisqartirilgan Plank doimiysi

Plank doimiysi, Dirak doimiysi yoki Plank-Dirak doimiysi - Plank doimiysining nomi 2 ga bo'lingan:

 J s = eV s http://physics.nist.gov/cuu/Constants/Table/allascii.txt ,

Qayerda odatdagi Plank doimiysi.

Qisqartirilgan (kamaytirilgan) Plank konstantasining kiritilishi va uning keng qo'llanilishining ma'nosi shundaki nazariy jihatdan muhimroq formulalarda uni qo'llashda chalkashlik omili yoki bo'luvchi yo'qoladi 2 . Avvalo biz harakat va faza o'rtasidagi bog'liqlikni nazarda tutamiz. shuningdek to'lqin vektori bilan impuls va c siklik chastotali energiya (Undan 2 baravar farq qilgandan ko'ra keng tarqalgan 2 oddiy chastota ). Natijada Plank doimiysining bu shaklidan ishlatiladi sodda va oson еsda qoladi.

Plank birliklar tizimida asosiy birlik sifatida qisqartirilgan (kamaytirilgan) Plank doimiysi tanlanadi. Nazariy fizikada shuningdek Plank-Dirak doimiysi bir ga teng bo'lgan miqdorlar tizimlari qoʻllanadi.Ba'zan ular birliklar tizimlari haqida gapirishadi. bu energiya va tsiklik chastota, faza va harakat impuls va to'lqin vektori juft ekvivalent va o'zaro almashinadigan kattaliklarga aylanishi tufayli formulalarni yanada sodda ko`rinishga kеladi.

U kichik chizilgan lotin harfi ħ bilan belgilanadi, formulalarda u " bilan c h" deb ataladi . Unicode da bu belgi U+0127 pozitsiyasini egallaydi; alohida belgi ham mavjud.

 

Turkum:Fizik qonunlar
Turkum:Kvant fizika
Sultan Zamonov

Sultan Zamonov (1905-yil, Buxoro amirligi — 1992-yil, Dushanbe) — Tojikiston Sovet Sotsialistik Respublikasida partiya va davlat arbobi, Stalinobod tuman ijroiya qoʻmitasi raisi (1944—1950), Tojikiston SSR Garm viloyati ijroiya qoʻmitasi (1950—1954), Sotsialistik Mehnat Qahramoni)

 Tarjimai holi 
1905-yilning mart oyida Buxoro amirligining Tegirmi qishlogʻi (hozirgi Tojikistonning Nurobod viloyati)da tug'ilgan. Millati — tojik.

Sultan Zamonov yoshligidan Tojikiston sovet tizimida faoliyat yuritgan. 1925-yilda Regar qishloq kengashi raisining kotibi lavozimiga tayinlangan. 1927-yilda shahrinav qishloq kengashi raisining oʻrinbosari boʻlgan.

1932—1942-yillar oraligʻida shahrinav qishloq kengashi raisi sifatida faoliyat yuritgan. 1932-yilda Sovet Ittifoqi Kommunistik Partiyasiga aʻzo boʻlgan. 3 marta Tojikiston SSSR markaziy kompartiyasi aʻzoligiga, 4 marta Tojikiston SSSR Oliy Kengashi deputatligiga saylangan.

1952—1972-yillarda Lenin tumanidagi Chortepa qishloq kengashi raisi boʻlgan.

1940-yillarda Stalinobod viloyati Stalinobod tuman deputatlar kengashi ijroiya qoʻmitasi raisi boʻlib ishlagan. 1947-yilda Sultan Zamonov butun viloyat bo‘yicha paxta yig‘im-terimi rejasini 69,7 foizga ortig‘i bilan bajardi.

SSSR Oliy Kengashi Prezidiumining 1948-yil 1-martdagi farmoni bilan Zamonov Sultan Sotsialistik Mehnat Qahramoni va O‘roq va Bolg‘a oltin medali bilan taqdirlanganО присвоении звания Героя Социалистического Труда передовикам сельского хозяйства Таджикской ССР 1 марта 1948 г..

1950—1954-yillarda Garm viloyati ijroiya qoʻmitasi raisi bo‘lib ishlagan.

1954-yildan Stalinobod viloyatidagi Stalin nomidagi kolxozga raislik qilgan.

1995-yili 18-iyulda Dushanbe shahrida vafot etgan. Lening qishlogʻidagi qabristonga dafn etilgan.

 Mukofotlari 

 Lenin ordeni (1-mart, 1948—yil);
 Mehnat Qizil Bayroq ordeni (29-dekabr 1946-yil; 17-dekabr 1949-yil; 23-oktyabr 1946-yil; 17-yanvar 1957-yil); 
 Tojikiston SSSR Oliy Kengashi faxriy yorligʻi

 

Turkum:Mehnat Qizil Bayroq ordeni sohiblari
Turkum:Vatan urushi 2-darajali ordeni sohiblari
Turkum:Lenin ordeni sohiblari
Turkum:Sotsialistik Mehnat Qahramonlari
Turkum:Dushanbeda vafot etganlar
Turkum:1992-yilda vafot etganlar
Turkum:1905-yilda tugʻilganlar
Qorovulbozor sardobasi

Qorovulbozor sardobasi — Buxoro viloyati Qorovulbozor tumanida joylashgan qadimiy suv inshooti. XVI asrda qurib bitkazilgan. Qorovulbozor shahridagi chuchuk ichimlik suvini yigʻish, saqlash va undan foydalanishga moʻljallangan gidrotexnik inshoot. Oʻzbekiston muhandislik va arxitektura qurilishi yodgorligi.

Sardoba Qorovulbozor tumanida Buxoroga ketishda savdo yoʻlida toʻxtab qolgan odamlar va hayvonlarni ichimlik suvi bilan taʼminlash uchun moʻljallangan. Qurilish Buyuk ipak yoʻlidagi muhim nuqta boʻlib, asosan savdo karvonlariga xizmat qilgan. Sardoba shahar markaziga kiraverishda joylashgan.

Amudaryoning Kerki chorrahasigacha boʻlgan choʻl yoʻlagi boʻylab Abdullaxon davriga oid bir qancha karvonsaroylar va sardobalar saqlanib qolgan. Bular Sangisuloq sardoba, Nishon sardoba, Tolimarjon qishlogʻi yonidagi sardoba, Yusuf sardoba, Urasi sardoba, Abdullaxon sardobasi.

Qorovulbozor sardobasi yonida qadimda karvonsaroy boʻlgan. Sardoba karvonsaroy atrofida vujudga kelgan aholi punkti aholisi uchun yagona chuchuk suv manbai boʻlgan. Shaharda artezian quduqlari va muntazam suv taʼminoti yaratilgach, sardoba oʻz ahamiyatini yoʻqotdi.

Sardobaga kirish eshigi ancha oldinga choʻzilgan ravoqlar bilan belgilangan. Yoʻlakning tepasida kamar derazalari boʻlgan kichik xonalar mavjud. Sardoba suv koʻli diametri 15,8 m, chuqurligi 8,1 m, to‘qqizta deraza orqali o‘yilgan gumbaz balandligi 6,35 m. Sardoba devorlarining qalinligi 1,5 metrgacha qilib terilgan. Qorovulbozor sardobasiga suv Qashqadaryodan olib kelingan.

Sardoba darvozalaridan tashqari, suv tushishi uchun moʻljallangan maxsus teshiklar va gumbazida bir nechta tuynuklar mavjud. Bino ganch qorishmasi va pishiq gʻishtdan qurilgan. Gʻishtlar ustiga saksovul bilan qo'shib yondirilgan koʻmir qatlami yozilib, uning ustiga uch qavat tuya junidan tayyorlangan kigiz, soʻng pardozlangan uch qavat mol terisi yopilgan, uning ustidan gʻisht terilgan va ganch bilan suvab tashlangan. Bu holat bir necha marta takrorlangan. Bunda saksovul suvni tuzlardan tozalashda filtr vazifasini bajargan boʻlsa, ganch, pishiq gʻisht va mol terisi suvning yerga ko'p miqdorda singib ketishidan himoya qilgan.

Davlat muhofazasiga olingan Qorovulbozor sardobasida 2018—2019-yillarda respublika byudjet mablagʻlari hisobidan konservatsiya, restavratsiya va obodonlashtirish kabi ishlar olib borilgan.

 

 
Soliyev B. Qorovulbozor tumani: o'tmish, bugun va kelajak chorrahasida. Toshkent: Tafakkur, 2013 — 328 bet. ISBN 978-9943-24-046-9. 
Turkum:Sardobalar
Turkum:Diqqatga sazovor joylar
Turkum:Qorovulbozor tumani
Menes

Menes– Narmer nomi bilan ham tanilgan, qadimgi Misr tarixidagi afsonaviy shaxs. U miloddan avvalgi 3100-yillarda hukmronlik qilgan yagona Misrning birinchi fir’avni ekanligiga ishoniladi. Menes Yuqori Misr va Quyi Misrni birlashtirib, birinchi sulolani barpo etgan va qadimgi Misr sivilizatsiyasining ilk sulolaviy davrini boshlagan.

Qadimgi Misr mifologiyasi va tarixiy maʼlumotlarga koʻra, Menes oʻz hukmronligi davrida Misrning poytaxti boʻlgan Memfis shahriga asos solgan. U irrigatsiya tizimlarini qurish, savdo va qishloq xoʻjaligini rivojlantirish bilan ham bogʻliq.

Menes hukmronligi Misr tarixida muhim bosqich boʻldi, chunki u turli qirolliklarni birlashtirdi va markazlashgan hukumatni oʻrnatdi. Uning Misrni birlashtirishi keyingi fir’avnlar va uzoq davom etadigan tsivilizatsiya uchun zamin yaratdi.

Shuni taʼkidlash kerakki, Menes birlashgan Misrning birinchi fir’avni sifatida keng eʼtirof etilgan boʻlsa-da, uning mavjudligi va hukmronligining baʼzi jihatlari tarixchilar va Misrshunoslar oʻrtasida munozara va talqin mavzusi boʻlib qolmoqda.
Abdulrauf Ibrohimiy

Abdulrauf Ibrohimiy — Afgʻonistonlik oʻzbek qonunchisi va siyosatchi.

 Biografiyasi 
Abdulrauf Ibrohimiy 1962-yilda Qunduz viloyati shimolidagi Imom Sohib tumanida tug‘ilgan va Ibrohimlar urug‘iga mansub. Boshlang‘ich taʼlimni Imom Sohib tumanidagi Basus o‘rta maktabida tugatgan, so‘ngra Qunduzning Toxariston shahrida 12-sinfgacha madrasada o‘qigan. 1979-yilda oʻrta maktabni tamomlab, Kobul universitetining tillar va adabiyot fakultetiga oʻqishga qabul qilindi.

Sovet Ittifoqi Afgʻonistonga bostirib kirganida u Hizbi Islomiy mujohidlar guruhiga qoʻshilgan. Mujohidlarning gʻalabasidan soʻng 1993-yilda Sherxon quruqlik portiga direktor etib tayinlandi. Keyinchalik u 3-janubiy chegara politsiya zonasi qoʻmondoni etib tayinlandi.

Tolibon rejimi qulaganidan keyin u 2002-yilda chegara politsiyasi qoʻmondoni boʻlib ishlagan, oʻsha yili Favqulodda Loya Jirgʻa aʼzosi etib saylangan. Ibrohimiy 2005-yilda Qunduzdan Volisi Jirgʻa (quyi palata) deputati etib saylangan. U 2010-yilda Volisi Jirgʻa spikeri etib saylanganida ikkinchi marta parlament deputatligini qo‘lga kiritdi. Kobul universiteti adabiyot fakulteti arab tili boʻlimida bakalavr darajasini oldi.

 

Turkum:1962-yilda tugʻilganlar
Turkum:Yashayotgan insonlar
Turkum:Qunduzliklar
Turkum:Afgʻonistonlik Oʻzbeklar
Turkum:Afgʻonistonlik oʻzbek siyosatchilari
Sherxon Farnud

Sherxon Farnud ( – ) – afgʻon bankiri, 2010-yil oxirigacha 1 milliondan ortiq mijozlari boʻlgan Afgʻonistondagi eng yirik xususiy moliya instituti sanaladigan Kobul banki raisi boʻlgan. Farnud Kobul bankining 28,16% aksiyalariga ega edi. Xalilulloh Fruziy, Muhammad Fahim va ehtimoliy boshqa hamkorlari bilan birgalikda „Pomir Havo yoʻllari“ (Pamir Airways) kompaniyasiga egalik qilgan. OAV maʼlumotlariga koʻra, 2010-yil noyabr oyiga kelib, Da Afgʻoniston banki Farnud va Kobul banki bosh direktori Fruziy bank boshqaruvidan chetlatilganini maʼlum qilgan. 2011-yil boshidan boshlab ikkalasi ham amalda uy qamogʻida edi va mamlakatni tark eta olmadi.

Etnik oʻzbek Farnud asli Afgʻoniston shimolidagi Qunduz viloyatidanAfghan Biographies: Farnood, Sherkhan Shirkhan Farnud. Kimyo muhandisligi boʻyicha kunduzgi taʼlim olgan va bir vaqtning oʻzida Rossiyaning Moskva shahrida biznes yuritgan. 1980- va 1990-yillarda u Moskvada havola ( yoki norasmiy pul oʻtkazmalari tashkilotini boshqargan.

Farnud taniqli poker oʻyinchisiga aylandi, 2008-yilgi Poker Yevropa jahon seriyasida (WSOPE) ishtirok etdi va birinchi bilaguzukni qoʻlga kiritdi. Hibsga olinishidan oldin u koʻp vaqtini Birlashgan Arab Amirliklarining Dubay shahrida oʻtkazgan, u yerda Palm Jumayrada oʻz nomi bilan bir qator villalarga egalik qilgan .

2018-yilning 24-avgustida Farnud 55 yoshida qamoqxonada, ehtimol, tabiiy sabablar tufayli vafot etdi.

 

Turkum:Qunduzliklar
Turkum:Afgʻonistonlik Oʻzbeklar
Turkum:2018-yilda vafot etganlar
Turkum:1963-yilda tugʻilganlar
Abdulmalik Pahlavon

Abdulmalik Pahlavon Afgʻoniston shimolidagi Foryob viloyatida joylashgan afgʻonistonlik oʻzbek yetakchisi va siyosatchisi. Afgʻoniston Ozodlik partiyasining rahbari boʻlib, 1990-yillarda Afgʻonistonni qamrab olgan qabilaviy janglarda faol ishtirok etgan. Uning Oʻzbekiston shimolini nazorat qilish uchun raqibi Abdul Rashid Doʻstum boʻlib, Tolibon qulaganidan keyin ularning qoʻshinlari bir necha bor toʻqnash kelgan.

 Mozori Sharifning qoʻlga olinishi 
Dastlab Abdulmalik Pahlavon Doʻstumning odamlaridan biri boʻlgan, biroq 1996-yilda Doʻstumni akasi general Rasul Pahlavonning oʻldirilishida ayblagan. Keyin Tolibon bilan yashirin muzokaralar olib borgan va ular Shimoliy Afgʻonistonning katta qismidagi hokimiyatini Pahlavonga berishga vaʼda bergan, evaziga ularning eng kuchli dushmanlaridan biri boʻlgan Ismoilxonni qoʻlga olgan. Ushbu kelishuvga koʻra, 1997-yil 25-mayda u Xonni hibsga oldi, uni Tolibonga topshirdi hamda toliblarga Mozori-Sharifga kirib, Shimoliy Afgʻonistonning koʻp qismini nazorat qilish imkonini berdi. Shu sabab Doʻstum Turkiyaga qochishga majbur boʻldi. Ammo Abdulmalik tezda Tolibon oʻz odamlarini qurolsizlantirishni boshlagani uchun vaʼdalarini bajarmaslikka qaror qildi. Keyin Afgʻonistonni qutqarish uchun birlashgan islom frontiga (Shimoliy ittifoq) qoʻshildi va oʻzining sobiq ittifoqchilariga qarshi chiqdi va ularni Mozori-Sharifdan haydab chiqarishga yordam berdi.

 Siyosiy faoliyati 
1997-yil sentyabrida Doʻstum qochqinlikdan qaytdi va Abdulmalikni magʻlub etdi, qisqa muddatda Mozori-Sharif ustidan nazoratni tikladi va 1997-yil dekabrida Pahlavonni Eronga qochishga majbur qildi.

2001-yilda Tolibon qulaganidan keyin Abdulmalik oʻzining „Afgʻoniston Ozodlik partiyasi“ (Hezb-e Azadi-ye Afghanistan) siyosiy partiyasini tashkil qildi, uning harbiy qanoti Doʻstumning Junbish partiyasi aʼzolari bilan tez-tez toʻqnash keldi. Oʻtmishi ziddiyatli boʻlishiga qaramay, Pahlavon Afgʻonistondagi taniqli siyosiy arbobga aylandi.

 Taʼlim sohasiga qoʻshgan hissasi 
Abdulmalik Pahlavon siyosiy faoliyatidan tashqari, Afgʻoniston shimolida joylashgan mamlakatdagi eng yirik xususiy universitetlardan biri sanaladigan Toj universitetining asoschisi hisoblanadi. Toj universitetini tashkil etish orqali uning Afgʻonistonda taʼlim sohasiga qoʻshgan hissasi keng eʼtirof etilgan.

 

 
 Pahlawan, Abdul Malik - MIPT terrorism knowledge database
 BBC profile

Turkum:Articles with hCards
Turkum:Yashayotgan insonlar
Turkum:Afgʻonistonlik oʻzbek siyosatchilari
Indoneziya Qoʻshma Shtatlari

Indoneziya Qo‘shma Shtatlari (IQSh; ) — 1949-yil 27-dekabrda Gaagadagi tinchlik muzokaralaridan so‘ng Niderlandiya Niderlandiyaning Sharqiy Hindistoni ustidan suverenitetini rasman topshirgan davlat.

1949-yil 27-dekabrda kuchga kirgan Konstitutsiyaga muvofiq, IQSh 16 ta davlatdan iborat federatsiya edi: Indoneziya Respublikasi (Yava va Sumatra orollari) 31 millionga yaqin aholiga ega. Aholisi 100 000 dan 11 milliongacha bo‘lgan Nidelandlar tomonidan yaratilgan 15 ta davlat edi. Davlat ikki palatali parlamentga ega boʻlib, u Xalq vakillari kengashi (Indoneziya Respublikasidan 50 deputat va boshqa shtatlardan 100 deputat, aholi soniga mutanosib ravishda) va Senatdan (mamlakatning har bir taʼsis davlat subyektidan 32 senator — 2 tadan) iborat edi.). IQSh metropoliya mamlakati bilan yaqin aloqada bo‘lgan - Niderlandlar bilan birgalikda ular Niderlandiya-Indoneziya Ittifoqining bir qismi edi.

1950-yil 17-avgustda Indoneziya mustaqilligining besh yilligi munosabati bilan Indoneziya Qoʻshma Shtatlari rasman tarqatib yuborildi va uning oʻrnida Indoneziya Respublikasi unitar davlati tashkil etildi.

IQSh tarkibiga kirgan davlat tuzilmalari
thumb|right|330px|Indoneziya Qo‘shma Shtatlarining tarkibiy qismlari (qizil rangda Indoneziya Respublikasi)
Indoneziya Respublikasi Davlati 
Banjar viloyati 
Banka 
Belitung 
Markaziy Yava 
Sharqiy Indoneziya Davlati 
Sharqiy Kalimantan Davlati 
Sharqiy Yava Davlati 
Sharqiy Sumatra Davlati 
Buyuk Dayak 
Madura Davlati 
Riau orollari 
Janubi-sharqiy Kalimantan Federatsiyasi 
Janubiy Sumatra Davlati 
G‘arbiy Kalimantan 
Pasundan Davlati
Dilbar Nazariy

Dilbar Nazariy (1958 – 2024-yil 14-avgust) – afgʻon siyosatchisi, ayollar masalalari boʻyicha oxirgi vazir boʻlgan.

 Dastlabki hayoti va taʼlimi 
Nazariy oʻzbek, Balx viloyatining Xulm tumanidan. Balx shahridagi Oʻqituvchilar malakasini oshirish markazi va Kobul universitetining xalqaro munosabatlar boʻyicha bakalavr talabasi.

 Karyerasi 
Nazariy Samangan shahridagi Naim Shahid oʻrta maktabida oʻqituvchi va direktor boʻlib ishlagan hamda Oxfam va UNICEFda faoliyat olib borgan. 2005-yildan 2010-yilgacha Samangan parlamenti deputati boʻlgan. Ichki ishlar vazirligining elektron milliy ID kartani ishlab chiqish boshqarmasida ishlagan.

Afgʻoniston vitse-prezidenti Abdulloh Abdulloh jamoasi tomonidan Milliy birlik hukumatiga nomzod qilib koʻrsatilgan va 2015-yil aprelida Ayollar masalalari boʻyicha vazir etib tayinlangan, oʻsha paytda vazirlar mahkamasiga tayinlangan toʻrt nafar ayoldan biri. Nazariyning akasi vazirlikda maslahatchi boʻlib ishlaydi; Dilbar akasi oʻziga mahram sifatida kerakligini aytadi.

2016-yilning 13-iyulida Nazariyga nisbatan quyi palataga ishonchsizlik votumi kiritilib, uni korrupsiyada va kasbiy samarasizlikda ayblangan, ushbu votum hukumat vazirlariga qarshi uzoq davom etgan takliflaridan biri edi. Votum magʻlubiyatga uchradi.

2016-yil oktyabr oyida Nazariy BBC telekanalining Ochiq Jirgʻa dasturida barcha ayollar panelida ishtirok etib, shaharda bir kun oldin portlashlar va hujumlar boʻlganiga qaramay, tenglik masalalarini muhokama qildi. 2016-yil 13-dekabr kuni Nazariy jurnalistlarga Afgʻonistondagi ayollarning 87 foizdan ortigʻi xavfsiz emasligini aytdi va „Mahrumlik butun mamlakat boʻylab ayollar uchun koʻplab tahdidlarni keltirib chiqardi“, dedi. Uning vazirligi oʻtgan toʻqqiz oy ichida ayollarga nisbatan 4000 dan ortiq zoʻravonlik holatlarini qayd etgan.

 Vafoti 
Nazariy 2024-yil 14-avgust kuni 66 yoshida Kanadada yurak tutilishidan vafot etdiدلبر نظری، وزیر پیشین امور زنان افغانستان درگذشت .

 

 

 Hukumat profili 

Turkum:1958-yilda tugʻilganlar
Turkum:2024-yilda vafot etganlar
Turkum:14-avgustda vafot etganlar
Turkum:Afgʻonistonlik Oʻzbeklar
Turkum:Afgʻonistonlik oʻzbek siyosatchilari
Turkum:21-asr afgʻon siyosatchilari
Husnbonu G‘azanfar

Husnbonu Gʻazanfar , (1957-yil 1-fevralda tugʻilgan) — afgʻon siyosatchisi, avval Ayollar masalari vaziri boʻlib ishlagan. U, shuningdek, yozuvchi, shoir va notiq.

 Dastlabki hayoti va taʼlimi 
Abdulgʻafarning qizi Gʻazanfar 1957-yil 1-fevralda Balx viloyatida tugʻilgan. U Mozori-Sharifdagi Sulton Roziya nomidagi o‘rta maktabni tamomlagan va Stavropolda adabiyot va sotsiologiya bo‘yicha bakalavr va magistr darajasini olgan. Taxminan 1983-yilda u Kobul universitetining adabiyot fakulteti dasturiga jalb qilingan. Taxminan ikki yil oʻtgach, u filologiya fanlari doktori ilmiy darajasini olish uchun Rossiyaning Sankt-Peterburg shahriga bordi. Etnik oʻzbek, dariy (fors), pushtu, oʻzbek, rus tillarini mukammal biladi, turk va ingliz tillarini esa bir oz biladiGhazanfar, Professor. Dr. Husn Bano Banu.

 Karyerasi 
2003-yilda Adabiyot fakulteti mudiri etib tayinlandi. 2006-yil iyul oyida Gʻazanfar Afgʻoniston Milliy Assambleyasidan (parlament) Ayollar ishlari vaziri boʻlish uchun ishonch ovozini oldi.

G‘azanfar quyidagi lavozimlarda ham ishlagan:

 Oliy taʼlim vazirligi Oliy Kengashi aʼzosi
 Speranto Xalqaro Ayollar Uyushmasi aʼzosi
 Turkiyzabon xalqaro uyushmasi aʼzosi
 Hakim Nosir Xisro Balxiy uyushmasi boshqaruv kengashi aʼzosi.

Bir qator ilmiy maqola va esselar yozgan, ular respublika va xalqaro gazetalarda chop etilgan. G‘azanfar, shuningdek, shoira va adabiy asarlar yozadi, uning kitoblari "Inson taqdiri", "XXI asrdagi yirtqichlar", „Goʻzallik va jozibadorlik sirlari“. Oʻzini anglash kitobi u tomonidan tarjima qilingan.

 

 Tashqi 

 Doktor Husnbonu Gʻazanfarning tarjimai holi 

Turkum:1957-yilda tugʻilganlar
Turkum:Yashayotgan insonlar
Turkum:Afgʻonistonlik oʻzbek siyosatchilari
Turkum:Afgʻonistonlik siyosatchilar
Puli Xumri

Puli Xumri (dariycha: ) – Afgʻoniston shimolidagi shahar. Puli Xumri Bagʻlon viloyatining markazi va eng yirik shahri boʻlib, viloyat nomi hududdagi boshqa yirik shahar – Bagʻlondan kelib chiqqan. 2015-yil holatiga koʻra, shahar nufusi taxminan 221 274 nafar boʻlib, Afgʻonistonning 9-yirik shahri va Afgʻonistonning shimoli-sharqidagi Qunduzdan keyin ikkinchi eng katta shahar sanaladi. Puli Xumri yirik sanoat shahri.

 Tarixi 
2017-yildan boshlab Tolibon isyonchilari Puli Xumrining Dandi Shahobiddin qismida faollashdi. 2019-yil 5-may kuni Tolibon aʼzolari shahar politsiya shtabiga bostirib kirib, 13 nafar politsiyachini oʻldirdi. 2019-yil 1-sentyabrda Tolibon shaharga hujum qildi, ammo hujum afgʻon armiyasi tomonidan qaytarildi. 2021-yil 16-yanvarda Afgʻon Milliy armiyasining tuman boʻlimi boshligʻi Fazal Vakilzoda Tolibon hujumida halok boʻldi.

2021-yil 10-avgustda Puli Xumri Tolibonning umummilliy harbiy hujumi doirasida bosib olingan sakkizinchi viloyat markaziga aylandi.

 Geografiyasi 
Puli Xumri Qunduzdan taxminan janubda, Mozori-Sharifdan janubi-sharqda va Kobuldan shimolda joylashgan, mintaqadagi savdo va tranzit markazi.

 Yerlardan foydalanish 
thumb|Iskala ustida ishlayotgan erkaklar, 1939-yil
2015-yil holatiga koʻra, Puli Xumri 6 ta tumanga boʻlinadi, umumiy yer maydoni 3 752 gektarni tashkil etadi. Shahardagi turar-joylarning umumiy soni 24 586 ta. Puli Xumrida eng koʻp yerdan foydalanish qishloq xoʻjaligi yerlariga (65%) toʻgʻri keladi, bu yerlarning asosiy qismi 3-, 5- va 6-tumanlarda joylashgan. 1- va 2-tumanlar eng yuqori turar-joy zichligiga ega, ammo 5-tumanda eng koʻp turar joy joylashgan. Puli Xumri oddiy, tartibsiz va togʻ yonbagʻridagi uylar hamda koʻp qavatli uylardan iborat turli xil uy-joy fondiga (taxminiy qiymati $120 mln) ega.

 Iqlimi 
Mahalliy choʻl iqlimi taʼsirida Puli Xumri Köppen iqlim tasnifi boʻyicha sovuq chala choʻl iqlimga (BSk) ega. Shaharda oʻrtacha harorat 15,9 °C, yillik yogʻingarchilik esa oʻrtacha 282 mmni tashkil qiladi.

Iyul – yilning eng issiq oyi, oʻrtacha harorati 28,5 °C. Eng sovuq oy yanvarning oʻrtacha harorati 3,0 °C.

 Aholisi 

 Iqtisodiyoti 
Puli Xumrida ikkita toʻgʻon mavjud boʻlib, ular zarur elektr energiyasini taʼminlaydi.

Afgʻonistonning birinchi sement zavodi Gʻori I sement zavodi 1954-yilda Puli Xumrida Chexoslovakiya moliyaviy koʻmagida qurilgan. Hozirda u Afghan Invest Co.ga tegishli va ushbu kompaniya hamda Ahmad Javid Jaihoon tomonidan boshqariladi. Ohaktosh zavod orqasidagi tepalikdan qazib olinadi.

Kar-kar qishlogʻida, shahar tashqarisida koʻmir koni bor, ammo ishlab chiqarish tizimi eskirgan.

Yomgʻir va harorat tufayli qishloq xoʻjaligi juda muhim, bugʻdoy, ziravorlar va sholi asosiy ekinlardir.

 Viloyatni qayta qurish guruhi 
Mahalliy qayta qurish guruhining (PRT) yetakchi davlati Vengriya boʻlib, u shaharda 2006-yildan 2013-yil martigacha ishlagan. 2006-yilgacha Niderlandiya yetakchi davlat edi.

Puli Xumri—Kobul elektr uzatish liniyalari hozir poytaxtga doimiy elektr energiyasini yetkazib bermoqda.

 Yana qarang 
 Bagʻlon viloyati

 

prs
Turkum:Afgʻoniston shaharlari
Turkum:Koordinatalar Vikimaʼlumotlarda
Ivan Suxarev

Ivan Aleksandrovich Suxarev (1909-1942)- Ivan Aleksandrovich Suxarev 1909 yil 18 martda Toshkent shahrida tug‘ilgan. Oila Toshkentdan Xo‘jandga ko‘chib o‘tdi (hozirgi Xo‘jand shahri), u yerdan Skobelevga (hozirgi Farg‘ona shahri) va nihoyat, Samarqandga joylashdi. Oila Samarqandga ko‘chib kelgan, maktab o‘quvchisi bo‘lgan I. A. Suxarev muzey ishini yaxshi ko‘radi, entomologim kolleksiyani to‘ldirish bilan shug‘ullanadi. 1928 yilda maktabni tugatgandan so‘ng u muzeyga qabul qilindi. O‘zbekiston Davlat universiteti (hozirgi A.Navoiy nomidagi Samarqand davlat universiteti)ning tarix fakultetiga 1930 yilda I. A. Suxarev o‘qishga qabul qilingan. 1932—1935 yillarda direktorning fan bo‘yicha o‘rinbosari, 1935 yildan u antik davr va o‘rta asrlar kafedrasi katta ilmiy xodimi etib tayinlangan. Ikkinchi jahon urushida qatnashgan. 1942 yilda 33 yoshida Voronej shahri yaqinida vafot etgan.
 Xonchorbogʻ qoʻrgʻoni 
thumb|Xonchorbog‘ rejasi
I. A. Suxarev muzeiydagi faoliyati davomida koʻplab arxeologik qazishmalar olib borgan. Ulardan Xonchorbog‘ qoʻrgʻonidagi xarobalarni oʻrgangan.
Foum El Anceur

Foum El Anceur — Marokash, Beni Mellal-Khénifra, Beni Mellal viloyatida joylashgan shahar va qishloq kommunasi hisoblanadi . 2004-yildagi statistik maılumotlarga ko`ra kommunada 2590 xonadonda jami 13 795 kishi istiqomat qilgan.

 

Turkum:Koordinatalar Vikimaʼlumotlarda
Turkum:Beni Mellal-Khenining qishloq kommunalari
Turkum:Beni Mellal viloyatidagi aholi punktlari
Karbalo muhofazasi

Karbalo muhofazasi (Karbalāʾ) yoki Karbalo viloyati – markaziy Iroqdagi muhofaza. Uning maʼmuriy markazi Karbalo shahri boʻlib, u muhtaram Imom Husayn ziyoratgohini joylashgani tufayli musulmon shialar uchun muqaddas shahardir. Aholining koʻpchiligi shialardir. Muhofaza, sunʼiy Milh koʻlining bir qismini oʻz ichiga oladi.

 Viloyat hokimyati 

 Hokim: Aqil at-Turayhi
 Hokim oʻrinbosari: Javod al-Hasnaviy 
 Viloyat Kengashi Raisi (PKK): Abdul al-Al al-Yasseriy 

thumb| Tumanlari

 Tumanlari 

 Ayn al-Tamur
 Al-Hindiya
 Karbalo

 

Turkum:Shia Islom
Turkum:Koordinatalar Vikimaʼlumotlarda
Turkum:Iroq muhofazalari
Turkum:Karbalo muhofazasi
Guettaya

Guettaya — Marokash, Beni Mellal-Khénifra, Beni Mellal viloyatida joylashgan shahar va qishloq kommunasi hisoblanadi . 2004-yildagi statistik ma'lumotlarga ko`ra kommunada 2603 xonadonda jami 14621 kishi istiqomat qilgan.

 

Turkum:Koordinatalar Vikimaʼlumotlarda
Turkum:Beni Mellal viloyatidagi aholi punktlari
Turkum:Beni Mellal-Khe qishloq kommunalari
Had Bouhsoussen

Had Bouhssoussen — Marokash, Beni Mellal-Khénifra, Khénifra viloyatida joylashgan shaharcha hisoblanadi. 2004-yildagi statistik ma'lumotlariga ko'ra, uning aholisi 2421 kishini tashkil qiladi.

 

Turkum:Had Bouhssoussen
Turkum:Beni Mellal-Khe qishloq kommunalari
Turkum:Beni Mellal viloyatidagi aholi punktlari
Had Boumoussa

Had Boumoussa — Marokash, Beni Mellal-Khénifra, Fquih Ben Salah viloyatida joylashgan shahar va qishloq kommunasi hisoblanadi . 2004-yildagi statistik ma'lumotlarga ko`ra kommunada 5959 xonadonda 41 731 kishi istiqomat qilgan.

 

Turkum:Koordinatalar Vikimaʼlumotlarda
Turkum:Beni Mellal viloyatidagi aholi punktlari
Turkum:Beni Mellal-Khe qishloq kommunalari
Turkum:Marokash shaharlari
Hattane

Hattane — Marokash, Beni Mellal-Khénifra, Xuribga viloyatida joylashgan shaharcha hisoblanadi. 2004-yildagi statistik ma'lumotlarga ko'ra, uning aholisi 10,284 kishidan iborat.

 

Turkum:Beni Mellal-Khe qishloq kommunalari
Turkum:Xuribga viloyatidagi aholi punktlari
Turkum:Beni Mellal viloyatidagi aholi punktlari
Hel Merbaa

Hel Merbaa — Marokash, Beni Mellal-Khénifra, Fquih Ben Salah viloyatida joylashgan shahar va qishloq kommunasi hisoblanadi . 2004-yildagi statistik ma'lumotlarga ko`ra kommunada 2159 xonadonda jami 12614 kishi yashagan.

 

Turkum:Koordinatalar Vikimaʼlumotlarda
Turkum:Beni Mellal viloyatidagi aholi punktlari
Turkum:Beni Mellal-Khe qishloq kommunalari
Najaf muhofazasi

Najaf muhofazasi ( an-Najaf) yoki Najaf viloyati – Iroq markazi va janubidagi muhofaza. Maʼmuriy markazi – Najaf shahri. Boshqa yirik shahri – Kufa. Ikkala shahar ham aholisining aksariyat qismini tashkil etuvchi shia musulmonlari uchun muqaddas sanaladi.

 Viloyat hokimyati 
 Hokim: Luay al-Yasiriy (isteʼfoga chiqqan) 
 Hokim oʻrinbosari: Abbos Alelyaviy 

 Tumanlari 

 Najaf tumani
 Kufa tumani
 Al-Manazera tumani
 Al-Meshkab tumani

 

Turkum:Koordinatalar Vikimaʼlumotlarda
Turkum:Iroq muhofazalari
Turkum:Najaf muhofazasi
Turkum:Fors koʻrfazi
Said Nuriddin

Said Nuriddin"Tura" – starouzb. „sin“ – tak zvali detey emirov, glavnim obrazom naslednikov prestola.(1851—1878) – Buxoroda hukmron qilgan mangʻitlar sulolasi vakili. Buxoro amirligi tarkibidagi Chorjoʻy bekligini boshqargan. Buxoro amiri Muzaffarning ikkinchi oʻgʻli boʻlgan.
 Biografiyasi 
Said Nuriddin 1851-yilda tavallud topgan. Muzaffar nomidan Qarshida qoʻshin toʻplab, isyonkor ukasi Said Abdumalikka qarshi Gʻuzorda boʻlgan jangda qatnashgan. Muzaffar uni aqlli va isteʼdodli deb hisoblab, taxt vorisi qilmoqchi boʻlgan3, ammo 1878-yili kutilmaganda sil kasalligidan vafot etgan.

Mirzo Salimbek „Tarix-i Salimiy“ asarida Said Nuriddin haqida shunday yozadi:
Sayid Mir Nuriddin Toʻra ziyoli va ilmli kishi boʻlgan. U Xaya taxallusi ostida ajoyib sheʼrlar yozgan. Said Nuriddin hamisha otasining soʻzlariga boʻysungan.
 
 Mirza Salimbek. „Tarix-i Salimiy“ (Buxoro amirligi tarixiga oid manba). – Akademiya, 2009