Chambarak

Chambarak — Armanistonning Gekharkunik viloyati Chambarak tumanidagi shaharcha, tuman markazi. Hozirgi Chambarak shaharchasi uchta aholi punkti: Krasnoselsk, Quyi Chambarak (Nerkin Chambarak) va Yuqori Chambarak (Verin Chambarak) birlashishi natijasida tashkil topgan.

 Etimologiyasi 
Shaharcha 1920-yilgacha Mixaylovka, 1920—1971-yillarda Karmir Gyugh, 1972—1991-yillarda Krasnoselsk deb atalgan. Sovet Ittifoqi parchalanishi ortidan Chambarak nomini olgan. Karmir Gyugh va Krasnoselsk nomlari mos ravishda arman va rus tillarida „Qizil qishloq“ degan maʼnoni anglatadi.

 Tarixi 
thumb|left|250px|Chambarakdagi 1029-yilga oid Avliyo Grigor cherkovi qoldiqlari
thumb|left|Verin Chambarakdagi 13-asr xachkarlari

Chambarak hududida oʻrta asrlarda aholi punkti mavjud boʻlgan, 11-asrga oid Avliyo Grigor cherkovi qoldiqlari va 13-asrga oid koʻplab xachkarlar (xoch toshlar) shaharda uchraydi.

Zamonaviy shaharcha 1835—1840-yillarda Rossiya imperiyasining Samara va Saratov viloyatlaridan kelgan rus molokan muhojirlari tomonidan Getik daryosi boʻyidagi Chambarak eski arman aholi punkti oʻrnida Mixaylovka nomi bilan tashkil etilgan.

1920-yilda Armanistonning sovetlashtirilishi bilan Mixaylovka Karmir Gyug (Qizil qishloq) deb oʻzgartirildi. 1937-yil dekabrda Armaniston Sovet Sotsialistik Respublikasining maʼmuriy boʻlinmasi sifatida Krasnoselsk rayoni tashkil etildi, uning markazi Karmir Gyug qishlogʻi edi.

1971-yilda Karmir Gyug yaqin atrofdagi Verin (yuqori) va Nerkin (pastki) Chambarak aholi punktlarining qoʻshilishi bilan kengaytirilib, shahar tipidagi aholi punktiga aylantirildi. Keyingi yili aholi punkti rasman Krasnoselsk nomini oldi.

SSSR parchalanib ketgani sababli, Krasnoselskning molokan-rus aholisining aksariyati Rossiyaga qaytib ketdi. Ularning boʻshatilgan uylarining koʻpchiligi 1992-yil 8-avgustda Ozarbayjon qoʻshinlari tomonidan bosib olingan Ozarbayjon tarkibidagi Armaniston anklavi Artsvashen shahridan boʻlgan ichki koʻchirilgan aholiga berildi. Oʻsha yili Armaniston mustaqillikka erishgach, Krasnoselsk nomi Chambarak deb oʻzgartirildi va shahar jamoasiga (munitsipalitet) aylandi.

2009-yilda Artsvashen qishlogʻining sobiq aholisi, hanuzgacha Chambarakda istiqomat qiluvchilarga yoʻqolgan mol-mulki uchun Armaniston hukumati tomonidan olti milliard dram tovon puli vaʼda qilingan edi. Oʻshanda 2011-yilda 50 million dramlik ikkita toʻlov, 2011-yilda 708 million dramdan kattaroq toʻlov berildi, 2000 ga yaqin odamning har biri 360 ming dramdan olgan. Biroq keyingi toʻlovlar toʻxtab qoldi, bu esa 2018-yil sentyabr va 2019-yil dekabr oylarida Chambarakdagi eskirgan uy-joy fondini taʼmirlash uchun qoʻshimcha mablagʻ ajratish talabi bilan norozilik namoyishlariga sabab boʻldi. Armaniston bosh vaziri Nikol Pashinyan davlat qochqinlar oldidagi barcha majburiyatlarini allaqachon ajratilgan pul va 112 oilaga uy-joy guvohnomasi bilan taʼminlaganini taʼkidladi.

2020-yil iyul oyida Chambarak Ozarbayjon bilan toʻqnashuvlar maydoniga aylandi.

 Iqtisodiyoti 
Chambarak aholisi asosan dehqonchilik va chorvachilik bilan shugʻullanadi. Ilgari pishloq ishlab chiqarish uchun kichik fermer xoʻjaliklari boʻlgan. Biroq, 2011-yilda ArmeniaNow muxbiriga intervyu bergan shahar meri Gayane Mkrtchyan „Bu yerda qishloq xoʻjaligi foyda keltirmaydi, chunki tuproq shoʻr, biznes esa sarmoya kiritmaydi, chunki mintaqa xavf ostida. Bu chegara zonasi deb ataladi, lekin u maxsus imtiyozlarga ega emas“, dedi.

 Aholisi 
2011-yilgi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, shahar aholisi 5850 kishi edi. Chambarak shahar jamoasida 12416 kishi istiqomat qiladi.

 Galereya 

 

Turkum:Yelizavetpol guberniyasi