Marie-Louise von Motesiczky

Marie-Louise von Motesiczky (1906-yil 24-oktyabrda tugʻilgan – 1996-yil 10-iyunda vafot etgan) – avstriyalik ingliz rassomi. 1939-yildan beri Britaniyada istiqomat qilgan va 1948-yilda mamlakat fuqaroligini olgan.

 Yoshlik yillari 
Marie-Louise von Motesiczky 1906-yilda Vena shahrida Edmund von Motesiczky (1866–1909) va Henriette von Lieben (1882 – 1978) oilasida dunyoga kelgan. Edmund Vena Tabiat tarixi muzeyi direktori Franz Ritter fon Hauerning (1822–1899) nikohsiz oʻgʻli boʻlib, onasining boshqa bir turmush oʻrtogʻi Matthias Motesiczkyning familiyasini olgan va dirijyor Franz Schalk oilasi tomonidan tarbiyalangan. Edmund katta musiqiy isteʼdodga ega boʻlib, mohir (havoskor) violonchelchi boʻlgan. Uning onasi Henriette von Lieben Habsburg imperiyasining eng boy va madaniyatli oilalaridan birida tarbiya koʻrgan. Ular Vena sanʼat tarixi muzeyiga koʻplab sanʼat asarlarini hadya qilgan, hashamatli salonlarda Hugo von Hofmannsthal oʻzining birinchi sheʼrlarini oʻqigan. Ularning Hinterbrühlda joylashgan oilaviy qishloq mulkida ham katta sanʼat kolleksiyasi bor edi. 1903-yilda turmush qurish maqsadida Edmund von Motesiczky va Henriette katoliklikdan voz kechib, protestant cherkoviga oʻtgan. Ularning ikki farzandi Karl Motesiczky (1904–1943) va Marie-Louise lyuteran sifatida suvga choʻmdirilgan.

Marie-Louise von Motesiczkyning onasi Henriette von Liebenning oilasi Vena shahrining ijtimoiy va intellektual hayotida muhim rol oʻynagan va psixoanaliz tarixiga taʼsir koʻrsatgan. Marie-Louisening buvisi Anna von Lieben (qizlik familiyasi Todesco) 1890-yillarda Sigmund Freudning bemorlaridan biri boʻlib, „Cäcilie M.“ taxallusi ostida tanilgan. Henriettening oilasi vaqtini markaziy Venada, shuningdek, shaharning janubi-gʻarbiy qismidagi Wienerwald kommunasi, Hinterbrühl shaharchasida joylashgan Todesco villasida oʻtkazgan. Marie-Louisening bolaligi va erta balogʻat davri aynan shu yerda oʻtgan.

 Hayoti va faoliyati 
Oʻn uch yoshida maktabni tark etganidan soʻng, Marie-Louise Vena, Gaaga, Frankfurt, Parij va Berlindagi sanʼat darslarida qatnashgan. 1927/1928-yillarda Max Beckmann uni Frankfurtning Städelschule sanʼat maktabida boʻlib oʻtadigan mahorat darsiga taklif qilgan. Beckmann 1920-yilda Motesiczkylar oilasi bilan tanishgan va ular orqali 1925-yilda ikkinchi rafiqasi boʻlmish qoʻshiqchi Mathilde von Kaulbach („Quappi“, 1904–1986) bilan uchrashgan. Bekmann Marie-Louise bilan bir umr doʻst va mentor boʻlgan, uning taʼsiri rassomning dastlabki portretlari va natyurmortlarida, shuningdek, 1940-yillardan boshlab allegorik mavzular ishlagan asarlarida namoyon boʻlgan. Motesiczky ijodiga taʼsir koʻrsatgan ikkinchi muhim shaxs Oskar Kokoschka edi. Uning keng doiradagi doʻstlari orasida haykaltarosh Marie Duras, sanʼat tarixchisi ser Ernst Gombrich va rassom Milein Cosmanlar ham bor edi.

1938-yil 12-martda Germaniya Avstriyani oʻziga qoʻshib olgach, ertasi kuni Marie-Louise von Motesiczky va uning onasi Henriette Venani tark etib, Gollandiyaga yoʻl olishdi. Ular Gaagada yashovchi Marie-Louisening xolasi Ilse von Leembruggenning uyida panoh topishdi. 1939-yilning yanvar oyida Marie-Louise Gaagada oʻzining birinchi shaxsiy koʻrgazmasini oʻtkazdi. Biroq tez orada onasi bilan Shveysariya orqali Angliyaga koʻchib oʻtdi. Londonda ular Oskar Kokoschka bilan aloqalarini yangiladi va yozuvchi Elias Canetti bilan tanishdi. Marie-Louise va Canetti oʻrtasidagi munosabatlar 30 yildan ortiq davom etgan va ular 1992-yilgacha yozishmalar olib borishgan. Canetti 1942-yilda Marie-Louisega bagʻishlangan aforizmlar toʻplamini yozdi (bu asar uning vafotidan keyin nashr etilgan). Marie-Louisening Canetti tomonidan chizilgan portreti Londondagi Milliy portret galereyasida saqlanadi. Marie-Louisening akasi Karl Venada qolib, ularning koʻplab asarlarini, jumladan, Marie-Louisening rasmlarini Londonga yuborishga muvaffaq boʻlgan. 1941-yilda Marie-Louise va onasi Londondagi bombardimonlardan qochish maqsadida Buckinghampshir shtatining Amersham shahridan uy sotib olishdi. Bu uyda Marie-Louise oʻzining studiyasini tashkil etdi va aynan shu yerda Canettining kutubxonasi hamda uning oʻzi uchun ham alohida joy ajratdi.

Ikkinchi jahon urushi davrida, yaʼni 1943-yilda Marie-Louise von Motesiczky Britaniyada Artists' International Association (AIA) ga aʼzo boʻldi, ular bilan birgalikda koʻrgazmalarda ishtirok etdi. Shuningdek, 1944-yilda Londondagi Chexoslovakiya institutida ham oʻz asarlarini namoyish etdi. Urushdan soʻng, u Londonda ijaraga kvartira oldi, onasi esa 1960-yilgacha Amershamda qoldi. Oʻsha yili ular Hampsteaddagi 6 Chesterford Gardensda joylashgan katta uyga koʻchib oʻtdi va umrlarining qolgan qismini shu yerda oʻtkazdi. 1952-yilda Marie-Louise Gaaga va Amsterdamda ikkita shaxsiy koʻrgazmasini oʻtkazdi. Shundan keyin 1950–1960-yillarda Germaniya va Avstriyada ham uning boshqa koʻrgazmalari boʻlib oʻtdi. Chesterford Gardensga koʻchib oʻtganidan soʻng Marie-Louisening vaqtini, asosan, onasiga gʻamxoʻrlik qilish bilan oʻtkazdi.

 

 

 Jeremy Adler, Birgit Sander (Hrsg.): Marie-Louise von Motesiczky (1906-1996). Prestel, München 2006, ISBN 3-7913-3693-2 (Catalogue of Exhibition in Liverpool 11. April to 13. August 2006).
 Elias Canetti, Marie-Louise von Motesiczky: Liebhaber ohne Adresse – Briefwechsel 1942-1992 (published by Ines Schlenker and Kristian Wachinger), Hanser, München 2011, ISBN 978-3-446-23735-3
 Evi Fuks u. a. (Hrsg.): Die Lieben. 150 Jahre Geschichte einer Wiener Familie. Böhlau-Verlag, Wien 2005, ISBN 3-205-77321-7 (Catalogue of Exhibition in Vienna 11. November 2004 to 3. April 2005).
 Jill Lloyd: The Undiscovered Expressionist. A Life of Marie-Louise Von Motesiczky. Yale University Press, New Haven, Conn. 2007, ISBN 978-0-300-12154-4 (Vorschau auf englisch)
 Eva Michel: Marie-Louise von Motesiczky (1906-1996). Eine österreichische Schülerin von Max Beckmann. Universität Wien 2003 (unpublished Masters Thesis).
 Sabine Plakholm-Forsthuber: Künstlerinnen in Österreich 1897-1938. Picus-Verlag, Wien 1994, ISBN 3-85452-122-7.
 Stephan Reimertz: Max Beckmann. Biographie. Rowohlt, Reinbek 2006, ISBN 978-3-499-50558-4.
 Klaus Schröder: Neue Sachlichkeit, Österreich 1918-38. Kunstforum Bank Austria, Wien 1995 (Catalogue of Exhibition in Vienna 1. April to2. July 1995).
 Elias Canetti: Aufzeichnungen für Marie-Louise (written 1942, compiled and published posthumously, 2005)

 

 Motesiczky xayriya jamgʻarmasi
 Tate arxivi
 Ben Uri saytida Marie-Louise von Motesiczky tomonidan yaratilgan sanʼat asari

Turkum:Yahudiy ayol rassomlar
Turkum:Yahudiy rassomlar
Turkum:1996-yilda vafot etganlar
Turkum:1906-yilda tugʻilganlar