Zhantas/Cleaned-Uzbek_Wikipedia huggingface dataset:
Muhammad Siddiq Buxoriy

Muhammad Siddiq Buxoriy (taxallusi Hayrat, 1878-yil Aruson guzari, Buxoro, Buxoro amirligi — 1902-yil, Buxoro, Buxoro amirligi) — buxorolik shoir, ziyoli oiladan. Qisqa umr kechirgan.
 Tarjimai holi 
Shoir 1878-yilda Buxoroning Aruson guzarida muazzin oilasida tugʻilgan. Ota-onasidan erta yetim qoladi; otasi sakkiz yoshida, onasi esa oʻn ikki yoshligida vafot etgan. Ukasi bilan yolgʻiz qolgan. Meros sifatida ularga bir xonali kichik uy, Soʻzangaron va Muhammadali hoji madrasalaridan bittadan hujra qolgan. Madrasalardan keladigan oz miqdordagi pulga oʻzi va ukasini boqqan. Bilimi bilan tengdoshlari orasida ajralib turgan, guzardagi maktabda taʼlim olgan. Sadriddin Ayniyning va yana boshqa oʻsha paytda ijod qilganlarning yozishlaricha Muhammad Siddiq oʻtkir zehn va kuchli xotiraga ega boʻlgan. Bu haqida Sadriddin Ayniy shunday degan:···ustoz tanlashga uncha ahamiyat bermay, birinchi uchragan mudarrisga faqat rasmiyat uchun shogird boʻlib, aksari darslarni xususiy mutolaa bilan oʻzlashtirib olar edi. Rasmiy ustozlaridan kunjak domullasi — balxlik mulla Abdukarim, darsxonadagi domullasi — Homid Arab boʻlib, ulardan hech birining ilmiy shuhrati boʻlmaganidek, adabiyotga aloqalari ham yoʻq edi. Hayrat men bilan hamdars boʻlishiga qaramay biror mudarris oldida birga oʻqigan emasmiz. Shunga qaramay, u arab sarfu nahvida va mantiqda juda baquvvat edi!
1893-yil ukasini hovlisida qoldirib, oʻzi oʻsha davr anʼanalariga koʻra hujraga koʻchib oʻtadi. Ukasi ham ulgʻaygach madrasada muazzin boʻlib ishlay boshlagan. Shoir hayoti yetishmovchilik va qiyinchilikda oʻtgan. Oʻsha davr shoirlari va zamondoshlari koʻmagida 1898-yil dallol Ashurbekka mirzolikka tayinlanadi. Ammo shunga qaramay ahvoli oʻzgarmaydi 1901-yil sil kasalligiga chalinadi va 1901-yil iyulda vafot etadi. Shoir Talipoch darvozasi tashqarisida — Chorbakr tomon boriladigan yoʻl yoqasida dafn etilgan.
 Ijodi 
Shoir 24 yil umr kechirgan va bir qator gʻazal, sheʼr va muxammaslar muallifi. Sheʼrlari amir Abdulahadxonga qadar yetib borgan, xalq orasida mashhur boʻlgan. Oʻz gʻazallarini yozib borgan daftaridan biri ukasida, bittasi Munzimda koʻchirilgan edi. Ammo Kolesov voqeasidan soʻng nusxalar yoʻqolgan. Shoirning beshta gʻazali Samandar Vohidov tomonidan tarjima qilingan.
 

 

Turkum:Buxoro shoirlari
Turkum:1878-yilda tugʻilganlar
Turkum:1902-yilda tugʻilganlar
FIFA Ayollar oʻrtasidagi jahon chempionati (2023)

FIFA Ayollar oʻrtasidagi jahon chempionati (2023) — FIFA tomonidan tashkil etilgan ayollar milliy terma jamoalari oʻrtasida toʻrt yilda bir marta oʻtkaziladigan futboli boʻyicha ayollar oʻrtasidagi toʻqqizinchi jahon chempionatidir. Musobaqa 2023-yilning 20-iyulidan 20-avgustiga qadar Avstraliya va Yangi Zelandiya davlatlari mezbonligi ostida oʻtadi.

 Mukofotlar 
Turnir yakunida quyidagi sovrinlar topshirildi.
Oltin toʻpKumush toʻpBronza toʻp Aitana Bonmatí Jennifer Hermoso Amanda IlestedtOltin butsaKumush butsaBronza butsa Hinata Miyazawa Kadidiatou Diani Alexandra Popp5 goals, 1 assist4 goals, 3 assists4 goals, 0 assistsOltin qoʻlqop Mary EarpsFIFA yosh futbolchi mukofoti Salma ParallueloFIFA Fair Play mukofoti

 Statistika 

 Toʻpurarlar 

 Assists 

 Intizom 
Futbolchi quyidagi qoidabuzarliklar uchun avtomatik ravishda keyingi oʻyinga diskvalifikatsiya qilindi:

 Qizil kartochka olish (jiddiy qoidabuzarliklar uchun qizil kartochka diskvalifikatsiyasi uzaytirilishi mumkin)
 Ikki uchrashuvda ikkita sariq kartochka olish; sariq kartochkalar chorak final oʻyinlari tugagandan soʻng tugadi (sariq kartochkalar boʻlajak boshqa xalqaro oʻyinlarga oʻtkazilmagan) Turnir davomida quyidagi diskvalifikatlar joriy etildi:

FutbolchiOffence(s)Oʻtkazib yuborgan oʻyinlar Deborah Abiodun in Group B vs Canada (matchday 1; 21 July)Group B vs Australia (matchday 2; 27 July)
Group B vs Republic of Ireland (matchday 3; 31 July)
Round of 16 vs England (7 August) Catherine Musonda in Group C vs Japan (matchday 1; 22 July)Group C vs Spain (matchday 2; 26 July) Khadija Shaw in Group F vs France (matchday 1; 23 July)Group F vs Panama (matchday 2; 29 July) Miriam Mayorga in Group G vs Italy (matchday 1; 24 July)
 in Group G vs South Africa (matchday 2; 28 July)Group G vs Sweden (matchday 3; 2 August) Kholosa Biyana in Group G vs Sweden (matchday 1; 23 July)
 in Group G vs Argentina (matchday 2; 28 July)Group G vs Italy (matchday 3; 2 August) Zhang Rui in Group D vs Haiti (matchday 2; 28 July)Group D vs England (matchday 3; 1 August) Sofia Harrison in Group A vs Norway (matchday 3; 30 July)Suspension served outside tournament Rose Lavelle in Group E vs Netherlands (matchday 2; 27 July)
 in Group E vs Portugal (matchday 3; 1 August)Round of 16 vs Sweden (6 August) Manuela Vanegas in Group H vs South Korea (matchday 2; 25 July)
 in Group H vs Morocco (matchday 3; 3 August)Round of 16 vs Jamaica (8 August) Daniëlle van de Donk in Group E vs Portugal (matchday 1; 23 July)
 in Round of 16 vs South Africa (6 August)Quarter-finals vs Spain (11 August) Lauren James in Round of 16 vs Nigeria (7 August)Quarter-finals vs Colombia (12 August)
Semi-finals vs Australia (16 August) Oihane Hernández in Group C vs Japan (matchday 3; 31 July)
 in Quarter-finals vs Netherlands (11 August)Semi-finals vs Sweden (15 August)

 

 

 
 Australia-New Zealand 2023 bid website 
 Post match summary reports

Turkum:FIFA Ayollar oʻrtasidagi jahon chempionati turnrlari
Rustam Teshaboyev

Rustam Dadajonovich Teshaboyev (1946-yil 20-mart, Fargʻona tumani, Fargʻona viloyati, Oʻzbekiston SSR — 2011-yil 22-dekabr, Pekin, Xitoy) — oʻzbekistonlik olim, texnika fanlari doktori, professor. Toshkent axborot texnologiyalari universiteti Fargʻona fillialining ilk rahbari.
 Biografiyasi 
Rustam Teshaboyev 1946-yil 20-mart Farg‘ona tumanida o‘qituvchi oilasida tugʻilgan. 1963-yilda shu tumandagi 5-maktabni tamomlagan. 1953—1968-yillarda Toshkent politexnika institutida tahsil olgan. 1968—1969-yillarda Farg‘ona politexnika instituti assistenti, 1975—1976-yillarda ushbu institutning „Sanoat va fuqaro qurilishi“ kafedrasi mudiri, 1976—1998-yillarda qurilish fakulteti dekani, 1998—2005-yillarda Farg‘ona politexnika instituti ilmiy ishlar va axborot texnologiyalari prorektori, 2005—2011-yillarda Toshkent axborot texnologiyalari universitetining Farg‘ona filiali direktori lavozimida ishlagan.
 Vafoti 
2011-yil 22-dekabrda Xitoy Xalq respublikasining Pekin shahrida respublika miqyosidagi xizmat safarida vafot etgan.
 Ilmiy faoliyati 
1971—1974-yillarda Moskva muhandislik-qurilish instituti aspiranturasida tahsil olgan va 1975-yilda nomzodlik dessertatsiyasini yoqlagan. 1997-yilda Toshkent arxitektura–qurilish institutida doktorlik dissertatsiyasini himoya qilgan. Qurilish mavzusiga doir 130 dan ziyod ilmiy maqolalar, 3 ta monografiya, 6 ta o‘quv darslik va qo‘llanmalar muallifi. 
 Mukofotlari 
 „O‘zbekiston mustaqilligining 10 yilligi“ esdalik nishoni (2001);
 „Oʻzbekiston Respublikasi mustaqilligiga 15 yil“ esdalik nishoni (2006);
 

Turkum:Oʻzbekiston olimlari
Turkum:Texnika fanlari doktorlari
Turkum:Professorlar
Turkum:Dekanlar
Yurakning o'tkazuvchanlik tizimi

Yurakning oʻtkazuvchanlik tizimi (PCS) — bu atipik mushak tolalaridan (yurak oʻtkazuvchi mushak tolalari) tashkil topgan va yurakning turli qismlarining muvofiqlashtirilgan ishini taʼminlaydigan yurakning anatomik shakllanishlari (tugunlar, toʻplamlar va tolalar) majmuasi (atria va qorinchalar) hisoblanadi, hamda, normal yurak faoliyatini taʼminlashga qaratilgan vazifalarni oʻz ichiga oladi.

PSS yurakning nasos funksiyasi samarali boʻlishi uchun zarur boʻlgan millionlab individual yurak mushaklari hujayralarining qisqarishini aniq muvofiqlashtirishni taʼminlaydi . PSSning ahamiyati shunchalik yuqoriki, unga bir nechta alohida monografiyalar va ilmiy ishlar amalga oshirilgan.

 Gistologiyasi 
Yurakning atipik mushak tolalari maxsus ixtisoslashgan oʻtkazuvchan kardiomiotsitlar boʻlib, ular koʻp innervatsiya qilingan, oz miqdordagi miofibrillar va koʻp miqdorda sarkoplazmaga ega hisoblanadi.
right|thumb| Sinus tugunining mikrografisi. Tugundagi mushak tolalari yurak miotsitlariga oʻxshaydi, lekin ular ingichka, toʻlqinsimon shaklga ega va gematoksilin-eozin bilan kamroq boʻyalgan. Sur’atda nerv tolasi tugunga ulashgan: sinus tuguni adashgan nervining shoxlari bilan oʻzaro taʼsir qiladi.

 Yana qarang 

 Avtotoʻlqinlar
 Yurak stimulyatori
 Yurak aritmi
 Elektrokardiografiya
 Xolter monitoringi
 Elektron yurak stimulyatori
 Defibrilator

 

 
 Provodyaщaya sistema serdsa / Mixaylov S. S., Chervova I. A. // Bolshaya meditsinskaya ensiklopediya : v 30 t. / gl. red. B. V. Petrovskiy. — 3-e izd. — M. : Sovetskaya ensiklopediya, 1983. — T. 21 : Prednizolon — Rastvorimost. — 560 s. : il.
 Miokardiodistrofiya / Vasilenko B. X., Meerson F. Z., Feldman S. B. // Bolshaya meditsinskaya ensiklopediya : v 30 t. / gl. red. B. V. Petrovskiy. — 3-e izd. — M. : Sovetskaya ensiklopediya, 1981. — T. 15 : Melanoma — Mudrov. — 576 s. : il.
 Poroki serdsa priobretyonnie / Gogin E. E., Bogoslovskiy V. A., Jmurkin V. P., Malinovskiy H. H., Zubarev R. P., Solomatina O. G., Fedorova G. S., Chekareva G. A. // Bolshaya meditsinskaya ensiklopediya : v 30 t. / gl. red. B. V. Petrovskiy. — 3-e izd. — M. : Sovetskaya ensiklopediya, 1983. — T. 20 : Pnevmopeksiya — Prednizolon. — 560 s. : il.
Turkum:Yurak qon-tomir sistemasi
Turkum:Kardiologiya
Turkum:Fiziologiya
Turkum:Anatomiya
Turkum:Tibbiyot
Shoira Musayeva

Shoira Azimovna Musayeva (1956-yil 15-dekabr, Samarqand viloyati, Oʻzbekiston SSR) – oʻzbekistonlik olima, iqtisodiyot fanlari nomzodi, professor.
 Biografiyasi 
Shoira Musayeva 1956-yil 15-dekabr Samarqand viloyatida tugʻilgan. 1977-yilda Samarqand kooperativ institutini tovarshunos mutaxassisligi boʻyicha tugatgan. 1992—1993-yillarda Samarqand kooperativ instituti „Marketing“ kafedrasi assistenti, 1993—1997-yillarda „Savdoni tashkil etish“ kafedrasi katta oʻqituvchisi, 1997-yilda „Tijorat va savdo logistikasi“ kafedrasi dotsenti, 1997—2021-yillarda „Marketing“ kafedrasi dotsenti vazifasida faoliyat koʻrsatgan. 2021-yildan Samarqand iqtisodiyot va servis instituti „Marketing“ kafedrasi professori vazifasini bajaruvchi.
 Ilmiy faoliyati 
1989-yilda Moskva kooperativ institutida mavzusida nomzodlik dissertatsiyasini himoya qiladi. 1990-yilda iqtisodiyot fanlari nomzodi ilmiy darajasini oladi. 1997-yilda dotsent ilmiy unvoni beriladi. 5 ta monografiya, 140 ta ilmiy maqolalar muallifi.
 Mukofotlari 
 „Oʻzbekiston Respublikasi mustaqilligiga 15 yil“ esdalik nishoni (2006);
 „Oʻzbekiston Respublikasi Mustaqilligining 30 yilligi“ esdalik nishoni (2021).
 

Turkum:Fan nomzodlari
Turkum:Dotsentlar
Turkum:Oʻzbekistonlik iqtisodchilar
Bainbridge refleksi

Bainbridge refleksi yoki Bainbridge effekti shuningdek, atrial refleks deb ham ataladi, markaziy venoz bosimning oshishi tufayli yurak tezligining oshishi hisoblanadi. Qon bosimining ortishi venoatrial birikmalarda boʻlmachaning ikkala tomonida joylashgan strech retseptorlari (yurak retseptorlari) tomonidan aniqlanadi.

 Tarixi 
Francis Arthur Bainbridge (talaffuzi: Frensis Artur Beynbrijj) bu hodisani 1918-yilda itlar ustida tajriba oʻtkazayotganda refleks deb taʼriflaganBainbridge FA. The influence of venous filling upon the rate of the heart. J Physiol. 1915 Dec 24;50(2):65-84. doi: 10.1113/jphysiol.1915.sp001736. PMID 16993330; PMCID: PMC1420590.. Bainbridge hayvonga qon yoki shoʻr suv quyish yurak tezligini oshirishini aniqladi. Bu hodisa arterial qon bosimi koʻtarilmasa ham sodir boʻladi. Bundan tashqari, u venoz bosim oʻng boʻlmachani kengaytirish uchun yetarli darajada yuqori boʻlganida yurak urish tezligi oshishini kuzatadi, ammo yurak tomirlarining yurakka denervatsiyasi bu taʼsirlarni yoʻq qildi. Keyingi tadqiqotlar shuni koʻrsatdiki, yurak urish tezligining choʻzilishi bilan bogʻliq oʻsishi alohida yuraklarda yoki hatto toʻliq ajratilgan SANda ham kuzatilishi mumkinBLINKS JR. Positive chronotropic effect of increasing right atrial pressure in the isolated mammalian heart. Am J Physiol. 1956 Aug;186(2):299-303. doi: 10.1152/ajplegacy.1956.186.2.299. PMID 13362527.Deck, K. A. Dehnungseffekte am spontanschlagenden, isolierten Sinusknoten. Pflügers Archiv 280, 120-130 (1964). https://doi.org/10.1007/BF00363751Lange G, Lu HH, Chang A, Brooks CM. Effect of stretch on the isolated cat sinoatrial node. Am J Physiol. 1966 Nov;211(5):1192-6. doi: 10.1152/ajplegacy.1966.211.5.1192. PMID 4380793.. Shunday qilib, yurakning choʻzilishiga ijobiy xronotropik (yunoncha „vaqt“ va trénĽ — yunoncha „egilish/burilish“ degan maʼnoni anglatadi) ijobiy xronotropik reaktsiyasi, hech boʻlmaganda, qisman, uning ichida joylashgan mexanizmlar tomonidan yuzaga kelishi va amalga oshirilishi kerak. Bu Bainbrindge tomonidan kashf etilgan javobni „refleks“ emas, balki „effekt“ deb atash taklifiga keyinchalik olib keldiRossberg F. Der Bainbridge-Effekt The Bainbridge effect. Z Gesamte Inn Med. 1973 Sep 1;28(17):513-8. German. PMID 4588170..

 Yana qarang 

 Past bosimli retseptorlar zonalari
 Yuqori bosimli retseptorlar zonalari

 

Turkum:Yurak qon-tomir sistemasi
Turkum:Fiziologiya
Koʻhnaqoʻrgʻon

Koʻhnaqoʻrgʻon — Navoiy viloyati Karmana hududida joylashgan qadimgi aholi punkti.
Koʻhnaqoʻrgʻon shimolda Zarafshon daryosi, sharqda Mirzachorbogʻ saroyi hududi, janubda Xonim koni va gʻarbda Navoiy avtoshoh bekati bilan chegaradosh boʻlgan.
Koʻhnaqoʻrgʻonning maydoni — 25 gektar. Devorining uzunligi 3.5-4 km, balandligi 7-8 metrni tashkil etgan. „Buxoro tarixi“ asarining muallifi Narshaxiy maʼlumotlariga koʻra, bu yerda jome masjidi boʻlgan. Qadimda qoʻrgʻon aholisi misgarlik, zargarlik, duradgorlik, temirchilik, kulolchilik kabi hunarmandchilik bilan mashgʻul boʻlgan.

XX asr oʻrtalariga qadar Koʻhnaqoʻrgʻonda Toshmachit deb atalgan masjid boʻlgan. Ikkinchi jahon urushidan masjid buzib tashlanadi va yogʻochlari yangi tashkil etilgan molxonalarga ishlatilib yuborilgan. Bu masjid 500 kishini sigʻdira olgan. Toshmachitning uch darvozasi boʻlib, unda toʻylar ham oʻtkazilgan.
Koʻhnaqoʻrgʻon markazida tashlandiq saroy qoldiqlari joylashgan tepalik boʻlgan. Bu tepalikda bolalar chorva boqishgan. Mahalliy aholi bu joylarni Ark deb atagan. XX asrning 60-yillarida bu yerlar tekislab yuborilgan. Arkning maydoni salkam chorakam bir gektarni tashkil etgan. Keyinchalik, bu yerda uy-joy qurayotgan kishilar 60-70 sm qalinlikdagi qatlamda sopol siniqlariga duch kelishgan. Shuning uchun, bu yerda Ark boʻlgan fikrlar notoʻgʻri.

Vaqt oʻtishi bilan Zarafshon daryosi oʻz oʻzanini Koʻhnaqoʻrgʻon tomon oʻzgartirgach, aholi manzillari asta-sekin Karmana shahriga koʻchadi. Eski hududlar esa Koʻhnaqoʻrgʻon deb ataladi. Tashlandiq holga kelib qolgan hudud keyinchalik paxta dalasiga aylantiriladi. 1980-yillarda esa aholiga imorat qurish uchun boʻlib berilgan. Hozirgi paytda bu hududlar Karmana shahrining Koʻhnaqoʻrgʻon mahallasi deb yuritiladi.
 

Turkum:Karmana tumani
Turkum:Mahalla
Augustus Desiré Waller

right|thumb|293x293px|Augustus Desiré Waller
left|thumb|265x265px| AD Waller oʻz laboratoriyasida apparatlari va mushugi bilan. Uning elektrodlari bilan „Jimmy“ itining fotosurati.
Augustus Desire Waller FRS (1856-yil 12 iyul — 1922-yil 11 mart) ingliz fiziologi va Augustus Volney Wallerning oʻgʻli boʻlgan. U Fransiyaning Parij shahrida tugʻilgan.

U Aberdin universitetida tibbiyot fakul’tetida tahsil olgan, u yerda 1878-yilda malakali va 1881-yilda doktorlik dissertatsiyasini himoya qilgan. 1883-yilda u London Ayollar Tibbiyot maktabida fiziologiya boʻyicha oʻqituvchi boʻlib ishlagan. U yerda u boʻlgʻusi xotini bilan uchrashdi. Alise Palmer shogirdlaridan biri boʻlgan, hamda u Jorj Palmerning qizi boʻlgan/ Otasi Reading deputati va pechene ishlab chiqaruvchilari Xantli va Palmer asoschisi boʻlgan.

1884-yilda u Sent-Meri kasalxonasida fiziologiya boʻyicha oʻqituvchi boʻlgan. 1887-yilda u kapillyar elektrometr yordamida insonning birinchi elektrokardiogrammasini yozib olishga muvifaqqiyat boʻlgan.

U 1896-yilda 1897-yil 13-yanvardan boshlab Fullerian fiziologiya professori etib tayinlangan va ishlagan

U Londonda 1922-yil 110martda ikki marta insultdan azob chekib vafot etgan.

 

Turkum:1922-yilda vafot etganlar
Turkum:1856-yilda tugʻilganlar
Turkum:Olimlar alifbo tartibida
Turkum:Alifbo boʻyicha olimlar
Karmana arki

Karmana arki — Navoiy viloyati Karmana tumanida joylashgan saroy boʻlib, unda Karmana beklari yashagan.

Karmana arki qurilishi qadimgi davrlarga borib taqaladi. Tuzilishi va koʻrinishi jihatidan Karmanadagi binolar Buxorodagi yodgorliklarga oʻxshagani uchun Karmanadagi arkni tarixchilar taxminan Buxoro arkidan keyingi paytda yaʼni milodning boshlarida bunyod etilgan degan fikrni ilgari surishadi. Karmana arki taxminan 1 gektarli maydonda, hozirgi Mustaqillik koʻchasi, Bobur koʻchasi, Karmana koʻchasi va Amir Temur koʻchasi bilan chegaralangan uylar oʻrnida boʻlgan. Balandligi 7-8 metr boʻlgan 9 paxsali devor Arkning atrofini oʻrab turgan. Ark darvozasi oldida sarbozlar tun-u kun qoʻriqchilik qilgan. Asosiy darvoza inshootning sharqiy tomonida joylashgan. 
Ark maxsus barpo etilgan qoʻrgʻonning markazida boʻlgan. Qoʻrgʻon devorining diametri 3000 metrga teng. Qoʻrgʻonga uchta darvoza orqali kirilgan. Darvozalar „Qarshi“, „Kunchiqar“, „Qibla“ deb nomlangan. „Kunchiqar“ va „Qibla“ darvozlari orasida bor boʻyiga rastalar joylashgan. Rastalarning ikki tomonini savdo doʻkonlari egallagan.
Karmana qoʻrgʻoni ichida bekning alohida karvonsaroyi boʻlgan. Qoʻrgʻondagi ikkinchi karvonsaroy hindlarga tegishli boʻlgan. Qoʻrgʻondagi ushbu saroylar Buyuk Ipak yoʻli orqali oʻtadigan ikki tomon karvonlari uchun barpo etilgan.
Karmana arkida amir saroyi, qabulxonasi, devoni, oʻzi va yaqin odamlari yashaydigan uylar boʻlgan. 1920-yilda amir Olimxonning yengilishi va Buxoro inqilobi yuz berishi natijasida Karmana bekligi tugatiladi. Shahar sovetlar qoʻliga oʻtadi.
1956-yilda Karmana arki buzib tashlanib, tuprogʻidan Toshkent—Buxoro yoʻli va Q.Qarshiyev koʻchasi uchun foydalanilgan. Arkning oʻrni tekislanib, 30 dan ortiq xonadonga imorat solishi uchun taqsimlab berilgan.
 

Turkum:Navoiy viloyati bino va inshootlari
Turkum:Karmana tumani
Turkum:Saroylar
Turkum:Karmanadagi tarixiy obidalar
Ixtiyor Kamolov

Ixtiyor Ramazonovich Kamolov (1967-yil 16-noyabr, Qiziltepa tumani, Navoiy viloyati, Oʻzbekiston SSR) — oʻzbekistonlik olim, texnika fanlari nomzodi, professor.
 Biografiyasi 
Ixtiyor Kamolov 1967-yil 16-noyabr Qiziltepa tumani Sovungaron qishlogʻida tugʻilgan. 1992-yilda Samarqand davlat universiteti fizika fakultetini tamomlagan. 1992—1999-yillarda Navoiy davlat konchilik instituti fizika kafedrasi laboratoriya mudiri, 1999—2004-yillarda ixtisoslashgan texnika kolleji oʻquv ishlari boʻyicha direktor oʻrinbosari, 2004—2006-yillarda Navoiy davlat pedagogika instituti umumiy fizika kafedrasi oʻqituvchisi, 2006—2008-yillarda shu kafedraning katta oʻqituvchisi, 2008—2019-yillarda kafedra dotsenti, 2019-yildan fizika va texnologik taʼlim fakulteti dekani, fizika va astronomiya kafedrasi professori.
 Oilasi 
Oilali. 2 nafar farzandi bor.
 Ilmiy faoliyati 
Ixtiyor Kamolov 100 ga yaqin ilmiy maqolalar muallifi.
 

Turkum:Oʻzbekiston olimlari
Turkum:Fan nomzodlari
Turkum:Professorlar
Turkum:Dekanlar
Egri chiziqli harakat

Egri chiziq boʻylab harakatlanuvchi jismning harakatiga egri chiziqli harakat deyiladi. Misol: burchak ostida havoga tashlangan tosh.

Egri chiziqli harakat maʼlum yoki qoʻzgʻalmas egri chiziqqa mos keladigan harakatlanuvchi zarrachaning harakatini tavsiflaydi. Bunday harakatni oʻrganish ikkita koordinata tizimidan foydalanishni oʻz ichiga oladi, birinchisi tekis harakat, ikkinchisi esa silindrsimon harakatdir.

 Doimiy tezlanishli harakat 
Doimiy tezlanishli egri chiziqli harakatda zarrachaning tezlik va tezlanish komponentlari doimo tangensial va qoʻzgʻalmas egri chiziqqa normal boʻladi. Tezlik har doim egri chiziqqa tangensial boʻladi va tezlanish ham tangensial, ham normal komponentga boʻlinishi mumkin.

 Silindrsimon komponentlar 
i va j sifatida tavsiflangan silindrsimon koordinatalar bilan harakat qutbli vektorlarga oʻxshash komponentlar bilan qutb shaklida tasvirlangan. Doiimiy tezlanishli harakatda boʻlgani kabi, tezlik hamisha egri chiziqqa tangensial boʻladi, lekin bu shaklda tezlanish endi radius va uning normal vektori boʻylab harakatlanishi mumkin boʻlgan turli oraliq komponentlardan iborat. Ushbu turdagi koordinatalar tizimida harakat harakatlanayotgan tekislik bilan chegaralanganda eng yaxshi qoʻllanadi.

 
 M. H. Oʻlmasova „Fizikadan qoʻllanma“ 1-qism
 Egri chiziqli harakat haqida video qoʻllanma

 
Turkum:Fizika
Turkum:Mexanika
Rahimboy Rahimov

Rahimboy Otajonovich Rahimov (1965-yil 20-iyun. Xiva, Xorazm viloyati, Oʻzbekiston SSR) — oʻzbekistonlik olim, texnika fanlari doktori (2008), professor (2009).
 Biografiyasi 
Rahimboy Rahimov 1965-yil 20-iyun Xiva shahrida tugʻilgan. 1982—1989 yillarda Samarqand davlat arxitektura-qurilish institutini muxandis-quruvchi mutaxassisligi boʻyicha tamomlagan. 1983—1985-yillarda harbiy xizmatda boʻlgan. 1989—1995-yillarda Urganch qurilish texnikumi oʻqituvchisi, 1995—1999-yillarda Urganch davlat universiteti katta oʻqituvchisi, 2003—2009-yillarda Urganch davlat universiteti dotsenti vazifasida ishlagan. 2009-yildan Urganch davlat universiteti professori.
 Oilasi 
Oilali. Uch oʻgʻil, bitta qizi bor. 
 Ilmiy faoliyati 
Rahimboy Rahimov 1999-yilda nomzodlik ishini, 2008-yilda mavzusida doktorlik dissertatsiyasini himoya qilgan. 180 ta ilmiy ishlar, jumladan, 3 ta monografiya, 8 ta darslik, 6 ta oʻquv metodik qoʻllanma, 2 ta ixtiro muallifi. Rossiya tabiiy fanlar akademiyasi akademigi.

 Mukofotlari 
 „Oʻzbekiston Respublikasi mustaqilligiga 20 yil“ esdalik nishoni (2011);
 „O‘zbekiston Mustaqilligiga 25 yil“ esdalik nishoni (2016).
 

Turkum:Oʻzbekiston muhandislari
Turkum:Texnika fanlari doktorlari
Turkum:Professorlar
Rohat Safarova

Rohat Gʻaybulloyevna Safarova (1958-yil, Oʻzbekiston SSR) — oʻzbekistonlik olima, pedagogika fanlari doktori, profesor.
 Biografiyasi 
Rohat Safarova 1958-yilda Oʻzbekiston SSRda tugʻilgan. 1988-yildan Oʻzbekiston Pedagogika fanlari ilmiy tadqiqot institutida kichik ilmiy xodim, katta ilmiy xodim, yetakchi ilmiy xodim, boʻlim va ilmiy laboratoriya mudiri lavozimida faoliyat olib borgan. Hozirda institutning „Uzluksiz ta’lim pedagogikasi va psixologiyasi“ boʻlimi mudiri.
 Ilmiy faoliyati 
Rohat Safarova 2003—2021 yillar davomida Oʻzbekistonda oʻzbek sinflari uchun muntazam tarzda chop etilayotgan „Alifbe“ darsligi hamda „Oʻqituvchi kitobi“ metodik qoʻllanmasi, maxsus maktablar uchun Brayl yozuvidagi „Alifbe“ darsligi, 18 ta monografiya, 20 ta metodik qoʻllanma, 5 ta oʻquv dasturi, 3 jildli „Pedagogika“ ensiklopediyasi, „Alifbe“ darsligi asosida xorijiy tillarni oʻrganish boʻyicha 2 ta multimediali qoʻllanma muallifi. 
 Mukofotlari 
 „Xalq taʼlimi aʼlochisi“ koʻkrak nishoni (1990, 2008);
 „Oʻzbekiston Respublikasi mustaqilligiga 20 yil“ esdalik nishoni (2011);
 „O‘zbekiston Mustaqilligiga 25 yil“ esdalik nishoni (2016);
 „Xalq taʼlimi fidoyisi“ koʻkrak nishoni (2021).
 

Turkum:1958-yilda tugʻilganlar
Turkum:Oʻzbekistonda tugʻilganlar
Turkum:Oʻzbekistonlik olim ayollar
Turkum:Pedagogika fanlari doktorlari
Turkum:Professorlar
Turkum:Xalq taʼlimi aʼlochisi koʻkrak nishoni sohiblari
Denav (Shofirkon tumani)

Denav yoki Denov — Oʻzbekistonning Buxoro viloyati Shofirkon tumani tarkibiga kiruvchi qadimiy qishloq. Tuman markazi — Shofirkon shahridan 14 km shimoli-sharqda joylashgan.
 Etimologiyasi 
Denav soʻzi tojik tilidan kelib chiqqan boʻlib, „deh“ — qishloq va „nav“ — yangi soʻzlaridan olingan. Yaʼni „yangi qishloq“ maʼnosini anglatadi.
 Tarixi 
Abdullaxon II XVI asrning 60—70-yillarida Shofirkon hududlariga ov maqsadida tez-tez kelib turgan. Unga bu yerning unumdor yerlari, seroʻt dalalari yoqib qoladi. Soʻngra uning topshirigʻi bilan hozirgi Dahyori Bihisht qabristonining yonida masjid, minora va dam olish maskani qurilgan. Abdullaxon II maslahati va koʻrsatmasi bilan bu yerga aholi koʻchib kela boshlagan. Shu tariqa ular oʻrnashgan joy „Dehnavi Abdullaxon“ yaʼni „Abdullaxonning yangi qishlogʻi“ deb atala boshlagan. Asta-sekin qisqarib soʻzning oʻzak qismi Denav saqlanib qolgan. Oʻsha paytda qishloq Shofirkon hududdidagi aholisi zich joylashgan qishloqlardan boʻlib, 14-15 ga yaqin guzar boʻlgan. Guzarlar Ashurlar, Qallar, Mirzolar, Polvonlar, Arboblar, Xoʻjalar, Kosiblar kabi nomlar bilan atalgan.

1925-yilga kelib shoʻrolar davrida qishloqda Denav qishloq kengashi tuzilgan. Qishloqning birinchi raisi etib Sanoqul Saidov tayinlangan. 1931-yilda Denavda Oxunboboyev nomli kolxoz tuzilgan. Yoʻldosh Oxunboboyev qishloqqa ikki marotaba 1935 va 1937-yillarda kelib ketgan. Shu yili Denavga birinchi marta elektr oʻtkaziladi.
 Xoʻjaligi 
Asosan Denovda qishloq xoʻjaligi yaxshi rivojlangan. XX asrning 30-yillarida „Meteor“ nomli elektr stansiyasi ishga tushirilgan. Shu asnoda paxtachilik eng asosiy sohaga aylangan.
 Qishloq faxriylari 
Ahad Hasanov — yozuvchi, „Shofirkon haqiqati“ gazetasining muharriri, „Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan madaniyat xodimi“.

Toshpo‘lat Ahmad — shoir, „Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan madaniyat xodimi“, viloyat yozuvchilar uyushmasi raisi vazifasida faoliyat koʻrsatgan.

 

 
 
 
Turkum:Shofirkon tumanidagi qishloqlar
The Silent patient

The Silent Patient – psixologik triller roman. 2019-yilda kiprlik ingliz yozuvchi Alex Michaelides tomonidan yozilgan. Uning birinchi muvaffaqiyatli debyut romani Celadon Books tomonidan 2019-yil 5-fevralda ilk bor nashr etilgan. Ushbu romanning audio versiyasi ham aynan shu sanada chiqarilgan boʻlib, bu audiokitobni Louise Brealey va Jack Hawkinslar ijro etgan. Bu asarda erini oʻldirgandan soʻng, soqov boʻlib qolgan bir bemor haqida hikoya qilingan. Roman ilk bor bosib chiqarilgandan soʻng, The New York Times bestseller roʻyxatida 1-oʻrinda qayd qilingan. Keyinchalik esa Goodreads Choice 2019 mukofotining Mystery and Thriller nominatsiyasini qoʻlga kiritgan.

 Yozilish tarixi 
Ssenariy muallifi Mixaelides oʻzining ilk debyut romanini yozishda shunday deydi: „Men ssenariy muallifi sifatida juda xafa boʻlardim. Chunki hozirgi ssenariylarning sifatsizligi va ishlab chiqish davomida buzib tashlanishini oʻzim guvohi boʻlardim hamda bu umidsizlik tuygʻusi meni vanihoyat oʻtirib roman yozishga undadi“.

U mana shu romanni yakunlashdan oldin taxminan 50 marta qayta yozib, koʻrib chiqqan. Yevripidning Afina fojiasi Alcestis unga romanning syujeti uchun ilhom manbai boʻlib xizmat qilgan. Hikoyaning tuzilishida esa Agatha Christiening ijodidan taʼsirlangan.

 Fikrlar 
Romanga tanqidchilar tomonidan koʻpincha ijobiy fikrlar bildirilgan. The Independent kitobning syujeti, personajlari va uslubi uchun alohida eʼtirof etgan: "Kitob uni bir kunda „yutib yuborishga“ imkon beradigan darajada jonli… yozilishi esa skalpeldek oʻtkir, uslub ehtiyotkor va ixcham, hamda qoʻshimcha tavsilotlarga boy". Deccan Herald asarni „qiziqarli, aql bilan yondashilgan syujet va barchani hayratda qoldiradigan taʼsirli zarba“ deb atagan. The Washington Post syujetni „yangicha“ deya eʼtirof etgan, lekin uning „oʻta qoʻrqinchli, ammo oddiy sahnalari va oʻzgaruvchan qahramonlari“ni tanqid qilgan. Yana bir salbiy fikr Kirkus sharhlaridan kelib tushdi, u kitobni „qoʻpol, oʻylab topilgan va ahmoqona …“ deb taʼkidlagan.

 

Turkum:2019-yil kitoblari
Turkum:Buyuk Britaniya
Turkum:Romanlar
Palazzo Della Rovere

Palazzo Della Rovere — Italiyaning Rim shahridagi saroy, Via della Conciliazione tomonga qaragan. Palazzo dei Penitenzieri nomi bilan ham tanilgan.

 Tarixi 
Saroy qurilishi 1480-yilda Rim papasi Sixtus IV della Roverening qarindoshi kardinal Domenico della Rovere tomonidan, florensiyalik meʼmor Baccio Pontelli loyihasi boʻyicha boshlangan. Palazzo 1480- va 1490-yillar orasida Piazza Scossacavalli janubida qurilgan, 1937-yilda Borgo spina bilan birgalikda vayron qilingan. Pontelli inshootni 15-asrdagi Rimning eng muhim binolaridan boʻlgan Palazzo Venezia meʼmoriy uslubiga yaqin modelda barpo qilgan. Hozirgi nomi Papa Aleksandr VII davriga aloqador boʻlib, bu yerga penitenzierilar deb nomlanuvchi Avliyo Peter Basilicasida ishlaydigan konfessorlar koʻchib kelishgan. Avvallari Columbus mehmonxonasi joylashgan ushbu bino hozirgacha Muqaddas ordenning bosh qarorgohi hisoblanadi. Shuningdek, Four Seasons mehmonxonalar tarmogʻi saroyning yangi ijarachisi hisoblanadiThe ancient theatre of Roman emperor Nero discovered under hotel garden , Associated Press/ABC News Online, 2023-07-28.

 

 Qoʻshimcha oʻqish uchun 
 

Turkum:XV asrda qurilgan binolar
Turkum:Italiyadagi b
Turkum:Binolar
Telefe

Telefe — Grupo Televisión Litoral kompaniyasiga tegishli Argentina televizion tarmogʻi. 1990-yilda Avelino Porto va boshqa hamkorlar tomonidan tashkil etilgan. Bosh qarorgohi Buenos-Ayresda joylashgan.
 

 
 

Turkum:Telekanallar
Neron teatri

thumb|220px|Teatrning chap tomondan koʻrinishi, Palazzo dei Penitenzieri yuqori hovlisi ostida joylashgan hududi
Neron teatri  — Rim imperatori Neron tomonidan qurilgan xususiy teatr. Bino 2020—2023-yillarda tomonidan olib borilgan qazishma ishlari natijasida aniqlangan qoldiqlar paydo boʻlgunga qadar faqatgina adabiy dan maʼlum boʻlgan.

 Joylashuvi 
Teatr Tibr daryosining oʻng qirgʻogʻida, Ager Vaticanus banki, Katta Agrippina bogʻida (nabirasi Neronga meros boʻlib qolgan) Kaligula oʻz sirkini qurgan hududda joylashgan. Uning qoldiqlari Italiya uygʻonish davri uslubida qurilgan Palazzo Della Rovere hovlisi, Borgo, Via della Conciliazione va Borgo Santo Spirito oʻrtasidan topilgan.

 Arxitekturasi 
Palazzo della Rovere hovlisi ostidan ikkita inshoot topilgan. Arxeologlar ayvon bilan oʻralgan ochiq hovlili binoni oʻrgana boshlashdi. Gʻishtlarida joylashgan ikki boʻlakli belgilar sababli binolar Julio-Claudian davriga tegishli deya hisoblanmoqda. Birinchi tuzilma radiusi kirish qismi, zinapoyalar va devorlarga ega boʻlgan yarim doirasimon shaklda qurilgan boʻlib, shakli bois tomoshabinlar uchun moʻljallangan teatr oʻrindiqlari bilan bino tuzilishini aniqlanishi mumkin. Binoning dekorativ apparatlar ioni orderi, yaʼni 3 ustunli kolonna qoldiqlaridan maʼlum boʻlishicha, oq rangli marmar bilan qoplangan hamda baʼzi oʻrindiqlarining ustki qismi oltin barg bilan qoplangan. Ikkinchi bino esa birinchisiga perpendikulyar boʻlib, ikkilamchi funksiyalar, jumladan, maxsus buyumlar va kiyim-kechaklarni saqlash uchun xizmat qilgan.

 

 

 

Turkum:Koordinatalar Vikimaʼlumotlarda
Turkum:Italiyadagi binolar
Turkum:Rim
Turkum:Teatrlar
Turkum:2023-yil voqealari
Mirzasulton Mamatqosimov

Mirzasulton Abduraimovich Mamatqosimov (1967-yil, Zomin tumani, Jizzax viloyati, Oʻzbekiston SSR — 2021-yil 27-aprel, Oʻzbekiston) — oʻzbekistonlik olim, texnika fanlari doktori, professor
 Biografiyasi 
Mirzasulton Mamatqosimov 1967-yil Zomin tumanida oʻqituvchi oilasida tugʻilgan. 1991-yilda Toshkent davlat universiteti fizika fakultetini tugatgan. 1995—2021-yillarda Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi Materialshunoslik instituti ilmiy xodimi, direktor o‘rinbosari lavozimida ishlagan.
 Vafoti 
Mirzasulton Mamatqosimov 2021-yil 27-aprelda vafot etgan.
 Ilmiy faoliyati 
Mirzasulton Mamatqosimov 1992—1995-yillarda Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi „Fizika-Quyosh“ ilmiy ishlab chiqarish birlashmasi Fizika-texnika instituti aspiranturasida tahsil olgan. 1999-yilda „Yuqori temperaturali quyosh qurilmalari koʻzgularini yustirovka va nazorat qilish usullarini ishlab chiqish“ mavzusida nomzodlik, 2017-yilda „Katta Quyosh pechi va boshqa energetik qurilmalar samaradorligini oshirish uchun ularning ko‘zguli mujassamlashtiruvchi tizimlarini optimizatsiyalash“ mavzusida doktorlik dissertatsiyasini himoya qilgan. 80 dan ortiq ilmiy maqolalar muallifi.
 

Turkum:1967-yilda tugʻilganlar
Turkum:Oʻzbekiston olimlari
Turkum:Oʻzbekiston fiziklari
Turkum:Texnika fanlari doktorlari
Turkum:Professorlar
Xolboy Ibraimov

Xolboy Ibragimovich Ibraimov (1957-yil 20-yanvar, Payariq tumani, Samarqand viloyati, Oʻzbekiston SSR) — oʻzbekistonlik olim, pedagogika fanlari doktori, professor, akademik.
 Biografiyasi 
Xolboy Ibraimov 1957-yil 20-yanvar Payariq tumanida tugʻilgan. 1979-yilda Samarqand davlat pedagogika institutini tugatgan. 1979—2003-yillarda Samarqand davlat universiteti psixoogiya kafedrasi katta oʻqituvchisi, dotsent, Pedagogika va psixologiya kafedrasi mudiri, Pedagogika va maktabgacha taʼlim kafedrasi mudiri, pedagogika fakulteti dekani, 2003—2004-yillarda Oʻzbekiston Pedagogika fanlari ilmiy tadqiqot instituti direktori, 2009-yilda Navoiy davlat pedagogika instituti rektori lavozimida ishlagan. Hozirda Oʻzbekiston Pedagogika fanlari ilmiy tadqiqot instituti direktori sifatida faoliyat yurtimoqda. 2010—2014-yillarda Oliy Majlis Senati aʼzosi boʻlgan. 

 Ilmiy faoliyati 
Xolboy Ibraimov 4 ta monografiya, 10 ta darslik va oʻquv qoʻllanma, 500 dan ortiq ilmiy maqolalar muallifi. Turon Fanlar akademiyasi akademigi (2013). Rossiya Psixologiya fanlari akademiyasi akademigi (2016).

 Mukofotlari 
„Xalq taʼlimi aʼlochisi“ koʻkrak nishoni (2005, 2006);
 „Oʻzbekiston Respublikasi mustaqilligiga 15 yil“ esdalik nishoni (2006);
 „Oʻzbekiston Respublikasi mustaqilligiga 20 yil“ esdalik nishoni (2011).
 2023-yil 23-dekabrda Xolboy Ibraimov Oʻzbekiston Fanlar Akademiyasining haqiqiy aʼzosi etib tasdiqlandi va unga akademik unvoni berildi.

 

Turkum:Oʻzbekiston olimlari
Turkum:Pedagogika fanlari doktorlari
Turkum:Professorlar
Turkum:Oʻzbekistondagi oliy oʻquv yurtlari rektorlari
Turkum:Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi akademiklari
Ravshan Saydaxmedov

Ravshan Xolxo‘jayevich Saydaxmedov (1961-yil 27-may, Toshkent tumani, Toshkebt viloyati, Oʻzbekiston SSR) — oʻzbekistonlik olim, texnika fanlari doktori, professor.
 Biografiyasi 
Ravshan Saydaxmedov 1961-yil 27-may Toshkent tumanida tugʻilgan. Dastlab Xarkov oliy aviatsiya harbiy injenerlar bilim yurtida, keyinchalik Toshkent politexnika institutining samolyotsozlik fakultetida tahsil olgan. 1986—1988-yillarda Toshkent politexnika instituti samolyotsozlik fakulteti „Mexanik ishlov berish texnologiyasi“ kafedrasining laboratoriya mudiri, 1988—1989-yillarda assistent, 1989—1991-yillarda Moskva aviatsiya instituti stajyor-tadqiqotchisi. 1991—2000-yillartda Toshkent davlat aviatsiya instituti „Uchish apparat detallarini ishlab chiqarish texnologiyasi“ kafedrasi mudiri, 2000—2002-yillarda Moskva aviatsiya instituti doktoranti, 2002—2004-yillarda Toshkent davlat aviatsiya instituti magistratura boʻlimi boshligʻi, 2004—2005-yillarda „Uchish apparatlarini ishlab chiqarish texnologiyasi“ kafedrasi mudiri, 2005—2008-yillarda Toshkent davlat aviatsiya instituti prorektori, 2008-yilda shu institutning rektori, 2008-2010-yillar Toshkent davlat texnika universiteti „Aviasozlik“ kafedrasi mudiri, 2010—2011-yillarda Toshkent davlat texnika universiteti oʻquv ishlari boʻyicha prorektor, 2011—2013-yillarda Andijon mashinasozlik instituti rektori, 2013—2016-yillarda Toshkent davlat texnika universiteti rektori, 2016—2017-yillar universitetning „Fan va taraqqiyot“ davlat unitar korxonasi bosh ilmiy xodimi, 2017—2019-yillarda „Materialshunoslik“ kafedrasi professori, 2019—2020-yillarda „Havo kemalari va jihozlarining texnik ekspluatatsiyasi“ kafedrasi professori lavozimida faoliyat olib borgan. 2020-yildan Toshkent davlat transport universiteti, Aviatsiya transporti muhandisligi fakulteti „Aviatsiya injiniringi“ kafedrasi professori.

 Ilmiy faoliyati 
2002-yilda mavzusida doktorlik dissertatsiyasini himoya qilgan. 6 ta monografiya, 10 dan ortiq darslik va oʻquv qoʻllanmalari, 300 ga ilmiy maqolalar muallifi. 

 Mukofotlari 
 „Shuhrat“ medali (2000).

 

Turkum:Oʻzbekiston muhandislari
Turkum:Texnika fanlari doktorlari
Turkum:Professorlar
Turkum:Oʻzbekistondagi oliy oʻquv yurtlari rektorlari
Joʻynav

Joʻynav — Oʻzbekistonning Buxoro viloyati Shofirkon tumani tarkibiga kiruvchi qishloq. Tuman markazi — Shofirkon shahridan 8 km shimoli-sharqda joylashgan.
 Etimologiyasi 
Joʻynav soʻzi fors-tojik tilidan kelib chiqqan boʻlib, „joʻy“ — ariq va „nav“ — yangi soʻzlaridan olingan. Yaʼni „yangi ariq“ maʼnosini anglatadi. „Joʻynav“ nomi esa Mahallasheri qishlogʻiga Joʻynavga kiraverishda ariq chiqarilgan. Vardonzedan kelganlar shu ariq tomonga koʻchib kelganlar. Chunki qal’a atrofida sugʻoriladigan yerlar mavjud boʻlmagan. Qishloq oldingi davrlarda „Dehi Joʻynav“ (maʼnosi „yangi ariq boʻyida yashovchilar“) deb atalgan. Vaqt oʻtishi bilan qisqarish natijasida hozirgi holatiga kelgan.

 Tarixi 
Oʻsha paytda Shofirkon rudi hozirgi qishloq oʻrnida ikki qismga boʻlingan. Asosiy — quyi qismi — Iskogare, Chuqurak, Gʻulomte qishloqlari, keyingi — yuqori qismi Mahallasheri qishlogʻi yerlarini sugʻorgan. Tarixdan Vardonze qal’asidagilar hunarmandchilik va chorvachilik bilan kun kechirgan (Shopur arigʻi qazilmasdan oldin). Ular bu yerlardagi lalmi yerlarni oʻzlashtirib, madaniy dehqonchilik qila boshlashgan. Ariq keltirilgach aholi asta-sekin dala maydonlaridagi hovlilariga — yoki kozalarga koʻchib chiqa boshlaydi. Bunday uylarda yozda ishlab yashashgan va qishda qal’aga qaytib ketishgan. Buning natijasida aholi koʻpayib, bu joyda hozirgi Joʻynav qishlogʻi vujudga kelgan.

 Ijtimoiy obyektlar 
Qishloqdaq bir necha savdo doʻkonlari, Joʻynav qishloq fuqarolar yigʻini maʼmuriy binosi, kutubxona, qishloq vrachlik punkti, 1 ta maktab, 2 ta maktabgacha taʼlim muassasasi faoliyat koʻrsatib kelmoqda.
 Qishloq faxriylari 
Odil Oʻroqov, Rashid Safarov, Toʻxta Moʻminov — oʻqituvchilar, „Xalq taʼlimi aʼlochilari“,

Norqul Atoyev — texnika fanlari nomzodi.

 

 
 
 

Turkum:Shofirkon tumanidagi qishloqlar
Jabbor Oʻsarov

Jabbor Eshbekovich Oʻsarov (1968-yil 20-aprel, Nurota tumani, Navoiy viloyati, Oʻzbekiston SSR) — oʻzbekistonlik olim, pedagogika fanlari doktori (2019), professor.
 Biografiyasi 
Jabbor Oʻsarov 1968-yil 20-aprel Nurota tumanida tugʻilgan. 1985—1993-yillarda Toshkent davlat universiteti fizika fakultetida tahsil olgan. 1989—1991-yillarda Toshkent shahar qurilish boshqarmasida duradgor, 1991—1993-yillarda Toshkent irrigatsiya va meloriatsiya instituti fizika kafedrasi laboranti, 1993—1996-yillarda Qoʻshrabot tumani 34-oʻrta maktabning fizika-matematika fani oʻqituvchisi, 1996—2006-yillarda Toshkent irrigatsiya va melioratsiya instituti qoshidagi akademik litseyda fizika fani oʻqituvchisi, 2006—2013-yillarda Toshkent davlat yuridik instituti qoshidagi akademik litseyning oʻquv ishlari boʻyicha direktor oʻrinbosari, 2013—2014-yillarda Toshkent davlat texnika universiteti qoshidagi 3-son akademik litsey direktori, 2014—2015-yillarda „News Arena“ gazetasi bosh muharriri, 2015—2017-yillarda Toshkent davlat pedagogika universiteti katta ilmiy xodimi, 2017—2018-yillarda universitetning fizika kafedrasi oʻqituvchisi, 2018—2019-yillarda Toshkent davlat yuridik universiteti huzuridagi akademik litseyda boʻlim boshligʻi lavozimida ishlagan. 2019-yildan Chirchiq pedagogika instituti pedagogika fakulteti dekani. 
 Ilmiy faoliyati 
2005-yilda „Akademik litseylarda fizika taʼlimi samaradorligini oshirish jihatlari“ mavzusida nomzodlik, 2019-yilda „Tayanch va fanga oid kompetentsiyalar asosida taʼlim mazmunini takomillashtirish va oʻquvchilar kompetentligini rivojlantirish“ mavzusida doktorlik dissertatsiyasini himoya qilgan. 150 dan ortiq ilmiy ishlar, jumladan, maktab, kollej, akademik litseylar uchun fizika darsligi muallifi. Turon Fanlar akademiyasi akademigi (2022).
 Mukofotlari 
 „Oʼrta maxsus, kasb-hunar taʼlim aʼlochisi“ koʻkrak nishoni (2001);
 „Oʻzbekiston Respublikasi mustaqilligiga 20 yil“ esdalik nishoni (2011);
 „Xalq taʼlimi aʼlochisi“ koʼkrak nishon (2014);
 „O'zbekiston Konstitutsiyasining 30 yilligi“ esdalik nishoni (2022). 
 

Turkum:Oʻzbekiston olimlari
Turkum:Oʻzbekiston fiziklari
Turkum:Pedagogika fanlari doktorlari
Turkum:Professorlar
Turkum:Dekanlar
Turkum:Huquqshunoslik
Stefan Čolović

Stefan Čolović (; 1994-yil 16-aprelda tugʻilgan) – serbiyalik professional futbolchi, Qarshining „Nasaf“ jamoasida yarim himoyachi ampulasida oʻynaydi.

 Futboldagi ilk yillari 
Stefan 9 yoshida „Red Star Belgrad“ jamoasi akademiyasida oʻqishni boshlagan. Stefan Atletiko Madrid jamoasiga oʻtib Madrid jamoasining yoshlar jamoasida oʻynagan. Serbiyaga qaytib kelganidan soʻng, „Partizan“ jamoasining yoshlar jamoalarida oʻynagan.

 Professional faoliyat 

 Rad 
2014-yil boshida u Rad jamoasi bilan shartnoma imzolagan. U Jelen Superligadagi debyutini 2014-yilning 13-aprelida „Voyvodina“ klubiga qarshi mehmondagi oʻyinda oʻtkazgan.

2024-yil Nasaf jamoasi bilan shartnoma imzolagan.

 Yutuqlar 
Nasaf

 Oʻzbekiston Superligasi gʻolibi: 2024
 Oʻzbekiston Superkubogi gʻolibi: 2024

Proleter Novi Sad

 Serbiya Birinchi Ligasi: 2017-18

Dundalk

 FAI kubogi: 2020

 

 

 Stefan Čolović Transfermarkt saytida

Turkum:Yashayotgan insonlar
Turkum:Alifbo boʻyicha futbolchilar
Turkum:Serbiyalik erkak futbolchilar
Turkum:Erkak futbol yarim himoyachilari
Turkum:Nasaf klubi futbolchilari
Turkum:FK Rad futbolchilari
Turkum:FK Drina Zvornik futbolchilari
Turkum:FK Jagodina futbolchilari
Turkum:Serbiya Superligasi futbolchilari
Turkum:Oʻzbekiston Superligasi futbolchilari
Turkum:Oʻzbekistondagi muhojir erkak futbolchilar
Jilvon (qishloq)

Jilvon yoki Jilvon-2 (xalq orasida Oltinchi Jilvon) — Oʻzbekistonning Buxoro viloyati Shofirkon tumani tarkibiga kiruvchi qishloq. Tuman markazi — Shofirkon shahridan 8—10 km uzoqlikda joylashgan.
 Etimologiyasi 
Shofirkon tumanida ushbu nom bilan ataluvchi nomlar koʻp uchraydi. Qizilqum choʻlining quyi qismidagi Jilvon choʻlining oʻzlashtirilishi bunga sabab boʻlgan. Uning tub oʻzagi qadimda harbiy mansablardan boʻlgan jilbonlar nomi bilan bogʻliq. Ushbu soʻz keyinchalik oʻzgarishlar natijasida jilvon koʻrinishiga kelgan. Ushbu nomda koʻplab qishloqlar nomlangan.
 Tarixi 
Qishloq hududi katta maydonlarni egallagan. Shu sababli bu yerdagi aholi toʻp-toʻp boʻlib yashagan va ular alohida nomlangan. Qishloq ilk bora 1930-yillarda Egron ismli shaxs tomonidan oʻzlashtirib boshlangan. U bu yerda ikki yil daromad olgan, ammo keyingi yil qurgʻoqchilik kelib hosil ololmagan. Shu sababli bu yerni tashlab ketgan. 1930—1970-yillar davomida bu yerga tumanning Regishoyi, Talija kabi qishloqlaridan aholi kelib oʻrnasha boshlagan. Bu yerni oʻzlashtirish ishlari olib borilgan.

1980-yillarning ikkinchi yarmidan boshlab esa aholisi zich boʻlgan Kotiyon, Regishoyi, Talija, Savrak, Kelachi, Bogʻiafzal qishloqlaridan boʻlgan yosh oilalarga reja asosida uy-joy qurib topshirilgan.

Qisloqni ikkiga ajratuvchi yoʻl oʻtgan, bu esa qishloqni ikki xil nomlanishiga sabab boʻlgan. Yoʻlning sharqi „Iskandarobod“ va gʻargi „Fayziobod“ deb nomlangan. Ammo aholi orasida bu nomlardan tashqari Talija-Jilvon va Alla Holiq nomlari qoʻllanadi.
 Xoʻjaligi 
Qishloq ilgari yulgʻunzor va qum barxanlaridan iborat boʻlgan. Oʻzlashtirish natijasida yerlar madaniylashgan, ammo hozirda ham shoʻrxok, shagʻalli va qumloq yerlari koʻp. Asosan dehqonchilik qilinib, ekin maydonlarida bugʻdoy, paxta, beda ekiladi.
 

 
 
 
Turkum:Shofirkon tumanidagi qishloqlar
Doʻstnazar Himmataliyev

Doʻstnazar Omonovich Himmataliyev (1969-yil 11-mart, Gʻuzor tumani, Qashqadaryo viloyati, Oʻzbekiston SSR) — oʻzbekistonlik olim, pedagogika fanlari doktori, professor.
 Biografiyasi 
Doʻstnazar Himmataliyev 1969-yil 11-mart Gʻuzor tumanida tugʻilgan. 1993-yilda Toshkent irrigatsiya va qishloq xoʻjaligini mexanizatsiyalash muhandislari instituti „Qishloq xoʻjaligini mexanizatsiyalash“ fakultetini tamomlagan. 1993—1998-yillarda Toshkent irrigatsiya va qishloq xoʻjaligini mexanizatsiyalash muhandislari instituti „Pedagogika va oʻqitish uslubiyati“ kafedrasi laboratoriya mudiri, 1998—2009 yillarda ushbu institut qoshidagi Yunusobod akademik litseyi direktori oʻrinbosari, oʻqituvchi, boʻlim boshligʻi, oʻquv ishlari boʻyicha direktor oʻrinbosari, 2009—2011-yillarda Toshkent viloyati oʻrta maxsus, kasb-hunar taʼlimi boshqarmasi yetakchi mutaxassisi, sektor mudiri, „Taʼlim-tarbiya jarayonlarini tashkil etish“ boʻlimi boshligʻi, 2011—2021-yillarda Toshkent irrigatsiya va melioratsiya instituti dotsenti, kafedra mudiri, professor lavozimida ishlagan. 2021-yildan Chirchiq davlat pedagogika universiteti „Pedagogika“ kafedrasi professori.

 Ilmiy faoliyati 
2003-yilda nomzodlik, 2018-yilda „Kasbiy faoliyatga tayyorgarlikni diagnostika qilishda pedagogik va texnik bilimlar integratsiyasi“ mavzusida doktorlik dissertatsiyasini himoya qilib, pedagogika fanlari doktori (DSc) ilmiy darajasini olgan. 5 ta monografiya, 1 ta darslik va 6 ta oʻquv qoʻllanma, 30 dan ortiq ilmiy maqolalar muallifi. Turon Fanlar akademiyasi akademigi (2022).
 

Turkum:Oʻzbekiston olimlari
Turkum:Pedagogika fanlari doktorlari
Turkum:Professorlar
Nishon Qiyomov

Nishon Sodiqovich Qiyomov (1959-yil 9-may, Past Dargʻom tumani, Samarqand viloyati, Oʻzbekiston SSR) — oʻzbekistonlik olim, pedagogika fanlari doktori, professor.
 Biografiyasi 
Nishon Qiyomov 1959-yil 9-may Past Dargʻom tumanida tugʻilgan. 1977—1981-yillarda Samrqand davlat pedagogika instituti pedagogika va boshlangʻich taʼlim fakulteti musiqa va ashula yoʻnalishini tamomlagan. 1981—1986-yillarda ushbu institutning musiqa pedagogikasi fakulteti „Xor dirijyorligi“ kafedrasi oʻqituvchisi, 1986-1987-yillarda Toshkent davlat pedagogika instituti stajyor-tadqiqotchisi, 1987—1990-yillarda Toshkent davlat pedagogika instituti „Umumiy pedagogika“ kafedrasi aspiranti, 1992—1995-yillarda Samarqand davlat universiteti musiqa pedagogikasi fakulteti „Xor dirijyorligi“ kafedrasi oʻqituvchisi, 2000—2004-yillarda musiqiy taʼlim fakulteti katta oʻqituvchisi, 2004—2006-yillarda shu fakultetning „Musiqa nazariyasi, tarixi va anʼanaviy ijrochilik“ kafedrasi dotsenti vazifasini bajaruvchi, 2006—2011-yillarda kafedra dotsenti, 2011—2019-yillar Pedagogika fakulteti ilmiy ishlar boʻyicha dekan oʻrinbosari lavozimida faoliyat koʻrsatgan. Hozirda Sharof Rashidov nomidagi Samarqand davlat universiteti Maktabgacha va boshlangʻich taʼlim fakulteti fakultetlararo pedagogika kafedrasi professori.

 Ilmiy faoliyati 
1995-yilda “Maktab musiqa darslari orqali o‘smirlarda vatanparvarlik va baynalmilal his-tuyg‘ularini shakllantirish” mavzusida nomzodlik dissertatsiyasini himoya qilgan. 2019-yilda “Oliy ta’lim muassasalari talabalarida musiqiy madaniyatni shakllantirishning pedagogik asoslarini takomillashtirish” mavzusi bo‘yicha pedagogika fanlari doktori (DSc) dissertatsiyasini himoya qilgan. 2 ta uslubiy qo‘llanma, 2 ta monografiya, 80 dan ziyod ilmiy maqolalar muallifi.
 

Turkum:Oʻzbekiston olimlari
Turkum:Pedagogika fanlari doktorlari
Turkum:Professorlar
Xatirchi bekligi

Xatirchi bekligi — mangʻitlar hukmronligi yillarida Buxoro amirligidagi maʼmuriy birlik. Maʼmuriy markazi Xatirchi shahri.

Buxoro amirligida mangʻitlar sulolasi davrida Navoiy viloyati va unga chegaradosh hududlar Karmana, Nurota, Xatirchi beklik (viloyat)laridan iborat edi. Xatirchi begi oʻz qoʻl ostidagi yerlarni amlokdor, mirob, amin kabi mahalliy amaldor va diniy rahnamolar yordamida boshqargan.

Buxoro amirligining Xatirchi bekligi Oltinsoy, Dami Gipan, Baloi nahri Tos, Koʻksaroy, Qaraman, Poyoni nahri Tos, Mirdasht, Shohobod singari amloklardan iborat boʻlgan.

XIX asrning oxiri XX asr boshlarida Buxoro amirligiga boʻysunuvchi Xatirchi bekligi Togʻaybek, Abdurahimboy va Mamayusufboylar kabi beklar tomonidan boshqarilib, ular bevosita amir qoʻshbegisi tomonidan lavozimga tayinlangan. Ostonaqul qoʻshbegi Xatirchining soʻnggi begi sifatida 1910-yildan 1920-yilning 31-avgustigacha hududni boshqargan.

Buxoro amirligida Xatirchi bekligi boshqa bekliklardan oʻzining strategik jihatdan muhim joyda joylashganligi, hosildor yerlari, yirik chorvachilik hududi sifatida, bundan tashqari, savdo-sotiq, madaniyat, ilm-fan rivoji bilan ham ajralib turgan. Amirlik davrida Lyutkin degan rus savdogari Xatirchi bekligi markazida paxta punkti ochib, paxta xom ashyosi bilan birgalikda charm, teri, jun, meva, turshak, mayiz, poliz ekinlarini sotib olib, Rossiyaga olib borib pullagan.

Xatirchi bekligining markazidagi ark saroyi yetti paxsa devor bilan himoyalangan. Shuningdek, beklikdagi har bir masjid oldida hovuz boʻlgan.

Buxoro Xalq Nozirlar Kengashining 1920-yil 14-sentabrda chiqargan qarori bilan Karmana hududiy Kengashi tuzildi. Natijada Xatirchi bekligi tugatilib, uning hududlari Buxoro Xalq Sovet Respublikasi tarkibiga kiritiladi. Buxoro XSR bir necha tumanlarni oʻz ichiga olgan 4 okrugdan iborat boʻlgan. Bulardan biri Zarafshon okrugidir. Uning tarkibiga Buxoro, Ziyovuddin, Qorakoʻl, Karmana, Nurota, Xatirchi kabi sobiq bekliklar kirgan. Zarafshon okrugi Buxoro, Karmana, Nurota viloyatlaridan tashkil topgan boʻlib, 2202 qishloqni oʻz ichiga olgan. Karmana viloyatiga esa Ziyovuddin, Xatirchi, Karmana tumanlari hududlari qoʻshilgan .

 

Turkum:Maʼmuriy birliklar
Turkum:Buxoro amirligi
Turkum:Oʻzbekiston tarixi