Türkan Şoray

Türkan Şoray (1945-yil 28-iyun) turk aktrisasi, yozuvchi va kino direktori. U Turkiya kinosida Sulton sifatida tanilgan. U oʻz faoliyatini 1960-yilda Acı Hayat filmi bilan boshlagan va 1-Antaliya Oltin apelsin kinofestivalida eng muvaffaqiyatli aktrisa sifatida birinchi mukofotini qoʻlga kiritgan.222 dan ortiq filmlarda suratga tushgan aktrisa Şoray, dunyo boʻylab koʻplab badiiy filmalarda faoliyatini davom ettirdi . 2010-yili 12-martda, UNICEF Turkiyadagi yaxshi niyat elchisi sifatida tanlangan va u bu haqida shunday degan: „Menimcha, sevgi bilan qilib boʻlmaydigan hech narsa yoʻq. Agar biz kuchni sevgi bilan birlashtirsak, koʻp muammolarni engishimiz mumkin“.

Hülya Koçyiğit, Filiz Akın vaFatma Girik bilan birga u turk kinematografiyasida oltin asrning timsoli va turk kinosining eng muhim toʻrtta aktrisasidan biri sifatida koʻriladi. Bu aktrisalar ichida faqat Şoray kino rejissyorligi bilan shugʻullangan va Dönüş (1972), Azap (1973), Bodrum Hâkimi (1976), Yılanı Öldürseler (1981) va Uzaklarda Arama (2015) filmlarini boshqargan.

Kadir İnanır bilan u Kara Gözlüm, Unutulan Kadın, Dönüş, Gazi Kadın: Nene Hatun, Devlerin Aşkı, Bodrum Hakimi, Deprem, Dila Hanım, Cevriyem, Selvi Boylum Al Yazmalim, Aşk ve Nefret, Gönderilmemiş Mektuplar filmlarida rol oʻynagan.

 Hayotining ilk damlari 
Şoray Istanbulning Eyüp shahrida davlat amaldorlari oilasining birinchi farzandi boʻlib tugʻilgan. Uning otasi Circassian, onasi tomonidan bobosi esa Salonikidan kelgan turk muhojiri edi.

Uning singlisi qoʻshiqchi va aktrisa Nazan Şoray.

 Faoliyati 
thumb|Gürdal Duyarning Şoray Artists' Park Akatlar, Istanbuldagi haykali

Fatih Kız Lisesi oʻrta maktabida oʻqiyotganda, Karagümrükdagi uy egasining qizi keyinchalik „Panter Emel“ nomi bilan tanilgan Türkân Şoray film toʻplamiga borishdi. Türker İnanoğluning ragʻbatlantirishi bilan u Yeşilçamga ilk qadamlarini qoʻydi. Türkan Şorayning karerasini boshlagan Emel Yildiz oʻrniga 1960-yillarda Baki Tamer bilan birga „Köyde Bir Kız Sevdim“ filmida rol oʻynagan. Türkân Şoray kinoga kirishi haqidagi xotiralarini shunday hikoya qiladi:

" Kinoga kirishdan avval mahallamizga kino jamlanmasi yetib keldi. Ular bizning mahallada film toʻplamini suratga olishmoqchi edi. Bosh roldagi aktrisani koʻrganimda oʻzimcha „qanday goʻzal ayol“ deb oʻyladim. Bu ayol Muhterem Nur edi. Men hayron boʻlib qarasam, bir kishi yonimga kelib, „Sen ham kinoda rol oʻynashni xohlaysanmi?“ deb soʻradi. Men qoʻrqib ketdim va darhol uyga yugurdim. Keyinroq bildimki, bu odam Memduh Ün edi. Oʻshanda men filmlar toʻplamiga qaytganma, lekin keyinchalik filmlar mening hayotimga aylangan", deb hikoya qiladi Turkan Shoray.

 Keyingi faoliyati 
Keyingi yillarda u hurmatli rejissyorlar bilan ishlashni davom ettirdi. Ulardan biri Atıf Yılmaz u bilan birga dramalarda ham, komediyalarda ham ishlagan. 1970-yillarda u yanada realistik mavzudagi filmlarda ham rol oʻynagan. Oʻsha yillarda u toʻrtta filmga rejissyorlik qilgan. Uning 1970-yillarda eng koʻp olqishlagan filmlari kiritilgan Selvi Boylum Al Yazmalım,Hazal, Sultan, Dönüş va Baraj. U asosan taniqli turk aktyori Kadir İnanır tomonidan suratga olingan filmlarga hamrohlik qildi.

 Mukofotlari 
U „Acı Hayat“ filmi uchun ʼAntalya Golden Orange Film Festival' kinofestivalida eng yaxshi ayol roli mukofotini olganida koʻplab mukofotlarning birinchisini qoʻlga kiritdi.

1960-yillarning oxirida u turk kinosining toʻrtta eng buyuk aktrisalaridan biri deb topildi. U kinodagi tanlovi va turli xil rollarda oʻynash qobiliyati uchun yuqori olqishlarga sazovor boʻldi. U Antaliya kinofestivalida ikkinchi marta eng yaxshi ayol roli mukofotiga sazovor boʻlgan Vesikalı Yarim (Mening litsenziyalangan sevgim) filmida rol oʻynadi.

1980-yillarda u ayol kimligi, muammolari boʻlgan ayollarni tasvirlay boshladi; Mine, Rumuz Goncagül (Taxallus: Goncagül), On Kadın (Oʻn ayol) va boshqalar. U 1987-yilda Antaliya kinofestivalida Hayallerim, Aşkım ve Sen (Mening orzularim, sevgim va sen) filmi bilan uchinchi eng yaxshi ayol roli mukofotini qoʻlga kiritdi. Unda u har biri Türkân Şorayning oʻzi uch xil ayolni tasvirlaydi.

Shuningdek, u Evroosiyo Akademiyasining aʼzosi.

 Musiqiy albomlari 
 Türkan Şoray Söylüyor (2015)

 Kitoblari 
 „Sinemam ve Ben“ (tarjimai holi), Türkan Şoray, NTV Yayınları, 2012, İstanbul.