Avstraliya dollari

Avstraliya dollari (belgisi: $; kod: AUD) — Avstraliya Hamdoʻstligining valyutasi, jumladan Rojdestvo orollari, Kokos va Norfolk orollari, shuningdek, Tinch okeanining mustaqil davlatlari Kiribati, Nauru va Tuvaluda amal qiladi. 100 sentga bo'lingan. Odatda dollar belgisi ($) bilan qisqartiriladi, ammo boshqa belgilar ham mavjud: A$, $A, AU$ va $AU.

Avstraliya dollari dunyodagi oltinchi eng ko'p sotiladigan valyutadir (AQSh dollari, yevro, iyena, funt sterling va Shveysariya frankidan keyin), jahon valyuta operatsiyalarining 5% ni tashkil qiladi. Valyuta savdogarlari orasida mashhurlik Avstraliyadagi yuqori foiz stavkasi, valyuta bozorining davlat aralashuvidan nisbiy erkinligi, Avstraliya iqtisodiyoti va siyosiy tizimining umumiy barqarorligi bilan bog'liq. 

Banknotlarni ishlab chiqarish uchun 1988-yildan beri qog'oz emas, balki maxsus yupqa plastmassa ishlatila boshlandi.

 Tarixi 
O'nlik pul birligi bo'lgan Avstraliya dollari 1966-yil 14-fevralda muomalaga kiritildi va 1 Avstraliya funti = 2 Avstraliya dollari nisbatida Avstraliya funtini (20 shilling yoki 240 pensga bo'lingan) almashtirdi. 

Yangi milliy valyutani joriy etish 1960-yilda Avstraliya zaxira banki tomonidan boshlangan. Uzoq vaqt davomida mamlakatda tayyorgarlik ishlari olib borildi, yangi banknot maketlari ishlab chiqildi. Shu vaqt ichida valyuta nomi bo‘yicha mingdan ortiq takliflar bildirildi. 1965-yilda Avstraliya Bosh vaziri Robert Menzies "qirollik" nomini taklif qildi. Biroq, u aholi orasida qo'llab-quvvatlanmadi, shuning uchun valyuta dollar nomini oldi. Savdo jargonida Avstraliya dollari Aussie deb ataladi.

 Tangalar 
1966-yilda 1, 2, 5, 10, 20 va 50 sentlik tangalar muomalaga kiritildi. Bir dollarlik tanga 1984-yilda, ikki dollarlik tanga 1988-yilda chiqarilgan. 1 va 2 sentlik tangalar 1991-yilda, 1 dollarlik kupyura 1984-yilda va 2 dollarlik kupyura 1988-yilda muomaladan chiqarilgan. Naqd pul hisob-kitoblari yaxlitlashning standart qoidalariga muvofiq miqdorni 5 sentning eng yaqin ko'pligiga yaxlitlash orqali amalga oshiriladi.

Tangalar koʻrinishidagi barcha avstraliyalik tangalarning old tomonida Yelizaveta II tasviri bor va Avstraliya Qirollik zarbxonasi tomonidan chiqarilgan .

Avstraliya muntazam ravishda 50 sentlik esdalik tangalarni chiqaradi. Birinchisi 1970-yilda Jeyms Kukning Avstraliya qit'asining sharqiy qirg'oqlarini o'rganishi xotirasiga bag'ishlab chiqarilgan. Buning ortidan 1977-yilda Yelizaveta II ning kumush yubileyiga bag'ishlangan tanga, 1981-yilda shahzoda Charlz va Diananing to'yi sharafiga tanga, 1982-yilda Brisbendagi Hamdo'stlik o'yinlari sharafiga tanga va hokazo. Shuningdek, 20 sent va 1 dollar nominalidagi tangalarning maxsus chiqarilishi ham bo‘lib o‘tdi.
Avstraliya tangalari Rasm Denominatsiya Texnik spetsifikatsiyalar Tavsif sana birinchi tangalar Diametri Qalinligi Og'irligi Murakkab Kenarlari Old yuzi Teskarilink=Файл:(1)Australian_one_cent-1.jpg|60x60pxlink=Файл:(1)Australian_one_cent-2.jpg|60x60px1¢ (muomaladan tashqarida) 17,53 mm >1,4 mm 2,59 g 97% mis 2,5% sink 0,5% qalay silliq Qirolicha Yelizaveta II tukli akrobat 1966 yil 2¢ (muomaladan tashqarida) 21,59 mm 75% mis 25% nikel qirrali Qirolicha Yelizaveta II Echidna 1966 yil120x120px 10¢ 23,60 mm eng qisqasi: 31,51 mm eng uzuni: 32,00 mm 3 mm 15,55 g tekis Avstraliya gerbi 1966 yil120x120px $1 25,00 mm 6% alyuminiy 2% nikel qirrali qismlar Qirolicha Yelizaveta II beshta kenguru 1984 yil120x120px $2 20,50 mm (mm) Asosiy rang Tavsif sana Old yuzi Teskari Old yuzi Teskari shaffoflik oynasi muomalaga chiqarish130x130px130x130px Asl 5 dollar 130×65 Och pushti Yelizaveta II Zamonaviy va eski Avstraliya parlamenti binosi Evkalipt guli 1992-yil 7-iyul130x130px130x130px Rangi o'zgargan holda $5 binafsha / pushti Markazda Yelizaveta II portreti; chap tomonda - evkaliptning novdasi ; o'ng tomonda evkalipt guli tasvirlangan vinyetka. Markazda - Avstraliya parlamentining zamonaviy binosi va eski bino tasvirlari; chap tomonda yangi parlament binosi uchun landshaft loyihasi; o'ng tomonda yangi parlament binosining me'moriy xususiyatlarini aks ettiruvchi geometrik figuralar. 1995-yil 24-aprel130x130px130x130px $5 Markazda ser Genri Parkesning portreti; chap tomonda Tenterfilddagi san'at maktabi tasviri, u yerda Genri Parkes milliy parlament va federativ Avstraliya zarurligi to'g'risida nutq so'zlagan; ushbu nutqdan parcha, uning imzosi, shuningdek, davlat gerblarining tasvirlari; o'ng tomonda - avstraliyalik rassom Tom Robertsning "Avstraliya Hamdo'stligining birinchi parlamentining ochilishi" rasmidan sahna, Sidney bog'laridan birida joylashgan Federatsiya pavilonining tasviri, shuningdek Qirollik ko'rgazma markazi Melburnda . Markazda Ketrin Xelen Spensning portreti, Spens tomonidan imzolangan , Avstraliya milliy madhiyasi so'zlari bilan mikroprinted; chap tomonda - davlat bolalar bo'limi binosi, Janubiy xoch; o'ng tomonda - federatsiya yaratish uchun kurashgan beshta tarixiy shaxsning qisqartirilgan portretlari, quyosh nurlari tasviri, akatsiya novdasi. Barg shaklidagi oyna 2001-yil 1-yanvar137x137px137x137px 10 dollar 137×65 Moviy Markazda - Banjo Patersonning portreti, Patersonning "Qorli daryodan kelgan bola" she'ridan parcha (mikroprint); chap tomonda - chavandozli ot (Patersonning "Qorli daryodan kelgan bola" she'ri bilan parallel ravishda chizilgan), shamol tegirmoni bilan vinyetka; o'ng tomonda qo'pol otlar yugurib, " Valtsing Matilda " yozuvi ("Avstraliyaning norasmiy madhiyasi" deb nomlangan avstraliyalik xalq qo'shig'i va so'zlari Paterson tomonidan yozilgan). Markazda - Meri Gilmorning portreti, uning chap tomonida - Uilyam Dobell tomonidan yozilgan keksa Gilmorning portreti, "Dushman hech qachon bizning hosilimizni yig'maydi" she'ridan parchalar (mikroprinter); chap tomonda - jun ko'targan ho'kizlar, shuningdek, qishloq ayoli va qishloq tasviri; o'ng tomonda Meri Gilmurning imzosi. Shamol tegirmoni 1993-yil 1-noyabr144x144px144x144px 20 dollar 144×65 Qizil Markazda Meri Reybining portreti; chap tomonda Reybiga tegishli " Merkuriy " shxonasi, kompas tasviri tushirilgan vinyetka; o'ng tomonda Sidneydagi Jorj ko'chasidagi uy Rabyga tegishli, uning imzosi. Markazda portreti ; chap tomonda - Flinn uchgan " G'alaba " tez yordam samolyoti, pedal generatori, tibbiy diagramma " Qaerda og'riyapti? »; o'ng tomonda tuya va chavandoz (tuyalardan Flinn Avstraliyaning markaziy qismidagi missiyasi vaqtida foydalangan). Kompas va 20 1994-yil 31-oktyabr151x151px151x151px 50 dollar 151×65 Sariq Markazda Devid Unaiponning portreti, Unaiponning patentlangan qo'y qirqishchisining diagrammasi, Unaipon qo'lyozmasida "Avstraliya aborigenlarining afsonaviy hikoyalari" hikoyasiga kirish; chap tomonda missiya cherkovi va avstraliyalik aborigen juftligi; o'ng tomonda janubiy xoch yulduz turkumi tasvirlangan vinyetka mavjud. Markazda - Edit Cowan portreti, ona va asrab olingan bolalarning surati; chap tomonda G'arbiy Avstraliya parlamenti binosi (Kovan ushbu parlament a'zosi edi); o'ng tomonda minbarda ayollar huquqlari va bolalar farovonligi to'g'risida nutq so'zlayotgan Kouan tasviri. Janubiy xoch va 50 1995-yil 4-oktyabr158x158px158x158px 100 dollar 158×65 Yashil Markazda Nelly Melbaning portreti; chap tomonda - 1902-yilda Melba o'zining kontsert dasturida o'ynagan teatr dekoratsiyasi tasviri, sahnadagi aktrisa obrazi, Melba imzosi; o'ng tomonda lyrebird tasvirlangan vinyetka. Markazda - Jon Monashning portreti, uning imzosi; chap tomonda - chiqayotgan quyosh ko'krak nishoni, Jon va eshak tasviri (Melburndagi yodgorlik asosidagi tasvir), otliq askar; o'ngda - askarlar va to'p Lyrebird va 100 1996-yil 15-may 

 Valyuta kursi rejimi 
thumb| Avstraliya dollarida 1 yevro qiymati.
Avstraliyada hozirda erkin suzuvchi valyuta kursi rejimi mavjud. Valyuta siyosati samaradorligining mezoni inflyatsiya ko'rsatkichlari hisoblanadi.

 Eslatmalar 

 

 

 

 Avstraliya zahira banki
 Avstraliya tangalari
 Feodosiya pul muzeyi veb-saytida Avstraliya banknotalari 
 Feodosiya pul muzeyi veb-saytida Avstraliya tangalari 
 Tanga 1 Avstraliya dollari
 Avstraliya banknotalari galereyasi ) )