Turkiyada turizm

Turizm Turkiya iqtisodiyotining muhim tarkibiy qismlaridan biri boʻlib, soʻnggi oʻn yilliklarda tobora muhim rol oʻynamoqda. Unda ikki millionga yaqin kishi ishlaydi (510 ming bevosita, yana 1,5 millioni turdosh tarmoqlarda).thumb| Qiz qal'asi. Uskudar. Istanbul
Mamlakat mashhur sayyohlik yoʻnalishlari roʻyxatida dunyoda oltinchi oʻrinni egallaydi.
 Tavsifi 
Turkiyada ushbu xizmat koʻrsatish sohasini rivojlantirish uchun barcha shart-sharoitlar mavjud: uni toʻrtta dengiz (O'rta yer dengizi, Egey, Marmara va Qora) yuvib turadi, sohilida subtropik O'rta yer dengizi iqlimi (sohil chizigʻi uzunligi 7200 km, 355 ta plyaj mavjud)); 700 ming oʻringa moʻljallangan 2870 ta mehmonxonahttps://web.archive.org/web/20200218191248/https://www.hurriyet.de/news_rekord-51-9-millionen-urlauber-besuchten-die-tuerkei-2019_143532281.html, termal buloqlar soni boʻyicha Yevropada ikkinchi va dunyoda yettinchi oʻrinda turadi (1300 ta), koʻplab diqqatga sazovor joylarga ega (qadimgi Yunoniston va Rim shaharlari xarobalari, jumladan, afsonaviy Troya, Vizantiya va Usmonli imperiyalari davridagi yodgorliklar).thumb|Xalqaro sayyohlar tashrifihttps://play.google.com/store/apps/details?id=com.nesrat02.factsturkey

Turkiya Misr bilan birga diqqatga sazovor joylardagi baxtsiz hodisalar soni boʻyicha yetakchi hisoblanadi.https://www.theguardian.com/travel/2016/oct/05/turkey-tourism-industry-reels-year-to-forget-istanbul-antalya
 Sayyohlik markazlari 
Sayyohlar tomonidan mamlakatning eng koʻp tashrif buyurilgan hududlar:

Istanbul - Islom va Vizantiya me'moriy yodgorliklari.thumb|Do'lmabog'cha saroyi. Istanbuldagi eng mashhur sayyohlik markazihttps://www.hurriyetdailynews.com/32-4-mln-foreigners-visit-turkey-in-2017-tourism-ministry-126559
Kappadokiya - vulqon natijasidagi g'or shaharlar ajoyib tabiiy hosilalar.
Turkiya Riviera - Turkiya janubiy qirg'og'ida dengiz dam olish. Qadimiy madaniyat yodgorliklari, qadimiy yunon va Rim shaharlari xarobalari.
Likiya yo'li, Pomuqqal'adagi Karian yo'li. thumb|Pamuqqal'a
 Mashhur sayohat markazlari:
Antaliya
Yon
Marmaris
Alaniya
Kash
Kemer
Bodrum

Qish davri
Togʻ-changʻi kurortlari, jumladan Kartalkaya, Erjiyes, Palandoʻken.

Tibbiyot turizmi, xususan, stomatologiya, onkologik davolash, estetik operatsiyalar sohalari rivojlanmoqdahttps://web.archive.org/web/20191216172808/http://www.hurriyetdailynews.com/turkishgerman-ties-at-historic-low-says-scholar-faruk-sen-106324.
2012-yilda Turkiyaga tashrif buyurgan aviakompaniya yoʻlovchilari soni 130 million kishini tashkil etdi, ulardan 45 millioni Istanbul Otaturk aeroportida va 25 millioni Antalya aeroportida boʻlgan.https://www.hurriyetdailynews.com/turkey-rich-in-blue-flags--81420

2014-yilda Turkiyaga 41,4 million xorijiy sayyoh tashrif buyurdi. Sayyohlarning asosiy qismi Germaniya, Bolgariya, Eron, Rossiya, Gretsiya, Gruziya, Ozarbayjondan kelgan. Turkiya Statistika boshqarmasi maʼlumotlariga koʻra, xorijlik sayyohlar 2014-yilda davlat byudjetiga 34,3 milliard dollar hissa qoʻshgan.thumb| Oʻrtakoʻy masjidi va Bosfor boʻgʻozi

 2015-2016-yillar 

2015-yilda (va keyingi 2016-yilda) Turkiyaning F-16 qiruvchisi Suriyada Rossiyaning Su-24 samolyotini urib tushirgach, turk turizm sohasidagi vaziyat keskin oʻzgardi va shundan keyin Rossiya-Turkiya munosabatlari yomonlashdi 6. Fevral oyida maʼlum boʻlishicha, rossiyalik sayyohlarning yoʻqligi va Yevropadan kelayotgan sayyohlar sonining sezilarli darajada kamaygani turk mehmonxonachilarini 1300 ga yaqin mehmonxonani sotuvga qoʻyishga majbur qilgan (ularning umumiy qiymati 10 milliard yevroga yaqinlashmoqda). Kichik oilaviy mehmonxonalar va ulkan hashamatli mehmonxonalar ham sotildi. 2016-yilning bahorida mehmonxona narxlari tushib ketdi. thumb| Qora dengiz sohili

Turkiya 17 yil ichida (1999-yildan beri) ilk shunday holatni boshdan oʻtkazgan. Shunday qilib, 2016-yilning toʻrt oy davomida Antalyadagi rossiyalik sayyohlar soni oʻtgan yilning shu davriga nisbatan 90 % ga kamaydi. Germaniyadan toʻrt oy ichida 30 % ga, Buyuk Britaniyadan — 36 % ga, Daniyadan — 15 % ga kamaydi. , Isroildan kelgan sayyohlar oqimi 73 % ga oshdi va Ukrainadan kelgan sayyohlar soni ham yuqori edi. Avgust oyida Turkiyaga tashrif buyurgan xorijlik sayyohlar soni 38 foizga kamaydi (Financial Times maʼlumotlariga koʻra, bunga mamlakatdagi muvaffaqiyatsiz harbiy toʻntarishga urinishi sabab boʻlgan). 2016-yilda Turkiyaga jami 25 million xorijiy sayyoh tashrif buyurgan (2015-yilga nisbatan 31 foizga kam). Yil oxirida Turkiya, turli ga koʻra, chet elliklarning Turkiyada ancha kam pul sarflay boshlaganligi sababli, chet elliklarning chiqib ketishi tufayli taxminan 15 milliard dollar yoʻqotdi.thumb| Kapalak vodiysi

Keyingi 2017-yilda esa teskari jarayon boshlandi va turistlar oqimi amalda tiklandi. Turkiyaga kelgan xorijliklar soni 27,8 foiz ortib 32,4 million kishiga yetdi. Rossiya 2017-yilda jami kiruvchi trafikdagi 14,6 % ulush bilan Turkiyaning eng yirik turistik bozoriga aylandi. Germaniya deyarli 3,6 million kishi bilan sayyohlar soni boʻyicha ikkinchi oʻrinda turadi (kelganlar umumiy sonining 11,1 %). Eron uchinchi eng muhim bozorga aylandi (2,5 million kishi, 7,7 %). Eng yaxshi 5 ta bozorga Gruziya (2,4 million kishi, 7,52 %) va Bolgariya (1,85 million kishi, 5,72 %) kiradi. Turkiya turizm industriyasi vakillari 2018-yilda mamlakatga 35 milliondan ortiq xorijlik mehmon kelishini taxmin qilishgan edi.
2019-yilda Istanbulga 15 million turist tashrif buyurgan boʻlsa, 2020-yilda — 5 million, yaʼni Turkiyaga kelayotgan jami turistlar oqimining uchdan bir qismga kamaydi. thumb|Kappadokiya

2020-yil boshidan — koronavirus pandemiyasining salbiy taʼsiri (2021-yil oxiridan — „omikron“ shtammi) sezilarli boʻldi.

2020-yil 1-noyabrdan Turkiyada mehmonxonada joylashtirish uchun soliq kuchga kirdi.

2021-yilda Turkiyaning turizmdan tushgan daromadi 2020-yilga nisbatan 2,3 barobar ortib, 24 482,3 million dollarga yetdi.

 Rus yoʻnalishi 

Rossiya sayyohlik kompaniyalari asosan Antalya, shuningdek, uning atrofidagi shaharlar yoʻnalishida ishlaydi: Kemer, Alaniya, Belek va boshqalar; Mersin loylari ham soʻnggi yillarda tobora ommalashib bormoqda. Bundan tashqari, Turkiyada koʻplab sayyohlik agentliklari mavjud boʻlib, ular deyarli har qanday didga mos keladigan tur va turar joyni bron qilish imkonini beradi.
thumb|Qora dengiz hududidagi Uzunkoʻl
thumb| Sharqiy Turkiyadagi Nemrut togʻi
thumb| Istanbuldagi Avliyo Sofiya ibodatxonasi. Yiliga 3 mlndan ortiq sayyoh tashrif buyuradi
thumb| Trabzondagi Sumela vodiysi
thumb| Termossos qadimgi teatr qoldiqlari. Antalya
thumb| Marmaris-Turkiyadagi yozgi dam olish hududi
thumb|Beydogʻlari qirgʻogʻi. Antalya 
thumb|Selsus kutubxonasi
2015-yilning 24-noyabr kuni Suriyada Rossiyaning Su-24 samolyoti turk qiruvchisi tomonidan yoʻq qilinishi bilan bogʻliq hodisa yuz berdi. Bu norozilikka sabab boʻldi.https://www.fvw.de/international/travel-news/visitor-figures-turkey-hopes-for-german-comeback-183518?crefresh=1

Qator Mamlakatlar 2019 2018 2017 2016 20151 7,017,657 5,964,631 4,715,438 866,256 3,649,0032 5,027,472 4,512,360 3,584,653 3,890,074 5,580,7923 2,713,464 2,386,885 1,852,867 1,690,766 1,821,4804 2,562,064 2,254,871 1,658,715 1,711,481 2,512,1395 2,102,890 2,001,744 2,501,948 1,665,160 1,700,3856 1,995,254 2,069,392 2,438,730 2,206,266 1,911,8327 1,547,996 1,386,934 1,284,735 1,045,043 706,5518 1,374,896 1,172,896 896,876 420,831 1,094,1449 1,117,290 1,013,642 799,006 906,336 1,232,48710 901,723 858,506 765,514 606,223 602,48811 880,839 646,365 296,120 205,701 550,77912 875,957 731,379 578,524 555,151 847,25913 836,882 686,891 623,705 593,150 755,41414 763,320 641,484 423,868 357,473 441,09715 578,074 448,327 329,257 459,493 798,78716 569,368 443,732 380,415 293,988 224,56817 564,816 747,233 651,170 530,410 450,67418 557,435 511,559 419,998 413,614 617,40619 474,874 406,469 277,729 203,179 162,86620 455,724 426,916 402,830 240,188 423,74421 444,285 384,397 289,134 320,580 624,64922 426,344 394,109 247,277 167,570 313,70423 401,475 353,628 287,746 310,946 486,04424 377,011 284,195 205,788 213,227 507,89725 376,721 338,837 237,476 191,642 197,55226 374,191 298,620 255,644 179,938 174,48627 335,877 326,278 269,026 329,618 408,84128 311,359 228,251 126,567 87,328 212,46429 311,107 269,649 206,479 215,194380,33830 297,706 252,911 230,881 165,762 174,33031 295,512 288,207 213,333 176,233 171,87332 282,347 225,312 146,852 110,594 178,99733 268,341 266,859 256,059 233,181 246,24534 259,243 188,312 99,395 72,014 234,76235 258,419 245,254 229,229 113,793 204,35536 257,342 178,018 106,757 106,582 236,06337 252,138 241,235 195,745 134,330 143,33138 234,264 176,538 114,155 87,660 109,77539 230,131 147,127 86,996 79,316 131,86940 229,704 199,371 134,264 109,749 112,654 Umumiy 51,747,198 46,112,592 37,969,824 30,906,680 41,114,069
Rossiyadan Turkiyaga tashrif buyurgan sayyohlar:

+ Sayohatlar Yillar Sayyohlar soni 2010-yil 3,1 mln 2011-yil 3,4 million 2012-yil 3,6 million 2013-yil 4,3 million 2014-yil 4,26 milliondan ortiq 2015-yil 3,44 million 2016-yil 860 ming 2017-yil 4,7 million 2018-yil 5,986 million
Milliy bogʻlar

Edigoller milliy bog'i
Valley National Park Munzur

Tarixiy joylar
Kapadokiya

Qiziq faktlar

Koronavirus pandemiyasi sharoitida Turkiyaning diqqatga sazovor joylariga virtual sayohatlar uyushtirish uchun “Virtual muzey” ilovasi ishlab chiqildi.
Ko'pgina muzeylarda virtual sayohatlar mavjud.
 

 
 https://goturkiye.com/
 https://tundratabloids.com/2012/11/04/finnish-tourist-raped-in-turkey-commits-suicide/ 
 https://www.mirror.co.uk/news/uk-news/two-british-sisters-in-horrific-holiday-427304
 https://www.featureworld.co.uk/raped-and-beaten-on-holiday-to-turkey/ 
 
Turkum:Turizm