Zhantas/Cleaned-Uzbek_Wikipedia huggingface dataset:
Ikshvaku

Ikshvaku (Ikshvaku — "shakarqamish") — Hindistonning baʼzi zamonaviy knyazlik avlodlari kelib chiqqan afsonaviy qadimgi hind qiroli, ikshvaku sulolasining birinchi hukmdori va asoschisi (Quyosh sulolasi). Ayodiyadagi ikkinchi yuga boshida hukmronlik qilganСолнечная династия // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона : в 86 т. (82 т. и 4 доп.). — СПб., 1890—1907..

Manu Vayvasvatning oʻgʻli, uning otasi Quyoshning oʻzi — Vivasvat edi The Matsya Purana Архивировано 20 февраля 2014 года.. Toʻfondan keyin tugʻilgan, natijada Qirollik kemasi Malay togʻlarining tepasida ediThe story of Vedic India as embodied principally in the Rig-Veda.

Ikhshvaku oqsoqolining 100ta oʻgʻillaridan Vikukshi Ayodhya quyosh sulolasini, ikkinchisi esa Mithilda hukmronlik qilgan Quyosh sulolasining ikkinchi filialini tashkil qildi. „Vishnu-Purana“ bu ikki filialga tegishli hukmdorlarning toʻliq roʻyxatini beradi. Ushbu filiallarning birinchisi (Ayodxya shoxlari) sevimli hind qahramoni Ramga tegishli edi. Juda koʻp rajput klanlari quyoshli suloladan kelib chiqqan.

Hinduizm matnlarida Ikshvaku Solih va ulugʻvor monarx sifatida tasvirlangan. Yer yuzida toza va muqaddas hayot uchun Indra osmonga koʻtarildi Раджарши // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона : в 86 т. (82 т. и 4 доп.). — СПб., 1890—1907..

Ikshvaku kelib chiqishi haqida gapiradigan mifologik lugʻat Hindistonga Oksu daryosi vodiysidan koʻchib kelgan hunlar yoki saklar (skiflar) qabilasining versiyasini keltiradi Ikshvaku // Мифологический словарь. M., 1991. S. 239.

 

 
 Vishnu Purana Book 4 ch. 1 and 2, P-348 to 377
 THE VALMIKI RAMAYANA — IIT Madras
Turkum: Hind mifologiyasi belgilar
Turkum: Shaxslar: Qadimgi Hindiston
Turkum: quyosh sulolasi
Ikar (mifologiya)

thumb

Ikar (κκαρος) — qadimgi yunon mifologiyasida Dedal va qul Navkrataning oʻgʻli, gʻayrioddiy oʻlimi bilan tanilgan. Dedal va Ikar afsonasining hikoyasiga koʻra, koʻplab asarlar yaratilgan.

 Tarix 
Krit orolidan gʻazablangan Minosdan qochish uchun usta Dedal oʻzi va oʻgʻli uchun mum bilan bogʻlangan qanotlarni yasadi va Dedal: „Juda baland koʻtarilma; quyosh mumni eritadi, juda past uchma: dengiz suvi patlarga tushadi va ular hoʻl boʻladi“ deb aytdi. Ammo Hellasga parvoz paytida Ikar shu qadar uzoqlashdiki, u otasining koʻrsatmasini unutdi va Quyoshga juda yaqin uchib, juda baland koʻtarildi. Quyosh nurlari mumni eritib yubordi, Ikar tushdi va Samos oroli yaqinida dengizda choʻkdi, bu qismda Ikariya nomini oldi. Uning jasadi qirgʻoqqa toʻlqinlar bilan mixlanib, Gerakl tomonidan Ikariya nomi bilan atalgan kichik bir Orolga dafn qilindiPavsaniy. Opisanie Elladi IX 11, 5; Strabon. Geografiya XIV 1, 19. S. 639.

Klassik va undan keyingi davrlarning qadimgi yunonlar Ikar va Dedal afsonalari shaklida qiya yelkanlar ixtirosi xotirasi saqlanib qolgan deb oʻylashgan — keng tarqalgan talqinga koʻra, Dedal va Ikar Kritdan shunchaki shunchaki kemada qiya yelkanlar bilan, nafaqat bir tomonlama shamol, hatto yon va qarshi shamollardan ham foydalanishga imkon beradi. Ushbu ixtirodan oldin faqat tekis yelkanlar ishlatilgan. Sayohat paytida Ikar suvga tushib, choʻkib ketdiPalefat. O neveroyatnom 12; Diodor Sitsiliyskiy. Istoricheskaya biblioteka IV 77, 6; Pavsaniy. Opisanie Elladi IX 11, 5.

 

Turkum: qadimgi yunon afsonalari qahramonlari
Turkum: Krit Afsonalari
Ilak

Ilak, Imlak yoki Amlak — turk anʼanalarida Turkning toʻrtinchi oʻgʻli, turklarning afsonaviy ajdodi, Iafetovning oʻgʻli.

Uning joylashgan joyi hozirgi Qirgʻizistondagi Issiqkoʻl koʻli atrofi hisoblanadi. Unga tuzniTurkmeniya. — Izd-vo Akademii nauk SSSR, 1929. — S. 31. — 416 s. kashf etish kiradi. U OhangaronIlak // Ensiklopedicheskiy slovar Brokgauza i Yefrona : v 86 t. (82 t. i 4 dop.). — SPb., 1890—1907. daryosi vodiysida yashagan va keyinchalik qirgʻiz etnosiga kirgan iroqliklarning avlodi hisoblanadi.

 

Turkum:alifbo tartibida belgilar
Turkum: xalqlarning afsonaviy ajdodlari
Turkum: turkiy mifologiya
Steve Angello

thumb|right|180px|Angello 2015-yilda

Steven Patrik Josefsson Fragogiannis (1982-yil 22-noyabrda tugʻilgan) grek-shved produserdir. Gretsiyaning Afina shahrida tugʻilgan. 

 Diskografiyasi 
Studiyaviy albomlar
 Wild Youth (2016)
 Human (2018)

 

 
 
 
 
 

Turkum:Yashayotgan insonlar
Turkum:1982-yilda tugʻilganlar
Turkum:22-noyabrda tugʻilganlar
Ilion

Ilion (boshqa: λλιννη) — qadimgi yunon mifologiyasining qahramoni Илиона // Энциклопедический словарь — СПб.: Брокгауз — Ефрон, 1894. — Т. XIIа. — С. 922..

Troyan qiroli PriamGigin. Mifi, 90. va Gekubning qizi. Ilion haqidagi eng qadimgi mifograflar bu haqda gapirmaydilar, bu afsona birinchi marta Gigin tomonidan batafsil bayon etilgan boʻlib, u baʼzi bir fojeani takrorlaydi.

U Frakiya qiroli Polimnestorga turmushga chiqdi va unga oʻgʻli Deipilani dunyoga keltirdi, keyin u ogʻlini ota-onasi tomonidan tarbiyalash uchun unga berilgan ukasi Polidor sifatida koʻrsatdi, Polidorni oʻz oʻgʻliday tarbiyaladi.

Qirol axeytlarni Polimnestorga Priam oʻgʻlini oʻldirsa, oltin va Elektra bilan nikohni taklif qildi va u Deipilni Polidor deb oʻylab johillik bilan oʻldirdi.

Polidor Apollon orolidan uning tugʻilgan shahri yonib ketganini, otasi oʻldirilganini va onasi qul boʻlganini bilib, Iliondan soʻradi, izoh oldi. Singlisining maslahati bilan u PolimnestorniGigin. Mifi, 109. koʻr qilib oʻldirdi va afsonaga koʻra Ilion oʻz joniga qasd qildiGigin. Mifi, 243..

Pakuvia „Ilion“ fojiasining qahramoni (nomaʼlum yunon fojiasini tartibga solish). Bir kuni aktyor Fufiy bu rolni ijro etib, mast boʻlib, spektakl paytida uxlab qoldiГораций. Satiri II 3, 61—64..

 

 
 Илиона // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона : в 86 т. (82 т. и 4 доп.). — СПб., 1890—1907.
Turkum: qadimgi yunon afsonalari qahramonlari
Turkum: Priam Bolalar
Turkum: qadimgi yunon mifologiyasida Trakiya
Javaharlal Neru Haykali

Javaharlal Neru haykali — Hindistonning birinchi bosh vaziri Javaharlal Neru oʻz mamlakati va SSSR oʻrtasidagi doʻstona munosabatlarni rivojlantirishda katta rol oʻynagan yodgorlik. Yodgorlik 1996-yilda Lomonosov prospekti va Nikolay Kopernik koʻchasi, Buyuk Moskva sirkining yonida joylashgan Javaharlal Neru maydonida oʻrnatilgan. Bronza haykalida stulda oʻtirgan siyosatchi tasvirlangan. U iyagi bilan qoʻllariga suyanadi, nigohli va masofaga qarab turadi. Haykal poydevorga „Javaharlal Neru“ yozuvi bilan joylashtirilgan. Loyiha mualliflari haykaltaroshlar Dmitriy va Aleksandr Ryabichev, meʼmor E. Rusa va dizayner M. Kireyev edi.

 Tarix 
Yodgorlik ustida ishlash 1995-yilda boshlangan, ammo haykaltarosh Dmitriy Ryabichev uni tugatishga ulgurmay vafot etdi. Haykalni uning oʻgʻli Aleksandr tugatdi. Tantanali ochilish 1996-yilda boʻlib oʻtdi. Tantanali ochilish 1996-yilda boʻlib oʻtdi. Marosimda Hindiston bosh vaziri Haradanahalli Doddegovda Deve Govda ishtirok etdi.

2014-yilda Buyuk Moskva sirkining direktori Edgard Zapashniy Moskva shahar Dumasining madaniyat va ommaviy kommunikatsiyalar boʻyicha komissiyasiga murojaat qilib, yodgorlikni koʻchirishga urinib koʻrdi:

Sirk yaqinidagi maydonda Neru haykali joylashgan. U taxtda oʻtiradi va katta Moskva sirki uchun hech narsa qilmadi. Har yili Buyuk Moskva tsirkiga tashrif buyuradigan 700 ming kishi, uni taxtda oʻtirgani uchun sirkni u qurgan deb oʻylashadi.

2017-yilda yodgorlik taʼmirlandi.

 

 
 
 
 
 
Turkum:Bronza haykallar
Kategoriya: mashhur va taniqli odamlarning Moskva haykaltaroshlik yodgorliklari / Javaharlal Neru
Turkum:alifbo tartibida haykallar
Jambulu Jabayev Haykali

Jambulu Jabayev haykali — qozoq sovet shoiri Akin Jambul Jabayev sharafiga oʻrnatilgan Olmaota shahridagi yodgorlik.

 Yodgorlikning tarixi va tavsifi 
Shoir haykali 1996-yilda qurilgan va uning tugʻilgan kunining 150-yilligiga bagʻishlangan. Yodgorlik butun yodgorlik koʻrinishining yaxlitligini yaratadigan elementlar majmuasidan iborat. Akinning haykali haqiqiy tarzda yaratilgan: oʻychan koʻrinish, oʻng qoʻl tizzada, chap qoʻl esa dombrani ushlab turadi. Yodgorlik akinning ijodiy kayfiyati va ilhomini aks ettiradi. Haykalning orqasida suv ombori obodonlashtirildi.

 Loyiha mualliflari 
Haykaltarosh — X. I. Naurzbaev. haykaltarosh B. Abishev, meʼmorlar-S. K. Baymagambetov, T. Yerliyev, S. Fazilov.

 
 Об одобрении и рекомендации проекта памятника Жамбылу Жабаеву к сооружению г. Алматы. 20 ноября 1995 года Протокол № 7 заседания юбилейной комиссии по проведению 150-летия Жамбыла Жабаева (ЦГА г. Алматы. Ф.116 Оп.1 пр. Л. 8-9).
 О размещении в г. Алматы памятника Ж.Жабаеву 8 февраля 1996 г. Протокол совещания в Департаменте архитектуры и градостроительства г. Алматы (там же. Ф. 116. Оп. 2 Д 203. Л. 12-13).
 О приеме Госкомиссией памятника Жамбылу Жабаеву (Там же. Л. 15,16)
 Каталог документов «Памятники истории и культуры Алматы» подготовлен Управлением архивами и документацией г. Алматы и Центральным государственным архивом г. Алматы.
Jabayev
Jon Yuz Haykali

Jon Yuz Haykali ― Donetskda Djon Yuza sanoatchi, Yuzovka asoschisi (zamonaviy Donetsk) sharafiga oʻrnatilgan. Haykaltarosh — Aleksandr Mitrofanovich Skorix haykali muallifi.

 Musobaqa 
Shahar asoschisi haykalni yaratish uchun tanlov eʼlon qilindi. Tanlovda ishtirok etadiganlar ishlar ijroiya qoʻmitasida namoyish etildi. Leonid Artemovich Brin loyihasi gʻolib boʻldi. Poydevor toshlari oʻrnatildi, ammo shaharning tashkil etilgan sanasi haqida tortishuvlar paydo boʻldi. Yuzao chempionati qozoq qishchilari foydasiga bahslashdi. Yodgorlikning yaratilishi kechiktirildi va haykaltarosh shu orada vafot etdi. Brin vafotidan keyin uning loyihasi talab qilinmadi va yodgorlik Aleksandr Mitrofanovich Skorix tomonidan ishlab chiqila boshlandi.

 Tavsif 
Yodgorlik Markaziy taʼmirlash va mexanik ustaxonalarda quyiladi va 2001-yil 8-sentabrda oʻrnatildi. Yodgorlik past poydevorda, aslida inson balandligida, haykaltaroshning rejasiga koʻra, bu shaxsning insoniy fazilatlarini anglatadi.

 Manzil 
Yodgorlik Donetskning Voroshilovskiy tumanida, Artem koʻchasida, Donetsk milliy texnika universiteti va kutubxonasining uchinchi oʻquv binosida joylashgan boʻlib, u ingliz fabrikasining muhandisi Jon Yuzning kasbini ramziy qilishi mumkin. Dastlab, yodgorlik Artem koʻchasiga yaqinroq edi va 2009-yil avgustda yodgorlik kutubxonaning kirish qismiga yaqinlashdi.

 

 Bibliografiya 
 
 
 
 
 
 
Turkum: Donetsk yodgorliklari / yuz
Turkum: 2001-yilda paydo bo'lgan
Turkum: Voroshilovskiy tumani (Donetsk)
Turkum:Ukraina ko'chirilgan yodgorliklari
Gurkalo

thumb|leftthumb

Gurkalo — Ukrainaning Lvov viloyati Skole tumanidagi sharshara. U Korchin qishlogʻidan 3 km janubi-gʻarbda, Katta daryo boʻyida, Stryi daryosining oʻng irmogʻida joylashgan. Sharsharaning balandligi 5 metr.

Gurkalo sharsharasi Skole Beskidi milliy bogʻi hududida joylashgan va tabiatning gidrologik yodgorligi hisoblanadi.http://www.geolgt.com.ua/images/stories/zbirnik/vipusk26/v2615.pdf
 Joylashuvi 
Sharshara Skole Beskidi milliy tabiat bogʻi hududida joylashgan.
thumb
Suv tushishi balandligi - 5 m. Dengiz sathidan balandligi – 570 m. Sharshara bir kaskaddan iborat boʻlib, qoyali togʻay bilan ikkita soyga boʻlingan, ulardan biri koʻproq suvli; quruq davrda ikkinchi oqim deyarli quribqoladi. Sharshara etagida diametri taxminan 10 m, chuqurligi 2 m ga yetadigan suv chuqurligi bor. 

Daryoning yuqori qismida yoriqlar bor, mahalliy aholi ularni alohida sharshara deb biladi va Kichik Gurkal deb ataydi. Belgilangan piyoda yoʻli Krushelnitsi qishlogʻidan sharsharaga olib boradi.

 

Turkum:Sharsharalar
Deksikreon

Deksikreon ( yoki ) — samoslik savdogar, yunon mifologiyasi va Plutarxning „Axloq“ asari qahramoni.

 Mifologiya 
Plutarx bu voqeani oʻzining „Yunon savollari“ asarida keltiradi. Ehtimol, u uning yoki boshqa birovning fantastikasi, xayolidir va balki hech qachon bunday narsa boʻlmagan. Lekin muallifning taʼkidlashicha Afrodita Samosda DeksikreonПлутарх. Моралии. Греческие вопросы. 54. deb ataladi.

Bir kuni Samos orolidan Deksikreon ismli bir kema egasi Kipr bilan savdo qilmoqchi boʻladi. U allaqachon yuklarni kemalarga yuklashga tayyorgarlik koʻrayotganida toʻsatdan uning oldida Afrodita paydo boʻlib, bortga faqat suv olishni buyuradi va oʻzi darhol suzib ketadi. U itoat qiladi va iloji boricha koʻproq suv yigʻib, qirgʻoqdan suzib ketadi. Ular quruqlikdan yetarlicha uzoqlashganda, dengizda xotirjamlikka erishishdi va kemalar oʻrnidan koʻtarildi. Bu juda uzoq davom etdi, shundan keyin bortda boʻlgan savdogarlar va kemachilar tashnalikdan azob cheka boshladilar. Nima boʻlayotganini tushungan Deksikreon pul evaziga hammaga suv sota boshladi. Shunday qilib, uning daromadi juda sezilarli miqdorni tashkil etdi. Maʼbuda unga boy boʻlishga yordam bergani uchun minnatdorchilik bildirgan holda, u ushbu mablagʻning bir qismini uning sharafiga uning nomi bilan atalgan haykal uchun ajratdi. „Agar bu rost boʻlsa, - deb tugatadi Plutarx hikoyasini, — shuni qoʻshimcha qilish kerakki, maʼbuda bir kishi uchun boylikni emas, balki koʻpchilik uchun najotni orzu qilgan“.

 

 
 Кондрашов А. П. Кто есть кто в мифологии Древней Греции и Рима. 1738 героев и мифов. — М.: РИПОЛ классик, 2016. — ISBN 978-5-386-09554-3.
 Плутарх. Моралии. Греческие вопросы. 54 (с. 355).
Juzeppe Garibaldi Haykali

Juzeppe Garibaldi haykali (Ispaniya Monumento A Juzeppe Garibaldi) — Argentinaning Buenos-Ayres shahridagi Palermo tumanidagi yodgorlik. Italiya maydonida joylashgan, Italiyaning mashhur mustaqillik kurashchisi Juzeppe Garibaldi sharafiga ot haykali Monumentos de la Ciudad de Buenos Aires en plazas o paseos (isp.) — 2021..

Haykal shaharning Italiya jamoasi tomonidan taqdim etilgan va Italiyaning Breshia shahrida joylashgan ustaxonada italiyalik haykaltarosh Evenio Makkanyani tomonidan yaratilgan. U 1904-yil 19-iyunda ochilgan va yodgorlik poydevoriga tosh yotqizish 1898-yildan bir necha yil oldin sodir boʻlgan.

 Yana qarang 
 Italiya maydoni
 

Juzeppe Garibaldi
Turkum: Palermo (Buenos-Ayres)
Turkum: Juzeppe Garibaldi
Turkum: 1904-yilda qurilgan bino va inshootlar
Turkum:Argentinada 1900-lar
Blythipicus rubiginosus

Blythipicus rubiginosus
Naturalis Bioxilma-xillik markazi — Natuurkundige Commissie — Art by Oort, P. van — Qush  — MMNAT01 AF NNM001000142 001.jpg
ilmiy tasnifi
Domen: Eukariotlar
Shohlik: Hayvonlar
Turi: Chordatlar
Sinf: Qushlar
Buyurtma: Woodpeckers
Oila: Yogʻoch oʻsmirlar
Jins: Blyth Woodpeckers
: Blythipicus rubiginosus
Xalqaro ilmiy nomi
Blythipicus rubiginosus (Swainson, 1837)
konservatsiya holati
Blythipicus rubiginosus — oʻrmonchilar oilasiga mansub qushlarning bir turi. Kichik turlarga ajratilmaydi.

 Tarqatish 
Ular Bruney, Indoneziya va Malayziyada (Sumatra, Borneo orollari — bu parvus qushlarining irqi u yerda tasvirlangan, ammo farqlari uni kichik tur sifatida ajratish uchun yetarli emas), janubiy qismida yashaydilar. Myanma, Singapur, shuningdek, Tailandning janubiy qismida. Ular oʻrmonlarda yashaydilar.

 Taʼrif 
Tana uzunligi 23-24 sm. Ogʻirligi 64-92 g. Erkaklar ochroq zaytun-jigarrang boshga ega. Boʻyinning yon tomonlaridagi patlarning uchlari qip-qizil, qip-qizil rang tananing boshqa qismlarida ham uchraydi. Yuqori tomoni jigarrang, ochroq qizil-kashtan qoplamasi bilan jigarrang. dumning yuqori qismi toʻq jigarrang. Tomogʻi xira jigarrang, tumshugʻi uzun va tekis. Irislar quyuq qizil yoki jigarrang qizil rangga ega. Oyoqlari kulrang yoki qora.

Urgʻochilarning tumshugʻi qisqaroq, boshida esa qip-qizil rang yoʻq.

 Biologiya 
Ular hasharotlar lichinkalari, shu jumladan qoʻngʻizlar bilan oziqlanadi. Ular chirigan daraxtni tumshugʻi bilan uradilar.
Dzerjinskiy Haykali

Dzerjinskiy haykali — 1977-2016-yillarda Ozodlik maydonida joylashgan Zaporojye shahridagi Feliks Dzerjinskiy haykali.

 Tarix 
U 1977-yil 20-dekabrda — Butunrossiya favqulodda komissiyasi tashkil etilganining 60-yilligi kuni tashkil etilgan. Uning oʻrnatilishining tashabbuskori Zaporojya viloyatidagi KGB boshqaruvi edi. Loyiha mualliflari haykaltarosh Nikolay Sobol va meʼmor Anatoliy Masyutka edi.

Dzerjinskiyning bronza shaklini quyish loyihasi taklif qilindi, ammo haykaltarosh N. S. Sobolning kontseptsiyasi gʻolib boʻldi-Feliks Edmundovichning „yorqin“ tasvirini yorqin granitda aks ettirish.Muallif yodgorlikni favqulodda rejimda yaratdi-ikki yarim oy ichida yantsevskiy granitidanbuyuk Britaniya kesib tashlad.

Ukraina dekommunizatsiyasiga muvofiq, 2016-yil 10-11 martda yodgorlik Zaporojya shahar Kengashining 19-fevral 2016-yil sessiyasining qaroriga binoan demontaj qilindi.

Uch qismga boʻlingan yodgorlik Janubiy turar-joy massividagi kommunal korxona hududida saqlanadi. Shuningdek, Sergo Ordjonikidze byustini va budenovka shahridagi Komsomolets byustini „bezovta qiluvchi yoshlar“ haykali ham bor.

 

Turkum: 2016-yilda yo'qolgan bino va inshootlar
Turkum: yo'qotilgan yodgorliklar
Zaporozhye
Dzerjinskiy
Turkum:1977-yilda Ukrainada qurilgan bino va inshootlar
Turkum:Zaporizhjya viloyatida 1970-lar
Kategoriya: 1977-yilgi haykallar
Dimitriy Rostovskiy Haykali

Dimitriy Rostovskiy Haykali — 1999-yilda Rostov-na-donu sobori maydonida oʻrnatilgan yodgorlik.

 Tarix 
Rostov va Novocherkassk Eparxiyasining sobori — Rossiya pravoslav cherkovining episkopi va Rostov va Yaroslavl Eparxiyasining metropoliteni, Rostov Dimitriy haykali Bibi Maryamning tugʻilgan sobori oldida oʻrnatildi. Uning 1999-yil 15-dekabrdagi Rostov-na-don sobori maydonidagi tantanali ochilishi shaharning 250 yilligiga bagʻishlandi. Yodgorlik shahar aholisi va haykaltaroshlar tomonidan noaniq baholarga sabab boʻldi, u past sanʼat darajasi, muvaffaqiyatsiz joylashuvi, undagi yozuvlar, avliyoning kiyimi uchun tanqid qilindiMalaxovskiy Ye. I. Xrami i kultovie soorujeniya Rostova-na-Donu, utrachennie i suщestvuyuщie. — Rostov-n/D.: NV, 2006. — 240 s..

Yodgorlikning asl gʻoyasi va bir nechta loyihalari muallifi don haykaltaroshi Anatoliy Sknarin edi. 1989 yilda u Madaniyat vazirligining roziligini oldi va yodgorlikning bir nechta variantlarini yaratdi. Biroq, keyinchalik shahar hokimiyati ochiq ish tanlovini oʻtkazdi, natijada haykaltarosh Vladimir Belyakovning versiyasi gʻolib boʻldi. 1996-yilda shahar rahbarining buyrugʻi bilan boʻlajak yodgorlik poydevoriga birinchi tosh qoʻyildi.

2013-yilda soborga qaragan haykalni tiklash gʻoyasi, shuningdek, maydonda rejalashtirilgan maydonda chap tomonga siljish faol muhokama qilindi.

 

 
 Страница памятника на Викимапии
Rostov
Turkum: 1999 yilda paydo bo'lgan
Essay

Essay (‏יִשַׁי‏‎, Yishai, Yishay —"Xudo bor" yoki „Xudoning inʼomi“‎, Yessi; , Iessai; ) — shoh Dovudning otasiНикифор (Бажанов) Иессей // Иллюстрированная полная популярная библейская энциклопедия в 4-х выпусках. Выпуск II — М.: 1892. — С. 83..

U qadimgi yahudiy oilasidan kelib chiqqan, Obidning oʻgʻli (Rut. 4:22) va Vooz va Moʻab Rutning nabirasi, Efrafe (Efrat) yoki Vefleyemda yashagan (1qirol. 17:12). Uning 8 ta oʻgʻlidan iborat katta oilasi bor edi А. Л. Иессей // Энциклопедический словарь — СПб.: Брокгауз — Ефрон, 1894. — Т. XIIIа. — С. 659.. Iessey bashoratchi Samuel bilan uchrashdi va Dovudni Shohlikka moyladi, trik qirol Saule davrida  (1qirol. 16:1). Dovudning Saul bilan toʻqnashuvidan keyin Moʻabga qochishga majbur boʻldi (1qirol. 22:3).

Isaya paygʻambariga koʻra, Iso Masihning avlodlari (is. 11:1) — Iso Masih. Iesseyvo daraxti-bu Isoning nasl-nasabidir Ишай // Еврейская энциклопедия — СПб.: 1911. — Т. 8. — С. 524—525..

 Oʻgʻillari 

 toʻngʻich, baland boʻyli Eliab (1Tsar. 16:6) (1 Sol. 2:13);
 Abinadab (1Tsar. 16:8);
 Samma (1Tsar. 16:9);
 Natanʼil (1 Solnomalar 2:14);
 Radday (1Chr2:14);
 Ozem (1Chr2:15);
 David.

 
 Библия (1Цар.16; и далее)
 Лопухин А. П.,. Иессей // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона : в 86 т. (82 т. и 4 доп.). — СПб., 1890—1907.
 Иессей // Библейская энциклопедия архимандрита Никифора. — М., 1891—1892.
 

Turkum: Eski Ahddagi Belgilar
Turkum: Dovud
Dmitriy Mendeleyev Haykali

Dmitriy Mendeleyev haykali — kimyogar, davriy qonunning kashfiyotchisi Dmitriy Mendeleyev haykali. 1953-yilda Moskva davlat universitetining kimyo fakulteti binosi oldida oʻrnatildi. Yodgorlik haykaltaroshi Andrey Bembel va meʼmor Lev Rudnev edi.

Yodgorlik quyma temirdan yasalgan va olimning ochilmagan paltoda oʻtirganini tasvirlaydi. Uning qoʻllari tizzasida yotadi, ulardan biri kitob tutadi. Haykal granit poydevoriga joylashtirilgan, unda esdalik yozuvi joylashgan: „Dmitriy Ivanovich Mendeleyev 1834-1907“.

Haykal „Lomonosov nomidagi Moskva davlat universitetining binolar majmuasi“ ansamblining bir qismidir. 1987-yilda u mintaqaviy ahamiyatga ega madaniy meros ob’yekti maqomini berish bilan hukumat tomonidan himoya qilindi.

2014-2015-yillarda Moskva merosi yodgorlikni qayta tikladi. U chang va axloqsizlikdan tozalangan, sayqallangan va maxsus himoya tarkibi bilan qoplangan, shuningdek yoriqlar muhrlangan. Pudratchi „Agey-7“kompaniyasi tomonidan amalga oshirildi.

 

 
 
 
 
 
 
Mendeleev
Mendeleev
Turkum: Moskva haykaltaroshlik yodgorliklari mashhur va taniqli insonlar / Mendeleev
Turkum:1953-yilda Moskvada qurilgan bino va inshootlar
Kategoriya: 1953-yilgi haykallar
Turkum:Mendeleev Yodgorliklari
Dostoevskiy Haykali

Dostoevskiy Haykali ― Sankt-Peterburgda shaharning Markaziy tumanidagi Vladimir maydonida oʻrnatilgan.

 Tarix 
Yodgorlikning muallifi Lyubov Mixaylovna Xolina 1956-yilda Dostoyevskiy granit yodgorligining eskizini yaratdi va keyingi bir necha yil ichida uni yakunladi, ammo turli sabablarga koʻra yodgorlikni oʻrnatish vaqti hali kelmagan. Faqat 1988-yil 31-oktabrda Lensovet Ijroiya qoʻmitasi madaniyat bosh boshqarmasi, RSFSR meʼmorlari va rassomlari uyushmalarining Leningrad tashkilotlari F. M. Dostoyevskiy haykali loyihasini ishlab chiqish uchun tanlov eʼlon qilgan qaror chiqardi. Tanlovga jami 12 ta loyiha taqdim etildi va birinchi mukofotni L. M. Xolina va meʼmor V. A. Petrovning ishi oldi. Biroq, ushbu loyiha amalga oshirilmadi, chunki yozuvchining granit haykalini bronza bilan almashtirish kerak edi.

1993-1994-yillarda loyihaga zarur oʻzgartirishlar kiritildi. L. M. Xolinaning oʻgʻli va nabirasi ishtirokida: rassom Pyotr Aleksandrovich va haykaltarosh Pavel Petrovich Ignatiev ishtirokida. Dostoevskiy haykalining ishlab chiqilgan eskizi Monumentskulptura zavodida bronzaga tashlangan.

Yodgorlikni oʻrnatish joyi F. M. Dostoevskiy muzeyi va shaharning bosh rassomi I. G. Uralovning tashabbusi bilan tanlangan: Bolshoy Moskva koʻchasi xiyoboni, temirchi xiyoboni va Yamskaya (Dostoevskiy) koʻchasining burchagidagi uyning yonidagi Xudo onasining Vladimir ikonasi cherkovi yonida: Dostoyevskiy oʻz kunlarini tugatgan.

Yodgorlik 1997-yil 30-mayda ochilgan, iyulning har birinchi shanbasida Sankt-Peterburgdagi Dostoevskiy kunlari yodgorlik yonida ochilgan.

Dostoyevskiyning balandligi 2 m boʻlgan bronza figurasi uning ishida ish zoʻriqishida oʻtirgan holda tasvirlangan. Yozuvchining nigohi Vladimir Xudoning onasi cherkoviga qaratilgan. Haykal balandligi 1,5 m boʻlgan granit poydevorga oʻrnatiladi, poydevorga „Dostoyevskiy“yozuvi oddiy boʻyalgan harflar bilan yozilgan.

 
 
 
Dostoevskiy
Sankt-Peterburg
Turkum:Markaziy tuman binolari va inshootlari
Dostoevskiy Haykali (Tobolsk)

Dostoevskiy Haykali ― xuddi shu nomdagi maydonda, Butrus va Pol ibodatxonasi yonida joylashgan. Yodgorlik muallifi Mixail Pereyaslavets — Rossiya badiiy Akademiyasining toʻliq aʼzosi, Rossiya Federatsiyasining xalq rassomi, Surikov nomidagi Moskva davlat akademik institutining haykaltaroshlik kafedrasi professori edi.

Bronzadan yasalgan yodgorlikda skameykada Bronzadan yasalgan yodgorlik Fedor Dostoyevskiyning skameykasida 1850-yilda Tobolskda 10 kun oʻtkazgan, Omskdagi qattiq mehnatga boradigan yoʻlda ekspeditsiya qamoqxonasida. Yozuvchi yonida dekembrist Mixail Fonvizinning rafiqasi Natalya Fonvizina unga bergan qamoqxona kishanlari va xushxabar bor. Yozuvchi qoʻpol yogʻoch taxtada oʻtiradi, charchagan koʻrinishga ega, qattiq mehnatdan qoʻpol qoʻllar.

 Yodgorlik tarixi 
Haykalni qurish gʻoyasi „Tobolskni qayta tiklash“ jamoat xayriya jamgʻarmasi rahbari Arkadiy Grigoryevich Yelfimovdan paydo boʻldi, u kelajakdagi yodgorlik muallifi Mixail Pereyaslavtsga murojaat qildi. Bu gʻoya uzoq vaqt oldin paydo boʻlgan, ammo faqat 2007-yilda u jismoniy timsolni oldi. Xayriya jamgʻarmasi ham ushbu ishni moliyalashtirdi.

Yodgorlikni oʻrnatish joyi Tobolsk tarixiy kengashi aʼzolari tomonidan tasdiqlangan, chunki Dostoyevskiy ushbu hududda yuk tashish punktida boʻlgan.

Yodgorlikning ochilish marosimida Tobolsk shahri maʼmuriyati rahbari I. F. Olenberg, yodgorlik muallifi M. Pereyaslavets, „Zelenstroy-loyiha“ MChJ direktori, ob’yektning bosh pudratchisi K. E. Gulevskiy, „NTPI ti“ YoAJ maydonini obodonlashtirish boʻyicha bosh loyiha tashkiloti Omsk, loyihaning bosh muhandisi A. A. Tarvuzov ishtirok etdi. Yodgorlik Tobolskning arxiyepiskopi va Tyumen Dimitri tomonidan Tobolsk pravoslav diniy seminariyasi xorining ishtirokida muqaddas qilingan.

Dostoyevskiy haykali Tobolskdagi M. Pereyaslavtsning Dunin-Gorkavich va Piter Ershov yodgorliklaridan keyin uchinchi asari boʻldi.

 
 Памятник Достоевскому: тобольский дар России 
 Памятник Достоевскому открыли в Тобольске 
 В Тобольске появится памятник Достоевскому
Dostoevskiy
Tobolsk
Iesviy

Iesviy („balandlikda yashaydi“) — eski Ahddagi qahramon, Dovudga hujum qilgan, ammo Abesa tomonidan oʻldirilgan refaimlarning avlodi; yahudiy urf-odatlarida Ishbi be-Nob deb ataladi; eng. Ishbi-Benob (Ishbibenob)Иесвий // Библейская энциклопедия архимандрита Никифора. — М., 1891—1892..

Isroilliklar va Filistlar oʻrtasidagi janglardan birida Dovudni oʻldirishga uringan bu Filist giganti (2tsar. 21:16, 17). Keyin ikkinchisini Abishay qutqardi (Ibron. Abishay), Saruinning oʻgʻli (Ibron. Zeruy), Filistni oʻldirgan. Shundan soʻng Dovudning hamrohlari „Isroilning nuri oʻchmasin“, deb shohni boshqa jangga qoʻymaslikka qaror qilishdiИшби бе-Ноб // Еврейская энциклопедия Брокгауза и Ефрона. — СПб., 1908—1913..

Tadqiqotchilar uchun bu Filistning nomi nomaʼlum boʻlib qoldi va uni tushunish haqida koʻp bahs-munozaralarga sabab boʻldi.Agar Ishbi be-Nob haqiqatan ham „Ishbi Nob“ yoki „Ishbi Nobda yashaydi“ degan maʼnoni anglatsa (slav. Yangi; tom maʼnoda — „tepalik“, „ balandlik“), keyin "nob" nomi ostida Ieronim davrida Nobe nomi bilan tanilgan va hozirda Ramladan Quddusgacha boʻlgan qadimgi yoʻlda joylashgan Bet Nuba deb nomlanishi kerak. Ayalon) va Quddusdan 20 km shimoli-gʻarbda dengiz sathidan 213 m balandlikda joylashgan. U yerda 1192-yilda xoj yurishlari paytida  Richard Lionheart oʻz armiyasi bilan ikki marta qoldiНов // Библейская энциклопедия архимандрита Никифора. — М., 1891—1892..

 Yana qarang 
 Yabusiylar
 Injil nomlari
 

Turkum: Shohlar Kitobi
Turkum: gigantlar (qadimgi yunon mifologiyasi)
Turkum: Dovud
Dievas

Dievas (Dievs, Diev, Deyvs, , , latg. divs, prussiya. deiws — soʻzma-soʻz Xudo) — Boltiq mifologiyasida osmon xudosi, xudolar orasida asosiysiIvanov Vyach. Vs., Toporov V. N. Dievas // Mifi narodov mira: Ensiklopediya. M., 1980. — T. 1. — S.153-158. — Baltiyskaya mifologiya. Dievas odatda passiv xudo sifatida taqdim etilgan va odamlarning taqdiriga bevosita taʼsir qilmagan.

 Panteon 
Etnograf Pyotr Petrovich Shmidt Yer maʼbudasi Zemes-mateni Dievasning rafiqasi deb hisoblagan, u birgalikda hind-evropalik ona yer va ota osmon juftligini tashkil qilgan. Dievsning ikkita oʻgʻli bor, qadimiyroq shaklda — oʻgʻli Usinsh va qizi LaymeLautenbachs J., Deews un welns, Riga, 1885; Biezais H., Die Himmlische Gstterfamilie der alten Letten, Uppsala, 1972.Ivanov Vyach. Vs., Toporov V. N. Dievas // Mifi narodov mira: Ensiklopediya. M., 1980. — T. 1. — S.153-158. — Baltiyskaya mifologiya. Latviya xalq qoʻshiqlarida Dievsning bolalarini boshqa urf-odatlarning ilohiy egizaklari bilan bogʻlaydigan motivlar va ramzlarning parchalari saqlanib qolgan.

 Mifologiya 
1252-yilgi Volin yilnomasida yashirincha sigʻiniladigan xudolar sanab oʻtilgan: „jryashe bogom svoimi vtain, pervomu Nʼnadevi, i Telyavelyu, i Diverikʼzu“ Nomida — diev elementi ajralib turadigan Nnadey va Diverikzu Dievasga ishora qilishi mumkin. Gʻarbiy rus kotibi Ionn Malalaning 1261-yildagi „Xronika“ tarjimasidagi qoʻshimchasida aytilishicha, temirchi xudo Telyavel Perkunas (yoki xudo Soviy) uchun quyoshni quygan va uni Dievas (Anday deb ham ataladi) yaqinida osmonga qoʻyganIvanov Vyach. Vs., Toporov V. N. Dievas // Mifi narodov mira: Ensiklopediya. M., 1980. — T. 1. — S.153-158. — Baltiyskaya mifologiya.

Litva mifologiyasida Dievas faqat otlari bilan, otda yoki aravada, oʻzining boy bezatilgan qoʻrgʻoni joylashgan baland togʻdan tushayotgan holda paydo boʻladi. Novdalarning oʻsishiga va qoʻshchilarning ishiga xalaqit bermaslik uchun u yerga asta-sekin tushadi. Uning vazifalaridan biri qishloq xoʻjaligi: javdarning oʻsishini tezlashtiradi va begona oʻtlarning oʻsishini toʻxtatadi. Osmon xudosi Dievas va uning rafiqasi Jemina, yer maʼbudasi — Boltiqboʻyi va slavyan xalqlariga xos boʻlgan ona yer va ota osmonning arxetipik juftligi.

 Yana qarang 
 Okopyrms — Prussiya xudolar panteonida eng yuqori oʻrinni egallagan xudo.

 

Turkum:Latviya mifologiyasi
Turkum:Litva mifologiyasi
Turkum:osmon va ob-havo xudolari
Turkum: Oliy xudolar
Dies

Dies ( — „kun“) — Rim mifologiyasida kunning timsoli, yunon maʼbudasi GemeraningHyginus. Fabulae, Preface, translated by Smith and Trzaskoma, p. 95.Cicero. de Natura Deorum, 3.17 egizagi, Noksa (Tun) va Skotusning (Zulmat) qizi.

 Ismi 
Lotin tilidagi diēs oti pro-hind-yevropa *dyeu- ildizidan kelib chiqqan pro-italyancha *dijēm soʻzidan kelib chiqqan boʻlib, „kunduzgi osmon“ yoki „kunning yorqinligi“ degan maʼnoni anglatadi (tun zulmatiga qarshi qoʻyiladi). Kunning tegishli pro-hind-yevropa xudosi Dyeus hisoblanadi.

 

 
 
 
Turkum:Rim mifologiyasida ma'buda
Dike (maʼbud)

right|thumb|273x273px| Dike va NemezidaRassom Pyer Pol Pryudon
Dike, Dike, Dika ( — „huquq, adolat, haqiqat“) — qadimgi yunon mifologiyasida ora, dunyo tartibining yagona qonuni sifatida tushunilgan haqiqat maʼbudasi. Dikening atributi tarozi bo‘lgan. Gesiodga ko‘ra, Dike, boshqa oralar kabi, Zevs va Titanida Femidaning qizi bo‘lgan Gesiod. Teogoniya 902; Gesiod. Trudi i dni 256; Orficheskie gimni XLIII 2; Gigin. Mifi 183 .

Ko‘pincha adolat maʼbudasi Astreya bilan tenglashtiriladi Любкер Ф. Δίκη // Реальный словарь классических древностей по Любкеру / под ред. Ф. Ф. Зелинский, А. И. Георгиевский, М. С. Куторга, Ф. Гельбке, П. В. Никитин, В. А. Канский, пер. А. Д. Вейсман, Ф. Гельбке, Л. А. Георгиевский, А. И. Давиденков, В. А. Канский, П. В. Никитин, И. А. Смирнов, Э. А. Верт, О. Ю. Клеменчич, Н. В. Рубинский — СПб.: Общество классической филологии и педагогики, 1885. — С. 394—396..

Orfiklarga ko‘ra, Dike Homos va Yevsebiyaning qizi bo‘lib, Nikta g‘orida Zevsni boqadi Orfika, fr.105 Kern . Dardana tarbiyalagan Nonn. Deyaniya Dionisa III 201 Encyclopedia of Ancient Deities (англ.) — 1 — Jefferson: McFarland & Company, 2000. — P. 151. — 597 p. — ISBN 0-7864-0317-9.

Dike Zevs yaqinidagi Olimpda bo‘lib, odamlar dunyosida adolatga rioya qilishni kuzatgan va otasiga haqiqatdan og‘ishning har qanday ko‘rinishi haqida xabar berganМифы народов мира. М., 1991-92. В 2 т. Т. 1. С. 378, Любкер Ф. Реальный словарь классических древностей. М., 2001. В 3 т. Т. 1. С. 436—438; Псевдо-Аполлодор. Мифологическая библиотека I 3, 1.

Aratning so‘zlariga ko‘ra, Dike bir vaqtlar yer yuzida yashagan, ammo Mis davrida u odamlarni tark etib, osmonga ko‘tarilgan. Uzumzor va Kolos yulduzlarini o‘z ichiga olgan Sunbula yulduz turkumiga aylandi Arat. Yavleniya 100—136; Psevdo-Eratosfen. Katasterizmi 9; Gigin. Astronomiya II 25, 1 . Osmonga ko‘tarilgandan so‘ng, unga tegishli dunyo muvozanatining ramziy vositasi bo‘lib xizmat qilgan tarozi yulduz turkumiga aylandi.

Gomerda faqat vaqti-vaqti bilan uchraydiDrach G. V. i dr. Kulturologiya: Uchebnik dlya vuzov. SPb.: Piter, 2011. S. 115..

Mileziyaliklar umumiy boshqaruv qonuni yoki muvozanat va qasos ritmini Dike nomi bilan atashgan. LXII orfik madhiyasi unga bag‘ishlangan. Parmenidning „Tabiat haqida“ poemasida fr. 1 Dils-Krans, Geraklitda Sm. Гераклит, fr. 19 Markovich. va orfik poemalarda eslatib o‘tilgan fr. B14 Dils-Krans .

Parmenid o‘z poemasida uni „Erini har tomonlama ilmga jalb qiladigan maʼbuda“ deb ataydiSekst Empirik. Dve knigi protiv logikov.

1868-yilda kashf etilgan asteroid (99) Dike Dike nomi bilan atalgan.

 Yana qarang 
 Adolat
 

Turkum: qadimgi yunon ma'budalari
Turkum:xudolar alifbo tartibida
Turkum: adolat ma'budasi
Diktis

Diktis ( „toʻrchi“, „toʻr“ soʻzidan) — qadimgi yunon mifologiyasi personajiMifi narodov mira. M., 1991-92. V 2 t. T.1. S.378. MagnetGesiod. Perechen jenщin, fr.8 M.-U. va dengiz nimfasining oʻgʻli. Ferekidga koʻra, Perisfenning oʻgʻliSxolii k Apolloniyu Rodosskomu. Argonavtika IV 1091 // Primechaniya V. G. Boruxovicha v kn. Apollodor. Mifologicheskaya biblioteka. L., 1972. S.144. Serif orolidagi baliqchi, Polidektning ukasi. Danaya orol qirgʻogʻiga uloqtirilganda uni chaqaloq Persey bilan birga qutqardi. Afina ibodatxonasida Perseyni tarbiyalaganGigin. Mifi 63. Persey ulgʻayganida, Polidekt uni sayohatga yubordi. Qaytib kelib, Persey Diktisni Serifning shohi qildiPsevdo-Apollodor. Mifologicheskaya biblioteka I 9, 6; II 4, 1-3. Afinaliklar Perseyning qutqaruvchilari Diktis va Klimena uchun qurbongoh boʻlganPavsaniy. Opisanie Elladi II 18, 1.

Esxilning „Toʻrni tortayotganlar“ satirik dramasi, Yevripidning „Diktis“ pyesasining bosh qahramoni Любкер Ф. Aeolus // Реальный словарь классических древностей по Любкеру / под ред. Ф. Ф. Зелинский, А. И. Георгиевский, М. С. Куторга, Ф. Гельбке, П. В. Никитин, В. А. Канский, пер. А. Д. Вейсман, Ф. Гельбке, Л. А. Георгиевский, А. И. Давиденков, В. А. Канский, П. В. Никитин, И. А. Смирнов, Э. А. Верт, О. Ю. Клеменчич, Н. В. Рубинский — СПб.: Общество классической филологии и педагогики, 1885. — С. 33—34..

 

Turkum: qadimgi yunon afsonalari qahramonlari
Turkum:Egey orollari afsonalari
Dela

Dela, Deli — demiurg, Ingush va chechenlarning oliy maʼbudi. U yerni va olamni, yerdagi barcha hayotni yaratdi, qolgan maʼbudlar unga boʻysunadilar. U sigʻinishga loyiq zotdir.

Oʻgʻillari Yelta va Eshtr, qizi Tusholi.

 Mifologiya 
Afsonalar va anʼanalarda Dela moʻ’jizalar yaratadigan va muhtojlarga yordam beradigan kuchli va daxlsiz maʼbuddir. Qolgan xudolar uning nazorati ostida. Asosan, afsonalarda ular uning bolalari sifatida namoyon boʻlishadi. Ammo ijobiy fazilatlar bilan bir qatorda u salbiy sifatlarga ham ega („Yelta qanday qilib bir koʻzli boʻlib qoldi“ ga qarang).

 Dunyoning yaratilishi 

 Qanday qilib Yelta bir koʻzli boʻlib qoldi 

 Nartlarning oʻlimi 
Nartlar oʻjarlik bilan barcha maʼbudlar bilan, hatto eng oliylari bilan raqobatlashdilar. Buning uchun Dela ularni 7-yillik ochlik bilan eritilgan mis ichishga majburlab, ularni yoʻq qildi. Yoki ular maʼbudlarni magʻlub eta olmasligini anglab, oʻzlari mis ichishadi. Nart rivoyatlari qahramonlariga yordam bergan.

 Koloy-Kant va Nart-Orstxoylar 
Bir kuni orstxoylar nart Koloi-Kant* ning bir suruv qoʻyini oʻgʻirlab ketishadi. Nart ularni taʼqib qiladi, jang boshlanadi, lekin Orstxoylar gʻalaba qozona boshlaganda, Maʼbud ular va Kolay-Kant oʻrtasida Terek daryosini yaratadi va jangchilarni ikkiga ajratadi.

 Seska-Solsa va tos suyagi 
Bir kuni Seska Solsa yoʻlda shunday kattalikdagi tos suyagini uchratdiki, u otda uning teshigidan bemalol oʻtib ketdi. Hayratda qolgan Seska-Solsa Maʼbuddan bu odamni tiriltirishini soʻray boshladi. Maʼbud uning iltimosini bajaradi va Seska-Solsaning oldida togʻdek katta, ammo koʻzlari yoʻq dev tiriladi. Gigant Maʼbuddan uning koʻrishini iltimos qiladi, lekin Seska-Solsa qoʻrqib ketadi va Maʼbuddan devni yana suyakka aylantirishni soʻraydi. Maʼbud uning xohishini amalga oshiradi, chunki u hech qanday iltimosni rad etmaydi.

 

 
 Далгат Б. К. Первобытная религия ингушей и чеченцев. — Москва: Наука, 2004.
 Мальсагов А. О. Сказки и легенды ингушей и чеченцев / А. И. Алиева. — Москва: Наука, 1983.
 Далгат У. Б. Героический эпос чеченцев и ингушей. — Москва: Наука, 1972.
 Дахкильгов И. А. Ингушский нартский эпос. — Нальчик: Тетраграф, 2012.
 Ахриев Ч. Э. Несколько слов о героях в ингушских сказаниях. // «Сборник сведений о кавказских горцах». — вып. IV. — Тифлис, 1870.
Turkum:Yaratuvchi xudolar
Turkum:Oliy xudolar
Turkum:Vaynax mifologiyasi
Deifont

Deifont  — qadimgi yunon mifologiyasidagi personaj. Geraklning avlodi, Antimaxning oʻgʻli, Frasianorning nabirasi, Ktesippning evarasi, Geraklning chevarasi, Girnefoning eri Diodor Sitsiliyskiy. Istoricheskaya biblioteka VII, fr.13 . U Argivlar bilan muvaffaqiyatli jang qiladi, ularning evaziga shaharlarini olish evaziga ularning otalari, bolalari va xotinlarini asirga oladi Polien. Strategemi II 12 . Qaynotasi Temen oʻldirilgandan soʻng, armiya Argosda qirol hokimiyatini unga topshirishga qaror qiladi Psevdo-Apollodor. Mifologicheskaya biblioteka II 8, 5; Nikolay Damasskiy. Istoriya, fr.30 Yakobi . Pavsaniyning soʻzlariga koʻra, Temenning oʻgʻli Keys va uning akalari Pavsaniy. Opisanie Elladi II 19, 1 hokimiyatni qoʻlga kiritadilar va Deifont Argivlarning qolgan qismidan ajralib chiqib, Epidavrga joylashadi Pavsaniy. Opisanie Elladi II 26, 2 . Bolalari Antimen, Ksantipp, Argey, Orsobiya Pavsaniy. Opisanie Elladi II 28, 6 .

 

Turkum:Argos shohlari
Turkum:Argolida afsonalari
Turkum:Qadimgi yunon afsonalari qahramonlari
Deymos (mifologiya)

Deymos („sarosima, dahshat“) — qadimgi yunon mifologiyasida Ares va Afroditaning oʻgʻillaridan biriGesiod. Teogoniya 934; Nonn. Deyaniya Dionisa XXIX 362, dahshat timsoli. U, uning egizak ukasi Fobos, nifoq maʼbudasi Erida va maʼbuda Enyo jangda Aresga hamroh boʻladiGomer. Iliada IV 440; XIII 299.

Antimaxning sheʼrida Deymos — Ares otining nomiAntimax. Fivaida, fr. 37 Viss. Aristofanning „Dunyo“ komediyasining bosh qahramoni.

1877-yilda Marsning yoʻldoshlarini kashf etgan Asaf Hall ularni Deymos va Fobos sharafiga nomlagan.

 

Turkum:Qadimgi yunon afsonalari qahramonlari
Turkum:Alifbo boʻyicha ma’budlar
Turkum:Qadimgi yunon ma’budlari
Shoh Ismoil Xatai haykali

Shoh Ismoil Xatai haykali — Boku (Ozarbayjon) koʻchalaridan birida shoir va sarkarda Shoh Ismoil Xatai sharafiga oʻrnatilgan yodgorlik.

 Tarixi 
Yodgorlik 1993-yilda Yusif Safarov va Mehdi Mehdizoda koʻchalari chorrahasida, Boku metrosining Xatai bekati oldida oʻrnatilgan. Yodgorlikning haykaltaroshlari Ozarbayjon SSRda xizmat koʻrsatgan sanʼat arbobi, Ozarbayjon SSR xalq rassomi Ibrohim Zeynalov va ozarbayjon haykaltaroshi, rassom va oʻqituvchi Zokir Mehdiyev, meʼmorlari esa P. Huseynov, G. Aliyev. Yodgorlik bronza va granitdan yasalgan.

2007-yilda yodgorlik poydevori rekonstruksiya qilindi, yodgorlik pushti granit plitalari bilan qoplangan va haykalning oʻzi qayta tiklangan. Yodgorlik atrofini obodonlashtirish ishlari ham olib borildi.

2017-yilda Yusif Safarov koʻchasi yoʻlini kengaytirish ishlari davomida xiyobon yoʻq qilingan, biroq Xatai yodgorligi saqlanib qolgan. 2020-yilda yodgorlik yangi parkga koʻchirildi.

 Yana qarang 

 Yusif Safarov koʻchasi (Boku)
 Boku shahar haykallari roʻyxati

 

Turkum:Boku meʼmoriy yodgorliklari
Shein yodgorligi

Shein yodgorligi — bu rus davlat va harbiy arbobi, yaqin boyar (1695-yildan), birinchi rus generalissimusi (1696-yil) Aleksey Semenovich Sheinning Rostov viloyati, Azov shahridagi haykaltaroshlik qiyofasi. Aleksey Shein Qrim yurishlarida qatnashdi va podshoh buyrugʻi bilan oʻqotarlar qoʻzgʻolonini bostirdi. Azov uchun janglarda qoʻmondon eng yuqori harbiy unvonga ega boʻldi. Yodgorlik 2009-yil 12-iyunda ochilgan. Loyiha mualliflari — Rossiyada xizmat koʻrsatgan rassom M. A. Lushnikov; Rossiyada xizmat koʻrsatgan rassom, Rossiya Badiiy akademiyasining muxbir aʼzosi V. P. Mokrousov boʻldilar.

Joylashgan manzil: Azov shahrining tarixiy markazi, Moskovskaya koʻchadagi 23-uy yaqinida.

 Yodgorlik 
2009-yil 12-iyunda Rostov viloyatining Azov shahrida birinchi rus generalissimusi, Buyuk Pyotrning quroldoshi, boyar Aleksey Semenovich Shein (1652 — 1700-yillar) haykali ochildi. Harbiy arbobning bronza figurasi muzey qarshisidagi Azovning tarixiy markazidagi poydevorga oʻrnatildi. A.Sheyn bir qoʻlida qilich, bir oyogʻi qalʼa toshida turgan holda tasvirlangan. Poydevorli yodgorlikning balandligi 5 metrga yaqin.

Pyotrning Azov yodgorligi, Azov qal’asi va oʻlkashunoslik muzeyi bilan birgalikda u Azov va Rossiya davlati yilnomasi sahifalarini eslatuvchi tarixiy majmuani tashkil qiladi. Yodgorlikdagi yozuv quyidagicha: Aleksey Semenovich Shein, birinchi rus generalissimusi (1652-1700).

Bronza figurasi Azovning tarixiy markazidagi Kovalev uyi va Savdo qatorlarining 2-binosi oʻrtasida oʻrnatilgan.

 Tarixi 
1695 va 1696-yillarda Pyotr I Azov yurishlarini — Usmonli imperiyasiga qarshi rus harbiy yurishlarini boshlagan. 1696-yildagi Azov yurishida A. S. Shein rus qoʻshinlarini boshqargan.

Janglar natijasida Azov garnizoni va Donning shimoliy qanotining kirish qismida joylashgan Lyutix qal’asi rus qoʻshinlariga taslim boʻldi. Askarboshi Shein ikkinchi Azov yurishidagi xizmatlari uchun birinchi rus generalissimusi unvoniga ega boʻldi.

Azovning qoʻlga olinishi XVII-asrda Usmonli imperiyasi bilan urushlarda Rossiya uchun birinchi yirik gʻalaba edi. Ruslarning bu katta strategik muvaffaqiyati 1700-yilda Konstantinopol shartnomasi bilan taʼminlandi. Azov Turkiyaning imperiya intilishlarining shimoliy-sharqiy tayanchi boʻlishni toʻxtatdi, Rossiyaning janubidagi Azov dengiziga kirish ochiq boʻldi. Yurishlar natijasida Rossiya Azovga qoʻshni hudud va yangi qurilgan qal’alari (Taganrog, Pavlovsk, Mius) bilan erishdi va Qrim xoniga yillik oʻlpon toʻlashni toʻxtatdi.

 
 Генералиссимус Шеин вернулся в Азов (памятник Шеину) //Азовская неделя. – 2009. - №24 (18 июня). – С.1
 
 ПАМЯТНИКИ ИСТОРИИ И АРХИТЕКТУРЫ.
 Памятник А.С. Шеину
 Памятник первому русскому генералиссимусу, соратнику Петра Великого, боярину Алексею Семеновичу Шеину 
 Памятник Шеину 
Turkum:Harbiylar yodgorliklari
Turkum:Azov yodgorliklari
Sherlock Holmes va doktor Watson haykali

Sherlock Holmes va doktor Watson haykali ― Moskvada 2007-yil 27-aprelda Buyuk Britaniya elchixonasi yonidagi Smolenskaya qirgʻogʻida oʻrnatilgan.

 Tarixi 
Arthur Conan Doyleʼning asarlari qahramonlari detektiv Sherlock Holmes va doktor John Watson yodgorligi Conan Doyleʼning buyuk detektivning sarguzashtlari haqidagi „Scarletdagi tadqiqot“ hikoyasi nashr etilganining 120-yilligi munosabati bilan ochildi. Yodgorlik muallifi Sherlock Holmes’ning sarguzashtlari haqidagi hikoyalarning birinchi illyustratori Sidney Pagetʼning asarlari asosida qahramonlar obrazlarini yaratgan haykaltarosh Andrey Orlov edi. Biroq, qahramonlarning xususiyatlarida Sovet teleserialida ushbu qahramonlarni oʻynagan Vasiliy Livanov va Vitaliy Solominning xususiyatlari osongina eslatadi.

Bronzadan yasalgan haqiqiy oʻlchamdagi figuralarda Sherlock Holmes oʻng qoʻlida trubka va chap qoʻli orqasiga qoʻyilgan holda tasvirlangan. John Watson skameykada qalam va yozuvlar daftarchasi bilan oʻtirgan holda tasvirlangan. Skameykada taniqli qahramonlar bilan suratga tushmoqchi boʻlganlar oʻtirishlari uchun joy qoldirildi. Bu Holmes va Watson birgalikda tasvirlangan yagona yodgorlik. Vasiliy Livanov hazillashib, agar kimdir Watsonʼning yonidagi skameykaga oʻtirib, qoʻlini daftariga qoʻysa, uning koʻp muammolari hal boʻladi, lekin agar Holmes’ning trubasiga tegilsa, jinoiy voqeaga kirib ketish mumkin.

Yodgorlik 2007-yil 27-aprelda ochilgan. Ochilish marosimida Rossiya xalq artisti Vasiliy Livanov va Buyuk Britaniyaning Rossiya Federatsiyasidagi elchisi Anthony Brenton ishtirok etdi. Yodgorlik „Madaniyatlar muloqoti — yagona dunyo“ xalqaro xayriya jamoat fondining „Haykaltaroshlik kompozitsiyalari“ loyihasi doirasida yaratilgan.

 

 
 
 
Turkum:Andrey Orlov
Turkum:2007-yilda Moskvada qurilgan binolar va inshootlar
Turkum:2007-yil haykallari
Turkum:Adabiy qahramonlar uchun yodgorliklar
Turkum:Sherlock Holmes haqiqiy hayotda
Turkum:Moskva haykaltaroshlik yodgorliklari, monumentlar, memoriallar
Avstraliya meʼmorchilik sanʼati

thumb|320x320px| Kvinslend uslubidagi uy
Avstraliya meʼmorchiligi uslubi asrlar davomida Yevropada hukmronlik qilgan revivalistik yoʻnalishlar kabi, birinchi navbatda, hosilaviy boʻlgan va Yevropa uslublaridan ozuqa olgan.

 Fon 
Yevropaliklarning mahalliy aholi bilan dastlabki aloqalari ularni aborigenlar va Torres boʻgʻozi orollari xalqlarining turmush tarzini notoʻgʻri talqin qilishga olib keldi. XX-asrga qadar aborigenlar va Torres boʻgʻozi orollari xalqlarida doimiy binolar va oʻziga xos meʼmorchilik shakllari yoʻqligi haqida notoʻgʻri fikr ham mavjud edi. Aborigen jamoalarini „koʻchmanchi“ deb belgilash erta koʻchmanchilarga anʼanaviy yerlarni egallab olishlarini, ularda doimiy aholi yashamaganligini daʼvo qilib oqlash imkonini berdi. Hozirgi kunda koʻplab dalillar toʻplami mahalliy anʼanaviy arxitektura shakllarining keng doirasi (etno arxitektura sifatida tanilgan) va qurilish boʻyicha murakkab bilimlar mavjudligini koʻrsatadi.
thumb|Migdal
Oʻn toʻqqizinchi asrda avstraliyalik meʼmorlar Angliyadagi oʻzgarishlardan ilhomlangan holda oʻz uslublarini yaratishga kirishdi. Bunda qisman Angliyadan Avstraliyaga amaliyot oʻtash uchun kelgan koʻp sonli meʼmorlar ham sabab boʻldi. XX asrda Amerika va xalqaro taʼsirlar hukmronlik qildi. XX asr oxirida Avstraliya asta-sekin koʻp madaniyatli davlatga aylanganligi sababli, immigrantlarning taʼsiri ham yaqqol namoyon boʻldi. Import qilingan ekzotik uslublar bundan oldinroq tarixiy ahamiyatga ega boʻlgan kam sonli Joss uylari va ibodatxonalarida mavjud edi. Soʻnggi paytlarda boshqa global va Janubi-Sharqiy Osiyo taʼsiri Avstraliya meʼmorchiligi uslublariga ozgina taʼsir koʻrsatdiGeorge Wilkie — Building Your Own Home — Section on Architectural Styles. 2017..

Baʼzi meʼmoriy uslublarga iqlim kabi mahalliy omillarning bevosita taʼsiri boʻldi (toʻgʻridan-toʻgʻri „Filigri“, Kvinslender va „Federatsiya uyi“ uslublari) va mahalliy materiallar va koʻnikmalar hosil boʻldi. Baʼzi avstraliyalik arxitektorlar, xususan, Garri Norris, Roy Grounds, Robin Boyd, Frederik Romberg va Garri Seidler kabi turar-joy arxitektorlari turli harakatlarning boshida boʻlishgan.

 Uslub toifalari 
Avstraliya arxitektura uslublarini ikkita asosiy toifaga boʻlish mumkin: „turar joy“ va „turar joy boʻlmagan“. Turar-joy uslublari eng keng tarqalgan boʻlsa va Avstraliyada qurilgan binolarning aksariyat qismini tashkil qiladi, ammo turar-joy boʻlmagan binolar koʻproq uslublarni namoyish etadi.

Batafsil uslublar:

 Kvinslend va Migdal uslublari
 Avstraliyaning turar-joy boʻlmagan meʼmoriy uslublari 1788-yildan hozirgi kungacha

 Yana qarang 

 Xitoy meʼmorchilik sanʼati
 Vizantiya meʼmorchilik sanʼati

 

 

 Avstraliya meʼmoriy merosi — satira 
 Styles
 Canberra House
 Style resources

Turkum: Arxitektura
Turkum: Avstraliya