Pelé

Pele (Edson Arantis du Nasimentu) (1940-yil 21-oktabr, Tres-Korasoyns, Minas-Jerays shtati — 2022-yil 29-dekabr) — braziliyalik futbolchi. 3 karra jahon chempioni (1958, 1962, 1970). 1956-1974-yillarda „Santos“ klubida, 1957-1970-yillarda Braziliya terma jamoasi tarkibida oʻynagan. „Santos“ futbolchilari bilan birga Janubiy Amerika chempionlari kubogi va qitʼalararo kubok egasi (1962, 1956). 1957—1977-yillarda 1300 ga yaqin toʻp (futbol tarixida rekord natija) kiritgan. „Futbol qiroli“ nomi bilan mashhur. Turli mamlakatlarda unga bagʻishlab 90 dan ortiq qoʻshiq toʻqilgan. „Mening hayotim va ajoyib oʻyin“ (1977) kitobining muallifiOʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil.

Pele oʻyinchi sifatida uch marta jahon chempionligini qoʻlga kiritgan dunyodagi yagona futbolchi. Toʻrtta jahon chempionati ishtirokchisi. 1970-yilgi jahon chempionatining eng yaxshi futbolchisi. 1958-yilgi jahon chempionatining eng yaxshi yosh futbolchisi . 1973-yil Janubiy Amerikaning eng yaxshi futbolchisi. Ikki marta jahon chempionatlarining ramziy terma jamoalari aʼzosi. Qitʼalararo kubok va Libertadores kubogining ikki karra gʻolibi, qitʼalararo chempionlar Superkubogi gʻolibi , San-Paulu shtatining oʻn karra chempioni , Rio San-Paulu turnirining toʻrt karra gʻolibi.

FIFA futbol komissiyasiga koʻra XX asrning eng yaxshi futbolchisi. Tashkilotning rasmiy saytida ovoz berish orqali Pele XX asrdagi ikkinchi eng yaxshi futbolchi. U Xalqaro Olimpiya Qoʻmitasi maʼlumotlariga koʻra ham XX asrning eng yaxshi sportchisi hisoblanadi.

Pele Time jurnali boʻyicha dunyodagi eng nufuzli 100 kishidan biri. U sportdagi ajoyib yutuqlari uchun Braziliya oltin medali bilan taqdirlangan. 1995-1998 yillarda Braziliya sport vaziri lavozimida ishlagan.

2022-yil 29-dekabrda uzoq davom etgan xastalikdan soʻng 82 yoshida shifoxonada vafot etdi.

 Shaxsiy hayoti 
1966-yilda Pele Rosemerie dos Reis Cholbi bilan turmush qurdi. Ular uchta farzand koʻrishdi: Kelly Christina (1967), Edson (1970) va Jennifer (1978). Pele va Rozmeri 1982-yilda ajrashgan. 1994-yilda Pele ikkinchi marta turmush qurdi. Rafiqasi Assuriya Lemos Seixas bilan 2008-yilgacha yashadi. 2008-yilda juflik ajrashdi. Ularning bu nikohdan Joshua va Selest ismli egizaklari bor. 2016-yil iyul oyida u uchinchi marta, yapon millatiga mansub 50 yoshli braziliyalik ishbilarmon ayol Marsiya Sibeli Aoki bilan tumush qurdi.
 Kasallik va oʻlim 
2021-yil sentabrida Pele yo‘g‘on ichakning o‘ng tomonidagi o‘simtani olib tashlash uchun operatsiya qilindi. 2022-yilning yanvarida Pele kimyoterapiya bilan davolanishi malum qilindi. 2022-yil 29-dekabrda u Braziliyaning Morumbi tumanida ogʻir va uzoq davom etgan kasallikdan soʻng 82-yoshida vafot etdi. Pele vafoti munosabati bilan Braziliyada uch kunlik motam eʼlon qilindi. Futbolchi bilan xayrlashuv 2023-yil 2-yanvar kuni kunduzi " Santos " klubi — Vila Belmiro stadionida bo‘lib o‘tadi, mahalliy nashrlarning yozishicha, jasad solingan tobut maydon markaziga o‘rnatiladi. U Santos shahridagi Vertikal qabristonga dafn etiladi.

 Karyera 

+Santos Futbol klubiKlubMavsumCampeonato PaulistaRio-São PauloCampeonato Brasileiro Série AMahalliy musobaqalar.
JamiXalqaro musobaqalarJamiCopa LibertadoresQitʼalararo kubok OʻyinlarGollarOʻyinlarGollarOʻyinlarGollarOʻyinlarGollarOʻyinlarGollarOʻyinlarGollarOʻyinlarGollarSantos19560*0* 11 11195714+15*19+17*95 38*41* 38*41*1958385888 4666 46*66*19593245764*2*3951 43*53*1960303330003333000033*33*19612647785*73355000038*62*19622637005*2*26374*4*2537*48*196319228144*827364*5*123651*19642134436*725370*0*0031*44*19652849754*2*39547*80046*64*196614130*0*5*2*14*13*000019*15*19671817 14*9*32*26*000032*26*19682117 17*12*38*28*005143*30*19692526 12*12*37*38*000037*38*1970157 13*4*28*11*000028*11*1971196 21140700004071972209 16536140000361419731911 30194930000049301974101 179271000002710Umumiy4104685349173*101*636*618*151788659643
+New-York Cosmos rekordlariKlubMavsumLigaPost mavsumiBoshqalarJamiOʻyinlarGollarOʻyinlarGollarOʻyinlarGollarOʻyinlarGoalsNew York Cosmos197595-1412231719762213221811422619772513641164223Jami563186432710766

 Xalqaro 
92 ta rasmiy o‘yinda 77 ta gol urgan Pele futbol bo‘yicha Braziliya terma jamoasining eng yaxshi to‘purari hisoblanadi .

+Xalqaro rekordJamoaYilOʻyinGollarOʻrtacha golBraziliya1957221.001958791.2819599111.221960640.67196100—1962881.001963771.001964320.671965891.121966950.55196700—1968740.571969970.7719701580.531971210.50Umumiy92770.84

 Xulosa 

Pelening gollar va o‘yinlar statistikasi orasida asosan o‘rtoqlik o‘yinlari tufayli farqlanadi. RSSSF taʼkidlashicha, Pele 851 ta rasmiy oʻyinda 778 ta gol urgan. Quyidagi jadval RSSSF (2021) ning soʻnggi eʼloniga asoslangan.

Jamoa Oʻyinlar Gollar Santos FC 666 644 New York Cosmos 64 37 Brazil 92 77 Milliy jamoa 4 4 São Paulo 15 12 Boshqa jamoalar 5 2 Umumiy 851 778

 Filmografiya 
+ Yil Nomi Rol Izoh1969Os Estranhos Plínio Pompeu Televizion serial1971O Barão Otelo no Barato dos Bilhões Doktor Arantes1972A Marcha Chico Bondade1981Escape to Victory Kapral Luis Fernandes1983A Minor Miracle Oʻzi1985Pedro Mico1986Hotshot Santos1986Os Trapalhões e o Rei do Futebol Nascimento1989Solidão, Uma Linda História de Amor2001Mike Bassett: England ManagerOʻzi2016Pelé: Birth of a Legend Mehmonxona qabulxonasida oʻtirgan odam Kameo

Izohlar

 

 
 
 Pelé at National Soccer Hall of Fame
 Pelé: A Legend Looks Back – slideshow by Life magazine
 List of Goals for Brazil
 Pelé at Santos official website
 Pelé at Planet World Cup

Turkum:Pele
Turkum:1940-yilda tugʻilganlar
Turkum:2022-yilda vafot etganlar
Turkum:Braziliyalik erkak futbolchilar
Turkum:Futboldagi erkak hujumchilar
Turkum:1958-yilgi FIFA Jahon chempionati oʻyinchilari
Turkum:1962-yilgi FIFA Jahon chempionati oʻyinchilari
Turkum:1966-yilgi FIFA Jahon chempionati oʻyinchilari
Turkum:1970-yilgi FIFA Jahon chempionati oʻyinchilari
Turkum:Santos F.C. futbolchilari
Turkum:Braziliya milliy futbol terma jamoasi erkak futbolchilari
Turkum:Futbol boʻyicha jahon chempionlari
Turkum:FIFA 100
Turkum:Erkak futbolchilar