Zhantas/Cleaned-Uzbek_Wikipedia huggingface dataset:
Fleskestay

thumb| Daniya Fleskestai

Fleskestay (datcha: flæskesteg), 'flɛːskə.stɐ̯j — Daniyaning eng asosiy milliy taomlaridan biridir. Terisi shilinmagan choʻchqa goʻshtidan Daniyacha usulda dudlanib pishirilgan taom«National Dishes of European Countries», Do It In Europe.. Daniyada Nasroniy Mavlid kunining eng mashhur kechki ovqati. Yogʻ miqdori koʻp boʻlganligi sababli, daniyaliklar uni odatda sovuq mavsumda pishirishni xush koʻradi. Gʻsht yuzasidagi krakerlarga oʻxshaydigan qirsildoq terisi eng mazali tansiq taom (datcha: svær) hisoblanadi.

 Tarixi 
Daniyada asrlar davomida choʻchqa goʻshti eng xushxoʻr taom boʻlib kelgan. Biroq 1860-yillardagi sanoat inqilobidan soʻng, uy sharoitida oʻtin yoqiladigan pechkalardan foydalanila boshlangach, kolbasa va vetchinadan tashqari, qovurilgan choʻchqa goʻshti mashhur taomga aylandi. Goʻsht har doim qirsillab pishishi uchun terisi bilan pishirilgan.

 Anʼanaviy retsept 
Ushbu bayramona taomni tayyorlash uchun choʻchqa boʻyni (dat. nakkekam), toʻshi (dat. svinekam) yoki qovurgʻalari (kotlet qismi) (dat. Ribbensteg) ishlatiladi. Fleskestayni qozonda, pechkada yoki panjarada (gril) pishirish mumkin. Fleskestay har doim qirsillashi uchun teri bilan pishiriladi. Bir boʻlak choʻchqa goʻshtining teri tomoni yuqoriga qarab qoʻyiladi. Avval terini goʻshtgacha orasini tor qilib chiziqcha shaklida kesishingiz kerak. Keyin unga tuz va qalampirni ishqalang. Kesilgan oraliqlarga odatda dafna barglari va taʼbga koʻra chinnigul urugʻi (qalampirmunchoq) qadaladi. Soʻngra goʻsht issiq duxovkada qovuriladi. Taomga qaynatilgan kartoshka yoki mayda karamellangan kartoshka qoʻshib tortiladi(dat. brunede kartofler). Buning uchun shakar tovada yuqori olovda bir parcha sariyogʻ qoʻshib eritib olinadi. Taom tarkibiga, odatda, sariyogʻ va sirka bilan qovurilgan qizil karam ham kiradi (dat. rødkål). Koʻpincha karamga mayda kesilgan olma va qizil qoragʻat sharbati qoʻshiladi. Aksar daniyaliklar fikricha, taomning anʼanaviy retsepti Kristin Mari Jensen tomonidan 1901-yildagi oshxona kitobida yozilganJensen, Kristine Marie (edited and updated by Lundsgaard, Bente Nissen and Bloch, Hanne): Frøken Jensens kogebog, Copenhagen, Gyldendal, 2003, 366 p. (in Danish) ISBN 87-00-21271-7 .

 Buterbrodlar 
Fleskestay qizil karam bilan birga (dat. Flæskesteg med rødkål) javdar noni orasiga qoʻshib tayyorlangan sovuq taom sifatida ham tayyorlanadi. Daniyada Smørrebrød nomi bilan maʼlum boʻlgan sendvich albatta qirsillagan boʻlishi keraq«Roast Pork and Red Cabbage (Flæskesteg med Rødkål)» , Danish Open Sandwiches (Smørrebrød).. Sendvich orasiga qorali, apelsin boʻlagi va tuzlangan bodring tilimlari qoʻshilishi mumkin. Toʻgʻralgan fleskestay qoʻshilgan bulochka yoki gamburgerlarni koʻplab barlar, koʻchalardagi doʻkonlarda sotib olish mumkin. Shuningdek, supermarketlarda muzlatilgan yarim tayyor mahsulot shaklida ham uchratasiz.«Danish Christmas dinner» , Wonderful Denmark.

 Yana qarang 

 Chicharron

 

Turkum:Alifbo boʻyicha taomlar
Turkum:Daniya oshxonasi
Turkum:Rojdestvo
Ramil Islomov

Ramil Raisovich Islomov (1973-yil 21-avgustda tugʻilgan) — oʻzbek va rossiyalik erkin kurashchi, jahon chempionati sovrindori, Osiyo chempioni sanaladi. 

Tarjimai hol 

Ramil 1973-yilda Toshkent shahrida dunyoga keladi. U 1995-yilda Osiyo chempioni boʻldi. 1996-yilda Atlantada oʻtgan oʻyinlarda ishtirok etgan, lekin vaziyat u oʻylagandek boʻlib chiqmay 5-oʻrinni egallaydi. Ramil 1997-yilda jahon chempionatining kumush medali sovrindori boʻldi.

Kurashchi 1998-yilda Osiyo oʻyinlarining kumush medalini qoʻlga kiritdi. Oʻziga ishongan Islomov 1999-yilda Osiyo chempionatining kumush medali va jahon chempionatining bronza medali sovrindori boʻldi. Ramil 2000-yilda Osiyo chempioni boʻlishga erishdi, biroq Sidney Olimpiadasida jarohati butkul bitmagani sababli 17-oʻringa tushib ketadi. 

Ramil Ismoilov 2003-yilda Rossiyaga koʻchib oʻtdi va "MHSK"ga aʻzo boʻldi, shu yilning oʻzida Yevropa chempionatida 5-oʻrinni egalladi.

Hozirgi kunda erkin kurash boʻyicha Rossiya ayollar terma jamoasi bosh murabbiyi.https://infosport.ru/person/borba-volnaya/islamov-ramil-raisovich 

Mukofot va unvonlar

• 1996-yilda “Shuhrat” medalihttp://lex.uz//uz/docs/-2379499 Respublikaning bir guruh sportchi va sport ustozlarini mukofotlash toʻgʻrisida

• 2000-yilda Oʻzbekiston Respublikasida xizmat koʻrsatgan sportchihttp://lex.uz//uz/docs/-2367699 Oʻzbekiston Respublikasi mustaqilligining toʻqqiz yilligi munosabati bilan fan, sogʻliqni saqlash, madaniyat, ma’rifat, ommaviy axborot vositalari va ijtimoiy sohalar xodimlaridan bir guruhini mukofotlash toʻgʻrisida

 Ramil Islomov

Turkum:Oʻzbekiston kurashchilari
Turkum:Oʻzbekistonlik erkak kurashchilar
Onuris

Onuris (Misr: Anhar, Anhar, Anharet, Anhur; boshqa-Grech. Ὄνουρις)  — ov va urushning qadimgi misrlik neteri (ilohiy tamoyil). U Apopga qarshi kurashda Raga yordam beradi, togʻ esa setga qarshi kurashda yordam beradi. Qadimgi Yunon Ὄνουρις, soʻzma-soʻz „eshak quyruq“, oʻsimlik malvovnik degan maʼnoni anglatadiDrevneegipetskaya kniga myortvix. Slovo ustremlyonnogo k Svetu — M.: Eksmo, 2004. — 432 s. — (Antologiya mudrosti). ISBN 5-699-09113-0.

Onuris qadimgi yunoncha Iapetus  Titanidlar otasi, Atlantis, Menoit, Prometey va Epimeteyga  toʻgʻri keladi. Gretsiyada uni Aresga ham oʻxshatisharediDrevneegipetskaya kniga myortvix. Slovo ustremlyonngo k Svetu — M.: Eksmo, 2004. — 432 s. — (Antologiya mudrosti). ISBN 5-699-09113-0.

Onuris xudosining tantanali epitheti"Uzoqdan olib keladigan kishi" dir. Onuris Nubiya choʻlidan oko ra-Tefnutni Arslon shaklida qaytayotgan  Shuga oxshar ediI. V. Rak. Mifi Drevnego Yegipta. — M. 1993./str.51. Menhit maʼbudasi bilan birgalikda hurmat qilinadi. Tunik kiygan oʻsmir sifatida tasvirlangan, uning oʻng qoʻli doimo yuqoriga koʻtarilgan.

 

Turkum:Misr xudolari
Turkum:Alfavit tartibida qagramonlar
Turkum:Mifologik qahramonlar alifbo tartibida
Turkum:Qadimgi Misr xudolari
Turkum:Nubiya xudolari alifbo tartibida
Turkum:Ov xudolari
Turkum:Alfavit tartibida xudolari
Turkum:Urush xudolari
Hasan Hüseyin Korkmazgil

Hasan Hüseyin Korkmazgil (1927—1984-yil 26-fevral) – turk shoiri, sotsialistik-realistik sheʼriyatning yetakchi namoyandalaridan biri sifatida ijod qilgan adib.
thumb|260x260px| Hasan Hüseyin Korkmazgil qabri, Karşıyaka qabristoni

 Hayoti 
Hasan Hüseyin 1927-yil Sivasning Gurun tumanida tugʻilgan. 1948-yil Hasan Hüseyin Adanadagi oʻgʻil bolalar litseyini, undan keyin 1950-yili Anqaradagi Gazi taʼlim institutini tamomlagan. Hasan Hüseyin Korkmazgil dastlabki faoliyatini Goʻksun shahridagi maktabda dars berishdan boshlagan. Siyosiy qarashlari sababli oʻqituvchilikdan haydaladi, hibsga olinadi va siyosiy harakat ishtirokchisi sifatida ayblanib sudlanadi. 1955—1960-yillarda Gurun va Sivasda kotiblik qilgan. Bundan tashqari, rassom va qurilishda ishchi boʻlgan.

1960-yil biroz muddat Istanbulda yashaydi, keyin esa Anqaraga koʻchib oʻtadi. „Akis“ jurnalida ishladi. U bir muddat (1968—1970) „Forum“ jurnalining badiiy sahifalariga muharrirlik ham qiladi. „Qizil irmoq“ nomli kitobi uchun kommunistik targʻibot olib borganlikda ayblanadi va unga qarshi jinoiy ish ochiladi. Hasan Hüseyin 3 yilga ozodlikdan mahrum qilinadi. Lekin biroz muddat oʻtgach oqlanadi.

Hasan Hüseyin oʻrta maktabda oʻqib yurgan kezlardayoq ilk sheʼrlarini yoza boshlaydi. Uning dastlabki sheʼri 1959-yilda „Dost“ nomli jurnalda chop etilgan edi. Bu yillarda uning hajviy hikoyalari ham nashrdan chiqadi. „Kavel“ (tarjimasi: Ish tashlash, 1963) nomli kitobi bilan 1964-yilda Yeditepe sheʼriyat mukofotini, 1970-yil „Kızılkuğu“ nomli asari uchun TRT telekanalining „sanʼat muvaffaqiyati“ mukofotini (1971), 1981-yil Ömer Faruk sheʼr mukofoti va „Filizkıran Fırtınası“ asari uchun Nevzat Üstün mukofotini (1981) qoʻlga kiritgan.

Shoir 1983-yilda miyasiga qon quyilishi oqibatida bir yil davomida ogʻir ahvolda yashagan. 1984-yil 26-fevralda esa oʻz uyida vafot etgan. Maltepe masjidida oʻqilgan janoza namozidan keyin Karşıyaka qabristoniga dafn qilingan.

 Oilasi 
Hasan Hüseyin Korkmazgilning rafiqasi Azime Korkmazgildan „Bir Oğlum Olacak Adı Temmuz“ sheʼrida tilga olingan Temmuz Korkmazgil (1965) ismli bir oʻgʻli bor. U ham ijod qilib keladi.

 Sheʼrlari 
 Kavel (1963)
 Temmuz Bildirisi (1965)
 Kızılırmak (1966)
 Kızılkuğu (1971)
 Ağlasun Ayşafağı (1972)
 Oğlak (1972)
 Acıyı Bal Eyledik (1973)
 Kelepçemin Karasında Bir Ak Güvercin (1974)
 Koçero Vatan Şiiri (1976)
 Haziranʼda Ölmek Zor (1977)
 Filizkıran Fırtınası (1981)
 Acılara Tutunmak (1981)
 Işıklarla Oynamayın (1982)
 Tohumlar Tuz İçinde (1988)
 Kandan Kına Yakılmaz (1989)

 Hajviy hikoyalari 
 Öhhöööö! (1964)
 Made in Türkey (1970)
 Bıyıklar Konuşuyor (1971)

 Sarguzasht 
 Bağdat Basra Yollarında (1974)

 Bolalar uchun kitoblar 
 Eşeğin Gözyaşları
 Aşıcı Baba
 Ormanın Öcü
 Ressamın Bıldırcınları
 Becerikli Çocuğun Düşleri

 

Turkum:1984-yilda vafot etganlar
Turkum:1927-yilda tugʻilganlar
Pitis

Pitis (dr. Nitus) — yunon mifologiyasida Pan xudosining sevgisini rad etib, qaragʻay daraxtiga aylangan pokiza togʻ nimfasi (oreada).

 Tasviriy sanʼatda 
thumb|360x360px| Pan va pitit. III-asr Rim mozaikasi. Neapol milliy arxeologiya muzeyi
Afsonaning birinchi versiyasiga koʻra,  shimoliy shamol xudosi Borey oshiq boʻlgan Pitis nay tovushlarini eshitgan. Unda echki tuyoqli xudo Pan oʻynagan. Musiqadan hayratga tushgan Pitis Panning oldiga kelib, u bilan gaplashdi. Sevganini oʻzga xudoning oʻyiniga qiziqishini  koʻrib, Borey rashkdan alangalanib, katta kuch bilan puflay boshladi, shu tufayli badbaxt nimfa oyogʻida turolmay, tubsizlikka tushib, vafot etdi. Pitisning qaygʻuli taqdiri koʻplab xudolarga taʼsir qildi.Gaia nimfaga hamdard boʻlib, uni qaragʻay daraxtiga aylantirishga qaror qildi. Pan esa, uning xotirasiga, bagʻishlab boshiga qaragʻay novdalaridan gulchambar kiyishni boshladiPytis // Romania una et diversa: Literaturwissenschaft..

Afsonaning yana bir versiyasida Pan Pitisni taʼqib qilib, unga zoʻravonlik qilgan. Nimfa uning sevgisini rad etdi, shuning uchun Pan uni gʻazadan uni oʻldirdi. Soʻngra syujet birinchi versiyaga oʻxshash stsenariy boʻyicha rivojlanadi: Pitis archa  (yoki qaragʻay) ga aylandi va Pan nimfa xotirasiga uning shoxlaridan bosh kiyim yasadi. Bularning barchasi Panning yana bir afsonasini aks ettiradi: xuddi Pitis kabi, echki tuyoqli xudo yana bir nimfni — Siringni taʼqib qilib, u Pandan qochib, botqoq qamishiga aylandi; keyinchalik bu qamishdan Pan Bokira SiringaPytis // Romania una et diversa: Literaturwissenschaft. nomini olgan kop qamishli nay yasaydi.

Pitisning hikoyasi kamida uchta qadimgi yunon shoirlari tomonidan toʻplangan: Nonnom Panopolitanski („Dionisus“, II, 108), Long („Dafnis va Hloya“, II, 7 va 39) va Lukian („oʻliklarning dialoglari“, 22, 4Lucien de Samosate. Dialogues des morts, 22, 4..

 Tasviriy sanʼatda 
Syujet sahnalari baʼzi rasmlarda tasvirlangan: III-asrga oid Rim mozaykasida (Neapol Milliy arxeologiya muzeyida saqlangan)Creativity and healing // Wayback Machine. Internet archive. va Edvard Kalvertning 1850-yillarda yozilgan moyli rasmida (Britaniya muzeyida joylashgan). Shunga oʻxshash syujetda — Pan va Siring haqida (Nikolas Pussin, Jeykob Jordans, Fransua Baucher, Uilyam Bugero, Annibale Karrakchi, Arnold Beklin, Lorens Alma-Tadema, Maksfild Parrish va boshqalar) koʻproq sanʼat asarlari yaratilganLos mitos griegos de Robert Graves.

 

 
 Питис // Мифологическая энциклопедия.
 Pitys // Википедия.
 Кондрашов А. П. Легенды и мифы Древней Греции и Рима. — : 2005
Turkum:Oreadalar
Kreusa

Kreuza (Creusa (Erexteyning qizi)  — qadimgi yunon mifologiyasi qahramoniМифы народов мира. В 2 т. М., 1991-92. Т.2. С.14. Erechtheus va Praxithealarning qizi. Rivoyatning Afina namunasiga koʻra, ApollonПавсаний. Описание Эллады I 28, 4 Afina akropolining shimoliy yonbagʻridagi gʻorlardan birida Еврипид. Ион 11, 1401 Kreuza bilan qoʻshiladi va undan IonПсевдо-Аполлодор. Мифологическая библиотека I 7, 3 tugʻilgan. Fessaliyalik Ksufga turmushga beriladi va undanПсевдо-Аполлодор. Мифологическая библиотека III 15, 1 va ikki oʻgʻil: Achaea va Ionni hamda qizi DiomedesniГесиод. Перечень женщин, фр.10, ст.20-24 М.-У. dunyoga keltirgan. Boshqa bir afsonaga koʻra, u Germesdan Kefalusni tuqqanГигин. Мифы 160, возможно, ошибка.

Afsona Sofoklning „Kreuza“ va „Ion“ tragediyalarida, Evripidning „Ion“ tragediyasida qayta ishlangan.

1902-yilda kashf etilgan asteroid Kreuza sharafiga (488) Creusa deb nomlangan.

 Afsonashunoslikda 
Kreuza oʻz opa-singillari taqdiridan xalos boʻlgan edi, chunki ular oʻzaro birortasi vafot etsa, oʻz joniga qasd qilishga qasamyod qilganda Kreuza goʻdak edi.

„Ion“ tragediyasi syujetiga koʻra, Kreuza Ksufga turmushga chiqishdan ancha oldin Apollondan homilador boʻlgan. Apollon Kreuzani otasining gʻazabidan himoya qilish uchun homiladorlikni yashirish maqsadida oʻz kuchidan foydalangan. Keyin Kreuza yana Apollon yordami bilan uzoq gʻorda yolgʻiz holda farzandini dunyoga keltirgan, lekin otasining haqoratlaridan qoʻrqib, goʻdakni oʻsha gʻorda qoldirishga majbur boʻlgan. Shundan soʻng, Apollon Germesdan chaqaloqni oʻz ibodatxonasiga olib borishni va chaqaloqning u yerda voyaga yetishi uchun choralar koʻrishni iltimos qiladi. Bu orada Kreuza vijdon azobi chekib, pushaymon boʻlib, bolani olish uchun gʻorga qaytib keladi. Uni o‘sha yerda topa olmagach, „go‘dak yovvoyi hayvonlarning qurboni bo‘lgan“, degan oʻy bilan yuragi ezilib, uyiga qaytadi.

Yillar oʻtgach, Ksuf Kreuza bilan nikohida farzand boʻlmayotganing sababini folbindan soʻrash uchun Delfiga boradi va Apollon maʼbadida oʻsgan Ionni uchratadi. Apollon tomonidan aytilgan bashorat tufayli Ion Ksufga uning oʻgʻlidek koʻrinadi, shuning uchun Xuthus (Ksuf) oʻsmir yigitni asrab olishga qaror qiladi. Kreuza erining bepushtligini taxmin qilmay, Ion Xuthusning oʻtmishdagi qilmishidan bo‘lgan bola deb o‘ylab, yigitni zaharlamoqchi bo‘ladi. Biroq Ion bu fitnani oʻz vaqtida fosh etib, Kreuzani o‘ldirmoqchi ham bo‘ladi. Ion Kreuzani Apollon qurbongohida bosib oladi, Kreuza esa rahm-shafqat qilishni soʻraydi. Oxir-oqibat, Kreuza Pifiyaning aralashuvi tufayli omon qoladi. Pifiya Ionga tashlandiq holda topilganini aytib beradi. U Ionga uni olib kelishgan savatni koʻrsatadi. Oʻsha paytda, savatdagi narsalar tavsifidan soʻng, Kreuza Ion Apollondan tugʻilgan, gʻorga tashlab ketgan oʻz oʻgʻli ekanligini anglaydi. Sahna soʻnggida Afina Kreuzaga eridan ikki oʻgʻilli boʻlishini vaʼda qiladi, buning uchun Xuthus esa maʼbadda sodir boʻlgan voqealar haqida hech narsa bilmasligi kerak edi.
Pirehm

Pirehm (qadimgi yunoncha: nyarapuks) — qadimgi yunon mifologiyasidagi qahramon. Makedoniyadagi Amidon shahridan (μµυδνν) peonsning yoʻlboshi Aksios daryosida joylashgan, uning joylashuvi aniq maʼlum emas. Troya ittifoqchisi Gomer. Iliada II 848; Psevdo-Apollodor. Mifologicheskaya biblioteka E III 34 . Gomer Pirehmning kelib chiqishi haqida hech narsa demaydi. Krit Diktis uni Aksiya oʻgʻli deb ataydi (Aksios daryosining eponomi (yunoncha: Αξόs) zamonaviy Makedoniyada. Patrokl vahimaga tushgan troyanlarga hujum qilganda, Axillesning zirhlarini kiygan Patrokl tomonidan oʻldirilgan Gomer. Iliada XVI 289 . Patrokl toplangan dushmanlarning oʻrtasiga nayzani tashlaganida, Pirham Protesilay kemasida edi. Kritskiy Diktisning yozishicha, Pirehm  Diomedni peshonasiga nayza otib oʻldirdi.

 

 
 Diktis Kritskiy. Dnevnik Troyanskoy voyni / Perevod s latinskogo i kommentarii V. N. Yarxo // Vestnik drevney istorii. — Moskva, 2002.
Turkum:Paeoniya hukmdorlari
Turkum:Qadimgi yunon mifologiyasida Frakiya
Turkum:Troyan urushi ishtirokchilari
Turkum:Qadimgi yunon miflarining qahramonlari
Pirena

Pirena (boshqa: Πειρήνη) — qadimgi yunon mifologiyasining qahramoni. Nimfa. Asopa va Metopaning qizi Vakxilid. Epinikii IX 62; Diodor Sitsiliyskiy. Istoricheskaya biblioteka IV 72, 1 . Lehea va Kenhreyning onasi (Poseydondan); yoki Ebalaning qizi („Buyuk Eoi“ sheʼrida) Gesiod. Velikie Eoi, fr.258 M.-U. Pavsaniy. Opisanie Elladi II 2, 3 . Oʻgʻli Kenxreyga motam tutib, Korinfdagi manbaga aylandi Pavsaniy. Opisanie Elladi II 3, 2 .Korinfning ikkita portida uning ikki oʻgʻlining ismlari bilan atalar edi.

Boshqa mualliflaning fikriga koʻra, Pirena Axeloyning qizi. Kiknning onasi (Aresdan) Psevdo-Apollodor. Mifologicheskaya biblioteka II 5, 11 Мифы народов мира. М., 1991-92. В 2 т. Т.2. С.313.

 

Turkum:Korinfning Afsonalari
Turkum:Nimfalar
Turkum:Korinfning afsonalari Vikipediya: Vikidlarning elementlariga havola qilingan Maqolalar
Pilemen

Pilemen (boshqa: Πυλαιμένης) — qadimgi yunon mifologiyasiLyubker F. Реальный словарь классических древностей. M., 2001. V 3 t. T.3. S.179, Paflagoniyaning qiroli. Belsatning Oʻgʻli. Troyan urushida TroyaningGomer. Iliada II 851; Psevdo-Apollodor. Mifologicheskaya biblioteka E III 34 ittifoqdoshi, paflagonlardan kelgan.

„Iliadning“ beshinchi qoʻshigʻida MenelayGomer. Iliada V 576 tomonidan qanday oʻldirilganligi tasvirlangan, ammo XIII qoʻshiqda u tirikGomer. Iliada XIII 658 va oʻldirilgan oʻgʻli Garpalion uchun motam tutayotgani haqida eslatib oʻtilgan. Gigin uni Axilles tomonidan oʻldirilganligini qayd etadi Gigin. Mifi 113 . Bu qarama-qarshilik antik davrda sezilgan va Iliadaning turli mualliflar tomonidan yozilganligi foydasiga dalil sifatida ishlatilgan.

 

Turkum: qadimgi yunon afsonalari qahramonlari
Turkum: troyan urushi a'zolari
Turkum: qadimgi yunon mifologiyasida kichik Osiyo
Elarji

thumb| Suluguni pishloqli Elarji
Elarji (gruz. ელარჯი) — koʻp pishloq qoʻshilgan makkajoʻxori boʻtqasi. Samegrelo tumanidan kelib chiqqan milliy gruzin taomi. Suvda yoki (anʼanaviy ravishda Gruziya uchun xos boʻlmagan) sutda qaynatiladi. Pishloqlardan odatda suluguni ishlatiladi.

 Tayyorlash 
Har xil nisbatda suv (sut) va pishloq qoʻshiladigan, shuningdek, butun makkajoʻxori donalaridan3 foydalangan holda tayyorlanadigan bir nechta elarji retseptlari mavjud.

Taomni tayyorlash uchun makkajoʻxori uni sovuq suvga qoʻshiladi va ikki soat davomida qaynatiladi. Boʻtqa quyuqlashganda, u olovdan olinadi va unga maydalangan suluguni yoki Imeretian pishlogʻi.
qoʻshiladi (u hajmining deyarli yarmini egallashi mumkin). Keyin taom pishloq eriguncha oʻrtacha olovda yana isitiladi. Koʻkatlar bilan tortish ham mumkin.

Elarji nonushta 5 uchun mos taom hisoblanadi.

 

 

 Poxlyobkin V. V. Epardji // Kulinarniy slovar. — M.: Izdatelstvo „E“, 2015. — S. 428—429. — 456 s. — 4000 ekz. — ISBN 978-5-699-75127-3.
Turkum:Alifbo boʻyicha taomlar
Oq ayol

Oq ayol — ingliz-sakson, nemis, slavyan va boshqa folklor anʼanalarida uchraydigan oq libosda ayol arvohi; koʻp hollarda, maʼlum bir Oq ayolning tarixi va qiyofasi baʼzi mahalliy fojia afsonasiga bogʻlangan , koʻpincha eri, sevgilisi yoki boʻlajak turmush oʻrtogʻi tomonidan ayolning yoʻqolishi yoki xiyonati bilan bogʻliq.

Nemis folklorida oq ayolning qiyofasi bir-biridan farq qiladi: keltlar va keyinchalik ingliz, shuningdek, masalan, Shveysariya afsonalarida, oq ayol koʻrinishi tez-tez tashlandiq qishloqlarda sodir boʻladi, arvohga aylangan ayolning kelib chiqishi nomaʼlumMit Shakespeare durch die Welt der Geister, s. 162., korinishi esa irland  folklor arbobiga oʻxshash boʻlishi mumkin, ancha keyin tashkil etilgan XV-asrdan nemis afsonalari, bu arvoh har doim olijanob oilalar bilan bogʻliq va faqat oilaviy qal’alarda paydo boʻladi. Bunday hikoyalarda oq ayolning paydo boʻlishi koʻpincha oila aʼzolaridan birining oʻlimiga sabab boʻlgan, biroq ayni paytda u oilaning ajdodi boʻlgan, uning koʻrinishi xavf emas, balki biror narsa haqida ogohlantirish sifatida koʻrilgan. Shunga oʻxshash syujetdagi  afsonalar Fransuz folklorida ham  mavjudDames blanches, rouges et vertes sur le site de la France pittoresque (extraits du dictionnaire des superstitions).

Germaniyada, Plassenburgdagi oq ayol Gogentsollerna haqida eng mashhur afsonalari (bu oila aʼzolarining oʻlimini oldindan aytib, 1940-yilgacha, faqat Plassenburgda emas, balki Ansbach va Bayrot kabi boshqa oila qal’alarida ham paydo boʻlgan) va Berlin shahar saroyidan oq ayol haqidaSage von der Weißen Frau. XVI-asrda Bert von Rosenberg (nemis. Bertha von Rosenberg) ota-bobo va Bohemiyada baron von Neigaus va Rosenberg oilasida paydo boʻlgan „oq ayol“ haqida soʻz boradi. Berlin qal’asida uni 1625-1628-yillarda, keyin 1790-yilgacha bir necha marta koʻrishgan, ESBGA koʻra esa — 1840-1850-yillarda koʻrilgan. „Oq ayol“  rus imperatori Anna Ioannovnaga oʻlimidan oldin kelgan ediAfrodita u vlasti. Tsarstvovanie Yelizaveti Petrovni — Yevgeniy Anisimov — Google Knigi.

 Yana qarang 
 Yokai
 Yurey
 Arvoh
 Qora Shaq
 

 
 Белая женщина // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона : в 86 т. (82 т. и 4 доп.). — СПб., 1890—1907.
Turkum:Slavyan folklor
Turkum:Nemis folklor
Turkum:Ingliz folklor
Turkum:Arvohlar
Pracetas

Pracetas (Skt: Pracetas — "dono", „aqlli“) Прачетас // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона : в 86 т. (82 т. и 4 доп.). — СПб., 1890—1907., hind mifologiyasida Prachinabarhaning oʻn oʻgʻli va okean Savarnaning qizilari, Vishnu Puranaga koʻra, oʻn ming yilni buyuk daryo tubida Vishnu xudosi ularni insoniyatning ajdodlaridan qilganini chuqur fikr yuritib oʻtkazganВеды // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона : в 86 т. (82 т. и 4 доп.). — СПб., 1890—1907..

 Tanqid 
ESBE mualliflarining fikriga koʻra, Prachetas haqidagi hikoya oʻnta Pradjapati (Prajâpati: prajâ ― "avlod", pati ― "Hukumron"Праджапати // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона : в 86 т. (82 т. и 4 доп.). — СПб., 1890—1907., „Janob“), insoniyatningПитарас // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона : в 86 т. (82 т. и 4 доп.). — СПб., 1890—1907. ajdodlari — oʻnta Maxarishilar haqidagi afsonani qayta ishlanganligi (donishmandlar), Brahmaning ruhiy oʻgʻillari, ulardan va butun insoniyatМанаса-путра // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона : в 86 т. (82 т. и 4 доп.). — СПб., 1890—1907. kelib chiqqan deb ham ataladi:

 Pitaras (Skt: Pitaras — „otalar“, „ajdodlar“);
 Manasa-putra (Skt: Mânasâ-putras ― "ruhning oʻgʻillari") — u ruhan tugʻilgan Brahma oʻgʻillari.

 

Turkum:10 (raqam)
Turkum:Hind mifologiyasining birinchi darajali odamlari
Chixirtma

Chixirtma (gruz. ჩიხირთმა) — Sharqiy Gruziyada yaratilgan gruzin milliy taomi boʻlib, quyuq tovuq yoki qoʻzi goʻshtidan tayyorlangan bulyonga asoslangan, un va tuxum kislotasi qoʻshib quyuqlashtirilgan, ziravorli quyuq shoʻrva. Chixirtma tarkibida sabzavot yoki yorma garnirlar mavjud emas. Chixirtmaning hidi va taʼmi boshqa gruzin shoʻrvalaridan keskin farq qiladi. „Chichitma“ deb nomlangan gruzin shoʻrvasining retseptini 1875-yilda mashhur oshpaz mutaxassisi E. A. Avdeeva nashr qiladi..  

Tuxum-kislota ziravori undan keyin suzilgan bulonga solinadi, uni oz miqdorda un, iliq bulyon va limon, anor sharbati yoki uzum sirkasi bilan birlashtirilgan koʻpirtirilgan sarigʻidan tayyorlanadi. Tuxum aralashmasidagi kislota oqsilning flagella va nodullar bilan koʻrimsiz tugunli va xivchinli kulrang iplarga burilmasligi uchun kerak. V. V. Poxlyobkinning fikricha, bunday mazkur retsept bizning eramizdan bir necha asr oldin Eron, Kavkaz orti va Turkiyada shoʻrva tayyorlashda qoʻllangan. Yakuniy bosqichda chihirtmaga qovurilgan piyoz va koʻplab ziravorlar qoʻshiladi va ulardan imeretin zaʼfaron damlamasi, yalpiz va tklapi ajratiladi. Chixirtmaga qurmoq-suneli qoʻshilmaydi. Baʼzi retseptlarda sariyog ' bilan qovurilgan piyoz unli oq sous bilan birga bulyon bilan aralashtiriladi, tuxumli ziravor tugʻralgan oʻtlar va suyultirilgan qaynatilgan sirkadan tayyorlanadi. Chixirtma toʻgʻralgan goʻsht bilan tayyorlanadi. U suxariklar bilan isteʼmol qilinadi, xohishga qarab, tarelkaga bir necha tomchi limon sharbati qoʻshiladi.

 

 

 
 Poxlyobkin V. V. Chixirtma // O kulinarii ot A do Ya: Slovar-spravochnik. — Mn.: Polimya, 1988. — S. 204—205. — 224 s. — 200 000 ekz. — ISBN 5-345-00218-5.
 Poxlyobkin V. V. Chixirtma // Kulinarniy slovar. — M.: Izdatelstvo „E“, 2015. — S. 403. — 456 s. — 4000 ekz. — ISBN 978-5-699-75127-3.
 
 
 
 Chixirtma // Kultura pitaniya. Ensiklopedicheskiy spravochnik / Pod red. I. A. Chaxovskogo. — 3-e izdanie. — Mn.: „Belorusskaya ensiklopediya imeni Petrusya Brovki“, 1993. — S. 408. — 540 s. — ISBN 5-85700-122-6.
 
 Charles Sinclair. chikhirtma // Dictionary of Food: International Food and Cooking Terms from A to Z. — Second Edition. — London: A & C Black, 2004. — P. 128. — 632 p. — ISBN 978-1-4081-0218-3.
Pik

Pikhttp://annales.info/roma/small/picus.htm (icus; oʻrmonchi) — Rim mifologiyasida dala va oʻrmonllot. Par xudosi, bashorat xudosi. Aventin tepaligidagi bogʻda yashagan. U avgur temir bilan yoki boshida qizilishton qushi bilan tasvirlashganМифы народов мира. М., 1991—92. В 2 т. Т. 2. С. 312; См. Валерий Флакк. Аргонавтика VII 232.

Saturnning oʻgʻli, Faunning otasi Vergiliy. Eneida VII 49—50 . Loranda saroy qurilgan Vergiliy. Eneida VII 171 . Ovidning hikoyasiga koʻra, u nimfa Canenta (yoki Pomona) ni sevgan va sehrgar Kirk unga oshiq boʻlgan. Saturnning oʻgʻli, Fannning otasi. Lavrentyevda saroy barpo etgan. Ovidiyning hikoyasiga koʻra, u nimf Kontentaga (yoki Pomona) oshiq boʻlgan, unga esa sehirgar Kirka oshiq edi Ovidiy. Metamorfozi XIV 320—434 . Yoki uning rafiqasi uni qizilishtonga aylantirdi va bu qizilishton chaqaloqlar Romula va Remani ovqatlantirgan Plutarx. Rimskie voprosi 21 .

Yevgemerga koʻra, Pik Ossuriyaning birinchi qiroli boʻlib, uning oʻgʻli Belga hukumronlikni topshirib, gʻarbga borib, Kronosning otasidan Italiyaga hukumronlik huquqini meros qilib oldi Комментарий О. П. Цыбенко в кн. Диодор Сицилийский. Историческая библиотека. Кн. 4—7. СПб., 2005. С. 352. Diodorning hikoyasiga koʻra, Pik odam, Saturnning oʻgʻli va Zevs deb atalgan Ninning akasi, Italiyaning qiroli va 200-yil hukmronlik qilgan. Uning turli xil ayollardan koʻplab oʻgʻil va qizlari bor edi, jumladan, oʻgʻli Favn.  Uni Kritga dafn qilishdiDiodor Sitsiliyskiy. Istoricheskaya biblioteka VI, fr. 5 .

 

 
 Гончаров В. А. Архаические черты в образе Пика // Nortia. Вып. 6. Воронеж, 2009.
Turkum:Rim mifologiyasidagi xudolar
Aligo

Aligo (frans. aligot) — kartoshka pyuresi (koʻpincha sarimsoq bilan) aralashtirilgan pishloqli taom boʻlib, u Fransiyaning markaziy massivining janubidagi Aubrak tumanida (Averon, Kantal, Lozer, Oksitaniya) tayyorlanadi.. Averon boʻlimining fondyusiga oʻxshash bu taomi Overni restoranlarida keng tarqalgan.

Anʼanaviy ravishda Tomme de Laguiole (Tomme fraîche) yoki tomma d’Auvergne pishloqidan tayyorlangan aligo fransuz taomi hisoblanadi va mahalliy gastronomiyada Tuluza kolbasalari yoki qovurilgan choʻchqa goʻshti bilan yuqori baholanadi. Tomme oʻrniga boshqa pishloqlardan ham foydalaniladi, jumladan kantal, mosarella va layol. Pishloqni tanlash juda muhim va bu natijaga katta taʼsir koʻrsatadi. Tommani Fransiyadan tashqarida topish qiyin va boshqa koʻplab pishloqlar juda qattiq deb hisoblanadi. Pishloq yumshoq, sutli taʼmga ega boʻlishi kerak, lekin juda shoʻr boʻlmasligi va oson erimasligi kerak. Buyuk Britaniyada Lankashir pishloqi eng yaxshi pishloq hisoblanadi. Mumsimon kartoshkadan koʻra kukunlisi afzal koʻriladi..

 Tarkibiy mahsulotlar 
Aligo sariyogʻ, qaymoq, maydalangan sarimsoq va eritilgan pishloq bilan aralashtirilgan kartoshka pyuresidan tayyorlanadi. Taom silliq elastik tuzilishga ega boʻlganda tayyor boʻladi. Retseptlar turlicha boʻlsa-da, Larousse Gastronomique masalliqlar sifatida 1 kg kartoshka; 500 g tomma, layol yoki kantal pishloqi; 2 tishcha sarimsoq; 30 g sariyog '; tuz va qalampirni koʻrsatishadi.

 Tarixi 
Bu taom Santyago-de-Kompostelaga ketayotgan ziyoratchilar uchun tayyorlangan boʻlib, ular mintaqada tunab qolishgan. Afsonaga koʻra, aligo dastlab non bilan tayyorlangan, keyinchalik u Fransiyada paydo boʻlganidan keyin kartoshka bilan almashtirildi. Bugungi kunda u qishloqlardagi yigʻilishlarda va ziyofatlarda asosiy taom sifatida xizmat qiladi. Aligo hozirgacha Averon uylarida va koʻcha bozorlarida qoʻlda tayyorlanadi. Aligoni anʼana boʻyicha Overni qizil sharobi bilan tortiladi.

 Etimologiyasi 
Ehtimol, oksitancha alicouotʼdan, ehtimol lotin aliquid dan yoki qadimgi fransuz harigoteridan olingan. Rohiblar ziyoratchilarni kutib olgan alle cuite („boring, ovqatlaning“, „hamma narsa tayyor“) iborasidan kelib chiqqanligi haqidagi maʼlumot ham mavjud.

 

 
 Ужин по-французски. Мои рецепты, вдохновленные Франции / Мелисса Кларк. — М: ЭКСМО, 2022
Turkum: fransuz oshxonasi
Turkum: Yonma-Ovqatlar
Turkum:Pishloqli taomlar
Prelat

Prelat ( yondi. — yuqorida belgilangan) — kardinallar, arxiyepiskoplar, yepiskoplar, generallar va monastir ordenlari provinsiyalari, abbatlar va Rim-katolik cherkovi tuzilmalarida yuqori lavozimlarni egallagan boshqa shaxslarga nisbatan qoʻllaniladigan tarixiy atama; hozirda — faxriy unvon (Hazrati Hazrati Faxriy prelate), shuningdek, shaxsiy prelaturalar va hududiy prelaturalarni boshqaradigan shaxslarning lavozimi.

 Tarixi 
Oʻrta asrlarda sobor va kollegial cherkovlar rektorlari va boshqa qonunlar ham prelatlarga tegishli edi. Rimda Papa saroyida xizmat qilgan palatin prelatlar unvoni bor edi. Rim Kuriya prelatlarining maqomini belgilovchi birinchi hujjat Rim papasi Aleksandr VII Inter caeterasning 1659-yil 13-iyundagi konstitutsiyasi edi. Biroq, keyinchalik, dunyoviy shaxslar cherkov davlati boshqaruvida yuqori lavozimlarga tayinlana boshladilar, ular bir vaqtning oʻzida prelat unvonini oldilar. Papa Piy IX bu amaliyotni 1847-yilda yakunladi va faqat Rim Kuriyasida yuqori lavozimlarni egallagan ruhoniylar uchun prelat unvonini saqlab qoldi.

Papa Piy XI 1934-yil 15-avgustdagi konstitutsiyada prelatlarning 2 toifasini belgiladi:

 Birinchisi, prelatlar kollejlaridan birining aʼzolaridan iborat edi.
 Ikkinchisi — prelatlar kollejlarining birortasiga aʼzo boʻlmagan shaxslar, praelati domestici (ayniqsa, turli mintaqalarning taniqli ruhoniylari).

6 ta prelat kolleji mavjud edi:

 Birinchisiga arxiyepiskoplar va yepiskoplar kiradi.
 Ikkinchisida — Fiokchettoning prelatlari, ular tarkibiga 4 nafar mansabdor shaxslar kiradi:
 Vitse Camerlengo;
 Apostol palatasining bosh auditori;
 Apostol palatasining bosh gʻaznachisi;
 Hazrati mayordomo.
 Uchinchi kollej havoriy protonotariallardan tashkil topgan;
 Toʻrtinchisi — Rota Rim sudining auditorlari;
 Beshinchisi — Apostol palatasining ulamolari;
 Oltinchi — referendumlar va maslahatchilar (ovoz berish huquqiga ega) Apostol imzosi.

 Yana qarang 
 Shaxsiy prelatura
 Hududiy prelatura
 Hazrati hazratlarining faxriy prelati
 Prelat Fiokchetto

 
Turkum: Prelatlar
Bafeus jangi

Bafeus jangi yoki Koyunhisar jangi Halil İnalcık, (1997) „Osman Gazi’nin İznik Kuşatması ve Bafeus/Koyunhisar Muharebesi“, Osmanlı Beyliği (1300-1389), Tarih Vakfı Yurt Yayınları, ISBN 978-975-333-067-1, 97p. — 1302-yil 27-iyulda Vizantiya imperiyasi va Usmonli bekligi oʻrtasida boʻlib oʻtgan jang. Bafeus jangi Vizantiya va Usmonlilar oʻrtasida boʻlib oʻtgan ilk qurolli jangdir. Jangda Usmon Gʻozi boshchiligidagi Usmonli qoʻshini gʻalabaga erishdi. Tarixchi Halil İnalcıkka koʻra, ushbu jangdan soʻng Usmonlilar imperiyasiga asos solingan.

 Fon 
Turli Usmonli i va Yeoryos Pahimerisga asoslanib, Halil Inalcik Bafeus jangining sababini Usmonli imperiyasining Nikea (bugungi Iznik)ni turklar hukmronligi ostiga qaytarish istagi ekanligini koʻrsatadiİnalcık, Halil; sf. 303.
 Jangning yeri 
Koyunhisar jangi deb taʼriflangan urush, bugungi kunda Bursa viloyatining Yenişehir tumanidagi Koyunhisar yoki boshqa (sobiq) nomi bilan Hamidiye qishlogʻi joylashgan tekislikda boʻlib oʻtgan^ Halil İnalcık: Kuruluş Dönemi Osmanlı Sultanları, Türk Diyanet Vakfı, İstanbul, 2010, ISBN 978-605-55-8606-5, pp.36-38^ Studies in Ottoman history in honour of Professor V. L. Ménage Isis Press 1994, p. 205. Dastlab Bursa hokimi Adranos, Kestel va Kite tekfurlari Usmon Beyga qarshi birlashdilar. Vizantiya imperatori Andronikos II ham asosan pulli askarlardan iborat 2,000 dan ortiq jangchi birliklarini joʻnatdi. Ammo bu joʻnatilgan Vizanti birligi Usmon I qoʻmondonligidagi Usmonli qoʻshini tomonidan Iznikning janubiy-gʻarbiy qismidagi Koyunhisar (Bafeus) tekisligida yanchib tashlandi.

Bu urushda magʻlub boʻlgan Vizantiya qoʻshinlari koʻp talofat koʻrmagani va markaziy Vizantiya kuchiga mansub Alan asli yollanma askarlarning koʻpchiligi tarqoq holda Iznikga qaytganligi maʼlum qilingan. Usmonli qoʻshinidan Usmon Ining jiyani Aydogʻdu jangda halok boʻlganligi haqida maʼlumot borNorwich, John Julius, (1991) Byzantium: The Decline and Fall, Londra:Penguin ISBN 0-14-011447-5, say.263 . Aydogʻdu aslida Dimbos jangida vafot etgan boʻlib, Koyunhisarga dafn etilgan.
 Jangning natijasi 
 Kite qal’asi fath etildi.
 Bursaning shimolidan tashqari uch tomoni Usmonli beyligi tomonidan qurshaldi.
 Usmonlilar Vizantiya tekfurlarini magʻlub etib, zotan zayiflashib qolgan Vizantiya imperiyasini kuchini yanada zayiflashtirdi.
 Iznik va Izmit shaharlarini fath etish uchun yoʻl ochildiKazhdan (1991), p. 1484.
 1313-yilda Harmankaya tekfuru Köse Mihal musulmon boʻlib, usmonlilarga qoʻshildi. Xuddi shu yili Lefke, Mekece, Akhisar, Geyve va Leblebici qal’alari fath etildi.
 Tarixchi Halil Inalcik 2009-yildagi intervyusida ushbu jangdan soʻng Usmonli bekligi davlat darajasiga yetganligini taʼkidlagan.

 

 
 
 
 
Turkum:Vizantiya-Usmonli urushlari
Turkum:Usmonli imperiyasi ishtirokidagi janglar
Pomo

thumb| Pomo qiz, XX-asr boshlari. Surat: Edvard Kertis
Pomo — Amerika Qoʻshma Shtatlarida, Kaliforniyaning shimoli-gʻarbiy qismida joylashgan hind xalqlari guruhi. 1990-yilda ularning umumiy soni 4900 kishi edi. Ular pomoan tillarida gaplashardilar, ingliz tilini oʻzgartirib. Bir necha oʻnlab odamlar kashaya tilida, 10 ga yaqin odam markaziy Pomo tilida, janubi-sharqiy va sharqiy Pomoda 1 kishidan soʻzlashadi, qolgan tillar yoʻq boʻlib ketgan. Imonlilar xristianlar: katoliklar va protestantlar. Qisman saqlanib qolgan anʼanaviy marosimlar.

Ular 7 guruhga boʻlingan: janubiy pomo, janubi-gʻarbiy pomo yoki kashaya („tezkor, chaqqon“ dan oʻz nomi), markaziy pomo, shimoliy pomo, shimoli-sharqiy pomo, sharqiy pomo, janubi-sharqiy pomo.

Bu nom "pomo-poma" — „qizil tuproqli boʻshliq yaqinida yashaydiganlar“ dan kelib chiqqan, shimoliy Pomo oʻrtasidagi qishloqning nomi, ehtimol fotoalbomlarning rivojlanishidan kelib chiqqan.

Janubi-gʻarbiy pomo (kashaya) hududida 1812-1841-yillarda rus aholi punkti bor edi Ross (keyinchalik Fort Ross), kreollar, kodiak eskimoslar bilan aralash nikohlar, ruslar keng tarqalgan. Kashaya tilida rus tilidan olingan 40 ga yaqin oʻzshashliklar saqlanib qolgan.

 
 Pomo People: Brief History
 Big Valley Band of Pomo Indians
 Pomo History, Location, Language, Daily Life, Land, and Today
 Dry Creek Pomo Indians
 А.А.Истомин. Селение Росс и калифорнийские индейцы \\ "Советская этнография", 1980, №4, с.57-69.
 А.А.Истомин. Индейская политика российской колониальной администрации в Калифорнии в 1821-1841 годах // Власть в аборигенной Америке. М., 2008, с.500-524.
 R.L.Oswalt. Kashaya Texts. Berkeley, 1964.
Turkum:AQSh xalqlari
Turkum:Kaliforniya Hindulari
Shamol kuchi

Shamol kuchi — bu tuzilmalarga yoki ularning tarkibiy qismlariga iqlimiy shartli oʻzgaruvchan harakatlardan biri.

 Xususiyatlari 
Qurilish norma va qoidalarining 2.01.07-85 „Kuchlar va taʼsirlar“ning 6-bandiga binoan shamol kuchi struktura yoki element konstruksiyalarining tashqi yuzalariga taʼsir qiluvchi normal bosim; tuzilmaning yuzasiga teguvchi yoʻnaltirilgan ishqalanish kuchi, uning vertikal yoki gorizontal proyeksiyasi maydoniga tegishli; oʻtkazuvchan yopiq tuzilmalar, ochilish yoki doimiy ochiq teshiklari boʻlgan binolarning ichki yuzalariga qoʻllaniladigan normal bosimSNiP 2.01.07-85* Nagruzki i vozdeystviya (s Izmeneniyami № 1, 2) toʻplami sifatida qaraladi.

„Kuchlar va taʼsirlar“ ning yangi nashrida bu taʼrifga binoning umumiy qarshiligi va aylanuvchi vaqtSP 20.13330.2016 — Nagruzki i vozdeystviya tufayli tashqi kuchlarning proektsiyalari toʻplami qoʻshildi.

Shamol kuchi asosan bosim va assimilyatsiya taʼsiridan iborat. Bu shamol oqimiga taʼsir qiladigan bino atrofidagi bosimning taqsimlanishi bilan bogʻliq.

Bino va inshootlarni loyihalashda shamol kuchini hisoblash ikkita parametrni — oʻrtacha komponentni va pulsatsiyani hisobga olgan holda amalga oshiriladi. Bunday holda, kuch ushbu ikki parametrning yigʻindisi sifatida aniqlanadi.

Kuch miqdori bir necha omillarga bogʻliq:

 shamol tezligi;
 binoning qavatlar soni;
 uyning tuzilish xususiyatlari (shakli)Building Loading — Wind Load.

Kompyuter texnologiyalarining rivojlanishi bilan shamol kuchini modellash mumkin boʻldi, masalan, birinchi navbatda yuk koʻtaruvchi qurilmalar uchun qoʻllaniladigan chekli elementlar usulidan foydalangan holdaKompyuternoe modelirovanie vetrovoy nagruzki s pomoщyu metoda konechnix elementovGOST 1451-77 Krani gruzopodʼemnie. Nagruzka vetrovaya. Normi i metod opredeleniya amalga oshirish imkoni yaratildi.

 

 
 Савицкий Г. А. Ветровая нагрузка на сооружения. М.: Стройиздат, 1972.
 Gupta, Ajaya Kumar and Peter James Moss. Guidelines for Design of Low-Rise Buildings Subjected to Lateral Forces. Boca Raton: CRC Press, 1993. ISBN 0-8493-8969-0.
 Гордеев В. Н., Лантух-Лященко А. И., Пашинский В. А. Нагрузки и воздействия на здания и сооружения. М.: АСВ, 2008. ISBN 978-5-93093-404-5
Turkum:Qurilish muhandisligi
Turkum:Shamol energetikasi
Kxmerlar

Kxmerlar (kxmer: ខ្មែរ, ― shimoliy kxmer lahjasi: kʰmɛr yoki kambodjaliklar) — millat, Kambodjaning asosiy aholisi. Umumiy soni taxminan 16 million kishini tashkil etadi, ulardan 14,2 million kishi Kambodjada, 895 ming — 1,3 million kishi — Vetnam janubida (Kxmer Krom) va 1,4 million kishi Tailandda yashaydi.

 Til 
Ular avstroosiyo oilasining mon-Kxmer turkumining Kxmer (Kambodja) tilida gapirishadi. Kxmer yozuvidan faydalanishadi.

 Din 
Kxmerlar asosan janubiy boʻlim (Teravada) buddizmiga eʼtiqod qiladilar. Kambodjadagi ruhoniylar oilalarida diniy unvon erkakdan singlisining oʻgʻliga ona tomondan oʻtishi mumkin edi, chunki Kxmer ruhoniylari turmush qurmaslikka rioya qilganlar Ledgerwood J. Khmer Kinship: The Matriliny/Matriarchy Myth // Journal of Anthropological Research, Vol. 51, No. 3 (Autumn, 1995), p. 248 .

 Tarix 
Kxmer xalqi bizning eramizning boshida koʻplab Kxmer qabilalarini, ehtimol janubiy Indochinaning asl aholisini qoʻshni mamlakatlarning, ayniqsa Hindistonning yuqori madaniyati taʼsiri ostida qoʻshni qabilalar bilan birlashtirish jarayonida shakllangan. Hindiston va Kxmer sivilizatsiyasi yaqindan bogʻliq edi, lekin ularning yaqinlashuvi har doim ham doʻstona xarakterga ega emas edi, bu ikkala tsivilizatsiyaning madaniyatiga katta taʼsir koʻrsatdi Bosch R. Khmer Sculpture // The Metropolitan Museum of Art Bulletin, Vol. 18, No. 5 (May, 1923), p. 129 . Bu jarayonda qiyin joylarda yashovchi tog ' qabilalari ishtirok etmadi.Antropologik nuqtai nazardan, kxmery Janubiy mongoloidlarga tegishli, ammo baʼzi veddoavstraloid xususiyatlariga ega, ayniqsa togʻli kxmerlarda kuchli ifodalangan.

Zamonaviy Kambodja, Laos, Vetnam va Tailand hududida Kxmer imperiyasi yoki Indochina hududining koʻp qismini egallagan Kambudjadesh bor edi.

Kxmerlar 1953-yilda Fransiyadan mustaqillikka erishdilar Pouvatchy J. Cambodian-Vietnamese Relations // Asian Survey, Vol. 26, No. 4 (Apr., 1986), p. 440.

 Anʼanaviy faoliyat 
Kxmerlarning asosiy faoliyati qishloq xoʻjaligi (guruch, joʻxori); chorvachilik va baliqchilikni koʻpaytirish muhim rol oʻynaydi.

 Yana qarang 
 Qizil kxmer
 Kxmer sanʼati
 Fransiyadagi kambodjaliklar
 

 
 Большая советская энциклопедия.
 Дажан Б. Кхмеры. М.: Вече, 2009.
 Bosch R. Khmer Sculpture // The Metropolitan Museum of Art Bulletin, Vol. 18, No. 5 (May, 1923), pp. 129—130.
 Pouvatchy J. Cambodian-Vietnamese Relations // Asian Survey, Vol. 26, No. 4 (Aprel, 1986), pp. 440—451.
 Ledgerwood J. Khmer Kinship: The Matriliny/Matriarchy Myth // Journal of Anthropological Research, Vol. 51, No. 3 (Autumn, 1995), pp. 247—261

 
 Center for Khmer Studies
Turkum:Tailand xalqlari
Turkum:Vetnam xalqlari
Turkum:Kambodja xalqlari
Turkum:Mon-Kxmer xalqlari
Kusunda

Kusunda yoki Ban Raja („oʻrmon odamlari“) Nepalda yashovchi qabiladir; etnik jihatdan chepang xalqi bilan bogʻliq, ammo chepanglardan farqli oʻlaroq ular uylarda emas, balki oʻrmonda yashaydilar. Oʻz urf-odatlarida hind taʼsirini his qilsa-da, Animizmga eʼtiqod qilishadi.  2001-yilgi roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, 164 kusunda bor edi, ulardan 160 tasi oʻzlarini hindular deb eʼlon qildi va 4tasi — buddistlar sifatida.

Ular ilgari Tibet-Burman oilasiga mansub deb hisoblangan kusund tilida gapirishadi, ammo zamonaviy gʻoyalarga koʻra, izolyatsiya qilingan. Yaqin vaqtgacha kusunda tilida gapiradigan faqat bir keksa onaxon qolgan deb hisoblanar edi, lekin bir necha yil oldin Nepalda uzoq oʻrmon hududida, bu tilda gapiradigan yana uch kishi topilgan degan tasdiqlanmagan maʼlumot paydo boʻldi.

 
 Ruhlen, Merritt. The Origin of Language: Tracing the Evolution of the Mother Tongue. New York: John Wiley & Sons, 1994.
 D. E. Watters (2005): Notes on Kusunda Grammar. NFDIN Katmandu, ISBN 99946-35-35-2.
 P. Whitehouse, T. Usher, M. Ruhlen & William S.-Y. Wang (2004): Kusunda: An Indo-Pacific language in Nepal, PNAS 101:5692-5695 (free access)
 
 Kusunda SIL ethnologue 14th edition entry, 2000
 Kusunda SIL ethnologue 15th edition entry, 2005
 Notes on Kusunda Grammar: A language isolate of Nepal. Himalayan Linguistics Archive 3. 1-182.
Turkum:Izolyatsiya qilingan tillarda gapiradigan xalqlar
Turkum:Nepal Xalqlari
Nefritik sindrom

Nefritik sindrom — buyraklarning yalligʻlanish kasalliklari fonida rivojlanadigan simptomlar majmuasi. Sindrom siydikda erirotsitlar va (makrogematuriya), oqsil (proteinuriya) paydo boʻlishi, qon bosimining oshishi va yumshoq toʻqimalarning periferik shishishi bilan tavsiflanadi. Nefritik sindrom odamlarda glomerulonefrit mavjudligini koʻrsatadigan sindromlardan biridir.

 Klinikasi 
Nefritik sindromning klassik belgilari:

 Gematuriya (siydikda qon)
 Makrogematuriya
 Yuz va oyoq-qoʻllarning shishishi
 Arterial gipertenziya
 Gipokomplementemiya
 Oligoanuriya

Oʻziga xos boʻlmaganlarga quyidagilar kiradi:

 Koʻngil aynishi, qusish, zaiflik va natijada anoreksiya rivojlanishi.
 Bosh ogʻrigʻi
 Beldagi yoki qorindagi ogʻriqlar
 Skarlatina yoki impetigo
 Tana massasini oshishi
 Juda kam hollarda haroratning oshishi mumkin

 Etiologiyasi 
Koʻpgina hollarda sindromning rivojlanishiga patogen bakteriyalar va viruslar faoliyati tufayli yuqumli jarayon turtki boʻladi.

Oʻtkir nefritik sindromning rivojlanishiga sabab boʻladigan omillar:

 Turli xil buyrak kasalliklari: (Berje kasalligi, mezangiokapillyar glomerulonefrit va boshqalar)
 Tizimli kasalliklar, masalan: tizimli qizil yuguruk, Shenleyn-Genox kasalligi, vaskulit, irsiy oʻpka-buyrak sindromi (Gudpascher sindromi).
 Aralash sabablar, masalan: turli zardoblar yoki vaksinalarni yuborish, nurlanish, Giyen-Barre sindromi va boshqalar. d.
 Viruslarga quyidagilar kiradi: gepatit B, yuqumli mononuklyoz, koksaki viruslari, parotit, suvchechak, exoviruslar va boshqalar.
 Bakterial: sepsis, qorin tifi , endokardit, pnevmokokk yoki meningokokk infeksiyalari va boshqalar.

 Davolash 
Nefritik sindrom faqat patologik jarayonning ajralmas qismi boʻlganligi sababli, davolash asosiy kasallikni bartaraf qilish orqali amalga oshiriladi.

 Yana qarang 

 Glomerulonefrit

 
Nefriticheskiy sindrom Arxivnaya kopiya ot 7 marta 2016 na Wayback Machine

Nefriticheskiy sindrom
Turkum:Nefrotik sindrom
Turkum:Glomerulonefrit
Kursenieki

Kursenieki (latvcha: kursenieki, kāpenieki; nemis: Kuren) — Boltiqboʻyidan kelib chiqqan deyarli yoʻq boʻlib ketgan etnik guruh. Ilgari ular sobiq Sharqiy Prussiya hududida Kursh spitida yashaganlar. Kurseniek dialektida — Latviya tilining deyarli yoʻqolgan dialektida, shuningdek, nemis tilida gaplashganlar.
left|thumb| Kursenieki uyi
Kurshaning qadimgi qabilasining avlodlari, ilgari Kursuda yashagan. Tevtonikni harbiy zomindorlar zabt etganidan soʻng , XIV-XVII asrlarda turli koʻchishlar jarayonida Kuron tupurigʻi deyarli yashamaydigan boʻlib qolgan. Kurland aholisining bir qismi Memel va Sambiya yaqinida joylashdi. Ular eski nomlarini saqlab qolishdi, Kurlandda yashovchi kurshilar esa Latviyaning bir qismiga aylandi.

Kurseniklar nemislar tomonidan assimilyatsiya qilingan. XIX asrning oxirida ularning soni 4000 kishini tashkil etgan. Ikkinchi Jahon urushi oxirida Kursenieki Sharqiy Prussiya aholisining koʻpchiligi Kurshni tashlabMarkaziy Germaniyaga evakuatsiya qilindi.

 Madaniyat 
left|thumb| Kursenieki uyi
thumb| Nidadagi Kursenieki Pennant
Dinga koʻra, kurseniklar lyuteranlar edi, Sharqiy Prussiyaning barcha sobiq aholisi kabi, baʼzi qadimiy butparast urf-odatlar saqlanib qolgan. Kurseniekilarning koʻpchiligi ikki tilli edi, ikki yoki hatto uchta tilni bilar edi: ular oilada va baliq ovlashda Kursenieki tilini, kundalik muloqotda nemis tilidan foydalanganlfr (Germaniyada milliy darajada); ibodatda nemis va litva tillari ishlatilgan. Kurseniyeklarning koʻpchiligi baliqchilar edi(shuningdek qarang: kurenalar — Ikkinchi Jahon urushi oldidan foydalanilgan Kursh Spiti baliqchilarining anʼanaviy qayigʻi). Ularning madaniyatiga qiziqish koʻrsatgan birinchi kishi, Memelland hududi harakatining aʼzosi Paul Kvauka edi. Uning „Kurisches Wörterbuch“ kitobi juda qimmatli maʼlumot manbai hisoblanadi. KKursenieklarning merosini tasvirlaydigan ishlar, qolgan kurseniekilardan biri Richard Pich davom ettiradi.

 
 Eva Pluhařova-Grigienė. The Curonian Spit: Identity and Cultural Heritage
 Historical features of the northern part of the curonian spit 
 Map of languages in Prussia and Memelland, as of 1900 large
 Die Kuren 
 Rietumbalti un viņu kaimiņi kultūru krustcelēs 
 Kursenieki un to valoda Latvijas un latviešu pētījumos un publikācijās
 Paskutinioji kuršininkų karta 
 Dalia Kiseliūnaitė. Kuršių Nerijos asmenvardžiai kaip gyventojų etninės sudėties liudininkai. Personennamen der Kurischen Nehrung als zeugen der der ethnischen Zusammensetzung der Bevölkerung 
 Baltu identitātes un etnosa saglabāšanās ilgtermiņa perspektīva. Baltų identiteto ir etnoso išlikimo ilgalaikė perspektyva.
Turkum:Germaniya Xalqlari
Kuria

thumb
thumb
Kuria Shimoliy Tanzaniya va Keniyaning janubida yashovchi aholidir. Umumiy soni 604 000 kishini tashkil etadiDannie Joshua Project. Bantu etnik guruhiga kiradi. Kuria tili igikuria (Levin, 1963)Ethnologue report for language code: kuj.

Kuria diniga koʻra, asosan katoliklar, baʼzilari esa legi Mariya xristian-Afrika cherkovining tarafdorlari.

 Tarix 
XV-XVI asrlarda. kuriyaning ajdodlari Markaziy Afrikadan kelgan Viktoriya koʻli hududiga joylasha boshladilar. Keyinchalik ular shimoliy va janubiyga boʻlingan. Zamonaviy luhya shimoliylarga, janubiylarga  esa zamonaviy gʻozlar va kuriya tegishli edi (Andrianov, 1999).

 Oila 
Yoshga qarab jinsiy nikohlar tizimi rivojlangan. Hududdagi aholi punktlari juda ixcham. Uylar Sudan turiga ega: dumaloq, toʻqilgan karkas devorli, loy bilan qoplangan va konusimon tom oʻt yoki palma barglaridan yasalgan, boʻyralar bilan yashash joyiga, oshxonaga va yosh  uchun xonaga.boʻlingan. Erkaklar yevropacha, qizlar esa yorqin rangdagi liboslarni kiyishadi (Shpajnikov, 1980).
thumb|280x280px| sugʻorish Erkaklar Yevropa kiyimlarini kiyishadi, qizlar esa yorqin rangli (Shpajnikov, 1980) liboslarini kiyishadi.inshooti ishlamoqda

 Anʼanaviy faoliyat 
Kuria tropik dehqonchilik bilan shugʻullanadi, sugʻorish kanallarini quradi, shuningdek, chorvachilik yaxshi rivojlangan. Viktoriya koʻli boʻyida baliq ovlash ustunlik qiladi.

 Anʼanaviy taom 
Kuria ozining ratsionida don, achchiq ziravorlar, don, shoʻrva, shuningdek, meva va baliqni afzal koʻradi.

 Yana qarang 
 Bantu tillari
 Niger-Kongo tillari
 

 
 Андрианов Б. В. Куриа // Народы и религии мира / Глав. ред. В. А. Тишков. — М.: Большая Российская Энциклопедия, 1999. — С. 275.
 Левин М. Г. Антропология. Языки банту. — М., 1963. — С. 311.
 Шпажников Г. А. Этническое развитие в независимой Танзании // Расы и народы / Рос. акад. наук, Ин-т этнографии. – М., 1980. – Вып. 10. – С. 171
 Essays on African Population / ed. K. M. Barbour, R. M. Protherd. — L., 1961.
 (1981-1982). Africa south of the Sahara: eleventh edition. Europa Publications Limited. p. 363-367
 Michael L. Fleisher. Kuria cattle raiders: violence and vigilantism on the Tanzania/Kenya frontier. — Ann Arbor: University of Michigan Press, 2000. — 198 p.
 
 Kuria
Turkum:Tanzaniya xalqlari
Turkum:Tanzaniya aholisi
Turkum:Bantu xalqlari
Turkum:Afrika xalqlari