Zhantas/Cleaned-Uzbek_Wikipedia huggingface dataset:
Alisher Navoiy (metro bekati)

Alisher Navoiy — Toshkent metropolitenining Oʻzbekiston yoʻnalishidagi bekati. Stansiya 1984-yil 8-dekabrda liniyaning Alisher Navoiy- Toshkent oʻrtasidagi ochilish qismining gʻarbiy chekkasi sifatida ochilgan. 1989-yil 6-noyabrda liniya Chorsugacha uzaytirildi. Alisher Navoiy nomi bilan atalgan. Yer osti va yerga asoslangan lobbi bilan stantsiya ustuni turi. Chilonzor liniyasining Paxtakor stantsiyasiga o'tish mumkin.

 Stansiya atrofidagi inshootlar 
 Tashkent City
 Tashkent City Mall
 O‘zbekiston Respublikasi Milliy olimpiya qo‘mitasi
 O’zbekiston Milliy teleradiokompaniyasi
 Paxtakor Markaziy Stadioni

 Galereya 

 

Turkum:Toshkent metropoliteni bekatlari
Gʻafur Gʻulom (metro bekati)

«Gʻafur Gʻulom»  — Toshkent metropoliteni Oʻzbekiston yoʻli bekatlaridan biri. Oʻzbek adabiyotining yorqin vakili Gʻafur Gʻulom sharafiga nomlanganСтанция на сайте Игоря Савченко
Chorsu (metro bekati)

Chorsu metro bekati Oʻzbekiston yoʻlida, "Tinchlik" va "Gʻafur Gʻulom" bekatlari orasida joylashgan. Ushbu bekatdan Oʻrta Osiyodagi eng qadimiy bozorlardan biri Chorsu va Xadra chorrahasiga chiqiladi. Meʼmorlar A.Xurshidov, S.Kozimov. (Rassom Y.Kim). Bekat 1989-yil 6-noyabrda ishga tushirilgan„Chorsu“ bekati MetroTashkentda

 Stansiya atrofidagi inshootlar 
 Toshkent Chorsu bozori
 Xo'ja Ahror Valiy Jome Masjidi

 Gelereya
Beruniy (metro bekati)

«Beruniy»  — Beruniy metro bekati Oʻzbekiston yoʻlining oxirgi bekatidir. Mazkur metro bekati buyuk mutafakkir Abu Rayhon Beruniy sharafiga nom berilgan. Metro poli va devorlari marmar, granit, sopol va shishadan ishlangan. 1991-yilning 30-aprelida ochilgan. 2 vestibyul va 1 orolchali platformadan iborat. Ushbu bekatdan Oʻzkoʻrgazmasavdo yarmarkasi va Oʻzbekiston milliy universitetiga chiqiladi. Me`morlar F.Muzaffarova, A Tabibov."Beriniy" bekati MetroTashkentda

Ahamiyati
Beruniy metro bekatidan asosan quyidagi koʻchalarga, korxonalarga, davlat tashkilotlariga, taʼlim muassasalariga tashrif buyurish mumkin: Mirzo Ulugʻbek nomidagi Oʻzbekiston Milliy universiteti, Islom Karimov nomidagi Toshkent davlat texnika universiteti, Toshkent tibbiyot akademiyasi, Italiyaning Toshkentdagi Turin politexnika universiteti, Oʻzbekiston Respublikasi Oliy taʼlim, fan va innovatsiyalar vazirligi, Oʻzbekiston Respublikasi Innovatsiyalar vazirligi, Talabalar shaharchasi, Shifokorlar shaharchasi, Respublika ixtisoslashtirilgan Onkologiya ilmiy-amaliy tibbiyot markazi, Respublika sud tibbiyot byurosi, Respublika ixtisoslashtirilgan Urologiya ilmiy-amaliy tibbiyot markazi, Toshkent tibbiyot akademiyasi 1 va 2 klinikasi, Respublika Patologik anatomiya ilmiy-amaliy tibbiyot markazi, Beruniy koʻchasi, Ibn Sino mavzesi, Farobiy koʻchasi, Qoraqamish mavzesi, Respublika ixtisoslashtirilgan Pediatriya ilmiy-amaliy tibbiyot markazi, Respublika ixtisoslashtirilgan koʻz mikroxirurgik tibbiyot markazi, Toshkent shahar 1-sonli sil kasalliklari shifoxonasi, Moskva energetika universiteti, Milliy tadqiqot instituti Toshkent shahri filiali, Respublika oʻrta-maxsus va dorishunos hodimlar I malakasini oshirish va ularni ixtisoslashtirish markazi, Kichik xalqa yoʻli koʻchasi, AKFA xususiy klinikasi, Axmatxoʻja ota bogʻi, Xuvaydo mahalla fuqarolar yigʻini, Gʻalaba bogʻi, Beltepa mavzesi va yana boshqa muhim maskanlarga borish uchun qulay hisoblanadi.

 Galereya 

 

Turkum:Abu Rayhon Beruniy sharafiga nomlangan joylar
Turkum:1991-yilda Oʻzbekistonda tashkil etilganlar
Paxtakor (metro bekati)

Paxtakor — Toshkent metropoliteni bekatlaridan biridir. Chilonzor yoʻlining Xalqlar doʻstligi va Mustaqillik maydoni bekatlari orasida joylashgan. 1977-yilning 7-oktabrida ochilgan"Paxtakor" bekati MetroTashkentdaEndi metroda suratga tushish mumkin. Kamiga tekin «Wi-Fi».

Bekatning meʼmoriy bezagi paxta mavzusiga bagʻishlangan. Ustunlar och rangli Gʻozgʻon marmari bilan qoplangan va ichki yoritgichli alyuminiy kapitellar bilan bezatilgan. Yoʻlak devorlari rassom I. Jarskiy tomonidan yaratilgan paxta naqshlarini aks ettiruvchi sopol mozaykalar bilan bezatilgan. Pol kulrang va qora rangdagi sayqallangan granit bilan qoplangan, devorlar va platformaga tushish joylari esa rassom V. Burmakinning smalt pannolari bilan bezatilgan.

Paxtakor bekati Oʻzbekiston liniyasining Alisher Navoiy bekatiga oʻtish joyi bilan birlashtirilgan yer osti vestibyuliga ega boʻlib, bu uni Toshkent metropolitenidagi muhim oʻtish tuguniga aylantiradi. Bundan tashqari, bekat yaqinida shu nomdagi futbol klubining uy maydoni boʻlgan va 35 ming tomoshabinni sigʻdira oladigan Paxtakor stadioni joylashgan.

2024-yilda bekatda yoʻlovchilarning moʻljal olishini yaxshilash maqsadida navigatsiya tizimi yangilandi.
Kazimierz Marcinkiewicz

Kazimierz Marcinkiewicz (talaffuzi: Kajimirj Marchinkevich) — Polsha konservativ siyosatdoni, Polsha Respublikasining sobiq Bosh Vaziri (2005-2006).

 
 Rasmiy sayti 

Turkum:Polsha bosh vazirlari
Turkum:Yashayotgan insonlar
Poytaxt

right|thumb|250px|Ukrainaning poytaxti — Kiyev

Poytaxt — davlatning bosh shahri, mamlakatning maʼmuriy-siyosiy markazi yoki maʼmuriy hududning bosh shahri hisoblanadi. Poytaxt odatda, markaziy hukumat, parlament va sud muassasalari qarorgohi hisoblanadi. Aksar hollarda poytaxtda hokimiyatning bosh organlari va boshqarmalari, davlat boshligʻining qarorgohi, Oliy Sud va boshqa muhim muassasalar joylashgan boʻladi. Odatda, Poytaxt alohida boshqaruv tartibi boʻlgan mustaqil maʼmuriy birlikka ajratiladi. Koʻpchilik federativ davlatlarda poytaxt federatsiyaning biron-bir subʼyekti tarkibiga kirmaydigan va federatsiyaning mustaqil subʼyekti hisoblanmaydigan maxsus federal okrug hududida joylashgan boʻladi. Koʻpchilik mamlakatlarda poytaxt qayerda boʻlishi konstitutsiya matnida toʻgʻridan-toʻgʻri koʻrsatiladi. Chunonchi, Oʻzbekiston Respublikasi Konstitutsiyasining 6-moddasida "Oʻzbekiston Respublikasining poytaxti — Toshkent shahri" deyilganOʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil.

 Yana qarang 
 Davlat poytaxtlari roʻyxati
Qora Mesa Tadqiqot Markazi

right|thumb|180px|Qora Mesa Tadqiqot Markazi ramzi. Bu yerda osmon va yassi togʻ tasvirlangan.
Qora Mesa Tadqiqot Markazi (Qora Mesa) - Nyu-Mexiko shtatida (AQSh) joylashgan, Half-Life oʻyini va uning baʻzi add-onlarida oʻyin voqealari kechadigan toʻqima ilmiy-tadqiqot majmuasi.

Kategory:Kompyuter oʻyinlari

en:Locations of Half-Life#Black Mesa Research Facility
pl:Lista lokacji ze świata Half-Life#Black Mesa Research Facility
sv:Platser i Half-Life#Black Mesa Research Facility
Gordon Freeman

right|thumb|Gordon Freeman (Half-Life 2)

Doktor Gordon Freeman, Ph.D. Half-Life o‘yinlaridagi bosh qahramondir. U muhim tajriba paytida ro‘y bergan halokat ketidan paydo bo‘lgan o‘zga sayyoralik maxluqlardan o‘zini himoya qilishga majbur bo‘lgan fizik-nazariyotchidir.

 Tavsif 
Freeman Half-Life voqealari vaqtida 27 yoshda edi. U MITni bitirgan fizika fanlari doktori, zararli odatlari yo‘q.
Headcrab

250px|thumb|Chapda: Half-Lifedagi hedkrab. Oʻngda Uning Half-Life 2dagi koʻrinishi.
Headcrab (hedkrab deb talaffuz qilinadi) Half-Life va Half-Life 2 kompyuter oʻyinlari va ularning ba’zi modlaridagi toʻqima oʻzga sayyoralik maxluqdir. Ular oʻyinda eng keng tarqalgan. Headcrab oʻz qurbonining boshiga oʻrnashib olib, uni zombiga aylantiradi.

Turkum:Videooʻyinlar
Mozambik davlat bayrogʻi

thumb|250px|right|Mozambik bayrogʻi

thumb|250px|right|Eski bayroq (1975—1983)

Mozambik davlat bayrogʻi 1983 yil 1 may kuni tasdiqlangan. Mozambik - davlat bayrogʻida zamonaviy qurol - Kalashnikov avtomati tasvirlangan dunyodagi yagona mamlakat hisoblanadi.

Davlat bayrogʻi Frelimo (Mozambik Ozodlik Fronti) harakati bayrogʻi asosida yaratilgan. Mustaqillikdan soʻng bir qancha vaqt davomida amalda boʻlgan Frelimo bayrogʻida hozirgi zamonaviy emblema bo'lmagan.

2005 yilda mamlakatning yangi bayrogʻini yaratish uchun konkurs eʼlon qilindi. Konkursda 119 ta daʼvogar loyiha qatnashdi va ular orasidan gʻolib aniqlandi. Lekin shu kunga qadar bayroq avvalgi holini saqlab kelmoqda. Bir vaqtning oʻzida yangi gerb va madhiya uchun ham konkurslar eʼlon qilindi. Ommaviy axborot vositalarining xabariga koʻra, Mozambikning parlament muxolifati bayroqdagi mustaqillikka kurash ramzi boʻlgan Kalashnikov avtomati suratini olib tashlashni talab qilmoqda.

Bu talab jamiyatda tanqidga uchradi.

Bayroq ramzlari
Yashil: Hosildor tuproq.
Qora: Afrika qitʼasi.
Sariq: Boy konlar.
Qizil: Mustaqillik uchun kurash.

Emblema:
Sariq yulduz: Fuqarolarning birdamligi va mamlakatning sotsialistik taraqqiyot yoʻli.
Kitob: Taʼlim.
Motiga: Dehqonchilik va qishloq xoʻjaligi ramzi.
Kalashnikov avtomati: Millatlarning ozodlikni himoya qilishga boʻlgan ishonchi.

Turkum:Afrika bayroqlari
Turkum:Davlat bayroqlari
2-avgust

2-avgust — Grigoriy taqvimida yilning 214- (kabisa yilida 215-) kuni. Yil yakuniga 151 kun qoladi.

 Bayramlar 
Yana qarang: :Turkum:2-avgust bayramlari
 Ozarbayjonda Milliy kino kuni.
 Makedoniya Respublikasida Respublika kuni.

 Voqealar 
right|120px|Пассажиры тауэрской подземки
Yana qarang: :Turkum:2-avgust voqealari
 mil. av. 216 — Kann urushida Gannibal Qadimgi Rimni vayron qildi.
 1769 — ispaniyaliklar Nuestra Senora la Reyna de Los-Anjeles manzilgohiga asos solishdi. Bu - hozirgi Los-Anjeles.
 1865 — Makmillan nashriyotida L.Kerrollning "Alisaning Mo‘jizalar Mamlakatidagi sarguzashtlari" kitobi 1-marta nashr etildi.
 1870 — Londonda Tauer Tuneli (suratda) ochildi.
 1906 — Portugaliyaning "Portu" futbol klubiga asos solindi.
 1934 — reyxsprezident Gindenburgning vafot etishi bilan Adolf Gitler Germaniya fyureri deb e’lon qilindi.
 1945 — Potsdam konferensiyasi boshlandi.
 1972 — Misr, Liviya va Suriya umumiy davlatga birlashdi.
 1980 — Bolonyadagi terroristik aktlar natijasida 85 kishi nobud boʻldi.
 1990 — Iroq Quvaytga bostirib kirdi. Ko‘rfaz urushi boshlandi.
 2007 — rus olimlarining muz okeani tubiga tushishi.
 2011 — Oʻzbekistonda mustaqillikga erishganidan beri birinchi marta Oliy o'quv yurtlariga kirish imtixonlari 1-avgustdan 2-avgustga ko'chirildi.

 Tavalludlar 
Yana qarang: :Turkum:2-avgustda tugʻilganlar

 Vafot etganlar 
Yana qarang: :Turkum:2-avgustda vafot etganlar

 Aleksandr Bell - Shotlandiyalik kashfiyotchi.

 
 days.peoples.ru 

Turkum:Sana
*
Vortigaunt

200px|thumb|Half-Lifedagi bir guruh vortigauntʼlar.

Vortigaunt (vortigont deb talaffuz etiladi; baʼzida „asir oʻzga sayyoraliklar“ deb ham ataladi) Half-Life oʻyini va uning baʼzi modlaridagi toʻqima maxluqdir. Ular Yerga Qora Mesada kaskadli rezonans sodir boʻlgandan soʻng ochilib qolgan portallar orqali Ksendan kelishgan. Ular Half-Lifeda dushman, Half-Life 2'da esa hamkor sifatida qatnashishadi.

pl:Lista stworzeń ze świata Half-Life#Vortigaunty
Aerogel

thumbnail|Aerogel bloki
thumbnail|2.38 g lik aerogel boʻlagi 2,5 kg lik gʻishtni koʻtarib turibdi
Aerogel — amorf kremniy dioksidi asosidagi qattiq, yengil, poʻkaksimon (yacheykalarining diametri taxminan 20 nm) modda.

Gelni degidratsiyalash orqali olinadi.

Guinness rekordlar kitobida zichligi eng kam qattiq modda sifatida qayd etilgan (3 kg/m³).

 
 Aerogel haqida (Stardast loyihasi) 

Turkum:Materiallar
Yangi Shvabiya

Yangi Shvabiya (nem. Neu-Schwabenland yoki Neuschwabenland) — Antarktida hududidagi 20° sharqiy uzunlik va 10° gʻarbiy uzunlik orasida joylashgan, 1939-yil 19-yanvardan, 1945-yil 8-mayga qadar Germaniya daʼvogarlik qilgan hudud.

thumb|200px|right|Yangi Shvabiya hududi

Yangi Shvabiya hududi Qirolicha Mod Yerida joylashgan. Ushbu hududga 1938-yildan to shu kunlarga qadar Norvegiya ham daʼvogarlik qiladi.

„Yangi Shvabiya“ (Uchinchi Nemis) ekspeditsiyasi 1938-yil 17-dekabridan 1939-yil fevraliga qadar Alfred Risher rahbarligida olib borilgan. Ekspeditsiyaning maqsadi Antarktidadagi nemis kit ovlovchi stansiyalarini himoya qilish boʻlgan. Lyuftvaffe uchuvchilari qariyb 600 ming kvadrat kilometr masofani (bu hozirgi Germaniya hududiga deyarli ikkita keladigan masofa) uchib oʻtib, har 25-30 kilometr masofada vimpellar tashlab oʻtishgan. 350 ming kvadrat kilometr masofa suratga olingan, 11 mingdan ortiq fotosuratlar tayyorlangan.

Yangi Shvabiya va Gamburg oʻrtasida „Shvabiya“ qidiruv kemasi orqali doimiy aloqa boʻlib turgan.

 Afsonalar 
Oʻta sirli Yangi Shvabiya bazasi (yoki 211-baza) haqida juda koʻplab afsonalar mavjud, biroq ulardan hech biri oʻz isbotini topmagan.
 Baza joylashgan hududda yerosti shahri sirli laboratoriyalari bilan qurilgan.
 Yangi Shvabiya muhandislarining „ijod mahsuli“ — uchar likopchalari hozirgi kunlarga hudud osminida uchib yuradi.
 Gitler va balki, Genrix Muller va Martin Bormanlar sirli shahardan boshpana topgan boʻlishlari mumkin.
 Uchunchi reyxni oʻrgangan olimlar: R.Vesko, V.Terziyski, D.Chayldersslarning soʻzlariga koʻra suvosti kemalari orqali Janubiy qutbga va „Yangi Shvabiya“ga konslagerlarning minglab asirlari va bir necha oʻnlab olimlar olib kelingan.

 Dalillar 
right|thumb|Yangi Shvabiyaning kolonial bayrogʻi
 Isbotlanganki, bazada atom fizikasi va uranni boyitish boʻyicha tajribalar olib borilgan.
 Antarktidada uran rudalarini qidirish ishlari olib borilgan.
 Yangi Shvabiya haqidagi barcha hujjatlar Gitler Germaniyasining kapitulyatsiyasidan keyin yoʻq qilingan. Ittifoqchi kuchlar tomonidan topilgan baʼzi bir hujjatlar loyiha haqidagi toʻliq tasavvurlarni bera olmaydi.
 Bazaning yer ustidagi qismi 1946-yilda admiral Richard Berd tomonidan yoʻq qilingan.
 Shunisi maʼlumki, Yangi Shvabiyada 8 tagacha yirik suvosti kemalari boʻlgan.

 Bugungi kunda 
Hozrgi vaqtda janubiy uzunlikning 60° janubidagi hududlarda Antarktida haqida Konvensiya amal qiladi. Unga koʻra, a koʻrsatilgan hududlarda ilmiy-tekshirish ishlaridan boshqa har qanday harakatlar taʼqiqlangan. Yangi Shvabiya hududi (Qirolicha Mod Yeri)da "Nomayr" nemis stansiya ishlab turibdi, lekin nemis olimlarining faoliyati fashistik tarix bilan hech qanday aloqadorlikka ega emas.

Turkum:Antarktida
Uchinchi reyx

Uchinchi reyx yoki Natsistik Olmoniya („uchinchi imperiya“) – 1933 yilning 30 yanvardan 1945 yil 23 maygacha Olmoniyaning norasmiy nomi. Bir qator tarixchilar Olmoniya kapitulyatsiya eʼlon qilgan kun – 8 mayni Uchinchi reyxning qulashi bilan adashtiradilar. Rasman u 23 mayda, Karl Dyonits boshchiligidagi Flensburg hokimiyati hibsga olinganidan keyin oʻz faoliyatini tugatgan. Shuningdek, ushbu davlatning fashistik Olmoniya, Mingyillik reyx kabi norasmiy nomlari ham mavjud.
Veymar Respublikasini almashtirish uchun hokimiyat tepasiga Adolf Gitler boshchiligidagi natsional-sotsialistik partiya keldi. Gitler Uchinchi reyxning faoliyatidagi amaldagi yagona reyxskantsleri boʻlgan.

Termin „uch podsholik“ haqidagi oʻrtaasrlarning mistik taʼlimotidan olingan. Ushbu taʼlimot nemis milliy adabiyotida keng qoʻllangan. Birinchi imperiya oʻrta asrlarda hukm surgan olmon xalqlarining Muqaddas Rim imperiyasi hisoblangan. Uning asoschisi Otton I boʻlgan va u 1806 yilga qadar hukm surgan. Ikkinchi imperiya 1871 yilda asos solingan va 1918 yilda amaliy jihatdan (yuridik jihatdan emas) tugatilgan. Uchinchisi yangilangan, Birinchi Jahon urushidagi magʻlubiyatdan keyin ruhi koʻtarilgan va revolyutsiyalardan hosil boʻlgan yangi milliy Olmoniya boʻlishi kerak edi va u ming yil yashashi kerak edi. Natsistlar terminni oʻng kayfiyatdagi mashhur publitsist Meleren van den Bruk tomonidan nashr etilgan „Uchinchi reyx“ kitobidan bevosita olishgan edi.

 Saytlar 
 Uchinchi reyx ensiklopediyasi 
 „Jinoiy maqsadlar – jinoiy vositalar“. Uchinchi reyx tomonidan bosib olingan SSRI hududlaridagi reyx siyosati 
 Natsizim tarixi . Maqolalar toʻplami
 Mark Uloker „Natsional-sotsializmda fan“
 www.verbrechen-der-wehrmacht.de 

*
Turkum:Germaniya tarixi
3-avgust

3-avgust — Grigoriy taqvimida yilning 215- (kabisa yilida 216-) kuni. Yil yakuniga 150 kun qoladi.

 Bayramlar 
Yana qarang: :Turkum:3-avgust bayramlari

Niger — Mustaqillik kuni

 Voqealar 
right|150px|USS Nautilus (SSN-571)
Yana qarang: :Turkum:3-avgust voqealari
 1492 — yahudiylarning Ispaniyadan quvilishi.
 1783 — Yaponiyada Asama vulqoni 35 ming kishini halok etdi.
 1914 — Birinchi jahon urushi: Germaniya Fransiyaga urush eʻlon qildi.
 1921 — rus shoiri Nikolay Gumilyov sovet tuzumiga qarshi chiqqanlikda ayblanib hibsga olindi.
 1946 — AQSH basketbol assotsatsiyasi tashkil topdi.
 1958 — «Nautilus» suvosti kemasi (suratda) Shimoliy qutbga yetdi. 
 1980 — SSSR poytaxti Moskva shaxrida yozgi olimpiyada oʻyinlarining yopilish marosimi bo'lib o'tdi

 Tavalludlar 
Yana qarang: :Turkum:3-avgustda tugʻilganlar

 Vafot etganlar 
Yana qarang: :Turkum:3-avgustda vafot etganlar

 

 days.peoples.ru 

Turkum:Sana
*
Grigoriy taqvimi

Grigoriy taqvimi (yoki yangi uslub) — Rim papasi Grigoriy XIII tomonidan Yulian taqvimi (eski uslub) oʻrniga 1582-yilda joriy etilgan taqvim. Perudjiy universiteti oʻqituvchisi Luidji Lilio 1576-yilda taklif etgan loyihaga binoan tuzilgan. Yulian taqvimida yoʻl qoʻyilgan xatolik tuzatilib hisob 10 kun oldinga surilgan. Bahorgi teng kunlik, yaʼni 21 martga toʻgʻri kelgan. Xatolik yana takrorlanmasligi uchun har 400 yilda kabisa yil 3 kunga qisqartirilgan, yaʼni 100 kabisa yili oʻrniga 97 kabisa yili joriy etilgan. Grigoriy taqvimiga koʻra oxirgi 2 raqami 4 ga boʻlinadigan yillar kabisa yillardir, lekin 2 nol bilan tugab, 400 ga boʻlinmaydigan yillar bundan mustasno, masalan, 1700-, 1800-, 1900- va 2100-yillar oddiy yil, 1600-, 2000-, 2400- va 2800-yillar esa kabisa yil hisoblanadi. Shu hisobda yilning davomiyligi 365, 242500 sutkani tashkil etib, tropik yilga qaraganda har yili 26 soniya ortib boradi va sal kam 3300-yilda 1 kun xato qilinadi. Grigoriy taqvimining birdan-bir noqulayligi oylardagi kunlar sonining har xilligidir. Sovet Ittifoqiga (shu jumladan, Oʻzbekistonda) Grigoriy taqvimi 1918-yil 14-fevraldan (eski uslubda 1-fevraldan) boshlab qabul qilingan.

 Taqvim oylari 
 Tartib raqami Nomlanishi Kunlar 1 Yanvar 31 2 Fevral 28 yoki 29 3 Mart 31 4 Aprel 30 5 May 31 6 Iyun 30 7 Iyul 31 8 Avgust 31 9 Sentabr 30 10 Oktabr 31 11 Noyabr 30 12 Dekabr 31

 
 OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

Turkum:Grigoriy taqvimi
Turkum:Taqvimlar
Germaniya Federativ Respublikasi (1949—1990)

GFR bayrogʻi 320px Asosiy maʼlumotlar Rasmiy til nemis (de) Poytaxti Bonn Hududi 248 146 km² Aholisi 59,4 mln. (1978) Zichlik 239 kishi/km² Pul birligi marka Davlat madhiyasi Das Lied der Deutschen Milliy bayrami 7-sentabr Telefon prefikslar +49 Internet domeyn .de GFR (1990-yilga qadar) dunyoda 270px

Germaniya Federativ Respublikasi (GFR) — davlat, 1949-yil 7-sentyabrda Trizoniya hududida tashkil etilgan. Respublika shu koʻrinishda 1990-yil 2-oktyabrgacha faoliyat koʻrsatgan.

3-oktyabrdan Germaniya Demokratik Respublikasi bilan birlashgan. Birlashgan Germaniya gʻarbiy davlat nomini saqlab qolgan.

 Tarixi 

Germaniya tarixi

 Siyosat 

 Gerb, madhiya va bayroq 
 Germaniya madhiyasi
 Germaniya bayrog'i

 Qurolli kuchlari 

 Siyosiy partiyalari, tashkilotlari 
 Germaniya ozod demokrati partiyasi
 Germaniya sotsial-demokratik partiyasi
 Xristian-demokratik ittifoq
 Xristian-sotsial ittifoq
 Yashillar partiyasi (Germaniya)

Turkum:Germaniya tarixi
Turkum:Hozir yo'q davlatlar
Turkum:XX asr
Kreml

thumb|right|250px|XIX asrda Moskva kremli

Kreml (rus.) — qadimgi rus shaharlarining markaziy qismi; atrofi devor bilan oʻralgan minorali qalʼa, mudofaa inshootlari, saroy va cherkovlardan iborat. Ilk bor 1331-yil yozma da "Kremnik" debtilga olingan. Kreml devorlari dastlab yogʻoch va loydan, 11-asr dan tosh va gʻishtdan qurilgan. Asosan shaharning baland joyida, daryo yoki koʻl boʻyida barpo etilgan. Shaharning negizi hisoblanib, uning qiyofasida muhim oʻrin tutgan. Novgorod, Pskov, Tula, Smolensk, Moskva kabi shaharlar Kremlni saqlangan. Kremlda knyaz yoki podshohlarning qarorgohi, sobor, boyarlar uyi va boshqa boʻlgan. 16— 17-asrlarda Kreml qurilishi keng avj oldi, ammo 19-asr dan harbiy-strategik ahamiyatini yoʻqotib shahar majmuasidan faqat maʼmuriy markaz va tarixiy-badiiy ansambl sifatida oʻrin oldi.OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

thumb|300px|1912 yilda Smolensk kremli devori
Kreml — (shahar ichidagi qal'a, XIV asrgacha boʻlgan nomlanishi - Detinets) qadimgi rus shaharlarining markaziy qismi, minoralar va бойницаdan iborat qal'a devori bilan o'ralgan.

Kreml ichida cherkovlar, qurol-yarog' omborlari va ustaxonalar, boshqaruv xo'jaligi kabi hayotiy zarur muassalar joylashgan. Kreml qurilishida odatda daryo bo'yidagi yoki tabiiy to'siqlar oldida joylashgan tepaliklarda qurilgan.Qurdirgan hukmdor Ivan Kalita

 Mashhurlari 

 Butunjahon merosiga kirgan kremllar ro'yxati
 Moskva kremli
 Novgorod kremli
 Qozon kremli
 Solovetskiy kremli
 Himoya qilinadiganlari
 Nijegorod kremli
 Pskov kremli
 Smolensk kremli
 Kolomen kremli
 Astraxan kremli
 Zaray kremli
 Tobol kremli
 Tula kremli
 Suzdal kremli
 Rostov kremli
 Aleksandrov kremli (Vladimir oblasti)
Devorsiz
 Dmitrov
 Ryazan
 Vologda
 Yaroslavl (ko'pincha Yaroslavl kremlini Spas-Brajenbo'yi monastiri deb adashtirishadi)
Vayronalar 
 Gdov
 Izborsk
 Porxov
 Serpuxov
 Velikiye Luki
faqatgina devorlari qolgan
 Borovsk
 Opochka
 Starodub
Holati no'malum
 Ostrov
 Torjok
 Volokolamsk

 

*
Geliy

Geliy , He – Mendeleyev davriy sistemasining sakkizinchi guruh kimyoviy elementi, tartib raqami 2, atom massasi 4,0026, rangsiz va hidsiz gaz. Tabiiy Geliy ikki izotop aralashmasidan iborat (3He, 4He). 1868-yilda fransuz astronomi Geliy Jansen va ingliz astronomi Geliy Lokyer quyosh spektrida yangi sariq chiziqni aniqladilar. U oʻsha vaqgda maʼlum boʻlgan elementlar chizigʻiga sira oʻxshamasdi. Bu nomaʼlum elementga Geliy deb nom berildi (yun. helios – quyosh). 1895-yilda ingliz kimyogari Geliy Ramzay Geliyni radioaktiv kleveit mineralidan olishga muvaffaq boʻldi. Kleveitni qizdirilganda ajralib chiqqan gaz spektrida ham oʻsha chiziq bor edi. Yerda Geliy juda kam: 1 havoda bor-yoʻgʻi 5—24 , 1 kg yer moddasida 0,003 mg Geliy bor. Geliy fazoda eng koʻp tarqalgan elementlardan biri (vodoroddan keyin 2-oʻrinda turadi). Kosmos massasining deyarli 23% i Geliydan iborat. U hajm jihatidan yer atmosferasining 0,0005% ini tashkil etadi. Yer yuzida Geliy asosan Yer poʻstidagi radioaktiv elementlar (kleveit, monatsit va torianit) tarkibida uchraydi. Geliy sanoat miqyosida tabiiy gazlardan va neft gazlarining uglevodorodli yoki azotli birikmalaridan olinadi. Koʻpgina neft va gaz konlarida tabiiy Geliy zaxiralari bor. Yer yuzidagi Geliyning asosiy qismini 4Ne tashkil etadi. 4He uran, toriy kabi radioaktiv elementlarning parchalanishidan hosil boʻladi. 3He juda oz miqdorda uchraydi. Tarkibida 2 g uran va 10 g toriy tutgan 1 t granit radioaktiv parchalanganda 1 mg Geliy ajralib chiqadi. Atmosferada vodorodning ogʻir izotopi tritiy (T) parchalanganda 3He hosil boʻladi. Geliy normal sharoitda bir atomli gaz. Zichligi 0,17846 g/l, qaynash temperaturasi – 268,9°. Geliy normal bosimda har qancha sovitilganda ham suyuq holatini saqlay oladigan yagona modda. Geliy 2,5 MPa bosim ostida kristallanadi. Issiqlik oʻtkazuvchanligi 0,1437 Vt/(m. K.). Geliy atomining radiusi 0,85 dan 1,33 Ye gacha. 20° da 1 l suvda 8,61 /l, etanodda 3 /l Geliy eriydi. 4He izotoplaridan iborat suyuq Geliyning ajoyib xossalari bor. U tarkibida Geliy boʻlgan tabiiy gazlardan olinadi. Geliyning inertlik xossasidan metallarni qirqishda, payvandlash va oziq-ovqat mahsulotlarini konservalashda foydalaniladi. Geliyning yonmasligi va zichligining kichikligi stratostatlarni toʻldirishda qoʻl keladi. Geliy yuqori issiqlik oʻtkazuvchanligi, kimyoviy inertligi, yadro reaksiyasidagi neytronlar bilan deyarli reaksiyaga kirishmasligi tufayli atom reaktorlarini sovitishda qoʻllanadi. Suyuq holdagi Geliy yer yuzidagi eng sovuq suyuqlikdir, u turli ilmiy tekshirishlarda sovutkich sifatida ishlatiladi.

 

Turkum:Kimyoviy unsurlar
Litiy

Litiy (lito... va ), Li — Mendeleyev davriy sistemasining 1 guruhiga mansub kimyoviy element. Tartib raqami 3, atom massasi 6,941, ishqoriy metallarga mansub. Ikkita barqaror iztopi bor: 6Li (7,52%) va 7Li(92,48%). 1817-yilda shved kimyogari Litiy Arfvedson kashf qilgan. Litiy tabiatda keng tarqalgan. Yer poʻstining massa jihatdan 6,5-10~3% ni tashkil qiladi. 150 dan ortiq minerali maʼlum. Asosiy minerallari: spodumen LiAlSi2O6, lepidolit K, 5A1, 5SiAll0 (F2OH)2 va petalit (Li,Na)Si4A10lo. Litiy kumushdek oqmetall (havoda xiralashib, qoramtir parda bilan qrplanadi) yengil, yumshoq, choʻziluvchan, pichoq bilan kesiladi. Zichligi 533 kg/m³ , suyuqlanish temperaturasi 180,54°, qaynash temperaturasi 1340°. Brinell boʻyicha qattiqligi 7850Pa. Barcha birikmalarida Litiy bir valentli. Kislorod bilan bevosita reaksiyaga kirishganda yoki isitilganda (havorang alanga berib yonadi) litiy oksid hosil qiladi. Suv bilan birikkanda litiy ishqori LiOH hosil qilib vodorod ajratib chiqaradi. Mineral kislotalar bilan faol reaksiyaga kirishib, tuzlar beradi. Azot, vodorod, galogenlar, uglerod, kremniy, fosfor birikmalari va boshqa koʻpgina moddalar bilan reaksiyaga kirishadi. Metallorganik birikmalar hosil kila olish Litiyning muhim xususiyati. Shunga koʻra, organik sintezda koʻp qoʻllanadi (qarang Litiyorganik birikmalar). Litiy olish uchun tarkibida 0,25—30% litiy oksid boʻlgan ruda boyitiladi. Natijada hosil boʻlgan mineral (spodumen, lepidolit, petalit) konsentratlaridan Litiy ajratib olinadi. Sanoatda Litiy metali litiy xlorid va kaliy xlorid aralashmasini elektroliz qilish yoʻli bilan olinadi. Hozirgi vaqtda Litiy metallotermik usul bilan ham olinmoqda. Metall Litiy quyma, donalar, sim, sterjen shaklida chiqarilib, vazelin yoki parafin qatlami ostida (germetik idishda) saqlanadi. Litiy yadro energiyasi ishlab chiqarishda, silikat sanoatida, kora va rangli metallurgiyada, kimyo, toʻqimachilik sanoatlarida va qishloq xoʻjaligida ishlatiladi.Litiyni 1818 -yilda Britaniyalik olim Gemfri Devid tomonidan metall xolida ajratib olinganOʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

Lítiy (Li) — unsurlar davriy jadvalining 3 unsuri, metall.

 

Turkum:Kimyo
Turkum:Kimyoviy unsurlar
Reyxskansler

Reyxskansler , toʻgʻrisi imperiya kansleri - kayzer Germaniyasi va Veymar Respublikasidagi hukumat boshligʻi (bosh vazirga teng) lavozimi. Reyxskansler 1918 yilga qadar imperator tomonidan tayinlangan, 1918-yildan keyin reyxsprezident (Germaniya prezidenti) tayinlagan, lekin un (reyxskansler)ga nisbatan reyxstag saylovlarida gʻalaba qozongan partiya deputatlari tomonidan ishonchsizlik votumi eʻlon qilinishi mumkin boʻlgan, shuning uchun odatda reyxskansler reyxstagning partiya tarkibidan kelib chiqib tayinlangan.

Reyxskansler (nem. Reichskanzler) — 1871 — 1945-yillarda Germaniyada hukumat boshligʻi.OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

1933 yilda Adolf Gitler reyxskansler etib tayinlangan, shundan keyin Veymar Respublikasi oʻzgarmas dohiy fyurer bilan birga Uchinchi reyxga oʻzgargan (1934 yilda prezidentlik lavozimi bekor qilingan). Gitler oʻz joniga qasd qilgach, 1945-yil 30 apreldan 1 mayga qadar Yozef Gebbels bir kun reyxskansler boʻlgan (oʻz joniga qasd qilguncha), shundan keyin kansler lavozimini Flensburgdagi Karl Dyonits hukumatida graf Lyudvig Shverin fon Krozig bajargan.

GFR kansleri haqida Germaniya federal kanslerlariga qarang.

 

Turkum:German imperiyasi
Turkum:Veymar Respublikasi
Turkum:Uchinchi reyx
Turkum:Hukumat boshliqlari
*
Monarxiya

Monarxiya (yunoncha: monarchia — yakka hokimlik) — davlat boshqaruvi shakli. Bunda davlat boshligi monarx hisoblanadi. Monarxiyaning 2 turi mavjud: mutlaq (absolyut) monarxiya, bunda monarxning toʻla hokimiyatini cheklaydigan bironbir davlat organi boʻlmaydi; konstitutsiyaviy monarxiya, bunda monarx hokimiyati konstitutsiya asosida amal qiladigan muayyan vakolatli organ bilan cheklangan boʻladi, yaʼni qonunchilikni parlament, ijro hokimiyatini hukumat olib boradi. Ayrim mamlakatlarda davlat boshligʻi ayni vaqtda diniy rahbar ham hisoblanadiOʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

 Monarxiya koʻrinishlari 
 Mutlaq monarxiya — monarx cheksiz hokimiyatga egalik qiladigan monarxiya koʻrinishi. Mutlaq monarxiyada hukumat yoki boshqa hokimiyat organlari faqat davlat boshligʻi boʻlgan monarx oldida javobgardir, odatda parlament boʻlmaydi, boʻlgan taqdirda u maslahat kengashi vazifasini bajaradi, xolos.
 Konstitutsiyaviy monarxiya — monarx hokimiyati konstitutsiya bilan cheklangan monarxiya. Konstitutsiyaviy monarxiyada qonun chiqaruvchi hokimiyat organi vazifasini parlament bajaradi, bajaruvchi organ esa hukumat boʻladi. Konstitutsiyaviy monarxiya ikki xil koʻrinishda boʻladi: dualistik va parlamentar monarxiya.
 Dualistik monarxiya —  — monarx hokimiyati konstitutsiya bilan cheklanuvchi monarxiya, lekin shunga qaramasdan monarx oʻzining hokimiyat uchun keng vakolatlarini saqlab qoladi.
 Parlamentar monarxiya — monarx vakolatlari oʻta cheklangan, hukumat va hukumat organlari monarx oldida emas, parlament oldida javob beradi.
 Teokratik monarxiya — siyosiy hokimiyat diniy rahbar qoʻlida boʻlgan monarxiya.

 Hozirgi kundagi monarxiya davlatlari 
 Osiyo 
 Bahrayn
 Bruney
 Butan
 Iordaniya
 Kambodja
 Qatar
 Quvayt
 Malayziya (saylanadigan)
 BAA (saylanadigan)
 Ummon
 Saudiya Arabistoni
 Tailand
 Yaponiya

 Afrika 
 Esvatini
 Lesoto
 Marokash

 Yevropa 
 Belgiya
 Vatikan (saylanadigan)
 Birlashgan Qirollik
 Daniya
 Ispaniya
 Lixtenshteyn
 Lyuksemburg
 Monako
 Niderlandiya
 Norvegiya
 Shvetsiya
 Andorra

 Okeaniya 
 Samoa (vaqtincha)
 Tonga

 Yana qarang 
Davlatlar boshqaruv shakllari roʻyxati
 

 

 

*
Nagasaki

thumb|250px

Nagasaki — Yaponiyadagi shahar, Kyusyu o.ning gʻarbida, Nagasaki qoʻltigʻi soxilida joylashgan. Nagasaki prefekturasining maʼmuriy markazi. Aholisi 423,2 ming kishi (2000). Yirik port. Yaponiyaning jan. suvlaridagi baliqovlash bazasi. Kemasozlik va kema taʼmirlashning yirik markazi. Mashinasozlik, oziq-ovqat, metallurgiya, toʻqimachilik, neft kimyosi, yogʻoch tilish sanoatlari rivojlangan. Universitet, savdo-sanoat muzeyi, qad. sanʼat va boshqa muzeylar bor. Shahar 12-asrdan maʼlum. 16— 17-asrlarda N.da por-tugallar faktoriyasi boʻlgan. Ikkinchi jahon urushi oxirida, 1945-yil 9-avgustda shaharga tashlangan atom bombasi natijasida shaharning koʻp qismi vayron boʻlgan, 75 mingdan ortiq kishi halok boʻlgan va yaralangan. N. erkin reja asosida kurilgan. Meʼmoriy yodgorliklaridan 16—19-asrlarda qurilgan Suva ibodatxonasi, budda ibodatxonalari ansambllari, koʻpriklar, katoliklar cherkovlari saqlangan. 1945-yil 9-avgustdagi vayronagarchiliklardan keyin qayta qurilgan binolar qatorida Tinchlik bogʻi (xalqaro madaniyat markazi binosi bilan) va monumenti qurilgan.OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

Nagasaki — Yaponiyadagi shahar, Kyusyu oroli gʻarbida, Nagasaki koʻrfazida joylashgan. Nagasaki Prefekturasi maʻmuriy markazi.

Aholisi - 447,4 ming kishi (2004).

Nagasaki 1945 yil 9-avgust kuni AQShning Yaponiyaga qarshi uyushtirgan ikkinchi yadroviy hujum nishoni boʻlgan: Amerika bombardimonchi samolyotlari tomonidan "Semiz" bombasi tashlangan va bu hujum halokatli natijalar va minglab insonlarning ommaviy halok boʻlishiga olib kelgan.

Hozirgi kunda Nagasaki - yirik savdo va yoʻlovchi porti, Yaponiyaning janubiy suvlaridagi baliqchilik bazasi. Yirik kema qurish va taʻmirlash markazi (suv sigʻimi 300-500 ming tonna boʻlgan kemalar tayyorlanadi). Mashinasozlik bilan bir qatorda oziq-ovqat (shuningdek baliq konervalash), metallurgiya, yengil sanoat, neftekimyo, o'rmonchilik sanoatlari ham rivojlangan.

 

Turkum:Yaponiya shaharlari
Xirosima

thumbnail|Naka-kudagi Shukkeien yapon bog'i.
Xirosima — Yaponiyadagi shahar, Xonsyu oroli janubi-gʻarbida joylashgan. Xirosima prefekturasi maʻmuriy markazi.

Xirosima — Yaponiyadagi shahar. Xonsyu o.ning janubi-gʻarbida. Xirosima prefekturasining maʼmuriy markazi. Aholisi 1,12 mln. kishi (2000). Mamlakatning muhim transport, sanoat, moliya va madaniyat markazi. Ota daryosi deltasidagi port. Kemasozlik va stanoksozlik, avtomobilsozlik, harbiy, rezinatexnika, yogʻochsozlik, qogʻoz, toʻqimachilik, oziq-ovqat va poligrafiya sanoati korxonalari mavjud. universitet bor. Shahar zamindorlar qasri atrofida 16-asrda bunyod etilgan. 1945-yil 6 avgustda AQSH aviatsiyasi tomonidan tashlangan atom bombasidan qattiq zarar koʻrgan. Bombardimon natijasida halok boʻlganlar xotirasiga yodgorlik muzeyi barpo etilgan. Tinchlik memorial markazi X.dagi eng muhim zamonaviy meʼmoriy bino hisoblanadi.

Aholisi - 1,15 mln. kishidan koʻproq, maydoni - 905 kv. km.

Shahar tarixi XVI asrda mahalliy yer egasi shu yerda oppoq Zogʻora baliq qasri (Ridzyo)ni qurdirgani boshlanadi.

Mashinasozlik, tekstil, ximiya, harbiy va boshqa sanoat tarmoqlari rivojlangan. Universitet bor.

1945 yil 6 avgust kuni B-29 Enola Gay amerika bombardimonchi samolyoti Xirosimaga birinchi atom bombasini tashladi. Xirosimaning katta qismi vayronaga aylandi, birinchi yarimyillikning oʻzida 140 ming kishi vafot etdi.

1951-52 yillarda Tinchlik Hiyoboni arxitekturaviy-dam olish ramziy boʻgʻi qurilgan.

 Bombardimon qilishdan maʻno boʻlganmi? 

Haligicha Xirosimaning harbiy bombardimon qilinishidan maʻno bormi degan savolga yakuniy javob berilmagan. SSSR va uning maslakdoshlari, 1945-yil 6 avgustdagi Xirosimaga atom bombasini tashlanishi hech qanaqasiga urush yakunlanishini tezlashtirmagan, bu shunchaki jahonni yangi qurol bilan qoʻrqitish maqsadida qilingan, deb ishontirishga harakat qiladilar. Ularning fikricha, tasdiqlanganidek, Uzoq Sharqdagi urushga Sovet Ittifoqi ham qoʻshilgach, rasmiy Tokio baribir kapitulyatsiya eʻlon qilardi.

Turkum:Yaponiya shaharlari
2-yanvar

2-yanvar – Grigoriy taqvimida yilning 2-kuni. Yil yakuniga 363 (kabisa yilida 364) kun qoladi.

 Bayramlar 
 Ilmiy fantastika kuni.
Milliy bayramlar
 - Qishki quyosh turishi kuni. 
 - Kanse-Klopse karnavali. 
 - Takai bayrami.
  - Muqaddas Bartold kuniДень Бертольда (День города Берна) в Швейцарии. 
  - Ajdodlar xotirasi kuni. 
 - Karnaval kuni.
 - “Praga qishi” musiqa festivali kuni.
 - Ekiden - marafon estafetasi o‘tkaziladigan kun.

 Voqealar 
right|150px|Algambra
Yana qarang: :Turkum:2-yanvar voqealari
 1492 – Granadaning olinishi (suratdaʼ').
 1547 – Gian Louigi Fiesci Genuyada hokimiyatni olishga urindi.
 1860 – Fransiya Fanlar Akademiyasida Vulqon sayyorasi kashf qilinganligi eʼlon qilindi.
 1870 – Brooklyn koʻprigi qurilishi boshlandi
 1901 – Zigmund Frayd „Hayotiy psixopatologiya“ asarini yozdi.
 1905 – Port-Artur mudofaasi tugadi.
 1959 – SSSRdagi birinchi kosmik kema Oyga uchirildi.
 1992 – Rossiyada narx erkinlashtiruvi boshlandi.
 1992 – Oʻzbekiston va Xitoy oʻrtasida diplomatik aloqalar oʻrnatildi.
 1992 – Rossiya Federatsiyasi preziden­ti Boris Eltsin baholarni liberallashtirish toʻgrisida qonun chiqardi.
 Tavalludlar Yana qarang: :Turkum:2-yanvarda tugʻilganlar 1642 – Mehmed IV
 1880 – Vasiliy Degtyaryov
 1886 – Alixan Bukeyxanov
 1929 – Latif Fayziyev
 1949 – Boʻritosh Mustafoyev
 1950 – Fayzulla Mullajonov
 1968 – Oleg Deripaska
 1989 – Fozil Musayev
 1992 – Ayzek Azimov
 2007-Salieva Jadira

 Vafot etganlar Yana qarang: :Turkum:2-yanvarda vafot etganlar''

 1917 – Eduard Bernett Taylor
 1984 – Shodmon Umarov
 1991 – Gʻulom Karimov
 2002 – Masharip Quvapov
 2016 – Nimr an-Nimr

 

 days.peoples.ru 
 Yangi yil urf-odatlari 

 
Turkum:Sana
Turkum:Yanvar
3-yanvar

3-yanvar – Grigoriy taqvimida yilning 3-kuni. Yil yakuniga 362 (kabisa yilida 363) kun qoladi.

 Bayramlar 
Yana qarang: :Turkum:3-yanvar bayramlari

 - Rok-n-rolchi ayollar kuni.
 - Bank va moliya xodimlari kuni.
 Burkina Faso - Inqilob kuni.
 Indoneziya - Diniy ishlar vazirligi xodimlari kuniДень Министерства по делам религии в Индонезии.
 Estoniya - Ozodlik urushi kurashchilarini xotirlash kuni.
 Yaponiya - Tamaseseri festivaliФестиваль Тамасесери в Храмі Хакозакі, Фукуока, Японія

 Voqealar 
right|100px
Yana qarang: :Turkum:3-yanvar voqealari
 1851 – Jean Fuko (suratda) tajriba oʻtkazib, Yerning aylanishini isbotladi
 1868 – Yaponiyada Meydzi imperatorlikni qayta tikladi.
 1958 – Vest-Indiya federatsiyasi tashkil topdi.
 1962 – Ioann XXIII Fidel Castroni cherkodan badargʻa qildi.
 1987 – Areta Franklin ismi Rock-n-Roll hurmat taxtasiga yozildi.
 1993 – George H. W. Bush va Boris Yeltsin Qurollanishni cheklash haqida shartnomaga imzo chekdilar.
 1994 – Tu-154 uchogʻi halokati.
 Tavalludlar 
Yana qarang: :Turkum:3-yanvarda tugʻilganlar
 1927 – Doʻsjon Nasirov
 1938 – Yoqub Ahmedov
 1883 – Clement Attlee
 1936 – Veniamin Akudin
 1945 – Mariyash Bostanova
 1953 – Karlush Keyrush
 1956 – Mel Gibson
 1961 – Vladimir Potanin
 1970 – Bahrom Avazov 
 1995-Kim Jisoo 

 Vafot etganlar 
Yana qarang: :Turkum:3-yanvarda vafot etganlar
 1501 – Alisher Navoi
 1871 – Konstantin Ushinskiy
 1923 – Jaroslav Hašek
 1971 – Viktor Jirmunskiy
 1977 – Aleksey Kozlovskiy
 1990 – Oʻktam Usmonov
 1993 – Bobo Xoʻjayev
 1995 – Saodat Sodiqov
 2009 – Pat Hingle

 
 days.peoples.ru 

Turkum:Sana
Turkum:Yanvar
4-yanvar

4-yanvar – Grigoriy taqvimida yilning 4-kuni. Yil yakuniga 361 (kabisa yilida 362) kun qoladi.

 Voqealar 
right|120px|"Spirit" na Marse
Yana qarang: :Turkum:4-yanvar voqealari
 1698 – Londondagi qirollar saroyi yonib ketdi.
 1884 – Londonda Fabianlar jamiyati tashkil topdi.
 1894 – Frank-rus ittifoqi tuzildi
 1989 – AQSH va Liviya Qurolli kuchlari oʻrtasidagi janglar
 2004 – „Spirit“ marsoxodi Marsga qoʻndi (tasvirda).

 Tavalludlar 
Yana qarang: :Turkum:4-yanvarda tugʻilganlar
 1643 – Isaac Newton
 1710 – Giovanni Battista Pergolesi
 1929 – Rustam Nurullin
 1934 – Zurab Sereteli
 1941 – Shafoat Rahmatullayeva
 1942 – Joʻra Mahmudov
 1948 – Flyura Hafizova
 1975 – Dilshod Muxtorov
 1986 – Aleksandr Lobanov
 2008 - Yahyo Tohirjonov
 Vafot etganlar 
Yana qarang: :Turkum:4-yanvarda vafot etganlar
 1752 – Kramer Gabriyel
 1932 – Jalil Mamadqulizoda
 1941 – Henri Bergson
 1960 – Albert Camus
 1961 – Erwin Schrödinger
 1965 – T. S. Eliot
 2011 – Minavar Tursunov
 
 days.peoples.ru 

Turkum:Sana
*
5-yanvar

5-yanvar – Grigoriy taqvimida yilning 5-kuni. Yil yakuniga 360 (kabisa yilida 361) kun qoladi.

 Bayramlar 
Yana qarang: :Turkum:5-yanvar bayramlari

 Voqealar 
Yana qarang: :Turkum:5-yanvar voqealari
right|120px|Most cherez Zolotie Vorota
 1477 – Nansi jangi.
 1769 – James Watt par mashinasini patentladi.
 1933 – San-Fransiskoda Oltin darvozalar (tasvirda) koʻprigi ishga tushdi.
 1968 – Chexoslovakiyada Aleksandr Dubchek hokimiyat tepasiga keldi.
 2005 – Palomar observatoriyasi Erida sayyorasi mavjudligini tasdiqladi.

 Tavalludlar 
Yana qarang: :Turkum:5-yanvarda tugʻilganlar
1902 – Hubert Beuve-Méry, fransuz jurnalisti (v. 1989)
 1902 – Stella Gibbons, ingliz jurnalisti (v. 1989)
1903 – Harold Gatty, avstraliyalik uchuvchi (v. 1957)
1904 – Jeane Dixon, amerikalik astrolog (v. 1997)
 1904 – Erika Morini, avstriyalik skripkachi (v. 1995)
1906 – Kathleen Kenyon, ingliz arxeologi va akademigi (v. 1978)
1907 – Volmari Iso-Hollo, fin atletikachisi (v. 1969)

 Vafot etganlar 
Yana qarang: :Turkum:5-yanvarda vafot etganlar

 

 
 days.peoples.ru 

Turkum:Sana
*
6-yanvar

6-yanvar — Grigoriy taqvimida yilning 6-kuni. Yil yakuniga 359 (kabisa yilida 360) kun qoladi.

 Bayramlar 
Yana qarang: :Turkum:6-yanvar bayramlari

 Voqealar 
right|150px|Vengerskie koronnie regalii
Yana qarang: :Turkum:6-yanvar voqealari
 1579 — Aras uniyasi tuzildi.
 1943 — Qizil armiya uchun pogonlar ishlab chiqildi.
 1978 — AQSH Davlat kotibi Cyrus Wens Vengriya hukumatiga Ishtvan tojini (tasvirda) berdi.
 1992 — Gurjiston prezidenti Gamsaxurdiya hokimiyatdan agʻdarildi
 1992 — Togli Qorabog Respublikasi oʻz mustaqilligini eʼlon qildi. Aslini olganda respublikada yashovchi armanlar Armaniston davlati yordamida bu hududning tub aholisi boʻlgan ozarbayjonlarni u yerdan haydab chiqarib, oʻzlari hokimiyatni egallab olishdi.
 1994 — Muborak gazni qayta ishlash zavodida yangi 14-blok ishga tushirildi.

 1994 — „Toshkent-Jizzax“ elektr poyezdi qatnovi yoʻlga qoʻyildi.

 Tavalludlar 
Yana qarang: :Turkum:6-yanvarda tugʻilganlar
 Rowan Atkinson (1955-yilda tugʻilgan) — ingliz aktyori.

 Vafot etganlar 
Yana qarang: :Turkum:6-yanvarda vafot etganlar

 
 days.peoples.ru 
Turkum:Sana
*
7-yanvar

7-yanvar – Grigoriy taqvimida yilning 7-kuni. Yil yakuniga 358 (kabisa yilida 359) kun qoladi.

 Bayramlar 
Yana qarang: :Turkum:7-yanvar bayramlari
 Rojdestvo (yulian taqvimida)

 Voqealar 
Yana qarang: :Turkum:7-yanvar voqealari
 1558 – Fransiya Kale yerini bosib oldi.
 1610 – Galileo Galiley Yupiterning to'rt yo'ldoshini topdi.
 1785 – Jan-Pyer Blanshar La-Mansh bo'g'ozidan uchib o'tdi.
 1953 – AQSh Prezidenti Trumen mamlakatning o'z vodorod bombasi borligi haqida aytdi.
 1979 – Vyetnam armiyasi Kambodjada Pol Pot rejimini ag'dardi.
 2015 – Parijdagi Charlie Hebdo tahririyatiga terroristik hujum uyushtirildi.

 Tavalludlar 
Yana qarang :Turkum:7-yanvarda tugʻilganlar Sardorxo'ja Qosimxo'jayev, Grigoriylar davlati boshligi

 Vafot etganlar 
Yana qarang: :Turkum:7-yanvarda vafot etganlar

 
 days.peoples.ru 

Turkum:Sana
*
8-yanvar

8-yanvar – Grigoriy taqvimida yilning 8-kuni. Yil yakuniga 357 (kabisa yilida 358) kun qoladi.

 Bayramlar 
Yana qarang: :Turkum:8-yanvar bayramlari

 Voqealar 
right|135px|Queen Mary 2
Yana qarang: :Turkum:8-yanvar voqealari
 1297 – Francesco Grimaldi Monakodagi saroyni egallab oldi.
 1806 – Kap koloniyasi gollandlardan Buyuk Britaniyaga oʻtdi.
 1926 – Abdulaziz ibn Saud Hijoz taxtiga chiqdi.
 1977 – Moskvada terroristik hurujlar sodir boʻldi.
 1993 – Oʻzbekiston avtomobil transporti ("Oʻzavtotrans") Davlat aksiyadorlik korporatsiyasi tashkil etildi.
 2004 – "Queen Mary 2" (tasvirda) kemasi suvga tushirildi.

 Tavalludlar 
Yana qarang: :Turkum:8-yanvarda tugʻilganlar

 Vafot etganlar 
Yana qarang: :Turkum:8-yanvarda vafot etganlar

 
 days.peoples.ru 

Turkum:Sana
*
9-yanvar

9-yanvar — Grigoriy taqvimida yilning 9-kuni. Yil yakuniga 356 (kabisa yilida 357) kun qoladi.

 Bayramlar 
Yana qarang: :Turkum:9-yanvar bayramlari

 Voqealar 
right|120px
Yana qarang: :Turkum:9-yanvar voqealari
 475 — Vizantiya imperatori Konstantinopoldan quvildi.
 1713 — Shimoliy urush: shvedlar Altona shahrini yoqib yuborishdi.
 1792 — Yas tinchlik shartnomasi tuzildi.
 1951 — Nyu Yorkda BMT shtab-kvartirasi (tasvirda) ochildi.
 1992 — Qoraqalpog’iston Respublikasining Oʻzbekiston Respublikasi tarkibida suveren respub­lika boʻlishi qonun yoʻli bilan mustahkamlandi.
 2000 — Islom Karimov 5 yil muddatga ikkinchi marta Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti etib saylandi.

 Tavalludlar 
Yana qarang: :Turkum:9-yanvarda tugʻilganlar
 1897 — Ronald Norrish
 1913 — Richard Nixon
 1920 — Clive Dunn
 1922 — Har Gobind Khorana
 1944 — Ikrom Aliboyev
 1947 — Azimboy Saʼdullayev
 1970 — Lara Fabian
 1980 — Guljigit Satibekov
 1982 — Catherine Middleton
 Vafot etganlar 
Yana qarang: :Turkum:9-yanvarda vafot etganlar
 1962 — Lev Vasilyevich Oshanin
 1998 — Kenichi Fukui
 2012 — Alisher Azizxoʻjayev

 
 days.peoples.ru 

Turkum:Sana
*
10-yanvar

10-yanvar — Grigoriy taqvimida yilning 10-kuni. Yil yakuniga 355 (kabisa yilida 356) kun qoladi.

 Bayramlar 
Yana qarang: :Turkum:10-yanvar bayramlari

 Voqealar 
right|130px|Orden Zolotogo Runa
Yana qarang: :Turkum:10-yanvar voqealari
 49 — Yuliy Sezar qoʻshini bilan Rubikon daryosidan oʻtdi.
 1072 — Robert Gviskar arablardan Palermoni qaytarib oldi.
 1430 — Oltin moʻyna ordeni (tasvirda) taʼsis etildi.
 1863 — Londonda dunyoda birinchi metropoliten ishga tushdi.
 1946 — BMT Bosh Assambleyasining birinchi majlisi.
 Tavalludlar 
Yana qarang: :Turkum:10-yanvarda tugʻilganlar
 1893 — Vasiliy Shishkin
 1940 — Shirin Azizova
 1942 — Rixsivoy Avazov
 1951 — Oʻlmas Saidjonov
 1957 — Alisher Fayzullayev
 1985 — Chaker Zouagi
 Vafot etganlar 
Yana qarang: :Turkum:10-yanvarda vafot etganlar
 1778 — Carl Linnaeus
 1944 — Valdemar Shalandin
 1997 — Aleksandr Todd
 2016 — David Bowie
 
 days.peoples.ru
Turkum:Sana
*
11-yanvar

11-yanvar — Grigoriy taqvimida yilning 11-kuni. Yil yakuniga 354 (kabisa yilida 355) kun qoladi.

 Bayramlar 
Yana qarang: :Turkum:11-yanvar bayramlari

 Voqealar 
Yana qarang: :Turkum:11-yanvar voqealari
 1693 — Sitsiliya zilzilasi oʻn minglab odamlarni halok qildi.
 1879 — Britaniya imperiyasi Zuluslarga urush eʼlon qildi.
 1917 — Rossiyada Barguzin qoʻriqxonasi ochildi.
 1923 — Rur mojarosi.
 1949 — Los-Anjelesda qor yogʻdi.

 Tavalludlar 
Yana qarang: :Turkum:11-yanvarda tugʻilganlar

 Vafot etganlar 
Yana qarang: :Turkum:11-yanvarda vafot etganlar

 

 days.peoples.ru 

Turkum:Sana
*
12-yanvar

12-yanvar — Grigoriy taqvimida yilning 12-kuni. Yil yakuniga 353 (kabisa yilida 354) kun qoladi.

 Bayramlar 
Yana qarang: :Turkum:12-yanvar bayramlari

 Voqealar 
right|120px|Istoricheskoe zdanie Motown Records
Yana qarang: :Turkum:12-yanvar voqealari
 1919 — Berlinda spartakchilar qoʻzgʻoloni bostirildi.
 1945 — Ikkinchi jahon urushi: Vislo-Oder operatsiyasi boshlandi.
 1959 — Berry Gordy Motown Records (tasvirda) studiyasini ochdi.
 1990 — Ruminiyada kommunistik partiyalar taqiqlandi.
 2010 — Gaiti zilzilasi: 220 ming kishi halok boʻldi.

 == Tavalludlar ==

 Kozimjonov Azizbek Azamjon ogli Andijon viloyat Paxtaobod tumanda tugulgan xozr ATB Mikrokreditbankda ishlamoqda

 Vafot etganlar 
Yana qarang: :Turkum:12-yanvarda vafot etganlar

 

 days.peoples.ru 

Turkum:Sana
*
13-yanvar

13-yanvar — Grigoriy taqvimida yilning 13-kuni. Yil yakuniga 352 (kabisa yilida 353) kun qoladi.

 Bayramlar 
Yana qarang: :Turkum:13-yanvar bayramlari

 Voqealar 
right|120px|Pojar na "Leksingtone"
Yana qarang: :Turkum:13-yanvar voqealari
 532 — Vizantiya imperiyasida Nika inqilobi boshlandi.
 1840 — Lexington kemasidagi (tasvirda) yongʻin tufayli 139 kishi halok boʻldi.
 1915 — Italiyadagi Avetsanno zilzilasi 30 000 kishini halok qildi.
 1953 — SSSRda "Shifokorlar ishi" boʻyicha qamoqqa olishlar boshlandi.
 1992 — Toshkentda Respublika baynalmilal madaniyat markazi tashkil qilindi.
 1992 — Mongoliyaning amaldagi konstitutsiyasi qabul qilindi.

 Tavalludlar 
Yana qarang: :Turkum:13-yanvarda tugʻilganlar

 1998 - yil. Shahandiy(Xusniddin Yo'ldoshev). 2018-yildan boshlab yakka tartibda, 2020-yildan boshlab MChJ shaklida tashkil etilgan "Smart Corporation" kompaniyasi asoschisi hamda rahbari. U keng qamrovli biznes imperiya fundamentini bunyod etmoqda.
 2011 - Saidazizxon Saidkamolov, Prezident maktabi o’quvchisi

 Vafot etganlar 
Yana qarang: :Turkum:13-yanvarda vafot etganlar

 
 days.peoples.ru 

Turkum:Sana
*
14-yanvar

14-yanvar — Grigoriy taqvimida yilning 14-kuni. Yil yakuniga 351 (kabisa yilida 352) kun qoladi.

 Voqealar 
 right|110px|«Лаокоон и его сыновья»
Yana qarang: :Turkum:14-yanvar voqealari
 1506 — Laokoon“ (tasvirda) skulpturasi topildi.
 1761 — Panipat jangi.
 1814 — Kil shartnomasi tuzildi.
 1969 — USS Enterprise kemasidagi yongʻinda 27 kishi halok boʻldi.
 2004 — Gurjiston bayrogʻi tasdiqlandi.
 2011 — Tunis prezidenti Zin al-Obidin bin Ali lavozimidan chetlatildi va u mamlakatdan qochib ketishga majbur boʻldi.
 2011 — Turku shahri Yevropaning madaniy poytaxti deb e’lon kilindi.

 Tavalludlar 
Yana qarang: :Turkum:14-yanvarda tugʻilganlar

 Vafot etganlar 
Yana qarang: :Turkum:14-yanvarda vafot etganlar

 

 days.peoples.ru 

Turkum:Sana
*
16-yanvar

16-yanvar — Grigoriy taqvimida yilning 16-kuni. Yil yakuniga 349 (kabisa yilida 350) kun qoladi.

 Bayramlar 
Yana qarang: :Turkum:16-yanvar bayramlari

 Voqealar 
right|130px|Gerb Ierusalimskogo korolevstva
Yana qarang: :Turkum:16-yanvar voqealari
 1120 — Nablus cherkovi Quddus qirolligining ramzlarini (tasvirda) qabul qildi.
 1756 — Whitehall konvensiyasi qabul qilindi.
 1820 — F. Bellinsgauzen Antarktidaga yetib keldi.
 1878 — Plovdivdagi jang.
 1979 — Eron shohi oilasi bilan mamlakatdan chiqib ketdi.
 2001 — Toshkent Xalqaro Vestminster Universiteti tashkil topdi.
 2002 — BMT Xavfsizlik Kengashi „Al-Qoida“ va „Tolibon“ni terroristik tashkilot deb hisobladi.
 2011 — Janubiy Sudanda referendum oʻtkazilib, u mustaqil davlat deb e’lon kilindi.

 Tavalludlar 
Yana qarang: :Turkum:16-yanvarda tugʻilganlar

●1996-Kim Jennie

 Vafot etganlar 
Yana qarang: :Turkum:16-yanvarda vafot etganlar

 

 days.peoples.ru 

Turkum:Sana
*
17-yanvar

17-yanvar — Grigoriy taqvimida yilning 17-kuni. Yil yakuniga 348 (kabisa yilida 349) kun qoladi.

 Bayramlar 
Yana qarang: :Turkum:17-yanvar bayramlari

 Voqealar 
right|150px
Yana qarang: :Turkum:17-yanvar voqealari
 1772 — Kristiansborgda (tasvirda) Daniya Qirolichasining shifokori Struenze hibsga olindi.
 1966 — Ispaniyadagi aviahalokat tufayli termoyadro quroli yoʻqoldi.
 1991 — Fors koʻrfazida „Sahrodagi boʻron“ operatsiyasining boshlanishi.
 1992 — Oʻzbekiston va Vyetnam davlatlari oʻrtasida diplomatik aloqalar oʻrnatildi.
 1995 — Kobe zilzilasi 6434 kishini halok qildi.

 Tavalludlar 
Yana qarang: :Turkum:17-yanvarda tugʻilganlar

 Vafot etganlar 
Yana qarang: :Turkum:17-yanvarda vafot etganlar

 

 days.peoples.ru 

Turkum:Sana
*