Zhantas/Cleaned-Uzbek_Wikipedia huggingface dataset:
Mugua

Mugua (milloddan avvalgi II—I asrlar) – qadimgi Dovon davlati hukmdorlaridan biri, boshqa ga koʻra, Axsikent hokimi. 

 Tarixi 
Mugua Xitoydan kelgan elchini sababsiz qatl ettirgani tufayli, Xan sulolasi imperatori U Di Dovon – Farg‘onaga qarshi urush eʼlon qilgan. Ayrim maʼlumotlarga koʻra, elchi Fargʻonaning mashhur samoviy otlarini soʻrab kelgani sababli oʻldirilgan. Nikita Bichurinning maʼlumot berishicha, Mugua jasur va qatʼiyatli hukmdor bo‘lib, miloddan avvalgi 104-yili Xitoy qoʻshinlarini tor-mor qilgan. Biroq bu mag‘lubiyatdan Xitoy hukmdori qattiq gʻazablanib, ikkinchi bor askar jo‘natgan. Ikkinchi yurishda shahar qirq kun qattiq qamal ostida qolgan. Og‘ir ahvol yuzaga kelgandan soʻng shahar oqsoqollari kengashi urush aybdori boʻlgan Muguani qatl qilish haqida qaror chiqarishga majbur boʻlgan. Qatl qilingan Mugua oʻrniga oqsoqollardan biri boʻlgan Motsay taxtga oʻtirgan. Motsay xitoyliklarga 3 mingta ot berish orqali tinchlik oʻrnatgan. Biroq xitoyliklar ortga qaytgandan soʻng Motsay hokimiyati aholi tomonidan agʻdarilib, taxtga Muguaning ukasi oʻtirgan.

 

Turkum:Tarixiy shaxslar
Turkum:Hukmdorlar
Zaravshon kiprinidi

Zaravshon dace (Leuciscus lehmanni) — Afgʻoniston va Oʻzbekistondan maʼlum boʻlgan kiprinid baliq turi Countries where Leuciscus lehmanni is found FishBase (read 2012).

 

Turkum:Markaziy Osiyo baliqlari
Mirmirza mitti

„Mirmirza mitti“  — oʻzbek yozuvchisi Sobir Yunusov qalamiga mansub ertak-qissa. 1975-yil Toshkent shahrida „Lenin uchquni“ nashriyotida chop etilgan.

 

Turkum:Bolalar qissalari
Chittakning yilnomasi

„Chittakning yilnomasi“ — sovet yozuvchisi Vitaliy Bianki qalamiga mansub ertak-hikoya. Kichik yoshdagi bolalarda adabiy kitoblarni oʻqishga qiziqishni oshiradigan asar oʻlaroq tavsiya qilinadi. Bir necha marta qayta chop etilgan, bir necha toʻplamga kiritilgan.

„Chittakning yilnomasi“ ertagi oʻzbek tiliga tarjima qilingan. Oʻzbek tilida ayni nomli toʻplamda 1987-yil Toshkent shahrida „Yosh gvardiya“ nashriyotida chop etilgan. Toʻplamga kiritilgan ertak va hikoyalarni M. Sodiqova tarjima qiglan.

 

Turkum:Hikoyalar
Qashqaray

thumb
thumb|thumb
Qashqaray — Pokistonning Xayber Paxtunxva viloyati Malakand boʻlimidagi Yuqori Dir tumanidagi qishloq va uning tuman shtab-kvartirasi. Bu Yuqori Dirning go'zal qishloqlaridan biri va sayyohlar uchun jozibali joy.

Qashqaray ikki qismga boʻlingan: Yuqori Qashqaray va Quyi Qashqaray. Bu 7 Dir Towndan 11 km uzoqlikda Lowari tunneli atrofida joylashgan. U qishda yam-yashil yaylovlar, tumanli tepaliklar, qor bilan qoplangan tog'lar bilan juda tabiiy manzara tashkel etadi. Panjkora daryosi va Sedrus deodara o'rmonlari qishloqning diqqatga sazovor joylari hisoblanadi.
XV BRICS sammiti

XV BRICS sammiti — 2023-yilning 22—24-avgust kunlari Janubiy Afrika Respublikasining (JAR) Yoxannesburg shahrida BRICS ishtirokchi davlatlari tomonidan o‘tkazilishi rejalashtirilgan sammit.

 Yana qarang 

 

Turkum:Sammitlar
The Concubine

The Concubine — nigeriyalik yozuvchi Elechi Amadining dastlabki romani. Ilk marotaba, 1966-yilda Heinemann African Writers seriyasining bir qismi sifatida nashr etilganAlastair Niven, A Critical View on Elechi Amadi’s „The Concubine“ (London, 1981), p. 7..

Sharqiy Nigeriyaning chekka qishloqlaridan birida, Yevropa qadriyatlari hali taʼsir qilmagan va tartibli jamiyat orasida bo'lib o'tgan hikoya „buyuk goʻzallik va qadr-qimmatga ega“ ayol taqdiri bilan bogʻliq boʻlib, beixtiyor uning suyuklilarini azob-uqubat va oʻlim girdobiga tortadiEustace Palmer, „Elechi Amadi and Flora Nwapa“, African Literarture Today, no. 1, 1969, p. 56.Eldred Jones, „African Literature 1966-1967“, African Forum, vol. 3, no. 1, p.5...
Kaftimda gul

„Kaftimda gul“ — oʻzbek shoiri Samandar Vohidov qalamiga mansub sheʼriy toʻplam. 1977-yil Toshkent shahrida Gʻafur Gʻulom nomidagi Adabiyot va sanʼat nashriyotida chop etilgan. Shoirning ilk sheʼriy toʻplami. Toʻplamdan asosan barmoq tizimida yozilgan 59 ta sheʼr joy olgan.

 

Turkum:Sheʼriy kitoblar
Orol sadolari

„Orol sadolari“ — qoraqalpoq shoiri Boyniyoz Qayipnazarov qalamiga mansub sheʼriy toʻplam. 1959-yil Toshkent shahrida „Oʻzadabiynashr“ nashriyotida chop etilgan. Sheʼrlar qoraqalpoq tilidan oʻzbek tiliga oʻgirilgan. Toʻplam adadi — 5 000 nusxa.

 

Turkum:Sheʼriy kitoblar
Qozu-Bagʻlan

„Qozu-Bagʻlan“ — qirgʻiz shoiri Qurbanali Sabirov qalamiga mansub sheʼriy toʻplam. 1974-yil Frunze (hozirgi Bishkek) shahrida „Qirgʻizistan“ nashriyotida chop etilgan. Sabirovning bosilib chiqqan ilk sheʼriy toʻplami.

„Qozu-Bagʻlan“ Sabirov tugʻilib-oʻsgan Laylak tumanidagi Xoʻjabaqirgʻon daryosining qirgʻizcha atalishidir. Toʻplamga shoirning ayni nomli sheʼri kiritilgan.

 

Turkum:Sheʼriy kitoblar
Samandar Vohidov

Samandar Vohidov — (1942-yil 12-sentyabr Buxoro viloyati Shofirkon tumani — 2014-yil 19-oktyabr) — oʻzbek shoiri va tarjimon, radiojurnalist, telepublitsist, Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan madaniyat xodimi. Kaftimda gul, Qatralarda nur yonar, Olamdan rang izlab va boshqa sheʼriy toʻplamlar muallifi. Tarjimon sifatida Saqqo Buxoriyning 35 baytni tashkil etuvchi 5 ta gʻazalini tarjima qilgan.

Tarjimayi holi
Shoir 1942-yil 12-sentyabrda Buxoro viloyati Shofirkon tumanida tugʻilgan. Yoshligi Buxoro viloyatida oʻtgan shoir Buxoro davlat pedagogika institutining filologiya fakultetida oʻqigan. U shoirlik a tarjimonlik qilishdan tashqari radioda jurnalistlikdan Buxoro viloyati teleradiokompaniyasida bosh muharririgacha boʻlgan lavozimlarda ham faoliyat olib borgan.

Ijodiy faoliyati
Sheʼriy faoliyati
1976-yilda Samandar Vohidov oʻzining ilk ijodiy asari „Qorboboning istagi“ nomli majmuasini nashr etdi. Shoirning ilk sheʼriy toʻplami boʻlgan „Kaftimda gul“ sheʼriy toʻplami 1977-yil Toshkent shahrida Gʻafur Gʻulom nomidagi Adabiyot va sanʼat nashriyotida chop etilgan. Toʻplam, asosan, barmoq tizimida yozilgan 59 ta sheʼrdan iborat. Bundan soʻng „Qatralarda nur yonar“ (1978), „Olamdan rang izlab“ (1985), „Asal bobo“ (1985), „Kenglikni qumsash“ (1991), „Xayoling men bilan“ (1996), „Buxorom bor, Buxorom bor“ (1997), „Sunbula“ (2002), „Umr chorbogʻi“ (2003), „Halovatni halollikdan izladim“ (2005), „Haj daftari“ (2008), „Bu bogʻda bahra boqiydur“ (2010), „Gullayotgan kunlar“ (2011), „Istiqlol manzumasi“ (2011) kabi sheʼriy toʻplamlarni chop ettirdi.

Tarjima faoliyati
Shoir tarjimon sifatida ham oʻzidan katta meros qoldirdi. Qilgan tarjimalari toʻplangan „Buxoriylar boʻstoni“ nomli kitobini chop ettirgan. Bu kitob Rudakiydan Sadriddin Ayniygacha boʻlgan davrda Buxoroda yashab ijod qilgan shoirlarning, jumladan, Imom Buxoriy, Xoja Ismatullox Buxoriy, Sodiq Jondoriy, Rudakiy, Sadriddin Ayniyning ijod namunalaridan tarkib topgan. Jumladan, shoir Rudakiyning Buxoro haqidagi qasidasini, Saqqo Buxoriyning 35 baytni tashkil etuvchi 5 ta gʻazalini tarjima qilgan.

 Saqqo Buxoriyning Samandar Vohidov tomonidan tarjima qilingan asarlariga misol:
Lola baromad zi bogʻ surhu safedu siyoh,
(Lola bilan toʻldi bogʻ qizilu oqu qora,)
Marhami dil shud ba bogʻ surhu safedu siyoh.
(Shifo topdi dilda dogʻ qizilu oqu qora.)
Boruhu xoli zaqon subh baromad chu mehr,(Yuzida xoli birla chiqdi goʻzal subhidam,)
On mahi chashmu charogʻ surhu safedu siyoh.(Yoqib quyoshdin chiroq qizilu oqu qora.)

Ba tashnahoi hajri doʻst, chu Saqqo
(Doʻst hajri sahrosida sarson Saqqo davron–)
Zamona dashti adam yo sarob az in du kadom ast?
(Dashti adam yo sarob – ikkisidan qay biri?)

Vafoti
Shoir 2014-yil 19-oktyabrda 72 yoshida vafot etdi.

Mukofotlari
Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan madaniyat xodimi unvoniga sazavor boʻlgan.

 

Turkum:Oʻzbek publisistlari
Turkum:Oʻzbekistonlik shoirlar
Turkum:Oʻzbekistonlik tarjimonlar
Ozarbayjon Hukumat uyi

Ozarbayjon Hukumat uyi — Boku shahrining markazida joylashgan maʼmuriy bino. Bino meʼmorlari Lev Rudnev va Vladimir Munts hisoblanadi. Saroyning qurilishi 1924-yilda Ozarbayjon SSR yangidan tashkil etilganida boshlangan va toʻliq inshoot ishlari 1952-yilda tamomlanganHökumət evi xəritədə.
Tarixi
Ozarbayjonda Sovet hokimiyati oʻrnatilganidan soʻng hukumat ishchilarining ishlashi uchun mos bino boʻlmagani sababli yangi bino qurishga ehtiyoj tugʻildi. Loyiha ustida ishlagan meʼmorlar qarshisiga „buyuk sotsialistik davlat qudrati va porloq kelajagini aks ettiruvchi“ inshoot yaratish vazifasi qoʻyildi.

Meʼmor Nəriman Əliyevning soʻzlariga koʻra, rasmiy Moskva bugungi Ozarbayjon Hukumat uyining qurilishi boʻyicha XX asrning 20-yillarida qaror beradi. 1924-yilda Bokudagi hukumat ishlari uchun bino qurilishi jarayoni boshlab berildi. Jarayon 30-yillar boshiga qadar choʻziladi hamda 1932-yilda tanlov eʼlon qilinadi. Ikki yillik muzokaralardan keyin, 1934-yilda tanlov gʻoliblari aniqlandi. Ushbu musobaqada Ozarbayjonning taniqli meʼmorlari hisoblangan Mikayıl Hüseynov va Sadıq Dadaşovlar ham ishtirok etgan. Ular taklif qilgan loyiha bugungi kunga qadar eng yaxshi loyihalardan biri sanalsa-da, maʼlum sabablarga koʻra tasdiqlanmagan. Moskvadan hakamlar hayʼti birinchi oʻrinni Lev Rudnevga berishdi.

 Galereya 

Turkum:Arxitektura
Turkum:Ozarbayjondagi binolar
Naqshbandiya tariqati muzeyi

Naqshbandiya tariqati muzeyi – Buxoro davlat muzey-qoʻriqxonasi tarkibidagi muzey. Mazkur muzey Buxoro davlat muzey-qoʻriqxonasi tarkibida 1993-yilda tashkil etilgan.
Oʻzbekistonning Buxoro viloyati, Kogon tumani, Qasri Orifon qishlogʻi, Bahouddin Naqshband majmuasida joylashgan yodgorlik.

 Muzey tarixi 
Naqshbandiya tariqati muzeyi Bahouddin Naqshband tavalludining 675-yilligi munosabati bilan 1993-yilda tashkil topgan. Muzey Bahouddin Naqshband meʼmoriy majmuasi ichida joylashgan. „Naqshbandiya tariqati“ muzey filiali ekspozitsiyasining asosiy gʻoyasi islom dini rivojiga ulkan hissa qoʻshgan Bahouddin Naqshband va buxorolik 7 pirlar toʻgʻrisidagi ilmiy merosning bugungi kunda qay darajada oʻrganilganligini ashyoviy va yozma dalillar yordamida koʻrsatib berishdan iborat. Muzey ekspozitsiyasining asosiy maqsadi quyidagilardan iborat: islom dinining paydo boʻlishi, Buxoroda yashab oʻtgan yetti pirlar Xoja Abduxoliq Gʻijduvoniy va Xoja Orif Revgariy, Xoja Mahmud Anjir Fagʻnaviy va Xoja Ali Rometaniy, Xoja Muhammad Boboi Samosiy, Sayyid Mir Kulol va Bahouddin Naqshband, Oʻzbekiston mustaqilligi davrida Bahouddin Naqshband va uning tariqatiga nazar yaʼni, mustaqillik davrida chiqarilgan asarlar, rasmiy davlat rahbarlarining tashriflari fotosuratlari, Bahouddin Naqshband ziyoratgohidagi obodonlashtirish. 

Muzey 2013-yil aprelda XVII asrga taaʼluqli madrasa binosiga koʻchirilgan. Muzeyda XVIII asrda Buxoroda Qurʼoni Karim kitobidan koʻchirilgan qoʻlyozma nusxasi, mutaqqi (Qurʼon oʻqilganda qoʻl ostiga qoʻyiladigan tayoqcha), Bahouddin Naqshband ziyoratgohining sobiq sovetlar tuzumi vaqtidagi surati va mustaqillik yillarida taʼmirdan keyingi suratlari namoyish etilgan. Bundan tashqari Buxoro hunarmandlari tomonidan ishlangan kandakorlik laʼlisi va Qurʼoni Karim kitobi qoʻyilgan. Oʻzbekiston Respublikasi prezidenti Islom Karimovning tashabbusi bilan 2003-yilda Bahouddin Naqshbandning 685 yilligi nishonlangan va shu munosabat bilan majmua toʻliq taʼmirlangan.

 

Turkum:Oʻzbekiston meʼmoriy yodgorliklari
Turkum:Oʻzbekistondagi muzeylar
Turkum:Buxoro muzeylari
Turkum:Kogon tumani
.
Romitan tuman tarixi muzeyi

Romitan tuman tarixi muzeyi — Buxoro davlat muzey-qoʻriqxonasi tarkibidagi muzey. Mazkur muzey Buxoro davlat muzey-qoʻriqxonasi tarkibida 1983-yilda tashkil etilgan.
Muzey Buxoro viloyati, Romitan tumani Muhammad Samosiy koʻchasida joylashgan.
 Muzey tarixi 
Romitan tuman tarixi muzeyi OʻzSSR Ministrlar Sovetining 1983-yil 16-maydagi „Buxoro davlat tarixiy meʼmorchilik muzey-qoʻriqxonasini tashkil etish toʻgʻrisida“gi № 308 qarori asosida qoʻriqxona tarkibiga kiritilgan. Muzey ekspozitsiyasining tuzilishi: mustaqillik tarixi koʻrgazmasi, arxeologiya boʻlimi, Romitan tuman tarixi, etnografiya boʻlimi, qishloq xoʻjaligi boʻlimi, tabiat boʻlimi ekspozitsiyalaridan iborat. Mustaqillik tarixi koʻrgazmasida Romitan tumani xaritasi, tumanda faoliyat yuritayotgan partiyalar logotip va ashyolari, qoʻshma korxonalar mahsulotlaridan namunalar, sud va qonunchilik tizimidagi oʻzgarishlar, tuman hayvonot va nabotot olamiga tegishli eksponatlar, hunarmandchilik mahsulotlari namunalari va hokazolar koʻrgazmaga qoʻyilgan. Arxeologiya boʻlimi koʻrgazmasida Romitan tumanida joylashgan koʻplab tarixiy va arxeologik yodgorliklar jumladan, qadimiy manzilgohlar sirasiga kiruvchi Uchkuloh, Varaxsha, Romishtepa, Setalaktepa singari manzilgohlar haqida eksponatlar mavjud. Romitan tumanida joylashgan ushbu manzilgohlardan topilgan arxeologik topilmalarga qarab, oʻtmishda voha aholisining ijtimoiy-iqtisodiy, savdo va madaniy aloqalari haqida tasavvur hosil qilish mumkin. Ekspozitsiyaning ushbu qismida tumanda joylashgan qadimgi manzilgohlarda olib borilgan arxeologik tadqiqotlar natijasida topilgan turli xildagi arxeologik topilmalar namoyish etiladi. Romitan tuman tarixi deb nomlangan koʻrgazmasida Romitan tumanining Buxoro vohasi tarixida tutgan o‘rni va Romitanda faoliyat yuritgan buyuk shaxslar va allomalar Xo‘ja Ubbon, Xo‘ja Za’faron, Xo‘ja Ali Romitaniy, Boboyi Samosiy, Hakim Mullo Mir kabilarning dunyoviy va diniy ilmlarga qo‘shgan hissasi haqida eksponatlar mavjud. Ekspozitsiyaning bu qismida xaritalar, fotosuratlar, muzey eksponatlari, buyuk shaxslarning obod etilgan ziyoratgohlari, Naqshbandiya tariqatiga tegishli buyumlar va boshqa yordamchi materiallardan foydalanilgan. Etnografiya boʻlimida esa tuman aholisi etnografiyasi haqida eksponatlar oʻrin olgan. Muzeyning qishloq xoʻjaligi va tabiat boʻlimida ham eksponatlar mavjud.
 

Turkum:Oʻzbekiston meʼmoriy yodgorliklari
Turkum:Oʻzbekistondagi muzeylar
Turkum:Buxoro muzeylari
Turkum:Romitan tumani
.
Shimoliy Chikago (Illinois)

Shimoliy Chikago – Lake okrugidagi shahar. Illinoys, Amerika Qoʻshma Shtatlari va Chikago metropoliyasining chekkasida joylashgan. 2020-yilgi aholini roʻyxatga olish statistikasiga koʻra aholi soni 30,759 kishini tashkil etadi. Bu okrug aholining soni boʻyicha Waukegan va Mundeleindan keyin 3-oʻrinda turadi.

Shuningdek shaharda Rozalind Franklin nomidagi tibbiyot va fan universiteti joylashgan boʻlib, unda Chikago tibbiyot maktabi, doktor William M. Scholl pediatriya tibbiyot kolleji, farmatsevtika kolleji, sogʻliqni saqlash kasblari kolleji, magistratura va doktorantura joylashgan. Oʻtmishda Shimoliy Chikago sanoatning muhim markazi boʻlgan, bu hudud bugungi kunda ham kuchli sanoatlashgan hudud hisoblanadi .

 Geografiyasi 
Shimoliy Chikago koordinatada joylashgan

Shimoliy Chikagoning umumiy maydoni ni tashkil qiladi. Shundan (99,81%) quruqlik va (0,19%) suvni tashkil qiladi.

Shahar Michigan koʻlida, Waukeganning janubida joylashgan. Uning hududidagi suvning koʻp qismi toʻgʻridan-toʻgʻri koʻlga quyiladi.

 Katta koʻchalari 

 20x20pxSkokie shossesi
 20x20px Waukegan koʻchasi
 20x20px Green Bay koʻchasi
 20x20px Sheridan yoʻli
 Buckley yoʻli
 Casimer Pulaski yoʻli
 Argonne Drive
 14-koʻcha
 Jackson koʻchasi
 Lewis prospekti
 Martin Luther King Junior Drive (sobiq 22-koʻcha)

 Taʼlim 
Shimoliy Chikago jamoat birligi 187 ta davlat tasarrufidagi maktablarni boshqaradi.
 

 

 Shahar sayti
Turkum:Alifbo boʻyicha aholi punktlari Turkum:Illinois shaharlari
Turkum:AQSh shaharlari
Buxoro huquq va qonunchilik tarixi muzeyi

Buxoro huquq va qonunchilik tarixi muzeyi — Buxoro davlat muzey-qoʻriqxonasi tarkibidagi muzey. Muzey Buxoro zindonida joylashgan.
 Muzey tarixi 
Buxoroda huquq va qonunchilik tarixi muzeyi XVIII asrning ikkinchi yarmida mangʻitlar sulolasi davrida bunyod etilgan Buxoro zindonida joylashgan. Mazkur muzey huquqiy tizim va qonunchilik organlarining ajralmas qismlari sifatida 5 ta boʻlimdan iborat. Buxoro amirligida sud jarayonlari qozikalon tomonidan olib borilgan. Mazkur muzey zindonda joylashgan boʻlib, Ark qalʼasining shimoliy-gʻarbiy qismida joylashgan. Zindon soʻzi fors tilidan olingan boʻlib, zinda tirik, don esa joy maʼnosini anglatadi. Buxoro zindoni soʻngi sulola mangʻitlar sulolasi hukmronligiga qadar, 1920-yilgacha faoliyat olib borgan. Buxoro zindonining kirish qismi janubiy tomondan boʻlib, kirish joyi miyonsaroy yoki darvozaxona deb nomlangan. Zindonga kirgandan keyin oʻng tomonga birinchi xona hisoblanib u Amir Abdulahadxon davrida pishiq gʻishtdan qurilgan. Bu xonada 8-10 ta mahbuslar boʻlib, jinoiy ish bilan yoki siyosiy maxbuslardan hisoblanmagan, shuning uchun ham boshqa xonalardagi mahbuslardan farqli oʻlaroq, ularning qoʻl oyoqlarida kishanlar taqilmagan. Ikkinchi xona eng katta xona boʻlib 2 gumbazli, pishiq gʻishtdan qurilgan. Bu xonada 50-60 yaqin maxbusni sigʻdirishgan. Uchinchi xona ham mahbuslar uchun hisoblanib 20-25 kishiga moʻljallangan. Chap tomondagi xona „Xonai Mirshabxo“ hisoblanib mirshablar qish kunlari navbatma-navbat kirib isinishgan. Bir kecha kunduzda 32 ta mirshab qoʻriqlashgan. Soʻngi xona kanaxona hisoblanib chuqurligi 4.5 metr boʻlib asosan siyosiy jinoyatchilar saqlangan. Mazkur muzeyda asosan huquq va qonunchilik tarixiga oid Buxoro amirligida faoliyat yuritgan qozilar, amirlik davri qurol-aslahalari va boshqa eksponatlar joylashgan.

 

Turkum:Oʻzbekiston meʼmoriy yodgorliklari
Turkum:Buxoro muzeylari
Arabon guzari

Arabon (arablar) — Buxoro shahridagi XV asrga oid guzar. Aholisining ko‘pchilik qismini arablar tashkil etgani uchun shunday nomlangan. Arabon guzari Buxoro xoni Abdulazizxon tomonidan 1540—1549-yillarda qadimiy devor bilan birga qurilgan Salloxona darvozasi oldida, yo‘l yoqasida joylashgan.

 Guzar tarixi 
Arabon guzari aholisining asl mashg‘uloti qorako‘l terini oshlash bo‘lgan. Bu guzarda qorakoʻl savdosi bilan shugʻullanuvchi aholi istiqomat qilgan. Guzarda Arabon masjidi bo‘lib, o‘zining qadimiy me’morchiligi bilan ajralib turadi. Uning tepasida marmar toshda „Machitni Abdulla Safedmo‘y qurgan“ deb yozilgan. Bu masjidda mahalla ahli namoz o‘qigan. Guzarda XIX asr oxiri — XX asr boshlarida qorako‘l terilari bilan savdo qilgan Jo‘rabek yashab, u Rossiya bilan savdo-sotiq ishlarini olib borgan.

Arabon guzari Salloxona darvozasiga yaqin bo‘lgani uchun XVI asrning ikkinchi yarmida qal’a qurilayotganda guzar ahli ularga ko‘p yordam bergan. Guzar boylari esa ancha pul, boshqalar ot-ulov, yordamchi kuchlarni yuborgan.

1927-yil 10-avgustda olingan hisoblarga ko‘ra guzarda 81 xo‘jalik bo‘lib, 405 kishi istiqomat qilgan. 1929-yilning 5-fevralida guzarlar yana qayta ro‘yxatdan o‘tkazilganda Arabon, Mir Mas’ud, Shayx Sho, Qutlug‘ guzarlari birlashtirilib, uning nomi Taraqqiyot deb atala boshlandi.

Sadriddin Ayniy o‘zining „Namunayi adabiyoti tojik“ nomli asarida Munzim taxallasi bilan faoliyat yuritgan, Buxorodagi jadidlik harakati va Yosh buxoroliklar tashkiloti asoschilaridan biri bo‘lgan Mirzo Abdulvohid Burhonov 1877-yilda mana shu guzarda istiqomat qilganligini yozgan. U kishi Buxoroda yangi usuldagi maktab ochib, ko‘pgina kitoblar ham yozgan. „Majmuayi asar“, ya’ni „Asarlar to‘plami“ shular qatoriga kiradi.

Bu guzar Sarrafon toqigacha olib keladigan hozirgi Arabon ko‘chasida joylashgan. Arablar avlodi shu mahallada hozir ham istiqomat qiladi.

 

Turkum:Buxoro guzarlari
Turkum:Buxoro shahri
O'tkazgichlarda elektrostatik maydon

Elektrostatik maydon taʼsirida oʻtkazgichda paydo boʻladigan tok Om qonuni bilan aniqlanadi. Boshqa tomondan elektrostatikaning taʼrifiga binoan boʻlishi ikki holni bir-biridan farqlash kerakligini koʻrsatadi:
 
 

Bundan oʻtkazgich ichida elektrostatik maydon nolga teng ekanligi kelib chiqadi. Elektr induksiya vektori ham nolga teng boʻladi, chunki bu kattalik elektr maydon kuchlanganligiga proporsional. Bundan ikkita muhim xulosa kelib chiqadi:

 Oʻtkazgich ichida dielektrik singdiruvchanlikning har qanday qiymatida boʻlishi, elektrostatika doirasida oʻtkazgichlarni dielektrik singdiruvchanlikning aniq qiymati bilan xarakterlab boʻlmasligini koʻrsatadi. Oʻtkazuvchi muhitda dielektrik singdiruvchanlikning qiymati elektrostatika natijalariga taʼsir qilmaydi.

 Oʻtkazgich ichidagi barcha nuqtalarda boʻlishi, Maksvell tenglamasi
 

ga asosan oʻtkazgich ichida hajmiy zaryadlar mavjud boʻlmasligini koʻrsatadi1.

Umumiy koʻrinishda yozilgan chegaraviy shartlar dielektrik va o'tkazgich chegarasida quyidagicha yoziladi:
 

Bu yerda „1“ indeks oʻtkazgichga, „2“ indeks uni oʻrab turgan muhitga tegishli. shu muhitning dielektrik singdiruvchanligi. (1) dan oʻtkazgich sirtida elektr maydon kuchlanganligi ga teng ekanligi va doimo sirtga perpendikulyar yoʻnalgan boʻlishi koʻrinib turibdi1.

 

ekanligidan foydalanib, skalyar potensial uchun quyidagi shartlarni yozamiz:
 

Bu yerda hosila oʻtkazgich sirtiga oʻtkazilgan tashqi normal boʻyicha olinadi. Bundan oʻtkazgich sirti ekvipotensial sirt ekanligi kelib chiqadi.

Oʻtkazgich sirtidagi toʻliq zaryad
 
Integral oʻtkazgich sirti boʻyicha olinadi. Bu ifodadan oʻtkazgich sirtidagi zaryad uning potensialiga bogʻliq ekanligi koʻrinib turibdi. Bu bogʻlanish chiziqli boʻlgani uchun quyidagi koʻrinishda yozish mumkin:
 

Bu yerda
 

elektr sig'im deyiladi.

 Shuningdek oʻqing 
 O'tkazgichlarda elektrostatik maydon energiyasi
 Dielektriklarda elektrostatik maydon
 O'zgarmas magnit maydon

 
 A. A., Abdumalikov. Elektrodinamika. Noshir-Fayz, Toshkent. 2011
Ostanaqulbek

Ostanaqulbek — davlat arbobi va lashkarboshi, diplomat, beklikning boshligʻiBeklik — Buxoro amirligi tarkibidagi maʼmuriy-hududiy birlik. va Buxoro amirligining soʻnggi Buxoro otaligʻi. Ostanaqulbek amir Muzaffarning eng yaqin saroy amaldorlaridan biri va amir Abdulahadxon davrida amirlikning oliy martabali zotlaridan biri boʻlgan. Amir Muzaffar betob boʻlib yotib qolgan kunlarida Ostanaqulbek Muhammadbiy bilan birgalikda amirlikning oliy hokimiyatini boshqarib turgan.

 Ajdodi 
Ostanaqulbek amir Nasrulloning vaziri Abbosbiy oilasida dunyoga kelgan. Ostanaqulbek Muzaffarning oʻgay ukasi hamdir.

 Siyosiy faoliyati 
Ostanaqulbek otasi hayotligida ham yuqori lavozimlarda faoliyat yuritgan. Otasi vafotidan keyin esa eng yuqori martaba va mansablarga erishganligi sababli, zamondoshlarining bir qismi uni „umid panohi“ deb atashgan.

1870-yil Gʻijduvonda mirohur unvonida amlakdor lavozimidaMirohur — amir otxonasining boshligʻi. Kechki paytdagi xizmat ieyerarxiyasida — oltinchi koʻtarilish tartibida amaldor. (A. A. Semenov. Ocherki pozemelno-podatnogo i nalogovogo ustroystva Buxarskogo xanstva. Tashkent, 1929. Trudi SAGU, seriya II, v. 1, str. 90; ego je. Buxarskiy traktat, str. 150). keyin bek tomonidan Ziyovuddin huzuriga yuborilib, toʻqsabolik unvonida faoliyat olib borganToʻqsabo — polk komandiri, podpolkovnik yoki polkovnik..

1882-yilda Ostanaqulbek Shahrisabz begiMirza Salimbek. Tarix-i Salimi (Istochnik po istorii Buxarskogo emirata). Tashkent. Akademiya. 2009 lavozimida boʻlib, parvonachi martabasiga ega boʻlgan. Oʻsha yili u boʻlajak amir Seyid Abdulahadxonga Moskva safarida hamrohlik qildi. 1885-yilda Ostanaqulbek amir Muzaffarning shaxsiy favqulodda elchisi sifatida Sankt-Peterburgga boradi va u yerda imperator Aleksandr III bilan uchrashadi.

1886-yilda amirning sharmanda boʻlgan ukasi Seyid Abdulmoʻmin Hisordan Boysunga koʻchirilgandan soʻng Ostanaqulbek Hisor bekligiga hokim etib tayinlanadi. Darvoz, Koʻlob va Qorategin ham uning tasarrufida edi.

1887-yilda Ostanaqulbek eng oliy martaba — otaliq martabasini oldi, shuning uchun Hisor hududi, uning bekligi kengaydi: unga yana beshta hudud — sobiq Sarijuy viloyati hududi qoʻshildiMuxammad Siddik. Zikr-i Astanakul-biy ibn Abbas-biy. Rkp. IV AN RUz, № 2663/ II, ll. 44b-47b, 103b.Turkestanskie vedomosti, 1906, № 114.. Soʻnggi Buxoro amirlari davrida xonlikda Ostanaqulbekdan tashqari hech kim otaliq martabasiga ega boʻlmagan edi.
 

Turkum:Shahrisabz beklari
Turkum:1906-yilda vafot etganlar
Vladimir Dalganov

Vladimir Aleksandrovich Dalganov (Koʻlob, Tojikiston SSR) — sovet futbolchisi, yarim himoyachi pozitsiyasida toʻp surgan. SSSR sport ustasi (1988).

 Biografiya 
Futbolchilik faoliyatini Qoʻrgʻon-tepaning „Paxtakor“ klubida boshlagan. 1983-yilda Tojikistonning yetakchi klubi „Pomir“ jamoasiga taklif qilingan. U tezda yangi jamoasining asosiy tarkibiga tez fursatda kirdi va asosiy futbolchilardan biriga aylandi. 1988-yilda SSSR Oliy Ligasida toʻp surdi.

1989-yilgi mavsum boshlanishi arafasida u „Pomir“ jamoasini tark etib, SSSR Ikkinchi ligasida ishtirok etuvchi Fargʻonaning „Neftyanik“ klubi tarkibiga oʻtdi. Fargʻonaliklar safida yarim mavsum davomida harakat qilib, ikkinchi qismini Xoʻjand jamoasi tarkibida oʻtkazdi. Dolganov 1990—1991-yillarda ketma ket 3 ta jamoa tarkibida toʻp surdi: „Regar“, „Geolog“ (Qarshi), „Maroqand“ Samarqand jamoalari safida toʻp tepdi.

1990-yillarning boshlarida u Krasnodar oʻlkasining Psebay shahriga koʻchib oʻtdi, Gorets yogʻochni qayta ishlash zavodining futbol jamoasida murabbiylik faoliyatini olib bordi. Keyinchalik u savdo sohasida ham ishladi. Zelenchuk va Labinsk shaharlarining sport jamoalarida, Mostovou shahrining „Janubiy“ sport maktabida bolalar murabbiyi sifatida faoliyat olib bordi.

 

 Vladimir Dalganov Predgorie saytida
 Vladimir Dalganov Footballfacts saytida

Turkum:1956-yilda tugʻilganlar
Turkum:Koʻlobda tugʻilganlar
Turkum:Alifbo boʻyicha futbolchilar
Turkum:SSSR erkak futbolchilari
Turkum:Tojikistonlik erkak futbolchilar
Turkum:SSSR sport ustasi
Turkum:Neftchi (Fargʻona) futbolchilari
Turkum:Dinamo Samarqand futbolchilari
Turkum:Nasaf klubi futbolchilari
Turkum:FC Khatlon futbolchilari
Turkum:CSKA Pomir Dushanbe futbolchilari
Turkum:Xoʻjand klubi futbolchilari
Turkum:Regar-TadAZ klubi futbolchilari
Mevasabzavotbank

Mevasabzavotbank — Oʻzbekiston meva-sabzavot xo‘jaligi va uning qayta ishlovchi sanoatining rivojlanishini moliyaviy qo‘llab-quvvatlash maqsadida Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 1994-yil 18-avgustdagi 426-sonli qarori asosida ixtisoslashtirilgan aksionerlik-tijorat banki sifatida tashkil qilingan. 2000-yilda Savdogarbank tarkibiga qo'shib olinadi.

 Tarixi 

1994-yil „O‘zmevasabzavotuzumsanoat“, „O‘zoziqovqatsanoat“ davlat konsernlari va Moliya vazirligi Oʻzbekiston hukumatiga „Mevasabzavotbank“ respublika ixtisoslashgan aksionerlik-tijorat bankini tashkil etish taklifini bildiradi. 18-avgust kuni Vazirlar Mahkamasi oʻzining 426-sonli qarori bilan bu taklifga rozilik bildiradi va shu kundan bank oʻz faoliyatini boshlaydi.
O‘zbekiston Respublikasi Markaziy banki bankning tashkil etilishi va faoliyat yoʻlga qoʻyishda yordam koʻrsatadi. „O‘zdehqonchiliksanoatbank“ va „Oʻzsanoatqurilishbank“ bankga malakali mutaxassislar tayyorlashda yordam beradi. „Toshshaharyoʻlovchitrans“ uyushmasi hamda Aloqa vazirligi „Mevasabzavotbank“ni zarur miqdordagi transport va aloqa vositalari bilan taʼminlaydi. 1994-yil 1-noyabrda „O‘zdehqonchiliksanoatbank“ 1994-yil 1-sentyabrgacha bo‘lgan holatga ko‘ra aktivlar va passivlarni „Mevasabzavotbank“ka beradi.

 Muassislari 

„Mevasabzavotbank“ning ustav fondi 5 mln so‘mni tashkil qilib, shundan, 2 mln so‘mi „O‘zmevasabzavotuzumsanoat“, 2 mln so‘m „O‘zoziqovqatsanoat“ hamda 1 mln. soʻm Moliya vazirligi mablagʻlaridan iborat edi. Ular bir oy muddatda taʼsis badallarini to‘lab, bankning ustav fondini tashkil etadilar.

 Vazifalari 

Bankning asosiy vazifalari meva-sabzavot xo‘jaligi korxonalari va tashkilotlariga, savdo, tayyorlov va qurilish sohasi tashkilotlarining qayta ishlovchi korxonalariga kredit-hisob-kitob xizmatini ko‘rsatishdan iborat edi.

 Yopilishi 

2000-yil 13-yanvarda Oʼzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi „Mevasabzavotbank“ ixtisoslashtirilgan aktsionerlik tijorat bankini qoʼshib yuborish toʼgʼrisida”gi 12-sonli Qarorini qabul qiladi. Unga asosan Mevasabzavotbank Savdogarbank tarkibiga qoʼshiladi.

 Yana qarang 

 Garant bank
Abu Tolib Abdussalom al-Ma’muniy

Abu Tolib Abdussalom al-Ma’muniy (994-yilda vafot etgan) — arab xalifalari avlodlaridan bo‘lgan mashhur arab shoiri, qariyb o‘ttiz yil Buxoroda ijod qilgan qasidanavis, vasf janrining yetuk namoyondasi.

 Hayoti va faoliyatiga oid 
Abu Tolib al-Ma’muniy haqida Abu Mansur as-Saolibiyning „Yatimat ad-dahr“ asarida ancha mukammal ma’lumotlar keltiriladi. As-Saolibiy o‘z asarida ikki shoir: al-Ma’muniy va al-Vosiqiyga butun bir bob: to‘rtinchi qismining uchinchi bobini ajratgan. Bundan tashqari Al-Ma’muniy haqida al-Kutubiy, Ibn al-Asir („Al-komil fi-t-tarix“), V.V.Bartold va Y.E.Bertels asarlarida qisqacha axborot berilgan bo‘lib, bunda ular ham „Yatimat ad-dahr“ga suyanadilar.

 Tarjimayi holi 
Abu Tolib al-Ma’muniy xalifa al-Ma’mun (823—833) avlodidan bo‘lib, yoshlik davrida baxtsizlik va turli hodisalar tufayli Bag‘dodni tashlab chiqib ketadi va Ray shahriga buvayhiylar vaziri, shoirlar homiysi Sohib ibn Abbod huzuriga keladi. Ibn Abbodga atab bir necha qasidalar yozadi. Vazir uning qobiliyati va ijodini yuksak baholab, shoirga yaxshi hurmat va iltifotlar ko‘rsatadi. Lekin ko‘p o‘tmay vazirning suhbatdoshlari orasida hasadchilar ko‘payib, al-Ma’muniyga qarshi ig‘vo va bo‘htonlar tarqatadilar. Uni shialikda ayblaydilar va Ibn Abbodga qarshi hajvlar yozgan deb tuhmat qiladilar. Shunday qilib, vazir bilan shoir orasi buziladi va al-Ma’muniy Rayni tashlab Nishopurga yo‘l oladi.

Nishopurdan lashkarboshi Ibn Simjur vositasida Buxoroga kelishga muvaffaq bo‘ladi. Buxoroda shoir vazir Ibn al-Utbiyga (977—986) bag‘ishlab bir necha madhiyalar yozadi. Vazir uni yaxshi qabul qilib, in’om va ehsonlarga ko‘mib yuboradi. Ibn al-Utbiydan keyingi vazirlar ham al-Ma’muniyga juda hurmat bilan qaraydilar, xazinadan nafaqa ajratib beradilar. Bunday hurmat va iltifotlardan mamnun bo‘lgan shoir mehnatsiz hayot kechirib, zamondosh bo‘lgan somoniy vazirlarga bag‘ishlab qasidalar to‘qiydi, ularni maqtab ko‘klarga ko‘taradi. U Buxoroda hijriy 383 (milodiy 994)-yili vafot etadi.

 Ijodi 
Al-Ma’muniy asosan ikki janrda: madhiya va vasfda ijod etgan va zamondoshlari orasida bu ikki janrning eng yirik namoyandasi hisoblanadi. U qasidago‘y shoir bo‘lsa ham, biz uchun ijodining ikkinchi tomoni muhim ahamiyatga ega. Vasfiy she’r janrida al-Ma’muniy bilan na fors-tojik va na arab shoirlaridan hech biri tenglasha olmaydi. „Yatimat ad-dahr“ga uning yuzga yaqin vasfiy she’rlari kiritilgan. Bularda turli mevalar, sabzavotlar, o‘sha vaqtda tayyorlanadigan har xil taomlar, tabiat hodisalari, uy jihozlari, o‘quv, yozuv qurollari va boshqalar tavsif qilinadi.

 

Turkum:Somoniylar davri adabiyoti
Turkum:Somoniylar davri shoirlari
Turkum:Buxoroda vafot etganlar
Turkum:Buxoroda yashagan shoirlar
Abu Mansur al-Bo‘shanjiy

Abu Mansur al-Bo‘shanjiy (X asr) — Somoniylar davrida Buxoroda yashab ijod qilgan arabiynavis shoir, hajvchi.

 Hayoti va faoliyati 
Abu Mansur al-Bo‘shanjiyning tarjimayi holiga oid ma’lumotlar bizgacha yetib kelmagan. Nisbasining ko‘rsatishicha, u asli bo‘shanjlik bo‘lib, boshpana izlab Buxoroga kelib qolgan (Bo‘shanj — Afg‘onistonda Hirotdan 10 tosh masofada joylashgan qadimiy shahar). Shoirning ayrim she’rlari Abu Mansur as-Saolibiyning „Yatimat ad-dahr“ tazkirasi tufayli bizgacha yetib kelgan bo‘lib, ular X asrning ikkinchi yarmida hokimiyat tepasida turgan somoniy vazirlari va boshqa amaldorlarga qarshi yozilgan hajvlardir.

X asr oxiriga kelib somoniylar sulolasi sekin-asta inqirozga yuz tuta boshladi. Turklar, ayniqsa, g‘aznaviylar davlatining asoschisi Sabukteginning ta’siri kuchaya bordi. Bu hol o‘zaro taxt uchun kurash va vazirlarning tez almashinib turishiga sababchi bo‘ldi. Abu Ali al-Bal’amiyning ikkinchi vazirligidan (992—996) keyin Abu Muzaffar Bar’ashiy (996—998) vazir bo‘ldi. Undan keyin vazirlik qilgan Abul Qosim al-Barmakiy (998) esa bir necha oydan keyin turklar tomonidan qatl etildi. Mana bu o‘zaro janjal va taxt uchun kurashlarning butun og‘irligi mehnatkash xalq ommasi ustiga tushadi. Xalq orasida norozilik kuchayadi. Buning jonli guvohi sifatida al-Bo‘shanjiy yozgan hajvlarni keltirish mumkin.

 Hajvlari 
„Yatimat ad-dahr“ tazkirasida keltirilgan hajvlaridan birida Somoniylar davlatining X asr ikkinchi yarmida faoliyat yuritgan vazirlari: Abu Ali al-Bal’amiy (960—974 va 992—996); Abu Ja’far al-Utbiy (956—959) va Abu Mansur Yusuf (959—960) nomlarini tilga olgan. Shoir bu uch vazirdan unga biror dinor foyda bo‘lmagani, shu sababli ham ularning tuproq ostida yotgani, halokatidan sira qayg‘urmasligini yozgan. Yana bir hajvida esa somoniylar sulolasi vazirlaridan Abdulloh ibn Uzayr (986—987); Abu Ali ibn Iso ad-Domg‘oniy (987—992) va Abu Ahmad ibn Abu Zayd (987) nomlarini qayd etgan.

 
Turkum:Somoniylar davri adabiyoti
Turkum:Somoniylar davri shoirlari
Turkum:Hajvnavis shoirlar
Turkum:Somoniylar sulolasi vazirlari
Turkum:Buxoroda ijod qilganlar
Abu Muhammad ibn Abu Siyob

Abu Muhammad ibn Abu Siyob (X asr) — Somoniylar davrida Buxoroda yashab ijod qilgan arabiynavis shoir.

 Hayoti va faoliyati 
Abu Mansur as-Saolibiy o‘zining „Yatimat ad-dahr“ kitobida Ibn Abu Siyobni buvayhiylarning Ray shahridagi vaziri, shoir va olimlar homiysi mashhur Abu-l-Fazl ibn al-Amid (vafoti 970-yil)ning suhbatdoshlaridan biri bo‘lganligi haqida ma’lumot beradi. Ibn al-Amid ham mashhur shoir va olimlardan bo‘lib, u o‘z saroyiga Arab xalifaligining turli tomonlaridan boshpana qidirib kelgan ko‘pgina shoir va olimlarni to‘plagan edi. Ibn Abu Siyob ham shu saroyda xizmat qilib, Ibn al-Amidga o‘zining bir qancha qasidalarini bag‘ishlaydi. Keyinchalik noma’lum sabab bilan Ibn al- Amid saroyini tashlab Buxoroga keladi.

Ibn Abu Siyob Buxoroda yaxshi kutib olinadi. Lekin uning Buxoroda qanday vazifani o‘tagani ma’lum emas. Shoir Abu Ja’far ibn al-Abbos bilan uning o‘rtasida kuchli raqobat bo‘lgan. Ular bir-birlarini hajv qilib juda ko‘p hajviy she’rlar yozganlar, Masalan, Ibn Abu Siyob o‘zining „Yatimat ad-dahr“ asariga kiritilgan ikkita hajviy she’rida raqibini haqoratli so‘zlar bilan tanqid qiladi.

 Ijodi 
Ibn Abu Siyob panegirist (maqtov tarzidagi, madh etuvchi she’rlar bituvchi) shoirdir. Lekin u vasfiy she’rlar yozishda ham juda mohir bo‘lgan. Uning sham haqidagi vasfi „Yatimat ad-dahr“ tazkirasiga kiritilgan eng nafis va kuchli vasfiy she’rlardan biri hisoblanadi. Shoir juda chiroyli o‘xshatish va majozlardan foydalangan. Uning sheʼrida qoʼllangan badiiy sanʼatlar shoirning badiiy mahoratini namoyon etadi.

 
Turkum:Somoniylar davri adabiyoti
Turkum:Somoniylar davri shoirlari
Turkum:Buxoroda yashagan shoirlar
Turkum:Buxoroda ijod qilganlar
Gʻulom Jabborov

Gʻulom Jabborov (1917.10.19, Buxoro — 1998, Dushanbe) — fizik olim, fizika fanlari nomzodi (1973), dotsent (1975), ikkinchi jahon urushi qatnashchisi.

 Tarjimayi holi 
Gʻulom Jabborov 1917-yil 19-oktyabrda Buxoro amirligi poytaxti Buxoro shahrida tugʻilgan. 1935-yilda Buxoro muallimlar bilim yurtini tamomlagan. 1935—1941-yillarda Stalinoboddagi maktablardan birida o‘qituvchi bo‘lib ishlagan. 1941—1944-yillarda Sovet Armiyasi saflarida xizmat qilib, ikkinchi jahon urushida qatnashgan. 1944—1950-yillarda Shahrinav bolalar uyi mudiri, 1950—1951-yillari Dushanbedagi bolalar uyida mudir boʻlib ishlagan. 1951—1957-yillarda Tojikiston SSR Xalq taʼlimi vazirligi inspektori va kadrlar boʻlimi mudiri boʻlgan.

1957-yilda T.G.Shevchenko nomidagi Stalinobod davlat pedagogika institutining fizika-matematika fakultetining sirtqi bo‘limini tamomlagan. 1957—1975-yillarda mazkur pedagogika institutida katta o‘qituvchi, 1975-yildan umrining oxirigacha institutning umumiy fizika kafedrasi dotsenti lavozimlarida ishlagan. 1974-yilda Jabborov tashabbusi bilan Pedagogika institutining fizika fakultetida „Fizika o‘qitish metodikasi“ kafedrasi tashkil etilgan. Fizika o‘qitish metodikasi kafedrasining birinchi mudiri lavozimida ishlagan. Shuningdek, uning tashabbusi bilan kafedrada tajribalar oʻtkazish laboratoriyalari, amaliy fizika darslari va texnik o‘quv qurollari, fizika o‘qitish metodikasi kabinetlari tashkil etildi. Teskari korrelyatsiya kengayish usullari va fizika taʼlimining boshqa masalalari boʻyicha ilmiy ishlar olib borgan.

1998-yilda Dushanbe shahrida 81 yoshida vafot etgan. 

 Mukofotlari 
Xizmatlari „Ulug‘ Vatan urushi (1941—1945) davridagi jasoratli mehnati uchun“, „Xizmat mehnati uchun“, „Fashizm ustidan qozonilgan g‘alaba uchun“ medallari, „Tojikiston SSRda xizmat ko‘rsatgan maktab o‘qituvchisi“ (1976) faxriy unvoni bilan taqdirlangan va Tojikiston SSR Prezidiumining bir qator ordenlari sohibi.

 

 

 Tojikiston davlat pedagogika universiteti ensiklopediyasi nomidagi S. Aynan
Turkum:Dushanbeda vafot etganlar
Turkum:1998-yilda vafot etganlar
Turkum:Buxoroda tugʻilganlar
Turkum:1917-yilda tugʻilganlar
Turkum:19-oktyabrda tugʻilganlar
Tappeh Sabz

Tappeh Sabz — Eronning Kirmonshoh viloyati Kermonshoh tumaniga qarashli Miyon Darband qishloq okrugi . 2006-yil aholini ro'yxatga olish ma'lumotlariga ko'ra, aholi soni 106 nafar va 26 oiladan iborat.
Turkum:Koordinatalar Vikimaʼlumotlarda
Keshmesh Tappeh

Keshmesh Tappeh Eronning Gʻarbiy Ozarbayjon viloyati Maku tumani Qalih Darrehsi okrugiga qarashli qishloq.

2006-yilgi Milliy aholini ro'yxatga olishda uning aholisi 594 xonadonda 2,655 kishidan iborat edi. 201-yilgi aholini ro'yxatga olishda 935 ta xonadonda 3623 kishi bor edi. 2016-yildagi oxirgi aholini ro‘yxatga olish ma’lumotlariga ko‘ra, 1079 ta xonadonda 4046 kishi; qishloq okrugidagi eng katta qishloq edi.
Turkum:Koordinatalar Vikimaʼlumotlarda
Xvorshid, Mozandaron

Xvorshid(shuningdek, Xvorshid va Khowrshid sifatida romanlashtirilgan ; Xorshid) — Eronning Mozandaron viloyati, Neka tumani Markaziy tumaniga qarashli Qoreh Toʻgʻon qishloq tumaniga qarashli qishloq.

2006-yilgi Milliy aholini ro'yxatga olishda uning aholisi 556 xonadonda 2175 kishidan iborat edi. 2011-yilgi aholini ro'yxatga olishda 657 xonadonda 2222 kishi bor edi. 2016-yildagi oxirgi aholini ro‘yxatga olish ma’lumotlariga ko‘ra, 748 ta xonadonda 2293 kishi; qishloq okrugidagi eng katta qishloq edi.
Turkum:Koordinatalar Vikimaʼlumotlarda
Zanus Rastaq Rural

Zanus Rastaq qishloq okrugi Eronning Mozandaron viloyati, Novshahr tumaniga qarashli Kojur tumanida joylashgan.

2006-yilgi Milliy aholini ro'yxatga olishda uning aholisi 1526 xonadonda 4915 kishidan iborat edi. Keyingi 2011-yilgi aholini ro'yxatga olishda 2130 ta xonadonda 6354 kishi istiqomat qilgan. Oxirgi 2016-yilda o‘tkazilgan aholini ro‘yxatga olishda qishloq okrugi aholisi 2476 ta xonadonda 6982 nafarni tashkil qildi. 26 qishloqning eng kattasi Kandolus bo'lib, 1092 kishi bor.
Turkum:Koordinatalar Vikimaʼlumotlarda
Mazraeh Emam

Mazraeh Emom(rum. nomi bilan Mazra'eh Emam) Eronning Isfaxon viloyati, Nain tumani Markaziy tumani Bafran qishoq okrugiga qarashli.

2006-yilgi Milliy aholini ro'yxatga olishda uning aholisi 255 xonadonda 851 kishidan iborat edi. 2011-yilgi aholini ro'yxatga olishda 362 xonadonda 1118 kishi bor edi. 2016-yildagi so‘nggi aholini ro‘yxatga olish ma’lumotlariga ko‘ra, 366 ta xonadonda 1074 kishi istiqomat qiladi. Bu qishloq okrugidagi eng katta qishloq edi.
Turkum:Koordinatalar Vikimaʼlumotlarda
Ba Monir

Ba Monir(shuningdek, Bā Monir sifatida romanlashtirilgan ; Bāb Monīr) — Eronning Busher viloyati, Dashti tumanining Chegʻapur qishloq okrugiga qarashli.

2006-yilgi aholini ro'yxatga olish ma'lumotlariga ko'ra, uning aholisi 81 xonadonda 430 kishidan iborat edi. 2011-yilgi aholini ro'yxatga olishda 115 xonadonda 467 kishi bor edi. 2016-yildagi oxirgi aholini ro'yxatga olish ma'lumotlariga ko'ra, 129 ta xonadonda 417 kishi; qishloq okrugidagi eng katta qishloq edi.
Turkum:Koordinatalar Vikimaʼlumotlarda
Senjed, Shimoliy Xuroson

Senjed Eronning Shimoliy Xuroson viloyati Shirvon tumani Qushxone-ye Pain qishloq okrugiga qarashli.

2006-yilgi Milliy aholini ro'yxatga olishda uning aholisi 348 xonadonda 1,774 kishidan iborat edi. 2011-yilgi aholini ro'yxatga olishda 345 xonadonda 1421 kishi bor edi. 2016-yildagi oxirgi aholini ro'yxatga olish ma'lumotlariga ko'ra, 313 ta xonadonda 1135 kishi; qishloq okrugidagi eng katta qishloq edi.
Turkum:Koordinatalar Vikimaʼlumotlarda
Abul Hasan Muhammad al-Ifriqiy

Abul Hasan Muhammad al-Ifriqiy — Somoniylar davlatining mashhur shoir va olimlaridan biri. U X asrning ikkinchi yarmida yashab, taxminan 1000-yillar atrofida vafot etgan bo‘lishi ehtimol. Chunki Abu Mansur as-Saolibiy o‘z tazkirasida u bilan 992-yili Buxoroda uchrashganini va bu vaqtda shoir juda keksayib qolganini eslatib o‘tadi.

 Hayotiga oid 
Abul Hasan al-Ifriqiyning hayoti va faoliyati haqida Abu Mansur as-Saolibiyning „Yatimat ad-dahr“ tazkirasida ma’lumot berilgan. Bundan tashqari mashhur arab sayyohi va qomuschi olimi Yoqut ibn Abdulloh al-Hamaviy (1179—1229)ning „Mu’jam al-udabo“ („Adiblar haqida lug‘at“) va Saloh al-Kutubiyning „Favot al-vafayot“ („Vafot etganlarning o‘tib ketishi“) asarlarida ham bu shoir eslatib o‘tilgan.

 Asarlari 
Al-Ifriqiy „Kitob ash-she’r an-nudamo“ („Suhbatdoshlar she’rlari to‘plami“), „Kitob al-intisof lil-Mutanabbiy“ („Al-Mutanabbiy g‘alabalar kitobi“) kabi asarlar muallifidir. U tabobat va astronomiya ilmlari bilan ham shug‘ullangan. Uning juda katta she’rlar to‘plami bo‘lgan. Al-Ifriqiyning ilmiy asarlari va devoni bizgacha yetib kelmagan, faqat ayrim she’rlaridan parchalar saqlanib qolgan. Bu parchalarda shoir o‘zining Buxoroda nihoyatda og‘ir hayot kechirganini tasvirlaydi va amir, vazir hamda boshqa amaldorlarni qattiq hajv qiladi.

„Yatimat ad-dahr“ tazkirasida keltirilgan, Nuh ibn Mansur amirligining boshlarida, 975—980-yillarda yozilgan bir she’rida o‘zi yashagan davrda hukm surgan adolatsiz tuzumdan noroziligini bayon qiladi. Butun davlat arboblarini, jumladan, somoniylar vaziri Abul Husayn al-Utbiy (977—986), Foiq, Tosh, Bektosh, Kunbosh va Nasr ibn Molik singari lashkarboshilar va xalq hisobiga boylik orttirgan boshqa amaldorlarni, hatto amirni ham tanqid qiladi.

 
Turkum:Somoniylar davri adabiyoti
Turkum:Somoniylar davri shoirlari
Turkum:Buxoro shoirlari
Abu Nasr ibn Huzaym al-Huzaymiy

Abu Nasr ibn Huzaym al-Huzaymiy (X asr) — somoniylar hukmdorlari saroyida xizmat qilgan arabiynavis shoir.

 Tarjimayi holi 
Abu Mansur as-Saolibiyning „Yatimat ud-dahr“ tazkirasida qayd etilgan ma’lumotlarga qaraganda, al-Huzaymiy Abivard shahridan bo‘lib, ko‘zga ko‘ringan shoir va adib bo‘lgan. U „Mahosin ash-she’r va ahosin al-mahosin“ („She’riyat go‘zalligi va go‘zallar go‘zali“) asarining muallifidir.

Al-Huzaymiy ko‘p yillar Buxoroda amir saroyida xizmat qiladi va bu shahar yodgorliklarini o‘rganadi, keyin ona yurti Abivardga kelib, umrining oxirigacha shu yerda yashaydi. Uning she’rlari Buxoro va Abivardda devonga to‘plangan. Al-Huzaymiyning shoir Iskofiyga atab yozgan madhiyasi, amir Abdulmalik (954—961) vafoti munosabati bilan yozilgan marsiya va vazir Abu Ali al-Bal’amiyga (960—974) bag‘ishlangan qasidasi 960-yillarda, ya’ni uning ijodi gullagan davrda yozilganini ko‘rsatadi. Bir she’rida shoir 56 yoshda ekanligini yozadi. Demak, u bundan ham ko‘proq yashagan. Uning vafot etgan yili taxminan 970—980-yillar.

 Ijodi 
Bizgacha Al-Huzaymiyning birorta asari yetib kelmagan. „Yatimat ud-dahr“ga kiritilgan ayrim namunalar al-Huzaymiyning qasida, hajv va vasfiy she’rlaridan olingan parchalardir.

Somoniylar davri she’riyatida qishloq xo‘jaligi, yer va yerni ishlash masalalariga bag‘ishlangan she’rlarni deyarli uchratmaymiz. Bu xususda al-Huzaymiyning bir parcha yeri haqida yozgan she’rini eslatib o‘tish mumkin. Shoir bunda yerning inson va uning hayoti uchun qanchalik ahamiyatga ega ekanligini to‘g‘ri ifodalab bergan. Al-Huzaymiy yana bir she’rida hayotidan nolib, o‘z taqdiridan shikoyat qiladi. Turmush mashaqqatlaridan qutulish yo‘lini topolmagan shoir ruhiy tushkunlikka uchraydi. Taqdir bevafoligidan qutulish uchun uyda o‘tirib, o‘z or-nomusini saqlash bilan shug‘ullanish kerak, degan xulosaga keladi.

 

Turkum:Somoniylar davri adabiyoti
Turkum:Somoniylar davri shoirlari
Turkum:Buxoroda ijod qilganlar
Turkum:Buxoroda yashagan shoirlar
Qozi Oʻrda masjidi

Qozi Oʻrda masjidi (Mirzo Usmon masjidi) — Buxorodagi meʼmoriy yodgorlik. Buxoro Arkning sharqiy darvozasi tomonida joylashgan boʻlgan. Mazkur masjid XVIII asrda ashtarxoniy hukmdor Ubaydullaxon II davrida Koʻkaldosh madrasasi mudarrisi Mirzo Oxund mulla Usmon tomonidan bunyod etilgan. Masjid Mirzo Oxund Mulla Usmon mahallada joylashgan boʻlgan. Masjid Oʻzbekiston moddiy va madaniy meʼrosining koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatiga kiritilgan.

 Tarixi 
Qozi Oʻrda masjidi XVIII asr boshlarida Buxoro xoni Ubaydullaxon II davrida Koʻkaldosh madrasasi mudarrisi Mirzo Oxund mulla Usmon tomonidan qurilgan. Mazkur masjidda Qozi Oʻrta mahallasidagilar va ayollar ham namoz oʻqishgan. Bolihovuz masjidi qurilganidan soʻng, mazkur masjidga ayollar oʻtib namoz oʻqishgan. Mirzo Oxund Mulla Usmon mahallada 40 ta hovli, ikkita madrasa va bitta masjid mavjud boʻlgan. 1990-yilda masjidda olib borilgan taʼmirlash ishlari natijasida tuproq ostida bir qancha sagʻanalar borligi aniqlangan. Masjidga kiraverishdagi zina ostidan bir sagʻanali qabr topilgan va bu qabrdan sopol koʻzachalar topilgan. Masjid sovet yillarida matbuot jamiyati, klub va bozor mehmonxonasi sifatida foydalanib kelingan. Masjid Oxundi mulla Usmon, Qozi Oʻrda, Mirzo Usmon kabi nomlar bilan tilga olinadi. Majid ichkari tomoni 21 ta katta-kichik ravoqlardan iborat boʻlib, qadimiy mehrob ustiga gireh yaʼni gul chizilgan. Masjidda ayvon boʻlib, hozirgi kungacha yaxshi saqlangan. Taʼmirlash davrida masjid atrofidagi yogʻoch ustunlar va devorlar qayta tiklangan. 2000-yillarda masjidda taʼmirlash ishlari olib borilganМечеть Кози Урда (Охунди Мулло Усмон.

Meʼmorchiligi
Qozi Oʻrda masjidi Oʻrta Osiyo meʼmorchiligi uslubida bunyod etilgan. Masjid pishiq gʻisht, yogʻoch, tosh va ganchdan qurilgan. Yodgorlik ichkarisida mehrob mavjud boʻlib, tashqi hovlisi esa ayvonli qilib qurilgan. 

 

Turkum:Oʻzbekiston meʼmoriy yodgorliklari
Turkum:Buxoro meʼmoriy yodgorliklari
2022-yilgi Yozgi Osiyo oʻyinlari

2022-yilgi Osiyo oʻyinlari , rasman XIX Asiad nomi bilan tanilgan, 2023-yilda Xitoyning Xanchjou shahrida boʻlib oʻtadigan koʻp sport turi boʻyicha musobaqadir.

2015-yil 16-sentyabrda Osiyo Olimpiya Kengashi 2022-yilgi Yozgi Osiyo oʻyinlari Xanchjouda oʻtkazilishini eʼlon qildi.

Oʻyinlar dastlab 2022-yil 10-sentyabrdan 25-sentyabrgacha boʻlib oʻtishi rejalashtirilgan edi, ammo COVID-19 pandemiyasi sababli yangi sanalar 2022-yil 19-iyulda 2023-yil 23-sentyabrdan 8-oktyabrgacha eʼlon qilindi.

 Ishtirokchi davlatlar 
Oʻyinlarda Osiyo Olimpiya Kengashiga aʼzo boʻlgan 45 ta davlatning barchasidan sportchilar ishtirok etadi (sportchilar soni qavs ichida koʻrsatilgan).

XIX Osiyo oʻyinlarida ishtrok etuvchi Milliy Olimpiyada jamoalari va qatnashuvchi sportchilar soni 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 540 ta sportchi
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

 

Turkum:Osiyo oʻyinlari
Issiqkoʻl xalqaro aeroporti

Issiqkoʻl xalqaro aeroporti (qirgʻizcha:Ысык-Көл эл аралык аэропорту, Isıq-Köl el aralıq aeroportu, ىسىق-كۅل ەل ارالىق اەروپورتۇ; ) — Qirgʻizistonning Issiqkoʻl viloyati Issiqkoʻl tumani Tamchi qishlogʻi yaqinidagi xalqaro aeroport. Issiqkoʻl xalqaro aeroportining Rossiya IATA kodi — ИКУ.

 Faoliyati 
Ilgari Tamchi aeroporti nomi bilan mashhur boʻlgan Issiqkoʻl xalqaro aeroporti 1975-yilda yaqin atrofdagi Choʻlponota aeroportining zaxira aeroporti sifatida oʻz faoliyatini boshlagan. Hozirgi uchish-qoʻnish yoʻlagi va terminali 2003-yilda qurilgan. Oʻsha yili Qirgʻiziston hukumati Tamchi aeroporti nomini Issiqkoʻl xalqaro aeroporti deb oʻzgartirdi. Bu 4D toifali aeroport boʻlib, CAT I asboblari qoʻnish moslamalari va uchish-qoʻnish yoʻlagida yorugʻlik va tunda ishlash uchun stendlarga ega.

Issiqkoʻl xalqaro aeroportida bojxona va chegara nazorat punkti mavjud boʻlib, ichki va xalqaro reyslarga xizmat koʻrsatadi. Uchish-qoʻnish yoʻlagini yana 500 metrga uzaytirish rejalashtirilgan.

 Aviakompaniyalar va yoʻnalishlar 

 

 
 Rasmiy veb-sayti
 Issiqkoʻl xalqaro aeroporti OurAirports.com saytida 

Turkum:Koordinatalar Vikimaʼlumotlarda
Turkum:Qirgʻiziston aeroportlari
Turkum:Sovet Ittifoqida qurilgan aeroportlar
Turkum:МАМ aviakompaniyasi