Zhantas/Cleaned-Uzbek_Wikipedia huggingface dataset:
Michigan

Michigan – AQShning shimoliy qismidagi shtat. Buyuk koʻllar sohilida, Kanada bilan chegaradosh. Maydoni 151,5 ming km². Aholisi 10,05 mln. kishi (2002), shundan 70% shaharlarda yashaydi. Maʼmuriy markazi – Lansing shahri; eng katta shahri, iqtisodiy markazi va porti – Detroyt. AQSh ittifogʻiga 26-yanvar 1837-yilda kirgan, undan oldin – Northwest Territory (Michigan Territory).

Michigan hududi Yuqori koʻl, Guron va Michigan koʻllari oraligʻidagi ikkita yarim orolda joylashgan. Yer yuzasi sertepa tekislik, eng baland joyi 604 m. Ikdimi moʻʼtadil iqlim, shim.da qish sovuq. Yanvarning oʻrtacha temperaturasi —7°, iyulniki 21°. Yillik yogʻin 800 mm.

Michigan – AQShning sanoati rivojlangan shtati. Ishlab beruvchi sanoat korxonalarida iqtisodiy faol aholining 35% ishlaydi. Metallurgiya, mashinasozlik va metallsozlik rivojlangan. Detroyt va uning atrofida hamda Flint, Lansing va boshqa shaharlarda „Jeneral motore“, „Ford“ va „Kraysler“ kabi yirik avtomobil zavodlari joylashgan. Maxsus poʻlat va tunuka ishlab chiqarish, qora va rangli metallardan buyumlarquyish, stanok, pribor, elektr uskunalari, lok-boʻyoq, rezina ishlab chiqarish av- . tomobilsozlik sanoati bilan bogʻliq. : Harbiy, kimyo, silikat-keramika, i oziq-ovqat, yogʻochsozlik, mebel, qogʻoz sanoatlari ham rivojlangan. Temir va mis rudalari, osh tuzi qazib chiqariladi.

Qishloq xoʻjaligi sut va sabzavot yetishtirishga ixtisoslashgan. Meva, uzum yetishtiriladi, qand lavlagi ekiladi. K-"- tovar mahsulotining 55% ni chorvachilik beradi. Turizm rivojlangan.OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

 Yana qarang 
 Al-Isloh masjidi
 

Turkum:AQSh: Shimoliy-Sharqiy shtatlari
Turkum:AQSh shtatlari
Minnesota

Minnesota – AQShning shimoliy qismidagi shtat. Maydoni - 218,6 ming km². Aholisi - 5,01 mln. kishi (2002). Maʼmuriy markazi — Sent-Pol shahri. Buyuk koʻllardan gʻarbda joylashgan. Yer yuzasi oʻrqirli tekislik. Iqlimi moʻʼtadil kontinental iqlim. Yanvarning oʻrtacha temperaturasi 10—15°, iyulniki 17—22°. Yillik yogʻin 700 mm gacha. Asosiy daryosi — Missisipi. Shimoli-sharqida igna bargli oʻrmonlar saqlangan; 10 mingdan ortiq koʻl bor. Temir rudasi (mamlakatda olinadigan rudaning 60%) qazib olinadi. Yetakchi sanoat tarmoqlari: qora metallurgiya, mashinasozlik (jumladan, vagonsozlik va kemasozlik). Harbiy, koʻnteri, oziq-ovqat sanoati korxonalari bor. Asosiy sanoat markazlari — Sent-Pol, Minneapolis, Dulut-Syupirior. Qishloq xoʻjaligida chorvachilik (sut-goʻsht chorvachiligi) rivojlangan. Shtat sariyogʻ, quruq sut, pishloq ishlab chiqarish, kurka goʻshti yetishtirish boʻyicha mamlakatda yetakchi oʻrinni egallaydi. Bugʻdoy, makka-joʻxori, lavlagi, dukkakliklar, zigʻir ekiladi. Koʻllar va Missisipi da-ryosida kema qatnaydi. Porti — Dulut-Syupirior.OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

Minnesota - Amerika Qoʻshma Shtatlardan biri. Poytaxti - Saint Paul shahri. AQSh ittifogʻiga 11-may 1858-yilda kirgan, undan oldin - Minnesota Territory.

 

Turkum:AQSh: Shimoliy-G`arbiy shtatlari
Turkum:AQSh shtatlari
Mississippi

Mississippi — AQShning janubiy qismidagi shtat. Maydoni 123,5 ming km². Axoliyey 2,8 mln. kishi (2002). Aholining 47 % shaharlarda yashaydi. Maʼmuriy markazi va eng yirik shahri — Jackson. Yer yuzasining katta qismi pasttekislik, shtatning gʻarbiy chegarasi boʻylab oʻtgan Mississippi daryosining soʻl irmoklari bilan kesilgan. Iklimi subtropik sernam iqlim. yanvarning oʻrtacha temperaturasi 8°, iyulniki 27°. Shimolda keng bargli, janubda igna bargli oʻrmonlar, Meksika qoʻltigʻi sohilida botqoq sarvi oʻsadi.

Mississippi — agrar shtat. Asosiy ekini — paxta. Paxta hosili yetishtirishda mamlakatda Texas shtatidan keyin 2-oʻrinda. Soya, makkajoʻxori, sholi, bugʻdoy, shakarqamish ekiladi. Qoramol, choʻchqa boqiladi. Parrandachilik bilan shugʻullaniladi.

Neft, tabiiy gaz qazib chiqariladi. Asosiy sanoat tarmoqlari: neftni qayta ishlash, oziq-ovqat, sellyulozaqogʻoz, kimyo, toʻqimachilik, tikuvchilik va kemasozlik. Mississippi daryosida sohilida Galfport porti bor.OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
 

Turkum:AQSh: Janubiy-Sharqiy shtatlari
Turkum:AQSh shtatlari
Missuri

Missuri – AQShning markaziy qismidagi shtat. Missisipi va Missuri daryolari havzasida joylashgan. Maydoni 180,5 ming km². Aholisi 5,67 million kishi (2002). Shundan 69 % i shaharlarda yashaydi. Maʼmuriy markazi – Jefferson City shahri. Yirik shaharlari – Saint Louis va Kanzas-Siti. M.ning yer yuzasi toʻlqinsimon tekislik. Janubida Ozark platosi (eng baland joyi 540 m) bor. Iqlimi moʻʼtadil iqlim. Yanvarning oʻrtacha temperaturasi –G, iyulniki 26°. Yillik yogʻin 1000 mm; tez-tez qurgʻoqchilik boʻlib turadi. Daryolari kuchli toshadi.

Missuri – industrial-agrar shtat. Iqtisodiy faol aholining 25% sanoatda band. Qoʻrgʻoshin, temir rudasi, toshkoʻmir, bariy, qurilish materiallari qazib chiqariladi. Mashinasozlik va oziq-ovqat sanoatlari rivojlangan. Aviaraketa, avtomobilsozlik, radioelektronika, kimyo, goʻsht-konserva, un tortish korxonalari bor. Yoʻl qurish va qishloq xoʻjaligi mashinalari, koʻn-poyabzal, sement ishlab chiqariladi. Qora va rangli metallurgiya korxonalari mavjud. Missurining yetakchi tarmogʻi – chorvachilik. Qoramol, choʻchqa boqiladi. Asosiy qishloq xoʻjaligi ekinlari: makkajoʻxori, soya, bugdoy. Ozark platosida suli, Missisipi daryosi vodiysida paxta ekiladiOʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil.

 

Turkum:AQSh: Shimoliy-G`arbiy shtatlari
Turkum:AQSh shtatlari
Montana

Montana — AQShning shim.gʻarbiy qismidagi shtat. Togʻli shtatlar guruhida. Kanada bilan chegaradosh. Maydoni 380,8 ming km². Aholisi 909,4 ming kishi (2002), shundan shahar aholisi 52%. Maʼmuriy markazi — Xelina shahri. Yirik shaharlari: Billings va Great Falls. Shtatning gʻarbiy qismini Qoyali togʻlar egallagan, sharqiy qismi Preriy platosidan iborat. Iqlimi moʻtadil, kontinental iqlim. Yanvarning oʻrtacha havo harorati —8°, iyulniki 20°. Yillik yogʻin 350–400 mm. Yirik daryolari: Missuri va uning irmogʻi Yellouston. M. hududida Gleysher va Yellouston milliy parklarining bir qismi joylashgan.

M. iqtisodiyotining yetakchi tarmogʻi — kon sanoati va ekstensiv qishloq xoʻjaligi. Mis, qoʻrgʻoshin va rux eritish, yogʻochsozlik, oziq-ovqat sanoati korxonalari bor. Asosiy qishloq xoʻjaligi ekinlari: bugʻdoy va qand lavlagi. Milliy parklarga koʻplab turistlar keladi.OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

 

Turkum:AQSh: Tog`li shtatlari
Turkum:AQSh shtatlari
Nebraska

Nebraska — AQShning markaziy qismidagi shtat. Missuri daryosi havzasida. Maydoni 200,3 ming km². Aholisi 1,7 mln. kishi (2002), shundan 66% shaharlarda yashaydi. Maʼmuriy markazi — Linkoln shahri; eng yirik shahri va sanoat markazi — Omaxa. Shtat qududining katta qismi Buyuk tekisliklarda, gʻarbiy chekkasida Qoyali togʻlarning tarmoqlari (eng baland joyi 1654 m) bor. Iqlimi moʻʼtadil kontinental iqlim. Yanvarning oʻrtacha temperaturasi —5°, iyulniki 24°. Yillik yogʻin 500–700 mm. Yirik daryolari — Missuri va Platt. Togʻ yon bagʻirlarida oʻrmonlar bor. N. — agrar-industrial shtat. Qishloq xoʻjaligi tovar mahsulotining yarmidan koʻprogʻini chorvachilik beradi. Chorvachilik, aso-san, goʻsht yetishtirishga ixtisoslashgan. N.ning sharqiy qismida dehqonchilik nisbatan rivojlangan. Asosiy ekinlari: makkajoʻxori va bugʻdoy. Tez-tez qurgʻoqchilik boʻlib turadi. Shtatning gʻarbiy qismidagi dare vodiysida sugʻorib dehqonchilik qilinadi. Oziq-ovqat sanoati rivojlangan. Rangli metallurgiya va qishloq xoʻjaligi mashinasozligi korxonalari bor. N.da ozrok, neft qazib olinadi.OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

Nebraska - Amerika Qo`shma Shtatlardan biri. Poytaxti - Lincoln shahri. AQSh ittifog`iga 1-mart 1867-yilda kirgan, undan oldin - Nebraska Territory.

 

Turkum:AQSh: Shimoliy-G`arbiy shtatlari
Turkum:AQSh shtatlari
Nevada

Nevada — AQShning gʻarbiy qismidagi shtat. Maydoni - 286,3 ming km². Aholisi - 2,2 mln. kishi (2002), shuning 88% shaharlarda yashaydi. Maʼmuriy markazi — Karsonsiti shahri. Yirik shaharlari: Las-Vegas va Rino. Shtat xududining aksari qismi Katta havzada. Gʻarbida Syerra-Nevada tizmasining tarmoqlari joylashgan. Iklimi kontinental, quruq iqlim. Yanvarning oʻrtacha temperaturasi —G, iyulniki 23°. Yillik yogʻin 150–250 mm. Daryolari kamsuv. Chala choʻl va choʻl oʻsimliklari oʻsadi. Nevadada axrli siyrak. Iqtisodiy jihatdan ham nisbatan kam taraqqiy etgan shtat. Kon sanoati rivojlangan. Nevadada oltin, kumush, volfram, temir, marganets, polimetall rudalari qazib olinadi. Rangli metallurgiya, poligrafiya, oziq-ovqat sanoati korxonalari bor. Kolorado daryosiga katta GES qurilgan. Qishloq xoʻjaligida yaylov chorvachiligi yetakchi oʻrin-da. Qoramol, qoʻy boqiladi. Bugʻdoy, sab-zavot, beda va boshqa ekinlar ekiladi. Nevada hududining bir qismi harbiy poligon. Rino shahrida Nevada universiteti bor. Turi-stlar koʻp keladiOʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil.

Nevada - Amerika Qoʻshma Shtatlardan biri. Poytaxti - Carson City shahri. AQSh ittifog`iga 31-oktyabr 1864-yilda kirgan, undan oldin - Nevada Territory.

Turkum:AQSh: Tog`li shtatlari
Turkum:AQSh shtatlari
Nyu-Xempshir

Nyu-Xempshire — Amerika Qoʻshma Shtatlardan biri. Poytaxti — Concord shahri. AQSh tarkibiga 21-iyun 1788-yilda kirgan, undan oldin — Province of New Hampshire. Nyu-Xempshir shtatining nomi Angliyaning janubida Joylashgan Xempshir grafligi nomidan olib qoʻyilgan. Nyu-Xempshir kichkina shtat boʻlgani bilan, oʻrmonlar, togʻlar, koʻllar va tez oqar daryolarga boy. Nyu-Xempshirda 222ta shahar va shaharchalar bor.

AQShning shimoli-sharqiy qismidagi shtat. Yangi Angliyada, Kanada bilan chegaradosh. Mayd. 24,03 ming km². Aholisi 1,27 mln. kishi (2002), 51% shaharlarda yashaydi. Maʼmuriy markazi — Konkord sh. Eng katta shahri — Manchester. N.-X. maydo-nining katta qismida Appalachi togʻlari joylashgan, shimoli-sharqida Oq togʻlar bor. Yirikdaryolari: Merrimak va Konnektikut. Koʻl koʻp. Igna bargli oʻrmonlar bor.

Mashinasozlik, koʻn-poyabzal, toʻqimachilik, sellyuloza-qogʻoz, kemasozlik sanoatlari rivojlangan. Issiklik elektr st-yalari va GESlar bor. Qishloq xoʻjaligi tovar mahsulotining katta qismini sut chorvachiligi va parrandachilik beradi. Dehqonchilikda yem-xashak ekinlari, sabzavot ekiladi. Turizm rivojlangan.

Shtat hududiga yevropaliklar 1623-yildan borib urnasha boshlagan. N.-X. AQShni tuzishda qatnashgan dastlab-ki 13 shtatdan biri.OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

 

Turkum:AQSh: Yangi Angliya shtatlari
Turkum:AQSh shtatlari
Nyu-Jersi

Nyu-Jersi – Amerika Qoʻshma Shtatlaridan biri. Poytaxti – Trenton shahri. AQSh ittifogʻiga 21-avgust 1959-yilda kirgan, undan oldin.

AQShning sharqiy qismidagi shtat. Mayd. 20,16 ming km². Aholisi 8,6 mln. kishi (2002), 89% shaharlarda yashaydi. Maʼmuriy markazi — Trenton sh. Yirik shaharlari: Nyuark, Jersisiti, N.-J.ning koʻp qismi Atlantika boʻyi pasttekisligida, shimoliy qismi Appalachi togʻlari etaklarida. Iqlimi moʻʼtadil, sernam. Yanvarning oʻrtacha temperaturasi Gdan —5° gacha, iyulni-ki 22-24°.

Nyu-Jersi — AQShning aholisi eng zich va iqtisodiy jihatdan rivojlangan shtatlaridan. Ishlab beruvchi sanoat yetakchi oʻrinda. Toʻqimachilik, rangli metallurgiya, silikat-keramika, ti-kuvchilik korxonalari bor. Bogʻdorchilik rivojlangan. Nyu-Jersi hududi orqali AQShning yirik shaharlarini bogʻlovchi transport yoʻli va avtomobil yoʻllari oʻtgan.OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

 

Turkum:Shimoli-sharqiy AQSh
Turkum:AQSh shtatlari
Nyu-Meksiko

Nyu Meksiko - AQShning jangʻarbiy qismidagi shtat. Meksika bilan chegaradosh. Mayd. 314,9 ming km. Aholisi 1,85 mln. kishi (2002), 73% shaharlarda yashaydi. Maʼmuriy markazi — Albukerke shahri. Shtatning markazi Kr-yali togʻlar (eng baland joyi 4000 m), gʻarbi Kolorodo platosi, janubiy-sharqi LyanoEstakado platosi bilan band. Iklimi subtropik, quruq iklim. Oʻrtacha temperatura iyulda 23°, yanvarda G. Yillik yogʻin 250–500 mm. Eng katta daryosi — Rio-Grande.

Nyu Meksiko AQShning aholisi siyrak shtatlaridan. Uran rudasi qazib chiqarishda yetakchi oʻrinda. Kaliy tuzlari, neft, tabiiy gaz, mis, qoʻrgʻoshin, pyx, oltin, kumush, vanadiy konlari bor. Sanoatining yetakchi tarmoqlari: rangli metallurgiya, oziq-ovqat, neftni qayta ishlash. Atom energiyasini oʻrganish markazlari bor. Qishloq xoʻjaligida yaylov chorvachiligi asosiy oʻrin tutadi. Nyu Meksiko hududini 16-asrda ispanlar bosib olgan. 1821 yilda Meksika tarkibiga qoʻshilgan. 1848-yildan AQSH bosib olgan. 1912-yildan AQShning 47-shtati.OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

Turkum:AQSh: Tog`li shtatlari
Turkum:AQSh shtatlari
Nyu-York (shtat)

Nyu-York — AQShning shimoli-sharqiy qismidagi shtat. Atlantika okeani sohilida (Long-Aylend oroli ham Nyu-York tarkibida), Kanada bilan chegaradosh. Maydoni 141,3 ming km. Aholisi – 19 571 216 kishi (2023); 84% shaharlarda yashaydi. Maʼmuriy markazi – Albany shahri. Yirik shaharlari: Nyu-York, Buffalo, Rochester, Syracuse. Shtat hududining koʻp qismida Appalachi togʻ tizmalari (eng baland joyi 1 628 m) joylashgan. Iqlimi moʻtadil, sernam iqlim. Yanvarning oʻrtacha temperaturasi 0–8 °C, iyulniki 20–23 °C. Yillik yogʻin 800–1 000 mm. Yirik daryolari: Gudzon, Saint-Lavrens. Oʻrmonlar bor.

Nyu-York – AQShning iqtisodiy jihatdan eng rivojlangan va aholisi zich shtatlaridan biri. Sanoat mahsuloti ishlab chiqarish va savdo aylanmasi boʻyicha AQShda 1-oʻrinda. Qishloq xoʻjaligining yetakchi tarmoqlari: sut chorvachiligi, parrandachilik, sabzavotchilik, tokchilik.

Nyu-York hududini VII asr boshida gollandlar bosib olgan. Shtatning mahalliy aholisi qirib tashlangan. 1664-yilda Nyu-Yorkni inglizlar egallagan. 1776-yilda Nyu-York AQShni tuzishda qatnashgan dastlabki 13 shtatdan biri boʻlgan. 

 

 

 
 Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi, 1-jild, Toshkent, 2000-yil.

 

 Rasmiy sayti (inglizcha)
 

Turkum:Shimoli-sharqiy AQSh
Turkum:AQSh shtatlari
Shimoliy Karolina

Shimoliy Karolina – Amerika Qoʻshma Shtatlarining shtatlaridan biri. Poytaxti - Raleigh shahri. AQSh ittifogʻiga 21-avgust 1959-yilda kirgan, undan oldin - Dakota Territory deb nomlangan.

AQShning sharqiy qismidagi shtat. Maydoni - 136,4 ming km². Aholisi - 8,3 mln. kishi (2002). Maʼmuriy markazi — Roli shahri. Shtatning sharqiy qismi Atlantika boʻyi pasttekisligida, gʻarbi Appalachi togʻlari (eng baland joyi 2037 m) va Pidmont platosida. Yanvarning oʻrtacha temperaturasi shimoli-gʻarbida 0° dan, janubisharqida 8° gacha, iyul oyida shimolida 24°, janubida 26°. Yillik yogʻin 1000–1300 mm. Daryolarining quyi qismida kema qatnaydi. Appalachi togʻlarida keng bargli oʻrmonlar qisman saqlangan. Iqtisodiyotining yetakchi tarmogʻi — toʻqimachilik sanoati. Shtat ip- gazlama ishlab chiqarish boʻyicha mamlakatda 1-oʻrinda. Tamaki, yogʻochsozlik (mebel), tikuvchilik sanoati korxonalari bor. Alyuminiy eritiladi, kimyoviy tolalar ishlab chiqariladi. Qishloq xoʻjaligida dehqonchilik rivojlangan. Asosiy ekini — tamaki, shuningdek, yer yongʻoq, makkajoʻxori, sabzavotlar ekiladi. Chorvachilikda, asosan, qoramol, choʻchqa boqiladi.

 

Turkum:AQSh: Janubiy-Atlantik shtatlari
Turkum:AQSh shtatlari
Shimoliy Dakota

Shimoliy Dakota - Amerika Qoʻshma Shtatlardan biri. Poytaxti - Bismarck shahri. AQSh ittifogʻiga 21-noyabr 1789-yilda kirgan, undan oldin.

AQShning shimolidagi shtat, Kanada bilan chegaradosh. Maydoni 183 ming km². Aholisi 634,1 ming kishi (2002). Maʼmuriy markazi — Bismark shahri Yer yuzasi tekislik, daryolari chuqur vodiylardan oqadi. Yanvarning oʻrtacha temperaturasi —19° dan —22° gacha, iyulniki 20—23°. Yillik yogʻin 400– 500 mm. Asosiy daryosi — Missuri (yuqori oqimi). Iqtisodiyotining yetakchi tarmogʻi — qishloq xoʻjaligi Asosiy ekini — bugʻdoy, yalpi hosili boʻyicha mamlakatda yetakchi oʻrinlardan birini egallaydi. Shuningdek, suli, arpa, javdar, makkajoʻxori, zigʻir, oʻt ekiladi. Goʻsht chorvachiligi rivojlangan. Qoramol, qoʻy, choʻchqa boqiladi. Sanoatida yetakchi tarmoq — oziqovqat sanoati. Foydali qazilmalardan neft, gazeta va qoʻngʻir koʻmir qazib olinadi.OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

 

Turkum:AQSh: Shimoliy-G`arbiy shtatlari
Turkum:AQSh shtatlari
Ogayo

Ogayo — AQShning shimoli-sharqiy qismidagi shtat. Eri koʻli bilan Ogayo daryosi oraligʻida. Maydoni 107,0 ming km². Aholisi 11,4 mln kishi (2002), 75% dan koʻprogʻi shaharlarda yashaydi. Maʼmuriy markazi — Kolumbus shahri, yirik sanoat shaharlari: Klivlend va Sinsinnati. Shtatning sharqida Appalachi platosi (eng baland joyi 460 m), gʻarbida Markaziy tekisliklar bor. Yanvarning oʻrtacha havo harorati 0" dan -3° gacha, iyulniki 23-25°. Yillik yogʻin 800-1000 mm.

Ogayo — AQShning aholisi zich va iqtisodiy jihatdan eng rivojlangan shtatlaridan. Toshkoʻmir (yiliga 40 mln. t), tuz (5 mln. t), neft va tabiiy gaz qazib olinadi. Ogayo choʻyan va poʻlat eritishda AQShda Pennsilvaniya shtatidan keyin 2-oʻrinda, elektr energiya hosil qilishda esa 1-oʻrinda. Qishloq xoʻjaligi tovar mahsulotining 60%ni chorvachilik beradi. Ekin maydoni 5 mln. ga. Asosan, makkajoʻxori, soya, bugʻdoy, suli va yem-xashak ekinlari ekiladi. Meva, uzum va sabzavot yetishtiriladi. Eri koʻli sohilidagi portlar orqali koʻmir joʻnatiladi, temir rudasi keltiriladi. Ogayo hududini yevropaliklardan birinchi boʻlib 17-asrda fransuzlar egallagan. Parij shartnomasiga binoan, 1763-yilda Ogayo Buyuk Britaniya qoʻliga oʻtdi. 1783-yildan AQSH tarkibida. 1802-yildan AQSH shtati.OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
 

Turkum:AQSh: Shimoliy-Sharqiy shtatlari
Turkum:AQSh shtatlari
Oklaxoma

Oklaxoma - AQShning janubiy qismidagi shtat. Maydoni - 181,1 ming km². Aholisi - 3,5 mln. kishi (2002), 68% shaharlarda yashaydi. Maʼmuriy markaziy — Oxlaxoma-Siti shahri, iqtisodiy markazi — Yer yuzasining koʻp qismi tekislik, gʻarbi esa plato (eng baland joy 1516 m). Janubi-sharqida Uoshito togʻining tarmoqlari bor (eng baland joyi 884 m). Iqlimi subtropik iqlim, yanvarning oʻrtacha temperaturasi 0—6°, iyulniki 24—27°. Yillik yogʻin 450–1000mm. Yirik daryolari: Arkanzas va Red-River. Hududining koʻp qismi ekinzor. Togʻ yon bagʻirlari oʻrmon. Xoʻjaligining yetakchi tarmogʻi — konchilik sanoati. Oklahomada neft, tabiiy gaz, rux va koʻmir qazib olinadi. Mashinasozlik va metallsozlik rivojlangan, kon va kurilish uskunalari, metall konstruksiyalar ishlab chiqariladi. Qishloq xoʻjaligida goʻsht-sut chorvachiligi yetakchi oʻrinda. Dehqonchilikda, asosan, bugʻdoy, paxta va makkajoʻxori ekiladi. Oklahomadan boshqa shtatlarga neft va gaz quvurlari oʻtkazilganOʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil.

 Geografiya 
Oklahoma 69,899 kvadrat milya (181,040 km2) maydonni egallagan, 68,595 kvadrat milya (177,660 km2) quruqlik va 1,304 kvadrat milya (3,380 km2) suvga ega boʻlgan Oklaxoma Qo'shma Shtatlardagi eng katta 20-shtatdir. U qisman 48 ta qoʻshni davlatning geografik markazi yaqinidagi Buyuk tekisliklarda joylashgan. U sharqda Arkanzas va Missuri, shimolda Kanzas, shimoli-g'arbda Kolorado, uzoq g'arbda Nyu-Meksiko, janub va g'arbda Texas bilan chegaradosh.

Turkum:AQSh: Janubiy-G`arbiy shtatlari
Turkum:AQSh shtatlari
Oregon

Oregon – AQShning shimoli-gʻarbiy qismidagi shtat. Tinch okeani sohilida joylashgan. Maydoni 251,4 ming km². Aholisi 3,5 million kishi (2002), 70% shaharlarda yashaydi. Maʼmuriy markazi – Seylem shahri, iqtisodiy markazi va porti – Portlend shahri. Oregon hududiga yevropaliklar 19-asr boshidan borib oʻrnashganlar. 1859-yilda Oregon shtat maqomini olgan. Oregonning gʻarbiy qismi togʻlik (eng baland joyi 3427 m), ichki qismi plato. Iqlimi sohil qismida moʻtadil nam (yogʻin 2000mm), plato qismida quruq kontinental. Togʻ yon bagʻirlari igna bargli oʻrmon bilan qoplangan. Oregon – oʻrmon zaxirasi va yogʻoch tayyorlash boʻyicha AQShda yetakchi oʻrinda. Kolumbiya daryosi va uning irmoqlari gidroenergiya zaxirasiga boy. Sanoatining yetakchi tarmoqlari: oʻrmon xoʻjaligi va yogʻochsozlik. Oziq-ovqat sanoati baliq, meva va sutni qayta ishlashga ixtisoslashgan. Yirik GESlar, alyuminiy va nikel eritish zavodlari, metallsozlik va mashinasozlik korxonalari bor. Sohil qismi va daryo vodiylarida dehqonchilik va sut chorvachiligi rivojlangan. Ichki hududlarda yaylov chorvachiligi va sugʻorma deqqonchilik bilan shugʻullaniladi. Asosiy tovar ekinlari: bugʻdoy, arpa, kartoshka, yem-xashak oʻtlari. AQSh ittifogʻiga 14-fevral 1859-yilda kirgan, undan oldin – Oregon Territory.OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

 

Turkum:AQSh: Tinch okean shtatlari
Turkum:AQSh shtatlari
Rod-Aylend

Rod-Aylend — AQShning Atlantika okeani soxilidagi shtat, Yangi Angliyada. Maydoni 3,1 mingkm². Aholisi 1,1 mln. kishi (2002). Maʼmuriy markazi, yirik shahri va asosiy porti — Providens. Rod-Aylend hududi boʻyicha eng kichik, birok, aholisi nisbatan zich, sanoati rivojlangan shtatlardan. Sanoatining yetakchi tarmoqlari: toʻqimachilik, turli xil mashinasozlik va metallsozlik, rezina, zargarlik buyumlari ishlab chiqarish, galantereya, poligrafiya sanoatlari. Qishloq xoʻjaligida chorvachilik yetakchi oʻrinda. Shaqar aholisi isteʼmoli uchun sutli mahsulotlar tayyorlanadi, parrandachilik, mevachilik bilan shugʻullaniladi. Baliq ovlanadi. Turizm rivojlangan.OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

 

 

Turkum:AQSh: Yangi Angliya shtatlari
Turkum:AQSh shtatlari
Janubiy Karolina

Janubiy karolina - AQShning janubisharqidagi shtat. Atlantika okeani sohilida. Mayd. 80,5 ming km. Aholisi 4,06 mln. kishi (2001). Maʼmuriy markazi — Kolumbiya sh. Shtatning janubisharqi Atlantika boʻyi past-tekisligida, shim.gʻarbida Pidmont platosi va Appalachi togʻining tarmoqlari bor. Eng baland joyi 1087 m. Daryo koʻp. Iqlimi subtropik, yanvarning oʻrtacha temperaturasi 4—10°, iyulniki 24—26°. Oʻrtacha yillik yogʻin 1000–1200 mm. Yirik daryolarida kema qatnaydi. Gʻarbida aralash oʻrmonlar bor. AQSh ittifogʻiga 21 avgust 1959 yilda kirgan.

Janubiy Karolina xoʻjaligida sanoat yetakchi oʻrinda. Toʻqimachilik sanoati rivojlangan. Shtatdagi ishchilarning yarmiga yaqini shu sanoatda band. Yirik markazlari: Ogasta, Kolumbiya, Grinvill va boshqalar Metallsozlik, kemasozlik, trikotaj, tikuvchilik, yogʻochsozlik, sellyuloza-qogʻoz, kimyo, oziq-ovqat sanoati korxonalari bor. Atom sanoati markazlaridan biri. Dehqonchilik qishloq xoʻjaligi tovar mahsulotining qariyb 70%ini beradi. Asosiy ekinlari — paxta, tamaki, makkajoʻxori. Bugʻdoy, sholi, yer yongʻoq ham ekiladi. Bogʻdorchilik va polizchilik rivojlangan. Chorvachilikda qoramol va choʻchqa boqiladi. Eng katta porti — Charlston.OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

 

Turkum:AQSh: Janubiy-Atlantik shtatlari
Turkum:AQSh shtatlari
Janubiy Dakota

Janubiy Dakota - AQShning shimoli qismidagi shtat. Maydon 199,7 ming km. Aholisi 756,6 ming kishi (2001). Maʼmuriy markazi — Pirr shahri. Janubiy Dakota hududining janubisharki Markaziy tekisliklarda, gʻarbi Buyuk tekisliklarda. Gʻarbiy qismida chuqur vodiy va jarlik koʻp. Yer yuzasining balandligi sharqida, asosan, 330 m dan garbida 1000 m gacha (Blek-Xils tog massivi). Yanvarning oʻrtacha temperaturasi —10°, —12°; iyulniki 20—22°. Yillik oʻrtacha yogʻin 400– 500 mm. Eng katta daryosi — Missuri. AQSh ittifogʻiga 21 avgust 1959 yilda kirgan, undan oldin.

Xoʻjaligining asosi — qishloq xoʻjaligi Goʻshtsut chorvachiligi rivojlangan. Qoramol va choʻchqa boqiladi. Bugʻdoy, suli, arpa, zigʻir, yem-xashak ekinlari, makkajoʻxori ekiladi. Konchilik sanoati rivojlangan. Oltin, kumush, uran rudalari qazib chiqariladi. Oziq-ovqat (goʻsht konservalash, un tortish, yogʻ, pishloq) korxonalari bor. Qishloq xoʻjaligi ish qurollari ishlab chiqariladi.OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

 

Turkum:AQSh: Shimoliy-G`arbiy shtatlari
Turkum:AQSh shtatlari
Yuta

Yuta — AQShning gʻarbiy qismidagi shtat. Maydon 219,9 ming km². Aholisi 2,31 mln. kishi (2002). Maʼmuriy markazi — Solt Leyk Siti (Salt Lake City) shahri. AQSh ittifogʻiga 4-yanvar 1896-yilda kirgan. Hududining katta qismini togʻ tizmalari (eng baland joyi 4123 m) va chuqur daralar bilan kesilgan choʻl landshaftli yassitogʻlik egallaydi. Sharqda Qoyali togʻlarga tutashib ketgan. Yanvarning oʻrtacha harorati -2° dan -4° gacha, iyulniki 17-20°. Yillik yogʻin 250-400 mm. Asosiy daryosi — Kolorado. Koʻl koʻp; eng yirigi — Katta Shoʻr koʻl. Aholi, asosan, vohalarda yashaydi. Xoʻjaligida konchilik va qishloq xoʻjaligi yetakchi. Yuta mahsulotlarining 75%ni chorvachilik beradi. Sugʻoriladigan yerlarda qand lavlagi, sabzavotlar yetishtiriladi. Foydali qazilmalardan neft, tabiiy gaz, toshkoʻmir, mis, polimetallar, oltin, temir va uran rudalari qazib olinadi. Asosiy sanoat tarmoqlari: rangli va qora metallurgiya. Neftni qayta ishlash, kimyo, oziq-ovqat, radioelektronika sanoati korxonalari mavjud. Raketa, qishloq xoʻjaligi jihozlari ishlab chiqariladi.OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

 

Turkum:AQSh: Tog`li shtatlari
Turkum:AQSh shtatlari
Vermont

Vermont — AQShning shimolisharqidagi shtat. Maydon 24,9 ming km. Aholisi 575 mingdan koʻproq kishi (1990-yillar oʻrtalari). Maʼmuriy markazi — Montpiler sh. Hududining koʻp qismi togʻli (eng baland joyi 1338 m). Yirik daryosi — Konnektikut. Yanvarning oʻrtacha temperaturasi —9°, iyulniki 19°. Yiliga 750 – 1000 mm yogʻin yogʻadi.

Vermont — Yangi Angliyaning iqtisodiy jihatdan rivojlangan va shaharlari kam shtatlaridan. Vermont hududining 1/5 qismi ekinzor, katta qismi oʻr.mon, qisman yaylov va yaroqsiz yerlar. Qishloq xoʻjaligi uchun yaroqli yerlar faqat torgina daryo vodiylaridagi pasttekisliklarda boʻlsada, iqtisodining asosini qishloq xoʻjaligi tashkil etadi. Qishloq xoʻjaligi tovar mahsulotining 75% i sut chorvachiligidan keladi. Ekin maydonning 90% iga yem-xashak ekinlari ekiladi. Yogʻochsozlik, toʻqimachilik, metallsozlik, oziq-ovqat, qogoz sanoati korxonalari bor. Asbest, marmar, granit, mis rudasi qazib olinadi. Vermontni shimolidan janubga Monreal—Boston va Monreal — NyuYork temir yoʻl kesib oʻtgan. Konnektikut daryosi va Shampleyn koʻlida kema qatnaydi. Turistlar koʻp keladi. Yirik shahri — Berlington.OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

 

Turkum:AQSh: Yangi Angliya shtatlari
Turkum:AQSh shtatlari
Virginiya

Virginiya - Amerika Qoʻshma Shtatlardan biri. Poytaxti - Richmond shahri. AQSh ittifogʻiga 21-avgust 1959-yilda kirgan, undan oldin.

AQSHning sharqiy qismidagi shtat. Atlantika okeani sohilida. Maydoni 105,7 ming km. Aholisi 6,5 mln.dan koʻproq kishi (1990-yillar oʻrtalari). Aholining qariyb 47% shaharlarda yashaydi. Maʼmuriy markazi — Richmond shahri. Virginiyaning gʻarbida balandligi 1743 m gacha boʻlgan Appalachi togʻ tizmalari, oʻrta qismida Pidmont platosi, sharqida botqoqli Atlantika boʻyi pasttekisligi bor. Yanvarning oʻrtacha temperaturasi — G dan 5° gacha, iyulniki 23—26°. Yillikyogʻin 1000 mm. Igna bargli va aralash oʻrmonlar bor.

Virginiya industrial-agrar shtat. Toshkoʻmir, tabiiy gaz va qurilish materiallari qazib chiqariladi. Sanoatining asosiy tarmoqlari: kimyo (sunʼiy tola, oʻgʻit, portlovchi moddalar ishlab chiqarish), elektrotexnika, radioelektronika, tamaki, oziq-ovqat, ip gazlama, yogʻochsozlik, kemasozlik. Eng yirik sanoat markazi— Roanok shahri. Port shaharlari — Norfolk, Portsmut, Nyuport-Nyus, Danvill. Yer-suv asosan yirik fermer xoʻjaliklari qoʻlida. Virginiyaning yer yuzasida eroziya jarayoni kuchli boʻlganidan ekinzorlarning bir qismi yaroqsiz boʻlib qolgan. Bogʻdorchilik va polizchilik rivojlangan. Muhim ekinlari: tamaki, bugʻdoy, makkajoʻxori, yer yongʻoq, paxta. Qishloq xoʻjaligi tovar mahsulotining qariyb yarmi chorvachilikdan olinadi. Koʻproq qoramol, parranda va choʻchqa boqiladi. Baliq ovlash ham rivojlangan. Virginiyaning Atlantika okeani sohilidagi Xempton-Rode gavanida kemalar quriladi.

 
 OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

Turkum:AQSh: Janubiy-Atlantik shtatlari
Turkum:AQSh shtatlari
Vashington (shtat)

Vashington — AQShning shimoligʻarbidagi shtat. Shimolida Kanada bilan chegaradosh. Maydon 176,6 ming km. Aholisi 5,2 mln.dan ziyod kishi (1990-yillar oʻrtalari). Maʼmuriy markazi – Olimpiya shahar. Eng yirik shahri – Sietl. Vashington hududining koʻp qismi togʻlar va yassi togʻlardan iborat. Yanvarning oʻrtacha temperaturasi gʻarbida 4°, sharqida —2°, —3°, iyulniki gʻarbida 16—17°, sharqida 20—23°. Yillik yogʻin 400–2000 mm. Togʻlarida igna bargli oʻrmonlar bor. Daryolari (Kolumbiya va uning irmoqlari) sersuv. Bir qancha GES qurilgan. Gidroenergiyaga boyligi jihatidan AQSH shtatlari orasida 1-oʻrinda. Rangli va qora metallurgiya tarmoklaridan alyuminiy, ferroqotishma, elektrkimyo va atom sanoatlari taraqqiy etgan. Pyujet-Saundda kemasozlik korxonalari va harbiydengiz bazasi bor. Aviaraketa sanoati Sietlda („Boing“ zavodi) joylashgan. Vashington AQShda yogʻoch tayyorlash va yogoch sanoati boʻyicha 1-oʻrinda turadi. Fanera va qogʻoz ishlab chiqariladi. Baliq-konserva sanoati rivojlangan. Vashingtonda Kanadadan keltirilgan neftni qayta ishlovchi zavod qurilgan. Qishloq xoʻjaligi kam taraqqiy qilgan. Qishloq xoʻjaligiga yaroqli yerlarning yarmi ekinzor, qolgani yaylov. Dengiz boʻyi rayonlari sut chorvachiligiga ixtisoslashgan. Kolumbiya platosida bugʻdoy ekiladi, meva yetishtiriladi. Dengiz boʻylarida baliq ovlanadi. Vashingtondan muhim avtomobil va transport yoʻl oʻtgan. Asosiy portlari – Sietl va Takoma.

 
 OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
 

Turkum:AQSh: Tinch okean shtatlari
Turkum:AQSh shtatlari
Viskonsin

Viskonsin — AQShning shimolidagi shtat. Michigan va Yuqori koʻllar oraligʻidagi tekislikda joylashgan. Maydoni – 145,4 ming km. Aholisi – 5 mln.dan ziyod kishi (1990-yillar oʻrtalari). Maʼmuriy markazi — Madison shahri. Eng yirik shahri — Miluoki. Yanvarning oʻrtacha temperaturasi— 6° dan — 13°gacha, iyulniki 18—22°. Yiliga 750 mm yogʻin yogʻadi. Daryolari (Viskonsin, Chippeva, Blek-River) Missisipi havzasiga kiradi. Hududida 2 mln. ga dan ortiq aralash oʻrmonlar bor. Iqtisodining muhim tarmogʻi — qishloq xoʻjaligi yerining asosiy qismi oʻtloq va yaylovlardan iborat. Makkajoʻxori va yemxashak oʻtlari, bugʻdoy, tamaki, kartoshka va qand lavlagi ekiladi. Bogʻdorchilik va polizchilik rivojlangan. Chorvachiligi sut yetishtirishga ixtisoslashgan. Sutli mahsulotlar ishlab chiqarishda yetakchi oʻrinda. Qishloq xoʻjaligi mahsulotlarini qayta ishlash, yogʻochsozlik, sellyuloza-qogʻoz, mebel ishlab chiqarish, mashinasozlik va metallsozlik, oziqovqat sanoati korxonalari bor. Pyx rudasi qazib olinadi. Buyuk koʻllarda kema qatnaydi. Yuqori koʻl sohillarida kurort koʻpOʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil.

 

Turkum:AQSh: Shimoliy-Sharqiy shtatlari
Turkum:AQSh shtatlari
Vayoming

Vayoming – AKSH gʻarbidagi shtat. Maydoni 253,6 ming km. Aholisi 470 ming kishi. Maʼmuriy markazi – Shayenn shahar. Hududining katta qismi Qoyali togʻlarda joylashgan, shimoliy-sharqi esa Buyuk tekisliklarga tutashgan. Yanvarning oʻrtacha temperaturasi —3° dan —9°gacha, iyulniki 18—22°, yiliga 300–500 mm yogʻin yogʻadi. Tekisliklarda dasht va chala choʻl oʻsimliklari, togʻlarda igna bargli daraxtlar oʻsadi. Vayoming AQShning aholisi siyrak va iqtisodida qishloq xoʻjaligi yetakchi oʻrinda turadigan shtatlaridan biri. Qishloq xoʻjaligida yaylov chorvachiligi asosiy oʻrin tutadi. Yaylov koʻp. Dehqonchilik chorvachilik bilan bogʻliq. Sharqiy rayonlarda bugʻdoy, sugʻoriladigan yerlarda qand lavlagi, suli va arpa ekiladi. Togʻli rayonlarda yogʻoch tayyorlanadi. Sanoatida neft, gazeta, koʻmir qazib chiqarish, elektr energiya hosil qilish yetakchi oʻrinda turadi. Uran, temir rudalari va qurilish materiallari qazib olinadi. Boshqa tarmoqlari mahalliy ahamiyatga ega. Vayoming ni transkontinental temir yoʻl kesib oʻtganOʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil.

Vayoming – Amerika Qoʻshma Shtatlardan biri. Poytaxti – Shayenn shahri. AQSh ittifogʻiga 10-iyul 1890-yilda kirgan, undan oldin – Wyoming Territory.

 

Turkum:AQSh: Tog`li shtatlari
Turkum:AQSh shtatlari
Ajabsanda

Ajabsanda — bugʻda pishiriladigan quyuq taom. Pishirish usuli: katta va kichik 2 ta idish olinadi. Kichik idishga masalliq toʻrtburchak qilib toʻgʻralgan kartoshka, toʻgʻralgan sabzi, pomidor, piyoz, sarimsoq solinib, toʻgʻralgan goʻsht-yogʻlar qavat-qavat qilib taxlanadi. Qavatlarning har biriga tuz, murch, zira va kertilgan oshkoʻklar solinadi. Keyin masalliq idishi bilan katta idishdagi suvga qoʻyiladi. Kichik idish ochiq qolib, katta idish qopqogʻi jips yopiladi, 1,5-2 soat qaynatiladi. Ajabsanda xushxoʻr, bugʻda pishgani uchun yaxshi hazm boʻladi, masalliqlar tarkibidagi vitaminlar, mineral moddalar, har xil kislota va boshqa foydali moddalar saqlanib qoladiMahmudov K., Oʻzbek tansiq taomlari, T., 1989.-ref-OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yilhttp://myp.uz/pazanda/index.php?option=com_content&task=view&id=87&Itemid=42.

 

Turkum:Baqlajonli taomlar
Turkum:Ozarbayjon oshxonasi
Oʻzga sayyoraliklar

thumb|222x222px|"Somon yo'li" galaktikasi
Oʻzga sayyoraliklar deb Yerdan tashqari sayyoralarda paydo boʻlgan organizmlarga aytiladi. Oʻzga sayyoraliklarning mavjudligi hozirgi kunda (2022) isbotlanmagan boʻlsada koʻplab dalillar topish mumkin, bu tushuncha asosan fantastika va ufologiyada qoʻllanadi.

Ommaviy madaniyatda oʻzga sayyoraliklar ongli, tamaddun qurish darajasiga yetgan, hatto fan-texnikasi Yer aholisinikidan ancha ilgʻorlagan, baʼzan esa Yerni ishgʻol qilish niyatida qilib tasvirlanadi.

fi:Kuvitteelliset avaruusolennot
Tamaddun

Tamaddun  — fuqarolikka, davlatga taalluqli, tamaddun 1) keng maʼnoda — ongli mavjudotlar mavjudligining har qanday shakli; 2) madaniyat soʻzining sinonimi. Bu termin koʻpincha moddiy madaniyat maʼnosida ham qoʻllanadi; 3) madaniyatning zamon va makonda chegaralangan tarixiy tipi (Misr tamaddunni, Mesopotamiya tamaddunni va boshqalar); 4) yovvoyilik va vahshiylikda keyingi ijtimoiy taraqqiyot bosqichi. „tamaddun“ tushunchasi 18-asrda „madaniyat“ tushunchasi bilan uzviy bogʻliq ravishda paydo boʻlgan. Farang (fransuz) faylasuf maʼrifatparvarlari akd va adolatga asoslangan jamiyatni tamaddunlashgan jamiyat deb bilganlar. Koʻpchilik faylasuflar „tamaddun“ deganda jamiyatning moddiy-texnika yutuqlarini, „madaniyat“ deganda esa fakat uning maʼnaviy qadriyatlarini tushunishgan. Ulardan ayrimlari bu tushunchalarni bir-biriga qarama-qarshi qoʻyganlar. Chunonchi, O. Shpengler fikricha, „tamaddun“ har qanday madaniyat taraqqiyotining muayyan tugal bosqichini bildiradi. tamaddunni bunday davr tanazzuli sifatida tushunish madaniyatning bir butunligi va tabiiyligiga ziddir.
Basra

Basra ( al-baṣra) — Iroqning janubi-sharqidagi shahar, Basra livi (viloyati)ning maʼmuriy markazi. Fors qoʻltigʻidan 90 km ichkarida, Iroqning Shatt ul-Arab daryosi sohilidagi eng katta porti, sohil boʻylab 27 km ga choʻzilgan. Aholisi 617 ming kishi (1985). Shahar 637 yoki 638 yilda xalifa Umar davrida (634 — 644) qurilgan. 8—9-asrlarda xalifalikning madaniy va iqtisodiy markazi boʻlgan. Shahar 10-asrda baridi feodallari, buvayhiylar (947), 11-asrdan saljuqiylar hukmronligida boʻlgan. 1258-yil moʻgʻullar qoʻliga oʻtdi, 1534-yilda Usmonlilar saltanatiga qoʻshib olindi. 1914-yil noyabrda Angliya qoʻshinlari Basrani bosib oldi. Birinchi jahon urushi davrida Britaniyaga qaram boʻlgan Iroq davlati tarkibida boʻldi.

Mamlakat tashqi savdo muomalasining deyarli hammasi Basra orqali boʻladi. Basra muhim temir yoʻl va avtomobil yoʻllari tuguni. Xalqaro aeroport va elektrostansiya bor. Mamlakatning neft qazib olish va qayta ishlash markazi. Kimyo, toʻqimachilik, sellyuloza-qogʻoz, oziq-ovqat sanoati korxonalari mavjud. Hunarmandchilik rivojlangan. Xurmo quritish va uni chetga chiqarish bilan mashhur. Kanal va koʻpriklari koʻpligidan Basrani "Sharq Venesiyasi" deb ham ataydilar. Universitet bor. Qad. Basra harobalari saqlanganOʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil.

 

Turkum:Iroq shaharlari
Kufa

Kufa, Al-Kufa – Iroqdagi shahar. Arablarning harbiy qarorgohi sifatida Frot daryosining oʻng sohilida vujudga kelgan (taxminan 636/638). 656—661-yillarda xalifalik poytaxti. Umaviylar davrida (661—750) xalifaning Iroqdagi noibi qarorgohi; yirik madaniy markaz. Arab yozuvining eng qadimgi dan biri – kufiy xati shu yerda taraqqiy etgan. 9-asr oxirida qarmatlarning talonchilik bosqinidan soʻng tanazzulga yuz tutgan.OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

 

Turkum:Geografiya
Turkum:Iroq shaharlari
Turkum:Islom tarixi
Paxtaobod tumani

Paxtaobod tumani Andijon viloyatining shimoliy sharqida joylashgan. Paxtaobod tumani viloyat markazi Andijon shahridan 24 km shimoliy-sharqda boʻlib, dengiz sathidan 300 metr balandlikda joylashgan. Iqlimi moʻtadil. Aholisi 165 ming kishi (2009-yil) Paxtaobod tumanini Qoradaryo,Tentaksoy,Chirtaksoy daryolari kesib oʻtadi. Tuman markaziga 1975-yilda Paxtaobod shahri maqomi berilgan. Umumiy yer maydoni 26 ming 33 gektar.

Paxtaobod tumani — 1926-yil 29-sentabrda tashkil qilingan. 1962-yil 24-dekabrda Izboskan tumani bilan birlashtirilgan. 1970-yil 7-dekabrda yana yangidan tashkil qilingan. Shimoliy va shimoliy-sharqdan Qir-gʻiziston Respublikasining Jalolobod viloyati, gʻarbdan Izboskan tumani, janubdan Andijon tumani, sharqda (58 km masofada) Qirgʻiziston Respublikasi va Jalol-quduq tumanlari bilan chegaradosh. Tumanda 1 tabshahar (Paxtaobod), 5 qishloq fuqarolari yigʻini (Boʻston, Ittifoq, Madaniyat, Paxtakor, Uygʻur) bor. Markazi — Paxtaobod shahri

 Tabiati 
Tuman hududi viloyatning shimolda, Norin va Qoradaryo vohasidagi yassi tekislikda joylashgan. Relyefi gʻarbdan sharqqa balandlasha boradi. Oʻrtacha balandligi 260 m. Tuproqlari, asosan, boʻz tuproq. Daryo boʻylarida oʻtloqi boʻz tuproq, botqoq-oʻtloqi va botqoq tuproqlar tarqalgan. Yovvoyi hayvonlardan qizilquyruq, qumsichqon, jayra, qoʻshoyoq, koʻrsichqon, kuyon, boʻri, tulki, qobon, boʻrsiq, kaltakesak, ilon va boshqalar, qushlardan: chumchuq, chugʻurchiq, soʻfitoʻrgʻaylar va bashqalar bor. Tuman hududi orqali Qoradaryo, Tentaksoy, Moylisoy oqib oʻtadi. Daryo va soy qirgʻoqlarining ayrim joylari harsang toshlar bilan mustahkamlangan. K,.x. ekinlari Qoradaryo, Moylisoydan sugʻoriladi. Iqlimi keskin kontinental. Yanvarning oʻrtacha harorati —3,5°, iyulniki 26,7°. Eng past harorat —26°, eng yuqori harorat 42°. Vegetatsiya davri 217 kun. Yillik oʻrtacha yogʻin 300-400 mm. Yogʻin, asosan, qishda va bahorda yogʻadi.

Aholisi, asosan, oʻzbeklar, shuningdek, uygʻur, qirgʻiz, tojik, tatar, rus va boshqa millat vakillari ham yashaydi. Aholining oʻrtacha zichligi 1 km² ga 475 kishi. Shaharliklar 23,2 ming kishi, qishloq aholisi 114,7 ming kishi.

 Xoʻjaligi 
Tumanda yetakchi tarmoq qishloq xoʻjaligi hisoblanadi. Paxtachilik, gʻallachilik, sabzavotchilik, polizchilik, bogʻdorchilik, chorvachilik bilan shugʻullaniladi. Paxtaobod tumanida 13 ta shirkat, 406 ta fermer xoʻjaligi bor. Tumandagi jami ekin maydoni 17,4 ming ga, shu jumladan, 8,2 ming ga yerga paxta, 6,8 ming ga yerga don, 280 ga yerga kartoshka, 820 ga yerga sabzavot ekiladi. 996 ga yer mevazor, 92 ga yer tokzor bilan band (2003).

 Statistika 
Paxtaobod tumanidagi 41 umumiy oʻrta taʼlim maktabi, 4 ta IDUMI da 35 mingdan ziyod oʻquvchi taʼlim oladi, 3 ta sport, 1 ta musiqa maktabi, 2 ta kasb-hunar maktabi faoliyat koʻrsatadi. 44 ta kutubxona, 4 ta madaniyat va istirohat bogʻi, Oʻzbekiston xalq shoiri Habibiy uy-muzeyi, stadion bor. Tumanda 2 ta kasalxona, poliklinika, 21 ta qishloq vrachlik punkti, dorixonalar va boshqa tibbiy muassasalar mavjudAndijon viloyat hokimyatining sayti .

 

Turkum:Andijon tumanlari
B (lotin)

B (harf) — lotin alifbosidagi ikkinchi harf. Lotin asosidagi deyarli barcha alifbolarda qoʻllanadi. Yunoncha beta (Β, β) harfida kelib chiqqan. b undosh tovushini anglatadi, ayrim hollarda yana p, v va b. tovushlarni ham anglatadi.

 Qoʻllanilishi 
 Kimyoda B — bor belgisi.
 Tibbiyotda B — qon guruhi, shuningdek vitaminlar oilasi.
 Fizikada — magnit induksiyasi vektori.
 Matematikada B0, B1, B2 va sh. b. — Bernulli sonlari. 

 
 Oʻzbek lotin yozuvi klaviatura terilmasi

Turkum:Lotin alifbosi harflari
Turkum:B klavishasi
D (lotin)

D (harf) - lotin alifbosidagi to`rtinchi harf. Undosh harf, jarangli.

 
 Oʻzbek lotin yozuvi klaviatura terilmasi

Turkum:Lotin alifbosi harflari
E (lotin)

E (harf) - lotin alifbosidagi beshinchi harf. Unli harf.

 
 Oʻzbek lotin yozuvi klaviatura terilmasi

Turkum:Lotin alifbosi harflari
R (lotin)

R — oʻzbek alifbosining oʻn yettinchi, lotin alifbosining oʻn toʻqqizinchi harfi.

 
 Oʻzbek lotin yozuvi klaviatura terilmasi

Turkum:Lotin alifbosi harflari
Oʻzbekiston viloyatlari aholisi

+ O‘zbekiston hududlari bo‘yicha doimiy aholi soni (2025-yil 1-iyul holatiga) № Hudud Aholi soni (ming kishi) 1 Samarqand viloyati 4 335,7 2 Farg‘ona viloyati 4 181,0 3 Qashqadaryo viloyati 3 673,7 4 Andijon viloyati 3 487,9 5 Namangan viloyati 3 158,4 6 Toshkent shahri 3 145,2 7 Toshkent viloyati 3 134,1 8 Surxondaryo viloyati 2 974,4 9 Buxoro viloyati 2 089,4 10 Xorazm viloyati 2 045,7 11 Qoraqalpog‘iston Respublikasi 2 040,7 12 Jizzax viloyati 1 551,7 13 Navoiy viloyati 1 103,3 14 Sirdaryo viloyati 938,5 - Jami 37 859,7
Oʻzbekiston maʼmuriy hududlarining qisqartmalari

Boʻlinish birligi Markazi Qisqartmasi Raqami Andijon viloyati Andijon UZ-AN 2 Buxoro viloyati Buxoro UZ-BU 3 Fargʻona viloyati Fargʻona UZ-FA 4 Jizzax viloyati Jizzax UZ-JI 5 Namangan viloyati Namangan UZ-NG 6 Navoiy viloyati Navoiy UZ-NW 7 Qashqadaryo viloyati Qarshi UZ-QA 8 Qoraqalpogʻiston Respublikasi Nukus UZ-QR 14 Samarqand viloyati Samarqand UZ-SA 9 Sirdaryo viloyati Guliston UZ-SI 10 Surxondaryo viloyati Termiz UZ-SU 11 Toshkent shahri Toshkent UZ-TO 1 Toshkent viloyati Toshkent UZ-TO 12 Xorazm viloyati Urganch UZ-XO 13

Turkum:Oʻzbekiston viloyatlari
Uchtepa tumani

Uchtepa tumani — Toshkent shahridagi maʼmuriy-hududiy birlik. Poytaxtning g'arbiy qismida joylashgan. Zamonaviy maydoni 0,03 ming km², aholisi 273,3 ming kishi.Tuman haqida umumiy ma'lumotlar Uchtepa tuman hokimligi rasmiy sayti. Tuman hokimi Bunyod Mamajonov .

 Tarixi 

Toshkent shahrining Akmal Ikromov tumani 1977-yil 15-sentyabrda Chilonzor va Oktyabr tumanlari hududi tarkibida tashkil etilgan. Tuman Sovet davlat va partiya arbobi, Oʻzbekiston SSR rahbarlaridan biri Akmal Ikramovich Ikromov nomi bilan atalgan. 2005 yil 6 mayda Toshkent shahrining Uchtepa tumani deb nomlandi. Tumanning yangi nomi 18-asrdan maʼlum boʻlgan tarixiy Uchtepa (uch tepalik) hududi nomi bilan berilgan.Топонимика — история Ташкента.

 Joylashuv va chegaralar 

Uchtepa tumani shimol va shimoliy-sharqda Shayxontohur tumani, sharq va janubda Chilonzor tumani, gʻarbda Toshkent viloyatining Zangiota tumani bilan chegaradosh.

Shayxontoxur tumani bilan chegara Istirohat koʻchasi va Kichik halqa yoʻli boʻylab oʻtadi.

Chilonzor tumani bilan chegara Kichik xalqqa yo‘li ko‘chasi (Kichik halqa yo‘li), Zargarlik ko‘chasi, Katta kani ko‘chasi va Guliston ko‘chasi bo‘ylab o‘tadi.

Toshkent viloyatining Zangiota tumani bilan chegarasi Toshkent halqa yoʻli, Boʻzsuv kanali, Qoraqamish kanali boʻylab oʻtadi.

 Geografiya 

Tuman hududidan Boʻzsuv, Qoraqamish, Jarariq, Koʻkcha (Birlik oxiri tarmogʻi bilan) suv kanallari oqib oʻtadi. Tumanning obodonlashtirish maydoni 486 gektar (hududning 20 foizi). .

 Transport 

Uchtepa tumanida 481 koʼchalar mavjud boʼlib, ularning asosiylari Lutfiy koʼchasi, Mannon Uygʼur koʼchasi, Farhod koʼchasi, Istiroxat koʼchasi, Faziltepa koʼchasi, Nazarbek koʼchasi, Beshqayrag'och koʼchasi va Kichik Halqa Yo'li koʼchasi hisoblanadi..

 Yashash maydoni (Uy-joy fondi) 

Tuman tarkibiga Chilonzor massivining 9a, 11-15, 21-26-kvartallari, Karvon bozori, Oʻrikzor, Guliston massivlari kiradi.

 Korxonalar va tashkilotlar 
Tumanda 50 ta davlat maktabgacha taʼlim tashkilotlari, 32 ta davlat umumtaʼlim maktablar soni, 1ta Xalq taʼlimi vazirligi tasarrufidagi Xorijiy tillarga ixtisoslashtirilgan davlat umumtaʼlim maktab, 1ta xususiy maktab, 1ta barkamol avlod bolalar maktab, 5 ta kollej, 1ta oliy taʼlim muassasalari, 2 ta bolalar-oʼsmirlar sport maktabi, 3 ta musiqa va sanʼat maktabi mavjud.

Shuningdek tumanda 2 ta madaniyat va aholi dam olish markazi, 2 ta madaniyat va istirohat bogʼi, 1 ta sayilgoh, 2 ta yoshlar mehnat guzarlari bor.

 Ta'lim va fan 
Tuman hududida Oʻzbekiston davlat jahon tillari universiteti, Davlat soliq akademiyasi, Toshkent yuridik kolleji, Fiskal instituti mavjud.

 Madaniy meros ob'ektlari 
Uchtepa tumanida respublika ahamiyatidagi muʼmoriy yodgorliklardan Foziltepa (V-X asrlar) arxeologik yodgorligi, “Soʼpon ota” majmuasi (XVII asr), mahalliy madaniy meros obʼektidan Saidvaqqos masjidi va boshqalar saqlangan.

 

Turkum:Toshkent tumanlari
Yashnobod tumani

Yashnobod tumani (avvalgi nomi Hamza) — Toshkentdagi maʼmuriy hududiy birlik. 1968-yilda tashkil qilingan. Hamza nomiga qoʻyilgan. Gʻarbda Amir Temur xiyoboni va Yoʻldosh Oxunboboyev koʻchasidan boshlab sharqda Ohangaron yoʻligacha davom etadi. Xududi 3,46 ming ga shu jumladan, koʻkalamzorlar — 172 ga. Aholisi 208,7 ming kishi (2004). Kuchalar soni 220 ta. Asosiy magistrallari: Jarqoʻrgʻon, Lisunov, Hamza, Yoʻldosh Oxunboboyev kuchalari va Fargona, Ohangaron yoʻllari. Yashnobod tumanida 50 ta mahalla mavjud.
 Korxona va tashkilotlar 
Tuman hududida 2152 ta tashkilot, shu jumladan, 34 sanoat korxonasi (Toshkent aviatsiya ishlab chikarish birlashmasi, „Toshqishloqmash“, „Toshmargyogʻ“, „Toshkentvino“, „Oʻzbek qogʻozi“, „Oʻzbekiston shampani“, „Toshdonmahsulot“, „Toshkentguruch“ aksiyadorlik jamiyatlari korxonalari va boshqalar); 168 kurilish tashkiloti; temir yoʻl transporti korxonalari — teplovoz va vagon depolari, Toshkent yuk ortishtushirish temir yoʻl stansiyasi bor. Shuningdek, tumanda 37 transport va aloqa korxonalari joylashgan.

Keyingi yillarda tashkil qilingan „Farm Glase“ Uzbekistan—Britaniya, „Tufin“ Oʻzbekiston—Isroil, „LokKolorSintez“ Oʻzbekiston — Shveysariya, „XobasTapo“ Oʻzbekiston—Germaniya—Shveysariya, „NWA“ — Oʻzbekiston—Rossiya qoʻshma korxonalarida import oʻrnini bosuvchi va eksportbop mahsulotlar ishlab chiqarish yoʻlga qoʻyilgan.

Yashnobod tumanida Oʻzbekiston Respublikasi Fanlar akademiyasi Prezidiumi, 3 ilmiy tadqiqot instituta, Oʻzbekiston milliy axborot agentligi, 25 umumiy taʼlim maktabi, 50 ta maktabgacha tarbiya muassasasi, 5 musika, maktabi, 4 kasbhunar kolleji, Toshkent birinchi tibbiyot instituti va biznes maktabi bor. 9 kasalxona, 30 poliklinika va ambulatoriya muassasasi, 1 qon kuyish stansiyasi faoliyat koʻrsatadi. Aholiga 359 oziq-ovqat, 595 sanoat mollari doʻkonlari, 197 umumiy ovqatlanish, 324 maishiy xizmat koʻrsatish shoxobchalari xizmat kiladi. 16 jamoat kutubxonasi, 4 kinoteatr, 2 madaniyat saroyi, 4 madaniyat uyi, „BaxtRohat“ dam olish zonasi bor. Turar joy fondining umumiy maydoni 2,5 mln.m2 ga yaqin.
 

Turkum:Toshkent tumanlari
Zarafshon Newmount

Zarafshon Newmont, Oʻzbekistonning Navoiy vilpyatidagi Oʻzbek-Amerika qoʻshma korxonasi. Korxona AQShning Newmont Mining korporatsiyasi bilan hamkorlikda tuzilgan. Korxona foydali qazilmalar, xususan oltin topish va ularni qayta ishlanib, keyingi realizatsiyasi bilan shugʻullanadi.

 

Turkum:Navoiy viloyati
Rahimjon Otayev (Otauli)

Otauli (Rahimjon Otayev) — Oʻzbekiston davlat mustaqilligi yillarida faol ijod qilayotgan taniqli adib, tarjimon, publitsist va munaqqid. U 1949-yilda Chimkent viloyatining Turkiston tumanidagi Chipon qishlogʻida tugʻilgan. 1973-yilda hozirgi Oʻzbekiston Milliy universitetining filologiya fakultetini tamomlagan. Oʻrta maktabda oʻqituvchi, Oʻzbekiston Xalq taʼlimi vazirligida uslubchi, Respublika Matbuot va axborot agentligida maslahatchi muharrir boʻlib ishlagan. 1983-yildan buyon Oʻzbekiston Yozuvchilar uyushmasida xizmat qiladi.

Otaulining „Osmon to'la yulduzlar“ falsafiy essesi, „Surnay navolari“ qissalar va turkum badialar toʻplami, „Tilsim (Turkiston dostoni)“, „Elchi (Afandi o'lmaydigan bo'ldi)“, „Ulus (Forobiyning do'sti)“, „Zamona zayli“ nasriy dostonlari nashr etilgan. Gazeta-jurnallarda yozuvchining koʻpgina qissalari, hikoyalari, badialari, publitsistik va adabiy-tanqidiy maqolalari eʼlon qilingan. Eron adibi Muhammad Ali Jamolzodaning „Sho’robod“ asarini, Fozil Iskandarning „Quyonlar va bo'g'ma ilonlar“ falsafiy ertagini — rus tilidan, Muxtor Magʻavinning „Tiriklik qo'shig'i“ va Abish Kekilboevning „Poygato'riq“ qissalarini — qozoq tilidan, Toʻlepbergen Qaipbergenov va Ollonazar Abdievning bir qator asarlarini — qoraqalpoq tilidan oʻzbek tiliga tarjima qilgan.

Yozuvchi 1984-yilda Eng jumboq tuyg'u publitsistik maqolasi uchun „Sharq yulduzi“ jurnalining yillik mukofoti, 1995-yilda „Tilsim (Turkiston dostoni)“ asari uchun Oʻzbekiston yozuvchilari uyushmasining Alp Jamol mukofotiga sazovor boʻlgan. 2000-yilda "Shuhrat" medali bilan taqdirlangan.

 
 Otauli asarlaridan parchalar
 Otauli avtobiografiyasi
 Otauli haqida

 Internetdagi elektron kutubxonalarda 
 OʻzLib kutubxonasi 

Turkum:Oʻzbekistonlik yozuvchilar
Total Cost of Ownership

Total Cost of Ownership bu biror Hardware yoki Software uchun ketadigan harajatni oldindan chamalash. Bu uslub 80 yillardan beri qo`llanilib keladi.

Xarajat 

 Bevosita 
 Hardware and Software Xarajatlari
 Jarayon (Operational) Xarajatlari
 Boshqaruv (Administrativ) X.

 Bilvosita 
Bu xarajat umumiyning 23% und 46% larini tashkil qiladi
 Peer Support
 Casual Learning and Self-Support: O`rganish x.
 Formal Learning
 File and Data Management:
 Application Development:
 Downtime (Sistema ishlamayatgan vaqt) Opportunitat xarajatlar

Turkum:Iqtisodiyot
Turkum:Moliya
Turkum:Controlling