Olmaota deklaratsiyasi (1991)

Olmaota deklaratsiyasi, Olmaota kelishuvi MDHning maqsad va tamoyillari va uning asoslari haqidagi deklaratsiyadir. Deklaratsiya Belovej kelishuvini tasdiqlagan va bu orqali MDHning shakllanishi bilan SSSR o‘z faoliyatini to‘xtatganligi ko‘rsatilgan.

1991-yil 21-dekabrda prezidentlarning Olmaota shahrida boʻlib oʻtgan yigʻilishida imzolangan (keyinchalik bunday uchrashuvlar MDH Davlat rahbarlari kengashi majlislari shaklida oʻtkazilgan). Natijada MDHga Belarus, Rossiya va Ukrainadan tashqari yana 8 respublika: Ozarbayjon (1993-yil 24-sentabr), Armaniston, Qozogʻiston, Qirgʻiziston, Moldova, Tojikiston, Turkmaniston, Oʻzbekiston qoʻshilgan.

Gruziya MDHga 1993-yil dekabr oyida qoʻshilgan. Boltiqbo‘yi respublikalari (Latviya, Litva va Estoniya) Olmaota deklaratsiyasini, shuningdek, Belovej shartnomasini imzolashdan bosh tortgan.

1991-yil 21-dekabrda Olmaotada o‘n bir nafar sobiq ittifoq respublikasi rahbarlari Sovet Sotsialistik Respublikalari Ittifoqi tarqatib yuborilganini eʼlon qilgan. Shuningdek, Olmaotada boʻlib oʻtgan yigʻilishda sobiq ittifoq tarkibidagi oʻn bir respublika rahbarlari ishtirokida SSSR prezidenti lavozimi bekor qilingan. MDHni tashkil etgan respublikalar rahbarlari Gorbachyovni SSSR prezidentligi instituti tugatilganligi haqida xabardor qilgan va Gorbachevga „ijobiy hissasi uchun“ minnatdorchilik bildirgan.

1991-yil 21-dekabrda Olmaotada MDHga asos solgan oʻn bir respublika rahbarlarining 1991-yil 30-dekabrda Minsk shahrida o‘tkazgan navbatdagi yigʻilishida birlashgan sobiq sovet armiyasini isloh qilish toʻgʻrisidagi qarori eng muhim bayonotlaridan biri boʻlgan.

Shu kuni taktik yadro qurollari taqdirini hal qilgan „Yadro qurollari boʻyicha birgalikdagi chora-tadbirlar toʻgʻrisida bitim“ imzolanganSoglashenie o sovmestnix merax v otnoshenii yadernogo orujiya. 1992-yil bahoridan 1996-yil oxirigacha Belarus, Qozog‘iston va Ukraina hududida joylashgan sobiq SSSRning barcha taktik yadro qurollari Rossiyaga olib ketilganProblema yadernogo nasledstva SSSR: k 20-letiyu podpisaniya Lissabonskogo protokola Aleksandriya Olga Mixaylovna. Vestn. Mosk. un-ta. Ser. 25. Mejdunarodnie otnosheniya i mirovaya politika. 2012, № 4.
Olmaota deklaratsiyasini imzolashda ishtirok etgan shaxslar Shaxslar Lavozimi25px A. Mutalibov Ozarbayjon Respublikasi Prezidenti25px L. Ter-Petrosyan Armaniston Respublikasi Prezidenti25px S. Shushkevich Belarus Respublikasi Oliy Kengashining raisi25px N. Nazarboyev Qozogʻiston Respublikasi Prezidenti25px A.Akaev Qirgʻiziston Respublikasi Prezidenti25px M. Snegur Moldova Respublikasi Prezidenti B. Yeltsin Rossiya Federatsiyasi Prezidenti (RSFSR)25px R. Nabiev Tojikiston Respublikasi Prezidenti25px S. Niyozov Turkmaniston Prezidenti I. Karimov Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti L. Kravchuk Ukraina prezidenti

 Sm. shuningdek 

 MDH Nizomi

 

 

 OLMAOTA DEKLARASI. Yegor Gaydar arxivi
 OLMAOTA DEKLARASI. MDH Ijroiya qoʻmitasi
 OLMAOTA DEKLARASI. Vesti dasturi
 OLMAOTA DEKLARASI. „TV Inform“ dasturi („Vaqt“). 1991 yil 21 dekabr
 MDH davlatlari rahbarlarining uchrashuvi yakunlariga bagʻishlangan matbuot anjumani (1991)

 Adabiyot 

 
 Melnikova І. M. Almatinska deklaratsіya 1991 // Yensiklopedіya іstorії Ukraїni : u 10 t. / Redkol.: V. A. Smolіy (golova) ta іn. ; Іnstitut іstorії Ukraїni NAN Ukraїni. — K.: Naukova dumka, 2003. — T. 1: A — V. — S. 67. — ISBN 966-00-0734-5. (ukr.)
 Moiseev Ye. G. Pravovoy status Sodrujestva Nezavisimix Gosudarstv. M., 1995.
 Tekst Deklaratsії na saytі Verxovnoї Radi Ukraїni.
 Yu. S. Shemshuchenko.. leksika.com.ua/16311005/legal/alma-atinska_deklaratsiya Almatinska deklaratsіya // Yuridichna ensiklopedіya: v 6-ti t. / red. kol. Yu. S. Shemshuchenko (vіdp. red.) ta іn. — K.: Ukraїnska ensiklopedіya іm. M. P. Bajana, 1998. — T. 1 : A — G. — 672 s. — ISBN 966-7492-00-X.
Turkum:Ukraina xalqaro shartnomalar
Turkum:Oʻzbekistonning xalqaro shartnomalari