Zhantas/Cleaned-Uzbek_Wikipedia huggingface dataset:
Kudarin buryatlari

Kudarin buryatlari, Baykal-Kudarin buryatlari (bur. Xudaryn Buryaaduud) — buryat etnik guruhi tarkibiga kiruvchi etnoterritorial guruh. Baykal koʻlining sharqiy qirgʻogʻida, Selenga qirgʻogʻida joylashgan xuddi shu nomdagi dashtda joylashgan. Barguzin buryatlari singari, ular Lena, Kuda va Murin daryolari vodiylaridan keladi.

 Qabila tarkibi 
Kudarin (Baykal-Kudara) buryatlarining etno-hududiy guruhiga Abazay, Shono, Olzon, Xengelder, Alagui, Ashibagat, Xurumsha, Segenud, Xaytal, Durlai, Galzud, Torgoud, Moʻgʻul, Xamnigan, Otonhoi, Otonhoi kabi qabilalar kiradi. Bura, zungar, baltai, nagatay, abaganad, ikinad, darkhad, tarha, balai-segenud. Kudarin choʻli hududidagi Shona urugʻi tarkibida quyidagi boʻlinmalar qayd etilgan: tumentey, borsoi, sogol, hamnai, xonxo, baltai, ehe-shono, baga-shono, yartaga. Alagui jinsi boʻlinmalarni oʻz ichiga oladi: Kherei va Saganag. Abxan urugʻining tarmoqlari ham tilga olinadi: Bahaday, Batar, Alsxan, MonsonBaldaev S.P. Rodoslovnie legendi i predaniya buryat. Ch. 1 — Ulan-Ude, 1970.. S.P. Baldaev Galzud urugʻining bir tarmogʻi — Darxon-Galzudni eslatib oʻtadi. Qabilalarning aksariyati ehiriylardir. Ularga katta Buryat qabilalarining tarkibiga kirmagan Verxolensk Segenudlari, Xaytallar, Durlaevtslar, Torgoudlar, Galzudlar, Charades, Zungarlar va Murinskiy Xurumshinlari hamrohlik qiladi. Bulagatlar — alaguy, ashibagad, otonxoʻy qabilalariga mansub buryatlar.

 Yana qarang 

 Buryat etnik guruhlari, qabilalari va urugʻlari

 

 
 Нанзатов Б.З. Племенной состав бурят в XIX веке // Народы и культуры Сибири. Взаимодействие как фактор формирования и модернизации: Сборник статей. — Иркутск, 2003. — С. 15–27.
 Нанзатов Б.З. Этногенез западных бурят (VI - XIX вв.). — Иркутск, 2005. — 160 с.
 Балдаев С.П. Родословные предания и легенды бурят. Ч. 1. Булагаты и эхириты. — Улан-Удэ, 1970. — 362 с.
Turkum:Buryat
Turkum:Buryatiya Aholisi
Turkum: mo'g'ul xalqlari
Turkum:Mo'g'ullar
Kugama

Kugama  — Nigeriyaning sharqiy qismida, Benue daryosidan janubda, Apava qishlogʻidan sharqda va Yada qishlogʻidan shimolda (Adamava shtatining Fufore tumani) yashovchi Adamava-Ubangi xalqi. Kugamaning etnik hududi Fulbe xalqining qishloqlari va shaharlari bilan oʻralgan. Qoʻgʻomning gʻarbida Mumuye, Yendang, Vaka, Teme, Kumba, Bali, Passam va Gengle kabi qarindosh xalqlar oʻrnashgan.

Joshua Project saytda taqdim etilgan maʼlumotlarga koʻra , Kugama aholisining soni taxminan 5600 kishini tashkil qiladi Адамава-убангийские языки / Виноградов В. А. // А — Анкетирование. — М. : Большая российская энциклопедия, 2005. — С. 206. — (Большая российская энциклопедия : в 35 т. / гл. ред. Ю. С. Осипов ; 2004—2017, т. 1). — ISBN 5-85270-329-X. (Дата обращения: 26 октября 2017).

Kugama aholisi Niger-Kongo makrofamiliyasining adamawa- ubangi oilasining idiomasida gapirishadi. Baʼzi maʼlumotlarga koʻra, bu idioma mustaqil til — Kugama. Boshqa ga koʻra, Kugama-Gengl yoki Gengl-Kugama nomi bilan mashhur boʻlgan bu idioma Kugama va Gengle xalqlari uchun umumiy tildir („Kugama“ va „Gengl“ bir vaqtning oʻzida ikkita teng variantni bildiradi (tili va bir-biriga yaqin ikki lahja nomi). Etnolog dunyo tillari maʼlumotnomasida eʼlon qilingan maʼlumotlarga koʻra, Kugama tilida soʻzlashuvchilar soni taxminan 5000 kishini tashkil qiladi (1995). Kugama xalqi vakillari oʻz turar-joylarining maʼlum hududlarida oʻz ona tillaridan tashqari, bir-biriga yaqin boʻlgan Adamava-Ubangi tillari — Gengle, Kumba va Yendang tillarida, Djibaning jukunoid tilida va Gʻarbiy Chad tillarida soʻzlashadilar.

Kugama xalqining aksariyat vakillari anʼanaviy eʼtiqodlarga (80%) rioya qilishadi, ularning baʼzilari islom (10%) va nasroniylik (10%).

 

Turkum:Adamawa-ubangian xalqlari
Turkum:Nigeriya Xalqlari
Krubyane

thumb| Krubianlar (krëbanë yoki zoborôcë) Kashubiya xaritasida

Krubyane (kashubs. krëbanë, krëbanie, ) — Kashubiyaning janubi-sharqiy qismida yashovchi kashubiyaliklarning sub- etnik guruhi — Kosyej tumanidagi Dziemiany va Karsin kommunalarida hamda Chojnik tumanidagi Brusi kommunalarida. Krubiyaliklar toʻsiqlar sifatida ham tanilgan (kashubsk. zabòrôcë, zoborôcë, ) . Krubiyaliklar, barcha Kashubiyaliklar singari, katoliklardir.

 Nomi 
Subetnik etnonimning birinchi varianti — Krubianlar (kashubsk. krëbanë, krëbanie, ilgari kùrbanie) — bu soʻzning etimologiyasi toʻliq aniq emas, bu kashubiyaliklar guruhining nomi kùrban soʻzidan kelib chiqqan degan taxmin mavjud — „yogʻ uchun loydan yasalgan idish“. Qurbon apellyatsiyasidan Krubyanlar nomi, xususan, B. Syxta (B. sychta). Etnonimning ikkinchi varianti — toʻsiqlar — bu kashubiyaliklar guruhining joylashgan joyi — Zabori viloyati bilan bogʻliq Lesno yaqinida (pol ), Svornihatse , Brusov va Karsina . Bu „devor ortida yashash“ iborasini bildiradi  — Tucholskiy Borining shimolida. Zabora toponimi qadim zamonlardan beri maʼlum boʻlib, u Pomeraniya knyazlari hujjatlarida (terra Tabor, Saborda (1292), terra Zaborensis (1299)) va Pomeraniyani salibchilar tomonidan bosib olingan vaqtga oid hujjatlarda (das land Saborn). Oʻrta asrlarda Zaborskiy yerlari gʻarbdagi Brda daryosidan Vda daryosigacha boʻlgan hududlarni egallagan va Vdzydze koʻli sharqda, shimolda uning chegaralari zamonaviy Chojnicki tumani chegaralariga toʻgʻri keldi, janubda ular Czernitsa . Baʼzan, keng maʼnoda, Krubyanlardan tashqari, kashubiyaliklarning boshqa guruhlari toʻsiqlar deb ataladi.

 Soʻzlashuvi 
Oʻtmishda krubiyaliklar orasida janubiy kashubiyalik zaborskiy yoki krub soʻzlashuvi keng tarqalgan edi (kashubian gvara krëbańsko, ). F.Lorentz Krubyan aholi punkti hududida Lesna-Brussko-Velevskiy lahjasini ajratib koʻrsatdi. Unga qoʻshimcha ravishda u boshqa dialektlarni ham Zaborskiy lahjasiga kiritdi va u ikki guruhga boʻldi: Shimoliy Zaborskiy dialektlari (Grabovskiy, Koscejskiy, Skozhevskiy, Gostomskiy, Lipushskiy) va Janubiy Zaborskiy dialektlari (Lesnensko-Brussko-Velevskiy, Svozhenskiy).

 Anʼanalar 
Krubiyaliklarning anʼanaviy kasblari chorvachilik, ovchilik, baliqchilik, asalarichilik va qatron tayyorlsh edi. Anʼanaviy hunarmandchilikdan gʻildirak va arava yasash, ot jabduqlari va egar yasash, kashtachilik, kulolchilik va temirchilik kabilar bor edi. Oʻtmishda koʻplab hunarmandchilik va hunarmandchilik Krubiyaliklar uchun muhim daromad manbai boʻlgan. Anʼanaviy xalq liboslari, qoʻshiq va raqslar hali ham Brusi shahridagi "Krëbane" folklor guruhi tomonidan saqlanib qolgan.

 Yana qarang 
 Kashubiyaliklar
 Koscierie poviat
 Chojnicky poviat
 

 
 
 
 
Turkum:kichik etnik guruhlar
Turkum: Polsha Aholisi
Muqaddas Yelena orollarida xitoyliklar

Muqaddas Yelena orollarida Xitoyliklar — Sankt-Yelena shahrida yashovchi xitoylik xalqlarning etnik guruhi. Hozirgi vaqtda Xitoydan kelgan muhojirlar va ularning avlodlari mahalliy aholining 25%ni tashkil etuvchi etnik ozchilikni tashkil qiladi .

 Tarixi 
1792-yilda gubernator Robert Patton Britaniya Sharqiy Hindiston kompaniyasi tomonidan Afrikadan qora tanli qullarni olib kirishni taqiqladi. Shundan so‘ng orolning qishloq xo‘jaligi sanoatida ishlash uchun Xitoydan pudratchi ishchilarni yollashni boshlashga qaror qilindi. Buning uchun Britaniya mustamlakachi hukumati Xitoyga so‘rov yubordi. Xitoylik ishchilarning katta qismi orolga 1810-1834 yillarda kelgan. Eng katta raqam — 618 xitoylik 1818-yilda kelgan. Keyinchalik, bu ishchilarning koʻpiga Sankt-Yelenada qolishga ruxsat berildi. Ularning avlodlari Muqaddas Yelena aholisiga kiritilgan.

Singapur tashqarisida Chinatownning ilk paydo boʻlishi 1852-yilda boʻlgan, oʻshanda Muhtaram Xetfild oʻz kitobida ushbu atamani oroldagi xitoylar turar-joyini tasvirlash uchun ishlatgan.

 Joriy holati 
2016-yilgi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, orolda 1932 xitoylik kishi yashagan, bu orol umumiy aholisining 25% ni tashkil qiladi. Sankt-Yelenadagi xitoyliklar koʻpincha xristianlik va buddizmga eʼtiqod qiladilar.

 Yana qarang 

 Muqaddas Yelenadagi oqlar
 Sent-Yelenadagi afrikaliklar
 Namibiyadagi xitoylar

 

 
 The World Factbook — Central Intelligence Agency 
Turkum:Xitoy
Turkum:Muqaddas Elena, ko'tarilish va Tristan da Kunya
Myanmadagi armanlar

Myanmadagi armanlar (birm.မြန်မာနိုင်ငံမှအာမေးနီးယန်းများ, ) — Myanmada yashaydigan etnik armanlar. Birinchi armanlar 1612-yilda Birma shahriga kelib, Tanxlinga joylashdi, birinchi arman qabr toshlari 1725-yilga toʻgʻri keldi, u yerdagi arman aholisi asosan savdogarlar edi.

 Tarixi 
left|thumb| Makkertich J.Mayns, Konbaun davridagi Melun gubernatori kelib chiqishiga koʻra arman edi
XVII asr boshlarida armanlar koʻp miqdorda Isfaxon (Fors) chekkasidagi Nor-Juguga surgun qilingan. Koʻpchilik XVIII asrda Forsda ular uchun noqulay turmush sharoiti vujudga kelganda Hindiston va Janubi-Sharqiy Osiyoga koʻchib oʻtgan. XIX asrga kelib arman jamoalari asosan Birma, Malay yarim oroli (ayniqsa, Penang va Malakka) va Yava da uchraydi. Ular birinchi jahon urushidan soʻng u yerdan koʻchib ketishgan, ayniqsa Avstraliyaga.

Birmada yirik arman savdogarlari Birma qirollari tomonidan rasmiy shaxslar, ayniqsa, bojxona va chet elliklar bilan aloqalar uchun mas’ullar sifatida yollanganlar. Ular 1826-yilda inglizlar Arakan va Tenasserimni anneksiya qilganda Birinchi Birma urushidan omon qolishdi, ammo 1852-yilda mamlakatning savdo markazi boʻlgan Quyi Birma inglizlar tomonidan bosib olinishi arman savdogarlarini Britaniya hokimiyatiga qarshi boʻlganlik va rossiyaparastlikda yangi ayblovlarga (inglizlar tomonidan) olib keldi. Biroq, Yangon armanlari 1862-yilda ularga Birma qiroli tomonidan berilgan yerlarda oʻz cherkovlarini qurdilar.

1871-1872-yillarda Britaniya Hindistonida oʻtkazilgan aholini roʻyxatga olish shuni koʻrsatdiki, u yerda asosan Kalkutta, Dakka va Yangonda 1250 arman yashagan. 1881-yilgi aholini roʻyxatga olishda bu koʻrsatkich 1308; Bengalda 737 va Birmada 466 odamni tashkil etdi. 1891-yilga kelib ularning umumiy soni 1295 tani tashkil etdi. Britaniya Hindistonidagi 1901-yildagi aholini roʻyxatga olish Birmada 256 arman istiqomat qilishini koʻrsatdi.

Bugungi kunda Myanmadagi yagona Arman apostol cherkovi bu Yangondagi Avliyo Ioann Choʻqintiruvchi cherkovi.

 Taniqli vakillar 
Takerning hind qoʻllanmasida Birma biznesi va hukumatida arman tilidagi koʻplab nomlar mavjud. Aka-uka Sarkislar (Janubi-Sharqiy Osiyo boʻylab mehmonxonalar tarmogʻiga asos solganligi bilan mashhur boʻlgan toʻrt nafar arman aka-uka guruhi) dastlab 1884-yilda Penang shahrida Eastern & Oriental mehmonxonasini ochgan va keyinchalik oʻz biznesini 1901-yilda Singapurdagi Raffles va Yangondagi The Strand Hotel mehmonxonalarigacha kengaytirgan. Birmada qolgan koʻplab armanlar ham Angliya-Hind yoki, aniqrogʻi, Angliya-Birma hamjamiyatining bir qismi hisoblanishi mumkin edi. Yana bir mashhur Birma armani — Diana Abgar.

 Yana qarang 
 Arman diasporasi
 

Turkum:Myanma xalqlari
Turkum: Arman diasporasi
Meksikadagi armanlar

Meksikadagi armanlar  — boshqa mamlakatlar bilan solishtirganda eng kichik arman jamoalaridan biri. Armanlar Meksikaga 1910-1928-yillar oraligʻida kela boshlagan, ularning aksariyati 1915-yilgi arman genotsididan keyin kelgan. Ular asosan talabalar, savdogarlar, ishchilar, rassomlar va tadbirkorlar edi. 2003-yildagi norasmiy maʼlumotlarga koʻra, Meksika hududida 400 ga yaqin arman yashagan Armenian Population in the World.

 Tarixi 
Meksikaga kelgan birinchi arman haqidagi eng qadimgi maʼlumot 1632-yilga tegishli, uning ismi Fransisko Martin boʻlgan. 1723-yilda arman Don Pedro de Sarate Xitoydan Akapulkoga ketayotgan ispan kemasida Meksikaga keldi. 1897-yilda Meksika prezidenti Porfirio Dias Tamaulipas, (Shimoliy Meksika) Soto-la-Marinada arman koʻchmanchilari bilan qishloq xoʻjaligi jamiyatini yaratish loyihasini rejalashtirgan; Biroq, loyiha amalga oshirilmadiArmenians in 1930’s Mexico City and April 24th Commemorations. 1915-yil aprel oyida Usmonli qoʻshinlari tomonidan sodir etilgan arman genotsididan soʻng koʻplab armanlar Amerika qitʼasiga koʻchib kela boshladilar. 1921-1928-yillarda Meksikada chet elliklar uchun ochiq immigratsiya siyosati mavjud edi. Bu vaqt ichida 300 ga yaqin armanlar Meksikaga koʻchib ketgan.

Meksika arman qochqinlarining oxirgi manzili emas edi, ular AQShga koʻchib oʻtishga intilishgan, ammo qiyin yoʻl va mablagʻ yetishmasligi tufayli ularning baʼzilari Meksikada, asosan Mexiko tumanlaridan birida, La Mersedda joylashdilar. Ularning koʻpchiligi savdogar, etikdoʻz va doʻkondor boʻlishganLa diáspora armenia en México (in Spanish). Nisbatan kichikligi tufayli Meksikadagi armanlar jamoasi (Argentina va Braziliyaning yirik jamoalari bilan solishtirganda) arman jamoasining meksikaliklar orasida assimilyatsiya qilinmasligiga imkon beradigan arman maktabi yoki jamoat markazini ocha olmadiArmenians in 1930’s Mexico City and April 24th Commemorations.

Meksikadagi arman jamiyati bugungi kunda taxminan 400-500 kishini tashkil qiladi. Arman jamoasining koʻp aʼzolari mashhur siyosatchilar, rassomlar va aktyorlarga aylanishdi; Meksikadagi armanlarning ikkinchi avlodi, yaʼni 1915-yilda kelganlarning yosh avlodlari arman tilini, arman anʼanalari va urf-odatlarini deyarli unutganlarLa diáspora armenia en México (in Spanish).

 

Turkum:Meksika xalqlari
Kitoy buryatlari

Kitoy buryatlari (bur. Xutin Buryaaduud) — buryat etnik guruhi tarkibidagi etnoterritorial guruh. Angara irmoqlari boʻylab — Kitoyning oʻrta oqimi va quyi oqimi hamda Baley qirgʻoqlari boʻylab joylashgan.

 Qabila tarkibi 
Kitoy buryatlarining etno-hududiy guruhiga saygud, xoyxo (xoygo, xoyxo), shosholog, xurxud, xatagin, taishud, uryanxay, xongodor, saljuud, durben kabi mayda qabilalar kiradi. Aholining asosiy qismini yirik qabila birlashmalariga kirmagan mayda qabilalar, shuningdek, bulagatlar va xongodorlar tashkil etadi.

 Yana qarang 

 Buryat etnik guruhlari, qabilalari va urugʻlari

 

 
 Нанзатов Б. З. Племенной состав бурят в XIX веке // Народы и культуры Сибири. Взаимодействие как фактор формирования и модернизации: Сборник статей. — Иркутск, 2003. — С. 15-27.
 Нанзатов Б. З. Этногенез западных бурят (VI—XIX вв.). — Иркутск, 2005. — 160 с.
 Балдаев С. П. Родословные предания и легенды бурят. Ч. 1. Булагаты и эхириты. — Улан-Удэ, 1970. — 362 с.
Turkum:Buryat
Turkum: Irkutsk viloyati aholisi
Turkum: mo'g'ul xalqlari
Kiche

Kiche  — Gvatemala togʻlarida yashagan Amerikaning tub aholisi, mayya etnik guruhi vakillaridan biri. Sinonimlar: keche kechalax (oʻzining nomi: „oʻrmon mamlakati odamlari“).

Kiche „Popol-Vuh“ dostoni va "Rabinal-achi" pyesasi muallifi. Ularning soni 250 ming kishi. Til Kiche tili boʻlib, bir qancha dialektlar bilan ifodalanadi, mayya tillarining Kiche-Mam boʻlimining Kichean guruhiga kiradi. Ular ispan tilida ham gapirishadi. Imonlilar katoliklar va protestantlardir.

 Kelib chiqishi 
Etnogonik afsonalar Kichelarni Tolteklarga bogʻlaydi: ular Gvatemalaga X-XI - asrlarda Tabaskodan kelgan va poytaxti Kumarkax (Utatlan) bilan markaziy togʻlarni bosib olgan. XIV-asrning oxiriga kelib, Gvatemalaning koʻplab xalqlari kichelarga boʻysungan. XV-asrda kakchikelilar ulardan ajralib, oʻz davlatlarini tuzdilar.

 Iqtisodiyot va anʼanalar 
Anʼanaviy kasblar: qoʻlda dehqonchilik (asosiy ekin — makkajoʻxori (makkajoʻxori). Qoʻshimcha hunarmandchilik — ovchilik, baliqchilik, asalarichilik. Ispaniya istilosidan keyin ular shudgorchilik, bogʻdorchilik va bogʻdorchilikni oʻzlashtirdilar.

Anʼanaviy hunarmandchilik: zargarlik buyumlari, kulolchilik, naqshli toʻquv, niqob yasash, musiqa asboblarini yasash.

Uy-joy va oziq-ovqat — Mayya kabi.

Ayollar kiyimi — yoqasi kashta tikilgan oq koʻylaklar, bezakli ouipil, tizzalari yoki toʻpiqlarigacha oʻralgan yubkalar. Erkaklar kreol tipidagi kostyum kiyishadi. Bayramlarda milliy kiyimlardan foydalaniladi — tizzagacha qora shim, qizil kashtadoʻzli qora koʻylagi (bolero), qizil kamar, yelkama-sumkalar, sandallar, toʻn (serap), shlyapa, uning ostida qizil sharf.

 Ijtimoiy tashkilot 
Oila asosan kichik, katta patrilokal ham uchrab turadi.

 Taniqli vakillar 

 Tekun Uman — XVI-asrning birinchi choragida ispan konkistadorlariga qarshilik koʻrsatishning yetakchisi, tashkilotchisi.
 Kiche xalqining asli — Rigoberta Menchu, gvatemalalik siyosatchi va huquq himoyachisi, mamlakat tub aholisi huquqlari uchun kurashda faol hisoblanadi.

 

 
 Энциклопедия «Народы и религии мира», М.-1989.
 Пополь-Вух. Родословная владык Тотоникапана.
 драма Рабиналь-Ачи
 Энциклопедия «Латинская Америка», том 1, стр.573, М.-1979.
 
 
 Языки майя-киче
Turkum: Gvatemala Xalqlari
Turkum:Maya
Koalib

Koalib, lgalige, Sudandagi kordofan xalqlari guruhi (Kordofan platosining sharqida): koalib (lgalige), kanderiya, kavama, laro, moro, otoro, tira, fungor, shvay, heyban (oʻz nomi — lebang). Aholining mumiy soni 240 ming kishini tashkil etadi.

 Til 
Ular koalib-dengiz tillarida gaplashadi. Shuningdek, ISO standartlariga koʻra Koalibga oʻxshash 7 ta til va dialekt mavjud.

 Din 
Koaliblarning aksariyati sunniy musulmonlar, baʼzilari anʼanaviy eʼtiqodlarga amal qiladilar (Misyugin, 1966:287).

 Yashash hududi 
Sudan (Kordofan platosining sharqida) 2016-yil 5-martda Wayback Machine arxivlangan.

 ijtimoiy tuzilma 
Ijtimoiy tashkilotning asosiy birligi katta oila jamoasidir. Bir guruh oilalar boshida oqsoqol boʻlgan ekzogam urugʻini tashkil qiladi. Nikoh patrilokaldir. Qarindoshlik hisobi patrilinealdir; Talodi va Kadugli-Krongo matrilineal anʼanalarni saqlab qolishadi (Mints, 2007:250).

 Hayot tarzi va faoliyati 
Umumiy Kordofan tipidagi anʼanaviy madaniyat. Asosiy mashgʻulotlari — terrasalarda yomgʻirli va sugʻoriladigan dehqonchilik (doʻxna, joʻxori, kunjut, yeryongʻoq, paxta), chorvachilik va mayda chorvachilik; Gummaarabika yigʻish muhim ahamiyatga ega. Xalq ogʻzaki ijodi, jumladan musiqa ham saqlanib qolgan (Andrianov, 1999:198).

 

 
 Global Recordings Network
 JoshuaProject
 Энциклопедии и словари
 
 Адрианов Б. В. Коалиб // Народы и религии мира / Глав. ред. В. А. Тишков. М.: Большая Российская Энциклопедия, 1999. — С. 198.
 Народы Африки, М., 1954;
 Мисюгин В. М., Кордофанские народы, в сборнике: Africana, М.— Л., 1966 (Тр. института этнографии, Новая серия, т. 90). — С. 287—291.
 Большая советская энциклопедия : в 30 т. / гл. ред. А. М. Прохоров. Т. 30. — М. : Сов. энцикл., 1970—1981. — С. 467—470
 Минц Л. М. Коалиб // Большая энциклопедия народов / Науч. ред. Л. М. Минц. М.: ОЛМА Медиа Групп, 2007. — С. 250.
Turkum:Afrika xalqlari
Turkum: Cordofan Xalqlari
Turkum: Sudan Aholisi
Gelikon

Gelikon (- burama, qiyshiq) — saksgornlar oilasiga mansub past ovozli jez cholgʻu asbobi. Asosan duxovoy orkestrlarda ishlatiladi. Simfonik orkestrlarda helikon deyarli ishlatilmaydi, chunki u tuba bilan almashtiriladi (bu asboblarning ovozi oʻxshash). Gelikonning duxovoy orkestrlardagi mashhurligi uni tik turgan holda yoki harakatlanayotganda foydalanish qulayligi bilan bogʻliq: uzoq vaqt davomida oʻynaganda, vaznini qoplash uchun kamarlardan foydalanish kerak boʻlgan tuba bilan solishtirganda, gelikon oʻz konstruksiyasi va joylashishiga koʻra chalish paytida (asbob bosh orqali chap yelkaga osiladi) vaznini yaxshiroq taqsimlaydi. Otdagi duxovoy orkestrlarida bu qulaylik yanada katta ahamiyatga ega boʻladi: ijrochi otni boshqarish uchun bir qoʻlini (yoki hatto ikkala qoʻlini) boʻshatib, gelikonda oʻynashi mumkin.

Gelikon Rossiyada XIX-asrning birinchi yarmida faqat oʻrnatilgan armiya guruhlari uchun ixtiro qilingan. U Markaziy va Sharqiy Yevropada, XIX asrning oxirida AQShda paydo boʻlgan bir turi suzafon esa AQSh va boshqa mamlakatlarda ham mashhur.

 Qoʻshimcha faktlar 

 Nikolay Nosovning ertak qahramoni Bilmasvoy multiplikatsion filmlarda gelikon chalayotgan holda tasvirlangan, garchi kitobda u truba chalgan deb aytilgan boʻlsa ham.
 Imperator Aleksandr III gelikon chalishni yaxshi koʻrgan.

 Galereya 

 Yana qarang 
 Sousaphone — spiralning eng keng tarqalgan turi

 

 

 
 
 Mikheeva L. Hikoyalardagi musiqiy lugʻat. — M.: Sovet bastakori, 1986. — 176 b.
Turkum:Puflama asboblar
Konzo

Konzolar Kongo Demokratik Respublikasidagi (Eduard koʻli gʻarbida) Bantu guruhining xalqi boʻlib, Uganda va chegaradosh hududlarda ham yashaydilar. Kongo DR-da 600 ming kishigacha, Ugandada esa 250 ming kishini tashkil etadi.

 Til 
Muloqot tili olu konzoMins L. M. //Rasi i narodi/. 2007, c.123.

 Din 
Ajdodlarga sigʻinish, tabiat kuchlari ajdodlardan qabilaga oʻtgan. Ammo Konzo qabilasining barcha vakillari katolik nasroniylar deb tasniflanadiChlenov M. A. Konzo // Narodi i religii mira / Glav. red. V. A. Tishkov. M.: Bolshaya Rossiyskaya Ensiklopediya, 1999 s.566.

 Ijtimoiy tashkilot 
Katta oila jamoalari ijtimoiy tashkilotning asosidirMins L. M. //Rasi i narodi/. 2007, c. 145—146.

 Asosiy kasb 
Konzo qishloq xoʻjaligi bilan shugʻullanadi banan, joʻxori, elemsina, kassava, guruch, dukkaklilar, moy palmalari va mayda qoramollar netishtirilib, boqiladi. Shuningdek, Edvard koʻli boʻyida baliq ovlash bilan shugʻullanadilar. Ular boʻyalgan somondan paspaslar ishlab chiqarish bilan shugʻullanadi, somon savatlari, qovoq belanchaklari. Konzo metallarni eritib, qayta ishlaydilar, yogʻoch bilan ham ishlaydilar (yogʻoch oʻymakorligi). Kongo Demokratik Respublikasining kon markazlarida mavsumiy ishlar rivojlanganVse strani mira : istoriya, narodonaselenie, gosudarstvennoe ustroystvo / avt.-sost. T. K. Varlamova. — Moskva : RIPOL klassik, 2008. — s. 303—304.

 Turar joylar 
Konzo kulbalari asalari uyasi shaklida boʻlib, devorlari yoʻq, tomlari yerga tegib banan barglari bilan qoplangan. Barcha aholi punktlari tepaliklarda joylashgan. Ularning yonida oʻt va somondan toʻqilgan don omborlari joylashgan. Bir katta oilaga tegishli kulbalar odatda aylana shaklida joylashgan boʻlib, ular ichida kichik koʻcha va hovlilarni tashkil qiladiHilton A./ The Kinddom of Kongo. — Oxford: Oxford University Press — London., 1985. — p. 215..

 Asosiy oziq-ovqat 
Oziq-ovqat, bu mintaqaning koʻplab aholisi singari, oʻsimlik - non va boʻtqalar, donli mahsulotlar, banan va baliqdan tayyorlangan taomlardir, palma yogʻi va yeryongʻoq. Palma sharobi ham tayyorlanadiPozdnyakova A.P Uganda: Spravochnik / Pozdnyakova Ariadna Petrovna; Institut Afriki RAN. — M.: Vostochnaya literatura, 1998. — s. 98-99.

 

 
 Исмагилова Р. Н., Таланова Е. В. Кения, Уганда. У карты мира, — М. : Географгиз, 1959. — 59 с.
 Минц Л. М. // Большая энциклопедия народов : для школьников и студентов/, — М. : Медиа Групп, 2007. — 643 c.
 Позднякова А.П Уганда: Справочник / Позднякова Ариадна Петровна; Институт Африки РАН. — М.: Восточная литература, 1998. — 223с.
 Членов М. А. Конзо // Народы и религии мира / Глав. ред. В. А. Тишков, — М. : Большая Российская Энциклопедия, 1999, — 928 с.
 Шпажников Г.А Этнический состав и социально-политическое развитие независимой Танзании в 1960-х начале 1970-х гг.: Автореф. дис. ист. наук. — М., 1982. — 21 с.
 Hilton A./ The Kingdom of Kongo. — Oxford: Oxford University Press — London., 1985. — 319 p.

 
 Энциклопедия народов мира
 Tooro of Uganda
 Страна за пустыней 1990 Ланге П. В.
Turkum: Kongo Demokratik Respublikasi Xalqlari
Turkum:Uganda Xalqlari
Livandagi Lankiylar

Livandagi Lankiylar yashovchi Shri Lankaliklardir. Ularning soni 80 000 — 90 000 kishi deb taxmin qilinmoqda Lankaliklar Livanda yuqori darajadagi uy mehnati bilan asosan ish qidirish maqsadida Yaqin Sharqqa koʻchib ketishadi.

 Tarixi 
Lankiylaik ayollarning Livanga katta oqimi 1990-yillarning boshida boshlangan, ular asosan uy ishchilari sifatida ishlaydi. Boshqa mamlakatlar singari, Shri-Lanka hukumati ham oʻz fuqarolarini uy ishchilari sifatida „eksport“ ni faol ravishda ragʻbatlantiradi, chunki bu mamlakat uchun valyuta tushumlarining eng katta manbaiga aylandi. Biroq, yaqinda Shri-Lankadagi uy ishchilarining aksariyati qonuniy mehnat sharoitlarini hisobga olgan holda „shartnomali qullik“ toifasiga kirdi.

 

 
 Еще 1000 ланкийцев должны быть репатриированы из Ливана на этой неделе
Turkum: Livan Xalqlari
Turkum: lankiyalik livanliklar
Turkum:lankians diasporasi
Guiro

Guiro  — Lotin Amerikasining musiqa asbobi boʻlib, dastlab Kuba va Puerto-Rikoda „iguero“ nomi bilan tanilgan,  gorlyanka  daraxti mevalaridan yasalgan (ispancha: higüero, lat. Crescentia cujete)Vulf Ye. V., Maleeva O. F. Spravochnik, mirovie resursi poleznix rasteniy. — L., Nauka, 1969, str. 390.Na Kube i v Puerto-Riko takoy guiro nazivayut guayo (guayo)., sirtki qismida yaralar bilan. Zamonaviy guiros koʻpincha tirqishli metall naycha yoki yogʻoch gofrirovka qilingan taxta shaklida boʻladi. Guiro musiqachisi (odatda qoʻshiqchi) uni Poa qirgʻichi (pua) bilan boshqaradi, xarakterli chiroyli ovozni chiqaradi. „Guiro“ soʻzi Antil orollarida yashaydigan taino hindulari tilidan Yevropa mustamlakasiga qadar keladi. Zamonaviy guiro turli xil materiallardan tayyorlanadi:   gorlyanka  daraxti mevalaridan, gorlyanka (Oddiy lagenareya), yogʻoch, plastmassa va metalldan.

Anʼanaga koʻra, Merengue tez-tez oʻtkir ovozga ega boʻlgan metall guiro, salsa va cha-cha — cha-yogʻoch yoki anʼanaviy igueroʻdan tayyorlangan. Gironing boshqa nomlari — kalabaso (calabazo), ralyadera(ralladera) va raskador(rascador)V Dominikanskoy Respublike slovo „guiro“ upotreblyaetsya v jenskom rode: guira ..

 

 
 
Turkum:Perkussiyali musiqa asboblari
Turkum:Idiofonlar
Turkum:Lotin Amerikasi musiqa asboblari
Titans

Titans Akiva Goldsman, Geoff Johns va Greg Berlanti tomonidan yaratilgan superqahramonlar haqidagi teleserialdir. Serial DC Comicsʼning Teen Titans jamoasiga asoslanib, ularning yovuzlikka qarshi kurashi haqida hikoya qiladi. 

 Mazmuni 
Bu Batmanning sobiq sherigi Dick Grayson (Robin) boshchiligidagi bir guruh yosh qahramonlar haqida. Ilgari oilasi bilan Haly nomli sirk tomoshasida boʻlgan yosh Grayson bir kechada oilasi Tony Zucco tomonidan oʻldirilganida chuqur qaygʻuga tushadi. Sirk paytida bu voqealarga guvoh boʻlgan Bryus Ueyn (Batman) uni oʻz himoyasiga oldi va Batman tomonidan jinoyatchilarga qarshi kurashish uchun Dik Robinning shaxsini oʻz zimmasiga oldi. Dick Batman bilan janjallashib qolganda, u bilan ajrashdi va oʻz yoʻlidan ketdi. U Titanlar jamoasini Hawk and Dove, Wonder Girl va Aqualad kabi yordamchilari bilan asos solgan, ammo keyinchalik bu jamoa tarqatib yuborilganidan bir kun oʻtib soʻroq qilish uchun kelganda Rachel (Raven) ismli qizni uchratib, Dickni hayoti tubdan oʻzgaradi.

 Rollarda 
 Brenton Thwaites — Dick Grayson / Nightwing 
 Mame-Anna Diop — Koriand'r / Kory Anders / Starfire
 Teagan Croft — Rachel Roth / Raven
 Ryan Potter — Gar Logan / Beast Boy 
 Curran Walters — Jason Todd / Robin / Red Hood (2–4-mavsum) 
 Conor Leslie — Donna Troy / Wonder Girl (2–3-mavsum) 
 Minka Kelly — Dawn Granger / Dove (2–3-mavsum)
 Alan Ritchson — Hank Hall / Hawk (2–3-mavsum) 
 Esai Morales — Slade Wilson / Deathstroke (2-mavsum)
 Chelsea Zhang — Rose Wilson (2-mavsum)
 Joshua Orpin — Subject 13 / Conner Kent / Superboy (2–4-mavsum) 
 Savannah Welch — Barbara Gordon (3-mavsum)
 Vincent Kartheiser — doktor Jonathan Crane (3-mavsum)
 Damaris Lewis — Komand'r / Blackfire (3-mavsum)
 Jay Lycurgo — Tim Drake / Robin (4-mavsum)
 Franka Potente — May Bennett / Mother Mayhem (4-mavsum)
 Joseph Morgan — Sebastian Sanger / Brother Blood (4-mavsum)

Qismlar

 

 
 
 

Turkum:Ingliz tilidagi televizion shoular
Turkum:AQSh teleseriallari
Turkum:2010-yillar teleseriallari
Turkum:2020-yillar teleseriallari
Jangari film

thumb|200x200px
Jangari yoki ekshn film (ekshn filmi) ( — harakatli film) — kino janri boʻlib, unda asosiy eʼtibor otishma, mushtlashuv, quvish va hokazolarga qaratilgan. Jangari filmlar koʻpincha yuqori byudjetli boʻlib, kaskadyorlar va maxsus effektlarga toʻla boʻladi. Jangari filmlarning koʻpchiligi „yaxshilik musht bilan boʻlishi kerak“ degan mashhur tezisni tasvirlaydi. Ushbu janrdagi filmlar koʻpincha murakkab syujetga ega boʻlmay, bosh qahramon odatda eng aniq koʻrinishida yovuzlikka duch keladi: terrorizm, odam oʻgʻirlash, qotillik, korrupsiya, adolatsizlik. Boshqa yoʻl topolmay, bosh qahramon zoʻravonlik qilishga qaror qiladi. Filmning soʻnggida koʻpincha salbiy qahramonlar odatda oʻldiriladi, kam holatda hibsga olinadi . Oʻldirilgan salbiy personajlar va ularning sheriklari soni oʻnlab va hatto yuzlablarga boʻlishi mumkin. „Zoʻravonlik estetikasi“ning ommalashishi shunday kinofilmlar sabab hisoblanadi. Jang sanʼatiga atalgan filmlar odatda jangovar filmlarning kichik janri sifatida qabul qilinadi.

 
 
 
 
 
 
 

 
 IMDB Popular Action Titles
 
 

Turkum:Film janrlari
Turkum:Jangari filmlar
Oʻktam Salomov

Oʻktam Salomov Rahimovich — Fargʻona davlat texnika universiteti rektori, Fizik, fan doktori.
 Biografiyasi 
Salomov Oʻktam Raximovich 1977-yil 20-yanvar kuni Buxoro viloyatining Shofirkon tumanida ziyolilar oilasida tugʻilgan. 1994-yilda maktabni bitirgach Toshkent Davlat universitetiga oʻqishga qabul qilinadi.

Salomov talabalik yillarida ustozlari rahbarligida fizika fanining sir-asrorlarini chuqur oʻrgangan va 1999-yilda Oʻzbekiston Fanlar Akademiyasining Issiqlik fizikasi boʻlimi aspiranturasiga qabul qilingan. 2003-2004-yillarda esa ilmiy izlanishlarini Fransiya davlatining Pyer va Mariya Kyuri nomidagi 6-Parij universiteti aspiranturasida davom ettirgan. 2004-yilda shu yerda nomzodlik dissertatsiyasini himoya qilgan.

2004-2008-yillarda yosh olim Oʻ.R.Salomov Oʻzbekiston Fanlar Akademiyasining Issiqlik fizikasi boʻlimida kichik ilmiy tadqiqot ishlarida faoliyat koʻrsatgan hamda 2008-2010-yillarda shu yerda u doktoranturani oʻtagan. Doktoranturadan soʻng u 2010-2011-yillarda Toshkent shahridagi Turin politexnika universitetida yangi loyihalar boʻyicha muxandis lavozimida ishlagan.

Ilmiy izlanishlarga boʻlgan ishtiyoq uni 2011-yilda Italiyaning Turin politexnika universiteti doktoranturasiga yetaklagan va 2014-yilda ilmiy izlanishlarini yakunlab, doktorlik dissertatsiyasini himoya qilgan va unga doktorlik ilmiy darajasi berilgan.

 Talabalikdan soʻng, taʼlim sohasidagi muvaffaqiyatlari 

Oʻ.R.Salomovdagi ilmiy salohiyat, rahbarlarga hos qatʼiyat va ustozlarga hos fazilatlarini sezgan Davlatimiz rahbari uni 2016-yilda Andijon mashinasozlik instituti rektori lavozimiga tayinlagn. Bu dargohda u 2019-yilgacha yoshlarga bilim berish, ilmiy salohiyatni koʻtarish va xalqaro aloqalarni rivojlantirish yoʻlida samarali mehnat qilgan.

2019-2020-yillarda u Toshkent shahridagi Turin politexnika universiteti rektorihttps://kun.uz/uz/36892071?utm_source=uznet.press&utm_medium=topic&utm_campaign=self, 2020-2021-yillarda Oʻzbekiston Respublikasi Oliy va oʻrta maxsus taʼlim vazirining birinchi oʻrinbosarihttps://qalampir.uz/uz/news/kirkukda-turkmanlarning-yirik-namoyishi-bolib-otmoqda-22459 lavozimlarida ishlagan.

2021-yilning 14-yanvar kunidan boshlab u Fargʻona politexnika instituti (hozirda Fargʻona davlat texnika universiteti) rektori lavozimiga tayinlanganhttps://abt.uz/blog/oliy-va-orta-maxsus-talim-vazirining-birinchi-orinbosari-ishdan-ketdi va hozirga qadar ushbu lavozimda faoliyat yuritib kelmoqda.

 Oilasi haqida 

Oʻ.A.Salomov katta oilaning boshligʻi, toʻrt nafar farzandning otasi.
Agatha Christie's Poirot

Poirot (Agatha Christieʼs Poirot nomi oʻlaroq ham maʼlum) Britaniya dramatik teleserialidir. 1989-yilning 8-yanvaridan 2013-yilning 13-noyabrigacha ITV telekanalida efirga uzatilgan. Bu vaqt davomida 13 ta mavsumga boʻlinib 70 qism suratga tushirilgan. Serialda David Suchet bosh qahramon — izquvar Hercule Poirotni jonlantirgan. Serial avvalboshda LWT studiyasi tomonidan, keyinchalik esa ITV Studios tomonidan tayyorlangan. Shuningdek, serial Kanadada VisionTV telekanali, AQShda esa PBS va A&E telekanallari orqali berib borilgan. Oʻzbekistonda serial Yoshlar telekanalida efirga uzatilgan.

 Rollarda 
thumb|left|Poirot teleserialining suratga olish jarayoni (London).
 Obraz Mavsum 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 Hercule Poirot David Suchet kapitan Arthur Hastings Hugh Fraser Hugh Fraser bosh inspektor James Japp Philip Jackson Philip Jackson Felicity Lemon Pauline Moran Pauline Moran Pauline Moran Detective Inspector Jameson John Cording Countess Vera Rossakoff Kika Markham Orla Brady Sergeant Coombes Steve Delaney Dale Rapley Ariadne Oliver Zoë Wanamaker George David Yelland Superintendent Harold Spence Richard Hope

 Mavsumlar 

 

 
 

Turkum:1980-yillar teleseriallari
Turkum:1990-yillar teleseriallari
Turkum:2000-yillar teleseriallari
Turkum:2010-yillar teleseriallari
Turkum:Buyuk Britaniya teleseriallari
Turkum:Ingliz tilidagi televizion shoular
Turkum:ITV das
Gofralar

Gofralar — Markaziy Osiyo qadimiy meʼmorchiligining oʻziga xos shaklidir. Odatda bir-biriga biriktirilgan massiv yarim silindrlar shaklini olgan vertikal ravishda chiqadigan relyef elementlari. Qadim zamonlarda gofraalar xom gʻisht va paxsadan qurilgan monumental binolarning jabhalarini loyihalashda ishlatilgan; Oʻrta Osiyo, Eron, Kichik Osiyo va Hindistonning oʻrta asr monumental binolarida topilgan badiiy uslub.

Silindrsimon oʻsimtalardan tashqari, burchakli va boshqa, koʻproq „gʻaroyib“ shakllar ham mavjud, ammo yarim dumaloq shakllar miqdoriy jihatdan ustunlik qiladi.

Quyidagilarga foydalaniladi:
 Gofrokarton, gofrokarton deb ham ataladi
 Gofrirovka qilingan galvanizli temir, sovuq oʻram issiq galvanizli yumshoq poʻlat plitalardan tashkil topgan qurilish materiali
 Gofrirovka qilingan plastmassa, yuqori taʼsirga ega polipropilen qatronidan ishlab chiqarilgan siqilgan ikki qavatli plastmassa plitalarning keng assortimenti
 Gofrirovka qilingan zanglamaydigan poʻlat quvurlar, ichki yoki tashqi tomondan gofrirovka qilingan zanglamaydigan poʻlatdan yasalgan quvurlar

 Tarixi 
Oʻrta Osiyoning turli mintaqalaridagi qalʼalar, qalʼalar va qoʻrgʻonlarning gofrirovka qilingan jabhalari juda qadim zamonlardanoq bezatilgan: qadimgi davrga oid gofrirovka qilingan qalʼalar Xorazm va Baqtriyada maʼlum boʻlib, ularning baʼzilari miloddan avvalgi 2-1 asrlarga toʻgʻri keladi. Islomgacha boʻlgan davrda Xorazmda (ayniqsa, bu yerda juda koʻp saqlanib qolgan), Marv va Buxoro vohalarida va boshqa baʼzi joylarda „gofra qilingan“ qalʼalar va qalʼalar qurilgan. Eron va Afgʻonistonda bu davrdagi binolar orasida gofra qilingan binolar uchramagan — ular u yerda ancha keyin paydo boʻlgan va oʻsha paytda ham keng qoʻllanilmagan .

Boshqa koʻplab meʼmoriy shakllar singari, devorlarning „gofrirovkasi“ vaqt oʻtishi bilan oʻzining himoyaviy maʼnosini yoʻqotdi va sof badiiy uslubga aylandi. Bunday holda, gofrirovkalar ichki meʼmorchilikda ham qoʻllangan, keyinchalik 10-12-asrlarda gofrirovka qilingan devorlarning kuchli plastikligi Oʻrta Osiyo, Eron, Kichik Osiyo va hatto Hindistondagi fuqarolik binolari, maqbara va minoralarning bezakiga aylandi .
 
 Xmelnitskiy S. G. Arablar va turklar oʻrtasida. Oʻrta Osiyoning ilk islom meʼmorchiligi. — Berlin-Riga: GAMAJUN, 1992. — 344 p. Xmelnitskiy S. G. Kushonlar va arablar oʻrtasida. Oʻrta Osiyo meʼmorchiligi V-VIII asrlar. — Berlin-Riga: GAMAJUN, 2000. — 288 p.
Republic P-47 Thunderbolt

Ripablik P-47 Tanderbolt  — Ikkinchi Jahon urushining qiruvchi-bombardimonchisi, 1941-yildan 1945-yilgacha ishlab chiqarilgan, oʻsha davrlarning eng yirik bitta dvigatelli qiruvchisi. Asosiy qurol sakkizta yirik kalibrli (12,7 mm) pulemyot boʻlib, qiruvchi-bombardimonchi sifatida foydalanilganda u 1133 kilogramm bomba yukiga ega edi. Toʻliq yuklanganida, P-47 sakkiz tonnagacha ogʻirlikka ega boʻlardi va bu urushning eng ogʻir jangchilaridan biriga aylandi. P-47 kuchli Pratt &amp; Whitney R-2800 Double Wasp dvigateli bilan ishlab chiqilgan boʻlib, u AQSh dengiz floti va AQSh dengiz piyodalari korpusi Grumman F6F „Hellcat“ va Vought F4U „Corsair“ qiruvchilarida ham ishlatilgan. Thunderbolt qisqa va oʻrta masofaga eskort qiruvchisi sifatida, baland balandlikdagi havo janglarida va Yevropa va Tinch okeani harbiy harakatlar teatrlarida quruqlikdagi hujumda samarali boʻlgan. Urush paytida u AQSH HHKning asosiy qiruvchi samolyotlaridan biri boʻlib, ayniqsa quruqlikdagi hujum rolini yaxshi bajargan. Radial dvigatel va himoyalangan benzin baklari tufayli, u yuqori darajada omon qolish bilan ajralib turardi.

Urush oxiriga kelib, P-47 AQShning eng koʻp ishlab chiqarilgan qiruvchisi edi, u bir vaqtning oʻzida boshqa mamlakatlarga, shu jumladan Lend-liz asosida SSSRga yetkazib berildi.

Zirhli kokpit nisbatan keng va qulay boʻlib, koʻz yoshi shaklidagi soyabon P-47 uchuvchisiga yaxshi kuzatish imkonini berdi. Zamonaviy Amerika hujum samolyoti Fairchild Republic A-10 „Thunderbolt“ II oʻz nomi uchun P-47 dan qarzdor.

Mashina rus va gruzin kelib chiqishiga ega konstruktorlar N. Severskiy va A. M. Kartveli rahbarligida Republic Aviation Company tomonidan yaratilgan..

Mashinaning rasmiy nomi, Republic Aviationning boshqa koʻplab modellari singari, momaqaldiroq soʻzi bilan bogʻliq — „momaqaldiroq“ . Fyuzelaj shakli uchun mashina norasmiy „Jag“ laqabini oldi . Britaniyaliklar koʻzani Juggernaut (Juggernaut — tinimsiz kuch) soʻzining qisqartmasi deb hisoblashgan, bu rekord darajadagi oʻlcham va vazn, yuqori dvigatel kuchi va samolyotning taʼsirchan qurollanishini nazarda tutgan. Samolyotning yana bir norasmiy nomi — T-bolt.

 Yana qarang 

 

 
 Le Burjedagi muzeydan P-47 Thunderbolt fotosuratlari
 Sovet Ittifoqidagi „Momaqaldiroqlar“ („Osmon burchagi“ sayti)
 Ikkinchi Jahon urushi paytida P-47 Thunderbolt eskadroni — 1945-yil AQSh havo kuchlari hujjatli filmi

Turkum:Samolyotlar
Turkum:AQSH qiruvchilari
Turkum:SSSRga yetkazib berilgan samolyotlar
Turkum:Ikkinchi jahon urushi qiruvchilari
Turkum:Republic samolyotlari
Eribot

Eribot yoki EvribatSxoliya k „Argonavtike“ Apolloniya I 71  — qadimgi yunon mifologiyasidagi personaj.

Teleon (TeleontGigin. Mifi. 14. Sobravshiesya argonavti) oʻgʻliSxoliya k „Argonavtike“ Apolloniya I 71. Asli Opunt Lokrisidan. ArgonavtApolloniy Rodosskiy. Argonavtika I 72; Valeriy Flakk. Argonavtika I 402. Yurish davomida u Oileyning yarasini davolaydiApolloniy Rodosskiy. Argonavtika II 1033 . Kizik oʻlimidan keyin bellashuv ishtirokchisi Valeriy Flakk. Argonavtika III 479 . Peliyga koʻra, dafn oʻyinlarining ishtirokchisi, disk uloqtirish boʻyicha chiqqanPavsaniy. Opisanie Elladi V 17, 10 .

 

Turkum:Yunon mifologiyasi
Turkum: Argonauts
Turkum:Lokrid Afsonalari
Erigona

Erigona  — qadimgi yunon mifologiyasidagi personaj.

Ikariyaning qiziПсевдо-Аполлодор. Mifologicheskaya biblioteka III 14, 7, Stafilning onasi.
thumb|280x280px| Usta Penelopa. Satir qizni argʻimchoqda uchirmoqda. Miloddan avvalgi V-asrning uchinchi choragidagi skifos rasmi. Berlin antik kolleksiyasi
Dionis uni yoʻldan urganОвидий. Metamorfozi. VI 125. Dionis Erigonaning sevgilisiga tok, otasiga esa meshda sharob berdi. Uning otasi birinchi marta sharobni tatib koʻrib, Ikariy ularga zahar berdi deb oʻylagan mast afinalik choʻponlar tomonidan oʻldirilganda, Erigone oʻzini daraxtga osib qoʻyganNonn. Deyaniya Dionisa. XLVII, 222 va oʻlim toʻshagida yotganida otasining qotillari topilmaguncha Afinaning barcha qizlari ham shunday oʻlim topishini tilagan. Tilak ijobat boʻlib, maʼbudlar aqlini olgan afinalik qizlar oʻz joniga qasd qilgan, Erigonani esa oʻlimidan soʻng Zevs Sunbula yulduz turkumiga aylantirganGigin. Mifi 130; Gigin. Astronomiya. II 25, 2. Eratosfenning elegiyasi unga bagʻishlangan (parchalari saqlanib qolgan).

Har yili Afinada Anfesteriya vino festivali boʻlib oʻtadi, unda Ikariya va Erigona qahramonlardek sharaflanadi. Bayramning ikkinchi kuni, Xoes („koʻzalar kuni“) kunining oxirida qizlar argʻimchoq uchishadi, balandga osilgan argʻimchoqqa gullardan falloslar ham ilishadi. Argʻimchoq uchish AletidaServiy. Kommentariy k „Georgikam“ Vergiliya II 389 // Kommentariy D. O. Torshilova v kn. ; Perviy Vatikanskiy mifograf I 19 („daydi“) yoki Ayora ( „arqon“, „belanchak“) deyilgan.

1876-yilda kashf etilgan asteroid (163) Erigona nomi bilan atalgan.

 

 

Turkum:Yunon mifologiyasi
Turkum:Katasterizmlar
Turkum:Attica Afsonalari
Egisf qizi Erigona

Erigona  — Miken siklidagi qadimgi yunon mifologiyasining qahramoni, Egisf va Klitemnestraning qizi. Afsonaning turli versiyalarida u ota-onasi uchun oʻgay akasi Orestdan qasos olishga harakat qildi, uning xotini va Tisamen yoki Penfilning onasi boʻldi. Aftidan, u bir qator antik fojialarda ishtirok etgan, ammo ularning matni butunlay yoʻqolgan.

 Mifologiyada 
Erigona Mikenada hukmronlik qilgan Pelopidlar sulolasiga mansub edi. Uning onasi, Krit malikasi Klitemnestra (Minoning nevarasi) qirol Agamemnonga turmushga chiqdi va undan Orest ismli oʻgʻil tugʻdi. Troya urushi paytida Klitemnestra erining amakivachchasi va dushmani Egisfning oʻynashi boʻldi; bu aloqadan Erigona va Alet tugʻildi. Oʻynashlar Agamemnonni oʻldirishdi, lekin bir necha yil oʻtgach, ular Orest tomonidan oʻldirildi. Afsonaning bir versiyasida Erigona oʻzining oʻgay akasini Afinadagi Areopag oldida qotillikda ayblagan va u yerda Eriniylardan qutulish uchun qochib ketgan (boshqa versiyalarda buni uning ona tomondan bobosi Tindarey qilgan yoki ikkalovi birga qilgan). Teng ovozlar bilan bilan sudyalar tasdiq hukmini qilishdi va Erigona dorga osildi. Antikshunos olimlarning fikriga koʻra, bu yerda Egisfning qizi otasi mast choʻponlar tomonidan oʻldirilganida oʻz joniga qasd qilgan Ikariyning qizi boshqa Erigona bilan adashtirilgan.

Afsonaning yana bir versiyasida Orest turli yerlarni kezib yurganida Erigona qirollik hokimiyatini qoʻlga kiritgan Alet bilan Mikenada qolgan. Tavridadan qaytib, Orest Aletni oʻldirdi va singlisini ham oʻldirmoqchi edi, lekin maʼbuda Artemida uni oʻgʻirlab ketdi va Attikada kohin qilib qoʻydi. Baʼzi da Erigona Orestning xotini boʻlib, uning oʻgʻli Tisamenni (muqobil versiyada bu Germionaning oʻgʻli) yoki Penfilani  — Lesbos aristokratik oilasining asoschisini Penfilidlarni tuqqani yoziladi. Yozuvchi Feagen Orest va Erigonaning yana bir oʻgʻliga kichik Orest deb nom beradi.

 Madaniyatda 
da Sofokl, Filokl, Kleofont, Frinix, Lutsiy Aksiy, Kvint Tulliy Sitseron tomonidan yozilgan „Erigona“ nomli fojialar eslab oʻtiladi. Bu barcha asarlarning matnlari tamoman yoʻqolgan, shuning uchun qaysi pyesalar Egisf qiziga, qaysi biri Ikariyning qiziga atalganligi nomaʼlum boʻlib qolmoqda. Psevdo-Giginning „Fabul“ining bir qismi sifatida afsonaning versiyalaridan birining bayoni Likofron fojiasining takrori boʻlishi mumkin. Erigona otasiga Orest bilan jang qilishda yordam berayotgani tasvirlangan qadimgi sarkofag saqlanib qolgan.

Bu nomning ikki egasidan biri sharafiga 1876-yilda Anri-Jozef Perroten kashf etgan asteroidga (163) Erigona nomi berilgan.

 

 

 
 
 
 
 Escher. Erigone 1 : nem. // Paulys Realencyclopädie der classischen Altertumswissenschaft. — 1907. — Bd. VI, 1. — Kol. 451—452.
 
Turkum:Yunon mifologiyasi
Turkum:Attica Afsonalari
Epiona

Epion ( „ogʻriqni yengillashtiradigan“) — qadimgi yunon mifologiyasining qahramoni, iloh Krinagor. Epigrammi 12, 51 Peydj . Meropning qizi.

Asklepiyning xotini Pavsaniy. Opisanie Elladi II 29, 1; takje sm. Gesiod. Perechen jenщin, fr.53 M.-U. Ἠπιόνη // Suda, MaxaonGomer. Iliada II 732, Podaliriya, Iaso, Egla, Higiyeya, Panakey va Akesolarning onasi Erifreyskiy gimn Asklepiyu, st.9-13 . Uning Paros marmaridan ishlangan haykali Epidavrdagi Asklepiy bogʻida joylashgan Pavsaniy. Opisanie Elladi II 27, 5 .

Epiona kulti Afina, Epidavr, Pergamon va Kosda maʼlumMylonopoulos, Ioannis. „Epione“. The Encyclopedia of Ancient History.. Arxeolog Ulrix Xausmanning fikricha, Epiona haqidagi afsona Epidavrda paydo boʻlganHausmann, U. (1948) Kunst und Heiltum. Untersuchungen zu den griechischen Asklepiosreliefs. Potsdam..

 

Turkum:Yunon mifologiyasi
Turkum: tibbiyot va sog'liqni saqlash xudolari
Turkum:Thessaly Afsonalari
Turkum: alifbo tartibida xudolar
Enotroflar

Enotroplar yoki oynotroflar ( „sharobga aylantira oladigan“) — qadimgi yunon mifologiyasida Lyubker F. Реальный словарь классических древностей. M., 2001. V 3 t. T.2. S.485 parilar, Deloslik Aniyning qizlariPsevdo-Apollodor. Mifologicheskaya biblioteka E III 10 . Dionis Aniyning qizlariga yerdan moy, don va sharob yaratish qobiliyatini berdi. Agamemnon ulardan oʻz qoʻshinini taʼminlashni talab qildi, lekin ular Evbey va Androsga yashirindi. Agamemnon ularni berishni talab qildi, ammo ular kaptarga aylanishdi Ovidiy. Metamorfozi XIII 642—674 . Yunonlar esa ochlikdan azob chekib, Palamedni ular ortidan yubordi, ular Troaddagi Reteyga dafn qilindi Likofron. Aleksandra 582 i komm. .

Uch nafar qizi:

 Spermoen  — donlar maʼbudasiPsevdo-Apollodor. Mifologicheskaya biblioteka E III 10 (qarang: Miken pe-ma „urugʻ“Predmetno-ponyatiyniy slovar grecheskogo yazika. Mikenskiy period. L., 1986. S.66 ).
 Elaidaen (qarang „zaytun“; ) — moy xudosi.
 Eno yoki Oynoen  — sharob xudosi.

 

Turkum:Yunon mifologiyasi
Turkum: qadimgi yunon afsonalari qahramonlari
Turkum:Egey orollari afsonalari
Turkum: troyan urushi
Efra okeanida

Efra  — qadimgi yunon mifologiyasidagi personaj Lyubker F. Realniy slovar klassicheskix drevnostey. M., 2001. V 3 t. T.1. S.50. Musayning soʻzlariga koʻra, Okeanida Atlantdan 5 giada va 7 pleyada Musey, fr.7 Kern = Serviy. Kommentariy k „Georgikam“ Vergiliya I 138, sxolii k Germaniku, str.75 tuqqan.

Giginga koʻra, u Atlantdan 15 ta pleyada tugʻdi Gigin. Astronomiya II 21, 2 . Timeyning soʻzlariga koʻra, Giad va Pleyadning onasi Sxolii k Gomeru. Iliada XVIII 486 // Kommentariy D. O. Torshilova v kn. Gigin. Mifi. SPb, 2000. S.232 Ovidiy. Fasti V 171 . Pleyona Perviy Vatikanskiy mifograf III 32, 1 bilan birxillashtiriladi, boshqa versiyalarda ular farqlanadi.

 

Turkum:Yunon mifologiyasi
Turkum: Okeanidlar
Efalid

Efalid  — qadimgi yunon mifologiyasidagi personaj. Germesning va ftiotidalik Mirmidonning qizi Evpolemalarning oʻgʻli. Fessaliyada Amfris daryosi boʻyida tugʻilgan va Alop yoki Larisada yashagan.

Yason va boshqa qahramonlarga qoʻshilib, „Argo“ kemasida „ Oltin moʻyna“ni qidirish uchun Kolxidaga borgan. U qobiliyatli kamonboz, shuningdek, favqulodda xotiraga ega shaxs sifatida mashhur edi. Efalidning bu qobiliyati unga otasi Germesdan oʻtgan.

Xudolar orasida Germes boʻlgani kabi, Argonavtlar orasida Efalid elchi vazifasini bajargan. U Lemnos malikasi Gipsipilani argonavtlarga boshpana berishga koʻndira olgan.

Oʻlimidan soʻng, u Aid xotirasini saqlab qolgan kam sonli odamlardan biri boʻldi. Shuningdek, uning ruhi navbati bilan yer ostida va yer ustida yashash imkoniyatiga ega boʻldi.

Argonavt Efalid haqidagi afsona oʻzining davomini Pifagorizmda topdi. Ushbu taʼlimotning izdoshlari ruhlarning koʻchishiga ishonishgan. Laertlik Diogen pontiylik Gerakliddan iqtibos olgan holda, taʼlimotining asoschisi Pifagor ruhining koʻchishi haqida afsonani keltiradi. Germes oʻgʻli Efalidga boqiy yashashdan tashqari har qanday istagini bajarishni taklif qildi. Efalid undan tirik va oʻlik xotira qoldirishni soʻradi. Efalidning ruhi birinchi marta Troya urushi paytida troyalik jangchi Yevforb sifatida qayta tugʻildi. Keyin Germotim va baliqchi Pirrning tanasidan oʻtib, Efalidning ruhi Pifagorda mujassamlandi. Oʻz navbatida, qalban Germesning oʻgʻli boʻlgan Pifagor, oʻzining barcha tanosuhlarini esladi.

 

 

 
 
 
 

 Rosher V. G. Aithalides // Ausführliches Lexikon der griechischen und römischen Mythologie : nem. / Roscher Wilhelm Heinrich. — Leipzig : Druck und Verlag von B. G. Teubner, 1884—1890. — Bd. I. — Kol. 198.
 Vernike K.de. Aithalides 1 : nem. // Paulys Realencyclopädie der classischen Altertumswissenschaft. — 1893. — Bd. I, 1. — Kol. 1093.
Turkum:Pifagor
Turkum:Yunon mifologiyasi
Turkum: Argonauts
Turkum:Lokrid Afsonalari
Turkum:Hermes haqida afsonalar
Turkum:Pifagor
Etol

Etol  — qadimgi yunon mifologiyasidaMifi narodov mira. M., 1991-92. V 2 t. T.2. S.672; Lyubker F. Realniy slovar klassicheskix drevnostey. M., 2001. V 3 t. T.1. S.52 EndimionGesiod. Perechen jenщin, fr.10, st.63 M.-U. va dengiz nimfasining (yoki Ifianassa) oʻgʻillaridan biri. Yoki Zevs va Protogenezning oʻgʻliGigin. Mifi 155. Yoki Oyneyning oʻgʻliGekatey, fr.15 Yakobi = Afiney. Pir mudresov II 1, 35b.

Otasining vafotidan keyin u otasining taxtini egallash huquqi uchun yugurish musobaqasida qatnashdi, ammo akasi Epeyga yutqazdi. U akasi Epeydan keyin Elida shohiga aylandi. Keyin Azan sharafiga oʻtkazilgan dafn oʻyinlarida arava poygalari paytida u Yasonning oʻgʻli Apida(Apis)ni aravasi bilan beixtiyor bosib ketgan.

Apidaning oʻgʻillari uni qotillikda ayblashdi va u Aheloy boʻylab Kuretida mamlakatiga qochib ketdiPavsaniy. Opisanie Elladi V 1, 8. U yerda u Ftiya va Apollonning oʻgʻillarini oʻldirdi va bu yerga Etoliya deb nom berdi. Tarixchi Eforning yozishicha, u Salmoney tomonidan Eleyadan Etoliyaga quvilgan va uning shaharlarini birlashtirib, mamlakatni oʻz nomi bilan ataganStrabon. Geografiya VIII 3, 33 (str.357). U Kuretlar urushida gʻalaba qozonganStrabon. Geografiya X 3, 2 (str.463).

Xotini Pronoya, oʻgʻillari Plevron va KalidonPsevdo-Apollodor. Mifologicheskaya biblioteka I 7, 6-7.

 

 

 Robert Graves. Qadimgi Yunoniston afsonalari. "
Turkum:Yunon mifologiyasi
Turkum: Etolia Afsonalari
Turkum:Elida Shohlari