Zhantas/Cleaned-Uzbek_Wikipedia huggingface dataset:
Ibn ul-Qoid

Ibn ul-Qoid Muhammad Avoniy – “Nasoyim ul-muhabbat”da tilga olingan tasavvuf shayxi. Shayx Abdulqodir Jiliyning muridi. Valiylarning mufradun (yagonalar) – qutb doirasidan tashqarida boʻlgan, tafridni kamolga yetkazgan, ladunniy bilim sohibi, foniysifat oriflar tabaqasidan hisoblangan. Alisher Navoiy “Nasoyim ul-muhabbat”ga “Nafahot ul-uns”dan ushbu shayx haqidagi bobni aynan kiritgan.

 
Turkum:Navoiyshunoslik
Ibrat ul-Yaqzon

“Ibrat ul-Yaqzon” – Imom Abdulloh Yofiʼiy Yamaniyning asari. Toʻliq nomi – “Ibrat ul-yaqzon fi maʼrifati havodis iz-zamon». Tarixiy mavzuda bitilgan. Alisher Navoiy ushbu asar nomini “Nasoyim ul-muhabbat”da Yofiʼiy Yamaniy bilan bogʻliq bobda tilga oladi.

 
Turkum:Navoiyshunoslik
Ibrohim bin Ahmad Muvallid Soʻfiy Raqqiy

Ibrohim bin Ahmad Muvallid Soʻfiy Raqqiy (vaf. 342 h.q./954 m.) – “Nasoyim ul-muhabbat”da tilga olingan tasavvuf shayxi. Kunyasi – Abu Isʼhoq. Abu Abdulloh Jallo, Ibrohim Qassor, Abu Abdulloh Murtaʼish bilan hamsuhbat boʻlgan. Alisher Navoiy “Nasoyim ul-muhabbat”ga “Nafahot ul-uns”dan ushbu shayx haqidagi bobni aynan kiritgan.

 
Turkum:Navoiyshunoslik
Xonim

Xonim (, , , , , , , , ) — asosan zodagon boʻlgan ayollar unvoni boʻlib, dastlab Markaziy Osiyo hududida keng foydalanigan, keyinchalik esa Yaqin Sharq va Janubiy Osiyoda mamlakatlariga qadar kirib borgan. 

 Tarixi 
Xonim Osiyo va Yevropada yashovchi oʻrta asrlardagi koʻchmanchi turkiy xalqlarda, shuningdek, hozirgi Xitoyning shimoli va shimoli-gʻarbiy qismida yashovchi moʻgʻul qabilalari tomonidan keng qoʻllaniladigan harbiy hukmdor — Xon unvonining ayollarga nisbatan ishlatilgan shaklidir. Turkiy tillardagi soʻzlarning yasalishida „- um / -im“ qoʻshimchasi „mening xonim“ qoʻshimchasini qoʻshilib, „Xonim“ shaklini olgan. Bir rivoyatga koʻra, Temuchin oʻz xalqiga men sizning xoningizman va u (rafiqasiga qarata) mening xonim (Xonimim) deb aytganHenning, W. B., 'A Farewell to the Khagan of the Aq-Aqataranʼ,"Bulletin of the School of Oriental and African studies — University of London", Vol 14, No 3, p 501-522. Xonim 283—289 yillarda Xianbe davlati uchun bir unvon sifatida qabul qilinganZhou 1985, p. 3-6. Dastlab Jujanlar oʻz imperatorlariga nisbatan Xoqon va Xon unvonlarini qoʻllagan.

 Hozirgi kunda 
Hozirgi turk tilida Hanım shaklida keng qoʻllanilib kelinadi. Hanımefendi unvoni Xonim (tr. Hanım) va afandi soʻzlarining qoʻshilishidan hosil boʻlgan. Bugungi kunda bu atama har qanday ijtimoiy darajadagi ayollarga nisbatan hurmat bilan murojaat qilish usuli sifatida qoʻllaniladi. „Madam“ — „maʼam“ soʻzining sharqiy ekvivalenti yoki soʻzlashuv tilidagi koʻrinishi „xonim“dir.

Janubiy Osiyoda, xususan Afgʻoniston, Xaybar Paxtunxva, Sind, Balujiston va Shimoliy Hindistonda Xanum yuqori ijtimoiy mavqega ega boʻlgan musulmon ayollarga nisbatan ishlatib kelinadi. 

 Yana qarang 

 Begim
 Xatun

 

Turkum:Atamalar
Turkum:Ayollar
Turkum:Ayol
Ibrohim Qassor

Ibrohim bin Dovud Qassor Raqqiy (vaf. 327 h.q./939 m.) – “Naso­yim ul-muhabbat”da tilga olingan tasavvuf shayxi. Kunyasi – Abu Isʼhoq. Suriyaning Raqqa shahrida tugʻilgan. Zunnun Misriy, Junayd Bagʻdodiy, Abu Abdulloh Jallo, Abdulloh bin Muhammad Murtaʼish, Ibrohim bin Ahmad Muvallid Soʻfiy Raqqiy bilan suhbatdosh boʻlgan. Oʻttiz yillik safari davomida tasavvuf ahliga nisbatan boʻlgan mavjud notoʻgʻri qarashni yaxshi tomonga oʻzgartirgan. Alisher Navoiy “Nasoyim ul-muhabbat”ga “Nafahot ul-uns”dan ushbu shayx hayotiga bogʻliq bobni aynan kiritgan.

 
Turkum:Navoiyshunoslik
Ibrohim bin Iso

Ibrohim bin Iso (vaf. 247 h.q./861 m., Isfahon) – “Nasoyim ul-muhabbat”da tilga olingan tasavvuf shayxi. Maʼruf Karxiyning shogirdi. Ibrohim Xavvos bilan suhbatda boʻlgan. Alisher Navoiy “Nasoyim ul-muhabbat”ga “Nafahot ul-uns”dan ushbu shayx hayotiga bogʻliq bobni aynan kiritgan.

 
Turkum:Navoiyshunoslik
Ibrohim bin Miʼsor Jaʼbariy

Ibrohim bin Miʼsor Jaʼbariy (vaf. 697 h.q./1298 m.) – “Nasoyim ul-muhabbat”da tilgan olingan tasavvuf shayxi. Kunyasi – Abu Isʼhoq. Oʻzidagi nuqsonni mazammat qilgan va Mutlaq Qudrat oldida hech narsaga arzimasligini anglagan orif boʻlgan. Alisher Navoiy “Nasoyim ul-muhabbat”ga “Nafahot ul-uns”dan ushbu shayx haqidagi bobni aynan kiritgan.

 
Turkum:Navoiyshunoslik
Ibrohim bin Saʼd Alaviy

Ibrohim bin Saʼd Alaviy – “Nasoyim ul-muhabbat”da tilga olingan tasavvuf shayxi. Kunyasi – Abulisʼhoq. Imom Hasan bin Ali bin Abu Tolib avlodidan. Bagʻdodda tugʻilib, Shomda yashagan. Abulhoris Avlosiyning tariqatdagi ustozi. Alisher Navoiy “Nasoyim ul-muhabbat”ga “Nafahot ul-uns”dan ushbu shayx haqidagi bobni aynan kiritgan.

 
Turkum:Navoiyshunoslik
Nodir Salifov

Nodir Nariman oʻgʻli Salifov (28-avgust 1972-yil — 19-avgust 2020-yil) — ozarbayjonlik jinoyatchilar boshligʻi. U Ozarbayjon jinoyat olamidagi eng boy jinoyatchilardan biri hisoblangan.

 Hayoti 
Nodir Salifov 1972-yil 28-avgustda Gruziyaning Dmanisi shahrida katta ozarbayjon oilasida tugʻilgan. Uning Namiq va Mushfig ismli ukalari, Leyla ismli singlisi bor. Keyinchalik oila doimiy yashash uchun Ozarbayjonga koʻchib oʻtgan.

 Qotillik 
Nodir Salifov 2020-yil 20-avgustga oʻtar kechasi Antaliya (Turkiya) shahrida oʻldirilgan. Qotillik mehmonxona xonasida sodir etilgan. Qotillikda gumon qilingan Salifovning qoʻriqchisi, „Xon Axmedli“ laqabli Xoqon Zeynalov Salifovni boshiga otib, qochib ketgan. Lotu Guli eng yaqin tibbiy markazga yetkazilgan, biroq uning hayotini saqlab qolishning iloji boʻlmagan. Qotil Antaliya-Denizli trassasida hibsga olingan.

 

Turkum:Jinoyat
Turkum:Qotillik qurbonlari
Ibrohim bin Shaybon Kirmonshohiy

Ibrohim bin Shaybon Kirmonshohiy – “Nasoyim ul-muhabbat”da tilga olingan tasavvuf shayxi. Kunyasi – Abu Isʼhoq. Abu Abdulloh Magʻribiyning shogirdi. Ibrohim Xavvos, Abu Abdulloh Manoziliy bilan hamsuhbat boʻlgan. Abu Zayd Margʻaziy Xurosoniy va Abubakr Tarsusiyning ustozi. Oʻz davrida taqvo va parhezkorlikda ibrat va namuna boʻlgan. Alisher Navoiy “Nasoyim ul-muhabbat”ga “Nafahot ul-uns”dan ushbu shayx bilan bogʻliq bobni aynan kiritgan.

 
Turkum:Navoiyshunoslik
Chafteh Darreh-ye Olya

Chafteh Darreh-ye Olya (shuningdek, Chafteh Darreh-ye 'Olyā) — Eron, Loriston viloyati, Delfan tumani, Kakavand tumani, Kakavand-e Sharqi qishloq okrugiga qarashli qishloq. 2006-yil aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, uning aholisi 58 nafar kishi va 12 ta oiladan iborat.

 

Turkum:Koordinatalar Vikimaʼlumotlarda
Turkum:Eron dehistonlari
Siah Peleh-ye Olya

Siah Peleh-ye Olya (Roman tilidan ham Sīāh Peleh-ye 'Olyā) — Eron, Kirmonshoh viloyati, Eslamabad-e Gʻarb tumani, Xomil tumani, Mansuri qishloq okrugiga qarashli qishloq. 2006-yil aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, uning aholisi 46 nafar kishi hamda 9 ta oiladan iborat.

 

Turkum:Koordinatalar Vikimaʼlumotlarda
Abu Hafs Afrankadiy

Abu Hafs Afrankadiy (arabcha: ابو حفص الافرنكادي — Abu Hafs Umar ibn Usmon ibn Abdussalom ibn Abdulmalik Afrankadiy) — Muhaddis va roviy.

Abu Hafs Afrankadiy hijriy 462 yili rajab oyi (milodiy 1070-yil aprel oyi)da Samarqanddagi Ishtixon shahriga qarashli Afrankad qishlogʻida Usmon ibn Abdussalom xonadonida tavallud topgan.
 Ustozi 
Abu Hafs Afrankadiy boshlangʻich taʼlimni tugʻilib oʻsgan qishlogʻida olagan. Keyinchalik, Samarqand shahriga borib, Abu Muhammad Abdurahmon ibn Abdurahmon ibn Solih qoziy Buxoriy Samarqandiydan hadis ilmining sir-asrorlarini oʻrgangan va hadislar rivoyat qilgan.
 Rivoyat qilgan hadis 
Najmiddin Umar Nasafiyning „Al-qand fiy zikri ulamoi Samarqand“ kitobida Abu Hafs Afrankadiyning Abu Muhammad Abdurahmon ibn Abdurahmon ibn Solih Buxoriydan rivoyat qilgan quyidagi hadis keltirilgan: Abu Hafs Afrankadiy: Bizga Abu Muhammad Abdurahmon ibn Abdurahmon ibn Solih qoziy Buxoriy Samarqandiy hadis aytdi, — dedi. U: Bizga Shayx Abu Ishoq Ibrohim ibn Muhammad Rayvarsuni xabar berdi, — dedi. U: Bizga Abu Muhammad ibn Ishoq Karobisiy xabar berdi, — dedi. U: Bizga Abu Muhammad Muzniy hadis aytdi, — dedi. U: Bizga Umar ibn Muhammad ibn Nasr Karxiy hadis aytdi, — dedi. U: Bizga Xolid ibn Aslam hadis aytdi, — dedi. U: Bizga Abdulmajid ibn Abdulaziz ibn Abu Ravod, u esa Ibn Jurayxdan, u esa Abu Zubayrdan, u esa Jobir roziyallohu anhudan hadis aytdi, — dedi. U aytadi: Rasululloh solallohu alayhi vasallam: „Albatta Alloh taologa taomlarning yaxshirogʻi uning ustida koʻp qoʻl boʻlganidir, — dedilar“Isaev Y., Abbosov A. Ishtixoniy allomalar. Imom Buxoriy xalqaro markazi. 2016. 65..
 

 
 Najmiddin Umar Nasafiy. Al-qand fi zikri ulamoi Samarqand. 487-488.

Turkum:Muhaddis
Turkum:Roviylar
Turkum:Samarqandlik allomalar
Ahmad Ifrankadiy

Ahmad Ifrankadiy (arabcha: احمد الافرنكادي — Ahmad ibn Abdulvohid ibn Mansur ibn Nasr ibn Mutayin Ifrankadiy) — Muhaddis, roviy va faqih.

Ahmad Ifrankadiy muhaddis, faqihi, roviy va fozil kishi boʻlgan. U XI asrning oxiri, XII asrning boshlarida „Ifrankad“ qishlogʻida muftiylik qilgan. qishloq ahliga fiqh — islom shariatidan saboq bergan. Ahmad Ifrankadiy nafaqat fiqh borasida, balki hadis rivoyat qilish boʻyicha ham ishonchli roviy boʻlgan.
 Ustozi 
Ahmad Ifrankadiy hadis ilmi sir-asrorlarin ustozi Muhammad ibn Ahmad Humayjakasiydan oʻrgangan va hadis rivoyat qilgan.
 Shogirdi 
Ahmad Ifrankadiy tarixchi, faqih, mutakallim, tilshunos, muhaddis, mufassir Abu Hafs Najmiddin Umar Nasafiy (1069-1142 y.)ga ustozlik qilgan. Kezi kelganda Abu Hafs Najmiddin Umar Nasafiydan hadislar rivoyat qilgan.
 Vafoti 
Ahmad Ifrankadiy hijriy yil hisobida 527 yil shaʼbon oyi, milodiy 1133-yil iyun oyida vafot etganAbu Saʼd Abdulkarim Samʼoniy. Al-Ansob. J.9. — Bayrut. Doru-l-fikr, 1998. 285..
 

 
Isaev Y., Abbosov A. Ishtixoniy allomalar. Imom Buxoriy xalqaro markazi. 2016. 65.

Turkum:Muhaddis
Turkum:Roviylar
Turkum:Samarqandlik allomalar
Abu Mansur Qontariy

Abu Mansur Qontariy (arabcha: أبو منصور القنطاري — Abu Mansur Jaʼfar ibn Sodiq ibn Junayd Qontariy) — Muhaddis va roviy.
(vaf. 927 y.)

Abu Mansur Qontariy IX asr oxirida Samarqanddagi Ishtixon shahriga qarashli Roʻs al-qontara qishlogʻida Sodiq ibn Junayd xonadonida tavallud topgan. Bu qishloq XII asrgacha Xushufagʻon, XIII asrgacha arabcha "Roʻs al-qontara" ("Koʻprik boshi"), XIII asrdan XVI asrgacha esa forscha "Saripul" deb atalganСмирнова О.И. Cтраны и народы востока. – Москва, 1971. 92, 93.. Abu Mansur Jaʼfar ibn Sodiq ibn Junaydga "Roʻs al-qontariy" deb emas, balki "Qontariy" deb nisba berilgan. Shu bois xalq orasida Abu Mansur Qontariy nomi bilan tanilgan.
 Ustozlari 
Abu Abdulloh Yoqut Hamaviyning "Muʼjam al-buldon" kitobida keltirilishicha Abu Mansur Qontariy hadis ilmi sir-asrorlarin Xalaf ibn Oʻmir Buxoriy va Muhammad ibn Ishoq ibn Xuzayma kabi allomalardan oʻrgangan va ulardan hadislar rivoyat qilgan.
 Vafoti 
Abu Mansur Qontariy 315/927 yilda vafot etganAbu Abdulloh Yoqut Hamaviy. Muʼjam al-buldon. J. 9. — Bayrut, 1979. 302..
 

 
Isaev Y., Abbosov A. Ishtixoniy allomalar. Imom Buxoriy xalqaro markazi. 2016. 62.

Turkum:Muhaddis
Turkum:Roviylar
Turkum:Samarqandlik allomalar
Abu Bakr Alouddin Kosoniy

Abu Bakr Alouddin Kosoniy. Toʻliq ismi — Abu Bakr ibn Masʼud ibn Ahmad Alouddin Kosoniy - faqih.

Abu Bakr Alouddin Kosoniy faqih Alouddin Muhammad Samarqandiyning shogirdidir.
Rum podshohining elchisi sifatida Halabga Nuriddin Mahmud huzuriga yuborilgan. Shu podshohning hukmronlik davrida Damashqda hanafiylik mazhabi imomi mansabida turgan. U Maliku-l-ulamo laqabi bin mashhur boʻlganUvatov U. Oʻzbekiston — buyuk allomalar yurti. — B. 156..
 Asarlari 
"Tuhfatu-l-fuqaho" ("Faqihlar tuhfasi") asariga "Badoiʼu-s-sanoiʼ fi tartibi-sh-sharoiʼ" ("Shariat tartibida ajoyib sanʼatlar") nomli sharh bitgan.
 Vafoti 
Abu Bakr Alouddin Kosoniy hijriy 587 yil rajab oyining 10-kuni (mil. 3 avgust 1191 y.)da Halab shahrida vafot etganQoriev O. A. Fargʻona fiqh maktabi va Burhoniddin al-Margʻinoniy. — B. 54..
 

 
Oʻrta asr Sharq allomalari va mutafakkirlari ensiklopediyasi. Masʼul muharrirlar Sh. Ziyodov, O.Muhammadiev. Samarqand: Imom Buxoriy xalqaro markazi nashriyoti, 2016.

Turkum:Faqih
Turkum:Islom:Shaxslar
Gerdu-ye Olya

Gerdu-ye Olya (shuningdek, Gerdū-ye 'Olya va Gerdū 'Olya sifatida rimlashtirilgan; Gerdū Bālā va Gerdū Qal'eh nomi bilan ham tanilgan) — Eron, Chaharmahal va Baxtiyor viloyati, Kuhrang tumani markaziy tumanidagi Dasht-e Zarrin qishloq okrugiga qarashli qishloq. 2006-yil aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, uning aholisi 230 nafar kishi hamda 40 ta oiladan iborat.

 

Turkum:Koordinatalar Vikimaʼlumotlarda
Sijil

Sijil – 1. Mahkamada hukm, farmon kabi asosiy hujjatlar yoziladigan daftar. 2. Mahkamada hukmnomalar yozilgan qog‘oz; qozi muhri bosilgan hujjat. 
Koʻplik shakli sijillot. Sijillot – qozixonada qozi tomonidan berilgan vasiqa, hukmnoma kabi hujjatlarning mazmuni yozilib qoldiriladigan maxsus daftar. 
Sijil koʻproq amaliy ahamiyatga ega boʻlgan uchun bayonnoma, qayd va ro‘yxat, reyestr, arxiv hujjatlarini tuzish haqidagi fan sifatida Shurut ilmi tarkibiga kiradi. 
Imom at-Tahoviyning toʻrt juzdan iborat asarining biri “as-silijjot” deb ataladi.

 
 
 https://fiqh.uz/roza-va-ramazon/rozada-makruh-amallar/481-masalalar.html 
 https://islom.uz/view/-702 

 
“Navoiy asarlari lugʻati”. A. Navoiy asarlarining oʻn besh tomligiga ilova – Toshkent, 1972-yil.

Turkum: atamalar
Shurut ilmi

Shurut ilmi – huquqiy shartnomalar va ularni tuzishni oʻrgatadigan fan sohasi. Shartnomalarni qonuniy rasmiylashtirish boʻyicha ishlab chiqilgan, aniq bir oʻzgarmas nizomga solingan qoidalar majmuasi. Keng ma’noda fiqhda keltiriladigan barcha turdagi aqdlar, kelishuvlar, vasiqalar, vaqf va boshqa rasmiy qozi hujjatlarini rasmiylashtirish qonun-qoidalaridir. Atama va nazariya sifatida ilk bor Muhammad ash-Shayboniyning “as-Siyar al-kabir” ("Katta siyrat") asarida tilga olingan. Imomi A’zamning «Kitob ash-shurut» («Shartnomalar haqida kitob»)https://qomus.info/encyclopedia/cat-i/imomi-azam-uz/ asarida ham mavjud.

 

 
Muhammad ash-Shayboniyning “as-Siyar al-kabir” ("Katta siyrat") kitobi. 
Imomi A’zamning «Kitob ash-shurut» («Shartnomalar haqida kitob») kitobi.
https://fiqh.uz/roza-va-ramazon/rozada-makruh-amallar/481-masalalar.html 

Turkum: atamalar
Muhammad ibn Jibril Xarqoniy

Abu Bakr Muhammad ibn Jibril ibn Yahyo ibn Jibril ibn Solih ibn Yusuf Xarqoniy — muhaddis.

AAbu Bakr Muhammad ibn Jibril ibn Yahyo ibn Jibril ibn Solih ibn Yusuf Xarqoniy 452/1060-yili Xarqona qishlogʻida tavallud topgan boʻlib, dastlabki ilmni oʻz qishlogʻida olib, keyinchalik ilm talabi bilan Samarqandga kelib muqim yashagan.
Alloma hadislarni Abulqosim Mahmud ibn Ahmad Zahriy Xarqoniydan rivoyat qilgan. Undan esa Najmuddin Abu Hafs Umar ibn Muhammad ibn Ahmad Nasafiy rivoyat qilgan. Alloma 522/1128-yili Samarqand shahrida vafot etgan va Chokardiza qabristoniga dafn etilgan.

 

 Samarqandlik allomalar
Mahmud ibn Husayn ibn Ahmad Ustrushaniy

Mahmud ibn Husayn ibn Ahmad Ustrushaniy — faqih.
(vaf. 1128-yildan keyin).

Mahmud ibn Husayn ibn Ahmad Ustrushaniy oʻz davrida „Jaloluddin“ („Dinning ulugʻ kishisi“) degan sharafli unvonga ega boʻlgan hanafiy mazhabi faqihlaridan biri. Mavjud da alloma-ning nomi „Sohibu-l-fusul“ning otasi yoki Burhoniddin Margʻinoniyning shogirdi sifatida zikr etilishi, boz ustiga, uning shaʼniga qisqacha madh bitish qonuniyatga aylangani, uning ilm ahli orasida katta obroʻ-eʼtibor va hurmatga sazovor boʻlganidan darak beradi. Mahmud ibn Husayn Ustrushaniyning „Al-favoid“ („Foydalar“) nomli fiqhiy asari maʼlum.
Alloma haqidagi muhim maʼlumotni Hoji Xalifa (vaf. 1657 y.) oʻzining „Kashfu-z-zunun“ asarida shunday keltiradi: "Shayx imom ajal mutaqqiy Jalolul milla va-d-din Mahmud Nosiriddin Muhammad ibn Yusuf Husayniy Samarqandiy (vaf. 1161 y.)ning „Multaqot fi-l-fatovo“ („Fatvolardagi saylanmalar“) asarini 1207-yilda Ustrushanada tajnis qilib, (yaʼni tartibga solib, qismga ajratmoq) 1219-yilda Samarqandda imlo qilgan".
Bu maʼlumotlardan koʻrinib turibdiki, Ustru­­sha­niylar oilasi 1207-1219 yillar orasi­da Ustrushanadan Samarqandga koʻchib oʻtgan. Shuning­dek, allomaning oʻgʻli Muhammad ibn Mahmud ibn Husayn Ustrushaniy „Jomiʼ ahkomi-s-sigʻor“ („Kichik hukmlar toʻplami“) asarining xotimasida otasi va bobosi haqida shunday yozadi: „Otam Shayxul imom muttaqiy Jalolu-l-milla va-d-din muftiu-l-umma Mahmud ibn shayxul imom ajal kabir majidu-l-milla va-d-din Husayn ibn Ahmad, otamni umrini uzoq qilsin va otasini rahmat qilsin…. va kitobni 1228-yilning 28 iyul kuni kechasi tugatdim“Муҳаммад ибн Маҳмуд ибн Ҳусайн Уструшаний. Жомиъ аҳкоми-с-сиғор. Дублин шаҳридаги “Честер Битти” кутубхонаси (инв. № 3911)..
Yuqoridagi maʼlumotga koʻra, Ustrushaniyning bobosi Husayn ibn Ahmad Ustrushaniy 1228-yildan oldin vafot etgan va otasi Mahmud esa 1228-yilda hayot boʻlgan. Shunga tayanib, Mahmud ibn Husayn Ustrushaniyning vafot sanasini 1228-yildan keyin, deb belgilasak boʻladiЎрта аср шарқ алломалари ва мутафаккирларининг тарихий-фалсафий мероси энциклопедияси. – Самарқанд: Имом Бухорий халқаро маркази, 2016. – Б. 405..

 

 Samarqandlik allomalar

 

Turkum:Samarqandlik allomalar
Abdulkarim Andoqiy

Abdulkarim Andoqiy (arabcha: عبد الكريم الأنداقي) — faqih, roviy va soʻfiy.

Abdulkarim Andoqiy 400/1009 yili Samarqandga qarashli Andoq qishlogʻida tavallud topganAbu Abdulloh Yoqut Hamaviy. Muʼjam al-buldon. J. 1. — Bayrut, 1979. 214..
 Faoliyati 
Abdulkarim Andoqiy hadis va fiqh boʻlish bilan birga, komil insoniylik fazilatlarini oʻzida mujassam etgan. U nafaqat faqih sifatida, balki tasavvufning yirik namoyandasi va yirik olimi sifatida tanilgan. U katta-kichchik yoshdagi ilmu toliblarga turlicha taʼlim-tarbiya berish usulini qoʻllagan. Bu usul tariqatda katta maʼno-mazmunga ega hisoblangan.
 Ustozi va ilmiy safarlari 
Abdulkarim Andoqiy yirik tasavvuf olimi Imom Yusuf Hamadoniyning izdoshi boʻlgan. U Yusuf Hamadoniyning Xorazm va Bagʻdod safarlarida unga hamrohlik qilgan. Abdulkarim Andoqiyning nabirasi Hasan Andoqiy (460/1068-552/1157) ham tasavvuf olimi boʻlgan.
 Vafoti 
Abdulkarim Andoqiy 481/1088-yilda vafot etganAbdulkarim Samʼoniy. Ansob. J. 1. — Qohira, 1998. 215..
 

 
Isaev Y., Abbosov A. Ishtixoniy allomalar. Imom Buxoriy xalqaro markazi. 2016. 73.

Turkum:Soʻfiy
Turkum:Roviylar
Turkum:Samarqandlik allomalar
Husayn ibn Abu Shahob Xarqoniy

Husayn ibn Abu Shahob Xarqoniy (1054-1130) – faqih.

Husayn ibn Abu Shahob ibn Ahmad ibn Hamza ibn Husayn ibn Qosim ibn Hamza ibn Hasan ibn Ali ibn Ubaydulloh ibn Hasan ibn Ubaydulloh ibn Abbos ibn Ali ibn Abu Tolib Alaviy Xarqoniy hijriy 446/milodiy1054-yili Ustrushananing Xarqona qishlogʻida tavallud topgan. Asli xalifa Ali ibn Abi Tolib (k.v.) avlodlaridandir.
Dastlabki ilmlarni oʻz qishlogʻi Xarqonada olib, keyinchalik ilm-maʼrifat talabi bilan Samarqandga boradi va shu yerda muqim yashab qoladi. Uning amakisi mashhur hanafiy faqih­lari­dan biri, zamonasida imomlar sayyidi nomiga musharraf boʻlgan Abu Shujo Muhammad ibn Ahmad ibn Hamza ibn Husayn edi. Husayn ibn Abu Shahob Xarqoniy hadislarni Abulqosim Mahmud ibn Ahmad Zahriydan rivoyat qilgan. Undan hadislarni Najmuddin Abu Hafs Umar ibn Muhammad ibn Ahmad Nasafiy rivoyat qilgan. Husayn ibn Abu Shahob Xarqoniy 76 yoshida 524/1130-yili Samarqand shahrida vafot etgan.

 

 Samarqandlik allomalar

 

Turkum:Samarqandlik allomalar
Abulhasan Isbiyjobiy Samarqandiy

Abulhasan Isbiyjobiy Samarqandiy (1062-1141)— faqih.

Abulhasan Ali ibn Muhammad ibn Ismoil ibn Ali ibn Muhammad ibn Ishoq Bahouddin Isbiyjobiy Samarqandiy Isbiyjobga nisbat berilgan boʻlib, 454/1062-yil Isbiyjobda, jumadul avval (may) oyida tugʻilgan.
Alloma Samarqandda yashab ijod qilgan. Oʻsha davrda Abu Hanifa mazhabi yoʻl-yoʻriqlarini allomachalik biladigan kishi Movarounnahrda boʻlmagan. U muftiy boʻlgan va shayxulislom darajasiga koʻtarilgan. Allomaning mazhab boʻyicha fikrlarini quvvatlaydigan as’hoblari va u kishiga muxolif chiqadiganlar ham boʻlgan.
Abulhasan Samarqandiy Samarqand imom­lari­dan biri boʻlgan ustozi Abulali Hasan ibn Ali ibn Ahmad ibn Robiʼ ibn Shofiʼ ibn Muʼmin Sankabosiydan hadis eshitib taʼlim olgan. Shu ustozi fatvo va boshqa masalarlarni chiqarishga ijozat berganAbdulkarim Marvaziy. At-tahbir fi-l-muʼjami-l-kabir. — Bagʻdod. Riasotu devoni-l-avqof, 1975. — B. 575..

Alloma 535/1141-yil, 23 zulqaʼda/29-iyun kuni Samarqandda vafot etganЗириклий. Ал-аълом. Ж. 4. – Байрут: Дору-л-илм ли-л-малайин, 2002. – Б. 329..
 Asarlari 
Allomaning „Al-fatovo“ („Fatvolar“), „Sharh muxtasari-t-Tahoviy“ („Tahoviy muxtasariga sharh“), „Al-bahr muʼziy“ („Taskinlantiruvchi dengiz“), „Sharhu-l-mabsut“ („Mufassal sharh“) asarlari mashhur. Allomaning asarlaridan islom huquqining naqadar buyukligi, ulardan insonlar ibodat, muomala va hayot tarzini oʻtkazishda foydalanish yoʻllarini bilib olish mumkin. Allomaning tarixi va ilmiy meroslarini oʻrga­nish, islom fiqhiy masalalarini yanada teranroq oʻrganishlikda katta ahamiyat kasb etadi.

 

 Samarqandlik allomalar

 

Turkum:Samarqandlik allomalar
Muhammad ibn Mansur Navqadiy

Muhammad ibn Mansur Navqadiy — muhaddis. (vaf. 1141-yil.)

Abu Is’hoq Muhammad ibn Mansur ibn Muxlis ibn Ismoil Navqadiy faqih va muhaddis boʻlgan. Fiqh ilmidan saboqni Abulyusr Muhammad ibn Muhammad ibn Husayn Pazdaviydan olgan. Shuningdek, uning shogirdi alloma Abu Yoqub Yusuf ibn Mansur ibn Ibrohim Sayyoriy hisoblanadi. Samarqandda muftiy va mudarris boʻlgan.

Hijriy 535/milodiy 1141-yili aprel oyida vafot etganЎрта аср шарқ алломалари ва мутафаккирларининг тарихий-фалсафий мероси энциклопедияси. – Самарқанд: Имом Бухорий халқаро маркази, 2016. – Б. 249..

 

 Samarqandlik allomalar

 

Turkum:Samarqandlik allomalar
Asotir

Asotir (b. ustura) — juda qadim zamonlarda koinot va hayotning paydo boʻlishi, tabiat hodisalari, dunyoning oxiri va tugashi haqidagi kishilarning aqidayu xayollarini, afsonaviy qahramonlarning muʼjizalarini bayon qiluvchi rivoyat va afsonalar. Asotirlar rus va Yevropa adabiyotshunosligida "mif", "mifologiya" deb yuritiladi. Oʻrta Osiyo va Eron xalqlarining eng qadimgi zamonlarda Kayumars, Hushang, Tahmuras, Jamshid va boshqa afsonaviy qahramonlar haqida yaratgan asotiriy rivoyatlari paydo boʻlgan va ular hozirgi kungacha etib kelgan. Oʻrta asr tarixchilarining umumiy tarix boʻyicha yozgan asarlarining boshlangʻich anʼanaviy qismlari, koʻpincha, asotirlardan iborat boʻlgan. Asotirlar yozma adabiyotga ham oʻtib, gʻoyaviy jihatdan qayta ishlandi. Ular Abulqosim Firdavsiy, Nizomiy Ganjaviy, Xisrav Dehlaviy, Abdurahmon Jomiy, Alisher Navoiy ijodlariga katta taʼsir koʻrsatdi. Zardushtiylik dinining kitobi "Avesto" Turkiston va Eron xalqlari yaratgan qadimgi asotirlarning oʻziga xos qomusi hisoblanadiMuhammadjon Hakimov. Sharq manbashunosligi lugʻati. -T.: „Davr press“, 2013..
 

Turkum: Atamalar
Abu Mansur Andoqiy

Abu Mansur Andoqiy (arabcha: أبو منصور الأنداقي — Abu Mansur Muhammad ibn Hasan ibn Muhammad ibn Nasr ibn Siboʻ Dehqoniy Andoqiy) — roviy.

 Abu Mansur Andoqiy X asr boshida Samarqandga qarashli Andoq qishlogʻida tavallud topgan. Abdulkarim Samʼoniyning „Ansob“ kitobida kltirilishicha Abu Mansur Andoqiyning eshitish qobiliyati va xotirasi juda kuchli boʻlgan. Hadislarni mukammal oʻrgangan va ularni xalq oʻrtasida keng targʻib qilgan.
 Ustozi 
Abu Mansur Andoqiydan hadis ilmining sir-asrorlarini Abu Lays Ishtixoniydan oʻrgangan va hadislar rivoyat qilganAbdulkarim Samʼoniy. Ansob. J. 1. — Qohira, 1998. 164..
 Vafoti 
da Abu Mansur Andoqiy 370/980 yil vafot etgan.
 

 
Isaev Y., Abbosov A. Ishtixoniy allomalar. Imom Buxoriy xalqaro markazi. 2016. 72.

Turkum:Muhaddis
Turkum:Roviylar
Turkum:Samarqandlik allomalar
Nosiruddin Samarqandiy

Nosiruddin Samarqandiy(arabcha:ناصر الدين سمرقندي — Nosiruddin Samarqandiy — Toʻliq ismi:Nosiruddin Abulqosim Muhammad ibn Yusuf Hasaniy Samarqandiy (vafoti 1161-yil)) — mufassir, faqih, so‘fiy, muhaddis va axloqshunos.

Hayoti
Tafsir, hadis va vaʼz ilmi boʻyicha faqih olim boʻlgan Nosiruddin Abulqosim Muhammad ibn Yusuf Hasaniy Samarqandiy Abulqutn nomi bilan tanilgan. Uning tugʻilgan sanasi da koʻrsatilmagan boʻlsa-da vafoti 556/1161-yilda boʻlganligi da keltirilgan. Nosiruddin yoshligidan ziyrak va ilmga chanqoq boʻlgan.
Ilmning turli sohalari boʻyicha zamonasining yetuk olimlaridan saboq olgan. Ilk sabogʻini oʻz yurtida olgan olim keyinchalik ilm talabida qator mamlakatlarga safar qilgan. Jumladan, allomaning Bagʻdodda bir qancha vaqt yashagani da keltiriladi. Bundan tashqari, Imom Nosiruddin 535/1141-yildan 543/1150-yilgacha ilm-fan markazi hisoblangan Marv, Bagʻdod, Makka va Madina shaharlarida boʻlib, koʻplab ustozlardan taʼlim olgan va dunyoning aksar olimlari guvohlik berganidek, musulmon olamidagi mashhur olimlardan biriga aylanganNosiruddin Samarqandiy. Al-fiqhu-n-nofiʼ. — Riyoz. Maktabatu-l-ibikon, 2000. — B. 26..
Alloma ulamo va imomlarni tanqid qilgan­ligi, ularni qoralab fikr bildirganligi bois, hibsga olinib shu yerda vafot etganligi da keltiriladi.

 Asarlari 
Uning fatvolarga tegishli „Al-multaqotu fi-l-fatovo“ („Saralangan fatvolar“) — asar „Molu-l-fatovo“ („Fatvolar boyligi“) deb ham nomlanib, uni 549/1156-yilda yozib tugatganUmar Rizo Kahhola. Muʼjamu-l-muallifiyn. J. 8. — Bayrut: Dor ihyou-t-turosi-l-arabiya, 2009. — B. 126..
Bundan tashqari, „Al-multaqotu fi-l-fiqh“ („Fiqhdagi foydalar“), „Masobihu-s-subul“ („Yoʻllarning chiroqlari“), „Jomiʼu-l-fatovo“ („Fatvolar toʻplami“), „Al-fiqhu-n-nofiʼ“ („Foydali fiqh“), „Xulosatu-l-muftiy“ („Muftiy xulosasi“), „Asʼaluh va ajvabah“ („Undan soʻrayman va unga javob beraman“), grammatikaga oid „Bulugʻu-l-irb min tahqiq istioroti-l-arab“ („Arab istioralarini oʻrganishda maqsadga etish“), tafsir faniga oid „Al-ahkom fi-t-tafsir“ („Tafsirdagi hukmlar“), odob-axloq va tasavvufga oid „Riyozatu-l-axloq“, („Xulqlar riyozati“) „Bayon riyoza axloqu-n-nafs“ („Nafs xulqlarining riyozat bayoni“) kabi asarlar tasnif yetib oʻzidan bebaho meros qoldirgan.
Alloma tomonidan taʼlif etilgan asarlarning aksariyati bizgacha yetib kelgan. Qurʼon ilmlari, kalom, fiqh, odob-axloq, grammatika va tarixga doir bu asarlarning qoʻlyozma nusxalari dunyodagi turli kutubxona fondlarida saqlanmoqda.Oʻrta asr sharq allomalari va mutafakkirlarining tarixiy-falsafiy merosi ensiklopediyasi. — Samarqand. Imom Buxoriy xalqaro markazi, 2016. — B. 582-583.

 Asarlari 
 „Al-multaqat fi- l-fatovo“,
 „Molu- l-fatovo“,
 „Al-multaqat fi- l-fiqh“,
 „Masobihu-s-subul“,
 „Jomi’u- l- fatovo“,
 „Al-fiqhu-n-nofi’“,
 „Xulosatu- l- muftiy“,
 „As’aluh va ajvabah“,
 „Bulug‘u- l-irb min tahqiq istioroti- l-arab“,
 „Al-ahkom fi-t-tafsir“,
 „Riyozatu- l-axloq“,
 „Bayon riyoza axloqi-n- nafs“

 

 Samarqandlik allomalar

 

Turkum:Samarqandlik allomalar
Turkum:Alifbo boʻyicha olimlar
Turkum:Islom:Shaxslar
Matthew Macfadyen

David Matthew Macfadyen (talaffuzi: Devid Metyu Makfadyen; 1974-yil 17-oktyabrda tugʻilgan) — ingliz aktyori. Joe Wrightʼning G‘urur va kibr (2005) filmidagi janob Darcy roli bilan shuhrat qozongan. Bitta Primetime Emmy, ikkita BAFTA va bitta Screen Actors Guild mukofotlari sohibi.

 

Turkum:Yashayotgan insonlar
Turkum:Angliyalik erkak aktyorlar
Turkum:Angliyalik erkak televideniye aktyorlari
Turkum:1974-yilda tugʻilganlar
Brenda Blethyn

Brenda Blethyn (talaffuzi: Brenda Bletin; 1946-yil 20-fevralda tugʻilgan) — ingliz aktrisasi. Oltin globus va BAFTA mukofotlari sohibasi.

 

 
 

Turkum:Angliyalik televideniye aktrisalari
Turkum:Yashayotgan insonlar
Turkum:1946-yilda tugʻilganlar
Turkum:Angliyalik aktrisalar
Jena Malone

Jena Laine Malone (1984-yil 21-noyabrda tugʻilgan) — amerikalik aktrisa, musiqachi va fotograf. Golden Globe Award va Screen Actors Guild Awards mukofotlariga nomzodlikni qoʻlga kiritgan.

Nevada shtatining Sparks shahrida tugʻilgan Malone oʻzining ilk hayotini u yerda va Las-Vegasda oʻtkazgan, onasi esa mahalliy teatr spektakllarida ishtirok etgan. Oʻzini aktrisa boʻlishga ilhomlantirgan Malone onasini Los-Anjelesga koʻchib oʻtishga koʻndirgan. Bir nechta loyihalarda qatnashganidan soʻng, Malone Anjelica Huston tomonidan oʻzining "Karolinadan chiqqan bastard" (1996) televizion filmida rol oʻynadi va u shuhrat qozondi. Keyinchalik u "Contact" (1997), "Umid" (1997) va "Oʻgay ona" (1998) nomli yirik studiyalarda rollarni oldi.

Turkum:Yashayotgan insonlar
Turkum:Amerikalik televideniye aktrisalari
Turkum:Asli Irlandiyalik amerikaliklar
Turkum:Amerikalik bola aktrisalar
Turkum:1984-yilda tugʻilganlar
Turkum:Amerikalik aktrisalar
Bahodir Qosimov

Bahodir Ergashevich Qosimov – oʻzbek huquqshunosi va davlat arbobi, 2000—2001-yillarda Oʻzbekiston Respublikasi Favqulodda vaziyatlar vaziri.

 Biografiyasi 
1944-yil 25-aprelda Toshkent viloyati Qibray tumanida tugʻilgan.

1963—1966-yillarda harbiy xizmatda.

1970-yilda Toshkent davlat yuridik universitetini tugatgan.

1966—1991 – OʻzSSR ichki ishlar idoralarida xizmat.

1991—1994 – Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti devonining mudofaa va xavfizlik majmuasida bosh konsultant.

1994—1996 – Oʻzbekiston Respublikasi Mudofaa vazirining oʻrinbosari.

1996—1997 – Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti huzuridagi Xavfsizlik kengashi kotibi.

1997—2001 – Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti huzuridagi Xavfsizlik kengashi kotibining oʻrinbosari.

2001—2002 – Oʻzbekiston Respublikasi Favqulodda vaziyatlar vaziri.

2002-yildan nafaqada. 2015-yilda vafot etgan.

 Mukofotlari 
1998-yilda 2-darajali Shon-sharaf ordeni, 2001-yilda 1-darajali Shon-sharaf ordeni bilan mukofotlangan.

 

Turkum:Oʻzbekiston kishilari
Turkum:Oʻzbekiston yetakchilari
Turkum:Oʻzbekiston generallari
Muhammad Zahiriy Samarqandiy

Muhammad Zahiriy Samarqandiy (toʻliq ismi: Muhammad ibn Ali ibn Muhammad ibn Hasan Kotib Zahiriy Samarqandiy)(XII asr— vafoti 1128-yildan keyin) — adib va olim.

 Hayoti 
Alloma qoraxoniylar sulolasidan boʻlgan Qilich Tamgʻoch xoqon ibn Qilich Qoraxon (1163-1178) davrida yashagan va shu xon saroyida sohibi devoni insho (yozishmalar devonining boshligʻi) boʻlib ishlagan.
„Agʻrazu-s-siyosa fi arazi-r-riyosa“ („Hukmron-likni boshqarishda siyosatning vazifalari“) uning dastlabki asari boʻlib, unda afsonaviy Jamshid (podshoh)dan to Saljuqiy Sulton Sanjar­­gacha (1118—1157) oʻtgan shohlarning davlat­ni boshqarish masalasida aytgan hikmatli soʻzlari jamlangan. Muallif shohlarning hikmatli soʻzlarini turli izohlar bilan toʻldiradi va asarda juda koʻp qiziqarli tarixiy voqealar haqida soʻz yuritadi. Akademik V. V. Bartold bu asar qoʻlyozmasi bilan qiziqqan va „Moʻgʻullar istilosi davrida Turkiston“ nomli asarining ruscha nashriga ilova qilib undan parcha bostirgan.
Zahiriy nomini Sharqqa tanitgan asari uning „Sindbodnoma“ asaridir. „Sindbodnoma“ asosida hind tilida mashhur boʻlgan qadimgi „Siddxapati“ („Donolar haqida bob“) kitobi yotadi. Abbosiy xalifalaridan Abu Jaʼfar Abdulloh Mansur (712-775) 753-775 yillar, Abu Abdulloh Muhammad Mahdiy (745-785) 775-785 yillar va Horun ar-Rashid (766-809) 785-809 yillar davrida „Sindbodnoma“ ham uch marta arab tiliga tarjima qilingan.
Asbagʻa Sijistoniy „Sindbodnoma“ni „Katta sindbod“, Musa Kisraviy (vaf. 850 yil atrofi) esa „Kichik sindbod“ nomi bilan tarjima qilgan.
950-951 yili somoniylar amiri Nuh ibn Nasrning (943-954 yillari amir boʻlgan) amri bilan „Sindbodnoma“ xoja Amid Abulfavoris Fanoroʻziy tomonidan pahlaviy tili­dan dariy tiliga tarjima qilingan. Bu tarjima badiiy qimmatga ega boʻlmagani uchun unchalik shuhrat qozona olmagan.
„Sindbodnoma“ni fors tilida qaytadan hayot-baxsh etgan Muhammad Zahiriy boʻldi. U bu asarni zamona didiga mos qilib qaytadan ishlagan, unga badiiy tus bergan va Qilich Tamgʻoch hoqonga taqdim etgan.
Zahiriy asarining bir qoʻlyozmasi Britaniya muzeyida, ikkinchisi qirollikka qarashli Osiyo uyushmasi kutubxonasida saqlanadi. Turkiyada „Sind­bodnoma“ning bir qancha qoʻlyozma nusxalari mavjudligi 1948-yilda aniqlangan.
„Sindbodnoma“ bilan sobiq ittifoq sharq­shunos olimlaridan dastlab Ye. E. Bertels qizi­qib, „XII asr tojik prozasi namunasi“Бертельс Е.Э. Образец таджикской художественной прозы XII века. Краткие сообщения института Востоковедения АН СССР, вып. IX, – М.: 1956. nomli maqolani yozgan. Keyinchalik kitob rus tiliga tarjima qilinib, soʻz boshi va izohlari bilan nashr etilganМухаммад аз-Захири ас-Самарканди. Синдбаднаме. Перевод М.Н. Османова. – М.: ИВЛ, 1960..
OʻzR FA sharqshunoslik institutining keksa ilmiy xodimi Yunusxon ota Hakimjonov tomoni­dan „Sindbodnoma“ oʻzbek tiliga ham tarjima qilinib, 1993-yilda nashr etilgan.
„Sindbodnoma“ qoʻlyozmalarining bir nusxasi Beruniy nomidagi sharqshunoslik institutida (inv. № 9318), yana bir nusxasi Sankt-Peterburg Sharqshunoslik institutida (inv. № 352) saqlanmoqda.

 

 

Turkum:Samarqandlik allomalar
Bug‘ra

Bugʻra — erkak tuya. Og‘ir yuk koʻtaradigan, bichilgan tuya. U yag‘mo qabilasining totemi hisoblangan. Qarluq-Qoraxonlar hoqonlari „bugʻra“ unvoni bilan ulugʻlangan. Xorun Bugʻraxon, Muhammad ibn Yusuf Bugʻraxon, Ibrohim ibn Nasr Bugʻraxon va boshqalar. Bu unvon asosan Satuk Bug‘ra Qoraxon (930-955) davridan boshlab koʻproq uchraydi. 

 
 N. B. Rabgʻuziy. Qisasi Rabgʻuziy.
 Mahmud Koshgʻariy. Devonu lugʻotit turk. 1-jild.

Turkum:Atamalar
Turkum:So‘zliklar
Abu Homid Muhammad ibn Muhammad Amiydiy

Abu Homid Muhammad ibn Muhammad Amiydiy (vaf. 1218-yil) — faqih.

Toʻliq ismi — Muhammad ibn Muhammad ibn Muhammad boʻlib, Ahmad, Abu Homid, Abu Humayd, faqih Samarqandiy Hanafiy ismlari bilan nomlangan. Nima uchun Amiydiy kunyasi bilan nomlangani va qaysi yilda tugʻilgani haqida aniq maʼlumot yoʻq. 615 Jumadul axir/1218-yil avgust oyida Buxoroda vafot etganШамсуддин Заҳабий. Сияру аъломи-н-нубало. Ж. 22. – Байрут. 1993. – Б.97..
Alloma nihoyatda tavozeli va xulqi chiroyli kishi boʻlgan. Alloma „Ruknuddin“ („dinning rukni“) degan nomga ham sazovor boʻlgan va usul ilmi faqihi va matematik boʻlgan. Bahs va munozara fani, xususan, tadqiqotda imomlik darajasiga etgan. Kitob tasnif etish bilan birga ilm ustida tadqiqot olib borishni boshlagan birinchi kishi ekani da keltiriladi. Oldingi oʻtgan allomalarning asarlarini bir-biriga solishtirib ijod etgan. U Rizo Naysaburiyning mashhur shogirdlaridan biri boʻlganШамсуддин Заҳабий. Тариху-л-ислом ва вафаёту-л-машоҳир ва-л-аълом. Ж. 44. – Байрут: Дору-л-китоби-л-арабий, 1987. – Б. 263..
Alloma munozara faniga olib boruvchi yoʻllarni tasnif etgan. Faqihlarni qoʻllab-quvvatlagani bois, tadqiqot borasida koʻrsatgan yoʻllari tezda mashhur boʻlgan. Alloma „Irshod“ („Yoʻllanma“) asarini tasnif qilgan. Ushbu asarga fiqh arboblari, jumladan, Damashq qozisi Qoziy Shamsuddin Abulabbos Ahmad ibn Xalil Xubiy, Manbij qozisi Qoziy Avhadud-din Duniy, Najmuddin Marandiy, Badruddin Maro-gʻiy va boshqalar sharh yozishgan.
Bundan tashqari u „An-nafois“ („Nafis narsa-lar“) asarini ham yozgan, kitobni yuqorida aytib oʻtgan Shamsuddin Xubiy muxtasar qilib taʼlif qilgan va „Aroisu-n-nafois“ („Nafislarning parisi, sarasi“) deb nomlagan. Alloma yana „Al-just“ („Tadqiq yoʻnalish“), „At-tariqatu-l-amidiyya“ („Amiydiyga xos uslublar“) „Havzu-l-hayot“ („Hayot havzi“) asarlarining sohibidir. Bundan tashqari mubohasaga tegishli qiziqarli asarlarni yozib qoldirganligi da keltirilgan. Uning ilmiy asarlarini koʻpchilik oʻrgangan va foydalangan.

 

 Samarqandlik allomalar

 

Turkum:Samarqandlik allomalar
Najibuddin Samarqandiy

Najib ad-Din Abu Homid Muhammad ibn Ali ibn Umar as-Samarqandiy ( vafot etgan 1222-yil) – XIII asrda yashagan oʻrta osiyolik shifokor va tibbiyot olimi, Samarqandda tugʻilib, umrining koʻp qismini Samarqandda tibbiyot markazlarida dars berib oʻtkazgan. U yozgan asarlar oʻsha davr tib dorilfununlarida qoʻllanma sifatida foydalanilgan. Najibuddin Samarqandiy 1222-yilda Hirot shahrining moʻgʻullar tomonidan bosib olinishi paytida vafot etgan.

Olim oʻz davrida dastlabki jarroxlik amaliyotlarini ham oʻtkazgan. Bu olim haqida maʼlumotni Qadimgi Yunoniston, Hindiston, Misr, shuningdek, Transoxiana, Xuroson va Eron tibbiyoti va falsafasi tarixiga oid juda muhim manba muallifi Ibn Abu Usaybiya bergan – "Uyun al-anba fi tabakat al". -attiba" (Tabiblar martabalari haqidagi maʼlumotlar tarixi), u haqida gapirganda:

Usaybiya asarlaridan: „Kitob agziyat al-marda“ („Bemorlarning ovqatlanishi haqida kitob“), „Kitob agziyat al-marda“ („Bemorlarning ovqatlanishi haqida kitob“), „Kitob al-asbob val-alamat“ („Kasalliklarning sabablari va alomatlari haqida kitob“), „Kitob al-akrabodin al-kabir“ („Al-Akrabadin haqida katta kitob“), „Kitob al-akrabodin as-sagir“ („Al-Aqrabadin haqida kichik kitob“) kabi bir qator fiziologiyaga oid kitoblarni yaratgan.

Najibuddin Samarqandiyning eng mashhur asari „Kitob al-asbob val-alamat“ asari boʻlib, unda terapiya va patologiyaga oid muhim maʼlumotlar mavjud. Mirzo Ulugʻbekning shaxsiy tabibi Burhonaddin Nafis ibn Ivaz ibn Hakim al-Kermoniy 1424-yilda „Al-asbob val-alamat“ asariga arab tilida sharh yozgan. U bu asardan ayrim parchalarni oʻz asariga kiritdi va shu tufayli Najibuddin Samarqandiy ijodi fanga maʼlum boʻldi, hozirda bu asarlar toʻliq saqlanib qolinmagan, ayrim saqlanib qolingan qismlari Fransiyadagi muzeylarga topshirilgan.

 

 

 Babadjanov A. Sh. Bibliografii uchyonix-medikov Sredney Azii po sochineniyu Ibn Abi Usaibia „Uyun al-anba fi tabakat al-attiba“ // Obщestvennie nauki v Uzbekistane. – 2001. – № 3.
Turkum:Samarqandda tugʻilganlar
Turkum:1222-yilda vafot etganlar
Aziz Mahmud Hudoiy

Aziz Mahmud Hudoiy Uskudariy – (1541 yil- 1628yil) olim; shoir. Asl ismi Mahmud Fazlulloh.

Aziz Mahmud Hudoiy Junayd Bag‘dodiy avlodidan b‘lib, Sayyid" unvoniga ega. U 1541 yili Koʻchihisorkoʻchihisor shahrida tugʻilgan. Keyinchalik tahsil olish uchun Savrihisordasavrihisor ham yashadi. Taxminan yigirma yoshlarida esa ilm olish niyatida Istanbulgaistanbul yoʻl oldi.

 Faoliyati 
Mahmud Fazlulloh oʻgʻli
Istanbulga kelib, kichik Ayo Sofiya masjidining madrasasida yashab, ilmini ziyoda qildi. Uning bu yerdagi ustozlaridan biri Nazirzoda Ramazon afandi edi. Keyinchalik, Aziz Mahmud Hudoiy Istanbuldagi „Ayasofiya“ masjidida koʻp yillar imomlik qilgan.Muhammad Uftoda qŏlida ham tahsil olgan. Uftoda hazratlari qŏlida tahsil olayotgan paytda Hudoiy taxallusini olgan. Shu bois, xalq orasida Mahmud Hudoiy boʻlib tanilgan.

 Vafoti 
Aziz Mahmud Hudoiy 1628 yili Istanbul Uskudarda vafot etganProf. Dr. H.Kamil Yilmaz Aziz Mahmud Hudoiy Istanbul-2020..
 
 Aziz Mahmud Hudayi, by professorDr. H. Kamil Yilmaz, Istanbul-2020, ISBN 978-605-68070-0-8

 
Fotih Duman Men

Turkum:Alifbo boʻyicha olimlar
Turkum:Tasavvuf
Bayron Molina

Bayron Molina Figueroa (1993-yil 10-may, Tegusigalpa) — gonduraslik bokschi, birinchi vazn toifasi vakili. U 2012-yildan beri Gonduras milliy boks terma jamoasida oʻynamoqda, Markaziy Amerika oʻyinlarining bronza medali sovrindori, Markaziy Amerika chempionatining bronza medali sovrindori, Londondagi Yozgi Olimpiya oʻyinlari ishtirokchisi. 2015-yildan buyon u professional boks bilan ham shugʻullanadi.

 Hayoti 
Bayron Molina 1993-yil 10-mayda Tegusigalpada tugʻilgan.

 Karyerasi 
U 2012-yilgi mavsumda kattalar oʻrtasidagi xalqaro darajadagi birinchi muvaffaqiyatga erishdi, u Gonduras terma jamoasining asosiy jamoasiga kirganida va San-Xosedagi Markaziy Amerika chempionatiga tashrif buyurgan va u yerdan birinchi vazn toifasida qoʻlga kiritilgan bronza mukofotini olib kelgan. Uni yarim final bosqichida kosta-rikalik David Ximenas toʻxtatdi. Bir qator muvaffaqiyatli chiqishlari tufayli u Londondagi Yozgi Olimpiya oʻyinlarida mamlakat sharafini himoya qilish huquqiga ega boʻldi. U 49 kg vazn toifasida faqat bitta jang oʻtkazdi, u dastlabki bosqichda Hindiston vakili Devendro Singxga yutqazgan edi.

London Olimpiadasidan keyin Molina Gonduras boks jamoasining asosiy jamoasida qoldi va yirik xalqaro turnirlarda qatnashishda davom etdi. Shunday qilib, 2013-yilda u San-Xosedagi Markaziy Amerika oʻyinlarida yarim finalda nikaragualik Sezar Mendozaga yutqazib, bronza medalini qoʻlga kiritdi. Bir yil oʻtgach, u Markaziy Amerika va Karib dengizi oʻyinlari uchun saralash turnirida gʻolib chiqdi, ammo oʻyinlarda ishtirok etmadi.

2017-yilda u Tegusigalpada boʻlib oʻtgan Pan-Amerika chempionatida boks bilan shugʻullangan, shuningdek, Gamburgdagi Jahon chempionatida mamlakatni himoya qilgan, u yerda u 1/16 finalda toʻxtatilganPo materialam bazi dannix amateur-boxing.strefa.pl.

 Kasbiy faoliyati 
2015-yilda Bayron Molina professional faoliyatini boshladi va yil davomida professional darajada uchta gʻalaba qozondi. 2017-yilda u Gonduras olimpiya terma jamoasida oʻynash uchun ushbu sohadagi faoliyatini toʻxtatdi.

 

Turkum:Yashayotgan insonlar
Turkum:1993-yilda tugʻilganlar
Turkum:10-mayda tugʻilganlar
Turkum:Gonduras bokschilar
Turkum:Alifbo boʻyicha sportchilar
Vasylkiv mayolika xoʻrozi

Vasilkiv mayolika xoʻrozi Valeriy Protoriev va Nadiya Protorieva muallifligida yaratilgan vaVasilkovdagi mayolika fabrikasi ishlab chiqargan bezak buyumlari. Ushbu sanʼat asari Rossiyaning Ukrainaga bostirib kirishi paytida (2022) Borodiankadagi uylardan birining surati internetga tarqalgach, chidamlilik timsoliga aylandi. Kvartira deyarli butunlay vayron boʻlganiga qaramay, devordagi oshxona shkafi saqlanib qolgan edi. Yaqinroqdan qaralganda, shkaf tepasida dekorativ mayolika xoʻrozi koʻrinadi.

 Tarixi 
Vasilkiv mayolika xoʻrozining kelib chiqish tarixi 18-asrga toʻgʻri keladi. Oʻsha paytda Vasilkov shahri Ukrainada kulolchilik ishlab chiqarishi markazi boʻlgan. Vasilkovda mayolika kulolchilik namunalari yaratish anʼanasini mintaqaga Italiyadan mohir hunarmandlar olib kelgan. Mahalliy hunarmandlar sohani yanada rivojlantirgan. Ushbu sanʼat turi Ukraina xalq sanʼati va madaniyati ramziga aylandiKozak, Svitlana, Ukrainian Folk Art: Vasylkiv Maiolica Rooster, Journal of International Womenʼs Studies, vol. 13, no. 2, 2012, pp. 157-168.Oksana Kharchenko, Traditional Ukrainian Ceramics.

Xoʻroz 1960-yillar boshidan 1980-yillargacha Vasilkovdagi mayolika zavodida ishlab chiqarilgan. Borodyankadagi vayron boʻlgan uydagi xona bilan omon qolgan xoʻroz surati butun dunyoga mashhur boʻlgach, ukrainalik ommaviy axborot vositalari va ijtimoiy tarmoqlarda ushbu sanʼat asariga qiziqish bildirildi. Xonani Yelizaveta Servatinska payqab, suratga olgan. Kiyev shahar kengashi deputati Viktoriya Burdukova esa barchaning eʼtiborini xoʻrozga qaratdi.

Xoʻroz xona bilan birgalikda Milliy qadr-qimmat inqilobi muzeyi ekspozitsiyasiga olib borildi.

 Mualliflar 
thumb| Vayron boʻlgan uyda omon qolgan shkafdagi sopol xoʻroz. Borodyanka, 2022-yil aprel
Asar dastlab xatolik tufayli Prokop Bidasiukga tegishli deb hisoblandi.

Vasilkiv mayolika fabrikasining bosh rassomi Sergey Denysenko xoʻrozning muallifligi Valeriy Protoryev va uning rafiqasi Nadiyaga tegishli deb hisoblaydi.

 Ramz 
left|thumb| Pysanka Borodyanka xoʻrozi bilan
Portlashdan omon qolgan va devorida xoʻroz boʻlgan oshxona shkafi matonat va qatʼiyat ramzi boʻldi. Ushbu holat boʻyicha „Ushbu oshxona kabineti kabi kuchli boʻling“ mazmunidagi memlar paydo boʻldi. U, shuningdek, magʻlubiyatsiz Ukraina ruhi ramzi sifatida ham tilga olinadi.

Xoʻroz Aleksandr Grexov, Dima Kovalenko, Injir mushuk rasmlarida ham uchraydi. Mahalliy onlayn bozorlarda u faol qidirilmoqda.

Xoʻroz pysanky (Pasxa tuxumlari) uchun mashhur mavzulardan biriga aylandi. Masalan, litvalik dizayner Laimės Kūdikis uni tuxumlardan biriga joylashtirdi. 2022-yil 9-aprelda Buyuk Britaniya Bosh vaziri Boris Jonsonning Kiyevga tashrifi chogʻida Ukraina Prezidenti Vladimir Zelenskiy xuddi shunday sopol xoʻrozlar sovgʻa qilgan edi.

 

Turkum:Ukraina
Turkum:Ukraina-Rossiya
Turkum:Ukraina madaniyati
Turkum:Ukraina sanʼati
Begin Again

Begin Again 2013-yilda ekranlarga chiqarilgan komediya-drama janridagi AQSh filmidir. Exclusive Media, Sycamore Pictures, Black Label Media, Likely Story va Apatow Productions studiyalari tomonidan ishlangan hamda The Weinstein Company tomonidan tarqatilgan. Film rejissori — John Carney, produserlari — Anthony Bregman, Tobin Armbrust va Judd Apatow, ssenariy muallifi esa Carneydir. Filmda bosh rollarni Keira Knightley va Mark Ruffalo ijro etgan.

Filmning ilk relizi 7-sentabr 2013-yilda boʻlib oʻtgan. Film mablagʻi $8 millionni tashkil etib, kartina umumjahon boʻylab $65 million daromad qilgan.

 Rollarda 
 Keira Knightley — Gretta James
 Mark Ruffalo — Dan Mulligan
 Adam Levine — Dave Kohl
 Catherine Keener — Miriam Hart
 Hailee Steinfeld — Violet Mulligan
 James Corden — Steve
 CeeLo Green — Troublegum
 Yasiin Bey — Saul
 Rob Morrow — bosh direktor
 Maddie Corman — Phillis
 Aya Cash — Jenny
 Jennifer Li — Mim

 Musiqasi 

 

 
 

Turkum:2013-yil filmlari
Turkum:Ingliz tilidagi filmlar
Turkum:AQSh filmlari
Turkum:AQSh komediya filmlari
Turkum:AQSh dramatik filmlari
Beckhamdan qolishma

Beckhamdan qolishma (Bend It Like Beckham) 2002-yilda ekranlarga chiqarilgan sport haqidagi AQSh filmdir. Film rejissori — Gurinder Chadha, produserlari — Chadha va Deepak Nayare, ssenariy mualliflari esa Paul Mayeda Berges, Guljit Bindra va Chadhadir. Filmda bosh rollarni Parminder Nagra, Keira Knightley, Jonathan Rhys Meyers, Anupam Kher, Juliet Stevenson, Shaznay Lewis va Archie Panjabi ijro etgan.

Filmning ilk relizi 2002-yilda boʻlib oʻtgan. Film mablagʻi $6 millionni tashkil etib, kartina umumjahon boʻylab $76 million daromad qilgan.

 Rollarda 

 Oʻzbekcha dublyaj 
 Oybarchin Bakirova — Jesminder „Jess“ Kaur Bhamra
 Zulxumor Moʻminova — Juliette „Jules“ Paxton
 Mehriddin Rahmatov — Joe
 Sanjar Saʼdullayev — Mohaan Singh Bhamra

Film Oʻzbekiston televideniyesi kinomarkazida oʻzbek tiliga oʻgirilgan. Dublyaj rejissori — Shamsiddin Isomiddinov, rejissor assistenti — Mukarram Asqarova, tarjimon — Dalnira Maqsudxoʻjayeva, muharrir — Nodira Fozilova.

 Musiqasi 
 Reliz (Buyuk Britaniya) 
 Craig Pruess & Bally Sagoo Feat. Gunjan — „Titles“
 Blondie — „Atomic“
 Backyard Dog — „Baddest Ruffest“
 B21 — „Darshan“
 (Movie Dialogue) — „Itʼs Beckham’s Corner“
 Victoria Beckham — „I Wish“
 (Movie Dialogue) — „Learn To Cook Dahl“
 Malkit Singh — „Jind Mahi“
 Nusrat Fateh Ali Khan — „Tere Bin Nahin Lagda“
 Bally Sagoo Feat Gunjan — „Noorie“
 (Movie Dialogue) — „Juicy Juicy Mangoes“
 Basement Jaxx — „Do Your Thing“
 (Movie Dialogue) — „Eyes Down“
 Texas — „Inner Smile“
 Melanie C — „Independence Day“
 (Movie Dialogue) — „Canʼt Make Round Chapattis“
 Hans Raj Hans — „Punjabiyan Di Shaan“
 Gunjan — „Kinna Sohna“
 Tito Beltrán — „Nessun Dorma“
 (Movie Dialogue) — „The Offside Rule Is“
 Bina Mistry — „Hot Hot Hot“
 Craig Pruess & Bally Sagoo Feat. Gunjan — „Hai Raba!“
 Curtis Mayfield — „Move on Up“

 Reliz (AQSh) 
 Craig Pruess & Bally Sagoo Feat. Gunjan — „Titles“
 (Movie Dialogue) — „Itʼs Beckham’s Corner“
 Texas — „Inner Smile“
 Malkit Singh — „Jind Mahi“
 Bally Sagoo Feat Gunjan — „Noorie“
 (Movie Dialogue) — „Learn To Cook Dahl“
 Victoria Beckham — „I Wish“
 (Movie Dialogue) — „Juicy Juicy Mangoes“
 Gunjan — „Kinna Sohna“
 Partners in Rhyme (featuring Nusrat Fateh Ali Khan) — „Tere Bin Nahin Lagda“
 (Movie Dialogue) — „Canʼt Make Round Chapattis“
 Melanie C — „Independence Day“
 B21 — „Darshan“
 (Movie Dialogue) — „Eyes Down“
 Bina Mistry — „Hot Hot Hot“
 Blondie — „Atomic“
 Craig Pruess & Bally Sagoo Feat. Gunjan — „Hai Raba!“
 Tito Beltrán — „Nessun Dorma“
 

 
 
 
 

Turkum:2002-yil filmlari
Turkum:AQSh filmlari
Turkum:AQSh komediya filmlari
Turkum:AQSh dramatik filmlari
Turkum:Sport haqidagi AQSh filmlari
Turkum:LGBT mavzuli filmlar
Turkum:Buyuk Britaniya filmlari
Turkum:Germaniya filmlari
Turkum:Ingliz tilidagi filmlar
Turkum:AQSh romantik filmlari
The Duchess

The Duchess 2008-yilda ekranlarga chiqarilgan tarixiy drama janridagi AQSh filmidir. Qwerty Films, Magnolia Mae Films va BBC Films studiyalari tomonidan ishlangan hamda Pathé Distribution, BIM Distribuzione va Paramount Vantage tomonidan tarqatilgan. Film rejissori — Saul Dibb, produserlari — Michael Kuhn va Gabrielle Tana, ssenariy mualliflari esa Jeffrey Hatcher, Anders Thomas Jensen va Saul Dibbdir. Filmda bosh rollarni Keira Knightley, Ralph Fiennes, Charlotte Rampling, Dominic Cooper, Hayley Atwell, Simon McBurney, Aidan McArdle va John Shrapnel ijro etgan.

Filmning ilk relizi 2008-yilda boʻlib oʻtgan. Film mablagʻi $13 millionni tashkil etib, kartina umumjahon boʻylab $43 million daromad qilgan.

 Rollarda 
 Keira Knightley — Georgiana Cavendish
 Ralph Fiennes — William Cavendish
 Hayley Atwell — Lady Elizabeth 'Bess' Foster
 Charlotte Rampling — Georgiana Spencer, Georgiananing onasi
 Dominic Cooper — Charles Grey
 Aidan McArdle — Richard Brinsley Sheridan
 Simon McBurney — Charles James Fox
 Sebastian Applewhite — Sir Augustus Clifford
 Calvin Dean — Devonshire House Servant
 Emily Jewell — Nanny
 Richard McCabe — Sir James Hare
 Bruce Mackinnon — Sir Peter Teazle rolini oʻynagan aktyor
 Alistair Petrie — Heaton
 Georgia King — Lady Teazle rolini oʻynagan aktrisa
 Camilla Arfwedson — Lady Charlotte

 

 
 
 
 

Turkum:2008-yil filmlari
Turkum:Ingliz tilidagi filmlar
Turkum:AQSh filmlari
Turkum:AQSh dramatik filmlari
Turkum:Buyuk Britaniya filmlari
Turkum:Buyuk Britaniya drama filmlari
Turkum:Fransiya filmlari
Turkum:Italiya filmlari
Turkum:AQSh romantik filmlari