Zhantas/Cleaned-Uzbek_Wikipedia huggingface dataset:
Belgrad qamali (1456)

Belgrad qamali-1456-yil 4-22-iyul kunlari boʻlgan Belgradning harbiy blokadasi edi. 1453-yilda Konstantinopol qulagandan soʻng, Usmonli sultoni Mehmed II Fotih Vengriya Qirolligini oʻziga boʻysundirish uchun oʻz mablagʻlarini toʻpladi. Uning bevosita maqsadi Belgrad shahrining chegara qal’asini olish edi. Soʻnggi yigirma yil ichida turklarga qarshi koʻplab urushlar olib borgan Tem Xunadi va Vengriya sarkardasi Jon Xunyadi qal’aning mudofaasini tayyorladi.

Qamal katta jangga aylandi va Xunyadi toʻsatdan qarshi hujumni amalga oshirdi va Usmonli lagerini agʻdarib tashladi va oxir oqibatda yarador Mehmed II Fotihni qamalni olib tashlash va chekinishga majbur qildi. Jang jiddiy oqibatlarga olib keldi, chunki u yarim asrdan koʻproq vaqt davomida Vengriya Qirolligining janubiy chegaralarini barqarorlashtirdi va shu bilan Usmoniylarning Yevropada oldinga siljishini sezilarli darajada kechiktirdi.

Rim papasi ham gʻalabani nishonladi, chunki u ilgari barcha katolik qirollariga Belgrad himoyachilarining gʻalabasi uchun ibodat qilishni buyurgan edi. Gʻalaba kuni—22-iyul bugun ham esdalik kuni sifatida Vengriyada nishonlanadi.
 Tayyorgarlik 
thumb|left|250px|XVII asrda Belgrad qal’asining shimoliy devori
1455-yil oxirida Jon Xunyadi Belgradni himoya qilishga tayyorgarlik koʻrishni boshladi. Oʻz mablagʻi hisobiga u oʻzining kuyovi Mixali Szilagyi va oʻzining toʻngʻich oʻgʻli Laslo qoʻmondonligi ostida kuchli garnizon bilan qurollangan edi.

Xunyadining ittifoqdoshi boʻlgan italyan franciskalik rohibi Jovanni da Kapistrano Xunyadining ishiga dehqonlar va mahalliy qishloq uy egalarini jalb qilish uchun salib yurishni vaʼz qildi. Yollangan jangchilar qurolsiz edilar. Ammo ular juda katta motivatsiyaga ega edilar. Yollanganlar Xunyadi bayrogʻi ostida yigʻildi, uning qoʻshini tajribali yollanganlarning kichik guruhlari va bir necha mayda ritsarlarning guruhlaridan iborat edi. Umuman olganda, Xunyadi 25-30 000 kishidan iborat kuch tuzishga muvaffaq boʻldi.

 

Turkum:Usmonli imperiyasi ishtirokidagi janglar
Turkum:Usmonli-Vengriya urushlari
Turkum:Mehmed II ning janglari
Sofiya qamali

Sofiya qamali-1382-yil yoki 1385-yillar orasida Bolgariya-Usmonli urushlari davomida yuzaga kelganAndreev, p. 283 . Usmonli imperiyasi bu davrga kelib yaanada kuchayib, oʻz yerlarini Yevropa tomonga tobora kengayib borayotgan edi. 1373-yilda Bolgariya imperatori Ivan Shishman oʻz mamlakatini Usmonlilardan himoya qila olmagach, Usmonli vassali boʻlishga va singlisi Kera Tamarani oʻz sultoni Murod I ga berishga rozi boʻldi, shundan soʻng Usmonlilar bosib olingan qal’alarni qaytarib berdilar. Tinchlik boʻlishiga qaramay, 1380-yillarning boshlarida Usmoniylar oʻz yurishlarini qaytadan boshladilar va Serbiya va Makedoniyaga olib boruvchi asosiy aloqa yoʻllarini boshqaruvchi muhim Sofiya shahrini qurshab oldilar. Bizning davrimizga qadar Sofiya qamali haqida juda oz maʼlumotlar yetib kelgan. Usmonlilar qoʻshini shaharni qamal qilishdi ammo qoʻlga kirita olishmadi. Qal’ani bosib olish urinishlari puchga chiqqandan soʻng, qamalni nazoratini qilayotgan qoʻmondon Lala Shahin posho qamalni toʻxtatish haqida buyruq berdiAndreev, p. 283. Biroq turklar shunchaki qamalni toʻxtatib ortga qaytish niyatlari yoʻq edi. Usmonli askarlari qamalni toʻxtatib, qal’a hukmdorini tashqariga chiqishini kutishdi va uni qoʻlga olishni maqsad qilishdi. Ular oʻz oʻylagan maqsadlarini amalga oshirishdi va qal’a hukmdorini Yanukani qoʻlga olishdi. Oʻz liderlaridan ayrilgan bolgarlar qal’ani Usmonli imperiyasi qoʻshiniga taslim etishga majbur boʻldilar. Shahar devorlari vayron qilindi va Usmonli garnizoni oʻrnatildi. Shimoli-gʻarbiy yoʻl tozalangach, Usmoniylar yana yurishga chiqdilar, 1386-yilda Pirot va Nishni egallab olishdi va shu bilan Bolgariya va Serbiya taslim etishdi.

 Urush natijasi 
Urush Usmonli imperiyasining toʻliq gʻalabasi bilan yakun topdi.
 

 
Turkum:Bolgariya-Usmonli urushlari

Turkum:Usmonli imperiyasi ishtirokidagi janglar
Zigetvar qamali

Szigetvár qamali-1566-yil Usmonli imperiyasi sultoni Sulaymon Qonuniy tarafidan amalga oshirilgan qamaldir. Bu qamal Usmonli hukmdori hayotidagi eng soʻngisi boʻldi. Qamal yakuniga yetmasidan oldin Sulton Sulaymon Qonuniy oʻz chodirida olamdan oʻtgan. Qamal Usmonli imperiyasining gʻalabasi bilan yakunlangan.

 Qamaldan oldin 
thumb|left|200px|Usmonli miniaturasida jang
1526-yil 29-avgustda Shoh Lui II boshchiligidagi Vengriya Qirolligining qoʻshinlari Moxashlar jangida Sulaymon I boshchiligidagi Usmonli qoʻshinlari tomonidan magʻlubiyatga uchradilar.Turnbull (2003), p. 49. Lui jangda merosxoʻrsiz vafot etdi. Xorvatiya va Vengriya Gabsburglar va Usmonli imperiyasi oʻrtasidagi bahsli hududga aylanib qoldi. Gabsburg uyidan Ferdinand I, Muqaddas Rim imperatori Charlz V ning akasi Lui II ning singlisiga uylandiTurnbull (2003), pp. 49-51. va Vengriya va Xorvatiya zodagonlari tomonidan qirol etib eʼlon qilindiCorvisier and Childs (1994), p. 289Milan Kruhek: Cetin, grad izbornog sabora Kraljevine Hrvatske 1527, Karlovačka Županija, 1997, KarlovacR. W. Seton -Watson:The southern Slav question and the Habsburg Monarchy page 18.

Vengriya taxti Ferdinand va Transilvaniyadan Jon Zapolyaning sulolaviy tortishuviga aylandi. Sulaymon Zapolyani butun Vengriya hokimi qilib berishga vaʼda bergan edi. 1512-yil va 1528-yillarda Usmonli qarshi hujumi tufayli Ferdinand oʻzining barcha hududiy boyliklarini tortib olganida, Ferdinand Vengriyaga qarshi daʼvolarini amalga oshirish uchun yoʻlga chiqdi va 1527-yilda Jon Zapolyadan Budani tortib oldi.Hungarian epic poem "Peril of Sziget", written by Nicholas VII Zrinski

 Kichik urush 
 

Turkum:Usmonli imperiyasi ishtirokidagi janglar
Turkum:Usmonli-Gabsburg urushlari
Turkum:Sulaymon I
Mohács jangi

Mohach jangi-Markaziy Yevropa tarixidagi eng jiddiy janglardan biri boʻlgan. 1526-yil 29-avgust kuni Vengriya Qirolligi Mohach yaqinida Lui II boshchiligidagi Vengriya Qirolligi va Sulaymon I boshchiligidagi Usmonli imperiyasi kuchlari oʻrtasida jang boʻladi. Usmonli gʻalabasi bir necha asrlar davomida Vengriyaning Usmonli imperiyasiga qaram boʻlishiga va Gabsburg monarxiyasi va Transilvaniya knyazligiga boʻlinishiga olib keldi. Keyinchalik Lui II ning oʻlimi Vengriya va Bogemiyada Yagiellonlar sulolasining tugashiga olib keldi, ularning sulolaviy daʼvolari Gabsburg sulolasiga oʻtdi. Mohach jangi bilan Oʻrta asrlar Vengriyasi ham barham topdi.

 Jangga tayyorgarlik 
thumb|left|1526-yilgacha Vengriya Qirolligi va u Mohach jangidan keyin boʻlingan 3 qismi: Vengriya qirollik oilasi, Transilvaniya va Usmonli imperiyasi qoʻshib olingan qismlari.|300px

Vengerlar uzoq vaqt davomida Yevropaning janubi-sharqida Usmoniylarning kengayishiga qarshi chiqishgan, ammo 1521-yilda turklar Dunay daryosidan yuqoriga koʻtarilib, Nandorfehervarni (hozirgi Belgrad, Serbiya) — Dunaydagi eng kuchli venger qal’asi va Sababsni (hozirgi Sabab, Serbiya) egallab olishgan.

Nandorfehervarning qoʻldan ketishi Vengriyada xavotir uygʻotdi, lekin qirol boshchiligidagi ulkan 60.000 kuchli armiya qoʻshini qarshi chiqishga harakat qilgan. Ammo qoʻshin juda sekin harakatlangan va yetarli oziq-ovqat olmagan. Shuning uchun armiya ochlik va kasallik ostida oʻz-oʻzidan tarqaldi, hatto Belgradni yangi oʻrnatilgan turk garnizonlaridan tortib olishni ham eplay olmadi. 1523-yilda jasur ruhoniy-askar arxiyepiskop Pale Tomori Janubiy Vengriya sardori boʻldi. U chegarani himoya qilishda oʻzining shaxsiy yepiskoplik mablagʻlaridan ishlatishga majbur boʻldi. Petrvaradin 1526-yil 15-iyulda qal’a garnizonlarining yoʻqligi sababli turklar tomoniga egallandi. Petervradin va Buda oʻrtasidagi Duna boʻylab taxminan 400 km masofada biron bir vengriyalik shaharcha, qishloq yoki biron bir istehkom yoʻq edi.
 Jang 
thumb|left|Mohach jangi Usmonli miniaturachilar qalamida
thumb|Armiya kapitani general Pom Tomori oʻzining oltin zirhida (1526)
thumb|Qirol Lui II jasadi
Vengriya Pavia jangida qirol Frensis I ga oʻxshash tarzda qurilgan va asosan zirhli otlarga (jandarm ritsarlariga) asoslangan eski qurollangan ritsarlarga tayanadigan qimmat, ammo eskirgan armiya qurdi. Vengriya jang maydoni ikki chiziqdan iborat edi. Birinchisida yollanma piyoda va artilleriya markazi va ikkala qanotda otliqlarning koʻp qismi bor edi. Ikkinchisi — piyoda va otliq qoʻshin"The Battle of Mohacs: The Fall of the Hungarian Empire", by Richard H. Berg, published in Against the Odds, Volume 3, Number 1, September 2004. Usmonli armiyasi artilleriya va elita, mushk bilan qurollangan yangilar atrofida qurilgan zamonaviyroq kuch edi. Qolgan qismi feodal Timarli otliq qoʻshinlari va Rumeliya va Bolqonlarning harbiy xizmatdan olinadigan yigʻimlaridan iborat ediOttoman army wikipedia page.

 

 
Sulaymon I

Zigetvar qamali
Turkum:Usmonli imperiyasi ishtirokidagi janglar
Turkum:Usmonli-Gabsburg urushlari
Turkum:Sulaymon I
Qozon konservatoriyasi

N.G.Jiganova nomidagi Qozon konservatoriyasi— Qozon shahridagi oliy musiqa bilim yurti. Jiganov Nozib Gayazovich sharafiga nomlangan. Rossiya va dunyoning yetakchi musiqa universitetlaridan biri. 
 Tarixi 
1945-yil konservatoriyaga asos solingan. Qozon davlat konservatoriyasi Oʻrta Volga va Ural mintaqalari: Tatariston, Boshqirdiston, Chuvashiya, Udmurtiya, Mordoviya, Mari El respublikalari uchun yuqori malakali musiqachilar (oʻqituvchilar, ijrochilar, bastakorlar, musiqashunoslar) uchun oʻquv markazi sifatida tashkil etilgan. Uning birinchi rektori tatar madaniyatining taniqli arbobi, bastakor Nozib Jiganov (1911-1988) edi. Qozon bastakorlar maktabi professorlar G. Litinskiy, A. Leman, N. Jiganov rahbarligida tashkil etilgan. 1990-yilda konservatoriya nashr etish huquqini oldi va ilmiy, oʻquv va musiqiy nashrlarni chiqara boshladi; 1993-yilda universitetda opera studiyasi ochildi. Konservatoriyada muntazam ravishda musiqachilarning turli tanlovlari oʻtkaziladi. Taʼlim das 8 fakultet va 20 kafedrada amalga oshiriladi. Qozon konservatoriyasida aspirantura (3 yillik oʻqish) va assistent — mutaxassisliklarni bajarish amaliyoti (2 yil oʻqish) mavjud. Qozon konservatoriyasi binolaridan birida, shuningdek, N. G. Jiganov nomli oʻrta maxsus musiqa maktabi mavjud.

 

Turkum:Rossiyadagi universitetlar
Qozon davlat tibbiyot universiteti

Qozon davlat tibbiyot universiteti—Qozon shahridagi davlat oliy tibbiy oʻquv yurti.

Universitetning tashkil etilgan sanasi 1814-yil 14-maydir. Shu kuni Imperator Qozon universiteti tibbiy boʻlimi kengashining birinchi yigʻilishi boʻlib oʻtdi. RSFSR SNK-ning 1930-yil 5-noyabrdagi 132-sonli qaroriga binoan oʻquv muassasasi mustaqil muassasa maqomini oldi .

 Tarixi 
1804-yil 18-noyabrda Qozon universiteti imperator Aleksandr I tomonidan tashkil etilgan boʻlib, unga tibbiyot fanlari kafedrasi kiritilgan. Tibbiyot fanlari fakultetining ochilishi 1814-yil 15-mayda boʻlib oʻtdi.

1837-yilda Anatomik Teatr (kech klassizmning durdona asari) va universitet klinikasi (1840) qurilishi yakunlandi. Universitetning birinchi professorlari K.F.Fuchs, F.X.Erdman, I.O.Braun, N.A.Skandovskiy, E.F. Aristov boʻlgan.

1893-yilda Nevrologik byulleten, 1901-yilda Qozon tibbiy jurnali nashr etila boshlandi.

1994-yil 24-aprel kuni universitet maqomini oldi.

Qozon tibbiyot maktabi bitiruvchilari orasida 30 dan ortiq akademiklar va Rossiya Fanlar akademiyasi va Tibbiyot fanlari akademiyasining tegishli aʼzolari bor.

 Fakutetlar 
NomiAsos solingan yiliDavolash 1814Profilaktika 1930Pediatriya 1932Tish shifokorilik 1954Farmasevtika 1975Ijtimoiy ish va oliy hamshiralik taʼlimi 1991; 1994Mediko-Biologiya 2011
Qozon davlat agrar universiteti

Qozon davlat agrar universiteti— Rossiya Federatsiyasining Tatariston Respublikasi markazi Qozon shahrida joylashgan Rossiya Federatsiyasi Qishloq xoʻjaligi vazirligi xodimlarini tayyorlash, qayta tayyorlash va malakasini oshirish tizimidagi oliy oʻquv yurti hisoblanadi. Bu universitet Tatariston Respublikasining agranomiya sohasiga yetuk mutaxassislarni yetkazib beradi.
 Tarixi 
Qozon davlat agrar universiteti dastlab ikki taʼlim muassasasining bir-biriga qoʻshilishidan hosil boʻlgan. 1922-yil 22-mayda Politexnika instituti qishloq xoʻjaligi fakulteti va Qozon universitetining oʻrmon fakulteti birlashmasi asosida Qozon qishloq va oʻrmon xoʻjaligi instituti tashkil etildi. Oʻtgan yillar davomida institut tuzilmasi bir necha bor oʻzgartirildi. Turli davrlarda zootexnika, meva-sabzavot, agro-oʻrmonchilik fakultetlarida mashgʻulotlar olib borilgan.
 Mashhur bitiruvchilari 
 Tolskiy Andrey Petrovovich — Rossiyaning Sovet davridagi oʻrmon xoʻjaligi olimi, nazariyotchisi, Rossiyaning qurgʻoq hududlarida oʻrmonlarni tiklashning tarafdorlaridan, oʻrmon madaniyati va meteorologiya mutaxassisi boʻlgan. Oʻqituvchi, professor. Mari ASSRda xizmat koʻrsatgan fan arbobi.

 

 

Turkum:Rossiyadagi universitetlar
Rossiya islom instituti

Rossiya islom instituti — Rossiyadagi nodavlat oliy kasb-hunar taʼlimi muassasasi. Qozon shahrida joylashgan. Shuningdek, Rossiya Islom universiteti nomi bilan ham tanilgan — shunday nizom asosida ushbu oʻquv yurti 2009-yilgachahttp://www.tatar-inform.ru/news/2010/03/30/212396/ Представители Российского исламского института пояснили ситуацию с преобразованием вуза// Татар-информ, 30 Марта 2010 faoliyat koʻrsatgan. Asosiy maqsad islom ilmlari sohasidagi mutaxassislarni, dunyoviy fanlar boʻyicha umumiy maʼlumotga ega boʻlgan yuqori malakali musulmon ruhoniylarini tayyorlashdir. Institut Islom dunyosi universitetlari Federatsiyasi Ijroiya qoʻmitasining aʼzosi hisoblanadi.

Rektor — Rafik Muhametshovich Muhametshin.

 Tarixi 
Rossiya Islom Instituti — Rossiyada 1998-yilda tashkil etilgan birinchi oliy kasbiy islom taʼlimi muassasasi hisoblanadi.

Rossiya islom institutini asoschilari:
 Rossiya muftiylari kengashi
 RT Musulmonlar diniy boshqarmasi
 Tarix instituti S. Marjani, Tatariston Respublikasi Fanlar akademiyasi

Rossiya islom institutining asosiy maqsadi zamonaviy musulmon ziyolilarini islom ilohiyoti sohasidagi mutaxassislarni, Rossiya, musulmon ummatiga xizmat qilish uchun moʻljallangan tarix, huquq, til, islom iqtisodiyoti sohasidagi yuqori malakali mutaxassislarni tayyorlash orqali tarbiyalashdir.

Institutda qabul qilingan yetakchi diniy maktab Imom Abu Hanifa mazhabidir. Institut boshqa diniy maktablarga nisbatan Rossiya Federatsiyasining koʻpgina musulmonlari uchun odatiy boʻlgan hanafiylik diniy-huquqiy maktabining tiklanishida faol ishtirok etmoqda.

Institut bakalavriat va magistratura dasda oliy kasb-hunar taʼlimi davlat taʼlimi standartlari asosida oʻquv faoliyatini olib boradi, islom ilohiyoti sohasida ilmiy izlanishlar olib boradi, amaldagi oʻquv das uchun malaka oshirish va kasbiy qayta tayyorlashni amalga oshiradi.

Rossiya islom instituti 2007-yilda Rossiya Federatsiyasi Taʼlim va fan vazirligidan davlat akkreditatsiyasini olgan Rossiyadagi birinchi islom taʼlimi muassasasidir.

 

 

Turkum:Rossiyadagi universitetlar
Joe Pesci

Joseph Frank Pesci (1943-yil 9-fevralda tugʻilgan) – amerikalik aktyor va musiqachi. Uch karra Oscar va uch karra Oltin Globus mukofotlari nomzodi. Oscar va BAFTA mukofotlari sovrindori.

Pesci kinodagi faoliyati 1961-yildan boshlangan. Robert De Niro va Martin Scorsese bilan hamkorligda tanilgan. „Raging Bull“ (1980), „Once Upon a Time in America“ (1984), „Moonwalker“ (1988), „Goodfellas“ (1990), „Uyda yolgʻiz“ (1990), „Uyda yolgʻiz 2“ (1992), „Kasino“ (1995) va „Irlandiyalik“ (2019) kabi filmlarda suratga tushgan.

 

 

 

Turkum:BAFTA mukofoti sohiblari
Turkum:Amerikalik erkak aktyorlar
Turkum:Amerikalik erkak televideniye aktyorlari
Turkum:Amerikalik erkak qoʻshiqchilar
Turkum:Yashayotgan insonlar
Mirniy

Mirniy — Rossiya Federatsiyasining Saxa Respublikasidagi Mirniy tumanining shahar va maʼmuriy markazi boʻlib, Irelyax daryosida (Vilyuy havzasi), respublikaning poytaxti Yakutskdan 820 km (510 milya) gʻarbda joylashgan. 2010-yilgi aholini roʻyxatga olish natijalariga koʻra, uning aholisi 37,188 kishi edi.
 Tarixi 
Mirny 1955-yilda Yuriy Xabardin boshchiligidagi ekspeditsiya tomonidan yaqinda kimberlit trubasi topilganidan keyin tashkil etilgan. Unga shahar maqomi 1959-yilda berilganRegistry of the Administrative-Territorial Divisions of the Sakha Republic
.

 Iqtisod 
Mir koni shahar ichida joylashgan. Bu ochiq kondir, uning chuqurligi 525 metr (1,722 fut) va diametri 1,25 kilometr (0,78 mil) dunyodagi toʻrtinchi eng yirik hisoblanadi. Ishlab chiqarish 2004-yilda toʻxtatildi, 2011-yilda esa konning tiklanishi qisqarganligi va uzoq shimoliy iqlim sharoitida ishlash xarajatlari tufayli butunlay yopildi.
Qozogʻistonda taʼlim

Sovet Ittifoqidan mustaqillikka erishgandan soʻng, Qozogʻistonda taʼlimni „davlat tomonidan moliyalashtirish“ qisqartirildi. 1991-yilda yalpi ichki mahsulotning 6 foizidan 1994-yilda 3 foizga tushdi, 1999-yilda esa bu koʻrsatkich 4 foizgacha koʻtarildi. Boshlangʻich va oʻrta maktab oʻqituvchilari yomon maosh oladilar; 1993-yilda 30,000 dan ortiq oʻqituvchilar (yoki 1990-yildagi oʻqituvchilarning yettidan bir qismi) taʼlimni tark etdilar, ularning aksariyati koʻproq daromadli ish qidirish uchun ketdilar.

1994-yilda Qozogʻistonda 8575 boshlangʻich va oʻrta maktabga (birdan oʻn birgacha), taxminan 3,2 million oʻquvchi qatnashdi. 1992-yilda Qozogʻistondagi 8500 ga yaqin bolalar maktabgacha taʼlim muassasalariga qatnadilar. 1994-yilda respublikaning oltmish bitta oliy oʻquv yurtida 272,1 ming talaba tahsil oldi. Talabalarning ellik toʻrt foizi qozoq, 31 foizi ruslar edi.

Qozogʻistonning 1995-yilgi konstitutsiyasi majburiy, ijtimoiylashtirilgan oʻrta maktab taʼlimini beradi. Fuqarolar ijtimoiylashtirilgan oliy oʻquv yurtlari uchun raqobatlashadi. Xususiy taʼlim mamlakatda oʻsib bormoqda, oʻquvchilarning 5 foizga yaqini xususiy maktablarda oʻqiydilar, ular asosan oʻzboshimchalik bilan davlat nazorati ostida qoldirilgan.

2002-yilda Osiyo Taraqqiyot Banki Qozogʻistonga taʼlim sohasidagi muhim muammolar va ustuvorliklarni aniqlash va hukumatning taʼlim sohasini rivojlantirish strategiyasini kuchaytirishga hissa qoʻshish uchun texnik yordam koʻrsatdi34460-012: Education Sector Development Strategy Asian Development Bank. Amerika Qoʻshma Shtatlari 2004-yilda Tinchlik korpusining 137 aʼzosiga „taʼlim va NNTni rivojlantirishda“ ishlashni taʼminladiU.S. Assistance to Kazakhstan - Fiscal Year 2004 U.S. Department of State.

1999-yilda Qozogʻistonda erkaklarning 99,1 % va ayollarning 97,7 % oʻqish yozishni bilganKazakhstan CIA World Factbook.

Amerika Qoʻshma Shtatlari Davlat kotibi Kondoliza Rays 2006-yil 12-13-oktabr kunlari Qozogʻistonga tashrif buyurganida, u: "Har qanday davlatning kelajagi uning bilim darajasiga bogʻliq. Bu mening Qozogʻistonga toʻrtinchi tashrifimdir. Men allaqachon atirau va Almatida boʻlganman. Men har qanday mamlakat muvaffaqiyatining kaliti boʻlgan millatingizning maʼlumot darajasi yuqori ekaniga guvoh boʻldim-deganOfficial visit of US Secretary of State Condoleezza Rice to Kazakhstan Embassy of the Republic of Kazakhstan in the Republic of India.

 Taʼlim jarayoni 
 Maktabgacha taʼlim 
 

 

Turkum:Taʼlim
Turkum:Qozogʻiston
Nazarboyev universiteti

Nazarboyev universiteti (NU) — Qozogʻiston poytaxti Nur-Sultondagi avtonom tadqiqot universiteti. Qozogʻistonning birinchi Prezidenti Nursulton Nazarboyevning tashabbusi bilan 2010-yilda tashkil etilgan boʻlib, u xalqaro oʻqituvchilar va xodimlarga ega boʻlgan ingliz tilida oʻqitiladigan oʻrta maktabdir. Bakalavriat dasga qabul qilish darajasi 1: 8.5. Barcha bakalavr talabalari bepul oʻqiydilar va yaxshi bahodagi talabalar stipendiya oladilar. Oʻqituvchilar va talabalar sinfining nisbati 1: 9 ni tashkil qiladi.

Nazarboev universiteti milliy taʼlim tizimining afzalliklari va dunyoning eng yaxshi ilmiy va taʼlim amaliyotini oʻzida mujassam etgan Qozogʻiston oliy taʼlimining milliy brendiga aylanishni maqsad qilgan. Universitetning boshqaruv organlari — bu Ijroiya Kengashi, Vasiylik Kengashi va Oliy Vasiylik Kengashi. Oliy Vasiylik Kengashi raisi — Qozogʻiston Respublikasining sobiq Prezidenti Nursulton Nazarboyev.

 Tarixi 
 Dasturlar 

 

 
NU official website 
Advanced Robotics and Mechatronics Systems Laboratory (ARMS Lab)
National Laboratory Astana (NLA)
Astana LAboratory for Robotic and Intelligent Systems (ALARIS)
Laboratory of Medicinal and Molecular Electrochemistry (LAM Group)
Advanced Materials Research & Laser Technologies (AMRELAT) Laboratory
Turkum:Qozogʻistondagi universitetlar
Xoʻja Ahmad Yassaviy nomidagi xalqaro qozoq-turk universiteti

Ahmad Yassaviy Universiteti (Ahmet Iasaýı ýnıversıteti; ) — XII asrda yashagan soʻfiy shoiri Xoʻja Axmad Yassaviy nomi bilan atalgan Qozogʻistonning Turkiston shahridagi universitetdir. 1993-yilda tashkil etilgan bu universitetda 20,000 talaba tahsil oladi, ularning 10 foizi Turkiyadan. Ahmead Yassaviy Universiteti Tibbiy Markaz kasalxonasi Turkistondagi asosiy shaharchasida ishlaydi.

Universitet Qozogʻiston va Turkiya oʻrtasida „oʻzaro hamkorlik“ sifatida 1993-yilda Nursulton Nazarboyev va Sulaymon Demirel oʻrtasida tuzilgan kelishuv asosida tuzilgan. Universitet nizomiga binoan universitet rektori Qozogʻiston Respublikasi Oliy taʼlim kengashi tomonidan, birinchi prorektor esa Turkiya Respublikasi Oliy taʼlim kengashi tomonidan tayinlanadi. Vasiylik Kengashining yarmini har bir davlat tayinlaydi va Turkiya Boshqaruv Rahbarini tayinlaydiAhmet Yesevi University, Administration .

Universitet Kavkaz universitetlari assotsiatsiyasining aʼzosiTüm Uyeler. kunib.com.
 Tarixi 
IKTU kashfiyoti va shakllanish tarixi. X.A. Yassaviy Turkiston sivilizatsiyasida alohida oʻrin tutgan Turkiston shahrining 1500 yillik tarixi bilan bogʻliq. Qadimgi shaharning aniq geosiyosiy joylashuvi va uning turkiy xalqlarning tan olingan maʼnaviy markazi sifatida ahamiyatini hisobga olgan holda, universitetni tashkil etishdan asosiy maqsad zamonaviy yuqori malakali mutaxassislar tayyorlash bilan bir qatorda turkiyzabon xalqlarning qadimgi ilm-fan va madaniyat markazi — Turkiston shahrining tiklanishi va rivojlanishi edi. Shu asnosda bu buyuk tarixiy shaxs nomi berilgan universitet ochildi. Universitet 1991-yil 6-iyunda Respublikaning Birinchi Prezidenti Nursulton Abishevich Nazarboyevning shaxsiy tashabbusi bilan ochilgan (1991-yil 6-iyundagi 329-son, Olma-Ota qarori).
 

 
 Official site of IKTU

Turkum:Qozogʻistondagi universitetlar
Satbayev universiteti

Satbayev universiteti — Qozogʻistonning Olmaota shahridagi texnik universitet. Universitet Qozogʻistonning eng qadimgi texnik universiteti boʻlib, uning tarkibiga 10 ta muassasa va 27 ta boʻlim kiradi.

 Tarixi 
Oʻtgan asrning 30-yillarida xalq xoʻjaligining texnik-iqtisodiy holatini yaxshilash uchun oliy texnik taʼlimni rivojlantirish ustuvor vazifa sifatida belgilandi.

1933-yil 20-oktabrda SSSR Xalq Komissarlari Kengashining „Qozogʻiston uchun kadrlar tayyorlash toʻgʻrisida“ gi qarori bilan Qozogʻiston kon-metallurgiya instituti (KazMMI) ikki fakultetga ega boʻldi: Qozogʻiston poytaxtida togʻ-kon va rangli metallar, Olma-Ota.

1934-yil 19-sentabrda Qozoq kon-metallurgiya institutida birinchi oʻquv yili boshlandi.

 1934-1960 — Qozoq kon-metallurgiya instituti (KazMMI);
 1960-1994 — Qozoq politexnika instituti (KazPTI);
 1994 yildan — Qozoq milliy texnik universiteti (KazNTU).

V.I. Lenin nomidagi Qozoq politexnika instituti. Qozogʻiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 1994-yil 7-yanvardagi 43-sonli qarori va Xalq taʼlimi vazirligi tomonidan 1994-yil 2-fevralda chiqarilgan 1-sonli buyruq asosida Lenin Qozogʻiston milliy texnik universiteti deb nomlandi.

Qozogʻiston Respublikasi Hukumatining 1999-yil 22-sentabrdagi 1436-sonli qarori asosida Qozoqiston milliy texnik universiteti Kanish Satpayev nomi bilan atalgan. 1999-yil 8-dekabrda qabul qilingan 1879-sonli qarorga binoan, Kanish Satpayev nomidagi Qozoq milliy texnik universiteti respublika byudjeti tomonidan qoʻllab-quvvatlanadigan korxonaga aylantirildi.

Qozogʻiston Respublikasi Hukumatining 2001-yil 29-iyundagi 892-sonli qaroriga binoan, Kanish Satpayev nomidagi Qozoq milliy texnik universiteti Satbaev nomidagi Qozogʻiston milliy texnik universiteti deb oʻzgartirildi.

Hukumat tomonidan 2003-yil 11-fevralda qabul qilingan 149-sonli qaroriga asosan „Satbaev nomidagi Qozoq milliy texnik universiteti“ respublika byudjeti tomonidan qoʻllab-quvvatlanadigan korxona „Satbaev nomidagi Qozogʻiston milliy texnika universiteti“ qoshidagi xoʻjalik boshqaruvi huquqi asosida respublika korxonasi sifatida qayta tashkil etildi. Taʼlim va fan vazirligi tomonidan.
 

 
Turkum:Qozogʻistondagi universitetlar
Turkum:Olmaotadagi universitetlar
Qozoq milliy pedagogika universiteti

Qozoq milliy pedagogika universiteti  — Qozogʻistonning birinchi oliy oʻquv yurti. U 1928-yilda tashkil etilgan.

 Tarixi 
Taʼlim muassasasining asoschisi Qozoq taʼlim instituti boʻlib, 1920-yilda Toshkent pedagogika maktabi negizida tashkil etilgan oʻrta maxsus oʻquv yurti boʻlgan. 1920-yillarning oxirida Qozoq Taʼlim instituti qozoq oʻrta maktab oʻquvchilari uchun universitetlarga va ishchi fakultetlariga kirishga tayyorlov kurslariga aylantirildi. 1928-1929-yillarda maktabni Saken Seyfullin boshqargan. 1933-yil 15-oktabrda Qozogʻiston taʼlim instituti yopildi.

Kelajakdagi Qozoq milliy pedagogika universiteti 1928-yilda „Qozoq davlat universiteti“ nomi bilan tashkil etilgan. Ochilgan yili u uchta kafedra (fizika-matematik, tabiiy, lingvistik-pedagogik) boʻlgan yagona pedagogik fakultetdan iborat edi. 1928-1929 oʻquv yilida 124 talaba tahsil oldi, 9 oʻqituvchi ishladi.

30-yillarda S. Seyfullin, U. Jandosov, M. Auezov, S. Mukanov, B. Shalabaev, K. Djubanov va boshqalar institutda maʼruzalar oʻqidilar. Xuddi shu davrda, KazPI H. Bekxojin, M. Gabdullin, K. Jumaliev, T. Jarokov, O. Jutkov, M. Karataev, G. Ormanov va boshqalarni bitirgan. 1939-yildan boshlab aspirantura ish boshladi.

1974-yilda institut respublikaning asosiy pedagogik universiteti sifatida Qozogʻiston SSR Taʼlim vazirligi tizimidagi tematik toʻplamlarni, professor-oʻqituvchilar va aspirantlarning asarlarini nashr etish huquqiga ega boʻldi.
 

 
Turkum:Qozogʻistondagi universitetlar
Izmir Texnologiya instituti

Izmir Texnologiya instituti  — Turkiyaning Izmir shahridagi jamoat tadqiqot universitetidir. İYTE tabiiy fanlar va muhandislik sohalariga katta eʼtibor beradi va ilmiy izlanishlarga alohida eʼtibor qaratgan Turkiyadagi yagona institutdir. Izmir Texnologiya Instituti koʻpincha Turkiyaning eng yaxshi universitetlari qatorida tilga olinadi.

IYTE ning barcha boʻlimlarida darslar ingliz tilida olib boriladi.
 Tarixi va asosiy maʼlumotlar 
Egeyning Izmir shahrida 1992-yil 11-iyulda tashkil topgan boʻlib, Izmir Texnologiya Institutiga kirish mumkin boʻlgan asosiy taʼlim yoʻnalishlari — bu fan va texnologiyalar. Ushbu sohalarda universitetning asosiy maqsadi ilmiy tadqiqotlar, taʼlim, ishlab chiqarish, nashr etish va maslahat berishdirhttp://www.iyte.edu.tr/tanitim/1992-2006IYTERapor/EK1_IYTEnin_kurulusuna_iliskin_basvuru.pdf.

 Tashkilotlar 
thumb|IYTE texnoparkka kirish yoʻli|200px
 Fakultet va kafedralar 
IYTE 16 ta ilmiy boʻlimga ega, ularning koʻpi 3 ta fakultetda tashkil etilgan. Ushbu kafedralar bakalavr das uchun javobgardir.

Bulardan tashqari chet tillar kafedrasi va umumiy madaniy kurslar kafedrasi mavjud.

 İzmir Texnologiya Rivojlanish Zonasi 
thumb|A-3 Bino, IYTE Texnoparki
Izmir Texnologiya Rivojlanish Zonasi (odatda İYTE Teknopark deb nomlanadi) — bu IYTE kampusida 225,5 gektar maydonni egallagan ilmiy va tadqiqot parki. Aeroport, dengiz porti va uyushgan sanoat tumanlariga ulanish Izmir-Çeshme avtomagistrali tomonidan taʼminlanadi. Zonada 12.200 kvadrat metr yopiq maydonda beshta bino mavjud.

 

 

Turkum:Turkiyadagi texnologiya institutlari
Qoradengiz Texnologiya universiteti

Qoradengiz Texnologiya universiteti ( — Turkiyaning Qora dengiz mintaqasidagi Trabzondagi jamoat tadqiqot universiteti. 1955-yilda tashkil etilgan bu Turkiyadagi eng qadimiy toʻrtinchi universitetdir. Karadeniz Texnik Universiteti Turkiyadagi Oliy Taʼlim toʻgʻrisida 2547-sonli Qonunga muvofiq tashkil etilgan davlat universitetidir. Bunga asosan Turkiya parlamenti tomonidan ajratilgan davlat mablagʻlari yordam beradi.

Universitetda 80 ta kafedra, 12 ta fakultet va 6 ta magistratura maktabi mavjud. 2122 oʻqituvchi va 39763 talabaga ega boʻlgan Qoradengiz Texnologiya Universiteti Turkiyadagi eng yirik universitetlardan biridirhttp://www.ktu.edu.tr/dosyalar/yonetim_014f5.pdf.

 Tarixi 
1955-yil 20-mayda tashkil etilgan Karadeniz Texnik Universiteti (KTU) Turkiyaning toʻrtinchi eng qadimiy universiteti va Istanbul va Anqara tashqarisida tashkil etilgan birinchi universitetdir. Sakkiz yil oʻtgach, 1963-yil 19-sentabrda bugungi Karadeniz texnik universitetining poydevori boʻlgan tabiiy fanlar, qurilish muhandisligi-arxitektura, mexanika va elektrotexnika va oʻrmon xoʻjaligi fakultetlari tashkil etildi. Toʻrt oy oʻtgach, 1963-yil 2-dekabrda universitet oʻzining taʼlim faoliyatini boshladi. Talabalar turar joyi oʻshandan beri tobora kengayib bormoqda va barcha ijtimoiy, madaniy va sport talablari qondirilgach, u oʻrmonlarning yashil kamarida va oʻyin maydonchalarida oʻrnatilgan eng yaxshi saytga aylandi, bu esa uni eng yaxshi joylardan biriga aylantirmoqda.

Universitetning kengayishi 1973-yilda Yer haqidagi fanlar va tibbiyot fakultetlari ochilishi bilan davom etdi. Asosiy kampusdan oʻn ikki chaqirim narida yangi kampus tashkil etildi, u yerda turli xil oʻqituvchilik yoʻnalishlari boʻyicha koʻplab boʻlimlari boʻlgan oʻquv fakulteti tashkil etildi. Karadeniz Texnik Universiteti yangi boʻlimlarning kiritilishi bilan kengayib bormoqda. Aloqa va stomatologiya fakultetlari yaqinda tashkil etilgan akademik birliklardir.
thumb|270px|right
thumb|270px|right
thumb|270px|right
thumb|270px|right
thumb|270px|right
thumb
 Kompus 
 Asosiy kompus (Kanuni) 
 Rektorat
 Otaturk madaniyat markazi
 Faiq Ahmet Barutchi kutubxonasi
 Muhandislik fakulteti
 Fanlar fakulteti
 Xatlar fakulteti
 Arxitektura fakulteti
 Oʻrmon xoʻjaligi fakulteti
 Iqtisodiyot va maʼmuriy fanlar fakulteti
 Tibbiyot fakulteti
 Sogʻliqni saqlash fanlari fakulteti
 Stomatologiya fakulteti
 Farmatsiya fakulteti
 Tasviriy sanʼat fakulteti
 Chet tillari maktabi
 Heath Services kasb-hunar kolleji
 Turizm va mehmondoʻstlik ishi maktabi
 Ijtimoiy fanlar instituti
 Fan va texnologiyalar instituti
 Tibbiyot fanlari instituti
 Qora dengiz tadqiqot instituti
 Sud tibbiyoti instituti
 Tadqiqot markazlari
 Trabzon sogʻliqni saqlash fanlari maktabi
 Fotih kompusi 
 Fotiha Fakulteti
 Aloqa fakulteti
 Davlat konservatoriyasi
 Taʼlim fanlari instituti
 Trabzon ilohiyot maktabi
 Kasbiy oliy taʼlim jismoniy tarbiya va sport maktabi
 Akçaabat kompusi 
 Tasviriy sanʼat fakulteti
 Trabzon kasb-hunar kolleji

 

 

Turkum:Turkiyadagi universitetlar
Yoqut qoramollari

thumb|300px
Yoqut qoramollari — Saxa Respublikasidagi Arktik shimolida oʻstiriladigan qoramol zoti. Ular haddan tashqari chidamliligi va muzlash haroratiga bardoshliligi bilan ajralib turadi.

 Taʼrif 
thumb|Yoqut buqasi|left|200px
Yoqut qoramollari nisbatan oz miqdorda qolgan. Bu sigirlar quruq joylarda 110 va 112 sm balandlikda, tirik vazni 350 dan 400 kg gacha, buqalar 115 dan 127 sm gacha va vazni 500 dan 600 kg gacha boʻladiJuha Kantanen (30-dekabr 2009-yil): ″Article of the month — The Yakutian cattle: A cow of the permafrost.″ GlobalDiv Newsletter, 2009, issue no. 12, pp. 3-6. 1 picture. Retrieved 30-iyun 2013-yil.L.K. Ernst, N.G. Dmitriev (1989): ″Yakut (Yakutskii skot).″ In: N.G. Dmitriev, L.K. Ernst (eds.) (1989): Animal genetic resources of the USSR. FAO Animal Production and Health Paper 65. FAO Corporate Document Repository, Agriculture and Consumer Protection Department, Food and Agriculture Organization of the United Nations (FAO). Pp. 92-93. . Pdf-version . Retrieved 30-iyun 2013-yil.. Ularning qisqa, kuchli oyoqlari va chuqur, ammo nisbatan tor koʻkragi bor. Ularning rangi turlicha. U qora, qizil yoki dogʻli boʻlishi mumkin. Aksariyat hayvonlarning orqa qismida oq dorsal chiziq bor, qorongʻu hayvonlarda esa shoxlar orasidagi sochlar koʻpincha qizgʻish jigarrang rangga egaFood and Agriculture Organization of the United Nations / Domestic Animal Diversity Information System: ″Yakutskii Skot/Russian Federation.″ Retrieved 30-iyun 2013-yil..

Katta qorin va uzun ovqat hazm qilish tizimi ularga oʻtdan ham samarali foydalanishga imkon beradi. Qisqa yaylov mavsumida ular teri osti yogʻini juda tez koʻpaytiradi va qishda yomon ozuqa sharoitida omon qoladiAleksey Tolstyakov (Aleksej Tolstyakov): ″Yakutian cow (purebred indigenous species). Native born in Yakutia, Siberia / Russia.″ eYakutia, w/out date. 3 pictures. Retrieved 30-iyun 2013-yil..

Yoqut qoramollari sil, leykoz va brutsellyozga chidamliligini namoyish etadi.

 

 

Turkum:Qoramol
Anqara Yildirim Boyazid universiteti

Anqara Yildirim Boyazid universiteti — Turkiyaning Anqara shahrida joylashgan universitet. U 2010-yilda tashkil etilgan.

Yaratilganining birinchi yilida Erasmus bayonotini olish huquqiga ega boʻlgan universitet 100 dan ortiq xalqaro universitetlar, shu jumladan Florida universiteti, San-Antonio Texas universiteti, Sterling universiteti, Chester universiteti, Xan Yang universiteti, Maksim Gorkiy instituti bilan hamkorlik protokollarini imzolagan.

 Munosabatlari 
Universitet Kavkaz universitetlari assotsiatsiyasining aʼzosi hisoblanadiTüm Uyeler. kunib.com.
 Fakultetlar 
 Tibbiyot fakulteti
 Huquq fakulteti
 Gumanitar va ijtimoiy fanlar fakulteti
 Islom fanlari fakulteti
 Biznes maktabi
 Muhandislik va tabiiy fanlar fakulteti
 Sogʻliqni saqlash fanlari fakulteti
 Tasviriy sanʼat fakulteti
 Siyosiy fanlar fakulteti
 Arxitektura fakulteti
 Stomatologiya fakulteti
 Aerokosmik fanlar fakulteti
 Turk musiqasi davlat konservatoriyasi.

 Kompuslar 
 Asosiy Esenboga kompusi (Çubuk / Anqara)
 Milliy irade kompusi (Kechiören / Anqara)
 15 Iyul kompusi (Kechiören / Anqara)
 Cinna kompusi (Chankaya / Anqara)
 Bilkent kompusi (Chankaya / Anqara)
 Chubuk kompusi (Chubuk / Anqara)
 Ulus -Extra maʼmuriy binosi — (Altidağ / Anqara).

 

 
 Rasmiy veb-sayti
Turkum:Turkiyadagi universitetlar
Abdullah Gül universiteti

Abdullah Gül universiteti (AGU) — Turkiyaning Kayseri shahrida joylashgan sobiq prezident Abdullah Gül xayriya jamgʻarmasi (AGUV) tomonidan qoʻllab-quvvatlanadigan davlat universiteti.

 Tarixi 
thumb|200px
2010-yilda ochilgan universitetda 14 ta magistratura va bakalavr das boʻyicha 5 ta maktab mavjud. AGU barcha kurslari ingliz tilida olib boriladi. 
Abdulloh Gul Universitetini tashkil etish yoʻlidagi dastlabki qadamlar 2007-yilda Kayseri shahar kengashi va boshqa shaharning taniqli namoyandalari tomonidan qoʻyildi. Maqsad Kayseridagi taʼlimning mavqeini shaharning oʻz rivojlanishiga boʻlgan qarashiga muvofiq koʻtarish edi. AGU birinchi marta 2013-2014 oʻquv yilida talabalar uchun oʻz eshiklarini ochdi. Universitet taniqli Kayseri fuqarosi va Turkiya Respublikasining 11-prezidenti Abdulla Gul sharafiga nomlangan universitet 2010-yil 21-iyulda rasmiy ochilish marosimini oʻtkazdi. Universitetning birinchi yotoqxonasi Turkiyaning birinchi sanoat kompleksining oldingi qismida tashkil etilgan. Kelajakda universitetda Mimar Sinan nomi bilan tanilgan ikkinchi kampus ham ochiladi. Hozirda universitetning asosiy joylashgan joyi Yozgi kampus boʻlib, u 280.000 m² maydonni oʻz ichiga oladi, ammo universitet ikkinchi shaharcha — Mimar Sinan kampusini qurishni boshladi, u shahar markazidan tashqarida va rejalashtirilgan umumiy maydoni 360.000 m² ni tashkil etadi.
 Kampuslar 
thumb|Sumer kampusidan Erciyes togʻining koʻrinishi|left|260x260px
 Sumer kompusi 
AGU hozirgi shaharchasi sobiq toʻqimachilik fabrikasi ichida qurilgan boʻlib, hozirgi kunda 280.000 m² maydonni oʻz ichiga oladi. U Kayseri shahar markazidan oʻn daqiqa narida joylashgan boʻlib, oʻzining „Student Village“ da talabalar turar joyini taklif etadi. Yaqinda yotoqxonasi yangi poʻlatdan yasalgan bino ochilishi bilan kengaytirildi.
 Mimar Sinan kompusi 
AGU Kayseri shahar markazidan 14 km uzoqlikda (mashhur Kayseriyalik meʼmor Xoʻja Sinon nomi bilan) Mimar Sinan kampusini qurishni boshladi. Tugatgandan soʻng u universitetning asosiy shaharchasiga aylanadi va AGU servis tizimi uni shahar markaziga bogʻlaydi. Bundan tashqari, kelajakda shahar tramvayining filiali — shahar markazini sharqdan gʻarbga bogʻlaydigan Kayseray oromgohi orqali oʻtish rejalashtirilgan. Ushbu kelajakdagi kampus uchun rejalashtirilgan umumiy maydoni 360.000 m² dan ortiq (2/3 qismi yashil maydonlar va oʻrmonlar uchun ajratilgan).
 

Turkum:Turkiyadagi universitetlar
Sait Faik Abasıyanık

Sait Faik Abasıyanık — buyuk hikoyalar va sheʼrlar yozgan eng yirik turkiy yozuvchilardan biri boʻlgan va 1940-yillarning muhim adabiy namoyandasi deb hisoblangan. U turk adabiyotida yangi uslubni yaratdi va oʻzining mehnatkashlar, baliqchilar, bolalar, ishsizlar va kambagʻallarning qattiq, ammo insonparvarlik bilan tasvirlangan qisqa hikoyalarini turk hayotiga olib keldi. Uning hikoyalari shahar hayotiga bagʻishlangan va u Istanbulning qorongʻu joylarida yashovchilarni tasvirlab bergan. U shuningdek, „… inson qalbining azoblari va sevgi va xiyonat azoblari …“ ni ham oʻrgangan.
 Hayoti 
thumb|200px|Burgazadagi uning uyi, xozir Sait Faik Muzeyi
thumb|200px|Adib va uning onasini qabri
1906-yil 18-noyabrda Adapazarida tugʻilgan, u Istanbuldagi Litseyi, keyin Bursa shahrida tahsil olgan. U 1928-yilda Istanbul universitetining turkologiya boʻlimiga oʻqishga kirdi, ammo otasining bosimi ostida 1930-yilda iqtisodiyotni oʻrganish uchun Shveysariyaga borgan.

U maktabni tashlab 1931-yildan 1935-yilgacha Fransiyada yashagan (asosan Grenobl) — bu uning sanʼatiga va feʼl-atvoriga chuqur taʼsir koʻrsatgan. Turkiyaga qaytib kelgandan keyin u Halıcıogʻlu Armanlar yetimlari uchun armanlar maktabida turk tilidan dars berdi va otasining xohish-istaklariga amal qilishga va biznes bilan shugʻullanishga harakat qildi, ammo muvaffaqiyatsiz boʻldi. Ayni paytda u oʻz asarlarini milliy davriy nashrda Varlikada nashr eta boshladi.

U 1954-yil 11-may kuni Istanbul shahrida vafot etgan.
 Asarlari 
+ Sait asarlari Yil Nomi Tarjima nomi Turi 1936 Semaver Samovar Qisqa hikoyalar 1939 Sarnıç Sardoba Qisqa hikoyalar 1940 Şahmerdan Shohmerdan Qisqa hikoyalar 1944 Medarı Maişet Motoru Tirikchilik qayigʻi Roman 1948 Lüzumsuz Adam Foydasiz inson Qisqa hikoyalar 1950 Mahalle Kahvesi Mahalla qahvasi Qisqa hikoyalar 1951 Havada Bulut Osmondagi bulut Qisqa hikoyalar 1951 Kumpanya Truppa Qisqa hikoyalar 1952 Havuz Başı Hovuz boshi Qisqa hikoyalar 1952 Son Kuşlar Soʻnggi qushlar Qisqa hikoyalar 1953 Kayıp Aranıyor Yoʻqolgan Roman 1953 Şimdi Sevişme Vakti Hozir sevishish vaqti Sheʼrlar 1954 Alemdağ'da Var Bir Yılan Alemdağda bor ilon Qisqa hikoyalar 1954 Az Şekerli Oz shakarli Qisqa hikoyalar 1955 Tüneldeki Çocuk Tunneldagi bola Qisqa hikoyalar 1956 Mahkeme Kapısı Mahkama eshigi Reportaj
Melih Cevdet Anday

Melih Cevdet Anday — noyob sheʼriyati anʼanaviy adabiy oqimlardan tashqarida boʻlgan turkiyalik yozuvchi edi. U, shuningdek, olti yil ichida oʻn bitta sheʼrlar toʻplamini, sakkizta pyesani, sakkizta romani, oʻn beshta esse toʻplamini oʻz ichiga olgan koʻplab boshqa janrlarda yozgan, ularning bir qancha yirik adabiy mukofotlarga sazovor boʻlgan. Shuningdek, u turli tillardan bir nechta kitoblarni turkchaga tarjima qilganDetails under the author’s name at the Turkish Cultural Foundation.

 Hayoti 
Melih Jevdet Anday 1915-yilda Istanbulda tugʻilgan va 1931-yilda ota-onasi Anqaraga koʻchib borguncha oʻsha yerda yashagan. U Gazi oʻrta maktabini tugatgan va bir muncha vaqt Belgiyada Davlat temir yoʻllari stipendiyasi boʻyicha sotsiologiyani oʻrganishni boshlagan, ammo 1940-yilda Germaniya istilosi sabali uyga qaytishga majbur boʻlgan.1942-51-yillarda u Anqara Taʼlim vazirligida nashriyot boʻyicha maslahatchi, keyin shahar kutubxonachisi boʻlib ishlagan. Bu vaqt ichida u bir nechta gazetalarda jurnalist sifatida ish faoliyatini boshladi. 1954-yildan keyin u Istanbul munisipal konservatoriyasida oʻqituvchi boʻlib ishladi. 1964-yildan 1969-yilgacha Anday Turkiya Radio Televideniyesi Direktorlar Kengashida ishlagan. 1977-yilda Konservatoriyadagi lavozimidan isteʼfoga chiqqanidan keyin, Anday hukumat almashgandan keyin chaqirib olingunga qadar Parijdagi YUNESKOning Madaniyat attashei lavozimiga tayinlandiTurkish Cultural Foundation.

 Asarlari 
thumb|Metin Yurdanur shoirning Melih Cevdet Anday Park, Orenda haykali

Sheʼriyat
 Garip (Gʻarib)
 Rahatı Kaçan Ağaç (Rohatsiz daraxt, 1946)
 Telgrafhane (Telegramxona, 1952)
 Yan Yana (Yonma-yon, 1956)
 Kolları bağlı Odysseus (Qoʻllari bogʻliq oddisey, 1963)
 Göçebe Denizin Üstünde (Nomad dengizida, 1970)
 Teknenin Ölümü (Qayiqning oʻlimi, 1975)
 Sözcükler (Soʻzlar, 1978)
 Ölümsüzlük Ardında Gılgamış (Gilgamish oʻlmaslik ortida, 1981)
 Güneşte (Quyoshda, 1989)
 Yağmurun Altında (Yomgʻir ostida, 1995)
 Seçme Siirler (Tanlangan sheʼrlar, 1997).
Romanlar
 Aylaklar (Vagabondlar, 1965)
 Gizli Emir (Yashirin buyruq, 1970)
 İsaʼnın Güncesi (Masihning kundaligi, 1974)
 Raziye (1975)
 Yagmurlu Sokak (Yomgʻirli koʻchalar, 1991),
 Meryem Gibi (Maryam kabi, 1991)
 Birbirimizi Anlayamayiz (Biz bir-birimizni tushuna olmaymiz, 1992).
Namanganlik qoʻrboshilar roʻyxati

Namanganlik qoʻrboshilar - Namangan va butun Turkistonda sovet rejimiga qarshi qurolli harakat qilgan harbiy rahbarlardir. Qo’rboshilar xalqning turli tabaqalari orasidan chiqqan obroʻli shaxslar hisoblangan.

 Qoʻrboshilar Tugʻilgan joyi Tugilgan sana Vafoti Omon Polvon Namangan Abduqahhor Namangan Jo’ra Darxon Namangan Maqsud Namangan Mulla Ergash Namangan Sotiboldi Qozi Namangan Abdumalik Mingboshi Chust Abdusalom Qori Chust Karim To’ra Mingbosh Chust Mamat Chust Omonbek Xudoyorov Chust Orzimatboy Chust Tojiboy Azimboev Chust Fayzullaboy Chust Yusufbek Xudoyorxonov Chust Qori Rahmon Chust Qori Rahmon Chust Abdulla Polvon Varzik Karim To’ra Varzik Maqsudboy Jiydakapa Vali Ponsod Yangiqo’rg’on Madumar Badal Yangiqo’rg’on Rajab Ponsod Yangiqo’rg’on Yoqubbek Vallomat Koson Nosirxon To’ra Koson Hojibek Ponsod G’alcha Roziqko’r Xaqqulobod Tesha Mingboshi Uchqo’rg’on Rajab Ponsod Uchqo’rg’on Umar Polvon Qayqi Shodmon Boyvochcha Uchqo’rg’on 

Turkum:Qoʻrboshi
Doğan Avcıoğlu

Doğan Avcıoğlu — Turk jurnalist, yozuvchi, mutafakkir va siyosatchi.
 Hayoti 
U 1926-yilda Bursaning Mustafakemalpasha tumanida tugʻilgan. Oʻrta maʼlumotni Bursa litseyida tugatgan Avjiogʻlu, Fransiyada iqtisodiy va siyosiy fanlar boʻyicha tahsil oldi. 1955-yilda u Turkiya va Yaqin Sharqqa qaytib, Davlat boshqaruvi institutida assistent boʻlgan. 1956-yildan buyon u Respublika Xalq Partiyasining (CHP) ilmiy-tadqiqot byurosida ishlagan va partiyaning nashrida, „Ulus“ gazetasida maqolalar yozgan. U shuningdek Ulusdan tashqaridagi haftalik Akis va Kim jurnallarida maqolalar yozdi; U oppozitsion kuchlar bilan munosabatlar keskinlashayotgan kunlarda Akis jurnalini boshqargan. 27-may toʻntarishidan keyin CHPdan Vakillar Palatasi aʼzosi etib saylangan Avcıogʻlu, 1961-yil Konstitutsiyasining tayyorlanishiga hissa qoʻshdi. 1960-61-yillarda „Vatan“ va „Ulus“ gazetalarida yozuvchi va Anqara radiosida xorijiy yangiliklar sharhlovchisi sifatida ishlagan.

Avjioʻgʻlu 1960-yilda Mümtaz Soysal va Jemal Reşit Eyuboʻgʻlu bilan birgalikda tuzgan va 1967-yilgacha nashr etgan Direktorlik jurnali bilan 1960-yildan keyin siyosiy fikr muhitida faol rol oʻynadi. Yon jurnalida chop etilgan maqolalarida u oʻziga xos „Kamalist Sotsializm“ yondashuvini himoya qildi.
Kemalistik inqilobning yutuqlarini himoya qilgan va uni olgʻa sotsializm tomon ilgari surgan fikrlar oʻsha paytda keng tarafdorlarni toʻplagan. 1960-yildan keyin chap fikrlar va harakatlarning shakllanishiga chuqur taʼsir koʻrsatgan ushbu jurnal 30-yillarda Kadro jurnali atrofida tashkil etilgan Kadrlar harakatining qarashlari bilan muhim oʻxshashliklarga ega edi. Shuningdek, u Dirda yozgan asarlari bilan irqchilik va turanizmga qarshi kurashgan.

1963-1965-yillarda Turk-Tadqiqot Markazining direktori va 1968-yildan 1969-yilgacha CHP Oliy Maslahat Kengashi aʼzosi sifatida ishlagan. Sotsialistik Madaniyat Uyushmasining asoschilaridan biri boʻlgan Avjiogʻlu iqtisodiy mustaqillikni „kapitalizm“ va „imperializm“ ga qarshi himoya qildi.

1971-yil 12-martdagi memorandumdan soʻng, 1971-yil 9-martda davlat toʻntarishiga urinishda isteʼfodagi general-leytenant Jamol Madanoʻgʻlu bilan sud qilingan va oqlangan Avjioʻgʻlu 1973-yilda siyosiy hayotdan chiqib ketdi.

Istanbulda oshqozon saratoni kasalligi bilan davolanayotgan Avciogʻlu 1983-yil 4-noyabr kuni shu yerda vafot etdi, U vasiyatiga koʻra Buyukukada dafn qilindi. Ikki marta turmushga chiqqan Dogʻan Avcıogʻlu, Sevil Yurdakuldan ikki oʻgʻli bor.
Pelin Batu

Pelin Batu — turk yozuvchisi, aktrisasi, tarixchisi va televideniyedagi shaxs.

 Hayoti 
Otasi Inal Batu diplomat boʻlib ishlaganligi sababli u bolaligini koʻplab xorijiy mamlakatlarda, jumladan Pokiston, Kipr, Chexiya, Fransiya va AQShda oʻtkazgan. U Nyu-York shahridagi Marymount maktabida oʻrta maktabni tugatgan va Mannes musiqa kollejida musiqiy va teatr taʼlimi bilan shugʻullangan. Nyu-York universitetida adabiyot va falsafani boshlaganidan soʻng, u tarix fanini oʻqishni boshladi va uni Istanbuldagi Boğazichi universitetida tamomladi. U oʻzining kino debyutini 1999-yilda Garem Suare-dagi Cherkesian Nevres rolini tasvirlab, yana bir qancha film va seriallarda davom ettirdi. Batuning onasi Nevra Batu alban millatidandir .

Batu, shuningdek, „Tarihin Arka Odasi“ nomli shou dasturiga mezbonlik qildi, u „HaberTürk“ da Murat Bardakchi va Erhan Afyonku bilan birgalikda namoyish etildi. Yoshligidan sheʼriyatga qiziqib, u koʻplab sheʼrlar yozgan, tarjima qilgan va nashr etgan. Uning birinchi „Shisha“ sheʼriy kitobi 2003-yilda, 2009-yilda „Shamollar kitobi“ nashr etilgan.
 Filmografiyasi 
 Kino va TV filmlar Yil Nomi Rol Izohlar1999Harem SuareÇerkes Cariye Nevres1999Hayal Kurma OyunlarıZeynep2001Komser ŞekspirSu2001ŞellaleNihal2002O Şimdi AskerMüzeyyen2002İçeridekiKizarQisqa film2003BakışQisqa film2006Karanlıkta MakyajOvoz2006Pars: Kiraz OperasyonuOʻqituvchi2007Bayrampaşa: Ben Fazla KalmayacağımMehmon koʻrinishi2007Hicran SokağıMüyesser2008Yağmurdan SonraSumru2009Kanımdaki BarutChet-ellik ayol2009Kayıp ArmağanYaseminOvoz2010Mandalina KabuklarıQisqa film2012Zor Yılların Kayıp ÇocuklarıZüleyha2014Şipşak AnadoluMehmon koʻrinishi2014Bir Don Juan Öldürmek TV seriallar Yil Nomi Rol Izohlar1999Akşam GüneşiJülide2003BabaDeniz2004Ayışığı Neredesin2005Sessiz GeceÇiçek2006Dün Gece Bir Rüya GördümLale TV Programmalar Yil Nomi Rol Izohlar2009-2011Tarihin Arka Odasıuning oʻzi2011Burada Laf Çokuning oʻzi

 

Turkum:Yashayotgan insonlar
Koʻrinmas odam

Koʻrinmas odam  — 2020-yilda Leigh Whannell tomonidan ishlangan hamda Universal Pictures tomonidan tarqatilgan Amerika ilmiy fantastika qoʻrqinchli filmi.

 

 
 
 

Turkum:Universal Pictures filmlari
Turkum:AQSh filmlari
Turkum:Avstraliya filmlari
Turkum:Ingliz tilidagi filmlar
Turkum:AQSh dahshatli filmlari