Boston nikohi

link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/e2/Frances_Shimer_Cindarella_Gregory_1869.jpg/220px-Frances_Shimer_Cindarella_Gregory_1869.jpg|thumb| Shimer kolleji asoschilari Frensis Shimer (chapda) va Zolushka Gregori 1869 yilda.
Bostondagi nikoh  — bu tarixiy nomlanish ikki ayolning uzoq muddatli birgalikda yashashiga nisbatan ishlatilgan.

Bu atama Yangi Angliyada 19-asr oxiridan 20-asr boshlarigacha ishlatilgan. U moliyaviy mustaqillik va martaba oʻsishiga intilayotgan ayollarni birlashtirgan oʻsha davr uchun yangi turdagi ittifoqni tasvirlab berdi. Bostondagi nikoh toʻgʻridan-toʻgʻri ishqiy munosabatlarning har qanday turi bilan bogʻlanmagan boʻlsa-da, u oʻsha paytda nomaqbul deb hisoblangan lezbiyan munosabatlarini yashirish usuli sifatida gomoseksual ayollar orasida ham mashhur edi.

 Terminning kelib chiqishi 
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/6/61/Alice_James_%28reclining%29_and_Katharine_Loring%2C_taken_at_the_Royal_Leamington_Spa_%28England%29%2C_c._1890.jpg/220px-Alice_James_%28reclining%29_and_Katharine_Loring%2C_taken_at_the_Royal_Leamington_Spa_%28England%29%2C_c._1890.jpg|left|thumb| Elis Jeyms (chapda) va Ketrin Loring 1890 yilda
Bu atama amerikalik yozuvchi Genri Jeymsning „Bostonliklar“ (1886) romanidan kelib chiqqan boʻlib, unda ikki turmush qurmagan, " yangi ayol " ning birgalikdagi uzoq muddatli hayoti tasvirlangan, garchi yozuvchining oʻzi bu atamani ishlatmagan bolsa ham. Ushbu asarni yaratishda foydalanilgan misollardan biri Ketrin Loring bilan oʻxshash munosabatlarda yashagan oʻz singlisi Elis Jeymsning tajribasi edi. Bu atama birinchi marta 1897-yilda suffragist Edna D. tomonidan tilga olingan. Cheyni bunday munosabatlarni jamoatchilik tomonidan tan olinishini talab qilgan.

 Kontseptsiyaning mazmuni va tarixi 
Yangi Angliyada bu atamaning paydo boʻlishi ayollarning taʼlim olish huquqini olgan va turli xil ayollar kollejlari paydo boʻlgan davrda sodir boʻldi (Uellsli (1870), Smit (1871), Vassar (1861)).

Ikki ayol oʻrtasidagi yaqin munosabatlar tushunchasi Gʻarb sivilizatsiyasida yangilik emas edi. 19-asrning tegishli atamasi, " ishqiy doʻstlik ", hech boʻlmaganda Uygʻonish davridan beri maʼlum boʻlgan munosabatlarni tasvirlaydi. Biroq, „Boston nikohi“ yangi hodisani anglatadi: undagi ayollar oʻsha davrdagi ijtimoiy meʼyordan sezilarli darajada farq qilar edilar, ular oliy maʼlumotga intilishdi, feministik gʻoyalarni baham koʻrishdi, moliyaviy mustaqillikka intilishdi va martaba oshirishga intildilar. Bunday ayollar „yangi ayollar“ ijtimoiy guruhini tashkil qildi. „Boston nikohi“ dagi ularning munosabatlari uzoq muddatli va uygʻun edi, bu esa bu birgalikda yashashni oddiy nikohlarga oʻxshatib qoʻydi. Biroq, bu ittifoqda erkakning yoʻqligi uning aʼzolariga oʻz hayotlarini boshqarish, martaba va hayotiy ambitsiyalarini amalga oshirish imkoniyatini berdi. Bunday erkinlik oʻsha paytda turmush qurgan va koʻpincha turmush oʻrtogʻiga qaram boʻlgan ayollar uchun mavjud emas edi. Qolaversa, „Boston nikohi“dagi ayollar nafaqat birga xoʻjalik yuritishgan, balki bir-birlariga moddiy va psixologik yordam koʻrsatishgan, jamiyat esa ambitsioz ayollarga qarshilik qilgan .

Uellsli kollejida „Boston nikohlari“ shunchalik keng tarqalganki, ularni baʼzan „Uellsli nikohlari“ deb atashgan. Taʼlim muassasasidagi bu holat ayol turmushga chiqqandan soʻng barcha ilmiy lavozimlarini tark etishga majbur boʻlgani bilan bogʻliq edi. Natijada, olim ayollar klassik oilaviy hayotga alternativa izlashga majbur boʻldilar. Bundan tashqari, anʼanaviy oilaviy majburiyatlardan ozod qilish ilmiy martabani oshirishda katta yordam berdi.

1920-yillarga qadar „Boston nikohlari“ jamiyat tomonidan ruxsat etilgan, tabiiy va hatto hurmatli deb qabul qilingan. Bunday uyushmalarning jamoatchilik tomonidan qabul qilinishi ular jinsiy xususiyatga ega emasligi haqidagi tushunchaga asoslangan edi. Bu idrok, boshqa narsalar qatori, oʻsha paytda ayol jinsiy aloqasi umuman inkor etilganligi, jinsiy aloqa ayolning nasl qoldirish uchun zaruriy burchi hisoblanganligi sababli mumkin boʻldi. Biroq, amalda, bu uyushmalarda ayollar koʻpincha romantik, lezbiyen munosabatlarga ega edilar. 1920-yillardan keyin „Boston nikohlari“ tobora bir jinsli munosabatlar bilan bogʻliq boʻlib qoldi, natijada bu hodisa oʻz ahamiyatini yoʻqota boshladi va yolgʻiz ayollar oz qismi bunday birgalikda yashashni tanladi.

 Mashhur misollar 
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/5/5a/Coman_and_Bates_photos.jpg/220px-Coman_and_Bates_photos.jpg|thumb| Ketrin Li Beyts va Ketrin Ellis Koman bir-birlari bilan 25 yil yashadilar.
Yozuvchilar Sara Orne Jewett va Enni Filds ham xuddi shunday munosabatda yashagan. Sara Orne Jewett ushbu turdagi birlashmani tasvirlaydigan „Deephaven“ (1877) romanini yozgan. Shoir Ketrin Li Beyts va tarixchi Ketrin Ellis Komanning Boston nikohida yashadilar. Yaqinda bunday munosabatlar tadqiqotchi Ketrin Blodgett va Gertrud Braunning birgalikda yashashi bilan bogʻliq edi.

 Zamonaviylik 
Garchi „Boston nikohi“ tushunchasi asosan tarixiy xususiyatga ega boʻlsa-da, ammo zamonaviy dunyoda oʻzlarining birgalikda yashashlarini u bilan bogʻlaydigan ayol juftliklar mavjud. Koʻpgina ayollar, ularning yoʻnalishidan qatʼi nazar, yaqin ayol doʻstlari bilan birga yashashni iqtisodiy va psixologik jihatdan maqsadga muvofiq deb bilishadi.

 Yana qarang 

 Matelotaj

 

 

 
 
 
 
 
 
 

 

 
 
Turkum:AQSh tarixi