Sardor (futbol)

right|upright|thumb|230px|„My Game is Fair Play“ FIFA shiori yozilgan sardorlik bogʻichi
Futbolda jamoa sardori jamoa aʼzolari uchun rasmiy yetakchi hisoblanadi. Odatda sardor jamoadagi yoshi katta yoki tajribali, shuningdek, oʻyin natijasiga katta taʼsir koʻrsata oladigan futbolchilardan tanlanadi. Oʻyin qoidalariga koʻra jamoa sardori chap qoʻlidagi sardorlik bogʻichi bilan boshqa oʻyinchilardan ajralib turadi.

thumb|Franchesko Totti „Roma“ jamoasi sardorlik bogʻichi bilan
Oʻyin qoidalariga koʻra, sardorning rasmiy vazifalari oʻyin boshlanishidan (tomonlar va futbol toʻpini oʻyinga kiritadigan jamoaning maqsadini aniqlash maqsadida) va oʻyindagi penaltilar seriyasidan oldin qur’a tashlashda ishtirok etishdan iborat. Oʻyin vaqtida jamoa sardori hakamning qarorlariga eʼtiroz bildirishga imkon beruvchi maxsus huquq va imtiyozlarga ega emas, biroq ayni paytda, oʻz jamoadoshlarining xatti-harakatlari uchun javobgardir. Aynan shu holat hakamga sardor bilan jamoa futbolchilarining xatti-harakati xususida suhbatlashish imkonini beradi.

Yoshlar yoki havaskor futbolda jamoa sardori koʻpincha professional futboldagi jamoa murabbiyiga yuklatilgan vazifalarni bajaradi. Sardor jamoadagi ruhiy holat uchun javob beradi. Agar jamoada ruhiy holat past boʻlsa, u oʻyinchilarni har tomonlama ragʻbatlantirib, guruh ruhiyatini oshirishi talab etiladi.

Jamoa sardori odatda rahbariyat tomonidan tayinlanadi yoki mavsum boshida jamoa futbolchilari tomonidan tanlanadi. Jamoa sardorini tayinlash murabbiy uchun juda muhim tanlovdir, chunki sardor maydondagi yordamchi murabbiy hisoblanadi. Baʼzi jamoalarda jamoa uchun eng koʻp oʻyin oʻtkazgan oʻyinchi avtomatik ravishda sardorga aylanadi. Agar biron sababga koʻra u maʼlum bir uchrashuvda ishtirok eta olmasa, sardorlik vazifasi tayinlangan vitse-sardorga yoki jamoaning boshqa oʻyinchisiga yuklanadi. Sardor koʻpincha jamoaning ommaviy axborot vositalari bilan muloqotida alohida rol oʻynaydi va jamoa tomonidan qoʻlga kiritilgan sovrinni koʻtaruvchi birinchi futbolchi hisoblanadi. Sardor koʻngilochar va ruhiyatni koʻtaruvchi tadbirlarni tashkil etish, yosh futbolchilarga yordam berish kabi muayyan mas’uliyatni oʻz zimmasiga olishi mumkin.

 Vitse-sardor 
Vitse-sardor — baʼzi sabablarga koʻra asosiy tarkibga kiritilmagan yoki jamoa sardorini almashtiradigan oʻyinchi. Umuman olganda, vitse-sardor jamoa sardori vazifalarini toʻliq oʻz zimmasiga oladi.
Vitse-sardor haqiqiy jamoa sardori maydonda boʻlmagan vaqtdagina kerak boʻlib qolmasdan, u ham jamoa sardori kabi futbolchilarni boshqarish va yosh futbolchilarga tajriba orttirishga yordam berish huquqiga ega.

Odatda tajribali yoki nomdor futbolchilar ham vitse-sardor etib tayinlanadi. Murabbiy mavsum boshlanishidan oldin vitse-sardor va sardorni tayinlaydi, baʼzi jamoalarda ular oʻyinchilar tomonidan tanlanadi.

 Jamoa sardorlari qayd etgan rekordlar 

Futbol tarixida faqat 3 nafar futbolchi oʻz jamoasi sardori boʻlgan davrda Jahon kubogi va Yevropa chempionligini qoʻlga kiritgan. Bular: Frans Bekkenbauer 1974-yilgi Jahon kubogi va 1972-yilgi Yevropa chempioni; Dide Desham 1998-yilgi Jahon kubogi va 2000-yilgi Yevropa chempioni; Iker Kasilyas 2010-yilgi jahon chempionati va ketma-ket 2 marta, 2008- va 2012-yilgi Yevropa chempionati gʻolibi.

 Jahon chempioni boʻlgan jamoa sardorlari 

 1930 — Xose Nasassi, Urugvay
 1934 — Janpero Kombi, Italiya
 1938 — Juzeppe Meatsa, Italiya
 1950 — Obdulio Varela, Urugvay
 1954 — Frits Valter, GFR
 1958 — Ideraldu Bellini, Braziliya
 1962 — Mauro Ramos, Braziliya
 1966 — Bobbi Mur, Angliya
 1970 — Karlos Alberto Torres, Braziliya
 1974 — Frans Bekkenbauer, GFR
 1978 — Daniel Passarella, Argentina
 1982 — Dino Dzoff, Italiya
 1986 — Diego Maradona, Argentina
 1990 — Lotar Matteus, GFR
 1994 — Dunga, Braziliya
 1998 — Dide Desham, Fransiya
 2002 — Kafu, Braziliya
 2006 — Fabio Kannavaro, Italiya
 2010 — Iker Kasilyas, Ispaniya
 2014 — Filipp Lam, Germaniya
 2018 — Ugo Loris, Fransiya

 Yevropa chempionligini qoʻlga kiritgan sardorlar 
 1960 — Igor Netto, SSSR
 1964 — Ferran Olivelya, Ispaniya
 1968 — Jachinto Fakketti, Italiya
 1972 — Frans Bekkenbauer, GFR
 1976 — Anton Ondrush, Chexoslovakiya
 1980 — Bernard Dits, GFR
 1984 — Mishel Platini, Fransiya
 1988 — Ruud Gullit, Niderlandiya
 1992 — Lars Olsen, Daniya
 1996 — Yurgen Klinsman, Germaniya
 2000 — Dide Desham, Fransiya
 2004 — Teodoros Zagorakis, Gretsiya
 2008 — Iker Kasilyas, Ispaniya
 2012 — Iker Kasilyas, Ispaniya
 2016 — Krishtiano Ronaldo, Portugaliya
 2020 — Jorjo Kellini, Italiya

 

Turkum:Futbol terminologiyasi