Asclepias curassavica

Asclepias curassavicaframelesslink=|alt=|framelessIlmiy tasniflashO‘simliklarYuksak oʻsimliklarGulli oʻsimliklarIkki urugʻpallalilarAsteridsGentianalesApocynaceaeAsclepiasA. curassavicaBinar nomiAsclepias curassavicaL.SinonimlarAsclepias nivea var. curassavica (L.) Kuntze
Asclepias curassavica tropik sut oʻti nomi bilan tanilgan, asclepias turkumiga kiruvchi gulli oʻsimlik turi. Uning vatani Amerika. Boshqa keng tarqalgan nomlar orasida qon guli, paxta tupi, hierba de la cucaracha, Meksika kapalak oʻti, qizil bosh, qizil sut oʻti va yovvoyi ipekakuanha bor.

U manzarali bog‘ oʻsimligi va baʼzi kapalaklar uchun oziq-ovqat manbai sifatida oʻstiriladi. Tropik sut oʻtlari monarx lichinkalari uchun yaxshi ozuqa boʻlsa-da, oʻsimlik monarxlarning naqshlariga yomon taʼsir qiladi va boshqa fiziologik taʼsirlarga ega boʻlishi mumkin. Asclepias curassavica ni mahalliy boʻlmagan hududlarda ekish shuning uchun munozarali boʻlib qolmoqda. Shu bilan bir qatorda, kapalak bogʻlari uchun mahalliy sut oʻti (masalan, koʻzga koʻringan sut oʻti, tor bargli sut oʻti va Kaliforniya uchun choʻl sut oʻti) tavsiya etiladi.

thumb| Nektar yoki ov joyi sifatida tropik sut oʻti (Asklepias curassavica) yordamida hasharotlar kollaji

 Tavsif 
Bo‘yi gacha yetadigan doimiy yashil koʻp yillik yarimbuta ko‘rinishida o‘sadi. Barglari poyada qarama-qarshi joylashgan boʻlib, uchlari oʻtkir yoki oʻtkir nayzasimon yoki choʻzinchoq nayza shaklida boʻladi. Turning boshqa vakillari kabi shirasi sutli. Gullari har birida 10-20 ta guldan iborat boʻlgan to‘pgullarda joylashgan. Gullash deyarli yil davomida sodir boʻladi. Mevalar follikullar deb ataladi. Yassi urugʻlar ipak tuklarga ega, tuklar dukkakli follikulalar parchalanganda (yorilib ochilganda) havo oqimlarida suzishiga imkon beradi.

 Kultivatsiya 
Chiroyli gul ranglariga ega bir qator turli xil navlar bor; baʼzilarida yorqin qizil, sariq yoki toʻq sariq rangli gullar mavjud. Asclepias curassavica baʼzan kapalak bogʻlarida (monarxlar uchun to‘g‘ri kelmaydi) ishlatiladi. Biroq, poyalari yoki barglari singanida, zaharli sut sharbati ajralib chiqadi, bu koʻzning shikastlanishiga olib keladi.

 Tarqalish 
Asclepias curassavica NatureServe tomonidan „Shimoliy Amerikaning janubidan Markaziy Amerikagacha boʻlgan hududda keng tarqalgan tur“ sifatida tavsiflangan.

thumb| Asclepias curassavica urug‘lari
U Xitoyning Anxuy, Futszyan, Guangdong, Guangsi, Guychjou, Xaynan, Xubey, Xunan, Jiangsu, Jiangsi, Tsinxay, Sichuan, Xizang, Yunnan va Chjejiang provinsiyalarida va Tayvanda tabiiylashtirilgan.

Asclepias curassavica Avstraliyaga 1869-yilda olib kelinganva Kvinslendning baʼzi qismlarida keng tarqalgan. U Avstraliyaning Kvinslend shtatidagi Rolston yaqinidagi Meteor Downs South loyihasida ekzotik oʻsimlik va begona oʻt hisoblanadi.

 Kimyo 
Asclepias curassavica tarkibida bir nechta yurak glikozidlari bor, jumladan asklepin, kalotropin, uzarin va ularning erkin geninlari, kalaktin, koroglyusigenin va uzarigenin. Shuningdek, tarkibida oleanolik kislota, b-sitosterol va asklepin glikozidlari mavjud. Asclepias curassavica barglardagi yurak glikozidlarining umumiy miqdorining taxminan 40% ni tashkil qiladi.

 Galereya 

 

Turkum:Ikki pallali oʻsimliklar