Yaeyama orollari

Yaeyama orollari (shuningdek 八重山諸島 Yaeyama-shotō; yaeyama tilida: Yaima; yonaguni tilida: Daama; okinava tilida: Yeema; shimoliy ryukyu tilida: やへま Yapema) – Yaponiyaning Okinava prefekturasining janubi-gʻarbida joylashgan orollar arxipelagi boʻlib, umumiy maydoni 591,46 km² (228,36 kv. milni) tashkil etadi.

Orollar Ryukyu orollari arxipelagining bir qismi boʻlib, Miyako orollaridan janubi-gʻarbda joylashgan. Yaeyama orollari Yaponiya materik orollaridan eng olis hudud hisoblanadi va mamlakatning eng janubiy (Hateruma) hamda eng gʻarbiy (Yonaguni) orollarini oʻz ichiga oladi. Ishigaki shahri Yaeyama orollarining siyosiy, madaniy va iqtisodiy markazi hisoblanadi.

1700-yillarga oid xaritalarda Yaeyama orollari turlicha nomlarda qayd etilgan: „Majico Sima Group“, „Nambu-soto Islands“, „Nambu Soto“ va „Taipin Islands“.

 Nomi 
Yaeyama nomi soʻzma-soʻz „koʻp qatlamli togʻlar“ degan maʼnoni anglatadi va Yaeyama tilidagi mahalliy nom Yaima bilan bogʻliq boʻlib, u ehtimol qayta tiklangan proto-ryukyu tilidagi *jajama (A ohang sinfida *yayama tarzida talaffuz qilingan) shaklidan kelib chiqqan.

 Tabiiy tarixi 
Yaeyama orollarida koʻplab subtropik va tropik oʻsimlik hamda mangrov oʻrmonlari mavjud. Orollarda shakarqamish va ananas yetishtiriladi.

Orollar atrofidagi marjon qoyalari delfinlar, dengiz toshbaqalari hamda katta baliqlar – masalan, manta skatlari va kit akulalari uchun mukammal yashash muhitidir. Odamlar tomonidan yoʻq qilinishidan oldin bu hududda kitlar va dugonglar ham keng tarqalgan boʻlgan; hatto Yaeyama bir vaqtlar Ryukyu orollari ichida dugonglarning eng katta populyatsiyasiga ega edi.

Orollar BirdLife International tomonidan muhim qushlar hududi (IBA) sifatida eʼtirof etilgan, chunki bu yerda black wood pigeon va Ryukyu green pigeon, qishlaydigan ruddy turnstone, koʻchib yuruvchi grey-tailed tattler hamda uya qurib koʻpayuvchi bridled tern, roseate tern va black-naped tern koloniyalari uchraydi.

Satakentia liukiuensis, yaʼni Yaeyama palmasi, Satakentia jinsiga mansub yagona tur boʻlib, u faqat Yaeyama orollaridagi ikki orol – Ishigaki va Iriomoteda uchraydi.

 Geografiyasi 
Orollar vulqonli Ryukyu orollarining janubiy qismini tashkil etadi. Yaeyama tumani maʼmuriy boʻlinishi Yaeyama orollarining barchasini qamrab oladi, biroq Ishigaki va nizo ostidagi Senkaku orollari bundan mustasno.

 Aholi yashaydigan orollar 
 border|22px Ishigaki shahri
 Ishigaki oroli (Ishigaki-jima) Manba: https://web.archive.org/web/20160523005345/http://www.pref.okinawa.jp/site/kikaku/chiikirito/ritoshinko/ritoukankeisiryou.html
 border|22px Taketomi shaharchasi (Yaeyama tumani)
 Aragusuku oroli (Aragusuku-jima)
 Hateruma oroli (Hateruma-jima)
 Iriomote oroli (Iriomote-jima)
 Kayama oroli (Kayama-jima)
 Kohama oroli (Kohama-jima)
 Kuroshima oroli (Kuroshima)
 Sotobanari oroli (Sotobanari-jima) (rasman aholisi yoʻq)
 Taketomi oroli (Taketomi-jima)
 Yubu oroli (Yubu-jima)
 Hatoma oroli (Hatoma-jima)
 border|22px Yonaguni shaharchasi (Yaeyama tumani)
 Yonaguni oroli (Yonaguni-jima)

 Madaniyati 
Yonaguni tili – Yonaguni orolining mahalliy tili. Yaeyama tili esa qolgan orollarning mahalliy tili hisoblanadi. Hozirgi kunda aholining aksariyati uchun ona til – yapon tili.

Yaeyama orollari anʼanaviy Okinava matolari ishlab chiqariladigan maskan sifatida tanilgan.

 

 

Turkum:Yaeyama orollari