Suceava okrugi

Suceava okrugi  – Ruminiya okrugi (județ)). Hududining katta qismi tarixiy Bukovina viloyatining janubiy qismida, qolgan qismi esa Gʻarbiy Moldaviyaning bir qismidadir.

Okrug markazi tarixiy Suceava shahri (tarixan qadimgi nemis tilida Sedschopff nomi bilan ham tanilgan)Johann Schiltberger. oʻrta asrlarning oxirlarida Moldaviya knyazligining poytaxti boʻlgan, keyin esa Gabsburg/Avstriya imperiyasi va Avstriya-Vengriyaning asosiy, asosan nemis tilida soʻzlashuvchi savdo shahri boʻlgan. 1918-yilgacha kechki zamonaviy asr davomida Ruminiya Qirolligi bilan chegarasi boʻlgan.

Bukovina tarixiy-geografik mintaqasining bir qismi boʻlgan Suceava okrugi baʼzan „Sharqiy Yevropa Shveytsariyasi“ deb taʼriflanadi. Ziyoli jamoatchilik fikrida u „Sharqiy Yevropa Shveytsariyasi“ sifatida ham tanilgan.

 
2011-yilda Suceava okrugida 634,810 aholi istiqomat qilgan, aholi zichligi 74/km² edi. Quyida har bir etnik guruhning nisbati koʻrsatilganNational Institute of Statistics, „Populația după etnie“ :

 Ruminlar – 96,14 %
 Roman loʻlilar- 1,92 %
 Ukrainlar (jumladan, hutsullar va rusinlar) – 0,92 %
 Lipovanlar – 0,27 %
 Nemislar (Bukovina, Zipser va Regat nemislari) – 0,11 %
 Gʻarbiy slavyanlar (yaʼni Polyaklar, slovaklar va chexlar), shuningdek, boshqa etnik guruhlar – 0,5 %

Yil Okrug aholisiNational Institute of Statistics, „Populația la recensămintele din anii 1948, 1956, 1966, 1977, 1992 și 2002“ 1948 439 751 1956 507 674 1966 572 781 1977 633 899 1992 700 799 2002 688 435 2011 634 810 2016 743 645 2018 757 679 2022Toʻliq hisoblanmagan

 Geografiyasi 
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/7/72/Map_of_cities_in_Suceava_County_and_Southern_Bukovina.svg/220px-Map_of_cities_in_Suceava_County_and_Southern_Bukovina.svg.png|thumb| Suceava okrugining koʻp qismi janubiy Bukovinada joylashgan boʻlib, u ushbu xaritada qorongʻi hudud bilan ifodalanadi. Okrugning qolgan hududi Gʻarbiy Moldaviya tarkibiga kiradi.
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/0/03/Fundu_Moldovei_town_hall.jpg/200px-Fundu_Moldovei_town_hall.jpg|right|thumb|200x200px| Fundu Moldoveidagi Suceava okrugi qishloqlarining goʻzal qishloq landshaftiga misol 

Okrugning uchdan ikki qismi tarixiy Bukovina hududining janubiy qismida joylashgan boʻlsa, qolgan qismi Gʻarbiy Moldaviya hududlarini oʻz ichiga oladi.

Umumiy maydoni 8553 km² boʻlib, maydoni boʻyicha Banatdagi Timiș okrugidan keyingi ikkinchi oʻrinni egallaydi.

Okrugning gʻarbiy tomoni Sharqiy Karpat guruhidagi: Rodna, Rarau, Giumalau togʻlaridan va Bukovina tizmalaridan iborat.

Okrugning balandligi sharqqa qarab pasayib boradi, eng past balandligi esa Siret daryosi vodiysida joylashgan. Okrug hududidan Siret daryosi va uning irmoqlari: Moldova, Suceava va Bistrita daryolari kesib oʻtadi.

 Qoʻshni hududlar 
Suceava okrugi quyidagi hududiy birliklar bilan chegaradosh:

 Shimolda Ukraina – Chernovtsi viloyati .
 Mureş , Hargita va janubda Neamț okruglari.
 Sharqda Botoşani va Iași okruglari.
 Gʻarbda Maramureş va Bistrita-Nasăud okruglari.

 Tarixiy okrugi 
Ruminiya Qirolligida XX asr boshidan 1940-yillarning oxirigacha okrugning hajmi va aholisi kam boʻlgan. Zamonaviy Suceava okrugi tarixiy Bukovina provinsiyasidan boshqa yana kichik sobiq Ruminiya okruglarining qoʻshilishi natijasi tashkil etilgan boʻlib, ular asosan urushlararo davrda faoliyat koʻrsatgan (masalan Rădăuţi yoki Campulung okruglari).

Hozirgi Suceava okrugi ham Baia okrugining bir qismini oʻz ichiga oladi. Qirol Carol II davrida 1938-yilgi maʼmuriy islohotga koʻra, Ruminiya Qirolligidagi Bukovinani boʻlgan barcha okruglar Ținutul Suceava deb nomlangan kattaroq yerga birlashtirilgan. Keyinchalik, Ikkinchi Jahon urushi paytida, Suceava okrugi Ruminiyaning Bukovina gubernatorligi tarkibiga kiritilgan.

Tarixiy urushlararo Suceava okrugiga kelsak, bu maʼmuriy birlik mos ravishda Buyuk Ruminiyaning shimoliy qismida va Bukovina tarixiy viloyatining janubiy qismida joylashgan. Hududi butunlay hozirgi Suceava okrugi chegaralarida joylashgan boʻlib, hozirgi nomdosh okrugning markaziy-sharqiy qismini tashkil qiladi. Urushlararo davrda egallagan va hududi boʻyicha Katta Ruminiyaning eng kichik okrugi boʻlgan.
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/9f/RSR_Jud_Suceava.png/220px-RSR_Jud_Suceava.png|right|thumb| Suceava okrugining kommunistik gerbi
Kommunizm davrida Suceava okrugi bir nuqtada tarqatib yuborildi (1950-yil 6-sentyabrdagi 5-sonli qonunga binoan Ruminiyaning boshqa barcha okruglari kabi), keyin Suceava viloyatiga aylantirildi va 1968-yildan boshlab yana okrug sifatida qayta tashkil etiladi.

Sharqda Dorohoi va Botoşani, shimolda Rădăuţi, gʻarbda Campulung va janubda Baia okrugilari bilan chegaradosh.

 Maʼmuriyati 
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/2/27/1938_map_of_interwar_county_Suceava.jpg/220px-1938_map_of_interwar_county_Suceava.jpg|right|thumb| 1938-yilda tuzilgan Suceava okrugining xaritasi.
1930-yildan boshlab okrug maʼmuriy jihatdan uchta tumanga (plăși) boʻlinganPortretul României Interbelice – Județul Suceava:

 Arbore, markazi – Arbore
 Dragomirna, markazi – Dragomirna
 Ilișeshti, markazi – Ilișești

1938-yilda okrug maʼmuriy jihatdan quyidagi tumanlarga aylantirildi:

 Arbore, markazi – Solka (15 qishloqni oʻz ichiga oladi)
 Bosancea, markazi – Bosancea (shu jumladan 36 qishloq)
 Ilișesti, markazi – Ilișești (shu jumladan 17 qishloq)

 Aholisi 
1930-yilgi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, okrug aholisi 121,327 kishini tashkil etdi, ular etnik jihatdan ruminlar (79,5 %), nemislar (birinchi navbatda, bukovina nemislari, shuningdek, zipserlar) (8,2 %), yahudiylar (5,5 %), polyaklar (2,7 %), ukrainlar (1,7 %, shuningdek, boshqa etnik ozchiliklarni tashkil etaganRecensământul general al populației României din 29 decemvrie 1930, Vol. .

Til boʻyicha okrug rumin (76,5 %), nemis (9,4 %), ukrain (5,5 %), yahudiy (4,3 %), polyak (2,5 %) va boshqa tillarga boʻlingan. Diniy nuqtai nazardan aholini sharqiy pravoslav (80,1 %), rim-katolik (8,4 %), yahudiy (5,5 %), yevangelist-lyuteran (3,3 %), yunon-katolik (1,4 %), shuningdek, boshqa kichiklar dinlar tashkil etganRecensământul general al populației României din 29 decemvrie 1930, Vol. .

 Shahar aholisi 
Okrugning shahar aholisi 19 850 kishidan iborat (Suceavada 17028 va Solkada 2822) boʻlib, etnik jihatdan ruminlar (61,5 %), yahudiylar (18,7 %), nemislar (13,9 %), polyaklar (2,6 %) va boshqa etniklar ozchiliklarni tashkil etganRecensământul general al populației României din 29 decemvrie 1930, Vol. .

Shahar aholisi ona tili sifatida rumin tili (60,4 %), undan keyin nemis (18,7 %), yahudiy (13,8 %), ukrain (3,2 %), polyak (2,2 %), shuningdek, boshqa kichik soʻzlashuv tillari ustunlik qilgan. Diniy nuqtai nazardan shahar aholisining 60,6 % sharqiy pravoslavlar, 18,8 % yahudiylar, 15,3 % rim katoliklari, 2,0 % yunon katoliklari, 1,7 % yevangelist lyuteran, 0,7 % baptistlar va boshqa konfessiyaviy ozchiliklardan iborat boʻlganRecensământul general al populației României din 29 decemvrie 1930, Vol. .

 Iqtisodiyoti 
Okrugda asosiy sanoat/iqtisodiy tarmoqlar quyidagilardan iborat:

 Yogʻoch – Ruminiyadagi eng katta yogʻoch massasini ishlab chiqarish;
 Ovqatlanish va pishirish;
 Mexanik komponentlar;
 Qurilish materiallari;
 Konchilik;
 Toʻqimachilik va teri.

Suceava Ruminiyada aholiga eng koʻp savdo maskanlari toʻgʻri keladigan shaharlar orasida birinchi oʻrinni egallaydi. Yuqorida aytib oʻtilgan iqtisodiy sohalar bilan bogʻliq boʻlgan mashhur supermarketlar zanjirlari: Metro, Carrefour, Auchan, Selgros, Kaufland va Lidl (Ruminiyadagi eng yirik supermarketlar tarmogʻi) kabilar mavjud.

2022-yil iyun oyida Milliy liberal partiyaning (PNL) sobiq prezidenti vazifasini bajaruvchi/muvaqqat prezidenti Georghe Flutur tomonidan PNRR/ Yevropa Ittifoqining keyingi avlod rejasidan Suceava okrugi uchun 1 milliard yevroga teng loyihalar borligi xabar qilindi.

 Turizmi 
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/8/84/Moldovita_forest_railway_2013-07-12_04.jpg/200px-Moldovita_forest_railway_2013-07-12_04.jpg|right|thumb|200x200px| Moldovita kommunasidagi Mocăniţa -Huţulca- Moldoviţa tor oʻlchovli bugʻ poyezdi (2013-yil iyul), Suceava okrugining mashhur sayyohlik maskani.

2017-yilda Suceava Ruminiyada turistlarni jalb etish boʻyicha Braşov va Konstansa okruglaridan keyin 3-oʻrinni egalladi. Bundan tashqari, bir yil oʻtgach, 2018-yilda Suceava okrugi Yevropa Komissiyasi (EC) tomonidan „Yevropaning mukammallik hududi“ deb topilgan.
 

Okrugning asosiy turistik diqqatga sazovor joylari:

 Oʻrta asr istehkomlari bilan Suceava shahri;
 Shimoliy Moldaviyadagi boʻyalgan cherkovlar va ularning monastirlari:
 Voronet monastiri;
 Putna monastiri;
 Moldova monastiri;
 Sucevita monastiri;
 Rădăuţi shahridan Bogdana monastiri;
 Hazil monastiri;
 Arbore monastiri;
 Probota monastiri;
 Dragomirna monastiri;
 Oʻrta asrlardagi Cacica tuz koni ;
 Avstriya davrida, Moldovita kommunasi va okrugning boshqa qishloq joylarida qurilgan Mocăniță tor oʻlchovli bugʻ poyezdlar tarmogʻi;
 Vatra Dornei kurorti;
 Rădăuţi, Fălticeni, Câmpulung Moldovenesc, Gura Humorului va Siret shaharlari va shaharlari.

 Siyosiy va mahalliy boshqaruvi 

 1992-1996-yillar 
Okrug kengashining prezidenti etib Konstantin Sofroni (FSN) saylangan. 1992-yilgi mahalliy saylovlarda saylangan Suceava okrugi kengashi quyidagi partiyaviy tarkibiga ega 45 maslahatchidan iborat boʻlgan:
     Partiya Oʻrin Hozirgi okrug kengashi   Milliy Najotkor Fronti (FSN) 17                                     Ruminiya Demokratik Partiyasi (CDR) 13                                   Ruminiya Agrar Demokratik Partiyasi (PDAR) 8                                     Ruminiya Ekologik harakati (MER) 2                                     "Yoshlar qanoti" milliy liberal partiyasi (PNL-AT) 1                                   Milliy Ekologik Partiya (PNE) 1                                   Buyuk Ruminiya Partiyasi (PRM) 1                                     Ruminiya Sotsial Demokratik Partiyasi (PSDR) 1                                     Mustaqil siyosatchilar (MS) 1                                  

 1996-2000-yillar 
Okrug kengashining prezidenti etib Gavril Marza (PDSR) saylandi. 1996-yilgi mahalliy saylovlarda saylangan Suceava okrugi kengashi quyidagi partiyaviy tarkibiga ega 45 maslahatchidan iborat edi:
     Partiya Oʻrinlar Hozirgi okrug kengashi   Ruminiya Demokratik Konvensiyasi (CDR) 8                   Sotsial Demokratik Partiya (USD) 7                   Ruminiya Sotsial Demokratik Partiyasi (PDSR) 7                   Ruminiya Agrar Demokratik Partiyasi (PDAR) 3                   Sotsial Ishchilar Partiyasi (PSM) 2                   Buyuk Ruminiya Partiyasi (PRM) 2                 Rumin Diasporasi Demokrat Pensionerlari Partiyasi (PDPRD) 2               Civic Ittifoqi Partiyasi (PAC) 2               Ruminiya Erkin Ishlab Chiqaruvchilar Milliy Partiyasi (PNPLR) 1                   Ruminiya Ekologik Harakati (MER) 1                   Haydovchilar Milliy Partiyasi (PNAR) 1                   Pensionerlar Partiyasi (PP) 1                 Sotsialistlar Partiyasi (PS) 1               Milliy Xristian Demokratik Partiyasi (PNDC) 1               Ruminiya Yangi Jamiyat Partiyasi (PRNS) 1                 Ruminiya Milliy Birlik Partiyasi (PUNR) 1                   Ruminiya Polyaklari Ittifoqi (UPR) 1                   Liberal Partiya (PL '93) 1                   Câmpeanu Milliy Liberal Partiyasi (PNL-C) 1                   Yevropa Integratsiyasi Harakati (MIE) 1                

 2000-2004-yillar 
Okrug kengashining prezidenti etib Gavril Marza (PDSR) saylandi. 2000-yilgi mahalliy saylovlarda saylangan Suceava okrugi kengashi quyidagi partiyaviy tarkibiga ega 45 maslahatchidan iborat edi:
     Partiya Oʻrinlar Hozirgi okrug kengashi   Sotsial Demokratik Partiya (PDSR) 16                                   Buyuk Ruminiya Partiyasi (PRM) 4                                 Ruminiya Ittifoqi (ApR) 4                           Democratik Partiya (PD) 4                                   Ruminiya Demokratik Konvensiyasi (CDR 2000) 4                                   Milliy Liberal Partiya (PNL) 3                                 Milliy Xristian Demokratik Partiyasi (ANCD) 2                               Ruminiya Sotsial Demokratik Partiyasi (PSDR) 2                                 Ruminiya Miliy Partiyasi (PNR) 2                               Ruminiya Pensionerlar Partiyasi (PPR) 2                                   Ruminiya Milliy Birlik Partiyasi (PUNR) 2                                

 2004-2008-yillar 
Okrug kengashining prezidenti etib Gavril Marza (PSD) saylandi. 2004-yilgi mahalliy saylovlarda saylangan Suceava okrugi kengashi quyidagi partiyaviy tarkibiga ega 37 maslahatchidan iborat edi:
     Partiya Oʻrinlar Hozirgi okrug kengashi   Sotsial Demokratik Partiya (PSD) 17                                     Adolat va Haqiqat Ittifoqi (DA) 14                                     Buyuk Ruminiya Partiyasi (PRM) 3                                     Gumanist Partiyasi (PUR) 3                                  

 2008-2012-yillar 
Okrug kengashining prezidenti etib Georghe Flutur (PDL) saylandi. 2008-yilgi mahalliy saylovlarda saylangan Suceava okrugi kengashi quyidagi partiyaviy tarkibiga ega 36 maslahatchidan iborat edi:
     Partiya Oʻrinlar Hozirgi okrug kengashi   Demokratik Liberal Partiya (PDL) 18                                       Sotsial Demokratik Partiya (PSD) 14                                       Milliy Liberal Partiya (PNL) 4                                  
 2012-2016-yillar 
Okrug kengashining prezidenti etib Cătălin Nechifor (PSD/USL) saylandi. 2012-yilgi mahalliy saylovlarda saylangan Suceava okrugi kengashi quyidagi partiyaviy tarkibiga ega 36 maslahatchidan iborat edi:
     Partiya Oʻrinlar Hozirgi okrug kengashi   Sotsial Liberallar Partiyasi (USL) 18                                       Demokratik Liberal Partiya (PDL) 15                                       Dan Diaconescu Xalq Partiyasi (PP-DD) 3                                    

 2016-2020-yillar 
Okrug kengashining prezidenti etib Georghe Flutur (PNL) saylandi. 2016-yilgi mahalliy saylovlarda saylangan Suceava okrug kengashi quyidagi partiyaviy tarkibiga ega 37 maslahatchidan iborat edi:
     Partiya Oʻrinlar Hozirgi okrug kengashi   Milliy Liberal Partiya (PNL) 21                                             Sotsial Demokratik Partiya (PSD) 16                                          

 2020-2024-yillar 
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/3/3c/Harta_locale_primari_suceava_2020.png/200px-Harta_locale_primari_suceava_2020.png|thumb|200x200px| 2020-yilgi Ruminiya mahalliy saylovlaridan keyin Suceava okrugining siyosiy xaritasi.
Okrug kengashining saylangan prezidenti – Georghe Flutur (PNL). 2020-yilgi mahalliy saylovlarda yangilangan Suceava okrug kengashi quyidagi partiyaviy tarkibiga ega 36 okrug maslahatchisidan iborat:
     Partiya Oʻrinlar Hozirgi okrug kengashi   Milliy Liberal Partiya (PNL) 18                                       Sotsial Demokratik Partiya (PSD) 13                                       Inson Harakati Partiyasi (PMP) 5                                    

 Maʼmuriy boʻlinmalari 
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/ec/View_on_Suceava_%28Romania%29_from_Fortess.jpg/220px-View_on_Suceava_%28Romania%29_from_Fortess.jpg|thumb| Suceava 
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/1b/Obcina_Feredeului. JPG/220px-Obcina_Feredeului. JPG|thumb| Câmpulung Moldovenesc 
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/92/Gura_Humorului_-_panoramio_%283%29.jpg/220px-Gura_Humorului_-_panoramio_%283%29.jpg|thumb| Gura Humorului 
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/cf/Prim%C4%83ria_din_R%C4%83d%C4%83u%C5%A3i.jpg/220px-Prim%C4%83ria_din_R%C4%83d%C4%83u%C5%A3i.jpg|thumb| Rădăuţi 
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/c0/Arcoiris_Vatra_Dornei.jpg/220px-Arcoiris_Vatra_Dornei.jpg|thumb| Vatra Dornei 
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/a4/Biserica_Nasterea_Sf._Fecioare_Maria_din_Siret2.jpg/220px-Biserica_Nasterea_Sf._Fecioare_Maria_din_Siret2.jpg|thumb| Siret 
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/5/5f/Spitalul_Municipal_F%C4%83lticeni. JPG/220px-Spitalul_Municipal_F%C4%83lticeni. JPG|thumb| Fălticeni 
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/5/51/Solca_vue_generale.jpg/220px-Solca_vue_generale.jpg|thumb| Solka 
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/6/62/RO_SV_Iacobeni_%2834%29.JPG/220px-RO_SV_Iacobeni_%2834%29.JPG|thumb| Yakobeni 
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/2/2d/Kirlibaba.jpg/220px-Kirlibaba.jpg|thumb| Cârlibaba 
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/2/2c/RO_SV_Pojorata_%283%29.JPG/220px-RO_SV_Pojorata_%283%29.JPG|thumb| Pojorata 
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/a7/Biserica_Adormirea_Maicii_Domnului_din_Ilisesti.jpg/220px-Biserica_Adormirea_Maicii_Domnului_din_Ilisesti.jpg|thumb| Ilișești 
Suceava okrugida 5 ta munitsipalitet, 11 ta shahar va 98 ta kommuna mavjud.

 Munitsipalitetlari:
 Campulung Moldovenesc
 Fălticeni
 Rădăuţi
 Suceava – markaz; shahar aholisi: 124 161 kishi (2018-yil holatiga koʻra)
 Vatra Dornei
 Galereya 
 

 

Turkum:Ruminiya okruglari