Zhantas/Cleaned-Uzbek_Wikipedia huggingface dataset:
Polvon qori savdo uyi

Polvon qori savdo uyi – Savdo uyi XX asrning boshlarida galamachi Polvon qori tomonidan qurilgan. Bino Xivadagi 122 dan ortiq arxeologik yodgorliklar sirasiga kiradi. Savdo uyining tashqi shakli yashash uylarining shakliga oʻxshaydi. Polvon qori savdo uyi XX asrning boshida Muhammad Yaʼqub bazzoz yaʼni gazlama sotuvchi tomonidan aholi yashash uyi shaklida nigirik uslubida qurilganhttps://www.khivamuseum.uz/uz/polvon-qori-savdo-uyi. Asosan gazlachilik bilan savdo qilingan. gazlamachilikka oid matolar masalan Germaniyadan keltirilgan „Zinger“ tikuv dastgohi va shunga oʻxshahsh narsalar ham sotilgan. Undan tashqari Rossiya va Xitoydan keltirilgan chinni buyumlar ham saqlanadi. Hozirgi kunda bino davlat mulki hisoblanib, bu yer hozir ham savdo maskani hisoblanadi. Hozirda kitob doʻkoniga aylantirilgan. Shuningdek Polvor qori minora 1905-yilda minora ham qurdiradi. Minora konus shaklida madrasa bilan tutashgan holda qurilgan. Balandligi 21 metrni tashkil etadi.https://meros.uz/uzc/object/polvon-qori hozirgi kunda bino qayta tamirdan chiqarilgan va Ichan-Qala davlat muzey qoʻriqxonasi Axborot markazi va kitob doʻkoni joylashgan. Polvon qori savdo uyi Polvon qori koʻchasi 24-uyda joylashgan.
 Yangiliklar 
Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2022 – 2026 yillarda Xorazm viloyatida joylashgan madaniy meros obyektlarini restavratsiya qilish, ularga olib boruvchi infratuzilmani tiklash hamda „Ichan-qal’a“ davlat muzey-qoʻriqxonasining filiallarini tashkil etish chora-tadbirlari toʻgʻrisida qaroriga muvofiq Polvon qori savdo uyi binosadida Oq masjid mennonitlari muzeyini tashkil toʻgʻrida qaror qabul qilindi.https://regulation.gov.uz/oz/d/62963 Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qarori bilan 2014-yil 5-dekabrdagi 335-sonli "Tarixiy, baadiy yoki oʻzga madaniy qimmatligi tufayli garov va ipoteka qoʻllanishi mumkin boʻlmagan obyektlar roʻyxatini tasdiqlash toʻgʻrisidagi qaroriga muvofiq Polvon qori savdo uyi garov va ipoteka qoʻllanishi mumkin boʻlmagan obyektlar sirasiga kiritildihttps://old.lex.uz/ru/docs/-2513264?ONDATE=15.05.2017. Vazirlar Mahkamasining "2022-2026-yillarda Xorazm viloyatida joylashgan madaniy meros obyektlarini restavratsiya qilish, ularga olib boruvchi infratuzilmani tiklash hamda „Ichon qalʼa“ davlat muzey-qoʻriqxonasi filiallarini tashkil etish chora-tadbirlari toʻgʻrisida"gi qarori loyihasi eʼlon qilindi. Jumladan,

-Koʻhna Ark majmuasi zarbxona binosida Xorazm xonligi zarbxonasi tarixi muzeyi

-Polvon qori savdo uyi binosida Oq masjid mennonitlari tarixi muzeyi

-Xiva tumani, Ogahiy uyida Ogahiy uy-muzeyi

-Deshon qalʼa"da joylashgan Hazorasp darvozasida Xorazm madaniyati va tarixi muzeyi tashkil qilinadihttps://uz.tgstat.com/channel/@kunuzxorazm/7761.
Shayx Kabir masjidi

Shayx Kabir masjidi – masjid Kubroviylik talimotining asoschisi 1145-1221 yillarda yashagan Najmiddin Kubro sharafiga XIX asrda qurilgandir. Masjidning hududi XX asrgacha shimoli-gʻarb tarafga qarab kengaygandir aniqroq qilib aytganda Pahlavon Mahmud maqbarasi tomondagi qabriston tarafga. Masjid qurilishi bir muncha uzoq vatq ketgan. Biroq Muhammad Rahimxon II (1845-1910) davrida masjid qurilishi yakuniga yetgan. Masjidning gʻarbiy tomonida Katta xonaqoh bor. Masjid Kalta minor yaʼni Muhammad Aminxon minorasi yonida joylashgan. Masjiddagi noyob arxeologik buyumlarga keladigan boʻlsak bu yerda yogʻoch oʻymakorlik eshigi, gumvbazning burchagidagi muqarnaslari, masjid ichidagi kufiy yozivida bitilgan epigrif bitiklari va masjidning ayvoni hisoblanadi. Shuningdek ayvonnning gʻarb tarafigadi devorga tokcha va mehrob va yoʻgʻoch ustunlar ham mavjud.https://khivamuseum.uz/uz/shayx-kabir-masjidi
 Restavratsi ishlari 
Shavkat Mirziyoyev Xorazm viloyatidagi saylovchilar bilan uchrashuvda turizm sohasiga etibor qaratdi. Davlat rahbari viloyatda turizmni yanada rivojlantirish chora-tadbirlarini maʼlum qildi.

Unga koʻra:

– Urganchdagi Pahlavon Mahmud va Xivadagi Alleya hududlarida „Turizm koʻchasi“ barpo etiladi.

– Xiva shahriga tezyurar poyezd qatnovi yoʻlga qoʻyilib, turistlar oqimi kamida 2 barobarga oshadi.

– „Manguberdi vataniga sayohat“ nomli ichki turizm dasturi orqali, har yili 500 mingdan ziyod oʻquvchi, talaba va pensionerlarning Xorazmga safarini tashkil etish moʻljallanmoqda.

– Eʼtibordan chetda qolgan 100 dan ziyod madaniy meros ob’yektlarini restavratsiya qilishga davlat buyurtmasi joriy qilinadi hamda ularga olib boruvchi infratuzilma tiklanadi. Buning uchun, budjetdan har yili 50 milliard soʻm ajratiladi.

– Ichan-qal’adagi Najmiddin Kubro saboq bergan Shayx Kabir masjidi, xonaq́oh va chillaxona rekonstruksiya qilinib, ziyoratgohga aylantiriladi.

– Arab Muhammadxon madrasasidagi 56 mingta eksponat, nodir topilma va buyumlarni saqlash va namoyish qilish uchun, yangi muzey tashkil etiladi. Hozirda obyektlar ziyoratga aylantirilgan.
Maʼmun I

Abul-Abbos Maʼmun I (?— 997) – Maʼmuniylar sulolasidan boʻlgan Xorazmning birinchi hukmdoriThe Early Ghaznavids, C.E. Bosworth, The Cambridge History of Iran, Vol.4, ed. R. N. Frye, (Cambridge University Press, 1999), 174..

 Tarjimayi holi 
Abul Abbos Maʼmunning oilasi Xorazmga Erondan kelgan. Uning ota-onasi haqida kam narsa maʼlum. Otasining ismi Muhammad boʻlgan. 992-yilda Maʼmun Gurganj amiri boʻlgan. Uni bu lavozimga Somoniylar davlati amirlari maʼqullagan, deb hisoblashadi. Maʼmun hukmdorlik vaqtida Xorazmdagi Amudaryoning chap sohilini asta-sekin bosib oladi. 994-yilda amir Nuh II ga qarshi qoʻzgʻolonlar chogʻida Somoniylar amirining raqibi Abu-Ali Simjuridni qoʻllab-quvvatladi.

995-yilda Movarounnahrdagi kurashdan foydalanib, Amudaryoning oʻng qirgʻogʻiga hujum qiladi va u yerda Afrigʻiylarning soʻnggi vakili Abu Abdulloh Muhammadni asir olinib oʻldiradi. Shundan soʻng Xorazmshoh unvonini qabul qiladi. Biroq, yangi hukmdorning taʼsiri kuchli emas edi, chunki taxtdan agʻdarilgan hukmdorning qarindoshlari koʻplab shaharlarda oʻz taʼsirini saqlab qolishgan. Shuning uchun Maʼmun I davlat poytaxtini Gurganjga koʻchirdi. Movarounnahrdagi qoʻzgʻolonchilarni qoʻllab-quvvatlab, Somoniylardan mustaqillikni saqlab qolishga harakat qildi. Biroq oxir-oqibat 996-yilda ularning ustunligini qayta tan olishga majbur boʻldi. 997-yilga kelib Xorazmni oʻz tasarrufiga toʻliq birlashtirish imkoniga ega boʻldi.

 u madaniyat va ilm-fan rivojiga ham hissa qoʻshgan. Abul Abbos Maʼmun Xorazmshohning buyrugʻi bilan Xorazmda 996-yilda akademiya (Dor ul-hikma) ochilib, u Maʼmun akademiyasi deb nomlanadi. Oʻsha davrda saroyga shoir va faylasuflarni ham taklif etilib, Gurganjning sanʼat markazi sifatida rivojlanishiga sharoit hozirlanadi.

Abul Abbos Maʼmun 997-yilda nomaʼlum sharoitda vafot etgan. Toj-u taxt toʻngʻich oʻgʻli Abul-Hasan Aliga meros qolgan.

 Oilasi 

 Abul-Hasan Ali, Xorazmshoh 997-1008/1009
 Maʼmun II, Xorazmshoh 1009-1017-y
 

 

 Bosvort, CE „The Political and Dynastic History of the Iranian World (A. D. 1000—1217).“ Kembrij tarixi, jild. 4: The Saljuq and Mongol Periods. Ed. JA Boyl. Kembrij, Buyuk Britaniya: Kembrij universiteti nashriyoti, 1968 yil.
 Meisami, Juli Scott (1999). Persian Historiography to the End of the Twelfth Century. Edinburg universiteti nashriyoti 1–319. ISBN 9780748612765.
Turkum:Xorazm hukmdorlari
Abul-Hasan Ali

Abul-Hasan Ali (?— 1008/1009) – 997 – 1008/1009-yillarda Xorazm hukmdori.

 Tarjimayi holi 
Maʼmuniylar sulolasi vakili. Abul-Hasan Ali Xorazmshoh Maʼmun I ning toʻngʻich oʻgʻli edi. Uning tugʻilgan yili va yoshligi haqida maʼlumotlar kam. Otasi Abul Abbos Maʼmun 997-yilda vafot etgach, otasining oʻrniga Xorazmning yangi hukmdori boʻladi. Qulay vaziyatlardan unumli foydalanib, Somoniylar davlatining parchalanishi boshlanganda Abul-Hasan Ali birmuncha mustaqillikka erishadi. Xorazmda toʻliq oʻz hukmronligini oʻrnatadi, mahalliy hokimlarni boʻysundiradi. Ayni vaqtda Oʻrta Osiyo, Eron, Bagʻdod va Volgaboʻyi bilan diplomatik va savdo aloqalari oʻrnatiladi.

Abul-Hasan Ali oʻzini yetarlicha qudratli his qilib, 998-yilda oʻz tangalarini (dirhamlarini) zarb qildira boshlaydi. Somoniylar, keyin esa Abbosiy xalifalari qudratini tan oladi. Birinchi zarb qilingan tangalarining old tomonida Abul-Hasan Ali nomi oʻyib yozilgan. Orqa tomonida Somoniylar amiri Abdulmalik II nomi qayd etilgan. Ehtimol, qoraxoniylar va gʻaznaviylar tomonidan yuzaga kelgan harbiy xavf Xorazmshohni dirhamga Somoniy hukmdor nomini qoʻyishga majbur qilgandir. Keyingi tangalarini esa faqat Ali va xalifalar nomlari zarb qilingan.

1004-yilda Xorazmshoh taklifi bilan Maʼmun akademiyasiga rahbarlik qilgan mashhur olim Al-Beruniy Gurganjga qaytib keldi. Akademiyaning har tomonlama faoliyat yuritishi uchun barcha sharoit yaratilib, davlat gʻaznasidan zarur mablagʻlar ajratiladi.

Xorazmshoh Abul-Hasan Ali Gʻaznaviylar tahdidini bartaraf etish maqsadida 1006-yilda Sulton Mahmud Gʻaznaviyning singlisiga uylanadi. u Gʻaznaviylarga qarshi qoraxoniylar bilan ittifoq tuzadi. 1008-yil oxirida yoki 1009-yil boshida toʻsatdan vafot etadi. Uning oʻrniga ukasi Maʼmun II taxtga oʻtiradi.

 Oilasi 
Xotin – Harra-i Kalji, Sabukteginning qizi.

Bolalari:
 Abul-Xorit Muhammad, Xorazmshoh 1017-yil

 

 Bosworth, C. Edmund (1985). „ʿALĪ B. MAʾMŪN“. Encyclopaedia Iranica, Vol. I, Fasc. 8. C. Edmund Bosworth. 852-bet
 Dobrovolskiy I. G., Shugurina G. B. Klad kuficheskix monet nachala XI v. iz sela Krasniy Baran (b. Kreщyoniy Baran) v Tatarstane. Novie dannie//Sbornik materialov, posvyaщyonnix pamyati I. V. Dubova. – SPb, 2004. 
Turkum:Xorazm hukmdorlari
Turkum:1009-yilda vafot etganlar
Silot tili

Silot tili (silɔʈi mat̪) Hindyevropa tillari oilasiga mansub, hind yoki hindoriy tillaridan iborat. Bangladesh Xalq Respublikasining va Hindistondagi shtatining rasmiy tili. 13 milliondan ortiq kishi gaplashadi"Sylheti language resources | Joshua Project". joshuaproject.net. Estratto il 12 ottobre il 2023..

 

Turkum:Tillar
Dmitriy Bernatskiy

Dmitriy Vasilyevich Bernatskiy (bir qator hujjatlarda – Bernadskiy, 1912 – 1945) – kapitan, Ishchilar va dehqonlar Qizil Armiyasi, Ulugʻ Vatan urushi ishtirokchisi, Sovet Ittifoqi Qahramoni (1945).

 Hayoti 
Dmitriy Bernatskiy 24-iyul 1912-yili Streshin qishlogʻida (hozirgi Jlobin tumanidagi shu nomli qishloq) Gomel viloyatida Belarus va dehqon oilasida tugʻilgan. U zavod shogirdlik maktabini tugatgan, Toʻrtkoʻl shahrida Qoraqalpogʻiston Avtonom Sovet Sotsialistik Respublikasi Oʻzbekiston SSRda yashagan, hisobchi boʻlib ishlagan. 1941-yilda Toʻrtkoʻl shahar harbiy komissarligi tomonidan Ishchi-dehqonlar Qizil Armiyasi safiga chaqirilgan. 1942-yilda Bernatskiy Orel harbiy piyodalar maktabini tamomlab, Ulugʻ Vatan urushi frontiga joʻnatilgan. Oʻsha yili VKP(b) safiga aʼzo boʻldi. 1945-yili yanvargacha Gvardiya kapitani Dmitriy Bernatskiy 3-miltiq batalyon va 38-gvardiya polkining 4-gvardiya miltiq diviziyasi 1-Ukraina fronti 5-gvardiya armiyasi katta adyutanti edi. Polshani ozod qilishda ajralib turardi.

1945-yilning 20-yanvaridan 21-yanvariga oʻtar kechasi Bernatskiy bir guruh jangchilar bilan birgalikda birinchilardan boʻlib Oder hududidan oʻtdi. ​Eyxenried qishlogʻi, Oppelna shimoli-gʻarbida (hozirgi Golchzowice, Kommuna Lewin-Brzeski, Bjegskie Powiat, Opolskiy voevodeligi, Polsha) va koʻpriklarni qoʻlga oldi. Bernatskiy dushmanning beshta qarshi hujumini qaytarishga shaxsan rahbarlik qildi. Jangda u ogʻir yaralanib, voqea joyida vafot etdi. U Polshaning Opolskiy voevodligi shahrida dafn etilgan.

SSSR Oliy Kengashi Prezidiumining SSSR Oliy Kengashi 1945-yil 27-iyundagi Farmoni bilan „qoʻmondonlikning jangovar topshiriqlarini harbiy xizmatchilarga qarshi kurash frontida namunali bajarganligi uchun. Fashist bosqinchilari va koʻrsatilgan jasorat va qahramonlik“, – gvardiya kapitani Dmitriy Bernatskiy vafotidan soʻng Sovet Ittifoqi Qahramoni yuksak unvoniga sazovor boʻldi.

Shuningdek, Lenin ordeni, Vatan urushi I va II darajali, Qizil Yulduz ordeni bilan taqdirlangan. Toʻrtkoʻl shahridagi koʻchaga Bernatskiy nomi berilgan.

 

 
 Sovet Ittifoqi Qahramonlari Oʻzbekiston fuqarolaridir. – Toshkent, 1984-yil.
Izbasar Fazilov

Izbasar Fazilov (1908—1961) - Qoraqalpoq Sovet shoiri, jurnalisti, muharriri, qoraqalpoq sovet sheʼriyatining asoschilaridan biri.

 Hayoti 
Toʻrtkoʻl qishloq xoʻjaligi texnikumini tamomlagan. “Jas leninshi” va “Qizil Qoraqalpog'iston” gazetalari bilan hamkorlik qilgan. Respublika gazetasida muharrir bo‘lib ishlagan.

Ilk she’riy to‘plami 1934-yilda To‘rtko‘lda “Jeńis jolda” (“G‘alaba yo‘llari”) nomi bilan nashr etilgan. Ikkinchi she’riy to‘plami 1936-yilda Moskvada “Qosiqlar” (“She’rlar”), uchinchisi “She’rlar” (Nukus, 1960) nomi bilan nashr etilgan.

Uning xalq og‘zaki she’riyati uslubida yozilgan “Qora qo‘y” she’ri hamon mashhurdir.

Izbasar Fazilov adabiy asarlar yaratish bilan birga qoraqalpoq adabiyoti muammolariga bag‘ishlangan qator adabiy-tanqidiy maqolalar muallifihamdir.

VKP(b) aʼzoligiga nomzod. Sovet Yozuvchilar uyushmasi a'zosi. 1934-yilda u Sovet yozuvchilarining birinchi qurultoyining hal qiluvchi ovoz huquqi bilan delegati etib saylandi.

1937-yilda qatag'on qilingan. Millatchilikda ayblanib, 10 yil qamoq va 5 yil diskvalifikatsiyaga hukm qilingan.

1950-yillarning ikkinchi yarmida qayta tiklangan. Ozodlikka chiqqandan keyin yana adabiy faoliyatga qaytdi. “Amudaryo” jurnalining she’riyat bo‘limiga rahbarlik qilgan. 
 Tanlangan asarlari 
 “Sánem qaridas” (1928) she’ri qoraqalpoq she’riyatining ayol tengligiga bag‘ishlangan eng yaxshi asarlaridan biridir.
 “Inim” yoshlarni bilimga chorlaydi.
 "Qızım"
 “Tayarman” – shoirning qoraqalpoq xalqining o‘zligini himoya qilishga qaratilgan samimiy tuyg‘ulari haqidagi she’r.
 "Dıyxan" (1929),
 "Atızda" (1930),
 “Kolxoz ósedi” (1930) - kolxoz qurilishi haqida.
 “Awıl” qishloq hayoti haqida
 "Qara qoy"
 "Kaspiy dengizida."

 

 
 Избасар Фазылов (1908—1961)
Yusuf Hamadoniy maqbarasi

Yusuf Hamadoniy maqbarasi (yoki Ulli Pir) — XIX asrga tegishli boʻlgan va Shovot tumanining Beshmergan qishlogʻida joylashgan tarixiy obyekt. Tarixiy obyekt Yusuf Hamadoniy majmuasinining asosini tashkil etadi. Bu yerda hamadonlik boy savdogar Xoji Yusuf dafn etilgan.

Yusuf Hamadoniy maqbarasi davlat mulkiga tegishli. U Xorazm viloyati madaniyat boshqarmasi operativ boshqaruv huquqi asosida „Vaqf“ xayriya jamoat fondiga tekin foydalanish shartnomasi bilan berilgan.

 Maqbara meʼmorchiligi 
Bino tepalikning ustiga qurilganligi sababli uzoqdan ham koʻrinib turadi. Maqbaraning maydoni 6x13 metrlik hududni egallaydi. Bino noyob meʼmoriy va dizayn uslubiga egaligi bilan ajralib turadi.
 Yusuf Hamadoniy shaxsi 
Yusuf Hamadoniy Ahmad Yassaviy va Abduxoliq Gʻijduvoniyga ustozlik qilgan shaxs hisoblanadi. Yusuf Hamadoniy „Xojagon-naqshbandiya“ tariqatining ayrim qoidalarini ishlab chiqqanligi bilan tanilgan. Xoja Hasan Andoqiy Buxoriy, Xoja Abdulloh Barraqiy Xorazmiy, Ahmad Yassaviy va Abduxoliq Gʻijduvoniy Yusuf Hamadoniydan soʻng uning xalifalari sifatida muridlariga peshvolik qilgan. „Rutbat ul-hayot“, „Kashf“, „Risola dar odobi tariqat“, „Risola dar axloq va munojot“ kabi asarlari mavjud.
 Xayriya pullari bilan bogʻliq surishtiruv 
2020-yil 4-avgust kuni ijtimoiy tarmoqlar orqali quyida keltirilgan xabarlar tarqalgan va keng muokamalarga sabab boʻlgan:
 
Ammo, IIV eʼlon qilingan xabarga koʻra, surishtiruv bilan bogʻliq jarayon davomida zakot, fitr va boshqa xayriya pullarining o‘g‘irlanishi kabi holatlar aniqlanmagan.

 

Turkum:Oʻzbekiston meʼmoriy yodgorliklari
Turkum:Xorazm
Turkum:Shovot tumani
Turkum:Xorazm meʼmoriy yodgorliklari
Jungʻor qumsoʻtasi

Jungʻor qumsoʻtasi — qumso‘tadoshlar oilasi sinomorium turkumiga mansub ko‘p yillik, parazit o‘simlik. O‘zbekiston Respublikasi Qizil kitobiga kamyob,endemik tur sifatida kiritilgan. Qoraqalpog'iston hududida tarqalgan. Ko‘proq qumli va ola jinsli tuproqlarda o‘sadi. Sho‘rxok tuproqli yerlarda o‘sishga moslashgan
Tavsifi
Balandligi 7-20 sm, yog‘onligi 1,5-3 sm gacha yetadigan ko‘p yillik parazit o‘simlik. Sirti uzunligi 3-5 sm bo‘lgan tangachalar bilan qoplangan. Rangi qizil binafsharang. Xlorofili yo'qligi sababli fotosintez qila olmaydi. Hayotining katta qismini ildizpoya ko‘rinishida tuproq ostida o'tkazadi. U boshqa o‘simliklarning ildiziga yopishib olib parazitlik qiladi. Bahorgi va qishki yomg'irdan keyin unib chiqadi. To‘pguli tig'iz silndrsimon yoki to‘g‘nog‘ichsimon shaklda. Gullari juda zich joylashgan. Gulqo‘rg‘on bo‘lakchalarining uzunligi 2-4 mm, changchisining uzunligi changdoni bilan qo‘shib hisoblaganda 2,5 mm, urug‘chibargining uzunligi 2-3 mm. Gullari bir yoki ikki jinsli, ulardan shirin biroz karamga o'xshash hid taraladi. Chivinlar yordamida changlanadi. Changlanishdan keyin boshog'i qora tusga kiradi. May iyunda gullab meva tugadi. Mevasi quruq yong‘oq meva. Urug‘i orqali ko'payadi.

Tarqalishi va o‘sish sharoiti
Tabiatda juda kam tarqalgan, yakka-yakka holatda ba'zan kichik to‘plam hosil qilib o‘sadi. Qoraqalpog'iston hududida tarqalgan. Qumli va ola jinsli tuproqlarda o‘sadi. Kamayib ketishiga tabiiy omillar sabab bo‘lgan. Parazit o‘simlik bo‘lgani uchun hayot kechirishi to‘liq xo‘jayin organizmga bog‘liq.
 

Turkum:Qoraqalpogʻiston geografiyasi
Ota hovuz

Ota hovuz – Xiva xonlari aholini suv bilan taʼminlash maqsadida bir necha hovuzlar va quduqlar qazdirgan. Hovuzlarga asosan suv Amudaryodan Polvonyop kanali orqali kelgan. Shunday hovuzlardan bittasi Ota darvozaning oldidagi Ota hovuzdirhttps://khivamuseum.uz/uz/ota-hovuz. Ota darvozaning uzunligi 10 metr, eni 4 metrni tashkil qilgan. Afsuski, darvoza XX asrning 20–yillarida yoʻlni kengaytirish bahonasida buzib tashlangan. Eltuzarxon tomonidan XIX asrning boshida pishgan gʻishtdan darvoza bunyod etiladi va unga darvoza oldidagi hovuzning nomi bilan atala boshlanadi. Aslida bu hovuzning nomi Shermuhammad hovuz hisoblanib vaqtlar oʻtishi bilan Ota hovuz nomi bilan atala boshlangan. Bundan tashqari Shermuhammad masjidi ham boʻlgan boʻlib Shermuhammad masjidi shoʻrolar davrida buzib tashlangan. Hozirgi Xivaga kiraverishidagi Ota darvozaning nomi ham shu masjid va hovuzdan kelib chiqqan. Aholi bu Ota hovuzdan yozda ichimlik manbai sifatida foydalangan boʻlsa, qish paytida hovuz muzlagan. Biroq aholi qishda hovuzning muzlarini maxsus joylarda saqla qoʻyganlar va yozda undan kundalik hayotda foydalanganlar. Bundan tashqari Xivada 10 ga yaqin hovuzlar boʻlib ulardan hozirda Ota hovuz, Bogʻcha hovuz va Bol hovuzlar saqlanib qolgandir. Hozirda obyekt davlat mulki hisoblanadi. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining Tarixiy, Baadiy yoki oʻzga madaniy qimmatligi tufayli garovga va ipoteka qoʻllanishi mumkin boʻlmagan obyektlar roʻyxatini tasdiqlash toʻgʻrisidagi qarorida muvofiq Ota hovuz davlat mulki hisobiga oʻtkazilgan. Hujjat 2014-yil 5-dekabrda imzolangan va 2015-yil 15-dekabrda kuchga kirganOʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qarori, 05.12.2014 yildagi 335-son qarori..
Bunge takasoqoli

Bunge takasoqoli ) – murakkabguldoshlar oilasi takasoqol turkumiga mansub koʻp yillik gulli oʻsimlik turi. Oʻzbekiston Respublikasi Qizil kitobiga kamyob, endemik tur sifatida kiritilgan. Qoraqalpog'istondagi Sulton Uvays tog‘i hududida tarqalgan.
 Tavsifi 
Balandligi 30-40 sm gacha yetuvchi koʻp yillik gulli oʻsimlik turi. Ildizi uchida tugunaklar hosil boʻlgan vegetativ yoʻl bilan koʻpayadi. Ildiz boʻgʻzi qalin, malla tuklar bilan qoplangan. Poyasi 2 3 dona, shoxlangan sirti tuklar bilan qoplangan. Barglari oddiy, poyada navbatma-navbat joylashgan, yumshoq, ikki tomoni yotiq tukli, chetlari tekis yoki egri-bugri qirqilgan. Poyaning ildizga yaqin qismidan oʻsib chiqqan barglari bandli, qalami nashtarsimon, kengligi 1,5-2,5 sm. Poyadagi barglari bandsiz, qalami nashtarsimon, ostki qismi bilan poyani oʻrab olgan. Gullari savatcha toʻpgulda joylashgan. Savatchalar har bir poyaning uchida yakka yakka oʻrnashdi. To‘pguli avvaliga silindrsimon shaklda boʻladi, vaqt oʻtib teskari choʻqqi shakliga kiradi. Savatchasining ostki tomoni oʻrama barglar bilan oʻralgan. Bargchalari kumushrang tusdagi tuklar bilan qoplangan. Gultojibarglari sargʻish rangda. Aprelda gullab mevasi mayda pishib yetiladi. Urugʻining uzunligi 6-7 mm oq tuklar bilan oʻralgan, shamol orqali tarqaladi. Urug‘idan va vegetativ yoʻl bilan tugunagidan koʻpayadi.

 Tarqalishi va oʻsish sharoiti 
Tabiatda juda kam tarqalgan yakka yakka holatda uchraydi. Qoraqalpog'istondagi Sulton Uvays tog‘i hududida tarqalgan. Togʻlar orasidagi qoyalarda va toshli tuproqlarda oʻsishga moslashgan. Maʼlum bir tuproq sharoitiga moslashganligi sababli yovvoyi holatda kam uchraydi.

 

Turkum:Qoraqalpogʻiston geografiyasi
Sergey Diomidov

Sergey Viktorovich Diomidov (1943-yil 9-iyul, Toʻrkoʻl, Qoraqalpoq Avtonom Sovet Sotsialistik Respublikasi, Oʻzbekiston SSR) – sovet gimnastikachisi, Olimpiya oʻyinlarining ikki karra kumush va bronza medali sovrindori. SSSRda xizmat koʻrsatgan sport ustasi (1966). SSKA sport faxriylari kengashi aʼzosi.

 Biografiyasi 
Sergey Viktorovich Diomidov 1943-yil 9-iyulda Qoraqalpoq Avtonom Sovet Sotsialistik Respublikasi Toʻrkoʻl shahrida tugʻilgan.

Sergey Diomidov maktab oʻquvchiligidanoq sport gimnastikasiga qiziqib qolgan. 1960-yilda 16 yoshida „Dinamo“ sport jamiyatining Butunittifoq chempionatida sport ustasi qoʻyilhan talabni bajaradi. Toshkent shahridagi 2-oʻrta maktabni tugatgach, harbiy xizmatga chaqiriladi, xizmat davrida ham sport gimnastikasi bilan shugʻullanishni davom ettiradi.

1956—1967-yillarda Sergey Diomidov Toshkentda R. G. Sarkisov murabbiyligida sport gimnastikasi bilan shugʻullangan, „Dinamo“ sport jamiyati va Oʻzbekiston armiya sport klubida (SKA) tarkibida musobaqalarda ishtirok etgan, 1962-yildan 1974-yilgacha mamlakatning asosiy armiya klubi sharafini himoya qilgan. Hozirda Moskvada istiqomat qiladi.

 Sportdagi faoliyati 
Tokiodagi 1964-yil XVIII yozgi Olimpiya oʻyinlarida Sergey Diomidov jamoaviy bahslarda kumush medalni qoʻlga kiritgan. Toʻrt yil oʻtgach, 1968-yil yozgi Olimpiya oʻyinlarida Sergey Diomidov jamoa bilan yana oʻz muvaffaqiyatini takrorlaydi, shuningdek, tayanch sakrashda yaponiyalik Yukio Endo va oʻz hamyurti Mixail Voroninga yutqazib, bronza medalini qoʻlga kiritgan.

1965-yilgi Yevropa chempionatida 4 ta bronza, 1966-yilgi jahon chempionatida oltin va kumush, keyingi chempionatda esa yana kumush medalni qoʻlga kiritgan.

1964-yilda Sergey Diomidov jahonda birinchi boʻlib oldinga bir siltanishda 360 graduslik aylanishni amalga oshiradi va keyinchalik bu harakat uning nomi bilan „Diomidov aylanishi“ deb ataldi. Sergey Diomidov Rossiya Badiiy akademiyasining akademigi Dmitriy Jilinskiyning „SSSR gimnastikachilari“ kartinasida tasvirlangan.

1970-yilda sportdagi faoliyatini yakunlagan.

 Yutuqlari 
Sport gimnastikasi boʻyicha Olimpiya oʻyinlari kumush medali sovrindori (1964, 1968), olimpiya oʻyinlari bronza medali sovrindori (1968), sport gimnastikasi boʻyicha jahon chempioni (1966), jahon chempionati kumush medali sovrindori (1966, 1970), jahon chempionati bronza medali sovrindori (1965), sport gimnastikasi boʻyicha SSSRning mutlaq chempioni (1965, 1969), SSSR chempioni (1966, 1970).

 

Turkum:Oʻzbekiston gimnastikachilari
Turkum:Toʻrtkoʻlda tugʻilganlar
Turkum:SSSR sportchilari
Turkum:SSSR sport ustasi
Turkum:Alifbo boʻyicha sportchilar
Turkum:SSSRda tugʻilganlar
Xorazmiya satrapligi

thumb|460x460px|Mil. avv. 500-yillarda Fors imperiyasi. Xorazmiya Orol dengizining janubidagi Amudaryo yonida tasvirlangan.
Xorazmiya satrapligi (fors. 𐎢𐎺𐎠𐎼𐏀𐎷𐎡𐎹 Uvarazmiya) – qadimgi Fors imperiyasining satrapligi, keyinchalik mustaqil podshohlik boʻlib, bugungi Oʻzbekiston hududidagi Amudaryo boʻyida, Orol dengizining janubidagi hududni oʻz ichiga olgan. Bu juda unumdor hudud boʻlib, qadimgi davrlarda u yanada unumdor boʻlgan, chunki u payti Amudaryodan juda katta suv manbasi oqib oʻtgan. Shuningdek, daryoning bir tarmogʻi Kaspiy dengiziga quyilganligi haqida maʼlumotlar mavjud. Arxeologik topilmalar eramizdan avvalgi 5-ming yillikka oid qadimiy sugʻorish tizimlarining qoldiqlari borligini koʻrsatadi.

Xorazmiyada soʻnggi bronza davri, yaʼni miloddan avvalgi 13-asrda podsholiklar mavjud boʻlgani haqida ikki dalil bor.
thumb|273x273px|Kserks I qabri, Ahamoniylar qoʻshinining xorazmlik askari, miloddan avvalgi 470-yillar
Birinchisi, xronologiyada mil. avv. 1292-yilga toʻgʻri keladigan „Xorazmiy davri“ning mavjudligi qayd etilgan. Ikkinchisi esa miloddan avvalgi 14-13-asrlarga oid avesto tilidagi yozuvlardir. Zardushtni Xorazm shohi Gistaspening himoyachisi sifatida tilga olganlar. Bu davrga oid tarixiy maʼlumotlar juda kam, lekin maʼlumki, qadimgi Xorazmiyada arxeologik tadqiqotlar natijasida topilgan ikkita asosiy shahar boʻlgan; Tuproqqal’a va Dishan qalʼa.

Miloddan avvalgi 522-yilgacha Xorazmiya Fors imperiyasining bir qismiga aylangan, chunki u buyuk shoh Doro (miloddan avvalgi 522 – 486) ning Behistun kitobalarida tilga olingan, ular miloddan avvalgi 520-yilda yasalgan. Bu Doro hokimiyatga kelganida viloyatni meros qilib olganligini isbotlaydi. Katta ehtimol bilan Xorazm Buyuk Kir tomonidan bosib olingan, chunki uning oʻgʻli va Doroning akasi Kambiz II asosan imperiyani Afrikaga kengaytirgan. Gerodotning fors satrapliklari roʻyxatida ularning soliqlari miqdori yoki Kserks qoʻshini toʻliq eslatib oʻtilgan. Xorazm muhimroq satraplik Parfiya bilan birga tilga olingan, shuning uchun ham Xorazm davlati boʻlgan deb hisoblanadi va Xorazm Parfiya satrapi tomonidan boshqarilgan. Doro III davrida Xorazmiya eramizdan avvalgi 327-yilda mustaqil podshohlikka aylangan. Iskandar Zulqarnayn bilan tinchlik shartnomasi tuzgan. Oradan koʻp oʻtmay, Xorazm podshohlari Salavkiylar podsholari misolida oʻz pullarini zarb qila boshladilar va ularning qabrlari Qoʻyqirilgan qalʼa xarobalaridan topilgan.Kserks I qabri, Ahamoniylar qoʻshinining xoresmlik askari, miloddan avvalgi 470-yillar
 

Turkum:Xorazm
Turkum:Mil. av. 1000
Turkum:Ahamoniylar
Turkum:Xorazm hukmdorlari
Tohir eshon maqbarasi

Tohir Eshon Bobo maqbarasi – obyekt Xorazm viloyati Xiva shahri Ichan-qal’a MFY, Pahlavon Mahmud koʻchasi, 62-uyda joylashgan. Maqbara XIX asrning oʻrtalarida Muhammad Aminxon madrasasining janubi-gʻarb tarafida joylashgan. Maqbara Ichan qaʼla devorlariga yopishtirilgan holda qurilgan boʻlib binoning peshtoqi sharqqa qaragan. Maqbaraning ichiga 2 ta inson dafn qilingan boʻlib, ikkinchisida Fathulla eshon dafn qilinganhttps://www.khivamuseum.uz/uz/tohir-eshon-maqbarasi. Xivaliklar Tohir Eshon bobo Olloqulixonning piri boʻlganligi toʻgʻrisida bir qancha rivoyatlarni aytadilar. Olloqulixon 1826-yil oxirida Xurosonga yurish etib, uning Jom togʻi etagidagi Umgʻon qal’asini olib, gʻalabadan shodligini bildirish uchun Xivadagi piri Tohir eshonga maktub yoʻllaydi. Maktub shunday boshlanadi: – „Haqoyiq va maorifpanoh (haqiqat va maʼrifatni himoya qiluvchi), kamolot va latoyifdastgoh (goʻzal soʻz va fazilat egasi), kashshofi asrori ilohiy (Allohning sir-asrorlarini kashf qiluvchi, ochuvchi) Tohir xoʻja eshonimizga sadoqatli salomimizdan soʻngra…“https://www.sayyoh.com/diqqatga-sazovoz-joylar/. Haqiqatan ham xonlik davridagi xivaliklar juda irimchi va xurofotga berilgan boʻlib, afsona va rivoyatlarga ishonishar, ularni jon – dilidan gapirib, tinglashar edilar. Tohir Eshon Xorazmiy bir qancha kitoblarni yozgan. Bulardan „Tazkirai Tohir Eshon“ yoki „Silsilatul avliyo“ kitobidir. Mazkur asar forsiyda 1747-yilda yozilgan boʻlib Xorazmda oʻzbek tiliga tarjima qilingan.https://www.bukhari.uz/ Asar asosan islom diniga bagʻishlangan boʻlib, unda Qur'on, hadis, XVIII asrning oʻrtalarida Xorazm, Buxoro, Samarqand, Turkiston va Xurosonda yashagan 321 shayxning tarjimai holi keltirilgandir. Akmal Xoʻqandiy ham bu asar toʻgʻrisida oʻzining „Tuhfatul ahbob“ kitobida maʼlulotlar keltirgan.

 Rekonstruksiya ishlari 
Tohir Eshon bobo maqbarasi mustaqillik yillarida qayta tiklandi. Bu ishlarga Xiva Ichan qalaning fuqarolar yigʻini raisi Sobirjon Hasanov boshchilik qilgan.
Kimyo boʻyicha Nobel mukofoti sovrindorlari roʻyxati

thumb|Kimyo boʻyicha Nobel mukofoti shved kimyogari Alfred Bernxard Nobelning 1895-yildagi vasiyatnomasida taʼsis etilgan.
Kimyo boʻyicha Nobel mukofoti har yili Shvetsiya Qirollik Fanlar Akademiyasi tomonidan kimyoning turli sohalaridagi olimlarga beriladi. Bu 1896-yilda vafot etgan Alfred Nobelning 1895-yil vasiyatiga koʻra taʼsis etilgan beshta Nobel mukofotidan biridir. Ushbu mukofotlar kimyo, fizika, adabiyot, tinchlik, fiziologiya yoki tibbiyotga qoʻshgan ulkan hissalari uchun beriladi. Nobel vasiyatiga koʻra, mukofot Nobel jamgʻarmasi tomonidan boshqariladi va Shvetsiya Qirollik Fanlar akademiyasi tomonidan beriladi. Kimyo boʻyicha birinchi Nobel mukofoti 1901-yilda niderlandiyalik Yakobus Henrikus vanʼt Xoffga berilgan. Har bir oluvchi medal, diplom va yillar davomida oʻzgarib turadigan pul mukofotini oladi. 1901-yilda Vanʼt Xoff 150 782 SEK oldi, bu 200- yil dekabridagi 7 731 004 SEKga teng. Mukofot Stokgolmda har yili 10 dekabrda Nobel vafotining yilligi munosabati bilan oʻtkaziladigan tantanali marosimda topshiriladi.

 Laureatlar 

 

 
 Official website of the Royal Swedish Academy of Sciences
 Official website of the Nobel Foundation
 (List of) Nobel Laureates and research affiliations at NobelPrize.org

Turkum:Kimyo boʻyicha Nobel mukofoti sovrindorlari
Bibi Xojar majmuasi

Bibi Xojar majmuasi – Xiva tumanining Soyot mahallasida joylashgan va 1846-yilda toʻliq shakllanib boʻlgan tarixiy majmua. Majmua tarkibida maqbara, qishki masjid va qabriston boʻlib, qishki masjid ustunida binoning Muhammad Rahimxon II davrida qurilganligiga ishora qiluvchi yozuvlar mavjud.

Bibi Xojar majmuasi Xorazm viloyati madaniyat boshqarmasi operativ boshqaruv huquqi asosida davlat mulkiga tegishlidir.

 Tarixi 
Bu majmua Ichan qal’aning eng qadimiy yodgorliklaridan biridir. Maqbara ziyoratxona (sajdaxona) va goʻrxona (maqbara)dan iborat. Maqbara XIII asrda qurilgan va asrlar davomida qabrlar sonining ortib borishi sababli keyinchalik maqbara darajasida qisqartirilgan. Biroq, arxeologik qazishmalar natijasida yodgorlikning tarixi va avvalgi koʻrinishi haqida yetarlicha maʼlumotlar toʻplangan. Tarixchi Ahmad Roziy Said Alovuddinni Xorazmning mashhur shayxlari qatoriga kiritib, u shayx Najmiddin Kubrodan keyingi mashhur shayxlardan biri ekanligini taʼkidlagan. Bu borada Jomiy va Navoiy asarlarida ham maʼlumotlar mavjud.

Goʻrxona (maqbara) muqaddas joy hisoblangan daxma qismi oʻzining goʻzalligi bilan ajralib turadi. Maqbara binosi sirlangan yashil, toʻq koʻk, och koʻk va oq rangdagi nafis naqshlar bilan bezatilgan. Bunday naqshli bino Xivada yagona boʻlib, Bibi Xojar maqbarasidagi kabi naqshlarni Samarqanddagi Shohizinda majmuasiga kiruvchi Qusama Ibn Abbos maqbarasida ham koʻrish mumkin.

Bibi Xojar maqbarasi oʻsha davr olimi, Naqshbandiy qarashlarining tarafdori boʻlgan amir Soʻfi Kulaylim tashabbusi bilan qurilgan.

 Rekonstruksiya qilinishi 
Maqbara shayx Najmiddin Kubro tavalludining 850 yilligi munosabati bilan qayta tiklangan. Bibi Xojar ayni paytda Najmiddin Kubroning onasi boʻlgan. „2022—2026-yillarda Xorazm viloyatining turizm salohiyatini kompleks rivojlantirish boʻyicha qoʻshimcha chora-tadbirlar toʻgʻrisida“gi Vazirlar Mahkamasi qarori bilan Xiva tumanidagi „Bibi Xojar“ maqbarasida ziyoratchilar uchun sharoit yaratish (maqbara hududini obodonlashtirish, unda savdo va ovqatlanish punktlarini yaratish) ishlari olib borilishi rejalashtirilgan.

 Yana qarang 
Xiva

Ichan qalʼa

Dishan qalʼa

Oʻzbekistonda turizm

 

Turkum:Oʻzbekiston meʼmoriy yodgorliklari
Turkum:Xiva
Turkum:Alfavit boʻyicha butun jahon yodgorliklari
Turkum:Xiva arxitekturasi
Fizika boʻyicha Nobel mukofoti sovrindorlari roʻyxati

right|thumb|200x200px|Fizika boʻyicha Nobel mukofoti medalining old tomoni. 1947-yilda Edvard Viktor Appletonga taqdim etilgan.
Fizika boʻyicha Nobel mukofoti  – har yili Shvetsiya Qirollik Fanlar Akademiyasi tomonidan fizikaning turli sohalaridagi olimlarga beriladi. Bu 1895-yilda Alfred Nobel (1896-yilda vafot etgan) vasiyatiga koʻra taʼsis etilgan beshta Nobel mukofotidan biri boʻlib, fizika sohasidagi ulkan xizmatlari uchun beriladi. Nobel vasiyatiga koʻra, mukofot Nobel jamgʻarmasi tomonidan boshqariladi va Shvetsiya Qirollik Fanlar akademiyasi tomonidan beriladi. Mukofot Stokgolmda har yili 10 dekabrda Nobel vafotining yilligi munosabati bilan oʻtkaziladigan tantanali marosimda topshiriladi. Har bir oluvchi yil davomida oʻzgarib turadigan medal, diplom va pul mukofoti bilan taqdirlanadi.

 Mukofot sovrindorlari roʻyxati 

 Fizika boʻyicha Nobel mukofoti sovrindorlari soni mamlakatlar boʻyicha 
DavlatNobel mukofoti sovrindorlari soni 90 74 26 24 16 10 9 9 6 6 5 6 4 3 (1912–1949) 2 2 (Taiwan) 2 1 1 1 1 1 1 1

 

 
 Shvetsiya Qirollik Fanlar Akademiyasining rasmiy sayti
 Nobel jamgʻarmasining rasmiy sayti
Yaʼqubboy xoʻja madrasasi

Yaʼqubboy xoʻja madrasasi – obyekt Xorazm viloyati, Xiva, Ichan Qalʼa mahallasida joylashgan. 1873-yilda Xivalik savdogar Yaqubboy xoʻja tomonidan qurilgan. Yaʼqubboy xoʻja madrasasini Ichan-Qal’aning oʻrtasida joylashgan Pahlavon Mahmud maqbarasining shimoli – gʻarbiy tomonidagi qorixonalar bilan tutashgan hisoblanadi Madrasaning peshtoqi yashil-koʻkimtir bezaklar bilan bezatilgan boʻlib gʻarbga tomon qarab turibdihttps://www.khivamuseum.uz/uz/yaqubboy-xoja-madrasasi. Madrasa ayrim tarxiy va baadiy da Pahlovon Mahmud majmuasiga kirgan deya talqin qilinadi. Yaʼqubboy xoʻja madrasasi toʻrtburchak shaklida qurilgan boʻlib devorlari pishgan gʻishtdan iborathttps://meros.uz/en/object/yaqubboy-xo039ja-madrasasi. Namgarchilikdan saqlash uchun marmardan foydalanilgan. Madrasada turli oʻlchamli 9 ta hujradan tashkil topgan. Shuningdek Yaʼqubboy xoʻja madrasasining shimoli sharqiy qismida toʻrt burchak shaklida qurilgan masjid ham bor. Madrasaning kiraverishdagi eshigi Vertibyul usulida qurilgan. Bundan tashqari xivalik eshik ustalari tomonidan oʻymakorlik eshiklari hujralarga oʻrnatilganhttps://meros.uz/en/object/yaqubboy-xo039ja-madrasasi. Yaʼqubboy xoʻja madrasasining peshtoqidagi naqshlarda toʻq yashilda nashqlar ishlangan. Yaʼqubboy xoʻja madrasasida dahlizi bitta xonadan iboratdir. Ushbu madrasa peshtogʻidagi kabi deyarlik barcha imoratlarning devorlariga naqsh sifatida toʻq yashil rangli (koʻzmunchoq) bantiklar oʻrnatilgan. Bu bantiklar ikkita uchburchak va bitta toʻrtburchak shakllarning yigʻindisidan hosil qilingan boʻlib, ularning oʻziga xos ramziy maʼnolari bor.

Bantik – javonmard (saxiy, mard yigit) timsoli. Uning mustahkam gavdasi donishmandlik belbogʻi bilan oʻralgan va u qudratli himoyachidir.
 Yangiliklar 
Yaʼqubboy xoʻja madrasasida YUNESKO boshchiligida 2003-yil ochilgan tabiiy boʻyoqlar tayyorlash va ipak tolasidan qoʻlda gilamlar toʻqish ustaxonasi ochilgan boʻlib, bu ustaxona hozirda ham ishlab kelmoqdahttps://ilmlar.uz/xivadagi-yaqubboy-xoja-madrasasi-haqida-toliq-malumotlar/.
Belarus Respublikasining tarixiy va madaniy qadriyatlarining davlat roʻyxati

thumb|272x272px|Roʻyxatdagi ob’ektlardagi belgi toʻplamiga misol.Belarus Respublikasining tarixiy va madaniy boyliklarining davlat roʻyxati – bu davlat muhofazasida boʻlgan arxitektura, tarix, arxeologiya, sanʼat, park majmualari, muzey kolleksiyalari va kitoblar roʻyxati.
 
 
 
 Gosudarstvenniy spisok istoriko-kulturnix sennostey Respubliki Belarus (bel.)
 Postanovlenie Soveta Ministrov Respubliki Belarus 21.09.2010 № 1351 „O pridanii statusa i kategoriy istoriko-kulturnoy sennosti, lishenii statusa istoriko-kulturnoy sennosti i vnesenii izmeneniy i dopolneniy v postanovlenie Soveta Ministrov Respubliki Belarus ot 14 maya 2007 g. № 578“

Turkum:Belarus
Shimoli-gʻarbiy harbiy okrugi

Shimoliy-gʻarbiy harbiy okrugi  – Oʻzbekiston Respublikasi Qurolli Kuchlari tarkibidagi harbiy okrug, Nukus shahrida joylashgan. Nukus avtonom Qoraqalpogʻiston Respublikasining poytaxti. Okrug Qoraqalpogʻiston hududiga hamda Xorazm viloyatiga xizmat qiladi. U 2000-yilda tashkil etilgan.

 Faoliyatlar 
 COVID-19 
O‘zbekistonda COVID-19 pandemiyasi davrida tuman harbiy shifokorlari olimpiya va milliy sport boʻyicha Nukus oliy sport maktabida (vaqtinchalik diagnostika, tarqatish va davolash markazi) ishlagan. Markaz faoliyatini tashkil etishda tuman ham oʻz hissasini qoʻshdi va markazda vaqtinchalik tezkor shtab tashkil etildi.
 Tabiiy ofatlar 
300 nafar harbiy xizmatchi Sirdaryo viloyatidagi Sardoba suv ombori toʻgʻonini taʼmirlashda yordam berdi.

 Tashkilotlar 
 Serjantlar maktabi 
2007-yilda Shimoli-gʻarbiy harbiy okrugida serjantlar tayyorlash beshinchi maktabi ochildi. Maktabda 12 ta mutaxassislik boʻyicha mutaxassislar tayyorlanadi.
 Nukus poligoni 
Tumanda Mudofaa vazirligi, Chegara qoʻshinlari va Milliy gvardiya qoʻshinlari tomonidan amaliy mashgʻulotlar oʻtkazishda foydalaniladigan Nukus poligoni faoliyat yuritmoqda. 2020-yil 3-dekabr kuni yangidan taʼmirlangan oʻquv poligonining ochilish marosimi boʻlib oʻtdi. Mudofaa vaziri Bahodir Qurbonov tantanali marosimdagi nutqida bu „eng zamonaviy talablarga javob beradigan xalqaro poligon boʻlishini“ va „milliy armiya qoʻshinlarining nufuzli poligonlari qatorida munosib oʻrin egallashini“ taʼkidladi. Nukus poligonidagi 13 ta harbiy-ijtimoiy obyekt, jumladan, ikkita turar-joy va bir oʻquv binosida qurilish ishlari olib borildi.

 Tuman maktablari 
17 ta yordamchi maktablar harbiy okrugga birlashtirilib, harbiy qoʻmondonlik ostida faoliyat yuritadi. Xususan, Qoʻngʻirot tumanidagi 35-maktab birinchilardan boʻlib harbiy okrug qoʻmondonligiga oʻtdi.
 Yetakchilari 
Tumanda toʻliq jihozlangan armiya brigadasi joylashgan. Maxsus davrda okrug komandirlari tumanda joylashgan huquqni muhofaza qilish organlarining barcha boʻlinmalariga rahbarlik qiladi.
 Komandir – polkovnik 
 Qoʻmondonning qurollanish boʻyicha oʻrinbosari – podpolkovnik Ayubjon Rustamov
 Qoʻmondonning tarbiyaviy va mafkuraviy ishlar boʻyicha oʻrinbosari – polkovnik Ulugʻbek Doʻsmatov

 

 

 Official Website (Rus tilida)
 Official Website (Oʻzbek tilida)
Turkum:Oʻzbekiston harbiy okrug va tuzilmalari
Turkum:2000-yilda Oʻzbekistonda tashkil etilganlar
Dauletmurat Tajimuratov

Tajimuratov Dauletmurat Mirzamuratovich  – qoraqalpoq huquqshunosi, jurnalisti va jamoat arbobi. Tajimuratov 2022-yili Qoraqalpogʻistonda oʻtkazilgan norozilik namoyishiga rahbarlik qilgan.

 Hayoti 
Tajimuratov Dauletmurat Nukus shahrida qoraqalpoq tilida chiqadigan „Ел хизметинде“ („Xalq xizmatida“) gazetasi tahririyatida faoliyat koʻrsatib kelgan.

Dauletmurat Qoraqalpogʻiston Respublikasining chekka hududlariga gaz olib kirishda yordam berganligi, muhtojlarga bepul advokatlik qilgani va Qoraqalpogʻistondagi mehribonlik uylariga yordam berganligi borasida maʼlumotlar mavjud. Bu kabi faoliyatlari ortidan Qoraqalpogʻistonda jurnalist va bloger sifatida shuhrat qozongani aytiladi. Dauletmurat sudga bergan daʼvolari ham uning xalq ommasi orasida tanilishiga sabab boʻlgan. 2019-yil yanvar oyida Tojimuratov „ZoʻrTV“ telekanalini bolalar uchun jinsiy tarbiya haqidagi koʻrsatuvi uchun sudga berish niyatida ekanligini maʼlum qilgan, 2021-yilda esa xonanda Yulduz Usmonova ustidan qoraqalpoqlar „oʻzbeklar choponi ostida yashayotgan xalq“ degan soʻzlari tufayli sudga bergan. Tajimuratov 2022-yili oʻz telegram kanaliga asos solib, „mustaqil jurnalist“ sifatida faoliyat koʻrsata boshlagan.

2022-yil iyun oyi oxirida Oʻzbekiston hukumati Qoraqalpogʻiston suveren respublika maqomidan mahrum etadigan konstitutsiyani yangilash toʻgʻrisida qaror qabul qilganida, Tajimuratov oʻz tarafdorlarini 5-iyul kuni oʻtkaziladigan tinch mitingga taklif qildi va bu harakatidan soʻng hukumat organlari bilan kelishib olindi. Keyinchalik, Tajimuratovning soʻzlariga koʻra, xavfsizlik kuchlari tomonidan shantajga uchragan; u YeXHT, BMT, AQSh, Buyuk Britaniya va Germaniya elchixonalari hamda Nyu-Yorkdagi Jurnalistlar huquqlarini himoya qilish qoʻmitasiga shikoyatlar yuborgan. Keyinroq blogger hibsga olindi va namoyishchilar uni ozod qilishini talab qila boshladilar. Tajimuratov namoyishchilar talabi bilan ozodlikka chiqarildi. 1-iyul kuni u Joʻqorgʻi Kengesi (parlamenti) raisi Murod Kamolov bilan birga namoyishchilar oldida soʻzga chiqdi. Tajimuratov olib borgan miting hali davom etishi eʼlon qilindi. Keyinroq Oʻzbekiston markaziy hokimiyati noroziliklarni bostirdi va Tajimuratov ishga asosiy gumondor sifatida ayblanib 16 yilga ozodlikdan mahrum etildi.

 

Turkum:1979-yilda tugʻilganlar
Turkum:27-martda tugʻilganlar
Turkum:Nukusda tugʻilganlar
Turkum:Yashayotgan insonlar
Turkum:Oʻzbekistonlik huquq faollari
Turkum:Oʻzbekistonda inson huquqlarining buzilishi
Turkum:Oʻzbekistonlik jurnalistlar
Turkum:Oʻzbekiston siyosatchilari
Konstantin Blok

Konstantin Aleksandrovich Blok (1833—1897) – 1873-yilgi Xiva yurishi qatnashchisi, leyb-gvardiyasi otliq qoʻshinlar polki komandiri, faxriy vasiy, general-leytenant.

 Biografiyasi 
Blok 1833-yil 6-fevralda Sankt-Peterburgda tugʻilgan va asli nemis zodagon oilasiga mansub. Bobosi Ivan Leontyevich Blok 1755-yilda rus xizmatiga kirib, jarroh va davlat maslahatchisi darajasiga erishgan; otasi, yirik amaldor Aleksandr Ivanovich Blok (1786–1848), xususiy maslahatchi unvoniga ega boʻlib, imperatoritsaning shaxsiy idorasi menejeri sifatida faoliyat yuritgan (u Anichkov saroyini idora qilish va tartibga solish uchun mas’ul boʻlgan). Blokning onasi Natalya Petrovna Gering (1797–1839) flotning bosh generali, Admirallar kengashi aʼzosi, general-leytenant Pyotr Fedorovich Geringning qizi.

Pajeskiy korpusida tahsil olibПажи за 185 лет: биографии и портреты бывших пажей с 1711 по 1896 г. / собрал и издал О. Р. фон Фрейман. — Фридрихсгамн: Тип. Акц. о-ва, 1894-1897. — 8, IV, 952 с. — С. 460-461., 1851-yil 13-avgustda Blok Tsarevich vorisi Janobi Oliylari kirasar polkida kornet unvoniga tayinlangan (1850-yil 8-avgustdan ish stajiga ega). Polkdagi xizmatini davom ettirib, Blok leytenant (1852-yil 8-iyun), shtab-kapitan (1858-yil 22-iyul) va kapitan (1861-yil 22-iyul), 1853—1856-yillardagi Qrim urushida qatnashgan.

1868-yil 31-martda unga podpolkovnik unvoni berilgan va Oʻrta Osiyoga xizmatga ketgan, bu yerda 1872-yil 9-martda polkovnik unvonini olgan. Blok Turkiston harbiy okrugi qoʻshinlari qoʻmondoni ixtiyorida boʻlgan, bir yilu toʻqqiz oy Turkiston harbiy okrugi Kavkaz kazak qoʻshinlariga boshliq boʻlgan, 1873-yilda Xiva yurishida qatnashgan, general N. N. Golovachyov otryadidagi otliq askarlarga qoʻmondonlik qilgan Лобысевич Ф. И. Описание Хивинского похода 1873 года. — СПб., 1898. Список полковникам по старшинству. Исправлено по 1 ноября 1873 года. — СПб., 1873. — С. 640., „Jasorati uchun“ yozuvi tushirilgan oltin qurol bilan taqdirlangan.

1876-yilda 6-Ulan Volin polkiga komandir, 1883-yil 7-avgustda general-mayor unvonini olgan va 5-otliq diviziyasining 1-brigadasi komandiri etib tayinlangan va 1884-yil 18-avgustda bu lavozimni egalladi. 1890-yil 20-noyabrda 1-gvardiya otliq diviziyasining 2-brigadasi komandiri etib tayinlanishidan oldin boshqargan leyb-gvardiyasi otliq polki qoʻmondoni boʻlgan.

Biroq, bu lavozimda uzoq qolmagan. 1892-yil 10-fevralda Davlat kotibi A. A. Polovtsov oʻz kundaligida knyaz Vladimir bilan Blokning oʻzaro munosabatlarini yozganПоловцов А. А. Дневник государственного секретаря. Т. 2. 1887—1892. — М., 2005. — С. 449. — ISBN 5-9524-1990-9.

1897-yil 17-fevralda Blok Sankt-Peterburgda vafot etadi va shu yerdagi Volkov Lyuteran qabristoniga dafn qilinadi (qabr saqlanib qolgan).

 

 

 BLOKLAR (Blok), zodagon oila – „Rossiya nemislari“ entsiklopediyasi (mavjud havola)
 Volkovskoye lyuteran qabristoni
 Bloklarning shajaraviy rasmi

Turkum:Sankt-Peterburgda vafot etganlar
Turkum:1897-yilda vafot etganlar
Turkum:1-martda vafot etganlar
Turkum:Sankt-Peterburgda tugʻilganlar
Turkum:1833-yilda tugʻilganlar
Turkum:18-fevralda tugʻilganlar
Turkum:1873-yilgi Xiva yurishi qatnashchilari
Nikolay Veryovkin

thumb|Nikolay Veryovkin
Nikolay Aleksandrovich Verevkin ( 1820 yil 3 avgust - 1878 yil 10 iyul ) - rus generali, Qrim urushi va Turkiston yurishlari ishtirokchisi.

 Biografiyasi 
Nikolay Aleksandrovich Verevkin 1820-yilda tug'ilgan, 1-Moskva kadet korpusida tarbiyalangan, u yerdan 1839-yilda artilleriya praporshigi sifatida xizmatga tayinlangan.

1849-yil Vengriya urushi paytida general F.V.Ridigerning 3-korpusi tarkibida Veyzen va Debretsen janglarida qatnashgan va Sankt-Peterburg ordeni bilan taqdirlangan. 4-darajali kamon bilan birgalikdagi Avliyo Vladimir ordeni va shtab-kapitan unvoni bilan taqdirlangan.

1853-1856-yillardagi Sharqiy urush davrida Silistriya qamalida, artilleriya diviziyasiga qo'mondonlik qilgan; keyin Janubiy armiya artilleriya boshlig'iga shtab ofitseri etib tayinlangan. 1855-yil 4-avgustda Chyornoy daryosidagi jang uchun u "Jasorat uchun" yozuvi tushirilgan oltin qilich bian taqdirlangan va Sevastopol yurishi uchun podpolkovnik unvonini olgan. Urush oxirida u 17-brigada batareyasiga qo'mondonlik qilgan.

1873-yilda Xiva yurishida Orenburg otryadiga qo'mondonlik qilgan. 26-fevral kuni Emba postidan yo'lga chiqqan Veryovkin chuqur qor bilan qoplangan dashtlardan Xivaga yo'l olgan. Kampaniya nihoyatda qiyin kechgan: u qattiq qishda boshlanganib qumliklardagi jazirama issiqda tugagan. Sayohat davomida deyarli har kuni dushman bilan toʻqnashuvlar boʻlib, Xivaning Xoʻjayli, Mangʻit va boshqa shaharlari egallab olingan. 14-mayda Orenburg otryadining avangardlari polkovnik N.P.Lomakinning Mang‘ishloq otryadi bilan bog‘lanib, 28-mayda har ikki otryad Xivaning Shahobod darvozasi ro‘parasiga joylashganlar; 28-may kuni birlashgan otryadlar darvozaga bostirib kirishgan; Veryovkinning o'zi hujum paytida boshidan yaralangan. 29 mayda hujum takrorlandi va Shahobod darvozasi olingan, otryadning bir qismi shaharga kirib, xon saroyini esa M. D. Skobelev boshchiligidagi oldingi postlar egallagan. Shu kuni general-ad'yutant K.P.Kaufmanning Turkiston otryadi Xivaga yaqinlashgan, sulh e'lon qilingan va xivaliklar taslim bo'lgan. Ushbu kampaniya uchun Veryovkin 2-darajali Avliyo Vladimir va 1873-yil 22-iyuldagi 3-darajali Avliyo Georgiy ordenlari bilan taqdirlangan.

1878-yil 9-iyulda Peterburgda vafot etgan. Novodevichiy monastiri qabristoniga dafn qilindiПросмотр документа - dlib.rsl.ru.

 

Turkum:Sankt-Peterburgda vafot etganlar
Turkum:1878-yilda vafot etganlar
Turkum:10-iyulda vafot etganlar
Turkum:1820-yilda tugʻilganlar
Turkum:3-avgustda tugʻilganlar
Turkum:1873-yilgi Xiva yurishi qatnashchilari