Zhantas/Cleaned-Uzbek_Wikipedia huggingface dataset:
Husayn ibn Ali

Husayn ibn Ali (626-yil – 680-yil) – Ali ibn Abu Tolibning (Fotimadan tugʻilgan) kichik oʻgʻli, Muhammad paygʻambarning nabirasi, uchinchi shia imomi.

669-yilda Hasan vafot etgandan keyin Ali tarafdorlari uni oʻz rahbari deb eʼlon qilgan. 680-yil xalifa Muoviya oʻlgandan keyin Iroqda umaviylarga qarshi harakat faollashgan. Husayn Yazidga bayʼat qilishdan bosh tortgan. Kufa shialari Husaynni oʻzlarining imomi deb tan olib, Kufaga taklif etgan va xalifa Yazidga qarshi qoʻzgʻolonga bosh boʻlishni soʻragan. Husayn Makkadan Kufaga joʻnaydi. 70 jangchisi bilan Kufaga yaqin Karbalo dashtiga yetib kelganida 4 ming kishilik xalifa Yazid qoʻshinlari unga qarshi chiqqan. 680-yil 10-oktyabr kuni Husayn jangda shahid boʻlgan, jasadi oʻsha yerga dafn etilgan. Shu munosabat bilan Karbalo shialarning asosiy muqaddas ziyoratgohiga aylangan. Husayn halok boʻlgan sana shialarda motam kuni sifatida nishonlanadi (qarang Ashuro).

 

 

Turkum:Imomlar
Turkum:Shia imomlari
Turkum:Alining farzandlari
Turkum:Karbalo jangida vafot etganlar
Turkum:Husayniya
Turkum:Janglarda halok boʻlgan sahobalar
Turkum:Muhammadning oilasi
Turkum:Ikkinchi fitnada ishtirok etgan kishilar
Husayn ibn Musallab

Husayn ibn Musallab, Amir Husayn (?— 1370) — Amir Kaza-/okning nabirasi. Balx, Hisori Shodmon va Badaxshon viloyatlari hukmdori. Ajdodlari hukmronlik qilgan Movarounnahr taxtiga daʼvogarlik qilgan. Avvaliga Amir Temur bilan ittifoq tuzgan va singlisi Oʻljoy turkon ogʻoni Sohibqironga nikohlab bergan. Husayn ibn Musallab va Amir Temur 1363–1364-yil Ilyosxoja boshliq Jete lashkarini Qamashi tumanidagi Tosh-qoʻrgʻon qishlogʻi yaqinida boʻlgan jangda magʻlub etadi. Ammo 1365 yil Toshkent va Chinoz oraligʻida Jete lashkari bilan boʻlgan Jangi loydagi muvaffaqiyatsizlikdan soʻng Husayn ibn Musallab va Sohibqiron oʻrtasida munosabat buziladi. 1370-yilga qadar Amir temurning Movarounnahrni markazlashtirilgan davlatga aylantirish yoʻlidagi saʼy harakatlarida asosiy toʻsiq boʻlgan. 1370-yil Balx shahri boʻsagʻasida boʻlgan jangʻda Sohibqiron H. ibn M.ning qoʻshinini tor-mor etadi va uni asirga olib qatl etadi. Husayn ibn Musallab Balx shahrining sharqiy tomonidagi Xoja Ukkosha qabristoniga dafn qilingan.

 Adabiyot 
 Nizomiddin Shomiy. Zafargʻyuma, T., 1996; Sharafudlin Ali Yazdiy, Zafarnoma, T., 1997.

 

Turkum:Kishilar
Turkum:Tarixiy shaxslar
Turkum:Davlat yetakchilari
Turkum:1370-yilda vafot etganlar
Husayn Saraxsiy

Husayn saraxsiy (16-17-asrlar) — tarixchi, mutasavvif. Joʻybor xojalarinint muridi boʻlgan. H.S.ning forscha "Manoqibi Saʼdiya" ("Xoja Muhammad Saʼdning manoqiblari") asari Joʻybor xojalariga bagʻishlangan boʻlib, 7 bobdan iborat. Unda muhammad Shayboniyxon vafotidan soʻng Movarounnahrdagi ichki vaziyat, qizilboshlilar xuruji, shayboniy xonlari Ubaydullaxon, Abdullaxon / bilan viloyat hokimlari oʻrtasidagi munosabatlar, Xoja Muhammad Islomning saltanatdagi mavqei keng aks etgan. Asar sharqshunos H.Toʻrayev tomonidan oʻzbek tiliga tarjima qilingan.

 
 Manoqibi Saʼdiya. Buxoro, 1997. Ad.:Ahmedov B., Oʻzbekistonning atoqli tarixshunos olimlari. T., 2003.
Toha Husayn

thumb
Toha Husayn (1889.14.11, Yuqori Misr, Magaga shahri yaqinidagi Kilu qishlogʻi — 1973.28.10, Qohira) — arab yozuvchisi, adabiyotshunos va tarixchi (Misr), professor (1919). Qohiradagi Arab tili akademiyasi prezidenti (1965-yildan). "Vafd" partiyasi aʼzosi (1932). Iskandariya universiteti rektori (1943-1946), Maorif vaziri (1950—1952), 1956-yildan Misr Yozuvchilari ittifoqi raisi.

Toʻrt yoshida koʻr boʻlib qolgan. Arab shoiri va faylasufi Abul-aʼlo al-Maarriy ijodi boʻyicha ilmiy tadqiqotlar olib borgan. "Kunlar" (1—2-kitob, 1929—1939; 3-kitob, 1972), "Kaklik nidosi" (1934), "Adib" (1935), "Baxtsizlik daraxti" (1944), "Yer zah-matkashlari" (1948) va boshqa asarlar mual-lifi. H.T.ning adabiyotshunoslikka oid "Sheʼriyat va nasr haqida suhbatlar" (1936), "Hozirgi zamon adabiyotimizdan" (1958) kabi asarlari ham bor. "Memuarlar"i 1967-yil nashr etilgan. Misr Davlat mukofoti (1959) va "Nilufar" jur mukofoti (1971) laureati.

 

 
 Xalidov A. B., Xudojestvennaya proza Taxa Xuseyna, L., 1954;
 Kotsarev N. K., Pisateli Yegipta. XX vek, M., 1975.

 

Turkum:Adabiyotshunoslar
Husayni

Husayni — xalq seleksiyasida yetishtirilgan oʻrtapishar xoʻraki uzum navi. Vatani Oʻrta Osiyo. Sharqiy eko-logik-geografik navlar guruhiga kiradi. Oʻzbekiston, Tojikiston, Turk-maniston, Rossiyaning Stavropol oʻlkasi va boshqa joylarda tarqalgan. Gʻu-jumlarining shakliga qarab bir necha xillarga boʻlinadi. Moʻrchamiyon H., kelinbarmoq H., qizil H., loʻnda H. (kadu H.) xillari, ayniqsa koʻp tarqalgan. Tupi kuchli oʻsadi. Bargi oʻrta-cha, toʻgarak, 3—5 boʻlmali. oʻrtacha ker-tikli, usti silliq, mayin. Guli ikki jinsli. Uzumi avgust-sentabrda pishadi. Uzum boshi yirik, konussimon, sershingil, havol, ogʻirligi oʻrtacha 300 — 350 g (ayrimlari 1 kg gacha). Gʻujumi oʻrtacha va yirik, tuxumsimon yoki pilindrsimon, poʻsti yupqa, sargʻish-yashil, karsillaydi, sershira. Tarkibida 18 — 20% qand bor, nordonligi 2—3%. Oʻsuv davri 153 kun. Hosildorligi 170—180 s/ga. Sovuqqa va qurgʻoqchilikka chidamsizroq. Yangiligida yeyiladi, mayiz solinadi. Saqlashga, uzoq joylarga yuborishga chidamli. Oʻzbekistonning barcha viloyatlarida rayonlashtirilgan.

 

Turkum:Uzum navlari
Husayniy (shoir)

Husayniy, Atoulloh (toʻliq ismi Amir Burhoniddin Atoulloh Mahmud Husayniy Nishopuriy) (taxminan 15-asrning 40-yillari, Nishopur — 1513, Mashhad) — fors adabiyotshunosi, shoir. H. Sharq sheʼriyati masa-lalari bilan shugʻullanib, "adabiyot bilim-doni" sifatida tanilgan, muammo sanʼatida oʻz davrining yagonasiga aylangan. Hirotning mashhur Ixlosiya, Sultoniya va boshqa madrasalarida dars bergan. Ilmi badeʼ boʻyicha keng va chuqur bilimga egaligi tufayli Alisher Navoiy eʼtirofiga sazovor boʻlgan. Navoiy unga davlat hisobidan maosh ajratgan; oʻz huzuriga chorlab, adabiyotshunoslik masalalari boʻyicha suhbatlar qurgan, badiiy sanʼatlarga doir asar yozishga daʼvat qilgan. "Badoyiʼ ussanoyiʼ" ("Badiiy sanʼaglar") asari ana shu daʼvatlar natijasida vujudga kelgan (1493) va Alisher Navoiyga bagʻishlangan. Shuningdek, uning "Risolai qofiya" ("Qofiya haqida risola") asari ham mavjud. Bu asarlarda oʻzigacha oʻtgan adabiyotshunoslarning fikrlarini umumlashtirgan va rivojlantirgan. "Ato", "Atoiy", "Atoulloh" taxalluslari bilan sheʼrlar yozgan.

Navoiyning ham, boshqa zamona fozillarining ham eʼtirofu olqi-shiga sazovor boʻlgan "Badoyiʼ ussa-noyiʼ" asari bilan H. Sharq mumtoz poetikasi rivojiga ulkan hissa qoʻshgan. Bu asar debocha, muqaddima, 3 sanʼat turi va xotimadan iborat: debocha kitobning yozilish sababi, muqaddima aruz vazni va zihoflari xususida boʻlib, 1-bobda 60 ta lafziy sanʼat, 2-bobda 63 ta maʼnaviy sanʼat, 3-bobda 23 ta lafziyu maʼnaviy sanʼat toʻgʻrisida maʼlumot berilgan. Xotima 2 qismdan iborat: birinchisida sheʼrning maʼno bilan bogʻliq illatlari haqida fikr yuritilib, 2-bobda 15 ta atamaga izoh berilgan. H. sanʼatlarni lafziy. maʼnaviy va lafziyu maʼnaviyga ajratadiki, bu oldingi adabiyotshunoslar kitoblarida uchramaydi.

Badiiy sanʼatlarga misol qilib 50 ga yaqin shoir ijodidan namunalar berilgan, oʻz ijodidan esa taxminan 700 bayt sheʼr keltirilgan. H. kitobida 147 ta sanʼat berilgan va shundan 32 tasini olimning oʻzi kashf etgan. U turli munosabat bilan asarda Navoiy nomini tez-tez tilga olgan, unga atab yozgan sheʼrlarini ilova qilgan.

"Badoyiʼ ussanoyiʼ"ni oʻzbek tiliga Alibek Rustamov asliyatiga mos holda mukammal tarjima qilib, sharhu izohlar bilan nashr ettirgan.

 
 Badoyiʼ ussanoyiʼ, T., 1981.

LL.Alisher Navoiy, Majolis uinafois Mukammal asarlar toʻplami) 13-j., T., 1998; Xondamir, Makorim ulaxloq, T., 1967; Zay ni ddin Vosifiy, Badoyeʼ ul-vaqoyeʼ, T.. 1979; Olimov S, Navo-iyning sheʼrshunos shogirdi, T., 1990; Hay -itmetov A., Adabiy merosimizufklari, T., 1997;Homidiy H., Koʻhna Sharq dar-gʻalari, T., 1999.

Ergash Ochilov.

 

Turkum:Alifbo boʻyicha shoirlar
Husayniy (maqom)

Husayniy — Oʻn ikki maqom tizimidagi maqom. Uningtarkibida Husayniyi Ajam nomli murakkabot ham boʻlgan. Shashmaqomda Navo maqomining Mushkilot boʻlimida Muhammasi Husayniy, Navo va Dugoh maqomlarining Nasr shoʻʼbalarida Husayniyi Navo va Husayniyi Dugoh, Fargʻona—Toshkent maqom yoʻllarida Dugohi Husayniy 7 qismli turkumi mavjud. Ularning kuy mavzulari bir xil boʻlib, muayyan maqom pardalariga moslashtirilgan. Shuningdek, Dugohi H. asosida avj va namudlar tarkibi deyarli oʻzgarmagan 3 qismdan iborat sur-nay yoʻllari yaratilgan. 

 

Turkum:Maqomlar
Husaynxon Niyoziy

Husaynxon Niyoziy (taxallusi; asl familiyasi Niyozov) (1895, Andi-jon — 1947.29.4, Magadan) — oʻqituv-chi, ratsionalizator, shoir. Eski maktab va madrasada tahsil olgan (1905— 17). Fizikaga qiziqib, sirka, mis va rux plastinkalaridan galvanik bata-reyalar yasab, elektr qoʻngʻiroqlari va chiroqlarini ishga solgan. Galvanik elementlar tuzish va mushaklar yasab, olov bilan oʻynash havasi uning amaliy kimyo bilan ham shugʻullanishiga sababchi boʻlgan. 1916-yildan Andijondagi maktablar va qisqa muddatli taʼlim-tarbiya kurslarida fizika va tabiiyot fanlaridan dars bergan (1917—23). 1923-yil oxirida Toshkentga koʻchib kelib, Markaziy tabiiyot lab.ning fizika kabineti rahbari (1924—35), muzofot pedagogika texnikumi (1925 — 26), oʻlka xotin-qizlar bilim yurti (1926— 30), Narimonov nomidagi taʼlim va tarbiya texnikumi (1928) hamda sanoat pedagogika texnikumida (1930—32) fizika oʻqituvchisi boʻlib ishlagan. Toshkent xotin-qizlar pedagogika texniku-mi, kechki taʼlim-tarbiya instituti va Pokrovskiy nomidagi kechki ishchilar fakultetining asos guruxlarida fizika va kimyo fanlaridan dars bergan (1932—36). "Hikmat va kimyo darsli-gi" (1922), "Kimyo darsligi" (1926), "Fizikadan boshlangʻich musohabalar" (1927), "Kimyo" (1929), "Fizika ter-minlari" (1931) darslik va oʻquv qoʻllanmalari muallifi ("Tuproq va oʻgʻit", "Fizika lugʻati" kitoblari qoʻlyozma holida boʻlib, eʼlon qilinmay qolgan).

H.N. oʻzbek mumtoz shoirlariga ergashib, gʻazallar yozgan. Uning erksevarlik va vatanparvarlik ruhidagi ashulasi Andijondagi "milliy ittihodchilar"ning madhiyasi boʻlgan.

H.N. 1919-yilda Andijonda tuzilgan "Milliy ittihod" tashkilotiga aʼzo boʻlib kirgan, keyin esa tashkilotga rahbar boʻlib qolgan. Tashkilot 1922-yilda tor-mor etilgach, H.N. tashkilotning boshqa faollari bilan birga 1923-yilda qamoqqa olingan va sovet davlatiga qarshi amaliy harakat olib bormaganligi sababli 10 oydan keyin ozod etilgan. Ammo H.N. 1938-yil 8 avgustda oʻsha "ayblar"i uchun yana qamoqqa olinib, oliy jazoga hukm qilingan. Mahbusning oʻlim kamerasidan afv soʻrab yozgan ari-zasiga 1942-yil 31-yanvarda rad javobi berilgan. Biroq, keyinchalik mahbus jazo muddatini oʻtash uchun Magadandagi lagerlardan biriga yuborilgan va oʻsha yerda vafot etgan.

 Adabiyot 
 Husaynxon Niyoziy — xalq professori, T., 2001; Shamsutd i nov R., Istiq-lol yoʻlida shahid ketganlar, T., 2001.

Naim Karimov.

 

Turkum:Fargʻona madrasalarida tahsil olganlar
Turkum:Andijon madrasalarida tahsil olganlar
Husam ota majmuasi

Husam ota majmuasi - Kashqadaryodagi meʼmoriy yodgorlik (11 — 19-asrlar); Koson tumanidagi Pudina qishlogʻida. Majmua maqbara, masjid, ziyoratxona, tahoratxona, 3 darvozaxona, katta-kichik bir necha maqbaradan iborat (umumiy tarhi 60x60 m). Maj-mua markazida Husam ota maqbarasi (11 —12-asrlar, bir necha marta qayta tiklangan), ziyoratxona (6,5x6,5 m) va 2 kichik daxma (bu daxmalarda Husam otaning oʻgʻillari dafn etilgan), uning shimoliy tomonida 9 gumbazli mas-jid joylashgan (16—17-asrlar, 20-asr boshida taʼmirlangan). Masjid yonidagi tor yoʻlak orqali majmuaning eng qad. binosi — Ishoq ota maqbarasi (5,5x6 m)ga oʻtiladi (11-asr); maqbara peshtoq-gumbaz-li, burchaklariga guldastalar ishlangan. Ishoq ota maq-barasining bir tomonida 1 xonali daxma (rivoyatlarga koʻra Ishoq otaning qizi dafn etilgan, 12-asr), boshqa tomonida Mansur Muhammad degan kimsaning 2 xonali maqbarasi joylashgan. Hovli oʻrtasida hovuz boʻlib, atrofi koʻkalamzorlashtirilgan. Ikkala guruh binolar asimmet-rik boʻlib yagona koʻp gumbazli, tor hovlili mujassamotni tashkil k,ilgan. 19—20-asr boshlarida qad. poydevor ustiga ustunli ayvon, gumbazli masjid qurilgan.

 

Turkum:Oʻzbekiston meʼmoriy yodgorliklari
Mamanazar Husanov

Mamanazar Husanov (1943.20.12, Xatirchi tumani) — Oʻzbekiston Respublikasi xalq oʻqituvchisi (1992). buxoro pedagogika institutini tugatgan (1969). 1963-yildan Xatirchi tumanidagi 9-mak-tabda boshlangʻich sinf oʻqituvchisi.

 

Turkum:Oʻzbekiston Respublikasining xalq oʻqituvchilari
Sherzod Husanov

Sherzod Alimovich Husanov (1980-yil 27-yanvarda Fargʻonada tugʻilgan) – oʻzbekistonlik professional bokschi, Oʻzbekiston Respublikasida xizmat koʻrsatgan sportchi (2001), „Oʻzbekiston iftixori“ (2002). Husanov 69 kg vazn toifasida Oʻzbekiston chempioni (2000, 2001, 2005), Osiyo chempionatining kumush, (2004, Puerto-Prinsesa) va bronza (2002, Seremban), Osiyo oʻyinlarining bronza (2002, Pusan), jahon chempionatining kumush (2003, Bangkok) va bronza (2001, Belfast) medallari sovrindori. Husanov Fargʻona davlat universitetini tugatgan (2005). 2000-yildan Markaziy harbiy sport klubida boks boʻyicha yoʻriqchi.

 Yana qarang 
 Amaldagi WBC International chempionlari roʻyxati

 

 
 
 

Turkum:Yashayotgan insonlar
Turkum:Alifbo boʻyicha bokschilar
Turkum:Oʻzbekistonlik erkak bokschilar
Turkum:Oʻzbekistonlik Olimpiada oʻyinlarida ishtirok etgan bokschilar
Turkum:Oʻzbekiston uchun Osiyo oʻyinlari bronza medali sohiblari
Turkum:AIBA boks boʻyicha jahon chempionati sovrindorlari
Turkum:21-asrda Oʻzbekistonlik erkak sportchilari
Husnixat

Husnixat (chiroyli yozuv) -chiroyli yozish sanʼati. Arab xati (kufiy, nasx, suls, nastaʼliq va boshqalar) musulmon Sharqining yirik madaniy markazlarida keng tarqaldi hamda taraqqiy etdi. H.ni oʻrganish asosida 2 — "nazariy" (mashhur xat-totlarning yozuvlaridan nusxa koʻchirish) hamda "xayoliy" (turli yozuvlarni oʻrganish va qiyoslash) uslubi yotadi. Xattotning asosiy ish qurollari — qora va rangli siyoh, qogʻoz, qamish-qalam, mistar, davot (qalamdon), juzgir va qalamning uchini tekislash uchun pichoq. Xattotlar matn bilan birga meʼmoriy yodgorliklar (kitobalar), qogʻoz, mato va hokazoga bezaklar ham yaratganlar. 19-asr oxirlariga kslib.shtografiyaning paydo boʻlishi bilan H.ning ahamiyati pasaya boshladi. 20-asr 2-yarmidan kitobat sanʼatini qayta tiklashga urinishlar H.ning qayta jonlanishini taʼminladi (yana qarang Xattotlik).

 

Turkum:Arab alifbosi
Turkum:Sanʼat
Hufuf

Hufuf, al-Hufuf — Saudiya Arabistonining shimoli-sharqiy qismidagi shahar. Aholisi 100 ming kishidan ziyod. Transport yoʻllarining muhim chorrahasi: Jidda — Ar Riyod — Rastannura avtomagistral yoʻlidagi transport manzili. Transport yoʻli stansiyasi. Sement zavodi bor. Xurmoga ishlov beriladi. Hunarmandchilik rivojlangan: hajga boruvchilar uchun maxsus kiyim-bosh (ihrom kiyimi) tikiladi, movut toʻqiladi, kumush va oltin buyumlar tayyorlanadi. H.ning gʻarbida yirik Gavar neft konlari bor (mam-lakatda qazib olinadigan neftning 1/2 qismini beradi).

 

Turkum:Saudiya Arabistoni shaharlari
Huqna

Huqna, klizma — toʻgʻri ichakka anusdan maxsus asbob yordamida suyuqlik (koʻpincha suv) yuborishdan ibo-rat tibbiy muolaja. Tozalovchi huqna (ichakdagi narsalarni chiqarib tashlash uchun qoʻllanadi), dori huqna va oziq huqna farq qiladi. Huqna faqat vrach koʻrsatmasiga muvofiq qilinadi, chunki baʼzi hollarda (appenditsit, ichak buralib qolishi va hokazo) u ogʻir oqibatlarga olib kelishi mumkin. Huqna uchun maxsus noksimon rezina ballon (baʼzan maxsus qattiq uchlikli qisqichi yoki joʻm-ragi hamda uchligi bor rezina naychali voronka) qoʻllanadi, shuningdek, Esmarx krujkasidan foydalaniladi, unga suyuqlik bir meʼyorda borishi uchun joʻmrakcha, biriktirish naychasiga esa uchlik oʻrnatilgan. Tozalovchi huqna qabziyataa, oziqovqatdan zaharlanganda, meʼda-ichak yoʻlini va kichik chanoq aʼzolarini rentgenologik tekshirishdan, operatsiyadan, tugʻishdan, dori va oziq huqnadan oldin qoʻllanadi. Baʼzi bir davo huqnasi ayni vaqtda tozalovchi huqna funksiyasini ham oʻtaydi (mas, moychechak-li, gipertonik, yogʻli va boshqalar). Huqnaning taʼsiri suyuqlik miqdoriga, uning tezlik bilan bosim ostida yuborili-shiga bogʻliq. Katta yoshdagilar uchun oʻrtacha 1 l ga yaqin toza iliq suv kerak boʻladi. Suv yuborib qilinadigan tozalovchi huqna qabziyatda ichak shil-liq pardasini taʼsirlab, ichakning toʻlqinsimon harakati (peristalti-kasi)ni kuchaytiradi, natijada bemorning ichi keladi. Agar bemorning qimirlashi mumkin boʻlmasa uni chal-qancha yotqizib huqna qilinadi, bemorning ostiga tuvak qoʻyiladi. Qorip muskullari haddan tashqari tarang boʻlsa, huqna qilinayotganda bemor tizza va tirsaklariga tayanib turishi kerak. Huqna qilishdan oldin uchlikka vazelin yoki glitserin surtiladi. bemorni kleyonka solingan oʻrin chetiga chap yonboshi bilan yotqiziladi. Chap qoʻlning birinchi va ikkinchi barmoqlari yordamida dumba kerilib. oʻng qoʻl yordamida uchlik aylanma harakat bilan toʻgʻri ichakka 10—12 sm kirgiziladi. Huqnadan soʻng mumkin qadar 5—10 daqiqa hojatga chiqmay turgan maʼqul. Yogʻli huqna uchun oʻsimlik moyini 200 ml (bolalarga 30 — 50 ml) hajmida kechqurun yuboriladi. Bunda noksimon rezina ballon ishlatiladi. Dori huqna dori moddalarining ichak shilliq pardasiga taʼsir etishi va dorining organizmga ichak orqali soʻrilishi maqsadida qoʻllanadi. Dori moddalari 10 ml va undan oz miqdorda yuborilganda yaxshi soʻriladi. Dori huqna qilishdan oldin albatta tozalovchi huqna oʻtkazish kerak. Oziq Huqna — sunʼiy ovqatlantirishning bir turi. U organizmning suyuqlikka, osh tuziga va oz miqdorda boʻlsa-da, oziq moddalarga boʻlgan ehtiyojini qondirish maqsadida qoʻllanadi. Oziq huqna uchun osh tuzining fiziologik (izotonik) eritmasi, 5 % li glyukoza eritmasi va aminokislo-talar eritmalaridan foydalaniladi. Bunday huqna tozalovchi huqnadan keyin qilinadi. Oziq huqna faqat vrach koʻrsatmasiga binoan davolash muassasalarida qoʻllanadi. 

 

Turkum:Terapiya
Huquq manbalari

Huquq i — huquqiy normalarning ifoda etilish shakllari. Huquqning birlamchi manbai xalqaro huquqning umumeʼtirof etilgan normalari va qoidalari hisoblanadi. Bularga BMT Ustavi, Inson huquqlari umumjahon deklaratsiyasi (1948-yil 10-dekabr) va boshqa kiradi.

Normativ-huquqiy hujjatlar huquqning asosiy i qatoriga kiradi. Oʻzbekiston Respublikasida normativ-huquqiy hujjatlarning quyidagi ni koʻrsatish mumkin: Oʻzbekiston Respublikasining Konstitutsiyasi; Oʻzbekiston Respublikasining konstitutsiyaviy qonunlari; Oʻzbekiston Respublikasining qonunlari; Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Qonunchilik palatasi va Senatining qarorlari; Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining farmon va qarorlari; Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qarorlari; vazirliklar, davlat qoʻmitalari va idoralarning huquqiy hujjatlari; mahalliy davlat hokimiyati organlarining qarorlari.

Huquqning eng qadimiy idan biri huquqiy odatdir. Huquqiy odat uzoq davr mobaynida amalda boʻlishi natijasida shakllangan, jamiyatda ijtimoiy munosabatlarni tartibga solishda muhim ahamiyatga ega boʻlgan va davlat tomonidan umummajburiy qoida sifatida tan olingan xulq-atvor qoidasi.

Huquqiy pretsedent ham huquq manbai hisoblanadi. Huquqiy pretsedent sud yoki maʼmuriy organning yozma yoxud ogʻzaki qarori boʻlib, bu qaror kelgusida barcha shunga oʻxshash ishlarni koʻrib chiqish uchun asos boʻladi.

Normativ shartnomalar ham huquq manbai hisoblanadi. Ikki yoki undan ortiq mustaqil huquq subʼyektlari oʻrtasida tuziladigan hamda ularning huquq va majburiyatlarini oʻrnatadigan, oʻzgartiradigan yoki bekor qiladigan bitimlarga normativ shartnomalar deyiladi. Normativ shartnomalar ayniqsa xalqaro huquqda katta ahamiyatga ega. Normativ shartnomalar qatoriga kiruvchi xalqaro shartnomalar subʼyektlariga koʻra — ikki tomonlama va koʻp tomonlama, xususiyatiga koʻra — norma oʻrnatuvchi va taʼsis etuvchi shartnomalarga boʻlinadi. Huquqning tarixiy rivojlanish davrida huquqiy aqida va gʻoyalar huquqning manbai hisoblangan. Qurʼon, sunna, ijmo va qiyos Musulmon huquqlarning asosiy manbaini tashkil etadi.Uzoq davr mobaynida amalda bo'lishi natijasida shakllangan va davlat tomonidan umummajburiy qoida sifatida tan olingan xulq- atvor qoidasidir.
Huquq normasi

Huquq normasi - davlat tomonidan belgilanadigan, muayyan shaklda ifodalanadigan, ijtimoiy munosabatlarni tartibga solishga qaratilgan umummajburiy yurish-turish qoidasi. Huquq normasi tegishli normativ-huquqiy hujjatlar, shuningdek, huquq manbaining boshqa shaklida namoyon boʻladi. Huquq tarmoqlariga bogʻliq holda maʼmuriyhuquqiy, jinoiy-huquqiy huquq normalari, mehnat, ekologiya, xalqaro, konstitutsiyaviy, xoʻjalik va huquqning boshqa tarmoqlariga oid huquq normalari farqlanadi. Amal qilish vaqtiga koʻra, doimiy (rasmiy bekor qilingunga qadar amal qiladigan) va vaqtinchalik (faqat muayyan vaqt oraligʻida amalda boʻluvchi) Huquq normasi boʻladi. Huquq normasi amal qilish hududiga qarab, umumiy va mahalliy normalarga boʻlinadi, bunda birinchisi butun mamlakat hududida amal qilsa, ikkinchisiga kiradigan normalar maʼlum hududlarda amal qilishi mumkin. Huquq normasi subʼyektlariga qarab, umumiy va maxsus normalarga ajraladi, bunda birinchisi hamma huquq subʼyektlari uchun, ikkinchisi esa, aholining muayyan guruhi yoki aniq belgilangan doiradagi subʼyektlar (pensionerlar, nogironlar, ichki ishlar xodimlari va shahrik.) uchun taalluqli boʻladi. Bulardan tashqari, Huquq normasini boshqa qator mezonlar asosida tasniflashlar ham mavjud.

Huquq normasi oʻz ichki tuzilishiga ega boʻlib, 3 qismdan iboratdir: gipoteza, dispozitsiya, sanksiya. Gipotezada Huquq normasida belgilanadigan qoida qanday sharoitda va holatda kim tomonidan amalga oshirilishi koʻrsatiladi. Dispozitsiyada gipotezada koʻrsatilgan hollardagi munosabatlar ishtirokchilarining huquq va majburiyatlari ifodalanadi. Sanksiya dispozitsiyada koʻrsa-tilgan qoidani buzgan shaxsga nisbatan davlat organi qoʻllashi mumkin boʻlgan taʼsir chorasini belgilaydi. Konstitutsiyaviy normalar 3 qismdan emas, asosan gipoteza va dispo-zitsiyadan iborat boʻladi. Jinoiy va maʼmuriy javobgarlikni koʻzda tutuvchi normalar esa — asosan dispozitsiya va sanksiyadan iborat boʻladi (mas, Jinoyat va maʼmuriy javobgarlik toʻgʻrisidagi kodekslarning maxsus qismi normalari).
Huquqiy vorislik

Huquqiy vorislik - huquq va majburiyatlarning bir shaxsdan boshqa shaxsga oʻtishi. Huquqiy vorislikning umumiy (universal) va xususiy (singulyar) turi bor. Umumiy Huquqiy vorislikda vorisga barcha huquq va majburiyatlar oʻtadi (mas, meros qoldirishda, yoki bir necha tashkilotlar, yaʼni yuridik shaxslar qoʻshilgan-da). Xususiy (shaxsiy) Huquqiy vorislikda biron-bir alohida huquq bir shaxsdan boshqasiga oʻtadi (mas, dastlabki kredi-tor huquqining boshqa shaxsga huquq oʻtish paytidagi hajmda va shartlarda berilishi). boshqa shaxslarga oʻtishi mumkin boʻlmaydigan huquqlar ham mavjud. Jumladan, Oʻzbekiston Respublikasining FK aliment talab qilish, hayot yoki sogʻliqqa yetkazilgan zararni qoplash huquqining boshqa shaxsga oʻtishiga yoʻl qoʻymaydi.

Turkum:Huquqshunoslik
Huquqiy davlat

Huquqiy davlatda eng oliy qadriyat inson hisoblanadi. Davlat faqat huquq normalarini yaratib qolmay, oʻzi ham ularga amal qilishi Huquqiy davlatning eng muhim xususiyatidir. Huquqiy davlat demokratiyaning ajralmas belgisidir. Oʻzbekiston Respublikasi Konstitutsiyasining muqaddimasida Oʻzbekiston xalqi insonparvar demokratik huquqiy davlat barpo etishni koʻzlab oʻzining muxtor vakillari siymosida davlatimizning asosiy qonunini qabul qilishi taʼkidlab oʻtilgan. Oʻzbekistonning mustaqil davlatchiligi davrida konstitutsiya va qonunlarning ustunligi gʻoyasi xalq ijtimoiy ongining tarkibiy qismiga aylandi. Qonunni chetlab oʻtish emas, aksincha, qonun talablari asosida, unga mos va muvofiq ravishda yashash lozimligi kishilar ongiga tobora singib bormoqda. davlat inson huquqlari va manfaatlarini taʼminlashning izchil huquqiy mexanizmini yaratish tadbirlarini amalga oshirdi .

Huquqiy davlatning shakllanishi va faoliyat yuritishning muhim shart-sharoitlaridan bo'lib quyidagilar hisoblanadi: mamlakatda fuqarolik jamiyatining shakllanganligi; jamiyatning barcha yoki ko'pchilik a'zolarining siyosiy va huquqiy ongining yuqori darajada ekanligi; ularning mamlakat ijtimoiy va siyosiy hayotida faol ishtirok eta olishi uchun umuminsoniy madaniyatga ega boʻlishi; mamlakatda bir-biriga zid bo'lmagan yagona qonunchilik tizimining mavjudligi. Huquqiy davlat nazariyasi bilan uni amalga oshirish o'rtasida katta farq bor. Hozirgi paytda huquqiy davlat nazariyasi dunyodagi koʻpgina davlatlarning konstitutsiyalarida o'z aksini topgan. Masalan, 1978-yilda qabul qilingan Ispaniya Konstitutsiyasining 1- moddasi 1-bandida quyidagilar mustahkamlab qo'yilgan: "Ispaniya - bu sotsial, huquqiy va demokratik davlat boʻlib, bu davlatda oliy qadriyat erkinlik, adolat, tenglik va siyosiy hurfikrlilik hisoblanadi". 1949-yilgi GFR asosiy qonunga ko'ra Germaniya Federativ Respublikasi demokratik va sotsial federativ davlat boʻlib hisoblanadi" (20-modda) hamda ularning konstitutsiyaviy tuzilmasi Asosiy Qonunga zid kelmasligi kerak (28- modda). Huquqiy davlat to'g'risidagi g'oyalar Avstriya, Gretsiya, Italiya, Fransiya, Shvetsiya, Shveysariya va boshqa bir qator yuqori darajada rivojlangan davlatlarning konstitutsiyalarida belgilab qo'yilgan. 1993-yilgi Rossiya Konstitutsiyasida huquqiy davlat to'g'risidagi g'oya to'g'ridan-to'g'ri o'z aksini topgan. Uning birinchi moddasida "Rossiya Federatsiyasi - Rossiya respublika boshqaruv shaklidagi demokratik, federativ. huquqiy davlatdir" , -deb yozib qo'yilgan. 1992-yilda qabul qilingan O'zbekiston Respublikasining Konstitutsiyasini muqaddimasida ham huquqiy demokratik davlat toʻgʻrisidagi g'oya o'z ifodasini topgan. Huquqiy davlat to'g'risidagi g'oya va nazariyalarni dunyodagi ko'pchilik mamlakatlar tan olsalarda, ammo uni amaliyotda hamma davlatlar to'laligicha qoʻllamaydilar. Hozirgi paytda huquqiy davlat to'g'risidagi g'oyani to'liq hayotga tatbiq qilgan biron-bir davlatni uchratmaysiz. Huddi shu ma'noda huquqiy davlat to'g'risidagi nazariyalar har qanday demokratik davlat intilishi kerak boʻlgan ideal, etalon vazifasini o'taydi.
Huquqiy javobgarlik

Huquqiy javobgarlik, yuridik javobgarlik — huquqbuzarga nisbatan huquq normalarida ko‘zda tutilgan sanksiyalar asosida davlatning majburlov choralarini qo‘llash. Bu choralar fuqaroviy javobgarlik,ma'muriy javobgarlik intizomiy javobgarlik jinoiy javobgarlik ga bo‘linadi. Huquqiy javobgarlik o‘z xususiyatiga ko‘ra, siyosiy, axloqiy va boshqa javobgarliklardan farq qiladi. Huquqiy javobgarlik huquqbuzarlikning ga muvofiq quyidagilarga bo‘linadi: jinoiy-huquqiy, fuqarolik-huquqiy, maʼmuriy-huquqiy, intizomiy-huquqiy javobgarlik. Huquqiy javobgarlikda adolatlilik, insonparvarlik, qonuniylik asoslantirilganlik, huquq buzilgan holda javobgarlikning muqarrarligi, individuallik (faqat aybdor shaxsning o‘ziga nisbatan javobgarlik), maqsadga muvofiqlik kabi tamoyillarga amal qilinadi. Zaruriy mudofaa (shaxs, jamiyat, davlat manfaatlari himoyasidan kelib chiqib, zarar yetkazuvchiga nisbatan zaruriy mudofaa doirasida qarshilik ko‘rsatish yoki zarar yetkazish); oxirgi zarurat (shaxs jamiyat, davlat manfaatlariga xavf tug‘diradigan holatlarda, bu xavfning oldini olishga qaratilgan choralar doirasidagi harakatlar); kasb yoki xo‘jalik faoliyati bilan bog‘liq bo‘lgan asosli tavakkalchilik; muomalaga layoqatsizlik; kazus (tasodiflar) va shahrik yuridik javobgarlikni istisno qiluvchi holatlar hisoblanadi. Yuridik javobgarlikni amalga oshirish uchun vakolatli organning huquqni qo‘llash akti zarur bo‘ladi. Bunday aktlar sudning qarori, maʼmuriyat buyrug‘i bo‘lishi mumkin.

Nurmat Saburov, Shahzod Saydullayev.Abdumutalova Maxliyo

Turkum:Huquq
Turkum:Huquqiy atamalar
Turkum:Huquqshunoslikka oid chala maqolalar
Hoʻkizboqar

Hoʻkizboqar — osmonning Shimoliy yarim sharidagi yulduz turkumi. Eng yorugʻ yulduzi — Arktur (0,1 vizual yulduz kattaligida). Alrel — may oylarida yaxshi koʻrinadi. Oʻzbekiston hududida ham kuzatish mumkin. 

 

Turkum:Yulduz turkumlari
Gruzincha Vikipediya

Gruzincha Vikipediya  — Vikipediyaning gruzin tilidagi boʻlimi. Gruzincha Vikipediya 2003-yilning noyabr oyidan boshlab faoliyat yuritmoqda.

 Hozirgi ahvoli 
-yil - boʻyicha Gruzincha Vikipediyada maqolalar mavjud. foydalanuvchi roʻyxatdan oʻtgan, ularning nafari oxirgi oy ichida kamida bitta tahrir qilgan, foydalanuvchi esa administrator. Jami tahrirlar soni — . Teranligi (bugun): 
Gruzincha Vikipediya barcha Vikipediya boʻlimlari orasida maqolalar soni boʻyicha -oʻrindaПо его личному свидетельству в ka.wikipedia.org (..).

 Statistik tarixi 
 7-iyul 2011-yil — 50 000 maqolaВерсия от 11:51, 26 сентября 2005..

 

 

 Gruzincha Vikipediyaning statistikasi 
 Gruzincha Vikipediyaning statistik diagrammasi 
 Gruzincha Vikipediyaning statistik koʻrsatkichi 
 Gruzincha Vikipediyaning mobil nusxasi

Turkum:Gruzin tili
Nevarcha Vikipediya

Nevarcha Vikipediya — Vikipediyaning nevar tilidagi boʻlimi. Nevarcha Vikipediya 2006-yilning iyun oyidan boshlab faoliyat yuritmoqda.

 Hozirgi ahvoli 
-yil - boʻyicha Nevarcha Vikipediyada maqolalar mavjud. foydalanuvchi roʻyxatdan oʻtgan, ularning nafari oxirgi oy ichida kamida bitta tahrir qilgan, foydalanuvchi esa administrator. Jami tahrirlar soni — . Teranligi (bugun): 
Nevarcha Vikipediya barcha Vikipediya boʻlimlari orasida maqolalar soni boʻyicha -oʻrinda (..).

 

 
 Nevarcha Vikipediyaning statistikasi 
 Nevarcha Vikipediyaning statistik diagrammasi
 Nevarcha Vikipediyaning statistik koʻrsatkichi 
 Nevarcha Vikipediyaning mobil nusxasi

Turkum:Nevar tili
Oksitancha Vikipediya

Oksitancha Vikipediya — Vikipediyaning oksitan tilidagi boʻlimi. Oksitancha Vikipediya 2003-yilning oktyabr oyidan boshlab faoliyat yuritmoqda. Bu boʻlimda 2011-yil 9-dekabrda 6 tanlangan va 1 yaxshi maqola boʻldiСтатистике окситанске википедије.

 Hozirgi ahvoli 
-yil - boʻyicha Oksitancha Vikipediyada maqolalar mavjud. foydalanuvchi roʻyxatdan oʻtgan, ularning nafari oxirgi oy ichida kamida bitta tahrir qilgan, foydalanuvchi esa administrator. Jami tahrirlar soni — . Teranligi (bugun): 
Oksitancha Vikipediya barcha Vikipediya boʻlimlari orasida maqolalar soni boʻyicha -oʻrinda (..).

 Statistik tarixi 
 12-may 2012-yil 60 000 maqola.
 11-iyun 2012-yil 61 203 maqola.
 22-sentyabr 2012-yil 70 000 maqola.
 23-mart 2013-yil 71 517.

 

 
 Oksitancha Vikipediyaning statistikasi 
 Oksitancha Vikipediyaning statistik diagrammasi
 Oksitancha Vikipediyaning statistik koʻrsatkichi 
 Oksitancha Vikipediyaning mobil nusxasi

Turkum:Oksitan tili
Lotincha Vikipediya

Lotincha Vikipediya  — Vikipediyaning lotin tilidagi boʻlimi. Lotincha Vikipediya 2002-yildan boshlab faoliyat yuritmoqda. Darvoqe lotin tili oʻlik til hisoblanadi.

 Hozirgi ahvoli 
-yil - boʻyicha Lotincha Vikipediyada maqolalar mavjud. foydalanuvchi roʻyxatdan oʻtgan, ularning nafari oxirgi oy ichida kamida bitta tahrir qilgan, foydalanuvchi esa administrator. Jami tahrirlar soni — . Teranligi (bugun): 
Lotincha Vikipediya barcha Vikipediya boʻlimlari orasida maqolalar soni boʻyicha -oʻrinda (..).

 Statistik tarixi 
 25-may 2002: birinchi maqola.
 24-may 2003: 1.000 maqola.
 22-mart 2004: 2.000 maqola.
 May 2005: 3.000 maqola.
 27-dekabr 2005: 4.000 maqola.
 6-may 2006: 5.000 maqola.
 21-avgust 2006: 6.000 maqola.
 14-oktyabr 2006: 7.000 maqola.
 26-dekabr 2006: 8.000 maqola.
 29-dekabr 2006: 9.000 maqola.
 29-dekabr 2006: 10.000 maqola.
 19-yanvar 2007: 11.000 maqola.
 4-sentyabr 2007: 15.000 maqola.
 18-may 2008: 20.000 maqola.
 Fevral 2010: 37.000 maqola.
 Aprel 2011: 52.000 maqola.
 Noyabr 2012: 82.000 maqola.
 18-dekabr 2013-yil — 100 000 maqola.

 

 

 Lotincha Vikipediyaning statistikasi 
 Lotincha Vikipediyaning statistik diagrammasi 
 Lotincha Vikipediyaning statistik koʻrsatkichi 
 Lotincha Vikipediyaning mobil nusxasi

Turkum:Lotin tili
Abatayxon

Abatayxon (1534-1586) — moʻgʻul xoni; Tushetuxonlar sulolasi asoschisi. Oyrotlar bilan kurash olib borib, 1577-yil ularni boʻysundirgan. Shu yili Abatayxon oʻgʻlini oyrot xoni deb eʼlon qilgan. Abatayxon vafotidan soʻng oyrotlar qoʻzgʻolon koʻtarib, xonni oʻldirib qaramlikdan xalos boʻlishgan. Abatayxon lamaizm dinining ashaddiy ixlosmandlaridan va targʻibotchilaridan boʻlib, bu dinni qabul qilish uchun 1577-yil Xuxxotoga borib dalay lama bilan uchrashgan. 1585-yil lamaistlarning Xalxadagi birinchi monastiri Erdeni-dzuni qurishni boshlagan. XX asr boshlariga qadar Moʻgʻulistonda Abatayxon shaxsi muqaddas sanalib sajda qilinganOʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil.
 

 

Turkum:1534-yilda tugʻilganlar
Turkum:1586-yilda vafot etganlar
Abaqa

Abaqa, Abaqaxon (1234.3, Moʻgʻuliston – 1282.1.4, Shaxu) – elxon, hulo-kuiylardan boʻlgan Eron hukmdori (1265-82). Eronga 1256-yil otasi Huloku bilan birga kelgan. Otasi vafotidan soʻng elxon etib saylangan, lekin ulugʻ qoon Xubilay tomonidan faqat 5 yildan soʻnggina tasdiqlangan. Misr mamluklari bilan olib borilgan urushni besa-mara davom ettirgan. 1266-yil A. Shimoliy dan Dashti Qipchoqdan boʻladigan hujumni qaytarish maqsadida Kura daryosining shim. qirgʻogʻida mudofaa devori bunyod etishga buyurgan; Kavkaz xalqlari uning vaziri Shamsiddin tomonidan 1278-yil tobe ettirilgan. Umumiy dushmanni bar-taraf qilish uchun Abaqa mamluklarning dushmanlari boʻlgan yevropalik xristi-anlar bilan aloqa bogʻlashga uringan; uning elchilari 1274-yil Lion, 1277-yil Rimda boʻlgan. Yevropada bu saʼyhara-katlar xursandchilik bilan qabul qilingan. Abaqa Angliya qiroli Eduard I (1274) va papalar Klement IV (1267), Grigoriy X (1274) va Nikolay III (1277) lardan noma olgan. A. 1265-yil yunon malikasiga uylangan. Biroq Misrga qarshi umumiy yurish amalga oshmagan. Mamluklar Kichik Osiyoning bir qis-mini qisqa muddatga bosib olishga erishganlar (1277) va Elbiston yonidagi jangda moʻgʻul qoʻshinyni tor-mor qilganlar. 1280-yil moʻgʻullar Suriyaga bosib kirib Halabni vayron etishgan. Biroq 1281-yil Abaqaning ukasi Mangu Temur Xama va Xims oraligʻida mamluklardan qattiq zarbaga uchragan. Abaqa qoʻshinlari Sharqda aksincha muvaffaqiyatli kurash olib borganlar. 1270-yil mamlakatga bostirib kirgan Baroq boshchiligidagi Chigʻatoy ulusi qoʻshinlari Hirot yaqinida tor-mor etilgan. Bunday bosqinlarga barham berish uchun Abaqa 1273-yil Movarounnahrdagi tartibsizliklardan foydalanib Buxoro shahrini vayron qilishni buyurganBartold V. V., Abaka, Sochineniya, t.7, M., 1971..
 

Turkum:Kishilar
Turkum:Tarixiy shaxslar
Turkum:Davlat yetakchilari
Turkum:1234-yilda tugʻilganlar
Turkum:1282-yilda vafot etganlar
Mahmud Abbos

Abbos Mahmud (Mehmet Abbasovic) (28-yanvar 1935-yil, Falastinning Safad shahrida tugʻilgan) – Falastin davlat arbobi. Damashq universitetini tugatgan. Dastlab Qatar Davlatining maʼmuriy tizimida xizmat qilgan. Siyosiy faoliyatini Qatardagi falastinliklar guruhlarini tashkil etish va birlashtirishdan boshlagan. Abbos Mahmud Falastin Ozodlik tashkiloti (FOT) asoschilaridan biri, uning markaziy qoʻmitasi aʼzosi boʻlgan. 1980-yildan FOTning milliy va xalqaro aloqalar departamenti rahbari. 1988-yildan FOT Ijroiya qoʻmitasi aʼzosi, 1996-yildan qoʻmitaning bosh kotibi, 1996-yil yanvarda Falastin milliy kengashi (parlament)ga saylovlar oʻtkazish boʻyicha markaziy saylov komissiyasi rahbari, 2003-yil Falastin bosh vaziri, 2004-yildan FOT Bosh kotibi hamda mazkur tashkilot doirasidagi FATH (Falastin Ozodlik harakati) rahbari, 2005-yil yanvardan Falastin Muxtoriyati raisi, FOT Ijroiya qoʻmitasi raisiOʻzME.

 Shaxsiy hayoti 
Mahmud Abbos 1935-yil 15-noyabrda Falastinning (hozirgi Isroil) Jalila hududidagi Safed shahrida tugʻilgan. Uning oilasi 1948-yil Isroil-Falastin urushi paytida Suriyaga qochib ketgan. Misrga borishdan oldin Abbos Damashq universitetida huquqshunoslik boʻyicha tahsil olgan.

Abbos keyinchalik Moskvadagi Patris Lumumba universitetida aspiranturaga oʻqishga kirdi va u yerda fan nomzodi ilmiy darajasini oldi (PhD ning sovet ittifoqi davridagi ekvivalenti). Uning doktorlik dissertatsiyasi Boshqa tomon: natsizm va sionizm oʻrtasidagi maxfiy aloqa edi.

U Amina Abbos bilan turmush qurgan va birga uch oʻgʻil koʻrgan. Kattasi Mazen Abbos Dohada qurilish kompaniyasini boshqargan va 2002-yilda 42 yoshida Qatarda yurak xurujidan vafot etgan. Abu Mazen kunyasi „Mazenning otasi“ degan maʼnoni anglatadi. Ularning ikkinchi oʻgʻli kanadalik tadbirkor Yosir Abbos boʻlib, unga PA sobiq rahbari Yosir Arafot nomi berilgan. Kenja oʻgʻli – Tariq, korxona rahbari.

 Faoliyati 
1950-yillarning oʻrtalarida Abbos Qatarda amirlikning Davlat xizmatida kadrlar boʻlimi boshligʻi boʻlib ishlayotgan paytda surgun qilingan bir qator falastinliklarga qoʻshilib Falastinning yashirin siyosatiga aralashib qoladi. 1961-yilda u yerda boʻlganida, 1950-yillarning oxirida Quvaytda Yosir Arafat va boshqa besh falastinlik tomonidan asos solingan Fath tashkilotiga aʼzo boʻlgan. Oʻsha paytda Arofat Qatar, Quvayt va boshqa Fors koʻrfazidagi arab davlatlarida badavlat falastinliklarni jalb qilish orqali Fath tashkilotiga asos solgan edi.

Abu Dovudning soʻzlariga koʻra, Abbos tomonidan toʻplangan mablagʻlarning bir qismi 1972-yilgi Myunxen qirgʻinini amalga oshirish uchun uning xabarisiz ishlatilgan. U 1977-yilda oʻrta tabaqadagi isroilliklar bilan muzokaralar oʻtkazishga chaqirilgan Fathning birinchi aʼzolaridan biri edi. 2012-yilda bergan intervyusida u shunday deb eslaydi: „… biz qurol olganimiz uchun biz ularni ishonchli tarzda yoʻq qilish imkoniyatiga ega edik“.

 

Turkum:Yashayotgan insonlar
Turkum:Falastin qonunchilik kengashi aʼzolari
Yorqul Abdullayev

Abdullayev Yorqul (1942.18.3, Samarqand viloyati Gʻozgʻon qishlogʻi) — iqtisodchi olim, Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan fan arbobi (1992), iqtisod fanlari doktori, professor (1990). Toshkent xalq xoʻjaligi institutini tugatgan (1968). Shu institutda assistent (1968-72), statistika kafedrasida katta oʻqituvchi (1972-74), dotsent (1980), hisob-iqtisod fakulteti dekani (1985-91), 1991-yildan Toshkent moliya institutida prorektor. Ilmiy ishlari mintaqaviy statistika masalalariga bagʻishlangan.

 
 Makroiqtisodiy statistika, T., 1996; Bozor iqtisodiyoti iazariyasi va amaliyoti, T., 1999; Menejment, T., 2001; Statistika, T., 2002.

Turkum:Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan fan va texnika arboblari
Turkum:1942-yilda tugʻilganlar
Turkum:18-martda tugʻilganlar
Turkum:Iqtisodchilar
Turkum:Oʻzbekistonlik iqtisodchilar
Turkum:Iqtisodiyot fanlari doktorlari
Turkum:Alifbo boʻyicha olimlar
Turkum:Professorlar
Turkum:Samarqand viloyatida tugʻilganlar
Turkum:Dotsentlar
Ramazon Abdullayev

Abdullayev Ramazon (1945.11.9, Boysun tumani) — Oʻzbekiston Respublikasi xalq oʻqituvchisi (2004). Qarshi pedagogika institutini tugatgan (1973). 1967-yildan Boysun tumanidagi maktablarda boshlangʻich sinf oʻqituvchisi, maktab direktori. Faoliyati davomida oʻz shaxsiy jamgʻarmasi hisobidan 180 oʻrinli maktab binosini qurib foydalanishga topshirgan.

 

Turkum:Boysun tumanida tugʻilganlar
Turkum:1945-yilda tugʻilganlar
Turkum:Oʻqituvchilar
Rustambek Abdullayev

Rustambek Samigʻovich Abdullayev (1947.13.12, Toshkent) – musiqashunos, Oʻzbekiston Respublikasi sanʼat arbobi (2002). Sanʼatshunoslik fanlari doktori (1997), professor (2001). Samigʻ Abdumayevsh oʻgʻli. Toshkent konservatoriyasini tugatgan (1970), shu yerda pedagog (1969-yildan). Sanʼatshunoslik institutida ilmiy xodim (1975-yildan), boʻlim mudiri (1993-yildan), Toshkent teatr va rassomlik sanʼati instituti prorektori (1985-1987), „Boysun bahori“ ochiq folklor festivali direktori (2002). Ilmiy ishlari katta ashula, oʻzbek va Oʻrta Osiyo xalklari musiqa folklori, zamonaviy musiqa madaniyati masalalariga bagʻishlangan („Markaziy Osiyo marosim musiqasi“, T., 1994, rus tilida; „Boysun musiqa madaniyati“, T., 2005 va boshqalar). „Oʻzbek musiqasi tarixi xrestomatiyasi“ (T.Solomonova bilan birga, M., 1981, 1983, rus va oʻzbek tillarida) kabi oʻquv qoʻllanmalar muallifi. Xalqaro ilmiy anjumanlar qatnashchisiOʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil.

 

Turkum:1947-yilda tugʻilganlar
Turkum:13-dekabrda tugʻilganlar
Turkum:Musiqachilar
Turkum:Musiqachilar haqidagi chala maqolalar
Turkum:Sanʼatshunoslik fanlari doktorlari
Turkum:Professorlar
Abdulloh ibn Abbos

Abdulloh ibn Abbos (619-yil, hozirgi Saudiya Arabistonidagi ashshib — 686-yil, at-Toif, oʻsha yerda) — islom taʼlimoti sharhlovchilaridan, faqih, Muhammad paygʻambarning amakivachchasi.

Musulmon rivoyatlariga koʻra, Abdulloh ibn Abbos rasululloh va sahobalarning qilgan ishlari, aytgan soʻzlari haqidagi hikoyalarni toʻplash (hadislar) maqsadidagi gʻoyani ilk bor ilgari surgan. Abdulloh ibn Abbos nihoyatda ilmli boʻlgani tufayli „Xabr al-umma“ („Jamoa donishmandi“) laqabiga sazovor boʻlgan. Abdulloh ibn Abbos Qurʼonni tafsir qiluvchi, fiqhga oid masalalarni sharhlovchi (huquqqa doir masalalar boʻyicha uning oʻzi xulosa chiqargan), johiliyat davri tarixi, Muhammad paygʻambarning gʻazotlariga oid hikoyalarni yetkazuvchi sifatida mashhur boʻlganOʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil.

 

 

Turkum:Islom
Turkum:619-yilda tugʻilganlar
Turkum:686-yilda vafot etganlar
Turkum:Sahoba hadis roviylari
Turkum:Muhammadning oilasi
Turkum:Basradagi Roshidun xalifaligi noiblari
Abdulloh ibn az-Zubayr

Abdulloh Ibn Az-Zubayr (624-692) — ilk islom davridagi mashhur siyosiy arboblardan biri. Abu Bakr Siddiqning nabiralari, Asmo binti Abu Bakr (ikki belbogʻ sohibi) va Zubayr ibn Avvomning oʻgʻillari. 680-yil Ummaviylar xalifasi Yazid ibn Muoviyaga qarshi chiqqan. 683-yil Yazid vafotidan soʻng Abdulloh ibn Zubay Iroq, Janubiy Arabiston, Misr va Suriyaning katta qismida xalifa deb eʼtirof etilgan. 687-yil Abdulloh ibn Zubayr qoʻshini al-Muxtor boshchiligidagi isyonchi shialar ustidan gʻalaba qozongan. Ummaviylar hokimiyati mustahkamlangach, xalifa Abdulmalikning Hajjoj ibn Yusuf qoʻmondonligi ostidagi qoʻshini Abdulloh ibn Zubayr tarafdorlarini Makkai mukarramada qamal qilgan. Abdulloh ibn Zubayr jangda halok boʻlgan. Muhojirlar orasida Islom yurtida (yaʼni Madinada) tugʻilgan birinchi farzand Abdulloh ibn Zubayr edi. (Bir sahoba) "Abdulloh ibn Zubayrni tugʻilgan kuniniyam koʻrdim vafot etgan kuniniyam koʻrdim, tugʻilganida takbir aytganlar vafotida takbir aytganlardan afzal edi deganlarOʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil.

Abu Bakr Abdulloh ibn az-Zubayr al-Asadiy (armancha:  أبو بكر عبد الله بن الزبير الأسدي ‎; 624–692) Paygʻambar Muhammad ﷺ.Sahobasi va siyosiy arbob edi. U Madinada tugʻilgan muhojirlar (muhojirlar) orasida birinchi chaqaloq edi. U Qur’on va Islom qonunlarini talqin qilish boʻyicha mutaxassis va hadislarni yetkazuvchi edi. U xalifa Usmon ibn Affon hukmronligi davrida Qur’onning kanonik matnini kodifikatsiya qilish komissiyasining aʼzosi edi . U jasorati, taqvodorligi, yuksak axloqiy fazilati, ajoyib aql-zakovati va boshqa koʻplab fazilatlari bilan ajralib turardi. Xalifalikdagi fuqarolar urushi paytida u qonuniy xalifa (amir al-muminin) sifatida tan olindi va 683-yildan, 692-yilgacha hukmronlik qildi.

 

 

Turkum:624-yilda tugʻilganlar
Turkum:692-yilda vafot etganlar
Turkum:Abu Bakrning oilasi
Turkum:Xalifalar
Turkum:Birinchi fitnada ishtirok etgan kishilar
Turkum:Ikkinchi fitnada ishtirok etgan kishilar
Turkum:7-asr xalifalari
Maʼmun Abdulqayyum

Maʼmun Abdulqayyum (1937, Maldiv Respublikasi, Male sh.) – Maldiv davlat arbobi. Qohiradagi Al-Azhar universiteti va Amerika universitetini tugatgan. 1967-yildan Qohiradagi Amerika universitetida, 1969-yildan Nigeriyadagi Ahmad Bello universitetida lektor, 1971-yildan Maldiv Respublikasida maktab oʻqituvchisi, 1972-yildan Maldiv hukumatida boshqarma boshligʻi, 1974-yildan telekommunikatsiya boʻlimi kotibi, soʻng direktori, 1975-yildan Maldiv Respublikasi Bosh vaziri idorasida vazirning maxsus oʻrinbo-sari, Maldiv Respublikasining Shri Lankadagi Favqulodda va Mux-tor elchisi, BMTdagi doimiy vaki-li, tashqi ishlar vaziri oʻrinbosari, 1977-yildan Maldiv transport vaziri, 1978-yil noyabrdan 2008-yilgacha Maldiv Respublikasi prezidenti.OʻzME

 

Turkum:1937-yilda tugʻilganlar
Turkum:Yashayotgan insonlar
Abdulgʻafforxon

Abdulgʻafforxon (1890-1988) - pushtunlar mustaqillik harakatining rahbari. 1919-yil „Aljumani islohi al-Afgʻoni“ millatchilik tashkilotini, 1930-yil esa „Pushtun jirgʻa“ partiyasini boshqargan. Bu partiya Hindiston milliy kongressi va „qizil koʻylaklilar“ otryadlari bilan bir qatorda turgan. 1947-yil boshqa pushtun millatchilari bilan birga pushtunlar yashaydigan tumanlarning oʻzini-oʻzi idora etishi va Pushtunistonni tuzish haqidagi millatchilik ruhidagi shiorlarni ilgari surgan. Pokiston barpo etilishi bilan hukumatga qarshi muxolifatda turib Xalq partiyasi (1948-yil barpo etilgan), soʻngra Pokiston Milliy xalq partiyasi tashkilotchilaridan va rahbarlaridan biri boʻlgan.

 

 

Turkum:Pushtunlar
Turkum:1890-yilda tugʻilganlar
Turkum:1988-yilda vafot etganlar
Abdulmoʻminxon (maʼnolari)

Abdulmoʻminxon — Buxoro xonligida hukmronlik qilgan ikki xon.

 Abdulmoʻminxon (?—1599) — Shayboniylar sulolasi vakili. 
 Abdulmoʻminxon (1738—1751) — Ashtarxoniylar sulolasi vakili.
Abdurahmon Abdurazzoqov

Abdurahmon Abdurazzoqov (1952. 6.8, Bekobod) — Oʻzbekiston Qahramoni (2003). Mehnat faoliyatini 1969-yildan Oʻzbekiston metallurgiya zavodi taʼmirlash xoʻjaligi sexida oddiy ishchilikdan boshlagan. Marten sexida poʻlat quyuvchi (1970-77), 1977-yildan elektrda poʻlat eritish sexi operatori. Korxonada jahon talablariga mos keladigan poʻlat eritish texnologiyasini joriy etishda mehnat unumdorligini oshirish, mahsulot sifatini yaxshilash boʻyicha ratsionalizatorlik takliflarini kiritgan, natajada sexda har oyda 30 ming tonna oʻrniga 40 ming tonnadan ortiq metall eritma olinishga erishildi. Abdurazzoqov oʻz mehnat faoliyati davomida koʻplab shogirdlar yetishtirdi."" OʻzME. A-harfi Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

 

 

Turkum:Oʻzbekiston qahramonlari
Turkum:1952-yilda tugʻilganlar
Turkum:6-avgustda tugʻilganlar
Abdugʻani Abdurazzoqov

Abdurazzoqov Abdugʻani (1930-yil, 1-avgust, Toshkent viloyati Qibray shaharchasi) — kimyogar olim, Oʻzbekiston Respublikasi fan arbobi (2001), tarix fanlari doktori (1993), professor (2003). Oʻrta Osiyo politexnika institutini tugatgan (1956). Oʻzbekiston Fanlar Akademiyasi Tarix va arxeologiya institutida laboratoriya mudiri (1966—1971), direktor oʻrinbosari (1972-79), ayni vaqtda boʻlim mudiri (1971—1998), bosh mutaxassis (1998-yildan). Behzod nomidagi Milliy rassomchilik va dizayn institutida professor (1997—1998), kafedra mudiri (1998-yildan). Ilmiy ishlari tarixiy yodgorliklarni (arxeologik, meʼmoriy, sanʼat asarlari) kimyoviy-texnologik usullar yordamida tadqiq qilish orqali qadimgi davr hunarmandchiligining bosqichlari, yoʻllari va sir-asrorlarini oʻrganishga oid. Abdugʻani Abdurazzoqov rahbarligida Oʻrta Osiyoning shishasozligi, metallurgiya, keramika, qurilish materiallari, mineral boʻyoqlar tarixi oʻrganildi. Loytuproqdan yasalgan qadimgi yer osti inshootlarini qotirish va saqlashning yangi kimyoviy usullari topildiOʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil.

 

 
 Steklodeliye Sredney Azii v drevnosti i srednevekovye, T., 1963 (v soavtorstve); Srednevekoviye stekla Serdney Azii. T., 1966 (v soavtorstve); Restavraiiya nastenngx ros-pisey Afrasiaba, T., 1975 (v soavtorstve).

Turkum:Kimyogarlar
Turkum:Oʻzbekiston olimlari
Turkum:1930-yilda tugʻilganlar
Turkum:8-yanvarda tugʻilganlar
Mahmud Abdurahmonov

Mahmud Rahmatullayevich Abdurahmonov (1961.1.7, Toshkent) – ganchkor usta, Oʻzbekiston xalq ustasi (2004). Ganch oʻymakorligini usta Z.Yusupov va U. Tohirovlardan oʻrgangan. 1978-yildan „Us to“ respublika badiiy ishlab chiqarish uyushmasida usta. Abdurahmonov respublika va chet mamlakatlardagi yirik meʼmoriy inshootlar: „Shahidlar xotirasi“ yodgorlik majmuida gumbaz ichi ganch oʻymakorligi, Oliy Majlis, Aeroport, Tashqi ishlar vazirligi qabulxonasi, Oqsaroy va boshqa binolarning ganchkori bezaklarini mahorat bilan bajargan.
 

Turkum:Oʻzbekiston xalq ustalari
Nabi Abdurahmonov

Nabi Qayumovich Abdurahmonov (1958-yil 7-noyabr, Toshkent) – rejissyor, Oʻzbekiston Respublikasi sanʼat arbobi (2005-yil). Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan artist (1994). Toshkent teatr va rassomlik sanʼati institutini tugatgan (1980). „Yosh gvardiya“ teatrida rejissyor (1980-1988-yillar). 1988-yil „Dard“ teatr-studiyasini tashkil qildi. 1991-yildan Oʻzbekiston Yoshlar teatri badiiy rahbari va bosh rejissyori. A. teatrda chuqur ramziylik va ayni vaqtda mantiqiylikka yoʻgʻrilgan oʻziga xos spektakllar sahnalashtirdi: „Zoʻraki tabib“ (Molyer), „Malikai Turandot“ (K.Gotssi), „Iblis ayol“ (P.Merime), „Ekvus“ (Sheffer), „Gugurt tutgan qizcha“ (Andersen), „Te-vye sutchi“ (Sh. Aleyxem), „Umar Xayyom yulduzlari“ (T.Zulfiqorov, 1998-yil, „Yilning eng yaxshi spektakli“ deb baholangan), „Xolstomer“ (L.Tolstoy), „Ato etilgan muhabbat tariqati“ (Navoiyning „Lison-ut-tayr“ dostoni asosida; „Yilning eng yaxshi rejissyorlik ishi“ nominatsiyasi boʻyicha „Ofarin“ mukofotini olgan) va boshqaOʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil.

 

Turkum:Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan sanʼat arboblari
Turkum:1958-yilda tugʻilganlar
Turkum:7-noyabrda tugʻilganlar