Moskva tramvay tarmogʻi

Ikki kichik tarmoqqa boʻlingan Moskva tramvay tarmogʻi Rossiyaning poytaxti Moskva shahrida jamoat transporti tizimining asosiy elementi hisoblanadi.Moskva tramvay tarmogʻi 1872-yilda ochilgan. Moskva tramvay tarmogʻi 1958-yildan 2021-yilgacha Mosgortrans davlat kompaniyasi tomonidan boshqariladi.

 Umumiy koʻrinishi 
Ikki kichik tarmoqning umumiy marshrut uzunligi 181 kmni tashkil etadi. Moskva tramvay tarmogʻi Melburn, Sankt-Peterburg va Berlindagi tarmoqlardan keyin dunyodagi toʻrtinchi oʻrinda turadi.

Tramvay tarixan Moskvadagi shahar yoʻlovchi transportining ikkinchi turi boʻlib, Konka (otli tramvay) vorisi hisoblanadi. Biroq, XX asr boshlarida Moskvada ot temir yoʻllari tarmogʻining mavjudligi tramvay liniyalarining rivojlanishiga toʻsqinlik qildi. Tramvay liniyalarini yotqizish uchun birinchi navbatda yoʻllarni ot izlaridan ozod qilish kerak edi. 1901-yilda kengash Belgiya aksiyadorlik jamiyatining birinchi tamvay kompleksini sotib oldi. Tramvay yoʻlining ishga tushirilishi 1905-yil noyabr-dekabr oylarida Moskva ishchilarining inqilobiy harakatlariga toʻgʻri keldi. Shahardagi hayot normallashishi bilan Nikolay Ivanovich tramvay yoʻllarini yotqizishni davom ettirishni buyurdi. 1907-yil fevral oyida Myasnitska koʻchasida, Sretenka koʻchasida va Lubyanka koʻchalarida qurilish ishlari boshlandi. Birinchi elektr tramvay yoʻnalishlari Garden Ringning chekkalarini Moskva markazi bilan bogʻladi.

1910-yil 18-mayda N.I.Guchkov taklifi bilan shahar kengashi 1912-yilda Moskvada „Tramvay kompaniyalari kongressini oʻtkazish toʻgʻrisi“da qaror qabul qildi.

1910-yilgacha markazning gʻarbiy qismida Garden Ring va Boulevard halqalarida yollarning shakllanishi bilan zich chiziqlar tarmogʻi paydo boʻldi. 1918-yilda shaharda tramvay liniyalarining umumiy uzunligi 323 kmni tashkil etdi. 1926- yilda yoʻl uzunligi 395 kmga yetdi 1918-yilda 475 ta, 1926- yilda esa 764 ta tramvay mashinasi bor edi. Tramvaylarning oʻrtacha tezligi 1918-yilda 7 km/soatdan oshdi. 1926-yilda 12 km/soat tezlikkacha koʻtarildi.
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/8/86/The_evolution_of_trams_in_Moscow.jpg/220px-The_evolution_of_trams_in_Moscow.jpg|thumb
Moskva tramvay tarmogʻining gullagan davri 1930-yillarning boshlarida boʻlib, u ikkala halqaga (Boulevard va Garden Ring) xizmat koʻrsatgan va barcha bogʻlovchi koʻchalar, gaz liniyalari yotqizilgan. 1934-yilda tramvay asosiy transport turi boʻlganida, har kuni shaharning 4 million aholisining 2,6 millioni tramvaydan foydalangan. 1940-yillarda Boulevard halqasining gʻarbiy qismida tramvaylar trolleybuslar bilan almashtirildi. 1950-yillarda metroning rivojlanishi bilan shahar atrofiga olib boradigan baʼzi liniyalar yopildi va tramvaylar yordamida yuk tashish toʻxtatildi.

1958-yilda tramvay va trolleybus maʼmuriyati yoʻlovchi tashish boʻlimi bilan birlashtirilib, Moskva yoʻlovchi tashish departamenti (UPTM) tashkil etildi. Moskva yoʻlovchi tashish departamenti yer usti jamoat transportining barcha uch turi: avtobus, trolleybus va tramvayni boshqaradi.

1960 va 1970-yillarda shaharning gʻarbiy qismida va Garden Ringdan tramvay liniyalari yoʻq qilindi. Biroq, yangi liniyalar metroga xizmat koʻrsatmaydigan hududlarda yotqizildi: Medvedkovo, Chertanovo, Perovo va Novogireevo. 1965-yilda Nijnyaya Maslovka va Tixvinovskaya koʻchalari va 1973-yilda Bolshaya Gruzinskaya koʻchasidagi liniyalar yopilgandan soʻng, shaharning shimoli-gʻarbiy qismidagi Krasnaya Presnya tramvay deposidan harakatlanadigan liniyalar tarmoqning qolgan qismidan uzildi. 1990-yillarning oʻrtalarida shahar markaziga yaqin boʻlgan yirik magistral yoʻllardagi liniyalar yopildi. 1995-yilda kompaniya 3-halqa yoʻli qurilishi munosabati bilan Mira prospektidagi, soʻngra Nijnyaya Maslovkadagi chiziqni yopdi. Xuddi shu sababga koʻra 2000-yillarning boshlarida Begovaya koʻchasida, Ulitsa 1905 Goda metro bekati yaqinida va Dvintsev koʻchasida relslar olib tashlandi. 2004-yilda boʻlajak rekonstruksiya munosabati bilan Leningradskiy prospekti yopildi. 2008-yilda Lesnaya koʻchasi va Volokolamskoe shossesidagi liniyalar yopildi. 1989 va 2004-yillar oraligʻida liniyalar uzunligi 460 kmdan 420 km gacha qisqardi. (1940-yillarda eng yuqori nuqta 560 km edi). 1990-yilda kunlik yoʻlovchilar soni 800 000 dan oshgan boʻlsa, 1990-yillarning oxiriga kelib bu koʻrsatkich 150 000 ga yaqin yoʻlovchiga kamaydi. 2013-yilning 30-31-avgust kunlari 3-sonli jamoat transportining tungi yo‘nalishlarini eksperimental joriy etish doirasida tun-u kun ishlashga o‘tkazildi.

 Bugungi kunda tramvay tarmogʻi 
2021-yildan boshlab Moskva shaharning shimoli-g‘arbiy qismida bir qismli tramvaylarni ishga tushirdi. Ushbu tramvaylar 110 yo‘lovchini sig‘dira oladi va oldingi avlodnikiga qaraganda 18 foizga ko‘proq o‘rindiqlarga, shuningdek, USB portlar va media ekranlarga ega.

2021-yil avgust oyida Moskva shaharda 1963-yildan beri faoliyat yuritib kelayotgan Chexiyada ishlab chiqarilgan koʻp qavatli Tatra T3 tramvaylari faoliyatini yakunladi.
thumb| Moskva tramvay xaritasi (2025-yil)

 Tramvaylar 
Ushbu jadval qisqa muddatli sinovdan oʻtgan transport vositalarini oʻz ichiga olmaydi.
+TramvaylarModifikatsiyaQuyidagi
yildan beri xizmatdaQuyidagi yildan beri xizmat koʻrsatmaydiXizmatdagi raqamiIzohlarPC TS 71-931 'Vityaz'71-931 'Vityaz-M'2016399Tatra T3Tatra T3SU196320Yoʻlovchilarga xizmat koʻrsatish xizmati yoʻq, faqat ish vagonlari sifatida ishlaydi.

17 ta uchta eshikli tramvay, 3 ta ikkita eshikli tramvayTatra T3T199320080Yangilangan versiya, keyinchalik hammasi MTT ga yangilanadiTatra T3RF199920020Yangilangan versiya Brnoga oʻtkazildiTatra-Reis199219990Yangilangan versiya, baʼzilari boshqa shaharlarga oʻtkazildiTatra KT3R20071T3 ning ikki uchidan qurilgan uch qismli tramvay yangi oʻrta qismiga ega, hozirda ishlamaydiMTTCh2004104Moskva tramvay taʼmirlash zavodida yangilanganMTTE200815Moskva tramvay taʼmirlash zavodida yangilanganMTTM20038Moskva tramvay taʼmirlash zavodida yangilanganMTTA20031Moskva tramvay taʼmirlash zavodida yangilanganPesa Twist71-414 Fokstrot201470Uraltransmash zavodida ishlab chiqarilganUKVZ 71-623 −02201265PC TS 71-911EM 'Lyvonok'71-911EM202117UKVZ 71-61971-619K200017Hozirda xizmat koʻrsatmaydiKTMA20081Moskva tramvay taʼmirlash zavodida yangilangan71-619AC200720210Koʻpchiligi boshqa shaharlarga koʻchirilgan71-619KS20022019071-621199971-619 tramvaylaridan kichikroq71-619KT200520170Koʻpchiligi boshqa shaharlarga koʻchirilgan.71-616199671-619 xorijiy texnologiya bilan71-619A-0120092020071-619A bilan solishtirganda boshqa motorlarga ega. Boshqa shaharlarga oʻtkazildi71-619A20074PTMZ 71-13471-134A2006142 ta ish mashinasi, 1 ta muzey mashinasi. Boshqa mashinalar xizmatdan chiqdiLuhanskteplovoz LT-5200331 ta muzey mashinasiUKVZ 71-60871-608K199021 ta muzey mashinasi, 1 ta xizmat mashinasi, ikkalasi ham ishdan chiqqan71-608KM199410Qisman xizmatda71-61719961mashgʻulot mashinasi71-608199820070UTM 71-40571-405-0820072UKVZ 71-6302006Alstom Citadis71-80120131Hozirda xizmat koʻrsatmaydiPragoimex Vario LF20091BF19272F*19462Luhanskteplovoz LT-1019971

 Yana qarang 
 Rossiyadagi shahar tramvay tizimlari ro'yxati
 Moskva metrosi
 Moskva monorelli
 Moskvada transport

 

 
 Mosgortrans — rasmiy veb-sayt
 Moscow database / photo gallery va -
 Moscow database / photo gallery foto
 Moskva (tramvaylar) UrbanRail.net saytida
 marshrut xaritasi
Turkum:Tramvaylar
Turkum:Moskva
Turkum:Transport