HC CSKA Moscow

HC CSKA Moscow (1946-yildan hozirgacha, , (tarjimasi: Armiya markaziy sport thumb|250x250px| CSKA klubi aʼzolari 2019-yilgi Gagarin kubogi gʻolibligini nishonlashmoqdaklubi)) – Moskvada joylashgan rus professional xokkey klubi. „HC CSKA Moscow“ xokkey klubi Kontinental xokkey ligasida (KHL) Tarasov divizioni aʼzosi hisoblanadi. „HC CSKA Moscow“ xokkey klubi gʻarbda „Markaziy Qizil Armiya“ yoki „Qizil Armiya jamoasi“ deb nomlanadi. Chunki klub oʻtmishda Sovet armiyasi bilan bogʻliq boʻlgan va xalq orasida Qizil Armiya deb nomlangan edi. „HC CSKA Moscow“ xokkey klubi tarixdagi boshqa jamoalardan koʻra koʻproq Sovet chempionati gʻolibi boʻlgan. „HC CSKA Moscow“ xokkey klubi Rossiyaning eng yirik neft kompaniyasi hisoblanadigan Rosneftga tegishlidir.

Toʻqqizta divizion chempionligi va oltita Kontinental kubogidan tashqari, „HC CSKA Moscow“ xokkey klubi besh marta Gagarin kubogi finaliga chiqdi. „HC CSKA Moscow“ xokkey klubi Gagarin kubogini 2019 va 2022-yillarda qoʻlga kiritishga muvaffaq boʻldi. „HC CSKA Moscow“ xokkey klubi, shuningdek, bir mavsumda Kontinental kubogi va Gagarin kubogini qoʻlga kiritgan birinchi klub boʻlib qolmoqda.

2018-yilda, eski Muz saroyida 50 dan ortiq mavsum oʻtkazgandan soʻng, „HC CSKA Moscow“ xokkey klubi jamoasi yangi arenaga koʻchib oʻtdi. Shundan soʻng, bu arena endi CSKA Arena deb atala boshladi. Ushbu arena „HC CSKA Moscow“ xokkey klubining Moskvadagi hozirgi uy arenasi hisoblanadi.

 Tarixi 
Klub 1946-yilda CDKA (Centralnyy Dom Krasnoy Armii – Qizil Armiyaning markaziy uyi, Moskvadagi Armiya jamoat markaziga tegishli) sifatida tashkil etilgan. „HC CSKA Moscow“ xokkey klubining nomi 1952—1954-yillarda CDSA (Krasnoy Armii, Sovet Armiyasiga oʻzgartirilgan), 1955—1959-yillarda CSK MO (Mudofaa vazirligining markaziy sport klubi) nomi bilan tanilgan va 1960-yilda hozirgi nomini olgan. 

 Dastlabki yillar 
CSKA Sovet Ligasidagi 46 yillik faoliyati davomida 32 marta muntazam chempionatda gʻolib chiqdi. Bu natija bilan u liga tarixidagi eng koʻp chempionat chempioniga aylandi (1955-yildan 1989-yilgacha va 1977-yildan 1989-yilgacha ketma-ket barcha liga chempionatlarida gʻalaba qozobdi).

CSKA yevrokuboklarda ham xuddi shunday ustunlik qildi. Klub 1969-yildan 1990-yilgacha va 1978-yildan 1990-yilgacha ketma-ket barcha medallarni qoʻlga kiritdi. Jamoaning birinchi murabbiyi Anatoly Tarasov boʻlgan edi. Keyinchalik u Sovet milliy xokkey terma jamoasi murabbiyi sifatida mashhur boʻldi. Tarasov 1946-yildan 1975-yilgacha koʻpincha Qizil Armiya jamoasini yolgʻiz yoki murabbiylar bilan birga boshqardi. Jamoaning eng katta muvaffaqiyat davri 1977-yildan 1996-yilgacha murabbiy boʻlgan Viktor Tikhonov murabbiyligi davriga toʻgʻri keldi.
left|thumb|241x241px| Viktor Tikhonov (2008), jami 22 yil davomida jamoa bosh murabbiyi boʻlgan
Qizil Armiya jamoasi Sovet Ittifoqi davrida uzoq vaqt hukmronlik qila oldi, chunki butun CSKA klubi Sovet Armiyasining amaldagi boʻlinmasi aʼzolaridan iborat edi. Barcha mehnatga layoqatli sovet erkaklari armiyada xizmat qilishlari kerak boʻlganligi sababli, jamoa Sovet Ittifoqidagi eng yaxshi yosh xokkeychilarni jamoaga toʻgʻridan-toʻgʻri jalb qila olar edi. Jamoadagi barcha oʻyinchilar Sovet Armiyasida tarbiyalangan ofitserlar edi. Qizil Armiya terma jamoasi va Sovet ittifoqi milliy xokkey terma jamoasining roʻyxatlari oʻrtasida jiddiy oʻxshashlik bor edi. Aynan shu 1950-yillardan 1990-yillarning boshlarigacha Sovetlarning xalqaro xokkey boʻyicha deyarli mutlaq ustunligi ortida turgan omillardan biri edi. 1980-yillarning oxiriga kelib, Qizil Armiyaning uzoq davom etgan hukmronligi butun ligada ishtirokchilar sonining sezilarli darajada pasayishiga olib keldi.

Xokkey tarixidagi eng kuchli hujum chizigʻidan biri 1980-yillardagi KLM liniyasi edi. Bu nom uch xokkeychiining familiyasidan kelib chiqqan: Vladimir Krutov, Igor Larionov va Sergei Makarov. Himoyachilar Viacheslav Fetisov va Alexei Kasatonovlar bilan birgalikda ular "Yashil birlik" nomi bilan tanilgan edi. Chunki ular oʻyinda yashil futbolka kiyishgan edi. Besh kishilik jamoa oʻn yil davomida Yevropa xokkeyida asosiy kuchni tashkil etdi. 1989-yilda barcha besh oʻyinchiga NHLga borishga ruxsat berildi. Natijada ular faoliyatida aralash natijalar qayd etildi. Krutov NHLdagi eng qisqa karyerasini „Vancouver Canucks“ klubida atigi bir mavsum davom ettirdi; Makarov (1990-yilda Calder Memorial Trophy sovrinini qoʻlga kiritdi) va Kasatonov 1997-yilga kelib NHL vakili „Detroit Red Wings“ xokkey klubi bilan birga ikki marta Stanley kubogini qoʻlga kiritdi.

Tikhonov davrida jamoada intizom juda qattiq boʻlgan edi. Uning oʻyinchilari yiliga 11 oygacha mashgʻulot oʻtkazishdi va hatto turmush qurgan boʻlsalar ham, koʻpincha mashgʻulot lagerida (Armiya kazarmasi) qolishga majbur boʻlishdi. Biroq, Sovet Ittifoqi parchalanganidan keyin bunday cheklovlar bekor boʻldi.

 CSKA va NHL 
CSKA 1975-yildan 1991-yilgacha NHL jamoalariga qarshi 36 ta oʻyin oʻtkazdi (26 gʻalaba, 8 magʻlubiyat va 2 durang). Ushbu oʻyinlarning 34 tasi Super seriyasi doirasida oʻynalgan edi. 1975-yil yangi yil arafasida CSKA liganing eng zoʻr jamoasi (va oʻsha yili yakuniy Stanley kubogi gʻolibi) sifatida tan olingan „Montreal Canadiens“ xokkey klubi bilan oʻynadi. Oʻyin 3:3 hisobidagi durang bilan yakunlandi. Ammo ushbu oʻyin tarixdagi eng zoʻr oʻyinlardan biri sifatida eʼtirof etildi.
right|thumb|227x227px| Vladislav Tretiak (2008), IIHF Centennial All-Star jamoasi darvozaboni
Yana bir esda qolarli oʻyin 1976-yil 11-yanvarda, oʻsha paytda Stanley kubogi chempioni boʻlgan va oʻzining yuqori darajadagi oʻyinlari uchun „Broad Street Bullies“ nomi bilan tanilgan „Philadelphiya Flyers“ xokkey klubiga qarshi oʻtkazildi.

„HC CSKA Moscow“ xokkey klubi bitiruvchilari NHLga katta taʼsir koʻrsatdi. 1990-yillarning oʻrtalarida Sergei Fedorov, Vladimir Konstantinov va Vyacheslav Kozlov kabi xokkeychilar oʻzlarini „Detroit Red Wings“ xokkey klubining asosiy aʼzolari sifatida koʻrsatdilar. Keyinchalik, ularga Fetisov va Larionov qoʻshildi va ular Rossiya beshligini tashkil etdi. Ushbu besh oʻyinchi 1997 va 1998-yillarda 'Detroit Red Wings" xokkey klubining ketma-ket Stanley kubogi chempionatlarida ishtirok etishida juda muhim rol oʻynaydi. Dmitri Mironov 1997-yil 13-iyunda Konstantinovning faoliyatini yakunlagan jarohatidan soʻng, 1998-yilda „Rossiya beshligi“ tarkibiga qoʻshildi. Konstantinov jarohatiga qaramay roʻyxatda saqlanganligi sababli, 1998-yilgi jamoa Stanley kubogini yutgan CSKA faxriylarining eng katta kontingentini (olti nafar) tashkil etadi.

 Postsovet tarixi 
80-yillarning oxiri va 90-yillarning boshlarida „HC CSKA Moscow“ xokkey klubi pozitsiyalari sezilarli darajada zaiflashdi. Tikhonov bilan toʻqnash kelgandan soʻng, CSKAning eng koʻzga koʻringan yulduzlari, jumladan Fetisov, Larionov, Krutov va Makarov jamoani NHLda oʻz faoliyatini davom ettirish uchun tark etishdi. 90-yillarda ularning ketidan Bure, Fedorov va Samsonov kabi yosh isteʼdodlar ham jamoani tark etdi.
left|thumb|183x183px| Alexandr Radulov (2012)
Shunga qaramay, „HC CSKA Moscow“ xokkey klubi bir qator koʻrgazmali oʻyinlarni va 1992—1993-yilgi mavsumda Amerika xokkey assotsiatsiyasi bilan barcha yulduzlar oʻyinini oʻtkazdi.

1990-yillarning oxiri va 2000-yillarning boshlarida, „Pittsburgh Penguins“ xokkey klubi jamoaga qiziqish bildirganidan soʻng, jamoa qisqacha norasmiy ravishda „rus pingvinlari“ nomi bilan tanildi. Rus pingvinlari 1993—1994-yilgi IHL mavsumi doirasida Xalqaro xokkey ligasida 13 ta oʻyin oʻtkazdi.

1996-yilda klub rahbariyati bilan ziddiyatdan soʻng, Tikhonov oʻzining „HC CSKA Moscow“ deb nomlangan alohida jamoasini yaratdi. Bu jamoa ikki mavsumni Rossiya Superligasida oʻtkazdi va 2002-yilda asl „CSKA Moscow“ xokkey klubi bilan birlashdi.

 KHLda 
„HC CSKA Moscow“ xokkey klubi Sovet Ittifoqi parchalanganidan keyin ham Rossiyaning eng kuchli jamoalaridan biri boʻlib qolgan boʻlsa-da, 2015-yilga qadar KHLda ham, undan oldingi kubuklarda ham chempion boʻla olmadi. Shuningdek, „HC CSKA Moscow“ xokkey klubi uzoq vaqt davomida Gagarin kubogini ham qoʻlga kirita olmadi. 2008-yildan 2016-yilgacha jamoa Gagarin kubogi pley-offining konferensiya yarim finalidan oʻta olmadi. Ular 2011-yilda pley-offni umuman oʻtkazib yuborishdi. 2015—2016-yilgi mavsumda „HC CSKA Moscow“ xokkey klubi Gagarin kubogi finaliga qadar yetib bordi. Ammo, ular yetti oʻyinda Magnitogorskning „Metallurg Magnitogorsk“ xokkey jamoasiga magʻlub boʻlishdi. 2018-2019-yilgi mavsumda „HC CSKA Moscow“ xokkey klubi toʻrt oʻyinda "Avangard Omsk" xokkey klubini magʻlub etib, ilk Gagarin kubogini qoʻlga kiritdi. 

2022-yilda Rossiyaning Ukrainaga bostirib kirishidan soʻng, Joakim Nordstrom va Lucas Wallmark jamoani tark etishga qaror qilishdi. 2021-yilgi Gagarin kubogi finalida "Avangard Omsk" xokkey klubiga yutqazib qoʻygan „HC CSKA Moscow“ xokkey klubi keyingi yili "Metallurg Magnitogorsk" xokkey klubiga qarshi ikkinchi Gagarin kubogini yutib olish uchun finalga chiqdi. 

 Yutuqlar 

 Mahalliy musobaqalar 
 Sovet chempionati ligasi chempion (32 marta): 1947—1948, 1948—1949, 1949—1950, 1954—1955, 1955—1956, 1957—1958, 1958—1959, 1959—1960, 1960—1961, 1962—1963, 1963—1964, 1964—1965, 1965—1966, 1967—1968, 1969—1970, 1970—1971, 1971—1972, 1972—1973, 1974—1975, 1976—1977, 1977—1978, 1978—1979, 1979—1980, 1980—1981, 1981—1982, 1982—1983, 1983—1984, 1984—1985, 1985—1986, 1986—1987, 1987—1988, 1988—1989

 Sovet kubogi (xokkey) (12 marta): 1954, 1955, 1956, 1961, 1966, 1967, 1968, 1969, 1973, 1977, 1979, 1988

 Vysshaya ligasi chempioni (1): 1996—1997

 Kontinental xokkey ligasi 
 Gagarin kubogi (2): 2019, 2022

 Kontinental kubogi (6 marta): 2014—2015, 2015—2016, 2016—2017, 2018—2019, 2019—2020, 2020—2021

 Xalqaro 
 Interkontinental kubogi (1): 1971—1972

 IIHF Yevropa kubogi (20 marta): 1969, 1970, 1971, 1972, 1973, 1974, 1976, 1978, 1979, 1980, 1981, 1982, 1983, 1984, 1985, 1986, 1987, 1988, 1989, 1990

 Spengler kubogi (1): 1991

 Pajulahti kubogi (1): 2005

 Mavsum oldi 
 Hockeyades (Vallée de Joux) (2): 2017, 2018

 Moskva kubogi (4): 2010, 2011, 2013, 2017

 Muntazam mavsum KHL natijalari 

MavsumOʻyinGʻalabaQoʻshimcha vaqtlardagi gʻalabaMagʻlubiyatQoʻshimcha vaqtlardagi magʻlubiyatOchkoGollar(safar oʻyinida)Gollar(uy oʻyinida)Natija(diviziya)ToʻpurarlarPley-off oʻyinlari2008—20095627711111061761411-oʻrin, TarasovSergei ShirokovKonferensiya chorak finalida magʻlub boʻldi, 0-3 (Dynamo Moscow)2009—201056228215871481354-oʻrin, BobrovDenis ParshinKonferensiya chorak finalida magʻlub boʻldi, 0-3 (HC MVD)2010—201154137286591361595-oʻrin, BobrovJan MarekSaralash bosqichidan oʻta olmadi2011—201254193257701191294-oʻrin, BobrovSergei ShirokovKonferensiya chorak finalida magʻlub boʻldi, 1-4 (SKA Saint Petersburg)2012—2013522313151961511091-oʻrin, TarasovAlexander RadulovKonferensiya yarim finalida magʻlub boʻldi, 1-4 (Dynamo Moscow)2013—201454257202911301185-oʻrin, BobrovNikolai ProkhorkinKonferensiya chorak finalida magʻlub boʻldi, 0-4 (SKA Saint Petersburg)2014—201560391092139207981-oʻrin, TarasovAlexander RadulovKonferensiya finalida magʻlub boʻldi, 3-4 (SKA Saint Petersburg)2015—201660385314127163871-oʻrin, TarasovAlexander RadulovGagarin kubogi finalida magʻlub boʻldi, 3-4 (Metallurg Magnitogorsk)2016—201760413881371831101-oʻrin, TarasovKirill PetrovKonferensiya yarim finalida magʻlub boʻldi, 2-4 (Lokomotiv Yaroslavl)2017—201856359111124175891-oʻrin, TarasovMaxim ShalunovGagarin kubogi finalida magʻlub boʻldi, 1-4 (Ak Bars Kazan)2018—201962431090106191751-oʻrin, TarasovMikhail GrigorenkoGagarin kubogi chempioni, 4-0 (Avangard Omsk)2019—20206240513494202991-oʻrin, TarasovKirill KaprizovKonferensiya chorak finalida gʻalaba qozondi, 4-0 (Torpedo Nizhny Novgorod) COVID-19 pandemiyasi tufayli pley-off bekor qilindi2020—202160349125911821211-oʻrin, TarasovKonstantin OkulovGagarin kubogi finalida magʻlub boʻldi, 2-4 (Avangard Omsk)2021—2022471811135631201071-oʻrin, TarasovMikhail GrigorenkoGagarin kubogi chempioni, 4-3 (Metallurg Magnitogorsk)

 Bosh murabbiylar 

Sovet Ittifoqi parchalangunga qadar barcha murabbiylar Sovet Armiyasida polkovnik unvoniga ega edilar.

 Oʻyinchilar 

 Joriy roʻyxat 
 2022-yil 25-iyun holatiga koʻra„Team Roster / CSKA“ (in Russian). cska-hockey.ru. Retrieved 25 July 2022.„CSKA Moscow roster“ . www.khl.ru. Retrieved 25 July 2022.;
RaqamDavlatOʻyinchiPozitsiyasiYoshiKlub safiga qoʻshilgan sanaTavallud joyi85link=Russia|alt=Russia|border|23x23pxVitalii AbramovQanot hujumchisi242021Chelyabinsk, Rossiya-link=Sweden|alt=Sweden|border|23x23pxFredrik ClaessonHimoyachi302022Stokgolm, Shvetsiya44link=Kazakhstan|alt=Kazakhstan|border|23x23pxDarren DietzHimoyachi292021Medicine Hat, Alberta, Kanada-link=Russia|alt=Russia|border|23x23pxYaroslav DyblenkoHimoyachi282022Surgut, Rossiya25link=Russia|alt=Russia|border|23x23pxMikhail GrigorenkoHujumchi282021Khabarovsk, Rossiya-link=Russia|alt=Russia|border|23x23pxVladimir GrudininHimoyachi182021Angarsk, Rossiya7link=Russia|alt=Russia|border|23x23pxMatvei GuskovHujumchi212020Nizhnekamsk, Rossiya94link=Russia|alt=Russia|border|23x23pxVladislav KamenevHujumchi262021Orsk, Rossiya15link=Russia|alt=Russia|border|23x23pxPavel KarnaukhovQanot hujumchisi252016Minsk, Belarussiya55link=Russia|alt=Russia|border|23x23pxBogdan KiselevichHimoyachi322019Cherepovets, Rossiya SFSR98link=Russia|alt=Russia|border|23x23pxMaxim MaminHujumchi272022Moskva, Rossiya63link=Russia|alt=Russia|border|23x23pxTakhir MingachyovHujumchi212020Samara, Rossiya89link=Russia|alt=Russia|border|23x23pxNikita NesterovHimoyachi292021Chelyabinsk, Rossiya71link=Russia|alt=Russia|border|23x23pxKonstantin OkulovQanot hujumchisi272017Novosibirsk, Rossiya96link=Russia|alt=Russia|border|23x23pxSemyon PankratovHujumchi242021Moskva, Rossiya16link=Russia|alt=Russia|border|23x23pxSergei PlotnikovHujumchi322021Komsomolsk-on-Amur, Sovet Ittifoqi45link=Russia|alt=Russia|border|23x23pxVladislav ProvolnevHimoyachi272021Voronezh, Rossiya36link=Sweden|alt=Sweden|border|23x23pxAdam ReidebornDarvozabon302021Stokgolm, Shvetsiya93link=Russia|alt=Russia|border|23x23pxArtyom SergeyevHimoyachi292020Moskva, Rossiya39link=Russia|alt=Russia|border|23x23pxAlexander SharychenkovDarvozabon312022Nizhny Novgorod, Rossiya SFSR9link=Russia|alt=Russia|border|23x23pxAnton SlepyshevQanot hujumchisi282018Penza, Rossiya27link=Russia|alt=Russia|border|23x23pxMaxim SorkinHujumchi222019Moskva, Rossiya87link=Russia|alt=Russia|border|23x23pxAndrei SvetlakovHujumchi262015Moskva, Rossiya50link=Russia|alt=Russia|border|23x23pxDanil YurtaikinQanot hujumchisi252020Belovo, Rossiya

 Stanley kubogi gʻoliblari 
Oʻyinchilar

 Franchayzing reytingi boʻyicha yetakchilar 
Bu jadval franchayzing tarixidagi eng yaxshi oʻn ochko toʻplagan xokkeychilar roʻyxatidir. Raqamlar har bir yakunlangan Sovet/MDH/IHL/RUS 2/RSL/KHL muntazam mavsumidan keyin yangilanadi.

Reyting Oʻyinchi Pozitsiyasi Oʻyin Gol Golli uzatma Ochko Oʻyin uchun ochko Sergei Makarov Hujumchi 472 303 375 678 1.43 Vladimir Petrov Hujumchi 496 346 319 665 1.34 Boris Mikhailov Hujumchi 500 391 209 600 1.20 Valeri Kharlamov Hujumchi 436 293 214 507 1.16 Vladimir Krutov Hujumchi 438 288 215 503 1.14 Vyacheslav Fetisov Himoyachi 474 153 221 374 0.78 Viktor Zhluktov Hujumchi 456 198 168 366 0.80 Igor Larionov Hujumchi 334 165 196 361 1.08 Anatoli Firsov Hujumchi 217 328 20 348 1.60 Andrei Khomutov Hujumchi 330 197 147 344 1.04

Gollar Oʻyinchi Pozitsiyasi Gollar Boris Mikhailov Hujumchi 391 Veniamin Alexandrov Hujumchi 351 Vladimir Petrov Hujumchi 346 Anatoli Firsov Hujumchi 328 Sergei Makarov Hujumchi 303 Valeri Kharlamov Hujumchi 293 Vladimir Krutov Hujumchi 288 Vladimir Vikulov Hujumchi 279 Viktor Zhluktov Hujumchi 198 Andrei Khomutov Hujumchi 197

Golli uzatma Oʻyinchi Pozitsiyasi Golli uzatma Sergei Makarov Hujumchi 375 Vladimir Petrov Hujumchi 319 Vyacheslav Fetisov Himoyachi 221 Vladimir Krutov Hujumchi 215 Valeri Kharlamov Hujumchi 214 Alexei Kasatonov Himoyachi 212 Boris Mikhailov Hujumchi 209 Igor Larionov Hujumchi 196 Viktor Zhluktov Hujumchi 168 Albert Leschev Hujumchi 159

 Mukofotlar va kuboklar 
Sovet / Rossiya MVP

Chempionat toʻpurarlari

 

 
 
Turkum:Xokkey klublari
Turkum:Rossiyada sport
Turkum:1946