Zhantas/Cleaned-Uzbek_Wikipedia huggingface dataset:
Yoqub Bek

Yoqubbek (Muhammad Yoqubbek Badavlat, Otaliq gʻoziy) (1820, Piskent – 1877, Sharqiy Turkistonning Koʻrla sh.) – Qoʻqon xonligining harbiy va davlat arbobi, Yettishahar Uygʻur davlatining hukmdori (1865—77).

 Biografiyasi 
Otasi Pirmuhammad Mirzo Qoʻqon xonligidagi Qurama qishlogʻi qozisi, onasi piskentlik krzi shayx Nizomiddinning singlisi. Yo. 1845-yil Toshkentda askarlikka chaqirilgan. Togʻasi Toshkent qozisi boʻlib tayinlanishi va singlisining Toshkent hokimiga turmushga chiqishi munosabati bilan uning mavqei tez oʻsgan, xon urdasida mahram, keyinchalik ellikboshi, yuzboshi, ponsod (beshyuzboshi) boʻlgan, Chinoz va Avliyoota (1846)ga, Oqmachit (1847) ga bek qilib tayinlangan. Yo. Oqmachitda qushbegi lavozimiga koʻtarilib, rus bosqinchilariga qarshi kurashda jasur sarkarda ekanligini koʻrsatgan. Toshkent hokimi uni chaqirtirib, boturboshi etib, Qoʻqon xoni Xudoyorxon esa, uni Xoʻjand (1852) begi qilib tayinlaydi. Xudoyorxonga qilgan muvaffaqiyatsiz fitnasidan keyin (1853) Buxoroga krchgan. Xudoyorxon taxtdan agʻdarilgandan soʻng Qoʻqonga qaytgan (1858). 1864-yilda Sharqiy Turkistonda Manjur imperiyasining zulmiga qarshi mustaqillik uchun kurash boshlanib, beshta xonlik yuzaga keladi. Kashqar xonligi mamlakatni birlashtirish maqsadida Qoʻqon xonligidan Yorkent xonligining taxt vorislaridan birini Sharqiy Turkistonga yuborishini iltimos qilgan. Yo. Buzrukxoʻjaga qushbegi qilib tayinlanib Qashqarga yuborilgan (1865). U Buzrukxoʻjaning davlat ishlariga qobiliyatsizligidan foydalanib, hokimiyatni oʻz qoʻliga olgan. U boshda Buzrukxoʻja va b. xoʻjalar nomidan ish yurgizib, Ili sultonligidan tashqari (mazkur xonlikni 1871-yil ruslar bosib olgan) 4 xonlikni (Qashqar, Xoʻtan, Kuchor, Urumchi xonliklarini) birlashtirib Yettishahar Uygʻur davlatini tuzgan. Yo. Yettishaharning ravnaq topishi va dunyoga tanitish uchun katta ishlarni qilgan. Yo. davlatining asosiy tayanchi mahalliy yer egalari va ruhoniylar boʻlgan. Yo. qatʼiy tashqi siyosiy yoʻnalishga ega boʻlmagani tufayli Buyuk Britaniya, goh Turkiya, goh Rossiyaning koʻmagidan umidvor boʻlgan, bunda ularning Oʻrta Osiyodagi manfaatlari oʻzaro ziddiyatli ekanlkgidan foydalanmoqchi boʻlgan. Turkiston generalgubernatori K. P. Kaufman bilan chegara chizigʻini belgilash haqida muzokaralar olib borgan. Yo. xonligi davrida koʻplab masjid, Madrasa, karvonsaroy qurilgan. Yo.ni eng yaqin kishilaridan biri, Xoʻtan begi Niyoz Hakim zahar berib oʻldirgan. Yo. oʻlimidan keyin taxt uchun kurash boshlangan. Xitoy ichki ziddiyatlardan foydalanib, 1878-yilda Yettishahar davlatini tutatgan. Sharqiy Turkistonda Xitoy hukmronligi qayta tiklanganOʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil.

 Adabiyot 

 

 

Turkum:1820-yilda tugʻilganlar

Turkum:Qoʻqon xonligida tugʻilganlar
Turkum:1877-yilda vafot etganlar
Turkum:29-mayda vafot etganlar
Turkum:Toshkent viloyati kishilari
Turkum:Oʻzbekiston tarixi
Turkum:Qoʻqon xonligi
Turkum:Xitoyda dafn etilganlar
Turkum:Sharqiy Turkiston tarixi
Demi Lovato

Demetria Devonne „Demi“ Lovato (1992-yil 20-avgustda tugʻilgan) — amerikalik aktrisa, xonanda va kiyimlar dizayneri.
 

 

Turkum:Amerikalik ayol qoʻshiqchilar
Turkum:Amerikalik aktrisalar
Turkum:Yashayotgan insonlar
Turkum:LGBT huquqlari faollari
Turkum:Republic Records ijrochilari
Asal Shodiyeva

Asal Shodiyeva (1992-yil 6-aprelda tugʻilgan) — oʻzbek kino aktrisasi va qoʻshiqchisi. Shodiyeva 2000-yillar oxiri va 2010-yillar boshida oʻzbek kinokomediyalarida oʻynagan rollari bilan shuhrat qozondi. U bir necha qoʻshiq ham kuylagan. Turmush oʻrtogʻi – oʻzbekistonlik qoʻshiqchi Shohruhxon.

2013-yil aktrisa film sanʼatini tark etayotganini eʼlon qiladi. Ammo undan keyingi yillarda bir necha filmda rol ijro etdi.

 Filmografiyasi 
+ Film Yil Film Rol Izoh2008 Jannat qaydadir? Luiza 2009 Janob hech kim Oydin Poyma-poy Asal Uylanish Durdona 2010 Kuzning soʻnggi notasi Qalb koʻzi Nilufar Tango yoxud adashgan sovchilar Dilnoza Uchar qiz Oʻzga sayyoralik Xavfli sarguzasht 2011 Jigarbandim Mahbuba2012 Hay-hay, qizaloq! Yulduz Onaginam orzusi Matluba Salom sevgi, xayr sevgi Sevgi farishtasi Dilnoza Taqdirlar Barno 2013 Panjara Poyga Sevgi farishtasi 2 Dilnoza Vafodorim Hurliqo Odnoklassniki.ru 2014 Koʻz yoshim Munis Sensiz hayot zerikarli Laylo Soʻnggi nafasimgacha
| Aziza
|
|-
|rowspan=1|2015
| Uchrashguncha| 
|
|-
|rowspan=3|2016
| Majnun| Asal
|
|-
| Vahshiy| 
|
|-
| Ona'' 

+ Televideniye Yil Serial nomi Rol Izoh2016 Artist 

+ Kliplar Yil Qoʻshiq nomi Artist2013 „Qani?“Rayhon2014 „Masqaraboz“Radio „Men seni sevaman“Shohruhxon „Tanhoginam“Sardor Rahimxon „Yana manda, yana sanda“2015 „Sanamjon“ „Malikam endi qara“ „Yaxshi qol“Ziyoda Qobilova „Erkatoy“Ali Iskandariy2016 „Qalaysizlar qizlar“Jasur Umirov „Yigʻlama“Shohruhxon

 Diskografiyasi 
 Kliplari 
 Yil Qoʻshiq Rejissor2014 „Yolgʻizim“ Muhammad Ali Iskandarov2016 „Chegarasiz“ 

 

 
 

Turkum:1992-yilda tugʻilganlar
Turkum:Yashayotgan insonlar
Turkum:Oʻzbekistonlik aktrisalar
Turkum:Oʻzbekistonlik ayol qoʻshiqchilar
Adaxan Madumarov

Madumarov Adaxan Kimsanbaevich (1965-yil 9-mart, Oʻsh viloyati, Oʻzgan tumani, Qurshob qishlogʻi) — davlat va siyosat arbobi.
 
 Umrbayoni 
Mehnat faoliyatini 1982-yilda tug‘ilib o‘sgan O‘zgan tumanidagi “Qaynar” sovxozida boshlaganМадумаров Адахан Кимсанбаевич — өмүр баяны.

1983-1985 yillarda SSSR Qurolli Kuchlarida xizmat qilgan. Xizmat muddati tugagach, sovxozga ishchi bo‘lib qaytdi.

1987-yildan 1992-yilgacha u RSFSRda (Rossiya) oliy ma'lumotga ega bo'lib, Tver davlat universitetini tarix va ijtimoiy fanlar o'qituvchisi mutaxassisligi bo'yicha tamomlagan. Ikkinchi oliy (yuridik) ma’lumotni 1999-yilda Qirg‘iziston Milliy universitetida olgan.

1992-yilda Qirg‘iziston matbuot va axborot vazirining yordamchisi, “Turk Aalamy” gazetasi bosh muharriri bo‘lgan.

1992—1994-yillarda Qirgʻiziston Davlat milliy teleradiokompaniyasining bolalar va yoshlar telekoʻrsatuvlari tahririyatida muharrir, bosh muharrir oʻrinbosari, bosh muharrir lavozimlarida ishlagan. 1994-yildan 1995-yilgacha shu teleradiokompaniya teleko'rsatuvlari bosh boshqarmasida siyosiy kuzatuvchi bo'lib ishlagan.

1995, 2000 va 2005-yillarda Jogorku Kengeshning birinchi, ikkinchi va uchinchi chaqiriqlari deputati etib saylangan, ijtimoiy siyosat qoʻmitasiga rahbarlik qilgan.

2005-yil aprel oyida Qirg‘iziston hukumatida Bosh vazir o‘rinbosari lavozimida ishlagan.

2006-2007 yillarda Qirgʻiziston Davlat kotibi.

2008-yilning yanvaridan 29-mayigacha IV chaqiriq Jogorku Kengesh spikeri bo‘lgan.

2008-yil 5-oktyabrdan 2009-yil 26-oktyabrgacha - Qirg'iziston Xavfsizlik kengashi kotibi.

2010-yildan - "Butun Qirg'iziston" siyosiy partiyasi raisi.

2013-yil 30-avgustdan 2015-yilgacha — Turkiy tilli davlatlar hamkorlik kengashi Bosh kotibi o‘rinbosariАдахан Мадумаров жаңы кызматка дайындалды.

“Ata-Jurt” ijtimoiy-siyosiy harakatining hammuassisi.

2021-yilda Qirg‘izistonda bo‘lib o‘tgan parlament saylovlarida u partiya ro‘yxatidagi nomzodlar orasida eng ko‘p imtiyozli ovozlarni olgan.

 
Madumarov biografiyasi
Logarifm

thumb|Ikkilik logarifm grafigiLogarifim a asosga koʻra b, yaʼni a'ning darajasini b ifodalaydi

 Umumiy maʼlumot 
Logarifm (qadimgi yunoncha, λόγος (logos) – munosabat va ἀριθμός (a.rious)— son) — musbat sonlar toʻplamida aniqlanadigan funksiya. ''b'' sonning „a“ asosga koʻra logarifmi deb, „b“ sonni topish uchun „a“ asosni koʻtarish kerak boʻlgan daraja koʻrsatkichiga aytiladi. log a b koʻrinishida belgilanadi va "b ning a asosga logarifmi" deb oʻqiladi. Taʼrifdan kelib chiqadiki, x = logab ni topish ax = b tenglamani yechishga tengdir. Masalan, log28 = 3. Chunki, 23 = 8.

Logarifmik funksiya y=logax boʻlib, bu yerda a>0 va a=b. Funksiyaning aniqlanish sohasidagi barcha sonlar musbatdir.

D(y) = (0; +♾).

Logarifmlarni hisoblash logarifmologiya deyiladi. a, b qiymatlar koʻp hollarda haqiqiy boʻladi, lekin kompleks logorifmlar ham mavjud.

Logarifmlar oʻziga xos xususiyatlarga ega boʻlib, ular vaqt talab qiladigan hisob-kitoblarni sezilarli darajada soddalashtirish uchun keng qoʻllanadi. „Logarifmlar olamiga“ oʻtishda Sonlarni koʻpaytirish amali qoʻshish bilan almashtiriladi, ayirish amali bilan esa boʻlish bajariladi va darajaga koʻtarilish va ildiz chiqarish mos ravishda darajaga koʻpaytirish va boʻlinishga aylanadi. Laplas logarifmlarning ixtiro qilinishi haqida „Logarifmlar matematikning mehnatini qisqartirib, uning hayotini ikki baravar oshirdi“, degan.

Logarifmlarning taʼrifi va ularning qiymatlari jadvali (trigonometrik funksiyalar uchun) birinchi marta 1614 yilda Shotlandiya matematigi Jon Nepier tomonidan nashr qilingan. Boshqa matematiklar tomonidan kengaytirilgan va takomillashtirilgan. Logarifmik jadvallar tuzilib, logarifmik lineykalardan foydalanilgan. Logarifmik jadvallar elektron hisob mashinalari va Kompyuterlar paydo boʻlgunga qadar uch asrdan koʻproq vaqt davomida ilmiy va muhandislik hisob-kitoblari uchun keng qoʻllangan.

 Foydalanilishi 
Logarifmlar inson faoliyatining boshqa koʻplab sohalarida ham ajralmas hisoblanadi: differensial tenglamalarni echish, miqdorlar qiymatlarini tasniflash (masalan, tovush chastotasi va intensivligi), turli bogʻliqliklarni taxmin qilish, axborot nazariyasi, ehtimollar nazariyasi va hokazo. Bu funksiya elementar sonni bildiradi, u koʻrsatkichli funksiyaga nisbatan teskari. Eng koʻp ishlatiladigan lagarifm turi bu haqiqiy logarifmlardir.

2 (ikkilik),

e (natural) va

10 (oʻnlik logarifm)
Qoʻshish, koʻpaytirish va darajaga koʻtarish uchta eng asosiy arifmetik amallardir. Qoʻshishning teskarisi ayirish, koʻpaytirishning teskarisi boʻlinishdir. Xuddi shunday, logarifm koʻrsatkichning teskari amalidir. Koʻrsatkichlar – b sonining asosi maʼlum darajali y darajaga koʻtarilib, x qiymatini berish; bu belgilanadi.

 
A. Abduhamidov — Algebra va analiz asoslari
Pozitsiya (gazeta)

Pozitsiya gazetasi — Qirgʻizistondagi oʻzbek tilida nashr qilingan gazetalardan biri. Gazetaga 1994-yilda asos solingan.„Pozitsiya“ oʻzbekcha chiqa boshladi Ammo 2009-yilning may oyida birinchi soni chiqqan.Qirgʻizistonda yana bir oʻzbek gazetasi ish boshladi

 
 „Pozitsiya“ oʻzbekcha chiqa boshladi
 Qirgʻizistonda yana bir oʻzbek gazetasi ish boshladi

Turkum:Gazetalar
Bhoja Air 213 reysi halokati

Bhoja Air 213 reysi halokati 2012-yili 20-aprelida mahalliy vaqt bilan soat 18:40 da Pokistonning Islomobod shahri yaqinida sodir boʻldi.Bhoja Airline's crashes near Islamabad, The News Karachi-Islomobod reysini bajarayotgan Boeing 737-236 uchogʻi bortida 121 nafar yoʻlovchi va 6 nafar ekipaj aʼzosi bor edi, ularning bari halok boʻldi. Halokatning ehtimoliy sababi qilib yomon ob-havo sharoiti koʻrsatildi."Wind shear may have caused the tragedy.", Dawn.com

 
 Bhoja Air

Turkum:Aviahalokatlar
Turkum:2012-yil voqealari
Tamil tili

250px|thumbnail|Tamil
Tamil tili (mahalliy: தமிழ்) — Hindistonning eng janubiy tillaridan biri hisoblanib, dravid tillari oilasiga mansubdir. Bu tilda janubiy Hindistonda soʻzlashiladi, aniqrogʻi Tamil Nadu shtatining rasmiy tilidir.

Tamil tili — dravid tillarining jan. guruhiga mansub. Hindistondagi Tamilnad shtatining rasmiy tili, Singapurda 4 ta rasmiy tildan bittasi. Hindistondan tashqari ShriLanka, Myanma, Malayziya va boshqa joylarda tarqalgan. Hammasi boʻlib 65 mln. dan ortiq (1996) kishi soʻzlashadi.

3 ta lahja guruhi bor: shim.sharqiy, gʻarbiy va janubiy. ShriLanka laxjasi jan. guruhga yaqin turadi. Morfologiya va sintaksisda oʻziga xos hodisalar mavjud. Mas., feʼllarning "kuchli". "oʻrtacha" va "kucheiz" ga boʻlinishi. Soʻz yasalishi va leksikada (jumladan, ijtimoiysiyosiy va ilmiy terminologiyada) boshqa hind tillariga nisbatan sanskrit tilidan kamroq soʻz olishi bilan ajralib turadi.

Hozirgi adabiy til meʼyorlari 3—4-asrlarda shakllangan, 13—14-asrlarda uzilkesil qayd etilgan. Tamil tilining adabiy va ogʻzaki shakli oʻrtasida jiddiy fonetikmorfologik farqlar bor, biroq adabiy va yozma shakllarning yaqinlashuvi kuzatilmokda. Yozuvi braxmining jan. shaklidan kelib chiqqan. Eng qad. epigrafik yodgorliklar mil. av. 2— 1-asrlarga mansub.Ibrohimov, Ansoriddin. "Tamil tili" OʻzME. T-harfi Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

 

Turkum:Tillar
Turkum:Tamil tili
Asr namozi

thumb|
Asr namozi — Alloh taolo tomonidan farz qilingan namozlardan biri. Bu namozni musulmon kishi har kuni oʻqiydi. Ushbu namoz 4 rakat farzdan iborat.

 Yana qarang 

 Namoz
 Bomdod namozi
 Peshin namozi
 Shom namozi
 Xufton namozi
 Vitr namozi

 

Turkum:Islom
Turkum:Namoz
Xalqaro mehnatkashlar kuni

thumb|350px|Shved Ijtimoiy Demokratik Partiyasi aʼzolari Shvetsiya poytaxti Stokgolmda 1-may bayramini nishonlovchi namoyishda (2006).
Xalqaro mehnatkashlar kuni ishchilar bayrami boʻlib, har yili 1-may kuni nishonlanadi. Bayramda ishchilar va ularning kasaba uyushmalari koʻchada yurish, namoyishlar oʻtkazishadi. 1-may 80 dan ortiq mamlakatda rasmiy milliy bayramdir, boshqa mamlakatlarda norasmiy nishonlanadi.

Tarixi
1886-yili Chikago, AQShda politsiya 8 soatlik ish kunini talab qilayotgan ishchilar mitingini oʻqqa tutib, shafqatsizlik bilan tarqatdi (namoyishchilar olomonidan nomaʼlum kimsa politsiyaga qarata dinamit uloqtirganidan soʻng). Oʻnlab odamlar halok boʻldi, shu jumladan politsiya xodimlari ham.ODMP Remembers..., Officer Down Memorial Page"Roots of May Day are in Chicago", Chicago Tribune Shu fojeani 1889-yili Parijda oʻtayotgan qurultoyda xotirlab, 1890-yili xalqaro eʼtirozlar oʻtkazish taklifi oʻrtaga tashlandi. Keyinchalik, 1904-yili Amsterdamda Xalqaro Ijtimoiy Konferensiyada 1-may kunida barcha proletariat ish tashlashi taklifi eʼlon qilindi. Koʻp mamlakatlarda ishchilar sinfi 1-mayni dam olish kuni, deb tan olinishiga muvaffaqiyatli urindi.

Oʻta oʻng-qanot siyosat yurituvchi partiya va hukumatlar (Portugaliya, Uchinchi reyx, Franco Ispaniyasi va hokazo) 1-mayni nishonlashni bekor qilishgan.

 
 1-may qoʻshiqlari 

Turkum:Sotsializm
Turkum:Bayramlar
Riga texnika universiteti

Riga texnika universiteti (RTU; 1958—1990 yillarda Riga politexnika instituti, RPI) — Latviyadagi eng qadimgi universitet. Undagi 8 ta fakultet muhandislik sohalari boʻyicha texnik taʼlim beradi.

 Fakultetlar 
 Arhitektura va shahar rejalashtirish fakulteti
 Quruvchilik fakulteti
 Kompyuter va axborot texnologiyalari fakulteti 
 Energetika va elektrotexnika fakulteti 
 Muhandislik iqtisodiyoti va boshqaruv fakulteti 
 Materialshunoslik va kimyo fakulteti
 Transport va mashinashunoslik fakulteti
 Elektronika va telekommunikatsiya fakulteti

 Filiallar 
 Daugavpils
 Liepaya
 Ventspils
 Sesu

 Tarixi 
thumb|250px|1900-yilda universitet binosi
 1862—1896 — Riga politehnikumi (Das Baltische Polytechnikum zu Riga)
 1896—1919 — Riga politexnika Instituti (RPI)
 1915—1918 Moskva va Ivanovo-voznesenskga evakuatsiya
 1919—1958 — Latviya davlat universitetining Texnika fakulteti
 1958—1990 — Riga politexnika instituti (RPI)
 1990-yildan boshlab — Riga texnika universiteti (RTU)

 Veb sahifalar 
 Universitet veb sahifasi

Turkum:Latviyadagi universitetlar
Turkum:Riga
Riga

Riga — Latviya Respublikasidagi shahar. Respublika poytaxti. Yirik industrial, ilmiy va madaniy markaz, temir yoʻl tuguni, dengiz porti. Daugava daryosi sohilida, uning Riga qoʻltpigʻita quyilish joyida. Yanvarning oʻrtacha temperaturasi —4,5°, iyulniki 18°. Yillik yogʻin miqdori — 649 mm. Maydoni 307 km. Aholisi 764 ming kishidan ziyod (2000). Olti shahar tumanidan iborat.

Arxeologik maʼlumotlarga koʻra, Riga 10—11-asrlarda vujudga kelgan. Shahar sifatida 1201-yilda tilga olingan. 13— 16-asrlarda Riga arxiyepiskopligiga boʻysundirilgan. 14-asr boshida Ganzatarkibiga kirgan. 1561-yilgacha Livon ordeni tarkibida. 1561-yildan erkin shahar, savdo va hunarmandchilik markaziga aylangan. 1581-yilda Rech Pospolita xukmronligi ostiga oʻtgan. 1621-yil shvedlar tomonidan bosib olingan. Rigani Shimoliy urush davrida 1710-yil 14 iyulda rus qoʻshinlari egallagan. 1714-yildan Riga, 1796-yildan Liflyandiya gubernyasining markazi. 18-asr oxirida Riga Rossiyaning eng yirik porti va savdo markazi. 19-asr oxiri — 20-asr boshlarida yirik sanoat markazlaridan biri. Riga 1919-yildan Latviya Respublikasi poytaxti, 1940—90 yillarda Latviya SSR poytaxti, 1990-yil maydan yana Latviya Respublikasi poytaxti.

Mashinasozlik va metallsozlik, shu jumladan, elektrotexnika va radioelektronika, kimyo, kimyofarmatsevtika, yogʻochsozlik, yengil, oziq-ovqat sanoatlari bor. Parfyumeriyakosmetika zavodi faoliyat koʻrsatadi, qurilish materiallari ishlab chiqariladi.

Riga — baliqsanoatining yirik markazi. Konservakulinariya va sardina zavodlari, baliqchilik portida tral va refrijerator floti bazalari ishlab turibdi. Riga porti muqim ahamiyatga ega. Daugavada kemalar katnaydi. 2 aeroport bor.

Shahar eski va yangi qismlarga boʻlinadi. Eski Riga hududida oʻrta asr meʼmoriy yodgorliklaridan Dom cherkovi (13-asr), Yekaba (13-asr), Yan (da dastlab 1297-yilda tilga olingan) va Peter (13—15-asr boshlari) cherkovlari, Orden qasri (14—19-asrlar), 15—18-asrlar turar joylari, Birodarlik kabristoni memorial majmui (1924—36 yillar) va boshqa saqlanib qolgan. Rigada 7 oliy oʻquv yurti (shu jumladan, Latviya universiteti, Riga texnika universiteti, konservatoriya), Riga Badiiyot akadimyasi (Yevropada eng koʻhna akademiyalardan), 21 muzey (shu jumladan, Latviya tarixi muzeyi, Shahar tarixi va dengiz sayyoxligi muzeyi, Tabiat muzeyi, Adabiyot va sanʼat tarixi muzeyi, Badiiy muzey, Etnografiya muzeyi va boshqalar), 9 teatr (shu jumladan, Latviya Milliy operasi teatri), filarmoniya, sirk, telemarkaz, kinostudiya bor. Shahar markazida 2004-yil aprelda Mirzo Ulugʻbekka haykal oʻrnatilgan. Riga yaqinida Yurmala kurorti faoliyat koʻrsatadi.OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
 

 
Riga shahrining rasmiy vebsayti
Riga shahrining virtual xaritasi 

Turkum:Latviya shaharlari
Alexandre Dumas

Alexandre Dumas (24-iyul 1802 — 5-dekabr 1870) — farang yozuvchisi. Sarguzashtlarga boy tarixiy romanlari bilan nom chiqargan. Dyuma eng mashhur fransuz yozuvchilaridandir. Alexandre Dumasning oʻgʻli Alexandre Dumas (oʻgʻil)|Alexandre Dumas ham yozuvchi boʻlgan. Shuning uchun Alexandre Dumas katta Dumas père (Dumas-ota) va Alexandre Dumas kichkina Dumas fils (Dumas-oʻgʻil) deb yuritiladi.

Alexandre Dumasning eng mashhur asarlari „Uch mushketyor“ (1844), „Graf Monte-Kristo“ (1844-1845), „Yigirma yildan keyin“ (1845) va „Vikont de Brajelon“ (1848-1850) romanlaridir. Dyuma romanlar bilan birga dramalar ham yozgan. U hayoti davomida 1200 dan oshiq asar yozgan"Alexandre Dumas (1802-1870)". Microsoft® Student 2009 DVD. Redmond, Vashongton: Microsoft Corporation. 2008.. Alexandre Dumasning koʻp asarlari rus tilidan oʻzbek tiliga tarjima qilingan.

 Ijodi 
Dumas adabiy faoliyatini dramaturg sifatida boshlagan — uning ilk asari „Ov va muhabbat“ (1825) kichik pyesasidir. „Genrix III va uning saroyi“ (1829) dramasi yozuvchiga muvaffaqiyat keltirdi. Dumasning „Antoni“ (1831), „Nel minorasi“ (1832) va boshqa pyesalari romantik teatr tarixidagi muhim voqeadir.

1835-yilda Dumas birinchi tarixiy romani „Izabella Bavarskaya“ni eʼlon qildi. 19-asrning 40-yillarida ketma-ket „Uch mushketor“ (1844), „Yigirma yildan soʻng“ (1845), „Vikont de Brajelon“ (Le Vicomte de Bragelonne, ou Dix ans plus tard) (1848-50-yillar) tarixiy-sarguzasht romanlari paydo boʻldi. Trilogiyani tashkil etgan bu romanlarning qahramonlari umumiy asardan-asarga oʻtib yuradi. Uchinchi romanni aslida Paul Mahalin yozgan. Shunday boʻlsa ham, kitobga muallif sifatida deb Dyumaning nomi koʻrsatilgan. „Qirolicha Margo“ (1845), „Monsoro xonim“ (1846), „Qirq besh“ (1847-48-yillar) — Genrix Navarrskiy haqidagi trilogiyadir. „Graf Monte-Kristo“ (1845-46-yillar) zamonaviy hayot haqidagi sarguzasht roman.

Dyuma romanlar va pyesalardan tashqari esdaliklar, yoʻl ocherklari va boshqa asarlar yozgan. „Parijdan Astraxongacha“ (1858) kitobi Rossiyaga sayohati haqida.

Dumasning romanlari qiziqarli, ularda hayotga faol munosabat sezilib turadi, voqealar tez rivojlanadi, qahramonlari jasur, xushchaqchaq, topqir, qiyinchiliklarni oson bartaraf qiladi va hamisha gʻolib chiqadi.

Dumasning bir qator asarlari dunyoning turli mamlakatlarida ekranlashtirilgan. „Graf Monte-Kristo“, „Uch mushketyor“ romanlari oʻzbek tilida nashr etilgan. „Nel minorasi“ pyesasi „Ajal minorasi“ nomi bilan oʻzbek tilida sahnalashtirilgan (1972).

 

Turkum:Alifbo boʻyicha yozuvchilar
Turkum:Klassik yozuvchilar
Turkum:Romantizm yozuvchilari
Arthur Conan Doyle

Artur Konan Doyl (22-may 1859-yil — 7-iyul 1930-yil) — shotlandiyalik fizik va yozuvchi. Artur Konan Doyl Sherlok Xolms haqida yozgan detektiv asarlari bilan butun dunyoga mashhurdir. Xolms haqidagi hikoyalarini millionlab kitobxonlar hozirga qadar sevib oʻqiydi.David Geherin, „Doyle, Arthur Conan“. 2010 World Book Multimedia Encyclopedia. World Book, Inc. 2010. Xolmsning jinoyat ishlarini ajoyib mantiq va fikrlash bilan hal qilishiga kitobxon lol qoladi.

Artur Konan Doylning koʻp asarlari rus tilidan oʻzbek tiliga tarjima qilingan. Shu jumladan, „Sherlok Xolms haqida hikoyalar“ koʻp oʻzbek kitobxonlarining eng sevimli asarlaridandir.Doyl shifokor sifatida tahsil olgan.

 Hayoti 
Artur Konan Doyl 1859-yil 22-mayda Edinburgda tavallud topgan. Edinburg universitetida tahsil olgan. Doyl yozuvchilikdan tashqari fizika va tibbiyot bilan ham shugʻullangan.

 Ijodi 
Konan Doyl ijodini „Sesassa vodiysining siri“ (1879) hikoyasi bilan boshlagan. Doyl „Badargʻa qilinganlar“ (1893), „Sardor Jerar jasorati“ (1894-95), „Rodney Ston“ (1896) tarixiy-sarguzasht romanlar, „Yoʻqolgan dunyo“ (1912), „Zaharlangan mintaqa“ (1913), „Marakot jarligi“ (1929) ilmiy-fantastik asarlar muallifidir. U yana "Bog'emiyadagi mojaro" asarining muallifi.

 Sherlok Xolms 
Conan Doyle birinchi boʻlib Holmes obrazini „A Study in Scarlet“ („Skarletdagi tadqiqot“) (1887) romanida yaratgan. Doyl Xolms obrazini „The Final Problem“ („Sherlok Xolmsning soʻnggi ishi“) (1893) hikoyasida oʻldirmoqchi boʻladi. Lekin butun dunyodagi kitobxonlarning noroziligidan keyin detektivni qaytadan tiklaydi va yangi hikoyalar yozadi.

Doylega bosh qahramoni izquvar Sherlock Holmes boʻlgan detektiv janrdagi „Toʻrtlar belgisi“ (1890), „Baskervillar iti“ (1901-02), „Dahshatlar vodiysi“ (1914-15) sarguzasht qissalari va „Sherlok Xolms sarguzashtlari“ (1891-92), „Sherlok Xolms haqida xotiralar“ (1892-93) hikoyalar toʻplamlari va boshqalar katta shuhrat keltirdi. Londonda Sherlok Xolms yodgorlik muzeyi tashkil etilgan. Doylening „Baskervillar iti“ (1971), „Yoʻqolgan dunyo“ (1983) va boshqa asarlari oʻzbek tilida nashr qilingan.

 

 
 „Baskervillar iti“ qissasi Ziyouz kutubxonasida 
 „Yoʻqolgan dunyo“ romani Ziyouz kutubxonasida 

Turkum:Klassik yozuvchilar
Turkum:Alifbo boʻyicha yozuvchilar
Turkum:Detektiv romanlar
Latish tili

Latvian (latviešu valoda) — Latviyaning rasmiy tili. Hind-yevropa oilasining boltiq tillari guruhiga mansub, unga eng yaqin til litovchadir. Latish tilida 1 mln 300 mingga yaqin kishi gaplashadi (2000). U 3 ta asosiy — oʻrta latish (Markaziy Latviya; bu dialekt asosida adabiy latish tili shakllangan), livon (Kurzemening shimoliy va Vidzemening shimoli-gʻarbiy qismlari), yuqori latish (Sharqiy Latviya) laxjalariga boʻlinadi. Latish tilida arxaik xususiyatlar kam, odatda, urgʻu soʻzning birinchi boʻgʻiniga tushadi; fonetik tarkibi barcha unlilarning uzun va qisqa boʻla olishi bilan harakterlidir. Latish tili yozuvi 16-asrda lotin alifbosi asosida paydo boʻlgan.OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

 

Turkum:Tillar
Ernest Thompson Seton

Ernest Thompson Seton (14-avgust 1860— 23-oktabr 1946) – kanadalik–amerikalik yozuvchi va rassom. Ernest Thompson Seton tabiat va hayvonlar haqida yozgan taʼsirchan hikoyalari bilan shuhrat qozondi. Uning hayvonlar haqidagi hikoyalar toʻplami rus tiliga N. Chukovskiy tomonidan tarjima qilingan va bu hikoyalar oʻz navbatida ruschadan oʻzbekchaga oʻgirilgan. Oʻzbek kitobxoni orasida Thompson Setonning keng tarqalgan hikoyalar toʻplami „Yovvoyi yoʻrgʻa“dir. Bu asarni oʻzbek tiliga Togʻay Murod tarjima qilgan.

Ernest Thompson Seton 1860-yil 14-avgustda Angliyaning South Shields portida tugʻilgan. 1866-yil, 6 yoshida oilasi bilan Kanadaga koʻchib borgan. Thompson Seton hikoya yozish bilan birga shu hikoyalariga oʻzi rasm chizgan."Ernest Thompson Seton". Microsoft® Student 2009 DVD. Redmond, Vashongton: Microsoft Corporation. 2008. Masalan, „Wild Animals I Have Known“ („Men bilgan yovvoyi hayvonlar“) (1898) va „Biography of an Arctic Fox“ („Arktik tulkining biografiyasi“) (1937) kitoblariga rasmlarni Thompson Setonning oʻzi chizgan. U 1930-yil Kanadadan New Mexicoga koʻchib borgan va umrining oxirigacha oʻsha yerda yashagan.

U òzining xohishiga kòra adirga dafin qilingan. Uning asarlari davrimizning eng dolzarb muammosi bòlmish tabiatni asrash muammosini hal etishda dasturlamal bòlgani haqida Toģay Murod òz fikrini bayon qilgan. 

 

 
 „Yovvyi yoʻrgʻa“ hikoyalar toʻplami Ziyouz kutubxonasida 

Turkum:1860-yilda tugʻilganlar
Turkum:1946-yilda vafot etganlar
Turkum:Amerikalik yozuvchilar
Turkum:Amerikalik rassomlar
Turkum:Kanadalik yozuvchilar
Turkum:Kanadalik rassomlar
Id, ego va super-ego

Id, ego va super-ego Sigmund Freud'ning psixika tarkibiy modelida aniqlangan psixik apparatning qismlaridir; bu uch nazariy qurilmalarning faolligi va oʻzaro munosabati orqali ruhiy hayot tasvirlanadi. Psixikaning ushbu modeliga binoan id — koordinatsiyalashmagan instinktiv mayl; ego — koordinatsiyalashgan, realistik qism; super-ego esa tanqidiy va maʼnaviy rol oʻynaydi.

Bu model tarkibiy va apparat xaritasi boʻlsa-da, id, ego va super-ego miya qismi emas, balki ong funksiyalaridir hamda haqiqiy somatik tuzilmalarga mos kelmaydi.

Bu konseptlar Freud tomonidan 1920-yillarda taklif etilgan va shu kunga qadar boshqa ruhshunoslar tomonidan ishlatilib kelinmoqda.

hr:Svjesno ja
Jonathan Swift

Jonathan Swift (30-noyabr 1667 — 19-oktyabr 1745) — ingliz/irland yozuvchisi, shoiri va satirachisi. Swift ingliz asrining eng yuksak namoyondalaridan hisoblanadi. Swiftning shoh asari ilk bor 1726-yilda chop etilgan „Gulliverning sayohatlari“ romanidir. Bu asar dunyoning koʻp tilariga, shu jumladan oʻzbek tiliga tarjima qilingan. Romanni koʻpchilik bollar uchun yozilgan deb oʻylaydi. Ammo „Gulliverning sayohatlari“ aslida insoniyat haqida satirladir."Jonathan Swift". Microsoft® Student 2009 DVD. Redmond, Vashongton: Microsoft Corporation. 2008.

Jonathan Swift ilk asarlarini M.B. Drapier, Lemuel Gulliver, Isaac Bickerstaff kabi turli taxalluslar ostida yozgan. Baʼzi asarlarida esa ismini koʻrsatmagan. Jonathan Swift satiralarida siyosat, adabiyot va inson jamiyatiga oid mavzular haqida yozgan.

 Ijodi 
Swift 1682—1688-yillarda Dublin universitetining Triniti kollejida tahsil koʻrgan. Ilk asarlari — „Vilyam Senkroftga qasida“ (1690) va „Kongrivga qasida“ (1693). „Kitoblar jangi“ (1697) pamfletining davomi „Bochka haqida ertak“ hajviyasi (1704)da katolik, anglikan va puritan cherkovlari orasidagi kurash parodiya ruhida tasvirlangan. „Movutchining xatlari“ (1723—24) va „Kamtarin taklif“ (1729) pamfletlarida irland xalqi boshidan kechirayotgan zulm qoralangan. „Dunyoviy suhbatchilar“ (1738), „Malaylarga oʻgitlar“ (1745) kabi hajviyalari ham bor.

Swiftning ijodidagi eng muhim va yagona roman — „Gulliverning sayohatlari“ (1-2-jildlar, 1726) ingliz jamiyatidagi illatlarni fosh etuvchi achchiq satira, oʻtkir aybnomadan iborat. Gulliverning xayoliy oʻlkalar — liliputlar (mitti odamlar), brobdingneglar (ulkanlar), guigngnmlar (aqlli otlar) mamlakatlariga qilgan sayohatlari bilan bogʻliq holda adib real voqelikdagi yangicha munosabatlar, bosqinchilik urushlari, davlat idoralaridagi sotqinlik, sudyalarning adolatsizligi va boshqalarni aks ettirgan.

Swift satirasi uning ijodiga xos boʻlgan maʼrifatparvarlik asosida rivojlanib, xususiy va ijtimoiy illatlarni tugatish zarurligini taʼkidlagan gumanistik pafos bilan chambarchas bogʻliq.

 

 

 „Gulliverning sayohatlari“ romani Ziyouz kutubxonasida 

Turkum:Adabiyot
Turkum:Bolalar yozuvchilari
Turkum:Alifbo boʻyicha shoirlar
Honoré de Balzac

Honoré de Balzac (talaffuzi: Onore de Balzak) (20-may, 1799 — 18-august, 1850) farang yozuvchisi va dramaturgi. Balzac jahondagi eng buyuk yozuvchilardan biridir"Honoré de Balzac". Microsoft® Student 2009 DVD. Redmond, Vashongton: Microsoft Corporation. 2008.. Honoré de Balzac bir qancha roman, hikoya, drama va insho yozgan. Uning eng mashhur asarlaridan biri „La comédie humaine“ (1842—1848) („Inson komediyasi“) deb nomlanuvchi 90 ga yaqin roman toʻplamidir. Bu romalarda Honoré de Balzac farang jamiyatini batafsil tasvirlab bergan.

 Ijodi 
Balzacning ijodiy merosi janr jihatidan ulkan va xilma-xil: romanlar, povestlar, dramalardan iborat. Balzacning koʻpgina romanlari va povestlari umumiy gʻoya asosida birlashtirilgan va „Inson komediyasi“ deb nomlangan koʻp jildli epopeyani tashkil etadi. Unda Balzac oʻz zamonasidagi fransuz jamiyatining haqqoniy, yorqin manzarasini yaratgan. „Inson komediyasi“ni muallif 3 qismga boʻlgan: „Odatlar haqidagi etudlar“, „Falsafiy etudlar“, „Analitik etudlar“. Oʻylangan 143 ta asardan 97 tasi yozilgan. Eng katta qismi „Odatlar haqidagi etudlar“dir, unga 72 ta roman kirgan boʻlib, bular orasida — „Gobsek“(qissa, 1830), „Yevgeniya Grande“ (1833), „Gorio ota“ (1834), „Yoʻqotilgan orzular“ (183-1843) kabi asarlar bor.

Balzac ijodida fransuz realizmi oʻzining yuksak pogʻonasiga koʻtarildi. „Inson komediyasi“ epopeyasi 13-asrdan to 19-asrning 1-yarmidagi fransuz jamiyatining realistik manzaralarini keng qamrovda aks ettirganligi, voqealarga, dalillarga boyligi, turli toifadagi kishilar dramasi yaratilganligi, yorqin obrazlari va personajlari bilan katta taassurot qoldiradi. Epopeya asarlari bir-biri bilan bogʻlangan, qahramonlar taqdiri tutash. Sudxoʻr Gobsek, kommersant Grande, bankir Nusingen, ziyoli Rastinyak kabi obrazlar asardan asarga oʻta boradi. Balzacning „Inson komediyasi“ epopeyasi zamondoshlarining yuksak bahosiga sazovor boʻlgan. 

 Oʻzbek tiliga tarjima 

„Gorio ota“ (roman) - rus tilidan Sulton Muhammadjonov;

„Gobsek“ (qissa) – rus tilidan Mahkam Mahmudov va Mirziyod Mirzoidov;

„Sagʻri teri tilsimi“ (roman) – rus tilidan Mirziyod Mirzoidov va Mahkam Mahmudov;

„Yevgeniya Grande“ (roman) – rus tilidan Davron;

„Gʻoyib boʻlgan durdona“ (hikoya) – rus tilidan Naim Karimov;

„Chin sevgi“ (hikoya) ‐ rus tilidan Qodir Mirmuhammedov;

„Dahriyning ibodati“ (hikoya) – rus tilidan Poshali Usmon:

„Sezar Birotoning parvozi va inqirozi“ (roman) – rus tilidan Sanjar Sodiq (2024);

„Satanglar yaltiroqligi va qashshoqligi“ (roman) – rus tilidan Sanjar Sodiq (2024) tomonidan turli yillarda oʻzbek tilida nashr etilgan.

 

 

 „Gobsek“ qissasi Ziyouz kutubxonasida 
 „ Sagʻri teri tilsimi“ romani Ziyouz kutubxonasida
Robert Louis Stevenson

Robert Lyuis Stivenson (inglizcha: Robert Louis Stevenson; 13-noyabr 1850 — 3-dekabr 1894) — mashhur shotland yozuvchisi va shoiri.Sharon Bassett, „Stevenson, Robert Louis“. 2010 World Book Multimedia Encyclopedia. World Book, Inc. 2010. Robert Lyuis Stivensonning eng taniqli asari „Xazinalar oroli“ („Treasure Island“) (1883) romanidir.

Stivenson Edinburg universitetida muhandislik va huquqshunoslikka oʻqigan. Ammo u yoshligidan adabiyotni sevgan va keyinchalik asar yozishga jiddiy kirishgan. Stivensonning asarlari jahonning koʻp tilariga, shu jumladan oʻzbek tiliga ham tarjima qilingan.

Stivenson hayoti davomida koʻp hastalikka chalingan. Sogʻligʻini tiklash uchun juda koʻp marta yashash joyini oʻzgartirgan.

 

 

 „Katriona“ romani Ziyouz kutubxonasida 
 „Merosxoʻr“ romani Ziyouz kutubxonasida 
 „Xazinalar oroli“ romani Ziyouz kutubxonasida

Turkum:Alifbo boʻyicha shoirlar
Thomas Mayne Reid

Thomas Mayne Reid (4-aprel, 1818 — 22-oktyabr, 1883) — irland-amerika yozuvchisi. Mayne Reid Robert Louis Stevensonning romanlariga oʻxshagan sarguzshat asarlar yozgan. Thomas Mayne Reidning koʻp asarlari, shu jumladan „Oq tanli sardor“ va „Kanizak“ romanlari oʻzbek tiliga tarjima qilingan. Thomas Mayne Reidning laqabi „Kapitan Reid“ boʻlgan.

 Hayoti 
Mayne Reid 1838-1840-yillarda AQShda yashab, jurnalistika bilan shugʻullangan. AQShning Meksika bilan urushi (1846-1848)da qatnashgan. 1848-yil inqiloblari taʼsirida Yevropaga kelib (1849), mojar xalqining milliy ozodlik uchun kurashida ishtirok etgan.

 Ijodi 
Mayne Reidning "Erkin oʻqchilar" romanida (1850) meksikaliklarning bosqinchilarga qarshi olib borgan kurashi oʻz ifodasini topdi. Shundan keyin uning AQSh janubidagi qul savdosi dahshatlari haqida hikoya qiluvchi "Kvarteronka" (1856), hindularning mustamlakachilarga qarshi olib borgan kurashlarini aks ettiruvchi "Oq tanli sardor" (1855) va "Otseola, seminollar yoʻlboshchisi" (1858) romanlari maydonga keldi.

Mayne Reid romanlarida Osiyo, Afrika va Amerika mamlakatlaridagi oʻsimlik va hayvonlar olamining badiiy tasviri keng oʻrin egallaydi ("Janubiy Afrika chakalakzorlarida yoki bir dehqon va uning oilasi sarguzashtlari" trilogiyasi, 1856; "Oʻsimlik ishqibozlari", "Yosh ovchilar", 1859; "Qoyaga chiquvchilar", 1864; "Jirafa ovlovchilar", 1867).

Mayne Reidning 1870-1880-yillarda yaratgan "Ajal oʻqi" (1873), "Ofat belgisi" (1876), "Gʻoyib boʻlgan togʻ" (1883) singari romanlarida avantura adabiyotining taʼsiri katta. "Boshsiz chavandoz" (1866) romani nafaqat Mayne Reidning, balki jahon sarguzasht-avantura adabiyotining mumtoz namunasi sifatida eʼtirof etilgan va koʻplab tillarga tarjima qilingan. Mazkur asarda Texas aholisi maishiy va maʼnaviy hayotining realistik manzaralari oʻzining yorqin inʼikosini topgan.

Mayne Reid romanlarida tasvirlangan ijtimoiy va maʼnaviy masalalar, irodali va matonatli qahramonlar, qiziqarli va shiddatli sujet hanuzga qadar kitobxonlar ommasini maftun etib keladi.

 

Turkum:Alifbo boʻyicha yozuvchilar
Aleksandr Belyayev

Aleksandr Romanovich Belyayev (16-mart, 1884 – 6-yanvar, 1942) — rus ilmiy fantastika yozuvchisi. Belyayev XX-asrning 20-30-yillarida yozgan asarlari bilan butun Sovet Ittifoqida iqtidorli fantast yozuvchi sifatida shuhrat qozondi. Belyayevning koʻp asarlari, shu jumladan «Professor Douelning boshi» (1925), «Jahongir» (1926), «Amfibiya odam» (1928) va «KETS yulduzi» (1936) romanlari oʻzbek tiliga tarjima qilingan.

Tanlangan romanlari
 „Professor Douelning boshi“ (1925)
 „Jahongir“ (1926)
 „Buzilgan kemalar oroli“ (1926)
 „Amfibiya odam“ (1928)
 „Atlantidadan soʻnggi odam“ (1926)
 „Efirdagi jang“ (1928)
 „Mangu non“ (1928)
 „Yuzini yoʻqotgan kishi“ (1929)
 „Havo sotuvchisi“ (1929)
 „Boʻshliqqa sakrash“ (1933)
 „KES yulduzi“ (1936)
 „Laboratorya W“ ({1938)
 „Ariel“ (1941)

«Amfibiya odam» romani Ziyouz kutubxonasida 
«Jahongir» romani Ziyouz kutubxonasida 
«KETs yulduzi» romani Ziyouz kutubxonasida 
Kelajakni bashorat qiluvchi adabiyot Internet databazasida Aleksandr Belyayev haqida ma'lumot 

Turkum:Rossiyalik yozuvchilar
Turkum:Alifbo boʻyicha yozuvchilar
Turkum:Sovet yozuvchilari
Turkum:Rossiya imperiyasida tugʻilganlar
Aleksandr Soljenitsin

Aleksandr Isayevich Soljenitsin (1918-yil 11-dekabr — 2008-yil 3-oktyabr) — rus yozuvchisi. Oʻzining ishlarida Gulaglardagi, yaʼni Sovet mehnat lagerlaridagi ayanchli ahvol haqida yozgan"Aleksandr Solzhenitsyn". Microsoft® Student 2009 DVD. Redmond, Vashongton: Microsoft Corporation. 2008.. Uning eng mashhur asarlari „Ivan Denisovichning bir kuni“ (Odín den Ivána Denísovicha) (1962) va „GULAG Arxipelagi“ (Arxipelag GULAG) (1973) romanlaridir.

Soljenitsin 1970-yil adabiyot boʻyicha Nobel mukofoti bilan taqdirlangan. 1974-yil Sovet Ittifoqidan quvib yuborilgan. Yozuvchi sovet tuzumi qulagandan keyin, 1994-yil Rossiyaga qaytgan.

 

 

 Rasmiy veb-sayti 
 Adaviyot boʻyicha 1970-yilgi Nobel mukofoti 

Turkum:Rossiyalik yozuvchilar
Turkum:Alifbo boʻyicha yozuvchilar
Turkum:Adiblar
Turkum:Sovet yozuvchilari
Turkum:Rossiya yozuvchilari
Turkum:Rossiya imperiyasida tugʻilganlar
Turkum:Rossiyada vafot etganlar
Turkum:Rossiya kishilari
Xavi

Xavier „Xavi“ Hernández i Creus (Katalancha Shavi, ispancha Chavi aytiladi. 1980-yilning 25-yanvar, Terrassa) Ispaniyalik sobiq futbolchi. Barselona klubining va Ispaniya milliy futbol jamoasining yarim himoyachisi. UEFA Chempionlar Ligasining uchkarra gʻolibi.

 Klublardagi faoliyati 
Kataloniyaning Barselona akademiyasi tarbiyalanuvchisi hisoblanadi. U 1991-1997-yillar davomida Kataloniya klubining ikkinchi jamoasi sharafini himoya qilgan.

1998-yildan to 2015-yilga qadar Barselonaning bosh jamoasida faoliyat yuritib 505 oʻyinda harakat qilgan.

2015-yildan boshlab esa erkin agent sifatida Qatarning Al-Sad jamoasi aʼzosiga aylangan. Futbolchilik faoliyatini osiyoda yakunlagan yarim himoyachi oradan qisqa fursat oʻtib aynan shu jamoaning bosh murabbiyi etib tayinlangan.

 Halqaro maydondagi faoliyati 
 Jahon chempionati 2010 
 Xalqaro statistika 
2011-yil 9-avgustidagi maʼlumotnoma boʻyicha

 Jamoa Fasl Match GolIspaniya 2000–01 1 0 2001–02 5 0 2002–03 8 0 2003–04 5 0 2004–05 8 1 2005–06 13 1 2006–07 7 1 2007–08 16 4 2008–09 14 1 2009–10 17 0 2010–11 5 2 Barchasi 101 10

 Unvonlari 
 Eslatmalar 
 

 

 Xavi at the FC Barcelona website
 Xavi at the La Liga website
 National team data at BDFutbol
 
 
 
 

Turkum:1980-yilda tugʻilganlar
Turkum:Yashayotgan insonlar
Turkum:Ispaniyalik erkak futbolchilar
Turkum:Erkak futbol yarim himoyachilari
Turkum:FC Barcelona Atlètic oʻyinchilari
Turkum:FC Barcelona futbolchilari
Turkum:Al Sadd SC futbolchilari
Turkum:Segunda División B oʻyinchilari
Turkum:Segunda División futbolchilari
Turkum:La Liga oʻyinchilari
Turkum:Qatar Yulduzlar Ligasi futbolchilari
Turkum:UEFA Chempionlar ligasida gʻolib boʻlgan futbolchilar
Turkum:Ispaniya milliy futbol terma jamoasi erkak futbolchilari
Turkum:FIFA Jahon chempionati 2002 oʻyinchilari
Turkum:FIFA Jahon chempionati 2006 oʻyinchilari
Turkum:FIFA Jahon chempionati 2010 oʻyinchilari
Turkum:FIFA Jahon chempionati 2014 oʻyinchilari
Turkum:UEFA Yevro 2004 oʻyinchilari
Turkum:UEFA Yevro 2008 oʻyinchilari
Turkum:UEFA Yevro 2012 oʻyinchilari
Turkum:FIFA Konfederatsiyalar kubogi 2009 futbolchilari
Turkum:FIFA Konfederatsiyalar kubogi 2013 futbolchilari
Turkum:Olimpiyada medalini olgan futbolchilar
Turkum:UEFA Yevropa chempionatida gʻolib boʻlgan oʻyinchilar
Turkum:Ispaniyalik muhojir erkak futbolchilar
Turkum:FIFA erkaklar markaziy klubi
Turkum:Qatardagi muhojir erkak futbolchilar
Turkum:Ispaniyalik futbol murabbiylari
Turkum:Al Sadd SC murabbiylari
Turkum:FC Barcelona murabbiylari
Turkum:Futbol boʻyicha jahon chempionlari
François Hollande

François Gérard Georges Nicolas Hollande (12-avgust, 1954) fransuz siyosatdoni, saylangan Fransiya prezidentidir. 1997—2008-yillarda Fransuz Sotsialist Partiyasi birinchi kotibi, 2001—2008-yillarda Tulle hokimi boʻlgan. 2012-yilgi Fransiya prezidentlik saylovida Hollande raqibi, joriy prezident Nicolas Sarkozy'ni yengib chiqdi.

 

 
 Rasmiy sayti

Turkum:Fransiya prezidentlari
Turkum:Yashayotgan insonlar
Fransiya prezidentlik saylovlari (2012)

thumb|right|300px|Ikkinchi davra natijalari: har bir fransuz tumanida koʻpchilik ovoz olgan nomzod. François Hollande: pushti; Nicolas Sarkozy: koʻk.
2012-yilgi Fransiya prezidentlik saylovi 2012-yili 21-22-aprel (birinchi davra) va 5-6-may (ikkinchi davra) kunlari boʻlib oʻtdi. Unda joriy prezident Nicolas Sarkozy ikkinchi muhlat uchun nomzodini qoʻydi.

Birinchi davrada Nicolas Sarkozy va François Hollande eng koʻp ovoz yigʻib, ikkinchi davraga oʻtishdi. Hollande ikkinchi davrada 51.63% ovoz terib, saylovni yutdi.Ministere de l'Interieur: Élection Présidentielle 2012, Résultats 2nd tour

Turkum:Prezidentlik saylovlari
Alla Pugachova

Alla Pugachova – taniqli rus qoʻshiqchisi. Sanʼatdagi faoliyatini 1965-yillardan boshlagan hamda 2010-yilda faoliyatini yakunlagan.

 Faoliyati 
 Unvonlari 

 

Turkum:Yashayotgan insonlar
Turkum:Rossiyalik aktrisalar
Turkum:Sovet aktrisalari
Hürrem Sultan

Xurram Sulton , Yevropada taniqli Roksolána (Tugʻilganida qoʻyilgan ismi Anastasíya yoki Aleksándra Gavrílovna Lisóvskaya; yashash davrlari XVI asrlarda — 1558) — Usmoniylar Sultoni Sulaymonning hasekilaridan biri va birinchi nikohli xotini. Sulton II Salimning onasidir. Xurram sultoning 8 ta farzandi boʻlgan.7 ta o'g'li 1 ta qizi.

 Dastlabki yillar 
Hürram Sulton tahminan 1502-yilda Ukrainada tugʻilgan.Tugʻilgandagi ismi Roksalana Aleksandra Anastasiya gavrionali lisovska.U tahminan 1520-yillarda oʻz yurtidan olib ketiladi va Istanbulga olib kelinadi.Aleksandra unchalik goʻzal boʻlmasada juda aqlli,xushchaqchaq,quvnoq ayol boʻlgan.Shu sababdan Sulton koʻngliga yoʻl topgan.Aleksandra Musulmon boʻladi.Sulton Sulaymon Aleksandraga Hurram ismini beradi.Shu tariqa Hurram 1521-yilda Shahzoda Mehmetni tug'adi va Hurram Sulton unvonini oladi.

 Bolalari 
Hurram Sulton Sulton Sulaymonga 7 ta oʻgʻil va 1 ta qiz farzand tugʻadi.Ammo 1 ta farzandi gʻoʻdakligida vafot etadi.Qolganlari ulgʻayib voyaga yetganidan soʻng vafot etadi.

 Farzandlari 
Shahzoda Mehmet (1521-1543)
Mehmet Hurram Sultonning 1-farzandi.Sulton Sulaymon Shahzoda Mehmetni oʻzidan keyin Sulton boʻlishini hohlagan.Ammo Shahzoda Mehmet 1543-yilda 22 yoshida chechakdan vafot etgan.

Mehrimoh Sulton (1522-1578)
Mehrimoh Hurram Sulton va Sulton Sulaymonning eng sevimli qizidir.Unga ismni buvisi : Oysha Hafsa Sulton qoʻygan.Mehrimoh Damat Rustam Poshoga turmushga chiqqan va 2 oʻgʻil va 1 ta qiz farzand toʻgʻgan.

Shahzoda Abdulloh (1523-1526)
Abdulloh Hurram Sulton 3-farzandi.U haqida juda kam narsa ma'lum.Shahzoda Abdulloh gʻoʻdakligida kasallikdan vafot etgan.

Sulton Selim ll (1524-1574)

Selim Hurram Sultonning 4-farzandi va Sulaymondan keyingi Usmonli Sultoni.U jangovovor Sulton emas edi.Selim koʻpincha ichardi.Shuning uchun ham u halqning orasida Sarhush Selim nomi bilan tanilgan.

Shahzoda Boyazid (1525-1561)

Boyazid Hurram Sultonning 5-farzandi.U aqlli va jangovor edi.Ammo tarixda u va Mustafo faqat taxtni oʻylagani sotqinligi uchun otasi Sulton Sulaymon tomonidan qatl qilingan.

Shahzoda Jahongir (1531-1554)
Jahongir Hurram Sultonning 6-farzandi.U yoshligida yelkasi kasal boʻlib tugʻilgan.Shu sababdan u taxt uchun kurashmagan va taxtni oʻylamagan edi.U otasi va onasining sevimli 3-farzandidan biri edi.

Shahzoda Orhan (1532-1562) 

Orhan Hurram Sulton va Sulton Sulaymonning 7-farzandi.U haqida juda kam narsa ma'lum.Shahzoda Orhan 1562-yilda qatl qilingan yoki kasallikdan vafot etgan.
Shahzoda Usmon (1533-1562)

Usmon Hurram Sulton va Sulton Sulaymon ehtimol oxirgi farzandi.Shahzoda Usmon 1562-yilda qatl qilingan yoki kasallikdan vafot etgan.

 

 Munosabatlar 

 Haseki Sultonlik davri 
1522-yildan toki õlimiga qadar hasike sulton bõlgan ammo volida sulton bõlaolmagan

 

Turkum:Ukrainada tugʻilganlar
Turkum:Istanbulda vafot etganlar
Hurram sulton jozibali va mehribon bolgan

Turkum:Istanbulda vafot etganlar
Turkum:Usmonlilar imperiyasi sulton xonimlari
Turkum:Usmonlilar imperiyasi haseki sultonlari
Turkum:Sulaymon I
Turkum:Usmoniylar sultonlarining onalari
Turkum:Haseki Sulton
Turkum:16-asr Usmoniylar imperiyasi sultonlarining rafiqalari
Eroziya

thumb|right|200px|Shamol eroziyasi.
thumb|right|200px|Kapadokiyadagi bu pari ustunlari eroziya natijasidir.
thumb|right|200px|Toshkent viloyati Bo‘stonliq tumanidagi tuproq eroziyasi natijasida hosil bo‘lgan jarlik

Eroziya (lotincha: yego8yu — yemirilish) — togʻ jinslari va tuproqning oqar suvlar taʼsirida yemirilish jarayoni. E. relyef hosil qiluvchi asosiy omillardan biridir. Yer yuzasidagi E. (notekis relyefning tekislanishi) va chiziqli E. (relyef boʻlaklarga boʻlinib, vodiy va jarliklarni hosil boʻlishi), yonlama E. (daryo sohillarining yuvilishi) va chuqurlikdagi E. (daryo oʻzanining chuqur oʻyilishi)lar farq qilinadi. Tuproqning eng yuqori qatlamlarida sodir boʻladigan E. tuproq eroziyasi deyiladi. 

Eroziya (lot. erosio — "yemirilish", "nurash") yer qobigʻini tashkil etadigan qoyalarning oqar suv, shamol va boshqa tashqi taʼsirlardan yemirilib, joyidan qoʻporilishi yoki bir yerdan boshqa bir yerga tashilishi hodisasidir.

Ziroatda foydalaniladigan maydonlarning 70 %'i xususiyatlarini yoʻqotib, dunyo miqyosida jami yer maydonining 30 %'i atrofida choʻllashishiga sabab boʻlgan. Jahonda eroziya tufayli choʻllashuv tahlikasi mavjud 110 oʻlka bordir. Birlashgan Millatlar Atrof-muhit Dasturi doirasida qilingan hisob-kitoblarga koʻra butunjahon boʻylab choʻllashuv va eroziyaning oldini olish uchun yiliga 42 milliard AQSh dollari sarflanishi kerak.

Tabiiy sharoitda sodir boʻlsa yoʻqoladigan samarali tuproqlar tabiiy almashinuv doirasida qayta tiklanadi. Eroziya bilimsizlik va antropogen sabablar orqali qayta tiklanmas darajalarga yetmoqda. Samarali tuproqlarning eroziya tufayli yoʻqolishi ziroat hajmi pasayishiga olib kelmoqda. Eroziyaning sodir boʻlishi tabiiy faktorlar bilan boʻlmoqda, ammo eroziyaning tovon etilmaz zararlarga sabab boʻlishi odamlarning bu faktorlarni tezlatishi tufaylidir.

Eroziya dan biri boʻlgan suv eroziyasi eng katta taʼsirlisidir. Bu eroziya yomgʻir tomchilarining zaminni yemirishi yoki yerusti suv havzalarining paydo boʻlishi ortidan yuzaga keladi. Boshqa bir eroziya turi boʻlgan shamol eroziyasi esa shamol taʼsiridan yemirilish va koʻchish hodisasidir.

Eroziyaning samarali tuproqlarning yoʻqolishidan tashqari pari ustunlari(tosh qo'ziqorinlar) kabi tabiiy goʻzallik yaratib, turizm mintaqalarining paydo boʻlishiga ham yoʻl ochadi.

 
 Tabiat moʻjizalari 
 Chaqiq choʻkindilar
 Oqar suvlarning geologik ishi

bg:Ерозия на почвата
he:סחיפת קרקע
hi:भूक्षरण
hu:Talajerózió
ro:Eroziunea solului
simple:Soil erosion
Palaxmon

thumb|300px|right|Shved palaxmoni, XIX asr.
Palaxmon yoki katapulta — uzoq masofaga uloqtiruvchi mexanik qurilma. Bunda toʻpni itarish uchun kimyoviy (portlovchi modda) emas, balki mexanik potensial energiya ishlatiladi. Palaxmonni Qadimgi Yunonistonda ixtiro qilishgan.

Palaxmon (fors, arab. — falloxun) — toshotar, sopqon. Qadimda va oʻrta asrlarda tosh yadrolarini dushman tomon irgʻitadigan maxsus urush quroli. Manjaniqnnt kichikturi. Palaxmon aksariyat mudofaa inshootlari, xususan, qalʼa devorlarini buzish maqsadida qoʻllangan. Oʻt sochish qurollari, jumladan, toʻpning qurollanishga kirib kelishi palaxmondan foydalanishga chek qoʻygan.OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

 

Turkum:Qurollar

af:Katapult
bg:Катапулт
bs:Katapult (oružje)
ca:Catapulta
cs:Katapult (stroj)
da:Katapult
de:Katapult
el:Καταπέλτης
en:Catapult
eo:Katapulto (armilo)
es:Catapulta
eu:Katapulta
fa:منجنیق
fi:Katapultti
fr:Catapulte
fur:Catapulte
he:קטפולטה
hr:Katapult
hu:Hajítógép
id:Katapel tempur
io:Katapulto
is:Valslöngva
it:Catapulta
ja:カタパルト (投石機)
ko:투석기
lt:Katapulta
nl:Katapult
no:Katapult
pl:Katapulta
pt:Catapulta
ro:Catapultă
ru:Катапульта
sh:Katapult
simple:Catapult
sk:Katapult
sl:Katapult (orožje)
sn:Rhekeni
sr:Катапулт
sv:Katapult
uk:Катапульта
vi:Máy bắn đá
zh:投石機
Innana

thumb|250px|Innanalar.
Innana bir argʻimchoq turi boʻlib, tayanch nuqtasi oʻrtada boʻlgan uzun xarrakdan iboratdir.

Mexanikasi
Mexanik nuqtai nazardan innana richag va tayanch nuqtasidir. Innana shuningdek ikki muvozanatdagi vaziyatli mexanik tizimga oddiy misoldir. Bir tomoni turgʻun, boshqa tomoni esa noturgʻun. Innanalarning joʻn tuzilishi sababli ularga oid masalalar maktab dasturida ishlatiladi.
Necati Şaşmaz

Muhammed Nejati Shashmaz (: 1971-yil 15-dekabrda tugʻilgan) — turkiyalik aktyor, mashhur „Kurtlar Vadisi“ („Qashqirlar makoni“) teleserialida Poʻlat Alemdar rolini oʻynaganligi va uning „Kurtlar Vadisi Irak“ filmi bilan ham mashhur.

Nejati Shashmaz Turkiyaning Elazigʻdagi Harput shahrida  asli zaza oilasida Abdülqodir Shashmazning toʻngʻich oʻgʻli boʻlib tugʻilgan. U Turkiyada ham, Kanadada ham Turizm va mehmonxona boshqaruvi boʻyicha tahsil olgan. U olti yil davomida AQShda yashab, Turkiyaga ota-onasinikiga tashrif buyurgan.

Istanbulda Necati Shashmaz taniqli turk rejissyori Usmon Sınav bilan uchrashdi va unga Boʻrilar vodiysida bosh rolni taklif qildi. U serial va kinoda fantastik qahramon Po‘lat Alemdar rolini ijro etgan. Hozirda u „Kurtlar Vadisi: Pusu“ (Qashqirlar makoni: Pistirma) deb nomlangan asl serialning bosh rolida oʻynaydi.

U 2012-yilda Nagehan Kaşıkchi bilan oila qurdi, lekin 2019-yilda ajrashish uchun ariza berdi. Ularning ajrashishlari 2021-yilda yakunlandi.

 Filmografiyasi 
 Film Yil Nomi Rol 2006 Qashqirlar vodiysi: Iroq Poʻlat Alamdar Bosh rol 2011 Qashqirlar makoni Palestina Poʻlat Alemdar Bosh rol Televideniya Yil Nomi Rol 2003-2005 Qashqirlar makoni Poʻlat Olamdor Bosh rol 2005 Non teknesi Poʻlat Olamdor 2007 Qashqirlar makoni Terror Poʻlat Olamdor Bosh rol 2007-kunimiz Qashqirlar makoni Qopqon Poʻlat Olamdor Bosh rol, Prodyusser 2010 Halil Ibrohim Sofrasi Necati Şaşmaz 2012 Qashqir qonuni Anvar Poshsho 2015 Qora qutti Prodyusser

 Shaxsiy hayoti 
 Abdulqodir Shashmaz (Abdulkadir Şaşmaz) — otasi.
 Sohil Shashmaz (Sahil Şaşmaz) — onasi.
 Negexon Shashmaz (Nagehan Şaşmaz ajrashgan) — turmush oʻrtogʻi.
 Ali Nodir Shashmaz (Ali Nadir Şaşmaz) — oʻgli
 Zubayr Shashmaz (Hilmi :tr:Zübeyr Şaşmaz) 1982 — ukasi
 Raji Shashmaz (:en:Raci Şaşmaz) 1973 — ukasi

 

 

 Necati Shashmaz tarjimai holi (uzbek,turk va ingliz tillarida)

Turkum:Yashayotgan insonlar