Lilium longiflorum

Lilium longiflorumIlmiy tasniflash O‘simliklar Yuksak oʻsimliklar Gulli oʻsimliklar Bir urugʻpallalilar LilialesLoladoshlar LilioideaeLilieaeLiliumL. longiflorumBinar nomi Lilium longiflorumThunb.

Lilium longiflorum (yaponcha: テッポウユリ, Teppōyuri), Pasxa nilufari nomi bilan tanilgan , Tayvan va Ryukyu orollari (Yaponiya) uchun endemik tur hisoblanadi. Tayvanda yaqin o'tmishgacha Lilium formosanumdan turli xil Pasxa guldastalari uchun foydalanilgan. Bu poyasi ildiz otgan nilufar 1 metr gacha oʻsadi. Unda bir nechta tashqi tomonga qaragan karnayga o'xshaydigan , oq, xushbo'y va gullari mavjud.

 Xususiyatlari 
O'simliklar bo'yi dan 1 metrgacha o'sadi.Ularning uzun oval barglari bor barg tomirlari gorizontal yo'nalgan. Apreldan iyungacha gullaydi poyaning tepasida dog'siz oq gullar hosil bo'ladi. Poyasi silindrsimon shaklga ega, diametri taxminan ga teng.

 Kultivatsiya 
Uning xilma -xilligi, L. longiflorum var. Ryukyu orollarida o'sadigan eksimiumdan balandroq va kuchliroqdir. Tabiatda u tartibsiz gullash davrlariga ega va bu etishtirishda foydalaniladi, bu uni Pasxa kabi muayyan davrlarda gullash uchun majburlash imkonini beradi. Biroq, uni yanada kengroq vaqt davomida gullash uchun induktsiya qilish mumkin. Bu nav ba'zan Bermuda guldastalari deb ham ataladi, chunki u Bermuda ko'p o'stirilgan.
thumb|220x220px| Lilium longiflorum "Pushti-jannat"
thumb
thumb
Lilium longiflorum Pasxa gulfastalari sifatida tanilgan, chunki Xristianlikda u Masihning tirilishining ramzi hisoblanadi. Isoning O'zi gulga ishora qilganidek, "nilufar cherkovda doimo hurmatga sazovor bo'lgan" va shunday degan edi: "Liliyalarning qanday o'sishiga e'tibor bering: ular mehnat qilmaydi, yigirmaydi; va men sizga aytamanki, Sulaymon butun ulug'vorligi bilan. Ularning biriga o'xshab o'ralgan emas edi" (Luke 12:27). Bundan tashqari, taqvodor afsonaga ko'ra, " Isoning o'limi va tirilishidan so'ng, bu go'zal gullarning ba'zilari Getsemaniya bog'ida o'sayotgani topilgan, u yerda Iso xochga mixlanishidan oldin kechasi ibodat qilgan. Afsonaga ko'ra, bu gullar Iso ibodat qilganda ter tomchilari tushgan joyda o'sib chiqqan" Ko'pgina nasroniy cherkovlarida, kantsel Pasxa mavsumi davomida Pasxa guldastalari bilan bezatilgan. 1900-yillarning boshlarida Missis Xonimning " Pasxa guldastalari " nomli she'r ham yozgan.

1890-yillardan 1920-yillarning boshlarigacha Bermudadan Nyu-Yorkka gullar eksporti rivojlangan. Bermud gullariga kasallik ta'sir qildi: buni Lourens Ogilvi aniqlagan. 1903-yilda USDA qishloq xo'jaligi tadqiqotlari xizmatlari (ARS) kasallikdan xoli o'simlik materiallari va urug'larini tarqatishni boshladi. Agentlik naslchilik dasturini ham boshladi va 1929-yilda birinchi kichik navlardan birini tuvakda etishtirish uchun chiqardi USDA sa'y-harakatlaridan oldin, nilufar gullar asosan 1940-yillarga qadar Yaponiyadan olib kelingan. Pearl Harborga qilingan hujum va Pasxa gullari Qo'shma Shtatlarda juda qimmatli bo'lganidan keyin gullarini etkazib berish to'satdan to'xtatildi.

Hozirgi vaqtda Shimoliy Amerikada ishlatiladigan deyarli barcha Pasxa nilufar gullari Kaliforniyaning shimoli-g'arbiy qismida va Oregonning janubi-g'arbiy qismida, xususan, Smit-River shahrida (Kaliforniya) qirg'oq bo'yida o'stiriladi.

 Kimyo 
Pasxa zambaklari steroid glikozidlarning boydir. Bundan tashqari, 3,6'-diferuloilsukroz kabi zaharni o'z ichiga oladi.

 Toksiklik 
L. longiflorum mushuklar uchun toksikdir. Zaharlanishning haqiqiy mexanizmi aniqlanmagan, ammo u buyrakning o'tkir shikastlanishiga olib kelishi mumkin bo'lgan buyrak tubulali epiteliysiga (buyrak moddasini tashkil etuvchi va siydik chiqarish, to'plash va o'tkazish) zarar etkazishni o'z ichiga oladi. Nilufarning biron bir qismini, shu jumladan junga surilgan gulchangni yalab olgan gumon qilingan har qanday mushuk uchun shoshilinch ravishda veterinariya yordamiga murojaat qilish kerak.
Yana qarang
 Nilufar deb nomlanuvchi o'simliklar ro'yxati

 

 Qo'shimcha o'qish 

 
 
 

 

 Media related to Lilium longiflorum at Wikimedia Commons
 www.the-genus-lilium: Lilium longiflorum 
 http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=2&taxon_id=240001418 Lilium longiflorum in Flora of

Turkum:Osiyo bog‘ o‘simliklari
Turkum:Yaponiya o‘simliklari