Formula 1 Jahon konstruktorlar chempionati gʻoliblari roʻyxati

thumb|right|upright|alt=A silver trophy with team logos on it in a glass case| yakunida Red Bull-Renault jamoasiga topshirilgan konstruktorlar kubogi.Formula 1 (qisqacha F1) — Fédération Internationale de l’Automobile (FIA), ya’ni avtosport bo‘yicha xalqaro boshqaruv organi tomonidan ochiq g‘ildirakli avtomobillar musobaqalari ichida eng yuqori toifadagi turnir sifatida belgilangan. Nomidagi “formula” atamasi qoidalar to‘plamiga ishora qiladi; unda barcha ishtirokchilar va avtomobillar amal qilishi lozim bo‘lgan texnik va sport talablari belgilab qo‘yilgan. Formula 1 Jahon chempionati mavsumi odatda maxsus qurilgan poyga yo‘laklarida, ayrim hollarda esa shaharlardagi yopiq ko‘cha yo‘laklarida o‘tkaziladigan Gran-pri deb ataluvchi poygalar seriyasidan iborat. Jahon konstruktorlar chempionligi — Formula 1 mavsumida eng muvaffaqiyatli konstruktor (jamoa)ga FIA tomonidan topshiriladigan mukofot bo‘lib, u har bir Gran-pri natijasiga asoslangan ochkolar tizimi orqali aniqlanadi. Konstruktorlar chempionatidagi ochkolar ushbu jamoa safida har bir poygada qatnashgan haydovchilarning to‘plagan ochkolari yig‘indisi asosida hisoblanadi. FIA reglamentiga ko‘ra, Formula 1 avtomobilining shassi va dvigatelining konstruktor(lar)i deb, poygada ishtirok etuvchi jamoa yoki ishtirokchi tomonidan musobaqaga taqdim etilgan avtomobilning shassi va dvigateliga oid intellektual mulk huquqlariga ega bo‘lgan shaxs yoki yuridik shaxs e’tirof etiladi.

Jahon konstruktorlar chempionati ilk bor 1958-yilgi mavsumda joriy etilgan. O‘sha davrdan 1978-yilgacha bo‘lgan oraliqda har bir konstruktor uchun faqat eng yuqori natija ko‘rsatgan haydovchining ochkolarigina chempionat hisobiga kiritilgan. Ya’ni jamoada ikki nafar haydovchi qatnashgan taqdirda ham, faqat eng yuqori ochko to‘plagan haydovchining ochkosi konstruktorlar reytingiga qo‘shilgan, qolganining natijasi hisobga olinmagan. Bu yillarda musobaqa rasmiy ravishda “Formula 1 konstruktorlari uchun Xalqaro kubok” nomi bilan yuritilgan. 1979-yilgi mavsumdan boshlab esa qoidalar o‘zgartirilib, endilikda har bir konstruktor tomonidan poygaga qo‘yilgan barcha avtomobillar to‘plagan ochkolar umumiy chempionat hisobiga qo‘shiladigan bo‘ldi. Konstruktorlar chempionligi matematik jihatdan boshqa hech bir jamoa qolgan poygalarda qancha ochko to‘plamasin, yetakchining umumiy ochkolari sonidan o‘tib ketolmaydigan holatga kelganda rasman qo‘lga kiritilgan deb hisoblanadi. Biroq unvonning o‘zi mavsum yakunlangach, turli shaharlarida o‘tkaziladigan FIA Mukofot topshirish marosimi da rasman taqdim etiladi.

Konstruktorlar chempionati ilk bor 1958-yilda joriy etilib, o‘sha paytda “Formula 1 ishlab chiqaruvchilari uchun xalqaro kubok” nomi ostida Vanwall jamoasiga topshirilgan. 1981-yilda bu nom rasmiy tarzda o‘zgartirilib, “Jahon konstruktorlar chempionati” deb atala boshlandi. Konstruktor nomida odatda avtomobilning shassi va dvigatel ishlab chiqaruvchilarining markalari kiritiladi, ya’ni ikkisi birgalikda to‘liq konstruktor nomini tashkil etadi.

Formula 1 tarixida hozirgacha jami 170 ta shassi ishlab chiqaruvchi konstruktor Gran-pri poygalarida ishtirok etgan. Shulardan atigi 15 tasi chempionat o‘tkazilgan 67 mavsum davomida konstruktorlar chempionligini qo‘lga kiritgan. Ular orasida Ferrari eng ko‘p marta — 16 marta jJahon konstruktorlar chempioni bo‘lgan jamoa sifatida rekord egasi sanaladi. McLaren jamoasi 10 ta chempionlik bilan ikkinchi o‘rinda, Williams 9 ta g‘alaba bilan uchinchi o‘rinda, Mercedes esa 8 ta unvon bilan to‘rtinchi o‘rinda joylashgan. Ferrari shuningdek dvigatel ishlab chiqaruvchi sifatida ham eng ko‘p — 16 ta marta konstruktorlar chempionligini qo‘lga kiritgan. Undan keyingi o‘rinlarda Renault (12 ta unvon), Ford va Mercedes (har ikkalasi 10 tadan), hamda Honda (6 ta) joylashgan. , Mercedes 2014-yildan 2021-yilgacha ketma-ket sakkizta konstruktorlar chempionligini qo‘lga kiritib, ketma-ket g‘alabalar bo‘yicha rekord o‘rnatgan.

Jami g‘olibliklarning ichida atigi 17 ta chempionlik, ya’ni 16 tasi Italiyada ishlab chiqilgan Ferrari shassilari, hamda 1 tasi Fransiyada yaratilgan Matra shassisi — Buyuk Britaniyada ishlab chiqilmagan mashinalarga to‘g‘ri keladi. Qolgan barcha konstruktorlar chempionliklari Buyuk Britaniyada loyihalashtirilgan va ishlab chiqilgan shassilarga tegishli. Shuningdek, tarixda o‘n bir marotaba shunday holat kuzatilganki, konstruktorlar chempionatida g‘olib chiqqan jamoa tarkibidagi poygachilar Jahon haydovchilar chempioni unvoniga ega bo‘la olmagan. 1969-yildagi yagona holatdan tashqari, barcha chempionlik unvonlari ishlab chiqaruvchi (fabrika) jamoalar tomonidan musobaqaga kiritilgan avtomobillarga tegishli bo‘lgan. O‘sha istisno holatda Matra shassilari Ken Tyrrell boshchiligidagi mustaqil (zavod bilan bevosita bog‘liq bo‘lmagan) jamoa — Matra International tomonidan Formula 1 musobaqalariga kiritilgan. Kamida bir ochko bilan konstruktorlik chempionligi hisobiga hissa qo‘shgan haydovchilar orasida Lewis Hamilton eng ko‘p chempionliklarda ishtirok etgan — u Mercedes jamoasi bilan jami sakkizta konstruktorlik chempionligini qo‘lga kiritgan.

 Mavsumlar boʻyicha roʻyxat 
+Izoh Jamoa haydovchilar chempionligini qo‘lga kiritmaganini bildiradi*Jamoa aʼzosining haydovchilar chempionligini qo‘lga kiritganini bildiradi.Formula 1 konstruktorlari uchun xalqaro kubok topshirilgan mavsumni bildiradi.

+Mavsumlar boʻyicha Jahon konstruktorlar chempionlariMavsumKonstruktorShinaHaydovchilarPoleGʻalabaPodiumEng tezkor aylanaOchkoFarq(ochko)ShassiDvigatelVanwallVanwallStirling MossTony Brooks569348100.00 (71.25)10-poygada(11 tadan)816.66CooperClimaxJack BrabhamStirling MossBruce McLaren5513540100.00 (82.81)8-poygada(9 tadan)820.00CooperClimaxJack BrabhamBruce McLaren4614548100.00 (80.56)7-poygada(10 tadan)1429.17FerrariFerrariPhil HillWolfgang von Trips6514545100.00 (81.25)5-poygada(8 tadan)1022.22BRMBRMGraham Hill14834293.33 (69.14)9-poygada(9 tadan)614.29LotusClimaxJim Clark779654100.00 (82.22)7-poygada(10 tadan)1833.33FerrariFerrariJohn SurteesLorenzo Bandini231024583.33 (54.44)10-poygada(10 tadan)36.67LotusClimaxJim Clark667654100.00 (64.44)7-poygada(10 tadan)916.67BrabhamRepcoJack Brabham34924293.33 (60.49)8-poygada(9 tadan)1126.19BrabhamRepcoDenny HulmeJack Brabham241426377.78 (67.68)8-poygada(11 tadan)1930.16LotusFordGraham HillJo SiffertJim ClarkJackie Oliver55956268.89 (57.41)12-poygada(12 tadan)1320.97MatraFordJackie StewartJean-Pierre Beltoise261066681.48 (66.67)8-poygada(11 tadan)1725.72LotusFordJochen RindtEmerson FittipaldiGraham HillJohn Miles36715959.60 (50.43)12-poygada(13 tadan)711.86TyrrellFordJackie StewartFrançois Cevert671147390.12 (73.74)9-poygada(11 tadan)3750.68LotusFordEmerson Fittipaldi35846167.78 (56.48)10-poygada(12 tadan)1019.39LotusFord1. Emerson Fittipaldi2. Ronnie Peterson1071579278.63 (71.11)15-poygada(15 tadan)1010.87McLarenFord5. Emerson Fittipaldi6. Denny Hulme33. Mike Hailwood(33). David Hobbs(33). Jochen Mass241017362.39 (55.56)15-poygada(15 tadan)810.96FerrariFerrari11. Clay Regazzoni12. Niki Lauda9611672.567.13 (61.97)13-poygada(14 tadan)18.525.52FerrariFerrari1. Niki Lauda2. Clay Regazzoni461378365.87 (57.64)15-poygada(16 tadan)910.84FerrariFerrari11. Niki Lauda12. Carlos Reutemann241639570.37 (63.40)14-poygada(17 tadan)3334.73LotusFord5. Mario Andretti6. Ronnie Peterson1281478668.25 (59.72)13-poygada(16 tadan)2832.56FerrariFerrari11. Jody Scheckter12. Gilles Villeneuve2613611350.2213-poygada(15 tadan)3833.63WilliamsFord27. Alan Jones28. Carlos Reutemann3618512057.1412-poygada(14 tadan)5445.00WilliamsFord1. Alan Jones2. Carlos Reutemann241379542.2214-poygada(15 tadan)3435.79FerrariFerrari27. Gilles Villeneuve28. Didier Pironi(27). Patrick Tambay(28). Mario Andretti331127430.8316-poygada(16 tadan)56.75FerrariFerrari27. Patrick Tambay28. René Arnoux841238939.5615-poygada(15 tadan)1011.24McLarenTAG7. Alain Prost8. Niki Lauda312188143.561.7213-poygada(16 tadan)8659.93McLarenTAG1. Niki Lauda2. Alain Prost(1). John Watson261269037.5016-poygada(16 tadan)88.89WilliamsHonda5. Nigel Mansell6. Nelson Piquet49191114158.7514-poygada(16 tadan)4531.91WilliamsHonda5. Nigel Mansell6. Nelson Piquet(5). Riccardo Patrese12918713757.0813-poygada(16 tadan)6144.53McLarenHonda11. Alain Prost12. Ayrton Senna1515251019982.9211-poygada(16 tadan)13467.34McLarenHonda1. Ayrton Senna2. Alain Prost151018814158.7512-poygada(16 tadan)6445.39McLarenHonda27. Ayrton Senna28. Gerhard Berger12618512150.4215-poygada(16 tadan)119.10McLarenHonda1. Ayrton Senna2. Gerhard Berger10818413956.0516-poygada(16 tadan)1410.07WilliamsRenault5. Nigel Mansell6. Riccardo Patrese1510211116464.0612-poygada(16 tadan)6539.63WilliamsRenault0. Damon Hill2. Alain Prost1510221016865.6312-poygada(16 tadan)8450.00WilliamsRenault0. Damon Hill2. Ayrton Senna(2). David Coulthard(2). Nigel Mansell6713811846.0916-poygada(16 tadan)1512.71BenettonRenault1. Michael Schumacher2. Johnny Herbert41115813750.3716-poygada(17 tadan)2518.25WilliamsRenault5. Damon Hill6. Jacques Villeneuve1212211117568.3612-poygada(16 tadan)10560.00WilliamsRenault3. Jacques Villeneuve4. Heinz-Harald Frentzen11815912345.2216-poygada(17 tadan)2117.07McLarenMercedes7. David Coulthard8. Mika Häkkinen12920915660.9416-poygada(16 tadan)2314.74FerrariFerrari3. Michael Schumacher4. Eddie Irvine(3). Mika Salo3617612850.0016-poygada(16 tadan)43.13FerrariFerrari3. Michael Schumacher4. Rubens Barrichello101021517062.5017-poygada(17 tadan)1810.59FerrariFerrari1. Michael Schumacher2. Rubens Barrichello11924317965.8113-poygada(17 tadan)7743.02FerrariFerrari1. Michael Schumacher2. Rubens Barrichello1015271222181.2513-poygada(17 tadan)12958.37FerrariFerrari1. Michael Schumacher2. Rubens Barrichello8816815854.8616-poygada(16 tadan)148.86FerrariFerrari1. Michael Schumacher2. Rubens Barrichello1215291426280.8613-poygada(18 tadan)14354.58RenaultRenault5. Fernando Alonso6. Giancarlo Fisichella7818319155.8519-poygada(19 tadan)94.71RenaultRenault1. Fernando Alonso2. Giancarlo Fisichella7819520663.5818-poygada(18 tadan)52.43FerrariFerrari5. Felipe Massa6. Kimi Räikkönen119221120466.6714-poygada(17 tadan)10350.49FerrariFerrari1. Kimi Räikkönen2. Felipe Massa88191317253.0918-poygada(18 tadan)2112.21BrawnMercedes22. Jenson Button23. Rubens Barrichello5815417257.9116-poygada(17 tadan)18.510.76Red BullRenault5. Sebastian Vettel6. Mark Webber15920649860.9518-poygada(19 tadan)448.84Red BullRenault1. Sebastian Vettel2. Mark Webber1812281065079.5616-poygada(19 tadan)15323.54Red BullRenault1. Sebastian Vettel2. Mark Webber8714746053.4919-poygada(20 tadan)6013.04Red BullRenault1. Sebastian Vettel2. Mark Webber1113241259672.9516-poygada(19 tadan)23639.60MercedesMercedes6. Nico Rosberg44. Lewis Hamilton1816311170181.5116-poygada(19 tadan)29642.23MercedesMercedes6. Nico Rosberg44. Lewis Hamilton1816321370386.0515-poygada(19 tadan)27539.12MercedesMercedes6. Nico Rosberg44. Lewis Hamilton201933976584.7217-poygada(21 tadan)29738.82MercedesMercedes44. Lewis Hamilton77. Valtteri Bottas151226966877.6717-poygada(20 tadan)14621.86MercedesMercedes44. Lewis Hamilton77. Valtteri Bottas1311251065572.5420-poygada(21 tadan)8412.82MercedesMercedes44. Lewis Hamilton77. Valtteri Bottas101532973979.9817-poygada(21 tadan)23531.80MercedesMercedes44. Lewis Hamilton77. Valtteri Bottas(63). George Russell151325957376.6013-poygada(17 tadan)25444.33MercedesMercedes44. Lewis Hamilton77. Valtteri Bottas992810613.563.8422-poygada(22 tadan)284.56Red BullRBPT1. Max Verstappen11. Sergio Pérez71728875974.9319-poygada(22 tadan)20527.01Red BullHonda RBPT1. Max Verstappen11. Sergio Pérez1421301186081.2916-poygada(22 tadan)45152.44McLarenMercedes4. Lando Norris81. Oscar Piastri8621766658.1224-poygada(24 tadan)142.10McLarenMercedes4. Lando Norris81. Oscar Piastri912251118-poygada(24 tadan)MavsumShassiDvigatelShinaHaydovchilarPoleGʻalabaPodiumEng tezkor aylanaOchkoFarq(ochko)Konstruktor

 Shassi konstruktorlari boʻyicha roʻyxat 
Qalin uslubda yozilgan konstruktorlar 2025-yilgi Jahon chempionatida ham ishtirok etayotganini bildiradi.
+Konstruktorlar tomonidan qo‘lga kiritilgan Jahon konstruktorlar chempionliklari soni boʻyicha tartiblanganKonstruktorGʻalabalar soniMavsumlar Ferrari16, , , , , , , , , , , , , , , McLaren10, , , , , , , , , Williams9, , , , , , , , Mercedes8, , , , , , , Lotus7, , , , , , Red Bull6, , , , , Cooper2, Brabham, Renault, Vanwall1 BRM Matra Tyrrell Benetton Brawn

 Dvigatel ishlab chiqaruvchilari boʻyicha roʻyxat 
Qalin uslubda yozilgan dvigatel ishlab chiqaruvchilari 2025-yilgi Jahon chempionatida ham ishtirok etayotganini bildiradi.
+Dvigatel ishlab chiqaruvchilari tomonidan qo‘lga kiritilgan Jahon Konstruktorlar chempionliklari soni boʻyicha tartiblangan Ishlab chiqaruvchi Gʻalabalar soni Mavsumlar Ferrari16, , , , , , , , , , , , , , , Renault12, , , , , , , , , , , Mercedes, , , , , , , , , , , Ford10, , , , , , , , , Honda6, , , , , Climax4, , , Repco2, TAG, Vanwall1 BRM RBPT Honda RBPT

 Foydalanilgan shinalar boʻyicha roʻyxat 
Qalin uslubda yozilgan shina ishlab chiqaruvchilari 2025-yilgi Jahon chempionatida ham ishtirok etayotganini bildiradi.

Jadvalda yagona yetkazib beruvchi sifatida g‘alaba qozongan mavsumlar ham kiritilgan. Bu quyidagilarga tegishli: Dunlop (4 mavsum — 1960-yildan 1963-yilgacha), Goodyear (7 mavsum — 1987–1988 va 1992–1996-yillar), Bridgestone (6 mavsum — 1999–2000 va 2007–2010-yillar) hamda Pirelli (15 mavsum — 2011–2025-yillar).
+Shina ishlab chiqaruvchilari tomonidan qo‘lga kiritilgan Jahon Konstruktorlar chempionliklari soni boʻyicha tartiblangan Gʻalabalar soni Mavsumlar Goodyear 26 (7) –, , –, –, – Pirelli 15 (15) – Bridgestone 11 (6) –, – Dunlop 9 (4) –, Michelin 4 , , – Firestone 3 , , 
Qavs ichidagi raqamlar yagona shina yetkazib beruvchi sifatida qo‘lga kiritilgan chempionliklar sonini bildiradi.

 Ketma-ket gʻalabalar 
 Shassi konstruktorlari boʻyicha 
Formula 1 Jahon konstruktorlar chempionatida ketma-ket gʻalabalarni qoʻlga kiritgan jami toʻqqizta konstruktor boʻlgan.
+Konstruktorlar tomonidan qo‘lga kiritilgan ketma-ket Jahon konstruktorlar chempionliklar Gʻalabalar soni Konstruktor Mavsumlar 8Mercedes – 6Ferrari – 4McLaren –Red Bull – 3Ferrari–Williams – 2Cooper –Brabham –Lotus –Williams –––Ferrari ––McLaren ––Renault –Red Bull –
Qalin uslubda yozilgan konstruktorlar 2025-yilgi Jahon chempionatida ham ishtirok etayotganini bildiradi.

 Dvigatel ishlab chiqaruvchilari boʻyicha 
+Dvigatel ishlab chiqaruvchilari tomonidan qo‘lga kiritilgan ketma-ket Jahon konstruktorlar chempionliklar Gʻalabalar soni Ishlab chiqaruvchi Mavsumlar8Mercedes – 7Ford –6Honda –Renault –Ferrari–4Renault – 3Ferrari– 2Climax –Repco –Ford –Ferrari ––TAG –Renault –Mercedes –
Qalin uslubda yozilgan dvigatel ishlab chiqaruvchilari 2025-yilgi Jahon chempionatida ham ishtirok etayotganini bildiradi.

 

 
 Formula 1 rasmiy vebsayti 
 FIA rasmiy vebsayti 

Jahon konstruktorlar chempionati
*