Zhantas/Cleaned-Uzbek_Wikipedia huggingface dataset:
Alisher Mirzayev

Alisher Toʻlaganovich Mirzayev (1948.21.3, Toshkent) — rangtasvir va grafika ustasi, Oʻzbekiston Badiiyot akadimyasi akademik (1997). Oʻzbekiston xalqrassomi (1992). P. Benkov nomidagi Respublika rassomlik bilim yurti (1964—68) va V. Surikov nomidagi Moskva rassomlik sanʼati instituti (1968-74)da taʼlim olgan. Toshkent politexnika instituti (1974-78) va Toshkent teatr va rassomlik sanʼati instituti (19781997)da pedagog. 1997-yildan Kamoliddin Behzod nomidagi milliy rassomlik va dizayn institutida pedagog, professor (2000). M. asarlari oʻzining milliyligi, ranglar uygʻunligi bilan ajralib turadi; dastlabki asarlaridayoq anʼanaviy mavzularga oʻziga xos yechim va talqin baxsh etdi: "Sozandalar" (1968), "Rassom K. Nosirov" (1975), "Yosh oila haqida qoʻshiq" (1976), "Uchrashuv" (1982) va boshqa "Soʻqoq mozaikasi", "Rassom va tabiat", "Parkent ayollari" (1980-yillar) kabi manzaralar, "Avtoportretli natyurmort" (1982), "Surxondaryo natyurmorta" (1982) va boshqa natyurmortlar turkum asarlarida manzara, urf-odatlar mujassamlashgan, tabiat va inson birligi tarannum etilgan.

1990-yillarda A. Qodiriy asarlariga, jumladan, "Oʻtgan kunlar" asariga qalamtasvirda "Kumush va Zaynab", "Xayol", "Haydalish kuyi", "Fuzuliyni oʻqib", "Hayotim lolazoridan ayurding" va boshqa asarlar yaratib milliy grafika rivojiga katta hissa qoʻshdi. 1972-yildan respublika va xorijiy koʻrgazmalarda asarlari bilan qatnashadi. M. asarlarvdan bir qismi respublika va chet mamlakatlar muzeylari, shaxsiy toʻplamlarda saqlanadi. M. haqida "Palitra" (1983) va "Alisher Mirzo" (2000) nomli filmlar ishlangan. Ab-dulla Qodiriy nomidagi Oʻzbekiston Davlat mukofoti laureati (1994). "El-yurt xurmati" ordeni bilan mukofotlangan (1999).

Alisher Mirzayev. "Uchrashuv" (1982).

 Adabiyot 
 Umarov A., Alisher Mirzayev, T., 1993; Egamberdiyev A., Alisher Mirzo, T., 1999.OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

 

Turkum:Oʻzbekiston Respublikasi xalq rassomlari
Boborahim Mirzayev

Boborahim Mirzayev (1907 — Margʻilon — 1957) — xonanda (bariton), Oʻzbekiston xalq artista (1942). Moskva oʻzbek opera studiyasida oʻqigan (1936). Oʻzbek davlat konsert-etnografik ansamblida (1926—29), Oʻzbek davlat musiqali teatrida (1929—39), Navoiy teatrida (1939—49), Oʻzbek davlat filarmoniyasida (1949—55) yakkaxon xonanda. Dardli, hishayajonlarga boy ovozi bilan tanilgan. Soʻz va ohang ravonligi, nola va krchirimlardan mo-xirona foydalanish M. uslubiga xosdir. Musiqali dramalarda Asqar ("Arshin mol olon"), Neʼmat ("Halima"), Farhod ("Farhod va Shirin"), Qodir ("Gulsara") kabi rollarni, operalarda Er Targʻin, (Ye. Brusilovskiy, "Er Targʻin"), Hasanxon (A. Magomayev, "Nargiz"), Eskamilo (J. Bize, "Karmen") kabi partiyalarni ijro etgan. M. repertuaridan oʻzbek mumtoz ashula yoʻllari ("Tanavor", "Dugoh", "Chorgoh II, III, IV", "Bayet II" va boshqalar) hamda xalq qushiqlari oʻrin olgan.OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
Mahmud Mirzayev

Mahmud Mirzayevich Mirzayev (1921. 15.7 – Toshkent – 2000.2.8) – bogʻdorchilik va uzumchilik sohasidagi olim, qishloq xoʻjaligi ishlab chiqarish tashkilotchisi. VASXNIL (1983), Oʻzbekiston Qishloq xoʻjaligi Fanlar akademiyasi akademik (1991), Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan fan arbobi (1968), Mehnat Qaqramoni (1971), Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan agronom (1964), qishloq xoʻjaligi fanlari doktori (1975). Toshkent qishloq xujaligi institutini tugatgan (1943). Oʻzbekiston Yer ishlari xalq komissarligida katta agronom (1943—45), Toshkent viloyatidagi „Qibray“ bogʻdorchilik va uzumchilik xoʻjaligida bosh agranom, direktor (1945-49). 1949-yildan akademik R. R. Shreder nomidagi Bogʻdorchilik, uzumchilik va vinochilik instituti direktori. Ayni paytda Oʻzbekiston Respublikasi Qishloq xoʻjaligi vaziri oʻrin-bosari (1951—52), vaziri (1962—64). M.ning ilmiy va amaliy faoliyati meva daraxtlari va toklar biologiyasi va agrotexnikasi, togʻ va togʻ- oldi zonalarida bogʻdorchilik va uzumchilikni rivojlantirish, ixtisoslashgan maxsus uzumchilik xoʻjaliklari tashkil etish, mevali daraxtlar, toklarning shoʻrxok, shagʻalli va qumloq yerlarda yetishtirish texnologiyasini ishlab chiqish va boshqalarga bagʻishlangan. Seleksiya, navlarni oʻrganish asosida olmaning Nafis, uzumning Shreder chillakisi, qulupnayning Oʻzbekiston va boshqa navlarini yaratishda ishtirok etgan. Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Kengashi deputati (1990-95). „Doʻstlik“ (1994), „El-yurt qurmati“ (1998) ordenlari bilan mukofotlangan. Boshorchilik, uzumchilik va vinochilik ilmiy tadqiqot instituti markaziy xiyobonida byusti oʻrnatilgan (2001).* Osnovnie problemi gornogo vinogradarstva, T., 1972; Oʻzbekistonda tokchilik (hammualliflikda), T., 1979; Oʻzbekistonda bogʻdorchilik, T., 1980; Vinogradarstvo predgorno-gornoy zoni.,T., 1980; Gornoye sadovodstvo Oʻzbekistana, T., 1982; Kultura abrikosa v Oʻzbekistane, T., 2000.

 

Turkum:Toshkent davlat agrar universiteti bitiruvchilari
Turkum:Oʻzbekiston SSRda xizmat koʻrsatgan agronomlar
Mustaqim Mirzayev

Mustaqim Mirzayevich Mirzayev (1912 — Buxoro — 1990.21.10) — tilshunos. Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan fan arbobi (1975). Filologiya fanlari doktori (1965), professor (1966). Buxoro pedagogika institutini tugatgan (1939). Oʻsha yildan institutning oʻzbek tili kafedrasi oʻqituvchisi, kafedra mudiri (1944). M. hozirgi oʻzbek tili va uni oʻqitish metodikasi, leksikologiya, dialektologiya, oʻzbek va rus tillarining qiyosiy tipologiyasi masalalari bilan shugʻullangan. "Hozirgi oʻzbek adabiy tili. Mashklar toʻplami" (1958,1963, 1968), "Oʻzbek va rus tillarining qiyosiy grammatikasi" (hamkorlikda, 1965), "Oʻzbek tili" (hamkorlikda, 1970) kabi asarlar muallifi.

 
 Gapda soʻzlar tartibi, T., 1955; Oʻzbek tilining Buxoro gruppa shevalari, T., 1969.

Turkum:Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan fan va texnika arboblari
Muhammadjon Mirzayev

Mirzayev Muhammadjon (1913.13.8 — Toshkent — 1999.17.5) — bastakor, sozanda (qashqar rubobi). Oʻzbekiston xalq artisti (1967). Dastlab T. Jalilov, J. Sultanov kabi ustozlardan musiqa sirlarini o’rgangan. 1953 yili Toshkent Davlat konservatoriyasini tamomlagan. Oʻzbek davlat filarmoniyasining xalq cholgʻulari orkestrida sozanda (1936—40), oʻzbek ashula va raqs ansamblida (1940-yildan), keyinchalik "Shodlik" va "Lazgi" ansambllarida (1968—73) musiqa rahbari bo’lib faoliyat yuritgan. Qashqar rubobining mohir ijrochisi sifatida, uning ommaviylashuvi va repertuarining boyishiga katta hissa qoʻshgan. Bastakorlik faoliyatida yangicha talqin yo’llarini kashf etib, o’z maktabini yaratgan sanʼatkorlardan. Oʻzbek milliy (ayniqsa, Farg’ona—Toshkent) musiqa uslublariga tayanib, lirik va raqs kuylari ("Dildor I—II", "Bahor valsi", "Yangi tanavor", "Tong malikasi", "Dildor oʻynasin" va boshqalar), ashula, qoʻshiq va yallalar ("Mehnat ahli", "Koʻzlaring", "Surating", "Yor istab", "Qachon boʻlgʻay", "Yakka bu Fargʻonada", "Parvona boʻldim", "Shirmonoy", "Oltin sandiq" va boshqalar) yaratgan. M. bastalagan musiqalar oʻzining nafisligi, ohangdorligi, mazmuni va yorqin milliy ruhi bilan ajralib turadi. Konsert dasda xalq ("Yallama yorim"), oʻzbek bastakor va kompozitorlari asarlari ("Koʻrmadim", D. Zokirov, "Lirik kuy", T. Jalilov va boshqalar)ni mahorat bilan, kuylarga ustalik bilan sayqal berib ijro etgan. Ugʻli - Shavkat M. (Muhammedov) — sozanda (qashqar rubobi) va bastakor. Oʻzbekistonda xizmat kursatgan artist, "Doʻstlik" ordeni bilan mukofotlangan (2000). "Oʻzbeknavo" davlat birlashmasida sozanda.OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

 

Turkum:O‘zbekiston SSR xalq artistlari
Rahmat Mirzayev

Mirzayev Rahmat (1878 - Buxoro -1963) — zardoʻz, Buxoro zardoʻzlik maktabining yirik namoyandasi. Oʻzbekiston xalq rassomi (1957). Zardoʻzlikni otasi va boshqa ustalardan oʻrgangan. Yoshligidan Qori Hasan ustaxonasida ishlagan. 1928-yildan turli artellar (keyinchalik "Buxoro zardoʻzlik fabrikasi")da zardoʻz. Zardoʻzlik sanʼatini puxta egallagan M. zardoʻzlik rivojiga katta hissa qoʻshgan; anʼanaviy naqshlarni mahorat bilan qoʻllab amaliy sanʼat na-munalarini yaratdi, naqsh mujassamotlarini yangi xususiyatlar bilan boyitdi, zardoʻzi choklarning nafisligi va jozibadorligiga erishdi. "Tinchlik kabutari" peshonabandi (1949—50), "Ismoil Somoniy maqbarasi" namoyoni, rangbarang mujassamotli ("darham", "zamindoʻzi", "toj", "qubbadoʻzi" va boshqalar) doʻppilarni mustaqil yaratgan, Navoiy teatri uchun sahna pardasi (1947, akademik Shchusev chizgisi), "Paxta" (1954, M. Prutskaya) va boshqa zarduzi namoyonlarni tayyorlashda faol ishtirok etdi.OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
Saidali Mirzayev

Mirzayev Saidali Tursunovich (1939.22.7, Samarqand) — ganchkor, Oʻzbekiston xalq ustasi (2000). Samarqand arxitektura-qurilish institutini tugatgan (1977). 1958-yilda ganchkor usta Ibrohim Shermuhamedovga shogird tushgan; ustozi bilan Shoqizinda maj-muasi, Bibixonim mayejidi, Amir Temur maqbarasi, Tillakori, Ulugʻbek, Sherdor madrasalari va boshqa meʼmoriy obidalarni taʼmirlashda ishtirok etgan. 1967-yildan mustaqil usta, 1976-yildan Samarqand shahri 37kasbhunar texnika bilim yurtida ganch oʻymakorligidan dare bera boshladi. M. islom meʼmorligining gumbaz sanʼatida qoʻllaniladigan muqarnas kabi oʻta murakkab shaklini tiklash va yangi ni yaratishda ijodiy yutuklarga erishdi.

Hamid Olimjon nomidagi musiqali drama teatri, SamTI, Samarqand arxitektura-qurilish instituti binolarining ichki va tashqi bezaklari (naqqoshlik, ganchkorlik, koshinkorlik ishlari)ni mustaqil usta sifatida yuksak badiiy saviyada bajardi. Imom Buxoriy yodgorlik majmui, Sherdor Madrasa gumbazidagi bajarilgan ishlar ustaning yuksak mahoratini namo-yish etadi.OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

 

Turkum:1939-yilda tugʻilganlar
Turkum:22-iyulda tugʻilganlar
Turkum:Kishilar:Madrasalar
Turkum:Oʻzbekiston xalq ustalari
Saydulla Ziyodullayevich Mirzayev

Saydulla Ziyodullayevich Mirzayev (1930.8.8, Paxtachi tumani) —adabiyot-shunos olim. Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan fan arbobi (1980), filologiya fanlari doktori (1973), professor(1977). Samarqand Davlat Universiteti filologiya fakultetini tugatgan (1951). Shu universitet oʻzbek adabiyoti kafedrasida oʻqituvchi, dotsent (1955—77), kafedra mudiri (1988—99), Oʻzbekiston Yozuvchilar uyushmasi Samarqand viloyati boʻlimi raisi (1973—91). M.ning ilmiy faoliyati adabiyotning xalqchilligi, gʻoyaviyligi, zamonaviyligi, ijobiy qahramon, milliylik, adabiy hamkorlik, til va badiiy mahorat, xalq ogʻzaki ijodi va boshqa masalalarga bagʻishlangan. M. ijodida tanqidiybio-grafik ocherk janri ham salmoqli oʻrin egallaydi. Uning Oybek, Hamid Olimjon, Abdulla Qahhor, Mirte mir, Yashin, Sayd Axmad va boshqa adiblar ijodi haqidagi tanqidiybiografik ocherklari bor.

 
 Gʻoya va obraz, T., 1980; Hozirgi zamon oʻzbek adabiyoti tarixi, T., 1993; Oʻzbek romanchiligi, T., 1997; Mustaqillik davridagi oʻzbek adabiyoti, T., 1999; Hayot va adabiyot, T., 2001.

Turkum:Adabiyotshunoslar
Turkum:Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan fan va texnika arboblari
Toʻra Mirzayev

Mirzayev Toʻra (1936-yil 6-mart, Shofirkon tumani – 29.09.2020) – folklorshunos olim.

Filologiya fanlari doktori (1988), professor (1991). Buxoro pedagogika institutini tugatgan (1957). Jarqoʻrgʻon tumani maktablarida oʻqituvchi va oʻquv boʻlim mudiri (1957—1960), Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi Til va adabiyot institutida aspirant (1961—1963), kichik (1964—1966), katta ilmiy xodim (1966—1971), folklor boʻlimi mudiri (1971-2002), direktor (1991-yildan; 1991—1998 yillarda – Adabiyot instituti), Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi vitse-prezidenti (2001-yildan). Mirzayev tadqiqotlari xalq dostonlari va baxshilar epik repertuarini oʻrganishga bagʻishlangan. „Bulbul taronalari“ (1971—73), „Pesni Bulbulya“ (1974—77), „Oʻzbekskaya narodnaya poeziya“ (1990), „Goʻroʻgʻli“ dostonlari (1996—97), „Alpomish“ (1999) kabi yirik asarlarni nashrga tayyorlagan va muharrirlik qilgan. Oʻzbek tilining izohli lugʻati yaratilishida tahrir hay’ati rahbari sifatida faoliyat olib borgan. Oʻzbek xalq qahramonlik eposi „Alpomish“ni nemis tilida Vaysvadenda nashr ettirgan (hamkorlikda, 2001). Beruniy nomidagi Oʻzbekiston Davlat mukofoti laureati (1973).

 
 Hodi Zarif, Toshkent.-1967;
 „Alpomish“ dostonining oʻzbek variantlari, Toshkent.-
 Xalq baxshilarining epik repertuari, Toshkent.-1979.

Turkum:Alifbo boʻyicha olimlar
Turkum:Turkologlar
Turkum:Oʻzbekshunoslar
Toʻxtasin Mirzayev

Toʻxtasin Mirzayev (1913, Andijon viloyati, Marhamat qishlogʻi — bedarak yoʻqolgan) — Ikkinchi jahon urushi qatnashchisi. 1942-yildan armiyada. Dasht fronti 37-armiyasining 10-gvardiyachi havodesant diviziyasi, 30-polkining oʻqchisi. 1943-yil 3-oktabrda Dnepropetrovsk viloyati, Verxnedneprovsk rayonnidagi Mishurin Rog qishlogʻi uchun boʻlgan jangda alohida jasorat koʻrsatgan. 1943-yil 20-dekabrda Qahramon unvoniga sazovor boʻlgan. Andijon viloyati Asaka tumanidagi 3maktab va internat maktabiga nomi berilgan. Marhamat shahrida haykal oʻrnatilgan.OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

 

Turkum:Ikkinchi jahon urushi qatnashchilari
Turkum:Sovet Ittifoqi Qahramonlari
Turkum:1913-yilda tugʻilganlar
Turkum:1943-yilda vafot etganlar
Fattoh Mirzayev

Fattoh Mirzayev (1921.5.9. Toshkent) — kimyogar olim, Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan fan arbobi (1981). Texnika fanlari doktori (1971), professor (1973). Urta Osiyo industrial institutini tugatgan (1945). Shuin-tda dotsent (1953), kimyotexnologiya fakulteti dekani (1965—71), kafedra mudiri (1967—2000), professor (2000-yildan). Ilmiy ishlari qishloq xoʻjaligi ekinlari uchun zarur boʻlgan azotli oʻgʻitlarning yangi ni olishga oid. Qoratogʻ fosforitlarini sulfat va gumin kislotalar qoʻshib, nitrat kislota bilan qayta ishlash asosida murakkab oʻgʻitlar olish ustida tadqiqotlar olib borgan.OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

 

Turkum:Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan fan va texnika arboblari
Turkum:Kimyogarlar
Mirzakalon Ismoiliy

Mirzakalon Ismoiliy (1908.15.10, Oʻsh — 1986.5.2, Toshkent) — oʻzbek yozuvchisi, tarjimon.

Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan sanʼat arbobi (1983). Oʻrta Osiyo universitetining sharq fakultetida oʻqigan (1928—30), rabfakda dars bergan. Oʻzbekiston Davlat nashriyoti (1932—37), Toshkent kinostudiyasi (1937-38), Yozuvchilar uyushmasi (1939), „Qizil Oʻzbekiston“ gaz. (1948-49) va „Sharq yulduzi“ jurnalda (1949—50) ishlagan. Ikkinchi jahon urushi qatnashchisi. Qatagʻonga uchrab 1950-55 yillarda qamalgan. Gʻafur Gʻulom nomidagi Adabiyot va sanʼat nashriyotida boʻlim mudiri (1955—58). „Ozod inson haqida qoʻshiq“ hikoyalar toʻplami (1948), „Keng maydonlar“ pyesasi (1949) muallifi. „Fargʻona tong otguncha“ tari-xiy romani (1—2-kitob, 1958—1968)da 20-asr boshidagi oddiy kishilarning maʼrifat sari intilishi tasvirlangan. Roman milliy ruhi, favqulodda boy, shirador tili, 20-asr boshidagi xalq hayotining ajoyib tasviri va boshqa gʻoyaviy-badiiy xususiyatlari bilan ajralib turadi. „Bizning roman“ (1962), „Inson husni“ (1969) va „Odamiylik qissasi“ (1972), „Qizlar daftari“ (1980), „Oʻzingdan koʻr“ (1986) asarlarida yoshlar axloqi, oilada totuvlik va oʻzaro hurmat masalalari haqida fikr yuritilgan. Mirzakalon Ismoiliy jahon adabiyotining 200 dan ortiq namunalarini oʻzbek tiliga tarjima qilgan.OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

 

Turkum:Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan sanʼat arboblari
Turkum:Ikkinchi jahon urushi qatnashchilari
Turkum:Oʻzbekistonlik yozuvchilar
Mannaf Mirzamuhamedov

Mannaf Atamatovich Mirzamuhamedov (1920.20.09 — Toshkent — 2002.26.04) — pediatr, Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan fan arbobi (1980), tibbiyot fanlari doktori (1976), professor (1977). Toshkent tibbiyot akademiyasi ni tugatgach (1943), shu institut bolalar kasalliklari kafedrasida assistent, dotsent (1950—1954), ayni vaqtda Toshkent tibbiyot akademiyasi bolalar klinikasida bosh shifokor. SamTI rektori (1955— 1960); Toshkent Vrachlar malakasini oshirish instituti direktori (1960—1963), bolalar kasalliklari kafedrasi do-senti (1963—1965), Pediatriya ilmiy tadqiqot instituta direktori (1966—1976); Toshkent tibbiyot akademiyasi (1976—1990) va 2-Toshkent tibbiyot akademiyasi bolalar kasalliklari kafedrasi mudiri (1990—1997); 1997-yildan shu kafedrada konsultant. Asosiy ilmiy ishlari Oʻzbekiston sharoitida bolalarda uchraydigan oʻtkir va surunkali kasalliklarning kelib chiqishi, tarqalishi, patogenezi va boshqa masalalarga oid. 1darajali "Sogʻlom avlod uchun" ordeni bilan mukofotlangan (1994).OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

 

Turkum:Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan fan va texnika arboblari
Mirzaobod tumani

Mirzaobod tumani — Sirdaryo viloyatidagi tuman. 1988-yil 2-sentabrda tashkil etilgan. Dastlab Komsomol, 1992-yil 22-oktabrdan Mirzaobod deb nomlangan. Viloyatning Sirdaryo, Guliston, Sayxunobod, Boyovut, Mehnat-obod, Sharof Rashidov va Oqoltin tumanlari hamda bir qismi Qozogʻiston bilan chegaradosh. Maydoni 0,44 ming km². Aholisi 41,5 ming kishi (2000). Mirzaobod tumanida 7 qishloq fuqarolari yigʻini (Birlashgan, Mehnatobod, Mirzachoʻl, Navbahor, Nurafshon, Oqoltin, Toshkent) bor. Markazi Navroʻz qishlogʻi.

 Tabiati 
Mirzaobod tumani Mirzachoʻl tekisligida joylashgan. Yer yuzasi tekislik (oʻrtacha balandligi 250 m), lyossimon qumoq va kumlokdar bilan qoplangan. Iqlimi kontinental. Iyulning oʻrtacha temperaturasi 28°, yanvarniki —2° dan —4° gacha. Yiliga 200-300 mm yogʻin tushadi. Grunt suvlari shoʻr va shoʻrtob. Tuproklari, asosan, boʻz tuproq. Tabiiy oʻsimliklardan miya, yantoq, qamish, yulgʻun, qiyoq kabilar ariqzovurlar chetida oʻsadi. Chiyaboʻri, toʻqay mushugi, boʻrsiq, qoʻshoyoq, koʻrsichqon, kaltakesak va ilonlar uchraydi. Parrandalardan oʻrdak, loyxoʻrak, qirgʻovul, soʻfitoʻrgʻay, chumchuq va boshqa bor.

 Aholisi 
Aholisi, asosan, oʻzbeklar, shuningdek, rus, tatar, tojik, qozoq, ozarbayjon va boshqa millat vakillari ham yashaydi. 1 km² ga 94 kishi toʻgʻri keladi.

Xoʻjaligining asosi — dehqrnchilik, yetakchi tarmogʻi — paxtachilik. Gʻalla, sabzavot, poliz, meva, uzum, kartoshka ham yetishtiriladi. Tumanning asosiy ekin maydoni 44426 ga, shundan sugʻoriladigan yerlar 24043 ga. Mirzaobod tumanida 10 shirkat, 43 dehqon-fermer xoʻjaligi, 5 xususiy ferma, 2 chorvachilik aksiyadorlik jamiyati bor. Tumanda 3 sanoat, 2 qurilish korxonasi, 37 xususiy korxona, dehqon bozori, Xalq banki binosi, stadion, tennis korti mavjud. 30 ga yaqin umumiy taʼlim maktabi, kasb-hunar, 2 iqtidorli bolalar litseylari faoliyat koʻrsatadi. 3 kasalxona, 5 qishloq vrachlik punkti, markaziy poliklinika xalqqa xizmat qiladi.OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

 

Turkum:Sirdaryo viloyati tumanlari
Qosim Mirzarahimov

Mirzarahimov Qosim (1925.16.5, Chimkent — 2000.26.6, Toshkent) — haykaltarosh, Oʻzbekiston Badiiyot akadimyasi akademik (1997), Oʻzbekiston xalqrassomi (1996). Respublika rassomlik bilim yurtini haykaltaroshlik boʻlimi (F. Grishchen-ko sinfi)ni tugatgan (1964). Yoshligida baxtsiz hodisa tufayli 1947-yildan I guruh nogironi. Davolanish uchun Toshkentga olib kelingan. Nogironlik kasali ogʻirlashib toʻshakda yotgan holda faqat bitta chap qoʻli bilan moʻʼjaz va dastgohli plastika, haykallar yaratishda davom etadi. M. asarlarining asosiy mavzusini zamondoshlar siymosini ifoda etuvchi psixologik portretlar turkumi tashkil etadi: "General Sobir Rahimov", "Fransua Mitteran", "Qiz portreta", "Avtoportret", "Gimnastikachi qiz", "Turgʻut Ozal", "Bill Klinton", "Yoshlik", "Alisher Navoiy", "Shoira Zulfiya", "Onam", "Ular tinchlik’ istaydi" (chinni, 1989) va boshqa Butun hayoti va ijodi matonat ramzi boʻlgan haykaltarosh merosi yoshlarga oʻrnak si-fatida katta ahamiyatga ega. "Oʻzbektelefilm"da M. ga bagʻishlangan hujjatli film yaratilgan. 1965-yildan shaxsiy koʻrgazmalari uyushtirilgan. Asarlari respublika va xorijiy mamlakatlar muzeylarida saqlanadi.OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

 

 

Turkum:Oʻzbekiston Respublikasi xalq rassomlari
Mirzaterak

Mirzaterak, afgʻon teragi — terak turi. Oʻzbekistonda, ayniqsa Fargʻona vodiysida keng tarqalgan, faqat madaniy holda oʻstiriladi. Taxmin qilinishicha, uning vatani Afgʻoniston va Himolay togʻlari hisoblanadi. Bu yerlarda M. tabiiy hodda oʻsadi. Shox-shabbasi urchuqsimon, boʻyi 40 m gacha yetadi. Tanasi va shoxlarining poʻstlogʻi silliq, shoxlari ingichka, yuqoriga qarab oʻtkir burchak hosil qilib, tanasiga yopishgan holda oʻsadi. Barglari rombsimon, uz. 5—7 sm gacha, uch tomoni qisqa, chetlari arra tishli. Issiq-sevar va uch tomoni fototropizm xususiyatiga ega, boshqa teraklarga qaraganda qalin oʻstiriladi. Urugʻchi kuchalalarining uz. 5—7 sm, rangi yashil, gʻovak, yoʻgʻonligi 1 sm atrofida. Changchi kuchalalari esa 5 sm gacha uzunlikda. Mart—apr. oylarida gullab, urugʻlari 30—40 kunda pishib yetiladi. 1000 dona urugʻining ogʻirligi 1 — 1,2 g keladi. Ildizi kuchli, toshloq yerlarda oʻsishga yaxshi moslashgan. Tomorqalarda gektar boshiga 10 ming tup va undan ham qalinroq qilib ekish mumkin. M. terakzorlarda 3x3 m yoki 2x4 m qilib ekiladi. Qatorlab ekilganda koʻchatlar orasi 1,0—1,5 m boʻlishi kerak.

Abdushukur Xonazarov.OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

 

 

Turkum:Ikki pallali oʻsimliklar
Mirzatov Zanjirali

Mirzatov Zanjirali (1911, Chust tumani Olmos qishlogʻi — 1972.21.11, Qoʻqon) — aktyor va rejissyor Oʻzbekiston xalq artista (1967). Moskvadagi oʻzbek drama studiyasida oʻqigan (1929—30). 1930-yildan Qoʻqon shahar musiqali drama teatrida ishlagan. M. serqirra aktyor boʻlib, ham lirik, ham harakterli rollar ustasi sifatida tanilgan, sahnada yuzdan ortiq obrazlar yaratdi: Kochkaryov ("Uylanish"), Gʻofir ("Boy ila xizmatchi"), Kalaf ("Malikai Turandot"), Majdiddin ("Alisher Navoiy"), Karl Moor ("Qaroqchilar"), Ashuraliyev ("Ayajonlarim"), Ikrom ("Ufq") va boshqa rejissyor sifatida "Fargʻona fojiasi", "Maysaraning ishi" (Hamza), "Muhabbat" (Tuygʻun), "General Rahimov" (K. Yashin), "Kotil" (Uygʻun) kabi asarlarni sahnalashtirgan. Shuningdek, "Sevaman, seni" dramasini yozgan. Koʻqon shahar madaniyat uyi qoshidagi xalq teatriga 1979-yil M. nomi berilgan.OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
Mirzachoʻl (maʼnolari)

Mirzachoʻl:

 Mirzachoʻl — O‘rta Osiyodagi tekislik.
 Mirzachoʻl (shahar) — Guliston sh.
 Mirzachoʻl (tumani) — Jizzax viloyatidagi tuman.
Mirzachoʻl (shahar)

Mirzachoʻl — Guliston shahrining 1961-yilgacha boʻlgan nomi. 1895-yilda Toshkent — Samarqand temir yoʻl yoqasida bunyod etildi. Keyinchalik bu yerda Duxovskiy va Spasskiy aholi punktlari paydo boʻldi va ularning birlashishidan M. posyolkasi vujudga keldi. Shu davrda M.da tegirmon, objuvoz, kustar holda paxta tozalaydigan mayda korxonalar boʻlgan. 1912-yilda M.da paxta tozalash zavodi qurildi. 1952-yilda M. shahar maqomini oddi.OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
Mirzachoʻl tajriba dalasi

Mirzachoʻl tajriba dalasi - Turkistondagi dastlabki ilmiy tadqiqot muassasalaridan biri; bevosita dala sharoitida qishloq xoʻjaligi ekinlari bilan dala tajribalari oʻtkazilgan. Mirzachoʻldagi sobiq Spasskiy posyolkasi (hozirgi Guliston shahri hududi)da joylashgan. Mirzachoʻlni oʻzlashtirishda katta rol oʻynagan. 1900-yilda "Turkiston qishloq xoʻjalik jamiyati" tashabbusi bilan tashkil etilgan. 1914-yilriba stansiyasi, 2 dala uchastkasi (umumiy maydoni 260 ga dan oshiq) boʻlgan. Styada shoʻrxok yerlar (1912), tajriba dalasi (1914), seleksiya (1914) va entomologiya (1915) boʻlimlari tashkil etilgan, shuningdek, seyalka, plug va boshqalarni ijaraga beradigan punkti boʻlgan.

Almashlab ekish va shoʻrxok yerlarga ishlov berishning yangi samarali usullarini targab etish maqsadida stansiya qoshida namunali xoʻjalik (maydoni 11 ga), shuningdek, mevali daraxtlar va poliz ekinlari boʻyicha tajriba uchastkasi tashkil etilgan. Bu muassasada chorvachilik boʻyicha ham tajribalar oʻtkazilgan. St-yada G. S. Zaysev (seleksiya boʻlimi mudiri), M. M. Bushuyev (tajriba dala mudiri), N. A. Dimo, L. P. Rozov, N. I. Kurbatov, B. S. Konkov va boshqa olimlar ishlagan. 1925-yilda tajriba stansiyasining nomi Markaziy tajriba-meliorativ stansiyasi deb oʻzgartirildi. U 1930-yilgacha Oʻrta Osiyo irrigatsiya ilmiy tadqiqot instituti, 1936-yildan SoyuzNIXI, 1991-yildan Oʻzbekiston paxtachilik ilmiy tadqiqot instituti tarkibida.OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
Mirzachoʻl qatlamlar kompleksi

Mirzachoʻl qatlamlar kompleksi, mamontli kompleks— yuqori toʻrtlamchi jinslar kompleksiga mansub yotqiziqlar maj-mui. Toshkent (oʻrta toʻrtlamchi) va Sirdaryo (hozirgi) komplekslari oraligʻida joylashgan. Bundan 90 ming yilcha avval hosil boʻlgan. Quyi qismi soz tuproq (20%) dan iborat. Mirzachoʻl qatlamlar kompleksik.da oʻsha davrga xos hayvon qoldiqlari uchraydi. Qatlamning qalinligi 10– 100 m.OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
Mirzaqultepa

Mirzaqultepa — ilk kushonlar davriga oid qoʻrgʻon harobasi (miloddan avvalgi 1-asr oxiri — milodiy 1-asr boshi). Termiz shahri aeroporti hududida, qad. Termiz shahrini suv bilan taʼminlovchi Surxondaryodan chiqarilgan kanalning oʻrta oqimida joylashgan. Yodgorlikning kvadrat shaklda saqlanib qolgan qismi 1 ga maydonini egallab, balandligi 3 m ni tashkil qiladi. 1973—76 va 1974—80 yillarda Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi Arxeologiya institutining Baqtriya ekspeditsiyasi (Sh. Pidayev) tomonidan M.ning jan. qismida arxeologik tadqiqot ishlari olib borilgan. 2 meʼmoriy bosqich qayd etilgan. Qazishma ishlari yuqori meʼmoriy bosqich sathida olib borilgan va qoʻrgʻonning mudofaa devorlari va yuzga yaqin turli hajmdagi toʻgʻri toʻrtburchak va kvadrat shakldagi xonalar, koʻcha va yoʻlaklar ochib oʻrganilgan. Qoʻrgʻon va uy devorlari kvadrat shakldagi xom gʻishtdan qurilgan va bular oʻzlarining simmetrik koʻrinishlari bilan ajralib turadi. Har bir uy 3—5 xonadan iborat. Don mahsulotlarini xumlarda saqlaydigan maxsus omborxonalar ochilgan. M.dan yuqori si-fatli sopol idishlar, temir va jezdan tayyorlangan koʻzgu, paykonlar, pichoq va oʻroqlar, tosh yorgʻuchoqlar, tegirmontoshlar, ur-chuqlar, bezak bu-yumlar, suyakdan ishlangan tugmalar, erkak va ayol maʼbudlarning terrakota haykalchalari, aholi tomonidan ilohiylashtirilgan suvoriy, xoʻkiz, fil, maymun, yoʻlbars kabilarning haykalchalari, sopolga bitilgan baqtr yozuvi va Yunon-Baqtriya podshosi Geliokl tangalariga taklid qilib zarb qilingan jez tangalar va boshqa topilgan. Aholi, asosan, de-hqonchilik bilan mashgʻul boʻlgan. Milodiy 2-asrda M. harobalarida bir necha qabr paydo boʻlgan. M.dan 300–350 m shim.-sharqda qabriston joylashgan, unda 10 ga yaqin qabrlar saqlanib qolgan.

 Adabiyot 
 Pidayev Sh. R., Mirzakultepa — pamyatnik rannekushanskogo vremeni Severnoy Baktrii. Baktriyskiye drevnosti, L., 1976; Pidayev Sh.R., Poseleniya ku-shanskogo vremeni Severnoy Baktrii, T., 1978.

Shokirjon Pidayev.OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

 

Turkum:Oʻzbekistondagi arxeologiya yodgorliklari
Mirzo

Mirzo (arab.-fors. — amirzoda, amir avlodi) — Movarounnahrda 14-asrning soʻnggi choragi — 15-asrlarda Amir Te-mur avlodlari — temuriy shahzodalar ismiga qoʻshib aytilgan unvon, amirzodaning qisqartirilgan shakli (mas, Jahongir Mirzo, Bobur Mirzo va boshqalar). Keyinchalik (16—19-asrlar) kotiblar unvoni (mirza) oʻrnida ham qoʻllanib kelindi.OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
Mirzo (shoir)

Mirzo (taxallusi; asl ismi Muhammadrasul Niyozmuhammad oʻgʻli, 1840. 1. Xiva – 1922) – shoir, tarjlmon, xattot, bastakor. Komil Xorazmiyning oʻgʻli. Xivadagi Shergʻozixon madrasasida oʻqigan. Xiva xoni Muhammad Rahimxon II – Feruz saroyida otasidan soʻng mirzaboshi boʻlgan. M.ning lirik merosi oʻzi tuzgan „Margʻub un-nozirin“ („Nazar soluvchilarga yoqimli tuhfa“) devoniga jamlangan, unda 7650 miyera sheʼrlar mavjud. Ushbu devon 1907—09 yillarda Xivada toshbosma usulida nashr etilgan.

M. tarjimon sifatida Firogʻiyning „Raʼno va Zebo“, Fuzuliyning „Soqiynoma“ (yoki „Haft jom“ – „Yetti qadaq“), Ahmad al-Buniyning „Shams ulmaorif“ („Maorif kuyoshi“), Mavlaviy Abdulhaqning „Fazoil ul-Qurʼ-on“ („Qurʼon fazilatlari“) asarlarini, „Tib“ kitobidan „Tuhfat ul-moʻʼminin“ („Moʻminlarga tuhfa“) asarining bir bobi va „Daqoyiq ul-axbor“ („Nozik maʼnoli xabarlar“) asarlarini fors va arab tillaridan oʻzbek tiliga oʻgirgan.

M. nasx va nastaʼliq xatlarini nihoyatda goʻzal yozgan. Laffasiyniit yozishicha, M. 500 dan ortiq kishiga xattotlik hunarini oʻrgatgan. M. tanbur, rubob, gʻijjak va childirma chalishda mahorat va isteʼdodga ega boʻlgan. U musiqa boʻyicha Feruzning ustozidir. Bastakor sifatida Xorazm „Shashmaqom“ining „Rost“ maqomiga „Saʼb“ va „Ufori“ kuylarini bastalagan; yarim maqom hisoblangan „Panjgoh“ maqomiga bir qancha kuylarni qoʻshib, toʻliq bir maqom holiga keltirgan. Xorazm maqom kuylarini Komil Xorazmiy joriy etgan chiziqli notaga koʻchirib, kitob holiga keltirgan. Madrasalarda arab va fors tillaridan mudarrislik ham qilgan. U oʻzi qurdirgan madrasada dafn etilgan. M. devoni, koʻlyozmalari Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi Sharqshunoslik instituti qoʻlyozmalar fondida saqlanadi (inv. № 1500, 6947, 1125).

Ibrohim Karimov.OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

 

Turkum:Alifbo boʻyicha shoirlar
Turkum:Madrasa asoschilari
Turkum:Madrasada dafn etilganlar
Turkum:Xorazm madrasalarida mudarrislik qilganlar
Mirzo Olim Toshkandiy ibn Mirza Rahim

Mirzo Olim Toshkandiy Ibn Mirza Rahim (taxallusi Mushrif) (19-asr) – tarixchi olim, shoir.

Qoʻqon xonlari Xudoyorxon va Mallaxon saroylarida mushrif (nazoratchi) vazifasida ishlagan. 19-asr oxirida yozgan „Ansob ussalotin va tavorix ul-xavoqin“ („Sultonlar shajarasi va xoqonlar tarixi“) asari bilan mashhur. Asar Fargʻonaning 15—19-asrlar orasidagi tarixini oʻz ichiga oladi. Muallif, ayniqsa, Qoʻqon xonligini soʻnggi davri 1842—1876-yillar tarixini keng yoritgan. Asarda Qoʻqon adabiy muhiti batafsil tasvirlangan. Mazkur asar boʻyicha dastlabki maʼlumotni Validiy keltirib, 1913-yilda uni Qoʻqonda Yunusjon dodxoh kutubxonasida koʻrganligini yozgan. Bir nechta qoʻlyozma nusxalari Oʻzbekiston Respublikasi Fanlar akademiyasining Sharqshunoslik institutida saqlanadi. Oʻzbek va tojik tillarida „Mushrif“ taxallusi bilan sheʼrlar yozganOʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil.

 Asarlari 
 Qoʻqon xonligi tarixi (Ansob ussalotin va tavorix ul-xavoqin), T., 1995.

 

Turkum:Oʻzbek tarixchilari
Turkum:Alifbo boʻyicha shoirlar
Turkum:Qoʻqon xonligi shoirlari
Mushrif

Mushrif — Saudiya Arabistoni gʻarbida joylashgan Makka viloyati tarkibiga kiruvchi qishloq. National Geospatial-Intelligence Agency. GeoNames database entry. (search) Accessed 13 May 2011.

 Yana qarang 

 Saudiya Arabistonidagi shaharlar va qishloqlar roʻyxati
 Saudiya Arabistoni hududlari

 
 

Turkum:Koordinatalar Vikimaʼlumotlarda
Mirzo Samarqandiy Mulla Abdurahmon ibn Muhammad Latif Mustajir

Mirzo Samarqandiy Mulla Abdurahmon ibn Muhammad Latif Mustajir (19-asr) — samarqandlik tarixchi va tarjimon. Iskandarkoʻl ekspedi-siyalarit sharqshunos A. L. Kunning shaxsiy tarjimoni sifatida qatnashgan. M. S. "Roʻznomayi safari Iskandarkoʻl" ("Iskandarkoʻlga qilingan sa-far kundaligi"), "Roʻznomayi vistavkayi Maskob" ("Moskva koʻrgazmasi kundaligi") (A. L. Kun bilan birgalikda) nomli asarlar muallifi. M.S. "Roʻznomayi safari Iskandarkoʻl" asarida Iskandarkoʻl hududining oʻsha dav-rdagi ahvoli, aholisining turmushi va tili haqida maʼlumotlar berilgan. Bu asarlarning dastlabki nusxalari Rossiya Fanlar akademiyasi Sharqshunoslik instituti Sankt-Peterburg boʻlimida saqlanadi. Asar Oʻrta Osiyo xalqlarining tarixi, et-nografiyasi va arxeologiyasini oʻrganishda muhim manbadir.OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
Mirzo Sodiq Munshiy

Mirzo Sodiq Munshiy (toʻliq nomi: Mirzo Muhammad Sodiq ibn Abduvali Munshiy Jondoriy) (18-asr 50-yillari, Jondor tumani — 1819, Karshi) — shoir. "Sodiq" taxallusi bilan ijod qilgan. U saroy xizmatiga chaqirilib, Buxoro mangʻit hukmdorlari amir Doniyol, amir Shohmurod va amir Haydarlar davrida oddiy mirza (munshiy)likdan mirzaboshi — bosh munshiylik darajasiga koʻtariladi.

M.S.J.dan bizgacha 4670 bayt yetib kelgan. Uning 2 devoni va bir munshaot (xatlar, nomalar) toʻplami mavjud: birinchi devoni 300 dan ortiq gʻazal, 14 muhammas, 59 ruboiy, 20 qitʼa, 2 qasida, 34 muammo va 20 fardni oʻz ichiga olgan boʻlsa, ikkinchisi "Daxmai shohon" ("Shohlar qabristoni"), "Rafʼi tumani Ohugiru Xayrobod" ("Ohugir Xayrobod tumanlariga sayohat"), "Qazovu qadar "("Qismat"), "Oshiq shudani darvesh ba duxtare" ("Darveshning bir qizga oshiq boʻlgani") nomli dostonmasnaviylari hamda 33 ta taʼrixqitʼadan iborat. M.S.J.ning 27 ta qoʻlyozmasi Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi Sharqshunoslik institutida saqlanadi.

 Adabiyot 
 Karimova D., Sodiq Munshiy — Jondorning shirinkalom shoiri, T., 2001.

Dilerom Karimova.OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
Mirzo Tursunzoda

Mirzo Tursunzoda 1911.19.4 (2.5), Tojikiston, Regar tumani, Qoratogʻ qishlogʻi — 1977.27.9, Dushanbe — tojik shoiri va jamoat arbobi. Tojikiston xalq shoiri (1961). Mehnat Qahramoni (1967), Tojikiston Fanlar akademiyasi akademigi (1951). Tojik dramaturgiyasining asoschilaridan biri. Dastlab eski maktabda, keyinroq yangi usuldagi maktabda tahsil olgan. Toshkentdagi tojik pedagogika bilim yurtida oʻqigan (1930). "Komsomoli Tojikiston" gazetasida boʻlim mudiri, masʼul kotib, soʻngra Xoʻjand musiqali teatrida adabiy emakdosh.

1939-yillar Dehotiy bilan hamkorlikda yaratilgan "Xusrav va Shirin" sheʼriy dramasi, "Voseʼ qoʻzgʻoloni" opera librettosi tojik dramaturgiyasining dastlabki asarlaridan sanaladi. 30-yillarning 2-yarmida eʼlon qilingan "Mamlakat oftobi" (1936), "Xazon va bahor" (1937) dostonlari Tursunzodaga katta shuhrat keltirdi. "Dushanbe-Xorug' yoʻli quruvchilariga maktub", "Jonbaxsh suv" dostonlarida ulkan qurilishlar, ularda ishtirok etayotgan xalq jasorati sheʼriy manzaralar, yorqin harakterlar orqali koʻrsatiladi. Ikkinchi jahon urushi yillaridagi sheʼrlarida ("Xayr, aziz onajon", "Hech qachon!", "Kapitan xotirasi" va boshqalar), "Vatan farzandi" (1942) dostonida xalqlar doʻstligi, tojik xalqining urush maydonlari va mamlakat ichkarisidagi qahramonligi aks etgan. Folklor motivlari asosida "Tohir va Zuhra" musiqali dramasini yozgan (1943). "Hindiston qissasi" (1947), "Men ozod Sharqdanman" (1950) singari sheʼriy turkumlarga kirgan asarlar, "Hasan aravakash" (1954), "Osiyo ovozi" (1956) va boshqa dostonlari mashhur. M.Tursunzoda poeziyasi, realizmi, romantik koʻtarinkiligi, emotsionalligi va aforizmlarga boyligi bilan ajralib turadi.

Tursunzoda maʼlum vaqt Toshkentda yashagan va oʻqigan, Oʻzbekiston va oʻzbek xalqi hayoti haqida asarlar yozgan. Oybek, G'afur Gʻulom, Shayxzoda, Zulfiya, Mirtemir va boshqalar bilan ijodiy aloqada boʻlgan. Asarlari oʻzbek tilida nashr etilgan. Neru (1968), Rudakiy (1970), Jamol Abdul Nosir (1972) mukofotlari laureati.

 
 Men ozod Sharqdanman, T., 1959; 
 Sheʼrlar va poema, T., 1969.
 Mirzo Tursunzoda. She'rlar. Odil Ikrom tarjimalari

Turkum:Sotsialistik Mehnat Qahramonlari
Turkum:Tojikiston SSR Fanlar akademiyasi akademiklari
Mirzo Hoʻqandiy

Mirzo Hoʻqandiy (taxallusi; asl ism-sharifi Xayrullaxon Sayd Nosir oʻgʻli Mirzo) (1880, Qoʻqon -1943, Toshkent) — shoir va maʼrifatparvar. Qoʻqon madrasasida Sulaymonquli Rojiysyam adabiyot, husnixat, muammodan saboq olgan. 1910-yilda yangi usudda maktab ochib, oʻqituvchilik qilgan. 1912-yildan mazkur maktab qoshida "Maʼri-fat" nomli kutubxona va nashriyot tashkil etgan. "Tuhfat ul-atfol" ("Bolalar sovgʻasi"), "Turki avvali ilm" ("Dare rahbari"), "Rahbari alifbo" kabi dareliklarni tarjima qilib, nashr ettirgan. "Gulshani Mirzo", "Gulshani xayol" nomli dareliklar tuzgan. Fors tilidan "Mushuk va sichqon" hikoyasini, Abdurahmon Jomiyning "Risolai muammo"sini tarjima qilgan. 1916-yilda Vayner matbaasida "Jum-boq majmuasi" nomli topishmoklar toʻplamini nashr ettirgan.OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

 

Turkum:Alifbo boʻyicha shoirlar
Turkum:Fargʻona madrasalarida tahsil olganlar
Turkum:Qoʻqon madrasalarida tahsil olganlar
Abdulgʻani Mirzoyev

Abdulgʻani Muhammadovich Mirzoyev (1908.12.12, Kitob tumani — 1976.16.8, Dushanba) — tojik adabiyotshunosi. Tojikiston Fanlar akademiyasi akademik (1957), filologiya fanlari doktori (1957), professor (1960). Tojikistonda (1959) va Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan fan arbobi (1966). Leningrad universiteti sharqshunoslik fakultetini tugatgan (1939). Dushanba universitetida tojik adabiyotidan dare bergan. SSSRning Erondagi elchixonasida ishlagan (1942—44). Tojikiston Fanlar akademiyasi Sharq qoʻlyozmalarini kataloglashtirish bilan shugʻullangan (1945-yildan). M.ning asosiy tadqiqotlari 15-asrdan keyingi forstojik adabiyotiga taallukli. Sayido Nasafiy (1947), Mulham Buxoroiy (1948), Sayfi Aruziy (1955) haqida ilmiy tadqiqotlari bor. Tojik adabiyoti tarixi, xususan, Rudakiy, Kamol Xoʻjandiy, Abdurahmon Jomiy, Binoiy, Maleho Samarqandiy, Ahmad Donish va boshqa hayoti va ijodi haqida ilmiy asarlar yozgan. M. Sharq xalqlarining adabiy aloqalarini oʻrganish masalasida izlanishlar olib borgan.OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

 

Turkum:Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan fan va texnika arboblari
Mirzoy

Mirzoy — oʻrtapishar sabzi navlari. Oʻzbekiston sabzavot, poliz ekinlari va kartoshkachilik ilmiy tadqiqot institutida Toshkent viloyatida ekiladigan xalq seleksiyasi namunalar negizida yakka tanlash usuli bilan chiqarilgan (1946). Sariq M. va Qizil M. navlari bor. Sariq M. sabzisining bargi toʻq yashil. Ildizmeva shakli silindrsimon, uch tomoni bir oz ingichkalashgan, baʼzan toʻmtoq, uz. 15—16 sm, diametri 3—3,5 sm. Vazni 50—80 g. Tuyey, eti va oʻzagining rangi sariq. Sersuv, shirin. Tarkibida 9,9—10,6% quruq modda, 4,98— 5,08% kand, 40 mg % karotin va vitaminlar mavjud. Hosiddorligi 140—170 s/ga. Unumdor yerlarda va yuqori agrotexnika parvarishida hosildorligi 250—270 s/ga gacha boradi. Oʻsuv davri 100—110 kun. Qizil M. nisbatan ertaroq pishadi. Sabzisi shakli silindrsimon, uch tomoniga qarab ingichkalashgan, boʻyi 13—17 sm, diametri 3,5—4,0 sm, vazni 60—80 g. Tuyey, eti va oʻzagining rangi qizgʻish, sersuv, karsillaydi. Tarkibida 10,9— 11,8% quruq modda, 8—6,1% qand bor, hosilining 8—9% i yorilib ketishga moyil. Oʻsuv davri 82—92 kun. Sabzilari uzoq vaqt yaxshi saqlanadi, Andijon, Fargʻona va Namangan viloyatlarida koʻp ekiladi. Oziq-ovqat va kon-serva sanoatida ishlatiladi.

Rafsha Gʻanixoʻjayeva.OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
Mirzoqush

Mirzoqush (Sagittarius serpentarius) — kunduzgi yirtqichlar turkumiga mansub kush. Gavdasining uzunligi 125 sm ga yaqin, koʻrinishi turnaga oʻxshash. Boshida orqa tomonga qarab oʻsgan bir necha uzun patlari mirzolarning patqalamni quloq orqasiga qoʻyib yurishini eslatadi (nomi shundan olingan). Afrika savannalarida tarqalgan. Yiliga 2 ta tuxum quyib, 6 hafta bosib yotadi. Ilonlar, kaltakesaklar, ayrim mayda qushlar va hasharotlar bilan oziqlanadi.OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
Miriy (shoir)

Miriy (taxallusi; asl ismi: Ochildimurod Neʼmatilla oʻgʻli; 1830-yil – Kattaqoʻrgʻon – 1899-yil) – oʻzbek shoiri, xattot, dostonnavis, tarjimon, imom va qozi.

 Hayoti 
Ochilmurod Neʼmatullo oʻgli Miriy 1839-yilda Kattaqoʻrgʻonning Eshonqishloq mavzesida dehqonlar oilasida tavallud topgan. Boshlangʻich taʼlimdan soʻng, Kattaqoʻrgʻondagi Naqibxoʻja va Buxoro madrasalarida taʼlim olgan. Ilk gʻazallarini Roqim va Shavqiy kabi shoirlarga ergashib yozgan. Madrasani tugatib shoir, donishmand va mutafakkir sifatida taniladi. Kalliqoʻrgʻon mavzeida imomlik va qozilik qilgan (1888).

Miriyning mukammal devoni, ikkita bayozi, qator epik asarlari saqlangan. Miriy ijodining asosiy qismini uning dostonlari egallaydi. „Raʼno va Zebo“ (1884) dostonini fors tilida yozgan. Miriy tarixiy voqealar asosida romantik uslubda „Qissai Salim Javhariy“ (1887), „Rustam va Suhrob“ (1898), „Majdiddin va Faxruniso“ (1899) dostonlarida adolatli tuzum, farovon turmush, komil inson haqidagi ilgʻor fikrlari aks etgan. Firdavsiyning „Rustam va Suhrob“ dostonining tarjimasi olimlar tomonidan yuksak baholangan. „Gulnoma“, „Choynoma“ kabi masnaviylarida hayot haqidagi falsafiy-estetik qarashlari oʻz ifodasini topgan. Bu asarlarda sevgi, sadoqat, insonparvarlik, maʼrifatparvarlik gʻoyalari targʻib qilingan.

Miriy Firdavsiy „Shohnomasi“ning bir qismini va Husayn Voiz Koshifiyning „Anvori Suxayliy“ asarini sheʼriy yoʻlda turkiy tilga tarjima qilgan. Navoiy, Jomiy, Saʼdiy va boshqa shoirlarning ayrim asarlarini nasx va nastaʼliq xatlarida koʻchirgan.

Miriy gʻazallarida hayot ziddiyatlari, turmushdagi tartibsizliklar, nohaqliklarni tasvirlagan. Hajviy sheʼrlarida esa riyokor qozilar va mirshablarni fosh etgan. Shoir lirikasi, hajviyoti va epik asarlari yuksak badiiy xususiyatlari bilan ajralib turadi. Miriy asarlari Oʻzbekiston FA Sharqshunoslik instituti, SamDUning asosiy kutubxonasi fondlarida saqlanadi.

Ochilmurod Miriy 1899-yilda dushmanlari tarafidan uyushtirilgan fitnalar, 2 oʻgʻlining oʻldirtirishi natijasida vafot etadi.

 
 
 
 

 

 

Turkum:Xattotlar
Turkum:1830-yilda tugʻilganlar
Turkum:1899-yilda vafot etganlar
Turkum:Oʻzbekistonlik shoirlar
Turkum:Naqibxoʻja madrasasida tahsil olganlar
Turkum:Buxoro madrasalarida tahsil olganlar
Miriy (Toshkent)

Miriy, Shoiq (taxallusi; asl ismsharifi Mirahmadxon Mirabdurahmon oʻgʻli) (1833 – Toshkent −1916) – oʻzbek shoiri, xattot, tarjimon.

Margʻilon va Buxoroda oʻqigan. Toshkent madrasalarida mudarrislik qilib arab va fors tillaridan dars bergan, shogirdlariga nastaʼliq va nasx xatlarini oʻrgatgan. Oʻzbek, arab va fors tillarida ijod qilgan. Bedil gʻazallariga muhammaslar bogʻlagan. Sheʼrlarining koʻpchiligi anʼanaviy ishqiy mavzuda („Ey jamoling shavqidin…“, „Yotdim adam saxrosida…“). Ayniqsa, 20-asr boshlarida kam yozilgan taʼrix ustasi boʻlgan. „Fiqhi Akbar“ nomli arabcha asarni „Ikdi durar sharhi fikh al-Akbar“ nomi bilan sheʼriy tarjima qilib (1898), Toshkentda 1908-yilda chop ettirgan.

Sheʼrlari turli bayozlarda va Moʻminjon Muhammadjonov – Toshqinning „Toshkentlik va Toshkentda boʻlgan oʻzbek shoirlarining tarjimai xrllari“ kitobida uchraydi.

 Adabiyot 
 Murodov A., Oʻrta Osiyo xattotlik sanʼati tarixidan, T., 1971.OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

 

Turkum:Oʻzbekistonlik shoirlar
Turkum:Fargʻona madrasalarida tahsil olganlar
Turkum:Buxoro madrasalarida tahsil olganlar
Turkum:Toshkent madrasalarida mudarrislik qilganlar
Turkum:Xattotlar
Mirkarim Osim

Mirkarim Osim (1907 — Toshkent — 1984) — yozuvchi va tarjimon. Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan oʻqituvchi (1944), Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan madaniyat xodimi (1977). Dastlab eski maktabda, soʻngra „Shams ul-urfon“ boshlangʻich maktabi (1917—1920), Narimonov nomidagi taʼlim va tarbiya texnikumi (1921—1924)tahsil olgan. Moskvadagi Bubnov nomidagi pedagogika institutini tugatgan (1926—1930). Samarqandda oʻqituvchilar tayyorlash kursida dars bergan (1930). Davlat nashriyotida (1931), Toshkent pedagogika fanlari ilmiy tadqiqot institutida ilmiy xodim (1932— 49), Gʻafur Gʻulom nomidagi Adabiyot va sanʼat nashriyotida muharrir (1959—1972).

„Yangi ariq“ ilk qissasi (1925) Xorazm xonligini ideallashtirgan asar sifatida bosilmay qolgan. Mirkarim Osim 1935—1936-yillarga kelib sheʼr yoza boshlagan. Dastlabki yirik asari — „Astrobod“ tarixiy qissasi Alisher Navoiy hayotiga bagʻishlangan. Shundan keyin u Navoiy haqida turkum qissa va hikoyalar yozgan (1937—1940). Mirkarim Osim Oʻrta Osiyo xalqlari tarixining eng qad. davridan 1917-yilga qadar kechgan vaqt ichida oʻtgan muhim tarixiy voqealarni va shu davrda yashagan oʻzbek xalqi ulugʻ siymolari hayotini aks ettiruvchi oʻnlab qissa va hikoyalar muallifi. „Toʻmaris“, „Shiroq“, „Iskandar va Spitamen“, „Temur Malik“, „Mahmud Torobiy“, „Oʻtror“ kabi qissalarida ajdodl arimizning xorijiy istilochilarga qarshi mustaqillik uchun olib borgan kurashi tasvirlangan. Mirkarim Osim oʻz asarlarida Amir Temur, Ulugʻbek, Al-Xorazmiy, Beruniy, Ibn Sino, Mashrab singari oʻzbek xalqi ulugʻ farzandlarining yorqin obrazlarini yaratib bergan. Uning „Zulmat ichra nur“, „Ajdodlar qissasi“, „Jayxun ustida bulutlar“, „Aljabrning tugilishi“, „Ibn Sino qissasi“, „Singan setor“ singari asarlari oʻzbek tarixiy qissachiligining yuksak namunalaridandir.

Mirkarim Osimning tarixiy qissa va hikoyalariga xos asosiy fazilatlar ularda tarixiy haqiqat bilan badiiy toʻqimaning oʻzaro oʻygʻunligi, tarixiy shaxs obrazining tarixiy davr fonida yaratilganligi, xalqparvarlik va vatanparvarlik gʻoyalarining bu asarlar osha „Qizil ip“ oʻlaroq oʻtganligi hamda badiiy til va uslubning soddaligi, shiraliligi, oʻzbekonaligidir.

M.Sholohovning „Tinch oqar Don“ (2-kitob), S. Borodinning „Yeldirim Boyazid“ romanlari va L.G.Batning „Hayot boʻstoni“ qissasi va boshqa asarlarni oʻzbek tiliga tarjima qilgan. „Buyuk xizmatlari uchun“ ordeni bilan mukofotlangan (2002).

 

 
 Norqulov N., Sattorov M., Mirkarim Osim, Toshkent, 1977.
 Karvon yoʻllarida, Toshkent, 1987.
 Naim Karimov. OʻzME, Toshkent.

Turkum:Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan madaniyat xodimlari
Turkum:Buyuk xizmatlari uchun ordeni sohiblari
Turkum:1907-yilda tugʻilganlar
Turkum:1984-yilda vafot etganlar
Mirkomil Moʻminboyev

Mirkomil Mirmoʻminboyev (Mirkomilboy, 1882-yil, Andijon – 1918-yil, Andijon) – oʻzbek sanoatchisi. Ikkinchi gildiya savdogari.

 Hayoti va mehnat faoliyati 
Mirkomil Mirmoʻminboyev 1882-yilda Andijonda, Mirmoʻminboy Mirnadirboy oʻgʻli oilasida dunyoga kelgan. Xususiy usulda taʼlim olgan va rus tilini yaxshi bilgan. Mirkomil paxta yetishtirish va sotish bila shugʻullangan. Turkiston va Rossiyaning turli joylarida koʻchmas mulki va xoʻjaligi boʻlgan.

„Rus-Osiyo“ („Russko-Aziatskiy“) banki muassislaridan biri egasi boʻlgan. Mikromilboyning Andijonda 5 ta paxta zavodi, bir necha shaharda savdo rastalari, bogʻlari, katta yerlari boʻlib, 1911-yil holatiga koʻra oltin pul hisobida 14 mln soʻm mablagʻga teng boʻlgan. Mirkomilboy Turkiston va Yevropa mamlakatlari oʻrtasida savdo munosabatiga asos solganlardan biri hisoblanadi. U Germaniyaning Shlossberg, Kraft firmalari bilan savdo aloqasi oʻrnatgan, Berlin, London, Parij va Istanbulga borib, mahalliy sanoatchilar bilan savdo ishini yoʻlga qoʻyishga intilgan.

Mirkomilboy Andijon shahrida 30 oʻquvchiga moʻljallangan internat maktab, 100 talabaga moʻljallangan madrasa, kasalxona qurmoqchi boʻlib, loyiha tayyorlatgan, biroq chor hukumatining Andijondagi vakillari bu loyihalarni amalga oshirishga ruxsat bermagan.

Mirkomilboy „Shoʻroi islom“ tashkilotining Andijon boʻlimiga rahbarlik qilgan (1918) va jadidlarni moddiy jihatdan qoʻllab-quvvatlab turgan. Turkiston taraqqiyparvarlari tomonidan Peterburgga 16-yil voqealarini taftish qilish uchun yuboriladigan komissiya aʼzolari yoʻl harajatini oʻz yonidan qoplaganOʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil.

 Vafoti 
Mirkomil Mirmoʻminboyevning xazinasi, koʻchmas mulklari bolsheviklar tomonidan tortib olingan. Shoʻro hukumati tomonidan jinoiy ish ochilmay, F.Kolesov tomonidan sudsiz, soʻroqsiz 1918-yil fevral oyida otib oʻldirilgan.

 

Turkum:Jadidlar
Turkum:Andijonda tugʻilganlar
Toʻlqin Mirkomilov

Toʻlqin Miromilovich Mirkomilov (1939.30.6, Toshkent) — kimyogar olim, Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi akademik (1995). Texnika fanlari doktori (1983), professor (1985). Toshkent politexnika institutini tugatgan (1962), shu institut kimyo kafedrasi mudiri (1973—1992), Toshkent kimyotex-nologiya instituti rektori (1992—1994). Toshkent texnika universiteti rektori (1994—2001), prorektori (2001-yildan). M.ning ilmiy ishlari ekologik toza texnologi-yalarni ishlab chiqish, paxta sanoati chiqindilarini qayta ishlash hamda mahalliy xom ashyolardan foydalangan holda plastmassalarning yangi ni olishga bagʻishlagan. Uning rahbarligida tarkibida sellyuloza boʻlgan xom ashyolarning tuzilishi bilan ularning xossalari orasida oʻzaro bogʻliqlik borligi toʻgʻrisidagi nazariya; sorbitlar, ionitlar va fiziologik faol poli-merlar olish maqsadida sellyulozani koʻp funksional kislotalar bilan modifikatsiyalash usullari; tarkibida sellyuloza boʻlgan sanoat chiqindilaridan yuqori sifatli sellyuloza olish texnologiyasi ishlab chiqildi. Yangi oligomerlar va polimerlar olindi hamda ularning qoʻllanishi soqalari ani^landi. Ikkinchi chaqiriq Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi de-putati.

 
 Texnologiya xlopkovoy sellyulozi., T., 1996; YAMR— Spektroskopiya visokogo razresheniya polisaxaridov i ix proizvodnix (T. I.Usmonov bilan hamkorlikda),T., 1994; Ximiya i texnologiya polucheniya piridinovix osnovaniy (S. M. Turobjonov bilan hamkorlikda), T., 1998.

Turkum:Kimyogarlar
Turkum:Toshkent davlat texnika universiteti bitiruvchilari