Zhantas/Cleaned-Uzbek_Wikipedia huggingface dataset:
Chili iqtisodi

Chili - mamlakat iqtisodiyotining asosini mis (eksportni 40%) va oltin qazilmalari eksporti, selluloza – tayyorlash eksporti, mevalar eksporti, sabzavotlar, vino, bahq mahsulotlari eksporti va turizm tashkil etadi. YIMning 56% – xizmat koʻrsatish sektoriga, 38% – sanoatga va qurilishga, 6% – qishloq, oʻrmon xoʻjaliklari va baliqchilikka toʻgʻri keladi. Mamlakat mis mdasi va selitra zaxiralari boʻyicha dunyoda 1-oʻrin, 2-oʻrin – molibden, 3-oʻrin – oltingugurt egallagan. Mamlakatda mis mdasi (dunyodagi ishlab chiqarilishi 42%), oltin, natriy selitrasi, oltingugurt, molibden, litiy, volfram, kobalt, kumush, temir mdasi, tabiiy gaz va koʻmir olinadi. Mamlakatda ignabargli turli yogʻochlar tayyorlanadi. Chili neft va tabiiy gazni katta qismini Argentinadan oladi. Elektrquwatni 47% – Issiqlik elektr stansiya, 52% – GES beradi. Sanoatning asosiy tarmoqlari: kimyo, yogʻochsozlik, selluloza-qogʻoz, toʻqimachilik, rangli va qora metallurgiya, neftni qayta ishlash, mashinsozlik (avtomobillar yigʻish, elektr-texnika, kemasozlik, vagonlami yasash) va boshqalar hisoblanadi. Mamlakat iqtisodiyoti uchun vinochilik sanoati katta ahamiyatga ega. Bu yerda kaberke, sovinoon, merlo, karmener, pino-nuar, likyorlar va desert vinolari ishlab chiqariladi. Aholi uzum, mevalar, piyoz, bugʻdoy, makkajoʻxori, arpa, spaija, dukaklilar, qand lavlagi, sarimsoq yetishtiradi. Bundan tashqari yirik shoxli mollami, qoʻylami, choʻchqalami, lamalarni, parrandalami, losos bahgʻini koʻpaytiradilar. Baliq va dengiz mahsulotlari ovlanadi (dimyoda 3-oʻrin). Mahalliy hunarmandchilikka: jun, ponchalar tayyorlash, alpak va lamalar junidan mahsulotlar, sambrerolar, xashak shlapalar, hayvonlaming keramik shakllarini tayyorlash, yogʻoch mahsulotlari, yopingʻichlar, gilamlar, kumush bezaklar, lazuritdan buyumlar yasash. Asosiy eksport mahsulotlari: mis, mevalar, baliq mahsulotlari, losos, selluloza, kimyoviy mahsulotlar, vino, qoʻyjuni.
Qishloq xoʻjaligining asosiy tarmogʻi dehqonchilik. Bugʻdoy, arpa, makkajoʻxori, kartoshka, dukkakli don ekinlari ekiladi. Bogdorchilik (olma, sitrus mevalar, shaftoli) va tokchilik rivojlangan. Qand lavlagi, zigir, tamaki, zaytun yetishtiriladi. Chorvachilikda qoramol, qoʻy, echki, choʻchqa, yilqi boqiladi. Yirik shaharlar atrofida sut chorvachiligi rivojlangan. Dengizdan baliq va dengiz jonivorlari ovlanadi. Oʻrmonda yogʻoch tayyorlanadi.
+Vino eksporti boʻyicha 2011-yilning yetakchi mamlakatlari (mln. Iitr)Fransiya1552%Italiya1541%Ispaniya901%Chili488%Avstraliya379%AQSH303%
 

Turkum: Janubiy Amerika mamlakatlari
Roman Romanchuk

Roman Romanchuk (1986-yil 19-avgust, Ukraina SSR) – ukrainalik professional yarim himoyachi.

 Faoliyati 
Roman „Sokil“ Berejaniy va „Ros“ Bila Tserkva jamoalarida oʻynagan. Keyinchalik Boltiqboʻyi davlatlariga koʻchib oʻtdi va u yerda Latviyaning „Vindava“ (Ventspils) va Litvaning „Zalgiris“ klublarida oʻynagan. 2009-yilning yozida u Ternopildan „Niva“ ga koʻchib oʻtdi, ammo tezda „Jalgiris“ jamoasiga qaytdi.

2011-yil boshida u Oʻzbekistonning „Buxoro“ jamoasida yarim himoyachiga aylandi va Oʻzbekiston Superligasida chempionatda 26 ta oʻyin oʻtkazdi.

2012-yil yozidan to oxirigacha Alchevskning „Stal“ jamoasida oʻynagan .

 

 

 
Turkum:1986-yilda tugʻilganlar
Turkum:19-avgustda tugʻilganlar
Turkum:Yashayotgan insonlar
Turkum:Ukrainalik erkak futbolchilar
Turkum:Buxoro klubi futbolchilari
Turkum:Oʻzbekistondagi chet ellik erkak futbolchilar
Matvey Guyganov

Matvey Aleksandrovich Guyganov (1994-yil 28-iyul, Sevastopol) – ukrainalik va rossiyalik futbolchi, „Sevastopol“ klubi himoyachisi.

 Faoliyati 
2017-yilda Guyganov Armanistonning „Urartu“ klubi bilan shartnoma imzoladi.

2018 yilda u Qrimdagi Sevastopol (Rossiya) bilan shartnoma imzoladi.

2019-yilda u Litvaning „Palanga“ klubi bilan shartnoma imzoladi.

2020-yilda Guyganov Moldovaning „Speranta“ klubi bilan shartnoma imzoladi.

 

 

 

Turkum:1994-yilda tugʻilganlar
Turkum:Yashayotgan insonlar
Turkum:Erkak futbol himoyachilari
Turkum:Ukrainalik erkak futbolchilar
Turkum:Rossiyalik erkak futbolchilar
Turkum:Dinamo Samarqand futbolchilari
Turkum:Oʻzbekistondagi chet ellik erkak futbolchilar
Turkum:Alifbo boʻyicha sportchilar
Oleksandr Pozdeyev

Oleksandr Pozdeyev (1986-yil 14-iyun, Ukraina SSR) – isteʼfodagi professional ukrainalik yarim himoyachi. Soʻnggi jamoasi Kolos Kovalivka klubi tarkibida oʻynagan.

 Futbolchilik faoliyati 
Pozdeyev Kiyev shahar futbol akademiyasining Arsenal va ATEK hamkorligidagi makatbning tarbiyalanuvchisi hisoblanadi. 2010-yilda Oʻzbekiston Superligasida „AGMK“ jamoasida oʻynagan. 2010—2012 yillarda qisqa vaqt ichida u „Veres Rivne“ jamoasi tarkibida oʻynadi. Pozdeyev 2012-yilda „Kolos Kovalivka“ ga qoʻshilganidan soʻng, Ukraina Birinchi Ligasining 2016—2017-yilgi mavsumida u 10 ta gol urdi. Bu uning faoliyatidagi eng muvaffaqiyatli mavsum edi. 2019-yilgi mavsumda futbolchilik faoliyatini yakunladi.

 Yutuqlar 

 Ukraina Ikkinchi ligasi gʻolibi : 2015/16
 Ukraina ikkinchi ligasining bronza medali sovrindori : 2006/07 („A“ guruhi)
 Ukraina birinchi ligasining kumush medal sovrindori : 2018/19

 

 

 Oleksandr Pozdeyev at UAF and archived FFU page (in Ukrainian)
 
 

Turkum:1986-yilda tugʻilganlar
Turkum:14-iyunda tugʻilganlar
Turkum:Yashayotgan insonlar
Turkum:Ukrainalik erkak futbolchilar
Turkum:Oʻzbekistondagi chet ellik erkak futbolchilar
Turkum:AGMK futbolchilari
Heinävesi cherkovi

thumb| Heinävesi cherkovi minorasi
thumb| Qurbongoh
Heinävesi cherkovi Finlyandiyaning Heinävesi shahridagi Evangelist lyuteran yogʻoch cherkovidir. U 1890-1891 yillarda qurilgan va dizayni Jozef Stenbek tomonidan ishlab chiqilgan. Cherkov Stenbek tomonidan ishlab chiqilgan boshqa koʻplab cherkovlar singari Gothic Revival uslubida qurilgan.

Cherkovning uzunligi 40 metr, kengligi 30 metr va balandligi 45 metr. Cherkov 2000 oʻringa ega va shuning uchun Finlyandiyadagi ikkinchi eng katta yogʻoch cherkovdir. Qoʻngʻiroq minorasida ikkita qoʻngʻiroq bor, 1765-yilda kichikroq va 1906-yilda kattaroq qoʻngʻiroq oʻrnatilgan. Qurbongohning rasmini 1893-yilda Yoxan Kortman chizgan.

Organ dastlab 1906-yilda Jens Zachariassen tomonidan yaratilgan (25 toʻxtash). 1981-yilda Kangasaladagi organ korxonasi (Kangasalan urkutehdas) asl 20 ta toʻxtash joyi bor organdan foydalangan holda yangi organni (33 ta toʻxtash) yaratdi.

Heinävesidagi birinchi cherkov 1748-yilda qurilgan kichik ibodatxona edi. Ikkinchi cherkov katta yogʻoch „maʼbad“ cherkovi edi. U 1840-yilda qurilgan va Karl Lyudvig Engel tomonidan ishlab chiqilgan. 1887-yilda cherkov yonib ketdi.

Cherkov hovlisida mahalliy tarix muzeyi, Pitäjantupa tikuvchilik markazi va eski qabriston ham joylashgan. Madaniy jihatdan, cherkovning katta tepaligi tarixiy ahamiyatga ega. Kermajarvi ko'li tepalikdan 90 metr pastda joylashgan.

 

 Tashqi 

 Heinävesi cherkovidagi muzey xonasi 
Turkum:Shimoliy Kareliya munitsipalitetlari
Shalkar

Shalkar  – 1928-yilda Qozogʻistonning Oqtoʻba viloyatida tashkil etilgan shahar. 2009-yilgi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlarida shaharda 26,574 kishi istiqomat qilishi qayd etilgan.

 

Turkum:Alifbo boʻyicha aholi punktlari
Turkum:Oqtoʻba viloyati aholi punktlari
Dmitriy Bashlay

link=Fayl:Soccerball_mark.svg|alt=Futbol|20x20px|FutbolDmitriy BashlayToʻliq ismDmitriy Aleksandrovich BashlayTugʻilgan vaqti25-aprel 1990(1990-04-25) (33 yosh)Kiyev, Ukraina SSR, SSSR90minut.pl (polsk.) – 2003.Fuqaroligilink=Fayl:Flag_of_Ukraine.svg|alt=Flag Ukraini|border|20x20px|Ukraina bayrogʻi UkrainaBoʻyi190 smPozitsiyasiHimoyachiJamoasi haqida maʼlumotKlublink=Fayl:Flag_of_Poland.svg|alt=Flag Polshi|border|20x20px|Polsha bayrogʻi RadunyaRaqami2Yoshlik klubi2003—2005link=Fayl:Flag_of_Ukraine.svg|alt=Flag Ukraini|border|20x20px|Ukraina bayrogʻi Lokomotiv (Kiyev)2005—2006link=Fayl:Flag_of_Ukraine.svg|alt=Flag Ukraini|border|20x20px|Ukraina bayrogʻi Smena-Obolon2007link=Fayl:Flag_of_Ukraine.svg|alt=Flag Ukraini|border|20x20px|Ukraina bayrogʻi Dinamo (Kiyev)Klub faoliyati2007—2014link=Fayl:Flag_of_Ukraine.svg|alt=Flag Ukraini|border|20x20px|Ukraina bayrogʻi Meftyanik-Ukrnafta125 (8)2014—2015link=Fayl:Flag_of_Kazakhstan.svg|alt=Flag Kazaxstana|border|20x20px|Qozogʻiston bayrogʻi Taraz39 (0)2016link=Fayl:Flag_of_Ukraine.svg|alt=Flag Ukraini|border|20x20px|Ukraina bayrogʻi Olimpik (Donesk)0 (0)2016link=Fayl:Flag_of_Ukraine.svg|alt=Flag Ukraini|border|20x20px|Ukraina bayrogʻi Obolon-Brovar10 (1)2017link=Fayl:Flag_of_Belarus.svg|alt=Flag Belorussii|border|20x20px|Belarusiya bayrogʻi Dnepr (Mogilyov)22 (1)2018link=Fayl:Flag_of_Uzbekistan.svg|alt=Flag Uzbekistana|border|20x20px|Oʻzbekiston bayrogʻi Mashʼal0 (0)2018link=Fayl:Flag_of_Ukraine.svg|alt=Flag Ukraini|border|20x20px|Ukraina bayrogʻi Poltava11 (2)2018link=Fayl:Flag_of_Ukraine.svg|alt=Flag Ukraini|border|20x20px|Ukraina bayrogʻi Dnepr-18 (1)2019link=Fayl:Flag_of_Ukraine.svg|alt=Flag Ukraini|border|20x20px|Ukraina bayrogʻi Arsenal (Kiyev)12 (0)2019—2021link=Fayl:Flag_of_Poland.svg|alt=Flag Polshi|border|20x20px|Polsha bayrogʻi Podbezkidze38 (2)2021—n. v.link=Fayl:Flag_of_Poland.svg|alt=Flag Polshi|border|20x20px|Polsha bayrogʻi Radunya43 (2)
Dmitriy Aleksandrovich Bashlay (Kiyev) – ukrainalik futbolchi, himoyachi pozitsiyasida oʻynaydi. Futbolchi Andrey Bashlayning ukasi.

 Biografiya 
Kiyev futboli tarbiyalanuvchisi. Yoshlik davrida Ukraina yoshlar chempionatida (DUFL) „Lokomotiv“, „Smena- Obolon“ va „Dinamo“ akademiyalarida taʼlim olgan. Dmitriy professional faoliyatini 2007-yilda Ukraina chempionatining birinchi ligasida oʻynagan „Neftyanik-Ukrneft“ futbol klubida boshlagan. 2014-yil 20-iyunda u Qozogʻistonning „Taraz“ klubi bilan shartnoma imzoladi. Dmitriyni jamoaga „Axtyrka“ klubining sobiq murabbiyi Yevgeniy Yarovenko taklif qildi. 2016-yilning yanvarida Yarovenko qozoq klubi bosh murabbiyligidan boʻshatilganidan soʻng ukrainaliklar Denis Vasilyev, Aleksandr Yarovenko va Dmitriy Bashlay ham jamoani tark etishdi.

2016-yilning fevral oyida Bashlay Donetskning Olimpik klubi bilan shartnoma imzoladi. 2018-yilgi mavsumda Muborakning „Mashʼal“ jamoasida oʻynagan.

 

Turkum:1990-yilda tugʻilganlar
Turkum:25-aprelda tugʻilganlar
Turkum:Yashayotgan insonlar
Turkum:Ukrainalik erkak futbolchilar
Turkum:Mashʼal klubi futbolchilari
Turkum:Oʻzbekistondagi muhojir erkak futbolchilar
Heinävesi

Heinävesi (Fin tilida: ˈhei̯næˌʋesi) Finlyandiyadagi munisipalitetdir. Shimoliy Kareliya mintaqasida joylashgan. Munitsipalitet 3,086 aholiga ega (28-fevral 2023-yil) va 1319,58 kvadrat kilometr (509,49 kv milya) maydonni egallaydi, shundan 288,71 km2 (111,47 kv mi) suvdir. Aholi zichligi – 1 kvadrat kilometrga 3 odam (7,8 / kv mi). Qoʻshni shaharlar – Savonlinna, Varkaus, Leppävirta, Tuusniemi, Outokumpu va Liperi. Joensuu shahri Heinävesi shimoli-sharqida uzoqlikda joylashgan. Munitsipalitet bir tilda fin tilida suhbatlashadi.

2021-yilda Xeynavesi oʻz mintaqasini Janubiy Savoniyadan Shimoliy Kareliyaga qayta tayinladi.

Finlyandiyada yagona pravoslav xristian monastirlari bor, Yangi Valamo monastiri va Lintula Muqaddas Uch Birlik monastiri Heinävesi shahrida joylashgan.

 Taniqli odamlar 

 Tuomas Gerdt, Mannerxaym xochining soʻnggi ritsaridir
 Onni Happonen, siyosatchi va qotillik qurboni
 Kuikka-Koponen (haqiqiy ismi Abel Koponen), illyuzionist va sehrgar

 

Turkum:Koordinatalar Vikimaʼlumotlarda
Turkum:Shimoliy Kareliya munitsipalitetlari
Anton Baxurinskiy

Anton Petrovich Baxurinskiy (1986-yil 4-noyabr, Poltava, Ukraina SSR, SSSR) – ukrainalik va rus nafaqadagi futbolchisi.

 Klub faoliyati 
U Poltavadagi „Fortuna“ maktabi va Dnepropetrovsk Uzoq Sharq jismoniy tarbiya universiteti talabasi. 2004-yilda u „Tavriya“ jamoasi tarkibiga kiritilgan, biroq tarkibdagi yuqori raqobat sababli hech qanday oʻyin oʻtkazmagan. U professional futboldagi debyutini Ikkinchi ligada oʻynagan Gialos klubida oʻtkazdi. Keyinchalik „IgroService“ klubida oʻynadi. 2008-yilda u Rossiyaning „Magnit“ havaskorlar klubida oʻynagan, keyinchalik esa Korosten shahrining „Korosten“ jamoasida oʻynagan. 2010-yilda Anton, Bastionda jamoasida oʻynadi. 2011-yilning yozida u Oʻzbekistonning „Qizilqum“ jamoasiga oʻtib, Oʻzbekiston Superligasida 9 ta oʻyin oʻtkazib, 1 ta gol urganBaxurinskiy Anton na pfl.uz. Mavsum yakunlangach, „Qizilqum“ni tark etdi. 2012-yilda u Ukrainaga qaytib, „UkrAgroKom“ da oʻynadi, olti oy oʻtgach, u Jemchujina Yaltaga koʻchib oʻtdi. 2013-yildan 2017-yilgacha turli havaskor klublarda oʻynagan.

 Shaxsiy hayot 
Otasi Pyotr Baxurinskiy va ukasi Yevgeniy ham professional futbolchilik faoliyatini olib borgan.

 

 

 

Turkum:1986-yilda tugʻilganlar
Turkum:4-noyabrda tugʻilganlar
Turkum:Yashayotgan insonlar
Turkum:Rossiyalik erkak futbolchilar
Turkum:Ukrainalik erkak futbolchilar
Turkum:Qizilqum klubi futbolchilari
Turkum:Oʻzbekistondagi muhojir erkak futbolchilar
Mobil karnaval muzeyi

Mobil karnaval muzeyi — Alabama shtatining Mobile shahridagi 300 yildan ortiq Karnaval va Mardi Gras xronikasini aks ettiruvchi tarix muzeyi. Muzey Mobile shahar markazidagi Hukumat koʻchasidagi tarixiy Bernshteyn-Bush saroyida joylashgan.

Muzeyda mahalliy bayramning dastlabki kunlaridan boshlab zamonaviy anʼanaga aylangani haqida hikoya qiluvchi koʻrgazmalar mavjud. Bu muzey Qirolicha galereyasida karnaval malikalari kiygan liboslar, poyezdlar va zargarlik buyumlari mavjud. Shuningdek, koʻrgazmada 1920-yillardagi qandil malikasining liboslari, shuningdek, taniqli parading jamiyatlarining bir nechta hazil-mutoyibalarining liboslari namoyish etiladi. Bu muzey inson uchun tarixiy atmosfera shuningdek Toʻplamlar, original Mardi Gras sanʼati va turli hudud rassomlarining plakatlari, dublonlar, stol dizaynlari va toʻp taklifnomalarini oʻz ichiga oladi. Saroyning sobiq vagon uyi interaktiv eksponatlarni oʻz ichiga oladi, jumladan, tashrif buyuruvchilarga Karnaval suzuvchisidan dublonlar otish va "minish" imkonini beruvchi eksponatlar.

 Qoʻshimcha maʼlumotlar 

 Mobilda Mardi Gras
 Mistik jamiyat

 

Turkum:Muzeylar
Turkum:AQSh
Joensuu aeroporti

Joensuu aeroporti Finlyandiyaning Liperi shahridagi aeroport,Joensuu shahar markazidan taxminan shimoli-gʻarbda joylashgan.

 Tarixi 
Aeroport 1937-yilda tashkil etilgan.

 Aviakompaniyalar va yoʻnalishlar 
Quyidagi aviakompaniyalar Joensuu aeroportidan muntazam va charter reyslarini amalga oshiradi.Finnair har kuni Joensuudan Xelsinkiga 2 ta reysni amalga oshiradi, birinchisi ertalab va ikkinchisi tushdan keyin.

 Statistika 

+Joensuu aeroporti uchun yillik yoʻlovchilar statistikasi Yil Mahalliy Xalqaro Jami Oʻzgartirish 2004 yil 157 022 6,813 163 835 +3,2% 2005 yil 144 917 8972 153 889 −6,1% 2006 yil 139 299 7340 146 639 −4,7% 2007 yil 132 436 10 836 143 272 −2,3% 2008 yil 124 835 9439 134,274 −6,3% 2009 yil 113 895 8846 122 741 −8,6% 2010 yil 108 618 10,143 118 761 −3,2%2011 yil 108 704 8410 117,114 −1,4% 2012 yil 130 006 16,191 146,197 +28,4% 2013 yil 118 084 13207 131 291 −10,2% 2014 yil 125 082 13,137 138,219 +5,3% 2015 yil 121 281 12 445 133 726 −3,3% 2016 yil 112 454 10 089 122 543 −8,4% 2017 yil 110 666 9048 119 714 −2,3% 2018 111,144 10 410 121 554 +1,5% 2019 112 564 14 049 126 613 +4,2% 2020 21 038 916 21 954 −82,7% 2021 yil 8923 167 9090 −58,6% 2022 15 685 3070 18 755 +106,3%

 Ob-havo stantsiyasi 
Aeroportda Finlyandiya meteorologiya institutining ob-havo stantsiyasi mavjud. Finlyandiyada qayd etilgan eng yuqori tabiiy harorat ni tashkil etadi, u 2010-yil 29-iyulda aeroportda oʻlchangan.

 Yer usti transporti 

 Avtobus 
Joensuu viloyati jamoat transporti tomonidan boshqariladigan 6-yoʻnalishdagi qatnov aeroport va shahar markazidagi parvozlar jadvaliga muvofiq tashkillashtiriladi.

 Shuningdek yana 

 Shimoliy mamlakatlardagi eng yirik aeroportlar ro'yxati
 Joensuu temir yo'l stantsiyasi

 

Turkum:Koordinatalar Vikimaʼlumotlarda
Turkum:Finlandiya aeroportlari
Litva iqtisodiyoti

Litva iqtisodi - Litva iqtisodi jihatidan oʻrta rivojlangan mamlakat. Ignalina AES kerakli elektr quwatini 78% ishlab chiqaradi (u yopilish arafasida turibdi). Mamlakatda granit, ohaktosh, qahrabo qazib olinadi. Neftni qayta ishlash zavodi faoliyat yuritmoqda. Litvada mashinasozlik (kemasozlik, elektron sanoat), metallsozlik, yogʻochsozlik, mebel ishlab chiqarish, toʻqimachilik va tikuvchilik sanoatlari, shuningdek, goʻsht-sut chorvachiligi, choʻchqachilik, parrandachilik va baliqchilik yaxshi rivojlangan. Boshoqli oʻsimliklar va yem-xashak ekinlari, kartoshka, sabzavotlar, qand lavlagi va kanop oʻstiriladi. Mahalliy hunarmandchilik mahsulotlariga qahrabodan yasalgan bezaklar, chinni va yogʻoch oʻyinchoqlar kiradi. Asosiy eksport mahsulotlari: qurilish mollari, gazlama, kiyim-kechak, mashinasozlik mahsulotlari va yogʻoch- taxtalar. 

 Litva tabiati 
Boltiq dengizi qirgʻogʻida dengiz boʻyi tekisligi va Kursh tili joylashgan. Mamlakatning gʻarbiy qismini Jamayte qirlari, sharqiy qismini esa Aukshtays qirlari egallagan. Tepaliklar orasida 0 ‘rta Litva pasttekisligi joylashgan. Mamlakat hududida koʻplab daryo va kichik koʻllar bor. Hududning 6 foizini 40 mingdan ziyod torf botqogʻi egallagan. Iqlimi moʻtadil dengiz iqlimidan (gʻarbda) moʻtadil kontinental iqlimga (sharqda) oʻzgaradi. Hududning 31 foizini aralash oʻrmonlar egallagan. Litvada mashhur Kursh tili milliy bogʻi joylashgan (qumtepalar, qaragʻayzorlar, plajlar). 
 Til va alifbo 
Bugungi kungacha faqat ikkita Baltika tillari omon qoldi va Litva – ulardan biri (Latviya boshqasi). Ular baʼzi jihatlarda oʻxshash boʻlishiga qaramay, ular oʻzaro tushunarli emas. Litva aholisining koʻpchiligi rus tilida gaplashadi, ammo mehmonlar buni istisno qilmasdan ishlatishdan qochishadi – litvilar oʻzlarining tillarini sinchkovlik bilan eshitadilar. Litvinaliklar ham oʻzlarining ingliz tilini oʻrganishlariga qarshi emaslar. Nemis va polyak baʼzi joylarda yordam berishi mumkin. Litva tili Lotin alifbosini baʼzi qoʻshimcha harflar va oʻzgartirishlar bilan ishlatadi.
 Din 
Litvaning koʻpchilik dini aholining 79% katolik katolik hisoblanadi. Boshqa millat vakillari oʻz dinlarini Sharqiy Ortodokslik va islom dinlari bilan ruslar singari olib kelishdi.
+Geografik maʼlumotlarPoytaxtiVilnusMaydoni65,3 ming km2Aholisi3,4 mln. kishi (2007)Rasmiy tililitva tiliAholisining diniy tarkibikatoliklar – 80%, luteranlar – 10%, pravoslavlar – 5%Davlat tuzumirespublikaPul birligilit)
 

Turkum:Yevropa
Turkum:Litva
Denis Yershov

Denis Sergeyevich Yershov (1983-yil 25-mart, Odessa, SSSR) – ukrainalik sobiq futbolchi, darvozabon ampulasida oʻynagan.
 Biografiya 
Odessada futbol maktabi tarbiyalanuvchisi. BOʻSM musoboqalarida mahalliy Chernomorets jamoasida oʻynagan. 2000-yilda Denis Chernomorets-2 jamoasida faoliyatini boshladi. Denis ikkinchi ligada jamoa bilan bor yoʻgʻi 3 ta oʻyin oʻtkazgan va „Zaporojye Metallurg-2“ klubiga qarshi oʻyinda (6:1) 6 ta gol oʻtkazib yuborgan. 2002-yilda u Odessaning „Lasunya“ havaskor klubida oʻynadi. 2003-yil qishda Vadim Alpatov bilan birga birinchi ligaga „Nikolaev“ klubiga oʻtdi. 2003-yil may oyida u Nikolaev shahrining jamoasida, keyinchalik esa Yujnoukrainsk shahridagi farm klubi „Olympia FC AES“ tarkibida oʻynadi.

2004-yilning bahorida u Atakining „Nistru“ klubi bilan shartnoma imzoladi. Jamoa bilan birgalikda u Moldaviya chempionatining kumush va bronza medali sovrindori, Moldaviya kubogi gʻolibi va finalchisi boʻldi. 2007-yilning yozida u UEFA kubogi saralash bosqichida Vengriyaning „Honved“ jamoasiga qarshi magʻlubiyatga uchragan.

2008-yil yozida u Mariupol „Illichivets“ jamoasiga koʻchib oʻtdi. Jamoada oʻz oʻrnini boshqa darvozabonlar Andrey Glushchenko va Igor Shuxovtsevga boʻshatib berdi, klubda tajribali Andrey Tovt ham bor edi. Yershov asosan yoshlar chempionatida oʻynagan. Yoshlar chempionatida 22 ta oʻyin oʻtkazib, 25 ta gol oʻtkazib yuborgan. 2009-yil iyul oyida Illichivets Yershov bilan shartnomani bekor qildi va Denis erkin agent maqomini oldi. Ammo tez orada Denis Ivano-Frankivskning „Prikarpattya“ jamoasi bilan shartnoma imzoladi.

2010-yilning fevral oyida Oʻzbekistonning "Olmaliq" klubi bilan bir yillik shartnoma imzoladi.

 Yutuqlar 

 Moldaviya chempionatining kumush medali sovrindori (2): 2003/04, 2004/05
 Moldaviya chempionatining bronza medali sovrindori (2): 2006/07, 2007/08
 Moldaviya kubogi gʻolibi (1): 2004/05
 Moldaviya kubogi finalchisi (3): 2005/06, 2006/07, 2007/08

 

 

 Denis Yershov Transfermarkt saytida
 
 
 Denis Yershov Start.uaf.ua saytida

Turkum:25-martda tugʻilganlar
Turkum:1983-yilda tugʻilganlar
Turkum:Yashayotgan insonlar
Turkum:Ukrainalik erkak futbolchilar
Turkum:Erkak futbol darvozabonlari
Turkum:AGMK futbolchilari
Turkum:FC Chornomorets-2 Odesa futbolchilari
Turkum:FC Energiya Yujnoukrainsk futbolchilari
Turkum:FC Nistru Otaci futbolchilari
Turkum:FC Prykarpattia Ivano-Frankivsk (2004) futbolchilari
Turkum:FC Palmira Odesa futbolchilari
Turkum:MFC Mykolaiv futbolchilari
Turkum:Oʻzbekiston Superligasi futbolchilari
Turkum:Ukrainalik muhojir erkak futbolchilar
Turkum:Oʻzbekistondagi muhojir erkak futbolchilar
Turkum:Moldovadagi muhojir erkak futbolchilar
Kommutatsiya qurilmasi

thumb|300x300px| Bir nechta kommutatsiya moslamalarini oʻz ichiga olgan elektr zanjiri.
Kommutatsiya qurilmasi – bir yoki bir nechta elektr zanjirlaridagi tokni yoqish yoki oʻchirish uchun moʻljallangan qurilma.

 

Turkum:Elektr energiyasini taqsimlash
Turkum:Komutatsiya qurilmasi
Turkum:Elektrotexnika
Elektr yoqilgʻisi

Elektr yoqilgʻisi (Electrofuel, e-fuel) — sintetik yoqilg‘i dan biri, qayta tiklanadigan energiya dan elektr energiyasi yordamida ishlab chiqariladigan uglerod-neytral o‘rnini bosuvchi yoqilg‘i ning yangi sinfi. Ular aviatsiya bioyoqilg‘isiga muqobil hisoblanadi. Asosan butanol, biodizel va vodorod yoqilg‘isidan iborat bo‘lsa-da, spirtlar hamda metan va butan kabi uglerod tarkibli gazlarni ham o‘z ichiga oladi.

 
 

 

 

Turkum:Elektr stansiyalar texnologiyalari
Turkum:Elektr yoqilg'isi
Sulaymon Esqarayev

Sulaymon Esqarayev ( 1897-yil, Qiziloʻrda viloyati, Qarmakshi tumani – 1938-yil 25-aprel, Olmaota) – sovet davlat arbobi hisoblanadi.

 Biografiyasi 
Sulaymon Esqarayev dastlab 6 oylik chorvachilikka asoslangan oʻquv yurtni tamomlagan. Sovet partiya maktabi aʼzosi hisoblanadi (Toshkent 1919-yil).

V. Molotov nomidagi SSSR Butunittifoq rejalashtirish akademiyasining energetika fakultetini tamomlagan (1930—1933)

1910—1918-yillarda faoliyat olib borgan. Belovskdagi (hozirgi Qiziloʻrda) temir yoʻl va gʻisht zavodida ishlagan bir muddat ishlagan. Fuqarolar urushi qatnashchisi hisoblanadi.

1918—1919-yillarda – Perovskiy Qizil Gvardiya partizan otryadining jangchisi.

1924-yil 22-oktabrda Turkiston Kompartiyasi Markaziy Komiteti Ijroiya byurosining qarori bilan byuro aʼzosi etib tasdiqlangan.

1919—1920-yillarda Toshkentda sovet-partiya maktabida oʻqigan. 1920—1925-yillarda – qoʻmita instruktori, Qozogʻiston Respublikasi (b)P Sirdaryo viloyati boshqarmasi boshligʻi, Toshkent viloyati Favqulodda vaziyatlar komissiyasi boshligʻining oʻrinbosari vazifalarini bajargan. Keyinchalik Qizil-Oʻrda shahar kengashi ijroiya qoʻmitasi raisi qilib tayinlangan.

Haoliyati davomida Turkiston RKP(b) MK nazorat komissiyasi raisining oʻrinbosari, Xalq deputatlari Sirdaryo viloyat kengashi ijroiya qoʻmitasi raisi, 1925—1928-yillarda – Qozogʻiston Avtonom Sovet Sotsialistik Respublikasi Ichki ishlar xalq komissari lavozimida ishlagan.

1927-yil 22-sentyabrda KPSS (b) Kazkraikom byurosi KSSR Markaziy maʼmuriy boshqarmasi boshligʻi va Kazkraikom huzuridagi intizom sudi aʼzosi etib tasdiqlangan.

Qozogʻiston viloyat qoʻmitasi byurosining 1928-yildagi qarori bilan sud Esqarayevning iltimosini qanoatlantirgan va Orenburgdagi kichik politsiya qoʻmondonligi viloyat maktabi boshligʻi lavozimiga tasdiqlab, Markaziy boshqaruv boshligʻi lavozimidan ozod qilgan.

1928-yilda Orenburgdagi viloyat politsiya maktabining boshligʻi lavozimiga tayinlangan. 1930—1933-yillarda Moskvadagi Butunittifoq rejalashtirish akademiyasida tahsil olgan. 1933—1936 yillarda – Qaragʻanda viloyati mehnatkash xalq deputatlari kengashi ijroiya qoʻmitasining raisi vazifasini topshirgan. 1936—1937-yillarda – Qozogʻiston SSR Adliya xalq komissari etib tayinlangan.

1937-yil 3-iyulda hibsga olingan Risqulov unga qarshi „antisovet panturkistik tashkilotning faol ishtirokchisi“ sifatida koʻrsatma bergan.1937-yil 31-iyulda ham xuddi shunday koʻrsatma Xoʻjanov tomonidan qayta berilgan. 
1937-yil 30-avgustda NKVD tomonidan qamoqqa olish chorasi qo'llangan va SSSR Qurolli Kuchlari Oliy Bosh Qoʻmondoning 1938-yil 25-fevraldagi qarori bo'yicha Olma-Ota shahrida otib oʻldirilgan. Xotini Mariya, NKVD tomonidan hibsga olingan"Qazaqstan": Ұlttiq ensklopediya / Bas redaktor Ә. Nisanbaev – Almati „Qazaq ensiklopediyasi“ Bas redaksiyasi, 1998 ISBN 5-89800-123-9, III tom.

 

Turkum:Sirdaryo viloyat ijroiya qoʻmitasi raislari
Turkum:Sovet Ittifoqi Kommunistik Partiyasi aʼzolari
Turkum:Olmaotada vafot etganlar
Turkum:1938-yilda vafot etganlar
Turkum:25-aprelda vafot etganlar
Turkum:1897-yilda tugʻilganlar
Marokashdagi zilzilalar ro'yxati

Bu epiksentrlari Marokashda boʻlgan yoki mamlakatda sezilarli ta'sir ko'rsata olgan muhim zilzilalar ro'yxati.

 Marokashdagi seysmiklar 
Shimoliy Marokash Afrika plitasi va Yevrosiyo plitasi, Azor orollari-Gibraltar oʻzgarishi yorigʻi oʻrtasidagi chegaraga yaqin joylashgan. Bu o'ng qirrali siljish hududi o'zining sharqiy uchida katta yoriqlar paydo bo'lishi bilan transpressga oid bo'ladi . Gibraltar bo'g'ozidan sharqda, Alboran dengizida chegara to'qnashuv turiga aylanadi. Marokashdagi seysmiklikning aksariyati ushbu plastinka chegarasidagi harakatlar bilan bog'liq bo'lib, eng katta seysmik xavf mamlakat shimolida chegaraga yaqin joylaridada joylashgan.Asosan barcha sezilarli zil-zilalar yuqoridagi sabablardan hosil boladi. 

 Zilzilalar 
Zilzilalar ro'yxati
Sana Mintaqa MMI Mag. Oʻlimlar Jarohatlar Eslatma Ref 2023-09-08 Marokash-Safi IX 6,8 M w 2901+ 5530 Haddan tashqari zarar 2019-11-17 Dra-Tafilalet VI 5,2 M w Mideltda turli uylar shikastlangan 2016-01-25 Al Xuseyma V 6,3 M w 1 15 O'rtacha zarar 2007-02-12 Portugaliya, Marokash 6,0 M w Kichik zarar 2004-02-24 Al Xuseyma IX 6,3 M w 628–631 926 Jiddiy zarar 1969-02-28 Portugaliya, Marokash VII 7,8 M w 13 80 O'rtacha zarar 1960-02-29 Agadir X 5,8 M w 12 000–15 000 12 000 Haddan tashqari zarar 1909-01-29 Tetuan 100 1761-03-31 Portugaliya, Marokash, Ispaniya VII-IX 8,5 M Aniq emas Aniq emas Tsunami 1755-11-27 Meknes IX M 15 000 Jiddiy zarar 1755-11-01 Portugaliya, Marokash, Ispaniya VII-VIII 7,7–9,0 Mw Minglab Katta zarar / tsunami 1624-05-11 Fos IX Yuzlab Haddan tashqari zarar 1522-09-22 Fez VIII–IX Yuzlab Jiddiy zarar 

Turkum:Zilzilalar
Turkum:Marokash
Kseniya Nechitaylo

Kseniya Vasilyevna Nechitaylo (1942-yil 17-noyabr, Samarqand, Oʻzbekiston SSR, SSSR – 2019-yil 9-may, Rossiya) – rus rassomi, Rossiya Badiiy akademiyasining muxbir aʼzosi (2007).

 Hayoti 
Kseniya Nechitaylo 1942-yil 17-noyabrda Oʻzbekiston SSRning Samarqand shahrida rassomlar tugʻilgan.

1961-yilda u Moskvadagi V.I.Surikov nomidagi oʻrta rassomlik maktabini tamomlagan.

1967-yilda V.I.Surikov nomidagi Moskva davlat rassomchilik institutini imtiyozli diplom bilan tamomlagan (oʻqituvchilari A.M.Gritsay, D.D.Jilinskiy, S. N. Shilnikov).

1969-yildan SSSR va Rossiya Rassomlar uyushmasi aʼzosi. 1978-yilda rassomlarning ijodiy guruhi tarkibida Bolgariyaga borgan.

2000-yildan Rossiya Dizaynerlar uyushmasi aʼzosi.

2005-yildan Moskva rassomlar uyushmasi Xalqaro badiiy jamgʻarmasi aʼzosi.

2007-yilda u Rossiya Badiiy akademiyasining Rassomlik boʻlimidan muxbir aʼzosi etib saylangan.

Asarlari Tretyakov galereyasida ("Moʻynali kiyimda avtoportret", 2005), Rossiya Davlat muzeyida ("Qizil rangdagi avtoportret", 1988), Vologda sanʼat galereyasida, Orenburg tasviriy sanʼat muzeyida, Krasnoyarsk sanʼat muzeyida, Perm davlat sanʼat galereyasi, Novokuznetsk sanʼat muzeyi va Germaniya, Gollandiya, AQSh va Fransiyadagi shaxsiy kolleksiyalarda saqlanadi. 

Kseniya Vasilyevna Nechitaylo 2019-yil 9-mayda vafot etdi.

 Oilasi 
Otasi sovet rassomi V.K.Nechitaylo (1915-1980). Onasi sovet va rus rassomi M.V.Savchenkova (1917-2017).

 Ijodiy faoliyati 
Rassomlar haqidagi bir qator ocherklar muallifi. Jumladan, V.E.Popkov haqida „Dashtlar“ („Moskva rassomi“ 2005 yil, „Yosh rassom 2007-yil, 1-son“). Otasi rassom V.K.Nechitaylo haqidagi xotiralar („Yosh rassom“ 2006 yil, №. 11), „Rasm haqida“ („Yosh rassom“, 2007).

 

Tashqi 
 
 

Turkum:2019-yilda vafot etganlar
Turkum:9-mayda vafot etganlar
Turkum:Samarqandda tugʻilganlar
Turkum:1942-yilda tugʻilganlar
Turkum:17-noyabrda tugʻilganlar
Anastasiya Yermakova

Anastasiya Yevgeniyevna Yermakova ( 2000-yil 25-iyunda Yangierda tugʻilgan) — tayanib sakrash boʻyicha professional sportchi. Xalqaro maydonda qozogʻiston sharafini himoya qiladigan yengil atletikachi. 2018-yilgi yopiq inshootlardagi Osiyo chempioni. Qozog‘istonning uch karra chempioni (2017, 2021, 2022). Yopiq oʻyinlarda toʻrt karra Qozogʻiston chempioni (2018, 2021, 2022, 2023).

 Biografiyasi 
2000-yil 25-iyunda O‘zbekiston Respublikasi, Sirdaryo viloyati, Yangier shahrida tug‘ilgan. Bolaligida oilasi bilan Qozogʻistonga koʻchib oʻtgan.

Anastasiya Viktor Nikolayevich Gorbunov rahbarligida iqtidorli bolalar uchun ixtisoslashtirilgan maktab-internatida yengil atletika boʻyicha mashq qilgan.

Al-Farobiy nomidagi Qozoq Milliy universiteti tibbiyot fakultetining “Jismoniy tarbiya va sport” ixtisosligi boʻyicha tahsil olib kelmoqda.

2017-yilda u Qozogʻistonning eng yosh chempioni unvonini qoʻlga kiritgan.

2022-yilda Gusman Kosanov memorialida boʻlib oʻtga musobaqalarda Qozogʻiston rekordini takrorlagan - 4,20 m.

 Asosiy natijalari 

 Xalqaro 
Yil Musobaqalar Manzil Joy Natija 2017 yil Yoshlar oʻrtasidagi Osiyo chempionati Bangkok, Tailand 4 3,70 m 2018 Yopiq inshootlardagi Osiyo chempionati Tehron, Eron 3,70 m O‘smirlar o‘rtasidagi Osiyo chempionati Gifu, Yaponiya 3,60 m 2023 yil Yopiq inshootlardagi Osiyo chempionati Ostona, Qozogʻiston 5 3,80 m

 Milliy 
Yil Musobaqalar Manzil Joy Natija 2017 yil Qozogʻiston chempionati Olmaota 3,70 m 2018 Yopiq inshootlardagi Qozogʻiston chempionati Ust-Kamenogorsk 3,81 m Qozogʻiston chempionati Olmaota 3,60 m 2019 Yopiq inshootlardagi Qozogʻiston chempionati Ust-Kamenogorsk 4 3,60 m 2020 Yopiq inshootlardagi Qozogʻiston chempionati Ust-Kamenogorsk 3,80 m 2021 yil Yopiq inshootlardagi Qozogʻiston chempionati Ust-Kamenogorsk 4,10 m Qozogʻiston chempionati Olmaota 4.00 m 2022 Yopiq inshootlardagi Qozogʻiston chempionati Ust-Kamenogorsk 4,10 m Qozogʻiston chempionati Olmaota 3,80 m 2023 yil Yopiq inshootlardagi Qozogʻiston chempionati Ostona 4,10 m

 

Turkum:Yangiyerda tugʻilganlar
Turkum:Yashayotgan insonlar
Turkum:2000-yilda tugʻilganlar
Turkum:25-iyunda tugʻilganlar
Oleg Nam

Oleg Vyacheslavovich Nam (1973-yil 26-iyulda Yangier shahrida tugʻilgan) – asli koreys millatiga mansub ukrainalik taekvondochi (beshinchidan), Ukrainada xizmat koʻrsatgan sport murabbiyi.

 Biografiyasi 
Oleg Nam 1973-yil 26-iyulda Sirdaryo viloyatining Yangier shahrida tugʻilgan. U yoshligida sportchilik faoliyatini oilada toʻngʻich oʻgʻil sifatida maktabga borib, ukalarini himoya qilish uchun boshlagan, keyinchalik ukalariga mahalliy yer maydonida mahoratini oshirish boʻyicha darslar bera boshlagan. Oleg Namning oʻzi Rudolf Mixaylovich Nam bilan shugʻullangan va uni jang sanʼati asoslarini oʻrgatgan birinchi murabbiyi deb eslaydi.

90-yillarda Oleg Nam oʻz omadini izlash uchun Ukraina poytaxti Kievga koʻchib oʻtgan. Ukrainada hammasini boshidan boshlash qiyin boʻlishiga qaramay, u dars bergan maktabi hozirda mamlakatdagi eng yaxshi maktablardan biri hisoblanadi. 2012-yil oktyabr oyida taekvondo boʻyicha ayollar oʻsmirlar terma jamoasiga bosh murabbiy etib tayinlangan, 2014-yil oxirida esa asosiy jamoani boshqargan. Uning shogirdlari Ukraina, Yevropaning koʻp karra chempioni va jahon chempionati sovrindorlari hisoblanishadi.

Oleg Namning shogirdi Irina Romoldanova, Singapurdagi oʻsmirlar Olimpiadasida Ukraina terma jamoasi uchun kumush medalni qoʻlga kiritishga muvaffaq boʻlgan. Mamlakatda sportni rivojlantirishdagi xizmatlari uchun murabbiy faxriy yorliqlarga sazovor boʻlgan, bu yorliqlarni turli vaqtlarda mamlakat prezidentlari tomonidan shaxsan topshirilgan, xususan L. Kuchma va V. Yanukovich shular jumlasidandur. Shuningdek, Namaning shogirdlaridan biri Tatyana Teterevyatnikova ham xalqaro maydonda Ukraina bayrogʻini baland koʻtargan .

Oleg Nam konkida uchish va peyntbol oʻynashni yaxshi koʻradi. Koʻpincha Ukrainda joylashgan koreys madaniyat markazidagi ijtimoiy ishlarda faol ishtirok etadi. Oleg Nam oilali uning bir nafar oʻgʻli va qizi bor.

 

Turkum:Yangiyerda tugʻilganlar
Turkum:Yashayotgan insonlar
Turkum:1973-yilda tugʻilganlar
Turkum:26-iyulda tugʻilganlar
Frances E. Allen

Frances Elizabeth Allen yoki Frances E. Allen (1932-yil 4-avgustda tugʻilgan, Peru, New York, AQSH – 2020-yil 4-avgustda vafot etgan), amerikalik kompyuter olimi, A. M. Turing mukofoti (2006)ni yutgan birinchi ayol boʻlgan.FRANCES („FRAN“) ELIZABETH ALLEN Informatika sohasidagi eng yuqori mukofot, „Zamonaviy optimallash kompilyatorlari va avtomatik parallel bajarish uchun asos yaratgan, kompilyator texnikasini optimallashtirish nazariyasi va amaliyotiga qoʻshgan kashshof hissasi“ uchun taqdirlangan.

 Hayoti va ish faoliyati 
Nyu-York shtatidagi fermada tugʻilib oʻsgan. U oilada olti farzandning eng kattasi edi. Uning otasi dehqon, onasi oʻqituvchi edi. Allen matematika boʻyicha bakalavr darajasini (1954) Albany shtat oʻqituvchilar kollejida (hozirgi Nyu-York shtat universiteti, Albany) va Michigan universitetida matematika boʻyicha magistr darajasini (1957) oldi. Oʻqishni tugatgandan soʻng koʻp oʻtmay Allen IBMning Tomas J. Uotson tadqiqot markaziga qoʻshildi va u yerda birinchi marta xodimlarga FORTRAN nomli yangi kompyuter dasturlash tilini oʻrgatish uchun ishga yoʻllandi. 1960-yillarda Allen IBM superkompyuterlari uchun kompilyatorlar ustida ishlagan, masalan, IBM 7030 (Stretch nomi bilan tanilgan) va IBM 7950 (Harvest nomi bilan tanilgan), ularni Los Alamos milliy laboratoriyasiga yetkazib berish uchun AQSh Milliy xavfsizlik agentligi buyurtma qilgan. Uning keyingi ishlarining aksariyati koʻp protsessorli tizimlar uchun samarali kompyuter dasturlashiga, ayniqsa 1980-yillarning boshida asos solgan Parallel TRANslation Group (PTRAN) bilan ishlashiga tegishli edi. U 1989-yilda IBM stipendiati unvoniga sazovor boʻlgan, birinchi ayol shunday mukofotlangan va IBM Texnologiya Akademiyasi prezidenti (1995). Allen 2002-yilda nafaqaga chiqdi. U Nyu-York universiteti kompyuter fanlari professori Jeykob T. Shvartsga turmushga chiqdi, ularning nikohi ajralish bilan yakunlandi.
2002-yildan beri nafaqada boʻlgan va Amerika sanʼat va fanlar akademiyasining aʼzosi edi.
U 2020-yil 4-avgustda 88 yoshga toʻlgan kuni vafot etdi.The New York Times

 Mukofotlari 
 IBM Fellow (1989, birinchi ayol mukofotlangan).
 Texnologiyadagi ayollar xalqaro shon-sharaf zaliga kiritilgan (1997).
 Ada Lavleys mukofoti , Kompyuter sohasidagi ayollar uyushmasi (2002).
 Turing mukofoti (2006) – „zamonaviy optimallashtirish kompilyatorlari va dasturlarni avtomatik parallellashtirish uchun asos boʻlgan kompyuter dasni optimallashtirish nazariyasi va amaliyotiga qoʻshgan innovatsion hissasi uchun“.Oral-History:Frances „Fran“ Allen

Uning sharafiga IBM 2007-yilda IBM Ph. D. mukofotini taʼsis etdi.

 Manba 

Turkum:Amerikalik dasturchilar
Turkum:AQSh olimlari
Turkum:AQSh milliarderlari
Hakodate

Hakodate (函館市) (ilgari Hakodadi nomi bilan yozilgan) – Yaponiyaning Xokkaydo prefekturasidagi Oshima subprefekturasida joylashgan shahar va port. Oshima subprefekturasining poytaxti. 2011-yil 31-iyul holatiga koʻra, shaharning taxminiy aholisi 279,851 kishidan iborat. 143,221 xonadon mavjud. Aholi zichligi esa 1 km2 ga 412,83 kishi toʻgʻri keladi. Umumiy maydoni 677,77 kvadrat kilometr. Shahar Sapporo va Asahikavadan keyin Xokkaidodagi uchinchi oʻrinda turadi.

 Tarixi 
Hakodate Yaponiyaning tashqi savdo uchun ochilgan ilk shaharlaridan biridir. Shaharning porti 1854-yilda Kanagava konvensiyasi natijasida tashqi savdo uchun ochildi va Yaponiya shimolidagi eng muhim portlardan biriga aylandi. Hakodate 1934-yilgi Buyuk Hakodate yongʻinidan oldin Xokkaydodagi eng katta shahar bo'lgan.
 Geografiyasi 
Hakodate togʻi dastlab million yillar oldin vulqon otilishi natijasida hosil boʻlgan orol edi. Tomboloning (orolni materikka tutashtirib turuvchi tor qumloq yoʻlak) namunasi boʻlgan bu yer miloddan avvalgi 1000-yillikda shakllangan. Tombolo sobiq Hakodate orolini shimoldagi asosiy orol Xokkaydo bilan bogʻlaydi. Hakodate shahrining asosiy markaziy hududi tombolo qumlogʻi ustida joylashgan.

Hakodate Kameda yarim orolining markazida joylashgan. Shahar manzarasini Hakodate togʻi bezab turadi. Togʻ choʻqqisiga piyoda yoʻlakchasi, kanat yoki mashina orqali chiqish mumkin. Tashrif buyuruvchilar Hakodate togʻining choʻqqisiga sayohat avtobusi va/yoki toʻgʻridan-toʻgʻri JR Hakodate stantsiyasidan joʻnaydigan avtobusda borishlari mumkin. Hakodate togʻi dam olayotgan sigirga oʻxshagani sabab, mahalliy aholi tomonidan Gagyuzan (Sigir togʻi) deb ataladi.

Shaharda joylashgan sobiq Goryokaku qal’asi hozirda jamoat parki sifatida xizmat koʻrsatmoqda va Xokkaydoda hanami (sakura gulini tomosha qilish) uchun mashhur. 2006-yil aprel oyida parkda baland, oq Goryokaku minorasi qurilgan. Havo harakatini boshqarish minorasiga oʻxshab ketadigan inshootda parkni, ochiq kunlarda esa Tsugaru boʻgʻozi orqali Honshu orolini kuzatish imkonini taqdim etadi.

 

Turkum:Tarixiy mamlakatlar poytaxtlari
Ruslan Ablayev

Ruslan Zudiyevich Ablayev (1972-yil 29-iyun Chkalovske Leninobod viloyati) – sovet va rossiyalik futbolchi. Darvozabon ampulasida oʻynagan. Oʻtkazilgan oʻyinlar soni boʻyicha „Lokomotiv“ klubi yetakchilaridan biri (320). 2010—2013-yillarda ushbu jamoaning murabbiylar shtabida ishlagan. Voronejning „Fakel“ yoshlar jamoasi darvozabonlar murabbiyi hisoblanadi.

 Faoliyati 
Oʻzbekiston fubol maktabi tarbiyalanuvchisi. Ruslan 1988-yilda "Yangiyer" klubi tarkibida professional faoliyatini boshlagan.

1992-yilda Rossiya Premyer-ligasi ishtirok etgan Voronej Fakelning asosiy jamoasiga qoʻshilgan. 1992-yilgi mavsumda Ruslan jamoa tarkibida bitta oʻyin oʻtkazgan. 5-may kuni Vladikavkazning „Spartak“ jamoasi bilan uchrashuvda (1:2) 35 daqiqa oʻynagan. Uning jamoasi 8 va 19-daqiqalarda gol oʻtkazib yuborgan, shundan soʻng uning oʻrniga Aleksandr Filimonov maydonga tushgan.

1993-yilgi mavsumda jamoa birinchi ligaga tushib, Filimonov jamoadan ketganidan soʻng Ablayev „Fakel“ning asosiy tarkibida koʻproq maydonga tusha boshlagan. 1994-yilda u jamoa ikkinchi ligaga tushib ketganidan keyin ham klubda oʻynashni davom ettirgan. 1996-yilda Ablayev ikkinchi ligada oʻynagan „Lokomotiv Liski“ jamoasiga oʻtgan. 2002-yilda „Lokomotiv“ markaziy zonada soʻnggi 20-oʻrinni egallab , KFK oʻrtasida Rossiya chempionatiga tushib ketganidan soʻng, Ablayev klubni tark etgan.

2003-yilda u Severstal Cherepovets jamoasi bilan shartnoma imzolagan. Ikkinchi divizionda 7 ta va Rossiya kubogida 2 ta oʻyin oʻtkazgandan soʻng, Ruslan „Lokomotiv Liskin“ jamosiga qaytgan va u yerda 2007-yilda futbolchilik faoliyatini yakunlagan. Umuman olganda, Liski klubi tarkibida u professional chempionatlarda 320 ta oʻyin oʻtkazgan (bu koʻrsatkich boʻyicha Igor Pivin bilan birinchi oʻrinni egallagan), havaskorlar chempionatlarini hisobga olgan holda Ruslan jamoa tarkibida umumiy – 340 ta oʻyin oʻtkazgan.

2013-yil yanvar oyida u Fakel Voronej darvozabonlari murabbiyi boʻlgan.

 

 
 

Turkum:Rossiyalik futbol murabbiylari
Turkum:1972-yilda tugʻilganlar
Turkum:29-iyunda tugʻilganlar
Turkum:Yashayotgan insonlar
Turkum:Erkak futbol darvozabonlari
Turkum:FC Cherepovets futbolchilari
Turkum:Rossiyalik erkak futbolchilar
Turkum:SSSR erkak futbolchilari
Turkum:Yangiyer klubi futbolchilari
Turkum:Rossiya Premyer-ligasi futbolchilari
Turkum:Rossiya Premyer-ligasi futbolchilari
Turkum:FC Lokomotiv Liski futbolchilari
Turkum:Rossiyalik futbol murabbiylari
Yuriy Xriyenko

Yuriy Volodimirovich Xriyenko (1976-yil 8-noyabr, Ukraina) – ukrainalik nafaqadagi futbolchi, darvozabon pozitsiyasida oʻynagan.

 Biografiya 
2008-yilda Oʻzbekistonning „AGMK“ jamoasi bilan shartnoma imzolagan. Yuriy 2010-yilgacha oʻzbek klubidaoʻynagan. Shu vaqt ichida Yuriy Xrienko Oʻzbekiston oliy ligasida 74 ta oʻyin oʻtkazgan. 2010-yilda aynan Oʻzbekiston jamoasida Yuriy professional futbolchi sifatidagi faoliyatini yakunlagan.

 Yutuqlar 

 Cherkasy viloyati chempionat
 link=Fayl:Gold_medal_icon.svg|15x15px Chempion (1): 2012

 Cherkas viloyati kubogi
 link=Fayl:Cup_Winner.png Sohibi (1): 2012

 

 
 Yuriy Xriyenko ukr-football.org.ua saytida
 Yuriy Xriyenko Transfermarkt saytida

Turkum:1976-yilda tugʻilganlar
Turkum:8-noyabrda tugʻilganlar
Turkum:Alifbo boʻyicha futbolchilar
Turkum:Ukrainalik erkak futbolchilar
Turkum:Erkak futbol darvozabonlari
Turkum:AGMK futbolchilari
Turkum:FC Hirnyk-Sport Horishni Plavni futbolchilari
Turkum:FK Mirgorod futbolchilari
Turkum:FC Adoms Kremenchuk futbolchilari
Turkum:FC Viktoria Plzeň futbolchilari
Turkum:FC Zirka Kropyvnytskyi futbolchilari
Turkum:FC Oleksandriya futbolchilari
Turkum:FC Nyva Vinnytsia futbolchilari
Turkum:FC Metalurg Zaporojye futbolchilari
Turkum:FC Metalurg-2 Zaporojye futbolchilari
Turkum:FC Kremin Kremenchuk futbolchilari
Turkum:Oʻzbekiston Superligasi futbolchilari
Turkum:Ukrainalik muhojir erkak futbolchilar
Turkum:Oʻzbekistondagi muhojir erkak futbolchilar
Muqaddas ruh

Muqaddas ruh — yahudiylik diniga koʻra Xudoning ilohiy kuchi, sifati hamda koinot yoki uning mavjudotlari ustidan taʼsiri nazarda tutiladigan diniy bir qarash. Bu qarash Nikeya xristianligida Muqaddas ruh Muqaddas uchlikning uchinchi shaxsi sifatida qabul qilingan. Islomda Muqaddas ruh ilohiy harakat yoki aloqa vositasi sifatida taʼriflanadi. Bahoiylik eʼtiqodiga koʻra Muqaddas ruhga Xudo va inson oʻrtasidagi vositachi, „Xudoning inoyati va uning zohiridan chiqadigan yorqin nurlar“i sifatida qaraladi.
 Dinlar bilan qiyosi 
Ibroniy tilida yozilgan Injilda „Xudoning ruhi“ (ruach elochim) atamasi mavjud boʻlib, uni yahudiylar yagona Xudoning qudrati maʼnosida talqin qilishadi. Bu talqin Nikeya xristianlari tomonidan Muqaddas ruhni Muqaddas uchlikning bir shaxsi sifatida qabul qilish borasidagi qarashlaridan tubdan farq qiladi.

Xristianlik gʻoyasida yahudiylikka qaraganda koʻproq Muqaddas ruhning axloqiy jihati taʼkidlanadi, bu yahudiy diniy yozuvlarida nisbatan kechroq paydo boʻlgan Muqaddas ruh epitetida yaqqol namoyon boʻlganMenzies, William W. and Robert P. "Spirit and Power." Grand Rapids, MI: Zondervan, 2000..

Dinshunos Rudolf Bultmanning soʻzlariga koʻra, Muqaddas ruh gʻoyasini anglab olishning ikki xil usuli mavjud: „animistik“ va „dinamik“. Animistik tafakkurda u „mustaqil kuch, shaxsning kuchi boʻlib, u (…) odamning ichiga kirishi, uni egallab olishi, unga oʻz kuchini namoyon etishiga imkon berishi yoki uni kuchini namoyon etishiga majbur qilishi mumkin“. Dinamik tafakkurda esa u „insonni suyuqlik kabi toʻldiradigan shaxssiz kuch sifatida namoyon boʻladi“. Har ikkala fikr ham yahudiy va nasroniy kitoblarida uchraydi, lekin animistik fikr Eski Ahdga xos boʻlib, dinamik fikr esa Yangi Ahdda koʻproq uchraydi. Bu farq vaqtinchalik yoki doimiy bir tuhfa shaklida inʼom etiluvchi Muqaddas ruhga nisbat beriladi. Eski Ahd va yahudiy tafakkurida bu asosan muayyan vaziyat yoki vazifani nazarda tutgan holda vaqtinchalik berilsa, nasroniy tushunchada esa bu inʼom insonlarda doimiy ravishda mavjud boʻladi.

 Islom dinida 
Islom dinida Muqaddas ruh (Arabic: روح القدس — Ruh al-Qudus, „Muqaddas ruh“) tushunchasi Qurʼonda toʻrt marta tilga olingan boʻlib, unga nisbatan ilohiy harakat yoki aloqa vositasi sifatida qaraladi. Muqaddas ruhning musulmon dinidagi talqini odatda Eski va Yangi Ahdga asoslangan qarashlarga mos keladi. Ayrim hadislardagi rivoyatlarga asoslanib, baʼzi musulmonlar uni Jabroil farishtaga tenglashtiradilar. Ruh (ạlrwḥ al-Ruh, „muqaddas“ yoki „oliy“ sifatlarisiz) boshqa xususiyatlar qatorida, Xudo tomonidan yaratilgan ijodiy ruh sifatida tavsiflanadi. Bu ruh orqali Xudo Odam Atoga jon ato etgan va oʻz elchilari hamda paygʻambarlarini, jumladan, Iso va Ibrohimni turli yoʻllar bilan ilhomlantirgan. Qurʼonga koʻra, „Muqaddas uchlikka“ ishonish taʼqiqlangan va bu kufrga tenglashtiriladi. Xuddi shu taqiq Allohning ikkiligi haqidagi har qanday gʻoyaga ham taalluqlidirGriffith, Sidney H. Holy Spirit, Encyclopaedia of the Quran.Thomas Patrick Hughes, A Dictionary of Islam, p. 605..

 

Turkum:Diniy eʼtiqod va taʼlimot
Turkum:Teologiya
Turkum:Muqaddas ruh
Uğur Şahin

thumb|364x364px|Ugʻur Shahin

Uğur Şahin (1965-yil 19-sentyabrda Turkiyaning Hatay viloyatida tugʻilgan) – Asl kelib chiqishi turk boʻlgan germaniyalik immunolog, onkolog, akademik, olim va tadbirkor. Maynsda joylashgan BioNTech biotexnologiya kompaniyasi asoschisi va bosh direktori boʻlgan Shahin, shuningdek, Maynsdagi Yoxannes Gutenberg universiteti tibbiyot markazida oʻqituvchi boʻlib ishlaydi.
Shahin va uning rafiqasi Oʻzlem Tureji 2019-yilda Xitoyning Vuxan shahrida paydo boʻlgan koronavirus epidemiyasining sababi boʻlgan SARS-CoV-2 ga qarshi Pfizer-BioNTech COVID-19 vaktsinasining ishlab chiqilishi haqidagi xabardan soʻng xalqaro ommaviy axborot vositalarining diqqat markazida boʻldi. Bozor qiymati 87 milliard dollar boʻlgan BioNTech kompaniyasi egasi Ugʻur Shahin, Özlem Tureji bilan birga Germaniyaning eng boy 10 kishisi orasida 8-oʻrinni egalladi. U Pandemiya davrida Bloomberg Business'ning „Dunyoning eng boy 500 kishisi“ roʻyxatida 15,3 milliard dollarlik shaxsiy boyligi bilan 137-oʻringa koʻtarilgan.

 Ilk yillar va taʼlim 

Ugʻur Shahin 1965- yil 19-sentabrda Hatayning İskenderun tumanida tugʻilgan. Toʻrt yoshida u onasi bilan Germaniyaning Kyoln shahriga koʻchib keldi. Oʻsha paytlarda uning otasi Ford Motor Company zavodida ishlar edi. Oʻrta maktabda taʼlim olgandan soʻng, u 1984 yilda Kyoln universitetining tibbiyot fakultetida tibbiyot yoʻnalishida oʻqishni boshladi va 1992 yilda tugatdi. 1993-yilda u oʻsha universitetda Maykl Pfreundschux rahbarligida oʻsimta hujayralarida immunoterapiya boʻyicha ishi uchun doktorlik darajasini oldi. U 2006-yilda Mayns universiteti professori unvonini oldi.
 Karyera 
Shahin 20 yoshida talabalik davrida laboratoriyada ishlay boshlagan. 1990-yillarning boshida u Kyoln universitetining leykemiya boʻlimida ichki kasalliklar va gematologiya – onkologiya shifokori, keyin esa Saarland universitetida sakkiz yil ishlagan. U oʻz ishida immunolog rafiqasi Oʻzlem Tureji bilan tez-tez hamkorlik qildi va 2001 yilda saratonga qarshi monoklonal antikorlarni ishlab chiqish uchun Ganymed kompaniyasiga asos soldi. Shahin TRON biofarmatsevtika tadqiqot tashkilotining asoschisi va aktsiyadori hamdir. Bu tashkilotning vazifasi saraton va boshqa jiddiy kasalliklarni davolash uchun yangi tashxislar va dori-darmonlarni topish va doktorantlarga tadqiqot va ishlanmalar uchun ilmiy maslahat berishdir.
 Mukofotlari 
 2006 va 2010 yillarda Germaniya Federal Taʼlim va Tadqiqot Vazirligi tomonidan „GO-Bio Award“ mukofoti berildi.

 Shahin va uning rafiqasi Aydin Dog'an jamg'armasi tomonidan 2021 Aydin Dogʻan mukofotiga loyiq deb topildi.
 Shaxsiy hayoti 
Universitetda oʻqiyotganda Istanbuldan Germaniyaga koʻchib kelgan shifokorning qizi Oʻzlem Tureji bilan tanishdi. 2002-yilda ular turmush qurishdi. Uni 2023 yilda Time jurnali Oʻzlem Tureji bilan birgalikda dunyoning eng nufuzli 100 kishisi roʻyxatiga kiritilgan.Toʻrt yil oʻtgach, ularning qizi tugʻildi. Shahin nemis, turk va ingliz tillarida ham bemalol gapira oladi.
 
Ug'ur Shahin