Aviatsiya sohasida xotin-qizlar

link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Air_Forceʼs_first_African_American_female_fighter_pilot_080317-F-XX000-064.jpg|alt=The United States Air Forceʼs first African American female fighter pilot, Shawna Rochelle Kimbrell.|thumb|Amerika Qoʻshma Shtatlari Harbiy-havo kuchlarining birinchi afro-amerikalik ayol uchuvchisi, Shavna Kimbrell
Ayollar aviatsiya sohasiga, samolyotlar, vertolyotlar va kosmik sayohatlarning rivojlanishidan boshlab sezilarli hissa qoʻshib kelishmoqda. Tarix davomida ayol uchuvchilar „aviatrix“ deb nomlangan. 1908-yildan boshlab ayollar samolyotlarda parvoz qilishni boshladilar. Biroq, 1970-yilgacha ularning koʻpchiligi yordamchi rollarda faoliyat yuritgan. Aviatsiya ayollarga yangi imkoniyatlar, jumladan, ilgari koʻrilmagan sayohatlarda yolgʻiz parvoz qilish imkonini taqdim etdi. Bugungi kunda muvaffaqiyatli ayol uchuvchilar yoshroq ayollarga mentorlik qilib, ularning karyerasini rivojlantirishda yordam bermoqdalar.

 Tarixiy yutuqlar 
link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:H%C3%A9l%C3%A8ne_Dutrieu.jpg|alt=Hélène Dutrieu, 1911|left|thumb|Elen Dutrieu, 1911-yil
Birinchi oʻn yil ichida ayol uchuvchilar tezlik, chidamlilik va balandlik rekordlarini yangilashdi. Har bir qitʼada, (ntarktikadan tashqari), ayollar samolyotlarda uchish, parashutdan sakrash va yoʻlovchi tashishda faoliyat yuritishni boshladilar. Ikkinchi jahon urushi davrida ayollar har bir qitʼadan urushda jonbozlik koʻrsatishdi, ammo koʻpchilik ayollar harbiy parvozlardan cheklangan boʻlib, koʻngilli sifatida yordamchi xizmatlarda ishlashgan. 1950-1960-yillarda ayollar asosan havo transporti nazoratchilari sifatida faoliyat yuritishgan. 1970-yillardan boshlab, koʻplab mamlakatlarda ayollar harbiy xizmatda ishtirok etishga ruxsat berildi. 1909-yilda Marie Surcouf dunyodagi birinchi ayollar uchuvchilik tashkiloti boʻlgan Aéroclub féminin la Stella-ni tashkil etdi. 1929-yilda AQShda oʻtkazilgan faqat ayollar ishtirokidagi milliy havo poygalarida AQShda uchuvchilik litsenziyasiga ega 117 ta ayoldan 99 tasi birinchi ayollar uchuvchilik tashkilotini yaratdilar. 1930-yilda AQShda taxminan 200 nafar ayol uchuvchi boʻlgan boʻlsa, besh yil ichida ularning soni 700 dan oshdi. Bugungi kunda, jahon boʻylab ayollar aviakompaniya uchuvchilarining 3 foizni tashkil etadi. Aviatsiya sohasida ayol uchuvchilarning umumiy soni oshgan boʻlsa-da, bu foiz hali ham oʻzgarmagan.

 Zamonaviy aviasiya 
link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Aboukaia-Driancourt_ombord_p%C3%A5_monoplanet_Demoiselle_Santos-Dumont.jpg|thumb|Monoplan bortidagi Aboukaia-Driancourt , 1920-yil
Bugungi kunda ayollar aviatsiya sohasida katta yutuqlarga erishmoqda. Koʻplab ayollar harbiy aviatsiyada xizmat qilishmoqda, uchuvchi sifatida uchishmoqda va aviatsiya kompaniyalarida yuqori lavozimlarda ishlamoqda. 2019-yilda, Katya Echazarreta Amerikaning kosmik sayohatida qatnashgan birinchi Latino ayol boʻldi. Shuningdek, 2020-yilda Sharmila Chhetri Nepalning birinchi ayol kosmonavti nomiga sazovor boʻldi. Zamonaviy aviatsiyada ayollarrning roli kun sayin oshib boryapti. Koʻplab muvaffaqiyatli ayol uchuvchilar yoshroq aviadatchilar uchun mentor sifatida xizmat qilib, ularning karyerasini rivojlantirishda yordam bermoqdalar. Masalan, Women in Aviation International (WAI) va International Society of Women Airline Pilots (ISWAP) kabi tashkilotlar yosh aviadatchilar uchun taʼlim va mentorlik dasni taqdim etmoqda. Bu dasturlar ayollarning aviatsiya sohasidagi imkoniyatlarini oshirishga yordam beradi.

 

 Koʻproq maʼlumotlar 

 Women in Aviation International(https://www.wai.org)
 International Society of Women Airline Pilots(https://www.iswap.org )
 Aéroclub Féminin la Stella(https://www.aeroclub-feminin.fr)
 Space.com(https://www.space.com/katya-echazarreta)
 Nepal Astronaut(https://www.nepalastronaut.org)

Kategoriya:Aviatsiya
Kategoriya:Ayollar
Kategoriya:Tarix