Brahmos

PJ-10 BrahMos (PJ-10 BrahMos) - "VPK NPO Mashinostroeniya" OAJ va Hindiston Mudofaa vazirligining Mudofaa tadqiqotlari va ishlanmalari tashkiloti (DRDO) tomonidan birgalikda ishlab chiqilgan tovushdan tez kemaga qarshi raketa.2016-yilgacha 1000 ta raketa ishlab chiqarish rejalashtirilgan edi, ularning yarmi uchinchi davlatlar uchun mo'ljallangan edi.

 Rivojlanish va sinovdan o'tkazish tarix 
Rossiya-Hindiston qo'shma korxonasi BrahMos 1998-yilda tashkil etilgan. Korxona Brahmaputra va Moskva daryolari sharafiga nomlangan. Korxonaning asosiy loyihasi ovozdan tez uchadigan qanotli raketa ustida ishlash bo'lib, unga o'xshash nom - "BrahMos". Birinchi raketa 2001-yil 12-iyunda qirg'oqqa o'rnatilgan raketadan uchirilgan.
 
2008-yildan boshlab Rossiya dengiz flotining qurilayotgan kemasida raketalarni joylashtirish imkoniyati ko'rib chiqilmoqda.

2009-yil 4-martda nishonni o'ldirish bo'yicha muvaffaqiyatli sinov o'tkazildi.

2010-yil 5-sentabrda raketa Hindistondagi Chandipur poligonidan uchirildi va tovushdan yuqori tezlikda shoʻngʻishni koʻrsatdi.

2010-yil sentabr oyida Hindiston Qurolli Kuchlari 10-yil ichida mingga yaqin turli versiyadagi raketalarni sotib olishni rejalashtirgan edi. Bundan tashqari, BrahMos xalqaro qurol bozorida katta qiziqish uyg'otdi - Braziliya, Janubiy Afrika, Chili va boshqa ko'plab davlatlar allaqachon 13 milliard dollarlik raketalarga buyurtma berishgan.

2011-yil fevral oyida Hindiston Mudofaa vazirligi taxminan 4 milliard dollarlik Brahmos raketalari uchun buyurtma bergani ma'lum bo'ldi, buyurtma 200 ta raketani etkazib berishni o'z ichiga oladi. 12-mart kuni Nyu-Dehlidagi press-klubda BrahMos Aerospace rahbari Sivattanu Pillai jurnalistlarga Hindiston havo kuchlari tomonidan qabul qilingan Rossiya-Hindiston FGFA samolyotlari raketaning ogʻirligi kamaytirilgandan soʻng BrahMos raketalari bilan jihozlanishini aytdi. ikki tonnagacha. 2011-yil iyun oyida qo'shma korxona turli xil samolyotlarda, xususan, Su-30MKIda qo'llanilishi rejalashtirilgan raketaning aviatsiya versiyasini ishlab chiqishda davom etayotgani haqida ma'lumot paydo bo'ldi. Shuningdek, o'sha yili qo'shma korxona direktori Aleksandr Maksichev BrahMos Aerospace Rossiya-Hindiston raketasining BrahMos-2 deb nomlangan takomillashtirilgan versiyasini ishlab chiqishni boshlashini e'lon qildi. Uning soʻzlariga koʻra, yangi gipertovushli raketaning asosiy xarakteristikalari allaqachon kelishib olindi.

2017-yilning 11-martida Hindistonning Chandipurdagi poligonida BrahMos ER (Kengaytirilgan masofa) raketasi muvaffaqiyatli birinchi sinovdan oʻtkazilgani haqida press-reliz e’lon qilindi. Hindiston matbuotining yozishicha, otish masofasi 290 km dan 450 km gacha oshirilgan.

 Tavsif 

Raketa P-800 Oniks (aniqrog'i, uning eksport versiyasida - Yaxont) - 1980-yillarda NPO Mashinostroeniyaning rivojlanishiga asoslangan. BrahMos raketasi Mach raqamlariga mos keladigan tezlikka 2,5 dan 2,8 gacha (ya'ni tovush tezligidan 2,5-2,8 marta ortiq) erishishga qodir.

Raketa suv osti kemalari, kemalar, qirg'oq qurilmalari, shuningdek, samolyotlardan - masalan, Su-30MKI dan uchirilishi mumkin.

Raketalar Haydaroboddagi SO BrahMos Aerospace va Orenburgdagi OAO PO Strela tomonidan yig'ilgan.

 Narxi 

200 ta raketa yetkazib berish bo'yicha shartnoma qiymati 4 milliard AQSh dollarini tashkil etdi.

 Taktik va texnik xususiyatlar 

 Otish masofasi: 
 300 km birlashgan traektoriya bo'ylab
 120 km past balandlikda12
 Parvoz balandligi: 5-15000 m
 Parvoz tezligi: 
 baland balandlikda - 750 m / s (2700 km / soat)
 past balandlikda — M=2,2-2,8 12 2,8-3,013
 Boshqarish tizimi: RGSN bilan inertial
 Raketaning uchish og'irligi: 
 havoda - 2500 kg
 kemada - 3000 kg
 SPVRD harakatlantiruvchi dvigatel turi 
 tortishish 4000 kgf
 Jang kallagi: kirib boruvchi
 jangovar kallak massasi - 200-450 kg
 Xizmat muddati: 10 yilgacha

 Modifikatsiyalar 

BrahMos-A

Havo tashuvchisidan uchiriladigan raketa. Boshlang'ich dvigatel qisqartirildi, qo'shimcha quyruq stabilizatorlari va o'zgartirilgan burun konusi o'rnatildi. Massasi kemada joylashgan Brahmos majmuasidan 450 kg kam. Quyidagi konfiguratsiyalarda havo tashuvchilarga o'rnatilishi mumkin:

Su-30MKI - fuzelaj va qanotlar markazidagi ustunlardagi 1-3 raketalar.

Tu-142 - qanotli suspansiyonlarda 6 ta raketa.

IL-76 - qanotli suspansiyonlarda 6 ta raketa.

 Il-38SD - samolyot korpusining markazida 4 ta raketa. 

2019-yil may oyida BrahMos-A birinchi marta (Su-30MKI qiruvchisidan) yerdagi ob'ektga qarshi sinovdan o'tkazildi.

BrahMos-2

Yerdan uchiriladigan gipertovushli raketa.

Raketaning ikkinchi avlodini ishlab chiqish haqidagi birinchi ma'lumot 2007-yil sentabriga to'g'ri keladi. Keyin RIA Novosti Hindiston mudofaa doiralaridagi manbaga tayanib, BrahMos qo'shma korxonasi 5-7 yil ichida yangi gipertovushli raketani yaratishni yakunlashi haqida xabar berdi. Rejalashtirilgan xususiyatlardan faqat tezlik ochiqlandi - u tovush tezligidan besh yoki undan ko'p marta oshib ketadi, bu esa uni deyarli daxlsiz qiladi. Biroq, bu dasturni amalga oshirishning batafsil jadvali o'sha paytda kelishilmagan edi.

 Variantlar 

 Dengiz nishonlarini otish uchun kemaga asoslangan
 Kemaga asoslangan, yerdagi nishonlarga o'q otish uchun
 Yerga asoslangan, yerdagi nishonlarga o'q otish uchun
 Dengiz nishonlariga o'q otish uchun quruqlikka asoslangan (sinovlar 2010-yil 10-dekabr)
 Havodan uchirilgan, dengiz nishonlarini otish uchun (ishlab chiqish bosqichida, 2012-yilda tugallanishi kutilmoqda)
 Havodan ishga tushirilgan, yerdan hujum (ishlab chiqilmoqda, 2012-yilda yakunlanishi kutilmoqda)
 Suv ostiga asoslangan, dengiz nishonlariga o'q otish uchun (ishlab chiqish bosqichida, 2011-yilda yakunlanishi kutilmoqda)
 Suv ostidagi, yerdagi nishonlarga o'q otish uchun (ishlab chiqish bosqichida, 2011-yilda tugallanishi kutilmoqda)
 BrahMos 2 yerga asoslangan (ishlab chiqish yakunlandi, 4 ta variant 2011-yil fevral oyida sinovga tayyor edi)

 Operatorlar 

| 2011-yil iyun holatiga ko'ra bir necha yuz birlik. Raketa allaqachon o'rnatilgan yoki Hindiston harbiy-dengiz kuchlarining to'qqizta kemasiga o'rnatishga tayyorlanmoqda. 2012-yil mart oyida Hindiston Quruqlik kuchlari tarkibiga "BrahMos" ning quruqlikdagi tovushdan tez raketa tizimlarining ikkinchi polki kirdi. 2019-yil avgust oyida BrahMos Hindiston dengiz floti bilan xizmatga kirishishi e'lon qilindi, buning uchun Tata yuk mashinalariga o'rnatilgan ikkita qirg'oq raketa batareyalari buyurtma qilindi.

 Yana qarang 
Kalibr (qanotli raketa)

 Eslatmalar