Zhantas/Cleaned-Uzbek_Wikipedia huggingface dataset:
Alqomah ibn Qays

Alqomah ibn Qays an-Naxaiy (hijriy 62-yil (milodiy 681/682-yil)Imam Zahid al-Kawthari – tobein, olim, Abdulloh ibn Mas’udning shogirdi. Shogirdlarining eng ilmlisi deb hisoblangan. Ali ibn Abu Tolib, Saʼd ibn Abu Vaqqos va Usmondan hadis rivoyat qilganTarikh Baghdad, xII. 296; Abu Nu`aym, II. 98-102; GAS, 1. 398.

Alqomah islom dini ilmlari boʻyicha Kufa maktabining asoschisidir. U namoz oʻqish va xulq-atvorda, umuman islomga amal qilishda Ibn Mas’udning yoʻlidan borgan. Alqomahdan hadis rivoyat qilgan ulamolardan biri boʻlmish Amr ibn Shurahbil ash-Shaʼbiy atrofdagilarga: „Keling va xulq-atvori va xulq-atvori jihatidan Ibn Mas’udga eng koʻp oʻxshagan kishining oldiga boraylik“, deb tez-tez taklif qilardiI. Saʼd, 6.86; Abu Nu‘aym, 2.98. Alqomahning eng koʻzga koʻringan shogirdlaridan biri kufalik faqih Ibrohim an-Naxaiy edi.

Musulmonlarning eng ulugʻ faqihlaridan biri sifatida eʼtirof etilgan Imom Abu Hanifa Alqomahni shu qadar hayratga solganki, u shunday izoh berar edi: „Alqomah hadis va fiqhda baʼzi sahobalarga qaraganda ilmliroqdir“
 

Turkum:Tugʻilgan yili nomaʼlum boʻlgan kishilar
Turkum:682-yilda vafot etganlar
Turkum:7-asr arab shaxslari
Turkum:Tobeinlar
Turkum:Tobein hadis roviylari
Abu Sulaym Faraj al-Xodim at-Turkiy

Abu Sulaym Faraj al-Xodim at-Turkiy, ayrim da Faraj ibn Sulaym deb xato ketgan, Abbosiylar saroyi xojasi va amaldori boʻlgan.

787-yilda xalifa Horun ar-Rashid Vizantiya imperiyasi bilan chegara hududlari hisoblanuvchi Kilikiya va Yuqori Mesopotamiyagacha boʻlgan yerlarni oʻz ichiga olgan yangi viloyat tashkil etgan. Ushbu tashabbus doirasida xalifa Farajni Tarsus shahrini qayta qurish va uning aholisini koʻpaytirish uchun yuborgan. Faraj avvaliga shaharga 3000 nafar xurosonlik kishilarni viloyatga olib kelgan, soʻngra Suriyaning al-Masisa va Antioxiya shaharlarining har biridan 1000 nafardan aholini yuborgan. Uning qoʻshini 788-yilning iyun oyida yetib kelib, shahar devorlari va masjid qurilishi tugaguniga qadar shu yerda boʻlgan. Tarixchi Masʼudiy tomonidan qayd etilgan maʼlumotlarga koʻra, Faraj 805-yilda, xalifa Horun ar-Rashid hukmronligi davrida vizantiyaliklar bilan Lamus daryosi boʻyida oʻtkazilgan birinchi asirlar almashinuvini nazorat qilgan. Horun ar-Rashidning soʻnggi yillarida Vizantiya chegaralarida soliq yigʻuvchi boʻlgan. Shuningdek, „Sayhon saroyi“ni qayta tiklagani va Antioxiyada uning uyi boʻlgani haqida ham maʼlumotlar mavjud.

Faraj 819-yilda soxta xalifa Ibrohim ibn al-Mahdiy qoʻlga olinganida uni xalifa al-Maʼmunning huzuriga olib kirgan shaxs sifatida ham eslanadi.

 

 

 
 
 
 

Turkum:Abbosiylar xalifaligidan boʻlgan 8-asr shaxslari
Abu Solih as-Samman

Abu Solih as-Samman (hijriy 101-yil (milodiy 720-yil) da vafot etgan) – Madinaning ilk ulamolaridan biri, tobein hadis roviyi.

 Biografiyasi 
U Umar ibn al-Xattob davrida tugʻilgan va Muhammadning xotini Juvayriyaning ozod qilingan quli edi. Madinada yashab, Usmonni qamal qilishlariga guvoh boʻlgan. Umar ibn Abdulaziz hukmronligining oxirida hijriy 101-yilda vafot etgan.
 

Turkum:720-yilda vafot etganlar
Turkum:Hadis olimlari
Turkum:Tobein hadis roviylari
Xaydar ibn Kavus al-Afshin

Haydar ibn Kavus , al-Afshin nomi bilan mashhur, Abbosiy xalifalari saroyida xizmat qilgan sarkarda. kelib-chiqishi soʻgʻdiylardan boʻlgan. Xalifa al-Mu’tasimning harbiy yurishlarida ishtirok etgan. Bobak qoʻzgʻolonini bostirishda hamda Amoriumga yurish paytida Vizantiya imperatori Theophilos ustidan qozonilgan gʻalabada muhim rol oʻynagan. Biroq keyinchalik xalifaga sadoqatsizlikda gumon qilinib, hibsga olingan va sudlanib, 841-yilning iyun oyida qatl etilganC. Edmund Bosworth (2005), „OSRUŠANA“ in Encyclopædia Iranica. Accessed November 2010 „At the time of the Arab incursions into Transoxania, Osrušana had its own line of Iranian princes, the Afšins (Ebn Ḵordāḏbeh, p. 40), of whom the most famous was the general of the caliph Moʿtaṣem (q.v. 833-42), the Afšin Ḵayḏar or Ḥaydar b. Kāvus (d. 841; see AFŠIN)“, "The region was little urbanized, and it long preserved its ancient Iranian feudal and patriarchal society. "Bahramian, Ali; Negahban, Farzin. „Afshīn“ Encyclopaedia Islamica. Editors-in-Chief: Wilferd Madelung and, Farhad Daftary. Brill Online, 2014. 15 September 2014.

 

Turkum:Abbosiylar xalifaligidan boʻlgan 8-asr shaxslari
Turkum:Abbosiylar xalifaligining asirlari va mahbuslari
Turkum:841-yilda vafot etganlar
Turkum:8-asrda tugʻilganlar
Talha ibn Hasan

Talha ibn al-Hasan  – Ummu Isʼhoq va Hasan ibn Alining oʻgʻli. Otasi tomondan toʻrtinchi xalifa Ali ibn Abu Tolibning, onasi tomondan Talha ibn Ubaydullohning nabirasi edi.

 Oilasi 
Onasi Talha ibn Ubaydullohning qizi Ummu Isʼhoqni nihoyatda goʻzal deb taʼriflagan. Muoviya Damashqda Isʼhoq ibn Talha bilan uchrashganida uning singlisini oʻgʻli Yazidga nikohlab berishni taklif qilgan. Biroq, Isʼhoq Madinaga qaytgach, uni al-Hasanga bergan. Bu Muoviyani oʻz fikridan qaytishga majbur qilgan. Hasan oʻlimidan soʻng ukasi Husaynga uylanishni iltimos qilgan. U Hasan ibn Alidan Talhani dunyoga keltirdi.
 

Turkum:Muhammadning oilasi
Turkum:Xalifalarning oʻgʻillari
Turkum:7-asr arab shaxslari
Turkum:Tobeinlar
Al-Husayn ibn Ali al-Obid

Al-Husayn ibn Ali al-Obid ibn Hasan al-Mu’tallas ibn Hasan al-Mu’tanno ibn Hasan ibn Ali  – Abbosiy xalifa al-Hodiyga qarshi Madinada isyon koʻtargan Aliylardan biri. Bobosi Hasan al-Mu’tallas Hasan ibn Alining nabirasi boʻlgan. 786-yil 11-iyun kuni Makka yaqinidagi Faxx jangida koʻplab tarafdorlari bilan birga halok boʻlgan.

 Oilasi 
Husaynning otasi Ali al-Obid imom al-Hasan ibn Alining evarasi boʻlgan. Onasi Zaynab imom Hasan ibn Alining nabirasi Abdulloh ibn al-Hasan al-Musannoning qizi edi. Al-Husaynning ota-onasi taqvodorligi bilan mashhur edi. Otasi 758 va 762-yillarda abbosiy xalifa al-Mansur tomonidan 758 va 762-yillarda qamoqqa olingan aliylardan boʻlgan qarindoshlari safiga ixtiyoriy ravishda qoʻshilgan va 763-yilda qamoqda vafot etgan. Husaynning onasi Zaynabning akasi Muhammad an-Nafs az-Zakiyya esa 762-yilda Madinada Abbosiylarga qarshi koʻtarilgan yirik Aliylar qoʻzgʻolonini boshqargan.

 

 

 
 
 

Turkum:Abbosiylar xalifaligidan boʻlgan 8-asr shaxslari
Turkum:8-asr arab shaxslari
Turkum:Hasaniylar
Turkum:786-yilda vafot etganlar
Ali al-Uraydiy

Ali al-Uraydiy ibn Jaʼfar as-Sodiq , Ali al-Uraydiy nomi bilan tanilgan, Jaʼfar as-Sodiqning oʻgʻli, Ismoil, Muso al-Kozim, Abdulloh al-Aftoh va Muhammad al-Dibajning ukasi. Madinadan taxminan 4 mil (6,4 km) uzoqlikda joylashgan al-Urayd degan hududda yashagani uchun al-Uraydiy nomini olgan. Shuningdek, „Abu al-Hasan“ (yaʼni Hasanning otasi) laqabi bilan ham tanilgan.

 Hayoti 
Ali al-Uraydiy Madinada tugʻilib oʻsgan. U Jaʼfar as-Sodiqning kenja oʻgʻli edi. Bolaligida otasi vafot etgan, shundan soʻng Madinani tark etib, al-Urayd shahriga borgan.

Taxminan 100 yil umr koʻrgan. Ali al-Uraydiy al-Uraydda vafot etgan va shu yerda dafn etilgan.

 Avlodlari 
Ali al-Uraydiyning bolalari va avlodlari al-Uraydiyun nomi bilan mashhur boʻlgan. Ular al-Urayd, Kufa, Bagʻdod, Shom (Suriya mintaqasi), Nusaybin, Turkiya, Ahvoz, Ray (Tehron), Isfahon, Yazd, Qum, Xorazm va Afgʻoniston kabi koʻplab hududlarda yashagan.

 Diniy bilimi 
Ali al-Uraydiy yuksak bilim sohibi boʻlgan. Hadis roviylaridan biri sifatida tanilgan. Oʻz davrining hamda undan keyingi zamonlarning mashhur ulamolari tomonidan yozilgan koʻplab kitoblarda uning rivoyatlari keltirilganAl-'Ilm un-Nabraas fi’t Tanbeeh 'alaa Minhajj i’l Akyaas, by 'Abdallah bin 'Alawi bin Hassan al-'Attas, translated by Dr. Mostafa al-Badawi.

 Yana qarang 
 Aliylar

 

Turkum:Abbosiylar xalifaligidan boʻlgan 8-asr shaxslari
Turkum:Muhammadning oilasi
Turkum:Hoshimiy qavmi
Temuriy Qur’on qoʻlyozmasi

Temuriy Qur’on qoʻlyozmasi, shuningdek, Oq Qoʻyunli Qur’on qoʻlyozmasi, 15-asrda Min sulolasida ishlab chiqarilgan qogʻozga yozilgan temuriylar Qur’on qoʻlyozmasi. 2020-yil 25-iyun kuni Christieʼs kimoshdi savdosida 7 016 250 funt sterlingga sotilgan. Ushbu narx kitobning taxminiy qiymatidan oʻn ikki baravar oshib ketib, oʻsha paytda sotilgan eng qimmat Qur’on qoʻlyozmasi boʻldi.

 Tavsifi 
Qoʻlyozma 22,6 x 15,5 sm oʻlchamdagi 534 ta varaqdan iborat boʻlib, asosan, Xitoyning Min shahrida ishlab chiqarilgan oltin rangli qogʻozlarga tushurilgan. Oq qoʻrgʻoshin bilan qoplangan qogʻoz – yumshoq va ipak kabi tuzilishga ega deb taʼriflanadi. U turli xil pushti, binafsha, qaymoq rang, toʻq sariq, koʻk va feruza rangda boʻlib, ba’zi sahifalarda manzaralar, o‘simliklar va qushlar tasvirlangan. Nasx yozuvi bilan yozilgan boʻlib, sura nomi va juzlar sulus yozuvida ifodalangan.

 Munozara 
Qoʻlyozmaning sotilishi bir nechta olimlar tomonidan qoralandi, ular buni uning tarixiy, madaniy va maʼnaviy qadriyatini yemiradi, deb baholadilar. Tanqidchilar, shuningdek, uning kelib chiqishi yuzasidan savollar koʻtardilar, chunki Christieʼs tomonidan 1980-yillargacha boʻlgan tafsilotlarning yashirilishi talon-taroj va noqonuniy savdo holatlarini yashirishi mumkinligini aytishdi.

 Koʻrgazma 

 

Turkum:Shia tafsiri
Sulaym ibn Qays

Sulaym ibn Qays al-Hiloliy al-Amiriy (714-yildan oldin vafot etgan) – tobeʼinlardan biri. Alining oʻgʻillari Hasan va Husayn, uning oʻgʻli Ali Zayn al-Obidin va Muhammad al-Boqirning hamrohi ediPagano, Jo Anne. Exiles and Communities: Teaching in The Patriarchal Wilderness. Ed. Seyyed Hossein Nasr, Hamid Dabashi, and Seyyed Vali R. Nasr. Albany, New York: State University of New York, 1989. Print. Pg. 15 and 17Ibn Qays, Sulaym. The Book of Sulaym Ibn Qays al-Hilālī. Trans. Muḥammad Bāqir. Al-Anṣārī. Bayrūt: Dār Al-Ḥawrāʼ, 2005. Print. Pg. 7 and 8.

U shialarning dastlabki hadislar toʻplami – „Kitob Sulaym ibn Qays“ („Sulaym ibn Qays kitobi“). – muallifi boʼlib, uni Sulaymga nisbat berish odatda yolgʻon deb hisoblanadi. Olimlar uning tarixiy shaxs sifatida mavjud boʻlgan-boʻlmagani haqida ham bahslashadilar.

 

Turkum:Tugʻilgan yili nomaʼlum boʻlgan kishilar
Turkum:7-asr huquqshunoslari
Turkum:Hadis ulamolari
Turkum:690-yilda vafot etganlar
Xuzayma ibn Sabit

Xuzayma ibn Sobit Zul ash-Shahadatayn al-Ansoriy (657-yil iyul) – islom paygʻambari Muhammadning sahobalaridan biri. Ansorlardan boʻlganA Restatement of the History of Islam and Muslims on Al-islam.org va Humm koʻli hadisini rivoyat qilgan kishilardan ediTarikh al-Yaqubi, as quoted in Peshawar Nights on Al-islam.org . Also, a list composed of sources such as Ibn Hajar Asqalani and Baladhuri, both in his Taʼrikh, Muhammad Bin Khawind Shah in his Rauzatu’s-Safa, Ibn Abdu’l-Birr in his Isti’ab.
 

Turkum:657-yilda vafot etganlar
Turkum:Sahobalar
Ali ibn Iso ibn Mahan

Ali ibn Iso ibn Mahan  – VIII asr oxiri – IX asr boshlarida Abbosiylar xalifaligida xizmat qilgan eronlik harbiy yetakchi shaxs.

 Kelib chiqishi va dastlabki faoliyati 
Alining otasi Iso ibn Mahan dastlab Hoshimiylar harakatining tarafdorlaridan boʻlgan. Abbosiylar inqilobidan keyin isyon koʻtargan va bu ishi uchun Abu Muslim tomonidan qatl etilgan. Ali 779/780-yillarda xalifa al-Mahdiy hukmronligi davrida xalifa qoʻriqchilari qoʻmondoni sifatida xizmat qilgan. Keyinchalik merosxoʻr al-Hodiyning ham qoʻriqchilar qoʻmondoni lavozimida xizmat qilgan, al-Hodiy xalifalik taxtiga chiqqach, ushbu lavozimda faoliyatini davom ettirgan. Al-Hodiy hukmronligi davrida Ali qoʻshin ishlari devoni (devon al-jund) kotibi, hojib va davlat xazinasi boshligʻi lavozimlarini ham egallagan.

 Avlodlari 
Alining oʻgʻillaridan biri Iso Siston viloyati noibi oʻrinbosari sifatida otasiga yordam bergan, biroq 807-yilda Rofiy ibn al-Lays tarafdorlari tomonidan oʻldirilgan. Yana bir oʻgʻli al-Husayn ham otasi Xuroson noibi boʻlgan vaqtida Sistonda xizmat qilgan. Al-Husayn Abbosiylarga qarshi koʻtarilgan qoʻzgʻolonni bostirgan va 811/82-yilda Suriyada qoʻshin toʻplagan. Al-Maʼmun qoʻshinlarining Bagʻdodga yurishi va Bagʻdod qamali boshlangach, al-Husayn qisqa muddatga xalifa al-Aminni hibsga olgan va Bagʻdod aholisi orasida al-Maʼmunga sadoqat bildirishga chaqirgan, ammo bu urinish muvaffaqiyatsizlik bilan yakun topgan va al-Husayn oʻldirilgan.

 

 

 
 
 
 
 

Turkum:Abbosiylar xalifaligidan boʻlgan 8-asr shaxslari
Turkum:8-asrda tugʻilganlar
Turkum:811-yilda vafot etganlar
Maysam at-Tammar

Maysam ibn Yahyo at-Tammar al-Asadiy al-Kufiy yoki Miysam at-Tammar  – ilk islom olimi, Ali ibn Abu Tolibning hamrohi va shogirdi.
 

Turkum:Iroqlik musulmonlar
Turkum:7-asr arab shaxslari
Baduspan

Baduspan (shuningdek Badusban va Fadusban deb ham yoziladi) – Eronning shimolidagi Kaspiy dengizi sohilidagi Tabariston/Mozandaron viloyatidagi Alborz togʻli hududi nomi boʻlgan. Bu hudud Sariy shahridan bir kunlik piyoda masofada janubda joylashgan edi.

 

 
 

Turkum:Mozandaron ustoni
Turkum:Eronning tarixiy geografiyasi
Buran bintu al-Hasan ibn Sahl

Buran bintu al-Hasan ibn Sahl (807-yil 6-dekabr — 884-yil 21-sentyabr) yoki Xadija bintu al-Hasan ibn Sahl Abbosiy xalifa al-Ma’munning xotinlaridan biri boʻlgan.

Buran al-Maʼmunning ikkinchi xotini boʻlib, al-Maʼmunning amaldorlaridan biri al-Hasan ibn Sahlning qizi edi. Tugʻilganida Xadija ismi qoʻyilgan. 807-yil 6-dekabrda tugʻilgan.

Buran al-Maʼmunning yuqori martabali amaldori al-Hasan ibn Sahlning qizi boʻlib, ehtimol Sosoniylar malikasi Boran sharafiga shunday nomlangan.

Buran oʻn yoshida xalifa bilan unashtirilgan. Toʻy oʻn yetti yoshga toʻlganda, 825-yil dekabr oyida, Vositda boʻlib oʻtdi. Toʻy shu daqar dabdabali boʻlganki, oxir-oqibat maqolga aylanib, „Islomga da’vat“ yoki „Da’vat al-Islom“ nomi bilan tarixga kirgan. Al-Maʼmun 817-yilda Buranga uylandi. 825-yil dekabr yoki 826-yil yanvar oyida Fam al-Silx shahrida nikohini qonunlashtirdi.

Buran xalifa haramiga kirib, xalifaning uch xotinidan biriga aylandi. Buranning haramdagi hayoti haqida juda kam maʼlumot mavjud. Buran xalifadan amakisi Ibrohim ibn al-Mahdiyni afv etishni soʻragani maʼlum. Shuningdek, Zubayda bintu Jaʼfarning haj ziyoratiga borishi uchun ham ruxsat berishni soʻragan.

Buranga otasi Dajla daryosi boʻyida joylashgan Hasaniy saroyini inʼom etgan. 833-yilda beva qolgandan soʻng, shu saroyda yashay boshlagan. Buran 884-yil 21-sentyabrda vafot etguniga qadar shu saroyda yashagan.

Buran boraniy taomining yaratilishiga sababchi boʻlgan.
 Yana qarang 
 Ummu Iso binti Muso Al-Hadiy
 Arib al-Maʼmuniyya
 

 
 
 
Turkum:884-yilda vafot etganlar
Turkum:Abbosiy xalifalarning xotinlari
Turkum:807-yilda tugʻilganlar
Turkum:9-asr Abbosiylar xalifaligi ayollari
Turkum:9-asr Abbosiylar xalifaligi shaxslari
Banijuriylar

Banijuriylar yoki Abu Dovudiylar – Baqtriya va Hindukushning bir qismida hukmronlik qilgan qisqa muddatli eroniy sulola boʻlib, 908-yilgacha Somoniylarga vassal boʻlgan.

 Hukmdorlari 
 Hoshim ibn Banijur (h. 848–857)
 Dovud ibn al-Abbos ibn Hoshim (h. 857–873)
 Muhammad ibn Ahmad ibn Banijur (h. 873-898/899)
 Ahmad ibn Muhammad (h. 899–908)

 

 
 
 
 

Turkum:840-yillarda tashkil etilgan davlatlar
Turkum:900-yillarda tugatilgan davlatlar
Turkum:Afgʻoniston sulolalari
Turkum:Eron musulmon sulolalari
Turkum:Somoniylar imperiyasining vassal davlatlari
Diyor Bakr

thumb|right|300px|Oʻrta asrlarda Jazira (Yuqori Mesopotamiya) va uning viloyatlari xaritasi
Diyor Bakr Jaziraning (Yuqori Mesopotamiya) uchta viloyatidan birining oʻrta asrlardagi arabcha nomi, qolgan ikki viloyat Diyor Mudar va Diyor Rabi’a deb nomlangan. Oʻrta asr geografi Balozuriy tomonidan berilgan maʼlumotlarga koʻra, bu uch viloyat VII asr musulmon istilolari davomida xalifa Muoviya oʻsha yerlarga joylashtirgan asosiy arab qabilalarining nomlari bilan atalgan. Diyor Bakr hududiga Banu Bakr qabilasining Rabi’a tarmogʻi joylashgan, shu sababli bu ikki viloyat baʼzida umumiy tarzda „Diyor Rabi’a“ deb ham yuritiladi. Keyinchalik turk tilida „Diyor Bakr“ atamasi sobiq viloyatning gʻarbiy qismini, yaʼni Amid shahri atrofidagi hududni anglatgan, shu sababli Amid shahri turk tilida Diyarbakir nomi bilan atala boshlagan.

Diyor Bakr Dajla daryosi yuqori oqimining har ikki qirgʻogʻidagi hududni oʻz ichiga oladi. Bu hudud daryoning irmoqlaridan boshlanib, daryo yoʻnalishi gʻarbdan sharqqa tomon oʻzgarib, janubi-sharqqa buriladigan joyigacha choʻzilgan. Asosiy shahri Amida (arabcha Amid) boʻlib, tarkibida Mayyafariqin, Hisn Kaifa va Arzan kabi yirik aholi punktlari ham mavjud boʻlgan. Geografik va siyosiy jihatdan, ilk islom davrida Diyor Bakr, asosan, Jazira hududiga tegishli boʻlgan, biroq baʼzida shimoldagi Armaniston viloyati bilan birlashtirilgan. IX asr oxirlarida bu hududni Iso ibn ash-Shayx ash-Shayboniy asos solgan mustaqil sulola boshqargan. X asr oʻrtalarida mintaqa Hamdoniylar qoʻliga oʻtgan. Biroq ushbu sulola hukmronligiga avval Buvayhiylar (978—983-yillarda), soʻngra Marvoniylar daʼvo qilishgan.

Marvoniylar amirligi mintaqada deyarli bir asr hukmronlik qilgach, 1084—1085-yillarda Saljuqiylar imperiyasi tarkibiga qoʻshib olingan. 1092-yilda Malikshoh I ning vafotidan soʻng Saljuqiylar saltanati qulagach, mintaqada bir qator kichik amirliklar paydo boʻldi. Ular orasida Mardin artuqiylari eng ahamiyatlisi boʻldi. XII asr oxirlarida viloyat Ayyubiylar nazoratiga oʻtgan boʻlsa, XIII asr oʻrtalarida sharqda Ayyubiylar, gʻarbda esa Amida atrofini boshqargan Rum saljuqiylari oʻrtasida taqsimlandi. Taxminan 1260-yilda hududni moʻgʻullar zabt etgan bo'lsa-da, mahalliy hukmdorlarga vassallik asosida hokimiyatni boshqarishga ruxsat berilgan. XIV asrda hududni Oq qoʻyunlilar zabt etgan. Ular Qora qoʻyunlilar va soʻnggi Ayyubiy shahzodalar bilan mintaqa ustidan hukmronlik uchun kurash olib borgan. XVI asr boshlarida qisqa muddat Safaviylar davlati tasarrufida boʻlgach, 1516-yilda Usmoniylar davlati nazoratiga oʻtgan.

 

 
 

 Qoʻshimcha oʻqish uchun 
 

Turkum:Onadoʻlining oʻrta asrlar tarixi
Turkum:Oʻrta asrlarda Yuqori Mesopotamiya
Turkum:Banu Bakr
Darbar-e Azam

Darbar-e Azam (maʼnosi „buyuk dargoh“) 1872-yil oktyabr oyida Qojar shoh Nasriddinshoh (1848–1896) davrida tashkil etilgan. Bu vazirlar kengashi boʻlib, bir tuzilmani tashkil etgan va sadr-e azam (bosh vazir) hamda yana toʻqqiz nafar vazirdan iborat boʻlgan. Darbar-e Azam Nasriddinshoh hukmronligi davrida Eron boshqaruvini Gʻarbiy modellar asosida samaraliroq boshqarish uchun oʻtkazilgan bir qancha tajribalarning natijasi sifatida tashkil etilgan. Sadr-e azamdan tashqari yana toʻqqiz vazir quyidagilar edi: harbiy ishlar, moliya, adliya, tashqi ishlar, ichki ishlar, taʼlim, jamoat ishlari, saroy ishlari, savdo va qishloq xoʻjaligi vazirlari. Ushbu vazirlar sadr-e azam bilan birga butun Eron hukumatini boshqarish uchun masʼul boʻlishgan.

 

Turkum:Qojar siyosati
Turkum:Forscha so‘z va iboralar
Dastagird

right|thumb|Asoriston va uning atrofidagi viloyatlarning xaritasi
Dastagird (shuningdek, Dastgerd, Dastigird va Daskara deb ham yoziladi) – hozirgi Iroq hududida joylashgan qadimiy Sosoniy shahri boʻlib, poytaxt Ktesifonga yaqin edi.

Dastlab Artemita nomi bilan mashhur boʻlgan shahar, shoh Hormizd I (hukmronligi 270-271) tomonidan qayta qurilib, nomi oʻzgartirilgan. Shoh Xusrav I (hukmronligi 531-579) davrida shahar kengayib, oʻzining sud maydoni, saroyi va qal’asiga ega boʻlgan. Bu davrda shahar Xusrav-shod-Kavod ikkinchi nomini ham olgan. Xusrav I ning nabirasi Xusrav II (hukmronligi 590-628) davrida Dastagird Sosoniylarning qirollik qarorgohiga aylangan. 628-yilda shahar Vizantiya imperatori Irakliy tomonidan talon-toroj qilingan. Shundan soʻng, shahar da butunlay yoʻq boʻlib ketgan.

 
 
 
 
 

Turkum:Sosoniy shaharlari
Turkum:Iroqdagi sobiq aholi punktlari
Turkum:Xusrav II
Ganj-e Badavard

Ganj-e Badavard (fors tili: Ganǰ-i Bādāvard, soʻzma-soʻz tarjimasi „shamol olib kelgan xazina“) – koʻpchilik fors iga koʻra, Sosoniylar shohi Xusrav II (hukmronligi: 591–628)ning afsonaviy sakkizta xazinasidan biri hisoblangan. Afsonaga koʻra, bu xazina Vizantiyaga tegishli boʻlgan 100 ta (baʼzi da 1000 ta) kemadan iborat flot edi, unda oltin, kumush, tangalar va qimmatbaho toshlar hamda Muqaddas xoch boʻlgan. Ushbu kemalar Efiopiyaga yoki boshqa bir manzilga yoʻl olayotganida dovulga uchrab, yoʻldan adashgan va sosoniylar tomonidan qoʻlga olingan. Shohnomaga koʻra esa, bu xazina afsonaviy Kayoniylar shohi Kay Xusravga ham tegishli boʻlgan.

 

 Adabiyot 
 

Turkum:Sosoniylar imperiyasi
Turkum:Eron folklori
Turkum:Shohnoma
Turkum:Xusrav II
Gulshani Morad

Gulshani Morad – bu Zandlar sulolasi davriga oid tarixiy asar boʻlib, muallifi Abul-Hasan Mustavfiy Gʻafforiy.

Karimxon Zandning (1751–1779) hukmronlik davrining oxirgi yillariga oid maʼlumotlarda baʼzi xatoliklar mavjud boʻlsa-da, bu asar Abul-Hasan Mustavfiy Sheroz poytaxtida emas, balki Koshonda boʻlgan davrda yozilgan. Asar Zandlar davri (ayniqsa 1755-yildan keyingi davr) yozuvlarining eng keng qamrovli va eng ishonchli manbai hisoblanadi.

 

 Adabiyot 

 
 
 
 

Turkum:Zandlar sulolasi
Turkum:Eron tarixi kitoblari
Turkum:Eron kitoblari
Zumrud Guluzade

Zumrud Guluzade (1932-yil 17-martda tugʻilgan – 2021-yil 26-sentyabrda vafot etgan) – Ozarbayjon fanlar akademiyasi falsafa fanlari professori, Ozarbayjonda xizmat koʻrsatgan fan nomzodi va „Shuhrat“ ordeni sohibi.

Zumrud Guluzada ozarbayjon, turk, ingliz va rus tillarida yaratilgan falsafaga oid koʻplab kitoblar muallifi hisoblanadi.

 Hayoti 
Guluzade 1932-yil 17-martda Bokuda dunyoga kelgan. 1949-yilda oʻrta maktabni imtiyozli diplom bilan tamomlab, Boku davlat universitetining tarix fakulteti falsafa yoʻnalishiga oʻqishga kirgan. Bakalavriatni aʼlo baholar bilan tugatgan Guluzade 1954–1957-yillarda magistratura bosqichida taʼlim olgan. Soʻngra Ozarbayjon fanlar akademiyasi Falsafa va huquq institutida doktorantura bosqichini tamomlagan.

Guluzade oʻzining doktorlik tadqiqotlarini antagonistik jamiyatda ustqurilmaning roli hamda hurufiylikning falsafiy asoslari mavzularida olib borgan. Uning „Hurufism and its representatives in Azerbaijan“ (Hurufiylik va uning Ozarbayjondagi vakillari) asari bu mavzuda yozilgan eng muhim ilmiy ishlar qatoriga kiradi. Ozarbayjonda Gʻarb va Sharq muammosi ilk bor falsafiy jihatdan aynan Zumrud Guluzade tomonidan yoritilgan. Bu borada Guluzade 1984-yilda yozilgan „Zakonomernosti razvitiya vostochnoy filosofii XIII–XVI i problema Zapad–Vostok“ nomli asari bilan tanilgan. U „History of Philosophy of Azerbaijan“ (Ozarbayjonning falsafa tarixi) kitobining tahrir hay’ati aʼzolaridan biri boʻlgan. Kitobning 2002-yilda chop etilgan birinchi jildi va 2007-yilda chop etilgan ikkinchi jildining bosh muharriri boʻlgan hamda bir qancha boʻlimlar, jumladan, 2007-yilda nashr etilgan „Ozarbayjon ensiklopediyasi“dagi „Philosophy“ (Falsafa) maqolasining muallifi hisoblanadi. Shuningdek, Guluzade „Problems of Eastern Philosophy“ (Sharq falsafasi muammolari) nomli jurnalning ham bosh muharriri boʻlib ishlagan.

2015-yilda Prezident Ilhom Aliyev farmoni bilan Zumrud Guluzade „Shuhrat“ ordeni bilan taqdirlangan.

 

Turkum:Professorlar
Turkum:Falsafa yozuvchilari
Turkum:Ozarbayjon faylasuflari
Hammod al-Barbariy

Hammod al-Barbariy Abbosiylar sarkardasi va hokimi edi. „Al-Barbariy“ nomi Barbariy qabilasidan kelib chiqishiga ishora qiladi. Yaʼqubiy Hammodni Tunisda tugʻilganini aytadi. Dastlab Horun ar-Rashidning (786—809-yillar hukmronlik qilgan) quli edi va taxtga oʻtirganidan soʻng u tomonidan ozod qilingan. Tabariy yozishicha, al-Barbariy 800-yilda Makka va Yamanga hokim etib tayinlangan, garchi Yaʼqubiy 795-yildan beri uni Yaman hokimi boʻlganini taʼkidlagan boʻlsa-da. Hokimlik davri Yaʼqubiy maʼlumotlariga koʻra 13 yil boʻlgan, lekin Tabariyning maʼlumotlariga koʻra Yaʼqubning yilnomasi boʻyicha uning hokimligi 808-yilgacha boʻlgan, ammo Tabariy Horun ar-Rashid vafotidan keyin ham oʻz lavozimida boʻlganini qayd etgan. Uzoq muddatli faoliyati tartibni oʻrnatish va mintaqadagi savdo yoʻllarini taʼminlashda muvaffaqiyatli boʻldi, ammo u hukmronligi davrida shunchalik qattiqqoʻl ediki, Yamanning mazlum xalqi uni hokimlikdan olish uchun Horun huzuriga elchi yuborgan. Oʻta qattiqqoʻlligi Yamandagi Himyoriylar boshligʻi al-Haysam ibn Abdulmajid al-Hamadoniy boshchiligidagi qoʻzgʻaloniga sabab boʻldi. Qoʻzgʻalon 798-yil atrofida boshlandi va qoʻzgʻalon rahbari 807-yilda asirlikka olingunga qadar davom etgan. Uning oʻgʻli Muhammad toʻrtinchi fitnada xalifa al-Amin tarafida boʻlgan harbiy qoʻmondon boʻlgan.

 

 
 
 
 
Turkum:8-asr Abbosiylar xalifaligi kishilari
Turkum:Yamandagi Abbosiy noiblari
Nargiz Birk-Petersen

Nargiz Ilgar qizi Birk-Petersen (qizlik familiyasi Abbaszade; ; 1976-yil 7-avgustda tugʻilgan) – huquqshunos, boshlovchi va model. Ozarbayjonning Boku shahrida Eldar Gasimov va Leyla Aliyeva bilan birgalikda 2012-yilgi Evrovidenie qoʻshiq tanlovini olib borgan.

 Karyerasi 
Birk-Petersen Bokuda tugʻilib oʻsgan va Saboil tumanidagi oʻrta maktabda taʼlim olgan. 16 yoshida Xazar universitetining huquqshunoslik yoʻnalishiga oʻqishga kirgan. Talabalik yillarida universitetning talabalar telekanalida ingliz tilidagi yangiliklar dasturi uchun muxbir sifatida faoliyat yuritgan.

1994-yilda Birk-Peterson Xazar universitetini tark etishga qaror qilgan va otasining oldiga AQShga koʻchib oʻtgan. U yerda model sifatida qoʻshimcha ishda ishlagan va Michigan universitetida psixologiya yoʻnalishida bakalavr darajasini olgan. Keyinchalik Wayne State universiteti yuridik maktabida huquq fanlari doktori darajasini, shuningdek, Georgetown universiteti huquq markazida xalqaro va qiyosiy huquq boʻyicha magistrlik darajasini olgan.

Birk-Petersen dastlab Vashingtonda yurist sifatida mehnat faoliyatini boshlagan, biroq keyinchalik Rossiyaning Moskva shahriga koʻchib oʻtgan va u yerda 2011-yilga qadar faoliyat olib borgan. 2012-yil boshida Boku shahrining 2020-yilgi Yozgi Olimpiada oʻyinlariga mezbonlik qilish boʻyicha arizasining Aloqalar boʻyicha rahbari lavozimiga tayinlangan. Ushbu lavozimda u Ozarbayjon delegatsiyasi tarkibida Milliy Olimpiya qoʻmitalari assotsiatsiyasi bosh assambleyasida ishtirok etgan. Delegatsiya tarkibida birinchi xonim Mehribon Aliyeva hamda vazirlar Yaqub Eyyubov va Azad Rahimov ham boʻlgan.

Xuddi shu yili Birk-Petersen Ozarbayjonning İctimai Telekanali tomonidan tashkil etilgan kastingda qatnashib, 2012-yilgi Evrovision qoʻshiq tanlovini olib boruvchilardan biri sifatida tanlab olingan. 2012-yil 22, 24 va 26-may kunlari boʻlib oʻtgan uchta jonli koʻrsatuvni qoʻshiqchi Eldor Gasimov va teleboshlovchi Leyla Aliyeva bilan birga olib borgan. Mazkur translyatsiyalar butun dunyo boʻyicha 100 milliondan ortiq tomoshabinni jalb qilgan.

Evrovision qoʻshiq tanlovidan keyin Birk-Petersen farmatsevtika sohasida faoliyatini davom ettirib, Novo Nordisk va Shire kompaniyalarida yuridik maslahatchi sifatida ishlagan. 2019-yildan buyon esa Takeda Pharmaceutical kompaniyasida bosh direktor lavozimida faoliyat yuritmoqda. Shuningdek, Birk-Petersen Dubay Xalqaro Moliya Markazining bosh yuridik maslahatchisi hisoblanadi.

 Shaxsiy hayoti 
Birk-Petersenning onasi Maleyka Abboszade Ozarbayjon Respublikasi Davlat talabalarni qabul qilish komissiyasi raisi hisoblanadi. Onasi Vashington shahrida tanishgan daniyalik diplomat Ulrik Birk-Petersenga turmushga chiqqan. Hozirda er-xotin uch farzandi bilan birga Birlashgan Arab Amirliklarining Dubay shahrida istiqomat qiladi. Maleyka ilgari Daniya poytaxti Kopengagen shahri Østerbro tumanida yashagan.

 

 
 
 

Turkum:Yashayotgan insonlar
Turkum:Huquqshunoslar
Turkum:Modellar (kasb)
Turkum:Bokuda tugʻilganlar
Kovkab Safaraliyeva

Kovkab Komil qizi Safaraliyeva (1907-yil 3-yanvarda tugʻilgan – 1985-yil 27-iyunda vafot etgan) – ozarbayjonlik klassik pianinochi, pianino oʻqituvchisi va konsertmeysterÜ.Hacıbəyov adına Azərbaycan Dövlət Konservatoriyası işçilərinə fəxri adlar verilməsi haqqında Azərbaycan SSR Ali Soveti Rəyasət Heyətinin 19 aprel 1972-ci il tarixli Fərmanı – anl.az.

 Karyerasi 
Kovkab Safaraliyeva 1907-yil 3-yanvarda oʻsha paytda Rossiya imperiyasi tarkibida boʻlgan Boku shahrida Komil Safaraliyev va Gamartaj Ziyadxonovalar oilasida dunyoga kelgan. Oilada besh farzand boʻlishgan. Ota-onasi, ayniqsa, musiqani yaxshi koʻrgan va oʻz qiziqishlarini farzandi bilan ham baham koʻrishni istagan va ular uchun xususiy musiqa oʻqituvchilarini yollagan. Kovkab va uning opa-singillari fortepianoda chalishni oʻrgangan, ukalaridan biri skripkada, boshqasi esa violonchelda chalgan. 1920-yilda Ozarbayjon Sovet hukumati nazoratiga oʻtganidan soʻng, Kovkab fortepiano kurslariga qatnashishni boshlagan va 1926-yilda Ozarbayjon Davlat konservatoriyasiga oʻqishga qabul qilingan. oʻzining yuksak mahorati tufayli Safaraliyeva oʻqituvchi yordamchisi sifatida talabalarga dars bera boshlagan. Shuningdek, ozarbayjon tilida soʻzlashuvchi talabalarga polifoniya va musiqa adabiyoti fanlaridan ham saboq bergan Kovkab Safaraliyeva . Axtar.az.

1930-yillarning boshlarida Boku Mehnat Teatrida pianist sifatida sahnaga chiqqan, soʻngra Ozarbayjon Opera Teatrida konsertmeyster boʻlib ishlagan. 1935–1936-yillarda Moskvada stajirovka oʻtagach, Safaraliyeva Boku shahriga qaytib kelib, oʻzi oʻqigan konservatoriyada dars bera boshlagan. Koʻpchilikning xotirasida Kovkab Safaraliyeva mehnatkash, isteʼdodli, talabchan va xarizmatik pedagog sifatida qolgan An Inexpiable Light of Music by Lala Huseynli. Musiqi dünyası.

1930–1939-yillar oraligʻida Kovkab Safaraliyeva kamer orkestrlarining aʼzosi sifatida koʻplab chiqishlar qilgan. U keng qoʻllaniladigan „Plays Performed on the Piano Based on Azerbaijani Mugham“ nomli oʻquv qoʻllanma va bir qator ilmiy maqolalar muallifi ham hisoblanadi.

 

 
 Unknown Pages of the History of Our Music: Kovkab Safaraliyeva by Adila Mailova. Musiqi dünyası

Turkum:1907-yilda tugʻilganlar
Turkum:3-yanvarda tugʻilganlar
Turkum:Bokuda tugʻilganlar
Turkum:1985-yilda vafot etganlar
Turkum:27-iyunda vafot etganlar
Turkum:Bokuda vafot etganlar
Turkum:Pianistlar
Ismoil ibn Ibrohim

Ismoil ibn Ibrohim (756—810-yillar) (arabcha: اسماعيل بن ابراهيم) – Imom Buxoriyning otasi boʻlgani bilan mashhur edi. Ismoil ibn Ibrohim 810-yilda vafot etdi, bu vaqtda Imom Buxoriy hali 1 yoshga ham toʻlmagan goʻdak boʻlgan.

 Hayoti 

 Ajdodlari 
Ismoilning avlodi Buxoro yaqinida yashagan Bardizbah ismli dehqonga bogʻlanishi mumkin. Bardizbahning islomni qabul qilgan al-Mugʻiyra ismli oʻgʻli boʻlgan. Mugʻiyra Ibrohim ismli oʻgʻil koʻradi. Ibrohim Ismoilning otasi boʻlgan.

 Hayoti 
Ismoil ibn Ibrohim juda taniqli hadis olimi boʻlib, musulmonlar tomonidan buyuk taqvodor va obroʻ-eʼtiborli kishi sifatida maqtovga sazovor boʻlgan. Oʻz odatlarida ehtiyotkor boʻlgan olim, oʻlim toʻshagi vaqtida oʻz halol mehnatlari bilan topilmagan bir tiyini ham yoʻqligini aytib oʻtgan. Ismoil ham uylanib, Ahmad va Muhammad ismli ikkita oʻgʻil koʻrdi. Muhammad keyinchalik Imom Buxoriy nomi bilan mashhur boʻlgan, eng koʻzga koʻringan sunniy hadis toʻplovchisiga aylandi.

 Oʻlimi 
Imom Buxoriy hali chaqaloq boʻlganida, Ismoil 54 yoshida vafot etgan. U beva ayoli va ikki oʻgʻliga katta mol-mulk qoldirgan.

 

Turkum:9-asr musulmon ulamolari
Turkum:Muhaddislar
Turkum:810-yilda tugʻilganlar
Lara Vadlau

Lara Vadlau (1994-yil 29-martda tugʻilgan) – yelkanli kema sporti bilan shugʻullangan avstriyalik sportchi.

 Yoshlik yillari va faoliyati 
Lara Vadlau 1994-yil 29-martda Avstriyaning Feldbach shahrida dunyoga kelgan. 2012-yilgi Yozgi Olimpiada oʻyinlarida ayollar oʻrtasida 470 klas musobaqalarida ishtirok etib, hamrohi Eva-Maria Schimak bilan birga 20-oʻrinni egallagan. 2024-yilgi Yozgi Olimpiada oʻyinlarida Lukas Mähr bilan 470 klas aralash juftlik musobaqalarida oltin medalni qoʻlga kiritgan.

 Shaxsiy hayoti 
Lara Vadlau nemis futbolchisi Lea Shuller bilan ishqiy munosabatda boʻlgan.

 

 
 

Turkum:Yashayotgan insonlar
Turkum:1994-yilda tugʻilganlar
Turkum:29-martda tugʻilganlar
Turkum:2024-yilgi Yozgi Olimpiada oʻyinlarida medal sohiblari
Al-Volid ibn Tarif ash-Shayboniy

Al-Volid ibn Tarif ash-Shayboniy sakkizinchi asr xorijiylar yetakchisi. 794-yilda Abbosiylar xalifaligiga qarshi isyon koʻtargan. Biroq, 795-yilda magʻlubiyatga uchrab, oʻldirilgan.
 Faoliyati 
thumb|300px|Jazira va atrofdagi mintaqalar xaritasi
Koʻpgina da al-Volid Banu Tagʻlib qabilasi a’zosi ekani tilga olinsa-da, Abulfaraj Isfahoniy va Ibn Xallikon uni shayboniy deb atashgan. Clifford Edmund Bosworthning fikricha, keyingi maʼlumotlar toʻgʻriroq hisoblanadi. Al-Volid xorijiylar sardori boʻlib, dovyurakligi va jasurligi bilan el orasida tanilgan ekan. Hayoti davomida asosan Jazira viloyatidagi Nasibin va al-Xabur hududlarida yashagan.

794-yilda Al-Volid Abbosiy xalifa Horun ar-Rashidga qarshi isyon koʻtarib, qisqa vaqt ichida atrofiga koʻplab tarafdorlar yigʻdi. Tez orada Jaziraning katta qismini bosib olib, oʻziga qarshi chiqqan Diyor Rabiʼa noibini oʻldirdi. Soʻngra, Diyor Mudarga bostirib kirib, Raqqada Abdulmalik ibn Solihni qamal qilishga kirishdi. Xorijiylar keyinchalik Arminiyaga yoʻl olishdi va Hilat shahrini qamal qilishdi. Shahar aholisi oʻz erkinliklari evaziga tovon toʻlashga rozi boʻldi. Shundan soʻng xorijiylar Ozarbayjon, Hulvon, Iroqning Savod viloyati hamda Dajla daryosining gʻarbiy sohilidagi hududlarga bostirib kirib, bu jarayonda boylik toʻplashdi; ; ; ; ; ; ..

Xorijiylarni toʻxtatish uchun Horun ar-Rashid ularga qarshi ketma-ket ikki qoʻshin yubordi. Biroq, bu qoʻshinlar isyonchilarga magʻlub boʻlib, har ikkala qoʻmondon ham jang maydonida halok boʻldi. Shundan soʻng, xalifa Yazid ibn Mazyad ash-Shayboniyni katta qoʻshinga qoʻmondon etib tayinlab, al-Volidga qarshi joʻnatdi. Xalifa Yazidga qoʻzgʻolonni iloji boricha tezroq bostirish uchun qat’iy koʻrsatma berdi. Yazid 795-yil oxirida Hit shahri yaqinidagi al-Hadisa degan joyda qoʻzgʻolonchilar bilan toʻqnashdi. Al-Volidni yakkama-yakka jangda magʻlub etib, oʻldirdi va boshini tanasidan judo qildi. Yazid xorijiylarning ko‘p qismini qatl etdi va qolganlarini tarqatib yuborishga majbur qildi. Natijada qoʻzgʻolon magʻlubiyat bilan yakunlandi; ; ; ; ; ; , Some of the specific details of the revolt are given differently in the sources..

Al-Volidning vafotidan soʻng singlisi jangchi va shoira Laylo bintu Tarif unga atab marsiya aytganClassical Poems by Arab Women: A Bilingual Anthology, ed. and trans. by Abdullah al-Udhari (London: Saqi Books, 1999), p. 106..
 

 
 
 
 
 
 
 
 
Turkum:795-yilda vafot etganlar
Turkum:Abbosiylar xalifaligidagi isyonlar
Turkum:Xorijiylar
Turkum:Banu Shaybon
Turkum:Jangda oʻldirilgan oʻrta asrlar arablari
Jasmin Eder

Jasmin Eder (1992-yil 8-oktyabrda tugʻilgan) – futbol boʻyicha Avstriya ayollar terma jamoasi aʼzosi. 2011–2013-yillarda Avstriya ayollar terma jamoasi aʼzosi sifatida 12 ta oʻyin oʻtkazgan. 2014 yilgi Algarve kubogida jamoaning aʼzosi boʻlgan. Klub darajasida „FC Bayern Munich“, „BV Cloppenburg“ va „VfL Sindelfingen“ klublari safida toʻp surgan.

 Xalqaro darajadagi faoliyati 
Eder 2017-yilda Ayollar oʻrtasida UEFA Yevropa chempionatida Avstriya terma jamoasi safida ishtirok etib, yarim finalgacha yetib borgan 23 nafar futbolchidan biri boʻlgan.

Shuningdek, 2022-yilgi Ayollar oʻrtasida UEFA Yevropa chempionatida ishtirok etgan jamoa tarkibga ham kiritilgan.

 

 
 

Turkum:Ayollar futboli yarim himoyachilari
Turkum:Yashayotgan insonlar
Turkum:1992-yilda tugʻilganlar
Turkum:8-oktyabrda tugʻilganlar
Muqaddas

Muqaddas ( — pok, toza, aziz; ilohiy; oliyjanob) — kelib chiqishi arabcha boʻlgan xotin-qizlar ismi. Koʻp xalqlarda, jumladan, oʻzbeklarda keng tarqalgan.

 Taniqli shaxslar 

 Muqaddas Xoliqova — oʻzbek teatr va kino aktrisasi, Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan artist (2001), Oʻzbekiston xalq artisti (2014).

 

Turkum:Oʻzbekcha ayollar ismlari
Muqaddam

Muqaddam ( — birinchi oʻringa qoʻyilgan; oldindan toʻlanadigan; old qism; yoʻlboshchi) — kelib chiqishi arabcha boʻlgan xotin-qizlar ismi. Koʻp xalqlarda, jumladan, oʻzbeklarda keng tarqalgan.

 Taniqli shaxslar 

 Muqaddam Ashrafova — jarroh, Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan fan arbobi (1971), tibbiyot fanlari doktori (1964), professor (1967);
 Muqaddam Mukarramov — kandakor, Buxoro kandakorlik maktabining yirik vakili;
 Muqaddam Xunoxunova — oʻzbekistonlik oʻqituvchi, Oʻzbekiston Respublikasi xalq oʻqituvchisi (2004).

 

Turkum:Oʻzbekcha ayollar ismlari
Muqim

Muqim ( — bir yerda istiqomat qiluvchi, (doimiy) turuvchi) — kelib chiqishi arabcha boʻlgan erkaklar ismi. Koʻp xalqlarda, jumladan, oʻzbeklarda keng tarqalgan.

 Taniqli shaxslar 

 Muqim Habibov — dirijyor, bastakor. Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan sanʼat arbobi (1964);
 Muqimjon Qirgʻizboyev — oʻzbekistonlik siyosatshunos.

 Familiyalar 
 Muqimov
 Muqimova

 

Turkum:Oʻzbekcha erkaklar ismlari
Daria Kinzer

Daria Kinzer (1988-yil 29-mayda tugʻilgan) – asli xorvat millatiga mansub Avtriyada yashovchi qoʻshiqchi. 2011-yilda Germaniyada boʻlib oʻtgan Yevrovision qoʻshiq tanlovida Xorvatiya nomidan ishtirok etgan. 2011-yil 5-mart kuni boʻlib oʻtgan milliy tanlovda „Celebrate“ nomli qoʻshigʻi bilan gʻolib chiqib, tanlovning birinchi yarim finalida ishtirok etgan va 15-oʻrinni egallagan. Shuningdek, „Celebrate“ qoʻshigʻining „Diese Nacht“ nomli nemis tilidagi versiyasini ham yozgan.

Kinzer 1988-yil 29-mayda Germaniya Federativ Respublikasining Bavariya shtati Aschaffenburg shahrida tugʻilgan. Onasi xorvat, otasi nemis millatiga mansub boʻlgan. Kinzer xorvat va nemis tillarida soʻzlasha oladi. Hozirda Vena shahrida tahsil oladi.

 Diskografiyasi 
 Zwischen Himmel und Erde (2013-yil)

 

 
 

Turkum:Yashayotgan insonlar
Turkum:Xonandalar
Abulmagʻra ibn Musa ibn Zurara

Abulmagʻra ibn Musa ibn Zurara Arzen shahrining soʻnggi Zurariy amiri. Arzen shahri Yuqori Mesopotamiya (arabcha al-Jazira) va Armaniston oʻrtasidagi chegaralarda joylashgan boʻlib, oʻsha paytda bu hududlar Abbosiylar xalifaligining viloyatlari hisoblangan.

Abulmagʻra Arzenning maʼlum boʻlgan birinchi Zurariy hukmdori Muso ibn Zuraraning oʻgʻli boʻlib, uning mulki bilan chegaradosh Taron viloyatining nasroniy arman shahzodasi Bagrat II Bagratuniyning singlisidan tugʻilgan. Arzen Arzanene (armancha: Agʻdznik) viloyatining markazi boʻlib, Jazira viloyati tarkibidagi Diyor Bakrga qarashli edi.

Abulmagʻra otasining vafotidan keyin uning oʻrnini egalladi. Oʻz mulkini Diyor Bakr hududida hukmronlik qilayotgan shayboniylardan himoya qilish maqsadida Abulmagʻra boshqa qudratli arman sulolasi Vaspurakan Artsrunilari bilan yaqin ittifoq tuzdi. Shu maqsadda Artsruni malikasiga uylanib, hatto yashirincha nasroniylikni qabul qildi.

Ayni paytda, rasman Diyor Bakrning shayboniy hukmdori Iso ibn ash-Shayxga tobe boʻlib, nizolarda uni qoʻllab-quvvatlashga majbur edi. Shunday qilib, 866-yil dekabr oyida Iso Falastin noibi etib tayinlangach, Isoning oʻrinbosari lavozimida ma’muriyatni boshqarish uchun Ramlaga Abulmagʻra yuborildi In . -yilda Iso va Abulmagʻra boshqa mahalliy hukmdorlar bilan ittifoq tuzishdi. Ular orasida Is’hoq ibn Ayyub boshchiligidagi mahalliy xorijiylar hamda Tagʻlibiylar sardori Hamdon ibn Hamdun bor edi. Bu ittifoq Mosulni boshqarib, butun Jazira ustidan hukmronlik qilishni niyat qilgan turkiy Is’hoq ibn Kundojning intilishlariga qarshi qaratilgan edi. Bu ittifoq Ibn Kundojni magʻlubiyatga uchratishga muvaffaq boʻldi, ammo uning mavqei tez orada xalifa tomonidan Diyor Rabi’a va Armaniston (879/80) noibi etib tayinlanishi bilan mustahkamlandi. Shundan soʻng, Iso va Abulmagʻra oʻz mulklarida hukmronlikni saqlab qolish uchun 200 ming oltin dinor miqdorida oʻlpon toʻlashga rozi boʻlib, tinchlikni ta’minlashdi. Ibn Kundoj dastlab taklifni qabul qildi. Biroq, 880/1-yilda unga qarshi koalitsiya qayta tuzilib, ochiq jang harakatlari boshlanib ketdi. Bu safar Ibn Kundoj 881-yil aprel/may oyida boʻlib oʻtgan jangda gʻalaba qozondi. U raqiblarini Amidgacha quvib borib, shaharni qamal qildi. Bir nechta hal qiluvchi natija bermagan toʻqnashuvlar sodir boʻldi. Vaziyat Isoning 882/3-yilda vafotiga qadar yechimini topmadi. Chunki Ibn Kundoj Abbosiylarning Suriyani Tuluniylardan qaytarib olish urinishlariga aralashib qolgan edi.

-yilda Iso ibn ash-Shayxning shuhratparast oʻgʻli Ahmad Abulmagʻrani asirga oldi. Ahmad Abulmagʻrani qamoqqa tashlab, Zurariylar mulklarini oʻz hududiga qoʻshib oldi.
 

 
 
 
 
 
 

Turkum:9-asr arablari
Turkum:9-asr Abbosiylar xalifaligi kishilari
Turkum:9-asr Oʻrta Sharq monarxlari
Turkum:Islomdan xristianlikka oʻtganlar
Turkum:Artsruni sulolasi
Turkum:Bagratuniy sulolasi
Turkum:Falastinning Abbosiy noiblari
Martín Zubimendi

Martín Zubimendi Ibáñez (1999-yil 2-fevralda tugʻilgan) – ispaniyalik professional futbolchi, La Liga vakili „Real Sosedad“ klubi va Ispaniya milliy terma jamoasida tayanch yarim himoyachi ampulasida oʻynaydi.

 Oʻyin uslubi 

Zubimendining maydon markazidagi koʻp qirrali oʻyin uslubi mashhur futbolchilar, ayniqsa Sergio Busquets bilan taqqoslanadi. U vazminlik va nazoratni namoyish etib, oʻyinni boshqaradi va oʻyin sur’atini oʻzgartiradi. Uning vazifasi chuqur pozitsiyalardan oʻyinni boshlash va aniq qarorlar qabul qilishni oʻz ichiga oladi. Zubimendining toʻpni qabul qilish va maydonda boʻsh joy yaratish mahorati Busketsni eslatadi. Bundan tashqari, uning texnik mahorati, jumladan dribling va chuqur hujumlar, eng yaxshi yarim himoyachilarnikiga oʻxshaydi. Bir necha raqib futbolchilariga qarshi maydonda toʻpni nazorat qilish qobiliyati esa Xabi Alonso va David Silva kabi futbolchilarga xos xususiyatlarni eslatadi.

 Faoliyat statistikasi 
 Klub 

+ Klub, mavsum va musobaqalar boʻyicha ishtirok va gollarClubMavsumLigaCopa del ReyYevropaBoshqaJamiDivizionOʻyinlarGollarOʻyinlarGollarOʻyinlarGollarOʻyinlarGollarOʻyinlarGollarReal Sociedad B2016–17Segunda División B30———302017–18Segunda División B20———202018–19Segunda División B201———2012019–20Segunda División B253———253Total504000000504Real Sociedad2018–19La Liga1000——102019–20La Liga9010——1002020–21La Liga3102070104102021–22La Liga3624071—4732022–23La Liga3614040—4412023–24La Liga3146080—4542024–25La Liga3624080—482Jami18092103411023610Umumiy statistikasi230132103411028614

 Xalqaro 

+ Terma jamoa va yil boʻyicha ishtirok va gollarTerma jamoaYilOʻyinlarGollarIspaniya2021102023302024111202520Jami171

 Hisob va natijalar birinchi boʻlib Ispaniyaning gollari roʻyxatini koʻrsatadi, hisob ustuni Zubimendi gollaridan keyin natijani koʻrsatadi.

+ Martin Zubimendi tomonidan kiritilgan xalqaro gollar roʻyxati№SanaStadionOʻyinRaqibHisobNatijaMusoboqa1 12 October 2024 Nueva Condomina, Murcia, Ispaniya 13 1–0 1–0 2024–25 UEFA Millatlar ligasi

 Yutuqlar 
Real Sosyedad

 Ispan Qirol kubogi: 2019–20

Ispaniya U23 terma jamoasi

 Yozgi Olimpiada oʻyinlari kumush medali: 2020

Ispaniya milliy terma jamoasi

 UEFA Yevropa chempionati: 2024
 UEFA Millatlar ligasi: 2022–23

 

 
 Real Sociedad saytidagi profili 
 
 

Turkum:1999-yilda tugʻilganlar
Turkum:Yashayotgan insonlar
Turkum:Ispaniyalik erkak futbolchilar
Turkum:Erkak futbol yarim himoyachilari
Turkum:La Liga oʻyinchilari
Turkum:Segunda División B oʻyinchilari
Turkum:Tercera División oʻyinchilari
Turkum:Antiguoko futbolchilari
Turkum:Real Sociedad C futbolchilari
Turkum:Real Sociedad futbolchilari
Turkum:Ispaniya milliy futbol terma jamoasi erkak futbolchilari
Turkum:Olimpiyada medalini olgan futbolchilar
Turkum:UEFA Yevro 2024 oʻyinchilari
Turkum:UEFA Millatlar ligasida gʻolib boʻlgan oʻyinchilar
Turkum:UEFA Yevropa chempionatida gʻolib boʻlgan oʻyinchilar
Oʻzbekiston mahallalari uyushmasi

Oʻzbekiston mahallalari uyushmasi — Oʻzbekistondagi davlat boshqaruv idoralaridan biriOʻzbekiston mahallalari uyushmasi faoliyatini yoʻlga qoʻyish va mahallalarda boshqaruv tizimini takomillashtirishga oid qoʻshimcha chora-tadbirlar toʻgʻrisida. Uyushma Oʻzbekistondagi mahallalarning jamiyat hayotidagi oʻrnini oshirish hamda sohada boshqaruv tizimini takomillashtirish maqsadida faoliyat yuritadi. Qoraqalpogʻiston Respublikasi, viloyatlar va Toshkent shahri boʻyicha boshqarmalari, shuningdek, tumanlar (shaharlar) boʻlimlari mavjud.

 Tarixi 
2023-yil 21-dekabrda qabul qilingan PF-209-sonli „Mahalla institutining jamiyatdagi rolini tubdan oshirish va uning aholi muammolarini hal etishda birinchi boʻgʻin sifatida ishlashini taʼminlashga qaratilgan chora-tadbirlar toʻgʻrisida“ farmon hamda PQ-402-sonli „Oʻzbekiston mahallalari uyushmasi faoliyatini yoʻlga qoʻyish va mahallalarda boshqaruv tizimini takomillashtirishga oid qoʻshimcha chora-tadbirlar toʻgʻrisida“ qarorga muvofiq 2024-yil 17-yanvar kuni Oʻzbekiston mahallalari uyushmasi tashkil qilindi. Tashkilotning taʼsis konferensiyasida Qahramon Quronboyev uyushma raisi etib saylandi. 2024-yil 18-yanvar kuni Oʻzbekiston mahallalari uyushmasi taʼsis konferensiyasi ishtirokchilarining mahallalar faollariga murojaati eʼlon qilindi.

 Maqsad va vazifalari 
 Mahallani xalq bilan davlat oʻrtasidagi aloqalarini mustahkamlash;
 Mahalla boshqaruvida aholining ishtirokini taʼminlash;
 Fuqarolarda masʼuliyat hissini oshirish;
 „Mahalla yettiligi“ orqali ichki resurslarni safarbar etish;
 Mahallalarning moddiy-texnik bazasini yaxshilash;
 Mahalla masʼullarining malakasini oshirish.

 Rahbariyati 
Oʻzbekiston mahallalari uyushmasi raisi Qahramon Quronboyev, birinchi oʻrinbosari Jovdatxon Inogʻomov, rais oʻrinbosari Dolli Allayev hisoblanadi.

+Uyushma rahbariyatiLavozimIsm-familyaFaoliyat davriRaisQahramon Quronboyev2022-yil 25-mart – hozirga qadarBirinchi oʻrinbosariJovdatxon Inogʻomov2024-yil 17-yanvar — hozirga qadarOʻrinbosarDolli Allayev2025-yil 17-fevral — hozirga qadar

 Tuzilmasi 
Oʻzbekiston mahallalari uyushmasi tarkibiga hududlardagi 9300 dan ortiq mahalla kiradi. Uyushma raisi maqomi tibbiy, transport va maishiy taʼminot sharoitlari boʻyicha bosh vazir oʻrinbosariga tenglashtirilgan. 982 ta shtat birligidan iborat. Tarkibi „Mahalla“ xayriya jamoat fondi, Kambagʻallikni qisqartirish va bandlik vazirligining qisqartirilgan shtatlari hisobidan shakllantirilganOʻzbekiston mahallalari uyushmasi tashkil etiladi.

 Yana qarang 
 Mahalla
 Qahramon Quronboyev

 

 
 Rasmiy sayti
 YouTube kanali
 Instagram sahifasi
 Facebook sahifasi
 Telegram kanali
Turkum:Oʻzbekiston siyosiy tashkilotlari
Turkum:2024-yilda Oʻzbekistonda tashkil etilganlar
Turkum:Oʻzbekiston tashkilotlari
Gentlemen Prefer Blondes

„Gentlemen Prefer Blondes“, toʻliq nomi „Gentlemen Prefer Blondes: The Intimate Diary of a Professional Lady“  – amerikalik yozuvchi Anita Loos qalamiga mansub hajviy roman. Asar Lorelei Lee ismli yengiltak ayol va flepperning xotira daftari shaklida yozilgan. F. Scott Fitzgeraldning „The Great Gatsby“ hamda Carl Van Vechtenning „Firecrackers“ romanlari bilan bir yilda chop etilgan roman Jazz davridagi gedonizmga bagʻishlangan taniqli asarlarning biridir. Loos 1927-yil „But Gentlemen Marry Brunettes“ nomi bilan „Gentlemen Prefer Blondes“ romanining davomini yozgan.

Roman dastlab 1925-yilning yozida „Harper's Bazaar“ jurnalida serialashtirilgan. Oʻsha yilning noyabrida „Boni & Liveright“ nashriyoti asarni roman shaklida chop etgan. Adabiy tanqidchilar romanni oʻta sayoz oʻlaroq tanqid qilgan boʻlsa-da, koʻpchilik yozuvchi uni yuqori baholagan. Xususan, Scott Fitzgerald, James Joyce, William Faulkner va H. G. Wells romanni olqishlagan. Edith Wharton esa Lorelei Lee obrazida Warren G. Harding va Calvin Coolidge prezident boʻlgan davrdagi ochkoʻzlik va aysh-ishrat yaxshi mujassamlanganini aytib, asarni „Amerika adabiyotining buyuk romani“ deya maqtagan.

„Gentlemen Prefer Blondes“ 1926-yilda AQSHdagi bozori eng chaqqon ikkinchi kitobga aylangan, xalqaro miqyosda bestseller boʻlgan. Kamida 13 tilga, jumladan, xitoy va rus tillariga oʻgirilgan. Loos 1981-yilda 93 yoshida vafot etguniga qadar 85 dan oshiq nashrda bosilib chiqqan. Shuningdek, roman asosida 1926-yil strip hozirlangan va pyesa sahnalashtirilgan, 1928-yil esa ovozsiz kino suratga olingan. 1949-yil myuzikl sahnalashtirilgan, oʻz navbatida, myuzikl asosida 1953-yil film suratga olingan.

 Izohlar 

 
 Snoskalar 

 

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

Turkum:Anita Loos romanlari
Turkum:AQSh romanlari