Janubiy Koreyadagi moʻgʻullar

Janubiy Koreyadagi moʻgʻullar xorijdagi moʻgʻul fuqarolarining dunyodagi eng katta aholisini tashkil qiladi.

 Aholi 
2003-yilga kelib, Janubiy Koreyada allaqachon 20 000 moʻgʻullar ishlagan, bu ularning aholisi amerikalik moʻgʻullar, Yaponiyadagi moʻgʻullar va Yevropadagi moʻgʻullarning umumiy sonidan koʻproq edi. Besh yil oʻtgach, ularning aholisi 65 % ga oʻsib, taxminan 33 000 kishiga yetdi yoki butun Moʻgʻul aholisining 1,2 % ni tashkil etdi. Janubiy Koreya hukumati hisob-kitoblariga koʻra, Moʻgʻulistondagi har ikki shaharlik xonadondan birining oila aʼzosi Janubiy Koreyada ishlaydi.

Janubiy Koreya hukumati maʼlumotlariga koʻra, moʻgʻullarning 40 %i mamlakatda noqonuniy istiqomat qiladi. Boshqa hisob-kitoblarga koʻra, noqonuniy migrantlar ulushi 70 % ni tashkil qiladi. Moʻgʻullarning koreyscha „oʻtish“ qobiliyati ularga noqonuniy ravishda yashayotgan boshqa chet elliklarga nisbatan tasodifiy eʼtibordan qochishni osonlashtiradi. Aholining oʻsishi shunchalik tez ediki, Seuldagi Moʻgʻuliston elchixonasi asosan moʻgʻul aholisiga yordam bera olmadi, natijada moʻgʻullar oʻzaro yordam koʻrsatish maqsadida oʻzlarining " Dalain Salkhi " („Dengiz shabadasi“) kabi nodavlat tashkilotlarini tuzdilar.

 Migratsiya motivlari 
Janubiy Koreyadagi moʻgʻullarning aksariyati ogʻir sanoatdagi mehnat muhojirlaridir. Baʼzilar, shuningdek, Seulda, ayniqsa Dongdaemun yaqinidagi Jung-guning Gvanxuy-dong shahridagi „Markaziy Osiyo qishlogʻi“ deb ataladigan joyda restoranlar, savdo kompaniyalari va oziq-ovqat doʻkonlarini boshqaradi. Janubiy Koreyaga ishlash uchun koʻchib oʻtmoqchi boʻlgan moʻgʻullar koʻpchilik sohalarda ishlashga ruxsat olish uchun Janubiy Koreya Mehnat vazirligi tomonidan koreys tilini bilish imtihonida kamida 120 ball olishlari shart, ammo qishloq xoʻjaligi, baliqchilik va qurilishda ishlash uchun talab qilinadigan ball bundan pastroq. Test topshirish talabi nihoyatda yuqori. 2007-yilgi yigʻilish uchun baʼzi nomzodlar roʻyxatdan oʻtish uchun may oyida Ulan-Bator markaziy stadioni oldida tartibsiz sharoitda toʻrt kun navbatga turishgan. Oʻsha yili jami 14 929 nafar nomzod (9 892 erkak va 5 037 ayol) test sinovlarida qatnashish uchun roʻyxatdan oʻtgan, ulardan 14 606 nafari test sinovlarida qatnashgan, 44 % (6487) 120 balldan yuqori ball toʻplagan boʻlsa, 91 % qishloq xoʻjaligi, baliqchilik va qurilish boʻyicha eng kam ballni toʻplagan.

Mehnat muhojirlaridan tashqari, moʻgʻullar Janubiy Koreyaga boshqa maqsadlarda ham kelishadi.2008-yilgi maʼlumotlarga koʻra, har yili Janubiy Koreyaga oliy maʼlumot olish uchun kelgan 1700 ga yaqin moʻgʻullar bor edi. Baʼzi moʻgʻul ayollari ham xalqaro nikoh agentliklari orqali tanishgan erkaklarning sevgan qizi sifatida Janubiy Koreyaga kelishadi. Ularning oʻrtacha yoshi bor-yoʻgʻi 24,9, erlariniki esa 44,5, koʻpchiligi esa erlaridan koʻra koʻproq maʼlumotlidir.

 Millatlararo munosabatlar 
Janubiy Koreyada yashovchi moʻgʻullar Koreya ijtimoiy tuzilmasining yoshga asoslangan ierarxiyasini oʻz vatanlari bilan asosiy madaniy farq va moslashish uchun jiddiy toʻsiq sifatida tilga olib, Moʻgʻulistonda besh yosh farqi boʻlgan odamlar hali ham bir-birlari bilan teng ravishda gaplashishlarini taʼkidlaydilar, ammo Koreyada ular oʻzidan bir yosh katta odamlarga murojaat qilish uchun sharafli nutq shakllaridan foydalanishlari shart. Boshqalarning taʼkidlashicha, koreyslar boshqa osiyoliklarga qaraganda gʻarbliklarga nisbatan muloyimroq.

11 koreysning hayotini yongʻindan qutqarib qolgan toʻrt nafar moʻgʻulistonlikka 2007-yilda Adliya vazirligining Immigratsiya departamenti tomonidan Janubiy Koreyada yashash va ishlash uchun rasmiy huquqlar berildi

 Taʼlim 
Janubiy Koreyada moʻgʻul mehnat muhojirlarining farzandlari uchun moʻljallangan bitta maktab mavjud: Xalqaro moʻgʻul maktabi. U 1999-yil avgust oyida sakkiz nafar talaba bilan tashkil etilgan. Oʻquvchilarning katta qismi noqonuniy muhojirlarning farzandlari boʻlib, ular oddiy davlat maktablariga borishga qodir emas. 2011-yilga kelib, u 1-9 – sinflarga taxminan 80 oʻquvchini qamrab oldi.

Seul Metropolitan Taʼlim boshqarmasi tomonidan oʻrta maktab darajasiga qadar kurslarni taklif qilish uchun rasman ruxsat berilgan. Moliyalashtirish va joy yetishmasligi tufayli u faqat boshlangʻich va oʻrta maktab sinflarini taklif qiladi, ammo ular 2011-yilda oʻrta maktab boʻlimi uchun binolar qurishni boshlashni rejalashtirmoqda. Bu moʻgʻul tilidan foydalangan holda oʻquv dasturiga amal qiladi, shuningdek, oʻquvchilarga koreys tilini oʻrganishga yordam beradi. 2010-yilda 16 nafar bitiruvchidan uchtasi oʻrta maktab uchun Moʻgʻulistonga qaytishni, qolganlari esa Janubiy Koreyadagi maktablarga kirishni rejalashtirgan. Janubiy koreyalik oʻqituvchilarning taʼkidlashicha, talabalar Janubiy Koreya maktablariga odatda yaxshi moslashadi, garchi oʻquvchilarning oʻzlari etnik zoʻravonlik va koreys tilidan oʻqitish vositasi sifatida foydalanishga moslashish qiyinligidan xavotirda (ayniqsa, muhandislik maktablarida).

 

 

 Koreyadagi Moʻgʻul talabalar uyushmasi