Elizabeth Garrett Anderson

Elizabeth Garrett Anderson (1836-yil 9-iyun — 1917-yil 17-dekabr) — taniqli ingliz shifokori va suffragistiJames Barry, who lived as a man, qualified before her. Elizabeth Blackwell was the first woman registered by the General Medical Council in the UK, having qualified in the United States. Frances Hoggan preceded Anderson as the first British woman to qualify in Europe, having qualified in Switzerland.. U Britaniyada shifokor va jarroh sifatida malaka oshirgan birinchi ayol hamda ayollarni shifokorlikka tayyorlovchi Britaniyadagi birinchi tibbiyot bilim yurti — London ayollar tibbiyot maktabining hammuassisi va dekani sifatida tarixga kirgan. Shuningdek, Anderson Britaniyada maktab kengashiga saylangan birinchi ayol va Aldeburgh shahrining meri sifatida mamlakatdagi birinchi ayol mer boʻlgan.

 Yoshligi va taʼlimi 
Elizabeth Londonning Uaytechepel shahrida tugʻilgan va Newson Garrett hamda uning rafiqasi Louisaning oʻn bir farzandidan ikkinchisi ediManton, p. 20. Uning ota-bobolari XVII asrdan beri Sharqiy Suffolkda temirchilik bilan shugʻullanishganManton, p. 17. Uning otasi tadbirkor boʻlib, 1841-yilda oilasini Suffolkka koʻchirgan va u yerda arpa hamda koʻmir savdosi bilan shugʻullanib, muvaffaqiyatga erishganManton, p. 25.

Elizabeth dastlab uyda onasidan oʻqish va yozishni oʻrgangan. Keyinchalik unga va singlisiga dars berish uchun tarbiyachi yollangan, ammo Elizabeth tarbiyachisini yoqtirmas va darslarda undan oʻzib ketishga harakat qilardiManton, pp. 32–33. 13 yoshida u Londondagi xususiy maktabga yuborilgan. Maktabda adabiyot va chet tillari oʻqitilsa-da, Elizabeth matematika va ilm-fan fanlari yoʻqligidan shikoyat qilgan.

1854-yilda u Emily Davies bilan uchrashdi va ular umrbod doʻst boʻlib qolishdi. 1859-yilda Elizabeth Blackwell (AQShdagi birinchi ayol shifokor) bilan uchrashuvdan soʻng, Anderson tibbiyot sohasini tanlashga qaror qildi. Dastlab uning otasi bunga qarshi boʻlgan boʻlsa-da, keyinchalik qizini moliyaviy qoʻllab-quvvatlashga rozi boʻldiManton, pp. 73–76.

 Tibbiy faoliyati va kurashi 
Anderson koʻplab tibbiyot maktablariga hujjat topshirdi, ammo ayol boʻlgani uchun rad etildi. U Midlseks shifoxonasida hamshira sifatida ish boshladi va u yerda xususiy darslar orqali bilim oldi. 1865-yilda u Farmatsevtlar jamiyati imtihonidan oʻtib, Britaniyada ochiqchasiga shifokorlik litsenziyasini olgan birinchi ayolga aylandiManton, pp. 162–163. Shundan soʻng jamiyat darhol oʻz nizomini oʻzgartirib, boshqa ayollarning bu yoʻl bilan litsenziya olishini taqiqladiManton, p. 176.

1865-yilda u Londonda oʻzining shaxsiy klinikasini ochdi. 1866-yilda xolera epidemiyasi paytida u kambagʻal ayollar va bolalar uchun Sent-Meri dispanserini tashkil qildiManton, p. 173. 1870-yilda u Sorbonna universitetida tibbiyot doktori darajasini olishga muvaffaq boʻldi.

 Siyosiy faoliyati va shaxsiy hayoti 
Elizabeth Garrett Anderson suffragistlar harakatining faol aʼzosi edi. 1866-yilda u ayollarga saylov huquqi berilishini soʻrab 1500 ta imzo toʻplangan arizani parlamentga taqdim etishda ishtirok etganManton, p. 171.

1871-yilda u James George Skelton Anderson bilan turmush qurdi, biroq shifokorlik faoliyatini toʻxtatmadi. Ularning uchta farzandi bor edi: Louisa, Margaret va Alan. Uning qizi Louisa ham keyinchalik taniqli shifokor va feminist boʻldi. 1908-yilda Elizabeth Aldeburgh shahrining meri etib saylandi va Britaniyadagi birinchi ayol merga aylandi.

 Vafoti va merosi 
Elizabeth Garrett Anderson 1917-yilda vafot etdi va Aldeburghdagi Avliyo Pyotr va Pavlus cherkovi qabristoniga dafn qilindi. U asos solgan shifoxona 1918-yilda uning nomi bilan atala boshladiUCLH — Our hospitals — Elizabeth Garrett Anderson and Obstetric Hospital . uclh.nhs.uk. Uning hayoti va faoliyati ayollarning tibbiyot va siyosat sohasidagi huquqlari uchun kurashda poydevor boʻlib xizmat qildi. 2016-yilda Google kompaniyasi uning 180 yilligini maxsus doodle bilan nishonladi.

 

 
 
 

Turkum:1836-yilda tugʻilganlar
Turkum:1917-yilda vafot etganlar
Turkum:Ayol shifokorlar
Turkum:Britaniyalik shifokorlar
Turkum:Feministlar
Turkum:Suffragistlar
Turkum:Birinchi ayol merlar