Mustafo posho masjidi (Rodos)

Mustafa Pasha masjidi  – janubiy Gretsiyadagi Janubiy Egey mintaqasiga kiruvchi, nomdosh oroldagi Rodos shahrining qadimiy devor bilan oʻralgan qismida joylashgan sobiq masjid. Inshoot shahar hamomining bevosita yonidagi kichik maydonda joylashgan.

Usmonlilar davrida, -yilda qurib bitkazilgan masjid 1940-yillarda oʻz holiga tashlab qoʻyilgan, inshoot esa madaniy maqsadlarda foydalanish uchun saqlab qolingan. Endi ibodat uchun ishlatilmasa-da, u vaqti-vaqti bilan musulmon jamoasiga, ayniqsa toʻy marosimlari uchun taqdim etib turilgan.

 Tarixi 
Arionos maydonida, Sulaymon hammomi bilan bir hududda joylashgan masjid, shuningdek, Yeni Hamam („yangi hammom“) nomi bilan ham tanilgan. Eshik romidagi marmar yozuvda asoschisi sifatida sulton Mustafa III koʻrsatilgan. U masjidni taxminan 1764 yoki 1765-yillarda qurdirgan. Hammom ham sulton Mustafo tomonidan qurdirilgan.

Sobiq masjid va hovlidagi sakkiz qirrali favvora 1948-yilda Gretsiya Madaniyat vazirligi tomonidan roʻyxatga olingan. Bu, Italiya hukmronligi oʻn yillab davom etganidan soʻng Dodekanes orollari Gretsiyaga qoʻshilganidan koʻp oʻtmay sodir boʻlgan. Minora 1973-yilda buzib tashlangan va hozirgacha vayrona holatda qolmoqda. Xuddi shuningdek, masjidning katta marmar ayvoni (portiki) ham endi mavjud emas.

Yorqin sariq rangga boʻyalgan fasad va tom 2010-yillarning oʻrtalarida taʼmirlangan. Sobiq masjid 1977-yildan beri orolning musulmon jamoasi tomonidan nikoh (toʻy) idorasi sifatida ishlatib kelinadi.

 Meʼmorchilik 
Masjid toʻgʻri toʻrtburchak shaklga ega boʻlib, ichki oʻlchamlari taxminan . Tomi markazda bitta katta gumbazdan iborat; u sharq—gʻarb yoʻnalishida joylashgan ikki tonoz bilan oʻralgan, oʻrtada esa ikkita kichik gumbaz bor. Markaziy gumbaz namoz tokchasi (mehrob) qarshisidagi kvadrat qismni yopadi, toʻgʻri toʻrtburchak tonozlar esa tomning kvadrat shakliga moslash uchun tanlangan. Usmonli masjidlarida, xususan Rodosda tonozlardan foydalanish ancha kam uchraydi, shu bois Mustafo posho masjididagi tonozlar Rodos orolida oʻz turining yagona namunasi hisoblanadi. Tonoz tomlari qoʻrgʻoshin tasmalari bilan qoplangan.

Mehrob ichkariga chuqur oʻyilmagan va juda ham chuqur emas, doiraning choragidan ham kichikroq, bu Rodosning boshqa joylaridagi masjidlardagi tokchalar bilan solishtirganda sezilarli darajada farq qiladi. Mehrob yarim oy shaklidagi ravoq bilan tojlangan boʻlib, uning ikki yonida toʻrtburchak taglikli silindrsimon ikki ustun va yuqorisida Korinf uslubidagi kapitel joylashgan. Bir vaqtlar Rodos masjidlaridagi eng kattalardan biri hisoblangan ayvon (portik)dan esa mutlaqo hech narsa saqlanib qolmagan. U taxminan oʻlchamda boʻlib, ikki yoʻlakdan iborat, ravoqlari esa marmardan ishlangan jami toʻrtta ustun tomonidan koʻtarib turilgan.

Sobiq masjidning minbari Rodosda saqlanib qolgan marmar minbarlarning eng yiriklaridan biri boʻlib, kulrang marmar boʻlaklaridan yasalgan va yuqori qismi arabcha naqshlar bilan bezatilgan, pastki qismida esa shahodat – islomiy eʼtiqod bayonini oʻz ichiga olgan yozuv mavjud.

 Galereya 

 Yana qarang 

 Gretsiyada Islom
 Usmoniylar davrida Gretsiya
 Gretsiyadagi sobiq masjidlar roʻyxati

 

 

Turkum:Usmoniylar imperiyasida 18-asrda tashkil etilgan masjidlar
Turkum:Gretsiyadagi 18-asr masjidlari
Turkum:Rodosdagi bino va inshootlar
Turkum:Gretsiyadagi sobiq masjidlar
Turkum:Usmoniylar imperiyasi davrida Makedoniya
Turkum:Gretsiyadagi gumbazli masjid binolari
Turkum:Gretsiyadagi usmoniylar masjidlari