Zhantas/Cleaned-Uzbek_Wikipedia huggingface dataset:
Abu Abs

Abu Abs ( — Abu Abs Abdurrahmon ibn Jabr ibn Amr al-Ansoriy) — sahoba.

 Hayoti va faoliyati 
Avs qabilasining Bani Horisa urug‘idan. Islomdan avvalgi Abduluzzo ismi Payg‘ambar tomonlaridan Abdurrahmon, deb o‘zgartirilgan. Sahoba Muhammad ibn Maslamaning pochchasi bo‘lgan Abu Abs hijratdan avval Islom dinini qabul qiladi. Onasi Laylo bint Rofeʼ va xotini Ummu Iso Rasulullohga ilk bay’at qilgan ayol sahobalardan bo‘lganlar. Payg‘ambar bilan birga Badr, Uhud, Xandaq va boshqa barcha g‘azotlarda ishtirok etgan.

Islomning ilk davrida savodlilar ozchilikni tashkil qilgan. Shu bois ulardan biri bo‘lgan Abu Absning Islom madaniya­ti taraqqiyotiga ulushi katta bo‘lgan. Hijratning ilk kunlarida makkalik muhojirlarga yordam qo‘lini uzatgan. Payg‘ambar Umarning qizi Hafsani avvalgi turmush o‘rtog‘i, shuningdek, Uhudda shahid bo‘lgan Xunays ibn Xuzofa bilan Abu Absning orasida birodarlik rishtasini bog‘laganlar. U musulmon bo‘lganidan so‘ng yaqin do‘sti Abu Burda ibn Niyor bilan birga o‘zlari mansub bo‘lgan Bani Horisa qabilasining butlarini yashirin tarzda sindirishga kirishadilar. Badr mag‘lubiyatini ko‘tara olmay, sheʼrlari, taʼsirli so‘zlari va boyligi bilan arab xalqini, ayniqsa, makkaliklarni Payg‘ambarga qarshi qayragan yahudiy shoiri Kaʼb ibn Ashrafning o‘ldirilishiga maʼmur etilgan hay’at ichida Abu Abs ham bo‘lgan.

 Vafoti 
Abu Abs Umar va Usmonlar davrida soliq yig‘uvchi vazifasida bo‘lgan va Usmon xalifaligining so‘nggi yillarida kasallikka chalinib, yetmish yoshlarida vafot etgan. Badrda ishtirok etganlarga yuqori darajada hurmat bilan yondashgan xalifa, Abu Absning kasallik chog‘ida ziyo­ratida bo‘lgan, vafotidan so‘ng janoza namozini xalifaning o‘zi ado qilgan. Abu Abs „Jannat al-baqi’“ qabristoniga dafn etilgan.

 Hadisi 
Abu Abs Payg‘ambardan faqatgina bitta hadis rivoyat qilgan. Muhammad, Mahmud, Ubaydulloh, Zayd va Humayd ismli farzandlari uning muborak yo‘li va naslini Madina va Bag‘dodda davom ettirganlari haqida da maʼlum qilinadi.

 

 Ibn Saʼd. At-Tabaqāt. III, 450-451; 
 Ibn Abdulbar. Al-Istӣ’āb. IV, 122-123;
 Ibn al-Asir. Usd al-g‘āba. III, 431; 
 Az-Zahabiy. Siyar. I, 188-189;
 M. Mustafo al-Aʼzamiy. Kuttāb an-nabӣ. — Riyoz: 1981. 40-41; 
 Ali Yardım. „Ebu Abs“. TDV İA. — İstanbul: 1994. X, 87.
Aydarli (Panfilov tumani)

AydarliKazaxstan. Obщegeograficheskaya karta (masshtab 1:3 000 000). — Roskartografiya, 2011  — Qozogʻiston Respublikasining Almati viloyati, Panfilov tumanidagi qishloq. Aydarli qishloq okrugining maʼmuriy markazi. Tuman maʼmuriy markazi Jarkent shahridan qariyb 40 km janubiy-gʻarbda (WSW), dengiz sathidan 519 metr balandlikda joylashgan. KATO kodi — 195633100.
Sovet Ittifoqi Qahramoni Qo‘jaxmet Tishkanboyev ushbu qishloqda tug‘ilgan.
 Aholisi 
1999-yilda qishloq aholisi 1827 kishini (918 erkak va 909 ayol) tashkil qilgan. 2009-yilgi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, qishloqda 1477 kishi (722 erkak va 755 ayol) yashagan.
 Yana qarang 
 Aktau paleontologik sayt
 

Turkum:Alifbo boʻyicha aholi punktlari Turkum:Qozogʻiston aholi punktlari
Turkum:Qozogʻiston qishloqlari
Turkum:Panfilov tumani aholi punktlari (Qozogʻiston)
Abu Avona al-Vositiy

Abu Avona al-Vositiy ( — Abu Avona Vaddoh ibn Abdulloh al-Vositiy) — hadis hofizi, taba’a tobeʼin.

Asli jurjonlik bo‘lib, oilasi Jur­jonning fathida (milodiy 642-643, hijriy 22-yil) asirga olingan. Abu Avona al-Vositiy qul bo‘lib dunyoga kelgan. Xo‘jayini Yazid ibn Ato al-Yashkuriy mato savdosi bilan shug‘ullangani uchun uning do‘konida sotuvchilik qilgan. Muhaddis Ibn Adiyning aytishicha, xo‘jayini uning yoshligida ozodlikni yoki hadis yozishni tanlashini so‘raganida, Abu Avona hadis yozishni tanlagan.

 Hadislari 
Hasan al-Basriy va Ibn Siriyn­larni uchratgan bo‘lsa-da, ulardan hadis rivoyat qilgani da kelmagan. Hakam ibn Utayba, Asvad ibn Qays, Saʼid ibn Masruq Savriy, Qatoda ibn Di’oma, Amr ibn Dinor, Mansur ibn Mu’tamir, Osim al-Ahval, Aʼmash va boshqa ko‘plab muhaddislardan hadis rivoyat etib, zamonaning peshqadam muhaddisiga aylangan.

Undan Abdulloh ibn Muborak, Abu Dovud at-Tayolisiy, Abdurrahmon ibn al-Mahdiy, Affon ibn Muslim va Saʼid ibn Mansur kabi ko‘plab taniqli muhaddislar hadis rivoyat qilganlar.

U ilgari Vosit (Iroqdagi shaharcha)da istiqomat qilgan, hurriyatga erishganidan so‘ng, Basraga ko‘chib o‘tgan. Yahyo ibn Maʼiyn Abu Avona al-Vositiyning o‘qishni bilsa-da yoza olmaganini, rivoyat qilgan hadislarini boshqalarga yozdirib yodlaganini maʼlum qilgan. Shu’ba ibn Hajjoj, Affon ibn Muslim va Ahmad ibn Hanballarning maʼlumotlariga ko‘ra, Abu Avona al-Vositiyning qo‘li ostidagi kitob­lardan qilgan rivoyatlari yuqori darajada ishonchli bo‘lib, yoddan rivoyat qilganida adashar edi. Shuningdek, da Affon ibn Muslim, bizning nazdimizda Abu Avonaning hadislari Shu’baning rivoyatidan ko‘ra sahihroq degani, boshqa o‘rinda Shu’baning, agar sizlarga Abu Avona Abu Hurayradan hadis aytsa, uni tasdiqlanglar, degani keltiriladi.

Yahyo ibn Saʼid al-Qatton uning yozma rivoyatlari Shu’ba ibn Hajjojning yoddan aytgan rivoyatlaridan ko‘ra sog‘lom ekanini maʼlum qiladi. U haqida aytilgan so‘zlar uning ishonchli muhaddis bo‘lganini ko‘rsatadi. Rivoyatlari „Kutubi sitta“dan o‘rin olgan.

 

 Ibn Saʼd. At-Tabaqāt. VII, 287-288; 
 Al-Buxoriy. At-Tarӣx al-kabӣr. VIII, 181; 
 Al-Buxoriy. At-Tarӣx as-sag‘ӣr. II, 210, 212; 
 Ibn Abu Hotim. Al-Jarh va-t-taʼdӣl. IX, 40-41; 
 Ibn Hibbon. As-Siqāt. VII, 562-563; 
 Az-Zahabiy. Siyar. VIII, 217 — 222; 
 Az-Zahabiy. Mӣzān al-i’tidāl. IV, 434-435; 
 M. Yaşar Kandemir. „Ebû Avâne el-Vâsıtî“. TDV İA. — İstanbul: 1994. X, 100-101.
Ali at-Taysafuniy

Ali ibn Abdulloh at-Taysafuniy (Abul Hasan) — fozil faqih, ko‘p hadislarni biluvchi muhaddis bo‘lgan. U ulamolardan, ulamolar ham undan hadis rivoyat qilganlar.

Ali at-Taysafuniy taxminan milodiy 1019-yil (hijriy 410-yil)da vafot etgan.

 

Turkum:1019-yilda vafot etganlar
Ali al-Abqasiy

Ali ibn al-Hasan ibn Shaqiq al-Marvaziy al-Abqasiy(Abu Abdurrahmon) — Marv ahlidan, Abdulqaysning mavlosi bo‘lgan. U milodiy 754-yil (hijriy 137-yil) tugʻilgan. U ulamolardan, ulamolar ham undan hadis rivoyat qilganlar.
Ali al-Abqasiy milodiy 830-yil (hijriy 215-yil) 78 yoshida vafot etgan .

 

Turkum:754-yilda tugʻilganlar
Ali al-Ajnasiy

Ali ibn Ahmad ibn Muhammad ibn al-Ajnas ibn Yusuf ibn Ayyub al-Ajnasiy (Abul Husayn) fiqh ilmini shayx al-Avdaniydan o‘rgangan. Hadis ilmi bo‘yicha ham donishmand, kuchli olim va fozil inson edi.

Ali al-Ajnasiy hijriy 395-yildan oldin vafot etgan.
Ali al-Gʻishtiy

Ali ibn Abu Tolib ibn Abdulloh ibn Masʼud al-G‘ishtiy (Abul Hasan) – Buxoro ahlidan bo‘lgan. U ulamolardan, ulamolar ham undan hadis rivoyat qilganlar. 

Ali al-G‘ishtiy milodiy 932-yil (hijriy 320-yil)da vafot etgan.

 

Turkum:932-yilda vafot etganlar
Ali ash-Sharvoniy

Ali ibn Ibrohim ibn Muhammad az-Zuhriy ash-Sharvoniy, keyin al-Madaniy, an-Naqshbandiy, al-Hanafiy — sufiy va bir qancha ilmlar sohibi bo‘lgan.
Ali ash-Sharvoniy Madinada milodiy 1706-yil (hijriy 1118-yil) vafot etgan.
 Asarlari 
 „Jomiʼu-l-manosik“ („Amallar to‘plami“)
 „Muhimmatu-l-maʼorif al-vojiba ala ibod fi ahvoli-l-mubdaʼ val-maʼod“ („Bandalarning bu dunyo va oxirat holatlari haqida bilishlari vojib bo‘lgan vazifalari“)
 „Dalilu-z-zoiriyn va anisu-l-mujoviriyn fi ziyorati sayyidi-l-mursaliyn“ („Rasullarning sayyidi (s.a.v.) qabrini ziyorat qilish haqida Makkaga qo‘shni yashovchilarning suhbatdosh do‘sti va ziyoratchilarga ko‘rsatma“)
 „Xulosatu-t-tavorix“ („Tarixlarning qaymog‘i“)
 „Aqsou-l-matolib“ („Eng oliy talab“)

 

Turkum:1706-yilda vafot etganlar
Ali ash-Shovoniy

Ali ibn Muhammad ash-Shovoniy (Abul Hasan) — Abu Homidning nevarasi bo‘lgan. U hijriy 463-yilda tugʻilgan. Uzoq umr ko‘rgan. Imolar bilan suhbatda bo‘lgan. U ulamolardan, undan esa boshqalar rivoyat qilganlar.
Ali ash-Shovoniy hijriy 549-yilda vafot etgan.
Ali ash-Shoshiy

Ali ibn al-Hojib ibn Junayd ash-Shoshiy (Abul Hasan), aytishlaricha uning ismi (Abu Ali) al-Hasan ibn Sohib ibn Humayd ash-Shoshiy deb ham atalgan. Ilm talabida safar qilib, Xuroson,Iroq, Hijoz va Shomga borgan. U ulamolardan, undan esa boshqalar rivoyat qilganlar.
Ali ash-Shoshiy Shoshda milodiy 926-yil (hijriy 314-yil) vafot etgan.
 Asarlari 
 „al-Irshod“ („Rahnamolik qilish“)
 

Turkum:926-yilda vafot etganlar
Panfilov tumani (Jetisu viloyati)

Panfilov tumani  — Qozogʻiston Respublikasining Jetisu viloyati sharqida joylashgan maʼmuriy birlik. Maʼmuriy markazi — Jarkent shahri.
 Geografiyasi 
Tuman hududi 10,6 ming km² ni tashkil qiladi. Sharqiy tomondan Xorgas daryosi boʻylab Xitoy Xalq Respublikasi bilan, janubda Ili daryosi boʻylab Olmaota viloyatining Uygʻur tumani bilan, gʻarbda Kerbuloq viloyati bilan chegaradosh.
Mintaqaning tabiiy landshafti boy va rang-barangdir. Jungʻariya olatovi, Uytas, Oy-Jaylau kabi joylari oʻzining gʻzalligi bilan ajralib turadi. Viloyatda „Kerim Agash“ va „Jarkent Arasan“ sanatoriylari buloqlari, koʻllarning shifobaxsh balchiqlari, Tishkanskiy va Sulubakan konlaridagi toshkoʻmir konlari, „Qundyzdi“ uchastkasida neft zaxiralari mavjud.
Viloyat hududidan Buyuk ipak yoʻlining Qozogʻiston qismi oʻtadi.
 Tarixi 
1928-yilda Qozogʻiston Avtonom Sovet Sotsialistik Respublikasining Olma-Ota okrugi tarkibida Jarkent tumani sifatida tashkil etilgan. 1932-yildan Olma-Ota viloyati tarkibida boʻlgan. 1942-yilda Panfilov tumani deb nomlanadi.
1944-yilda Qozog‘iston SSRning yangi tashkil etilgan Taldiqo‘rg‘on viloyati tarkibiga ko‘chiriladi. 1956-yil 27-dekabrda unga Oktyabr tumani biriktirilganVedomosti Verxovnogo Soveta SSSR. № 5 (872), 1957 g..
1959-yilda Taldi-Qoʻrgʻon viloyati tugatilishi bilan Panfilov tumani Olma-Ota viloyatiga qaytarildi.
1967—1997-yillarda tuman Olma-Ota viloyati tarkibiga kirgunga qadar qayta tiklangan Taldi-Qoʻrgʻon viloyatining bir qismi boʻlgan.
 Aholisi 
Milliy tarkibi (2019-yil boshida):
 qozoqlar — 86 035 kishi (66,59%);
 uygʻurlar — 36 745 kishi (28,44%);
 ruslar — 4561 kishi (3,53%);
 dunganlar — 697 kishi (0,54%);
 tatarlar — 397 kishi (0,31%);
 oʻzbeklar — 282 kishi (0,22%);
 boshqalar — 487 kishi (0,38%);
 Jami — 129 204 kishi (100,00%);
 Maʼmuriy hududiy boʻlinishi 
 Aydarli qishloq okrugi
 Baskunchin qishloq okrugi
 Birlik qishloq okrugi
 Jaskent qishloq okrugi
 Ko‘ktal qishloq okrugi
 Qoʻnirolen qishloq okrugi
 Pijim qishloq okrugi
 Saribel qishloq okrugi
 Taldin qishloq okrugi
 Ulkenagash qishloq okrugi
 Ulkenshygan qishloq okrugi
 Usharal qishloq okrugi
 Chulakay qishloq okrugi
 
 Ybraimoldaev Adilshaiyk
 Omarov Yermuxanbet Omarovich (03.1998-11.2004)
 Kelemseit Ermek Abilmazhinovich (2005-2012)
 Jakupov Boltirik Ausadykovich (06.2013-08.2014);
 Abduldaev Berdaulet Yeshenovich (08.2014-12.2017)
 Bektasov Temerlan Amangeldievich (12.2017-09.2019);
 Umraliev Talgat Abenovich (09.2019-yildan)
 

Turkum:Alifbo boʻyicha aholi punktlari Turkum:Qozogʻiston aholi punktlari
Ali ash-Shobaroboziy

Ali Abi Nasr Ahmad ibn Abdulloh Abdurrahmon ibn Abullays Muhammad ibn Ahmad ash-Shobaroboziy (Abul Qosim) Shobaroboz nomli qishloqning peshqadam olimlaridan, solih shayx va adolatparvar inson bo‘lgan. U ulamolardan, undan esa boshqalar rivoyat qilganlar.

Ali ash-Shobaroboziy hijriy 530-yilda vafot etgan.
Borjana Krišto

Borjana Krišto (; 1961-yil 13-avgustda tugʻilgan) — bosniyalik xorvat siyosatchisi, 2023-yil 25-yanvardan buyon Bosniya va Gersegovina Vazirlar Kengashining 11-raisi boʻlib ishlaydi. Avval 2007-yildan 2011-yilgacha Bosniya va Gersegovina Federatsiyasining 8-prezidenti lavozimida ishlagan. Krišto ikkala lavozimda faoliyat koʻrsatgan birinchi ayol hisoblanadi.

Krišto Banja Luka universitetining huquq fakultetini tamomlagan hamda huquqshunoslik darajasiga ega. 2006-yilgi umumiy saylovdan soʻng u 2007-yil fevral oyida Bosniya va Gersegovina Federatsiyasi prezidenti boʻldi va 2011-yil martigacha faoliyat koʻrsatdi. 2011-yil iyun oyida Krišto Vazirlar Kengashi Raisi lavozimiga nomzodlardan biri edi.

1995-yildan buyon Xorvatiya Demokratik Ittifoqi aʼzosi boʻlgan Krišto 2010- va 2022-yilgi umumiy saylovlarda Xorvatiya aʼzosi sifatida Bosniya prezidentligi uchun partiyadan nomzod boʻlgan. Biroq u ikkala saylovda ham saylana olmadi. U xalqlar palatasining ham, Vakillar palatasining ham aʼzosi edi.

2023-yil yanvar oyida Krišto 2022-yilgi umumiy saylovdan keyin Vazirlar Kengashi raisi etib tayinlandi.

 

 

 Vitae 

Turkum:Yashayotgan insonlar
Turkum:1961-yilda tugʻilganlar
Abu Ali al-Andoqiy

Abu Ali al-Andoqiy ( — Abu Ali al-Hasan ibn Ali ibn Siboʻ ibn an-Nazr ibn Mus’ada ibn Buhayr al-Bakriy as-Samarqandiy al-Andoqiy) — roviy va so‘fiy shayx.

 Hayoti va faoliyati 
Ibn Abu-l-Hasan al-Andoqiy va as-Siboʻiy nomlari bilan tanilgan Abu Ali al-Andoqiyning tavallud va vafot sanalari borasida aniq maʼlumotlar mavjud emas. Taxminan XII—XIII asrlarda yashab, ilmiy faoliyat olib borgan. da olim tasavvuf taʼlimotini mukammal bilgan zot sifatida zikr qilinadi. Asosan Abdulxoliq Gʻijduvoniy taʼlimotini ilgari surgan.

 Hadislari 
Abu Ali al-Andoqiy Ahmad ibn Hishom al-Ishtixoniy, Abdulloh ibn Abdurrahmon ad-Dorimiy va boshqalardan hadis rivoyat qilgan. O‘z navbatida, olimdan Nasr ibn al-Fath as-Samarqandiy va Ibrohim ibn Hamduvayh as-Samarqandiylar rivoyat qilganlar.

 

 As-Sam’oniy. Al-Ansāb. — Haydarobod: „Doi­ra al-maʼorif al-Usmoniyya“, 1962. I, 359; V, 43; 
 Yoqut. Mu’jam. — Bayrut: „Dor Sodir“, 1995. I, 260; 
 Abdulloh Abdulhamid Saad. O‘rta Osiyo olimlari qomusi. — T.: „Imom Buxoriy respublika ilmiy-maʼrifiy markazi“, 2007. 56; 
 O‘rta asr Sharq allomalari ensiklopediyasi. — Samarqand: „Imom Buxoriy xalqaro markazi“, 2016. 26; 
 Abdulkarim as-Sam’oniy. Nasabnoma. — T.: „Hilol-nashr“, 2017. 166.
Abu Ali an-Naysoburiy

Abu Ali an-Naysoburiy ( — Abu Ali al-Husayn ibn Ali ibn Yazid an-Naysoburiy) — hadis hofizi.

 Taʼlimi 
Olim yoshligida hunarmandchilik bilan shug‘ullangan. Uning zakovatiga shohid bo‘lgan olimlar unga ilm o‘rganishini tavsiya beradilar. Shundan so‘ng o‘n yetti yoshda hadis ilmi tahsiliga kirishadi. Ilk ustozi Nishopurning mashhur muhaddisi Ibrohim ibn Abu Tolib bo‘lgan. Shuningdek, Ali ibn Husayn, Abdulloh ibn Shiravayh, Jaʼfar ibn Ahmad, Husayn ibn Idris, Hasan ibn Sufyon, Abu Yaʼlo al-Mavsiliy kabi olimlar va ularning tabaqasidagi Xuroson, Hijoz, Shom, Iroq, Misr, al-Jazira va boshqa diyor olimlaridan ilm o‘rgangan. Abu Ali an-Naysoburiy o‘z yurtidagi muhaddislardan ilm olib bo‘lganidan keyin ilm markazlariga safar qilishni boshlaydi. Hirot, Isfahon, Basra, Kufa, Vosit, Ahvoz, Gʻazo, Jurjon, Qohira, Mosul, Bag‘dod, Damashq, Makka va Madinada bo‘lib, Ibn Xuzayma, Zakariyo as-Sojiy, Abdon al-Ahvoziy va an-Nasoiy kabi muhaddislardan ilm o‘rganadi. Abu Abdulloh ibn Manda, Hokim an-Naysoburiy, Abu Abdurrahmon as-Sulamiy kabi olimlar unga shogird bo‘lganlar.

 Faoliyati 
Shogirdi Hokim an-Naysoburiy Abu Ali an-Naysoburiyning hadis rivoyatida ishonch­li, nodir xotiraga ega shaxs ekani, hadis rivoyat qilayotganida yuksak madaniyatni namoyon qilishi va ustozi kabi shaxs­ni ko‘rmaganini zikr qilgan. Kufalik mashhur hadis hofizi Ibn Uqba ham Abu Ali an-Naysoburiyni avvallari uncha yoqtirmagan, keyinchalik, uning hadisdagi o‘rnini ko‘rganidan so‘ng, „Siz haqiqatdan ham hofizsiz va meni kechiring“, deb unga o‘z ehtiromini ko‘rsatgan. Sahobalar haqida yozgan asarlari bilan tanilgan shogirdi Abu Abdulloh ibn Manda „ixtilāf al-hadӣs“ (zohiran bir-biriga zid ko‘rilgan hadislarni o‘rganadigan fan) ilmida jiddiylik jihatidan ustozining tengi bo‘lmaganini aytgan. Ad-Doraqutniy fikricha ham, Abu Ali an-Naysoburiy buyuk hadis olimidir. Olimlarning aytishicha u o‘z asridagi hadis hofizlarining eng taqvodori, hadisda eng yaxshi muzokara (bahs) qiluvchisi bo‘lgan. „Sahӣh Muslim“dan bahs qilingan har bir asarda Abu Ali an-Naysoburiy bu asarni „Sahӣh al-Buxārӣ“ga nisbatan afzal ko‘rgani va yer yuzida bundan sahihroq kitob ko‘rmaganini so‘zlagani naql qilinadi. Biroq uning bu qarashi Ibn as-Saloh ash-Shahrazuriy va boshqa olimlar tomonidan aynan qabul qilinmagan. da Abu Ali an-Naysoburiyning hadis sohasida asarlar yozgani qayd qilingan bo‘lsa-da, bu kitoblar bizgacha yetib kelmagan.

 

 Al-Xatib. Tarӣx Bag‘dād. VIII, 71-72; 
 Ibn al-Javziy. Al-Muntazam. VI, 396; 
 Yoqut. Mu’jam. V, 332-333; 
 Az-Zahabiy. Tazkira al-huffāz. III, 902-905; 
 Az-Zahabiy. Siyar. XVI, 51 — 59; 
 As-Subkiy. Tabaqāt ash-shāfi’iyya. III, 276 — 280; 
 Ibn Kasir Al-Bidāya. XI, 236; 
 Ibn al-Imod Shazarāt az-zahab. II, 380; 
 Selahaddin Polat. „Ebû Ali en-Nîsabûrî“. TDV İA. — İstanbul: 1994. X. 92-93.
Yuriy Gagarin bogʻi (Volgograd)

Yu.A nomidagi—park.Gagarina Volgograd shahrining Krasnooktyabrskiy tumanidagi madaniyat va istirohat bog'i. Bu shahardagi eng qadimiy bog'lardan biri.Eng yaxshi yillarida u Rossiyadagi noyob yashil fondga ega 300 ta parklar ro'yxatiga kiritilgan.Bog' Madaniyat uyi bilan birgalikda Yu.VA.Gagarin.

 Tarix 
Bir versiyaga ko'ra,park 1925-yilda ,boshqa versiyaga ko'ra,birinchi besh yillik reja yillarida—1930-yillarda Barrikady zavodi ishchilari tomonidan tashkil etilgan.1936-yil 18 noyabr, shuningdek,parkning tug'ilgan kuni hisoblanadi . Aynan shu kuni bog' yonida o'sha paytda Aeroportovskiy deb nomlangan madaniyat markazi ochildi.

 Stalingrad jangi 
Stalingrad jangi paytida bog'da shiddatli jangovar harakatlar bo'lib o'tdi,bu davrda madaniyat uyi va bog' binosi jiddiy zarar ko'rdadi.

1942-yil avgust-sentyabr oylarida Stalingradga qilingan hujumda muvaffaqiyatsizlikka uchragan fashistlar qo'mondonligi oktyabr oyining boshlarida shaharning strategik ob'ektlarini egallash uchun eng yaxshi piyoda va tank bo'linmalarini tor hududlarga to'pladi.Bo'linmalarning bir guruhi 102,0 balandligi—Mamaev Kurganga hujum qildi, beshta bo'linmaning boshqa guruhi zavod hududiga bostirib kirish va Volgaga chiqish uchun shaharning g'arbiy qismidagi balandliklarga to'plandi.Bu yerda asosiy zarba Aeroport va Haykal bog'lari va Barrikady zavodi orqali amalga oshirildi.Bu saytga polkovnik Leontiy Gurtiev ning 308-piyoda diviziyasining polklari joylashtirilgan.
 

Turkum:Volgograd bogʻlari
Turkum:Yuriy Gagarin nomidagi bogʻlar
Abulabbos Ahmad bin Muhammad Dinavariy

Abulabbos Ahmad bin Muhammad Dinavariy (vafoti 340-hijriy-qamariy/952-milodiy yildan keyin) – “Nasoyim ul-muhabbat”da tilga olingan tasavvuf shayxi. Yusuf bin Husayn Roziy, Abdulloh Xarroz, Abu Muhammad Jurayriy, Abulabbos bin Ato, Ruvaym Bagʻdodiy bilan suhbatda boʻlgan. Bir muddat Nishopurda yashaganidan soʻng Termizga keladi va u yerda Muhammad bin Homid bilan uchrashadi. Umri oxirida Samarqandda yashab, vafot etgan. Alisher Navoiy “Nasoyim ul-muhabbat”ga “Nafahot ul-uns”dan ushbu shayx bilan bogʻliq bobni aynan kiritgan.

 
Turkum:Navoiyshunoslik
Abulhasan Soyigʻ Ali bin Muhammad bin Sahl Dinavariy

Abulhasan Soyigʻ Ali bin Muhammad bin Sahl Dinavariy (vafoti 330-hijriy-qamariy/942-milodiy) – “Nasoyim ul-muhabbat”da tilga olingan tasavvuf shayxi. Iroqi Ajamning Dinavar qishlogʻi (hozirgi Eronning Kirmonshoh viloyati)da yashagan. Tasavvuf sirlarini Abu Jaʼfar Saydaloniydan oʻrgangan. Abulhasan Qarofiy, Duqqiy, Abu Usmon Magʻribiyning ustozi. Alisher Navoiy “Nasoyim ul-muhabbat”ga “Nafahot ul-uns”dan ushbu shayx bilan bogʻliq bobni aynan kiritgan.

 
Turkum:Navoiyshunoslik
Dovud Balxiy

Dovud Balxiy – “Naso­yim ul-muhabbat”da tilga olingan tasavvuf shayxi. Ibrohim Adhamning ustozlaridan biri. Ismi Aʼzamni bilgan karomat sohiblaridan. Alisher Navoiy “Nasoyim ul-muhabbat”ga “Nafahot ul-uns”dan ushbu shayx bilan bogʻliq bobni aynan kiritgan.

 
Turkum:Navoiyshunoslik
Dovud bin Ahmad Doroniy

Dovud bin Ahmad Doroniy – “Nasoyim ul-muhabbat”da tilga olingan tasavvuf shayxi. Ahmad bin Abulhavoriy bilan suhbatda boʻlgan. Abu Sulaymon Doroniyning ukasi. Shariat amallarini bekam-u koʻst bajarish va riyozatga katta ahamiyat bergan.

 
Turkum:Navoiyshunoslik
Ali ibn Abu Tolib masjidi

Ali ibn Abu Tolib masjidi — Toshkent shahrining Yashnobod tumani Tuzel dahasi 3-mavzesida joylashgan jomeʼ masjidi.

 Tarixi 

1993-yilda tuman xokimligining qarori bilan masjid uchun yer ajratilgan. 1994-yilda Tuzel mahallasi fuqarolari tomonidan hashar yoʻli bilan qurilgan. Dastlab masjid oʻzbekistonlik ulamolardan biri boʻlmish din va jamoat arbobi Alixontoʻra Sogʻuniy (1885-1976) nomi bilan yuritilgan. Keyinchalik, 1998-yildan masjidga quraysh qabilasining hoshimiylar xonadoni vakili, islomda „Xulafo ar-Roshidin“ („toʻgʻri yoʻldan borgan xalafalar“), dindorlar oʻrtasida „choryorlar“ deb atalgan toʻrt xalifaning toʻrtinchisi, Muhammad (s.a.v) ning amakivachchasi va kuyovi (Fotima zahro (sa) eri) boʻlmish Ali ibn Abu Tolibning (taxminan 600-661) nomi berilgan.

 Joylashuvi 
{
 "type": "FeatureCollection",
 "features": 
 {
 "type": "Feature",
 "properties": {
 "marker-color": "#005500",
 "marker-size": "medium",
 "marker-symbol": "religious-muslim"
 },
 "geometry": {
 "type": "Point",
 "coordinates": 
 69.363826,
 41.296809
 
 }
 }
 
}

Masjid Toshkent shahri Yashnobod tumanidagi Tuzel dahasi 3-mavze Choʻlpon koʻchasi 1-uy manzilida joylashgan. Masjidning shimoliy va sharqiy qismida Eshon ota qabristoni joylashgan.

 Gallireya 

 Yana qarang 

 Eshon ota qabristoni
 Otamozor qabristoni
Lolaqizg‘aldoq(she’riy turkum)

Lolaqizgʻaldoq(sheʼrlar turkumi) – Zulfiya Isroilova muallifligidagi sheʼriy turkum hisoblanadi. Zulfiya Isroilova ushbu sheʼriy toʻplamini 1975-yilda bolalarga bagʻishlab yozgan.
+LolaqizgʻaldoqMuallifZulfiya IsroilovaJanrSheʼriy toʻplamMamlakatOʻzbekistonTilOʻzbek tiliYozilgan yili1975-yil

 

Turkum:Zulfiya
Turkum:oʻzbek adabiyoti
Turkum:Sheʻrlar
Turkum:Adabiyot
Kakatua

KakatuaframelessCacatua galeritaIlmiy tasniflashHayvonlarXordalilarQushlarPsittaciformesCacatuidaeCacatuinaeCacatuaVieillot, 1817
thumb|Kakatoa tuxumi – MHNT
Kakatua – Filippin, Solomon orollari va janubdan Avstraliyagacha boplgan hududda uchrovchi kakadu urugʻi. Ular asosan oq rangdagi (baʼzi turlarda pushti yoki sariq rangda), toji bilan farqlanadi. Bugungi kunda ushbu urugʻning bir nechta xavf ostida deb hisoblanadi, koʻk koʻzli kakadu, Moluccan kakadu va soyabon kakadu himoyasi zaif deb hisoblanadi. Qizil kakadu va sariq tojli kakadu yoʻqolib ketish xavfi ostida.

Urugʻ birinchi marta 1790-yilda Brisson tomonidan tasvirlangan.

 Turlar 
Subgenus Rasm Umumiy ism Ilmiy ism Tarqatish Kakatua – haqiqiy oq kakadular120x120px Sariq tojli kakadu , Cacatua (Cacatua) oltingugurt Sharqiy Timor va Indoneziyaning Sulavesi va Kichik Sunda orollari120x120px Oltingugurt tojli kakadu Cacatua (Cacatua) galerita Avstraliya, Yangi Gvineya va Indoneziyaning baʼzi orollari120x120px Moviy koʻzli kakadu Cacatua (Cacatua) oftalmic Papua-Yangi Gvineyadagi Yangi Britaniya120x120px Oq (yoki soyabonli) kakadu Cacatua (Cacatua) alba Shimoliy Maluku, Indoneziyadagi Halmahera, Bacan, Ternate, Tidore, Kasiruta va Mandioli (Bacan guruhi)180x180px Qizil ikra (yoki Moluccan) kakadu Cacatua (Cacatua) molucsensis Sharqiy Indoneziyadagi Seram arxipelagi Licmetis – korellalar120x120px Uzun boʻyli korella Cacatua (Licmetis) tenuirostris Avstraliya134x134px Gʻarbiy korella Cacatua (Licmetis) pastinatori Janubi-gʻarbiy Avstraliya120x120px Kichkina korella Cacatua (Licmetis) sanguinea Avstraliya va Yangi Gvineya janubi150x150px Tanimbar corella (yoki Goffin kakadu) Cacatua (Licmetis) goffiniana Yamdena, Larat va Selaru, Indoneziyadagi Tanimbar orollari arxipelagidagi barcha orollar120x120px Solomons kakadu (yoki Ducorps kakadu) Cacatua (Licmetis) ducorpsii Solomon orollari arxipelagi120x120px Qizil shamolli (yoki Filippin) kakadu Cacatua (Licmetis) gematuropigiyasi Filippin
Abu Ali al-Hofiz ash-Shoshiy

Abu Ali al-Hofiz ash-Shoshiy ( — Abu Ali Hasan ibn Sohib ibn Humayd al-Hofiz ash-Shoshiy) — hofiz va muhaddis.

Shoshda tug‘ilib, voyaga yetgan. Abu Ali al-Hofiz ash-Shoshiy imom, hofiz, ko‘p yurtlarni kezgan sayyoh boʻlib, ilm talabida Xuroson, Iroq, Shom, Haramayn (Makka va Madina), Yaman, Misrdagi turli tabaqa sohiblari bo‘lgan muhaddislardan hadislar eshitgan. 

 Iqtibos 
Abu Ali al-Hofiz ash-Shoshiy hakida Irshād" asari muallifi quyidagicha bayon qilgan: 

 Faoliyati 
Abu Ali al-Hofiz ash-Shoshiy nafaqat hadislar, balki yuqorida aytilganidek, o‘zi safar qilgan mamlakatlar, shuningdek, katta olimlar, shayxlar to‘g‘risida tarixiy maʼlumotlar qoldirgan. Jumladan, Imom Shofeʼiydan Qur’on haqida quyidagilarni eshitgan: „Uf, uf, Qur’on Allohning kalomidir. Kimki, uni maxluq desa, kofir bo‘ladi (isnodi sahih)“. O‘sha davr­da muʼtaziliylar tomonidan „Qur’on maxluqmi yoki yo‘qmi?“, degan masalada ixtiloflar chiqqan. Imom Shofeʼiydan bu haqda so‘ralganida, u „uf“ tortib, keyin javob bergan. 

Al-Halimiyning aytishicha, Abu Ali al-Hofiz ash-Shoshiy katta hofiz boʻlib, Xuroson shayxlaridan hadislar yozib olgan. „Tarӣx Bag‘dād“ kitobida Abu Ali al-Hofiz ash-Shoshiyning Xuroson shaharlari va tog‘lari, Iroq, Hijoz, Shom haqida turli maʼlumotlar yozganligi qayd etilgan. 

 Hadislari 
Maʼlumki, Abu Ali al-Hofiz ash-Shoshiy al-Jaziraga ham safar qilib, u yerda shayx, faqih, alloma Abu-l-Qosim Umar ibn Muhammad ibn Ikrima ibn Bazriy al-Jazariyga shogird tushgan. O‘z navbatida, Abu Ali al-Hofiz ash-Shoshiydan Abu Ali an-Naysoburiy, Abu Bakr Muhammad ibn aj-Juabiy, Muhammad ibn Ismoil al-Varroq, Abu Bakr Qaffol ash-Shoshiy, Abu Ali Hofiz, Muhammad ibn Muzaffar va boshqalar hadis rivoyat qilganlar. Buyuk alloma Abu Bakr Qaffol ash-­Shoshiy Abu Ali al-Hofiz ash-Shoshiydan quyidagi ha­disni rivoyat qilgan: „Sheʼrni o‘rganinglar, chunki unda hikmat va masallar bordir“. 

923-yil (hijriy 311-yil)da Bag‘dodga kelib, Ali ibn Xashram, Ishoq ibn Mansur, Abu Zur’a ar-Roziy, Amir ibn Abdulloh al-Udiy, Muhammad ibn Avf al-Himsiy, Abdo ibn Sulaymon al-Basriy, Iso ibn Gʻiylon, Hubayra ibn al-Hasan Zohid, Muhammad ibn Abdulaziz ad-Daynuriy va boshqalardan hadis ri­voyat qilgan.

 Eʼtirof 
„Tarӣx Bag‘dād“, „Tabaqāt al-huffāz“, „Tazkira al-huffāz“, „Al-Ansāb“, „Si­yar aʼlām an-nubalā“, „Irshād“ kabi qator arab ida Abu Ali al-Hofiz ash-Shoshiy nomi „al-Hofiz“, deb hurmat bilan tilga olinib, ishonchli muhaddis sifatida eʼti­rof etilgan.

 

 Az-Zahabiy. Siyar. „Muassasa ar-risola“, 1985. XIII, 205, 325; XIV, 431; 
 Al-Xatib. Tarӣx Bag‘dād. — Bayrut: „Dor al-kutub al-’ilmiyya“, 1996. VII, 33; 
 N. Muhamedov. Shosh vohasi olimlarining ilmiy-maʼnaviy merosi. — T.: „Toshkent islom universiteti“, 2007. 69.
Abu Amr al-Argʻiyoniy

Abu Amr al-Argʻiyoniy ( — Abu Amr Muhammad ibn Ahmad ibn Jaʼfar ibn Ahmad ibn Sayyor al-Muazzin al-Arg‘iyoniy) — hadis hofizi.

 Hayoti va faoliyati 
Asli Nishopurdagi bir necha qish­loqni o‘z ichiga olgan nohiya — Arg‘iyonga mansub Abu Amr al-Arg‘iyoniy Samarqand shahrida yashagan. Olim fozil, hadis borasida so‘z va rivoyatlari ishonch­li, hadis eshitish qobiliyati kuchli hofiz bo‘lgan.

 Hadislar 
Abu Amr al-Argʻiyoniy Samarqandda Abu-l-Abbos Mu­hammad ibn Ishoq as-Sarroj, Ali ibn al-Fazl ibn Tohir al-Balxiy va boshqalardan hadis ilmidan taʼlim olgan.

O‘z navbatida, hofizdan Abu Saʼd Abdurrahmon ibn Muhammad al-­Idrisiy hadis rivoyat qilgan.

 

 As-Sam’oniy. Al-Ansāb. — Haydarobod: „Doi­ra al-maʼorif al-Usmoniyya“, 1962. I, 168; 
 Abdulkarim as-Sam’oniy. Nasabnoma. — T.: „Hilol-nashr“, 2017. 161.
Abu Amr ad-Damashqiy

Abu Amr ad-Damashqiy — so‘fiy.

Tasavvuf tariqatining yirik na­mo­yandasi. Abu Abdulloh al-Jallo, Zunnun Misriy, Ali ibn Bundor So‘fiy as-Sayrafiy, Abu-l-Husayn Darroj, Abu-l-Hasan So‘fiy al-Fushanjiy, Abu Abdulloh Xafif ash-Sheroziylar suhbatidan bahramand bo‘lgan. Valiylar o‘z karomatlarini pinhon tutishlari farz, degan aqidani ilgari surgan. Navoiy „Nasoyim ul-muhabbat“ga „Nafahot ul-­uns“dan ushbu shayx hayotiga bog‘liq bobni qisqartirilgan holda kiritgan.

 

 Alisher Navoiy. TAT. — T.: Gʻafur Gʻulom nomidagi NMIU, 2011. 180; 
 Alisher Navoiy. Qomusiy lug‘at. — T.: 2016. I.
Ali al-Allubiy

Ali ibn al-Hasan al-Allubiy — nufuzli va fozil imom hamda rayosat xonadoniga mansub bo‘lgan. U milodiy 1027-yil (hijriy 418-yil)da tug‘ilgan. Go‘zal siyrat egasi, taqvo va ehtiyotkorlikda g‘oyatda tanilgan, seribodat inson va Allohning solih bandalaridan biri bo‘lgan. U ulamolardan, ulamolar ham undan hadis rivoyat qilganlar.

Ali al-Allubiy milodiy 1103-yil (hijriy 497-yil)da vafot etgan.

 

Turkum:1027-yilda tugʻilganlar
Turkum:1103-yilda vafot etganlar
Ali al-Imroniy

Ali ibn Muhammad al-Imroniy as-Saraxsiy ar-Rais (Abul Hasan) Sulton Sanjar ibn Malikshoh davrida uning ko‘magiga sazovor bo‘lgan va obro‘-eʼtibori oshgan. So‘ngra esa omadi kelmay hibsga olinib, Marvning Shayx qishlog‘ida qatl etilgan. Milodiy 1150-yil (hijriy 545-yil)da unga nisbatan Sultonning fikri o‘zgargan.
 Asarlari 
 „Sha-moriyxu-d-durar fi-t-tafsiril-oyot va-s-suvar“ („Oyat va suralar tafsirida javohirlar sarasi“)
 „Ishtiqoq asmoi-l-movoziʼ va-lbuldon“ („Joylar va mamlakatlar nomlarining etimologiyasi“)
Uning bir qancha sheʼriy asarlari ham bor.

 

Turkum:1150-yilda vafot etganlar
Ali al-Qassob

Ali ibn al-Hasan ibn Tavba al-Qassob (Abul Hasan) ulamolardan, ulamolar ham undan hadis rivoyat qilganlar. Ali al-Qassob hijriy 276-yilda vafot etgan.
Ali al-Foruziy

Ali ibn Ahmad ibn Ali… al-Foruziy (Abul Hasan) „Sag‘r Shahriston“ ahlidan bo‘lgan. U eng yirik sufiylardan, hurmat-eʼtibori juda yuqori, go‘zal siyrat sohibi bo‘lgan. U Nishopur, Bag‘dod va Saraxsda ko‘plab olimlardan hadislar eshitgan. U ulamolardan, ulamolar ham undan hadis rivoyat qilganlar.

Ali al-Foruziy milodiy 1439-yil (hijriy 483-yil) Shahristonda vafot etgan.

 

Turkum:1439-yilda vafot etganlar
Abu Amir Nujayd

Abu Amir Nujayd ( — Ismoil ibn Nujayd ibn Ahmad as-Sulamiy an-Naysoburiy) — so‘fiy shayx.

Tasavvuf tariqatining yirik na­moyandasi. Abu Abdurrahmon as-Sulamiyning bobosi. Hadis hofizi Hamdon as-Sulamiyning nabirasidir. Abu Usmon Hiriyning shogirdi. Abu-l-Hasan Bishr as-Sijziy, Abu Salama al-Bovardiy, Abu Nasr al-Qabboniy, Abu Amr az-Zujojiy, Abu Bakr al-Kattoniy, Abu-l-Husayn Muzayyinlar suhbatidan bahramand bo‘lgan. Tasavvufda ko‘proq malomatiyya tariqatiga rag‘bat bildirgan. U „Al-Juz’ fi-l-­hadӣs“ („Hadis ilmida kitob“) nomli asar yozgan. Na­voiy „Nasoyim ul-muhabbat“ga „Nafahot ul-uns“­dan ushbu shayx haqidagi bobni aynan kiritgan.

 

 Alisher Navoiy. TAT. — T.: Gʻafur Gʻulom nomidagi NMIU, 2011. X, 224; 
 Alisher Navoiy. Qomusiy lug‘at. — T.: 2016. I; 
 Erhan Yetik. „İbn Nüceyd“. TDV İA — İstanbul: 1999. XX, 234-235.
Ali al-Fogʻiy

Ali ibn Olim ibn Bakr al-Fog‘iy al-Imom al-Hakim (Abul Hasan) ulamolardan, ulamolar ham undan hadis rivoyat qilganlar. 

Ali al-Fog‘iy hijriy 511-yilning safar oyida vafot etgan.
Ali al-Furahiynoniy

Ali ibn Muhammad ibn Isʼhoq al-Furahiynoniy (Abul Hasan) — taniqli faqih va hatto naqibu-l-fuqaho (faqihlarning rahbari) darajasiga yetishgan olim. U fiqh ilmi bo‘yicha darslar o‘qitib, imlo qilar edi. U ulamolardan, ulamolar ham undan hadis rivoyat qilganlar. 

Ali al-Furahiynoniy hijriy 480-yildan bir necha sana o‘tgach tug‘ilgan edi.
Ali al-Fargʻoniy

Ali ibn Abu Bakr ibn Abdujalil al-Farg‘oniy al-Marg‘inoniy al-Hanafiy (Burhonuddin Abul Hasan) — faqih, faraziy (faroiz ilmini yaxshi biluvchi), muhaddis, hofiz, mufassir, turli ilmlarda o‘z o‘rniga ega olim bo‘lgan. 

Ali al-Farg‘oniy milodiy 1197-yil (hijriy 593-yil) vafot etgan. 

Asarlari
 „Sharhu „al-Jomiʼ al-kbiyr“ li Shayboniy“ („Ash-Shayboniyning „al-Jomiʼ al-kabiyr“ asariga sharh“)
 „Bidoyatu-l-mubtadiy“ („Boshlovchining boshlang‘ich kitobi“)
 „al-Hidoya“ va Kifoyatu-l-muntahiy" („To‘g‘ri yo‘l va Yakunlovchilarni qoniqtiruvchi kitob“)
 „at-Tajnis val-muziyd“ („O‘xshatish va oshirish“)
 „Muxtoru-l-fatovo“ („Fatvolarning tanlanmasi“) kabilarni keltirish mumkin. Bu asarlarning barchasi ha�nafiya mazhabining furuʼ al-fiqhiga bag‘ishlangan.
Ali al-Motritiy

Ali ibn al-Hasan ibn Ali ibn … ibn Zayd ibn Kulayb al-Motritiy — u ulamolardan, ulamolar ham undan hadis rivoyat qilganlar. Milodiy 1117-yilda (hijriy 511-yil) vafot etgan.
Ali al-Mobarsomiy

Ali ibn Xushro‘m ibn Abdurrahmon ibn … ibn Abdulloh al-Mobarsomiy — mashhur Bishr ibn al-Horis al-G‘afiy singlisining o‘g‘li, riyoziyot ilmining olimi va imom bo‘lgan. Uzoq umr ko‘rgan, o‘zining aytishicha, 88 ramazon ro‘zasini tutgan. U ulamolardan, ulamolar ham undan hadis rivoyat qilganlar. Milodiy 870-yilda (hijriy 257-yil) vafot etgan.
Ali al-Kandukiniy

Ali ibn Ahmad ibn al-Husayn ibn Abu Nasr ibn al-Ashʼas ibn G‘azbon al-Kandukiniy — uning otasi Kandukin qozisi bo‘lgan, U ulamolardan, ulamolar ham undan hadis rivoyat qilgan. Milodiy 1056-yil (hijriy 448-yilda yoki undan bir yil oldin) vafot etgan.
Ali as-Saʼdiy

Ali ibn Hajar ibn Iyos as-Saʼdiy al-Marvaziy — muhaddis va hofiz bo‘lgan, ko‘p safarlar qilgan. Adab va sheʼrda ijod qilgan, o‘zi xurosonlik bo‘lgan, Damashqqa borib, u yerda hadis tinglagan. Mmilodiy 771-yilda (hijriy 154-yil) tugʻilgan.
 Vafoti 
Milodiy 858-yilda (hijriy 244-yil, jumodulavval oyi) vafot egan.
 Asarlari 
 „Ahkomu-l-Qurʼon“ („Qurʼon hukmlari“)
 „Favoid fil-hadis“ („Hadis foydalari“).
Ali al-Marandiy

Ali Muhammad Javod al-Marandiy — faqih bo‘lgan. Milodiy 1346-yilda (hijriy 1927-yil) tugʻilgan, milodiy 1346-yilda (hijriy 1927-yil) vafot etgan.
 Asarlari 
 „Risola ilmiya“ („Ilmiy risola“)
 „Manosiku-l-hajj“ („Haj marosimlari“).
Ali al-Marogʻay

Ali ibn Haskavayh ibn Ibrohim al-Marog‘ay — fozil, faqih olim va sufiy bo‘lgan. Bag‘dodda fiqh ilmini o‘zlashtirgan. Milodiy 1122-yilda (hijriy 516-yilda) Marv shahrida vafot etgan. U ulamolardan, ulamolar ham undan hadis rivoyat qilganlar.
Ali al-Marandiy (1870-yilda tugʻilgan)

Ali ibn Muhammad Javod ibn Ali al-Marandiy — faqih bo‘lgan. Milodiy 1870-yilda (hijriy 1287-yilda) Marandda tug‘ilgan. Dastlabki ilmini Eronda olgan. Najafda yashagan. Milodiy 1951-yilda (hijriy 1370-yil jumaduloxir oyining 14-sanasi juma kuni kechasi) vafot etgan va Salom vodiysida dafn etilgan.

 Asarlari 
 11 jildli „Sharhu-t-tabsira“ („Tabsira“ kitobiga sharh),
 „al-Favoid al-mutafarriqa“ („Turfa foydalar“),
 „Hoshiyatu-r-rasoil“ („ar-Rasoil“ga hoshiya),
 „Hoshiyatu-l-makosib“ („Kasblar kitobiga hoshiya“),
 „Hoshiyatu-t-tahora“ („Poklik kitobiga hoshiya“),
 „Hoshiyatu-r-riyoz“ („Riyozat“ga hoshiya),
 „Taqriru mabohisi-l-alfoz“ („So‘zlar borasidagi izlanishlar to‘plami“,
 „Hoshiyatu-l-bayʼ“ („Oldi-sotdi“ kitobiga hoshiya).
Ali al-Marvaziy (Alouddin)

Ali ibn al-Husayn al-Marvaziy — hanafiy faqih bo‘lgan. Milodiy 1060-yilda (hijriy 452-yilda) vafot etgan.

 Asarlari 
 „al-Jomiʼ fil-fiqh“ („Fiqhiy to‘plam“).
Ali al-Fargʻoniy (Sirojuddin)

Ali ibn Usmon ibn Muhammad al-O‘shiy al-Farg‘oniy (Sirojuddin) — olim, adib va nozim bo‘lgan. 
Ali al-Farg‘oniy milodiy 1173-yil (hijriy 569-yil) vafot etgan.
Asarlari
 „Mashoriqu-l-anvor fi sharhi nisobi-l-axbor li tazkirati-l-axbor“ („Yaxshilarning zikrida xabarlar manbai kitobining sharhida charaqlagan nurlar“)
 „Sharhu manzumoti Umar an-Nasafiy fi-l-xilof“ („Umar an-Nasafiyning mazhablar o‘rtasidagi ixtiloflarga oid nazmiy asariga sharh“, muallif uni „Muxtalifu-r-rivoya“ („Rivoyatlardagi farqlar kitobi“) deb atagan)
 „al-Qasida al-lomiya fi usuli-ddin“ („Din usullari haqida „lom“ harfidan boshlanadigan qasida“)
 „al-Fatovo as-sirojiya“ („Sirojiyning fatvolari“)
 „Nazmu qasidati-l-amoliy fi-l-kalom“ („Kalom ilmi haqida imlolar qasidasi nazmiy asari“, qasida „yaqulu al-abd.“ deb boshlanadi, Muhammad ibn Haydar ash-Shahid bifayz al-Kafaviy (vaf. 1168/1754 y.) uni turk tiliga tarjima qilib, nashr etgan)

 

Turkum:1173-yilda vafot etganlar
Alimkent koʻchasi (Toshkent)

Alimkent koʻchasi — Yashnobod tumanidagi Maxmur va „Umid“ mahallalari hududida. Elbek va Muxtor Ashrafiy koʻchasilari oraligʻida joylashgan. Toshkent viloyati Oqqoʻrgon tumanidagi shu nomdagi joy nomi bilan yoʻritiladi. Uzunligi 2 km atrofida.

1960-yil 29-yanvarda Oxunboboev koʻchasi oʻrniga qoʻyilgan. Alimkent koʻchasi boshida Toshkent aviatsiya ishlab chiqarish birlashmasi, „Chkalov“ metro bekati (hozirgi Doʻstlik), avtobuslar boshbekati, Qorasuv kanali, koʻcha yoʻnalishida shaxsiy turar joy binolari mavjud. 2008-yil 2-sentabrda Alimkent koʻchasiga tutash koʻchasilar (Mayna Hasanova 1-va 2-tor koʻchalari) nomlarini uygʻunlashtirish maqsadida ular nomlari tegishli raqamlarda Alimkent nomi bilan oʻzgartirildi. Mayna Hasanova berk koʻchasi Alimkent 1-berk koʻchasi deb nomlandi.

 Yana qarang 
 Toshkent koʻchalari roʻyxati

 

Turkum:Toshkent koʻchalari
Ali al-Kushoniy

Ali ibn Mavdud ibn al-Husayn ibn al-Hasan ibn Muhammad ibn Ibrohim ibn al-Abbos an-Nazariy al-Kushoniy — faqih. Kushoniy nisbasi Samarqandning Sug‘d nohiyasidagi Kushoniya shaharining nomidan olingan. 1087-yilda (hijriy 480-yilda) Kushoniya shahrida tugʻilgan. U haqida juda ko‘p ulamolar rivoyat qilgan. Milodiy 1162-yil (hijriy 557-yil) rabiulavval oyining 17-sanasi seshanba kuni vafot etgan.
Ali al-Fuqoʼiy

Ali al-Hasan ibn Muhammad ibn Jaʼfar ibn Ahmad al-Fuqoʻiy as-Samarqandiy (Abu Ali) — Samarqand ahlidan bo‘lgan. U ulamolardan, ulamolar ham undan hadis rivoyat qilganlar. 

Ali al-Fuqoʻiy hijriy 507-yilda Samarqandda vafot etgan.
Ali al-Bobdastoniy

Ali ibn al-Husayn ibn Nasr ibn Xaroson ibn Abdulloh al-Bobdastoniy — hanafiy faqih. Uning nisbasi „Bob daston“ („Doston eshigi“) nomidan olingan. Bu nom Samarqandda mashhur bo‘lgan. U haqida juda ko‘p ulamolar rivoyat qilganlar. U 368/979-yil safar oyida Samarqandda vafot etgan.
Ali al-Kuhandiziy

Ali ibn al-Hasan ibn al-Xalil ibn Shozaviya al-Muazzin al-Kuhandiziy (Abul Hasan) – Buxoroning Kuhandizidan. U ulamolardan, ulamolar ham undan hadis rivoyat qilganlar. 
Ali al-Kuhandiziy milodiy 957-yil (hijriy 346-yil)da vafot etgan.

 

Turkum:957-yilda tugʻilganlar
Abu Amr al-Xaffof

Abu Amr al-Xaffof ( — Abu Amr Ahmad ibn Nasr ibn Ibrohim al-Xaffof an-Naysoburiy) — muhaddis.

„Poyabzalchi“ maʼnosini anglatuvchi „al-Xaffof“ laqabini nima sababdan olgani maʼlum emas. Abu Amr al-Xaffof avval tasavvufga qiziqqan. Keyinchalik, hadis ilmini o‘rganishni Nishopurda bosh­lagan. So‘ngra Bag‘dod, Kufa, Madina, Makka va boshqa ilm markazlariga safar qilib, Ishoq ibn Rohavayh, Amr ibn Zurora, Husayn ibn Zahhok, Abu Hammom as-Sakuniy, Muhammad ibn Rofeʼ, Muhammad ibn Ali ibn Shaqiq va boshqa olimlardan ilm o‘rganadi. Abu Amr al-Xaffof ibodatda mustahkam bo‘lib, o‘ttiz yildan ortiq vaqt uzluksiz ro‘za tutgani va merosxo‘ri bo‘lmagani bois, boyligini Alloh roziligi yo‘lida infoq-ehson qilgani naql qilinadi.

 Hadislari 
Uning o‘zidan Ibn ash-Sharqiy, Abu Abdulloh ibn al-Axram, Muhammad ibn Ahmad az-Zuhliy, Abu Saʼid al-Hiriy kabi muhaddislar hadisdan taʼlim olganlar. Tengdoshi buyuk muhaddis Muhammad ibn Ishoq as-Sarroj Abu Amr al-Xaffof kabi quvvai hofizasi kuchli kishini ko‘rmaganini maʼlum qilgan. Ibn Xuzayma ham uning hofizasi haqida „Xurosonda unga o‘xshashi yo‘q“, deb zikr qilgan. Shogirdi Abu Bakr as-Sibqiy esa ustozining yuz ming hadisni zikr qilishga quvvati yetishi xabarini bergan. Abu Amr al-Xaffof o‘z davrida katta obro‘ga ega bo‘lib, „zaynul-ashrof“ nomi bilan tanilgan. Mashhur hadis to‘p­lamlaridan „Al-­Mustadrak“ asari muallifi Imom al-Hokimning ko‘plab ustozlari Abu Amr al-Xaffofdan hadis eshitgan.

 

 Ibn al-Javziy. Al-Muntazam. VI, 110; 
 Az-Zahabiy. Tazkira al-huffāz. II, 654-656; 
 Az-Zahabiy. Siyar. XIII, 560-563; 
 Ibn al-Imod. Shazarāt az-zahab. II, 231-232; 
 Ali Osman Ateş. „Ebû Amr el-Haffaf“. TDV İA. — İstanbul: 1994. X, 97.
Ali ibn Xashram al-Marvaziy

Ali ibn Xashram ibn Abdurrahmon ibn Ato ibn Hilol al-Marvaziy — muhaddis. Milodiy 776-yilda (hijriy 160-yilda) tugʻilgan. U ulamolardan, ulamolar ham undan hadis rivoyat qilganlar. Milodiy 870-yilda (hijriy 257-yil, ramazon oyi) vafot etgan.
Ali al-Qallosiy

Ali ibn Ahmad ibn Muhammad ibn Ibrohim ibn Jabroil ibn Mahdiy al-Qallosiy ar-Rais (Abul Hasan) — Nasaf ahlidan bo‘lgan. U milodiy 968-yil (hijriy 358-yil) tug‘ilgan. U ulamolardan, ulamolar ham undan hadis rivoyat qilganlar.

Ali al-Qallosiy hijriy 447-yilning rajab oyida vafot etgan.

 

Turkum:968-yilda tugʻilganlar
Ali al-Qatavoniy

Ali ibn Muhammad al-Muftiy al-Hofiz al-Qatavoniy - al-Hasanning otasi. U ulamolardan, ulamolar ham undan hadis rivoyat qilganlar.
Ali al-Qatavoniy milodiy 1091-yil (hijriy 484-yil)da vafot etgan.

 

Turkum:1091-yilda vafot etganlar
Ali al-Kushoniy (Abul Hasan)

Ali ibn Mavjud ibn al-Hasan al-Kushoniy (Abul Hasan) — fozil imom, atoqli bahs-munozara qiluvchi, voiz va faqat haqiqatni so‘zlovchi inson bo‘lgan. U hijriy 480-yil ramazon oyining 27-sanasida tug‘ilgan. Marvdagi „al-Madrasa al-xoqoniya“da o‘quv ishlarini boshqargan. Marvda istiqomat qilgan. U ulamolardan, ulamolar ham undan hadis rivoyat qilganlar.
Ali al-Kushoniy milodiy 1162-yil (hijriy 557-yil)da vafot etgan.

 

Turkum:1162-yilda vafot etganlar
Oy kraterlari

Oy kraterlari-AQShning Aydaho shtatidagi milliy yodgorlik. Bu oyning kraterlariga o'xshash yaxshi saqlanib qolgan magmatik tuzoqlari bo'lgan hudud. Yodgorlik 1924 yil 2-mayda davlat muhofazasiga olingan va hozirda AQSh milliy bog'lar xizmati va yerni boshqarish byurosi tomonidan boshqariladi.

Milliy yodgorlik 2890 kvadrat kilometrdan ortiq maydonni egallaydi va uchta qora LAVA maydonini o'z ichiga oladi. "Oy kraterlari" 15-2 ming yil oldin vulqon otilishi natijasida hosil bo'lgan. Qo'riqxonaning ko'p joylarida muzlatilgan magma hech qachon tuproq qoplami va o'simlik bilan qoplanmagan. Taxminan 80 kv.km ustunlar, g'orlar, qo'lda yasalmagan haykallar va yodgorliklarning g'ayrioddiy maydonini egallaydi.

 Yana qarang 

 Qo'shma Shtatlardagi milliy bog'lar ro'yxati

 

 Rasmiy veb-saytlar: NPS va BLM 
 (shuningdek, mos yozuvlar sifatida ishlatiladi)
 Oy kraterlari: tarixiy kontekst bayonotlari, Milliy bog'lar xizmati
 Oy kraterlari geologiyasi, Milliy bog'lar xizmati (shuningdek, ma'lumotnoma sifatida ishlatiladi)
 - USGS topo xaritasi va havodan surat
Pedro Sánchez

Pedro Sánchez Pérez-Castejón (1972-yil 29-fevralda tugʻilgan) — ispan siyosatchisi, 2018-yil iyunidan beri Ispaniya Bosh vaziri. U shuningdek, 2017-yil iyunidan buyon Ispaniya Sotsialistik ishchilar partiyasi (PSOE) Bosh kotibi boʻlib, 2014-2016-yillarda ushbu lavozimni egallab kelgan.

Sanchez siyosiy faoliyatini 2004-yilda Madridda shahar kengashi aʼzosi sifatida boshlagan. 2014-yilda PSOE Bosh kotibi etib saylandi va Muxolifat yetakchisiga aylandi. U 2015 va 2016-yillardagi umumxalq saylovlarida partiyani boshqargan, biroq partiya ijroiya hokimiyati bilan ommaviy kelishmovchiliklardan so‘ng, ko‘p o‘tmay Bosh kotib lavozimini tark etgan. Sakkiz oy oʻtgach, u Susana Diaz va Patxi Lopezni magʻlub etib, rahbarlikka qayta saylandi.

2018-yil 1-iyunda PSOE Bosh vazir Mariano Rajoyga ishonchsizlik votumini eʼlon qildi va natsional partiyalar qoʻllab-quvvatlaganidan soʻng, tashabbusni muvaffaqiyatli qabul qildi. Ertasi kuni Sanches qirol Felipe VI tomonidan Bosh vazir lavozimiga tavsiya qilindi. 2019-yil aprel oyida boʻlib oʻtgan umumiy saylovda 38 oʻringa ega boʻlish uchun PSOEga rahbarlik qildi. Hukumat tuzish boʻyicha muzokaralar muvaffaqiyatsizlikka uchragach, Sanches 2019-yil noyabrida boʻlib oʻtgan umumiy saylovda yana eng koʻp ovozlarni qoʻlga kiritdi.

 

Turkum:Yashayotgan insonlar
Al-Xorazmiy koʻchasi (Toshkent)

Al-Xorazmiy koʻchasi — Chilonzor tumanidagi „Botirma“, „Mehrjon“ va „Kichik Xirmontepa“ mahallalari hududparidan oʻtadi. Katta Qaʼni va Zargarlik koʻchasi oraligʻida joylashgan. Uzunligi 3 kilometrga yaqin.

1969-yildan buyuk mutafakkir Muhammad Al-Xorazmiy nomi bilan yoʻritiladi. Koʻcha yoʻnalishida 16-, 17-, 18-, 19-, 20-mavzelar, Xayrobod Eshon maqbarasi, Beshyogʻoch dehqon bozorining „Al-Xorazmiy“ shoxobchasi, koʻp qavatli turar joy binolari, yonilgʻi quyish shoxobchasi, savdo va umumiy ovqatlanish maskanlari, taʼlim muassasalari bor.

 Yana qarang 
 Toshkent koʻchalari roʻyxati

 

Turkum:Toshkent koʻchalari
Ali an-Nasaviy (Abul Hasan)

Ali ibn Ahmad an-Nasaviy (Abul Hasan) – xurosonlik matematik va mantiqchi bo‘lgan. Ali an-Nasaviy hijriy 473-yilda vafot etgan.
Asarlari
 „al-Muqniʼ fi-l-hisobi-l-handasiy fi-l-iroqayni-l-arabiy va-l-forsiy“ („Arab va Fors Iroqidagi geometrik hisob-kitoblarga oid ishonchli kitob“)
 „Risola fi-l-madxal ila ilmi-l-mantiq“ („Mantiq ilmiga kirish risolasi“)
 „at-Tajrid fi usuli-l-handasa“ („Geometriya asoslari haqida yorqin kitob“)
Ali an-Nasaviy

Ali ibn Ibrohim ibn Ahmad an-Nasaviy (Abul Hasan) – nasolik bo‘lgan, Iroq, Hijoz va Misrda hadis eshitgan, o‘zi ham ko‘pchilikdan rivoyat qilgan. Masalan, Abu Misʼab orqali Molikning “Muvatto” („Soddalashtirilgan to‘plam“) asarini rivoyat qilgan. U ulamolardan, ulamolar ham undan hadis rivoyat qilganlar. Ali an-Nasaviy hijriy 287-yilda Nasoda olamdan o‘tgan.
Anna Axmatova koʻchasi (Toshkent)

Anna Axmatova koʻchasi — Sergeli tumani hududida. Yangi Sergeli va Fayzli koʻchasi oraligʻida joylashgan. Uzunligi 1,5 km.

1988-yil 29-iyulda yangi koʻchaga Ikkinchi Jahon urushi davrida Toshkentda yashab ijod qilgan, taniqli rus shoirasi Anna Axmatova nomi qoʻyilgan. Koʻcha yoʻnapishida Sergeli tuman hokimligi, „Yangi Sergeli“ nomidagi madaniyat va istirohat bogʻi, sport majmuasi, sanoat korxonalari mavjud.

 Yana qarang 
 Toshkent koʻchalari roʻyxati

 

Turkum:Toshkent koʻchalari
Ali al-Miyonajiy

Ali ibn al-Hasan ibn Ali al-Miyonajiy (Abul Hasan) – Hamadon qozisi bo‘lgan, o‘sha yerda shahid ketgan. Bag‘dodga borib, u yerda hadislar eshitgan va fiqh ilmidan tahsil olgan. Fazilat va maʼrifat sohibi bo‘lgan. Adab va fiqh ilmini to‘liq o‘zlashtirgan. Balog‘at ilmini egallagan shoir va mutakallim bo‘lgan. U ulamolardan, ulamolar ham undan hadis rivoyat qilganlar. Dushmanlari kelishib olib, hijriy 471-yilda Ali al-Miyonajiyni shafqatsizlarcha o‘ldirganlar .
Ali al-Muljakoniy

Ali ibn al-Hakam al-Ansoriy al-Muljakoniy al-Marvaziy (Abul Hasan) – fozil inson bo‘lgan. U ulamolardan, ulamolar ham undan hadis rivoyat qilganlar. 

Ali al-Muljakoniy hijriy 226-yilda vafot etgan.
Ali al-Magʻkoniy

Ali ibn Iso ibn Muhammad ibn al-Munzir ibn Ahmad al-Mag‘koniy (Abul Hasan) ulamolardan, ulamolar ham undan hadis rivoyat qilganlar. 

Ali al-Mag‘koniy hijriy 412-yilda vafot etgan.
Ali al-Marvaziy

Ali ibn Abdulloh ibn al-Muborak al-Marvaziy (Abul Husayn) – sufiy bo‘lgan, sheʼrlar bitgan. 

Ali al-Marvaziy milodiy 1125-yil (hijriy 519-yil) vafot etgan. 

Asarlari
 „Qasida fiz-zo‘ va sharhuho“ („Izg‘i harfi qasidasi va uning sharhi“)
 

Turkum:1125-yilda vafot etganlar
Abu-l-Arab

Abu-l-Arab ( — Abu-l-Arab Muhammad ibn Ahmad ibn Tamim at-Tamimiy) — molikiy faqihi, muhaddis va tarixchi.

Abu-l-Arab al-Qayravoniy hamda al-Mag‘­ribiy nisbalari bilan ham zikr qilinadi. Obro‘li oilaga mansub bo‘lgan Abu-l-Arabning katta bobosi Tammom xalifa Horun ar-Rashid (786-809-yillar) davrida Shimoliy Afrikada boshqaruv va harbiy vazifalarda faoliyat olib borgan, baʼzi voqealarda bevosita ishtirok etgan va maʼlum muddat Bag‘dodda hibsda ham bo‘lgan. Otasi esa ko‘proq ilm bilan mashg‘ul bo‘lgan.

 Taʼlimi 
Abu-l-Arab yoshlik yillaridan ilmga rag‘bat qilgan. Shimoliy Afrikaning peshqadam olimlaridan Sahnunning shogirdi bo‘lgan. Shuningdek, Yahyo ibn Umar al-Andalusiy, Iso ibn Miskin, Himos ibn Marvon va Ibn al-Haddod al-Mag‘ribiy kabi faqihlardan taʼlim olgan. Abu-l-Abbos Tammom va Abu Jaʼfar Tamim nomli ikki o‘g‘li bilan birga Ibn Abu Zayd, Abu-l-Hasan ibn Ziyod, Hasan ibn Saʼid al-Harrot, Hasan ibn Mas’­ud, Muhammad ibn Horis al-Xushaniylar Abu-l-Arabdan taʼlim olganlar.

 Faoliyati 
Abu-l-Arab fotimiylarning Tunisga kelishi va ag‘labiylarning ular bilan kurashishiga guvoh bo‘ladi. Murabbiylik, kotiblik bilan shug‘ullangan va da 3500 dan ortiq kitobni ko‘chirgani zikr qilingan.

 Asarlar 

 „Tabaqāt ’ulamā Ifrӣqiyya“. Molikiy mazhabi faqihi va hadis olimlarining tarjimai holiga oid mazkur asari vafotidan so‘ng shogirdi Muhammad ibn Horis al-Xushaniy tomonidan tamomlangan.
 „Kitāb al-mihan“. Sahoba, tobeʼin va Islom olimlarining hayoti haqidagi asar.
 „Ubbād Ifrӣqiyya ilā kitāb az-zu’a­fā“.
 „Sanad hadӣsi Mālik“.
 „Manāqib Tamӣm“.
 „Fazāil Mālik“.
 „Kitāb at-tahāra va-l-vuzu’“.
 „Kitāb al-janāiz va zikr al-mavt va ’azāb al-qabr“.
 „Kitāb fi-s-salāt“.
 „Tabaqāt ahl al-Qayravān“.

 

 Abu Bakr al-Molikiy. Riyāz an-nufӯz. — Bay­rut: 1401-1403/1981-83. I, 14; 
 Qozi Iyoz. Tartӣb al-madārik. II, 334-336; 
 Az-Zahabiy. Tazkira al-huffāz. III, 889-890; 
 Az-Zahabiy. Siyar. XV, 394-395; 
 As-Suyutiy. Tabaqāt al-huffāz. 364; 
 Ali Öngül. „Ebü’l-Arab“. TDV İA. — İstanbul: 1994. X, 293.
Ali ibn Ahmad al-Xuzoʼiy

Ali ibn Ahmad ibn Muhammad ibn Hasan al-Xuzoʻiy al-Balxiy (Abul Qosim) — muhaddis. U „Bo‘ri bilan gaplashgan“ laqabli Uhbon ibn Iyoz Xuzoʻiyning avlodlaridan. U milodiy 938-yil (hijriy 326-yil) rajab oyida tug‘ilgan. U ulamolardan, ulamolar ham undan hadis rivoyat qilganlar. Ilm talabi bilan Buxoro, Balx, Samarqand va Nasafga safar qilgan.

Ali ibn Ahmad al-Xuzoʻiy milodiy 1020-yil (hijriy 411-yil)ning safar oyida Buxoroda vafot etgan.

 

Turkum:938-yilda tugʻilganlar
Turkum:1020-yilda vafot etganlar
Aqaral (Almati viloyati)

Aqaral  — Qozogʻiston Respublikasining Almati viloyati, Panfilov tumanidagi qishloq. Usharal okrugi tarkibiga kiradi. KATO kodi — 195657200.
 Aholisi 
1999-yilda qishloq aholisi 273 kishini (133 erkak va 140 ayol) tashkil qilgan. 2009-yilgi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, qishloqda 553 kishi (267 erkak va 286 ayol) yashagan.
 

Turkum:Alifbo boʻyicha aholi punktlari Turkum:Qozogʻiston aholi punktlari
Turkum:Qozogʻiston qishloqlari
Turkum:Panfilov tumani aholi punktlari (Qozogʻiston)