Zhantas/Cleaned-Uzbek_Wikipedia huggingface dataset:
Amir Temurning Gruziyaga bosqini

Amir Temurning Gruziyaga bosqini – Amir Temur boshchiligidagi Temuriylar imperiyasining Gruziya qirolligi hududiga 1386-1403-yillarda olib borilgan qator bosqini.

Kavkazdagi nasroniylar qirolligi boʻlgan Gruziya 1386-1403-yillarda Amir Temur qoʻshinlari tomonidan bir nechta halokatli bosqinlarga uchradi, Temuriylar imperiyasi hududi Hindistondan Onadoʻligacha yetdi. Ushbu toʻqnashuvlar Amir Temur va Oltin Oʻrdaning soʻnggi xoni va Temurning islom dunyosini boshqarish uchun asosiy raqiblaridan biri boʻlgan Toʻxtamish oʻrtasidagi urushlar bilan chambarchas bogʻliq edi. Temur oʻzining bosqinlarini mintaqadagi musulmon boʻlmaganlarga qarshi jihod deb eʼlon qildi. Garchi u Gruziyaga bostirib kirsa-da, u hech qachon mamlakatni musulmon qila olmadi va hatto Gruziyani nasroniy davlati sifatida tan oldi.

Sakkiz bosqining birinchisida Amir Temur Gruziya poytaxti Tbilisini qamal qildi va 1386-yilda qirol Bagrat V ni qoʻlga oldi. Gruziya qarshiligi Temuriylar qoʻshinlari tomonidan yangi hujum uyushtirilishiga sabab boʻldi. Bagratning oʻgʻli va vorisi George VII qattiq qarshilik koʻrsatdi va hukmronligining koʻp qismini (1395-1405) temuriylar bosqiniga qarshi kurashishga sarfladi. Amir Temur bosqinlarning aksariyatini Gruziya monarxini boʻysundirish uchun shaxsan oʻzi boshqargan. Garchi u Gruziya ustidan qatʼiy nazorat o'rnatolmagan boʻlsa-da, mamlakat hech qachon tiklana olmaydigan zarbani oldi. George VII Amir Temurning tinchlik shartlari va oʻlpon toʻlashga rozi boʻlgan vaqtga kelib, Gruziyaning koʻplab shahar, qishloqlari vayron boʻlgan ediSuny, Ronald Grigor (1994), The Making of the Georgian Nation, p. 45. Indiana University Press, . 
 Tarix 
Amir Temurning Kavkazda birinchi koʻrinishi 1385-yilda To'xtamishning Shimoliy Eronga Kavkaz yerlari orqali kirib borgan talon-tarojiga javob boʻldi. Bu ikki Islom monarxlari oʻrtasida toʻgʻridan-toʻgʻri dushmanlikning boshlanishini koʻrsatdi. Temur bunga javoban oʻzining paydo boʻlgan imperiyasining gʻarbiy chegarasi va Toʻxtamish xonligi oʻrtasida joylashgan kichik chegara mamlakatlariga keng koʻlamli hujumlar boshladi. Ozarbayjon va Karsni bosib olgach, Temur Gruziyaga yurish qildi. Uning hokimiyatining rasmiy tarixiy manbasi Zafarnoma, Gruziyadagi ushbu hujumni jihod sifatida ifodalaydi. Temur Karsdan yoʻl oldi va keyinchalik 1386-yilda Gruziya qirolligi tarkibidagi janubiy knyazlik Samtsxega hujum qildi. U yerdan u Gruziya shohi Bagrat V boshchiligida mustahkamlagan Tbilisiga qarshi yurish qildi. Shahar 1386-yil 21-noyabrda qulab tushdi va qirol Bagrat V asirga olindi va oʻlim qoʻrquvidan Islomni qabul qildi. Gruziya xronikasi va Metsoflik Tomas shohning murtadligini eslatib oʻtadilar, ammo buni Temurning ishonchini qozonishga imkon beradigan aqlli hiyla sifatida ko'rsatadilar. Bagratga Gruziyada oʻzini tiklash uchun 12,000 ga yaqin qoʻshin berildi, Bagrat yoʻqligida saroyni oʻgʻli George VII boshqargan. Eski qirol George bilan yashirin aloqa qildi va otasini ozod qildi.Minorsky, Vladimir, "Tiflis", in: M. Th. Houtsma, E. van Donzel (1993), E. J. Brill's First Encyclopaedia of Islam, 1913–1936, p. 757. Brill, .

 

Turkum:Amir Temurning janglari
Partsxisi jangi

Partsxisi jangi – Gruziya qirolligi va Saljuqiylar imperiyasi qoʻshinlari oʻrtasidagi tahminan milodiy 1075-yilning sentabr oyida boʻlib oʻtgan jang. Bir necha soat davom etgan shiddatli janglardan soʻng, saljuqiy turklarning son boʻyicha ustun boʻlishiga qaramay gruzinlar turklar ustidan irodali gʻalabaga erishganlar. Ushbu urush haqida tarixdan bizga qadar yetarli maʼlumotlar yetib kelmagan. Ammo bir qancha tarixchi olimlarning asarlarida kichik-kichik urush tavfsilotlari uchraydi. 
 Taʼrif 
Oʻrta Osiyodan janubga harakatlanib, Old Osiyo mamlakatlarini istilo qilgandan soʻng, saljuqiy turklar Onadoʻli hududiga kirib borishdi. Onadoʻli zabt etilgach, Saljuqiylar yon atrofdagi qoʻshni oʻlkalarga yurish qilishni boshladilar. Saljuqiylar imperiyasining sultoni Malikshoh Gruziya qirolligining janubiy yerlarini istilo qilishga kirishdi. Janubiy Gruziya istilo qilingandan soʻng, Malikshoh imperator Samshvilde va Arran knyazliklarini arab ida Savtxang deb nomlangan "Ganja Sarangiga" topshirdi. Ganja saranggiga 48,000 otliq askar berildi. Unga alohida vazifa yuklatdi va bu vazifa Gruziyani toʻliq Saljuqiylar imperiyasi hukmronligi ostiga olish uchun yana bir hujum uyushtirishni amalga oshirish edi. Arran hukmdori qoʻlidagi qoʻshin bilan hamda Dmanisi, Dvin va Ganjaning musulmon boʻlgan va saljuqiylarga sodiq hukmdorlari yordamida Gruziyaga yurish qilishni boshladi.Chronicle of Kartli, 786–1072, pg 317.. Jangning qaysi sanada sodir boʻlganligi zamonaviy gruzin olimlari oʻrtasida bahsli mavzudir. Jang asosan 1074-yilda (Lortkipanidze, Berdzenishvili, Papaskiri) oʻtkazilgan degan fikrga toʻxtalgan boʻlsa, professor Ivane Javaxishvili boshqa vaqtni, 1073-1074-yillarda boʻlib oʻtganligini aytadi. XIX asrda yashab oʻtgan gruzin tarixchisi Tedo Jordaniya bu jangni 1077-yilda boʻlganligi haqidagi fikrni olgʻa suradi. Soʻnggi tadqiqotlarga koʻra, jang avgust oyida yoki milodiy 1075-yil sentabr oyida sodir boʻlganMetreveli, Samushia, King of Kings Giorgi II, pg. 77-82.. Giorgi II, Kaxeti Agsartan I ning harbiy koʻmagi bilan, Partsxisi qalʼasi yonida bosqinchilar bilan toʻqnash keladi. Jang tafsilotlari deyarli oʻrganilmagan boʻlsa ham, maʼlumki, eng kuchli gruzin zodagonlaridan biri Kldekaridan Ivane Baguashi Saljuqiylarga ittifoqchilik qilib, ularga oʻgʻli Liparitni sadoqat garovi sifatida siyosiy mahbus sifatida topshirgan. Jang kun bo'yi davom etdi va nihoyat Giorgi II ning gʻalabasi bilan yakunlandi. Partsxisida olib borilgan muhim jang gʻalabasidan keyin paydo boʻlgan gʻayrat Gruziyaliklarga Saljuqiylar imperiyasidan (Kars, Samshvilde) hamda Vizantiya imperiyasidan (Anakopiya, Klarjeti, Shavsheti, Ardaxan, Javaxeti) yoʻqolgan barcha hududlarni qaytarib olishga imkon berdiStudi bizantini e neoellenici: Compte-rendu, Volume 15, Issue 4, 1980, pg. 194-195.
Gʻasson Masʼud

Gʻasson Masʼud (1958-yil 20-sentabrda tugʻilgan) – Suriyalik aktyor va kinorejissor. Ridley Scottning Muqaddas zamin (Kindgom of Heaven 2005) filmidagi musulmon hukmdor Salohuddin al-Ayyubiy va "Umar ibn Xattob" serialidagi Abu Bakr Siddiq roli bilan tanilgan. Shuningdek Qashqirlar makoni: Iroq (2006), Karib dengizi qaroqchilari: Dunyolar chegarasida (2007), Exodus: Gods and Kings (2014), Baron (2016) va boshqa filmlarda rollar ijro etgan.

 Filmografiya 
+ Yil Nomi Rol 1995 The Survivor Shamoon 2005 Muqaddas zamin Salohuddin al-Ayyubiy 2006 Qashqirlar makoni: Iroq Shayx Abdurahmon 2006 Dhilal al sammt 2007 Karib dengizi qaroqchilari: Dunyolar chegarasida Captain Ammand 2007 Juba Al-Syeikh Suleiman Al-'Ābid 2008 The Promise Sahrawi 2009 The Butterfly Mevlevi Dede 2012 Umar (serial) Abu Bakr Siddiq 2014 Exodus: Gods and Kings Paser 2016 BaronSulaymani 2017 All the Money in the World Arab shayxi 2019 Tomyris Cyrus

 

 

Turkum:Yashayotgan insonlar
Turkum:Suriyalik erkak aktyorlar
Tamar Chugoshvili

Tamar Chugoshvili (11-avgust 1984-yilda tugʻilgan) — gruziyalik siyosatchi, 2016-yil noyabridan esa Gruziya parlamentining birinchi vitse-spikeri. U „Gruziya orzusi — Demokratik Gruziya“ partiyasining tashqi ishlar kotibi hamda siyosiy kengashi aʼzosi hisoblanadi.Georgian Biographical Dictionary

 Taʼlimi 
2006-yilda Chugoshvili Ivane Javakhishvili nomidagi Tbilisi davlat universitetida huquqshunoslik boʻyicha magistr darajasini oldi. 2014-2015-yillarda u Harvard universitetining Kennedy nomidagi maktabda tahsil olgan.

Shuningdek, u bir qator stipendiyalar va maxsus kurslarda qatnashgan, bularga quyidagilarni kiritish mumkin: Ayollarning siyosatdagi ishtiroki, „Harvard maydonidan Oval ofisgacha“ (2014-yil oktyabr — 2015-yil may) va hokazo.
 Ish faoliyati 

2010-yildan 2012-yilgacha Chugoshvili Gruziya yosh huquqshunoslar assotsiatsiyasining raisi vazifasini bajargan. Xuddi shu yilda, u 32 ta nodavlat notijorat tashkilotlaridan tashkil topgan Mustaqil va shaffof sud hokimiyati koalitsiyasining raisi hamda dan oshiq nodavlat tashkilotlardan tashkil topgan Fuqarolik jamiyati milliy platformasi boshqaruv kengashining aʼzosi edi.

2013-2014-yillarda Chugoshvili Gruziya Bosh vazirining inson huquqlari va gender tengligi masalalari boʻyicha yordamchisi vazifasini oʻtadi. Xuddi shu yilida u Yevropa Ittifoqining Gruziyadagi huquqiy va konstitutsiyaviy islohotlar va inson huquqlari boʻyicha maxsus vakili Thomas Hammarberg uchun koordinator sifatida xizmat qildi.

Chugoshvili Gruziya inson huquqlari siyosati, inson huquqlari strategiyasi va harakatlar rejasiga doir ilk hujjat muallifi ham hisoblanadi.
2016-yildan buyon Chugoshvili „Gruziya orzusi — Demokratik Gruziya“ partiyasining tashqi ishlar kotibi. U 2016-yil noyabr oyida Gruziya parlamentining aʼzosi va birinchi vitse-spikeri etib saylandi hamda shu vaqtdan buyon parlamentning gender tenglik kengashi raisi, parlamentdagi Amerika Qoʻshma Shatlari va Isroilning parlamentdagi fraksiyalari raisi,Parliament SS 2019 gʻaznachilar kengashining raisi, Yevropa Kengashi Parlament Assambleyasidagi doimiy parlament delegatsiyasi rahbari, EKPA Sotsialistlar, Demokratlar va Yashillar guruhi raisining oʻrinbosari va Ayollar global siyosiy
liderlar forumining elchisi boʻlib ham faoliyat yuritgan.The First Deputy Chairperson of the Parliament of Georgia — Biography

 Eʼtirof etilishi 
Transparency International Georgia — Chugoshvili Gruziyada gender tengligini yaxshilash yoʻllariga qoʻshgan ulkan hissasi uchun 2018-yilda Transparency International Georgia tomonidan eʼtirof etildi.Efficiency of the Parliamentary activity further increasing

USAID — Chugoshvili 2019-yil mart oyida „Amerika Qoʻshma Shtatlari xalqaro taraqqiyot agentligi“ (USAID) tomonidan Gruziyada gender tengligini yaxshilash tashabbuslariga qoʻshgan ulkan hissasi uchun faxriy yorliqqa sazovor boʻldi.The Certificate of Recognition awarded to Tamar Chugoshvili for her outstanding contribution in gender equality

 

Turkum:1984-yilda tugʻilganlar
Turkum:Gruziyalik siyosatchilar
Turkum:Yashayotgan insonlar
Turkum:Siyosatchi ayollar
Kavkazning Qora dengiz qirgʻogʻi

thumb|200px|Batumi koʻchalari

Kavkazning Qora dengiz qirgʻogʻi yoki Kavkaz Rivierasi — Qora dengizning sharqiy qirgʻogʻi boʻylab Kavkaz togʻlari ostida joylashgan. Kavkazning Qora dengiz qirgʻogʻi Rossiyaning Novorossiysk shahridan Gruziyaning Sarpi shahrigacha boradi. Hudud beshta mintaqaga boʻlingan, ulardan toʻrttasi (Adjara, Guriya, Samegrelo va Abxaziya) Gruziyada, bittasi (Krasnodar oʻlkasining Qora dengiz qirgʻogʻi) esa Rossiyada joylashgan. Kavkazning Qora dengiz qirgʻogʻining uzunligi 600 km (370 mil), shundan 350 km (220 mil) Rossiyaga, 250 km (160 mil) esa Gruziyaga toʻgʻri keladi. Qirgʻoq Fransiya Rivierasi, Italiya Rivierasi, New York shahri va Koreya yarimoroli bilan bir xil kenglikda joylashgan.
 Tarixi 
thumb|200px|Sochidagi „Kavkaz Rivierasi“ kurorti (1909-yil)

Kavkazning Qora dengiz qirgʻogʻi qadim zamonlardan beri mavjud boʻlgan. Mintaqa klassik antik davrda Kolxida deb nomlangan.

19-asr oxirida rus zodagonlari orasida mashhurligi oshganidan keyin Kavkazning Qora dengiz qirgʻogʻi sayyohlar uchun turistik markazga aylandi. Sovet davrida, uning SSSR aholisi orasida turistik joy sifatida mashhurligi sababli Sovet Rivierasi deb ham nomlangan. Sovet Ittifoqi parchalanganidan keyin esa Kavkaz Rivierasi (Kavkazning Qora dengiz qirgʻogʻi) Abxaziyadagi urush va mintaqadagi umumiy iqtisodiy beqarorlik tufayli oʻz mashhurligini yoʻqotdi. Bugungi kunda esa Qora dengizning Sharqiy qirgʻogʻi asta-sekinlik bilan tiklanayotganiga guvoh boʻlishimiz mumkin. Batumini yangilanishi hamda 2014-yil Sochida boʻlib oʻtgan Qishki Olimpiya oʻyinlari Kavkazning Qora dengiz qirgʻogʻining mashhurligi oshishiga katta yordam berdi.

 Iqlimi 
thumb|200px|left

Novorossiyskdan Tuapsegacha yanvarning oʻrtacha harorati 3 °C (37 °F), iyulniki esa 23 °C (73 °F). Tuapse janubida togʻlar dengiz sathidan 1 000 metrdan baland koʻtarilganligi sababli iqlim nam subtropik hisoblanadi. Togʻlar Qora dengiz namligining sharqqa siljishiga yoʻl qoʻymaydi, bu esa yanvarda oʻrtacha harorat 5 °C (41 °F), iyulda esa 28 °C (82 °F) boʻlgan mikroiqlimni yaratadi. Tuapsening shimolida oʻrtacha yogʻingarchilik yiliga 500 mm (20 dyuym) ni tashkil etadiЧерноморское побережье Кавказа на сайте Института географии РАН.. Oʻrtacha quyosh nuri 2200-2400 soatni tashkil etadi hamda yoz davomida oʻrtacha 12 kun yomgʻirli boʻladi.

 Galereya 

 

 
 Андреева, О. Анализ рекреационного потенциала Черноморского побережья. — Владивосток: ВГУЭС. — 1999.

Turkum:Qora dengiz qirgʻoqlari
Turkum:Kavkaz geografiyasi
Xunan jangi

Xunan jangi 1222-yil sentyabr oyida Gruziya qiroli George IV boshchiligidagi Gruziya qirolligi va Subutay va Jebe boshchiligidagi moʻgʻul qoʻshinlari oʻrtasida boʻlib oʻtgan jang. Jangda moʻgʻullar gʻalabaga erishganlar. Qoʻshimcha maʼlumot uchun Moʻgʻullarning Gruziyaga bosqiniga qarang.
 Jangdan oldin 
Moʻgʻullar Arranda bahorgacha qolishadi deb oʻylab, gruzinlar Axlatlik Malik Ashraf va Ozarbayjonning otabagi Oʻzbekdan yordam soʻrab, qoʻshin yigʻishni boshladilar. Kavkazni zabt etish Subutoyning vakolatida emas edi, ammo moʻgʻul razvedkasi Gruziya va ularning vassallari tomonidan urush rejalarini toʻxtatdi va moʻgʻullar 1221-yil yanvar oyida sovuq va qorli dovonlardan kutilmaganda hujum qilishdi. Subotoy va Jebe Chingizxondan yordam olib, otabag Oʻzbekning sotqin qarindoshi Akush boshchiligida mahalliy turk va kurd kuchlarini jalb qildilar. Keyin Subutoy va Jebe Gruziya poytaxti Tibilisi tomon yurishni boshlashdi. Tbilisiga yaqin joyda moʻgʻullar gruzin qoʻshiniga hujum qilishdi. Gruzinlar Akushning turkmanlarini magʻlub etishga muvaffaq boʻldilar, ammo moʻgʻullarning orqa qoʻriqchisi tomonidan zarbaga uchradilar.

Bahorda, Janubi-sharqiy Gruziyani vayron qilganidan soʻng, moʻgʻullar Qorabogʻ tomon chekindi, Kirakos Gandzaketsining soʻzlariga koʻra, ushbu jangdan soʻng Jebe va Subutoy Berde va Beylagan shaharlari orasida boʻlgan juda xavfsiz joyda yashagan. Ular hujum qilish uchun tayanch sifatida ishlatishdi. Keyin ular Tabrizga bostirib kirdilar, uning hokimi Shams Tabriziy shaharni ozod qilish uchun katta pul toʻladi. 1221-yil avgustda moʻgʻullar Xamadan aholisini qirgʻin qildilar, soʻngra shimolga burilib, Naxichevan, Ardabil va Ganjani yoʻq qilishdi va u yerdan yana Sharqiy Gruziyaga borishdi.

 Jang 
Bu safar qirol George IV va otabeg Ivane Mxargrdzeli taxminan 70 ming kishilik qoʻshin toʻplashdi, ammo bu raqamlar haddan tashqari oshirib yuborilgan boʻlishi mumkin: Ikki qoʻshin sentyabr oyida Kxanan tekisligida uchrashdi. 5000 kishi bilan Jebe pistirma uyushtirdi, Subutoy esa qolgan qoʻshinlari bilan oldinga yurdi. Moʻgʻullar taktikasi asosiy qoʻshin qismi bilan hujum qilish va keyin chekinishni reja qilishgan edi, shundan keyin ikkinchi moʻgʻul qoʻshini dushmanni oʻrab olish va yoʻq qilish uchun tushdi. Ushbu taktikaga tayyor boʻlmagan gruzinlar ularni Jebening pistirmasidan toʻsatdan chiqib ketishi bilan jangni tugatguncha ularni Kotman daryosigacha quvib chiqdilarBedrosian, ROBERT GREGORY. (1981), The Turco-Mongol invasions and the lords of Armenia in the 13-14th centuries. U.M.I.: Ann Arbor.. Qirol va Ivane qochib qutulishdi va knyaz Vahram Gageli oʻng qanotda kurash olib borishdi, u omon qoldi va keyinchalik qirolicha Rusudan hukmronligi ostida xizmat qiladi.

 Oqibati 
George IV koʻkragidan qattiq yaralangan va 1223-yil 18-yanvarda u olgan jarohatlaridan vafot etadi. Subutoy oʻz qoʻshini bilan shimol tomon yurishda davom etib, Polovtian xonligini zabt etishga buyruq beradi.
 

 Bibliografiya 

 
 Rayfield, Donald. 2012. Edge of Empires: A History of Georgia. London, UNITED KINGDOM: Reaktion Books, Limited.
Gyulli Chokheli

Gyulli Nikolayevna Chokheli (; 12-fevral 1935-yilda Gruziyaning Tbilisi shahrida tugʻilgan) — sovet hamda gruziyalik pop qoʻshiqchi. U Gruziya Sovet Sotsialistik Respublikasiga xizmat koʻrsatgan artist (1967) hisobalandi.Poyot Gyulli Choxeli

 Biografiyasi 
Gyulli Chokheli 1935-yil 12-fevralda Gruziyaning Tbilisi shahrida tugʻilgan. Onasi — Gruziya xalq artisti Yelena Chokheli.O Gyulli Choxeli

U maktab yillari paytidanoq qoʻshiq kuylashni boshlagan, Tbilisi davlat konservatoriyasidagi musiqa maktabida tahsil olgan. Chokheli qoʻshiqchilik faoliyatini 1950-yillarning oʻrtalarida boshlagan hisoblanadi. 1953-yildan buyon Filarmoniyaning vokal triosida professional sahnada qoʻshiqchi boʻlgan.Gyulli Choxeli. Biografiya

50-yillarning oxirlarida Gyulli Chokheli Oleg Lundstrem, Konstantin Orbelyan, Yuri Saulsky orkestrlarida faoliyat yuritgan. 1961-yildan buyon Eddie Rosnerning yakkaxon konsertlari va katta guruhi bilan chiqish qilgan. U qisqa fursat ichida Sovet Ittifoqidagi yetakchi jazz janrida ijod qiluvchi ayol qoʻshiqchilaridan biriga aylandi.გიული ჩოხელი გადაცემაში წითელი ზონა

Chokhelining repertuarida asosan jahon xalqlarining qoʻshiqlari hamda sovet bastakorlarining koʻplab qoʻshiqlari mavjud:

 „Tbiliso“ — Revaza Lagidze
 „Muzika“ — Mikaela Tariverdieva
 „Jyoltie listya“ — Murada Kajlaeva

U, shuningdek, Tallin, Moskva hamda Praga (barchasi 1967-yilda) da oʻtkazilgan xalqaro jazz musiqasi festivallari laureati hisoblanadi.

1980-yilda u Gruziyada olingan „Poyot Gyulli Choxeli“ nomli televizion filmda ham chiqish qilgan.

Chokheli 1967-yilda Sopot xalqaro qoʻshiq festivalida birinchi oʻrin bilan taqdirlangan.Gyulli pela posledney

 Mukofotlari 
2015-yil 28-martda Tbilisidagi Event Hallda Gyulli Chokhelining yubiley kechasi boʻlib oʻtdi hamda uning nomidagi yulduz ochildi. Shu kuni Gruziya madaniyat va yodgorliklarni muhofaza qilish vaziri Mixail Giorgadze vazirlikning maxsus mukofotini — Gyulli Chokheliga topshirdi. Tbilisi meri Kaxi Kaladze Gyulli Chokhelini Tbilisining faxriy fuqarosi unvoni bilan taqdirladi.

 

 
 გიული ჩოხელი — ქართველი ჯაზდივა
 Pevsi sovetskoy estradi
 Gyulli Chokheli last.fm saytida
 საიტი 
 დოკუმენტური ფილმი გიული ჩოხელის შესახებ
 გიული ჩოხელის კონცერტი
 გიული ჩოხელი გადაცემაში „წითელი ზონა“
 გიული ჩოხელი — ქართველი ჯაზდივა

Turkum:Yashayotgan insonlar
Akaki Tsereteli davlat universiteti

Akaki Tsereteli davlat universiteti , shuningdek Kutaisi universiteti sifatida mashhur boʻlgan universitet 1930-yilda Tbilisida tashkil etilgan va hozirgi kunda Kutaisi shahrida joylashgan.

 Tarixi 
Universitet Tbilisi davlat universiteti negizida tashkil etilgan. Tbilisi davlat universiteti 1918-yilda gruzin tarixchisi Ivane Javaxishvili rahbarligida tashkil etilgan. 1930-yil iyulda, Gruziya Sovet Ittifoqi tasarrufiga oʻtganida, hokimiyat Tbilisi davlat universitetini bekor qildi va uning oʻrniga toʻrtta mustaqil institutni yaratdi. Davlat pedagogika instituti ana shu universitetlardan biri edi. 

1933-yil 8-yanvarda Tbilisi davlat universiteti qayta tashkil etildi va Davlat pedagogika instituti Kutaisiga koʻchib oʻtdi. Hozirgi kunda universitet Kutaisi universiteti deb nomlangan va shaharning markazida joylashgan boʻlib, u 1933-yil 13-fevraldan boshlab ish boshlagan. Universitetda oʻqishni davom ettirish uchun Tbilisidan 700 nafargacha talaba Kutaisiga koʻchib oʻtdi. 

1990-yilda universitet Gruziya shoiri va milliy-ozodlik harakati arbobi Akaki Tseretelining nomi bilan atalgan Akaki Tsereteli davlat universitetiga aylantirildi. 2006-yil 23-fevralda hokimiyat universitetni 1974-yil 1-sentabrda tashkil etilgan Kutaisi N. Musxelishvili Politexnika Instituti bilan birlashtirdi va uning texnik fanlari boʻyicha oʻqituvchilari va oʻquv dasni takomillashtirdi.
 Fakultetlari 
2019-yildan boshlab Akaki Tsereteli davlat universiteti quyidagi fakultetlarni faoliyat koʻrsatadi: Faculties
 Gumanitar fakultet
 Pedagogika fakulteti
 Aniq va tabiiy fanlar fakulteti
 Biznes, huquq va ijtimoiy fanlar fakulteti
 Tibbiyot fakulteti
 Texnik muhandislik fakulteti
 Texnologik muhandislik fakulteti
 Qishloq xoʻjaligi fakulteti
 Dengiz transporti fakulteti
 Rektorlar roʻyxati 
 Kutaisi davlat pedagogika instituti rektorlari 
 Gentor Ruxadze 1933-yil
 Devid Gvazava 1933-1935-yillar
 Aleksandr Papava 1935-1936-yillar
 Devid Dolidze 1936-1937-yillar
 Nestor Mekvabishvili 1937-yil
 Luka Chelidze 1937-1962-yillar
 Ivane Goshxeteliani 1962-1965-yillar
 Oqsoqol Konstantin 1965-1973-yillar
 Givi Chxaidze 1974-1978-yillar
 Otar Bakuradze 1978-1986-yillar
 Nanuli Kakauridze 1986-1990-yillar
 Kutaisi Akaki Tsereteli davlat universiteti rektorlari 
 Nanuli Kakauridze 1990-1991-yillar
 Misol Todua 1991-1995-yillar
 Avtandil Nikoleishvili 1996-2005-yillar
 Giorgi Oniani 2005-2006-yillar
 Kutaisi davlat politexnika instituti rektorlari 
 Nodar Valishvili 1973–1989-yillar
 Archil Kostava 1989-1993-yillar
 Kutaisi N. Musxelishvili davlat texnika universiteti rektorlari 
 Archil Kostava 1993–2001-yillar
 Amiran Xvadagiani 2001-2006-yillar
 Akaki Tsereteli davlat universiteti rektorlari 
 Giorgi Oniani 2006-2010-yillar
 Giorgi Gavtadze 2011-2018-yillar
 Roland Kopaliani 2019-

 Yana qarang 
 Kutaisi universiteti
 Tbilisi davlat universiteti

 

Turkum:Gruziyadagi universitetlar
Ahmad Qodirov masjidi

Ahmad Qodirov masjidi — Grozniyning markazida joylashgan boʻlib, Rossiya va Yevropaning eng yirik masjidlaridan biri hisoblanadi. Masjid qurilishi 2006-yil aprelda boshlanib, 2008-yil oktabrda tugatilgan.
 Qisqa ma’lumotlar 
Masjid dunyodagi eng katta masjidlardan biridir. U 2008-yil 17-oktabrda ochilgan va Checheniston Respublikasining birinchi prezidenti Ahmad Xoji Qodirov nomi bilan atalgan.

Masjid Sunja daryosining chiroyli qirgʻogʻida, ulkan bogʻning oʻrtasida joylashgan (14 gektar) va Islom majmuasining bir qismi boʻlib, u masjiddan tashqari Rossiya Islom universitetini ham oʻz ichiga oladi. 

Masjid klassik Usmonli uslubida qurilgan. Masjidning markaziy zali ulkan gumbaz bilan qoplangan (diametri - 16 m, balandligi - 32 m). Toʻrt minoraning balandligi har biri 63 metrni tashkil etadi - bu Rossiyaning janubidagi eng baland minoralardan biri. Masjidning tashqi va ichki devorlari traverten marmar bilan, ichki qismi esa oq marmar bilan bezatilgan.

Masjidning maydoni 5000 kvadrat metrni tashkil etadi va uning sigʻimi 10 mingdan ziyod kishini tashkil qiladi. Xuddi shu miqdordagi imonlilar yozgi galereyada va masjidga tutash maydonda namoz oʻqishlari mumkin.

 Xususiyatlari 
Arxitektura Istanbuldagi Moviy masjid asosida qurilgan.

Masjid qurilishida eng yangi texnologiyalardan foydalanilgan.

Masjidning tashqi va ichki devorlari marmar - traverten bilan, masjidning ichki qismi esa oq marmar bilan bezatilgan boʻlib, u Marmara dengizidagi Marmara Adasi orolida qazib olinadi (Turkiyaning Balikesir viloyati).

Turkiyadan kelgan ustalar masjidni boʻyashgan. Naqshli naqshlar uchun (naqshlar chechenlarning "bustam" anʼanaviy naqshlari uslubida tayyorlangan) maxsus qoʻshimchalar bilan sintetik va tabiiy boʻyoqlardan foydalanilgan, buning natijasida mutaxassislar fikriga koʻra masjid kelasi 50 yil ichida rang sxemasini saqlab qoladi. Qurʼondan naqshlar va oyatlar (matnlar) yozish uchun ustalar eng yuqori darajadagi oltin changdan foydalanganlar .

Masjidda 36 qandil mavjud. Shakllari boʻyicha ular Islomning uchta ziyoratgohiga oʻxshaydilar - ulardan 27 tasi Quddusdagi Kubbatu-as-Saxra masjidiga oʻxshaydi, 8 tasi Madinadagi Rovzatu-Nebevi masjidiga taqlid qilingan va eng katta 8 metrlik qandil Makkadagi Kaʼba ziyoratgohi shakllarini takrorlaydi. MAsjidni yaratish uchun bir necha tonna bronza, eng yuqori standartdagi 2,5 kg oltin va 1 milliondan ortiq detallar sarflandi. Qandillar dizaynerlar tomonidan maxsus tanlangan chechen ornamentiga egaСамая большая мечеть в Европе «Сердце Чечни» открылась в Грозном. Qandillar Turkiyaning "USTUN AVIZE" kompaniyasi tomonidan Swarovski kristallaridan tayyorlangan.
Sara Aşurbəyli

Sara Aşurbəyli (27-yanvar, 1906-yil – 17-iyul 2001-yil) — Ozarbayjon olimasi, tarixchi va sharqshunos, tarix fanlari doktori (1966), xizmat koʻrsatgan olima (1982), Ozarbayjon SSR Davlat mukofoti laureati (1986).
 Hayoti 
Sara Ashurbeyli 1906-yil 27-yanvarda Boku shahrida tugʻilgan. 1925-yilda Istanbuldagi Avliyo Janna dʼArk nomidagi fransuz kollejini, 1930-yilda Boku davlat sharqshunoslik universitetini, 1941-yilda Ozarbayjon davlat pedagogika institutining chet tillari fakultetlarini hamda Ozarbayjon sanʼat maktabini (1941) tugatgan. Oʻqishni tugatgandan soʻng, u Ozarbayjon davlat universitetida katta oʻqituvchi va Ozarbayjon davlat pedagogika institutida dekan boʻlib ishlagan. Universitetlarda Ozarbayjon tarixi, Gʻarb va Sharq madaniyati tarixi boʻyicha maʼruzalar oʻqigan.

U Oʻrta Sharq xalqlari tarixi boʻyicha mutaxassis, shuningdek rassom va musiqachi edi. U bu bilim va koʻnikmalarini yillar davomida qattiq taʼqiblardan omon qolish uchun ishlatgan. Sara xonim Drama teatrda rassom va dekorativ, maktabda oʻqituvchi boʻlib ishlagan, ustozi Uzeyir Hajibeyovning taklifiga binoan Konservatoriyada 15 yil chet tilidan dars bergan, shuningdek, rasmlarini sotgan. Koʻrgazmalarning birida uning „Göygöl“ asari Meksika vakillari tomonidan qabul qilindi. Ushbu asar hozirda Meksika muzeylaridan birida saqlanmoqda. 1946-yilda Sara Ozarbayjon Rassomlar uyushmasining aʼzosi etib saylandi.

Sara Ashurbeyli keyinchalik Ozarbayjon tarixi muzeyida Oʻrta asrlar tarixi boʻlimi mudiri, Ozarbayjon Fanlar akademiyasi Sharqshunoslik institutida katta ilmiy xodim, Tarix institutida ilmiy kotib, katta ilmiy xodim va yetakchi tadqiqotchi boʻlib ishlagan.

U doktorlik dissertatsiyasini oldi. 1966-yilda tarix fanlari doktori boʻldi. U Ozarbayjon Davlat mukofoti laureati edi.

Uning mashhur asarlari orasida „Boku tarixi: Oʻrta asrlar davri“ va „Shirvonshoh davlati“ mavjud. U „Boku“ nomining kelib chiqishi zardushtiylik dinidan kelib chiqqan degan fikrni ilgari surgan va bir necha qadimgi oʻrta-sharqiy tillarda „Quyosh“ yoki „Xudo“ degan maʼnoni anglatuvchi „baga“ soʻzidan olinganini soʻzlagan.

2001-yil 17-iyul kuni Boku shahrida vafot etgan.

 Mukofotlari 
 Ozarbayjon SSRda xizmat koʻrsatgan fan arbobi — 02.12.1982Respublikanın elmi işçilərinə Azərbaycan SSR fəxri adları verilməsi haqqında Azərbaycan SSR Ali Soveti Rəyasət Heyətinin 2 dekаbr 1982-ci il tarixli Fərmanı — anl.az saytı

 

Turkum:Ozarbayjon tarixchilari
Turkum:Ozarbayjon zodagonlari
Turkum:Ozarbayjon ayol rassomlari
Turkum:Ozarbayjonlik sharqshunoslar
Turkum:Wikiayo
Qeysər Kaşıyeva

Kaşıyeva Qeysər Seyfulla qızı (7-iyun, 1893-yil – 17-aprel, 1972-yil) — rassomlik tahsilini olgan ilk ozarbayjon ayoli.
 Hayoti 
Qaysar Sayfulla qizi Kashiyeva 1893-yil 7-iyunda Tbilisida tugʻilgan. Yetti yoshida u Tbilisidagi (Gruziya) maktab-internatida oʻqidi, u yerda rus tilini oʻrgandi, soʻngra qizlar gimnaziyasida oʻqidi. Gimnaziyada oʻqigan yillaridan boshlab u rasmga qiziqib qoldi, lekin badiiy kompozitsiya va badiiy toʻquvga ham qiziqish bildirdi. 1907-1908-yillarda u Tbilisidagi Sanʼatni targʻib qilish jamiyatining badiiy maktabida tahsil oldi. Keyinchalik taniqli rus rassomi Richard Sommer Qaysarning isteʼdodini yuqori baholadi va undan Moskvada oʻqishni davom ettirishni iltimos qildi. Biroq, vaqtning qatʼiy talablari bunga imkon bermadi, shuning uchun Qaysar Tbilisidagi muhit bilan kifoyalanishi kerak edi. U Tbilisida tashkil etilgan Xotin-qizlar xayriya jamiyatining barcha tadbirlarida qatnashdi. Ana shunday tadbirlardan birida Qaysar Kashiyeva Shirinbey Kasamanli bilan tanishdi. Shirinbey Gʻazax beklaridan Chingiz bekning oʻgʻli edi. U Tbilisidagi harbiy gimnaziyada oʻqigan va bir muncha vaqt yengil otliqlar polkida xizmat qilgan. Keyinchalik ular turmush qurishdi va bir nafar qiz farzandli boʻlishdi.

Ozarbayjon Demokratik Respublikasi tashkil etilgandan soʻng Qaysar xonim 1918-yilda Tbilisidan Bokuga koʻchib oʻtdi. Sovet Ittifoqi davrida u Bokuda rassomchilikdan dars bergan va „Sharqiy qadam“ jurnali uchun rasmlar chizgan. Shuningdek, u Musulmon ayollarning Kavkaz xayrixohlik jamiyatida ishlayotganda plyonka va plakatlarni yaratgan.Kashiyeva, Geysar Seyfulla qizi. Azerbaijan Gender Information Centre.

Qaysar xonim 1972-yil 17-aprelda Bokuda vafot etgan.

 Ijodi 
U tasviriy sanʼatning rasm va grafika sohasida ishlagan. U professional sanʼat taʼlimi olgan birinchi ozarbayjonlik ayol. Q.Kashiyeva sanʼat sirlarini oʻzi tugʻilgan Tbilisida (Kavkaz sanʼatini targʻib qilish jamiyati (1907-1908) qoshidagi badiiy studiyada) oʻzlashtirgan. Oʻsha davrning taniqli rassomlari R.Zommer va O.Shmerlingdan taʼlim olgan Qaysar xonimning ijodi turli janrdagi asarlarga boy. Uning koʻmir, maskara, akvarel va moyli boʻyoqlarga chizgan rasmlariga „Aqlli ayol“, „Qadimgi gvardiya“, „Gruzin qizi“, „Ovchi“, „Oʻt oʻchiruvchi“, „Gogol portreti“, „Ozarbayjon ziyolisi", „Kubokli keksa odam“, „I. Goncharov portreti“, „Ozarbayjon ziyolisi“, „Koʻl qirgʻogʻi“ va boshqalar kiradi. Uning realizm an'analariga amal qilgan asarlari oʻziga xos ijro mahorati bilan ajralib turadi. Shuningdek, u „Sharq ayoli“ (1923-1938-yillarda Bokuda nashr etilgan) jurnali uchun rasmlar chizdi.

 

Turkum:Ozarbayjon ayol rassomlari
Turkum:WikiAyollar
Ozarbayjon gilam muzeyi

Ozarbayjon gilam muzeyi — Bokuda joylashgan muzey boʻlib, unda ozarbayjon gilamlarining turli xil toʻqish texnikalari va turli davrlarga oid materiallar namoyish etiladi . Muzey dunyodagi eng katta ozarbayjon gilamlari toʻplamiga ega .U Boku dengiz boʻyidagi parkdagi yangi binoga 2014-yil Neftchilar xiyobonida joylashgan joyidan koʻchib oʻtgan.

Ozarbayjon Milliy gilam muzeyi Ozarbayjon SSR Vazirlar Kengashining 1967-yil 13-martdagi 130-sonli qaroriga muvofiq tashkil etilgan. 1967-yildan 1993-yilgacha muzey Ozarbayjon davlat gilamchilik va xalq amaliy sanʼat muzeyi, 1993-yildan 2014-yilgacha Latif Karimov nomidagi gilam va amaliy sanʼat davlat muzeyi, 2014-yildan 2019-yilgacha Ozarbayjon gilam muzeyi va 2019-yildan boshlab hozirgi - Ozarbayjon milliy gilam muzeyi nomidadir.
 Tarkibi 
Ozarbayjon xalqining moddiy va maʼnaviy merosini tashkil etadigan Ozarbayjon Milliy gilam muzeyi noyob gilamlarning qiymati va ahamiyati boʻyicha dunyodagi eng yirik gilam kollektsiyasi, gilam sanʼatidagi birinchi, nufuzli, ixtisoslashgan muzeydir.

Arxeologik materiallarga koʻra, gilam toʻqish bilan Ozarbayjonda bronza davridan boshlab (miloddan avvalgi ikkinchi ming yillik) shugʻullanilgan. Ozarbayjonda gilamdoʻzlikning rivojlanishi Gerodot, Klavdiy Elian, Ksenofon kabi qadimgi tarixchilar, shuningdek, oʻrta asr arab tarixchilari va ozarbayjon shoirlari (Nizomiy Ganjaviy (XII asr), Xaqani Shirvani (XII asr)) asarlarida tasvirlangan.

XIII-XIV asrlarda Ozarbayjondan chet ellarga koʻplab gilam va gilam mahsulotlari eksport qilindi. Nozik bezaklari, nafis naqshlari bilan eʼtiborni tortadigan ushbu gilamchalar taniqli Yevropa rassomlari asarlarida oʻz aksini topgan. XV asr gollandiyalik rassomlar Xans Memlingning „Meri bolasi bilan“ kartinasida „Shirvon“ gilami, Van Eykning „Muqaddas Maryam“ asarida „Zeyva“ gilami, nemis rassomi Xans Xolbinning (XV asr) „Elchilar“da „Gazax“ gilami tasvirlangan.

Muzeyning boy kollektsiyasiga zargarlik buyumlari, ziynatlangan buyumlari va qimmatbaho metallardan yasalgan poʻlat, chinni, qogʻoz, shisha, yogʻoch va toshga oʻyilgan buyumlar, erkaklar va bolalar uchun kashtachilik, mato va milliy kiyimlar, nozik naqshli badiiy metall buyumlar va boshqalar kiradi. Ular orasida bronza davridagi bronza va keramikadan yasalgan, geometrik va zoomorfik naqshlar bilan bezatilgan idishlar, qurollar, bezaklar va boshqalar bor. Arxeologik namunalar, XIV asr badiiy metallari va boshqalar koʻproq eʼtiborni tortadi.

Ozarbayjonning madaniy merosini chet-ellarda keng targʻib qilish maqsadida muzey respublikada va 30 dan ortiq xorijiy davlatlarda gilam va xalq amaliy sanʼati koʻrgazmalarini tashkil etdi. Ular orasida Fransiya, Avstriya, Shvetsiya, Daniya, Belgiya, Hindiston, Yaponiya, Isroil, Buyuk Britaniya, Kuba, Eron, Gollandiya, Kambodja, Madagaskar, Turkiya va boshqa mamlakatlarni koʻrsatish mumkin.

 

Turkum:Gilam muzeylari
Turkum:Boku muzeylari
Turkum:Ozarbayjon milliy muzeylari
Ozarbayjon davlat qishloq xoʻjaligi universiteti

Ozarbayjon davlat qishloq xoʻjaligi universiteti – Ozarbayjonning Ganja shahrida joylashgan qishloq xoʻjaligi universiteti. Universitetda sakkizta maktab, 3830 nafar talaba va 560 nafar professor-oʻqituvchilar mavjud. Bundan tashqari, Qazax tumanida 500 ga yaqin muxbir talaba boʻlgan oʻquv maskani mavjud.
 Tarixi 
Ozarbayjon davlat qishloq xoʻjaligi universiteti oʻz tarixini 1920-yil 14-noyabrda tashkil etilgan Boku Politexnika Institutining qishloq xoʻjaligi kafedrasi bilan bogʻlaydi. Dastlab Boku shahrida joylashgan maktab 1920-yilda Qizil Armiya gʻalabasi va Ozarbayjon SSR boʻlgandan soʻng tashkil topgan. Yangi hukumat avvalgi texnik maktabni - Boku Politexnikumini yopishni va uning oʻrniga anʼanaviy Boku Politexnika Institutini tashkil etishga qaror qildi. Yangi maktab muhandislarni turli sohalarda: qishloq xoʻjaligi, qurilish muhandisligi, elektromexanika, iqtisodiyot va neft sohasida tayyorlashga yoʻnaltirdi. Yangi maktab yillar davomida koʻp marta oʻz nomini oʻzgartirdi. 1923-yilda maktab oʻz nomini Ozarbayjon Politexnika instituti deb oʻzgartirdi. 1929-yil mart oyida Ozarbayjon Kommunistik partiyasi maktabni qishloq xoʻjaligi, iqtisodiyot va neft soxasini oʻz ichiga olgan uchta mustaqil maktabga boʻlish toʻgʻrisida qaror chiqardi.

Ozarbayjon SSR Xalq Komissarlari Kengashining 1929-yil 15-maydagi qarori bilan Bokuda Ozarbayjon qishloq xoʻjaligi instituti tashkil etildi va ushbu institut 1931-yilda Ganjaga koʻchirildi. Kavkazorti paxta instituti, Ozarbayjon hayvonot bogʻi veterinariya instituti va Tbilisi gidromelioratsiya instituti Ozarbayjon qishloq xoʻjaligi institutiga (ACI) birlashtirildi. 

1950-yilda SSSR Oliy va oʻrta maxsus taʼlim vazirligining buyrugʻi bilan institutning 30 yilligi nishonlandi.

SSSR Oliy Kengashi Prezidiumining 1979-yil 16-maydagi Farmoni bilan AKTI yuqori malakali mutaxassislarni tayyorlash va qishloq xoʻjaligi fanini rivojlantirishdagi xizmatlari uchun "Faxriy yorliq" ordeni bilan taqdirlandi.1980-yil 16-dekabrda Haydar Aliyev Ganjaga keldi va Sovet Ittifoqi rahbariyati nomidan ordenni xodimlarga topshirdi.

Ozarbayjon davlat qishloq xoʻjaligi universiteti tashkil etilganidan beri turli millatlarning 70 mingga yaqin yuqori malakali mutaxassislarini tayyorladi.

1991-yil iyun oyida Ozarbayjon Respublikasi Prezidentining buyrugʻi bilan Ozarbayjon qishloq xoʻjaligi instituti Ozarbayjon qishloq xoʻjaligi akademiyasi, Vazirlar Mahkamasining 2009-yil 4-apreldagi 53-sonli qarori bilan Ozarbayjon davlat agrar universiteti deb oʻzgartirildi.

Ozarbayjon Respublikasi Prezidentining 2000-yil 13-iyundagi 349-sonli farmoni bilan universitet oʻzini-oʻzi boshqarish prinsipi asosida ishlaydigan davlat oliy taʼlim muassasasi sifatida tasdiqlandi.

Universitet oxirgi marta Ozarbayjon Respublikasi Adliya vazirligida 2011-yil 19-iyulda „Davlat roʻyxatidan oʻtganligi toʻgʻrisida guvohnoma“ bilan roʻyxatdan oʻtgan.

Turkum:Ozarbayjondagi universitetlar
ADA universiteti

ADA universiteti – 2006-yil mart oyida Hofiz Pashayev tomonidan Ozarbayjon Tashqi ishlar vazirligi huzurida tashkil etilgan universitet. Prezident farmoni bilan ADA 2014-yilda universitetga aylantirildi. Ozarbayjon Diplomatiya Akademiyasi sifatida tashkil etilganida asosiy maqsadi Ozarbayjon tashqi aloqalarida diplomatik martaba uchun mutaxassislar tayyorlash edi, ammo keyinchalik uning das kengayib, ADA universiteti deb nomlandi. Uning taʼsis rektori - Ozarbayjon tashqi ishlar vazirining oʻrinbosari va Ozarbayjonning AQShdagi sobiq elchisi boʻlgan elchi Hafiz Pashayevdir. Universitetning hozirgi paytdagi kompusi 2014-yilda ochilgan. 
 Maktablar va dasturlar 
2006-yildan beri ADA oʻz das sonini kengaytirdi va toʻrtta maktabga ega boʻlgan toʻlaqonli universitetga aylandi.

Jamoatchilik va xalqaro aloqalar maktabi (Xalqaro aloqalar boʻyicha bakalavr; jamoat ishlari boʻyicha bakalavr; diplomatiya va xalqaro aloqalar boʻyicha magistr; davlat boshqaruvi magistri; huquq)

Biznes maktabi (Biznesni boshqarish boʻyicha bakalavr; Iqtisodiyot boʻyicha bakalavr; Biznes maʼmuriyati magistri)

Taʼlim maktabi (Taʼlim menejmenti magistri; EAPP)

Axborot texnologiyalari va muhandislik maktabi (kompyuter fanlari boʻyicha BS; kompyuter muhandisligi boʻyicha BS; axborot texnologiyalari boʻyicha BS; kompyuter fanlari va maʼlumotlar tahlili boʻyicha MS)

 Moliyaviy yordam 
 Hamjamiyat 
ADA oʻzining daraja dasda oʻqiyotgan taniqli xalqaro talabalarga cheklangan miqdordagi toʻliq va qisman stipendiyalarni taklif etadi.
 Talabalarni ish bilan taʼminlash 
Talabalar ADAda yarim kunlik ish bilan taʼminlanish imkoniyatiga ega boʻlishadi. Ushbu imkoniyatlar ichki boʻlimlarning ehtiyojlari va mavjud byudjet asosida eʼlon qilinadi. Talabalar, shuningdek, ilmiy yordamchi boʻlish huquqiga ega. Muvaffaqiyatli nomzodlar ADA oʻqituvchisiga ilmiy loyihada yordam berishlari kutilmoqda. ADA universiteti oʻqish paytida moliyaviy qiyinchiliklarga duch keladigan talabalar uchun ish dasturini cheklangan miqdordagi imkoniyatlarni moliyalashtiradi.

 Stipendiya 
ADA talabalarning ajoyib akademik koʻrsatkichlari uchun stipendiyalar taklif qiladi. Yangi qabul qilingan talabalar Davlat kirish imtihonlari (DTS) natijalariga koʻra stipendiyalar bilan taqdirlanadilar. GPAni 4.0 ball bilan qaytgan talabalarga oʻqish haqidan 100% voz kechish huquqi beriladi. Dasturining eng yaxshi 10 foizida toʻplagan talabalar 50 foiz stipendiya olishadi. Dasturining keyingi 10 foizida bal toʻplagan talabalar 25 foiz stipendiya olishadi.

 Xalqaro studentlar 
ADA universiteti 40 dan ortiq mamlakatlar, jumladan Osiyo, Yevropa, Amerika va Afrika mamlakatlaridan kelgan xalqaro talabalar va oʻqituvchilar bilan namoyish etiladi. Xalqaro talabalarda Xalqaro mamlakat kunlari oʻtkaziladi, ular mamlakat profillari kunlari deb nomlanadi, ular mahalliy va boshqa chet-ellik talabalarga oʻz mamlakatlarini namoyish etishadi. ADA universiteti har yili Xalqaro festivalni oʻtkazadi, u yerda xalqaro hamjamiyat aʼzolari talabalarning katta yarmarkasida yigʻilib, oʻzlarining oshxonalarini namoyish etishadi.

Turkum:Bokudagi universitetlar
David Thewlis

David Wheeler (Thewlis) (1963-yil 20-martda) – ingliz aktyori, rejissyor va kinodramaturg. BAFTA, Oltin globus, Emmy va Sceen Actors Guild Awards mukofotlari nomzodi. Eng yaxshi aktyor uchun Kann kinofestivali mukofotiga sazovor boʻlgan.Harry Potter film qismlarida (2004-2011) Remus Lupin rolini ijro etgan.

Shunigdek Dragonheart (1996), Seven Years in Tibet (1997), Muqaddas zamin (2005), War Horse (2011), The Theory of Everything (2014), Anomalisa (2015) va Wonder Woman (2017) boshqa koʻplab filmlarda rollar ijro etgan. James Cameronning Avatar 3 (2025) filmida ham uning ijrosi kutilmoqda.

 Filmografiyasi 
YilNomiRolIzoh1987The short and CurliesCliveQisqaLittle DorritGeorge Braddle1988VroomRinge1989ResurrectedKevin Deakin1991Life Is SweetNicolaʼs LoverAfraid of the DarkLocksmith / Tom Miller1992Swords at TeatimeMichaelQisqaDamageDetective1993FranzNakedJohnny1994Black BeautyJerry Barker1995Total EclipsePaul VerlaineRestorationPearceHello, Hello, Hello -Qisqa metrajli
Muallif, rejissyor1996James and the Giant PeachEarthwormOvozDragonheartEinonDouglas1997American PerfektSantiniSeven Years in TibetPeter Aufschnaiter1998Knox HarringtonDivorcing JackDan StarkeyBesiegedJason Kinsky1999Whatever Happened to Harold Smith?NesbitLove StoryDealerOvoz, Qisqa2000Judas IscariotOvozGangster No. 1Freddie Mays2001Goodbye Charlie BrightDad2002D. I. Y. HardManQisqa2003CheekyHarry SankeyMuallif, rejissyorLittle Wolf’s Book of BadnessMr. TwisterOvoz, QisqaTimelineRobert Doniger2004Harry Potter and the Prisoner of AzkabanRemus Lupin2005Kingdom of HeavenHospitalerAll the Invisible ChildrenJonathanSegment: „Jonathan“Wingfield2006Basic Instinct 2Roy WashburnKeith Jennings2007Martin FrostHarry Potter and the Order of the PhoenixRemus Lupin2008Father2009Harry Potter and the Half-Blood PrinceRemus LupinVeronika Decides to DieDr. Blake2010Mr. NiceJim McCannLondon BoulevardJordanAthenaChuckQisqaHarry Potter and the Deathly Hallows – Part 1Remus Lupin2011Harry Potter and the Deathly Hallows – Part 2Michael ArisAnonymousWilliam CecilWar HorseLyonsThe Organ Grinder’s MonkeyPabloQisqa2012Separate We Come, Separate We GoNormanQisqa film2013RED 2The FrogThe Fifth EstateNick DaviesThe Zero TheoremJoby2014Stiven Xoking olamiDennis SciamaStonehearst AsylumMickey FinnQueen and CountrySargeant Major BradleySunday RoastDick PuckQisqa film
Muallif2015RegressionKenneth RainesLegendLeslie PayneMacbethDuncanAnomalisaMichael StoneOvoz2017Wonder WomanSir Patrick Morgan / AresJustice LeagueAresKameo2018The MercyRodney Hallworth2019Rare BeastsVicGuest of HonourJimEternal BeautyMike2020I'm Thinking of Ending ThingsFather2022Enola Holmes 2GrailThe Amazing MauriceBoss ManOvoz2024Littlemouth 2025Avatar: Fire and Ash Peylak2029Avatar 4 

 

 

Turkum:Angliyalik erkak aktyorlar
Turkum:Angliyalik erkak televideniye aktyorlari
Turkum:Yashayotgan insonlar
Togʻlar aro yetti yil

Togʻlar aro yetti yil (Seven Years in Tibet) —1997-yilda rejissor Jean-Jacques Annaud tomonidan shu nomli roman asosida ishlangan Amerika biografik dramasi. Bosh rollarni Brad Pitt va David Thewlis ijro etgan. Film Ikkinchi jahon urushi davrida Tibetda yashagan ikki alpinist hayotidan hikoya qiladi.

Filmda Avstriyalik alpinist Heinrich Harrerning urush davridagi Tibetda oʻtgan ogʻir hayoti va 1950-yilda Xitoy Xalq-ozodlik armiyasining Tibetga bostirib kirishi tasvirlangan.

 Rollarda 
 Brad Pitt Heinrich Harrer rolida
 David Thewlis Peter Aufschnaiter rolida
 BD Wong Ngapoi Ngawang Jigme rolida
 Mako Kungo Tsarong rolida
 Danny Denzongpa Regent rolida
 Victor Wong Chinese 'Ambanʼ rolida
 Ingeborga Dapkūnaitė Ingrid Harrer rolida
 Jamyang Jamtsho Wangchuk 14 yoshli Dalai Lama rolida
 Sonam Wangchuk 8 yoshli Dalai Lama rolida
 Lhakpa Tsamchoe Pema Lhaki rolida
 Jetsun Pema Katta Ona rolida
 Ama Ashe Dongtse Tashi rolida
 Ric Young General Chang Jing Wu rolida
 Ven. Ngawang Chojor Lord Chamberlain rolida

 

 
 
 
 
 
 The Wild Things of God: Seven Years in Tibet 

Turkum:AQSh filmlari
Turkum:AQSh dramatik filmlari
Turkum:AQSh sarguzasht filmlari
Maqtanchoq gʻoz

Maqtanchoq gʻoz (inglizcha: Duck Duck Goose, xitoycha: 妈妈咪鸭) — 2018-yilda Netflix (dunyo), Original Force Animation va Wanda Media Co., Ltd (Xitoy) tomonidan tarqatilgan Amerika va Xitoy mamlakatlari hamkorligida suratga olingan kompyuter-animatsion filmdir.

 

 
 Netflixda
 

Turkum:2018-yil filmlari
Turkum:2018-yil multfilmlari
Turkum:AQSh filmlari
Turkum:AQSh animatsion filmlari
Turkum:Xitoy filmlari
Turkum:Xitoy animatsion filmlari
Turkum:Ingliz tilidagi filmlar
And Then We Danced

And Then We Danced — 2019-yilda Levan Akin tomonidan suratga olingan drama janridagi film. Ushbu film 2019-yilgi Cannes film festivalida namoyish etildi va u yerda oʻn besh daqiqalik olqishlarga sazovor boʻldi.https://www.standard.co.uk/go/london/film/and-then-we-danced-film-georgia-a4380816.html Shu yili ushbu kartina Cannesda namoyish etilgan eng yaxshi filmlardan biri boʻldi.http://cannes-ratings.herokuapp.com/Cannes2019?t=131#131 Film 92-Akademiya mukofotlash marosimida „Eng yaxshi xalqaro badiiy film“ sifatida tanlandi, biroq ushbu kartina bu nominatsiyaga nomzod ham boʻlmagan. Gruziyada filmning namoyishi noroziliklarga sabab boʻldi, sababi filmda geylar oʻrtasidagi ishqiy munosabatlar tasvirlangan.

 Syujeti 
Merab (Levan Gelbakhiani) — sherigi hamda yolgʻonchi qiz doʻsti Mary (Ana Javakhishvili) va uning qonunbuzar ukasi David (Giorgi Tsereteli) bilan birgalikda Gruziya milliy ansamblida raqsga tushgan yosh yigit. Kunlardan bir kun raqqosa Irakli (Bachi Valishvili) kelishi bilan mashgʻulot toʻxtatiladi. Irakli xoreograf boʻlib, u Aleko (Kakha Gogidze) bilan bir qatorda boshqa raqqoslarning qatoriga kirgan boʻlsa-da, biroq oʻzining mohir va isyonkor munosabati bilan oʻzini tabiiy isteʼdod egasi ekanligini qisqa fursatda isbotlaydi. Merab dastlab Iraklining isteʼdodiga shubha qiladi, chunki Irakli unga nisbatan ancha kam vaqt davomida raqsga tushgan, ammo ikkalasi erta tongda birgalikda mashq qilishni boshlar ekan, ular bir-biriga asta-sekinlik bogʻlana boshlaydilar.

Merab onasi bilan birgalikda ilgari raqs ansambli tarkibida boʻlgan otasi yoniga boradi. Otasi uni ehtirosidan voz kechib, maktabga borishini iltimos qiladi, chunki raqsdan kelajak yoʻq deb hisoblar edi. Bundan tashqari, Aleko ularning oilasini xush koʻrmaydi, natijada ess unga va Davidga nisbatan gʻarazli munosabatda boʻladi. Ayni paytda Merab va Irakli doʻstlashadilar va Merab unga tobora koʻproq bogʻlanib qoladi. Doʻstlar bilan Maryning uyiga borishgan bir chogʻda, Merab va Irakli oʻzaro qiziqishlarga berilib, jinsiy aloqada boʻlishadi; ular aqlli boʻlib koʻrunsa-da, Mary ularning yaqinligidan shubhalanadi. Juftlik oʻzaro munosabatlarini muhokama qilmasa ham, Merab hissiyotlarini yetkazish vositasi sifatida Irakli uchun oʻz uslubida raqs ijro etadi.

 Rollarda 

 Levan Gelbakhiani roli Merab
 Ana Javakishvili roli Mary
 Anano Makharadze
 Bachi Valishvili roli Irakli
 Giorgi Tsereteli roli David
 Ninutsa Gabisonia
 Tamar Bukhnikashvili roli Teona
 

 
 

Turkum:2019-yil filmlari
Turkum:Fransiya filmlari
Turkum:Shvetsiya filmlari
Turkum:Gruziya filmlari
Turkum:LGBT mavzuli filmlar
Juma masjid (Boku)

Juma masjidi – Ozarbayjonning poytaxti Boku shahrida joylashgan masjid. Masjidi XII-asrda zardushtiylar ibodatxonasi oʻrnida qurilgan. 

Masjidda shunday yozuv bor: „Amir Sharafuddin Mahmud bu masjidni hijriy 709-yil rajab oyida (1309) tiklashni buyurdi“ . Masjidning shimoliy devorida minora oʻrnatilgan boʻlib, u 1437-yilda stalaktitlar bilan oʻralgan.

Tarixiy Ichki shaharda joylashgan masjid bir necha bor qayta qurilgan. Hozirgi juma masjidi 1899-yilda Boku xayriyachi savdogari Hoji Sheyxali Ogʻa Dadashov tomonidan moliyalashtirilib qurilgan. Bu joyda zardushtiylik ibodatxonasining izlari bor. 

Oʻrta asrlarda Ozarbayjon madaniy hayotida markaziy masjidi ijtimoiy-madaniy markaz boʻlib xizmat qilgan.
 Juma masjidi 
 Tarixi 
Jame masjidi XII asrda qurilgan. Masjidning zamonaviy dizayni uning bir necha bosqichda qurilganligini koʻrsatadi. Uning asosiy qismlari janubiy qismda ibodat zali va shimolda minoralardir. Ibodat zali va minoralar oʻrtasida kichik hovlilar mavjud. Masjidning eng qadimiy qismi toʻrtburchak shaklidagi ibodat xonasidir. Xona Saljuqiylar davridagi masjidlarga oʻxshaydi. Tashqi koʻrinishiga koʻra, bu gumbaz XII asrda faoliyat yuritgan Maraga-Naxchivan meʼmoriy maktabi uslubida qurilgan.

Gumbazning yuqori qismini qoplagan manzarali naqshlar Saljuqiylar davri meʼmoriy yodgorliklarida, masalan, Shamkir minorasi, Garabogʻ va Atabeklar majmuasi, Maraga Qizil Gumbez (Gumbaz) maqbarasi va boshqalarda uchraydi.

thumb|left|250px|Juma masjidi minorasi 

 Madrasa masjid 
Oʻrta asrlarning oxirlarida asosan masjid madrasasi vazifasini bajargan ushbu yodgorlik jome masjidining qolgan hujayralaridan biridir. Hujayralar XV asrda jome hovlisida oʻqitish maqsadida qurilgan. 

A.Zeynalli koʻchasining kengaytirilishi va yoʻl qurilish ishlari tufayli XIX asr oʻrtalarida Juma masjidining xujayralari vayron qilingan va omon qolgan qismlaridan biri masjid madrasasi sifatida ishlatilgan.
 Minora 
1437-yilda masjidning shimoliy devorida namozxonlarni namozga chaqirish uchun stalaktit shaklidagi minora qurilgan. Minora arxeologik qazishmalaridan topilgan yozuvda Elxaniyaliklarning boshligʻi Muhammad Oljaytun motamining matni oʻyib yozilgan.
 Juma masjidining qurilishi 
Juma masjidi Jame masjidi qoldiqlarida 1899-yilda Boku millioneri va xayriyachi Hoji Shayxali Ogʻa Dadashov tomonidan qurilgan.

Masjid Sovet davrida gilam muzeyi sifatida faoliyat yuritgan. 1990-yillarda masjid sifatida faoliyatini tiklagan Juma masjidi davlat byudjeti hisobidan tubdan taʼmirlandi.

2008-yilda qurilish boʻyicha mutaxassislar, meʼmorlar va rassomlar tomonidan masjid toʻliq tiklandi, isitish va yoritish tizimlari oʻrnatildi. Masjid devorlariga qoʻlda ishlangan bezaklar, Qurʼon surasi oʻyib yozilgan va Islomda muqaddas boʻlgan besh ahli bayt aʼzolarining ismlari yozilgan
 Galereya 

 

Turkum:Bokudagi masjidlar
Turkum:Alfavit boʻyicha butun jahon yodgorliklari