Zhantas/Cleaned-Uzbek_Wikipedia huggingface dataset:
Saint-Aignan (Loir-et-Cher)

Saint-Aignan — Fransiyaning Centre mintaqasida joylashgan kommuna. Loir-et-Cher departamenti Blois tumani tarkibiga kiradi.

 Aholisi 
3542 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 191,5 nafar kishi.

 Geografiyasi 
Maydoni — 18,5 km2. 

 

Turkum:Alifbo boʻyicha aholi punktlari Turkum:Loir-et-Cher shaharlari
Saint-Amand-Longpré

Saint-Amand-Longpré — Fransiyaning Centre mintaqasida joylashgan kommuna. Loir-et-Cher departamenti Vendôme tumani tarkibiga kiradi.

 Aholisi 
1035 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 47,9 nafar kishi.

 Geografiyasi 
Maydoni — 21,6 km2. 

 

Turkum:Alifbo boʻyicha aholi punktlari Turkum:Loir-et-Cher shaharlari
Saint-Arnoult (Loir-et-Cher)

Saint-Arnoult — Fransiyaning Centre mintaqasida joylashgan kommuna. Loir-et-Cher departamenti Vendôme tumani tarkibiga kiradi.

 Aholisi 
305 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 32,1 nafar kishi.

 Geografiyasi 
Maydoni — 9,5 km2. 

 

Turkum:Alifbo boʻyicha aholi punktlari Turkum:Loir-et-Cher shaharlari
Saint-Avit (Loir-et-Cher)

Saint-Avit — Fransiyaning Centre mintaqasida joylashgan kommuna. Loir-et-Cher departamenti Vendôme tumani tarkibiga kiradi.

 Aholisi 
109 nafar aholi istiqomat qiladi (2005). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 7,6 nafar kishi.

 Geografiyasi 
Maydoni — 14,3 km2. 

 

Turkum:Alifbo boʻyicha aholi punktlari Turkum:Loir-et-Cher shaharlari
Saint-Bohaire

Saint-Bohaire — Fransiyaning Centre mintaqasida joylashgan kommuna. Loir-et-Cher departamenti Blois tumani tarkibiga kiradi.

 Aholisi 
333 nafar aholi istiqomat qiladi (2005). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 23,6 nafar kishi.

 Geografiyasi 
Maydoni — 14,1 km2. 

 

Turkum:Alifbo boʻyicha aholi punktlari Turkum:Loir-et-Cher shaharlari
Saint-Claude-de-Diray

Saint-Claude-de-Diray — Fransiyaning Centre mintaqasida joylashgan kommuna. Loir-et-Cher departamenti Blois tumani tarkibiga kiradi.

 Aholisi 
1562 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 169,8 nafar kishi.

 Geografiyasi 
Maydoni — 9,2 km2. 

 

Turkum:Alifbo boʻyicha aholi punktlari Turkum:Loir-et-Cher shaharlari
Saint-Cyr-du-Gault

Saint-Cyr-du-Gault — Fransiyaning Centre mintaqasida joylashgan kommuna. Loir-et-Cher departamenti Blois tumani tarkibiga kiradi.

 Aholisi 
195 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 7,5 nafar kishi.

 Geografiyasi 
Maydoni — 26,0 km2. 

 

Turkum:Alifbo boʻyicha aholi punktlari Turkum:Loir-et-Cher shaharlari
Saint-Denis-sur-Loire

Saint-Denis-sur-Loire — Fransiyaning Centre mintaqasida joylashgan kommuna. Loir-et-Cher departamenti Blois tumani tarkibiga kiradi.

 Aholisi 
867 nafar aholi istiqomat qiladi (2005). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 69,9 nafar kishi.

 Geografiyasi 
Maydoni — 12,4 km2. 

 

Turkum:Alifbo boʻyicha aholi punktlari Turkum:Loir-et-Cher shaharlari
Saint-Dyé-sur-Loire

Saint-Dyé-sur-Loire — Fransiyaning Centre mintaqasida joylashgan kommuna. Loir-et-Cher departamenti Blois tumani tarkibiga kiradi.

 Aholisi 
1063 nafar aholi istiqomat qiladi (2004). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 193,3 nafar kishi.

 Geografiyasi 
Maydoni — 5,5 km2. 

 

Turkum:Alifbo boʻyicha aholi punktlari Turkum:Loir-et-Cher shaharlari
Saint-Étienne-des-Guérets

Saint-Étienne-des-Guérets — Fransiyaning Centre mintaqasida joylashgan kommuna. Loir-et-Cher departamenti Blois tumani tarkibiga kiradi.

 Aholisi 
98 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 7,9 nafar kishi.

 Geografiyasi 
Maydoni — 12,4 km2. 

 

Turkum:Alifbo boʻyicha aholi punktlari Turkum:Loir-et-Cher shaharlari
Saint-Firmin-des-Prés

Saint-Firmin-des-Prés — Fransiyaning Centre mintaqasida joylashgan kommuna. Loir-et-Cher departamenti Vendôme tumani tarkibiga kiradi.

 Aholisi 
777 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 56,3 nafar kishi.

 Geografiyasi 
Maydoni — 13,8 km2. 

 

Turkum:Alifbo boʻyicha aholi punktlari Turkum:Loir-et-Cher shaharlari
Saint-Georges-sur-Cher

Saint-Georges-sur-Cher — Fransiyaning Centre mintaqasida joylashgan kommuna. Loir-et-Cher departamenti Blois tumani tarkibiga kiradi.

 Aholisi 
2155 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 90,5 nafar kishi.

 Geografiyasi 
Maydoni — 23,8 km2. 

 

Turkum:Alifbo boʻyicha aholi punktlari Turkum:Loir-et-Cher shaharlari
Saint-Gervais-la-Forêt

Saint-Gervais-la-Forêt — Fransiyaning Centre mintaqasida joylashgan kommuna. Loir-et-Cher departamenti Blois tumani tarkibiga kiradi.

 Aholisi 
3393 nafar aholi istiqomat qiladi (2005). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 377,0 nafar kishi.

 Geografiyasi 
Maydoni — 9,0 km2. 

 

Turkum:Alifbo boʻyicha aholi punktlari Turkum:Loir-et-Cher shaharlari
Saint-Gourgon

Saint-Gourgon — Fransiyaning Centre mintaqasida joylashgan kommuna. Loir-et-Cher departamenti Vendôme tumani tarkibiga kiradi.

 Aholisi 
118 nafar aholi istiqomat qiladi (2005). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 11,8 nafar kishi.

 Geografiyasi 
Maydoni — 10,0 km2. 

 

Turkum:Alifbo boʻyicha aholi punktlari Turkum:Loir-et-Cher shaharlari
Saint-Hilaire-la-Gravelle

Saint-Hilaire-la-Gravelle — Fransiyaning Centre mintaqasida joylashgan kommuna. Loir-et-Cher departamenti Vendôme tumani tarkibiga kiradi.

 Aholisi 
697 nafar aholi istiqomat qiladi (2005). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 39,8 nafar kishi.

 Geografiyasi 
Maydoni — 17,5 km2. 

 

Turkum:Alifbo boʻyicha aholi punktlari Turkum:Loir-et-Cher shaharlari
Saint-Jacques-des-Guérets

Saint-Jacques-des-Guérets — Fransiyaning Centre mintaqasida joylashgan kommuna. Loir-et-Cher departamenti Vendôme tumani tarkibiga kiradi.

 Aholisi 
81 nafar aholi istiqomat qiladi (2004). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 45,0 nafar kishi.

 Geografiyasi 
Maydoni — 1,8 km2. 

 

Turkum:Alifbo boʻyicha aholi punktlari Turkum:Loir-et-Cher shaharlari
Saint-Jean-Froidmentel

Saint-Jean-Froidmentel — Fransiyaning Centre mintaqasida joylashgan kommuna. Loir-et-Cher departamenti Vendôme tumani tarkibiga kiradi.

 Aholisi 
437 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 25,0 nafar kishi.

 Geografiyasi 
Maydoni — 17,5 km2. 

 

Turkum:Alifbo boʻyicha aholi punktlari Turkum:Loir-et-Cher shaharlari
Saint-Julien-de-Chédon

Saint-Julien-de-Chédon — Fransiyaning Centre mintaqasida joylashgan kommuna. Loir-et-Cher departamenti Blois tumani tarkibiga kiradi.

 Aholisi 
698 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 70,5 nafar kishi.

 Geografiyasi 
Maydoni — 9,9 km2. 

 

Turkum:Alifbo boʻyicha aholi punktlari Turkum:Loir-et-Cher shaharlari
Saint-Julien-sur-Cher

Saint-Julien-sur-Cher — Fransiyaning Centre mintaqasida joylashgan kommuna. Loir-et-Cher departamenti Romorantin-Lanthenay tumani tarkibiga kiradi.

 Aholisi 
663 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 41,2 nafar kishi.

 Geografiyasi 
Maydoni — 16,1 km2. 

 

Turkum:Alifbo boʻyicha aholi punktlari Turkum:Loir-et-Cher shaharlari
Saint-Laurent-des-Bois (Loir-et-Cher)

Saint-Laurent-des-Bois — Fransiyaning Centre mintaqasida joylashgan kommuna. Loir-et-Cher departamenti Blois tumani tarkibiga kiradi.

 Aholisi 
250 nafar aholi istiqomat qiladi (2005). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 13,2 nafar kishi.

 Geografiyasi 
Maydoni — 19,0 km2. 

 

Turkum:Alifbo boʻyicha aholi punktlari Turkum:Loir-et-Cher shaharlari
Saint-Laurent-Nouan

Saint-Laurent-Nouan — Fransiyaning Centre mintaqasida joylashgan kommuna. Loir-et-Cher departamenti Blois tumani tarkibiga kiradi.

 Aholisi 
3686 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 60,7 nafar kishi.

 Geografiyasi 
Maydoni — 60,7 km2. 

 

Turkum:Alifbo boʻyicha aholi punktlari Turkum:Loir-et-Cher shaharlari
Saint-Léonard-en-Beauce

Saint-Léonard-en-Beauce — Fransiyaning Centre mintaqasida joylashgan kommuna. Loir-et-Cher departamenti Blois tumani tarkibiga kiradi.

 Aholisi 
538 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 13,4 nafar kishi.

 Geografiyasi 
Maydoni — 40,2 km2. 

 

Turkum:Alifbo boʻyicha aholi punktlari Turkum:Loir-et-Cher shaharlari
Saint-Loup (Loir-et-Cher)

Saint-Loup — Fransiyaning Centre mintaqasida joylashgan kommuna. Loir-et-Cher departamenti Romorantin-Lanthenay tumani tarkibiga kiradi.

 Aholisi 
307 nafar aholi istiqomat qiladi (2004). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 21,3 nafar kishi.

 Geografiyasi 
Maydoni — 14,4 km2. 

 

Turkum:Alifbo boʻyicha aholi punktlari Turkum:Loir-et-Cher shaharlari
Saint-Lubin-en-Vergonnois

Saint-Lubin-en-Vergonnois — Fransiyaning Centre mintaqasida joylashgan kommuna. Loir-et-Cher departamenti Blois tumani tarkibiga kiradi.

 Aholisi 
743 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 43,5 nafar kishi.

 Geografiyasi 
Maydoni — 17,1 km2. 

 

Turkum:Alifbo boʻyicha aholi punktlari Turkum:Loir-et-Cher shaharlari
Saint-Marc-du-Cor

Saint-Marc-du-Cor — Fransiyaning Centre mintaqasida joylashgan kommuna. Loir-et-Cher departamenti Vendôme tumani tarkibiga kiradi.

 Aholisi 
184 nafar aholi istiqomat qiladi (2005). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 14,2 nafar kishi.

 Geografiyasi 
Maydoni — 13,0 km2. 

 

Turkum:Alifbo boʻyicha aholi punktlari Turkum:Loir-et-Cher shaharlari
Saint-Martin-des-Bois

thumb|upright=1.40|Saint-Martin-des-Bois
Saint-Martin-des-Bois — Fransiyaning Centre mintaqasida joylashgan kommuna. Loir-et-Cher departamenti Vendôme tumani tarkibiga kiradi.

 Aholisi 
589 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 15,8 nafar kishi.

 Geografiyasi 
Maydoni — 37,3 km2. 

 

Turkum:Alifbo boʻyicha aholi punktlari Turkum:Loir-et-Cher shaharlari
Saint-Ouen (Loir-et-Cher)

Saint-Ouen — Fransiyaning Centre mintaqasida joylashgan kommuna. Loir-et-Cher departamenti Vendôme tumani tarkibiga kiradi.

 Aholisi 
3050 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 269,9 nafar kishi.

 Geografiyasi 
Maydoni — 11,3 km2. 

 

Turkum:Alifbo boʻyicha aholi punktlari Turkum:Loir-et-Cher shaharlari
Chordara (tuman)

Chordara tumani — Janubiy Qozogʻiston viloyatining janubi-gʻarbiy qismida joylashgan. Maydoni 13 ming km2 (viloyatning-11,1 %). Aholisi 79,028 kishi (2013). Tuman markazi — Shardara shahri. Tuman 1969-yili oktyabr oyida Qizilqum tumaning oʻrniga tashkil topdi.

 Aholisi 
Tuman aholisi 2013-yilgi sanoq boʻyicha 79,028 kishini tashkil qildi. Aholining oʻrtacha zichligi 1 km2-ga 6,07 kishidan toʻgʻri keladi. Tuman aholisining asosiy qismini qozoqlar — 93,9 % tashkil qiladi, shuningdek ruslar — 4 %, boshqalari — 2,1 %.

 Tarixi 
Tuman yeri asosan Sirdaryoning soʻng yoqasida, Qizilqum qumining janubi-sharqida joylashgan. Qizilqumning minglagan gektar choʻlu-biyobonlariga, suv yuborib, aholini koʻchirish uchun 1958-yil „Shardara qurilis“ boshqarmasi tashkil topdi. Kengash ittifoqining boshqa hududlaridan kelgan minglagan komsomol yoshlar, yuqori bilimli mutaxasislar, shu hududning yosh mutaxasislari bilan ishladi. 1967-yili 15-oktyabrda Davlat komissiyasi hajmi 5 mlrd. 700 mln. m3 Shardara toʻgʻoni va suv elektr stansiyasining qurulishi nihoyasiga yetgani toʻgʻrisidagi aktga imzo chekdi. Shu yili Sirdaryo daryosi yoqalab uzun 130 km Qizilqum magistralli kanali ishga tushdi.

 Ijtimoiy soha 
Tumanda tibbiyot sohasida 43 mahkama faoliyat yuritadi. Ular: tuman kasalxonasi, 3 qishloq kasalxonasi, 9 qishloq shifokorlik ambulatoriya, 9 feldsher-akusherlik punkt, tuman silga qarshi dispanser, san-epidemiologik stansasi, stomatologik shifoxona. Taʼlim va madaniyat sohalaridan: 30 ta umumiy bilim beruvchi maktab, 1 kasbiy-texnik maktab, 35 ta kutubxona, 10 ta madaniyat uyi, klublar, xalq teatri, 1 kinoteatr, „Shardara tolqindari“ ansambli ish yuritmoqda. 1969-yildan boshlab tuman „Oʻsken oʻnir“ roʻznomasi chiqadi.

 Katta qishloqlari 
 Chordara shahri
 Koʻksuv
 Shardara
 Qoʻsseyit
 Uzinata
 Qozogʻiston
 Tselinnoe

 Iqlimi 
Iqlimi keskin kontinental. Qishi iliq, yanvar oyining yillik oʻrtacha harorati −4 — 6 °C. Yoz oylari issiq, iyulning oʻrtacha harorati 28 — 29 °C. Yogʻingarchilikning yillik oʻrtacha miqdori 150–200 mm.

 Iqtisodi 
Tumanda asosan qishloq xoʻjaligi bilan shugʻullanadi, yetishtiriladigan asosiy mahsulolati: pahta, mevalar va koʻkatlarni sotuvga chiqaradi.

 

 
 Информация о районе на сайте Южно-Казахстанской области.

Turkum:Qozogʻiston tumanlari
Qashgʻar-Qishloq ovul okrugi

Qashgʻar-Qishloq ovul okrugi (Qirgʻiziston Respublikasining Oʻsh viloyati Qorasuv tumaniga qarashli, ovul okrug tarkibiga 8 qishloq kiradi.

Markazi - Qashgʻar-Qishloq qishlogʻi

 Aholisi 

Aholisi - 27 089 kishi.

 Qishloqlari 
Qashgʻar-Qishloq qishlogʻi 
Olgʻa-Bos qishlogʻi 
Andijon-Mahalla qishlogʻi 
Bek-Yor qishlogʻi 
Jaz-Oʻoʻz qishlogʻi 
Kenjagul qishlogʻi
Tojik-Mahalla qishlogʻi
Moʻnoʻq qishlogʻi

 

Turkum:Oʻsh viloyati ovul okruglari
Savay ovul okrugi

Savay ovul okrugi (Qirgʻiziston Respublikasining Oʻsh viloyati Qorasuv tumaniga qarashli, ovul okrug tarkibiga 9 qishloq kiradi.

Markazi - Qizil-Sharq qishlogʻi

 Aholisi 

Aholisi - 23 852 kishi.

 Qishloqlari 
Qizil-Sharq qishlogʻi 
Keng-Soy qishlogʻi 
Kechken-Jar qishlogʻi 
Qurbon-Qora qishlogʻi 
Qidirsha qishlogʻi 
Oktabr qishlogʻi
Intimoq qishlogʻi
Savay qishlogʻi
Sulton-Obod qishlogʻi
Sarvak

Sarvak — Tojikiston shimolidagi Asht tumani Oriyon jamoatining eng seraholi oʻzbeklar yashaydigan punkti hisoblanadi. Bu Togʻli Sarvakning pastdagi eng yirik boʻlinib tushgan qishlog‘idir.. Geografik jihatdan Asht tumanining janubi-sharqiy qismida joylashgan boʻlib, Sirdaryo sohillariga yaqindir. Bu yerlar atrofi kenglikdan iborat boʻlib, Fargʻona vodiysining eng soʻlim joylari qatoridan joy olgan. Bu oʻlkada oʻzining shimoldagi qismida Togʻli Sarvakga qaraganda qish faslida u qadar qor yogʻmaydi va subtropik mevalar juda ham tez quyosh nuriga toʻyib pishadi.

 Iqlim 
Iqlimi jihatidan issiq va tekislikda joylashgan. Qishloqda yoz oylarida havo harorati +30 dan +45 darajagacha issiq boʻladi, qish oylarida esa −0 dan −20 gacha sovuqlik hukmronlik qiladi. Kuzgi va bahorgi paytlarda esa iqlim deyarli bir hil +0 dan tortib to +12 darajagacha ob-havo almashinish hodisasi roʻy beradi.

 Aholi 
Irqiy jihatidan — mongoloid irqiga mansub, ushbu aholining aksariyatini oʻzbeklar tashkil etadi.

 Xoʻjaligi 
300px|thumb|left|Qishloq atrofidagi yerlarning qishki mavsumda koʻrinishi
Atroflari keng daladan iborat bu maskanning asosiy tomorqalari, yerning ichidan singib chiqadigan suvlar bilan oziqlanadi. Bu oʻlkalarda anor, behi, tezpishar oʻrik, bugʻdoy, makka joʻxori, shaftoli, piyoz, kartoshka, uzum, olma, gilos, olcha, anjir, nok, qovun, handalak, tarvuz va boshqa poliz ekinlari yetishtiriladi.

 Tarix 
Qishloqning asl kelib chiqishi, 60-yillar oraligʻida Oʻzbekiston Respublikasi hududida joylashgan Togʻli Sarvak aholisining (yaʼni Tojikistonga) pastki hududga koʻchishga, qoʻshni mamlakatning esa butun oʻziga tegishli atrofni qamal qilinishidan boshlandi.. Aslida oldinlari Sobiq Ittifoq davridan bu holatlarning boshlanishi Yu. Andropov davrida Markaziy Osiyoga millat ideologiyalarining paydo boʻlishi, odamlarda qayta qurish, kapitalistikani qoʻllash fikrlari va ohiri parokandalikga olib kelgan bu hokimiyat, qishloqni oʻzbek qardoshlarini oʻz hududlarida bu yerdan siqib chiqarish rejasini oʻylab chiqishga majbur qildi. 1959-yili Togʻli Sarvak aholisi pastlarda oʻz hususiy mulk yerlarini eggalashi boshlandi va u yerlarga sekin-sekin odamlar togʻlardan tushib kela boshlashdi. Oʻsha zamonlarda odamlar Sobiq Ittifoq tez orada parokanda, demografiya jihatidan yarmi aholi Oʻzbekiston hududida yashaydigan kimningdir akasi, singlisi yoki qarindoshini yana 30-yildan keyin bu yaqin insonlarini chegara ortida turib koʻrishni hech kim hayoliga ham keltirmagan edi.

 Qishloqdagi yashagan insonlar haqida 

 

 
 Landkarte mit Sarwan 
 Enclaves of the World: Sarvan 
 Enclaves of the World: Datentabelle 
 Ferghana Valley enclaves become zones of risk , Bericht von Alexei Wolosewitsch auf enews.ferghana.ru
 The Borders Of Eternal Friendship? The politics and pain of nationalism and identity along the Uzbekistan-Kyrgyzstan Ferghana Valley boundary, 1999-2000 (PDF-Datei; 5,38 MB)

Turkum:Oʻzbekiston anklavlari
Turkum:Eksklavlar
Turkum:Aholi punktlari
Turkum:Geografiya
Paxtaorol (tuman)

Paxtaorol — Turkiston viloyatining janubiy qismida joylashgan tuman. Maydoni 1,8 ming km² (viloyat hududining 1,5 %). Aholisi 133 539 kishiSayt Yujno-Kazaxstanskoy oblasti. Tuman markazi — Mirzakent qishlogʻi.

 Tarixi 
Oldingi Sirdaryo guberniyasi, Tashqazaq uezining Yirjan boʻlisi parchalanib, shuning asosida 1928-yili 3-sentyabrda Yirjar tumani nomi bilan qayta tashkil etildi. 1930-yilda Paxtaorol nomi berildi. 1997-yili 24-aprelda paxta etishtiruvchi uchta tuman (Asiqata, Jetisay, Paxtaorol) parchalanib, ularning hududi qoʻshilib markazi — Jetisay shahri nomi bilan Paxtaorol tumani tashkil topdi.
2018-yil 5-iyunda Paxtaorol tumani tarkibidan Jetisay tumani ajralib chiqdiУказ Президента Республики Казахстан «Об изменениях в административно-территориальном устройстве Южно-Казахстанской области» от 5 июня 2018 года № 698.

 Aholisi 
Tuman aholisi 2013-yilgi maʼlumot boʻyicha 297,931 kishini tashkil qildi, ularning oʻrtacha zichligi 1 km 2ga 165,5 kishidan toʻgʻri keladi (2013). Tumanda salmoqli qiymatga ega millatlar: qozoqlar, oʻzbeklar, tojiklar va boshqalar

 Iqlimi 
Iqlimi kontinental, qishi qisqa va iliq, yozi issiq. Yanvar oyining yillik oʻrtacha harorati −3-4 °C, iyulniki 28-29 °C. Yogʻingarchilikning yillik oʻrtacha miqdori 200–250 mm.

 Korxonalari 
Tumanda 37-ta korxonalar 2007-yilning 1-choragida 4-mlrd 267-million tangalik mahsulotlar ishlab chiqarib, shu yilning rivojlanish rejasini 101,6 % bajardi.

 Katta qishloqlari 
 Atakent
 Asiqata,
 Mirzakent
 Algʻabas
 Jalin
 Besketіk,
 Qizilqum
 Satbayev

 Qishloq xoʻjaligi 
Tuman dehqonlari 139-ming gektar ekinzorning 122744 gektariga paxta, 4834-gektariga gʻalla oʻsimliklari, 5092-gektariga ekinlar, 860-gektariga koʻchatlar, 566,2-gektariga uzum, 5830-gektariga bugʻdoy ekib, hozirgi kunda 1400-tonna bugʻdoy, 29000-tonna koʻkatlar, 37500- tonna mevalarning hosili olindi.

 Madaniyat, sport 
Tumanda madaniy hizmat boʻyicha 30 ta madaniyat uylari, klublar va 36 ta kutubxona bor.

 

Turkum:Qozogʻiston tumanlari
Chordara

Chordara — (qoz. Шардара) Janubiy Qozog'iston viloyatidagi shahar (1968-yildan buyon), Chordara tumanning markazi. Viloyat markazi — Chimkent shahridan 300 km uzoqlikda va janubi-gʻarbida joylashgan. Sirdaryoning oʻng qirgoʻgida, Chordara suv omborining yoqasida joylashgan. Shahar maydoni 21,24 ming km2. Aholisi 30,792 kishi (2012). „Chordara“ — qadimgi fors tilidan tarjima qilganda „Toʻrt darvoza“ degan maʼnoni anglatadi.

 Sanoati 
thumb|300px|left|Chordara
Chordarada „Chordara suv elektr stansiyasi“ AAJ, „Chordara pahta“ AJ, „Qozogʻiston pahtasi“ korporatsiyasining filiali, „Mirzakent“ AJ, „Cjorrdaranon“ AJ, Qurulish materiallar kombinati, „Chordara suv-issiqlik tarmoqlari“ MchJ, „Budan“ MchJ, „Talapti“ SK, „Chordarabaliq“, oʻrmon xoʻjaligi, Chordara davlat gʻaznachilik baliq yetishtirish korxonasi, „Avtoservis“ markazi, asfalt zavodi, v. b. korxonalar faoliyat yuritmoqdaJanubiy Qozogʻiston viloyatining ensiklopediyasi.

 Ijtimoiy soha 
Chordarada markaziy shifoxona, silga qarshi dispanser, sanitar-epidemiologik stansasisi aholiga xizmat qiladi. Shuningdek kasbi-texnik maktab, umumiy bilim beruvchi, musiqa, sport maktablari, madaniyat uyi, markaziy kutubxona, „Ulugʻ Vatan urushida halok boʻlganlar“ memorial yodgorliklari bor.

 

Turkum:Qozogʻiston shaharlari
 
Turkum:Sirdaryo boʻyidagi shaharlar
Oʻrdabasi (tuman)

Oʻrdabasi tumani — Janubiy Qozogʻiston viloyatining janubiy qismida joylashgan. 1969-yili tashkil topgan. 1993-yilgacha Boʻgen tumani deb nomlanib keldi. Maydoni — 2,726 km². Aholisi 115,856 ming kishi. Tuman markazi — Temirlanovka qishlogʻi. Ordabasi tumanining hududi dala-dashtdan iborat.

 Aholisi 
Tuma aholisi 2013-yilgi maʼlumot boʻyicha 115,856 kishini tashkil qildi. Tuman aholisining oʻrtacha zichligi 1 km2 42,5 kishidan toʻgʻri keladi. Tuman aholisining asosiy qismini qozoqlar tashkil qiladi.

 Katta qishloqlari 
 Temіrlan
 Toʻrtkoʻl
 Sipataev
 Badam
 Boʻgen
 Qaynar
 Qaraaspan
 Shubar
 Qaraqum

 Iqlimi 
Tuman iqlimi keskin kontinental. Qishi qisqa, yozi fasli esa uzoq davom etadi. Yanvar oyining yillik oʻrtacha harorati −3-5 °C, Iyulda 26-28 °C. Yogʻingarchilikning yillik oʻrtacha miqdori 200-380 millimetr.

 Ijtimoiy soha 
Tumanda 66 ta maktab faoliyat yuritadi, uning 37 oʻrta, 12 asosiy, 17 boshlangʻich maktablar. Oʻquvchilar soni — 22212.
 Tibbiyot sohasida: 1 tuman markaziy kasalxonasi, 1 silga qarshi dispanser, 2 qishloq kasalxonasi, 1 BMSK Qaraspan, 8 shifokorlik punkt, 42 MB faoliyat yuritadi.
 Madaniyat sohasida: 1 madaniyat uyi va 1 markaziy kutubxona, bolalar kutubxonasi, 4 qishloq madaniyat va 8 qishloq klubi, 31 qishloq kutubxonalari aholiga hizmat qilmoqda.
Tumanda 21 sport zal faoliyat yuritmoqda. D.Qoʻnaev nomidagi dam olish lageridagi suzish basseyni va standartga mos 1500 — kishilik stadioni borQozoq Ensiklopediyasi, VII- tom.

 

Turkum:Qozogʻiston tumanlari
Yaxshi (qishloq)

Yaxshi — Akmola viloyati, Yaxshi tumanining maʼmuriy markazi, qishloq. Aholisi 2011-yilgi maʼlumot boʻyicha 4964 kishiCities & towns of Kazakhstan.

 Tarixi 
Qishloqning poydevori 1939-yili Astana — Qartali temir yoʻlini tashkil etish bilan qurilgan. 1957-yili tuman markazi Qiyma qishlogʻidan Yaxshi qishlogʻiga koʻchirildi.

 Ijtimoiy soha 
 Taʼlim 
 № 1 Axmet Baytursinov nomli qozoq maktabi
 № 2 Saken Seyfullin nomli rus maktabi
 musiqa maktab
 Yoshlar maktabi „Oʻquvchilar uyi“

 Tibbiyot 
 Tuman markaziy kasalxonasi
 Tuman markaziy shifoxonasi
 Stomatologiya (Tuktubaeva koʻchasi)

 

Turkum:Qozogʻiston qishloqlari
Balkashino

Balkashino — qishloq, Oqmoʻla viloyati Sandiqtov tumanining maʼmriy markazi. Viliyat markazi sanalmish Koʻkchatov shahridan janubga tomon 108 km masofada, Jabay daryosining oʻng qirgʻogʻida joylashgan. Atrofida oʻrmonlar bor. Aholisi 4718 kihsi (2012)Cities & towns of Kazakhstan. Podevori 19 asrning 90-yillarida qurilgan.

 Ijtimoiy soha 
Balkashinoda turli korxonalar, moy zavoqlari, gʻalla qabullash punkti, oʻrmon xoʻjaligi, avtomabil va qurilish mahkamalri, tuman kasalxonasi, shifoxona, madaniyat uyi, oʻrta maktab v.b. faoliay yuritmoqda. Aholisi viloyat markazi bilan va boshqa qishloqlar bilan avtomabil yoʻli orqali bogʻlanadi.Qozoq ensiklopediyasi, 2 tom;

 

Turkum:Qozogʻiston qishloqlari
Lakin

Ləkin (shuningdek, Lyakin) — Ozarbayjonning Jalilabad tumanidagi qishloq va munitsipalitet. 1,536 kishi istiqomat qiladi. 

 

Turkum:Ozarbayjon qishloqlari
Turkum:Jalilabad tumani aholi punktlari
Turkum:Alifbo boʻyicha aholi punktlari
Yoqutcha Vikipediya

Yoqutcha Vikipediya yoki Saxa Vikipediya  — Vikipediyaning yoqut tilidagi boʻlimi. 2008-yil may oyida oʻz faoliyatini boshlagan.

 Tarix 
2006-yil 21-dekabrda Vikimedia fondiga yoqut tilida vikipediya boʻlimini ochish uchun ariza beriladi. 2007-yilning 8-yanvarida birinchi maqola yoziladi. Viki-interfeysni yoqut tiliga tarjima qilish boshlanadi. 2008-yil 18-mayda Tillar Fondining qoʻmitasi loyihani tasdiqladiСообщение A.M.D.F. в рассылке «Саха Википедия сонуннара».. 2009-yilning 1-yanvarida maqolalar soni 1000 tani tashkil qildi. 10-oktabrda maqolalar soni 5000 yetdi.

 Hozirgi ahvoli 
-yil oyi boʻyicha Yoqutcha Vikipediyada maqola mavjud. foydalanuvchi roʻyxatdan oʻtgan, ularning nafari oxirgi oy ichida kamida bitta tahrir qilgan, foydalanuvchi esa administrator maqomiga ega. Jami tahrirlar soni — . Yoqutcha Vikipediyaning teranligi (bugun): 

Statistik tarixi
 2013-yil 7-may - 9 000 maqola

 Yana qarang 
 Oʻzbekcha Vikipediya
 Yoqutcha Vikipediya (Bosh sahifa)

 

 
 Российский комитет программы ЮНЕСКО «Информатизация для всех» (2007.12.06, Москва): Круглый стол «Представление языков народов России и стран СНГ в российском сегменте Интернета» на конференции «EVA 2007 Москва» 
 Пресс-релиз, посвященный открытию интернет-энциклопедии «Саха Википедия»
 Популярный якутский портал рассказал о Википедии 

Turkum:Yoqut tili
Sen

Siz suhbatdoshga murojaat qilish uchun ishlatiladigan olmoshdir .

 Chet tilidagi analoglar 

 Inglizcha :

Zamonaviy ingliz tilida ikkinchi shaxs birlik olmoshi ko‘plik olmoshi . Ilgari thou birlik olmoshi bor edi, uni hozirda faqatInjilda topish mumkin.

 Ibroniycha :

Ibroniycha ikkinchi shaxs olmoshlarining jinsga ko'ra bir bo'linishiga ega. Erkak jinsida "siz" olmoshi ‎ "ata" deb talaffuz qilinadi), ayollarda - ibroniy ‎ “at” talaffuzi).

 Italiya tili, Latviya tili :

tu

 Nemis :, shved :

du

 Slavyan tillari :

ti / ty / ti

 Fransuzcha :

tu, toi

 Esperanto :

vi, kamdan-kam hollarda ci (odatda kamsituvchi ma'noni anglatadi)

 tojik tili :

tu, barcha forszabon mamlakatlarda (eron, afgʻon, arab alifbosi ) keng qoʻllanadi.

Turkum:Soʻzlar
Kumush Razzoqova

Kumush Razzoqova — oʻzbek qoʻshiqchisi. Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan artist. Xonanda 1970-yillarning oxiridan beri sanʼat bilan shugʻullanib kelmoqda. Razzoqova oʻn yil atrofida yana boshqa ikki qoʻshiqchi bilan Sado guruhida ashula aytgan. Razzoqovaga birinchi marta yakkaxon qoʻshiqchi sifatida shuhrat olib kelgan qoʻshiq „Unutma meni“ ashulasidir.

 Hayoti 
Kumush Razzoqova oʻzining shaxsiy hayoti haqida maʼlumot berishni xush koʻrmaydi. Xonandaning otasi unga Abdulla Qodiriyning „Oʻtgan kunlar“ asaridagi Kumush obrazi ismini bergan. Xonanda rus aktori va musiqachisi Vladmir Baramikov bilan oila qurgan. Yigirma yil yashagandan keyin ular ajrashishgan.

Razzoqova 2013-yil avtohalokatga uchrab qattiq jarohatlanganini „Darakchi“ gazetasiga bergan intervusida maʼlum qildi. Qoʻshiqchining aytishiga koʻra, avtohalokatdan keyin u ikki oy yura olmay qolgan.

 Ijodi 
Kumush Razzoqova 1978-yil maktabni yakunlagach kimyo fanini oʻrganish uchun universitetda oʻqishga kirmoqchi boʻlgan. U maktabni yaxshi baholar bilan tugatgan. Ammo fizika fanidan muvaffaqiyatli imtihon topshira olmagani uchun oʻqishga kira olmagan.

Oradan ozgina vaqt oʻtgach Razzoqova yosh estrada qoʻshiqchilari uchun Oʻzbekkonsert tashkiloti tomonidan uyushtirilayotgan konkurs haqida xabar topgan. Razzova konkursda yaxshi ishtirok etgan. Konkurs komissiyasiga Botir Zokirov rahbarlik qilayotgan boʻlgan. Konkursdan oʻtgan Razzoqova va yana ikki boshqa qoʻshiqchi: Aziza Muhamedova va Mila birlashib Sado guruhini tuzishgan. Guruh oʻn yil faoliyat koʻrsatgan. Guruh parchalanib ketganidan keyin Razzoqova yakkaxon xonanda sifatida sanʼat bilan shugʻullanishda davom etgan.https://m.kun.uz/news/2020/08/27/prezident-mustaqillik-bayrami-arafasida-ijtimoiy-sohadan-166-kishini-mukofotladi-royxatKumush Razzoqova: „Olimpiadada qatnashish bu — oʻzi gʻalaba“, BBC radiosining oʻzbek xizmatiKumush Razzoqova: „Saxnaning qurboni boʻlganman!“, Sahro.netBi-bi-si mehmoni — „Yomgʻirlarni maydalatgan“ xonanda Kumush Razzoqova, BBC radiosining oʻzbek xizmati

 

Turkum:Oʻzbekistonlik ayol qoʻshiqchilar
Turkum:Yashayotgan insonlar
Zerendi

Zerendi — qihsloq, Oqmoʻla viloyati Zerendi tumanining maʼmuriy markazi. Zerendi koʻlining sharqiy qirgʻogʻida joylashgan. Aholisi 8,3 ming kishi (2010). Poydevori 1824-yili qurilgan.

 Aholisi 
1999-yil qishloq aholisi 7,698 kishini (3814 nafari erkaklar va 3884 nafari ayollar) , 2009-yilda esa qishloq aholisi 7,083 kishini tashkil qildi (3388 nafari erkaklar va 3695 nafari ayollar).

 Sanoati 
1997-yilda Zerendida gʻalla qabullash punkti, shirkat, sut zavodi, chorva xoʻjaliklari, MChJ lar tashkil topgan. Hozirgi kunda Zerendida: non zavodi, turli kombinatlar faoliyat yuritmoqda.

 Ijtimoiy soha 
Zerendida umumiy bilim beruvchi 4 ta maktab, kutubxona, madaniyat uyi, kinoteatr, shifoxona, kasalxona, dorixona, sanepidemiya statsiyasi, qurilish va avtomabil mahkamalari, baliq pitomnigi bor. Kemgash Ittifoqining qahramoni M. Gʻabdullinning muzey uyi faoliyat yuritadi. Zerendi togʻining etagida yozgi oromgoh, 2 ta xordiq uyi joylashgan. Qishloq hududi orqali Koʻkchatov — Otbosar avtomobil yoʻli oʻtadi Qozoq Ensiklopediyasi,4 tom 3 boʻlim

 

 
 Отели и новости Зеренды
 http://www.zerenda.kz 
 Отдых на озере Зеренда 

Turkum:Qozogʻiston qishloqlari
Zerendi (koʻl)

Zerendi — Akmola viloyatining Zerendi tumanida joylashgan. Yuzasi 11,9 km², uzunligi 6,1 km, enlik joyi 3,8 km, chuqurligi 4 — 4,8 m. Janubiy va janubi-gʻarbiy qirgʻogʻining balandligi 10 m, gʻarbiy qirgʻogʻining balandligi 4 m-ga yetadi. Suvi chuchik, ichimlik suviga yaqorli. Zerendi koʻlining tabiati juda goʻzal, uning atrofini qalin qayrogʻochli togʻlar oʻrab turibdi. Janubi-gʻarbiy yoqasida xordiq uylari va yozgi oʻquvchilar oromgohi joylashgan.Qozoq Ensiklopediyasi,4 tom 3 boʻlim

 

Turkum:Qozogʻiston koʻllari
Shuchinsk

Shuchinsk (ششۋچينسك) — Viloyat ahamiyatiga ega kurort shahri, Oqmoʻla viloyati Buraboy tumanining maʼmuriy markazi. 1939-yil 20-mayda shahar mavqeini oldi. Aholi soni 45,253 kishi (2012)Cities & towns of Kazakhstan. Viloyat markazi sanalmish Koʻkchatov shahridan 75 km uzoqlikda, Shuche koʻlining yoqasida joylashgan.

 Sanoati 
Shaharda temir yoʻl va avtomobil transportlarining korxonalari joylashgan. Zavodlar: oyna (shisha) sanoati, rudasiz qurilish meteriallari, temirbetondan ishlangan narsalarni, sut zavodi, goʻsht kombinati, tikish fabrikasi. Shahardan shimoli-sharqqa tomon 25 km uzoqlikda hammaga taniqli Borovoye kurorti joylashgan.

 Oʻquv yurtlari 
Shaharda Milliy Mudofa Universiteti — 2002-yil 21-sentyabrda ochildi. Qozogʻiston Respublikasining mudofa vazirligining Choʻqon Valixanov nomidagi kadet korpusi. Sanoat va sayyohlik kolledji, Shuchinsk Pedagogika kolledji, Ekologiya va Oʻrmon xoʻjaligi kolledji, Shahar oliy taxnika maktabi va boshqalar faoliyat yuritmoqda.

 

 
 Веб-портал акимата Бурабайского (Щучинского) района 
 Региональный сайт г. Щучинска и Курорт-Боровской зоны отдыха
 Лыжный сайт города Щучинска 
 сайт Зоомагазина г. Щучинска 

Turkum:Qozogʻiston shaharlari
Gong Li

Gong Li — (talaffuzi, Gong li) Xitoy aktrisasi.

1965-yili 31-dekabrda Shenyanda tavallud topdi. Oilasidagi beshinchi farzand. Otasi Gong Litsee Lyaonin universitetining iqtisod fanlari professori, onasi Jao In , shu universitetda materialshunos boʻlgan.

Gong li dungoga kelganidan soʻng Shandunga koʻchib ketadi. Gun Li yoshligida musiqaga koʻngil qoʻyadi, akterlik hunurga juda ishtiyoq boʻladi. 1983-yili maktabni bitirgandan keyin ikki yil ketma-ket oliy oʻquv yurtlariga imtihon topshirib, oʻqishga kira olmaydi.

1985-yili rejisser In Davey bilan tanishadi, shu kishi Gong Lini oʻqishga kirishga tayyorlaydi.

1989-yili Pekindagi Markaziy drama akademiyasini bitirib, shu yili taklifnoma oladi. Uni jahon darajasiga koʻtarib, mashhur qilgan rejisser Jan Imou bilan shu vaqtda tanishadi.

Ilk bor „Krasni gaolyan“ filmida asosiy ayol roʻlini ijro etadi. Bu film Berlin xaliqaro kino festivalida mashhur deb topiladi. 1993-yili Chen Kaygening „Proshay, moya nalojnitsa“ filmidagi asosiy rolni ijro etadi. 2010-yili "Shanxay" trilleriga tushgan. Qirqqa yaqin filmda rol ijro etgan.

 

Turkum:Yashayotgan insonlar
Turkum:Xitoylik aktrisalar
Qoʻrgʻaljin

QoʻrgʻaljinQozoq ensiklopediyasi — Akmola viloyati Qoʻrgʻaljin tumanidagi qishloq, tuman markazi (1928-yildan buyon). Davlat poytaxti — Astana shahridan janubi-gʻarbga tomon 100 km uzoqlikda joylashgan.

 Geografiyasi 
Dengiz sathidan 307,5 m balandlikda joylashgan. Maydoni 330 km2, uzunligi 33 km, eni 21 km, oʻrtacha chuqurligi 1,6 m, eng chuqur yeri 3 m, suvining miqdori 0,5 km3-ga yaqin. Suv yigʻiladigan yuzasi 55 ming km2. Hududining koʻpchilik yeri ekinzor, qolgan yerlari yaylovga moʻljallangan. Nura daryosi bahorgi qor, yogʻin-sochin suvi bilan toʻladi. Suvining mineralligi 0,7 — 3,5 g/l.

 

Turkum:Qozogʻiston qishloqlari
Shevchenko — Jetibay suv quvuri

Shevchenko — Jetibay suv quvuri — Mangʻistov viloyatida. U Fort-Shevchenko shahridan boshlanib, Jetibay qishlogʻi orqali Janaoʻzen shahrigacha tortilgan. Qishloqlarni ichimlik suvi va neft kasblarini texnik (dengiz) suvi bilan taʼminlash uchun 1966 — 1978 yili tashkil etilgan. Ichimlik suvi quvurining uzunligi 166 km, yiliga 186 mln. m3 suv beradi, texnik suv quvurining uzunligi 152 km, quvurdan yiliga 6,7 million m3 suv oʻtadiQozoq ensiklopediyasi, 9 tom.
Chigorin himoyasi

Chigorin himoyasi — debyut, keyingi yurishlar bilan boshlanadi:
1. d2-d4 d7-d5 2. c2-c4 Kb8-c6, Yopiq debyutlarlarga kiradi.

 Nusxalar 
 3. c4:d5 Фd8:d5 4. Кg1-f3 e7-e5
 3. c4:d5 Фd8:d5 4. e2-e3 e7-e5
 3. c4:d5 Фd8:d5 4. e2-e3 e7-e5 5. Кb1-c3 Сf8-b4 6. Сc1-d2 Сb4:c3 7. b2:c3
 3. c4:d5 Фd8:d5 4. e2-e3 e7-e5 5. Кb1-c3 Сf8-b4 6. Сc1-d2 Сb4:c3 7. Сd2:c3
 3. e2-e3 e7-e5
 3. Кg1-f3
 3. Кg1-f3 Сc8-g4 4. Кb1-c3 e7-e6
 3. Кg1-f3 Сc8-g4 4. Фd1-a4
 3. Кg1-f3 Сc8-g4 4. c4:d5 Сg4:f3 5. d5:c6 Сf3:c6 6. Кb1-c3 e7-e6
 3. Кg1-f3 Сc8-g4 4. c4xd5 Сg4:f3 5. g2:f3 Фd8:d5 6. e2-e3 e7-e5
 3. Кb1-c3 d5:c4 4. d4-d5 Кc6-a5
 3. Кb1-c3 d5:c4 4. d4-d5 Кc6-e5
 3. Кb1-c3 d5:c4 4. Kg1-f3 Кg8-f6 5. Фd1-a4
 3. Кb1-c3 d5:c4 4. Kg1-f3 Кg8-f6 5. d4-d5 Кc6-a5
 3. Кb1-c3 d5:c4 4. Kg1-f3 Кg8-f6 5. e2-e3 e7-e5
 3. Кb1-c3 d5:c4 4. Kg1-f3 Кg8-f6 5. Сc1-g5
 3. Кb1-c3 d5:c4 4. Kg1-f3 Кg8-f6 5. e2-e4 Сc8-g4
'

 
 Morozevich Aleksandr, Barskiy Vladimir „Chigorin Qorgʻanisi Morozevich boyinsha“ Basilimi: Moskva. „Russian Chess House“, 2007 j., 240 bet.

Turkum:Shaxmat
Debut (shaxmat)

Debyut (fr.: debut — boshlash), shaxmat oʻyinida 10-15 yurishdan iborat yurishlar. Kuchlarini jamlab, figuralarini hujumga qulay joylashtirishdan boshlanadi. Uning Ispaniyalik, Italiyalik, Karo-Kani, Alexin mudofasi va boshqa mavjud.Қазақстан - спортшылар елі. Энциклопедиялық анықтамалық. - Алматы: "Сөздік-Словарь". 

 

Turkum:Sport
Mutsio Gambit

Mutsio gambiti (tt. Polerio—Mutsio gambiti) — debyut, shox gambitining koʻp turining biri, quyidagi yurishlardan boshlanadi:

1. e2-e4 e7-e5 2. f2-f4 e5:f4 3. Kg1-f3 g7-g5 4. Cf1-c4 g5-g4 5. 0-0.

Ochiq debyutlar tarkibiga kiradi.

Ilk bor 1874-yili Chigorin — Davidov partiyalarida oʻynalgan.

 Asosiy davomi 
5…g4:f3 6. F:f3

 
 chessproject.narod.ru
 64.ru
Shimoliy Koreya yadroviy sinovi (2013)

thumbnail|right|Hodisa haqida infografika
2013-yil 12-fevralida Shimoliy Koreya yadroviy qurol yerosti sinovini oʻtkazganini maʼlum qildi . Bu Shimoliy Koreya oʻtkazgan uchinchi sinov boʻldi. Yadroviy bomba portlashidan vujudga kelgan zilzila magnitudasi 5,1 boʻldi va Qamrovli Yadroviy Sinovlarni Taqiqlash Shartnomasi Tashkiloti Tayyorlov Komissiyasi hamda AQSh Geologik Xizmati tomonidan aniqlandi. Janubiy Koreya Mudofaa Vazirligi portlash kuchi olti-yetti kilotonna boʻlganini eʼlon qildi. 

Shimoliy Koreya hukumati Xitoy va AQShni boʻlajak sinov haqida oldindan ogohlantirgan edi . 

 Xalqaro javob 
Xalqaro hamjamiyat voqea yuzasidan tanqidiy fikrlar bildirdi.

 : Avstraliya Bosh Vaziri Julia Gillard Avstraliya hukumati Shimoliy Koreya tomonidan oʻtkazilgan yadroviy sinovni qattiq qoralashini bildirdi.
 : AQSh Prezidenti Barack Obama sinovni xoinona va mintaqa barqarorligiga rahna soluvchi harakat, deb atadi. U AQSh va uning ittifoqdoshlarini himoyalash yoʻlida ishlar olib borishini bildirdi.
 : Buyuk Britaniya Tashqi Ishlar Kotibi William Hague bunday amallar Koreya yarimorolida osoyishtalik oʻrnatilishiga toʻsqinlik qiladi, dedi.
 : Eron Tashqi Ishlar Vazirligi vakili Ramin Mehmanparast barcha yadroviy qurollar yoʻq qilinishi kerak, dedi.
 : Fransiya Prezidenti François Hollande sinovni qattiq qoralashini va BMT Xavfsizlik Kengashi bilan birgalikda javob amallarini ustida ishlashga roziligini bildirdi. 
 : Hindiston Tashqi Ishlar Vazirligi Shimoliy Koreyani mintaqadagi tinchlik va barqarorlikka rahna soluvchi bunday amallardan oʻzini tiyishiga chaqirdi.
 : Isroil Tashqi Ishlar Vazirligi KXDR olib borayotgan bu ishlar ustidan xalqaro hamjamiyat tomonidan keskin choralar koʻrilishi lozim, deb bayonot qildi. 
 : Kanada Tashqi Ishlar Vaziri John Baird Shimoliy Koreyaning bu sinovi mintaqaviy tinchlik va xavfsizlikka xatar solishini aytdi.
 : Olmoniya Tashqi Ishlar Vaziri Guido Westerwelle sinovni qattiq qoraladi va xalqaro hamjamiyatni Shimoliy Koreyaga nisbatan keskinroq choralar koʻrishga chaqirdi. 
 : Oʻzbekiston Tashqi ishlar vazirligi huzuridagi „Jahon“ axborot agentligi 14-fevral kuni Shimoliy Koreyada yadroviy sinovlar oʻtkazilganini xavotir bilan qarshi oldi. „Oʻzbekiston rasmiy Pxenyanni jahon jamoatchiligining fikriga quloq tutishga va bundan keyin keskinlikni oshirishga va Koreya yarim orolida tinchlik va ishonch oʻrnatilishiga halal beradigan provokatsion harakatlardan tiyilishga qatʼiy chaqiradi“, — deya qoʻshimcha qilingan agentlik xabarida.
 : Rossiya Shimoliy Koreyani bu sinovi bilan xalqaro majburiyatlarni buzgani uchun qatʼiyan qoralashini bildirdi.
: Turkiya Tashqi Ishlar Vazirligi Shimoliy Koreya BMT XK 1718, 1874 va 2087 raqamli qarorlarini buzganini va bunday amallarni qoralashini bildirdi. 
 : Xitoy Tashqi Ishlar Vaziri Yang Jiechi Xitoy Xalq Respublikasi Koreya Xalq Demokratik Respublikasi oʻtkazgan yadroviy sinovga keskin qarshiligini bildirdi.
: Yaponiya Bosh Vaziri Shinzō Abe sinovni chidab boʻlmas jiddiy tahlika, deb atadi.

 

 
 Пошалить по-крупному: Пхеньян отметил китайский Новый год ядерным взрывом, lenta.ru

Turkum:2013-yil voqealari
Atomizm

Atomizm (yunoncha atomon — boʻlinmas) — xamma narsalar mustaqil element atomlardan tuzilgan, barcha narsaning sodir boʻlishi bu elementlarning aralashishi, birlashishi va boʻlinishiga asoslanadi, deb hisoblaydigan taʼlimot. 19-asr oxirigacha atomizm materiya alohida boʻlinmas zarralar — atomlardan tashkil topgan deb uqtirib keldi. Hozirgi atomizm nuqtai nazaridan elektronlar — elektr „atomlari“, fotonlar — nur „atomlari“ va hokazodir. Yanada kengroq maʼnoda atomizm obyektning diskret (dona-dona), jarayonning, xossaning uzlukliligini bildiradi. Bu taʼlimot materiyaning soʻnggi, oʻzgarmas mohiyati mavjudligini inkor etadi, uning miqdor va sifat jihatdan nihoyasizligiga asoslanadiOʻzME. Birinchi jild. Toshkent 2000-yil.

 Yana qarang 

 Atom

 

Turkum:Fizika
Axromat

thumb|300px|Axromat
thumb|300px|
Axromat ( — rangsiz) — sferik va xromatik abberatsiyalari (linzalar nuqsoni) bartaraf qilingan murakkab optik tizim (obyektiv). Ikki linzali (masalan, Durbinlar, geodeziya asboblari, astronomiya refraktorlari) va koʻp linzali (masalan, Mikroskoplar) boʻlishi mumkin. Axromatlar bir-biridan shakli bilan ham farq qiladiOʻzME. Birinchi jild. Toshkent 2000-yil.

 

Turkum: Fizika
Autoallergiya

Autoallergiya — organizm reaktivligining oʻzgargan holati. Bunda organizm oʻzining toʻqima komponentlari tarkibiy qismlaridan birortasiga ortiqcha sezuvchanlik bilan javob beradi. Autoallergiyada sezuvchanligi ortgan limfotsitlar va autoantitelolar oʻz autoantigenlari bilan qayta reaksiyaga kirishadiOʻzME. Birinchi jild. Toshkent 2000-yil.

 

Turkum:Biologiya
Autigen minerallar

Autigen minerallar ( — joyida hosil boʻlish, oʻziga xos) — choʻkindi jinslar minerallari, sedimentatsiya yoki choʻkindining oʻz joyida qayta oʻzgarishi natijasida vujudga keladi. Autigen minerallar terrigen minerallar, yaʼni quruqlikdan yuvilib kyoltirilgan chaqiq minerallarning aksi sifatida taʼriflanadi. Autigen minerallar koʻpincha yaxshi kristalli shaklga ega. Turli karbonatlar, eruvchi tuzlar, ruda minerallari, qisman kvars, barit, selestin, dala shpati, seolitlar va b. autigen hisoblanadi. Autigen minerallar choʻkindi togʻ jinsining sedimentatsiya sharoiti va uning keyingi oʻzgarishini koʻrsatadi. AUTO… ( — oʻzim) — qoʻshma soʻz boʻlagi; aynan avtoni anglatadiOʻzME. Birinchi jild. Toshkent 2000-yil .

 

Turkum:Biologiya
Auripigment

thumb|300px|Auripigment
Auripigment ( — oltin va pigmentum — boʻyoq) — mineral. Mishyak sulfidi — As2S3. Tarkibida 61 % As va 39 % S bor. Qattiqligi 1,5—2. S. ogʻ. 3,4—3,5. Rangi oltinsimon-sariq, toʻq sariq, baʼzan qo`ng`ir. Yogʻsimon, yaltiroq, yumshoq. Auripigment epitermal konlar uchun xos boʻlib, realgar AsS, antimonit Sb2S3, oltin va b. minerallar bilan hamda qaynoq mineral buloqlar choʻkindilarida uchraydi. Bundan tashqari, Auripigment vulkan ogʻizlarida, choʻkindi temir konlarida ham boʻladi. Shoh aragʻi (oʻtkir kislotalar aralashmasi) va ishqorda eriydi. Qizdirilsa rangi qizaradi. Elektr oʻtkazmaydi, diamagnit. Auripigment asosan uch oksidli mishyak As203 ishlab chiqarish uchun yoki sariq boʻyoq olishda va koʻnchilik sanoatida terilarni oshlashda ishlatiladiOʻzME. Birinchi jild. Toshkent 2000-yil.

 

 
 Auripigment na Kristallov.NET
 Auripigment v GeoWiki
 Auripigment kak mineralniy pigment
 Auripigment v Kataloge mineralov
 Auripigment v baze Mindat

Turkum:Kimyo
Turkum:Minerallar
Auksanometr

thumb|Auksanometr
Auksanometr ( — oʻsaman va metreo - oʻlchayman) — oʻsimliklarning boʻyiga oʻsishini oʻlchaydigan asbob. Tuzilishiga koʻra bir necha xilga boʻlinadi. Eng oddiy Auksanometr darajalarga boʻlingan yey boʻyicha harakatlanuvchi uzun, yengil mil mahkamlangan gorizontal oʻq va yukchali ip oʻtkazilgan gʻildirakdan iborat.

Ipning bir uchi oʻsimlikka bogʻlab qoʻyiladi, oʻsimlik oʻsganda mil buriladi va mil ning harakati shkala boʻyicha hisoblanadi. Gʻildirakka mil oʻrniga koʻzgu mahkamlanishi ham mumkin. Avtomatik yozib oladigan moslamali Auksanometrga auksanograf deyiladi. Oʻsimliklarning oʻsishini qayd qilishda sekinlashtirib kinoga olish eng qulay usul hisoblanadiOʻzME. Birinchi jild. Toshkent 2000-yil.
Atomni uygʻotish

Atomni uygʻotish – Atomni normal (risoladagi) energiya holatidan yuqori energiya holatiga oʻtkazish. Atomni yorugʻlik, issiqlik taʼsirida yoki elektronlar bilan bombardimon qilib uygʻotish mumkin. Atom bu jarayon natijasida maʼlum miqdordagi energiyani yutib, uning orbitasidagi elektronlar yuqori energiya holatiga oʻtadi. Masalan, natriy atomini uygʻotish uchun 2 eV yoki 3,2 10-12 erg energiya kerak. Xona temperaturasida atomlarning oʻrtacha kinetik energiyasi 5 • 10-14 erg ga teng, bu uygʻonish energiyasidan 100-marta kichik. Atomning uygʻotilganligini uning normal holatga oʻtishida maʼlum toʻlqin uzunligidagi yorugʻlik chiqarishidan bilish mumkin. Elektron bilan toʻqnashgan atom undan qabul qilib olgan ortiqcha energiyani bir oz vaqt davomida saqlab turib, soʻngra atrofdagi atomlar harakati taʼsirida uni kaytarib beradi va yana normal holatga oʻtadi. Agar gaz bosimi juda kichik boʻlsa, atom ortiqcha energiyani yorugʻlik chikarish bilan kaytarishi mumkin. Agar simob atomining birinchi kritik poten-siali 4,9 eV ga teng boʻlsa, uni shunday energiyali elektron bilan bombardimon qilinganda uygʻotilgan holatga oʻtadi va, aksincha, normal holatga oʻtishi uchun uning ortiqcha uygʻotish energiyasi yorugʻlik kvanti holida nurlanishi kerak. Siyraklashtirilgan simob bugʻini monoxromatik yorugʻlik bilan nurlatilsa, atomning uygʻonishi (optik uygʻonish) roʻy beradi. Yutilgan yorugʻlik kvantining energiyasi qancha boʻlsa, atom qaytargan kvantning energiyasi ham shuncha boʻladi. Masalan, natriy bugʻlarini sariq natriy spektr chizigʻiga mos yorugʻlik kvanti bilan nurlatilsa, u yana qayta shu sariq spektr chizigʻga mos nur chikaradi. Maxsus usullar yordamida atomlarni ikkinchi, uchinchi va boshqa yuqori kritik potensiallar (yuqori energiya holatlari)gacha uygʻotish mumkin. Bu atomning qayta chiqargan energiyasi turli toʻlqin uzunliqdagi yorugʻlik nuridan iborat boʻladi. Uchinchi termik (issiqlik vositasida) uygʻotish usuli yuqori temperatura taʼsiri bilan bogʻliq. Gaz alangasiga kiritilgan osh tuzining zarrasi alangani sariq rangli qilib koʻrsatadi. Spektroskop yordamida alangada natriyning sariq spektr chizigʻi borligini kuzatish mumkin.OʻzME. Birinchi jild. Toshkent 2000-yil.

 

Turkum:Fizika
Atom yadrosi momentlari

Atom yadrosi momentlari — Atom yadrosining mexanik moment (spin) I, magnit moment va elektr momentlari. Atom yadrosini tashkil qiluvchi nuklonlar yadrodagi harakatlari tufayli orbital harakat miqdori momenti (l) ni hosil qiladi. Nuklon spini bilan qoʻshilib, nuklonning toʻla momentini tashkil qiladi. Atom yadrosining mexanik momenti yadroni tashkil qiluvchi nuklonlarningu lari kombinatsiyasi yigʻindisiga teng boʻladi. Odatda, atom yadrosining mexanik momenti shu yadroning spini deb ataladi. Atom yadrosining magnit momenti uni tashkil qiluvchi nuklonlarning xususiy magnit momentlari yigʻindisidan iborat. Atom yadrolari magnit momentlardan tashqari elektr momentlarga ham ega boʻladi. Bu momentlar yadrodagi zaryadlarning taqsimlanishiga bogʻliqOʻzME. Birinchi jild. Toshkent 2000-yil.

 

Turkum:Fizika
Atom yadrolari izomeriyasi

Atom yadrolari izomeriyasi – baʼzi atom yadrolarining nisbatan uzoq yashash vaqtiga ega uygʻongan (metastabil) holatlarda boʻlish hodisasi. Bu hodisani 1921-yilda nemis olimi Otto Hahn va PaB (UZ) izotoplarida kuzatgan. Bu ikki izotop oʻzidan R-zarra chiqarib, bir xil izotop U234, ammo ularning yarim – yemirilish davri har xil boʻlib, UZ uchun 6,66 soat, U uchun 1,175 daqiqa. Xuddi shunday hodisani 1935-yil Igor Kurchatov, Lev Misovskiy va Lev Rusinovlar Vg80 izotopida kuzatganlar. Atom yadrolari izomeriyasi quyidagicha tushuntiriladi: sunʼiy element atom yadrolarining asosiy va uygʻongan holatlarida hosil boʻladi. Koʻpchilik yadrolar juda qisqa vaqt (10-22 – 10_10s) da nurlanish yoki ichki konversiya natijasida uygʻongan holatdan asosiy holatga oʻtadi. Baʼzi yadrolar (izomer yadrolar)da maʼlum uygʻongan holat nisbatan uzoq vaqt (YU-9s dan bir necha oygacha) saqlanib qoladi. Bunday holatlar metastabil holatlar deb ataladi. Veytszekker gipotezasiga asosan metastabil holatlar oʻzining asosiy holatidan kichik energetik oraliq (AYE<0,1 MeV) va katta harakat miqdori momenti bilan farq qiladi. Uygʻongan holat oʻzining asosiy holatidan katta spini bilan farq qilsa, radiatsion oʻtish ehtimoli juda kichik boʻladi. Masalan, Vg80 uchun metastabil holat spini asosiy holat spinidan 3 ga farq qiladi.

Sezilarli miqdorda neytron va proton sonlari toq boʻlgan yadrolarda ham atom yadrolari izomeriyasi mavjud. Ammo koʻpgina neytron va proton sonlari juft boʻlgan yadrolarda Atom yadrolari izomeriyasi juda kichik yashash vaqtiga ega; ajoyib istisnolardan biri gafniy-180 yadrosi (T = 5,5 soat).

 
 Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil.

Turkum:Yadro fizikasi
Atom vodorod yordamida payvandlash

Atom vodorod yordamida payvandlash — Metallni vodorod muhitida payvandlash. Asosiy issiqlik manbai — ikkita volfram elek¬trod orasida hosil boʻladigan elektr yeyil Yoyning yuksak (3500° gacha) harorati taʼsirida molekulyar holatdagi vodorod atomlarga dissotsiyalanadi (ajraladi) (N2-"2N) va maʼlum miqdorda issiqlik yutadi. Vodorod metall sirtiga tekkanda atomlar yana molekulyar holga oʻtib, yutgan issiqligini ajratadi va metallni yanada koʻproq qizdiradi. Dissotsiyalangan vodorod metallni himoya qiladi. Shu yoʻsinda payvandlangan metallarda (mis va uning qotishmalaridan tashqari) mustahkam va zich choklar hosil boʻladiOʻzME. Birinchi jild. Toshkent 2000-yil.

 

Turkum:Fizika

de:Schweißen#Arcatom-Schweißen
Atom Energiyasi boʻyicha Yevropa hamkorligi

Atom Energiyasi boʻyicha Yevropa hamkorligi (Yevratom) — Atom energiyasi sohasida birga tadqiqot oʻtkazish va undan birga foydalanish, atom energiyasi va atom sanoati zaxiralarini birlashtirish maqsadida tuzilgan tashkilotincha. Unga dastlab Gʻarbiy Yevropadagi 6 mamlakat (Germaniya, Fransiya, Italiya, Niderlandiya, Belgiya va Lyuksemburg) kirgan. Yevratom 1957-yil 25-martda Rimda imzolangan shartnoma asosida vujudga kelgan. Rivojlangan Yevropa davlatlari tashkiloti boʻlgan bu mustaqil birlashmaga 28 davlat kiradi. Yevropa davlatlaridan tashqari unga Yaponiya, Meksika, Kanada va AQSh aʼzo. Yillik budjeti 80 mln. frank yoki 16 mln. AQSH dollariga teng (1997)OʻzME. Birinchi jild. Toshkent 2000-yil.

 

Turkum:Xalqaro tashkilotlar
Atom Energiyasi boʻyicha Yevropa Agentligi

Atom Energiyasi boʻyicha Yevropa Agentligi (AEYA) — Iqtisodiy hamkorlik va rivojlanish tashkiloti (IHRT) aʼzolari boʻlgan Gʻarbiy Yevropa mamlakatlarining atom sanoati sohasidagi birlashmasi. U 1957-yil dekabrda tuzilgan. Atom Energiyasi boʻyicha Yevropa Agentligining oʻz ustavi, rahbar qoʻmitasi (Parijda joylashgan) va xalqaro kotibiyati bor. Atom Energiyasi boʻyicha Yevropa Agentligi faoliyati atom korxonalarini birgalikda qurishga, oʻzaro ilmiy-texnika hamtsorligini rivojlantirishga, Atom Energiyasidan foydalanish masalalarida milliy qonun va tartiblarni kelishib olishga qaratilgan. U Atom Energiyasi bo`yicha Yevropa Hamkorligi (AEYH) bilan yaqin aloqadaOʻzME. Birinchi jild. Toshkent 2000-yil.

 

Turkum:Xalqaro tashkilotlar