Zhantas/Cleaned-Uzbek_Wikipedia huggingface dataset:
Natalie Imbruglia

Natalie Jane Imbruglia (4-fevral, 1975) — avstraliyalik qoʻshiqchi va aktrisa.

 Hayoti va ijodi 

Natalie Imbruglia 1975-yil 4-fevralda Sidney yaqinidagi Birkleueil nomli shaharchada italiyalik immigrant va avstraliyalik aborigen oilasida tavallud topadi. Yoshligidan Natali balet bilan shugʻullana boshlaydi. Vokal bilan 13 yoshidan beri professional tarzda shugʻullanadi. Avval televizion reklama, keyinchalik "Qoʻshnilar" serialida suratga tushishni boshlaydi. Shu serialdan oʻz karyerasini Kayli Minoug ham boshlagan edi.

1994-yili Imbrulya Londonga koʻchib ketadi. U yerda Cure guruhining ishtirokchisi Fil Tornelli va BMGning faoliyatchisi Mark Foks bilan tanishadi. Londonda u Ednaswap guruhi aytgan „Torn“ qoʻshigʻining demo-versiyasini yozadi va RCA Records leybli bilan shartnoma imzolaydi. Bu singl 1997-yili chiqadi va Britaniya rasmiy sotuvlar chartida ikkinchi oʻrinni egallab, xalqaro hitga aylanadi. Tarona Britaniya gazetasi Daily Mirror tomonidan yilning singli deb eʼlon qilinadi, Natalining oʻzi esa „yilning eng yaxshi ayol vokalchisi“ nominatsiyasida ikkinchi oʻrinni egallaydi. „Torn“ qoʻshigʻini „Bolalar“ guruhi „Sogʻindim ishon“ nomi bilan oʻzbek tilida aytgan.

1998-yili u MTV Video Music Awards'da „eng yaxshi yangi ijrochi“ nominatsiyasida birinchi oʻrinni, 1999-yili esa „Gremmi“ning nominatsiyasida gʻalaba qozonadi. Singl ketidan Left of the Middle nomli debyut albom chiqadi.

2002-yilda Natali rejissyor Piter Hauittning „Agent Jonni Inglish“ komediyaviy filmida suratga tushadi. 2003-yilda Silverchair guruhining musiqachisi Deniel Jonsga turmushga chiqadi.

 Diskografiya 
 Albomlar 
 Left of the Middle (1997)
 White Lilies Island (2001)
 Counting Down the Days (2005)
 Come to Life (2009)

 Singllar 
thumb|right|200px|Natalie Imbruglia 2005-yilda
 „Torn“ (1997)
 „Big Mistake“ (1998)
 „Wishing I Was There“ (1998)
 „Smoke“ (1998)
 „Identify“ (1998)
 „That Day“ (2001)
 „Wrong Impression“(2002)
 „Beauty on the Fire“ (2002)
 „Shiver“ (2005)
 „Counting Down the Days“ (2005)
 „Glorious“ (2007)
 „Want“ (2009)

 
 Rasmiy sayti
 Portal Imbruglia 
 Imbruglia-Inside 

Turkum:Musiqa
Turkum:4-fevralda tugʻilganlar
Turkum:1975-yilda tugʻilganlar
Turkum:Vegetarianlar
Turkum:Yashayotgan insonlar
Turkum:MTV Europe Music Award sovrindorlari
Turkum:Brit mukofoti sovrindorlari
Pardus (ishlatuv tizimi)

Pardus Turkiyada ishlab chiqarilgan ochiq manbali Linux distributividir. Pardus operatsion tizimi Pardus Loyihasi qismi hisoblanadi. U Onadoʻli qoploni (ilmiy nomi Pantera Pardus tulliana) sharafiga shunday nomlangan.

 
 Rasmiy sayt 
 Norasmiy Pardus Vikisi (turkcha, inglizcha, italyancha va gollandcha)
 Norasmiy Pardus Forumi (turkcha)

Turkum:Linux distributivlari
Mozilla Sunbird

Mozilla Sunbird — erkin krossplatformalik ochiq kodlik, kalendar va organayzer funksiyalariga ega boʻlgan programma.

Tashqi linklar
 The official Sunbird website and MozillaWiki
 The Sunbird development blog 
 Portable Sunbird
 The Rumbling Edge: Sunbird release changelogs 

Turkum:Kross-platformali dasturlar
Turkum:2003-yil das
Lightning (software)

Lightning — Mozilla Foundation lohihalaridan birining ismi boʻlib, Mozilla Thunderbird kengaytirishni ishlab chiqaradi. Kengaytirish yordamida Mozilla Thunderbird kalendar va reja tuzishga yordam beruvhi asbob funktsiyalari qoʻshiladi.

Lightning — bu faqat ishlab chiqarish davomida qoʻyilgan nomdir, rasmiy nomi emas, shuning uchun, uni Mozilla Lightning deb atash notoʻgʻri.

Yana qarang

Mozilla Calendar Project
Mozilla Sunbird

Tashqi linklar
 The official Lightning website
 Lightning 0.3 release notes
 Mozilla Calendar Blog
Nirvana

Ushbu maqola buddaviy tushuncha haqidadir. Amerikalik rok-guruh uchun Nirvana (guruh) maqolasini qarang.

Nirvana (sanskritcha, aynan - soʻlish) — buddizm va jaynizmnmt asosiy tushunchasi. Inson intilishining oliy holatini, maqsadini ifodalaydi. Buddizmda N. — inson ichki dunyosining mukammalligi, orzu-istaklar, yashash hissi, qanoat, tarki dunyochilik kabi ruhiy holatlar. Buddizm taraqqiyoti jarayonida etik-psixologik N. tushunchasiga uni mutlaq degan tasavvur ham qushildi. Jaynizmda N. — materiya kishanidan, tugʻilish va oʻlishga hech qanday aloqasi boʻlmagan tashvishlaridan ozod jonning mukammal holati. OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

Nirvana (sanskrit निर्वाण, pali: nibbāna, "oʻchish", "toʻxtash") buddizmda azobdan qutulish holatini anglatuvchi tushunchadir. Boshqacha qilib aytganda, nirvana hech nimani sezmaslik holatidir; buddaviylikda bu holat "oliy baxt" deb koʻriladi.

Turkum:Buddizm
VHEMT

right|thumb|230px|VHEMT ramzi.
VHEMT ("vehement" deb talaffuz qilinadihttp://www.vhemt.org/aboutvhemt.htm), yoyilmasi Voluntary Human Extinction Movement - inglizchadan Insoniyatni Yoʻqotish Koʻngillilar Harakati deb tarjima qilinadi, insoniyatni butkul yoʻq qilishga daʼvat etuvchi harakatdir.

 Asosiy gʻoyalar 
VHEMT ortida tugan asosiy gʻoya Yer sayyorasi odamlar taʼsirida barbod boʻlmoqda, sayyora odamlarsiz ekologik muvozanatga keladi, degan ishonchdir; yechim tariqasida odamlar koʻpayishini toʻxtatish fikri ilgari suriladi. Biroq harakat aʼzolari birovni oʻldirish, yoki xudkushlik qilishni taklif etishmaydihttp://www.vhemt.org/death.htm. Bu ularning "Koʻp yashaylik va oʻlib bitaylik" degan shiorida aks etganhttp://www.vhemt.org/.

 Tarix 
VHEMT asoschisi va rahbari sifatida Les U. Knight ismli shaxs koʻrsatiladi; u shiningdek VHEMT.org saytiga egalik ham qiladi.

 Qoʻllab-quvvatlovchilar 
VHEMT oʻz qoʻllab-quvvatlovchilarini ikki guruhga boʻladi: 
"Koʻngillilar" - VHEMT gʻoyasiga sodiq qolib, (boshqa) bola koʻrmaslikka ahd qilganlar.
"Qoʻllovchilar" - odamzotni butkul qirishga qarshi, lekin aholi oʻsishi surʼatlarini pasaytirishga rozilar.

VHEMT harakati qoʻllab-quvvatlovchilarini ushbu ikki guruhdan qaysi biriga oid ekanligini aytishga majburlamaydi.VHEMT'ga qanday qilib qoʻshilsa boʻladi
 Tanqid 
VHEMT'ni tanqid qiluvchilar uning oʻz gʻoyalarini faqat Internet orqali, yaʼni asosan rivojlangan mamlakatlarda yashovchilarga yetkazishlarini taʼkidlashadi. Vaholanki, bunday mamlakatlarda tugʻilish surʼati shundoq ham sust, koʻp bola koʻradiganlar odatda qoloq mamlakatlarda yashab, internetga ulanishga imkonsizdirlar. Biroq, VHEMT'ga koʻra , rivojlangan mamlakatlar dunyo resurslarini koʻproq isteʼmol qilishadi.

Yana bir tanqid shunday deydi: odamlar ham Yer biosferasining qismidirlar, shuning uchun ularni ham himoyalash kerak. Odamlarni yoʻqotish Yerga zarar keltirish demaktir, deyishadi tanqidchilar.

Boshqa bir tanqid odamlar Yer sayyorasiga VHEMT koʻrsatadigan darajada zarar keltirishmasligini taʼkidlaydi.

 Shuningdek 
Mizantropiya
Childfree
Evtanaziya Cherkovi
Natalizm
Nigilizm

VHEMT sayti

Ilovalar

Turkum:Ekologiya
Evtanaziya Cherkovi

Evtanaziya Cherkovi Chris Korda asos solgan amerikalik dadaistik tashkilotdir. Cherkov saytida tashkilotning maqsadi Yer sayyorasida yashovchi odamlar va boshqa hayvonot orasidagi muvozanatni tiklash ekanligi taʼkidlanadi. Cherkov aʼzolari qora yumordan foydalanib, aholi koʻpligi muammosini jamoatga yetkazishga harakat qilishadi. Shuningdek Evtanaziya Cherkovi AQSh’dagi abortga qarshi harakatlar bilan kelishmovchiliklarga uchragan.Tempio Crematorio Valenzano Panta Rei
Tempio Crematorio Valenzano Panta Rei

 Gʻoya 
Evtanaziya Cherkovida faqat bitta Amr bor: „Nasl qoldirma“. Bundan tashqari yana toʻrtta ixtiyoriy amrlar ham bor, ular xudkushlik, abort, odamxoʻrlik (faqat murdalarni yeyish, yaʼni qotillik qilmay) va sodomiya (bola koʻrishga olib kelmaydigan har qanday seks) qilishni buyuradi.

Evtanaziya Cherkovi mashhur „Save the planet — kill yourself“ (inglizchadan „Sayyorani qutqar — oʻzingni oʻldir“) shiorining muallifi hisoblanadi.

 Tanqid 
Aksar tanqidchilar Evtanaziya Cherkovi atayin xristianlik gʻoyalarini mazax qiladi, deyishadihttp://www.christiangallery.com/springer.html.

 Shuningdek 
 VHEMT
 Mizantropiya
 Evtanaziya

 
 Cherkov sayti
 Evtanaziya Cherkovi haqida ruscha maqola

 Ilovalar 

Turkum:Din
Ku-Kluks-Klan

thumb|300px|1928-yil Vashingtonda Ku-kluks-klan paradi.
thumb|300px

Ku-kluks-klan  — sirli terrorizmik irqiy tashkilot. Konfederatlar armiyasining 6 veterani tomonidan 1865-yil 24-dekabrida Tennessi shtatining Pulaski shahrida, oq irqning ustunligini targʻib qilish va Fuqarolar urushidan soʻng Janubda "sakvoyajchi"lar siyosatining taʻsirini susaytirish maqsadida asos solingan. Negrlarga qarshi yovuzlikni yoyilishiga sabab boʻlgan va shuning uchun 1869-yilda taʻqiqlangan. Ammo, uning koʻpchilik aʻzolari butun Rekonstruktsiya davrida aktiv faoliyat koʻrsatishni davom etishgan. XIX asrning 70-yillarida ku-kluks-klanning faoliyatini tazyiq ostiga olish haqida qarorlar qabul qilingan. Ku Klux Klan Act of 1871 .

Tashkilot aʻzolari qurbonlarga qasd olish ruhiyati oldida mistik qoʻrqinch singdirish maqsadida kapyushonli oq balaxonlar kiyishgan, ku-kluks-klanning ramzi boʻlib esa yonuvchi xoch tanlanadi. Tashkilot ierarxik tuzilishga ega boʻlib, "Janubning koʻrinmas imperiyasi" deb nomlanadi ; uning boshida Buyuk sehrgar turadi .

Bu nomni terroristik sirli tashkilot, birinchi - negrlardan tashqari, katoliklar, yevreylar, darvinchilar, patsifistchilar va profsoyuz aʼzolariga qarshi kurashuvchi dastlabki ku-kluks-klandan meros qilib oldi. 1915-yil Jorjiyada qoʻmondon Uilyam Simmons tomonidan asos solingan. Bir qator janubiy shtatlarda 1920-yillarda aktiv faoliyat koʻrsatgan, keyinchalik uning katakchalari Shimolda ham paydo boʻla boshladi. Ku-kluks-klan 9 mln aʼzoga ega ekanligini eʼlon qiladi, ammo uning oʻrni 1928-yili berkinishdan chiqqanliklaridan soʻng sezilarli darajada susayadi. 1944-yilda rasman tarqatilgan, 1946-yilda qayta tiklangan, 1949-yilda bir qator guruhlanishlarga boʻlinib ketgan. Desegregatsiyaga aktiv qarshilik koʻrsatishni toʻxtatmaydi, 80-yillarda esa huquqlarni himoyalovchi tashkilotlar bilan shafqatsiz toʻqnashuvlarda qatnashgan.

 Qiziqarli faktlar 
Nomning kelib chiqishi:
 KuKluksKlan miltiqni zatvorini tortganida chiqadigan tovushlar majmuidir.
 Ku Klux yunon tilidan tarjima qilinganda "doira" degan maʼnoni anglatib, bu kontekstda uni "birodarlik" yoki "ijtimoiyot" deb tushunish lozim.

 

 

 IKA
 1860-yillarning Ku-Kluks-Klani 
 "Oqlar hokimiyati! - Omin!" nomli ku-kluks-klan haqida maqola.

Turkum:Irqchilik
Turkum:AQSh tarixi
Turkum:AQSHning ijtimoiy tashkilotlari
Absurdizm

Absurdizm (ingl. absurd soʻzidan) - insoniyatning hayot maʼnosini topish yoʻlidagi harakatlari mantiqsizligiga ishonuvchi, bunday maʼnoning oʻzi mavjud emasligini taʼkidlovchi falsafiy oqim. Absurdizm ekzistensializm toifasiga kiradi.

Absurdizm gʻoyalari XIX asr faylasufi, daniyalik Søren Kierkegaard tomonidan shakllantirila boshlandi. Kierkegaard fikrlarining ekzistensialist tizimiga qo'shilishiga esa fransuz faylasufi va adibi Albert Camus yozgan Sizif Asotiri kitobi turtki boʻldi. Ikkinchi Jahon Urushidan soʻnggi vayronagarchiliklar va iqtisodiy tushkunlik odamlar orasida absurdist qarashlarni kuchaytirdi.
 Søren Kierkegaardning qarashi 
Camus'dan bir asr avval Søren Kierkegaard olam mavjudligining mazmunini axtarish bema'ni ekanligi haqida koʻp yozgan. Kierkegaard'ga koʻra:
Hayotning maʼnosiz ekanligiga eng yaxshi isbot uning maʼnosi borligini isbotlash uchun keltirilayotgan argumentlardir.

 Albert Camus 
Albert Camus "Sizif Asotiri"da odamlarni Sizif kabi choʻqqiga tosh itarib chiqayotgani, lekin bu tosh alal-oqibat yana pastga tushib ketgani uchun ketgan barcha samar bekor boʻlishini taʼkidlaydi. Odamlarning barcha hissiyotlari va amallari sukut saqlovchi, sovuq olam fonida absurd ekanligini koʻrsatadi.

Mavjudlikning absurd ekanligini anglab yetgan kishi oldida uchta yoʻl qoladi: xudkushlik, dinga berilish yoki absurdlikni qabul qilib, yashashda davom etish. Camus'ga koʻra xudkushlik hayot yashash uchun arzimaydi, degan qarorga kelishdir. Bu tanlov "hayot haddan tashqari uzundir", iborasini bildiradi. Diniy hayotga berilish esa absurdni oʻz-oʻzini aldash bilan almashtirish demakdir, degan fikr ilgari suriladi. Camus inson yashashda davom etish bilan birga hayotning absurd ekanligini qabul etsa, asl ozodlikka erishishini soʻylaydi.

 Hayot maʼnosi 
Absurdizmga koʻra inson hayotda yakka bir aniq maʼno mavjud emas. Hech bir jonzot, hech bir tiriklik, hech bir sayyora, hech bir olam, qo'yinki, borliqdagi hech bir narsa muayyan bir maqsad bilan yaratilmagan. "Agar olam xudo tomonidan yaratilib, insonlaarning tirik ekanidan maʼno Yaratganga xizmat va ibodat etishda boʻlsa-chi?", - degan iddaolarga Kierkegaard "Xudoning mavjudligidan maʼno nima?" degan savol bilan javob qaytaradi. Kierkegaard xudo agar bor boʻlsa, uning mavjudligida ham hech qanday maʼno yoʻq, deydi va shunday qilib xudoga ishonish ham absurddir, fikriga keladi.

 Tanqid 
Ekzistensialist tanqidchilarga koʻra hayot maʼnosini odamlarning oʻzlari yarata olishlarini uqtirishadi. Kishi oʻz oldiga biror maqsadni qoʻyib, unga erishishga harakat qilishi hayot maʼnosi boʻla oladi, deyishadi. Biroq absurdistlar bu maʼno vaqtinchalik ekanligini, maqsadga erishilgandan keyin yana boʻshliq paydo boʻlishini aytishadi.

 Yana qarang 
 Absurd
 Ekzistensializm
 Nigilizm

Turkum:Falsafa
Turkum:Ekzistensializm

de:Absurdität
Gecko

Gecko — Firefox, Mozilla, Netscape va boshqa brauzerlarda Veb sahifalarini ko`rsatish uchun ishlatiladigan dvijok . Oldingi nomlari — «Raptor» va «NGLayout». Geckoning bosh kontseptiyasi internetning ochiq HTML, CSS, W3C DOM, XML 1.0 va JavaScript kabi standartlarini qo`llab-quvvatlashdan iboratdir.Boshqa kontseptiyasi esa, kross-platformslikdir. Hozirgi kunda Gecko Microsoft Windows, Mac OS X va Linux, shuningdek Solaris, HP/UX, AIX, Irix, OS/2, OpenVMS, BeOS, Amiga va boshqa operatsion sistemalarda ishlaydi. . 

 Qo`llab-quvvatlanuvchi standartlar 
 XHTML 1.1
 HTML 4.0
 CSS 2 (qisman CSS 3)
 XML 1.0
 JavaScript 1.7
 DOM 1/2 (qisman DOM 3)
 Unicode
 SVG
 MathML
 RDF
 HTTP
 FTP 
 SSL 
 OJI (Open Java Interface)

Tanqid

Dvijokning tadqiqotlari tijorat kompaniyasida va ko`p vaqt oldin boshlangan va shuning uchun hozirda dvijokning kodi juda katta hajmga egadir hamda operativ hotiraga talabi katta. KHTML erkin alternativ dvijok mavjud, KDE loyihasi qo'llab quvvatlaydi va Konquerorning tagida yotgan WebKit - Safarining dvijoki.

 Yana qarang 
 Mozilla
 Minimo
 Conkeror
 Salamander

 Linklar 
 Mozilla Layout Engine
 World Wide Web Consortium

Turkum:Mozilla
Turkum:Kross-platformali dasturlar
Sensiz (albom)

„Sensiz“ — oʻzbek qoʻshiqchisi Rayhonning 2001-yil chiqqan ilk albomi. Albomga quyidagi qoʻshiqlar kiritilgan:
 Yolvorma
 Azoblaysan
 Sevgi
 Sogʻinch
 Yoʻq-yoʻq
 Sensiz
 Qaytadi
 Yo rabbim
 Журавли
 To hayot ekanman

 

 
 „Sensiz“ albomi Rayhonning rasmiy saytida 

Turkum:Rayhon albomlari
Turkum:2011-yil albomlari
Baxtli boʻlaman (albom)

„Baxtli boʻlaman“ — oʻzbek qoʻshiqchisi Rayhonning 2002-yil chiqqan ikkinchi albomi. Albom 2003-yil „Yilning eng yaxshi musiqiy albomi“ deb saylanib Tarona mukofotini olgan. Albomga quyidagi qoʻshiqlar kiritilgan:

 Intro
 Yolgʻon
 Doʻppi tikdim („Maftuningman“ filmidagi qoʻshiqning kaveri)
 Baxtli boʻlaman
 Yolgiz oʻzing
 Yor demamdim
 Keragi yoʻq
 Shunchalar (Shahnoz bilan duet)
 Жить
 Bila turib
 Je Veux Etre Moi

Bonus treklar:
 Журавли
 Shunchalar
 Keragi yoʻq
 Baxtli boʻlaman
 Outro

 

 
 „Baxtli Boʻlaman“ albomi Rayhonning rasmiy vebsaytida 

Turkum:Rayhon albomlari
Turkum:2002-yil albomlari
Sevgilim (albom)

„Sevgilim“ — oʻzbek qoʻshiqchisi Rayhonning 2004-yil chiqqan uchinchi albomi. Albomga quyidagi qoʻshiqlar kiritilgan:

 Intro
 Sevgilim
 Asirimsan
 Ketaman
 Poyoniga yetsa
 Erkatoyim (Abdulaziz Karim bilan duet)
 Ayrilmasin
 Hayot goʻzal
 Yiroq
 Senga emas
 Xayoling
 Kim bilar
 Oʻzbek oʻgʻloni

Bonus treklar:
 Pyoniga yetsa (remiks)
 Ketaman (remiks)
 Outro

 
 „Sevgilim“ albomi Rayhonning rasmiy vebsaytida 

Turkum:Rayhon albomlari
Turkum:2004-yil albomlari
Dharmik dinlar

thumb|250px|"Dharmik" (sariq) va „Ibrohimiy“ (pushti) dinlarning dunyo boʻylab tarqalganligini koʻrsatuvchi xarita.
Dharmik dinlar Hind subqitʼasida yuzaga kelgan dinlar oilasidir. Ularga Vedik dindan kelib chiqqan Hinduizm), Buddizm, Jainizm va Sikhizm kiradi. Dharmik dinlar dunyoning uch katta diniy oilalari sirasiga kiradi (Ibrohimiy va Taoik dinlar bilan birga). Dharmik dinlarning teologiyasi va falsafasi Dharma (sanskrit tilida धर्म – dharma – „qonun“, „burch“) tushunchasi asosida qurilgandir.

Dharmik dinlarning umumiy tushunchalari sanskrit, yoga, karma, dharma, nirvana, moksha hamda reinkarnatsiyalardir. Qolaversa, jainizm hinduizmning bir shakli oʻlaroq koʻriladi (lekin jainizm hinduizmdagi kastalarni tan olmaydi). Dharmik dinlarning Hindistondagi kuchli taʼsirini hind bayrogʻining oʻrtasida tasvirlangan Ashoka Chakra (Ashoka Gʻildiragi) ifodalaydi.

Dharmik dinlar mil. avv. 3300 yillar atrofida paydo boʻla boshlagan. Ular Vedik din, yaʼni Veda kitoblariga asoslangan din koʻrinishida yaxlit holda mavjud boʻlib, turli maktablar chiqishi bilan boʻlinib ketgan.
 Shuningdek 

 Din
 Ibrohimiy dinlar
 Taoik dinlar

Turkum:Dinlar

en:Indian religions#Common traits
Ibrohimiy dinlar

thumbnail|250px|"Ibrohimiy" (pushti) va "Dharmik" (sariq) dinlarning dunyo boʻylab tarqalganligini koʻrsatuvchi xarita.
thumbnail|200px|Ibrohimiy dinlar ramzlari: tepada - Yahudiylik, chapda - Xristianlik, oʻngda - Islom.
Ibrohimiy dinlar Yaqin Sharqda kelib chiqqan dinlar oilasidir. Ularga Yahudiylik, Xristianlik va Islom kiradi (baʼzan Bahoiylikni ham shu safga qoʻshishadi). Atama ushbu dinlar ida eslab oʻtiluvchi Ibrohim (ivritcha: Avraham אַבְרָהָם ; arabcha: ابراهيم ) ismli shaxs bilan bogʻliqdir. Ibrohimiy dinlar hozirda eng katta diniy oila hisoblanadi (3.8 milliard odam oʻzini shu dinlardan birortasiga tegishli, deb biladi).

Ibrohimiy dinlarning umumiy nuqtalari quyidagilardir:
 Monoteizm. Xudoning yakkaligi uqtiriladi. Baʼzan yahudiy va musulmonlar xristianlarni Ilohiy Uchlik prinsipini tanqida qilishsa-da, baribir bir xudoga sigʻinishlarini taʼkidlashadi.
 Paygʻambarlar. Barcha ibrohimiy dinlar oʻz asoschilariga "paygʻambar", yaʼni xudo bilan muloqotda boʻlgan shaxs statusini berishadi.
 Semitizm. Barcha ibrohimiy dinlar semitlar - yo yahudiy, yoki arab xalqlari orasida paydo boʻlgan.
 Eʼtiqod ustunligi. Ishonch aqldan koʻra ustun sanaladi.
 Qatʼiy etika. Barcha ibrohimiy dinlarda etika dogmalarga asoslangan va qayta koʻrib chiqilishi xudoning aytganidan chiqish deya qoralanadi.

Ibrohimiy dinlar mil. avv. VI asrda hozirgi Isroil hududida paydo boʻlgan.

 Shuningdek 
 Din
 Dharmik dinlar
 Taoik dinlar

Turkum:Dinlar
Taoik dinlar

100px|right|thumb|Xitoy iyeroglifi bilan yozilgan "Tao" soʻzi.
Taoik dinlar Sharqiy Osiyoda yuzaga kelgan din va falsafiy oqimlar guruhidir. Tao soʻzi "yoʻl" deb tarjima qilinadi; talaffuzi turli tillarda turlicha boʻlishi mumkin, masalan koreys tilida Do, yaponchada To yoki Do, vyetnam tilida esa Đạo kabi. Taoik dinlarga Taoizm, Konfutsiylik, Sintoizm, Xiantianlik (Ikuantao), Cheondoizm, Kaodaizm va Jeungizm (shuningdek, buddizmning baʼzi koʻrinishlari) kiradi.

Jahon boʻylab 500 milliondan ortiq kishi shu dinlardan biriga e'tiqod qiladi. Taoik dinlarda xudo tushunchasi aniq emas, bu dinlar panteistik yoki hatto agnostik deya qaralishi mumkin. Taoik dinlarning dharmik dinlar bilan baʼzi umumiy gʻoyalarga ega ekanligi kuzatiladi.

Shuningdek
 Din
 Dharmik dinlar
 Ibrohimiy dinlar

category:Dinlar
Dogma

Ushbu maqola doktrina haqidadir. Shu nomli film uchun Dogma (film) maqolasiga qarang.

Dogma (yun. dogma – fikr, qoida, taʼlimot):

1) qanday sharoitda qoʻllanishidan qatʼi nazar, tanqid koʻzi bilan tekshirilmay koʻr-koʻrona qabul qilinaveradigan qoida, dalil-isbotsiz muhokama. Dogmatik fikr bilish yoʻliga, fan taraqqiyotiga toʻsqinlik qiladi (qarang Dogmatizm);

2) ilohiyotda dindorlar uchun Yaratuvchi tomonidan joriy qilinganligi uchun majburiy hisoblangan, muhokama yuritmasdan eʼtiqod qilinadigan ilohiy taʼlimotga empirizm nuqtai nazaridan berilgan baho (qarang Aqida). OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil Biror din, ideologiya yoki boshqa tashkilot tomonidan qabul qilingan va muhokama qilinishi taqiqlangan ishonch yoki doktrinadir.

Huddi shuningdek, ilohiy aqidani rad qiluvchi ateistik gʻoyalarini koʻr-koʻrona qabul qilinaverishga dogmatik ateizm deyiladi. 

 Yana qarang 

 Dogmatizm
 Din
 Fan

 

Turkum:Din
Turkum:Falsafa
Nigilizm

Nigilizm (lotincha nihil — „hech nima“) olamning, ayniqsa insoniyatning obyektiv qiymati yoʻq, deb uqtiruvchi falsafiy oqimdir. Nigilistlar quyidagilarni taʼkidlashadi:
 obyektiv axloq mavjud emas;
 biror amal boshqasidan ustun qoʻyilishiga obyektiv sabab yoʻq;
 mavjudlikdan maʼno va maqsad yoʻq;
 boshqaruvchi yoki yaratuvchi kuchning (masalan, xudoning) borligiga empirik dalil yoʻq;
 agarda shunday kuch mavjud boʻlsa ham, unga itoat qilish axloq jihatdan majburiy emas.

Nigilistlarga koʻra, obyektiv (yaʼni umumiy, hamma mavjudotlar uchun yagona) axloq yoʻq, har qanday axloq tizimi kimningdir nuqtai nazariga mos boʻladi. Lekin muayyan shaxs hissiy yoki jamoat bosimi tufayli tayinli amalni bajaradi. Masalan, qiyin ahvolga tushgan odamga achinib, shu achinish hissi bosimi tufayli unga yordam koʻrsatadi; doʻkon rastalariga qoʻyilgan mollarni oʻgʻirlashdan esa uni din va/yoki qonun prinsiplari (jamoat bosimi) tiyib turadi.

Biror amalning boshqasidan ustun qoʻyilishiga obyektiv sabab yoʻqligini bunday misol bilan izohlash mumkin: ikki xil amal tanlovi bor — choʻkayotgan odamni qutqarish yoki qutqarmaslik. Nigilistga koʻra, ikkala amal oqibatida ham oʻsha choʻkayotgan odam vafot etadi (uzoq kelajakda yoki oʻsha damning oʻzida). Yaʼni bu amallarning ikkalovi ham abadiyat miqyosida hech nimani oʻzgartirmaydi.

Mavjudlikdan maʼno va maqsad yoʻqligi avvalgi iddaolardan kelib chiqadi. Biror individ mavjudligi, hayoti faqat vaqtinchalik ahamiyatga ega boʻlishi mumkin, biroq obyektiv jihatdan maʼnosizdir.

Xudoning mavjudligi borasidagi bahslar hozirgi kungacha faqat demagogik xarakterga ega boʻlib kelmoqda. Bu xususda jiddiy empirik dalillar mavjud emas.

Nigilizmga koʻra, agar xudo mavjud boʻlsa ham, unga itoat etish, boʻysunish faqat uning bosimi tufayli (jazosidan qoʻrqib, mukofotidan umidvor boʻlib) amalga oshirilishi mumkin. Xudoga itoat etish, boshqa har qanday amal kabi, maʼnosizdir.

 Etmologiyasi 
Ijtimoiy-tarixiy taraqqiyot inqirozga uchragan davrlarda ayniqsa keng yoyildi. Nigilizm terminini birinchi marta nemis faylasufi Friedrich Heinrich Jacobi (1743—1819) qoʻllagan. Rossiyada bu termin Ivan Turgenevning „Otalar va bolalar“ (1862) romani nashr etilganidan keyin keng tarqaldi. 19-asrning 2-yarmida krepostnoylik anʼanalarini va dinni inkor etgan raznochinshestidesyatniklarning radikal oqimi vakillari nigilistlar deb atalgan. Keyinchalik nigilizm termini inqilobiy mafkura va demokratik harakatni tahqirlash uchun ishlatilgan.OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

 Shuningdek 
 Absurdizm
 Ateizm
Edvard Munch

Edvard Munch (1863-yil 12-dekabr, – 1944-yil 23-yanvar, ) norveg rassomi, ekspressionizm asoschilaridan biri boʻlgan. Uning eng mashhur surati, Qichqiriq (1893), Munch hayot, sevgi, qoʻrquv, oʻlim va melanxoliya mavzularini yoritgan Hayot Frizi deb nomlangan suratlar toʻplamiga kiradi. Boshqa ishlari kabi, Munch bu suratning ham turli versiyalarini chizgan.

Turkum:Rassomlar
Mutoyiba

Mutoyiba yoki yumor odamlar, obyektlar yoki vaziyatlarning kuzatuvchilarda kulgi hissini keltirib chiqara olish sifati yoki qobiliyatidir. Mutoyibani ijtimoiy aloqaning bir koʻrinishi deb hisoblash mumkin.

Mutoyiba uni qoʻllovchi kishilarning yoshi, millati, joʻgʻrofiy joylashuvi, olgan taʼlimi kabi omillarga qarab, turlicha boʻlishi mumkin. Masalan, yosh bolalar nisbatan sodda mutoyiba shaklarini qabul qilishsa, dunyoqarashi shakllangan va yaxshi taʼlim olgan shaxslar satira kabi murakkabroq janrlarni hazm qilishadi.

Mutoyiba – kulgi bilan xayrixohlikni oʻzida mujassam etgan komiklik turi. Badiiy adabiyotga mansub yumoristik asarda yozuvchi ijtimoiy hayotdagi, shaxsiy turmushdagi, xususan, ayrim kishilardagi baʼzi kamchiliknuqsonlardan kulib, uni tanqid qiladi. Bunda yozuvchi tanqid qilinayotgan obʼyektning yoʻqotilishiga tarafdor emas, unga achinadi, undagi mavjud kamchilikning tuzalishini istaydi. Yengil tanqid, hazil ruhi bilan mutoyiba satiradan farq qiladi. Satirik asarda ijtimoiy hayot hodisalari zaharxanda kulgi orqali fosh etilsa, xarakterdagi nuqsonlar hazilmutoyiba, kinoya bilan tanqid qilinadi. Satirada mutoyiba unsuri boʻlganidek, mutoyibada ham satira unsuri bor. Har qanday jiddiy asar (roman, qissa, hikoya, doston, sheʼr va boshqalar) da, xalq ijodi namunalarida ham mutoyiba boʻladi. Gʻarb adabiyotidagi asosiy namoyandalari – Miguel de Cervantes, Laurence Sterne, Charles Dickens, Nikolay Gogol, Mark Twain va boshqalar; oʻzbek adabiyotida esa Muqimiy, Gʻafur Gʻulom, Abdulla Qahhor, Said Ahmad va boshqalardir.

Tasviriy sanʼatda mutoyiba voqea, narsa, jonivor, ayniqsa, kishilarning xatti-harakati kulgili tasvirlangan, yengil tanqid etilgan, umuman koʻrinishi, ishi hazil-mutoyiba tarzida koʻrsatilgan tasvir (koʻpincha grafika asari)dir.

 Yana qarang 
 Latifa
 Satira
 Hajviya

 
 Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil.

 
Turkum:Adabiyot
Charles Darwin

Charlz Robert Darvin (12-fevral, 1809 – 19-aprel, 1882) ingliz tabiatshunosi boʻlgan. Barcha turlar bir yoki bir necha umumiy ajdoddan tabiiy tanlanish orqali kelib chiqqani haqidagi ilmiy gipotezani ilgari surgan. Evolutsiya haqiqatdan ham sodir boʻlishini ilmiy jamoat Darvin hayotligi vaqtidayoq qabul qildi, lekin evolutsiyaning aynan tabiiy tanlanish orqali kechishi haqidagi iddao faqat 1930-larga kelib tan olindi. Darvin'ning gipotezalari zamonaviy evolutsiya nazariyaning asosi boʻlib xizmat qildi.

 
 OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

 

 

Turkum:Evolutsiya
Yunon tili

Yunon tili ( ɛliniˈka) — yunon tili tarixidagi dastlabki bosqichda — mil. av. XIV–XII asrlardan milodiy I−IV-asrlargacha amalda boʻlgan (hozirda oʻlik) til; greklarning qadimiy tili. Hindyevropa tillari oilasida qadimiy makedon tili bilan birga alohida yunon guruhini tashkil etadi. Yunon tili taraqqiyoti tarixi quyidagi bosqichlarni qamrab oladi: 1) eng qadimiy (arxaik) davr (mil. av. XIV–XII asrlardan – VIII asrgacha); 2) klassik davr (mil. av. VIII–VII asrlardan IV asrgacha); 3) ellinistik davr (umumyunon tilining shakllanish davri — mil. av. IV–I-asrlar); 4) soʻnggi yunon davri (mil. I–IV asrlar). Yunon tilida quyidagi lahja guruhlari farqlanadi: ioniyattik (ioniyaattika), arkadkipr, eoliy va doriy. Klassik davrning boy adabiyoti ioniy lahjasida — Gesiod, Gerodot; attika lahjasida — Esxil, Sofokl, Yevripid (tragediya), Aristofan (komediya), Platon va Aristotel (falsafa), Fukidid va Ksenofont (tarix), Demosfen (notiqlik, stilistika); eoliy lahjasida — Alkey, Sapfo (lirik sheʼrlar, qoʻshiqlar) va boshqalar tomonidan yaratilgan. Gomer dostonlarining tilida (mil. av. VIII asr) bir necha lahjalarning unsurlari kuzatiladi. Mil. av. V asr oxirlarida Attika lahjasi Yunonistonning adabiy tiliga aylanadi. Ellinistik davrda attik va ioniy lahjalar asosida 2 xil: adabiy va soʻzlashuv koʻrinishlariga ega boʻlgan umumyunon tili shakllanadi. Keyingi davrda adabiy til bilan soʻzlashuv tili oʻrtasidagi farqlar kuchayib, ular mustaqil holda rivojlana boshlaydi.

Yunon tili leksikasi juda boy boʻlib, uning tarkibida sof yunoncha qatlamdan tashqari som tillari, fors va lotin tillaridan kirib kelgan soʻzlardan iborat oʻzlashma qatlam ham bor. Yunon tili leksikasi, lotin tili leksikasi bilan birga, hozirgi ilmiy va ilmiytexnikaviy terminologiyaning manbai boʻlib qoldiFrisk H. Griechisches etymologisches Wörterbuch, Band I. — Carl Winter’s Universitätsbuchhandlung. — Heidelberg, 1960. — С. 498-499..

 

Turkum:Yunon tili
Turkum:Tillar
Induksiya (mantiq)

Induksiya – ma’lum miqdorda yakka holdagi fakt, hodisa va jarayonlarni kuzatish orqali, shu kuzatishlarga tayangan holda ishlab chiqarilgan umumiy xulosa chiqarish. Bu usul bo’yicha, oldin ko’p miqdordagi obyekt yoki jarayonlar yaxshilab kuzatiladi, o’rganib chiqiladi, keyin ushbu kuzatishlardan yagona, umumiy xulosa chiqariladi. Induksiyada mantiq asosiy o’ringa ega emas, tajriba birlamchi ro’lga ega. Faktlardan qoidaga qarab, yakka holdagi ko’plab o’rnaklardan yagona umumiy xulosaga qarab boriladi. Xususiy holatlar, fikrlardan umumiy bir xulosa ishlab chiqiladi.

 Shuningdek 

Induksiya (lotincha:inductio — toʻgʻrilash, tartibga keltirish) (mantiqda) — ayrim fikrlardan umumiy xulosalar chiqarishda va mantiqiy tadqiqotlarga qoʻllaniladigan muhokama usuli. Xususiylikni oʻrganib, umumiylik bilib olinadi. Umumiylik predmet va hodisalar bilan uzviy aloqada boʻladi. Umumiylikning eng muhim tomonlaridan biri induktiv xulosa chi-karishdir. I. ni oʻrganish fanda kadimdan, hind, yunon mantiqshunosligida, Lao-szi maktabida boshlangan. I. masalalari Aristotel, Abu Ali ibn Sino asarlarida uchraydi. 17— 18-asrlarda empirik tabiatshunoslik yuzaga kelgach, olimlar bu masalaga alohida eʼtibor berdilar. I. ni rivojlantirishga F. Bekon, G. Galiley, I. Nyuton, J. Mill kabi olimlar katta hissa qoʻshdilar. I. bilimlarning tashkil topishida, qonuniyatlarni ochishda, tushunchalarni maydonga chiqarish jarayonida, gipotezani olgʻa surishda fan uchun muhim aqamiyatga ega.

I. toʻliq, toʻliq boʻlmagan va ilmiy xulosa chiqarishga boʻlinadi. Toʻliq induktiv xulosa chiqarish biror narsani sinchiklab oʻrganish va tahlil qilish asosida amalga oshiriladi. Toʻliq I. doimo toʻliq boʻlmagan I. bilan bogʻliq. Toʻliq boʻlmagan I. da aniq faktlar asosida noaniq faktlar keltirib chiqariladi va natijada ong boyitiladi. I. ning oliy shakli ilmiy I. dir. Ilmiy I. asosida narsalarning sababiy bogʻlanishini tekshirish uslubi yotadi. Mas, oʻsimliklarning ayrim koʻrinishlarini oʻrganish asosida biz suv ular uchun asosiy hayot manbai, degan xulosaga ke-lamiz, chunki hamma oʻsimliklarga namlik kerak.

Har qanday induktiv xulosa chiqarish asosini borliq, narsa tashkil qiladi. Bu uslub dunyoni ilmiy bilishda muhim rol oʻynaydi. Shuning uchun obyektiv haqiqatni bilishda I. doim deduksiya bilan mustahkam aloqada boʻladi.OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

 Yana qarang 
 Deduksiya
 Xulosa chiqarish

 

Turkum:Mantiq
Deduksiya

Deduksiya – oldindan mavjud bo’lgan bir umumiy haqiqat, umumiy prinsipning o’ziga xos tartibli fikrlash va mantiq qoidalariga asoslangan holda, maydaroq, yakka holatlarga tatbiq qilinishiga aytiladi. Deduksiyada umumiy bir gipoteza hayotdagi mavjud yakka holatlar orqali tekshirib chiqiladi. Bu umumiy prinsip oldindan mavjud va holatlarni faqatgina bu prinsipni tekshirish, tatbiq qilish uchungina o’rganiladi. Bu yerda birlamchi o’rinda mantiq turadi; tajriba esa ikkilamchi hisoblanadi.
 Shuningdek 

Deduksiya (lotincha: deductio — xulosa chiqarish) — mantiq qoidalariga koʻra xulosa chiqarish. Dastlab formal mantiqda umumiylikdan xususiylik, ayrimlik tomon muhokama yuritish deduksiya deb atalgan. Masalan, "Barcha metallar elektr o`tkazuvchandir" (umumiy) va "Mis — metall" degan ikki hukm (asos)dan deduktiv yo`l bilan "Mis elektr o`tkazuvchandir" degan xususiy yangi hukm (xulosa) chiqariladi. Induksiyaning qarama-qarshisi. Mantiqqa oid da "deduksiya" atamasini birinchi bor rimlik mantiqshunos faylasuf Boetsiy (480— 524) ishlatganligini taʼkidlaydilar. Biroq bu taʼlimot sillogizm shaklida birinchi bor Aristotelning "Birinchi analitika" asarida tahlil qilingan. Keyinchalik deduksiya tushunchasini R. Dekart, G. Leybnits kabi faylasuflar rivojlantirdilar. Oʻrta asrlar arab falsafasida Kindiy, Roziy, Gʻazzoliy, Ibn Rushd tomonidan Ddeduksiyaga alohida eʼtibor berilgan. Unga yangi bilim berish vositasi deb qaraganlar. Forobiy, Ibn Sino Aristotelning deduktiv mantigʻiga yangilik kiritib, mantiqning sillogizm shaklinigina emas, balki shartli, ayiruvchi kabi shakllarini ishlab chiqdilar. Xulosa chiqarishning yangi (yuqoridagi) usullarini yaratdilar.

Hozirgi zamon fanida "D." termini keng maʼnoda qoʻllanilib, muayyan hukmdan mantiq qonunlari asosida xulosa chiqarish tushuniladi. Agar asos qilib olingan hukm haqiqiy va D. qonunlariga rioya qilingan boʻlsa, undan chiqariladigan xulosa ham haqiqiy boʻladi. D.— isbotning asosiy vositasidir. Shuning uchun fandagi nazariyalar deduktiv metod natijasida yaratiladi. Odatda, deduktiv metod maʼlum sohada faktik materiallar toʻplangandan soʻng , ularni chuqur oʻrganish, tizimga solish va b. maqsadlarda qoʻllanadi. D. psixologiya va bilish nazariyasiga ham amal qiladi. D. psixologiya shaxsning individual tafakkuri jarayonini oʻrgansa, bilish nazariyasi ilmiy bilish metodi sifatida namoyon boʻladi. Deduktiv metod turli shakllarda, xususan, aksiomatik metod, shuningdek, gipotetik — deduktiv metod shaklida uchraydi. Mavjud faktik materiallardan deduktiv yoʻl bilan nazariya yaratishda asos boʻladigan fikrlar majmuasi (aksioma va b.) tanlab olinib, mantiq qonunlari asosida ulardan boshqa bilimlar hosil qilinadi.OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

 Yana qarang 
 Induksiya
 Xulosa chiqarish

 

Turkum:Mantiq
Windows CE

Windows CE (baʼzan WinCE qisqartiriladi) Microsoft tomonidan yaratilgan Windows operatsion sistemalar oilasiga kiruvchi, kompyuterlar va mobil uskunalal uchun yaratilgan operatsion sistemalar oilasidir. Intel x86, MIPS, ARM va Hitachi SuperH protsessorlarda ishlaydi.

 
 Windows CE Home Page on MSDN
 WindowsForDevices.com, an independent Windows Mobile and Embedded community
 Benchmarking Real-time Determinism in Microsoft Windows CE
 Excerpts from John Murray’s „Inside Microsoft Windows CE“, a (slightly technical) behind-the-scenes history of the people and projects that created Windows CE
 A Brief History of Windows CE, by HPC:Factor with screenshots of the various versions
 Site hosted by Windows CE, Website hosted by Handheld PC. Unfortunately offline now; only this archived version exists
 Windows XP Embedded on MSDN 
 Windows CE: C# Applications developer 
 Portable CE 2.0 
 Go Embedded! An Embedded Systems blog that devotes a great deal of attention to Windows CE

Turkum:Microsoft
Solyaris (roman)

Solyaris — mashhur polyak fantast yozuvchisi Stanislav Lem tomonidan yozilgan asar. Ushbu asarda Solyaris nomli ongli sayyorani insoniyat tomonidan topilishi va odamlarning Solyaris bilan aloqa qilishi haqida so'z boradi. Bu asarda yozuvchi insoniyat o'zga sayyoralarda mavjud bo'lishi mumkin boʻlgan ong shakillari bizning tushunchalarimizga mos kelmasligi va ushbu ong bilan aloqa qilish muammolarini ko'rib chiqadi.
Asarning ikkita ekranizatsiyasi mavjud: Tarkovskiy, Andrey Arsenyevich tomonidan 1972 yil suratga tushirilgan Solyaris (film, 1972) filmi va Soderberg, Stiven tomonidan 2002 yil suratga tushirilgan Solyaris(film, 2002) filmi.

 Syujeti 
Roman bosh qaxramon, psixolog Kris Kelvinning sayyora yo'ldoshi boʻlgan ilmiy-tadqiqot stantsiyasiga kelishi bilan boshlanadi. Uning asosiy maqsadi - stantsiya ekipajining g'ayritabiiy hatti harakatlariga izoh berish va imkon qadar ularni normal axvolga keltirish. U stantsiyaga kelgach yaqin do'stini o'z joniga suyiqasd qilganini ko'radi. Boshqa ekipaj vakillari esa u bilan aloqa qilishni istashmaydi va o'zlarini g'ayritabiiy tutishadi.

 
 Lib.ru - asarning Maksim Moshkov elektron kutubxonasidagi rus tilidagi varianti.
Immanuel Wallerstein

Immanuel Wallerstein talafuzzi: Immanuel Vallerstayn ( 28 sentabr, 1930 yil, New York) yashab turgan zamonamizni, bizni o’rab turgan ijtimoiy-siyosiy sistemalarni ochiq va ravshan tushuntirib bera oladigan eng obro'li jamiyatshunoslardan biri hisoblanadi. Ayni onda Immanuel Wallerstein Yale Universitetida Senior Research Scholar ( Yetakchi Tadqiqotchi Olim) bo'lib faoliyat ko'rsatadi.

Professor Wallerstein PhD diplomini 1959 yilda Columbia Universitetidan olgan. U International Sociological Association - Xalqaro Jamiyatshunoslik Assosiasiyasining sobiq Prezidenti va 1993-1995 yillarda Gulbenkian Ijtimoiy Fanlarni Qayta Qurish Komissiyasining raisi boʻlgan.

Immanuel Wallerstein asarlari asosan uch o'q atrofida to'plangan: zamonaviy dunyo tizimining tarixiy shakllanishi; kapitalist dunyo-iqtisodiyatining bo'hroni; va, bilim shakl-qurilmalari.

Presentation of I. Wallersteins "Worldssystem Modell "
Immanuel Wallerstein zamonaviy bilimlar haqida
Immanuel Wallerstein op-edlari 

Turkum:2019-yilda vafot etganlar
South Park

South Park (Janubiy Park; talaffuzi: /saʊθ pɑːrk/) Trey Parker va Matt Stone tomonidan yaratilgan Amerika multserialidir. Comedy Central kanalida 1997-yildan beri efirga uzatiladi. Serial mashhur shaxslar va voqealarni mutoyiba va satira yordamida parodiya qiladi.

Multserial asosida 1999-yilda South Park: Bigger, Longer & Uncut nomli toʻliq metrajli animatsion film ham ishlangan.

 Mazmuni 
Serialdagi voqealar Colorado shtatining South Park shaharchasida boʻlib oʻtadi. Bosh qahramonlar oʻlaroq toʻrt nafar maktab bolasi — Stan, Kyle, Eric va Kennylar qatnashadi. Multfilm ijtimoiy, diniy, siyosiy muammolarni hajv bilan yoritadi, illatlarni fosh qiladi (masalan, NAMBLA haqidagi qismda bachabozlik qattiq tanqid ostiga olingan). Serialda tez-tez soʻkinish eshitilishi va jinsiy aloqaga oid mavzular eslatilishi tufayli 18 yoshdan kichik boʻlganlarga tavsiya etilmaydi.

 Ishlab chiqarish 
Multfilm ikki oʻlchamli sodda animatsiyadan iborat. Avval boshda Parker va Stone rangli qogʻozlarni qirqish bilan serialni ishlab chiqarishgan boʻlishsa, hozirda kompyuter grafikasi yordamidan foydalanishadi.

 Asosiy qahramonlar 
 Stan Marsh (Trey Parker ovoz bergan) — „oʻrtacha amerikalik bola“. Kylening yaqin doʻsti.
 Kyle Broflovski (Matt Stone ovoz bergan) — aqlli, mantiqli bola. Yahudiy boʻlgani uchun Cartman bilan munosabatlari yomon.
 Eric Cartman (Trey Parker ovoz bergan) — xudbin, irqchi, agressiv bola. Toʻladan kelgan, lekin „semiz“ ekanligini tan olmaydi.
 Kenny McCormick (Matt Stone ovoz bergan) — soʻkingʻich bola. Olovrang anoragi ogʻzini yopib turgani uchun nima deyotgani aniq eshitilmaydi. Qashshoq oila farzandi. Serialning koʻp qismlarida oʻladi (keyingi qismlarda esa uni yana uchratish mumkin).
 Chef (Isaac Hayes ovoz bergan) — South Park maktabi oshpazi. Ayollarga oʻch.
 Herbert Garrison (Trey Parker ovoz bergan) — maktab oʻqituvchisi. Jinsiy moyilligi xilma-xil (multserial davomida u ham geteroseksual, ham gomoseksual munosabatlarda boʻlgan) va shu yuzdan ikki marta jins almashtirish amaliyotidan oʻtgan.
 Janob Mackey (Trey Parker ovoz bergan) — maktabb ruhshunosi. Bolalarga alkogol va giyohvand zarari haqida uqtirgan boʻlsa-da, uning oʻzi araqxoʻr va nashaxoʻr boʻlib ketadi. Biroq koʻp oʻtmay bu odatlarini tashlaydi.

 Qismlar 

 

 
 South Park Studios

Turkum:AQSh teleseriallari
Turkum:Animatsion teleseriallar
Turkum:South Park
Turkum:Comedy Central das
Turkum:Ingliz tilidagi televizion shoular
Turkum:1990-yillar teleseriallari
Turkum:1990-yillar animatsion teleseriallari
Turkum:2000-yillar teleseriallari
Turkum:2000-yillar animatsion teleseriallari
Turkum:2010-yillar teleseriallari
Turkum:2010-yillar animatsion teleseriallari
Turkum:2020-yillar teleseriallari
Turkum:2020-yillar animatsion teleseriallari
Turkum:LGBT mavzuli teleseriallar
Tanosub

Tanosub – sheʼr baytlarida bir-biriga bogʻliq va bir-biriga yaqin tushunchalarni anglatuvchi soʻzlarni qoʻllash sanʼati. Biror narsani oʻylaganimizda koʻz oldimizga uning belgilari, xususiyatlari keladi. Masalan, quyosh haqida gap ketganda, avvalo, uning nur sochishini xayolga keltiramiz, yuz deganda uning bilan bevosita bogʻliq koʻz, qosh, lab, ogʻiz kabilar xayolda jonlanadi. Bir manzarani shular yordamidagina toʻlaroq tasavvur qilamiz. Sheʼriyatda ham shunday. Shoir biror hodisani tasvirlar ekan, maʼno jihatidan unga yaqin soʻzlarni ishlatadi va bu uning yorqinroq, ishonchliroq tasvirlanishiga yordam beradi. Misol uchun quyidagi baytni keltirish mumkin:

 Chaqilgʻoch barqi ishqi jovidoniy,
 Yetishgach bir sharar kul aylar oni.

Barq (chaqmoq), sharar (uchqun), kul bir-biriga bogʻliq, biri ikkinchisini taqozo qiluvchi tushunchalar. Undan oldindi baytda harorat, xas, oʻt soʻzlari kelgan edi. Yaʼni majoziy ishq oshiqni gʻamga soladi, ishq harorati uning tanini qovjiratib xashakka aylantiradi. Shunda ilohiy ishq chaqmogʻi chaqiladi-yu, undan tushgan uchqun oshiq tanini yondirib, kul qiladi. Bu yerdagi maʼnodosh soʻzlar oʻzining ichki tartibiga ham ega. Yana boshqa misollar:

 Zuljing cheriki jamol mulkin
 Oldi koʻzung ittifoqi birla. (Atoiy)

 Uzun sochingdin uzmasmen koʻngulni,
 Ayoqing qanda boʻlsa boshim anda. (Atoiy)

Turkum:Sheʼriyat
Turkum:Badiiy sanʻat
Muxammas

Muxammas (arab. مخمس — beshlik) — sharq sheʼriyatidagi sheʼriy shakllardan, qofiyalanish tartibiga koʻra tuzilgan sheʼr. M.ning har bir bandi 5 misradan iborat boʻlib, a—a—a—a—a, b—b—b—b—a, v—v—v—v—a, baʼzan esa a—a—a—a—a, b—b—b—a—a tarzida qofiyalanadi. Bandlarning oxirida shoirtaxallusi keltiriladi. M. 1bandining 5misrasida qofiya sifatida qoʻllangan soʻz shu misra boʻylab 2—3-marta takrorlanadigan namunalari ham uchraydi (mas, Dilkash, Komil Xorazmiy, Feruz, Muazzamxon va boshqa ijodida). M.ning 2 turi bor: tabʼi xud (mustaqil) va tazmin (taxmis). Birinchisida barcha beshlik miyeralar bir muallifniki, ikkinchisi (taxmis)da ijodkor bironta ustoz, zamondosh shoir yoxud oʻz gʻazallari baytlarining har birini beshlik bandlarga aylantiradi. Ikki shoir misralari payvandidan iborat sheʼr paydo qilinadi. Gʻazalning har bir bayti oldidan oʻzining uch misrasini qoʻshadi. M. shoir uchun fikr-kechinmalarini chuqurroq ifodalash, bo-shqa shoirlar bilan musobaqalashish, kuch sinash, bahslashuv vositasi boʻlgan.

M.ning oʻzbek sheʼriyatidagi ilk namunalari Hofiz Xorazmiy va Gadoiy devonlarida uchraydi. Navoiy davrida uning tazmin namunalari yaratilgan. M. navislik, ayniqsa 17-asrdan boshlab tez rivojlangan. Mashrab, Vafoiy, Uvaysiy, Nodira, Mahzuna, Munis, Furqat, Xiromiy, Muqimiy va boshqa shoirlar mumtoz M.lar yaratganlar. M. 20-asr sheʼriyatida ham anʼana sifatida davom etdi. Mas, Sobir Abdulla, Char-xiy kabi shoirlar boshqa shoirlarning gʻazallariga M.lar bogʻlaganlar.OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

 

 

Turkum:Sheʼriyat
Loose

Musiqiy albom right|300px
 Nomi = Loose
 Tip = albom
 Ijrochi = Nelly Furtado
 Reliz = 20 iyun 2006
 Janr = pop
 Davomiyligi = 63:42
 Leybl = Geffen Records/Mosley Music Group
 Prodyusserlar = Timbaland va Danja

Loose — Nelly Furtado guruhining uchinchi studiyaviy albomi, relizi 2006-yil 20 iyun. Birinchi singl — Promiscuous treki, keyingisi — Do It.

 Trek-list 
 Afraid
 Maneater
 Promiscuous
 Glow
 Showtime
 No Hay Igual
 Te Busqué
 Say It Right
 Do It
 In God's Hands
 Wait For You
 All Good Things (Come to an End)

 Video-kliplar 

 Promiscuous
 Maneater
 No Hay Igual
 Say It Right
 All Good Things (Come to an End)
 In God's Hands
 Do It

Turkum:2006-yil albomlari
Alliteratsiya

Alliteratsiya (Tavzi) — sheʼrda, jumlada, bandda va qisman nasriy asarlarda ham bir xil undosh tovushlarning takrorlanishi. Tovushlar ohangdorligi, asosan bir xil tovushlarning takrorlanishidan hosil boʻlgan ohangdorlik alliteratsiya deb yuritiladi.

Alliteratsiya (lotincha ad ga, da, littera — harf) — qarang SajOʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil.

Misol:                                                                                                                                                                                                                                                            
                        Qaro qoshing, qalam qoshing, 
                        Qiyiq qayrilma qoshing, qiz, 
                        Qilur qatlimga qasd, qayrab 
                        Qilich qotil qaroshing, qiz… 

                                                                 (Erkin Vohidov)

Turkum:Adabiyot
Turkum:Oʻzbek badiiy sanʻat
Antifraz

Antifraz – shaxs yoki narsaga xos xususiyatni kulgi ohangi bilan inkor qilish. Bunda soʻzlarning asl emas, teskari maʼnosi nazarda tutiladi.

Misol:
 Erkalanib yotadi 
 U vatan tuprogʻida 
 Yosh bola yotganiday 
 Onaning quchogʻida 

 (Hamid Olimjon)

Bu birikmalar aslida ijobiy maʼnoni bildiradi, bu yerda salbiy maʼnoda qoʻllangan.

Turkum:Adabiyot
Turkum:Oʻzbek badiiy sanʻat
Antiteza

Antiteza (qarshilantirish) - badiiy asarda voqea yoki tushunchalarni bir-biriga qarshilantirish orqali bir-biriga zid tushunchalarni yaqqol ifodalash va ularga qiyosiy xarakteristika berish.

Misol: 

Turkum:Adabiyot
Turkum:Oʻzbek badiiy sanʻat
Apostrofa

Apostrofa (yunoncha: ἀποστροφή) jonlantirishning bir koʻrinishi boʻlib, jonsiz narsa yoki hodisaga jonli narsa hodisadek murojaat qilish yoxud yoʻq shaxsga xuddi bordek qarash. 

Misol:

                   Goʻzal oy, senga bir gap 
                   Demakka hoʻp hayronman 
                   Bemahal toʻlganingdan 
                   Toza ham pushaymonman. 

                                                                        (Hamid Olimjon)

 
Turkum:Adabiyot
Turkum:Oʻzbek badiiy sanʻat
Irsoli masal

Irsoli masal - sheʻrda maqol, matal, hikmatli soʻzlarni muayyan maqsad bilan ishlatish usuli.

Misollar:
                               Xunob ichar vaqtimda xush kelding, koʻngilkim, xalq aro, 
                                                Yaxshi masaldirkim: "Kechir yaxshi kishi osh ustina". 

                                                                                                                        (Ogahiy)

                                                Sabr qilsang gʻoʻradin halvo bitar, 
                                                Besabrlar oʻz oyogʻidin yitar. 

                                                                                                                        (Gulhaniy)

Turkum:Sheʼriyat
Turkum:Oʻzbek badiiy sanʻat
Istiora

Istiora (arabchadan „qarzga olish“) yoki metafora (yunonchadan „koʻchirish“) — asarlarda soʻzni oʻz maʼnosidan boshqa bir maʼnoda, yaʼni majoziy maʼnoda qoʻllash sanʼati. Bu sanʼat soʻz maʼnolari koʻchishining bir turi boʻlib, u narsa va hodisalar oʻrtasidagi oʻxshashlikka asoslanadi. Shu jihatdan istiora tashbih sanʼatiga yaqin turadi. U koʻpincha tashbihni kinoyaga, yaʼni mushabbihi tushirilgan tashbihga teng keladi. Adabiyotshunoslikda istiora tashbihdan kuchli sanaladi.

Istiora — badiiy tasvir vositasi, koʻchim. Istiora 2 narsa oʻrtasidagi oʻxshashlikka asoslanadi. U oʻxshatilgan va oʻxshagan unsurlardangina tashkil topadi. Mas, sarv qomat, ohu koʻz. Istiorada sher, yoʻlbars va boshqa kuchli, jasoratli hayvonlarga xos ayrim xususiyatlar, oq, qora sifatlaridagi yaxshilik, yomonlik maʼnolari insonlarning ayrim hislatlarini taʼkidlab koʻrsatish uchun koʻchiriladi (sher yurak, oq koʻngil, qora qalb va hokazo).

Istiora badiiy asarlarda aks etayotgan narsa, voqea, hodisalarning aniq, ravshan gavdalanib turishida, obrazlar tavsiflarining yorqin berilishida, asar joziba kuchining oshishida nihoyatda muhim oʻrin tutadi. Istioraning 2 turi mavjud: 1) ochiq istiora. Masalan, „Mening qoʻlim yetmagan yulduz, Tushlarimda seni koʻrgayman“ (Abdulla Oripov). Bunda sevimli yor — maʼshuqa „yulduz“ga oʻxshatilgan. Oʻxshagan tushirib qoldirilgan, oʻrniga oʻxshatilgani berilgan; 2) yopiq istiora. Masalan, „Qolgan soʻzlar tutqizmadi oʻz baridan“ (G'.G'ulom). Bunda „soʻzlar“ odamga oʻxshatilgan. Oʻxshatilgan tushirib qoldirilgan va oʻxshagan berilgan.

 Misollar 
Alisher Navoiyning „Furqatingdin zaʼfaron uzra toʻkarmen lolalar, Lolalar ermaski, bagʻrimdin erur pargolalar“ baytidagi „sariq yuz“ maʼnosidagi „zaʼfaron“ soʻzi sodda istioraga, „qonu yosh toʻkaman“ maʼnosidagi „toʻkarmen lolalar“ iborasi murakkab istioraga misol boʻla oladi.

Yana boshqa misollar:
 Keldi ochilur chogʻi oʻzliging namoyon qil, 
 Parchalab kishanlarni har tomon parishon qil.
 (Hamza)

 Sheryurakli bu Lochin
 Qoqib qanot-qulochin,
 Quzgʻunlardan asradi
 Elning xotin-xalajin.
 (Maqsud Shayxzoda „Kapitan Gastello“)

Bunda Lochin — kapitan Gastello, quzgʻunlar — fashistlar maʼnosida ishlatilgan.

 Koʻni soʻz irig ul kim aymish, temish,
 Angar toʻpqu idtim, tikan chogʻlamish.
 (Yusuf Xos Hojib „Qutadgʻu bilig“)

 (Maʼnosi: Kim aytsa, desa ham toʻgʻri soʻz dagʻaldir, (yaʼni keskin)
 Unga ipak gazmol yubordim, u esa tikan tugib yubordi)

Bu yerdagi ipak gazmol — taklif, tikan — rad etishdir.

Ilm izla

 
 Qoʻngʻurov P., Oʻzbek tilining tasviriy vositalari, T., 1977.

Turkum:Adabiyot
Turkum:Oʻzbek badiiy sanʻat