Salome Gluecksohn-Waelsch

+Salome Gluecksohn-WaelschTugʻilgan1907-yil 6-oktyabr
Danzig, GermaniyaVafot etgan2007-yil 7-noyabr
Nyu-York, AQShKasbigenetikTahsil olganFrayburg universiteti
Salome Glyukson-Velsh (1907-yil 6-oktabr – 2007-yil 7-noyabr) asli nemis boʻlgan amerikalik genetik va rivojlanish genetikasi sohasining asoschisi boʻlib, rivojlanishning genetik mexanizmlarini oʻrgangan.Scott Gilbert, „Salome Gluecksohn Waelsch“, Jewish Women: A Comprehensive Historical Encyclopedia

 Hayoti 
Glyukson-Velsch Germaniyaning Danzig shahrida Nadiya va Ilya Glyukson oilasida tugʻilgan. U Germaniyada Birinchi va Ikkinchi Jahon urushi orasida oʻsgan, u yerda oilasi 1918-yilgi gripp epidemiyasida otasining oʻlimi, urushdan keyingi ogʻir inflyatsiya va kuchli antisemitizm kayfiyati kabi qiyinchiliklarga duch kelgan.Scott Gilbert, „Salome Gluecksohn Waelsch“, Jewish Women: A Comprehensive Historical EncyclopediaMarilyn Bailey Ogilvie and Joy Dorothy Harvey, eds., The Biographical Dictionary of Women in Science: Pioneering Lives From Ancient Times to the Mid-20th Century, 2000.

U 1928-yilda Frayburg universitetida Spemanning laboratoriyasiga kirishdan oldin Kenigsberg va Berlinda kimyo va zoologiyani oʻrgangan. U Spemanning millatchilik tendensiyalari va olimlarga nisbatan notoʻgʻri qarashlarini sharhladi; yahudiy ayol sifatida duch kelgan notoʻgʻri qarashlar uning Germaniyadagi imkoniyatlarini cheklab qoʻydi.Scott Gilbert, „Salome Gluecksohn Waelsch“, Jewish Women: A Comprehensive Historical EncyclopediaMarilyn Bailey Ogilvie and Joy Dorothy Harvey, eds., The Biographical Dictionary of Women in Science: Pioneering Lives From Ancient Times to the Mid-20th Century, 2000. Salome Spemann bilan jimgina rozi boʻlishni boshladi, chunki u va uning tengdoshlari genetika va embrion rivojlanishda hech qanday oʻxshashlik yoʻqligiga qatʼiy ishonishdi. Biroq, oʻsha paytda uning professoriga qarshi chiqish oqilona boʻlmasdi, shuning uchun u professional karyerasida jimlik kuzatilda. 1932-yilda u Frayburg universitetida suvda yashovchi salamandrlarning embriologik oyoq-qoʻllarini rivojlantirish boʻyicha ishi uchun doktorlik darajasini oldi.Glücksohn, S.: Äußere Entwicklung der Extremitäten und Stadieneinteilung der Larvenperiode von Triton taeniatus Leyd. und von Triton cristatus Laur. Wilhelm Roux' Archiv f. Entwicklungsmechanik d. Organismen. Bd. 125, S. 341-405 Xuddi shu yili u biokimyogar Rudolf Shenxaymerga turmushga chiqdi va u bilan 1933-yilda fashistlar Germaniyasidan qochib ketdi

U 1936-yilda Kolumbiya universitetida oʻqituvchi boʻlib, Lesli C. Dannning genetik laboratoriyasiga embriologik zehn boʻyicha izlanishlar olib bordi va u yerda 17 yil ishladi.Marilyn Bailey Ogilvie and Joy Dorothy Harvey, eds., The Biographical Dictionary of Women in Science: Pioneering Lives From Ancient Times to the Mid-20th Century, 2000. Glyukson-Velsch erta rivojlanishga taʼsir koʻrsatadigan mutatsiyalarni topishga va bu genlar taʼsir qiladigan jarayonlarni aniqlashga harakat qildi.

1938-yilda u AQSh fuqaroligini oldi va 1941-yilda Shenxaymer oʻlimidan soʻng 1943-yilda neyrokimyogar Geynrix Uelshga turmushga chiqdi va undan ikki farzand koʻrdi.Marilyn Bailey Ogilvie and Joy Dorothy Harvey, eds., The Biographical Dictionary of Women in Science: Pioneering Lives From Ancient Times to the Mid-20th Century, 2000.

Kolumbiya universitetining siyosati koʻp yillik samarali tadqiqotlardan keyin ham unga oʻqituvchi lavozimiga kirishga ruxsat bermadi.Scott Gilbert, „Salome Gluecksohn Waelsch“, Jewish Women: A Comprehensive Historical Encyclopedia U 1953-yilda Kolumbiya universitetini tark etib, yangi tashkil etilgan Albert Eynshteyn tibbiyot kollejida (AECOM) anatomiya boʻyicha professorlik faoliyatini boshladi, u yerda 1958-yilda toʻliq professor boʻldi va 1963—1976-yillarda molekulyar genetika kafedrasini boshqargan. U 1978-yilda faxriy maqomga ega boʻldi, lekin 1990-yillargacha ilmiy konferensiyalarda qatnashib, koʻp yillar davomida faol izlanishda davom etdi.

U Nyu-York shahrida 100 yoshga toʻlganidan bir oy oʻtib vafot etdi.

 Ilmiy martaba 
Glyukson-Velschning ilmiy faoliyati LC Dann uni „T lokus“ mutatsiyasiga ega boʻlgan naslchilik sichqonlarini oʻz ichiga olgan loyihasiga yollaganidan boshlangan.Silver, Lee (2008). „Salome Gluecksohn-Waelsch 1907-2007“. Nature Genetics. Springer Nature Limited. 40 (4): 376. doi:10.1038/ng0408-376. S2CID 40266636. Retrieved 7 June 2020. U T-locus mahsuloti mezoderma va eksenel rivojlanish induktori sifatida harakat qilganligini koʻrsatadigan ishini taqdim etdi. Glyukson-Velsch differensiatsiya genetikasi ustida ishladi, bu jarayon orqali urugʻlantirilgan tuxumdan aniqlanmagan hujayralar rivojlanishda oʻzlarining turli oʻziga xos taqdirlarini qabul qiladilar. Glyukson-Velsh Speman laboratoriyasida olgan embriologik tajribasini klassik sichqon genetikasi usullari bilan birlashtirgani sababli, u sut emizuvchilarning rivojlanish genetikasi asoschisi hisoblanadi. U rivojlanish genetikasi boʻyicha 100 dan ortiq nashrlarning hammuallifidir.

Uning tadqiqotlari shuni koʻrsatdiki, sichqonchaning Brachyuri genidagi mutatsiyalar embrionning orqa qismining aberrant rivojlanishiga sabab boʻlgan va u bu mutant genning taʼsirini odatda dorsal-ventral oʻqni shakllantiradigan notokordga kuzatgan.

1968-yildan 1983-yilgacha u fiziologiya yoki tibbiyot boʻyicha 1947-yilgi Nobel mukofoti sovrindori Karl Ferdinand Kori bilan hamkorlik qildi.

 Mukofot va unvonlari 
Glyukson-Velshning ilmiy ishi umrining oxirida sharaflangan. 1979-yilda u Milliy Fanlar akademiyasining aʼzosi boʻldi. U 1980-yilda Amerika sanʼat va fanlar akademiyasining aʼzosi etib saylangan 1982-yilda Frayburg universiteti uni „Oltin promoushen“ bilan taqdirladi va 1993-yilda Amerika prezidenti Bill Klinton unga Milliy fan medalini topshirdi. U 1995-yilda Qirollik jamiyatining xorijdagi aʼzosi boʻldi va 1999-yilda „genetika faniga bir umrlik hissasi“ uchun Tomas Xant Morgan medali bilan taqdirlandi.

2010-yilda Frayburgda joylashgan Spemann Biologiya va Tibbiyot Oliy maktabi (SGBM) va AECOM Genetika boʻlimi eng yaxshi dissertatsiya uchun Salome Glyukson-Velsh mukofotini taqdim etdi.Salome Gluecksohn-Waelsch Preis erstmals vergeben (Universität Freiburg, German) 

 

Turkum:2007-yilda vafot etganlar
Turkum:1907-yilda tugʻilganlar