Yomg‘ir so‘rash namozi

Yomgʻir soʻrash namozi (arabcha: ṣalāt al-istisqāʼ) — Islom dinida qurgʻoqchilik yoki suv tanqisligi yuzaga kelganda Allohdan yomgʻir soʻrab ado etiladigan sunnat turidagi maxsus namozdir. Ushbu ibodat musulmon jamiyatida muhim diniy-amaliy ahamiyatga ega boʻlib, u nafaqat ibodat, balki ijtimoiy birdamlik va tavba-tazarru vositasi sifatida ham qaraladi.

 Etimologiya 
"Istisqo" soʻzi arab tilidagi „saqa“ (سقى) ildizidan kelib chiqqan boʻlib, „suv berish“, „sugʻorish“ maʼnolarini anglatadi. „Istisqo“ esa „suv soʻrash“ yoki „yomgʻir tilash“ degan maʼnoni bildiradi. Shu bois, „salot al-istisqo“ iborasi „yomgʻir soʻrash namozi“ sifatida tarjima qilinadi.
thumb|Qo'llarni duoga ochish
 Diniy asoslari 
Yomgʻir soʻrash namozi Qur'on va Hadislarga asoslanadi. Qur’onda yomgʻir Allohning rahmati sifatida taʼriflanadi va insonlar ogʻir vaziyatlarda faqat Unga murojaat qilishlari kerakligi taʼkidlanadi.

Islomiy rivoyatlarga koʻra, Muhammad (s.a.v.) bir necha bor qurgʻoqchilik davrida ushbu namozni ado etgan va musulmonlarni ham bunga daʼvat qilgan. Bu amal barcha mazhab ulamolari tomonidan sunnat sifatida eʼtirof etilgan.

 Tarixiy rivojlanishi 
Yomgʻir soʻrash amaliyoti faqat Islomga xos emas, balki undan oldingi paygʻambarlar davrida ham mavjud boʻlgan. Masalan, Moses (Muso) qavmi uchun suv soʻrab duo qilgani Qur’onda zikr etiladi.

Islom tarixida esa bu ibodat Hijradan keyin keng tarqalgan. Rivoyatlarga koʻra, Madinada qattiq qurgʻoqchilik boʻlganda, Paygʻambar boshchiligida jamoat bilan ochiq maydonda ushbu namoz ado etilgan va yomgʻir yogʻgan.

 Hukmi 
Islom fiqhida yomgʻir soʻrash namozi sunnat muakkada (taʼkidlangan sunnat) hisoblanadi. U majburiy emas, lekin tavsiya etiladi. Ayniqsa:
 Qurgʻoqchilik boʻlsa
 Suv i kamayib ketsa
 Dehqonchilik xavf ostida qolsa

Bu holatlarda ushbu namoz oʻqilishi tavsiya etiladi.

 Amalga oshirilish vaqti 
Yomgʻir soʻrash namozi odatda:
 Quyosh chiqqandan keyin (taxminan 15–20 daqiqa oʻtib)
 Duha vaqtida

ado etiladi. Bu vaqt hayit namozlari bilan oʻxshash hisoblanadi.

 Amalga oshirish tartibi 
Yomgʻir soʻrash namozi quyidagi tartibda oʻqiladi:

 Ikki rak’at namoz ado etiladi
 Namozdan keyin yoki oldin xutba qilinadi
 Imom va jamoa Allohdan yomgʻir soʻrab duo qiladi
 Qoʻllar baland koʻtariladi
 Baʼzi rivoyatlarda kiyimni teskari kiyish sunnat deb keltirilgan

Namoz hayit namoziga oʻxshash tarzda oʻqiladi, ammo unda azonni chaqirish talab etilmaydi.

 Ijtimoiy va maʼnaviy ahamiyati 
Yomgʻir soʻrash namozi faqat ibodat emas, balki quyidagi maqsadlarga ham xizmat qiladi:

 Jamiyatni tavbaga chaqirish
 Ijtimoiy birdamlikni mustahkamlash
 Kambagʻallarga yordam berishga undash
 Allohga tavakkalni oshirish

Koʻplab ulamolar bu ibodatdan oldin:
 roʻza tutish
 sadaqa berish
 gunohlardan tavba qilish

kabi amallarni bajarishni tavsiya qiladilar.

 Turli mamlakatlarda 
Yomgʻir soʻrash namozi bugungi kunda ham koʻplab musulmon mamlakatlarida ado etiladi:

 Saudiya Arabistonida davlat rahbari tomonidan rasman eʼlon qilinadi
 BAAda milliy darajada oʻtkaziladi
 Kuvaytda masjidlar orqali tashkil etiladi
 Jazoirda ham umumxalq ibodati sifatida amalga oshirilgan

Bu ibodat zamonaviy davrda ham diniy va ijtimoiy ahamiyatini saqlab qolgan.

 Fiqhiy tafovutlar 
Turli mazhablarda ushbu namozning ayrim tafsilotlarida farqlar mavjud:

 Hanafi mazhabida xutba muhim hisoblanadi
 Shafi'i mazhabida kiyimni teskari kiyish taʼkidlanadi
 Maliki va Hanbali mazhablarida ham ayrim tafovutlar bor

Ammo asosiy mazmun va maqsad barcha mazhablarda bir xil — Allohdan yomgʻir soʻrash.

 Zamonaviy talqin 
Zamonaviy musulmon jamiyatlarida yomgʻir soʻrash namozi ekologik muammolar bilan ham bogʻlab talqin qilinmoqda. Baʼzi ulamolar uni:

 iqlim oʻzgarishi
 suv resurslari tanqisligi
 ekologik muvozanat

bilan bogʻliq holda sharhlaydilar.

 Shuningdek qarang 
 Namoz
 Duo
 Hayit namozi
 Islam
 Islomning besh ustuni

 

 Tashqi 
 
 
 

Kategoriya:Namoz
Kategoriya:Islomiy ibodatlar
Kategoriya:Islom terminologiyasi