Janubiy Koreya — Yaponiya munosabatlari

Janubiy Koreya — Yaponiya munosabatlari Koreya Respublikasi va Yaponiya oʻrtasidagi ikki tomonlama diplomatik munosabatlardir.

 Mamlakatni taqqoslash 
Rasmiy nomi Janubiy Koreya Yaponiya Bayroq110px|110px| Gerb110px110px| Aholisi 51,844,834 127 380 000 Hududi 100,363 km² 377 873 km² Aholi zichligi 507/km² 337,6/km² Poytaxti Seul Tokio Hukumat Unitar prezidentlik konstitutsiyaviy respublika Unitar parlamentar konstitutsiyaviy monarxiya Rasmiy tili Koreys tili Yapon tili Rasmiy dini 56,1 % dinsiz, 27,6 % nasroniylik, 15,5 % Koreya buddizmi, 0,8 % boshqa 83,9 % sintoizm, 71,4 % buddizm, 2 % xristian, 0,6 % boshqa YaIM (nominal) 1.804 trillion AQSh dollari (34,994 $ aholi jon boshiga) 5 100 milliard AQSh dollari (38 559 $ aholi jon boshiga) Inson taraqqiyoti indeksi 0.925 0,903 Xalqaro qoʻngʻiroq kodi +82 +81 Pul birligi Koreya voni Yaponiya yenasi

 Tarixi 
250px|thumb|Kanadaning Toronto shahrida boʻlib oʻtgan G-20 sammitida Prezident Li Myon Bak Yaponiya Bosh vaziri Naoto bilan koʻrishishi.
Yaponiya Osiyoda barqarorlikni taʼminlash siyosati oʻz xavfsizligi uchun muhim boʻlgani sababli har ikki Koreya bilan munosabatlarni oʻrnatishga katta eʼtibor beradi. Yaponiya Koreya yarim orolida oʻz manfaatlariga ega boʻlgan toʻrtta yirik davlatdan biri (Amerika Qoʻshma Shtatlari, Rossiya va Xitoy bilan birga). Biroq Yaponiyaning Koreya yarim orolidagi siyosiy va xavfsizlik masalalarini hal qilishdagi ishtiroki qolgan uch davlatga qaraganda ancha cheklangan. 1910-yildan 1945-yilgacha Koreya Yaponiya hukmronligi ostida edi, bu Yaponiyaning Koreya Respublikasi va KXDR bilan zamonaviy munosabatlariga rahna soladi. Yaponiya va Janubiy Koreyada urushdan keyingi aholi soʻrovlari shuni koʻrsatdiki, bu mamlakatlardagi odamlar bir-biriga nisbatan chuqur yomonlikni his qilishadiJapan — Other Asia-Pacific Countries. .

Yaponiya Konstitutsiyasining toʻqqizinchi moddasida davlat tomonidan harbiy kuchlar yaratish va harbiy harakatlar olib borishdan voz kechish tamoyili shakllantirilgan. Binobarin, Yaponiya Koreya Respublikasi bilan muhim mudofaa va harbiy hamkorlikka ega emas edi. Biroq, Yaponiya hukumati Koreya kapitalistik Respublikasini boshqa yoʻllar bilan qoʻllab-quvvatladi. KXDR Koreya Respublikasiga hujum qilgan taqdirda, Yaponiya oʻz hududini Amerika Qoʻshma Shtatlari qurolli kuchlarining harakatlanishi uchun taqdim etadi. Yaponiya Koreya Respublikasi va XXR oʻrtasidagi aloqalarda vositachi boʻlib 1980-yillarda Xitoy-Janubiy Koreya munosabatlarining kengayishiga hissa qoʻshgan.

Yaponiya va Janubiy Koreya geografik qoʻshnilar, ammo ularning murakkab tarixini hisobga olgan holda, ikki davlat oʻrtasida beqaror munosabatlar rivojlangan. 1965-yilda AQSh vositachiligida Yaponiya va Koreya oʻrtasidagi munosabatlar toʻgʻrisidagi asosiy shartnoma imzolangandan soʻng diplomatik munosabatlar oʻrnatildi. Mamlakatlar oʻrtasidagi munosabatlarda kun tartibida: savdo aloqalarini yoʻlga qoʻyish, Yaponiyadagi koreys ozchiliklarining maqomi, darsliklardagi tarix boʻlimlarining mazmuni, Tokio va Pxenyan munosabatlarioʻrin olgan. 1987-yildan boshlab ikki davlat tashqi ishlar vazirlari oʻrtasida muntazam aloqalar yoʻlga qoʻyildi, asosiy masala Yaponiya va Koreya Respublikasi oʻrtasidagi savdo aloqalarini rivojlantirish edi. Yaponiya tashqi ishlar vaziri oʻzining mamlakati Seulga Olimpiada oʻyinlarini tashkil etish va oʻtkazishda yordam berishga tayyorligini maʼlum qildi. 1990-yillarda Seul va Tokio dengiz xavfsizligi va favqulodda vaziyatlar sohasida hamkorlik toʻgʻrisida ikki tomonlama shartnoma imzoladilarSouth Korea — Relations with Japan.
250px|thumb|Dokdo (Liankur).
1988-yilda Tokioda ikki davlat tashqi ishlar vazirlari uchrashdi. Yaponiya va Koreya Respublikasi talabalar va oʻqituvchilar almashinuvini kengaytirish, XXI asr qoʻmitasini tashkil etish va Seul Olimpiadasida xavfsizlikni taʼminlash boʻyicha hamkorlikni yoʻlga qoʻyishga kelishib olindi. Koreya Respublikasi Prezidenti Ro Dae Vuning shimoliy siyosati Seulning Yaponiya va KXDR oʻrtasidagi aloqalarga salbiy munosabatini biroz yumshatdi. Xususan, Yaponiya Sotsialistik partiyasi nafaqat KXDR, balki Seul bilan ham aloqalarni faollashtirdi. 1988-yil oktyabr oyida Yaponiya Sotsialistik partiyasining sobiq kotibi Ishibashi Masashi Janubiy Koreya siyosatchilari tomonidan Seulga taklif qilindi. Ishibashi Masashining tashrifi gʻoyat samarali boʻldi: Seuldagi Yaponiya Sotsialistik partiyasining imidji yaxshilandi va partiya Seul va Pxenyan oʻrtasida vositachi boʻlishga tayyorligini ham eʼlon qildi. Yaponiya Koreya Respublikasi bilan XXR va KXDR oʻrtasidagi munosabatlarning yaxshilanishini ijobiy qabul qildi, biroq Seul va Moskva oʻrtasidagi munosabatlarning iliqlashishini qoʻllab-quvvatlamadi.
250px|thumb|Hozirda Yaponiya yuqoridagi dengizni „Yaponiya dengizi“ deb atashni talab qilmoqda.
Biroq, soʻnggi yillarda munosabatlar koʻplab tortishuvlar, jumladan, Dokdo (Liankur) ga hududiy daʼvolar, Yaponiya bosh vazirlarining Yasukuni ziyoratgohiga tashrifi, Yaponiya imperatorining mustamlakachi Koreyaga nisbatan siyosati boʻyicha turli qarashlar va Ikkinchi jahon urushi davrida koreys ayollarga nisbatan yomon munosabatda boʻlganligi uchun Yaponiyaning kechirim soʻrashdan va tovon toʻlashdan bosh tortishi tufayli yomonlashdi. Mamlakatlar oʻrtasidagi bu qarama-qarshiliklar amerikaliklarga Xitoy Xalq Respublikasiga qarshi ushbu mintaqada umumiy front yaratishni qiyinlashtirdiAlastair Gale, „Enmity Between South Korea, Japan Worries U.S.: Seoul’s demand for new apology over WWII ʻcomfort womenʼ complicates regional security ties“ Wall Street Journal, " Feb. 17, 2015.

2014-yilda BBC Jahon xizmati soʻrov oʻtkazdi: yaponlarning 13 foizi Janubiy Koreyaga ijobiy, 37 foizi salbiy fikrda, janubiy koreyaliklarning 15 foizi Yaponiyaga ijobiy, 79 foizi esa salbiy fikr bildirdi. Yaponiya Tashqi ishlar vazirligi Janubiy Koreya bilan munosabatlarni erkinlik, demokratiya, asosiy inson huquqlarini hurmat qilish, mintaqada tinchlikni saqlashda umumiy manfaatlar kabi birlashtiruvchi fundamental qadriyatlar prizmasi orqali tavsiflaydiDiplomatic Bluebook 2014 Summary Chapter 2, Japanʼs Foreign Policy that Takes a Panoramic 1. Asia and Oceania.

 Xalqaro tashkilotlarda hamkorlik 
Janubiy Koreya — Yaponiya bir qator xalqaro tashkilotlarga aʼzodir, jumladan:

Tashkilot bayrogʻiTashkilot nomiJanubiy Koreyaning qoʻshilish sanasiYaponiyaning qoʻshilish sanasi border|center|60pxJahon Savdo Tashkiloti 1995-yil 1-yanvar1995-yil 26-mart border|center|60pxXalqaro taraqqiyot fondi1961-yil 18-may1960-yil 27-dekabr border|center|60pxXalqaro moliya korporatsiyasi1964-yil 16-mart1956-yil 20-iyul border|center|60pxBirlashgan Millatlar Tashkiloti1991-yil 17-sentyabr1956-yil 18-dekabr border|center|60px Xalqaro tiklanish va taraqqiyot banki1955-yil 26-avgust1952-yil 13-avgust border|center|60pxOsiyo taraqqiyot banki1966-yil 1966-yil border|center|60pxKoʻp tomonlama investitsiyalarni kafolatlash agentligi1988-yil 12-aprel1988-yil 12-aprel border|center|60pxRaketa texnologiyasini boshqarish tizimi2001-yil1987-yil border|center|60pxYUNESKO 1950-yil 14-iyun1951-yil 2-iyul border|center|60pxAvstraliya guruhi1996-yil1985-yil border|center|60pxIqtisodiy hamkorlik va taraqqiyot tashkiloti 1996-yil 12-dekabr1964-yil border|center|60pxKonsultativ nizolarni hal qilish xalqaro markazi1967-yil 23-mart1967-yil 16-sentyabr border|center|60pxOsiyo Tinch okeani iqtisodiy hamkorlik forumi 1989-yil 6-noyabr1989-yil 6-noyabrborder|center|60px Interpol (Xalqaro jinoiy politsiya tashkiloti) 1964-yil 1953-yil

 Eskalatsiya 2019 
250px|thumb|Yaponiya bosh vaziri Shinzo Abe, Janubiy Koreya prezidenti Mun Chje In va AQSh vitse-prezidenti Mayk Pens.
2019-yil 1-iyulda Tokio Koreya uchun strategik materiallarga (yarim oʻtkazgich sanoati uchun materiallar) eksport cheklovlarini joriy etdi, bu Koreya Oliy sudining yapon kompaniyalarini koreyalik ishchilarning avlodlariga tovon toʻlash majburiyatini yuklash haqidagi qarori bilan bogʻliq. 1910—1945-yillarda Koreya yarim orol Yaponiya tomonidan bosib olingan yillarda konsern zavodlarida ishlash uchun majburan safarbar qilingan. Vaziyat Janubiy Koreya-Yaponiya munosabatlarining butun ahvolini murakkablashishiga olib keldi, tomonlar bir-biriga va sof siyosiy masalalarda ayblovlar qoʻyishdi; Koreya yapon mahsulotlarini boykot qilish kampaniyasini boshladiSMI: RF mojet zamenit Yaponiyu v postavke Yujnoy Koree ftoristogo vodoroda // Российская газета, 13-iyulya 2019. 12-avgustda Janubiy Koreya Yaponiyani oʻz mahsulotlari importini tezlashtirish huquqiga ega davlatlar roʻyxatidan chiqarib tashladi (Seul buni avgust oyi boshida, Tokio shunga oʻxshash sanksiyalarni qoʻyganida amalga oshirishga vaʼda bergan, biroq qasos deb hisoblanmaslikni soʻragan edi). Sentabrdan boshlab Janubiy Koreya bilan ishlayotgan yapon kompaniyalari barcha protseduralar tugashini 5 kun emas, balki 15 kun kutishlari kerakGlavnie soyuzniki SShA v Azii porugalis // Лента. Ру, 12-avgusta 2019.

Koreya Respublikasi Milliy xavfsizlik kengashi Doimiy qoʻmitasi 2021-yil 11-fevral bir ovozdan mamlakatning Yaponiyaga nisbatan tashqi siyosatini davom ettirishga qaror qildi, bu ikki davlat oʻrtasidagi keskinlik darajasini pasaytirishga yordam beradi.

 Turizm 
250px|thumb|2005—2018-yillardagi Yaponiya-Janubiy Koreya sayyohlik oqimini taqqoslash.
2019-yilda, koronavirus taʼsiridan oldin, Janubiy Koreyaga tashrif buyurgan yaponiyalik sayyohlar soni 3,27 million kishini tashkil etgan. Bu raqam 2012-yildan beri birinchi marta 3 milliondan oshishi edi. Biroq, soʻnggi uch oy ichida Janubiy Koreyaning Yaponiyaga turizmi oʻtgan yilga nisbatan taxminan 65 % ga sezilarli darajada pasaydi, chunki ikki davlat oʻrtasidagi munosabatlar sezilarli darajada yomonlashgan.

2019-yilda Yaponiyaga 5,58 million koreyalik sayyoh tashrif buyurgan. Bu ham Yaponiya-Koreya munosabatlarining taʼsiri tufayli oʻtgan yilga nisbatan 25,9 % ga kamaygan.
 Savdo aloqalari 

1991-yilda Yaponiya Koreya Respublikasiga 29,1 milliard AQSH dollari miqdorida mahsulot eksport qilgan boʻlsa, Janubiy Koreya tovarlari esa deyarli 5,8 milliard dollarlik import qilingan. Yaponiya va Janubiy Koreya firmalari oʻzaro manfaatli aloqalarni oʻrnatdilar, bu esa Yaponiyaga mamlakatning oʻsib borayotgan bozorida ustunlik berdi. Koʻpgina Janubiy Koreya mahsulotlari yapon dizayni va texnologiyasiga asoslangan edi. 1990-yilda Yaponiyaga Janubiy Koreya mahsulotlari importining keskin oʻsishi kuzatildi, bu qisman Koreya Respublikasidagi yapon investorlarining natijalari bilan bogʻliq. 2016-yilda Koreya Respublikasi Yaponiyaga 24,4 milliard dollarlik mahsulot eksport qildiOEC — South Korea (KOR) Exports, Imports, and Trade Partners, Yaponiyaning Koreya Respublikasiga eksporti esa 46,2 milliard dollarni tashkil etdiOEC — Japan (JPN) Exports, Imports, and Trade Partners.

 

Turkum:Yaponiyaning ikki tomonlama aloqalari
Turkum:Janubiy Koreyaning ikki tomonlama aloqalari
Turkum:Yaponiyaning tashqi siyosati
Turkum:Janubiy Koreyaning tashqi siyosati
Turkum:Xalqaro munosabatlar