Indoneziya bayrogʻi

Indoneziya bayrogʻi oddiy ikki rangli, ikkita teng — qizil (yuqori) va oq (pastki) gorizontal chiziqli boʻlib, umumiy nisbati 2:3. U 1945-yil 17-avgustda mustaqillik eʼlon qilinganda, Jakartaning Proklamasi koʻchasi 56 (sobiq Pegangsaan Timur koʻchasi) manzilida va yana 1949-yil 27- dekabrda Gollandiya suverenitetni rasman topshirganida joriy etilgan va omma oldida koʻtarilgan. Oʻshandan beri bayroqning dizayni oʻzgarishsiz qoldi.

Indoneziya bayrogʻi grafik jihatdan Monako bayrogʻiga oʻxshaydi, qizil rangida va uning oʻlchamlari nisbatida bir oz farq bor. Polsha bayrogʻiga oʻxshash oʻlchamlarga ega, ammo ranglari teskari: tepada oq va pastda qizil.

„Indoneziya dengiz floti bayrogʻi“ faqat Indoneziya dengiz floti tomonidan foydalanish uchun ajratilgan. U har bir faol Indoneziya harbiy kemasiga bogʻlangan holda maxsus holatlarda hilpiraydi. Flot bayrogʻining dizayni toʻqqizta oʻzgaruvchan beshta qizil va toʻrtta oq chiziq sifatida tasvirlangan. Uning nomi Sang Saka Gula Kelapa (Qizil-oq). Dengiz bayrogʻi Majapahit imperiyasi davriga toʻgʻri keladi. Oʻzining buyuk dengiz kuchi bilan mashhur boʻlgan bu imperiya oʻz kemalarida shunga oʻxshash domkratlarni hilpiratgan.

 Tarixi 
thumb|1945-yil 17-avgustda Indoneziya mustaqilligi eʼlon qilinishi paytida Bendera Pusaka lahzasining koʻtarilishi
Bayroqning ranglari 13-asrdagi Majapahit imperiyasining bayrogʻidan olingan. Biroq, qizil va oq ramziylikning kelib chiqishini Ona Yer (qizil) va Ota osmon (oq) ikkiligi haqidagi qadimgi avstroneziya mifologiyasidan kuzatishi mumkinligi taxmin qilingan. Shuningdek, bu ranglar Taitidan Madagaskargacha boʻlgan Avstroneziyadagi koʻplab bayroqlarda paydo boʻladi. Qizil va oq panji yoki pataka haqidagi eng qadimgi yozuvlarni Pararaton yilnomasida topish mumkin; ushbu manbaga koʻra, Gelang-Gelangdagi Jayakatvang qoʻshinlari 12-asr boshlarida Singxasariga bostirib kirish paytida qizil va oq bayroqni koʻtargan. Bu shuni koʻrsatadiki, Majapahit davridan oldin ham qizil va oq ranglar Kediriylar davrida (1042-asr.1222) allaqachon hurmatga sazovor boʻlgan va shohlik bayrogʻi sifatida ishlatilgan.

Qizil va oq rangli toʻqimachilik qadimgi Indoneziyada mavjud edi. Oq rang toʻqilgan paxta matolarining tabiiy rangi boʻlsa, qizil rang esa teak barglaridan, Averrhoa bilimbi gullaridan yoki mangostin mevalarining terisidan olingan eng qadimgi tabiiy boʻyoqlardan biridir.

Qizil va oq ranglardan nafaqat Yava qirolliklari foydalangan. Batak oʻlkasi qiroli Sisingamangaraja IXning jangovar bayrogʻida qizil fonda piso gaja dompak deb nomlangan oq egizak qilichlar tasviri bor edi. 1873-1904-yillardagi Ache urushi paytida Ache jangchilari qizil matoda qilich, yulduz va yarim oy, quyosh va oq rangdagi Qur’on yozuvi tasvirlangan jangovar bayroqdan foydalanganlar. Janubiy Sulavesidagi Bugin qirolligining qizil va oq bayrogʻi Woromporang deb atalardi. Bali Badung (Puri Pamecutan) qirollik bayrogʻi qizil, oq va qora rangda boʻlgan. Java urushi paytida (1825-1830) shahzoda Diponegoro ham qizil va oq bayroqdan foydalangan.

20-asrning boshlarida bu ranglar Gollandiyaga qarshi millatchilikning ifodasi sifatida talabalar, keyin esa millatchilar tomonidan qayta tiklandi. Yavada birinchi marta koʻtarilgan zamonaviy qizil va oq bayroq 1928-yilda Gollandiya hukmronligi ostida taqiqlangan edi. Bu Kesatuan Melayu Muda tomonidan Yevropa mustamlakachiligiga qarshi malay millatchiligining ramzi sifatida qabul qilingan bayroq boʻldi. 1945-yil 17-avgustda Indoneziya mustaqilligini eʼlon qilgandan soʻng, u davlat bayrogʻi sifatida qabul qilindi va shu vaqtdan beri qoʻllanilmoqda. Indoneziya mustaqilligi tan olinganidan soʻng, xuddi shunday bayroqqa ega boʻlgan Monako shikoyat bilan murojaat qildi ammo, unga eʼtibor berilmadi.

 Yamato mehmonxonasidagi voqea 
thumb| Surabayadagi Yamato mehmonxonasida (hozirgi Majapahit mehmonxonasi) Indoneziya bayrogʻini yasash uchun Gollandiya bayrogʻining koʻk chizigʻi uzilganidan bir zum oʻtib.
Bayroq Indoneziya mustaqillik urushi paytida, 1945-yil oxiri Surabaya jangi paytida indoneziyalik yoshlar Yamato mehmonxonasi ustida hilpirayotgan Gollandiya mustamlaka bayrogʻini olib, koʻk chiziqni yirtib tashlaganida tasvirlangan. U Indoneziya bayrogʻi sifatida koʻtarildi. Keyinchalik mehmonxona nomi „Mustaqillik mehmonxonasi“ degan qisqacha maʼnoni anglatuvchi Merdeka Hotel deb oʻzgartirildi.

 Nomi 
Bayroqning rasmiy nomi 1945-yilgi Konstitutsiyaning 35-moddasiga binoan Sang Saka Merah-Putih („yuksak ikki rangli qizil va oq“ degan maʼnoni anglatadi). Bayroq odatda Bendera Merah-Putih (Qizil-oq bayroq) deb ataladi. Baʼzan uni Sang Dwiwarna (ikki rangli) deb ham atashadi. Sang Saka Merah-Putih (Yuksak qizil-oq) Bendera Pusaka (meros bayrogʻi) deb nomlangan tarixiy bayroq va uning nusxasini nazarda tutadi. Bendera Pusaka — 1945-yil 17-avgustda Indoneziya mustaqilligini eʼlon qilgan Sukarnoning uyi oldida oʻrnatilgan bayroq. Asl Bendera Pusaka Fatmavati tomonidan tikilgan va har yili mustaqillik kuni marosimida Merdeka saroyi oldida koʻtarilgan. U oxirgi marta 1968-yil 17- avgustda koʻtarilgan. Oʻshandan beri u saqlanib qolgan va uning oʻrniga nusxa koʻchirildi, chunki asl bayroq juda nozik deb hisoblangan.

 Ramz 
Indoneziya bayrogʻidagi qizil va oq rangning maʼnosi haqida bir qancha fikrlar mavjud. Ulardan biri qizil rang jasoratni, oq rang esa poklikni ifodalaydi. Yana biri, qizil rang inson tanasi yoki jismoniy hayotini ifodalaydi, oq esa ruh yoki ruhiy hayotni ifodalaydi; birgalikda ular toʻliq insonni himoya qiladilar.

Sukarno aytganidek:

Ranglar Majapahit bayrogʻida ishlatiladigan ranglar bilan bir xil.

 Ranglar 
30x30px Raqamli sxema RGB qizil Oq30x30pxJismoniy sxema Pigment qizil Oq RGB 255-0-0 255-255-255 RGB 237-28-36 255-255-255 Hex #FF0000 #FFFFFF Hex #ED1C24 #FFFFFF CMYK Qaytarib boʻlmaydigan 0, 0, 0, 0 CMYK 0, 100, 100, 0 0, 0, 0, 0

 Foydalanish 
thumb|„Davlat protokoli eskort bataloni (Yonvalprotneg)“ ning Paspampres xodimlari milliy saroy hovlisida Indoneziya bayrogʻini koʻtarmoqda

 Reglament va bayroq protokoli 
Bayroq Indoneziya Konstitutsiyasining 35-moddasi XV bobida tasvirlangan; Hukumat qarori No 24/2009; va Hukumat qarori No 40/1958.

Bayroqni koʻtarish quyosh chiqishidan quyosh botishigacha boʻlgan vaqt oraligʻida oʻtkazilishi kerak, ammo baʼzi hollarda buni kechasi qilish ham mumkin. Kundalik foydalanishda bayroq har yili 17-avgust kuni uni Indoneziya Mustaqillik kuni kabi har bir bayramda uyda, binoda yoki idorada, maktablarda, kollejlarda, jamoat va shaxsiy transportda foydalanish huquqiga ega boʻlgan fuqarolar tomonidan koʻtarilishi kerak.

U Prezident yoki sobiq prezidentlar, vitse-prezident yoki sobiq vitse-prezidentlar, Vazirlar Mahkamasi aʼzolari , Xalq vakillik kengashi spikeri va hukumat rahbari, Indoneziya Qurolli Kuchlari aʼzolari, xizmat paytida vafot etgan Indoneziya milliy zobiti aʼzolari yoki oʻz xalqiga faxriy nishon sifatida hissa qoʻshgan Indoneziya fuqarosi va boshqa shaxslarning tobutiga yopinchiq sifatida ishlatilishi mumkin.

Bayroq har kuni Prezident saroyi, davlat va xususiy idora binolari, chegara postlari va Indoneziya hududidagi tashqi orollar, Milliy qahramonlar qabristoni kabi joylarda osib qoʻyilishi kerak.

Bayroq hamma joyda maxsus kunlarda koʻrsatilishi kerak, ular:

 2-may: Milliy taʼlim kuni.
 20-may: Milliy uygʻonish kuni.
 1-iyun: Pancasila tugʻilgan kuni.
 17-avgust: Indoneziya Mustaqillik kuni.
 28-oktabr: Yoshlar garovi kuni.
 10-noyabr: Qahramonlar kuni.

 Yarim tushirish 
Bu kunlarda motam belgisi sifatida bayroq yarim ustunda koʻrsatilishi kerak:

 26-dekabr, 2004-yil Hind okeanidagi zilzila va sunami qurbonlarini xotirlash.
 Prezident yoki sobiq prezidentlar, vitse-prezidentlar yoki sobiq vitse-prezidentlar, Vazirlar Mahkamasi aʼzolari , Xalq vakillik kengashi spikeri va hukumat rahbari vafot etganidan uch kun oʻtgach.
 Hukumat tomonidan belgilangan boshqa motam kunlari.

Odatda, Indoneziya bayrogʻi ham 30-sentabr kuni 30-sentabr Harakati xotirasiga yarim tushiriladi, ammo 1998-yilda Yangi tartib tugaganidan keyin bu anʼana toʻxtadi. Biroq, anʼana soʻnggi kunlarda qayta tiklanmoqda.

 Taqiqlangan harakatlar 
24/2009-sonli Qonunga asosan barcha fuqarolarga quyidagilar taqiqlanadi:

 davlat bayrogʻini buzish, yirtish, oyoq osti qilish, yoqish yoki davlat bayrogʻini dogʻlash, haqorat qilish yoki shaʼnini kamsitish maqsadida boshqa harakatlar qilish;
 reklama taxtalari yoki reklama roliklari uchun davlat bayrogʻidan foydalanish;
 davlat bayrogʻi yirtilgan, bulgʻangan, gʻijimlangan yoki rangi oʻchgan boʻlsa, hilpiratish;
 harflar, raqamlar, tasvirlar yoki boshqa belgilarni chop etish, naqshlash, davlat bayrogʻiga koʻkrak nishonlari yoki boshqa narsalarni qoʻshish;
 Davlat bayrogʻidan shiftni yoki tomni yopishda, tovarlarni oʻrash yoki qoplashda davlat bayrogʻi shaʼnini kamsitadigan tarzda ishlatish.

 Oʻxshash bayroqlar