Lavanda moyi

thumb| Bir shisha flakon lavanda moyi
Lavanda moyi — lavanda turkumiga mansub turlarning gul boshoqlaridan distillash orqali olingan efir moyi. Dunyo boʻylab turli xil hid va sifatlarga ega 400 dan ortiq lavanda mavjud. Lavanda moyining ikki shakli ajralib turadi, lavanda gul yogʻi, rangsiz, suvda erimaydigan, zichligi 0,885 g/ml va lavanda boshoq moyi, Lavandula latifoliadan olingan, zichligi 0,905 g/ml.

 Ishlab chiqarish 
Sof lavanda efir moyi bug‘ bilan distillash orqali ishlab chiqariladi. Bu qutbli birikmalarning yoʻqotilishini kamaytirish hisobiga boshqa usullarga nisbatan koʻproq miqdorda moy hosil qiladi. Lavanda gulining hosili odatda iyun oxiri va avgust oylari orasida yig‘iladi.

Lavanda moyi butun dunyoda ishlab chiqariladi, Bolgariya, Fransiya va Xitoy ishlab chiqarishda yetakchilik qiladi.

 Foydalanish 
Qoʻshma Shtatlarda lavanda moyi maqsadli foydalanish uchun xavfsiz (GRAS) deb tan olingan. Lavanda moyi parfyumeriya, aromaterapiyada ishlatilgan . Ammo bu foydalanishning klinik foydasi yoʻq. Lavanda moyi sababli allergik reaksiyalar paydo boʻlishi mumkin boʻlsa-da, massaj terapiyasida ishlatiladi. Demansni davolash uchun lavanta yogʻini qoʻllashni qoʻllab-quvvatlaydigan yaxshi dalillar yoʻq. Boshoqli lavanda yogʻi, asosan, distillangan turpentindan foydalanish paydo boʻlgunga qadar, moyli boʻyoqlarda erituvchi sifatida ishlatilgan.
thumb|Lavandula latifolia o‘simligi

 Mumkin boʻlgan salbiy taʼsirlar 
Koʻpgina efir moylari, shu jumladan lavanda moyi isteʼmol qilinsa, zaharli boʻlishi mumkin. Umuman olganda, suyultirilgan efir moyi kattalarda zaharlanishga olib kelishi mumkin, bolalarda toksik boʻlishi mumkin. 2014-18-yillar mobaynida Yangi Janubiy Uelsda lavanda yogʻi bilan zaharlanishning 271 ta holati qayd etilgan, bu barcha efir moylari bilan zaharlanish holatlarining 6,1 foizini tashkil qiladi. Lavanda yogʻining asosiy toksik tarkibiy qismlari linalil asetat va linaloldir.

Lavanda yogʻi bilan zaharlanish belgilariga koʻrishning buzilishi, nafas olish qiyinlishuvi, tomoqdagi yonish ogʻrigʻi, koʻzning kuyishi, tartibsizlik, xotiraning pasayishi, diareya, oshqozon ogʻrigʻi, qusish va toshma kiradi. Lavanda moyini topikal qoʻllash kontakt dermatitga olib kelishi mumkin.

Lavanta yogʻini isteʼmol qilinganda antikoagulyantlar, statinlar va antikonvülzanlar kabi retsept boʻyicha beriladigan dorilar bilan oʻzaro taʼsirlashishga olib kelishi mumkin.

 Fitokimyoviy moddalar 
thumb|Lavanda
Lavanda yogʻining fitokimyoviy tarkibi turdan turga oʻzgarib turadi, asosan monoterpeneoid va sesquiterpeneoid spirtlaridan iborat. Moy tarkibida linalool (20-35%) va linalil asetat (30-55%) ustunlik qiladi, oʻrtacha darajada lavandulil asetat, terpinen-4-ol va lavandulol, 1,8-sineol, kofur, limonen va taninlar bor. Lavanda moyi odatda 100 dan ortiq birikmalarni oʻz ichiga oladi, ularning koʻpchiligi ahamiyatsiz juda kam miqdorda bo‘ladi.
Oila Tarkibi Lavande officinale Lavandula angustifolia Lavanda aspik Lavandula latifolia Terpenlar Monoterpenollar150x150px Linalool 28.92% 49.47% a-terpineol 0,90% 1,08% g-terpineol 0,09% Borneol 1,43% Izoborneol 0,82% Terpinen-4-ol 4,32% Nerol 0,20% Lavandulol 0,78%Terpenlar130x130px Linalil asetat 32.98% Geranil asetat 0,60% Neril asetat 0,32% Okten-3-il asetat 0,65% Lavandulil asetat 4,52% Terpenlar Monoterpenlar Mirsen 0,46% 0,41% a-Pinene 0,54% b-Pinene 0,33% Kampen 0,30% (E)-b- Otsimene 3,09% (Z)-b-oksimen 4,44% b — Phellandrene 0,12% Terpenlar Terpenoid oksidlari120x120px Evkaliptol
(1,8-sineol) 25.91% Terpenlar Seskiterpenlar b — karyofilin 4,62% 2,10% b — Farnesene 2,73% Germakren 0,27% a- Humulen 0,28% Ketonlar92x92px Kofur 0,85% 13.00% 3-oktanon 0,72%120x120px Kripton 0,35%

 

Turkum:Oziq-ovqat sanoati