Qipchoqlar

thumb| Luganskdagi 12-asr balbalidagi qipchoq portreti.
Qipchoqlar yoki Polovetslar — oʻrta asrlarda mavjud boʻlgan Turkiy urug'lar birlashmasi. Uning tarkibiga pecheneg, qadimgi boshqird, va boshqa xalqlarni kirgan. Sharqiy qipchoqlar kimek, qoraxitoy va boshqalar bilan birlashgan. Ularning barchasi qipchoq etnonimi bilan aniqlangan. Moʻgʻul boʻlishi mumkin boʻlgan guruhlar va qabilalar ham Sharqiy Qipchoq konglomerati tarkibiga kiritilgan. Piter Goldenning taʼkidlashicha, olberlilar para-moʻgʻul xitanlari oʻrtasidagi ijtimoiy-siyosiy oʻzgarishlar, masalan, Liao sulolasining qulashi va qoraxitoylarning shakllanishi tufayli gʻarbga surilgan va oʻzlarini Sharqiy Qipchoq konfederatsiyasiga qoʻshib. Ular oxir-oqibat bu yerga kelgan. Hukmron qatlam va elitaning bir qismini tashkil qiladi. Oltin oʻlberlilarni xitoy ida Xi, turkiy yozuvlarda Tatabi sifatida qayd etilgan qaylar bilan birlashtiradi. Moʻgʻul yoki paramoʻgʻul millatiga mansub boʻlgan, ehtimol Syanbeydan kelib chiqqan.

Xitoy tarixida qipchoqlar haqida faqat bir necha marta tilga olingan: masalan, Yuan generali Tutuxaning kelib chiqishi qipchoq qabilasining ÖlberliToqtoʻa et al. Yuanshi, vol. 128 Tutuha. yoki qipchoqlarning vatani, otlari, qipchoqlarning fiziognomiyasi va psixologiyasi haqida baʼzi maʼlumotlarXu Qianxue, Zizhi Tongjian Houbian (17th century) Vol. 141-142. Zhejiang University Copy p. 42 of 124 „欽察部去中國三萬餘裏夏夜極短日蹔沒輙出土産良馬富者以萬計俗祍金革勇猛剛烈青目赤髪“ en. „The Kipchak tribe is situated at a distance of over 30,000 li from China. In summer, the evening is extremely short; the sun temporarily sets then immediately rises. Their soil produces good horses, that the rich people count by ten thousands. They customarily sleep armed and armored; they are courageous, fierce, firm, and vehement; they are blue/green-eyed and red-haired“. Note: the expression „祍金革“ lit. „to lie/to sleep with metal and leather > to sleep armed and armored“ is not to be taken literally; it is a Chinese literary trope about the northerners' supposedly rugged and hardy nature; e.g. Liji „Zhong Yong“ quote: „衽金革，死而不厭，北方之強也，而強者居之。“, tr.: „To sleep armed and armored, to die undismayed; those are strengths in the north, the forceful dwell there.“.

Qipchoqlar birinchi marta fors geografi ibn Xordadbehning „Yoʻllar va saltanatlar kitobi“ asarida shimoliy turkiy qabilalar sifatida toquz oʻgʻuz, karluklar, kimeklar, oʻgʻuzlar, jfr (jikil soʻzidan buzib olingan yoki pejgʻarglar uchun majfarni ifodalagan) dan keyin bir maʼnoda tilga olingan. Aðkish va Yenisey qirgʻizlaridan oldin. Qipchoqlar 8-asrga oid Moyun chur bitiklarida Turk-Qibchaq tarzida paydo boʻlgan boʻlsa kerak, ellik yil davomida Turk xoqonligi tarkibida boʻlgan; shunga qaramay, bu attestatsiya noaniq, chunki yozuvdagi zararlar faqat (* -čaq yoki čiq) oʻqilishi mumkinMoyun Chur inscriptions „Note 207“ at Türik Bitig. Qipchoqlarni, Klyashtorniyning yozishicha, O‘rxun yozuvlaridagi Al (jángínī; pinyin: Xuè-Yántuó) xitoy idaDu You, Tongdian, vol. 199 "„自厥越失、拔悉彌、駮馬、結骨、火燖、觸木昆諸國皆臣之“ tr. „Many states such as Jueyueshi, Basmyls, Boma, Kirghizes, Khwarazmians, and Chumukun, etc. all submitted themselves (to Duolu Qaghan).“. shunga qaramay, Zuev (2002) zēyuèshī (Hudud al-ily sleep armed and armored; by nature, they are courageous, fierce, and firm; they are blue/green-eyed and red-haired.}}

 Yana qarang 

 Afgʻon qipchoqlari
 Nagaybäk
 Markaziy dasht tarixi

 Eslatmalar