Zhantas/Cleaned-Uzbek_Wikipedia huggingface dataset:
Vjosa Osmani

Vjosa Osmani-Sadriu (1982-yil 17-mayda tugʻilgan) – kosovolik yurist va siyosatchi. 2021-yildan buyon Kosovoning oltinchi prezidenti lavozimida faoliyat yuritmoqda. Titova Mitrovicada (hozirgi Kosovo hududi, sobiq Yugoslaviya) tugʻilib oʻsgan va Prishtina universiteti va Pitsburg universiteti huquq maktabida huquqshunoslik boʻyicha tahsil olgan. Kosovo prezidenti Fatmir Seydiuning maslahatchisi sifatida ishlagan, keyinchalik Kosovo Assambleyasiga aʼzo etib saylangan. Osmani 2020-yil fevralidan 2021-yil mart oyigacha Kosovo Assambleyasi spikeri lavozimida, 2020-yil noyabrdan 2021-yil mart oyigacha esa Prezident Hashim Thaçi isteʼfoga chiqqanidan soʻng uning vazifasini bajaruvchi prezident sifatida xizmat qilgan. Kosovo Respublikasi Konstitutsiyasiga koʻra, prezident mamlakatning tashqi siyosati uchun javobgar va Kosovo Xavfsizlik Kuchlari bosh qoʻmondoni hisoblanadi. Osmani prezident etib saylangach, Kosovoda nafaqat ikkinchi ayol prezident, balki ham vaqtincha, ham toʻlaqonli prezident sifatida xizmat qilgan birinchi shaxs boʻldi. U saylovda korrupsiyaga qarshi kurash platformasi asosida ishtirok etib, muvaffaqiyat qozondi va Kosovo bilan Serbiya oʻrtasidagi munosabatlarni normallashtirish istagini bildirgan. Prezidentlik lavozimiga kirishganidan soʻng, Dardaniya bayrogʻini prezidentlikning rasmiy timsoli sifatida qayta tikladi. Osmani shuningdek, iqlim oʻzgarishiga qarshi kurashda individual harakatlar muhimligini taʼkidlab, siyosiy darajada keng qoʻllab-quvvatlashga erishgan.

 Hayoti va karyerasi 

Vjosa Osmani 1982-yil 17-mayda oʻsha paytda Yugoslaviya tarkibidagi Sotsialistik Serbiya Respublikasiga qarashli hudud hisoblanuvchi Titova Mitrovica shahrida dunyoga kelgan. Oilada toʻrt nafar farzand boʻlishgan. Boshlangʻich va oʻrta taʼlimni oʻz tugʻilib-oʻsgan shahrida olgan. Osmani Kosovo urushi paytida oʻsmir yoshda boʻlgan. U oʻz xotiralarida bu haqida shunday deydi: „Mitrovicadagi uyimizga bostirib kirishgach, bir askar M70 modeldagi miltiqni ogʻzimga tiqqanini hanuzgacha his qilaman“.
Osmani Prishtina universitetida huquq boʻyicha bakalavr darajasini olgan. U oʻz tahsilini AQShdagi Pitsburg universiteti huquq maktabida (Pitt Law) davom ettirib, 2005-yilda huquq boʻyicha magistr (LL. M.), 2015-yilda esa huquqshunoslik fanlari doktori (S. J. D.) darajasini olgan. Uning doktorlik dissertatsiyasi „Xalqaro tovar shartnomalari boʻyicha BMT konvensiyasining (CISG) Kosovoda qoʻllanilishi“ mavzusiga bagʻishlangan boʻlib, u konvensiya 1988-yilda kuchga kirganidan beri Kosovo huquqiy maqomining oʻzgarishi nuqtai nazaridan tahlil qilingan. Osmani Pristina universitetida assistent-oʻqituvchi sifatida ishlagan. Bundan tashqari, RIT Kosovo universitetida lektor va Pitsburg universitetida tashrif buyurgan professor boʻlib faoliyat yuritgan.

 

Turkum:Yevropadagi ayol prezidentlar
Turkum:Yashayotgan insonlar
Turkum:1982-yilda tugʻilganlar
Turkum:17-mayda tugʻilganlar
Flora Brovina

Flora Brovina (1949-yil 30-sentyabrda tugʻilgan) – kosovalik alban shoira, pediatr va ayollar huquqlari faoli. Kosovoning Drenica vodiysidagi Skenderaj shahrida tugʻilgan, ammo Prishtina shahrida ulgʻaygan, shu yerda maktabga qatnagan va tibbiyot boʻyicha taʼlim ola boshlagan. Oliy taʼlimda pediatriya sohasida Zagrebda tahsil olgan. Keyinroq Kosovoga qaytib, qisqa muddat davomida „Rilindja“ nomli alban tilidagi kundalik gazetada jurnalist sifatida faoliyat yuritgan. Oradan biroz vaqt oʻtib, yana sogʻliqni saqlash sohasiga qaytgan va koʻp yillar davomida Prishtina umumiy kasalxonasining pediatriya boʻlimida xizmat qilgan.

 Kosovo urushi 

1990-yillarda Kosovodagi siyosiy vaziyat yomonlashib, qurolli toʻqnashuvlar boshlangach, Flora Brovina Prishtinada sogʻliqni saqlash markazini boshqargan. Bu markaz orqali u aholiga sogʻliqni saqlash boʻyicha turli mavzularda, masalan, ilon chaqishi, yaralarni bogʻlash, tugʻruq jarayoni kabi holatlarda kerakli tibbiy maʼlumotlar bergan. Shuningdek, Brovina ushbu markazdan urush va majburiy koʻchirishlar natijasida yetim qolgan bolalar uchun boshpana sifatida ham foydalangan. U va uning hamkasblari bir vaqtning oʻzida 25 nafar bolaga gʻamxoʻrlik qilishgan.

1999-yil 20-aprel kuni Kosovo urushi davrida Flora Brovina oʻzi yashab turgan uyidan sakkiz nafar niqobli serb qurolli jangchilari tomonidan oʻgʻirlab ketilgan va mashinada nomaʼlum manzilga olib borilgan. Shundan soʻng u Serbiya hududida asirlikda boʻlgan. Oradan koʻp oʻtmay, NATO kuchlari Prishtinaga kirib kelib, serb qoʻshinlari Kosovodan chekindi. Brovina oʻgʻirlab ketilgani haqidagi birinchi xabar 1999-yil 24-aprelda tarqalgan boʻlib, bu haqida uning oʻgʻli xalqaro yozuvchilar uyushmasi PENga murojaat qilib, uning yoʻqolganini butun dunyoga yetkazishni soʻragan. Brovina Serbiyadagi Požarevac qamoqxonasiga koʻchirilgan. Asirlikning birinchi oyida u 18 ta alohida soʻroq sessiyasida 200 soatdan ortiq soʻroqqa tutilgan, har bir soʻroq, odatda, ertalab soat 7:00 dan kechki 17:00 gacha davom etgan. 1999-yil 9-dekabrda esa u Yugoslaviya Jinoyat Kodeksining 136-moddasi asosida „terrorchilik faoliyati“da ayblanib, jamoatchilik oldida sudlangan. Brovina bir yarim yil serb qamoqxonalarida saqlangan, soʻngra xalqaro darajadagi bosim natijasida ozodlikka chiqarilgan.

 Siyosat 

Kosovo mustaqil deb eʼlon qilingandan soʻng Flora Brovina 2001-yilda Kosovo Prezidenti lavozimi uchun nomzodini qoʻygan. U bu saylovda Kosovo Demokratik partiyasi (PDK) safidan, partiya yetakchisi Hashim Thaqi oʻrniga kutilmagan nomzod sifatida qatnashgan. Shundan keyin, Flora Brovina har bir parlament chaqirigʻida Kosovo Assambleyasi aʼzosi boʻlib faoliyat yuritganFlora Brovina on the homepage of the Assembly of Republic of KosovoFirst Legislation Period (17.11.2001 – 23.11.2004)Second Legislation Period (23.11.2004 – 12.12.2007)Third Legislation Period (13.12.2007 – 03.11.2010)Fourth Legislation Period (12.12.2010 – 07.05.2014)Fifth Legislation Period (17.07.2014-).
Naxmije Pagarusha

Nexmiye Pagarusha (1933-yil 7-mayda tugʻilgan – 2020-yil 7-fevralda vafot etgan) – qo'shiqchi va aktrisa, koʻpincha „Albaniya musiqa qirolichasi“ deb ataladi. Kosovoda va qoʻshni mamlakatlarda mashhurlikka erishgan, oʻziga xos soprano ovoz tembriga ega boʻlgan. Bu ovoz imkoniyatlarini karyerasi davomida ijro etgan turli xalq qoʻshiqlarida namoyon etgan. Pagarusha 1948-yilda Radio Prishtinada ilk chiqishi bilan boshlangan. Faoliyatining yakuni esa 1984-yilda Sarayevoda oʻtkazilgan konserti boʻlgan. Qoʻshiqchilik daryerasi 36 yil davom etgan. Faqatgina anʼanaviy alban musiqa yoʻnalishidagina emas, balki rok, pop, fank, opera/klassik musiqa kabi janrlarda ham ijod qilgan.

 Biografiyasi 

Nexhmije Pagarusha Kosovoning Malisheva shahri yaqinidagi Pagarusha nomli kichik qishloqda tugʻilgan. Boshlangʻich taʼlimni Malishevada olgan, soʻngra Belgradga yoʻl olib, u yerda 3 yil davomida musiqiy maktabda „yakkaxon ijrochilik (solo canto)“ yoʻnalishida tahsil olgan. Uning professional musiqa faoliyati 1948-yilda Radio Prishtinada qoʻshiqchi sifatida boshlangan. Shu yildan boshlab Pagarusha sekin-asta Albaniya va Kosovo musiqa sahnasida taniqli sanʼatkor sifatida shakllangan.

Pagarushaning musiqiy ijodi ishi qariyb 40 yil davom etgan boʻlib, u ijro etgan janrlar xilma-xilligi sababli unimaʼlum bir yoʻnalishdagi qoʻshiqchi sifatida aniqlash oson emas. Pagarusha xalq qoʻshiqlari, klassik musiqa, ayniqsa opera janrida ijro qilgan.

Pagarusha 1984-yilda Sarayevoda katta konsert bilan oʻzining musiqa faoliyatini yakunlagan. Bu uning rasmiy sahnadagi soʻnggi chiqishi boʻlgan. Ammo 16 yillik tanaffusdan soʻng, 2000-yilda „Për ty“ („Sen uchun“) nomli qoʻshiqni bir alban telekoʻrsatuvida ijro etgan. Bu chiqish muxlislari uchun kutilmagan va quvonchli voqea boʻlgan. U musiqa sohasidagi tajribasi bilan faoliyatini davom ettirgan va Radio Kosovo, Radio Bluse Skyda ishlagan. 2012-yil noyabr oyida Albaniya Prezidenti Bujar Nishani tomonidan unga „Nderi i Kombit“ (Millat faxri) ordeni topshirilgan. Bu orden Albaniya va Kosovoda eng yuksak faxriy unvonlardan biri hisoblanadi.

Pagarusha 2020-yil 7-fevral kuni nomaʼlum kasallik tufayli vafot etgan.
Zöhrä Aqçurina

Zöhrä Aqçurina (; 1862-yilda tugʻilgan – 1903-yil 13-aprelda vafot etgan) – rus jurnalisti. Millati – tatar.

Aqçurina 1862-yilda Sviyazhsk shahrida dunyoga kelgan. Oʻsha davrda koʻpchilik tatar ayollaridan farqli oʻlaroq, u dunyoviy taʼlim olgan. 1880-yilda Qrimga koʻchib oʻtgan. U yerda Ismoil Gaspirali bilan tanishgan. Gaspirali uni oʻzining „Terciman“ jurnalida yozuvchi va tarjimon sifatida ishga olgan. Aqçurina 1903-yil 13-aprel kuni Boqchasaroy shahrida vafot etgan.

 

Turkum:1903-yilda vafot etganlar
Turkum:1862-yilda tugʻilganlar
Turkum:13-aprelda vafot etganlar
Turkum:Jurnalistlar
Turkum:Alifbo boʻyicha yozuvchilar
Ivande Kaija

Ivande Kaija (Antonija Lūkina nomi bilan ham mashhur, qizlik familiyasi: Antoinya Meldere-Millere; 1876-yilda tugʻilgan – 1942-yilda vafot etgan) – latviyalik yozuvchi va feminist. Latviya mustaqilligi uchun kurashgan shaxs. Jamoat ishlari va ijodi orqali latviyaliklarni „Gold Fund“ jamgʻarmasiga mol-mulklarini ehson qilishga undagan. Bu jamgʻarma 1920-yilda mamlakatning oltin zaxirasiga aylangan. Jamoat ishlaridagi xizmatlari uchun 1926-yilda Uch yulduz ordeni bilan eʼtirof etilgan. Sovet davrida uning koʻplab asarlari yoʻq qilingan boʻlsa-da, soʻnggi yillarda ular yana ommalashib bormoqda.

 Biografiyasi 

Antonija Meldere-Millere 1876-yil 13-oktyabrda Rossiya imperiyasi tarkibidagi Livoniya gubernyasining Jumpravmuižā qishlogʻida tugʻilgan. Otasining ismi Miķelis, onasining ismi Matilde (qizlik familiyasi Flintman) Millere-Meldere boʻlgan. Otasi badavlat tadbirkor va yer egasi edi, keyinchalik ularning oilasi Torņakalnsga koʻchib oʻtgan va Antonija 1881-yilda oʻsha yerdagi maktabga oʻqishga borgan Boshlangʻich maktabni tamomlaganidan soʻng Riga shahridagi Lomonosov ayollar gimnaziyasiga oʻqishga kirgan. Lomonosovdagi oʻqishi davrida u keyinchalik turmush oʻrtogʻi Fēlikss Lūkins bilan doʻstlashgan va 1892-yilda oʻzining birinchi romani „Trīs jaungada naktis“ni nashr ettirgan. 1895-yilda oʻrta maktabni tamomlab, Shveysariyadagi Bern universitetida va Germaniyadagi Leypsig universitetida falsafa va sanʼat tarixi yoʻnalishlarida oʻqishini davom ettirgan. Muzey va sanʼat galereyalariga tez-tez borib, bilimlarini oshirgan hamda ingliz, fransuz, nemis, italyan, lotin va rus tillarini oʻrgangan. 1901-yilda oʻqishni tashlab, oftalmolog boʻlgan va keyinchalik Latviya Shifokorlar Uyushmasiga asos solgan shaxs Fēlikss Lūkinsga turmushga chiqqan. Keyingi yillarda Antonija jurnalist sifatida faoliyat olib borgan. Uch farzandni dunyoga keltirgan. 1910-yilda turmush oʻrtogʻining koʻmagi bilan surgunda yashayotgan mashhur latviyalik adiblar Rainis va Aspazija huzuriga Shveysariyaga yozuvchilik faoliyati boʻyicha maslahat olish uchun borgan. Lugano shahridagi qabristonga tashrifi chogʻida bir yodgorlikdagi yozuvdan ilhomlanib, oʻziga „Kaija“ – „oqqush“ (yoki „qargʻaqush“, „chagʻalay“ maʼnosida) taxallusini tanlagan.

 Merosi 

Kaija vafot etgan paytda uning asarlari Sovet rejimi tomonidan eʼtiborsiz qoldirilgan edi, biroq keyingi yillarda uning asarlari zamonaviy dolzarbligi sababli yana qayta qiziqish uygʻota boshladi. 2006-yilda tavalludining 130 yilligi munosabati bilan Mālpils jamoat kengashi tomonidan maxsus tadbir oʻtkazilib, uning tanlangan asarlari oʻqildi va ommaviy maʼruza tashkil etildi.

 

Turkum:1876-yilda tugʻilganlar
Turkum:13-oktyabrda tugʻilganlar
Turkum:1942-yilda vafot etganlar
Turkum:2-yanvarda vafot etganlar
Turkum:Alifbo boʻyicha yozuvchilar
Turkum:Feministlar
Hilda Vīka

Hilda Vīka (1897-yil 5-noyabrda tugʻilgan – 1963-yil 14-fevralda vafot etgan), shuningdek, Hilda Vīka-Eglīte nomi bilan ham tanilgan latviyalik rassom va yozuvchi. Sheʼrlar, hikoyalar va romanlar yozgan. 1930-yillardan boshlab oʻz ijod namunalarida Latviya mifologiyasini mujassam eta boshlagan. Sovet davrida sotsialistik realizmga moslashgan, biroq 1950-yillarda rassomlar uyushmasidan chiqarib yuborilgan. Yozuvchi Viktors Eglītis bilan oila qurgan.

 Yoshlik yillari va taʼlimi 
Asosan Hilda Vīka nomi bilan tanilgan Hildegarde Natālija Vīka 1897-yil 5-noyabrda Latviyaning Riga shahrida dunyoga kelgan. Uning ota-onasi Otto Vīka va Elvīne Vīka (qizlik familiyasi Blosfelde) davlat xizmatidagi kishilar boʻlgan. Yetti yoshida otasi vafot etgan, shundan soʻng bolaligining bir qismi Dobele yaqinidagi qishloqda ona tomondan bobo-buvisi bilan oʻtgan. Onasi ikkinchi marta turmushga chiqqach, ular yana Rigaga qaytishgan. Onasi nemis millatiga mansubligi sababli Vīka nemis qizlar maktabida taʼlim olgan.

Birinchi jahon urushi paytida Vīka yordamchi hamshira sifatida xizmat qilgan, Rossiya, Polsha va Litvada oʻqituvchi va xizmatkor boʻlib ishlagan hamda buxgalteriya kursini tamomlagan. Urushdan keyin Rigaga qaytgach, 1935-yilga qadar davlat xizmatchisi va bank xodimi sifatida faoliyat yuritgan. Mehnat faoliyati bilan bir qatorda 1920–1922-yillarda universitetida sanʼat sohasida taʼlim olgan va rassomlar Roman Suta (1921–1922), Avgust Zauers (1922–1925) va Uga Skulme (1925–1927) shogirdligi ostida tahsil olgan.

 Shaxsiy hayoti 

Vīka bir necha marta kasallikka chalingan. 1928-yilda undan oʻsimta olib tashlangan va shu sababli farzand koʻrolmagan. 1929-yil dekabr oyida Vīka oʻzidan 20 yosh katta yozuvchi Viktors Eglītis bilan tanishgan va ular 1930-yil 20-dekabrda turmush qurishgan. Toʻy marosimi neopagan Dievturība harakati anʼanalari asosida oʻtkazilgan. Vīka erining boshqa turmushidan dunyoga kelgan oʻgʻillari Anšlavs va Vidvudga onalik qilgan. Oʻgʻli Anšlavs 1930-yillarda mashhur yozuvchiga aylangan va oʻgay onasining ijodi va shaxsiyati unga taʼsir koʻrsatgan. Eri Victors Eglītis 1945-yil aprel oyida sovet qamoqxonasida vafot etgan, u Vīkaning tasviriy sanʼat asarlarini saqlab qolishga harakat qilgani uchun hibsga olingan.

 

Turkum:Sovet yozuvchilari
Turkum:1897-yilda tugʻilganlar
Turkum:5-noyabrda tugʻilganlar
Turkum:1963-yilda vafot etganlar
Turkum:14-fevralda vafot etganlar
Gabrielė Martirosian

thumb|Martirosian Miss World 2008 tanlovida

Gabrielė Martirosian (tavallud paytidagi familiyasi Martirosianaitė; 1991-yil 23-fevralda tugʻilgan) – litvalik model, aktrisa va radio va teleboshlovchi. 2008-yilgi Miss Litva (Litva goʻzali) tanlovi gʻolibi.

 Karyerasi 

Martirosian modellik faoliyatini 2007-yilda Modilinos agentligi bilan boshlagan. Uning dastlabki ikki shartnomasi Tokio va Bangkok bilan boʻlgan.

2008-yilda Martirosian Miss Litva tanlovi gʻolibiga aylangan va shu yilning oʻzida Yoxannesburgda boʻlib oʻtgan „Miss World“ (Dunyo goʻzali) tanlovida Litva nomidan ishtirok etgan. Biroq birinchi bosqichdan keyin tanlovdan chiqib ketgan.

Martirosian 2009-yilda Vilnyus shahrining „Yevropa madaniyat poytaxti“ tadbirlari elchisi sifatida tanlangan.

2009-yilda Akademiya shahrida joylashgan Ugnė Karvelis gimnaziyasini tamomlaganidan soʻng, Vilnyus universitetida litva filologiyasi boʻyicha tahsil olib, 2013-yilda universitetni tamomlagan.

2015-yilda „Oh! Skin“ nomli kiyim brendiga asos solgan, 2017-yilda esa „Nail Game“ nomli tirnoq bezaklari saloni ochgan.

 Televideniye va radio 

2009 va 2010-yillarda Martirosian „Moterų alėja“ teleserialida Monika rolini ijro etgan.

Vilnyus universitetini tamomlaganidan soʻng 2013-yildan 2015-yilgacha M-1 radiostansiyasida boshlovchi sifatida faoliyat yuritgan.

2019-yildan Martirosian LRT Radijas radiostansiyasida boshlovchi sifatida faoliyat yuritib kelmoqda. U xalqaro auditoriyaga koʻproq tanilgan boʻlib, ayniqsa, Yevrovidenie tanlovining Litva milliy saralash bosqichlarini olib borganligi bilan mashhur. 2017-yilda Ieva Stasiulevičiūtė, 2019-yilda Giedrius Masalskis, 2020-yilda esa Masalskis va Ieva Zasimauskaitė, 2024-yilda esa Nombeko Augustė Khotseng bilan birgalikda ushbu musiqiy tanlovning milliy bosqichini olib borgan.

 Shaxsiy hayoti 

Martirosian Akademiya shahrida voyaga yetgan, ammo yozgi taʼtilini buvisi bilan Mosėdis va Šilutė shaharlarida oʻtkazgan.

Uning bobosi Akiles Martirosianas (asl ismi Akilles Martirosyan) Yerevanda tugʻilgan, biroq Litvaga koʻchib oʻtgach, uning familiyasiga „-as“ qoʻshimchasi qoʻshilgan. Martirosian 2019-yil iyul oyida oʻzining va oilasining familiyasini arman millatiga mansubligini aks ettirishi maqsadida oʻzgartirganini tasdiqlagan.

 

 

Turkum:Yashayotgan insonlar
Turkum:1991-yilda tugʻilganlar
Turkum:23-fevralda tugʻilganlar
Turkum:Litvada tugʻilganlar
Turkum:Modellar (kasb)
Turkum:Alifbo boʻyicha aktrisalar
Judita Vaičiūnaitė

Judita Vaičiūnaitė (1937-yil 12-iyul – 2001-yil 11-fevral) – litvalik yozuvchi. Shahar muhiti va mifologik ayollar obrazlarini poetik tarzda oʻrganish orqali tanilgan boʻlib, XX asr Litva adabiyotining eng mashhur shoiralaridan biri hisoblanadi.

 Yoshlik yillari va taʼlimi 

Judita Vaičiūnaitė 1937-yilda Litva shahrining Kaunas shahrida dunyoga kelgan. Otasi psixiatriya boʻyicha professor, onasi hamshira boʻlgan. Vaičiūnaitė singlisi Daliya bilan juda yaqin edi.

Ikkinchi jahon urushi tugaganidan soʻng Vaičiūnaitė oʻz oilasi bilan Vilnyusga koʻchib oʻtgan. U yerda Vilnyus universiteti taʼlim olgan va universitetni 1959-yilda tamomlagan. Vaičiūnaitė butun hayoti davomida Vilnyusda yashagan va bu shahar uning ijodida markaziy mavzulardan biriga aylangan

Judita Vaičiūnaitė mashhur latviyalik shoir va tarjimon Hermanis Margeris Majevskisga turmushga chiqqan.

 Karyerasi 

Vaičiūnaitėning dastlabki sheʼriy toʻplami „Pavasario akvarelės“ 1960-yilda nashr etilgan. Shoira tez-tez oʻzining yangi toʻplamlarni nashr ettirgan va 20 dan ortiq sheʼriy kitoblar muallifigaaylangan. Vaičiūnaitė, shuningdek, bolalar uchun hikoyalar va sheʼrlar ham yozgan.

Vaičiūnaitė Litva shahrida bir nechta adabiy jurnallarda muharrir sifatida faoliyat olib borgan. Shuningdek, boshqa shoirlarning asarlarini, xususan, Anna Axmatovaning asarlarini litva tiliga tarjima qilgan va shu orqali tanilgan. 1978-yilda Vaičiūnaitė Litva Bahoriy Sheʼriyat Festivalining laureati deb topilgan.

1996-yilda Zemyna „Žemynos vainikai“ toʻplami uchun Baltika Assambleyasi mukofoti bilan taqdirlangan. Oʻsha yili u „Vaikystės veidrody“ nomli esselari toʻplamini nashr etgan. 1997-yilda unga Buyuk Gertsog Gediminas ordeni berilgan, 2000-yilda esa Litva Yozuvchilar Uyushmasi mukofoti bilan taqdirlangan.

 Oʻlimi va merosi 

Judita Vaičiūnaitė 2001-yilda Vilnyus shahrida vafot etgan. Uning ijodi oʻlimidan soʻng ham qadrlanishda davom etmoqda. 2010-yilda Litva Yozuvchilar Uyushmasi tomonidan uning asarlari toʻplangan „Kristalas: Poezijos Rinktinė“ nomli toʻplami chop etilgan. 2018-yilda esa uning ingliz tiliga tarjima qilingan sheʼrlari „Vagabond Sun: Selected Poems“ nomi ostida nashr qilingan.

 

Turkum:1937-yilda tugʻilganlar
Turkum:12-iyulda tugʻilganlar
Turkum:Litvada tugʻilganlar
Turkum:2001-yilda vafot etganlar
Turkum:11=fevralda vafot etganlar
Turkum:Alifbo boʻyicha yozuvchilar
Turkum:Shoiralar
Inga Jankauskaitė

Inga Jankauskaitė (1981-yil 10-yanvarda tugʻilgan) – litvalik aktrisa, xonanda va pianist.

 Karyerasi 

Jankauskaitė dastlabki faoliyatini „Kauno fonas va Ultra vires“ radiostansiyalarida radio DJ sifatida boshlagan. 1997-yilda Juozas Naujalis musiqa akademiyasini tamomlagach, 1999–2002 va 2004–2005-yillar oraligʻida Litva musiqa va teatr akademiyasida tahsil olgan. Shuningdek, L+ nomli musiqiy guruh aʼzosi boʻlgan.

2007-yilda „Žvaigždžių duetai“ (Yulduzlar duetlari) realiti-shousida ishtirok etib, partnyori Česlovas Gabalis bilan ikkinchi oʻrinni egallagan. Shuningdek, „Dviračio šou“ satirik yangiliklar koʻrsatuvida „sariqsoch qiz“ obrazini ijro etgan. Hozirda Jankauskaitė „The Voice of Lithuania“ (Litvaning Ovozi) televizion loyihasida murabbiy sifatida, shuningdek, „Žvaigždžių duetai“ koʻrsatuvining boshlovchisi sifatida faoliyat yuritmoqda.

 Rollari 

 Kino 
 2004 – Vienui vienida filmi, Puselė rolida
 2010 – Zero2Paaiškėjo „Sidabrinės gervės“ apdovanojimų nominantai
 2013 – Kaip pavogti žmoną
 2017 – Nol3
 2017 – Trys Milijonai
 2019 – Ir visi jų vyrai

 Televideniye 
 2007–2008 – Nekviesta meilė filmi, Mėta rolida
 2017–2018 – Lietuvos Balsas filmi, hakam/murabbiy rolida
 2019 – Lietuvos balsas filmi, hakam/murabbiy rolida

 

Turkum:Yashayotgan insonlar
Turkum:1981-yilda tugʻilganlar
Turkum:10-yanvarda tugʻilganlar
Turkum:Alifbo boʻyicha aktrisalar
Turkum:Xonandalar
Turkum:Pianistlar
Eglė Špokaitė

Eglė Špokaitė (1971-yilda tugʻilgan) – litvalik balerina. Ayniqsa Litva Milliy Opera va Balet Teatri bosh solistlaridan biri sifatida tanilgan (1989–2011). 2008-yilda Vilnyusda Eglė Špokaitė balet maktabining hamasoschilaridan biri va ushbu maktabda badiiy rahbar sifatida faoliyat yuritgan. 2016-yilda AQShda San Diego Balet instituti nomli raqs maktabiga asos solgan. Shuningdek, xoreograf, aktrisa va ommaviy maʼruzachi sifatida ham tanilgan. Litva milliy mukofoti va boshqa koʻplab mukofotlar sohibasi. Hozirda San Diego (Kaliforniya) va Vilnyus shaharlarida yashab, faoliyat yuritadi.

 Faoliyati 
Eglė Špokaite 1971-yilda Litvaning Vilnyus shahrida dunyoga kelgan. 1989-yilda Vilnyus balet maktabini tamomlaganidan soʻng Litva Milliy opera va balet teatrining solistiga aylangan, jumladan, „Jizel“ operasida Jizel, „Romeo va Juletta“dagi Juletta va „Don Kixot“ operalaridagi Kitri kabi rollarni ijro etgan. 1994-yildan 1996-yilga qadar Špokaitė toʻrtta xalqaro balet tanlovida ishtirok etgan va gʻoliblikni qoʻlga kiritgan.

Balet raqqosasi

Špokaitening professional balet faoliyati 1989-yilda Litva Milliy opera va balet teatrida boshlangan. U yerda xalqaro miqyosda mashhur baletmeysterlar, pedagoglar va xoreograflar bilan hamkorlik qilgan. Uning eʼtiborga molik hamkorliklardan biri „Romeo va Juletta“ spektaklidagi ishtiroki hisoblanadi. Unda mashhur rus dirijyori Mstislav Rostropovich Špokaitėning Juletta roli ijrosini oʻzining eng sevimli talqinlaridan biri deb atagan. Shuningdek, Špokaite sovet davrining mashhur raqqosasi va xoreografi Mayya Plisetskaya qoʻl ostida ishlagan va u bilan bir qator loyihalar hamda chiqishlarda ishtirok etgan.
Eglė Špokaitening boshqa ijodiy hamkorlar va ustozlari qatoriga L.Shulga, Jonas Katakinas kabilarni qoʻshish mumkin. U taniqli rus balet pedagoglari Ninel Kurgapkina va Kseniya Ter-Stepanovalar bilan klassik rollarni ijro etgan. Eglė, shuningdek, ijodiy faoliyati davomida eng koʻzga koʻringan sanʼat namoyandalari, jumladan, Mstislav Rostropovich, Mayya Pliseckaya, Gidon Kremer, Eimuntas Nekrosiuslar bilan ham hamkorlik qilgan. Mashhur xoreograflar Giorgi Aleksidze, Krzysztof Pastor, Boris Eifman, Alexei Ratmansky, Gerald Arpino, Alla Sigalova, E.Vicichovska, K.Simonovlar rahbarligida chiqishlar qilgan. Bundan tashqari, Litva Milliy Opera va Balet Teatri tarkibida 2011-yilga qadar faoliyat olib borgan.

 Shaxsiy hayoti 
Eglė Špokaite olim va fotograf Dainius MacikenasEglė Špokaitė kuklioje ceremonijoje JAV ištekėjo už mylimojo Dainiaus Mačikėno | Zmones.lt bilan turmush qurgan va ular AQShning San Diego hamda Litvaning Vilnyus shaharlarida yashaydi.

 

Turkum:Yashayotgan insonlar
Turkum:1971-yilda tugʻilganlar
Turkum:15-yanvarda tugʻilganlar
Turkum:Litvada tugʻilganlar
Turkum:Balerinalar
Jovita Neliupšienė

Jovita Neliupšienė (qizlik familiyasi Pranevičiūtė; 1980-yil 3-yanvarda tugʻilgan) – litvalik siyosatchi va sobiq prezident Dalia Grybauskaitėning Tashqi siyosat masalalari boʻyicha bosh maslahatchi. Hozirda Evropa Ittifoqining AQShdagi elchisi. 2020-yilda Litva Tashqi ishlar vazirligi kansleri boʻlgan va 2020-yildan 2022-yilgacha Iqtisodiyot va innovatsiyalar vaziri oʻrinbosari lavozimida ishlagan. Neliupšienė 2015-yildan 2020-yilgacha Litvaning Yevropa Ittifoqidagi elchisi sifatida ham faoliyat yuritgan.

 Biografiyasi 
Jovita Neliupshienė 1980-yil 3 yanvarda Litvaning Panevezis shahrida dunyoga kelgan.

1998–2004-yillarda Vilnyus universitetida tahsil olgan va Xalqaro munosabatlar va diplomatiya boʻyicha bakalavr va magistr darajalariga ega boʻlgan. 2000-yildan 2004-yilga qadar Mykolas Romeris universitetining huquq fakultetida taʼlim olgan. Litva Respublikasi Seymi, Tashqi ishlar vazirligi va Litvaning Belarusdagi elchixonasida ishlagan. 2006-yildan Vilnyus universitetida dars bergan. 2009-yilda „Milliy ong va davlatlilik shakllanishi: MDH mamlakatlari tajribasi“ mavzusida doktorlik dissertatsiyasini himoya qilgan va dotsent ilmiy unvoniga ega boʻlganDėstytojai. JOVITA NELIUPŠIENĖ (TSPMI inf.).

2009-yilda Neliupshienė prezident Grybauskaitėning maslahatchisi boʻlgan va Yevropa Kengashi yigʻilishlari masalalarini muvofiqlashtirgan. 2012-yilda Daryus Semaška lavozimidan ketgach, Neliupshienė Prezidentning Tashqi siyosat masalalari boʻyicha bosh maslahatchisi – Tashqi siyosat guruhi rahbari lavozimini egallagan. 2015-yil 18-avgustda Litvaning Yevropa Ittifoqidagi elchisi etib tayinlangan va 2020-yilning avgustigacha ushbu lavozimda ishlaganŠalies vadovė įteikė skiriamuosius raštus ambasadorei prie ES (president.lt inf.).

2015-yil holatiga koʻra, Neliupšienė Rossiya tomonidan sanksiyalar joriy etilgan Yevropa Ittifoqining 89 nafar aʼzosi roʻyxatiga kiritilgan.

2024-yil noyabr oyida efirga uzatilgan „60 Minutes“ dasturining „sirli rus oʻlimi sindromi“ haqidagi reportaji uchun jurnalist Cecilia Vega undan intervyu olgan.

 

Turkum:Yashayotgan insonlar
Turkum:1980-yilda tugʻilganlar
Turkum:3-yanvarda tugʻilganlar
Turkum:Siyosatchilar
Turkum:Siyosatchi ayollar
Alma Adamkienė

Alma Adamkienė (qizlik familiyasi Nutautaitė; 1927-yil 10-fevralda tugʻilgan – 2023-yil 21-may) – litvalik filolog va filantrop. Litvaning sobiq prezidenti Valdas Adamkusning rafiqasi boʻlgan va 1998–2003 hamda 2004–2009-yillarda mamlakatning Birinchi xonimi boʻlgan. Shuningdek, Adamkienė AQSh fuqaroligini ham olgan.

 Yoshlik yillari 
Adamkienė 1928-yil 10-fevralda Litvaning Shyaulyay shahrida dunyoga kelgan. Uning otasi Stasys Nutautas tadbirkorlik bilan shugʻullangan, onasi Ona Soblyte-Nutautienė eriga turli tijorat ishlarida yordam bergan. 1944-yilda Sovet Armiyasi Litvaga qaytib kelganda Alma Nutautaitė oilasi bilan Gʻarbga qochib ketgan. Oʻrta maktabni Germaniyada tamomlagan, keyinroq Nyurnbergdagi Erlangen universitetida filologiya boʻyicha tahsil olgan.

 Qoʻshma Shtatlardagi hayoti 
Alma Nutautaitė 1949-yilda Amerika Qoʻshma Shtatlarga emigratsiya qilgan. Dastlab poʻlat zavodida laborant boʻlib, keyinchalik sugʻurta kompaniyasida ishlagan. U, shuningdek, litvalik muhojirlar faoliyatini tashkil etgan va ularda faol ishtirok etgan. Nutautaitė 1951-yilda Valdas Adamkusga turmushga chiqqan va erining familiyasini olgan (Amerikada Alma Adamkus nomi bilan tanilgan).

 Birinchi xonim 
1997-yilda Litvada boʻlib oʻtgan prezidentlik saylovlarida Valdas Adamkus prezidentlik uchun saylovoldi tashviqotini olib borgan va gʻalaba qozongan. Adamkus prezident boʻlgandan soʻng Adamkiene Litvada bolalar farovonligiga qaratilgan turli ijtimoiy dasturlarda ishtirok etgan. 1999-yilda „Alma Adamkienė xayriya va koʻmak fondi“ni tashkil etgan.

 Alma Adamkienė fondi 
1999-yil 17-martda bolalarga yordam ko‘rsatish maqsadida Alma Adamkienė xayriya fondi tashkil etilgan. 1999–2003-yillar oralig‘ida fond 2,5 million litdan ortiq mablag‘ va 2,3 million lit qiymatidagi moddiy boyliklarni to‘plagan hamda 35 ta qishloq maktablari, kam ta’minlangan oilalarning bolalari, Kaunas Tibbiyot universitetining bolalar klinikasi va Vilnyusdagi “Santariškės” bolalar shifoxonasiga taqsimlagan.

 Shaxsiy hayoti va oʻlimi 
Adamkienė farzand koʻrmagan. 2023-yil 21-mayda Vilnyusda 96 yoshida insultdan vafot etgan.

 

 

 Alma Adamkienė xayriya va qoʻllab-quvvatlash fondi 

Turkum:1-darajali Knyaz Yaroslav Mudriy ordeni sohiblari
Turkum:1927-yilda tugʻilganlar
Turkum:10-fevralda tugʻilganlar
Turkum:Litvada tugʻilganlar
Turkum:2023-yilda vafot etganlar
Turkum:21-mayda vafot etganlar
Turkum:Litvada vafot etganlar
Bice Mizzi

Bice Mizzi Vassallo (tugʻilgan paytidagi ism-familiyasi Beatrix Vassallo, shuningdek, Bice Vassallo va Bice Mizzi nomi bilan ham tanilgan; 1899-yil 11-noyabrda tugʻilgan – 1985-yil 22-fevralda vafot etgan) – maltalik pianist, oʻz avlodining yetuk pianinochilaridan biri. Shuningdek, bastakor Paolino Vassallo va Mariya Anna nee Grechning qizi, Maltaning sobiq bosh vaziri Enrico Mizzining rafiqasi sifatida ham tanilgan.

 Yoshlik davri va taʼlimi 
Bice Vassallo taʼlimini otasi bastakor Paolino Vassallo qoʻl ostida boshlagan, uning dastlabki musiqiy faoliyatida doimiy ilhom manbai boʻlgan. Otasining rahbarligida pianino va skripka chalishni oʻrgangan. Oxir-oqibat, otasi uni bu ikki cholgʻu asbobidan birini tanlashga undagan. Bice pianinoni tanlagan, biroq skripkaga boʻlgan muhabbatini ham yoʻqotmagan.

Bice 1908 va 1909-yillarda Qirollik musiqa akademiyasi va Qirollik musiqa kolleji huzuridagi Imtihonlar boshqaruvi tomonidan oʻtkazilgan Pianino (past va yuqori darajalar) imtihonlaridan har ikkisini ham aʼlo bahoga topshirgan.

 Oilasi 
1926-yil 26-iyunda Bice Vassallo Millatchilar partiyasining oʻsha paytdagi rahbariActs from the archives of the parish church of St Paul’s shipwreck in Valletta. Enrico Mizzi bilan turmush qurgan. Uning eri 1950-yilda Malta Bosh vaziri lavozimini egallagan, biroq oradan bir necha oy oʻtib vafot etgan.

1927-yil 25-iyulda Bice va Enrico Mizzi oʻgʻil koʻrgan va unga Enriconing otasi Fortunato Mizzi (1844–1905) xotirasiga bagʻishlab Fortunato (1927–2017) deb ism qoʻyishgan. Fortunato Mizzi (shuningdek, Natolino nomi bilan ham tanilgan) 1952-yilda ruhoniy etib tayinlangan va keyinchalik 1955-yilda Moviment Azzjoni Socjali (MAS – Ijtimoiy Harakat Harakati)ga asos solgan.

 Vafoti va merosi 
Bice Mizzi Vassallo 1985-yil 22-fevralda 85 yoshida vafot etgan.

1987-yilda Malta ayollar milliy kengashi uning sharafiga Bice Mizzi Vassallo musiqa tanlovini tashkil qilgan. Cynthia Turner 2021-yilda vafotiga qadar ushbu tanlovning hakamlar hay’atiga raislik qilgan. Musobaqa har 2 yilda oʻtkaziladi va tashkil etilganidan beri uzluksiz davom etib kelmoqda.

Pembrok shahridagi Bice Mizzi Vassallo nomidagi davlat boshlangʻich maktabi, shuningdek, shu hududdagi va Santa Luċija shahridagi koʻchalar ham uning nomi bilan ataladi.

 

Turkum:1899-yilda tugʻilganlar
Turkum:11-noyabrda tugʻilganlar
Turkum:1985-yilda vafot etganlar
Turkum:22-fevralda vafot etganlar
Turkum:Pianistlar
Turkum:Maltalik ayol pianinochilar
Turkum:Maltalik pianinochilar
Turkum:Valettalik musiqachilar
Žanka Stokić

Živana „Žanka“ Stokić (1887-yil 24-yanvarda tugʻilgan – 1947-yil 21-iyulda vafot etgan) – serb aktrisasi.

Garchi komediya janridagi ijodi bilan mashhur boʻlsa-da, dramatik rollarni ham yuksak mahorat bilan ijro etgan. Koʻpincha „Serbiyaning Sarah Bernhardti“ va „Buyuk Žanka“ deb atalgan. Stokić tanqidchilar va koʻplab zamondoshlari tomonidan barcha davrlarning eng buyuk serb aktrisasi deb hisoblaniladi.

 Hayoti 
Žanka Stokić 1887-yil 24-yanvarda Serbiyaning sharqiy qismidagi Veliko Gradište shahrida dunyoga kelgan. Tavallud paytidagi ismi Živana Stokić. Uning otasi Bogosav dastlab novvoy boʻlgan, keyinchalik novvoylikni tashlab, politsiya xodimi vazifasiga oʻtgan, biroq Živana goʻdakligidayoq vafot etgan. Onasi Julka beva qolgach, ruhoniy Aleksandar „Sanda“ Nikolajevićga turmushga chiqqan va Kučevo tumani tarkibidagi hozirgi Rabrovo qishlogʻiga koʻchib oʻtgan. Shu sababli, XX asrning ikkinchi yarmida Žanka Stokićning tugʻilgan joyi Rabrovo deb notoʻgʻri koʻrsatilgan, ammo 1990-yillarda topilgan maʼlumotlar bu fikrni rad etgan. Stokić yosh oʻgay otasi bilan til topisha olmagan va 14 yoshida uydan Zaječarga qochib ketishga qaror qilgan. Zaječarda oʻsha yerlik tikuvchiga turmushga chiqqan. Biroq bu nikohida Stokić baxtli boʻlmagan va oradan bir yil oʻtmay, 1902-yilda yana qochib ketgan va bu safar sayyor teatr truppasiga qoʻshilgan.

Birinchi erining uyidan qochib ketganidan soʻng, eri uni qidirib topgan. U xotinini kaltaklash va jismoniy kuch ishlatish orqali uyiga qaytargan. Biroq Žanka yana qochishga qaror qilgan. Bu safar teatr truppasining yordamiga tayana olgan, truppa uni himoya qilgan va Žanka teatr jamoasida qolishga muvaffaq boʻlgan. Ayniqsa, taniqli aktyor Aleksandr Aca Gavrilović unga gʻamxoʻrlik qilgan va ular oʻrtasida kuchli muhabbat paydo boʻlgan. Biroq bu munosabat uzoqqa choʻzilmagan, chunki Gavrilović uni tark etib, boshqa aktrisa Mica Hrvojić bilan boʻlgan. Žanka 1908-yilda ikkinchi bor turmush qurgan, ammo bu nikoh ham qisqa muddat davom etgan va juftlik ajrashgan.

 

 

 

Turkum:1887-yilda tugʻilganlar
Turkum:24-yanvarda tugʻilganlar
Turkum:1947-yilda vafot etganlar
Turkum:21-iyulda vafot etganlar
Turkum:Alifbo boʻyicha aktrisalar
Beta Vukanović

Beta Vukanović (1872-yil 18-aprelda tugʻilgan – 1972-yil 31-oktyabrda vafot etgan), Babette Baxmayer nomi bilan ham tanilgan serb rassomi, yuz yoshga kirgan insonlardan biri.

 Biografiyasi 
Beta Vukanović 1872-yilda Germaniya imperiyasining Yuqori Frankoniya viloyatidagi Bamberg shahrida dunyoga kelgan. Dastlab Myunxendagi Kunstgewerbeschule sanʼat maktabida rassomlik boʻyicha taʼlim olgan. U, shuningdek, Anton Ažbe bilan ham ishlagan. 1898-yildan boshlab, asosan, Belgradda yashagan. Uning ilk asarlari Myunxendagi plein-air uslubining taʼsirini aks ettirgan boʻlsa, Birinchi jahon urushidan oldin impressionizm yoʻnalishiga oʻzgargan. Keyingi yillarda esa Vukanović realizm uslubida ijod qilgan, ayniqsa, Serbiya manzaralari va xalqining tasvirlari uning asosiy mavzusi boʻlgan.

Vukanović Serbiya badiiy karikaturasining asoschisi hisoblanadi. U Belgradning ijtimoiy hamda madaniy hayotiga oid taxminan 500 ta kulgili portret yaratgan.

Beta Vukanović 100 yoshida Belgradda vafot etgan.

 Shaxsiy hayoti 
Beta Vukanovićning eri impressionist rassom Rista Vukanović (1873-yil 3-aprel – 1918-yil 7-yanvar) Serbiya sanʼatini yangi yoʻnalishlarga olib chiqqan rassomlardan biri sifatida tan olingan. U Sankt-Peterburg va Myunxenda tahsil olgan, keyinchalik turli institutlarda dars bergan.

 

 

 Meros
 Beta Vukanovichning surati 
 YouTube kanali
 Lični stavovi – Nepoželjni jer su Nemci, danas.rs; 2018 yil 10-mayda kirgan.

Turkum:1872-yilda tugʻilganlar
Turkum:18-aprelda tugʻilganlar
Turkum:1972-yilda vafot etganlar
31-oktyabrda vafot etganlar
Turkum:Rassomlar
Ljubica Marić

Ljubica Marić (1909-yil 18-martda tugʻilgan – 2003-yil 17-sentabrda vafot etgan) – yugoslaviyalik bastakor. Taniqli bastakor Josip Štolcer-Slavenskining shogirdi. Ljubica Marić oʻz ijodida Vizantiya pravoslav cherkovi musiqasidan ilhomlangan. Belgraddagi Musiqa fakultetida professor boʻlib ishlagan va Serbiya Fanlar va Sanʼat akademiyasi aʼzosi boʻlgan. Uning uslubi qadimiy ruhiy musiqiy anʼanalarni zamonaviy kompozitsion shakllar bilan birlashtirganligi bilan ajralib turadi va bu yondashuv uni Serbiya musiqasi tarixida oʻzgacha oʻrin egallashiga sabab boʻlgan.

 Hayoti 
Ljubica Marić 1909-yil 18-martda Serbiyaning Kragujevac shahrida dunyoga kelgan. Otasining ismi Pavle, onasi esa Katarina (qizlik familiyasi Đorđević) Serbiyaning Birinchi qoʻzgʻoloni rahbarlaridan biri Vojvoda Čolak-Anta Simeonovićning avlodi edi. Ljubica Marić serb musiqasining rivojlanishi uchun ulkan ijodiy va intellektual yoʻlni bosib oʻtgan. 1929-yilda kompozitsiya boʻyicha diplom olgan birinchi serb ayoliga aylangan. Keyinchalik Pragadagi Davlat konservatoriyasida tahsilini davom ettirib, Jozef Suk rahbarligida aspiranturada oʻqigan. Talabalik yillaridayoq Amsterdam, Strasburg va Pragadagi festivallarda ishtirok etib, ijodi uchun eʼtirof va eʼtibor qozongan.

Ljubica Marić noyob isteʼdod egasi sifatida taʼriflangan. Uning musiqasi mashhur dirijyor Hermann Scherchen faol targʻib qilgan. Marićning asarlari eng nufuzli kamer ansambllar va orkestrlar tomonidan ijro etilgan. Shuningdek, Alois Hába unga Pragadagi Davlat konservatoriyasida chorak-ton musiqasi boʻlimida dotsentlik lavozimini taklif qilgan. Biroq Ikkinchi jahon urushi uning xalqaro musiqiy faoliyatiga jiddiy toʻsqinlik qilgan. Shundan soʻng, Marić umrining katta qismini Belgradda oʻtkazib, asosan, bastakorlik faoliyatiga chuqur shoʻngʻigan. U, shuningdek, tasviriy sanʼat bilan shugʻullangan, falsafiy poeziya yozgan, Belgrad musiqa akademiyasida professor boʻlib ishlagan va Serbiya fanlar va sanʼat akademiyasi aʼzoligiga saylangan.

Ljubica Marić oʻz ijodida oʻrta asr musiqasini XX asr avangard musiqasi tajribasi bilan sintezlab, falsafiy mazmundagi asarlar yaratgan. Uning musiqasi postmodernizm va minimalizm yoʻnalishlarining boshlab bergan va Arvo Pärt va John Tavener kabi bastakorlarning ijodiga zamin tayyorlagan kashshof sanʼatkor sifatida baholanadi.

 

 

 Tarix (nemis tili)
 Belgrad musiqa fakulteti
 Muzička centrala saytida tarjimai hol
 Ishlarning roʻyxati
 ljubicamaric.com

Turkum:1909-yilda tugʻilganlar
Turkum:18-martda tugʻilganlar
Turkum:2003-yilda vafot etganlar
Turkum:17-sentyabrda vafot etganlar
Turkum:Bastakorlar
Mira Stupica

Miroslava „Mira“ Stupica (Serbiya kiril tili: Miroslava Mira Stupitsa; qizlik familiyasi Todorović; 1923-yil 17 avgustda tug'ilgan – 2016-yil 19-avgustda vafot etgan) – teatrda ishlagani uchun taniqli boʻlgan Serbiya aktrisi, shuningdek, televideniye va filmlarda keng faoliyat yuritgan. 60 yildan ortiq vaqt davomida doimiy mashhurlikdan zavqlanib, oʻz tengdoshlar tomonidan „asrning aktrisi“ sifatida nishonlangan u barcha vaqtning eng yaxshi serb aktrisalaridan biri hisoblanadi.

 Yoshlik yillari 
Miroslava Todorović 1923-yil 17-avgustda Gnjilane shahrida tugʻilgan Otasi livnolik Danica Stanišić, onasi Orašaclik Radomir Todorović boʻlgan. Miroslava oilada birinchi farzand edi. Ota-onasi oʻsha davrda Gnjilaneda gimnaziya oʻqituvchilari boʻlgan. Miroslavadan keyin oilada yana uch nafar oʻgʻil farzand tugʻilgan. Ukasi Predrag (ikki yoshida vafot etgan), Zoran (uch yoshida vafot etgan) va uchinchi ukasi Borivoe keyinchalik mashhur va taniqli aktyor boʻlgan.

Ota-onasining ish joylari sababli bir necha joylarga, avvaliga Serbiya markazidagi Gornji Milanovac shahriga koʻchishgan. U yerda Miroslavaning otasi, isteʼdodli skripkachi 1932-yilda vafot etgan. Soʻngra ular Aranđelovacda, undan keyin Belgradda yashashgan. Miroslava oʻrta taʼlimni aynan shu shahardagi Belgrad savdo akademiyasi (Trgovačka akademija)da tamomlagan.

 Shaxsiy hayoti 
1943-yilda 19 yoshida Miroslava oʻzidan 14 yosh katta mashhur serb aktyori va oʻsha davrning taniqli don juani Milivoy „Mavid“ Popovićga (1909–1994) turmushga chiqqan. Ularning nikohi nemis bosqini ostida boʻlgan Serbiya ommaviy axborot vositalarida katta voqea sifatida yoritilgan. Juftlikning Jasmina-Mina ismli qizi boʻlgan, biroq ular tez orada ajrashgan. 1948-yilda Miroslava sloveniyalik teatr rejissyori Bojan Stupicaga turmushga chiqqan. U Serbiya teatr hayotida katta taʼsirga ega ijodkor boʻlib, 1970-yil 22-mayda vafot etguniga qadar bu sohada faoliyat yuritgan.

Beva qolgan Mira Stupica 1973-yilda kommunist siyosatchisi Cvijetin Mijatović bilan turmush qurgan. Eri 1993-yil 15-noyabrda vafot etguniga qadar birga yashashgan. 1980-yil 15-maydan 1981-yil 15-maygacha Mijatović Yugoslaviya Prezidenti Kengashi mamlakatning kollektiv rahbariyatiga raislik qilgan. Shu davrda Miroslava Stupica Yugoslaviyaning birinchi xonimi maqomida boʻlgan.

 

 

 
 MIRA STUPICA: ŠAKA SOLI (3): Kako je Tito zavoleo Platona, NIN, 10 fevral 2000
 Nepoderiva, Glas javnosti, 25 noyabr 2001 

Turkum:1923-yilda tugʻilganlar
Turkum:17-avgustda tugʻilganlar
Turkum:2016-yilda vafot etganlar
Turkum:19-avgustda vafot etganlar
Turkum:Alifbo boʻyicha aktrisalar
Turkum:Belgradda vafot etganlar
Natalija Konstantinović

Natalija Konstantinović (1882-yil 10 oktyabrda tugʻilgan – 1950-yil 21-avgustda vafot etgan) – Chernogoriya malikasi. Shahzoda Mirko Petrović-Njegošga turmushga chiqqan va shu orqali Chernogoriya qirolligini boshqargan Petrović-Njegoš sulolasi aʼzosiga aylangan. Ularning besh nafar oʻgʻli boʻlgan, biroq ulardan ikkitasi yoshligidayoq vafot etgan. 1917-yilda er-xotin ajrashgan. Natalija Serbiya malikasi Anka Obrenovićning nabirasi boʻlgan. Qirol Alexander I farzand koʻrmay vafot etgan taqdirda Serbiya taxti Natalijaning eri Mirko Petrović-Njegošga vaʼda qilingan edi. Biroq 1903-yilda Alexander oʻldirilganidan soʻng taxt Mirko Petrovićning qaynogʻasi Peter Karađorđevićga oʻtgan.

 Oilasi 
left|thumb|418x418px|Natalija Konstantinovićning onasi Mileva Opujić Wagner operalaridan birining libosida tushgan suratida tasvirlangan
Natalija Konstantinović 1882-yil 10-oktyabrda Triyest shahrida (Avstriya-Vengriya) dunyoga kelgan. U polkovnik Alexander Konstantinović (1848–1931) va Mileva Opujićning (1860-yil 12-aprel – 1939-yil 3-yanvar) qizi boʻlgan. Onasi 1878-yil 18-martda Triyestda turmushga chiqqan. Mileva Opujić triestlik serb savdogarlari va teatr sohasi homiylari oilasiga mansub boʻlib, oilaning Adriatika dengizida kemalari, Dunay boʻyida esa bugʻdoy maydonlari va uzumzorlari boʻlgan. Natalija otasi tomonidan Alexander Konstantinović (Obrad Konstantinović va Danica Gvozdenovićning oʻgʻli) va uning rafiqasi, malika Anka Obrenovićning (1821-yil 1-aprel – 1868-yil 10-iyunda Belgradda oʻldirilgan, Jevrem Obrenović va Tomanija Bogičevićning qizi) nabirasi edi. Onasi tomonidan esa Alexander Opujić (Tadiya Opujić va Vidosava Milićning oʻgʻli) va uning rafiqasi Mariya Boškovićning (Rajko Bošković va Mara Nikčevićning qizi) nabirasi edi. Natalijaning bir akasi boʻlganBurkeʼs Royal Families of the World; Europe and Latin-Americahttp://richardjeanjacques.pagesperso-orange.fr/n120.htm#0I3221 . Natalija Serbiya taqdirida fojiali rol oʻynagan, koʻplab sinovlarga duch kelgan Obrenovićlar sulolasiga mansub boʻlgan. Uning buvisi malika Anka Obrenović Serbiya knyazi va Obrenovićlar sulolasining asoschisi boʻlgan Miloš Obrenović Ining jiyani edi. Natalija va uning oilasi Serbiyadan surgun qilingan, bunga sabab otasi, qirol Alexander I ning shov-shuvli va omma orasida salbiy qarshilikka uchragan Draga Mašin bilan boʻlgan nikohini tanqid qilgan edi. Shundan soʻng ular navbatma-navbat Nice (Fransiya), Italiya va Venada yashashga majbur boʻlishganThe Esoteric Curiosa: A Right Royal Balkan Debacle: Mirko and Natalia, retrieved 15 June 2010.

 

 

 C. L. Sulzberger, The Fall of Eagles, 1977, Crown Publishing, Inc., New York

Turkum:1882-yilda tugʻilganlar
Turkum:10-oktyabrda tugʻilganlar
Turkum:1950-yilda vafot etganlar
Turkum:21-avgustda vafot etganlar
Turkum:Parijda vafot etganlar
Turkum:Fransiyada vafot etganlar
Dragana Mićalović

Dragana Mićalović (1991-yil 3-martda tugʻilgan) – serbiyalik aktrisaShort Mićalović's biography in Serbian. aktyorlik anʼanalariga boy oilada tugʻilgan va yoshligidanoq aktyorlik faoliyatini boshlagan. Serb seriali „Priđi bliže“da oʻspirin qahramon Jelena rolini ijro etgan. 2015-yil boshlarida Serbiyada mashhurlikka erishgan „Sinđelići“ nomli ommabop serb televizion dramasida asosiy qahramonlardan biri Kasija Trkulja rolini ijro etgan.

 Yoshlik davri 
Dragana Mićalović 1991-yil 3-mart kuni Serbiyaning Leskovac shahrida tugʻilgan. Uning onasi Milica sartarosh, otasi Dragan Mićalović esa taniqli serb aktyori boʻlgan. Uning Mirjana Mićalović ismli opasi mehmonxona menejeri boʻlib ishlagan, ikkinchi opasi Sloboda Mićalović esa muvaffaqiyatli aktrisa boʻlgan. Dragana Mićalović 15 yoshida oilasi bilan Belgradga koʻchib oʻtib, aktrisalik faoliyatini davom ettirgan. Ijodiy faoliyatida dastlab „Sinđelići“ serialidagi bosh roli orqali mashhurlikka erishgan.

 

Turkum:1991-yilda tugʻilganlar
Turkum:3-martda tugʻilganlar
Turkum;Aktrisalar
Turkum:Yashayotgan insonlar
Turkum:Serbiyalik aktrisalar
Violeta Slović

Violeta Slović (1991-yil 30-avgustda tugʻilgan) – serbiyalik futbolchi, maydondagi vazifasi himoyachi. Hozirda Serbiya Birinchi Ligasi jamoalaridan biri ŽFK Spartak Subotica safida toʻp suradiProfile in the club’s website. Ushbu klub bilan 2011-yil avgust oyida UEFA Chempionlar Ligasi debyutini oʻtkazgan. Keyingi mavsumda Pärnu JK jamoasiga qarshi bahsda gol urib, jamoasining gʻalabasini taʼminlagan. Shu orqali Spartak Suboticaning ilk bor musobaqaning 32-raundiga yoʻl olganGlasgow City and PK-35 among ten to progress. UEFA, 16/08/12. Slović Serbiya milliy jamoasining aʼzosi hisoblanadiProfile in UEFAʼs website.

 

 
 

Turkum:1991-yilda tugʻilganlar
Turkum:30-avgustda tugʻilganlar
Turkum:Yashayotgan insonlar
Turkum:Ayollar futboli himoyachilari
Turkum:Serbiyalik ayol futbolchilar
Angela Vode

Angela Vode (1892-yil 5-yanvarda tugʻilgan – 1985-yil 5-mayds vafot etgan) – sloveniyalik pedagog, feminist yozuvchi va inson huquqlari himoyachisi. Yugoslaviya Kommunistik partiyasining ilk aʼzolaridan biri boʻlib, 1939-yilda Gitler-Stalin paktiga bildirgan tanqidlari sabab partiyadan haydalgan. Ikkinchi jahon urushi davrida sloven xalqining Ozodlik frontiga qoʻshilgan, biroq 1942-yilda Sloveniyadagi Kommunistik partiya bilan kelishmovchiliklari tufayli undan ham chiqarib yuborilgan. 1944-yilda natsistlarning konslageriga yuborilgan. Urushdan keyin Yugoslaviya kommunistik hukumati tomonidan hibsga olingan, mashhur Nagode sud jarayonida sudlangan va bir necha yilga qamalgan. Ozodlikka chiqqach, butun umri davomida jamoatchilik ishlaridan chetlatilgan. 1990-yillarda Sloveniya tarixida totalitar repressiyalarning ramziy qurboni sifatida tan olingan.

 Yoshlik davri 
Angela Vode 1892-yil 5-yanvarda oʻsha paytdagi Avstriya-Vengriya imperiyasining Lyublyana shahrida tugʻilgan. 1912-yilda Lyublyana oʻqituvchilar kollejini tamomlagach, bir nechta maktablarda oʻqituvchi boʻlib ishlaganEnciklopedija Slovenije, vol. 14, entry Vode, Angela. Mladinska knjiga, Ljubljana 2000..

1921-yilda aqli zaif bolalarni oʻqitish boʻyicha faoliyat olib borgan va keyingi 25 yil davomida defektolog-oʻqituvchi sifatida faoliyat yuritgan. U nogiron bolalarni oʻqitish masalasida bir qancha maqolalar chop etgan va 1936-yilda bu boradagi „Pomen pomožnega šolstva in njegov razvoj v Jugoslaviji“ nomli kitobini nashr etganAngela Vode, Skriti spomin.

Angela Vode Sloveniya tarixidagi ilk ayollar huquqlari himoyachilaridan biri, inson huquqlari tashkilotlarini tashkil etgan birinchi faollardan sanaladi. Ikki urush oraligʻida u Yugoslaviya ayollar harakati raisi hamda Sloveniya ayol oʻqituvchilar jamiyati prezidenti etib saylangan. ijtimoiy adolatsizlik va ayollar huquqlari haqida koʻplab asarlar yozgan. „Žena v sedanjem svetu“ (Zamonaviy dunyoda ayol, 1934), „Žena i fašizam“ (Ayol va fashizm, 1935) asarlari shular jumlasidandir. Uning eng muhim nazariy asari 1938-yilda chop etilgan „Spol in usoda“ (JIns va taqdir) kitobi hisoblanadi.

Sloven tilidan tashqari Angela Vode nemis, ingliz, fransuz va serb-xorvat tillarini yaxshi bilgan, shuningdek, italyan va rus tillarida ham gaplashgan.

 

 

 Ingliz tilida 

 Ayollar faollari haqidagi hikoyani koʻrsatadigan film

 Sloven tilida 

 Angela Vode, Skriti spomin
 Angela Vode, „Skriti spomin“ kitoblarini yozib qoʻy
 Angela Vode, zapornikadagi pornika
 Snemanje filma o Angeli Vode 
 Graditelji slovenstva – Angela Vode 

Turkum:1892-yilda tugʻilganlar
Turkum:1985-yilda vafot etganlar
Turkum:5-yanvarda tugʻilganlar
Turkum:5-mayda vafot etganlar
Turkum:Lyublyanada tugʻilganlar
Turkum:Lyublyanada vafot etganlar
Turkum:Alifbo boʻyicha yozuvchilar
Turkum:Pedagoglar
Turkum:Sloveniyalik feministlar
Turkum:Sloveniyalik inson huquqlari faolllari