Matahina koʻli

Matahina koʻli- Yangi Zelandiyaning Plenti koʻrfazidagi suv ombori hisoblanib, Te Mahoe aholi punktidan janubda va Rotoruadan 50 km sharqda joylashgan. Matahina koʻli 1967-yilda tamoman qurib bitkazilgan. Matahina koʻli Matahina elektr stantsiyasi va undan 86 m balandlikda boʻlgan Matahina toʻgʻonining Rangitaiki daryosiga quyilishi natijasida vujudga kelgan.

1969-yilda yangi zelandiyalik yozuvchi Barri Krump Matahina koʻliga mashina haydab ketayotgan paytda besh yosh bola choʻkib ketayotganiga koʻzi tushadi va darhol uni qutqarishga oshiqadi. Afsuski oxir oqibat yakunda Barri Krump qancha harakat qilsada harakatlari besamar ketadi va bolakay hayotini saqlab qololmaydi Barri Krump ushbu voqeada bolaning oʻlimida ayblangan, ammo bu ayblovlar keyinchalik olib tashlangan . Barri Krumpning sobiq rafiqlaridan biri Fler Adkokning aytishicha, bolaning vafot etganiga Barri Krumpning beparvoligi sabab boʻlgan. Matahina koʻlidagi ushbu voqea 1969-yilda boʻlganligi tarixda maʼlum.

 Chuqurligi 
Koʻlning maksimal chuqurligi , nisbiy chuqurligi 13 metr va yillik oʻzgaruvchan suv sathi atiga dan gachani tashkil etadi. Koʻlning yuqori qismidagi oqimi sayoz (1metrdan 4 metrgacha), kichik vodiy yonida joylashganligi sababli , Matahina koʻli bilan vodiy orasida tabiiy hosil boʻlgan siqilgan egri shaklga ega kanali bor. Ushbu vodiydan uzoqlashgani sayin Matahina koʻlining chuqurligi va kengligi ortib boradi. Toʻgʻon orqasidagi havzada esa Matahina koʻlining chuqurligi dan gachani tashkil qiladi.

 Matahina koʻli darajalari 
Koʻlning ish darajalari quyidagicha:
Tavsif Daraja Izohlar Toʻfon darajasini loyihalash 76,8 m RL „Favqulodda vaziyat“ holatlaridan tashqari (Trustpowerning „Matahina koʻli toshqinini boshqarish rejasi“da belgilanganidek) bu darajadan oshmasligi kerak. 200 birlikdan kam boʻlgan toshqin paytida koʻlning maksimal darajasi 76,4 m RL Bu sarf boʻlayotgan suv oqimining eng yuqori darajasi. Maksimal normal ish darajasi 76,2 m RL Oddiy yuqori ish chegarasi. Minimal normal ish darajasi 73,15 m RL Oddiy pastki ish chegarasi Minimal daraja (toshqin kutilmoqda) 71,60 m RL Bu darajadan past avlod yoʻq. Ekstremal minimal daraja (katta suv toshqini >500) 70,0 m RL 71,6 dan pastga tushish uchun Koʻrfaz mintaqaviy kengashining roziligi talab qilinadi.

 Sedimentatsiya 
Matahina toʻgʻoni yaratilishi Rangitaiki daryosi boʻylab choʻkindilarning dengizga harakatlanishiga samarali tarzda toʻsiq boʻlgan. Toʻgʻondan oldingi yillik choʻkindi oqizish koʻrsatkichlari daryoning oʻzaniga yaqin joydagina toʻxtatilgan va qatlamli choʻkindilar mos ravishda 188 000 – 201 000 tonnani tashkil etgan, ammo toʻgʻondan keyingi ekvivalent qiymatlar 10 000 – 65 000 tonnagacha kamaygan. Choʻkindilarning bu tutilishi daryoning quyi oqimidagi koʻtarilishni va Rangitaiki tekisliklarining qirgʻoq boʻylab harakatlanishini toʻxtatdi yoki sezilarli darajada kamaytirdi.

Choʻkindilarning asosiy ushlab qolinishi 1982-yilda qurib bitkazilgan Aniwhenua toʻgʻonining yuqori oqimda sodir boʻladi lekin bunga qaramay Matahina koʻlining chuqur qismida choʻkindi miqdori kundan kunga ortib bormoqda.

 

 

 Rangitaiki daryosi, Matahina toʻgʻoni . Koʻlda suzish imkoniyatlarini tasvirlaydi.
Turkum:Koordinatalar Vikimaʼlumotlarda