Zhantas/Cleaned-Uzbek_Wikipedia huggingface dataset:
Risolat martabasi

«Rasul»ning vahiy qomusidagi ma’nosi vahiyni qabul qilib olib, Alloh taolo tarafidan odamlarga bevosita xabar berishdan tashqari Allohning risolatini elchiligini oʻz zimmasiga olgan va ushbu ilohiy elchilik vazifasini odamlarga yetkazishga ma’mur boʻlgan paygʻambarlar demakdir. Qur’oni Karimda bu haqda bunday deyiladi:

﴿وَأَطِيعُوا اللَّهَ وَأَطِيعُوا الرَّسُولَ وَاحْذَرُوا فَإِنْ تَوَلَّيْتُمْ فَاعْلَمُوا أَنَّمَا عَلَى رَسُولِنَا الْبَلاغُ الْمُبِينُ﴾

«Allohga itoat qilingiz va Rasuliga itoat qilingiz hamda man etilgan narsalardan saqlaningiz! Agar bosh tortsangiz, bilib qoʻyingizki, Rasulimiz zimmasida faqatgina oshkora yetkazib qoʻyish bordir, xolos» (Moida surasi, 92-oyat)«Qurʼoni Karim: maʼnolarining tarjima va tafsiri», Shayx Abdulaziz Mansur, 2021, ISBN:978-9943-6946-4-4.

Binobarin, «risolat» maqomi «nabiy»ga ato etiladigan boshqa bir ulugʻ martabadir. Boshqa soʻz bilan aytganda, «nubuvvat» va «risolat» martabalari Alloh taolo tomonidan vahiy qabul qilib olgan paygʻambarlarning ikki xususiyati sanaladi. Demak, Alloh tarafidan vahiyni qabul qilib olgan va ilohiy xabar egasi boʻlgan paygʻambarlar «nabiy» hisoblanadilar«Rasoilul ashar», Shayx Tusiy, 111-bet. Ammo ushbu vazifa bilan birgalikda Alloh risolatini elchiligini oʻz zimmasiga olib, uni odamlarga yetkazish mas’uliyatiga ega boʻlgan paygʻambarlar esa «rasul» deb nomlanadilar.

Aytgan soʻzlarimizdan kelib chiqib quyidagi xulosaga kelamiz: «nubuvvat» va «risolat» martabasiga ega boʻlgan paygʻambarlar odamlarga harom va halolni tushuntirib, saodat va baxt yoʻlini ularga koʻrsatgan hidoyatchilar boʻlib, Alloh taolo tarafidan xabar berish yoki ularning zimmasiga yuklatilgan elchilik vazifasini bajarish mas’uliyatidan boshqa narsaga ega emaslar.

 

 
 Nubuvvat martabasi
 Islom
 Imomat (doktrina)

Turkum:Islom
Turkum:Muhammad
Ali Bozer

Ali Husrev Bozer (28-iyul 1925-yil, Anqara - 2020-yil 30 sentyabr, Anqara), turk huquqshunos va siyosatchisi.

 Hayot 
Anqara universiteti huquq fakultetini tamomlagan. Doktorlik darajasini Shveytsariyaning Neuchatel yuridik fakultetida tamomlagan. Anqara universiteti yuridik fakulteti, tijorat huquqi raisi, Ordu yordam muassasasi boshqaruv kengashi aʼzosi, Turk oʻqituvchilar banki boshqaruv kengashi aʼzosi, Oyak - Renault avtomobil zavodlari raisligi, rais oʻrinbosari va boshqaruv kengashi aʼzosi Turkiya radio va televideniye korporatsiyasi, Yevropa Kengashi Inson huquqlari sudi sudyasi, Gaaga sudining aʼzosi, Bank va tijorat huquqi tadqiqot instituti direktori, Jahon sugʻurta huquqi assotsiatsiyasi Turk guruhi prezidenti va Anqara turk taʼlim jamiyati fondi prezidenti.

Millatchi Demokratiya partiyasining asoschisi boʻldi va Turkiya Buyuk Millat Majlisining 17-prezidenti boʻldi. Davr Ankara, 18. U muddat davomida Icel deputati boʻlib ishlagan. 44. Hukumat bojxona va monopoliya, 45. va 46. Hukumat vaziri, 46 va 47-chi. Hukumat vaziri va Bosh vazir oʻrinbosari, 47. Hukumat tashqi ishlar vaziri lavozimini egallagan.

U 2020-yil 30-sentyabrda COVID-19 dan davolangan shifoxonada 95 yoshida vafot etdi. Uning jasadi 2 oktyabr kuni Karşıyaka qabristoniga dafn qilindi.

 Shaxsiy hayoti 
U uylangan va uch farzandi bor edi. U Legion dʼhonneur ordeni bilan taqdirlangan.

U 1950-1952-yillar orasida Oliy sud raisi lavozimida ishlagan Mustafo Fevzi Bozerning oʻg'lidir.

Uning savdo huquqi sohasida nashr etilgan koʻplab kitoblari boʻlsa-da, 2018-yilda nashr etilgan “Mening hayotim” nomli kitobi ham bor, unda oʻz xotiralarini yozgan.

 

Turkum:2020-yilda vafot etganlar
Turkum:Faxriy legion ordeni sohiblari
Turkum:Turkiya Bosh vazirlari
Turkum:1925-yilda tugʻilganlar
Turan Güneş

Turan Güneş (1921 - 9-aprel 1982) — turk siyosatchisi va olimi.

Kipr operatsiyasi paytida tashqi ishlar vaziri boʻlgan.

 Hayotiy 
Oʻrta taʼlimni Galatasaray Liseyida tamomlagan. 1945-yilda Istanbul universitetining huquq fakultetini (IUHF) tamomlagan. Fransiyada Parijdagi huquq fakultetida doktorlik dissertatsiyasini tamomlagan. U 1951-yilda IUHF Konstitutsiyasi kafedrasida yordamchi va 1954-yilda dotsent boʻldi. 1947-yilda Demokratik Partiya Qandira tashkilotining asoschilaridan biri boʻlib, siyosatga qadam qoʻydi.1954-yilda DPdan Kojaeli deputati etib saylandi. Biroz vaqt oʻtgach, partiya ma’muriyatini tanqid qila boshladi. U 1955-yilda matbuotga isbotlash huquqini berishni istagan boshqa doʻstlari bilan birga DPdan haydalgan. U Ozodlik partiyasining asoschilaridan edi va partiyaning bosh kotibi lavozimini egalladi. 1958-yilda HPni tarqatib yuborish toʻgʻrisida qaror qabul qilinganda, u koʻplab HP aʼzolari bilan birga CHPga qoʻshildi va partiyaning markaziy boshqaruvida ishtirok etdi.

Güneş 1960-yil 27-maydagi davlat toʻntarishidan soʻng Taʼsis majlisida Respublika Xalq partiyasi vakili (1961-yil 6-yanvar – 25-oktabr 1961-yil) etib saylangan. 1961-yilgi saylovlarda Turkiya Buyuk Millat Majlisiga kira olmagach, yana oʻqituvchilikka qaytdi.1965-yilda Anqara universiteti SBFda maʼmuriy huquq kafedrasi professori boʻldi.1965-yildan soʻng soʻl partiya yetakchilari qatorida boʻldi. -CHP ichida rivojlangan markaz harakati. 1974-yilda Bulent Ejevit raisligida tuzilgan koalitsion hukumatda tashqi ishlar vaziri etib tayinlandi (1974-yil 26-yanvar - 17-noyabr 1974-yil). 1974-yil 20-iyuldagi Kipr operatsiyasidan keyin Jeneva muzokaralarida Turkiyani vakillik qildi. 1977-yil iyun saylovlarida Kojaeli deputati etib saylangan Güneş, ishonch ovozini olmagan CHP ozchilik hukumatida shtat vaziri va bosh vazir oʻrinbosari boʻlgan.

Turan Güneş turli davrlarda Yevropa Kengashi Maslahat Assambleyasi aʼzosi boʻlgan va kengashda Siyosiy ishlar qoʻmitasiga rahbarlik qilgan.

U, shuningdek, mashhur iqtisodchi va 24-davr CHP Kocaeli deputati Hurşit Güneşning otasi.

 oʻlim 
thumb| Turan Güneş oilasining qabri.
Güneş 1982-yilda Istanbuldan Izmirga ketayotganda Chanoqqal'a yaqinidagi kemada kasal boʻlib, hayotdan koʻz yumdi.

 

Turkum:1982-yilda vafot etganlar
Turkum:1921-yilda tugʻilganlar
Lale Aytaman

Lale Aytaman (11-iyun 1944-yil) - turk byurokrati va siyosatchisi. 1991-1995-yillarda Mugʻlada Turkiyaning birinchi ayol gubernatori lavozimida ishlagan.

 Taʼlim 
Istanbul Avstriya Qizlar Liseyini tamomlagandan soʻng, Lale Aytaman 1962-yilda Arizona shtatining Feniks shahridagi AFS talabalar almashinuv dasturida qatnashdi. Istanbul universiteti nemis tili va adabiyoti boʻlimini tamomlagan va Gamburgda nemis tili va adabiyoti boʻyicha doktorlik darajasini olgan.

 Martaba 
thumb|300x300px| Gubernator Lale Aytaman Prezident Turgut O'zalning tuman hokimligiga tashrifiga qatnashdi. Kavaklıdere, Mug'la, 1991-yil 16-avgust.
Anqara universiteti va Bogʻozichi universitetida oʻqituvchi sifatida nemis tilidan dars bergan. 1991-yil 6-iyulda Prezident Turgut Oʻzal tomonidan Mugʻla hokimi etib tayinlandi va bu vazifani 1995-yilgacha davom ettirdi. 1994-1995-yillarda Yevropa Kengashi Mahalliy va mintaqaviy rejalashtirish kongressi Turkiya Milliy delegatsiyasi raisi, Mugʻla gubernatori lavozimida ishlagan, “Yevropa rejalashtirish ishchi guruhi” vitse-prezidenti boʻlgan. Mugʻla viloyatida ayollarning qoʻl mehnatini baholash va tamakiga muqobil loyihalarni ishlab chiqish doirasida anʼanaviy toʻquvni himoya qilish uchun Yeşilyurt modeli tashkil etildi va "MELSA" (Mugʻla qoʻl sanʼatlari) tashkil etildi. Mugʻla universitetining tashkil etilishi atrof-muhitni muhofaza qilish faoliyati bilan oldinga chiqdi.

1995-yilda ANAPdan Mugʻla deputati etib saylangan. Turkiya Oliy Millat Majlisida Xotin-qizlar maqomi boʻyicha tergov qoʻmitasi raisi lavozimida ishlagan. U GNAT ANAP guruhi direktorlar kengashi aʼzosi va ANAP Markaziy qarorlar kengashi aʼzosi etib saylangan. U Yevropa Kengashi Parlament Assambleyasi (PACE) va Gʻarbiy Yevropa Ittifoqi milliy delegatsiyasi aʼzosi boʻlgan. PAPAda Komissiya raisi etib saylangan ilk Turk deputati sifatida “Atrof-muhit, mahalliy va mintaqaviy boshqaruvlar qoʻmitasi”ning raisi sifatida faoliyat yuritdi. U hali ham PACE faxriy aʼzosi.

 Oilaviy hayot 
Uning otasi Dr. Abdullah Koseogʻlu 1975-1980-yillarda Kojaeli senatori; Sobiq bosh vazirlardan biri Nihat Erim uning amakisi. U nafaqadagi elchi Reha Aytaman bilan turmush qurgan. Usmon Aytaman (Oxiri. Eng) oʻg'li bor.

U Turkuvaz kitobida chop etilgan “ Toʻrt yarim yil igna oʻrindigʻida ” nomli kitobida hokimlik davrida yashagan xotiralarini jamlagan.

 Manba 

Turkum:Yashayotgan insonlar
Turkum:1944-yilda tugʻilganlar
Mustafa Kalemli

Mustafo Kalemli, (26-mart 1943-yil, Tavşanli, Kutahya) – turk shifokori, siyosatchi, Turkiyaning sobiq ichki ishlar, oʻrmon xoʻjaligi, sogʻliqni saqlash va mehnat va ijtimoiy xavfsizlik vaziri.

 Hayotiy 
Anqara universiteti tibbiyot fakultetini tamomlab, shu universitetning urologiya boʻlimida assistent boʻlib ishlay boshladi. 1972-yilda u urolog bo'ldi. 1976-1978-yillarda Turkiya Respublikasi Sogʻliqni saqlash vazirligida turli lavozimlarda ishlagan. 1978-yilda dotsent boʻlganidan so'ng, Akdeniz universiteti tibbiyot fakultetini tashkil etishda ishtirok etdi. U shu fakultetning urologiya kafedrasi mudiri va fakultet hay’ati a’zosi boʻlgan. Bulardan tashqari, SSK Tavşanli kasalxonasining asoschi bosh shifokori lavozimida ishlagan. 1983-yilda SSK Buca gospitali urologiya klinikasi mudiri lavozimida ishlagan.

1983-yil 6-noyabrda boʻlib oʻtgan umumiy saylovlarda ANAPdan Kütahya deputati etib saylandi. 1983-1986-yillarda Mehnat va aholini ijtimoiy muhofaza qilish vazirligi, 1986-1987-yillarda esa Sogʻliqni saqlash va ijtimoiy yordam vazirligi boʻlgan. 1987-yili ikkinchi marta Kutahyadan deputat etib saylangan Kalemli bu safar ichki ishlar vazirligiga olib kelindi. Bu lavozimni tark etgach, u Turkiya Oliy Millat Majlisi deputati sifatida quyi qoʻmita parlament komissiyasining turk guruhi aʼzosi, keyinroq Yevropa Kengashi parlament assambleyasidagi Turkiya parlament guruhi aʼzosi sifatida ishlagan.. Turkiya Buyuk Millat Majlisining Tashqi aloqalar qoʻmitasi aʼzosi boʻlgan va vitse-prezidentlik qilgan. 1991-yil 24-iyunda tashkil etilgan Mesut Yilmaz hukumatida ikkinchi marta ichki ishlar vazirligiga, 1991-yil 26-avgustda esa yangi tashkil etilgan oʻrmon xoʻjaligi vazirligiga tayinlandi. 1995-yil, 1996-1997-yillarda Turkiya Buyuk Millat Majlisi raisi boʻlgan. 17, 18, 19 va 20-davletlarda Kutahya deputati boʻlgan Kalemli uylangan va ikki farzandi bor.

 

Turkum:Yashayotgan insonlar
Turkum:1943-yilda tugʻilganlar
Ali Dinçer

Ali Dincher (1945, Razgrad - 2007-yil 18-aprel, Anqara) - turk siyosatchisi. Anqara shahar hokimiyati meri (1977—80), oʻrinbosari va davlat vaziri lavozimlarida ishlagan. U vafot etganida Turkiya Oliy Millat Majlisining vitse-prezidenti edi.

 Hayot 
1945-yilda Bolgariyaning Razgrad shahrida tug'ilgan. ODTU sanoat muhandisligi fakultetini tamomlagan. 1977-yilda Respublika Xalq partiyasidan Anqara hokimi etib saylangan. 12-sentabr davlat to'ntarishiga qadar shahar hokimi sifatida faoliyat yuritdi. Bu vazifa davomida u Turkiya munitsipalitetlari ittifoqi va Islom mamlakatlari poytaxtlari ittifoqining asoschisi boʻlgan. 19- mavqeda Sotsial-Demokratik Populist Partiyadan (SHP) va 20- Davlatda CHPdan saylangan Dincher ikki muddat Anqara deputati, 52-hukumatda ham Davlat vaziri lavozimida ishlagan. Dincher, 22. muddatda CHP'den Bursa deputati sifatida parlamentga kirdi. Bu davrda Turkiya Buyuk Millat Majlisi raisi oʻrinbosari boʻlgan.

 Kasallik va o'lim 
thumb|260x260px| Ali Dincherning qabri, Karşıyaka qabristoni.

Uzoq vaqt davomida limfa saratonidan davolangan Ali Dincher, davolanish jarayonida jigari yetishmasligi sababli sariqlik bilan kasallangan. Sariqlikni davolash doirasida jigar yetishmovchiligi muammosini hal qilish uchun jigarni ko'chirib o'tkazishga qaror qilgan Ibni Sino kasalxonasi shifokorlari Istanbulda mos jigar topilgandan so'ng chora ko'rishdi. Tegishli jigar Anqaraga samolyotda olib kelinganidan keyin Dincher transplantatsiya uchun operatsiya qilindi (2006-yil 22-dekabr). 2007-yilning 16-aprelida isitmasi ko'tarilib, kasalxonaga yotqizilgan va 2007-yilning 16-aprelida ahvoli yomonlashgan Dincher ikki kundan so'ng o'zi yotqizilgan Ibni Sino kasalxonasida vafot etdi. Turkiya Buyuk Millat Majlisi va Kojatepe masjidida uyushtirilgan marosimlardan so'ng Karşıyaka qabristoniga dafn qilindi.

Jazz musiqachisi Yulduz İbrahimova bilan turmush qurgan Ali Dincherning qizi bor edi.

 Manba 

Turkum:2007-yilda vafot etganlar
Turkum:1945-yilda tugʻilganlar
Ertuğrul Yalçınbayır

Ertug'rul Yalchinbayir (1946-yil 1-iyulda tug'ilgan; Haskoy, Bolgariya) – turk siyosatchisi va huquqshunosi

 Hayoti 
Ertug'rul Yalchinbayir 1946-yil 1-iyulda Bolgariyaning Haskoy shahrida Sabriye va Fahrettin Yalchinbayir o'g'li bo'lib tug'ilgan. 4 yoshida oilasi bilan Bolgariyadan Turkiyaga koʻchib kelgan. Bursa o'g'il bolalar litseyida o'qigan. Istanbul universitetining huquq fakultetini tamomlagach, huquqshunos boʻlib ishlay boshladi. Bir muddat Bursaspor yoshlar jamoasida futbol o'ynagan.

 Siyosiy hayot 
U 1970-yillarda bir muddat CHPda ishlagan. 1980-yillarda u Milliy Gorus harakati bilan yaqinlashdi.

1995-yilda Turkiya Buyuk Millat Majlisiga Farovonlik partiyasidan Bursa deputati sifatida kirdi. Biroq, uning partiya rahbarlarini tanqid qilgani tez orada Milliy Gorus bilan aloqalarini uzishga sabab bo'ldi.

1999-yilgi umumiy saylovlarda Turkiya Buyuk Millat Majlisiga Ona Vatan partiyasidan Bursa deputati sifatida kirdi. Bu davrda parlament ANAP boshqaruvi bilan 312-modda, Sulaymon Demirelning prezidentlik muddatini uzaytirish va ro'mol kabi mavzularda muammolarga duch keldi.

U 2001-yilda “ Ona Vatan” partiyasi safidan chiqib, “ Adolat va taraqqiyot” partiyasi asoschilaridan edi. 2002-yil 3-noyabrdagi saylovlarda Adolat va Taraqqiyot partiyasidan Bursa deputati etib saylanganidan keyin Abdullah Gul raisligida 58-Kongress tashkil etildi. Hukumatda Bosh vazir oʻrinbosari boʻlib ishlagan.

U 20, 21 va 22 muddatlarda Bursa deputati boʻlgan. Turkiya futbol federatsiyasida kuzatuvchi va Bursa shahar kengashi deputati boʻlib ishlagan. Oilali, 2 nafar farzandi bor.

 

Turkum:Yashayotgan insonlar
Turkum:1946-yilda tugʻilganlar
Haluk Bayülken

Ümit Xaluk Bayülken (1921 - 26-aprel 2007), turk diplomati va siyosatchisi.

 Hayotiy 
Istanbuldagi Haydarpasha litseyini, keyin esa Anqara universiteti siyosiy fanlar fakultetini tamomlagan. Keyin u Tashqi ishlar vazirligiga kirdi. 1944-yilda 2. Departament Bosh boshqarmasida mutaxassis nomzodi, III. U kotib boʻlib xizmat qilgan va 1945—1947-yillarda harbiy xizmatni oʻtagan. 1947-yilda Gamburg konsulligiga tayinlangan. Bu yerda u qochqin turklarni qutqardi. (U oʻz vakolati davomida Xalqaro Qochqinlar Tashkiloti (XQT) Germaniyadagi lagerlarda yashovchi turk millatiga mansub qochqinlarni aniqlashini taʼminladi va keyinchalik ushbu tashkilot bilan hamkorlikda ulardan 20.000 nafarini Turkiyaga oʻtkazdi), Afgʻoniston va Eron boʻlimi Yaqin Sharq departamenti qoʻmondonligi ostidagi markaz direksiyani tashkil qildi. 1964-yilda tashqi ishlar bosh kotibi (hozirda Tashqi ishlar vazirligi maslahatchisi), 1966-yilda London elchixonasi, 1969-yilda Turkiyaning Birlashgan Millatlar Tashkilotidagi delegatsiyasi rahbari etib tayinlangan. Nihat Erim, Ferit Melen va Naim Talu hukumatlarida tashqi ishlar vaziri boʻlib ishlagan. U 1974—1977-yillarda CENTO bosh kotibi, 1977-yildan keyin esa Prezidentlik Bosh kotibi lavozimlarida ishlagan. 1980-yil 12-iyulda Prezident oʻrinbosari Ihsan Sabri Chagʻlayangil tomonidan Respublika Senati aʼzosi etib tayinlangan. U bu lavozimda 1980-yil 12-sentabrgacha ishlagan.

1980-yil 12-sentabrdan keyin tuzilgan Bulend Ulusu hukumatida Milliy Mudofaa vaziri lavozimida ishlagan. 1983-yilgi saylovlarda Millatchi Demokratiya partiyasi roʻyxatidan mustaqil XVII. muddatga Antaliya deputati etib saylandi. Ushbu partiyaning oʻzi tarqatib yuborilganidan keyin u parlamentda mustaqil boʻlib qoldi. Siyosiy hayoti tugagach, ODTU va baʼzi huquq fakultetlarida maʼruzalar oʻqidi.

1984-yildan buyon Turkiya Atlantika Kengashining prezidenti. U bu lavozimni 2007-yil aprel oyida vafotigacha egallab kelgan. Prezidentligi davrida har yili o’tkaziladigan va vafotidan keyin o’tkazilishi davom etgan Antaliya xalqaro hamkorlik va xavfsizlik konferensiyasini Turkiyaga olib keldi. Bayülkendan keyin Turk Atlantika Kengashi raisligini elchi Oʻmer Akbel amalga oshirdi.

 uning kitoblari 
Cyprus Question and UN -Kipr masalasi va BMT (inglizcha), 1975-yil fevral, Anqara, Milliy mudofaa vaziri

 

Turkum:2007-yilda vafot etganlar
Turkum:1922-yilda tugʻilganlar
Muammer Aksoy

Mustafo Muammer Aksoy (1917-yilda tugʻilgan, Ibradi, Antaliya – 1990-yil 31-yanvar, Anqara), turk huquqshunos, siyosatchi va yozuvchi. U 1961-yilgi Konstitutsiyani tayyorlagan komissiyaning matbuot kotibi edi. U deputat Numan Aksoyning o'g'li. U 1990-yilda fosh qilinmagan qotillik natijasida o'ldirilgan.

 Hayotiy 
Ibradidan Hoji Musazoda Numan Aksoyning va Hattatzoda Mustafo Hulusiyning qizi Nodire Aksoy oʻgʻli. Akalari prof. Dr. Muzaffer Aksoy, Nilüfer Pehlivanli, Dr. Fikret Aksoy va Sevim Batukan. Ulka Aksoy bilan turmush qurgan Muammer Aksoyning Ishik va Arin ismli ikki oʻgʻli hamda Asli, Muammer Can Aksoy va İlke Aksoy ismli 3 nabirasi bor.

1939-yilda Anqara universitetining huquq fakultetini barcha kurslarida toʻliq baholar bilan tugatgandan soʻng, Tsyurix universitetining huquq va davlat fanlari fakultetida doktorlik darajasini oldi. Turkiyaga qaytgach, Istanbul universiteti huquq fakultetida assistent, Anqara universitetida o'qituvchi bo'lib ishladi. 1957-yilda universitet qonunchiligiga kiritilgan o'zgartirishlar universitetlarning muxtoriyatiga zarar yetkazdi, deb universitetni tark etdi va Respublika Xalq partiyasiga qo'shildi.

1960-yil 27-maydan keyin u universitetga qaytib , siyosiy fanlar fakultetining professori bo'ldi. Ta'sis majlisining Antaliya viloyati vakili (1961-yil 6-yanvar - 1961-yil 25 oktabr) va 1961-yil Konstitutsiyasini tayyorlashda komissiya vakili bo'lib ishlagan. CHP partiya kengashi aʼzosi boʻlib ishlagan. U 1971-yil 12 martdagi Memorandumdan so'ng hibsga olingan, ammo sud jarayoni natijasida oqlangan. 1977-yilda CHP Istanbul deputati sifatida parlamentga kirdi. Yevropa Kengashining Turkiya vakili va Turkiya Huquq Instituti raisi lavozimlarida ishlagan. 1980-yil 12 sentabrdan keyin Anqara advokatlar uyushmasi raisi etib saylandi.

1989-yilda Hifzi Veldet Velidedeog'lu, Bahri Savji, Munci Kapani va Bahriye Üçok kabi ziyolilar bilan birgalikda Kemalist Tafakkur Jamiyatini tuzdi.

 Konspiratorlik 
1990-yil 31-yanvarda Anqara Bahchelievlerdagi uyi oldida otib o'ldirilgan. Uning jasadi 3-fevral kuni Anqara Maltepe masjididan olib ketildi va Cebeci Asri qabristoniga dafn qilindi.
thumb|336x336px| Cebeci Asri qabristonidagi Muammer Aksoy qabri.

 Xotira 
Anqara universiteti Aloqa fakultetidagi bir sinf xonasi va Edirne va Istanbulning Küçükchekmece tumanidagi bir koʻchaga uning nomi berildi.

 Manba 

Turkum:1990-yilda vafot etganlar
Turkum:1917-yilda tugʻilganlar
Ali Tanrıyar

Ali Tanrıyar (1914-yil 14 mart - 2017-yil 25-may) turk siyosatchisi va sport ma'muri. 47. Turkiya ichki ishlar vaziri va 28. Galatasaroy prezidenti.

 Hayot 
Oilasi bilan Gretsiyadan hijrat qilib, Manisaning Kirkagach tumaniga joylashdi. 1936-yilda Galatasaroy o'rta maktabini tamomlagan. Istanbul universiteti tibbiyot fakultetini tamomlagan. Istanbul Taksim Beyog'lu İlkyardim kasalxonasi ichki kasalliklar bo'yicha mutaxassis, klinik bosh va bosh shifokor, "Ona Vatan" partiyasi asoschisi, XVII. va XVIII. Istanbul noibi va ichki ishlar vaziri lavozimlarida ishlagan. Uylangan, farzandi bor.

1986-yil, moliyaviy qiyinchiliklarni boshidan kechirayotgan " Galatasaroy " klubi prezidenti lavozimini egalladi. U Galatasaroyda barqarorlikka erishishda va barcha turdagi sport muvaffaqiyatlarining poydevorini qo'yishda yetakchi rol o'ynadi; Shu tariqa u klub prezidenti bo'lgan davrida moliyaviy ahvolni yaxshilagan, futbol jamoasini juda yuqori saviyaga olib chiqqan. U UEFA kubogini qo'lga kiritadigan jamoaga poydevor qo'ydi.

Tanriyar 100 yoshida 77 yoshida prezident etib saylangan Duygun Yarsuvat haqida "Galatasaroyni farzandlariga topshirdi" izoh berdi.

 O'lim 
Ali Tanrıyar 2017-yilning 25-may kuni Istanbuldagi shifoxonada 103 yoshida vafot etdi. Uning jasadi Zincirlikuyu qabristonidagi oilaviy qabristonga dafn qilindi.

 Manba 

Turkum:2017-yilda vafot etganlar
Turkum:1914-yilda tugʻilganlar
Mustafa Rüştü Taşar

Mustafo Rushtu Tasar (1951, Gaziantep - 2007-yil 3-yanvar, Anqara), turk siyosatchisi.

 Hayotiy 
Boshlangʻich va oʻrta ta’limni Gaziantepda tugatgan. Oliy ta'limni Anqara Iqtisodiyot va tijorat fanlari akademiyasida tamomlagan. Birinchi davlat xizmatini 1976-yilda Birlashgan Millatlar Tashkiloti loyihasi doirasida Gaziantepda tashkil etilgan Kichik sanoatni rivojlantirish loyihasida (KÜSGEM) menejer sifatida boshladi.

1977-1980-yillarda Yaqin Sharq Texnika Universiteti Gaziantep kampusida bosh direktor yordamchisi, 1980-1983-yillarda esa DPT maslahat kotibiyatida boʻlim mudiri lavozimlarida ishlagan. 1983-yil 20-mayda “ Ona Vatan” partiyasi asoschilaridan boʻlib, Markaziy qaror va boshqaruv kengashi aʼzosi etib saylangan. 1983-yil 8-iyun kuni Vatan partiyasi Bosh kotibi boʻlgan Mustafo Taşar, 1983-yil 6-noyabrda 17-bosh kotib boʻldi. Turkiya Buyuk Millat Majlisiga Gaziantep deputati sifatida kirdi.

Yevropa iqtisodiy hamjamiyatining qoʻshma parlament guruhi aʼzosi, Turkiya-AQSh parlamenti doʻstlik guruhi prezidenti boʻlgan. 1987-yil 24-iyunda “Ona Vatan” partiyasi Bosh kotibligidan ketdi. 1988-yil 13-iyungacha ANAP Bosh prezidenti maslahatchisi lavozimida ishlagan. 18. Parlamentda Anqara deputati sifatida faoliyat yuritgan. 47. Va 48. Turkiya Respublikasi hukumatlarida davlat vaziri lavozimlarida ishlagan. Vazirligi bilan birga ANAP Bosh kotibi lavozimida ham ishlagan.

20. davr Turkiya Buyuk Millat Majlisiga Gaziantep deputati sifatida kirgan Mustafo Taşar, 53. Hukumat tarkibidagi Atrof-muhit vaziri, 55. Hukumatda Qishloq xoʻjaligi va qishloq xoʻjaligi vazirligi lavozimida ishlagan. 21. davrda Gaziantep deputati sifatida Turkiya Buyuk Millat Majlisiga qaytadan kirgan Mustafo Taşar, partiyaning Siyosiy ishlar va muvofiqlashtirish bo’limi raisi o’rinbosari, ANAP raisi o’rinbosari lavozimlarida ishlagan. 57. Respublika hukumatida turizm vaziri lavozimida ishlagan.

 Kitoblari 
Mustafo Tasarning turli gazeta va jurnallarda chop etilgan maqola va sharhlari bilan bir qatorda,

 Vatan 1983-yildan 2000 yilgacha
 Siyosiy guvohlar ,
 Welfare Party Fact Arxivlangan 30 Mart 2009 tarihinde -da ,
 Tasar ishi ,
 Millatchilik Konservatizm Demokratiya
 Turkiyaning fikr kun tartibi

Uning 6 ta kitobi bor.

 O'lim 
Afyonkarahisar – Anqara trassasida sodir boʻlgan YTH natijasida vafot etgan. Mustafo Tasar uylangan va ikki farzandi bor edi.

 

 www. MustafaTasar.gen.tr 29 Ocak 2009 tarihinde 
Turkum:2007-yilda vafot etganlar
Turkum:1951-yilda tugʻilganlar
Tayyar Altıkulaç

Tayyar Altiqulach (1938-yil, Devrekani, Kastamonu), 13. Din ishlari boʻlimi boshligʻi, XX. va XXII. U sobiq Istanbul deputati va AK Partiya asoschisi.

 Hayot 
Istanbul oliy islom institutini tamomlagan. Diniy taʼlim vazirligi bosh boshqarmasi, Taʼlim va intizom boʻyicha kengash aʼzosi, Marmara universiteti va Boku davlat universitetining ilohiyot fakultetlarida professor-oʻqituvchi, TDV Islomshunoslik markazi raisi, Turkiya Buyuk Millat Majlisi Milliy taʼlim, madaniyat, yoshlar va sport komissiyasi raisi. Oilali, 4 nafar farzandi bor.

1938-yilda Kastamonuning Devrekani tumanida tugʻilgan. 9 yoshida hofiz boʻldi. Boshlangʻich taʼlimni Devrekoniyda, oʻrta va oliy taʼlimni Istanbulda tugatgan. 1963-yilda Oliy islom institutini tamomlagan. 1963-yil iyuldan 1965-yil fevralgacha Istanbul Imom-Xotip oʻrta maktabida oʻqituvchi va boshqaruvchi boʻlib ishlagan.

1965-yil 15-fevraldan 1971-yil 15-iyulgacha Istanbul va Kayseri oliy islom institutlarida oʻqituvchi boʻlib ishlagan. , 1967-1968 oʻquv yilida Bagʻdod universitetida arab tili va adabiyoti fakultetida tahsil oldi. Altikulachning tafsir sohasida doktorlik dissertatsiyasini bergandan soʻng keyingi vazifalari quyidagilardan iborat:

 Din ishlari boʻyicha vitse-prezidenti (1971-yil 15-iyul – 1976-yil 7-sentyabr)
 MEB Diniy ta’lim bosh boshqarmasi (1976-yil 7 sentyabr – 1977-yil 2-noyabr)
 MEB Ta'lim va intizom kengashi (1977-yil 2-noyabr - 1978-yil 9-fevral)
 Din ishlari boʻyicha raislik (1978-yil 9-fevral – 1986-yil 10-noyabr)

Namoz va imsak uchun tamkin vaqtlari 1983-yilning 1-yanvarida oʻsha paytdagi Din ishlari boʻyicha raisi Tayyar Altikulach tomonidan bekor qilingan edi.

Unga Ozarbayjon Milliy Akademiyasi tomonidan professor unvoni berildi va ushbu akademiyaning doimiy aʼzosi boʻldi. Din ishlari boʻyicha raislikdan nafaqaga chiqqanidan soʻng Marmara universiteti va Boku davlat universitetining ilohiyot fakultetlarida oʻqituvchi, TDV Islomshunoslik markazi rahbari lavozimlarida ham ishlagan. 1995-yil 24-dekabrda boʻlib oʻtgan umumiy saylovlarda Altıkulach parlamentga Istanbul deputati sifatida kirdi.

2011-yilda uning “ Qiyinchiliklarni yengish ” nomli uch jildlik kitobi nashr etilgan boʻlib, unda Din ishlari boʻyicha raisligi haqidagi xotiralari bor edi. Hali ham Istanbul 29 May universiteti vasiylik kengashi raisi.

 Mukofotlar, nishonlar va aʼzoliklar 

 Ozarbayjon Dinshunoslik instituti faxriy doktori

 Manba 

Turkum:Yashayotgan insonlar
Turkum:1938-yilda tugʻilganlar
Aykut Edibali

Aykut Edibali, (13-aprel 1942, Sandiqli, Afyonkarahisar — 14-yanvar 2022, Anqara) — turk siyosatchisi, yozuvchi va Millat partiyasi raisi.

 Hayotiy 
Boshlangʻich va oʻrta ta’limni Afyonda tugatgandan soʻng Istanbul universitetining huquq fakultetini tamomlab, yangi siyosiy harakatga kirishdi. Rahbari boʻlgan bu harakat “Yana Milliy kurash” nomi bilan turk siyosiy va ijtimoiy hayotida oʻz oʻrnini egalladi. “ Yana Milliy kurash ”, “ Bayrak ”, “ Pinar ”, “ Chinar ”, “ Gerçek ”, “ Çagri ” kabi jurnallarda maqolalar yozdi. 1974-yilda yozilgan “Turkiyaning Kipr siyosati qanday boʻlishi kerak” nomli kitobida u Kipr Turk Respublikasini tashkil etish va orolni qoʻshib olishni taklif qiladi. 

“Yana Milliy kurash” kadrlari 1984-yilda Islahatçı Demokratiya partiyasini tuzdilar va Aykut Edibali bu partiyaning Ta’sischi raisi sifatida xizmat qilishda davom etdi. 1991-yilda u farovonlik partiyasi, uchlik alyansi, Millatchi Mehnat partiyasi va Islohotchi Demokratiya partiyasi o'rtasidagi hamkorlikda ishtirok etdi. Turkiya Buyuk Millat Majlisiga 19-davrda Kayseri deputati sifatida kirdi. Islohotchi Demokratiya partiyasining 2. Oddiy Kongress (1992-yil 23-noyabr); Islohotchi Demokratiya partiyasi, Birlik Tinchlik partiyasi va Bayroq partiyasi Millat partiyasi soyaboni ostida birlashgan va Aykut Edibali Millat partiyasi raisi etib saylangan.

Uning "Muhtasham Turkiya" deb ideallashtirgan siyosiy loyihasi bor. 2012-yil may oyida boʻlib oʻtgan Millatlar partiyasi qurultoyida yagona roʻyxat bilan nomzod boʻldi va rais etib saylandi. 

2022-yilning 14-yanvarida vafot etgan Edibali 16-yanvar kuni Istanbuldagi Nakkashtepe qabristoniga dafn qilindi.

 Manba 

Turkum:2022-yilda vafot etganlar
Turkum:1942-yilda tugʻilganlar
Korkut Özal

Korkut Oʻzal (1929-yil 29-mayda tugʻilgan, Malatya, 2016-yil 2-noyabr, Istanbul), turk muhandisi va siyosatchisi.

Parlament 4. (XV) va 5. (XVI) Era Erzurum, XX. Bir muddat Istanbul deputati, Turkiya Buyuk Millat Majlisi Ichki ishlar qoʻmitasi raisi, Oziq-ovqat, qishloq xoʻjaligi va chorvachilik vazirligi, Ichki ishlar vazirligi va Demokratik partiyasi Bosh raisi lavozimlarida ishlagan.

 Oila 
U Turgut Oʻzalning akasi, Yusuf Bozkurt Oʻzalning akasi, Ahmet Oʻzalning amakisi.

 Hayotiy 
Oliy taʼlimni XEI qurilish fakultetida tugatgandan soʻng, 1956-1957 yillarda AQShda mutaxassislik boʻyicha taʼlim oldi. Turkiyaga qaytgach, ODTÜda oʻqituvchi boʻlib ishladi. 1965-yilda unga professor unvoni berildi va Davlat arxitektura-muhandislik akademiyasida oʻqituvchi lavozimida ishladi. Siyosatga kirib, Milliy Najot partiyasiga aʼzo boʻldi va 1973 va 1977-yilgi saylovlarda ikki marta bir partiyadan Erzurum deputati etib saylandi. 1974-yilda CHP-MSP koalitsion hukumatida va 1975-yilda tuzilgan Birinchi Millatchi Jabha hukumatida Oziq-ovqat, qishloq xoʻjaligi va chorvachilik vaziri, II. Milliy front hukumatida ichki ishlar vaziri boʻlib ishlagan. 1980-yil 12-sentabrdagi davlat toʻntarishidan keyin u siyosiy hayotdan qaytdi. 1980-yil 25-sentabrda sodir boʻlgan ogʻir yoʻl-transport hodisasi oqibatlaridan qutulolmadi. Sogʻayib ketgach, u savdo-sotiq bilan shugʻullanib, sezilarli iqtisodiy muvaffaqiyatlarga erishdi. U akasi Turgut Oʻzalning prezidenti boʻlganida, oʻlimidan soʻng yana siyosatga kirib, Vatan partiyasiga qoʻshildi va 1995-yilgi saylovlarda ANAPdan Istanbul deputati etib saylandi. Parlamentning ichki ishlar qoʻmitasi raisi va YeXHT Turkiya parlament guruhi raisi lavozimlarida ishlagan. U dastlab 1997-yilda tashkil etilgan Anasol-D hukumatiga ishonch votumini bergan boʻlsa-da, bu hukumat ANAP siyosatiga zid harakatlar qilyapti deb oʻylab, muxolif pozitsiyani egalladi. 1997-yil 13-avgustda partiya ichidagi muxolifat samarasiz boʻlganidan keyin u partiyadan isteʼfoga chiqdi. Qayta tashkil etilgan Demokratik partiyaga qoʻshildi va 1997-yil 28-sentabrda boʻlib oʻtgan Demokratik partiya qurultoyida partiya raisi etib saylandi. 2001-yil 22-martda Demokratik partiya prezidentligidan ketdi.

 Oʻlim 
Qoʻrqut Oʻzal 2016-yilning 2-noyabr kuni Istanbuldagi uyida vafot etdi.Korkut Özal hayatını kaybetti Topkapi qabristonidagi oilaviy qabristonga dafn qilindi.

 

Turkum:Istanbulda vafot etganlar
Turkum:2016-yilda vafot etganlar
Turkum:1929-yilda tugʻilganlar
Linda Sembrant

Linda Birgitta Sembrant (1987-yil 15-mayda tugʻilgan) - shvetsiyalik futbolchi, A Seriya klubi Juventus va Shvetsiya terma jamoasi himoyachisi.

 Jamoalardagi faoliyati 
Sembrant SK Servia bilan futbol oʻynashni boshladi, keyin esa Bälinge IF yoshlar jamoasiga oʻtgan. Uning ulgʻayish davridagi kumir oʻyinchisi Henrik Larsson boʻlsa-da, Sembrant himoyachi ampulasini tanladi.
left|thumb|200x200px| Sembrant (L) va Marta
Sembrant 2006-07-mavsumdan tashqari Angliyada Linkoln Ladies (oʻsha paytda Linkoln City xonimlari nomi bilan mashhur boʻlgan) bilan oʻynagan. Keyin u 2008-yilda AIKga koʻchib oʻtdi 2010-yil noyabr oyida Sembrant AIK sardori boʻlganidan keyin Kopparbergs/Göteborg FCga oʻtdi. Bir yildan soʻng u Tyresö FFga koʻchib oʻtgan.

2012-yilda Sembrant Damallsvenskan chempionatida gʻalaba qozongan Tyresö jamoasining asosiy oʻyinchilaridan biriga aylangan, ammo u oldingi xoch ligamentidan jarohat olib, mavsum oxirini oʻtkazib yubordi. Tirezo 2014-yilgi mavsumda moliyaviy inqirozga uchradi, ligani tark etdi va barcha futbolchilarini qoʻyib yubordi. Sembrant Fransiyaning Monpelye klubi bilan ikki tomonlama manfaatli shartnoma imzoladilar.

2019-yil iyul oyida Sembrant A Seriya chempioni Juventus bilan shartnoma imzolash uchun Italiyaga koʻchib oʻtdi.

 Xalqaro karyera 
Sembrant barcha yoshlar darajasida Shvetsiya terma jamoasi sharafini himoya qilgan, keyin 2008-yil fevral oyida Angliyaga qarshi oʻyinda birinchi marta kattalar terma jamosida debyut qilish imkoniyatini qoʻlga kiritdi. U jarohati tufayli Shvetsiya terma jamoasi tarkibida Yevro-2009da qatnasha olmadi.

2011-yilda Sembrant Germaniyada boʻlib oʻtadigan Jahon chempionati uchun Shvetsiya terma jamoasiga chaqirildi. U 2012-yilgi London Olimpiadasi uchun milliy tanlovda oʻz oʻrnini saqlab qoldi.

Sembrant 50-uchrashuvida Kanada bilan 1:1 hisobida durang oʻynagan Shvetsiya terma jamoasi hisobida Kanada darvozasini ishgʻol qildi. Oʻrtoqlik uchrashuvi 2014-yilning noyabr oyida Los-Anjelesda boʻlib oʻtgan.

Sembrandt 2019-yilgi FIFA ayollar oʻrtasidagi Jahon chempionatida Tailand darvozasiga gol urdi va 5:1 hisobida gʻalaba qozonishga yordam berdi.

 Xalqaro maydondagi gollar 
 Gol Sana Manzil Raqib Hisob Natija Musobaqa 8 2017.07.08 Falkenberg, ShvetsiyaMeksika 1-01-0Oʻrtoqlik 9 2019.06.16 Qanchadan-qancha, Fransiya Tailand 5-1 2019 FIFA ayollar oʻrtasidagi jahon chempionati 10 2019.09.03 Liepaya, LatviyaLatviya 1-11-4 Yevro-2022 saralashi 11 2019.10.08 Gothenburg, ShvetsiyaSlovakiya 3-07-0 12 17.09.2020Vengriya 8-08-0 13 12.01.2020 Trnava, SlovakiyaSlovakiya 0-20-6 14 2021.02.19 Paola, Malta Avstriya 0-11-5Oʻrtoqlik

 Yutuqlar 

thumb|200px
thumb|200px
Kopparbergs/Göteborg FK

 Svenska Kupen : 2011-yil

Tyresö FF

 Damalsvenskan : 2012-yil

Juventus

 A Seriya : 2019–20, 2020–21, 2021–22
 Italiya Superkubogi : 2019, 2020–21

Shvetsiya

 Yozgi Olimpiya oʻyinlarining kumush medali: 2016-yil

 

Turkum:Yashayotgan insonlar
Turkum:Alifbo boʻyicha futbolchilar
Turkum:Shvetsiyalik ayol futbolchilar
Yavuz Abadan

Yavuz Abadan (1905-yil 18-aprelda Qrimda tugʻilgan — 1967-yil 30-iyun, Anqara) — turk huquqshunos, siyosatchi va yozuvchi.

U jamoat huquqi va siyosiy fanlar sohasida ishlagan akademik, 1952—1954-yillarda Siyosiy fanlar fakulteti dekani lavozimida ishlagan. VII. Turkiya Buyuk Millat Majlisida bir muddat Eskishehir deputati sifatida ishlagan.

U akademik Nermin Abadan Unatning rafiqasi.

 Hayot 
1905-yil 18-aprelda Qrimda tugʻilgan (Baʼzi maʼlumotlarga koʻra, Eskishehir).TBMM Albümü I. Cilt, TBMM Basın ve Halkla İlişkiler Müdürlüğü Yayınları 1929-yilda Istanbul Dorulfununun huquq maktabini tamomlagan. Doktorlik darajasini Germaniyadagi Heidelberg universitetida tamomlagan.

Istanbuldagi turli maktablarda turk tili va tarix darslari bergan. Ilmiy faoliyatini Istanbul universiteti huquq fakultetida davom ettirdi. 1942-yilda u professor unvoniga sazovor boʻldi.

Ilmiy hayotidan tashqari, Eminönü Jamoat Markazi raisligini ham egalladi. Respublika, Son Havadis, Ulus, Vatan, Yeni Gün va Yeni Istanbul gazetalarida yozgan.

1943—1950-yillar orasida Turkiya Buyuk Millat Majlisida CHP Eskishehir deputati sifatida xizmat qildi. Deputatlik davrida “ Tarix sesler ” jurnali xodimlarida ham qatnashgan.

1946-yilda Nermin Süleymanovichga uylandi. Bu nikohdan oʻgʻil tugʻildi.

Deputatlik vazifasini bajarib, siyosiy fanlar fakultetida ish boshladi. 1952—1954-yillarda fakultet dekani lavozimida ishlagan. Bu vazifa davomida fakultetga qarashli “Turkiya va Yaqin Sharq davlat boshqaruvi instituti”ni tuzdi va uning bosh direktori lavozimida ishladi.

U 1960-yilgi harbiy toʻntarishdan soʻng universitetlardan haydalgan 147 nafar professor-oʻqituvchilardan biri boʻldi. Huquqlari qaytarib berilgach, Anqara universiteti huquq fakulteti va Eskishehir Iqtisodiyot va tijorat fanlari akademiyasida lavozimni egalladi.

1963-yilda Xalqaro huquq va ijtimoiy falsafa assotsiatsiyasi vitse-prezidenti, 1965-yilda esa Xalqaro siyosiy fanlar assotsiatsiyasi boshqaruvi aʼzosi etib saylangan.

1967-yil 30-iyunda Anqarada vafot etdi.

 

Turkum:1967-yilda vafot etganlar
Turkum:1905-yilda tugʻilganlar
Yıldırım Aktuna

Yildirim Aktuna (22 mart 1930, Istanbul - 2007-yil 29 sentyabr, Bodrum, Mugʻla), turk nevropsikiyatristi va siyosatchisi.

 Hayotiy 

1948-yili Izmir Karşıyaka oʻrta maktabini tamomlagandan soʻng, oʻsha yili Istanbul universiteti tibbiyot fakultetida harbiy talaba sifatida oʻqishni tamomlagan va 1954-yili leytenant unvoni bilan tamomlagan. Neyropsixiatriya boʻyicha mutaxassis, tibbiyot podpolkovnigi va Bakırkoʻy ruhiy kasalliklar shifoxonasida bosh shifokor boʻlib ishlagan. U bosh vrachlik davrida erishgan muvaffaqiyati va kasalxonada amalga oshirgan oʻzgarishlari bilan ajralib turdi va Bakırkoʻy xalqi tomonidan sevildi. Bu muvaffaqiyat unga SHPdan Bakırkoʻy hokimligini olib keldi.

1970-yilda Zeliha Berksoyga turmushga chiqdi. Uning bu nikohdan oʻg'li bor edi. Er-xotin 4 yildan keyin ajrashishdi.

U 1991-yilgi parlament saylovlarida DYPdan nomzod sifatida gʻalaba qozondi, SHP muvaffaqiyatli merlarni yoʻqotmaslik uchun parlament nomzodiga ruxsat bermadi va 49-hukumatda Sogʻliqni saqlash vaziri lavozimini egalladi. Aktuna, ushbu vazirlik davrida sogʻliqni saqlash islohoti doirasida, 1 va 2. Milliy sogʻliqni saqlash konventsiyasini chaqirdi.

50-hukumatda Davlat vaziri va matbuot kotibi vazifasini bajaruvchi Aktuna 1996-yil 7-martda 53-hukumatda Sogʻliqni saqlash vaziri etib tayinlandi va 54-hukumatda Sogʻliqni saqlash vaziri lavozimida ishlashda davom etdi. 55-hukumatda u yana Davlat vaziri lavozimida ishladi.

2003-yilda Liberal-demokratik partiyaga aʼzo boʻlgan Aktuna bu partiya raisi oʻrinbosari lavozimini ham egallagan.

2007-yilning 29-sentyabr kuni oshqozon osti bezi saratonidan 77 yoshida vafot etgan Yildirim Aktuna 2007-yil 2-oktyabrda soʻnggi safarga joʻnatilgan edi. 1979-1988-yillarda bosh shifokor boʻlib ishlagan Aktuna uchun avvaliga Bakirkoʻy Ruhiy kasalliklar shifoxonasida, soʻngra 1989-1991-yillarda shahar hokimi boʻlgan Bakirkoʻyda tantanali marosim oʻtkazildi. Aktunaning dafn marosimi keyinroq Atakoʻy 5 da boʻlib oʻtdi. Qisim masjidida oʻqilgan namozdan keyin Zincirlikuyu qabristoniga dafn qilindi. U bir bolaning otasi edi.
thumb| Yildirim Aktuna qabri

 Manba 

Turkum:2007-yilda vafot etganlar
Turkum:1930-yilda tugʻilganlar
Turkum:Bakırköy
Ayvaz Gökdemir

Ayvaz Gokdemir (1942, Gaziantep — 2008-yil 19-aprel, Anqara), turk siyosatchisi, sobiq davlat vaziri va sobiq deputat. Ayvaz Gökdemir, Turkiya Buyuk Millat Majlisida 19. Davr Gaziantep, 20. Davr Kayseri, 21. Muddati Erzurum deputati va 50. 51. 52. va 53. Respublika hukumatlarida davlat vaziri lavozimlarida ishlagan. „Komando Ayvaz“ nomi bilan ham tanilgan.

Gaziantepda tugʻilgan Ayvaz Goʻkdemir dastlab Anqara oliy oʻqituvchilar maktabini, soʻngra Anqara universiteti Til, tarix va geografiya fakulteti turk tili va adabiyoti boʻlimini tamomlagan. U turmush oʻrtogʻi Sevgi Gökdemir bilan Kayseri oʻrta maktabida adabiyot oʻqituvchisi boʻlib ishlagan. Bu davrda Kayseri turk madaniyati jamiyatida yoshlarga seminarlar berdi. , u har oylik „Dawn“ jurnalining nashriga kashshof boʻldi va ushbu jurnalda koʻplab maqolalar yozdi. Millatchi front hukumatlari davrida oʻqituvchilar maktablarining bosh direktori boʻlib ishlagan. Bu davrda u oʻz amaliyotlari bilan turli tanqidlarga uchradi. Bu vazifa tugatilgandan soʻng u Turk Ensiklopediyasi muharriri, shuningdek, Xususiy Yukselish kollejida bosh koordinator boʻlib ishladi.

Uylangan va 3 farzandi bor Gökdemir 2008-yil 19-aprelda Anqarada boʻlib oʻtgan 37- Turk oʻchoqlariga tashrif buyurdi. U navbatdagi Bosh Assambleyada yurak xurujiga uchradi. Umumiy yigʻilish oʻtkazilgan Anqara Savdo palatasi konferentsiya zalida birinchi aralashuvdan soʻng mahalliy vaqt bilan soat 15:00 atrofida qutqaruvchi bilan kasalxonaga olib borilgan Ayvaz Goʻkdemir, kardiologiya guruhi tomonidan 45 daqiqa davomida reanimatsiya qilindi. behushlik va shoshilinch tibbiy yordam mutaxassislari. Bu operatsiyaga javob bera olmagan Ayvaz Gökdemir vafot etdi.

 Manba 

Turkum:2008-yilda vafot etganlar
Turkum:1942-yilda tugʻilganlar
Sabahattin Çakmakoğlu

Sabahattin Chakmakogʻlu (1930-yil 25-noyabr, İncesu) - turk byurokrati va siyosatchisi.

 Hayoti 
Boshlangʻich va oʻrta taʼlimni Kayserida tugatgan. 1953-yilda Anqara universitetining siyosiy fanlar fakultetini tamomlagan va davlat sektorida fuqarolik maʼmuriyati xodimi lavozimida ishlay boshlagan. Tuman hokimligiga nomzod boʻlganida Anqara universitetining huquq fakultetini tamomlagan.

12 yil davomida Kozaklı, Gulshehir, Ürgüp, Childir, Bayburt va Ereğli tumanlarida tuman hokimi boʻlib ishlagan. Uch yil Anqara gubernator oʻrinbosari, soʻngra gubernatorlik lavozimiga koʻtarilgan va 20 yil navbati bilan Gumushhane, Isparta, Edirne, Gaziantep, İçel (Mersin) va Markaz hokimi lavozimlarida ishlagan. Ayni paytda u markaz gubernatori boʻlib ishlagan vaqtida Ichki ishlar vazirligi topshirigʻi bilan Milliy xavfsizlik akademiyasiga oʻqigan va uni tamomlagan.

1988—1992-yillarda Xavfsizlik Bosh boshqarmasi, Bosh vazirlik maslahatchisi va Ichki ishlar vazirligi maslahatchisi lavozimlarida ishlagan. 1991-yilda Vazirlar Kengashi kvotasidan Oliy taʼlim muassasasiga aʼzo etib saylangan.

Turkiya Respublikasi Konstitutsiyasining 114-moddasiga muvofiq, 1991-yil 20-oktyabrda boʻlib oʻtgan Turkiya umumiy saylovlari oldidan xolis ichki ishlar vaziri lavozimida ishlagan.

1992-yilda nafaqaga chiqqanidan soʻng bir muddat Prezidentning bosh maslahatchisi boʻlib ishladi. Keyinchalik “ Ona Vatan” partiyasiga aʼzo boʻlib, 1995-yilgacha shu partiyada xizmat qildi. 1995-yilda partiyadan chiqib, Millatchi Harakat partiyasiga qoʻshilgan. U oʻlimigacha Alparslon Turkeshga maslahat berdi. 1997-yil 23-noyabrda MHP Markaziy Ijroiya Kengashi aʼzosi etib saylangan. Koʻp oʻtmay MHP raisi oʻrinbosari etib tayinlandi.

1999-yil Turkiyadagi umumiy saylovlarda Kayseridan MHP deputati etib saylandi va parlamentga kirdi. 1999-yil 28-mayda yangi tuzilgan hukumat tarkibida Milliy mudofaa vaziri etib tayinlandi. 2002-yil Turkiyada boʻlib oʻtgan umumiy saylovlarda partiyasi mamlakat chegarasidan oʻta olmagani uchun u parlamentdan chetlashtirildi. Saylovdan soʻng yana MHP raisi oʻrinbosari etib tayinlandi.

2007-yilda Turkiyada boʻlib oʻtgan umumiy saylovlarda u Kayseridan deputat etib qayta saylandi. 2007-yilda Turkiyada boʻlib oʻtgan prezidentlik saylovlarida u prezidentlikka nomzodini qoʻygan. U birinchi turda 70 ovoz, ikkinchi turda 71 ovoz, uchinchi turda 70 ovoz oldi va birinchi turda 341 ovoz, ikkinchi turda 337 ovoz toʻplagan Abdulla Guldan keyin ikkinchi saylovda magʻlub boʻldi. Uchinchi turda 339 ovoz. U 2011-yil Turkiyada oʻtkazilgan umumiy saylovlarda nomzod boʻlmadi va siyosatdan chekindi. Oilali, ikki farzandi bor.

 

Turkum:Yashayotgan insonlar
Turkum:1930-yilda tugʻilganlar
Ömer Bedrettin Uşaklı

Ömer Bedrettin Ushaklı, (1904-yil 24-avgust, Ushak, Turkiya — 1946-yil 23-fevral, Istanbul, Turkiya), turk shoiri, amaldor va siyosatchi.

 Hayot 
Oʻmer Bedrettin Ushakli oʻsha paytda Kütahyaning tumani boʻlgan Ushakda tugʻilgan. Boshlangʻich taʼlimni Ushakda, oʻrta taʼlimni Sivasda tugatgandan soʻng, 1927-yilda Mulkiye Mektebini bitirib, maʼmuriy hayotga kirishdi. Bursada shtab xodimi sifatida amaliyot oʻtab boʻlgach, Mudanya tuman hokimi oʻrinbosari etib tayinlandi. Keyinchalik Manavgat, Unye va boshqa tumanlar hokimliklarida, bir muddat Artvin hokimi oʻrinbosari lavozimlarida ishlagan. 1938—1943-yillarda fuqarolik inspektori boʻlib ishlagan. 1943-yili 7-muddat Kutahya deputati etib saylandi va parlamentga kirdi. U yoshligida sil kasalligidan vafot etdi.
thumb| O'mer Bedrettin Ushakli qabri

Ilk she’rlari oliy ta’lim davrida “ Milli Mecmua ”da chop etilgan. Onadoʻlida ishlagan yillari bilgan hududlari, shaxsiy taassurotlari va kuzatishlari sheʼriyatining his-tuygʻu va tafakkur manbaini tashkil qilgan.

U oʻz she’riyatida tabiatni impressionistik koʻz bilan, yurt voqeligi va individual tuygʻularni, ichki ta’sirchanlik sezgilari va sub’ektiv qarashlari bilan aks ettirgan. U davrning “Anadolu shoiri” sifatida shuhrat qozondi. Xotini va qizidan ayrilgani she’riyatiga qaygʻu va ichki sezgirlik olib keldi. U oʻzining “ Sariq qiz marmarlar ” she’riy kitobini qiziga bagʻishlagan.

 

Turkum:XX asr turkiyalik shoirlari
Turkum:1946-yilda vafot etganlar
Turkum:1904-yilda tugʻilganlar
Kemal Satır

Ismoil Kamol Satir (21-aprel 1911, Adana, Turkiya - 23-may 1991, Istanbul, Turkiya), turk shifokori va siyosatchisi.

 hayot 
Istanbul tibbiyot fakultetini tamomlagandan so'ng 1937-43 yillarda Adanada mustaqil shifokor va rentgenolog bo'lib ishladi. Ayni paytda u Respublika Xalq partiyasi (CHP) viloyat tashkilotida ish boshladi. 1943 va 1946-yillarda Seyhan (Adana) shu partiyadan deputat etib saylandi. 1947-yilda CHP direktorlar kengashiga tayinlangan. 1949-1950-yillarda Shemsettin Gunaltay kabinetida transport vaziri boʻlib ishlagan. CHP yutqazgan 1950-yilgi umumiy saylovlarda u deputat bo'la olmadi. 1957-yilgi umumiy saylovlarda yana Adana deputati etib saylandi. 1959-yil 27 sentabrda u CHP Bosh kotibining o'rinbosari etib tayinlandi. 1960- yil 27-maydagi davlat toʻntarishidan soʻng tuzilgan Taʼsis majlisida (1960-yil 6-yanvar – 25-oktabr 1960-yil) Taʼsis majlisining Adana vakili boʻlgan. 1961 va 1965-yillarda Elazig'dan deputat etib saylangan. U 1962-yilda tayinlangan 1966-yilgacha CHP bosh kotibi lavozimini davom ettirdi. 1963-65 yillarda İsmet İnönü kabinetida davlat vaziri va bosh vazir o'rinbosari lavozimlarida ishlagan.

1969-yilda Adana deputati etib qayta saylandi. U CHPdagi chap -markaziy harakatga qarshi konservativ qanotni boshqargan. 1970-yil iyul oyida chaqirilgan XX. Kongressda Satırcılar nomi bilan tanilgan konservativ qanot muvaffaqiyatsizlikka uchradi va partiya majlisida Bulent Ejevit tarafdorlari ko'pchilikni egalladi. 1972-yilda Satir 5-Favqulodda Umumiy Assambleyadan keyin CHPdan iste'foga chiqdi, bu esa İsmet İnönüning prezidentlikdan ketishiga sabab bo'ldi. CP 1973-yil mart oyida Milliy ishonch partiyasi bilan birlashdi va Respublika ishonchli partiyasiga (CGP) aylandi. Turhan Feyziog'lu CGP raisi, Kemal Satir esa rais o'rinbosari etib tayinlandi. 1973-74 yillarda Satir Naim Talu kabinetida davlat vaziri va bosh vazir o'rinbosari bo'lib ishlagan. 1974-yilda faol siyosiy hayotdan nafaqaga chiqqanidan so'ng, u bank sohasida menejer bo'lib ishladi.

7 va 8. Davr Seyhan, 11 va 14. Davr Adana, 12. va 13. Ta'sis majlisining Elazig deputati va Adana viloyati vakili (1961-yil 6-yanvar - 1961-yil 25 oktabr) lavozimlarida ishlagan. Satir o'limidan biroz oldin turmush o'rtog'i Memduha Satirdan ayrilgan va ikki qiz va bir o'g'il ko'rgan.

 Manba 

Turkum:1991-yilda vafot etganlar
Turkum:1911-yilda tugʻilganlar
Kamran İnan

Kamran Inan (1929-yil 18-fevral, Hizan, Bitlis - 2015-yil 23-noyabr), asli kurdKemal Kirişci & Gareth M. Winrow, The Kurdish Question and Turkey: An Example of a Trans-State Ethnic Conflict, Routledge, 1997, ISBN 0714647462, 144. sayfa: "There were a number of prominent deputies of Kurdish origin in ANAP, some of whom came from influential tribes. Kamran Inan, deputy for Bitlis, had served on several occasions as a Cabinet Minister".Chibli Mallat, Water in the Middle East: Legal, Political and Commercial Implications, I. B. Tauris, 1995, ISBN 1850436452, 208. sayfa: "Kamran Inan is a senior Kurdish official in the Turkish government". turk diplomati, huquqshunos va siyosatchi.

 Hayotiy 
Bursa oʻgʻil bolalar litseyini tamomlagan. Anqara universiteti huquq fakultetidan soʻng Jeneva siyosiy fanlar fakultetlarini huquq fanlari doktori darajasini bilan tamomlagan. Tashqi ishlar vazirligiga kirdi. 1973-yil 14-oktabrda Adolat partiyasidan Bitlis senatori etib saylangan. U 1979-yil 7-iyun kuni isteʼfoga chiqqunga qadar Respublika Senatining Tashqi ishlar qoʻmitasi raisi, 1977—1978-yillarda Turkiya – EEK aralash parlament guruhining raisi, energetika va tabiiy resurslar vaziri lavozimlarida ishlagan. 1979-yildan boshlab BMT Jeneva vakolatxonasida Turkiyaning doimiy vakili boʻldi. 1983-yilgacha bu lavozimda qolgach, yangi tashkil etilgan Millatchi Demokratiya partiyasiga qoʻshildi va Bitlis deputati etib saylandi.

1987-yilda “Ona- Vatan” partiyasiga oʻtgan va bu safar shu partiyadan deputat etib saylangan. U 1987—1991-yillarda tuzilgan ANAP hukumatlarida davlat vaziri lavozimida ishlagan. 1993-yilda Prezident Turgut Oʻzalning oʻlimidan soʻng oʻtkazilgan Prezidentlik saylovlarida DYP raisi va Bosh vazir Sulaymon Demirelga qarshi Ona Vatan partiyasi tomonidan nomzod qilib koʻrsatilgan. 1 va 2. 3-turda 95. Turda 94 ovoz bilan Sulaymon Demireldan keyin ikkinchi boʻldi. Bitlisdan 17, 18, 19 va 20-, Vandan esa 21- muddatda deputat etib saylangan. Parlamentning Tashqi ishlar qoʻmitasi raisi boʻlib ishlagan. U Fransiya Prezidenti Fransua Mitteran tomonidan berilgan Legion D'Honneur ordenini 2006-yilda Fransiya parlamenti tomonidan muhokama qilingan armanlar genotsidini inkor etishni jinoiy javobgarlikka tortuvchi qonun loyihasi ustidagi munozaralar tufayli qaytarib berdi. Bundan tashqari, u Yevropa Parlamenti oltin medali va Turkiya-EEC hamkorligi kumush medaliga ega.

Parlament IX, X, XI. Bitlis deputati va Yassiada asiri boʻlgan Salohattin Inanning oʻgʻli, XIV, XV va XVI, XIX, XX, XXI, Bitlis deputati Abidin Inan Gaydalining ukasi. va XXII. Muddati Bitlis deputati Edip Safder Gaydali, XXV. va XXVI. U muddatli deputat Mahmut Celadet Gaydalining amakisi. 

 

Turkum:2015-yilda vafot etganlar
Turkum:1929-yilda tugʻilganlar