Konfabulyatsiya

Psixologiyada konfabulyatsiya — bu oʻzi yoki dunyo haqida yolgʻon uydirma boʻlib, xotirasidagi boʻshliqlarni yolgʻon (hayotda sodir boʻlmagan) voqealar hisobiga toʻldirishga harakat qiladi. Bu odatda miya shikastlanishining maʼlum (ayniqsa, miya oldingi sohasidagi bogʻlovchi arteriyadagi anevrizma) yoki demensiyaning maʼlum bir turi bilan bogʻliqBerrios G E (1998) Confabulations: A Conceptual History. Journal of the History of the Neurosciences. 7: 225-241.. Bu sohada hali ham tadqiqotlar davom etayotganiga qaramay, konfabulyatsiyaning asosiy sababi oldingi miya sohasi (taxminan, bosh miya katta yarimsharlari oldingi ostki sohasi) deya hisoblanadi. Konfabulatsiya qiluvchi odamlar noaniq noaniqliklardan tortib syurreal uydirmalargacha boʻlgan notoʻgʻri xotiralarga ega boʻlishadi va xotiralarning vaqtinchalik tuzilishida (vaqt, ketma-ketlik yoki davomiylik) chalkashlik yoki buzilishlarni oʻz ichiga olishi mumkin.Pendick, Daniel (Summer 2000). „The truth about confabulation“. Memory Loss & the Brain: Newsletter of the Memory Disorders Project. Rutgers University-Newark. Archived from the original on 9 March 2002. Retrieved 7 April 2022.  Umuman olganda, ular bir-biriga qarama-qarshi dalillar bilan eʼtiroz bildirishsa ham, oʻz xotiralariga juda ishonadilar.Matthews, Paul M.; McClelland, James L. (2010). Nalbantian, Suzanne (ed.). The memory process: neuroscientific and humanistic perspectives. Cambridge, Massachusetts: MIT Press. ISBN 978-0-262-01457-1.

 Simptomlari 
Konfabulyatsiya bir nechta xususiyatlar bilan bogʻliq:

Odatda ogʻzaki bayonotlar, lekin ogʻzaki boʻlmagan imo-ishoralar yoki harakatlar ham boʻlishi mumkin.

Tarixiy faktlar, ertaklar yoki semantik xotiraning boshqa jihatlari kabi avtobiografik va shaxsiy boʻlmagan maʼlumotlarni oʻz ichiga olishi mumkin.

Hisob fantastik yoki izchil boʻlishi mumkin.

Hisobning asosi ham, tafsilotlari ham yolgʻon boʻlishi mumkin.

Hisobot odatda bemorning haqiqiy tajribalari, shu jumladan oʻtmish va hozirgi fikrlari xotirasidan olinadi.

Bemor hisoblarning buzilishi yoki notoʻgʻriligini bilmaydi va xatolar koʻrsatilganda tashvishlanmaydi.

Hisob ortida yashirin motivatsiya yoʻq.

Bemorning shaxsiy tuzilishi ularning konfabulatsiya qilishga tayyor boʻlishida rol oʻynashi mumkin.Moscovitch M. 1995. „Confabulation“. In (Eds. Schacter D. L., Coyle J. T., Fischbach G. D., Mesulum M. M. & Sullivan L. G.), Memory Distortion. pp. 226-51. Cambridge, Massachusetts: Harvard University Press.

 Tashxisi 
Oʻz-oʻzidan paydo boʻladigan konfabulatsiyalar, ularning ixtiyoriy tabiati tufayli, laboratoriya sharoitida manipulyatsiya qilinishi mumkin emas.Gilboa, A. (13 April 2006). „Mechanisms of spontaneous confabulations: a strategic retrieval account“. Brain. 129 (6): 1399-1414. doi:10.1093/brain/awl093. PMID 16638795.  Biroq, qoʻzgʻatilgan konfabulatsiyalar turli nazariy kontekstlarda oʻrganilishi mumkin.  Qoʻzgʻatilgan konfabulatsiyalar asosida topilgan mexanizmlar spontan konfabulatsiya mexanizmlariga nisbatan qoʻllanishi mumkin.  Konfabulyatsiyani oʻrganishning asosiy sharti shaxsning xotira testlarida xatolar va buzilishlarni topishdan iborat.

 Davolash 
Konfabulyatsiyani davolash, agar aniqlansa, sabab yoki manbaga bogʻliq.  Masalan, Wernicke-Korsakoff sindromini davolash tiamin tanqisligini bartaraf etish uchun B vitaminining katta dozalarini oʻz ichiga oladi.Spiegel, D. R.; Lim, K. J. (2011). „A Case of Probable Korsakoff’s Syndrome: A Syndrome of Frontal Lobe and Diencephalic Structural Pathogenesis and a Comparison with Medial Temporal Lobe Dementias“. Innovations in Clinical Neuroscience. 8 (6): 15-19. PMC 3140893. PMID 21779537.  Agar maʼlum fiziologik sabab boʻlmasa, konfabulyatsiyani davolash uchun umumiy kognitiv usullardan foydalanish mumkin.  2000-yilda nashr etilgan amaliy tadqiqot shuni koʻrsatdiki, Oʻz-oʻzini nazorat qilish treningi (SMT) Dayus, B.; Van Den Broek, M. D. (2000). „Treatment of stable delusional confabulations using self-monitoring training“. Neuropsychological Rehabilitation. 10 (4): 415-27. doi:10.1080/096020100411998. S2CID 145657555. delusional konfabulatsiyani kamaytiradi.  Bundan tashqari, yaxshilanishlar uch oylik kuzatuvda saqlanib qoldi va kundalik sozlamalar uchun umumlashtirilganligi aniqlandi.  Ushbu davolash istiqbolli boʻlib tuyulsa-da, umumiy konfabulyatsiya populyatsiyasida SMT samaradorligini aniqlash uchun yanada qatʼiy tadqiqotlar talab etiladi.