Xurshid Davron

Xurshid Davron (asl ismi: Davronov Xurshid, 1952-yil 20-yanvarda Samarqand shahri yaqinidagi Chordara qishlogʻida tugʻilgan) — oʻzbek shoiri, dramaturgi, tarixchisi, yozuvchisi va tarjimoni. Oʻzbekiston xalq shoiri (1999). Adabiyot sohasida beriladigan Mahmud Koshgʻariy nomidagi Xalqaro mukofot (1989), Xalqaro „Oltin qalam“ mukofoti (2009), Ozarbayjonning „Mikoyil Mushfiq“ mukofoti (2013), Turkiyaning Niyoziy va nomidagi mukofot (2022) bilan taqdirlangan. Oʻzbekiston Respublikası Oliy Majlisining deputati (2000). „Doʻstlik“ ordeni (1997) bilan mukofotlangan. 
Xurshid Davronning ilk sheʼriy toʻplami ("Sheʼrlarim") nomi bilan 1976-yilda chop etilgan, birinchi kitobi("Qadrdon quyosh") 1979-yilda bosib chiqarilgan. Shundan soʻng shoirning "Shahardagi olma daraxti" (1979), "Tungi bogʻlar" (1981), "Uchib boraman qushlar bilan" (1983), "Toʻmarisning koʻzlari" (1984), "Bolalikning ovozi" (1986), "Qaqnus" (1987), "Bahordan bir kun oldin" (1989), "Bibihonim" singari kitoblari dunyoga keldi.

 Hayoti va ijodiy faoliyati 

Samarqand tumanidagi 2-sakkiz yillik, 1-oʻrta maktabda tahsil olgan (1959-1969).1969-yilda Toshkent universitetining jurnalistika fakultetini tugatgan.1971-1973 yillarda harbiy xizmatni oʻtagan. Uzoq yillar (1974-1989) nashriyot sohasida, Maʼnaviyat va maʼrifat markazida faoliyat yuritgan. 1996-2014 yillar Oʻzbekiston Milliy teleradiokompaniyasi OʻzTV Bosh muharriri, „Toshkent“, „Yoshlar“, „Oʻzbekiston“ telekanallari direktori vazifasida ishladi.

Dastlabki sheʼrlar toʻplami — „Qadrdon quyosh“ (1979). „Shahardagi olma daraxti“ (1979), „Tungi bogʻlar“ (1981), „Uchib boraman qushlar bilan“ (1983) „Toʻmarisning koʻzlari“ (1984), „Bolalikning ovozi“ (1986), „Qaqnus“ (1987) va „Bahordan bir kun oldin“ (1997) kabi sheʼriy toʻplamlari nashr etilgan. Sheʼrlarida voqelikka yangicha nigoh bilan qarovchi, tabiat, jamiyat va kishilar hayotida yuz berayotgan oʻzgarishlarni sinchkovlik bilan kuzatuvchi, ayni paytda bokira yoshlikka xos hayrat hissini saqlab qolgan zukko shoir sifatida gavdalanadi. X.Davron soʻzga, ifoda vositalari va sheʼriy shakllarga yuksak mezonlar asosida yondashadi.

Xurshid Davron 90-yillarda sheʼriyatdan koʻra nasriy janrlarda samarali ijod qildi. U oʻtmishda yashagan unutilmas tarixiy siymolar hayoti va faoliyati bilan qiziqib, ular haqidagi moʻtabar qoʻlyozma bilan tanishdi. Bu qiziqish natijasida 'Samarqand xayoli' (1989), 'Sohibqiron nabirasi' (1995), 'Shahidlar shohi yoxud Shayx Kubro tushlari' (1998,2008), 'Bibixonim qissasiʼ (2006), kabi tarixiy-maʼrifiy qissa va 'Algʻul' (1995), 'Boburshoh sogʻinchi' (1996) pyesalarini yaratdi. Xurshid Davron bu asarlari bilan 90-yillarda Oʻzbekistonda tarixiy oʻtmishga boʻlgan munosabatning yana ham qizgʻin tus olishiga munosib hissa qoʻshdi.

Adib ayni paytda Samarqandda boʻlib oʻtgan Amir Temurning 660, Ulugʻbekning 600-yilligiga, Parijda YUNESKO qarorgohida, „Odeon“ teatrida namoyish etilgan Buxoro va Xivaning 2500 yilligiga bagʻishlab oʻtkazilgan teatrlashtirilgan tomoshalar va 21 qismli „Temurnoma“, 2 qismli „Buxoroyi Sharif“ videofilmlari ssenariylari muallifi. Sharq va Gʻarb shoirlarining asarlaridan iborat „Qirq oshiq daftari“ (1989) va yapon shoirlarining sheʼrlaridan tarkib topgan „Dengiz yaproqlari“ (1988) toʻplamlarini oʻzbek tiliga tarjima qilgan.

Xurshid Davron sheʼrlari 40 dan ortiq xorijiy tillarga tarjima qilingan. Uning kitoblari va sheʼrlari Ozarbayjon, Polsha, Xitoy, Bolgariya, Rossiya, Turkiya, Eron, Fransiya, Ispaniya, AQSh, Yaponiya, Moʻgʻuliston, Hindiston, Germaniya, Latviya, Litva, Tojikiston, Qirgʻiziston, Turkmaniston va boshqa davlatlarda nashr etilgan. Rus tilida 2 kitobi („Drevniy napev molodogo dojdya“. Moskva., Molodaya gvardiya, 1982 va „Polet odinokoy ptitsi“. Toshkent., 1989) nashr etilgan. Xurshid Davron 1993-yilda Turkiyaning Bursa shahrida boʻlib oʻtgan Birinchi Turkiy shoirlar anjumanida, 1996-yilda Vashingtonda boʻlib oʻtgan Osiyo adiblari kongressida, Rossiya, Polsha, Bolgariya, Janubiy Koreyada oʻtkazilgan poeziya festivallarida ishtirok etgan.

 Bibliografiya 

 Chop etilgan kitoblari: 

 Qadrdon quyosh. Sheʼrlar. T., 1979
 Shahardagi olma daraxti. Sheʼrlar. T., 1979
 Tungi bogʻlar. Sheʼrlar. T., 1981
 „Drevniy napev molodogo dojdya“. Moskva., Molodaya gvardiya, 1982
 Uchib boraman qushlar bilan. Sheʼrlar. T., 1983
 Toʻmarisning koʻzlari. Sheʼrlar va doston. T., 1984
 Bolalikning ovozi. Sheʼrlar. T., 1986
 Qaqnus. Sheʼrlar va doston. T., 1987
 Polet odinokoy ptitsi. Sbornik stixov na russkom yazike. T., 1989
 Samarqand xayoli. Maʼrifiy maqolalar, esselar va tarixiy qissalar. T., 1991
 Sohibqiron nabirasi. Tarixiy hikoylar va qissalar. T,1995
 Shahidlar shohi-Shayx Kubro tushlari. Tarixiy-maʼrifiy qissa. T., 1998
 Bahordan bir kun oldin. Sheʼrlar va tarjimalar. T., 1997
 Bibixonim qissasi. Tarixiy hikoyalar va qissalar. T.,2007
 Shayx Kubro tushlari. Tarixiy-maʼrifiy qissa, ikkinchi nasr. T., 2008
 Samarqand xayoli. Tarixiy hikoyalar va qissalar. T. 2022
 Navoiy armoni. Hikoyalar va esselar. T. 2022
 Bibixonim qissasi. Ikki qissa. T. 2025
 Tanlangan asarlar. She'rlar, dostonlar, qissa va hikoyalar. T. 2025

 Televizion, radio va drama asarlari 
 Temurnoma. 21 qismmli televizion serial (1996).
 İpak Yoʻlu. Musiqiy-xoreografik badiiy kompozitsiya. „Odeon“ teatri, Parij, Fransiya (1997)
 Buxoroyi Sharif. 2 qismli musiqiy film-opera (1997).
 Jaloliddin Xorazmshoh.(Nomıq Kamol asari asosida) 5 qismmli televizion film.(1998)
 Ming bir rivoyat. Televizion loyiha. (1995-2013)
 Mirzo Ulugʻbek. Radyop’esa. (2008)
 Boburshoh yoxud Sogʻinch. Radyop’esa. (2005)
 Algʻul (Mirzo Ulugʻbek). 2 qismli televizyon spektakl. (2009)
 Algʻul (Mirzo Ulugʻbek). „Sharq yulduzi“ jurnali,2012 yil,1-son

 Tarjimalari 

 Oyar Vatsietis. Yomgʻir yogʻaloq. Bolalar uchun sheʼrlar. Toshkent, „Yosh gvardiya“. 1976
 Anna Axmatova. Marsiya. Doston. „Saodat“ jurnali, 1976
 Qadim yapon sheʼriyatidan.,"Yoshlik" almanaxi,1984
 Nikolay Zabolotskiy. Turnalar. Sheʼrlar. Toshkent. 1985
 Selma Lagerlef. Nil`sning yovvoyi gʻozlar bilan gʻaroyib sayohati. Toshkent. 1986
 Maris Chaklays. Otoʻyin. Toshkent. 1986
 Dengiz yaproqlari. Yapon sheʼriyati antologiyasi. Toshkent. 1988
 Asr ovozi. XX asr jahon sheʼriyatidan. Yannis Ritsos. Toshkent. 1988
 Qirq oshiq daftari. Toshkent. 1989
 Nomıq Kamol. Jaloliddin Xorazmshoh. Fojia(Qoʻlyozma, nashr etilmagan), 1991
 Edigey. Tatar xalq dostoni.,"Jahon adabiyoti",2012 yil,11-son
 Eski yapon sheʼriyatidan.,"Jahon adabiyoti",2013 yil,10-son

 Audio va video materiallar 
 Xurshid Davronning „Boburshoh“ p’esasi videosi
 Sheʼrlardan namunalar. Audio 
 Algʻul yoxud Mirzo Ulugʻbek — Radiop’yesa. Audio 

 Xurshid Davron haqida 
 Asqarali Sharopov. Ruhiy eʼtiyoj va mas’uliyat hissi. T.,1983 
 Ahmad Aʼzam..Navqiron yomgʻir. T.,1987 
 Bahodir Sodiqov. Tushlarga sigʻmagan Vatan. T.,1989 
 Fatma AÇIK — Hurşid Devranʼın „Emir Timur’un Oğlunun Ölümü Hakkında Rivayat“ Adlı Hikâyesinin Üslup Açısından İncelenmesi. A.,2011 
 Xurshid Davronga bagʻishlangan maqola (uygʻur tilida) („Aqsu adibiyati — Aksu Literature“ jurnali,2013, 4-son) .
 Abdulla Ulugʻov. Vatanga muhabbatdan paydo… 
 Qozoqboy Yoʻldosh,Muhayyo Ismoilova. Erk va gʻurur kuychisi. 
 Baxtiyor Nazarov. Yuragimning derazalari. 
 Xurshid Doʻstmuhammad. „Toʻgʻrilik toʻnini kiygil…“ 
 Eshqobil Shukur. Sheʼrda ustoz vijdondir faqat… 
 Eshqobil Shukur. Lahzaga qoʻyilgan haykal. Esse 
 Sadullo Quronov. Hozirgi sheʼriyatning tasvir imkoniyatlari haqida. 
 Nodir Jonuzoq. Mitti giyoh moʻjizasi. 

 

 Samarqand xayoli, T., 1991;
 Bahordan bir kun oldin sheʼrlar, rivoyatlar, tarjimalar, T., 1997;
 Shahidlar shohi (Shayx Kubro tushlari), T., 1998.

 
 Adibning shaxsiy web-sahfasi (oʻzbek va rus tillarida)
 Xurshid Davron asarlari GreyLib kutubxonasida
 peoples.ru sahifasida Xurshid Davron
 Xurshid Davron Facebookda
 Xurshid Davron Twitterda
 Xurshid Davron asarlari Yandex — videoda 
 Xurshid Davron Biografisi youtubeda 
 Xurshid Davron asarlari bolgar tilida
 Xurshid Davron sheʼrlari tojik tilida 
 Xurshid Davron sheʼrlari uygur tilida 

Turkum:Alifbo boʻyicha yozuvchilar
Turkum:Alifbo boʻyicha shoirlar
Turkum:Oʻzbekiston xalq shoirlari
Turkum:Yashayotgan insonlar
Turkum:Oʻzbekiston Milliy universiteti bitiruvchilari
Turkum:Oʻzbekiston yozuvchilari uyushmasi aʼzolari
Turkum:Oʻzbekistonlik tarjimonlar
Turkum:Oʻzbekiston dramaturglari
Turkum:Oʻzbekistonlik yozuvchilar