Plazma parametrlari

link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/12/Magnetic_rope.svg/300px-Magnetic_rope.svg.png|thumb|495x495px| Plazmada rivojlanishi Birkeland oqimidagi murakkab o'z-o'zini toraytiruvchi magnit maydon chiziqlari va oqim yo'llari hisobiga ro'y beradi(Quyosh tizimining evolyutsiyasi, 1976).
Plazma parametrlari plazmaning turli xususiyatlarini, elektromagnit kuchlarga birgalikda javob beradigan zaryadlangan zarrachalarning elektr o'tkazuvchan to'plamini belgilaydi. Plazma odatda neytral gazga o'xshash bulutlar yoki zaryadlangan ion nurlari shaklida bo'ladi, lekin chang va donalarni ham o'z ichiga olishi mumkin.Peratt, Anthony, Physics of the Plasma Universe (1992); Bunday zarrachalar sistemalarining harakatini statistik jihatdan o'rganish mumkin.Parks, George K., Physics of Space Plasmas (2004, 2nd Ed.)

 Plazmaning asosiy parametrlari 
Elektronvoltlarda bo'lgan energiya va haroratdan tashqari barcha miqdorlar Gauss (cgs) birliklarida. Ion massasi proton massasining birliklarida ifodalanadi va elementar zaryad birliklarida ion zaryadi (to'liq ionlangan atom holatida, tegishli atom raqamiga teng). Qo'llaniladigan boshqa fizik miqdorlar: Boltsman doimiysi , yorug'lik tezligi va Kulon logarifmi.
 O'lchamsiz 
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/c1/Fusor_running.jpg/300px-Fusor_running.jpg|right|thumb|300x300px| "Probirkadagi quyosh". Farnsvort-Xirsh Fusori "yulduzli rejim" deb ataladigan rejimda ishlayotganda, u ichki to'rning bo'shliqlaridan chiqadigan porlayotgan plazma "nurlari" bilan tavsiflanadi.

 Debay sferasidagi zarralar soni
 
 Alfven tezligi yorug'lik tezligiga nisbati
 
 elektron plazma chastotasi gyrofrequency nisbati
 
 ion plazma chastotasi gyrofrequency nisbati
 
 termal bosimning magnit bosimga nisbati yoki beta, b
 
 magnit maydon energiyasining ionning dam olish energiyasiga nisbati
 

 To'qnashuv 
To'qmashuvlarni o'rganishda to'qnashuv o'lchovsiz parametr bo'lib, u elektron-ion to'qnashuv chastotasining orbita chastotasiga nisbatini ifodalaydi.

Plazma to'qnashuvi Nucl. Fusion, Vol. 39, No. 12 (1999)Wenzel, K and Sigmar, D.. Nucl. Fusion 30, 1117 (1990) sifatida aniqlanadi

 

bu yerda elektron-ion to'qnashuv chastotasini bildiradi, plazmaning asosiy radiusi, teskari aspekt nisbati va xavfsizlik omili hisoblanadi . Plazma parametrlari va mos ravishda ionlarning massasi va haroratini bildiradi va Boltsman doimiysi .

 Elektron harorati 
Harorat - bu rasmiy ta'rifi bo'lgan statistik miqdor

 

yoki entropiyaga nisbatan ichki energiyaning o'zgarishi, ushlab turish hajmi va zarracha soni doimiy. Amaliy ta'rif tizimdagi atomlar, molekulalar yoki har qanday zarrachalar o'rtacha kinetik energiyaga ega ekanligidan kelib chiqadi. O'rtacha tizimdagi barcha zarrachalarning kinetik energiyasi bo'yicha o'rtacha degani.

Agar elektronlar guruhining tezligi, masalan, plazmadagi, Maksvell-Boltzman taqsimotiga mos keladigan bo'lsa, elektron harorati bu taqsimotning harorati sifatida aniqlanadi. Muvozanatda yoki haroratga ega bo'lmagan boshqa taqsimotlar uchun o'rtacha energiyaning uchdan ikki qismi ko'pincha harorat deb ataladi, chunki uch erkinlik darajasiga ega Maksvell-Boltzman taqsimoti uchun, .

SI harorat birligi kelvin (K), lekin, yuqoridagi munosabatdan foydalangan holda elektron harorati ko'pincha energiya birligi elektronvolt (eV) bilan ifodalanadi. Har bir kelvin (1 K) 8,617 ga mos keladi 333 262...×10 −5 eV; bu omil Boltsman doimiysining elementar zaryadga nisbati. Har bir eV 11605 kelvinga ekvivalent bo'lib, uni munosabat bilan hisoblash mumkin .

Plazmaning elektron harorati neytral turdagi yoki ionlarning haroratidan bir necha marta yuqori bo'lishi mumkin. Bu ikki faktning natijasidir. Birinchidan, ko'pgina plazma i elektronlarni ionlarga qaraganda kuchliroq isitadi. Ikkinchidan, atomlar va ionlar elektronlardan ancha og'irroqdir va ikki jismning to'qnashuvida energiya uzatish massalari o'xshash bo'lsa, ancha samarali bo'ladi. Shuning uchun haroratning muvozanatlashuvi juda sekin sodir bo'ladi va kuzatish vaqt oralig'ida erishilmaydi.

 

Turkum:Astrofizika
Turkum:Plazma fizikasi
Turkum:Pages with unreviewed translations