Samiha Ayverdi

Samiha Ayverdi (1905-yil 25-noyabr – 1993-yil 22-mart) turk yozuvchisi edi.

 Hayoti 
Samiha Ayverdi Istanbulda usmonli harbiy amaldori Fatma Meliha xonim va Ismoil Haqqi beyning oilasida tugʻilgan. U Sulaymoniya Qizlar Namunaviy maktabida tahsil olgan va boshqa darslar qatori fransuz tilini oʻrgangan, falsafa va islom tasavvufi boʻyicha mutolaa qilgan. U tasavvuf mutafakkiri Kenan Rıfoiyning muridi, keyinchalik esa uning rasmiy vorisiga aylangan. Ularning taʼsiri Ayverdi ijodida katta oʻrin tutdi. U meʼmor va tarixchi Ekrem Haqqi Ayverdiyning singlisi edi.

1938-yilda u Aşk Budur nomli oʻzining birinchi romanini nashr etdi va undan soʻng 30 dan ortiq roman va hikoyalar toʻplamini chop qildi.

 Vafoti 
Ayverdi 1993-yil 22-martda vafot etgan va Istanbulning Zeytinburnu tumanidagi Merkezefendi qabristoniga dafn qilingan.

 Asarlari 
Samiha Ayverdi oʻzining birinchi romani Aşk Budurni 1938-yilda nashr ettirdi. 1946-yildan boshlab u koʻproq gʻoyaviy va tarixiy asarlarga eʼtibor qaratdi. U oʻz asarlarida tarixdan keng foydalandi. Uning maqolalari va romanlari Istanbul haqidadir. Tasavvufiy tafakkur va tarix ayniqsa uning romanlarida qayta jonlantirildi va u oʻz asarlari orqali Kenan Rifoiyni oʻquvchilarga tanishtirishga harakat qildi.

Uning „Batmayan kun“ va „Inson va shayton“ romanlari oʻtmishni izlashining mahsulidir. Uning oʻtmishga sogʻinchini eng yaxshi aks ettirgan romani – „Ibrohim efendi konağı“ boʻlib, u 100 ta zaruriy asarlar roʻyxatiga ham kiritilgan. Kubbealtı nashriyoti tomonidan „Samiha Ayverdi toʻplami“ nomi ostida chop etilgan kitoblar soni 47 tani tashkil etadi.

 Asarlari 
 Aşk Budur (Aşk Bu imiş) 1938
 Batmayan Gün 1939
 Mâbette Bir Gece 1940
 Ateş Ağacı 1941
 Yaşayan Ölü 1942
 İnsan ve Şeytan 1942
 Son Menzil 1943
 Yolcu Nereye Gidiyorsun 1944
 Yusufcuk 1946
 Mesihpaşa İmamı 1948
 Kenʼan Rifâî ve Yirminci Asrın Işığında Müslümanlık 1951
 İstanbul Geceleri 1952
 Edebî ve Mânevî Dünyâsı İçinde Fâtih 1953
 İbrâhim Efendi Konağı 1964
 Boğaziçi’nde Târih 1966
 misyonerlik Karşısında Türkiye 1969
 Türk-Rus Münâsebetleri ve Muhârebeleri 1970
 Bir Dünyâdan Bir Dünyâya 1974
 Türk Târihinde Osmanlı Asırları 1975
 Millî Kültür Meseleleri ve Maârif Dâvâmız 1976
 Âbide Şahsiyetler 1976
 Türkiyeʼnin Ermeni Meselesi 1976
 Hâtıralarla Başbaşa 1977
 Kölelikten Efendiliğe 1978 (arab va ingliz tillarida 1979, urducha 1981)
 Dost 1980 (inglizcha 1995)
 Yeryüzünde Birkaç Adım 1984
 Rahmet Kapısı 1985
 Mektuplardan Gelen Ses 1985
 Ne İdik Ne Olduk 1986
 Hancı 1986
 Bağ Bozumu 1987
 Hey Gidi Günler Hey 1988
 Küplüceʼdeki Köşk 1989
 Ah Tuna Vah Tuna 1990
 Dile Gelen Taş 1999
 Râtibe 2000
 İki Âşinâ 2003
 Ezelî Dostlar 2004
 Mülâkatlar 2005
 Dünden Bugüne Ne Kalmıştır 2006
 Arkamızda Dönen Dolaplar 2007
 Kaybolan Anahtar 2008
 Paşa Hanım 2009
 Ebabil Kuşları 2010
 O da Bana Kalsın 2013
 Türkiyeʼnin Ermeni Meselesi 2014
 Sinanʼın Günlüğü 2015

 Mukofotlari 
Samiha Ayverdi 1978-yilda Turkiya Milliy madaniyat jamgʻarmasining sovgʻasi, 1984-yilda Milliy madaniyat jamgʻarmasi tomonidan berilgan „Turk milliy madaniyatiga faxriy xizmat“ mukofoti, 1985-yilda „Yeryüzünde Birkaç Adım“ („Yer yuzida bir necha qadam“) nomli asari uchun Boğaziçi nashriyotidan Boğaziçi yutuq mukofotini oldi. 1986-yil 26-aprel kuni Turkiya Adabiyot jamgʻarmasi tomonidan unga „Milliy sanʼatga xizmatlari uchun“ faxriy yorliq topshirildi. 1988-yilda chop etilgan „Hey Gidi Günler Hey“ nomli asari uchun Turkiya Yozuvchilar uyushmasi tomonidan yilning til mukofoti berildi. 1990-yilda Bosh vazirlik huzuridagi oila tadqiqotlari instituti unga tashakkurnoma taqdim etdi. 1992-yilda u Turkiya Ilmiy va adabiy asarlar mualliflari kasbiy uyushmasi (İLESAM) tomonidan berilgan „Alohida xizmatlar“ mukofotiga sazovor boʻldi. 2005-yilda Istanbulning Fatih tumanidagi Vatan koʻchasida joylashgan Vatan anatoliya litseyi nomi „Samiha Ayverdi anatoliya litseyi“ etib oʻzgartirildi.

 Yana qarang 
 Cemalnur Sargut

 

 
 Samiha Ayverdi’ga bagʻishlangan veb-sayt
 Samiha Ayverdi biografiyasi
 en/ Jamalnur Sargʻutning Samiha Ayverdi haqidagi maqolasi

Turkum:1905-yilda tugʻilganlar
Turkum:1993-yilda vafot etganlar
Turkum:Istanbullik yozuvchilar
Turkum:Turk soʻfiylari
Turkum:Merkezefendi qabristoniga dafn etilganlar
Turkum:20-asr turk ayol yozuvchilari
Turkum:Ayol soʻfiy oriflar
Turkum:Soʻfiy oriflar
Turkum:Soʻfiy murabbiylar