Muhammad Ali Ahmedov

Muhammad Ali, Muhammad Ali Ahmedov (1942-yil 1-martda Andijonning Boʻz tumani (hozirgi Boʻston)da tugʻilgan) — shoir, yozuvchi, olim, tarjimon, pedagog va davlat arbobi. Filologiya fanlari nomzodi (1992). Bekoboddagi oʻrta maktabni (1959), Moskvadagi Gorkiy nomidagi adabiyot institutini (1966) tamomlagan. Qisqa muddat Andijon va Fargʻona viloyatlari maktablarida oʻqituvchilik qilgan (1962–1963). Adabiyot va sanʼat nashriyotida muharrir, boʻlim mudiri, bosh muharrir (1967–1985), Oʻzbekiston televideniyesida bosh muharrir (1985–1988), Oʻzbekiston yozuvchilar uyushmasida Tarjima markazi raisi (1989–1993), Toshkent universitetida Etika va estetika kafedrasi mudiri, professor (1993–1996), Gʻafur Gʻulom nashriyotida oʻzbek adabiyoti boʻlimi boshligʻi (1997–1999), Xalqaro Oltin Meros xayriya jamgʻarmasi boshqaruvi raisi (1999–2003) boʻlib faoliyat koʻrsatgan. 2003-yildan u xalqaro Amir Temur xayriya jamgʻarmasi boshqaruvi raisi boʻlib ishlagan (2003–2013). 2013-yildan 2017-yilgacha Oʻzbekiston Yozuvchilar uyushmasi raisi. Muhammad Ali oʻn uch yil davomida AQSHning Washington Universitetida oʻzbek tili va adabiyotidan saboqlar bergan (1992–2005).

 Ijodi 
Muhammad Ali nazmda, nasrda, publisistikada koʻplab asarlar ijod etgan. Soʻnggi 35 yil davomida 20 ta sheʼriy toʻplami oʻzbek, rus, qozoq, qoraqalpoq tillarida chop etildi. Uning "Boqiy dunyo" (1979) sheʼriy romani adib ijodida muhim oʻrinni egallaydi. Asar oʻzbek xalqining chor mustamlakasiga qarshi koʻtarilgan Andijon (Dukchi Eshon) va Jizzax qoʻzgʻolonlari tarixiga bagʻishlangan. Unda mustamlaka davrida oʻzbek adabiyotida Dukchi eshon obrazi birinchi marta jasorat bilan yoritib berilgan. Sheʼriy roman rus tiliga tarjima etilib 1984-yilda Toshkentda bosib chiqarildi (tarjimon Marina Kudimova). Ruscha tarjima mashhur shoir Yevgeniy Yevtushenkoning ijobiy taqrizi bilan nashr qilingan edi.

 Temuriylarga bagʻishlangan asarlari 
Muhammad Ali Amir Temur va temuriylar saltanatiga bagʻishlab Ulugʻ saltanat roman-epopeyasini yozgan.

 „Abadiy sogʻinchlar“ roman-xronikasi 
Muhammad Ali 2005-yilda „Abadiy sogʻinchlar“ roman-xronikasini eʼlon qildi. Asar ingliz tiliga tarjima etilib, 2006-yilda Toshkentda nashr qilindi (tarjimon Dilbarxon Muhammad Ali qizi).

 Kitoblari 
„Oʻz-oʻzingni anglab yet“ (1988), „Haqiqatdan chekinma, tarix!“ (1990), „Qafasdagi bulbullar“ (1996), „Men koʻrgan Amerika“ (2000) singari kitoblari Muhammad Ali publitsistikasi haqida tasavvur hosil qiladi.

 Tarjima asarlari 
Muhammad Ali tarjimonligi oʻziga xos. U qadimgi hind eposi „Ramayana“ni (1978), qoraqalpoq eposlari „Shahriyor“, „Masposhsho“ni (1985), Robert Byorns, Bayron, Shiller, Adam Mitskevich, A. Pushkin, M. Lermontov, R. Tagor, Abay, Mahtumquli kabi shoirlarning ayrim asarlarini oʻzbek tiliga tarjima qilgan.

 Mukofotlari 
 Oʻzbekiston SSR yoshlar ittifoqi mukofoti (1976)
 Berdaq nomidagi Qoraqalpogʻiston Respublikasi Davlat mukofoti (1984)
 Oʻzbekiston xalq yozuvchisi (1992)

 Xalqaro Yassaviy mukofoti (1994)
 Mehnat shuhrati ordeni (1999).
 "El-yurt xurmati" ordeni (2014).
 Oʻzbekiston Respublikasida xizmat koʻrsatgan yoshlar murabbiysi (2021)https://uza.uz/uz/posts/ozbekiston-respublikasi-mustaqilligining-ottiz-yilligi-munosabati-bilan-fan-talim-sogliqni-saqlash-sport-adabiyot-madaniyat-sanat-sohalari-va-ommaviy-axborot-vositalari-xodimlaridan-bir-guruhini-mukofotlash-togrisida_295815

 Asarlari 
 Otalar yurti. Sheʼrlar va doston. T: Adabiyot va sanat nashriyoti, 1970.
 Oq nur. Sheʼrlar va doston. T: Adabiyot va sanat nashriyoti, 1977.
 Sen bir gulsan. Sheʼrlar. T: Adabiyot va sanat nashriyoti, 1979.
 Boqiy dunyo. Sheʼriy roman. T: Adabiyot va sanat nashriyoti, 1981.
 Sevsam sevilsam. Sheʼrlar. T: Adabiyot va sanat nashriyoti, 1982.
 Oshiq boʻlmay Haq diydorin koʻrsa boʻlmas. Esselar va maqolalar. T: Oʻzbekiston nashriyoti, 1992.
 Sarbadorlar. Roman. T: Adabiyot va sanat nashriyoti, 1997.
 Saylanma. T: Sharq nashriyoti, 1997.
 Men koʻrgan Amerika. Esse va maqolalar. T: Sharq nashriyoti, 2000.
 Ulugʻ saltanat. Epopeya. 1-kitob. Jahongir Mirzo. T: Sharq, 2003.
 Ulugʻ saltanat. Epopeya. 2-kitob. Umarshayx Mirzo. T: Sharq, 2006.
 Ulugʻ saltanat. Epopeya. 3-kitob. Mironshox Mirzo. T: Sharq, 2010.
 Tanlangan asarlar. 1-jild. Sarbadorlar. Romandilogiya. T: Sharq, 2011.
 Tanlangan asarlar. 2-jild. Esselar, maqolalar, publisistika. T: Sharq, 2012.
 Ulugʻ ajdodlardan meros shijoat. Esse. T: Oʻzbekiston, 2012.
 Zamondoshim portretiga chizgilar. Ocherklar. T: Adib nashriyoti, 2012.
 Ulugʻ saltanat. Epopeya. 4-kitob. Shohrux Mirzo. T: Sharq, 2013.

 

Turkum:Yashayotgan insonlar
Turkum:Xalqaro Yassaviy mukofoti sohiblari
Turkum:Oʻzbekistonlik shoirlar