Zhantas/Cleaned-Uzbek_Wikipedia huggingface dataset:
Freepik

Freepik — bu rasmlarga moʻljallangan veb-sayt. Onlayn platforma tomonidan ishlab chiqarilgan va tarqatiladigan kontentga fotosuratlar, rasmlar va vektor tasvirlar kiradi. Platforma oʻz tarkibini freemium modeli ostida tarqatadi, yaʼni foydalanuvchilar kontentning katta qismiga bepul kirishlari mumkin. Ammo bundan tashqari, koʻproq eksklyuziv resurslarga kirish, foydalanilgan tarkibga tegishli boʻlmaydigan afzalliklarga ega obuna sotib olish mumkin.

Freepik 2010-yilda Malagada butun dunyo boʻylab dizaynerlarga bepul grafik resurslarni taqdim etish gʻoyasi bilan tashkil etilgan. Ispaniya stok tasvir platformasi Microsoft, FedEx, Amazon yoki Spotify kabi koʻp kompaniyalari foydalanuvchilari tomonidan qoʻllanadi.

Bu platforma Financial Times tomonidan Yevropa qitʼasidagi eng tez rivojlanayotgan oʻttizta kompaniyadan biri sifatida eʼtirof etilgan Freepik kompaniyasining bir qismidir. Freepik kompaniyasi boshqa toʻrtta ijodiy platformaning asosiy brendidir: Flaticon, Slidesgo, Storyset va Wepik.

Freepik kompaniyasi mahsulotlarining mazmuni kompaniya dizaynerlari va uning 100 dan ortiq mamlakatlardagi 21 000 dan ortiq hamkorlari tomonidan yaratilgan. Uning kontentini yuklab olish oyiga oʻrtacha 80 milliondan ortiqni tashkil qiladi.

2020-yilda Shvetsiyaning EQT investitsiya firmasi Freepik kompaniyasining asosiy ulushini sotib oldi.

2022-yilda Freepik G2-ning 2022-yilgi eng yaxshi dasturiy taʼminot mukofotida, Yevropa, Yaqin Sharq va Afrikada eng koʻp sotiladigan dasturiy taʼminot roʻyxatida 17-oʻrinni va eng yaxshi dizayn mahsulotlari roʻyxatida 43-oʻrinni egalladi.

 Tarixi 
Freepikka 2010-yilda aka-uka Alejandro Sanchez va Pablo Blanes tomonidan ularning do‘sti Panoramio asoschisi Xoakin Kuenka bilan birgalikda asos solingan (Google tomonidan sotib olingan). Dastlab bu dizaynerlar uchun eng yaxshi 10 bepul kontent veb-saytlari tarkibini indekslaydigan qidiruv tizimi edi.

2014-yilda Freepik oʻz faoliyatini toʻxtatdi. 2015 yilda obuna modeli ishga tushirildi. Premium akkaunt uchun toʻlovni amalga oshiradigan foydalanuvchilar platformadagi koʻproq va eksklyuziv kontentdan foydalanish huquqiga ega. Bundan tashqari, Contributors modeli ham ishga tushdi: dizaynerlar va fotosuratchilar o‘z aktivlarini platformaga yuklashlari va ulardan daromad olishlari mumkin.

2018-yilda Freepik oʻzining vizual identifikatorini oʻzgartirdi, yangi logotipni taqdim etdi. Ushbu qayta dizaynga yangi shrift, oʻzgartirilgan izotip, shuningdek, ranglar palitrasi kiritilgan. Ushbu oʻzgarishning maqsadi brend imijini qayta yaratish va uni grafik dizayn tendentsiyalariga yaqinlashtirish edi.

2020-yilda koronavirus epidemiyasi davrida Freepik kompaniyasining KSM tashabbusi doirasida Freepik oʻz resurslarini tibbiyot xodimlari, oʻqituvchilar, jurnalistlar va davlat muassasalari xodimlari uchun bepul foydalanish imkonini yaratdi.

 Shoʻba korxonalar 
Freepik kompaniyasi 4 ta boshqa ijodiy platformalarning asosiy brendidir.

 Flaticon,
 Slidesgo,
 Storyset
 Wepik
PCh-45 Qosshar

PCh-45 Qosshar (199?-yilgacha — 4-Dorursa) — Qozogʻiston Respublikasining Almati viloyati, Koʻksu tumanidagi aholi yashash punkti. Aynabuloq qishloq okrugi tarkibiga kiradi. KATO kodi — 194833300.
 Aholisi 
1999-yilda u yerda 387 kishi (195 erkak va 192 ayol) istiqomat qilgan. 2009-yilgi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, qishloqda 293 kishi (153 erkak va 140 ayol) yashagan.
 

:Turkum:Qozogʻiston aholi punktlari
:Turkum:Qozogʻiston qishloqlari

{{Kz-geo-stub}}
Talapti (Almati viloyati)

Talapti (199?-yilgacha — Jarshapkan) — Qozogʻiston Respublikasining Almati viloyati, Koʻksu tumanidagi qishloq. Labasin qishloq okrugi tarkibiga kiradi. Koʻksu daryosi yaqinida joylashgan. KATO kodi — 194847400.
 Aholisi 
1999-yilda qishloq aholisi 1255 kishini (631 erkak va 624 ayol) tashkil qilgan. 2009 yilgi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, qishloqda 1488 kishi (744 erkak va 744 ayol) yashagan.
 

:Turkum:Qozogʻiston aholi punktlari
:Turkum:Qozogʻiston qishloqlari

{{Kz-geo-stub}}
Tauarasi

Tauarasi  — Qozogʻiston Respublikasining Almati viloyati, Koʻksu tumanidagi aholi yashash punkti. Aynabuloq qishloq okrugi tarkibiga kiradi. KATO kodi — 194833400.
 Aholisi 
1999-yilda aholisi 42 kishini (22 erkak va 20 ayol) tashkil qilgan. 2009-yilgi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, u yerda 68 kishi (36 erkak va 32 ayol) yashagan.
 

:Turkum:Qozogʻiston aholi punktlari
:Turkum:Qozogʻiston qishloqlari

{{Kz-geo-stub}}
Terekti (Koʻksu tumani)

Terekti  — Qozogʻiston Respubliksining Almati viloyati, Koʻksu tumanidagi qishloq. Balpiq qishloq okrugi tarkibiga kiradi. KATO kodi — 194830300.
 Aholisi 
1999-yilda qishloq aholisi 1066 kishini (506 erkak va 560 ayol) tashkil qilgan. 2009-yilgi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, qishloqda 1034 kishi (496 erkak va 538 ayol) yashagan.
 

Turkum:Qozogʻiston aholi punktlari
Turkum:Qozogʻiston qishloqlari
Abdullo Qoʻchqor masjidi

Abdullo Qoʻchqor masjidi — Oʻzbekistonning Buxoro shahri tarixiy markazida joylashgan madaniy meros yodgorligi. Oʻzbekiston moddiy va madaniy merosining koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatiga kiritilgan — davlat muhofazasiga olingan.

Abdullo Qoʻchqor guzarida 1744-yilda bunyod etilgan. Hozirda tashlandiq holatida boʻlib, kapital restavratsiyaga muhtoj.

 

Turkum:Buxorodagi masjidlar
Turkum:Oʻzbekistondagi meʼmoriy yodgorliklar
Ilok

Ilоk, Elok — Tojikiston Respublikasining Fayzobod tumani, Qalaidashti shahariga qarashli daha.

Ilok Hisor vodiysida, Dushanbe shahridan 75 km sharqda joylashgan. Shimolda Vahdat tumani, gʻarbda Boboiy Vali qishlogʻi, sharqda Miskinobod qishlogʻi, janubda Dashti Marzo qishlogʻi bilan chegaradosh.

Ilok — Tojikiston Respublikasi Fayzobod tumanidagi Qalʻai-Dasht qishloq fuqarolar yigʻini hududidagi eng katta va eng qadimgi qishloqlardan biri. 2010 yil aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, aholi soni 2949 kishiTaqsimoti maʼmurii Ҷumhurii Toҷikiston — D: Tojik milliy ensiklopediyasi, 2017. — 580 s. — ISBN 978-99947-33-68-2.

 

Turkum:Fayzobod tumani aholi punktlari
Abul Abbos ibn Masruq

Abu-l-Abbos ibn Masruq ( — Abu-l-Abbos Ahmad ibn Muhammad ibn Masruq at-Tusiy, ?, Eron — 911,?) — tasavvuf shayxi.

 Hayoti va faoliyati 
„Nasoyim ul-muhabbat“da tilga olingan tasavvuf shayxi. Eronning Tus shahrida tug‘ilib, Bag‘dodda yashagan. Muhammad ibn Mansur at-Tusiy, Horis al-Muhosibiy, Sariy as-Saqatiy, Muhammad ibn al-Husayn al-Burjaloniydan tasavvuf ilmlarini o‘rgangan. Abu Abdulloh ar-Ro‘dboriyning ustozi. Junayd al-Bag‘dodiyning yaqin safdoshi. Abu-l-Abbos ibn Masruq hadis naql qiluvchilardan bo‘lib, u Ali ibn al-Jaʼd, Xalaf ibn Hishom, Ahmad ibn Hanbal va Ali ibn al-Madiniylardan rivoyat qilgan. undan Abu Bakr ash-Shofeʼiy, Jaʼfar al-Xoldiy, Muxallad al-Boqarhiy, Ibn Ubayd al-Askariy va Abu Bakr al-Ismoiliylar hadis rivoyat qilganlar. Junayd al-Bag‘dodiydan rivoyat qilingan naqllarga ko‘ra, u valiylarning abdollar toifasidan hisoblangan.

 Vafoti 
Abu-l-Abbos ibn Masruq 84 yoshida vafot etgan.

 

 
 Alisher Navoiy. TAT. Nasoyim ul-muhabbat. — T.: „Gʻafur Gʻulom nomidagi nashriyot-matbaa ijodiy uyi“, 2011. X, 91.
Abu-l-Abbos at-Tusiy

Abu-l-Abbos at-Tusiy ( — Abu-l-Abbos al-Fazl ibn Sulaymon at-Tusiy, VIII asr) — noib.

 Hayoti va faoliyati 
Xalifalikning Xuroson va Seyistondagi noibi (782-786-yillar), amir Abu Muslim safdoshi. Movarounnahr ham uning nazoratida bo‘lgan. Abu-l-Abbos at-Tusiy ko‘chmanchi qabilalar hujumidan saqlanish uchun Buxoro bilan Sug‘d oralig‘ida devor qurdirgan. Har bir farsaxga (1 farsax — 6-7 km ga teng) bittadan darvoza, har yarim mil masofada bittadan mustahkam minora barpo etgan. Baʼzi da Abu-l-Abbos at-Tusiy Buxoroning vayron bo‘lgan devorlarini tiklagan, deb yoziladi. Abu-l-Abbos at-Tusiy mamlakat obodonchiligi yo‘lida ko‘p ishlarni amalga oshirgan.

 

 O‘zME. -T.: 2000. I, 55.
Goʻzal masjidi

Goʻzal masjidi — Toshkent shahri Yashnobod tumani Goʻzal mahallasi joylashgan jomeʼ masjidi. Masjidning yangi qurilayotgan binosi ushbu hududdagi yirik masjid bo'lishi kutilmoqda. 2013-yil 27-may sanasida Toshkent shahar adliya boʻlimi tomonidan diniy tashkilot sifatida roʻyxatdan oʻtkazilgan.

 Tarixi 

Sobiq ittifoq davrida ushbu mahalla hududida masjid boʻlmagan. Yoshi ulugʻ keksalar mahalla choyxonasining bitta xonasida namoz oʻqib kelishgan. Hayit namozlarini ham boshqa uzoqroq mahallalardagi masjidlarga borib oʻqishgan. 1997-yili mahalla faollari Qulmuhammad Mirzajonov va mahalla oqsoqoli Qozoqboy ota tashabbusi bilan hashar uyushtirilib, mahallaning yangi masjidi qurilgan. 1998-yil 12-noyabrda esa Toshkent viloyati Adliya boshqarmasidan roʻyxatdan oʻtkazilgan. Mahalla hududi 2011-yilda Toshkent viloyati Zangiota tumanidan Toshkent shahar Hamza tumaniga (hozirgi Yashnobod tumani) oʻtganligi sababli 2013-yil 27-mayda № 07/13/152-son bilan Toshkent shahar Adliya boshqarmasidan qaytadan roʻyxatdan oʻtkaziladi. Masjid tahoratxonasining binosi taʼmirga muhtoj holga kelganligi bois 2007-yili yangi tahoratxona binosi qurilgan. 2008-yili masjid xonaqohining chap tomonidan yozgi ochiq ayvon qurildi.

 Joylashuvi 

Masjid Toshkent avtomobil halqa yoʻli „Iltifot“ bekatidan Sokin koʻchasiga 200 metr masofada mahallaning janubiy qismida joylashgan.

 Yana qarang 

Mirzo ota (Otamozor) qabristoni
Xolid ibn Valid masjidi (Paxtakor)

Xolid ibn Valid masjidi — Jizzax viloyatining Paxtakor tumanida joylashgan jomeʼ masjidi.

 Tarixi 
Masjid 2022-yil 15-noyabrda oʻz faoliyatini boshlagan. Masjidning ochilish marosimida Oʻzbekiston musulmonlari idorasining „Qur’on va tajvidni oʻrgatish“ boʻlimi mudiri Shayx Alijon qori, Masjidlar boʻlimi mudiri Muzaffar Kamolov hamda Moliyaviy nazorat va tahlil boʻlimi mudiri Islomiddin Zuhriddinovlar ishtirok etishdi.

 Yana qarang 
 Xolid ibn Valid masjidi (Asaka)
Rohatoy Olyorova

Rohatoy Olyorova (1925-yil, Pop tumani, Namangan viloyati — ?) — paxtakor, Sotsialistik Mehnat Qahramoni (1971), KPSS aʼzosi (1953).
 Tarjimayi holi 
Rohatoy Olyorova 1925-yil Pop tumanida tavallud topgan. Olyorova Pop tumanidagi „Ittifoq“, „Kommunizm“ kolxozlarida kolxozchi, 1941-yildan brigadir boʻlib faoliyat yuritgan. 1970-yilda Olyorova boshliq brigadada 60 gektar yerning har gektaridan 45,2 sentner paxta yetishtirilgan. Uch orden va medallar bilan taqdirlangan. 
 

 
 

Turkum:1925-yilda tugʻilganlar
Ravshan Sobirov

Ravshan Sobirov — oʻzbekistonlik musiqachi, bastakor va aktyor. „Bolalar“ guruhining sobiq aʼzosi. Nihol mukofoti sovrindori. „Tarona taqdimoti“ musiqiy festivali doirasida xonandaning „Xayr maktabim“, „Askar“, „Sen yig‘lama“, „Nega aytgin“ kabi qoʻshiqlari „Musiqiy topilmalar“ nominatsiyasi boʻyicha taqdirlangan.
Ali al-Bamijkasiy

Ali ibn al-Hasan ibn Shuʼayb al-Bamijkasiy (Abul Hasan) — adib, o‘z qishlog‘ining xatibi bo‘lgan. Hadislar rivoyat qilgan.

Ali al-Bamijkasiy hijriy 386-yil Ramazon hayiti kechasi tunda vafot etgan.
Ali al-Bag‘viy

Ali ibn Abdulaziz ibn al-Marzibon ibn Shobur al-Bag‘viy — muhaddis va hofiz bo‘lgan. U hijriy 190-yildan keyin tug‘ilgan.

Ali al-Bag‘viy milodiy 899-yil (hijriy 286-yil) vafot etgan.
 Asarlari 
 „al-Musnad al-kabiyr“ („Katta suyanchiq“)
Ali al-Banjaxiniy

Ali ibn Muhammad ibn Homid al-Karobisiy al-Faqih al-Banjaxiniy — banjaxinlik faqih bo‘lgan. U ulamolardan, undan esa boshqalar hadis rivoyat qilganlar.

Ali al-Banjaxiniy hijriy 360-yilda vafot etgan.
Ali al-Poykandiy

Ali ibn Muhammad ibn Ali ibn Abu Bakr ibn Ali an-Nasafiy, so‘ngra al-Poykandiy — fozil inson bo‘lgan.
 Asarlari 
 „Sharhu-l-qismi-s-solis min miftohi-l-ulum“ (as-Sakkokiy qalamiga mansub „Miftohu-l-ulum“, yaʼni „Ilmlarning ochqichi“ nomli asarning uchinchi qismiga sharh)
Muallif ushbu asarni hijriy 719-yilda yozib tugatgan.
Ali at-Tabriziy

Ali ibn Abdulazim al-Hukmobodiy, at-Tabriziy, al-Xiyoboniy — muarrix, adib va olim bo‘lgan. U Hukmoboddagi Tabriz mahallasida milodiy 1865-yilda (1282-hijriy yilning 28-shavvol) tugʻilgan. Grammatika, morfologiya, balog‘at, mantiq, riyoziyot ilmlariga oid ko‘p kitoblar mutolaa qilib, xatiblikni o‘rgangan. Eronning mashhur voizlaridan biriga aylangan. Milodiy 1946-yil (hijriy 1366-yil)
 Asarlari 
 „Vaqoiʼu-l-ayyom“ („Kundalik voqealar“, ko‘p jildli), 
 „Muntaxabu-l-maqosid“ („Maqosid“ kitobining qisqartmasi"), 
 „Muntaxab“ (Xuddi „Kashkul“ singari faroiz va boshqa ko‘pgina mavzularni qamrab olgan 9 jildli tanlanma), 
 „Qoshiʼu-l-ayyom“ („Kunlarni oydinlashtiruvchi“ kitob), 
 „Tuhfatu-l-ahibbo fi qasidati sayyidi-sh-shuʼaro“ ("Shoirlar xojasi, yaʼni Harimiyning „Qasida“si haqida suyuklilar tuhfasi").
Ali at-Tabriziy (faqih)

Ali ibn Lutf Ali al-Mag‘oniy at-Tabriziy — faqih va usul-al-fiqh bo‘yicha olim bo‘lgan. Milodiy 1867-yilda (hijriy 1284-yil) tugʻilgan. Uning yetti jilddan iborat „Taqriru bahsi Husayn at-Turkiy va-l-Momaqiy fil-usul“ („Husayn at-Turkiy bilan al-Momaqiy o‘rtasida usul xususida kechgan bahs-munozaraning yechimi“) nomli asari bor.
Abu Abdulloh Abdulvohid al-Agʻzuniy

Abu Abdulloh Abdulvohid al-Agʻzuniy ( — Abu Abdulloh Abdulvohid ibn Muhammad ibn Abdulloh ibn Ayman ibn Abdulloh ibn Murra ibn Ahnaf ibn Qays at-Tamimiy al-Ag‘zuniy) — hadis roviysi.

 Hayoti va faoliyati 
Tabaʼa tobe’inlardan biri bo‘lib, o‘z davrining peshqadam roviylaridan biri sifatida tanilgan. Abu Abdulloh Abdulvohid al-Ag‘zuniy Hoshid ibn Abdulloh al-Ag‘zuniy al-Buxoriyning bobosidir.

Abu Abdulloh Abdulvohid al-Ag‘zuniy Sufyon ibn Uyayna, Sharik ibn Abdulloh an-Naxaʼiy, Yazid ibn Ato, Muhammad ibn Muslim at-Toifiy, Hammod ibn Salama, Ibrohim ibn Saʼd az-Zuhriy, Qays ibn Robi’ va b.larning suhbatida ishtirok etib, ulardan hadis eshitgan va o‘z navbatida, yetuk muhaddis shogirdlar ham yetishtirib chiqargan. Undan Muhammad ibn Salom al-Boykandiy, Kaʼb ibn Saʼid al-Qoziy va boshqalar hadis rivoyat qilganlar.

 

 As-Sam’oniy. Ansāb. — Haydarobod: „Doira al-maʼorif al-Usmoniyya“, 1962. I, 79; 
 Yoqut. Mu’jam. — Bayrut: „Dor Sodir“, 1995. I, 54, 285; 
 Ibn al-Asir. Al-Lubāb fӣ tahzӣb al-ansāb. — Bayrut: „Dor Sodir“. I, 20; 
 Abdulkarim as-Sam’oniy. Nasabnoma. — T.: „Hilol-nashr“, 2017. 9.
Ali Musoviy

Ali ibn Muhammad al-Musoviy, at-Tabriziy — adib va tabib bo‘lgan. Milodiy 1898-yilda (hijriy 1316-yil) tugʻilgan

 Asarlari 
 „Qonunu-l-iloj“ („Davolash qonuni“),
 „Zodu-l-musofiriyn“ („Yo‘lovchilarning yo‘l zaxirasi“),
 „Risolatu-l-jadariy“ („Chechak risolasi“).
Ali al-Qunaviy

Ali ibn Ismoil ibn Yusuf al-Qunaviy at-Tabriziy ash-Shofiʼiy (Alouddin, Abul Hasan) — faqih, mutakallim, usuliy olim, adib va sufiy bo‘lgan. U Rum diyoriga mansub Quniyada milodiy 1270-yil (hijriy 668-yil) tug‘ilgan, so‘ngra Qohiraga kelgan. Keyinchalik Damashqqa kelib, u yerda Shom qozisi bo‘lgan.

Ali al-Qunaviy milodiy 1329-yil (hijriy 729-yil) zulqaʼda oyida Damashqda vafot etgan.
 Asarlari 
 „Sharhu-l-hoviyi-s-sag‘iyr fi furuʼi-l-fiqhi-sh-shofiʼiy“ ("Shofiʼiylik mazhabidagi furuʼ al-fiqhga oid „al-Hoviy as-s-sag‘iyr“ sharhi")
 „Muxtasaru minhojid-din“ (Kalobodiyning „Shaʼbu-l-imoni-t-taarruf li mazhabi-t-tasavvuf“ — „Tasavvuf mazhabining donish va imon ahli“ asari haqidagi Halimiyning qalamiga mansub „Minhojuddin“ning qisqartmasi")
 „Musannaf fi hayoti-l-anbiyo“ („Payg‘ambarlarning hayoti haqidagi kitob“)
 „ash-Shofiy fi-l-usul“ („Ilmi usul bo‘yicha ishonchli asar“)
 „al-Ibtihoj fi intixobi-l-minhoj“ („Dastur talashdagi xursandchilik“)
Al-Magʻoniy Ali at-Tabriziy

Ali Naqiy ibn Ali Lutf Ali ibn Ahmad al-Mag‘oniy at-Tabriziy — fozil inson bo‘lgan. Tabrizda, 1900-yilda vafot etgan. Asarlari: „Rayohinu-r-riyoz“ („Bo‘stonlardagi rayhonlar“).
Abu Abdulloh al-Antokiy

Abu Abdulloh al-Antokiy (Ahmad Antokiy nomi bilan ham tanilgan; 757-yil — 830-yil) — taniqli tasavvuf shayxi. Xalq orasida avliyo sifatida tanilgan.

 Biografiyasi 
Shariat va tariqat ilmining yetuk bilimdoni. Bishr al-Hofiy, Sariy as-­Saqatiyga yaqin maslakdosh. Horis al-­Muhosibiyning shogirdi. Ansoriy, Jomiy va Navoiy tazkiralarida uning asl ismi Ahmad bin Osim al-Antokiy tarzida zikr qilingan, ammo ushbu tazkiralardan shu nomdagi boshqa bir shayxning tarjimai holi ham o‘rin olgan. Bu ikki shayx aslida bir kishi ekanligi ehtimoldan xoli emas.

 

 

 Alisher Navoiy. TAT. — T.: Gʻafur Gʻulom nomidagi NMIU, 2011. X, 142; 
 Alisher Navoiy. Qomusiy lug‘at. — T.: 2016. I.
Ali at-Tabotaboʻiy

Ali ibn Husayn ibn Ahmad ibn Rahim at-Tabotaboʻiy at-Tabriziy — olim, mujtahid va qozilardan bo‘lgan. U milodiy 1858-yil (hijriy 1274-yil) zulhijja oyining 13-sanasi Tabrizda tavallud topib, ziyoli xonadonda voyaga ketgan. Baʼzi fozil odamlardan ilm o‘rgangan. Otasi Muso at-Tabriziy va boshqalarning shogirdi bo‘lgan. So‘ngra Najafga ko‘chib ketgan va u yerda masjidda al-Fozil ash-Sharobiyoniy, Muhammad Hasan al-Momaqoniy va boshqalarning huzurida bo‘lib, suhbatlarini olgan.

Ali at-Tabotaboʻiy milodiy 1947-yil (hijriy 1366-yil) rabiulavval oyining 6-sanasi chorshanba kechasi vafot etgan.
Asarlari
 „Tafsiru-l-Qurʼon“ („Qurʼon tafsiri“)

 

Turkum:1858-yilda tugʻilganlar
Turkum:1947-yilda vafot etganlar
Ali at-Tabriziy (Tojuddin)

Ali ibn Ismoil ibn Yusuf al-Qunaviy at-Tabriziy ash-Shofiʼiy (Alouddin, Abul Hasan) — faqih, mutakallim, usuliy olim, adib va sufiy bo‘lgan. U Rum diyoriga masub Quniyada milodiy 1270-yil (hijriy 668-yil) tug‘ilgan, so‘ngra Qohiraga kelgan. Keyinchalik Damashqqa kelib, u yerda Shom qozisi bo‘lgan.

Ali al-Qunaviy milodiy 1329-yil (hijriy 729-yil) zulqaʼda oyida Damashqda vafot etgan. 
Asarlari
 „Sharhu-l-hoviyi-s-sag‘iyr fi furuʼi-l-fiqhi-sh-shofiʼiy“ („Shofiʼiylik mazhabidagi furuʼ al-fiqhga oid „al-Hoviy as-s-sag‘iyr“ sharhi“)
 „Muxtasaru minhojid-din“ (Kalobodiyning „Shaʼbu-l-imoni-t-taarruf li mazhabi-t-tasavvuf“ — „Tasavvuf mazhabining donish va imon ahli“ asari haqidagi Halimiyning qalamiga mansub „Minhojuddin“ning qisqartmasi")
 „Musannaf fi hayoti-l-anbiyo“ („Payg‘ambarlarning hayoti haqidagi kitob“)
 „ash-Shofiy fi-l-usul“ („Ilmi usul bo‘yicha ishonchli asar“)
 „al-Ibtihoj fi intixobi-l-minhoj“ („Dastur tanlashdagi xursandchilik“)

 

Turkum:1270-yilda tugʻilganlar
Turkum:1329-yilda vafot etganlar
Ali at-Tabriziy (Siqatu-l-islom)

Ali ibn Muso ibn Shafiʼ ibn Rafiʼ at-Tabriziy („Siqatu-l-islom“) — fozil odam. Tabrizda, 1858-yilda tugʻilgan. 1911-yilda ruslar Tabrizga bostirib kirayotganda, Ashuro kuni osib o‘ldirilgan.

 Asarlari 
 „Risola fi isboti yavmi milodi-r-rasul“ („Rasululloh tavallud topgan kunning isboti haqidagi risola“).
Ali al-Habibiy

Ali ibn Abdulloh ibn Muhammad ibn Habib ibn Hammod ibn Yahyo ibn Hammod al-Marvaziy al-Habibiy — Buxoro va Marvda hadis aytgan. U ulamolardan, undan esa boshqalar hadis rivoyat qilgan. Milodiy 962-yilda (hijriy 351-yil) vafot etgan.
Iordaniya gubernatorliklari

Iordaniya uchta mintaqaga, oʻn ikkita guberniyaga (muhofaza), tumanlarga (liva) va kichik tumanlarga (qada) boʻlingan.

 1994-yil islohoti 
1994-yilda Ichki ishlar vazirligining maʼmuriy boʻlinish tizimi tarkibida toʻrtta yangi gubernatorlik tashkil etildi. Ular Jerash, Ajlun, Madaba va Aqaba. Jerash va Ajlun guberniyalari Irbid gubernatorligidan, Madaba guberniyasi Amman gubernatorligidan va Aqaba gubernatorligi Maʼan gubernatorligidan ajralib chiqqan.

 Geografik mintaqalar va metropoliyaga hududlari 
Geografik jihatdan Iordaniya gubernatorliklari Shimoliy mintaqa, Markaziy mintaqa va Janubiy mintaqa kabi uchta mintaqada joylashgan. Uch geografik mintaqa hudud yoki aholi soni boʻyicha emas, balki geografik bogʻliqlik va aholi markazlari orasidagi masofa boʻyicha taqsimlangan. Janubiy mintaqa Markaziy mintaqadan Karak gubernatorligidagi Moʻab togʻlari bilan ajratilgan. Markaziy va Shimoliy mintaqaning aholi markazlari geografik jihatdan Jerash gubernatorligi togʻlari bilan ajratilgan.

Ijtimoiy jihatdan Amman, Salt, Zarqa va Madaba aholi punktlari birgalikda bitta yirik metropolitan hududni tashkil qiladi. Bu shaharlardagi biznes aloqalari Amman taʼsirida boʻlsa, Jerash, Ajlun va Mafraq shaharlari esa, asosan, Irbid shahri taʼsirida.

 12 ta guberniya 
thumb| Iordaniya gubernatorliklari xaritasi
Iordaniya gubernatorliklariGubernatorlikHududi (km2)Aholi soniShaharliklarQishloqliklarAholi zichligi (kishi/km2)HDI 2015Maʼmuriy markaziShimoliy mintaqa1Irbid1,5721,137,100943,000194,100723.40.740Irbid2Ajloun420146,900111,50035,400350.10.742Ajloun3Jerash410191,700120,10071,600467.80.734Jerash4Mafraq26,551300,300117,800182,50011.30.717MafraqShimoliy mintaqa: umumiy28,953 1,776,0001,292,400483,60061.3Markaziy mintaqa5Balqa1,120428,000307,400120,600382.00.739Salt6Amman7,5792,473,4002,325,500147,900326.30.752Amman7Zarqa4,761951,800899,80052,000199.90.731Zarqa8Madaba940159,700114,00045,700170.00.735MadabaMarkaziy mintaqa: umumiy14,4004,012,9003,646,700366,200278.7Janubiy mintaqa9Karak3,495249,10087,200161,90071.30.739Al Karak10Tafilah2,20989,40063,80025,60040.50.731Tafilah11Maʼan32,832121,40066,60054,8003.70.698Maʼan12Aqaba6,905139,200119,70019,50020.20.739AqabaJanubiy mintaqa: umumiy45,441599,100337,300261,80013.2Iordaniya boʻyicha umumiy88,7946,388,0005,276,400 (82.6%)1,111,600 (17.4%)71.90.741Amman

 

Turkum:Iordaniya
Turkum:Iordaniya hududiy birliklari
Ali al-Xorazmiy (Hujjatu-l-afozil)

Ali ibn Muhammad al-Xorazmiy (Hujjatu-l-afozil) hijriy 560-yilda vafot etgan. Uning „Ishtiqoqu asmoi-l-mavoziʼ va-l-buldon“ („Mavzelar va o‘lkalar nomlarining etimologiyasi“) nomli asari bor.
Ali al-Xorazmiy

Ali ibn Iroq as-Sinoriy al-Xorazmiy (Abul Hasan) — faqih, mufassir, nahvshunos, tilshunos va aruzshunos olim bo‘lgan. U milodiy 1160-yil (hijriy 555-yil) tug‘ilgan.

Ali al-Xorazmiy Xorazm qishloqlaridan bo‘lgan Mazonada milodiy 1220-yil (hijriy 617-yil) vafot etgan.
 Asarlari 
 „Shamorixu-d-durar fi tafsiri-l-Qurʼon“ („Qurʼon tafsiridagi durlar shodasi“)
 „Fazlu-l-vidoʻayni-l-muntaziʼ an kitobi tanzihi-sh-shariat“
 „Shariat sofligini taʼminlash kitobi haqidagi ikki ajratilgan kelishuvning fazilati“

 

Turkum:1160-yilda tugʻilganlar
Turkum:1220-yilda vafot etganlar
Ali ad-Dorakoniy

Ali ibn Ibrohim as-Sullamiy al-Marvaziy ad-Dorkoniy (Abul Hasan) — obro‘-eʼtiborli va ishonchli odam bo‘lgan. Bag‘dodda hadis aytgan. U ulamolardan, boshqalar esa undan hadis rivoyat qilganlar.
Ali ad-Dorakoniy hijriy 213-yilda vafot etgan.
Ali al-Xorazmiy (Abul Hasan)

Ali ibn Muhammad ibn Ali ibn Ahmad ibn Mirvon al-Imroniy, al-Xorazmiy (Abul Hasan) — adib, mufassir, tilshunos olim bo‘lgan.

Ali al-Xorazmiy taxminan hijriy 560-yilda vafot etgan.
 Asarlari 
 „Shamorixu-d-durar fi tafsiri-l-oyot va-s-suvar“ („Oyat va suralarning tafsiri haqidagi durlar shodasi“)
 „Ishtiqoqu asmoi-l-mavoziʼ va-lbuldon“ („Mavzelar va o‘lkalar nomlarining etimologiyasi“)
Uning sheʼrlari ham bor.
Abu Abdulloh al-Xorazmiy al-Buxoriy

Abu Abdulloh al-Buxoriy ( — mutasavvif, faqih, tilshunos.

 Hayoti va faoliyati 
Abu Abdulloh al-Baraqiyning otasi Abu Abdulloh al-Xorazmiy al-Buxoriy tasavvuf olimi, faqih, shoir, nahv va sarf ilmining bilimdoni edi. U „Sharaf ur-ruaso“ („Raislarning ulug‘i“) laqabi bilan mashhur bo‘lib, Ibn Mokulo Abu Iso at-Termiziyning „Al-Jāmi’ as-sahӣh“ hadis to‘plamini shu kishidan o‘rganganini aytadi.

 

 Saloh Ravvoyi. An-Nahv al-’arabӣ. Nash’atuh, tatavvuruh, madārisuh, rijāluh. — Qohira: 2003; 
 Muhammad Tantoviy. Nash’a an-nahv va tarӣx ashhur an-nuhāt. — Misr: 2005; 
 Mozin Muborak. An-Nahv al-’arabӣ. Al-Illa an-nahviyya: nash’atuhā va tatavvuruhā. — Misr.: „Dor al-fikr“, 1971.
Ajloun gubernatorligi

Ajloun gubernatorligi (muqobil yozilishi Ajlun gubernatorligi) Iordaniya gubernatorliklaridan biri, Iordaniya poytaxti Amman shimolida joylashgan. Ajlun gubernatorligi aholi zichligi boʻyicha Iordaniyada toʻrtinchi oʻrinda (Irbid, Jerash va Balqa gubernatorliklaridan keyin) turadi. Aholi zichligi 350,1 kishi/km 2 (2012-yil hisobi). Janubi sharqdan Jerash gubernatorligi, shimol va gʻarbdan Irbid gubernatorligi bilan chegaradosh.

 Maʼmuriy boʻlinmalar 
Ichki ishlar vazirligining maʼmuriy boʻlinmalar tizimining 14-moddasida Ajlun viloyati ikki boʻlimga ajratilgan.

 Poytaxt departamenti : 50 ta shahar va qishloqlarni oʻz ichiga oladi. Maʼmuriy markazi Ajlunda.
 Kofranjah departamenti : 19 shahar va qishloqni oʻz ichiga oladi. Maʼmuriy markazi Kofranjada.

 Tarixi 
Salib yurishlari davrida Saladinning generali Izzaddin Usama Ouff togʻida qal’a qurgan. Mintaqada mashhur Ajlun qal'asi (ilgari Qal’at Salah Ad-Deyn deb atalgan) joylashgan. Qal’a strategik muhim hudud Ajlounni salibchilardan himoya qilish uchun garnizon sifatida qurilgan edi.

Balqa va Karak gubernatorliklari bilan bir qatorda Ajloun ilgari Usmonlilar imperiyasining birlashgan sanjagi ed„Ajloun Governorate“ . moi.gov.jo. .

 Iqlimi 
Ajloun oʻzining balandligi bilan mashhur boʻlib, Iordaniyaning eng salqin shaharlaridan biri hisoblanadi. Yanvar oyidagi oʻrtacha maksimal harorat 8,2 daraja va minimal harorat oʻrtacha 2,8 daraja. Qishda tez-tez qor yogʻadi.

 Demografiya 
Aholini ro‘yxatga olish maʼlumotlariga ko‘ra:
Tuman Aholi soni (1994-yilgi aholini roʻyxatga olish) Aholi soni(2004-yilgi aholini roʻyxatga olish) Aholi soni(2015-yilgi aholi roʻyxati) Ajlun gubernatorligi 94 548 118 725 176 080 Kufranja 20 809 27,107 38 260 Qasaba Ajlun 73 739 91 618 137 820

 Iqtisodiyot 
Viloyat iqtisodining asosini qishloq xoʻjaligi tashkil qiladi. 2008-yilda zaytun, uzum va meva yetishtiruvchi fermer xo‘jaliklarining umumiy maydoni 141,4 km2ni tashkil etdi. Bu Ajlun gubernatorligining 34%ini tashkil qiladi.

 Taʼlim 
Ajloun shahrida 28 ta boshlangʻich va oʻrta taʼlim muassasalari mavjud boʻlib, ularning aksariyati Ajloun universiteti kolleji (davlat kolleji) va Ajloun milliy universiteti, kichik xususiy universitet kabi davlat muassasalaridir.

 Katta qishloqlar 
Ajloundagi eng koʻzga koʻringan shahar va qishloqlar (Ajlounning oʻzidan tashqari) Ibbeen (Ebeen), Saxra, Mrajjam, Rasoun, Ain Janna, Kufranji, Anjara va Al Hoshimiyya.

 Galereya
Abu Abdulloh al-Iyloqiy

Abu Abdulloh al-Iyloqiy ( — Sharafiddin Abu Abdulloh Muhammad ibn Yusuf al-Iyloqiy) — faylasuf, tarixchi va hakim.

Abu Abdulloh al-Iyloqiy Ibn Sinoning shogirdlaridan biri bo‘lib, dastlabki taʼlimni Shosh (Toshkent) madrasalaridan birida olgan, so‘ng o‘z bilimini takomillashtirish maqsadida Buxoro, undan keyin Urganchga borib tahsil olgan. Bu yerda u Ibn Sino bilan uchrashgan. Abu Abdulloh al-Iyloqiy tibbiyotdan tashqari, falsafa va tarix bilan ham shug‘ullangan.

 Asarlari 

 „Kulliyyāt tibb al-Ӣlāqӣ“. „Iy­lo­­qiyning to‘liq tibbiy asarlari to‘p­lami“ asarida tibbiyot tarixiga oid maʼlumotlar berilgan;
 „Sharh kulliyyāt Qānӯn“. Ibn Sinoning „Tib Qonunlari“ga to‘liq sharh;
 „Al-Asbāb va-l-alāmāt“. Mazkur asarning bir necha qo‘lyozma nusxalari Patna, Haydarobod, Parij, Dublin, Myunxen, Qohira, Quvayt kutubxonalarida saqlanmoqda.

 

 Az-Zirikliy. Al-Aʼlām. VII, 148; 
 O‘zME. — T.: 2000. I, 50.
Ali ad-Dabusiy

Ali ibn Abu Yaʼlo Zayd ibn Hamza ibn Muhammad ibn Abdulloh al-Husayniy, al-Alaviy, ad-Dabusiy (Abul Qosim) — shofiʼiy faqih bo‘lgan. Bag‘doddagi „Nizomiya“ madrasasida taʼlim jarayonini boshqargan. Fiqh, tafsir va ilmi adab bo‘yicha imom bo‘lgan. Oliyjanob, himmatli va saxovatpesha odam bo‘lgan. O‘zaro tortishuv va xusumatni bostirishda qo‘li o‘ta kuchli bo‘lgan. Unga maqomotlar zuhur etar va shu alfozda fazilatlarining ko‘pligi namoyon bo‘lardi. Ulamolardan hadis tinglagan.

Ali ad-Dabusiy hijriy 482-yilda vafot etgan.
Ali al-Javbaqiy

Ali ibn Ahmad ibn al-Husayn ibn Hison ibn Ali … al-Javbaqiy — Nasaf ahlidan bo‘lgan. U ulamolardan, boshqalar esa undan hadis rivoyat qilgan. Milodiy 1021-yilda (hijriy 412-yil) vafot etgan
Ali az-Zabibiy

Ali ibn Umar ibn az-Zabibiy (Abul Hasan) — Samarqand ahlidan bo‘lgan. Ko‘plab hadislarni yozib olgan, Xuroson, Buxoro va Samarqand shayxlaridan hadis jamlagan.

Ali az-Zabibiy hijriy 400-yildan keyin vafot etgan.
Ali al-Xolidiy

Ali ibn Muhammad ibn Yahyo ibn Xolid al-Marvaziy al-Xolidiy — u ulamolardan, boshqalar esa undan hadis rivoyat qilganlar. Taxminan milodiy 912-yilda (hijriy 300-yil) vafot etgan.
Ali ar-Rixashniy

Ali ibn Abuttayyib ibn Abdulloh ibn Abu Hafs ar-Rixashniy al-Muborakiy (Al-Imom) — Samarqand ahlidan bo‘lgan. U ulamolardan, undan esa boshqalar rivoyat qilganlar.

Ali ar-Rixashniy hijriy 520-yilda vafot etgan.
Ali ar-Rustagʻfaniy

Ali ibn Said ar-Rustag‘faniy (Abul Hasan) — hanafiy, mutakallim, moturidiyaning katta vakillaridan biri bo‘lgan. 
Ali ar-Rustag‘faniy taxminan milodiy 944-yil (hijriy 333-yil)dan keyin vafot etgan. 
Asarlari
 „Irshodu-l-muhtadiy fi usuli-d-din“ („Usulu-d-dinda hidoyatga boshlovchi“)
 „az-Zavoid va-l-favoid fi anvoʻi-l-ulum“ („Ilm sohalarida Ziyoda foydalar“)
 „al-Fatovo“ („Fatvolar“)

U ulamolardan, undan esa boshqalar rivoyat qilganlar.

 

Turkum:944-yilda vafot etganlar
Ali al-Xaboqiy

Ali ibn Abdulloh al-Xaboqiy as-Sufiy — obid odam bo‘lgan. Shom va Iroqda hadis tinglagan. U ulamolardan, undan esa boshqalar hadis rivoyat qilganlar. U milodiy 1125-yilda (hijriy 519-yil, zulhijja oyining 6-sanasi) Marvda vafot etgan.
Ali az-Zominiy

Ali Abu Sahl ibn Hamza ibn Mansur az-Zominiy (Abul Hasan) — zohid va fozil imom bo‘lgan. Samarqandda taʼlim tizimini boshqargan. U ulamolardan, undan esa boshqalar rivoyat qilganlar.
Ali az-Zominiy hijriy 494-yilda vafot etgan.
Abu Abdulloh Muhammad ibn Dovud al-Iyloqiy

Abu Abdulloh al-Iyloqiy ( — Abu Abdulloh Muhammad ibn Dovud al-Iyloqiy) — faqih.

 Biografiyasi 
Abu Abdulloh al-Iyloqiy Xurosonda Hasan ibn Mas’uddan, Marvda ar-Ravz­dan, Nishopurda Muhammad ibn Yahyodan fiqh ilmidan saboq olgan. Chiroyli siyratli olim ko‘p xayrli ish qilar, kishilarning hojatlarini chiqarishga doimo moyil bo‘lgan. As-Sam’oniy o‘zining „al-Ansāb“ asarida Abu Abdulloh al-Iyloqiyni o‘zi bilan Marvga kelib, „al-Amidiyya“ madrasasida vafot etgunicha yashaganlarini hamda Abu Abdulloh al-Iyloqiydan hadis ilmidan taʼlim olganini aytib o‘tgan.
Abu Abdulloh al-Iyloqiy rabi’ul-avval oyida vafot etgan va Sinjzonda Yusuf al-Hamadoniy hazirasiga dafn qilingan.

 

 As-Sam’oniy. „Al-Muntaxab min mu’jam shuyӯx“. — Riyoz: 1417/1996. III, 1453-1454; 
 Abdulkarim as-Sam’oniy. Nasabnoma. — T.: „Hilol-nashr“, 2017. 245.
Ali az-Zarzamiy

Ali ibn Hajar ibn Saʼd ibn Iyos ibn Muqotil ibn Muxodish ibn al-Mushmarij as-Saʼdiy az-Zarzamiy (Abul Hasan) hijriy 154-yilda tugʻilgan. Zarzam qishlog‘ida yashab, o‘sha yerda vafot etgan. Marvning imomlari hamda taniqli taqvodor, ishonchli olimlaridan biri bo‘lgan. Hujjati to‘g‘ri hisoblangan fozil, orif adib va tilshunos bo‘lgan. Iroqqa safar qilib, Iroq va Hijoz ulamolari darajasiga yetgan. Ulamolardan rivoyat qilgan va undan Buxoriy, Muslim, Abu Dovud, Termiziy va boshqalar rivoyat qilganlar. Uning oldiga tuli shaharlardan imomlar kelishgan.

Ali az-Zarzamiy hijriy 244-yilda vafot etgan.
Ali az-Zanjoniy (...—1923)

Ali Asg‘ar ibn G‘ulom Ali al-Haydajiy, az-Zanjoniy — faqih, usulchi va mutakallim bo‘lgan.
Ali az-Zanjoniy milodiy 1923-yil (hijriy 1341-yil) vafot etgan.
 Asarlari 
 „Kitob fil-usul va-l- aqoid“ („Usul va aqoid haqida kitob“)
 

Turkum:1923-yilda vafot etganlar
Ali al-Xalxoliy

Aliquli ibn Muhammad al-Xalxoliy, al-Isfahoniy — tilshunos, mufassir, adib, shoir, hakim, kotib, nahv va sarf ilmlari bilan shug‘ullangan olim. O‘n ikkinchi hijriy asrning boshlarida Isfahonda vafot etgan.
 Asarlari 
 „Hoshiya ala tafsiri-l-Bayzoviy“, (Bayzoviyning tafsiriga hoshiya-izoh)
 „Sharhu-sh-shofiya“ (Ibn al-Hojibning „ash-Shofiya“ asariga sharh)
 „Tibyonu-l-hikmatayni fi-l-farq bayna hikmati-l-qudamo“ („Qadim olimlarning hikmatlari o‘rtasidagi farqqa oid ikki hikmatning bayoni“)
 „Ihyou-l-hikmat“ („Hikmatni qayta tiklash“)
 „Mazomiru-l-oshiqiyn fi haqiqati-n-nafsi va-t-targ‘ib ila olami-l-aqliy va-t-tazhid ani-lolami-l-hissiy“ („Hissiy olamdan uzoqlashish va aqliy olamni targ‘ib etish va nafs bilan bog‘liq haqiqat haqidagi oshiqlarning qo‘shiqlari“).
Ali az-Zanjoniy

Ali ibn Muhammad Husayn az-Zanjoniy — mutakallim va nozim bo‘lgan. U milodiy 1724-yil (hijriy 1136-yil) vafot etgan.
 Asarlari 
 „Urjuza fi-l-kalom“ („Kalom haqida urjuza“)

 

Turkum:1724-yilda vafot etganlar
Abu Abdulloh Muhammad al-Axsikatiy

Abu Abdulloh Muhammad al-Axsikatiy ( — Abu Abdulloh Muhammad ibn Muhammad ibn Umar al-Axsikatiy) — hanafiy faqihi.

 Hayoti va faoliyati 
Movarounnahr hanafiy faqihlari ora­sida muhim o‘ringa ega. Imom-peshvo, ha­nafiy mazhabi faqihi Husomuddin Mu­hammad ibn Muhammad al-Axsikatiy tavallud topgan sana maʼlum emas. Olim 644-yil yigirma uchinchi zul-qa’da dushanba kuni vafot etgan, Yetti qozi qabris­tonida Qozixon Ustoz Muhammad ibn Muhammad al-Abdiy qabri yaqiniga dafn qilingan.

Abu Abdulloh Muhammad ibn Muhammad ibn Umar al-Axsikatiy usul al-fiqh ilmi bilimdonlaridan bo‘lib, hanafiy mazhabi usul al-fiqhiga oid „Al-Muntaxab fӣ usӯl al-mazhab“ nomli asar yozgan. Olimning shoh asari hisoblangan mazkur kitobga Husomuddin Husayn ibn Ali as-Sig‘noqiy „Al-Vāfӣ fӣ usӯl al-fiqh“, Abdulaziz ibn Ahmad al-Buxoriy „At-Tahqӣq“, hanafiy faqihi Qavomuddin Amir Kotib ibn Amir Umar al-Itqoniy „At-Tabyӣn“ nomli hamda Abdulloh ibn Ahmad an-Nasafiy maxsus sharh bitganlar. Amir Kotib sharhi Sobir Nosir Mustafo Usmon, Nasafiyning sharhi esa Salim O‘g‘ut tomonidan doktorlik ishi sifatida tadqiq etilgan hamda asar ilmiy-tanqidiy matn holida nashr qilingan. „Al-Muntaxab“ asari 1877-yil Lakhnavda, 1907-yil Dehlida nashr etilgan.

Hozirda Abu Abdulloh Muhammad ibn Muhammad ibn Umar al-Axsikatiyning usuli fiqhga oid asarlaridan Sharq mamlakatlarida asosiy darslik, qo‘llanma sifatida foydalaniladi.

Quyida nomlari zikr qilingan asarlar ham Abu Abdulloh Muhammad ibn Muhammad ibn Umar al-Axsikatiyga nisbat berilgan: „Miftāh al-usӯl“, „Gʻāya at-tahqӣq“, „Daqāiq al-usӯl va-t-tabyӣn“.

 

 O‘rta asr Sharq allomalari ensiklopediya­si. — Samarqand: „Imom Buxoriy xalqaro markazi“, 2016. 30-31; 
 Mustafa Uzunpostalci. „Ahsîkesî“. TDV İA. — İstanbul: 1989. II, 181.
Ali as-Sanjoniy

Ali ibn al-Hasan ibn Muhammad ibn Hamdavayh as-Sanjoniy, al-Qoziy (Abul Hasan) — Marv ahliga mansub shofiʼiy faqihlardan bo‘lgan. Bag‘dodda fiqh o‘rgangan. Ali as-Sanjoniy hijriy 316-yilda Nishopurda bir muddat qozilik qilgan. Bag‘dod va Marvda hadis aytgan. U ulamolardan, undan esa boshqalar rivoyat qilganlar.
Kichkina yashil kaptar

{| class="infobox biota" style="text-align: left; width: 200px; font-size: 100%"
! colspan="2" style="text-align: center; background-color: rgb(235,235,210)" |Kichkina yashil kaptar
|-
| colspan="2" style="text-align: center" |frameless
|- style="text-align: center; background-color: rgb(235,235,210)"
! colspan="2" |
|-
| colspan="2" |link=|alt=|framelessLeast Concern  (IUCN 3.1)BirdLife International (2018). „Treron olax“. IUCN Red List of Threatened Species. 2018: e.T22691132A130176838. doi:10.2305/IUCN.UK.2018-2.RLTS.T22691132A130176838.en. Retrieved 12 November 2021.
|-
! colspan="2" style="min-width:15em; text-align: center; background-color: rgb(235,235,210)" |Ilmiy tasniflash
|-
|
|Hayvonlar
|-
|
|Xordalilar
|-
|
|Qushlar
|-
|
|Columbiformes
|-
|
|Columbidae
|-
|
|Treron
|-
|
|T. olax
|-
! colspan="2" style="text-align: center; background-color: rgb(235,235,210)" |Binar nomi
|-
| colspan="2" style="text-align: center" |Treron olax(Temminck, 1823)
|- style="text-align: center; background-color: rgb(235,235,210)"
|-
! colspan="2" style="text-align: center; background-color: rgb(235,235,210)" |Sinonimlar
|-
| colspan="2" style="text-align: left" |
T. o. hageni'T. o. arismicraOberholser, Harry C. (1924). 
|}
Kichkina yashil kaptar (Treron olax') — kaptarlar oilasiga mansub qush turi. Bruney, Indoneziya, Malayziya, Singapur va Tailandda uchraydi. Uning tabiiy yashash joyi subtropik yoki tropik nam pasttekislik oʻrmonlar. Treron'' turkumidagi boshqa turlarga nisbatan kichikroq.

Bu kaptarning uzunligi taxminan va jinsiy dimorf boʻlib, erkaklarning tanasining pastki qismida toʻq sariq rangli boʻyinbogʻ, urgʻochilarda toʻq qizil rangli mantiya bor.
Ali at-Tagʻomiy

Ali ibn Ibrohim ibn Ahmad ibn Aqor ibn Ruxshab at-Tag‘omiy (Abul Hasan) — „al-Avqof“ asarining muallifi. U ulamolardan, ulamolar ham undan hadis rivoyat qilganlar. 
Ali at-Tag‘omiy milodiy 960-yil (hijriy 349-yil)da vafot etgan.

 

Turkum:960-yilda vafot etganlar
Çamlıca(Mustafakemalpaşa)

Çamlıca— Turkiyaning Bursa viloyatining Mustafakemalpasha tumanida joylashgan qishloq.

 

Turkum:Mustafakemalpaşa tumanidagi mahallalar
Abu Abdulloh Muhammad al-Xorazmiy

Abu Abdulloh Muhammad al-Xorazmiy ( — Abu Abdulloh Muhammad ibn Ali ibn Ibrohim al-Xirosiy al-Xorazmiy) — so‘fiy, tilshunos.

Abu Abdulloh Muhammad al-Xorazmiy so‘fiy, adib, nozim, nosir, nahvshunos va tilshunos olim bo‘lgan.

 Asarlari 

 „Kitāb fi-t-tacrӣf“ („Morfologiya haqida kitob“);
 „Al-Balāg‘a va-l-barā’a“ („Balog‘at va mahorat“);
 „Sharh dӣvān al-Mutanabbӣ“.

 

 Hoji Xalifa. Kashf az-zunӯn. — Istanbul: 1941; 
 Muhammad Tantoviy. Nash’at an-nahv va tarӣx ashhur an-nuhāt. — Misr: 2005; 
 Mozin Muborak. An-Nahv al-’arabӣ. Al-Illa an-nahviyya: nash­’atuhā va tatavvuruhā. — Misr.: „Dor al-fikr“, 1971.
Ali at-Tolibiy

Ali ibn Muhammad ibn al-Abbos at-Tolibiy (Abul Hasan) ulamolardan, ulamolar ham undan hadis rivoyat qilganlar.

Ali at-Tolibiy milodiy 996-yil (hijriy 386-yil)da vafot etgan.

 

Turkum:996-yilda vafot etganlar
Ali ash-Shargʻiy

Ali ibn al-Hasan ibn Salom ash-Sharg‘iy (Abul Hasan) ulamolardan, undan esa boshqalar rivoyat qilganlar. 

Ali ash-Sharg‘iy hijriy 323-yilda vafot etgan.
Ali ash-Shaljiy

Ali ibn Abdulmajid ibn Yusuf ibn Shuʼayb ash-Shaljiy (Abul Hasan) — hijriy 442-yilda tugʻilgan. U ulamolardan, undan esa boshqalar rivoyat qilgan.

Ali ash-Shaljiy hijriy 523-yilda vafot etgan.
Treron

Yashil kaptarlarframelessTreron curvirostraIlmiy tasniflashHayvonlarXordalilarQushlarColumbiformesKaptarlarTreroninaeTreronVieillot, 1816
Treron — kaptarlar oilasiga mansub qushlar turkumi. Uning aʼzolari odatda yashil kaptarlar deb ataladi. Turkumga mansub turlar asosan Osiyo va Afrikada tarqalgan. Ushbu turkum 30 turni oʻz ichiga oladi, ular yashil rangi bilan ajralib turadi. Yashil kabutarlar turli xil mevalar, yongʻoqlar va urugʻlarni isteʼmol qiladi. Yashil kaptarlarning koʻp da jinsiy dimorfizm mavjud.

 Xulq-atvor 
 
Yashil kabutarlar odatda guruhlarda yashaydilar, lekin ko‘payish vaqtida to‘da tarqalib ketadi. Bu qushlar odamlardan uzoqda, yovvoyi muhitda yashashni yaxshi koʻradilar. Ammo bugungi kunda ularni shahar va qishloqlar chekkasida odamlar bilan birga yashashi aniqlangan.

 Uya qurish 
Ularning uyasi oddiy kaptarlarga oʻxshash novdalar va kichik shoxlardan quriladi. Qushlar uyani balandlikda quradi va rangi bilan daraxtning bir boplagiga o‘xshab ketadi. Uyalaridan biri Hindistonning Rajasthan shahridagi Neem daraxtidan topilgan, uyali o‘z ko‘rinishi bilan daraxtdan deyarli ajralib turmagan.

Qushlar uya qurgandan keyin 4-5 kun oʻtgach tuxum qoʻyadi, jo‘jalar 15-17 kun ichida yorib chiqadi. Jo‘jalarni ota-ona qushlar teng boqadi.

 Taksonomiya 
Treron turkumi 1816-yilda fransuz ornitologi Lui Jan Per Vieillot tomonidan qalin tumshuqli yashil kaptar (Treron curvirostra) turi asosida tavsiflangan. Turkum nomi qadimgi yunoncha trērōn so‘zidan olingan bo‘lib „kabutar“ yoki „kaptar“ degan maʼnoni anglatadi.

Jins 30 turdan iborat:

 Dolchin boshli yashil kaptar (Treron fulvicollis)
 Kichkina yashil kaptar (Treron olax)
 Pushti boʻyinli yashil kaptar (Treron vernans)
 Toʻq sariq koʻkrakli yashil kaptar (Treron bicinctus)
 Pompadour yashil kaptar:
 Shri-Lanka yashil kaptari (Treron pompadora)
 Kulrang bo‘yinli yashil kaptar (Treron affinis)
 Kul boshli yashil kaptar (Treron phayrei)
 Andaman yashil kaptari (Treron chloropterus)
 Filippin yashil kaptari (Treron axillaris)
 Buru yashil kaptari (Treron aromaticus)
 Qalin tumshuqli yashil kaptar (Treron curvirostra)
 Kulrang yonoqli yashil kaptar (Treron griseicauda)
 Sumba yashil kaptari (Treron teysmannii)
 Flores yashil kaptari (Treron floris)
 Timor yashil kaptari (Treron psittaceus)
 Katta yashil kaptar (Treron capellei)
 Sariq oyoqli yashil kaptar (Treron phoenicopterus)
 Bryusning yashil kaptari (Treron waalia)
 Madagaskar yashil kaptar (Treron australis)
 Komor yashil kaptari (Treron griveaudi)
 Afrika yashil kaptari (Treron calvus)
 Pemba yashil kaptari (Treron pembaensis)
 San-Tome yashil kaptari (Treron sanctithomae)
 Pin-dumli yashil kaptar (Treron apicauda)
 Sumatra yashil kaptari (Treron oxyurus)
 Sariq ko‘krakli yashil kaptar (Treron seimundi)
 Yashil dumli kabutar (Treron sphenurus)
 Oq qorinli yashil kaptar (Treron sieboldii)
 Ryukyu yashil kaptar (Treron permagnus) 
 Tayvan yashil kaptari (Treron formosae)
Abu Abdulloh an-Navkadakiy

Abu Abdulloh an-Navkadakiy ( — Abu Abdulloh Ahmad ibn Hishom al-Ishtixoniy an-Navkadakiy) — mufassir, muhaddis va roviy.

Abu Abdulloh an-Navkadakiy Navkadak qishlog‘ida tavallud topgan bo‘lsa-da, bu qishloq Ishtixonga qarashli bo‘lgani bois, aksar da alloma Abu Abdullox al-Ishtixoniy deb ham keltirilgan. Abu Abdulloh an-Navkadakiy dastlabki ilmini Ishtixon shahriga kelib, u yerdagi allomalardan olgan. 

 Hadislari 
Keyinchalik ilm talabida Xuroson va Iroqqa safar qilib, o‘z zamonasining mashhur allomalari Qubaysa ibn Uqba, Badl ibn Muxbar, Valid ibn Muhammad as-Salamiy, Abdulloh ibn Usmon ad-Dabusiy, Abdulloh ibn Xolid al-Marvaziy, qozi Abu Hafs Umar ibn Abu Muqotil al-Fazzoriy as-Samarqandiy va Abu Ahmad al-Hasan ibn Ali as-Sog‘arjiy kabilardan taʼlim olgan va hadislar rivoyat qilgan. O‘z o‘rnida Abu Abdulloh an-Navkadakiydan Dovud ibn Amr al-Ishtixoniy, Abu Ali al-Hasan ibn Ali ibn Saʼo Bakriy as-Samarqandiy, Abu Ahmad al-Hasan ibn Ali as-Sog‘arjiy va Abu-l-Fazl Abbos ibn Tayyib as-Sog‘arjiy kabi allomalar u kishidan taʼlim olganlar va hadis rivoyat qilganlar.

 Ijodi 
As-Sam’oniyning „Al-Ansāb“ asarida Abu Abdulloh an-Navkadakiy „Tafsӣr“ va shu kabi bir qancha kitoblar tasnif etganligi haqidagi maʼlumotlar qayd etilgan, ammo mazkur asar bizgacha yetib kelmagan.

 Abiyotlar 

 Abu-l-Hasan ash-Shayboniy. Al-Lubāb fӣ tahzӣb al-ansāb. III, 333; 
 As-Sam’oniy. Al-Ansāb. — Bayrut: „Dor al-fikr“, 1998. XII, 164; 
 Suyundiq Mustafo. Xatirchilik siymolar. 34; 
 Y. Isayev, A. Abbasov. Ishtixoniy allomalar. — Samarqand: „Munis design group“, 2016. 74.
Mehmet Akif Ersoyning uy muzeyi

Mehmet Akif Ersoy muzey uyi — Anqaraning Altındağ tumanida joylashgan uy muzey. Mehmet Akif Ersoy Turkiyaning mustaqillik urushi yillarida Anqarada istiqomat qilgan va koʻplab sheʼrlarini, xususan, Turkiya davlat madhiyasini aynan shu yerda yozgan. Anqaradagi ushbu uy hozirda muzeyga aylantirilgan. U Hacettepe universitetining markaziy kampusi atrofida joylashgan.

Bir paytlar Taceddin dargohi boʻlgan ikki qavatli yogʻoch inshoot urush yillarida Taceddin Shayx tomonidan Mehmet Akifga beriladi. Bino 1949-yilda shahar Kengashi qarori bilan muzey uyiga aylantirilgan. Biroq bino uzoq yillar davomida xaroba holatda qolib ketgan. U 1982-yilda qayta tiklangan va 1984-yilda tashrif buyuruvchilar uchun qayta ochilgan.

Muzey uyida Mehmet Akif Ersoyga tegishli choʻntak soati, koʻzoynak, tasbeh va miltiq bor. Shoirning yuz qolibi muzeyda namoyish etilgan muhim eksponatlardan biridir.

Uyning qarshisida 2003-yilda qurilgan Mehmet Akif byusti va davlat madhiyasining dastlabki ikki bandi yozilgan yozuv mavjud.

 Bino tarixi 
Taceddin dargohi birinchi boʻlib Hacı Bayram-ı Veli tomonidan asos solingan Bayramiya tariqatining bir boʻlimi boʻlgan Jelvetiylar uchun Sulton Sulaymon tomonidan bunyod etilgan. U oʻz nomini qabri bogʻda boʻlgan Taceddin Sultondan olgan. 1826-yilda taʼmirlanib, Sulton Abdülmecit tomonidan baʼzi oʻzgarishlar amalga oshirilgandan soʻng qabr, favvora, qabriston va masjiddan iborat majmuaga aylangan. Dargoh joylashgan ko‘cha keyinchalik Mehmet Akif Ersoy ko‘chasi deb qayta nomlangan.

 Mehmet Akifning hayoti 
Mehmet Akif Ersoy Istanbul ishgʻol qilingandan keyin milliy ozodlik kurashiga qoʻshilish uchun Anqaraga kelgan. Taceddin-i Veli jome masjidi imomi Tevfik Çiftdoğan uni juda hayratda qoldirib, shaharda ijaraga uy topish juda qiyin boʻlgan oʻsha paytlarda majmuada joylashgan bu binoni unga topshirgan.

Mehmet Akif doʻstlari bilan milliy kurash masalalarini ushbu uyda muhokama qilgan. U dastlab davlat madhiyasini yozish uchun oʻtkazilgan tanlovda qatnashishdan bosh tortgan edi. Chunki u tanlov uchun pul mukofoti qoʻyilgandan norozi boʻlgan. Tanlovda ishtirok etgan sheʼrlarning hech biri davlat madhiyasi uchun mos deb topilmaganda, oʻsha paytdagi Milliy taʼlim vaziri Hamdullah Suphi Bey, Akifning doʻsti Hasan Basri Beyga Akifni madhiya yozishga ko'ndirishini iltimos qilgan. Mehmet Akif Hasan Basri Beyning iltimosiga binoan ushbu uyda Milliy madhiyani yozishni boshlaydi. Shoir tunda kelgan ilhomni oʻtkazib yubormaslik uchun sham yorugʻida dargah devorlariga bir nechta toʻrtliklarni oʻyib yozganligi rivoyat qilinadi. Mehmet Akif oʻzining mashhur bulbul sheʼrini ham aynan shu uyda yozgan.

 Dafn marosimlari 
Turkiyalik siyosatchi Muhsin Yazıcıoğluning qabri ham ushbu muzey bogʻida joylashgan.

 

 Hacettepe Üniversitesi Tanıtım Sayfası
 Mehmet Âkif Ersoy Vakfı
Turkum:Turkiya tarixi
Turkum:Muzeylar
ABDA

thumb|392x392px| ABDA mas’uliyat sohasi
Amerika, Britaniya, Gollandiya va Avstraliya kuchlari qoʻmondonligi (ABDA) ( Amerika-Britaniya-Gollandiya-Avstraliya (ABDA) qoʻmondonligi) 1942-yil 15-yanvarda Janubi-Sharqiy Osiyodagi harakatlarni muvofiqlashtirish uchun tuzilgan ittifoqchi qoʻmondonlikdir. Qoʻmondonlik quruqlikda boʻlgani kabi, dengizda ham harbiy harakatlarni boshqarish kerak edi. Qoʻmondonlikka britaniyalik general ser Archibald Wavell Oliy qoʻmondon, amerikalik admiral Tomas Xart „ABDA floti“ qoʻmondoni etib tayinlandi. Quruqlikdagi kuchlarni Gollandiya general-leytenanti Xayn ter Porten, havo kuchlarini esa Britaniya havo marshali Richard Pirs boshqargan. Qoʻmondonlik Gollandiya Sharqiy Hindistonining poytaxti Batavia shahrida joylashgan edi.

 ABDAni tugatish 
ABDA qoʻmondonligi 1942-yil 21-fevralda yapon qoʻshinlari tomonidan Yava orolini bosib olish tahdidi tufayli tugatilgan. General Wavell Britaniya qoʻshinlarining Hindiston va Birmadagi qoʻmondoni etib tayinlandi.

 

Turkum:Ikkinchi Jahon Urushi
Abu Abdulloh al-Qalonisiy

Abu Abdulloh al-Qalonisiy ( — so‘fiy.

Tasavvuf tariqatining yirik namoyandasi. Aksar tasavvufiy da Abu Abdulloh al-Qalonisiyning safardoshlari filning bolasini yeb halokatga uchragani, lekin ona fil esa uni ko‘tarib, manziliga yetkazib qo‘ygani haqida hikoyat keltirilgan. Jumladan, Rumiyning „Masnaviy maʼnaviy“sida ham bu hikoya batafsil yoritilgan. Navoiy „Nasoyim ul-muhabbat“da „Nafahot ul-uns“dan ushbu shayx hayotiga bog‘liq bobni qisqartirilgan holda kiritgan.

 

 Alisher Navoiy. TAT. — T.: Gʻafur Gʻulom nomidagi NMIU, 2011. X, 153; 
 Alisher Navoiy. Qomusiy lug‘at. — T.: 2016. I.; 
 Jaloliddin Rumiy. Masnaviyi maʼnaviy. — T.: „MERIYUS“, 2011.
Avat (Panfilov tumani)

Avat  — Qozogʻiston Respublikasi Almati viloyati Panfilov tumanidagi qishloq. Pidjim qishloq okrugi tarkibiga kiradi. Jarkent shahridan taxminan 13 km sharqda joylashgan. KATO kodi — 195645200.
 Aholisi 
1999-yilda qishloq aholisi 1133 kishini (582 erkak va 551 ayol) tashkil qilgan. 2009-yilgi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, qishloqda 1374 kishi (694 erkak va 680 ayol) yashagan.
 

Turkum:Alifbo boʻyicha aholi punktlari Turkum:Qozogʻiston aholi punktlari
Turkum:Qozogʻiston qishloqlari
Turkum:Panfilov tumani aholi punktlari (Qozogʻiston)
Abu Abdurrahmon as-Sulamiy

Abu Abdurrahmon as-Sulamiy ( — Muhammad ibn Husayn ibn Muhammad ibn Muso ibn Xolid ibn Salim ibn Roviya ibn Saʼid Abu Abdurrahmon Azdiy as-Sulamiy an-Naysoburiy) — so‘fiy.

Tasavvuf adabiyotining namoyandasi, mutasavviflarni ilk bor tabaqalarga (davriy tartibda) ajratgan alloma. As-Sulamiy nisbasini ona tomonidan arab qabilasiga tegishli bo‘lgani uchun olgan. Bag‘dod, Ray, Hamadon, Marv va Hijozda bo‘lgan va ko‘plab tasavvuf allomalari haqida maʼlumot to‘plagan. Shamsuddin az-Zahabiy Abu Abdurrahmon as-Sulamiyni tasavvuf ilmining shayxi, so‘fiylar tarixi tabaqotining tavsifchisi sifatida tanitgan. Asarlarining soni yuzdan ortiq, deb taʼriflaydi.

 Asarlari 

 „Haqāiq at-tafsӣr“;
 „Tabaqāt as-sӯfiyya“;
 „Al-Futuvva“;
 „Manāhij al-’ārifӣn“ va boshqalar.

 „Tabaqāt as-sӯfiyya“ asari 
Abu Abdurrahmon as-Sulamiyning „Tabaqāt as-sӯfiyya“ asa­­ri besh tabaqaga bo‘lingan bo‘lingan.

— birinchi tabaqada Shayx ibn Iyoz, Zunnun al-Misriy, Shayx Bishr al-Hofiy, Abu-l-­Hasan Sariy, Horis Muhosibiy, Shaqiq al-Balxiy, Boyazid al-Bistomiy, Abu Sulaymon ad-Daroniy, Maʼruf al-Karxiy, Hotim al-Asam, Ahmad al-Havoriy, Ahmad ibn Hazravayx, Yahyo ibn Muoz ar-Roziy, Abu Hafs Haddod an-Naysoburiy, Hamdun al-Qassor, Mansur ibn Ammor, Ahmad al-Antokiy, Abdulloh ibn Hubayq al-Antokiy, Abu Turob an-Naxshabiylar haqida;

— ikkinchi tabaqada esa Abu-l-Qosim Junayd, Abu-l-Husayn Nuriy, Abu Usmon Hiriy an-Naysoburiy, Abu Abdulloh ibn al-Jallo, Ruvaym ibn Ahmad al-Bag‘dodiy, Yusuf ar-Roziy, Shoh ibn Shujoʻ Kirmoniy, Samnun ibn Umar Muhib, Usmon al-Makkiy, Abdulloh at-Tustariy, Muhammad ibn Fazl al-Balxiy, Muhammad ibn Ali at-Termiziy, Abu Bakr al-Varroq, Abu Saʼid al-Xarroz, Abu-l-Abbos at-Tusiy, Abu Abdulloh al-Mag‘ribiy, Abu Ali al-Juzjoniy va boshqalar haqida maʼlumotlar, ularning hikmatlaridan namunalar berilgan.

 

 Imom Abdurrahmon as-Sulamiy. Tabaqoti so‘fiyya. — T.: „Fan“, 2004.