Zhantas/Cleaned-Uzbek_Wikipedia huggingface dataset:
Kardinal nuqtalar

Kardinal nuqtalar - markaz lashtirilgan optik sistemaning optik oʻqi yaqinida joylashgan buyumlar fazosining ixtiyoriy nuqtasi tasvirini yasashga xizmat qiluvchi asosiy nuqtalar (qarang Optika).OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
Kardio...

Kardio... (yun. kardia - yurak) -qoʻshma soʻzlar tarkibiy qismi. Yurakka oidlikni, yurak bilan bogʻlanganlikni bildiradi (mas, kardiogramma, kardiologiya).OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
Kardiogramma

Kardiogramma (kardio... va ...gramma) — maxsus asbob (elektrokardiograf va b.) yordamida yurak faoliyatini qayd qilish uchun qogʻoz yoki fotoplyonkaga yozib olingan egri chiziq (yana q. Elektrokardiogramma).OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

 

Turkum:Kardiologiya
Kardiografiya

Kardiografiya (kardio... va ...graf— 1) - yurak faoliyatidagi oʻzgarishlarni grafik usulda qayd qilish (yana q. Elektrokardiografiya); 2) yurak faoliyati natijasida koʻkrak qafasining mexanik tebranishlarini grafik usulda qayd qilish.OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
Kardioida

Kardioida (yun. kardia — yurak va eidos — shakl) — biror aylananing radiusi shu aylana radiusiga teng boʻlgan qoʻzgʻalmas aylana sirti boʻylab sirpanmay gʻildiraganda uning biror nuqtasi chizadigan egri chiziq. K. epitsikloidalar jumlasta kiradi; Paskal chigʻanogʻining xususiy holi. K.ning Dekart koordinatalaridagi tenglamasi: (x2 + u2)-2ax(x2 + u2)-a2u2; qutb koordinatalaridagi tenglamasi : p=tf(l+cos<p).OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
Kardiologiya markazi

Kardiologiya markazi — Oʻzbekiston Respublikasi Sogʻliqni saqlash vazirligiga qarashli ilmiy tadqiqot muassasasi hisoblanadi. Ilmiy markaz Toshkent shahrida joylashgan. 1976-yil Toshkent tibbiot akademiyasi tarkibida ilmiy tadqiqot instituti sifatida tashkil etilib, 1978-yilda mustaqil institut boʻlib ajralib chiqdi. 1999-yildan shu nomga sazovor boʻldi. Markaz ilmiy va amaliy faoliyatining asosiy yoʻnalishlari — gipertoniya, yurak ishemik kasalligi, miokard infarkti, qon aylanishi yetishmovchiligi kabi kasalliklarning kelib chiqishi va oʻziga xos kechish xususiyatlarini oʻrganish; ularning diagnostikasi, oldini olish va davolash usullarini ishlab chiqish; Oʻzbekistonda kardiologiya muammosi bilan bogʻliq masalalarga rahbarlik qilish va boshqarish, respublikada kardiologiya xizmatini tashkil etish; yuqori malakali ilmiy va amaliy kardiolog mutaxassislar tayyorlash va boshqalardan iborat. Markazda 2 ilmiy guruh, 9 lab., 101 oʻrinli klinik kasalxona bor. Shuningdek, poliklinika va bemorlar kunduzi qatnab yotib davolanishlari mumkin boʻlgan ambulatoriya (SKAL)ishlab turibdi. Markazda 70 ga yaqin ilmiy xodim, jumladan 10 fan d-ri va 30 fan nomzodi xizmat qiladi (2002). K.m.da d-rlik va nomzodlik dissertatsiyalari qimoyasi boʻyicha maxsus ilmiy kengash faoliyat koʻrsatadi (1990-y.lardan). Markaz olimlari (R. Qurbonov, A. Xujayev, R. Mamutov, A. Kurmukov, G. Qiyoqboyev va b.) oʻtkir miokard infarqti bilan ogʻrigan bemorlarni bosqichmabosqich sogʻlomlashtirish, kardiologik yordam koʻrsatishning yangi shakli — maxsus ambulatoriya davolash kursi (MADKSKAL) hamda yurak kasalligining dolzarb masalalari boʻyicha koʻpgina ilmiy — amaliy anjumanlarda qatnashib keladi. Yurak kasalliklarini mahalliy xom ashyodan tayyorlangan dorilar (allapinin, aklezin, glirofam, oligvon, kavergal) bilan davolash yoʻl-yoʻriqlarini ishlab chiqib amaliyotga tadbiq etadi. Markaz ilmiy toʻplam, monografiya, darslik va turli qoʻllanmalar chop etadi, ixtirolar qiladi.

Ravshanbek Kurbonov.OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

 

 

Turkum:Kardiologiya
Turkum:Tibbiyot
Turkum:Shifoxonalar
Turkum:Tibbiyotga oid mutaxassisliklar
Turkum:Davolash profilaktika muassasalari‎
Turkum:Tashkilotlar
Turkum:Ilmiy markazlar
Kardioskleroz

Kardioskleroz (yun. cardia — yurak va skleroz — qotish, qattiqlashish) — yurak muskullarining turli sabablar (yalligʻlanish, qon kelishining tanqisligi, zaharlanish va b.) oqibatida biriktiruvchi toʻqima bilan almashinishi (turli oʻlchamdagi chandiq hosil boʻlishi). K. rivojiga turli infeksion kasalliklar, revmatizm va b. xastaliklarda yurak muskullarining oʻtkir va surunkali yalligʻlanishi, spirtli ichimliklarga ruju qilish, moddalar almashinuvining kuchli buzilishi (tireotoksikoz, qandli diabet va b.), oʻtkir miokard infarqti, surunkali davomli stenokardiya xurujlari va b. sabab boʻladi. Kelib chiqishiga koʻra, infarqtdan keyingi, miokarditdan keyingi va b. xil K. farqlanadi. K. egallagan maydoni, tarqoqlik darajasi, oʻchoqlarining koʻpligiga qarab yurak faoliyatiga turli darajada salbiy taʼsir koʻrsatadi. Koʻpchilik hollarda K. yurak oʻlchamlarining patologik kattalashishi, yurak aritmiyalari, yurak yetishmovchiligi kabi asoratlarga sabab boʻladi. Bunda bemorlarda yurak faoliyati buzilishining turli alomatlari (yurakning tez, notekis yoki kam urishi, hansirash, oyoq shishishi, lab koʻkarishi, behollik va b.) kuzatiladi. Bunday hollarda bemorlar, albatta, shifokorga murojaat etishi lozim. K.ning oldini olish uchun avvalo uni keltirib chiqargan sabablarni bartaraf etish yoki shu kasalliklarga uchraganda yaxshi davolanish kerak. Davosi: K.ning asoratlarini davolash, klinik alomatlarini susaytirishdan iborat. Agar yurak yetishmovchiligi darajasi juda yuqori boʻlib, bemor hayotiga jiddiy xavf solsa, uning umumiy ahvoliga qarab jarrohlik usulini qoʻllash mumkin (anevrizmektomiya, yurakni almashtirish va b.).OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
Kardiospazm

Kardiospazm (yun. kardia, bu yerda — meʼdaning kirish qismi va spazm), kardi axalaziyasi, frenospazm — qiziloʻngachning meʼdaga kirish qismi — kardining torayib qolishi. Nervmuskul faoliyatining izdan chiqishi, qiziloʻngachning reflektor disfunksiyasi va b. sabablar natijasida yuzaga keladi. K.da qiziloʻngachdan ovqat luqmasining oʻtishi qiyinlashadi (qiltomoq), uning yuqori boʻlimlari (toraygan joyidan keyingi qismi) kengayadi, toʻsh sohasi orqasida ogʻriq seziladi, kekirish va hokazo kuzatiladi. Qiziloʻngachning kengaygan qismida ovqat turib qolib ayniganda, uning shilliq qavati yalligʻlanadi (ezofagit); jarayon baʼzan qiziloʻngach devorining hammasiga, hatto atrofidagi hujayralarga ham tarqalishi mumkin. Natijada chandiq hosil boʻlib, stenoz roʻy beradi. Kasallik asosan 20—40 ya shar ayol va erkaklarda uchraydi.

Davos i : K.ning dastlabki davrida konservativ davo: ovqatlanish maromiga rioya qilish, spazmga qarshi va tinchlantiruvchi dorilar buyuriladi. Kasallik zoʻrayib, bemorning ahvoli ogʻirlashaversa, jarrohlik usuli qoʻllanadi.OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

 

 

Turkum:Kardiologiya
Giosuè Carducci

Giosuè Carducci (1835.27.7, Toskana, Valdikastello — 1907.16.2, Bolonya) — italyan shoiri, adabiyotshunos. Ilk ijodi Italiyani birlashtirish gʻoyalari bilan sugʻorilgan ("Yoshlik sheʼrlari", 1860; "Yengil mashaqqat", 1860). Carducci 19-asrning 60-yillarida milliyozodlik harakati rahbarlari J. Madzini va J. Garibaldi tarafdorlari safida boʻlgan. Keyinchalik Birlashgan Italiya harakatining faol aʼzosiga aylangan. "Shayton huzuriga" (1863) dostoni, "Yamblar va epodlar" (1882) va b. sheʼriy toʻplamlarida Italiya ozodligi yoʻlida kurashgan jangchilar jasorati aks ettirilgan. "Yangi sheʼrlar" (1861—87), "Yovvoyilik qasidalari" (1877—93) sheʼriy asarlarida mavjud voqelik tasviri hamda antik adabiyotga xos koʻtarinki ruh ustunlik qiladi. K. Dante, Petrarka, Bokkachcho va b. haqidagi ilmiy maqolalar muallifi. Nobel mukofoti laureati (1906).OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
 

Turkum:Alifbo boʻyicha shoirlar
Turkum:Adiblar
Turkum:1835-yilda tugʻilganlar
Turkum:27-iyulda tugʻilganlar
Turkum:1907-yilda vafot etganlar
Turkum:16-fevralda vafot etganlar
Karel tili

Karel tili — karellaring tili. Fin-ugor tillari oilasining boltiqboʻyi-fin guruhiga mansub. Karel tilida 131 ming kishi gaplashadi (1992). Karel, livvik yoki olonets va lyudik kabi dialektlarga boʻlinadi. Grammatik qurilishiga koʻra, agglyutinativ, yangi soʻzlar suffikslar yordamida hosil qilinadi. Unlilar baʼzan singarmonizma uchraydi. Shu tidda boy xalq ijodi ("Kalevala") saqlanib qolgan. 20-asr oʻrtalaridan boshlab yozuvi rus va fin alifbolari asosida."" OʻzME. K-harfi Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

 

Turkum:Tillar
Kareliya boʻyni

Kareliya boʻyni - Boltik, dengizining Fin qoʻltigʻi bilan Ladoga koʻli orasidagi boʻyin. Yer yuzasi gneys, granit, muzlik, koʻl-muzlik yotqiziklaridan tarkib topgan. Oʻrtacha balandligi qariyb 50 m (eng baland joyi 205 m). Muzlik natijasida hosil boʻlgan koʻl koʻp. Igna bargli oʻrmon bilan qoplangan. Sersuv Vuoksa daryoyei kesib oʻtgan. Fin qoʻltigʻi sohilida kurortlar (Sestroretsk, Zemnogorsk, Repino, Solnechnoye va b.) bor. Turizm rivojlangan. 17-asr boshidan Shvetsiya tasarrufida boʻlgan. 1721 y. Rossiyaga qoʻshib olingan. 1918 — 40 yillarda K.b.ning koʻp qismi Finlandiya tarkibida edi. 1940 y.dan Rossiya egallagan.OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
Karellar

Karellar (uzlarini karyala deb ataydilar) — xalq. Rossiya Federatsiyasining Kareliya Respublikasida yashaydilar. Umumiy soni 131 ming kishi (1990-yillar oʻrtalari). Karel tilida soʻzlashadilar. Dindorlari — pravoslavlar. Karellar ajdodlari mil. boshlarida Ladoga koʻli buylarida yashaganlar. 12—15-asrlarda qad. karel va ves kabilalari asosida karel elati, 18-asrda esa, karel xalqi shakllangan. Karellar dehqonchilik, chorvachilik, ovchilik, baliqchilik, oʻrmonchilik (yogʻoch tayyorlash) bilan shugʻullanadilar.OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

 

Turkum:Millatlar
Karenlar

Karenlar (oʻzlarini ptxano — deb ataydilar) — Myanma (asosan, Karen milliy viloyatida) va Tailandning gʻarbidagi xalq. Umumiy soni 3,7 mln.kishi, jumladan, Myanmada 3,5 mln.dan ortiq kishi (1990-yillar oʻrtalari) yashaydi. Sin-tibet oilasiga mansub tilda soʻzlashadilar. Dindorlari — asosan, budda dinida, xristian — baptistlar ham bor.OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
Kariatida

Kariatida (yunoncha: Karyatides) - Karia (Yunoniston)dagi Artemida ibodatxonasi kohinasi — toʻsinli tomlarni koʻtarib turuvchi ayol qiyofasidagi haykal-ustun. Meʼmorlikda K.dan bezak sifatida foydalanilgan. K.ning kanefora deb nomlangan xili ham boʻlib, u gul yoki meva bilan toʻldirilgan savatni boshida koʻtarib turuvchi ayolni eslatadi. Qad. davr va 17—19-asrlarda Yevropa meʼmorligida bezak sifatida keng rasm boʻlgan. Ioniy orderitsagi ustunlar ayol qiyofasiga oʻxshatilgan. Ad.: Voronina V. L., Kariatidi v arxitekture Sredney Azii, M, 1960.OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
Karib And togʻlari

Karib and togʻlari - Venesuela shim.dagi togʻlar. Karib dengizi sohili boʻylab 800 km ga choʻzilgan. And togʻlarining eng past qismi. Asosan, metamorfik, granit intruziyalari va effuziv chukindi jinslardan tuzilgan. Tez-tez zilzila boʻlib turadi. Markazidagi buylama soylik K. A. t.ni Shim. Sohilbuyi Kordilyerasi (bal. 2765 m gacha) va Serraniya-del-Interor jan. ichki tizmasiga (bal. 2600 m gacha) ajratib turadi. Togʻ etaklarida neft va gazning yirik konlari bor. Quyi mintaqa yon bagʻirlarida kserofit oʻrmonlar va butalar oʻsadi, 900– 1000 m dan boshlab barg toʻkuvchi va doim yashil oʻrmonlar bilan qoplangan. Bir necha milliy park tashkil etilgan.OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

 

Turkum:Togʻlar
Karib dengizi

Karib dengizi, Karaib dengizi (; indeyslarning karib qabilasi nomidan) — Atlantika okeanidagi yarim berk dengiz. Markaziy va Janubiy Amerika oraligʻida. Shimoliy va sharqdan Katta Antil va Kichik Antil orollari bilan chegaralangan. Yukatan boʻgʻozi orqali Meksika qoʻltigʻi, boʻgʻozlar orqali Atlantika okeani va Panama kanali orqali Tinch okean bilan tutashgan. Maydoni 2777 ming km². Oʻrtacha chuq. 2491 m, eng chuqur joyi 7090 m. Suvining oʻrtacha hajmi 6860 ming km. Qirgʻoq chizigʻi egri-bugri. Gʻarbida va Antil orollari yaqinida marjon riflari bor. Sohili togʻli, baʼzi joylari pasttekislik. Eng katta qoʻltiqlari: Gonduras, Daryen, Venesuela. Dengiz tubining relyefi ancha murakkab: Grenada (4120 m), Venesuela (5420 m), Kolumbiya (4532 m), Yukatan (5055 m) kabi soyliklar suv osti tizmalari va sayyozliklar orkali bir-biridan ajralib turadi. Yirik orollari: Kuba, Gaiti, Yamayka, Puerto-Riko. Dengiz tubining grunti ohakli balchiqdan, sayoz joylarda esa marjon choʻkindilaridan iborat. Iqlimi tropik iqlim, passat shamollari taʼsirida. Havoning oylik oʻrtacha temperaturasi 23—27°. Yillik yogʻin sharqida 500 mm dan gʻarbida 2000 mm gacha. Dengizning shim. qismida iyun — oktabrda tropik dovullar boʻlib turadi. Oqim tezligi 1–3 km/soat, Yukatan boʻgʻozida 6 km/soat. Suv yuza qismining oylik oʻrtacha temperaturasi 25—28°. Shoʻrligi 36 ‰ ga yaqin. Suvining rangi yashil va koʻk-yashil. Suv koʻtarilishi har yarim sutkada takrorlanadi (balandligi 1 m gacha). Karib dengizida akulalar, uchar baliqlar, dengiz toshbaqasi, kit va kashalotlar, Yamayka orol yaqinida tyulen, lamantin va koʻplab endemik hayvonlar yashaydi.

Karib dengizi muhim iqtisodiy va strategik ahamiyatga ega. Dengiz orqali Tinch okean va Atlantika okeani portlarini bogʻlovchi eng qisqa dengiz yoʻli oʻtgan. Eng muhim portlari: Marakaybo, LaGuayra (Venesuela), Kartaxena (Kolumbiya), Limon (Kosta-Rika), Santo-Domingo (Dominikana Respublikasi), Kolon (Panama), Santyago-de-Kuba (Kuba) va boshqaOʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

 

Turkum:Dengizlar
Turkum:Meksika geografiyasi
Karib tillari

Karib tillari — indeys tillari oilasiga mansub tillar guruhi. taxminan yuzdan ortiq tillarni oʻz ichiga oladi. Jan. Amerikadagi Gayana, Surinam, Fransiya Gvianasi, Venesuela va qisman Kolumbiya va Braziliya hududlarida tarqalgan. K.t.da taxminan 170 ming kishi soʻzlashadi (1992). Genetik tasnifi ishlanmagan. Fonologik tizimida undoshlar kam, faqat portlovchi jarangli jarangsiz va sirgʻaluvchi jarangsiz undoshlar mavjud. Unli tovushlar katorida choʻziq burun unlilari va diftonglar bor.OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
Keudenbay Karibayev

Keudenbay Keudenbay (1931.12.11, Beruniy tumani — 2002.18.4, Toshkent) — zootexnik olim, Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan fan arbobi (1989), qishloq xoʻjaligi fanlari doktori (1984), professor (1986). Samarqand qishloq xoʻjaligi institutini tugatgan (1954). Nukus qishloq xoʻjaligi texnikumida (1954—56), Samarqand qishloq xoʻjaligi institutida oʻqituvchi (1956—59). 1964-yildan Oʻzbekiston chorvachilik ilmiy tadqiqot institutichorva hayvonlarini oziqlantirish va ozuqalar texnologiyasi boʻlimi mudiri. Ilmiy ishlari qishloq xoʻjaligi hayvonlarini oziqlantirish, ozuqalar sifatini yaxshilash texnologiyalari, paxta shulxasini briketlash, somonni siloslash, tabiiy gilmoyalardan chorva mollari hamda parrandalar ratsionida foydalanish va b. masalalarga bagʻishlangan.OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

 

 Korma: rezervi i ix ispolzovaniye, T., 1986; Texnologiya prigotovleniya kormov i puti uluchsheniya ix kachestva, T., 1993; Qishloq xoʻjaligi hayvonlarini oziqlantirish, T., 1999.

Turkum:Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan fan va texnika arboblari
Turkum:1931-yilda tugʻilganlar
Turkum:12-noyabrda tugʻilganlar
Turkum:2002-yilda vafot etganlar
Turkum:18-aprelda vafot etganlar
Kariblar

Kariblar — Jan. Amerikadagi indeys qabilalari guruhi (motiloi, makushi, arekuna, vai-vai, karexona, oakairi va b.). Karib til oilasiga mansub tillarda soʻzlashadi. Umumiy soni taxminan 100—150 ming kishi. Dindorlari — qabila kultlariga sajda qilishadi. Dehqonchilik, baliqchilik, ovchilik, terimchilik bilan shugʻullanadilar.OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
Karibu

Karibu — Kanada qoyali togʻlaridagi togʻ massivi (Britaniya Kolumbiyasi provinsiyasi). Uzunligi 300 km, oʻrtacha bal. 3000 m. Eng bal. joyi — 3581 m (Ser-Uilfrid-Lorye togʻi). Tokembriy kristall jinslaridan, qisman miotsen bazalt va andezitlaridan tuzilgan. Muzlik vodiylari (trog) bilan kuchli parchalangan. Muzliklar bor. Yon bagʻirlari siyrak igna bargli oʻrmonlar bilan qoplangan, 2000 m dan yuqori qismi alp oʻtloqlaridan iborat. Jan. qismida Uels-Grey parki tashkil etilgan. OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
Karim neft-gaz koni

Karim neft-gaz koni - Qashqadaryo viloyatidagi kon. Muborak sh.dan 12 km jan.-gʻarbda. Strukturasi 1963-yilda aniqlangan. 1965—67 yillarda bir necha burgʻi qudugʻi kovlangan. Antiklinal asimmetrik braxiantiklinaldan iborat boʻlib, shim.-sharqdan jan.gʻarbga yoʻnalgan. Qanotlari yura davriga mansub ohaktoshlardan tuzilgan. Mezozoy va kaynozoy erasiga mansub togʻ jinslaridan tashkil topgan boʻlib, mezozoy erasi jinslari yura va boʻr davri yotqiziqlaridan iborat. Yura davri togʻ jinslari umumiy qalinligi 600 m ga yaqin, kontinental va dengiz sharoitlarida paydo boʻlgan qumtosh, gil, shagʻal, oqish va kulrang ohaktoshlar, tosh tuzi va angidritlardan tashkil topgan. Boʻr davri jinslarining umumiy qalinligi 1500–1600 m. Dengiz sharoitida paydo boʻlgan paleogen davri togʻ jinslari umumiy qalinligi 250–300 m boʻlib, ohaktosh, koʻkimtir gillardan tuzilgan. Sanoat ahami-yatiga molik neft-gaz 15- va 15a-gorizontlarining ohaktoshlarida topilgan. Qazilgan quduqlarda 46 obyekt sinab koʻrildi. Gaz debiti 120 ming m3/ sutkadan 785 ming m3/sutkagacha, neft miqdori 78m3/sutkadan 129,1 m3/sutkagacha.

Neft-gaz kondensat uyumi yaxlit, gumbazsimon, suv-neft chegarasi 1870 m dan, gaz-neft chegarasi 1863 m dan oʻtgan. 15-gorizontdagi gazning oʻrtacha mahsuldor qalinligi 21,9 m, neftga toʻyingan qatlamning qalinligi 4,9 m. Gʻovaklik koeffitsiyenti 0,046, gaz va neftga toʻyinganlik 0,90 ga teng . Kondagi gaz quruq. S. ogʻ. 0,626, tarkibidagi oltingugurt vodorodi 0,31—0,35%, karbonat angidrid 1,35—1,6%, azot miqdori 0,7% ni tashkil etadi. Metan miqdori 89,5 dan 90,9% gacha. Kondagi neft oʻrtacha ogʻirlikka ega — 0,885 g/ sm3. Oltingugurt miqdori koʻp (3,9%), 4,16% gacha parafin; asfaltenlar 2,46% dan oshmaydi. Konning sanoat ahamiyati katta.OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

 

 

Turkum:Oʻzbekiston gaz konlari
Turkum:Oʻzbekiston neft konlari
Turkum:Muborak tumani
Karimata boʻgʻozi

Karimata boʻgʻozi — Kalimantan va Belitung o.lari oraligʻida. Jan. Xitoy dengizini Yava dengizi bilan bogʻlab turadi. Uzunligi 100 km, eng kambar joyi 210 km, eng sayoz joyi farvaterida 36 m gacha. Bir necha mayda orol va marjon riflari bor.OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

 

Turkum:Alifbo boʻyicha boʻgʻozlar
Abduhakim Karimov

Abduhakim Karimovich Karimov (1944, Narpay tumani) — Oʻzbekiston Respublikasi xalq oʻqituvchisi (1995). Buxoro pedagogika institutining filologiya fakultetini tugatgan (1970). 1970-yildan Konimex shaharchasidagi 9-, Buxoro shahridagi 20-,Narpay tumanidagi 1-, 1976-yildan Oqtosh shahridagi 2-maktabda rus tili va adabiyoti oʻqituvchisi. K. dars jarayonida taʼlimning noanʼanaviy usullaridan va texnika vositalaridan unumli foydalanadi.OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

 

 
Turkum:Oʻzbekiston Respublikasining xalq oʻqituvchilari
Turkum:1944-yilda tugʻilganlar
Amin Karimov

Amin Qahqorovich Karimov (15-mart 1936-yil, Buxoro – 16-mart 2006-yil, Buxoro) – dirijyor, Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan sanʼat arbobi (1980). Toshkent konservatoriyasining gʻijjak sinfini tugatgan (1958). Buxoro teatri (1952—1953) va Oʻzbek davlat filarmoniyasi (1955—1958) da sozanda; Buxoro musiqa maktabida (1959—1965), Termiz musiqa bilim yurtida (1965—1973, 1988—1995) direktor; 1973—1988-yillarda Surxondaryo viloyati musiqali drama teatrida direktor va bosh dirijyor. „Jon qizlar“ (Boyseitov), „Sevmaganga suykanma“ (N. Xalilov), „Oʻjarlar“, „Momo yer“ (I. Akbarov), „Vatan ishqi“, „Nurxon“ (S. Boboyev), „Qizil durrali nozik niholim“, „Toshkentning nozanin malikasi“ (M. Leviyev), „Maysaraning ishi“ (S. Yudakov) kabi spektakllarga dirijyorlik qilganOʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil.

 

Turkum:Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan sanʼat arboblari
Turkum:1936-yilda tugʻilganlar
Turkum:15-martda tugʻilganlar
Turkum:2006-yilda vafot etganlar
Jamol Karimov

Jamol Xudoyberdiyevich Karimov (1909.22.2 — Fargʻona — 1993.23.9,) — matematik olim. Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan fan arbobi (1967), professor (1962). 1935-yilda Oʻzbekiston universitetini tugatgan. Fargʻona pedagogika instituti matematika kafedrasi mudiri (1940— 43), Toshkent Davlat Universiteti matematika kafedrasi dotsenti, Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi matematika va mexanika institutida boʻlim boshligʻi (1943—50), Fargʻona pedagogika instituti fizika-matematika fakulteti dekani (1950-yildan), matematik analiz kafedrasi mudiri (1962-yildan). Ilmiy ishlari chizikli boʻlmagan differensial tenglamalar nazariyasiga oid. Fargona pedagogika instituti matematika fakultetiga Karimov nomi berilgan (1994)OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil.

 

Turkum:Matematiklar
Turkum:Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan fan va texnika arboblari
Turkum:1909-yilda tugʻilganlar
Turkum:1993-yilda vafot etganlar
Turkum:22-fevralda tugʻilganlar
Turkum:23-sentyabrda vafot etganlar
Joʻra Karimov

Joʻra Karimov (1946-yil 17-dekabr — 2025-yil 26-sentyabr, Qarshi tumani Yakkayogʻoch qishlogʻi) — Oʻzbekiston Respublikasi xalq oʻqituvchisi (1999). Qarshi pedagogika institutining (hozirgi QarDU) fizika-matematika fakultetini tugatgan (1968). 1968—1979-yillarda Qarshi tumanidagi 12-maktab, 1979-yildan 9-maktabda fizika oʻqituvchisi boʻlib ishlagan. Karimov fizika darsini oʻzi yasagan koʻrgazmali qurol asosida oʻtkazgan. Uning baholar koʻrsatkichi, elektr harakati koʻrgazmalari koʻrgazmali qurollar tanlovida sovrinli oʻrinni egallagan. Karimov yangi pedagogik texnologiyalar asosida fizika fanini oʻqitishda „konferensiya“, „muloqot“, „milliy oʻyinlardan foydalanish“ kabi zamonaviy darslar orqali EHMlardan foydalangan holda oʻquvchilarga bilim berganOʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil.

 

Turkum:Oʻzbekiston Respublikasining xalq oʻqituvchilari
Turkum:1946-yilda tugʻilganlar
Turkum:17-dekabrda tugʻilganlar
Komiljon Karimov

Karimov Komiljon Qodirovich (tug‘. 9-sentabr, 1944), rassom, ganch va naqsh ustasi, Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan sanʼat arbobi (1989). P. Benkov nomidagi Respublika rassomlik bilim yurti (1967) va Toshkent toʻqimachilik va yengil sanoat instituti (1973)ni tugatgan. 1967 yildan "Sharq guli" fabrikasida naqqosh, 1974-yildan Toshkent kulolchilik zavodida naqqoshlar brigadasi boshligʻi, 1987-yildan "Us to" birlashmasida rassom. K. anʼanaviy uslubda bezagan jamoat binolari, majmualarda ganch va yogʻoch oʻymakorligini uygʻunlashtirib ajoyib goʻzallik va joziba yaratdi, milliy anʼanalarni turfa xil yangi shakllar bilan boyitdi: Toshkent sirki (1974), Xalqlar doʻstligi saroyi, Toshkent metropolitenining "Xalqlar Doʻstligi bekati" (1976), Leypsig shahri (Germaniya)dagi "Oʻzbekiston" choyxonasi va b. ni anʼanaviy naqshlar bilan jozibali bezagan, meʼmoriy yodgorliklar (jumladan, Baroqxon meʼmoriy majmuasi, 1974 va b.) ni taʼmirlashda ustalar guruhiga boshchilik qilgan.OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

 

Turkum:Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan sanʼat arboblari
Mirqodir Karimov

Mirqodir Abzalovich Karimov (1906.3.3 — Toshkent — 1979.26.12) — fitopatolog-mikolog olim, Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan fan arbobi (1967), biologiya fanlari doktori (1954); professor (1954). Oʻrta Osiyo universitetining qishloq xoʻjaligi fakultetini tugatgan (1931). Toshkent oʻsimliklarni himoya qilish texnikumida ilmiy boʻlim mudiri, Toshkent qishloq xoʻjaligi institutida dotsent, professor (1935—1971), fitopatologiya kafedrasi mudiri (1972—1979). Ilmiy ishlari beda zamburugʻ kasalliklari qoʻzgatuvchilarini aniqlash, gulli parazit oʻsimliklarga qarshi kimyoviy kurash usullarini ishlab chiqish, gʻoʻza, beda va boshqa ekinlarining kasalliklarini oʻrganishga bagʻishlangan. Asosan Gʻoʻza kasalliklari, T., 1975OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil.
 

Turkum:Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan fan va texnika arboblari
Turkum:1906-yilda tugʻilganlar
Turkum:1979-yilda vafot etganlar
Turkum:26-dekabrda vafot etganlar
Turkum:3-martda tugʻilganlar
Muhammadjon Karimov

Muhammadjon Karimov (1919.20.6 — Toshkent — 1998.26.7) — xonanda, Oʻzbekiston xalq hofizi (1992). Dutor, tanbur chalishni, mumtoz ashula yoʻllarini dastlab otasi Karimbobo, Noʻʼmonqori hofizlardan, maqom yoʻllarini Toʻychi hofiz, Domla Halim kabi ustozlardan oʻrgangan. Oʻzbekiston sanoat kengashi qoshidagi ashula va raqs ansamblida yakkaxon xonanda (1935— 39), Xorazm viloyati teatri, Chorjoʻy oʻzbek teatri, Mirzachoʻl teatrlarida ashulachi va aktyor (1939—1942). 2- jahon urushi qatnashchisi (1942—44). Oʻzbekiston radioqoʻmitasining milliy musiqa ansambli (1944—45), "Maqom" ansamblida xonanda (1960-y.lari), Toshkent shahri turli musiqa maktablari va sanʼat muassasalarida yoshlarga anʼanaviy ashulachilik sirlarini oʻrgatgan. Repertuaridan maqom yoʻllari ("Dugoh", "Segoh", "Bayot 1 — U","Chorgoh" va b.), oʻzbek ashula va katta ashulalar ("Samarqand Ushshogʻi", "Toshkent Irogi", "Girya", "Naylarman", "Qalandar I, II", "Layli va Majnun", "Ulkim jonon", "Ayrilmasun" va b.), oʻzbek bastakorlari asarlari ("Sayyora", Hamza; "Raʼnolanmasun", Yu. Rajabiy; "Munojot", I. Ikromov; "Figʻonkim", A. Ubaydullayev va b.), shuningdek, oʻzi musiqa bastalagan qoʻshiqlar: "Kel, ey dilbar" (Mashrab), "Kaʼbam onam" (Ibrohim Adham), "Derlar" (Huvaydo) va b. oʻrin olgan. K. tiniq, kuchli va nihoyatda jozibali ovoz sohibi. Uning ijro uslubi oʻziga xos dardmandlik, yurakdan joʻshib aytish, chuqur falsafiy mazmun, har bir soʻzini aniq, dona-dona qilib aytish bilan ajralib turadi. K. ijro etgan ashulalari Toshkent gram-yozuv studiyasi tomonidan bir necha plastinkada chiqarilgan ("M. Karimov kuylaydi", 1969, 1980, 1983 va b.), Oʻzbekiston teleradiokompaniyasi tomonidan uning ijodiga bagʻishlangan 2 videofilm suratga olingan ("Muhammadjon Karimov kuylaydi", 1991; "Munojot", 1997).OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

 

Turkum:Ikkinchi jahon urushi qatnashchilari
Tolibjon Karimov

Tolibjon Raufovich Karimov (2-iyul, 1940-yil, Toshkent — 19-iyul, 2023-yil, Toshkent) — Oʻzbekiston xalq artisti (1987).

 Biografiyasi 
Toshkent teatr va rassomlik sanʼati institutini tugatgan (1961). 1961—1963-yillar Qoʻqon teatrida, 1963-yildan Hamza teatrida aktyor. Karimovning ijodi yorqin dramatizm va qahramonona romantizmga boyligi, joʻshqinligi bilan ajralib turadi. Eng yaxshi rollari: Yoʻlchi, Tantiboyvachcha („Quglugʻ qon“), Gʻofir („Boy ila xizmatchi“), Mirzo Ulugʻbek („Mirzo Ulugʻbek“), Temur („Sohibqiron Temur“), Shoh Maʼmun („Abu Rayhon Beruniy“), Azizboy („Istehkom“), Qosim („Gurung“), Jamol („Istanbul fojiasi“), professor („Yetti faryod“) va b. Televizion spektakllarda Joʻra („Yodgor“), Qalandar Qarnoqiy („Ulugʻbek xazinasi“), Shukurov („Diyonat“), Navoiy („Navoiy Astraobodda“), Gʻulomjon („Fargʻona tong otguncha“) kabi; videofilmlarda Jomiy („Navoiy“), Qosimbek („Bobur“), kinoda Oʻtkir („Sayyod qoʻngʻirogʻi“) va b. rollarni ijro etgan. Karimov hayoti va ijodiga bagʻishlangan „Chirogʻi yoniq uy“ telefilmi ishlangan (1997). Hamza nomidagi Oʻzbekiston Davlat mukofoti laureati (1988). „Mehnat shuhrati“ ordeni bilan mukofotlangan (1997)OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil. 2023-yil 19-iyul sanasida Toshkentda vafot etdi.
Turgʻun Karimov

Turgʻun Aʼzam oʻgʻli Karimov (1916 — Toshkent — 1969.9.11) — xonanda, Oʻzbekiston xalq hofizi (1950). Ashula sanʼati yoʻllarini Yu. Rajabiy va A. Haydarovayan oʻrgangan. Oʻzbekiston radioqoʻmitasi (1935 — 42 va 1947—53), Oʻzbek davlat filarmoniyasi (1942—47) hamda Oʻzbek davlat estradasi (1953— 59)da xonanda. Katta Fargʻona kanali, Farhod GES, Kattaqoʻrgʻon suv ombori qurilishlarida qatnashgan. Repertuaridan oʻzbek mumtoz va xalq ashulalari — "Ushshoq", "Buxoro Irogʻi", "Oh kim, rahm aylamas", "Oromijon", "Ul parivash" hamda zamonaviy bastakorlar asarlari urin olgan: "Raʼnolanmasun", "Qadah" (Yu. Rajabiy), "Bormikin" (J. Sultonov), "Soʻlim" (I. Ikromov), "Qorabayir" (F. Sodiqov), "Istadim" (F. Toshmatov) va b. Shuningdek, A. Xay-darov, O. Imomxoʻjayevlar bilan hamnafaslikda "Fargʻonacha shahnoz", "Hanuz", "Fargʻonacha jonon", "Chaman yalla", "Oʻlmasun" (J. Sultonov) kabi ashulalarni mahorat bilan ijro etgan.OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

 

Turkum:1916-yilda tugʻilganlar
Turkum:1969-yilda vafot etganlar
Turkum:9-noyabrda vafot etganlar
Ubaydulla Karimov

Ubaydulla Isroilovich Karimov (1920.1.4 — Toshkent — 1997.11.10) — oʻzbek sharqshunos olimi. Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi akademigi (1995), Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan fan arbobi (1980), filologiya fanlari doktori (1972). Oʻrta Osiyo industrial institutining kimyo-texnologiya fakulteti (1941) va Oʻrta Osiyo universitetining sharq fakultetini (1949) tugatgan. Ikkinchi jahon urushi qatnashchisi (1941—1942). Oʻrta Osiyo universiteti sharq fakultetida fors tilidan dars bergan (1949—1952). Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi Sharqshunoslik institutida kichik, soʻng katta ilmiy xodim (1952—1958), Sharq qoʻlyozmalarini tavsiflash va kataloglashtirish (1959—1975), Sharq yozma yodgorliklarini oʻrganish va nashr etish (1976—1988) boʻlimlari mudiri, yetakchi ilmiy xodim (1988—1990), bosh ilmiy xodim (1990—1997).

 Ilmiy faoliyati 
Karimovning asosiy ilmiy faoliyati Sharq kimyosi, dorishunosligi, tabobat tarixi kabi sohalarni oʻrganishga qaratilgan. U shu sohalarga oid arab va fors tillaridagi yirik qoʻlyozma ini tarjima va tadqiq etgan. Karimov Sharqshunoslik institutining qoʻlyozmalar fondidagi Abu Bakr Muhammad ibn Zakariyo ar-Roziyning fanga nomaʼlum boʻlgan kimyoga doir asari — "Kitob sirr ul-asror" ("Sirlar siri kitobi") qoʻlyozmasini oʻrganib, bu haqda ilmiy asar yozdi. Karimov Abu Ali ibn Sino ilmiy merosining asosiy tadqiqotchisi va tarjimonidir. U Ibn Sino "Tib qonunlari" asarining oʻzbek va rus tillaridagi toʻliq nashrini tayyorlash va tarjima qilishda qatnashgan. Beruniyning "Kitob as-saydana fit-tibb" ("Farmakognoziya") asarini tarjima va tadqiq etgan. Beruniyning rus tilidagi 7 jildli Tanlangan asarlarini nashrga tayyorlash (1957—1987)da ishtirok etgan. Karimov Ibn Sino ijodini oʻrganishga bagʻishlangan xalqaro simpozium (Tehron, 1955)da ilmiy maʼruzalar qilgan. U Iordaniya kirollik akademiyasining faxriy aʼzoligiga saylangan (1984). Beruniy nomidagi Oʻzbekiston Davlat mukofoti laureati (1971).OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

 Vafoti 
1997-yil 11-oktabrda vafot etgan. Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan fan va texnika arbobi, Ikkinchi jahon urushi qatnashchisi 2-darajali orden sohibi.

 

Turkum:Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan fan va texnika arboblari
Turkum:Ikkinchi jahon urushi qatnashchilari
Turkum:1920-yilda tugʻilganlar
Turkum:1-aprelda tugʻilganlar
Turkum:1997-yilda vafot etganlar
Turkum:11-oktyabrda vafot etganlar
Turkum:Vatan urushi 2-darajali ordeni sohiblari
Turkum:Oʻzbek tarixchilari
Turkum:Oʻzbekiston Milliy universiteti bitiruvchilari
Turkum:Toshkent davlat texnika universiteti bitiruvchilari
Shavkat Ibrohimovich Karimov

Karimov Shavkat Ibrohimovich (1943.21.6, Toshkent) — xirurg olim. Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi akademik (1996), Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan fan arbobi (1993), tibbiyot fanlari doktori (1981), professor (1983). Toshkent tibbiyot akademiyasi ni tugatgan (1966). Toshkent tibbiyot akademiyasi xirurgiya kafedrasi izlanuvchisi, assistenti va dotsenti (1969— 76), Kardiologiya ilmiy tadqiqot instituti ilmiy ishlar boʻyicha direktor muovini (1976—79), 1979-yildan Toshkent tibbiyot akademiyasi gospital fakultet xirurgiyasi kafedrasi mudiri. Oʻzbekiston Respublikasi Sogʻliqni saqlash vaziri (1991—98), "Oʻzbekiston tibbiyot jurnali" bosh muharriri (1991—98). K.ning ilmiy ishlari aorta va qon tomir kasalliklari, jigar sirrozi va mexanik sariklik, endovaskulyar va endobiliar jarrohlik, oʻtkir peritonitning ogʻir asoratlari, oʻpka va plevraning oʻtkir va surunkali, shuningdek, jadal jarrohlik kasalliklari, qandli diabetni xirurgik usulda davolashni takomillashtirishga oid.OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil Nyu-York (1995), Kaliforniya (1996) akademiyasi, Rossiya tibbiyot Fanlar akademiyasi (2001) akademik Gepatopankreatoduodenal xirurgiya Yevropa assotsiatsiyasi (1987), N.I. Pirogov nomidagi xirurglar assotsiatsiyasi (1996), Rossiya Gepatologlar xirurgiyasi assotsiatsiyasi (2000) aʼzosi.Mediko-sotsialnie aspekti semeyno-brachnix otnosheniy v Oʻzbekistane, T., 1995; Oxrana reproduktivnogo zdorovya jenshin v Respubliki Oʻzbekistan, T., 1996; Zdravooxraneniya Oʻzbekistana. Problemi i perspektivi, T., 1998; Ekstragenital kasalliklar va homiladorlik. (A. G. Gadoyev bilan hamkorlikda), T., 1998

 

Turkum:Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan fan va texnika arboblari
Turkum:Oʻzbekiston yetakchilari
Gʻulom Karimov

Karimov Gʻulom (1918.10.11, Toshkent viloyati, Yonariq qishlogʻi – 2014, ) — Ikkinchi jahon urushi qatnashchisi. 1943-yildan 132-gvardiyachi oʻqchi polki (2-Ukraina fronti 40-armiyaning 42-gvardiyachi oʻqchi divizioni) pulemyotchilar vzvodi komandiri, Karimov 1944-yil avgustda Ruminiyaning Pashkani shahridan janubi-gʻarbdagi Soch rayonida vzvodi bilan dushmanga qarshi jangda jasorat koʻrsatib bir qancha dot va dzotlarni yakson qilgan. 1945-yil 24 martda Qahramon unvoni berilgan.OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

 

Turkum:Ikkinchi jahon urushi qatnashchilari
Turkum:Sovet Ittifoqi Qahramonlari
Turkum:1918-yilda tugʻilganlar
Turkum:10-noyabrda tugʻilganlar
Turkum:2014-yilda vafot etganlar

Turkum:Toshkent viloyatida tugʻilganlar
Turkum:Qibrayda vafot etganlar
Gʻulom Karimov (olim)

Gʻulom Karimovich Karimov (1909.15.4 — Toshkent — 1991.2.1) — adabiyotshunos olim. Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan fan arbobi (1969). Fi-lol. fanlari doktori (1962), professor (1963). Leningraddagi Tarix, falsafa va lingvistika institutini tugatgan (1935). Oʻzbekiston Fanlar qoʻmitasi (1943-yildan Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi) qoshidagi Til va adabiyot institutida ilmiy xodim (1938—48), Oʻzbekiston pedagogika fanlari ilmiy tadqiqot instituti direktori (1948—51), Oʻrta Osiyo universiteti (Toshkent Davlat Universiteti) oʻqituvchisi (1951—53), kafedra mudiri (1954—84), professor maslahatchisi (1984—91). Ilmiy faoliyati oʻzbek mumtoz adabiyotini oʻrganishga bagʻishlangan. K. "Layli va Majnun"ning ilmiy, tanqidiy matnini tayyorlagan (1945). Navoiy, Muqimiy, Furqat, Almaiy, Nodim Namangoniy va b.ning ijodiga oid maʼlumotlarni, hayoti va ijodiy merosini toʻplagan, tadqiq etgan. Oliy oʻquv yurtlari ("Oʻzbek adabiyoti tarixi", 1966) va oʻrta maktablar uchun ("Oʻzbek adabiyoti tarixi", 1974, 1985; N. Mallayev, S. I. Ismatov bilan hamkorlikda) darslik, metodik qoʻllanmalar tuzgan.OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

 

 Muqimiy, T., 1970; Xalq, tarix, adabiyot, T., 1977.

 Adabiyot 
 Qosimov B., Dolimov U., Fylom Karimov hayoti va ijodiy faoliyati boʻyicha filolog studentlar uchun biobibli-ografik koʻrsatma, T., 1989; Barkamollik, T., 1999.

Turkum:Adabiyotshunoslar
Turkum:Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan fan va texnika arboblari
Turkum:1909-yilda tugʻilganlar
Turkum:1991-yilda vafot etganlar
Turkum:2-yanvarda vafot etganlar
Hamid Karimov

Hamid Yoqubovich Karimov (1941.7.1, Toshkent) — patofiziolog olim. Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan fan arbobi (1998). Tibbiyot fanlari doktori (1979), professor (1980), Toshkent tibbiyot akademiyasini tugatgan (1964). Patologik fiziologiya kafedrasi assistenta, dotsenti (1969—1981), professor (1981—1988), markaziy ilmiy tekshirish laboratoriya rahbari (1988—90), II Toshkent tibbiyot akademiyasi rektori (1990-yildan). Asosiy ilmiy ishlari toʻqima, hujayra, molekulyar bosqichlarda funksional-metabolik koʻrsatkichlar bilan bogʻliq muammolarni oʻrganishga bagʻishlangan. Hamid Karimov rahbarligida Markaziy Osiyo mintaqasida birinchi mikrotsirkulyasiya laboratoriyasi tashkil etildi, unda qon tomir devori fiziologiyasi va patologiyasi oʻrganiladi. "Patologiya" jurnalning bosh muharriri (1998-yildan). Polsha Tibbiyot akademiyasi akademik (2000). "Albert Shveyser" nomli Xalqaro oltin medal bilan taqdirlangan (2000)OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil.

 

 Patofiziologicheskiye aspekti monooksigennoy sistemi, T., 1994; Urologik oʻtkir xastalik va shikastlanishlarda tez yordam. T., 1994; Nekotorie patologicheskiye aspekti ostrogo pankreatita. T., 1996; Ekzogenniy fibroziruyushiy alveolit v usloviyax jarkogo klimata, T., 1999.

Turkum:Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan fan va texnika arboblari
Turkum:1941-yilda tugʻilganlar
Turkum:7-yanvarda tugʻilganlar
Turkum:Toshkentda tugʻilganlar
Zulfiya Karimova

Zulfiya Boʻronovna Karimova (1948.26.8, Bekobod) — Oʻzbekiston Respublikasi xalq oʻqituvchisi (2000). Respublika rus tili va adabiyoti institutini tugatgan (1974). 1967-yildan Shirin shahridagi 2-maktab boshlangʻich sinf oʻqituvchisi. K. darslarni zamonaviy usulda tashkil etadi, noanʼanaviy dars usullaridan, yangi pedagogik texnologiyalardan unumli foydalanadi. OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

 

 

Turkum:Oʻzbekiston Respublikasining xalq oʻqituvchilari
Turkum:1948-yilda tugʻilganlar
Turkum:26-avgustda tugʻilganlar
Munisxon Karimova

Munisxon Karimova (1950.28.6, Bekobod tumani) — Oʻzbekiston Respublikasi xalq oʻqituvchisi (1995). Toshkent davlat universitetini tugatgan (1972). 1972-yildan Bekobod tumanidagi 11-, 1980-yildan 6-maktabda kimyo oʻqituvchisi. K.dars jarayonida yangi pedagogik texnologiyalar, xalq pedagogikasidan unumli foydalanadi.OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

 

 

Turkum:Oʻzbekiston Respublikasining xalq oʻqituvchilari
Turkum:1950-yilda tugʻilganlar
Turkum:28-iyunda tugʻilganlar
Roziya Karimova

Roziya Zaripovna Karimova (1916.18.3, Qozon – 15.03.2011, Toshkent) – raqqosa, balet artisti, xoreograf, pedagog, olima. O‘zbekiston SSR xalq artisti (1950). Oʻzbek davlat musiqali teatri qoshidagi teatr studiyasini tugatgan (1932), shu teatr truppasida, 1939—57 yillar Oʻzbek davlat opera va balet teatri (hoz. Navoiy teatri)da yakka raqqosa. 1949-yildan Oʻzbek raqs va xoreografiya oliy bilim yurtida pedagog. 1964-yildan Hamza nomidagi Sanʼatshunoslik institutida katga ilmiy xodim. Spektakllarda lirik va qahramonlik harakteridagi raqslarni ijro etish bilan birga Anorxon („Oʻrtoqlar“), Asal („Gulsara“), Osiyo („Arshin mol olon“) kabi dramatik rollar ham ijro etgan. Balet partiyalarida oʻzbek xalq raqsi harakatlarini pantomima bilan uygʻunlashtirishga harakat qilgan. „Gulandom“ (Yevgeniy Brusilovskiy), „Oq bilak“ (S. Vasilenko), „Esmeralda“ (Ch. Puni) baletlarida Gulandom, Oq bilak, Ona; „Boʻron“ (M. Ashrafiy, S. Vasilenko), „Karmen“ (J. Bize) operalarida Kumushoy, Fraskita balet partiyalarini ijro etgan. 1957—60 yillar Muqimiy teatrida baletmeyster. „Ravshan va Zulxumor“, „Nurxon“ kabi spektakllarning raqslarini sahnalashtirgan. Oʻzbek raqsiga oid asarlar, uslubiy oʻquv qoʻllanmalari muallifi. Hamza nomidagi Oʻzbekiston Davlat mukofoti laureati (1983). "El-yurt hurmati" ordeni bilan mukofotlangan (1998).* Tansi ansamblya Baxor, T., 1979; Oʻzbekskiye tansi v postanovkax Isahara Akilova, T., 1987; Urok oʻzbekskogo tansa, T., 1987; Fargʻona raqsi, T., 1992; Tanavor, T., 1993; Doyra zarblariga mashgʻulot, T., 1995.OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

 

Turkum:Oʻzbekiston raqqosalari
Turkum:Oʻzbekiston xoreograflari
Turkum:Alifbo boʻyicha olimlar
Turkum:SSSR raqqosalari
Saboxon Karimova

Saboxon Karimova (1917.8.1, Qoʻqon — 1988.7.7, Toshkent) — aktrisa, rejissyor Oʻzbekiston xalq artisti (1950). 1932— 1956 yillar Qoʻqon teatrida, 1957—80 yillar Hamza teatrida ishlagan. Saboxon Karimova qajvkorlik qobiliyati bilan hazilkash, gʻayratli, jurʼatli ayollar, shuningdek, muhabbat sanamlari obrazini oʻziga xos mahorat bilan yaratgan. Eng yaxshi rollari: Shirin (Xurshid asari; Yunus Rajabiy musiqasi, "Farhod va Shirin"), Onaxon (Komil Yashin, "Nomus va muxabbat"), Oftobxon (Komil Yashin; X. Toʻxtasinov, "Oftobxon"), Oybarchin (S. Abdulla; T. Jalilov, "Alpomish"), Sanobar (Baxrom Rahmonov, "Yurak sirlari"), Netayxon (A. Qahxrr, "Tobutdan tovush"), Dilbar (R. Bobojon, "Togʻajiyanlar"), Huriniso (Erkin Vohidov, "Oltin devor") va boshqa reja sifatida U.Hojibekovning "Arshin mol olon", Uygʻunning "Qaltis hazil", Komil Yashinning "Gulsara", "Nurxon" kabi asarlarini sahnalashtirganOʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil.

 

Turkum:O‘zbekiston SSR xalq artistlari
Turkum:1917-yilda tugʻilganlar
Turkum:1988-yilda vafot etganlar
Turkum:7-iyulda vafot etganlar
Turkum:Oʻzbekiston rejissyorlari
Karimxon

Karimxon, Zand, Muhammad (1704/5 — 1779) — Erondagi zandlar sulolasi asoschisi. Uzoq davom etgan ichki nizolardan soʻng Eronni (Xurosondan tashqari) birlashtirgan va vakil nomi bilan hokimiyatni yolgʻiz oʻzi boshqargan (1760—79). Urushlarda vayron boʻlgan Eronni yuksaltirish maqsadida sugʻorish tizimlarini tiklagan, hunarmandchilik, ichki va tashqi savdoni (Ost-Indiya kompaniyasi bilan 1763-yildagi savdo bitimi) rivojlanishiga homiylik qilgan; dehqonlardan olinadigan soliqarni kamaytirishga, mulkdorlarning zoʻravonligini cheklashga harakat qilgan. Sherozni mamlakat poytaxtiga aylantirgan (1760), bu yerda saroy, masjid, bozor, karvonsaroylar qurilgan. Hofiz va Saʼdiy Sheroziy maqbaralari qayta tiklanganOʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil.

 

Turkum:Kishilar
Turkum:Tarixiy shaxslar
Turkum:Davlat yetakchilari
Turkum:Eron tarixi
Turkum:1705-yilda tugʻilganlar
Turkum:1779-yilda vafot etganlar
Karimqulbegi

Karimqulbegi - Shashmaqomdagi Segoh maqomining ikkinchi guruh shoʻʼbalariga kiradigan ashula yoʻllaridan biri. "Nimchoʻponiy" deb ham ataladi. K.ni Eski qovunchilik (hoz. Yangiyoʻl tumani) xonanda va bastakor Karimqulbek (1855—1910) yaratgan deb taxmin qilinadi. Chapandoz usulida ijro etiladi. Avjida Segoh va Ushshoq namudlari, yirik hofizlar esa Turk avjini ham ijro etishgan. K. yakka oʻqlganda unga Moʻgʻulchai Segoh Talqinchasi ulab kuylangan va bu K. II deb atalgan.OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

 

Turkum:Shashmaqom
Kario

Kario (yunoncha: karion — „yadro“, „yongʻoq“)— qoʻshma soʻzlar boʻlagi; hujayra yadrosiga oidlikni bildiradi (masalan, kariogramma).OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
Kariogramma

Kariogramma (kario... va yun. gramma— ras, chiziq) — bitta hujayra xromosomalarining barcha tafsilotlari bilan aynan oʻziga oʻxshatib aks ettirilgan (foto yoki chizma rasm) va sistemalashtirilgan toʻplami (qarang Kariotip). Sistemalashtirish gomologik xromosomalar juftlarini yoki identifikatsiyalash mumkin boʻlmagan xromosomalar guruhini tanlash va mazkur juft (guruh)ning tur idiogrammasiga mos ravishda tartibini yoki harfini aniqlash orqali amalga oshiriladi. K. tahlilining asosiy vazifasi biror guruhga mansub, tashqi koʻrinishdan oʻxshash boʻlgan xromosomalar farqini aniqlashdan iborat.OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
Kariokinez

Kariokinez (kario... va yun. kinesis -harakat) — hujayra yadrosining boʻlinishi; mitoznit eskirgan sinonimi.OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
Kariologiya

Kariologiya (kario ... va ... logiya) — sitologiyaning boʻlimi; hujayra yadrosi va uning tuzilmalari (yadrocha, xromosomalar, yadro membranasi va b.)ni optik va elektron mikroskopiya, sitokimyo, izotop indikatorlar usullari yordamida oʻrganadi. K. 19-asr oxiri 20-asr boshlarida hujayra yadrosining irsiyatdagiyetakchi roli aniqlanganidan soʻng paydo boʻldi. Yadro tuzilmalarining interfaza va hujayraning boʻlinishi (qarang: Amitoz, Mitoz, Meyoz, Endomitoz) davrida mikroskopik va submikroskopik tuzilishi, ayniqsa, xromosomalar reduplikatsiyasi qonuniyatlarining aniqanishi K.ning asosiy yutugʻi hisoblanadi. Genetika va K. asosida sitogenetika paydo boʻlgan. K. sitogenetika, rivojlanish biologiyasi, molekulyar biologiya bilan birga hujayra tuzilmalarining rivojlanishi va ixtisoslashuvi jarayonida xromosomalar va ular ayrim qismlarining shakllanishi hamda funksiyasi qonuniyatlarini oʻrganadi. Xromosomalar va ularni tashkil etgan tuzilmalar tarkibini oʻrganish K.ning eng aktual muammosi hisoblanadi. Har xil yoki bitta turga mansub organizmlar kariotiplarini qiyoslash asosida tur doirasida kariotiplarning oʻzgarmasligi prinsipining aniklanishi kariosistematikaning paydo boʻlishiga olib keldi. 20-asrning 50-y.larida odam K.sining rivojlana boshlashi bilan bir qatorda irsiy kasalliklarnit xromosomalar bilan bogʻlikligi aniqlandi (qarang Tibbiyot genetikasi, Odam genetikasi). K., sitologiya, sitosistematika, sitogenetika sohasidagi maqolalar Florensiya universiteti tomonidan nashr etilayotgan "Caryologia" (1948-yildan) xalqaro jur.da chop etiladi.

Sharifjon ToʻrabekovOʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil.
Karioplazma

Karioplazma (kario... va plazma) — kariolimfa, yadro suyuqligi — hujayra yadrosi ichidagi barcha xromatin, yadrochalar, shuningdek, har xil granulalar. Xromatin kimyoviy moddalar bilan ekstraksiya qilinganidan soʻng K.da qalinligi 2—3 nm boʻlgan oqsil fibrillaridan tuzilgan yadro matriksi saqlanib qoladi. Bu matriks yadrochalar, xromatin, yadro pusti porasi kompleks larini va b. tuzilmalarni birlashtiruvchi yadro sinchini hosil qiladi.OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
Kariota

Kariota (Caryota) — palmadoshlar oilasiga mansub palmalar turkumi. Boʻyi 25 m cha. Hindiston yarim oroli, Malayya arxipelagi va Hind okeanining baʼzi o.larida, tropik Avstraliyada 10 dan ortiq turi bor. Bargi juft patsimon, uz. 6,5 m. Guli juda yirik (uz. 3,5 m cha) shingilsimon toʻpgulga yigʻilgan. Mevasi rezavor. K. hayotida bir marta gullaydi. Gullashdan oldin palmaning uchi kesilib, undan palma vinosi tayyorlashda ishlatiladigan va ichiladigan shira olinadi. Baʼzi (S. urnens, S.mitis)HHHr toʻpguli shirasidan qand ishlab chiqariladi, vino tayyorlanadi; loyalarining oʻzagidan kraxmal olinadi; koʻp ning yogʻochi qurilishda ishlatiladi. Barg tolalaridan savat toʻqiladi va chutka tayyorlanadi.OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
Kariotip

thumb|
thumb|250px|
Kariotip (kario… va yun. typos — namuna, shakl, tip), xromosomalar toʻplami — u yoki bu turga mansub organizmning maʼlum oʻlcham, shakl va songa ega xromosomalari toʻplami. K. tushunchasini fanga rus genetigi G.A.Levitskiy kiritgan (1924). Kariotip turning eng muhim genetik xususiyatlaridan boʻlib, har bir tur oʻz K.iga ega. Minglab oʻsimliklar, shuningdek, odam kariotipi oʻrganilgan. Masalan, yumshoqbugʻdoy Triticum aestivum ning somatik hujayralarida 42, qattiq bugʻdoy T. durum nikida 28 xromosoma, suli Avena sativa ning somatik hujayralarida 42 xromosoma bor. Oʻsimliklarning somatik (jinssiz) hujayralarida xromosomalar soni (diploid soni deb atalib, shartli ravishda 2p bilan belgilanadi), odatda, yetilgan jinsiy hujayralarinikiga (xromosomalarning sonining yarmi gaploid soni deb atalib, p bilan belgilanadi) nisbatan 2 marta koʻp boʻladi. Xromosomalarning diploid toʻplami urugʻlanish davrida ota-ona xromosomalarining qoʻshilishidan vujudga keladi. Biri ona, ikkinchisi esa ota organizmidan oʻtgan xromosomalar jufti gomologik hisoblanadi. Mazkur juftdagi gomologik xromosomalar morfologik jihatdan bir xil. Har bir tur uchun hujayradagi xromosomalar soni doimiy boʻlsada, baʼzan bundan chetlanishlar ham kuzatiladi. Masalan, gulli oʻsimliklar endospermasi hujayralaridagi xromosomalar toʻplami 3 hissa ortiq (triploidZp). Past yoki yuqori haroratlar taʼsirida xromosomalar kaltalashadi, ionlovchi radiatsiya va boshqalar taʼsirida esa qismlarga boʻlinib ketishi yoki toʻplamdan tushib qolishi mumkin. Ayrim xromosoma yoki uning biron qismining yoʻqolishi, koʻpincha, hujayrani halokatga olib keladi. K.ni qiyosiy oʻrganish oʻsimliklar sistematikasi (kariosistematika)da, shu jumladan, madaniy oʻsimliklarning kelib chiqishini oʻrganishda, seleksiyada keng qoʻllanadiNormatov, Bahodir. OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil..
Vladimir Karitskiy

Vladimir Dmitriyevich Karitskiy (1930.27.1, Samarqand) — Oʻzbekiston Respublikasi xalq oʻqituvchisi (1995). Toshkent pedagogika institutini tugatgan (1959). 1956 yildan maktablarda rus tili va adabiyoti oʻqituvchisi, 1966 yildan Oʻzbekiston Maorif vazirligida metodist, tuman xalq maorifi boʻlimida yoʻriqchi, 1977 yildan Mirobod tumanidagi 31-, 1987 yildan 263-maktab direktori. U maktabda fizika, matematika, EHM boʻyicha chukur oʻzlashtiradigan litsey sinflarini ochgan.OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

 

Turkum:1930-yilda tugʻilganlar
Turkum:27-yanvarda tugʻilganlar
Turkum:Oʻzbekiston Respublikasining xalq oʻqituvchilari
Kariya

Kariya – Kichik Osiyoning Jan. Gʻarbi (hozirgi Turkiya hududi)dagi qad. viloyat. Mil. av. 2-ming yillikda shu hududga kelib joylashgan kariylar qabilasining nomi bilan atalgan. Miloddan avvalgi 6 – 4-asrlarda axomaniylar, 4-asrning oxirida makedoniyalik Aleksandr, 3-asrdan salavkiylar qoʻl ostida. Miloddan avvalgi 129 yilda Rimning Osiyo provinsiyasi tarkibida.OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

 

 

Turkum:Tarixiy viloyatlar
Turkum:Turkiyadagi qadimgi yunon arxeologik yodgorliklari