Eurynome

Yevrinoma, Evrinoma  — qadimgi yunon mifologiyasida okeanida, Okean va Tetisning qiziGesiod. Teogoniya 358; Gigin. Mifi. Vvedenie 6. Harmoniya maʼbudasining xizmatkoriNonn. Deyaniya Dionisa XLI 311.

 Nomning kelib chiqishi 
Evrinoma nomi ikki qismga boʻlingan, bu yerda eury „keng“ degan maʼnoni anglatadi va nome protohind-yevropa ildizli *nem-, „tarqatish, uzalish“ ga mos keladi. Bu ildizdan olingan so‘zlar keng maʼnoga ega. Evrinoma misolida bu ismning ikkita asosiy maʼnosi „sayyor“ yoki „hukmdor“ dir.

Robert Greyvs Evrinomada oy maʼbudasini koʻrgan, u neolit davridagi Yevropaning yunonlargacha boʻlgan ona maʼbudasidan kelib chiqqan. Bu holatda -nome „koʻchmanchi“ degan maʼnoni anglatadi. Koʻchmanchi yaylovlar yoki chorva boqish uchun „taqsimlangan“ yerlarni qidirib yuradi. Agar „hukmdor“ maʼnosidagi -nome haqida gapiradigan boʻlsak, u qonun va adolatni „taqsimlovchi“dir.

Biroq bu holatlar hech birining Evrinomaning ehtimoliy ona maʼbuda sifatidagi maqomiga hech qanday aloqasi yoʻq. Agar Evrinoma yunonlargacha boʻlgan maʼbudaning vorisi boʻlsa, uning nomi yunoncha emas, yunonlargacha ismlardan boʻlishi kerak. Agar ism hind-yevropacha boʻlsa, tilni oʻzgartirish jarayonida yunonchaga evrilgan boʻlishi mumkin. Agar u hind-yevropacha boʻlmasa, unda nom oʻzgarishi natijasi yoki eng yaqin yunoncha omonimning tanlanishi boʻlishi mumkin.

 Mifologiya 
Mifologik anʼanaga koʻra, Evrinoma qadimgi okeanidalardan biri edi. Zevsning uchinchi xotini sifatida u xaritlar Yevfrosin, Aglaya va TaliyaniGesiod. Teogoniya 907; Kallimax, fr. 384 Pfayfer; Psevdo-Apollodor. Mifologicheskaya biblioteka I 2, 2; 3, 1 tugʻdi (baʼzi versiyalarga koʻra, bular Okeanning qizlari). Bundan tashqari, bir versiyaga koʻra, u Zevsdan Asopni tugʻdiPsevdo-Apollodor. Mifologicheskaya biblioteka III 12, 6. Fetida bilan birga u GefestgaГомер. Iliada XVIII 398 Olimpdan tashlangandan soʻng enagalik qildi. Xaritlardan biri keyinchalik uning xotini boʻldi.

Okeanida Evrinoma yana bir Evrinoma bilan chambarchas bogʻliq, u Titanlar hukmdori hamda Kronos va Reya hokimiyatni qoʻlga kiritgunga qadar Olimpusda (Ferekid Sirskiyga koʻra) hukmronlik qilgan Ofionning rafiqasidirApolloniy Rodosskiy. Argonavtika I 503—507. U ReyaSxolii k Likofronu. Aleksandra 1191 // Primechaniya N. A. Chistyakovoy v kn. bilan qoʻlma-qoʻl jang qilgan, lekin magʻlubiyatga uchrab, Tartarga tashlanganLikofron. Aleksandra 1197.

 Hurmatlash 
Evrinoma ibodatxonasi Arkadiyadagi Figaliyada, Neda va Limaks daryolarining qoʻshilish yerida joylashgan. Muqaddas joy ochilganda yiliga bir marta koʻrinadigan yogʻoch haykalda u suv parisi timsolida tasvirlangan — tanasining yuqori qismi ayol va pastki qismi baliqPavsaniy. Opisanie Elladi VIII 41, 4.6. Haykal oltin zanjirlar bilan oʻralgan. Evrinomaning oʻgʻli Asop Sikioniyaning qoʻshni mintaqasi yaqinidagi daryo maʼbudi boʻlgan.

Arkadiyaliklar sigʻinadigan baliq dumli maʼbuda Evrinoma, Ofionning xotini, Tefida, Okeanning xotini, Evrinoma, xaritlarning onasi, Neda daryosi maʼbudasi yoki hatto, Artemidaning timsollaridan biri boʻlishi mumkin.

 Bugungi kunda 
1863-yilda kashf etilgan asteroid (79) Evrinoma nomi bilan atalgan.

 

 Mifologik lugʻat / Bosh. muh. Meletinskiy Y. M. — M .: Sovet Ensiklopediyasi, 1990-y — 672 b.

 

Turkum:Yunon mifologiyasi