Zhantas/Cleaned-Uzbek_Wikipedia huggingface dataset:
Rahimqulixon

Raximqulixon – (1804—1845), 1842—1845-yillarda Xorazmda (Xiva xonligida) hukmronlik qilgan oʻzbeklarning qoʻngʻirotlar sulolasining oltinchi hukmdoriVeselovskiy N. I., Ocherk istoriko-geograficheskix svedeniy o Xivinskom xanstve. Spb, 1877,s.244.

 Biografiyasi 
Hukmronlik Murgʻobning chap qirgʻogʻida yashovchi Eron qabilasi boʻlgan Jamshidlar bilan kurashdan boshlandi, ulardan 10 mingga yaqini Xorazmga koʻchirilib, Qilijboy yaqinidagi Amudaryo boʻyida mustamlaka sifatida tashkil etildi. U Marv hududida qarorgoh qurgan Sariq turkmanlariga qarshi ham jang qilgan. Inoq boʻlgan ukasi Muhammad Amin 15 ming askar bilan ularga qarshi yuborilgan, biroq ular Xiva va Marv oʻrtasidagi hududlarda ogʻir ahvolda qolgan. Buxoro bilan qozoqlar ustidan hukmronlik qilish uchun urush davom etar ekan, Buxoro amiri Hazoraspni qamal qilib, soʻngra inoq qoʻshinni bosqinchilarga qarshi boshlab, ularni yengib, tinchlik oʻrnatgan. XIX asrning 50-yillarida Xiva xonligida ichki siyosiy vaziyat keskinligi bilan davom etdi. Ayniqsa, Raximquli hukmronligi yillarida Xiva-buxoro munosabatlarining doimiy keskinligi va harbiy harakatlarning tez-tez amalga oshirib turilishi natijasida Raximqul vafot etganiga qadar Xivaliklar Buxoro yerlariga, buxoroliklar esa xivaliklar yerlariga qayta – qayta harbiy bosqinichiliklar qiladilar.

1842-yilning noyabrida Olloqulixon vafot etganidan keyin, uning oʻgʻli Raximquli hokimiyatga keldi.

Raximqulixon davrida Dilavar, Said Mirzo Junaid, Mirza Masiho kabi shoirlar Xivada ishlagan. Tarixchi Ogahiy Xorazm tarixini yozgan.

Ogahiyning „Zubdatut-tovorix“ asarida Raximqulixon hukmronligi (1843—1846) vaqtidagi voqea-hodisalar aks ettiriladi.

 Ichki siyosat 
Rahimqulixon davrida mamlakatda siyosiy barqarorlik saqlanib qoldi. U mamlakat iqtisodiyotini tiklash siyosatini davom ettirdi.

 Tashqi siyosat 
Rahimqulixon davrida Rossiya, Usmonlilar imperiyasi, Eron va Afgʻoniston bilan diplomatik aloqalar oʻrnatilgan.

1842-yil 27-dekabrda Rahimqulixon Rossiya bilan „majburiy akt“ga muhr bosdi. Bu harakat oʻz mohiyatiga koʻra Rossiya imperiyasi bilan Xiva xonligi oʻrtasidagi birinchi va yagona kelishuv ediGulomov X. G., Diplomaticheskie otnosheniya gosudarstv Sredney Azii s Rossiey v XVIII – pervoy polovine XIX veka. Tashkent, 2005, s.252-253.

1843-yil may oyida Xiva xoni Muhammad Amin Avaz Berdiyevning elchisi Peterburgga imperator Nikolay I saroyiga keldi.

 Vafoti 
Rahimqulixon vafotidan keyin Xorazmda hokimiyat uning oʻgʻli Muhammad Aminxonga (1845 – 1855) oʻtadi.

 

 
 Gulomov X. G., Diplomaticheskiye otnosheniya gosudarstv Sredney Azii s Rossiyey v XVIII – pervoy polovine XIX veka. Tashkent, 2005
 Gulyamov Y. G., Istoriya orosheniya Xorezma s drevneyshikh vremen do nashikh dney. Tashkent. 1957
 Istoriya Uzbekistana. T.3. T.,1993.
 Istoriya Uzbekistana v istochnikakh. Sostavitel' B. V. Lunin. Tashkent, 1990
 Istoriya Xorezma. Pod redaktsiyey I. M. Muminova. Tashkent, 1976

Turkum:Xorazm hukmdorlari
Ram

thumb
Ram — hinduiylikda maʼbuda, xudo Vishnuning timsollaridan biri sifatida eʼtiqod qilinadiRama — Ancient History Encyclopedia https://www.ancient.eu/Rama/.
 

Turkum:Mifologik qahramonlar
Said Muhammadxon

Said Muhammadxon — (1823-1864), Xorazm (Xiva xonligida) oʻzbeklarning Qoʻngʻirot sulolasidan boʻlgan hukmdor. 1856-1864-yillarda hukmronlik qilgan.

1856-yilda Xiva xonligida hokimiyatga Muhammad Rahimxon I oʻgʻli Said Muhammadxon (1856-1864) keldi. U davlatni tartibga solib, ko'chmanchi qabilalarning hujumlarini oldini oldi.

Said Muhammadxon davrida Rossiya imperiyasi, Usmonli imperiyasi, Eron va Afgʻoniston bilan diplomatik aloqalar saqlanib turdi. 1858-yilda Rossiya elchisi N.P.Ignatiev Xivaga tashrif buyurdi. 1863-yilda Said Muhammadxon taniqli sayyoh Arminius Vamberini qabul qildi.

Said Muhammadxon davrida Xivada Koʻrinishxona qurilgan. Bu yillarda tarixchi Ogahiy Xorazm tarixini yozdi. Xorazmning taniqli odamlari orasida bastakor, xattot, rassom Komil Xorazmiy (1825-1899) boʻlgan.

 

 
 Gulomov KH. G., Diplomaticheskiye otnosheniya gosudarstv Sredney Azii s Rossiyey v XVIII — pervoy polovine XIX veka. Tashkent, 2005 
 Gulyamov YA. G., Istoriya orosheniya Khorezma s drevneyshikh vremen do nashikh dney. Tashkent. 1957 
 Istoriya Uzbekistana. T.3. T.,1993. 
 Istoriya Uzbekistana v istochnikakh. Sostavitel' B. V. Lunin. Tashkent, 1990 * Istoriya Khorezma. Pod redaktsiyey I. M. Muminova. Tashkent, 1976

Turkum:Xorazm hukmdorlari
Qutlugʻmurodxon

Qutlug'murodxon (1837-1855), 1855-yil Xorazmda hukmronlik qilgan oʻzbeklarning Qoʻngʻirot sulolasiga mansub hukmdor.

1855-yil avgustda Abdullohxon fojiali oʻlimidan soʻng (1855) Xiva xonligida uning 18 yoshli ukasi Qutlugʻmurodxon hokimiyatga keldi.

Qutlugʻmurodxonning qisqa hukmronligi davrida koʻchmanchi qabilalarga qarshi qattiq kurash olib borildi.

 

 
 Gulomov X. G., Diplomaticheskiye otnosheniya gosudarstv Sredney Azii s Rossiyey v XVIII — pervoy polovine XIX veka. Tashkent, 2005 
 Gulyamov Y.G., Istoriya orosheniya Xorezma s drevneyshikh vremen do nashikh dney. Tashkent. 1957 
 Istoriya Uzbekistana. T.3. T.,1993. 
 Istoriya Uzbekistana v istochnikax. Sostavitel' B. V. Lunin. Tashkent, 1990 
 Istoriya Xorezma. Pod redaktsiyey I. M. Muminova. Tashkent, 1976

Turkum:Xorazm hukmdorlari
Waking Up in Vegas

„Waking Up in Vegas“ („Vegasdagi uygʻonish“) — amerikalik qoʻshiqchi Katy Perry tomonidan ijro etilgan qoʻshiq boʻlib, Perryning ikkinchi studiya albomi hisoblanmish „One of the Boys“ (2008) dan toʻrtinchi va soʻnggi singl sifatida chiqarilgan. Perry bu qoʻshiqni Desmond Child va Andreas Carlsson bilan birga yozgan sanaladi. „Waking Up in Vegas“ — bu pop-rock trekdir. Ushbu qoʻshiqqa bagʻishlangan video klip sujetiga koʻra, yosh er-xotin mast ahvolda Las-Vegasda pullarini sarflashishadi.

thumb|left|Perry California Dreams Tour gastrolida "Waking Up in Vegas" ashulasini ijro etmoqda.

Treklar roʻyxati
 CD singlhttps://www.discogs.com/Katy-Perry-Waking-Up-In-Vegas/release/3794144
 "Waking Up in Vegas" – 3:22
 "Waking Up in Vegas" (Calvin Harris Radio Edit) – 3:43
 "Waking Up In Vegas" (Jason Nevins Electrotec Edit) – 3:23
 "Waking Up In Vegas" (Manhattan Clique Radio Edit) – 3:50
 "Waking Up In Vegas" (instrumental) – 3:22

 Jamoa 
 Katy Perry – vokalchi, qoʻshiqnavis, produser
 Desmond Child – songwriter
 Andreas Carlsson – qoʻshiqnavis
 Greg Wells – produser

 Chiqish tarixi 
Mintaqa Sana Formatlash Butun dunyo boʻylab 2009-yil 7-aprel Raqamli sifatida yuklab olish — Radio tahrir AQSh 2009-yil 21-aprel Zamonaviy hit radiosi Butun dunyo boʻylab 2009-yil 2-iyunhttps://itunes.apple.com/no/album/waking-up-in-vegas-remixes/id318534023 Raqamli remikslar RaI Birlashgan Qirollik 2009-yil 8-iyunWaking Up In Vegas by Katy Perry: Amazon.co.uk: Music CD singl Germaniya 2009-yil 19-iyun Waking Up in Vegas — Katy Perry: Amazon.de: Musik CD singl
 

 
 

Turkum:Katy Perry qoʻshiqlari
Turkum:Ingliz tilidagi qoʻshiqlar
Turkum:2009-yil qoʻshiqlari
Charogʻbon

„Charogʻbon“ — oʻzbek shoiri Erkin Vohidov qalamiga mansub sheʼrlar va dostonlar toʻplami. 1970-yil Toshkent shahrida „Yosh gvardiya“ nashriyotida chop etilgan. Toʻplamga muallifning Vladimir Lenin hayoti ideallashtirilgan „Buyuk hayot tongi“ va „Charogʻbon“ dostonlari, shuningdek, chuvash shoiri Peder Xuzangay yozgan „Ulugʻ qalb“ dostoni tarjimasi kiritilgan.

Asarni nashrga tayyorlashda quyidagi shaxslar ishtirok etgan: M. Aʼzamov – muharrir, E. Isʼhoqov – rassom, K. Nazarov – rasmlar muharriri, L. Puzenko – texnik muharrir, M. Rustamov – musahhih. Kitob adadi – 35 000 nusxa.

 Dostonlar 
 Doston Yil Qisqa tavsifi„Buyuk hayot tongi“1960–1965Doston Vladimir Leninning yoshligi haqidadir. Unda Vohidov Leninning Simbirsk (hozirgi Ulyanovsk) shahrida oʻtkazgan vaqti, gimnazist chogʻligida daryoga choʻkayotgan boshqa bir bolani qutqarib qolgani haqida soʻz yuritadi. Shuningdek, dostonda Leninning akasi Aleksandr Ulyanovning qatl etilishi, ushbu holat Leninning Rossiyada inqilob uchun kurashishga boʻlgan ishtiyoqini yanada oshirgani ochib berilgan.„Charogʻbon“1970 Dostonda Vladimir Lenin, xususan, uning Rossiyani elektr energiyasi bilan taʼminlashni koʻzlagan GOELRO rejasi haqida soʻz yuritiladi. Dostondan Leninning doʻsti, fizik va davlat arbobi Gleb Krjijanovskiy bilan suhbatlari hamda ingliz yozuvchisi H. G. Wells bilan uchrashuvi muallif tasavvurida yoritib berilgan. Ilmiy fantastika janriga asos solgan yozuvchilarning biri hisoblanuvchi Wells 1920-yilda Lenin bilan koʻrishgan. Yozuvchi Leninning mamlakatni elektr energiyasi bilan taʼminlash rejasini eshitib, uni „xayolkash“ deb atagan. Doston muallifning 1973-yil nashr qilingan „Dostonlar“ sheʼriy toʻplamiga ham kiritilgan.„Ulugʻ qalb“1970 „Ulugʻ qalb“ chuvash shoiri Peder Xuzangay qalamiga mansub „Ulugʻ qalb“ toʻplamiga kiritilgan sheʼrlardan tarjima qilib yozilgan dostondir. Unda chuvash pedagogi Ivan Yakovlev hayoti hamda unga nafaqa berish toʻgʻrisida Vladimir Lenin shaxsan oʻzi telegramma yozgani haqida hikoya qilinadi.

 

 
 „Charogʻbon“ Kitobxon saytida

Turkum:Erkin Vohidov sheʼriy toʻplamlari
So‘fiyonxon

Sufiyonxon (? -1535, Urganch) - Xorazm davlatida (Xiva xonligi) 1525-1535 yillarda hukmronlik qilgan shiboniylar oʻzbek sulolasining toʻrtinchi vakili.

1525 yilda Xasanqulixon vafotidan keyin Sufiyon xon hokimiyatga keldi. Soʻfiyonxon va uning atrofidagi sultonlar oʻzlarining qurolli kuchlari boshida Xorazmning janubi-sharqiy qismini, shuningdek Kopetdogʻning shimoliy yonbagʻri boʻylab bir qator viloyatlarni boʻysundirdilar. Shunday qilib, Vazir, Yangi Shahar, Tirsak, shuningdek Darun va Mangishloq turkman qabilalari bilan Berke Sultonning nabiralari oldiga borishdi, ulardan Sulton Gʻoziy eng kuchli boʻlib chiqdi. 

Soʻfiyxon xonining hukmronligi bilan Xorazmda hokimiyat Aminekxon xonadoni vakillari qoʻlida nihoyat oʻrnatildi. Berke-Sultonning avlodlari asta-sekin oʻz mavqelarini yoʻqotdilar va oxir-oqibat Buxoroga qochishga majbur boʻldilar.

1535 yilda Sufiyxon Xon vafotidan keyin Xorazmda uning ukasi Bujaqaxon hokimiyatga keldi.

 
 Yoʻldoshev M., Xiva xonligida feodal yer egaligi va davlat tuzilishi, T., 1959; 
 Gulyamov Ya. G., Pamyatniki goroda Xivi, T., 1941; 
 Xudoyberganov K., Xiva — 2500. Xiva xonlari shajarasi, Xiva, 1996.
 Gulyamov Y.G., Istoriya orosheniya Xorezma s drevneyshikh vremen do nashikh dney. Tashkent. 1957 
 Istoriya Uzbekistana. T.3. T.,1993. 
 Istoriya Xorezma. Pod redaktsiyey I. M. Muminova. Tashkent, 1976

Turkum:Xorazm hukmdorlari
Bujaqaxon

Bujuqaxon (1526 yilda vafot etgan) - Xorazm davlatidagi shiboniylar sulolasidan chiqqan beshinchi oʻzbek hukmdori, u 1522-1526 yillarda hukmronlik qilgan.

Bujuqaxon Aminek Xonning oʻgʻli va oʻzbek xoni Yodgorxonning avlodi edi. U Xorazmda hokimiyatga 1522 yilda akasi So‘fiyonxon vafotidan keyin kelgan. U 1526 yilgacha hukmronlik qildi. Uning hukmronligi davrida u Safaviy Eronga qarshi kurashda muvaffaqiyatga erishdi, uning shohi Tahmasp I oʻzbeklardan tinchlik soʻradi. 

 
 Yoʻldoshev M., Xiva xonligida feodal yer egaligi va davlat tuzilishi, T., 1959; 
 Gulyamov Ya. G., Pamyatniki goroda Xivi, T., 1941; 
 Xudoyberganov K., Xiva — 2500. Xiva xonlari shajarasi, Xiva, 1996.
 Gulyamov Y.G., Istoriya orosheniya Xorezma s drevneyshikh vremen do nashikh dney. Tashkent. 1957 
 Istoriya Uzbekistana. T.3. T.,1993. 
 Istoriya Xorezma. Pod redaktsiyey I. M. Muminova. Tashkent, 1976

Turkum:Xorazm hukmdorlari
Avaneshxon

Avaneshxon (vafoti 1539/1540) - Xorazm davlatidagi Shayboniylar sulolasidan chiqqan oltinchi oʻzbek hukmdori, u 1526-1538-yillarda hukmronlik qilgan.

Avaneshxon Aminek Xonning oʻgʻli va oʻzbek xoni Yodgorxonning avlodi edi. U Xorazmda hokimiyatga 1526-yilda akasi Bujuaqaxon vafotidan keyin kelgan. U 1538-yilgacha hukmronlik qildi.

Avaneshxon davrida Buxoro shayboniysi Ubaydullaxon (1533-1539) tomonidan Xorazmni bosib olishga urinish qilingan. Buxoro hukmdori nutqining rasmiy sababi taʼsirchan Xorazm sultonlaridan biri Avaneshxonning toʻngʻich oʻgʻli Din-Muhammadning Safaviylar hukmdori Shoh Taxmasp I (1524-1576) bilan, xususan, Eron bilan chegaradosh hududlarda taʼsir doiralarini taqsimlash masalasi bo'yicha alohida muzokaralari boʻlgan.

Ubaydullaxonning yuborilgan qoʻshini Biyat-qiri mavzesida dushmanni quvib oʻtdi, u yerda jang boʻlib oʻtdi, bu jangda Avaneshxon oʻldirildi. Ushbu voqea 1539-1540-yillarda sodir boʻlgan.

 
 Yoʻldoshev M., Xiva xonligida feodal yer egaligi va davlat tuzilishi, T., 1959; 
 Gulyamov Ya. G., Pamyatniki goroda Xivi, T., 1941; 
 Xudoyberganov K., Xiva — 2500. Xiva xonlari shajarasi, Xiva, 1996.
 Gulyamov Y.G., Istoriya orosheniya Xorezma s drevneyshikh vremen do nashikh dney. Tashkent. 1957 
 Istoriya Uzbekistana. T.3. T.,1993. 
 Istoriya Xorezma. Pod redaktsiyey I. M. Muminova. Tashkent, 1976
 OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

Turkum:Xorazm hukmdorlari
Turkum:Xiva xonligi kishilari
Turkum:Urganchda toj kiyganlar
Jimjitlik

"Jimjitlik" – Oʻzbekiston xalq yozuvchisi Said Ahmad ijodiga mansub boʻlgan roman. Roman yovuzlik bilan ezgulikning abadiy kurashiga bagʻishlangan. Ilk bora 1986-1987-yillarda „Sharq yulduzi“ jurnalida davomli eʼlon qilingan. 1989-yillda Gʻafur Gʻulom nomidagi Adabiyot va sanʼat nashriyoti asarni 150 000 nusxada bosib chiqardihttps://kitobxon.com/oz/kitob/jimjitlik.

Ammo, oʻsha davrdagi senzura sababli, muallifni ogohlantirmasdan asarning uchdan bir qismini olib tashlandi.

Muallif oʻn toʻrt yil davomida romanni qayta tiklash, yoʻqotilgan joylarini toʻldirishga harakat qildi va romanni bugungi kun talablariga mos tarzda qayta nashr ettirdi.

Romanning yangilangan versiyasi 2008-yilda Oʻzbekiston nashriyot-matbaa ijodiy uyi tomonidan 280 betli 5000 nusxada, qattiq muqovada nashr etilgan. 2016-yilda esa "Sano-Standart" nashriyoti tomonidan 336 betli yumshoq muqovada qayta nashr etildi. Roman 2024-yili yozuvchining qizi Nodira Xusanxoʻjayeva muharrirligi ostida ikki marta nashr etildi: Sano-Standart nashriyoti tomonidan 416 betli 5000 nusxada, yumshoq muqovada, kirill alifbosida va Turon Zamin nashriyoti tomonidan 320 betli 2000 nusxada, qattiq muqovada lotin alifbosida nashr etildi.

 Sujet 
Jimjitlik romanida sovet davridagi rahbarlarning chirkin hayoti, ezilgan oddiy xalqning turmush tarzi, uzoq yillar rahbarlar taziyqi ostida Afgʻoniston

da yashagan, ayoli va farzandidan ayrilib uyiga qaytgan Tolibjon, boylik va mansab uchun har qanday jirkanchlikka tayyor xotinboz rais Mirvali, otasi oʻldirilib, onasi Mirvali tomonidan tortib olingan Azizbek kabi insonlar taqdiri hikoya qilinadi. Romanning oxirida Mirvalining "kallakesar"larining xatosi oqibatida Tolibjon vafot etadi va roman Mirvali Azizbek tomonidan o'ldirilishi bilan tugaydi.

 Qahramonlari 
 Tolibjon – bosh qahramon. Olim. Amaldorlar tayziqi bilan uzoq yillar davomida vatanidan olisda yashagan, ayoli va farzandi vafotidan keyin tugʻilib oʻsgan uyiga qaytgan, onasining taʼbiri bilan aytganda „baxtini tuproqqa koʻmib kelgan“ inson.
 Mirvali – Tolibjonning doʻsti. Kolxoz raisi. „Bir tanda ikki odam“ deb Mirvaliga aytilgan.
 Zaynab – Tolibjonning singlisi.
 Kampir – 90 yoshdan oshgan koʻzi koʻr boʻlib qolgan ayol, Tolibjonning oʻgay onasi.
 Azizbek – otasi Mirvali tomonidan oʻldirtirilgan, onasini Mirvali mashuqa qilib olgan yigit.
 Jayrona – Tolibjon chet elda uchratgan va keyinchalik Tolibjonga turmushga chiqqan tarjimon qiz, aslida „Davlat xavfsizligi mayori“ boʻladi.
 Erali – „Eshshakquloq“ laqabli chavandoz kishi. Ikkinchi jahon urushida qatnashgan.
 Asqarali – Mirvali tomonidan oʻldirilgan va mushuklarga yem boʻlgan obraz (Uning qanday oʻlishini yolgʻiz Azizbek koʻrib qoladi).

 

 

Turkum:Alifbo boʻyicha kitoblar
Aqatoyxon

Aqatayxon (1557-yilda oʻldirilgan) - Xorazm (Xiva xonligi) davlatidagi Shiboniylar sulolasidan boʻlgan sakkizinchi oʻzbek hukmdori, u 1547-1557-yillarda hukmronlik qilgan.

Aqatayxon Aminekxonning oʻgʻli va oʻzbek xoni Yodgorxonning avlodi edi.
Aqatayxon hukmronligi davri tinchlik yillari va hokimiyat uchun kurash bilan ajralib turdi, natijada u 1557-yilda fitnachilar tomonidan oʻldirildi. Uning jiyani Doʻstxon Xorazmda hokimiyat tepasiga keldi.

 
 Yoʻldoshev M., Xiva xonligida feodal yer egaligi va davlat tuzilishi, T., 1959; 
 Gulyamov Ya. G., Pamyatniki goroda Xivi, T., 1941; 
 Xudoyberganov K., Xiva — 2500. Xiva xonlari shajarasi, Xiva, 1996.
 Gulyamov Y.G., Istoriya orosheniya Xorezma s drevneyshikh vremen do nashikh dney. Tashkent. 1957 
 Istoriya Uzbekistana. T.3. T.,1993. 
 Istoriya Xorezma. Pod redaktsiyey I. M. Muminova. Tashkent, 1976
 OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

Turkum:Xorazm hukmdorlari
Doʻstxon

Doʻstxon (1558-yilda oʻldirilgan) - Xorazm davlatidagi (Xiva xonligi) Shiboniylar sulolasidan boʻlgan toʻqqizinchi oʻzbek hukmdori, u 1557-yildan 1558-yilgacha hukmronlik qilgan.

Doʻstxon yoki Doʻst Muhammadxon Bujaqaxonning oʻgʻli va oʻzbek xoni Yodgorxonning avlodi edi. U 1557-yilda Aqatoyxon vafotidan keyin hokimiyat tepasiga keldi. Xonning qarorgohi Urganch shahri boʻlgan. 
Doʻstxon hukmronligi davri hokimiyat uchun kurash bilan ajralib turdi, natijada u 1558-yilda oʻldirildi. Hoji Muhammadxon Xorazmda hokimiyat tepasiga keldi.

 
 Yoʻldoshev M., Xiva xonligida feodal yer egaligi va davlat tuzilishi, T., 1959; 
 Gulyamov Ya. G., Pamyatniki goroda Xivi, T., 1941; 
 Xudoyberganov K., Xiva — 2500. Xiva xonlari shajarasi, Xiva, 1996.
 Gulyamov Y.G., Istoriya orosheniya Xorezma s drevneyshikh vremen do nashikh dney. Tashkent. 1957 
 Istoriya Uzbekistana. T.3. T.,1993. 
 Istoriya Xorezma. Pod redaktsiyey I. M. Muminova. Tashkent, 1976

Turkum:Xorazm hukmdorlari
What Kind of Creatures are We?

„What Kind of Creatures are We?“ („Biz qanaqa mavjudotlarmiz?“) — amerikalik tilshunos va faylasuf Naom Chomsky qalamiga mansub falsafa boʻyicha kitob. Ilk bor 2015-yil New York shahrida Columbia University Press nashriyoti tomonidan qattiq jildda va elektron kitob oʻlaroq chop etilgan. 2018-yil yumshoq jildda nashr qilingan.

Kitob muallif oʻzi asos solgan zamonaviy lingvistika, kognivistika hamda siyosat boʻyicha qarashlari va ishlari muxtasaridir. Xususan, unda Chomsky quyidagi savollarga javob beradi: Inson tili nima? Inson tushunchasining chegaralari (agar ular mavjud boʻlsa) qanday? Biz intilishimiz kerak boʻlgan umumiy manfaat nima? Asar tanqidchilar tomonidan yaxshi kutib olindi.

Asarda muallif tilshunoslikda 50 yil davomida erishilgan yutuqlar, ularning til kelib chiqishi haqidagi qarashlarga taʼsiri, til va fikr oʻrtasidagi bogʻliqlik hamda fikr va tilning biologik asoslari haqida soʻz yuritadi. Shuningdek, asarda muallif „libertar sotsializm“ deb ataydigan siyosiy qarash himoyasida falsafiy argumentlar keltirilgan. Asarga faylasuf Akeel Bilgrami kirish soʻz yozgan.

 

 
 „What Kind of Creatures are We?“ Columbia University Press saytida 

Turkum:Falsafa boʻyicha kitoblar
Kalxon

Kalxon (1547-yilda vafot etgan) - Xorazm davlatidagi (Xiva xonligi) Shiboniylar sulolasidan bo’lgan yettinchi o’zbek hukmdori, u 1541-1547-yillarda hukmronlik qilgan.

Kalxon Aminekxonning o’g’li va o’zbek xoni Yodgorxonning avlodi edi. U Xorazmda 1538-1540-yillarda hokimiyatga keldi. Bu yillarda Xorazmdagi hokimiyat qisqa vaqt ichida Buxoro shayboniylariga o’tdi. Kalxon 1547-yilgacha hukmronlik qildi.
 
 Yoʻldoshev M., Xiva xonligida feodal yer egaligi va davlat tuzilishi, T., 1959; 
 Gulyamov Ya. G., Pamyatniki goroda Xivi, T., 1941; 
 Xudoyberganov K., Xiva — 2500. Xiva xonlari shajarasi, Xiva, 1996.
 Gulyamov Y.G., Istoriya orosheniya Xorezma s drevneyshikh vremen do nashikh dney. Tashkent. 1957 
 Istoriya Uzbekistana. T.3. T.,1993. 
 Istoriya Xorezma. Pod redaktsiyey I. M. Muminova. Tashkent, 1976
 OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

Turkum:Xorazm hukmdorlari
Jannat qidirganlar

„Jannat qidirganlar“ — oʻzbek yozuvchisi Shuhrat qalamiga mansub roman. Ilk bor 1968-yil Toshkent shahrida chop etilgan. Bir necha marta turli nashriyotlarda, jumladan, Gʻafur Gʻulom nomidagi nashriyot-matbaa ijodiy uyida hamda „Qaldirgʻoch“ nashriyotida qayta nashr etilgan. „Jannat qidirganlar“ romani „Oltin zanglamas“ romanining mantiqiy davomi hisoblanadi. Roman oʻzbek oʻquvchilari orasida yaxshi tanilgan. Ayrimlar romanni Shuhratning shoh asari deb hisoblaydi. „Qaldirgʻoch“ nashriyoti romanni „Oʻzbek adabiyoti oltin fondi“ turkumiga kiritgan.

„Jannat qidirganlar“ romanida vatangadolik fojealari badiiy ifodasini topgan. Xususan, romanda haqiqat (jannat) axtarib yashovchi kishilarning ikki xil koʻrinishi tasvirlangan. Romanda muallif Sovet Ittifoqi davrida inson haq-huquqlarining toptalishini oʻzi guvoh boʻlgan voqealarni umumlashtirgan holda tasvirlagan. Eʼtiqod, vatanparvarlik, vijdon amrini har bir kishining jamiyatdagi mavqei va insoniy qadr-qimmatini belgilovchi muhim maʼnaviy qadriyatlar sifatida talqin etgan. Roman nashr etilgandan keyin ayrimlar muallifni millatchilikda ayblagan.

 

Turkum:Romanlar
Turkum:Shuhrat asarlari
Nassim Nicholas Taleb

Nassim Nicholas Taleb (1960-yil 12-sentyabrda tugʻilgan) – amerikalik essenavis, statistik, aforist va sobiq treyder.

 Kitoblari 
 Ikkinchi nashr, 2005. .
 Ikkinchi nashr, 2010 .
 Ikkinchi nashr, 2016 .
 
 

 

 

 Nassim Talebning bosh sahifasi
 

Turkum:1960-yilda tugʻilganlar
Turkum:Yashayotgan insonlar
Turkum:Amerikalik yozuvchilar
Qora oqqush: Sodir boʻlish ehtimoli kam boʻlgan voqeliklar taʼsiri

„Qora oqqush: Sodir boʻlish ehtimoli kam boʻlgan voqeliklar taʼsiri“  – amerikalik essenavis (sobiq treyder) Nassim Nicholas Taleb yozgan kitob. Ilk bor 2007-yilda chop etilgan. Asarda oldindan aytib boʻlmaydigan hodisalarning gʻayrioddiy taʼsiri hamda insonlarning ularga sodda tushuntirishlar topishi tendensiyasi haqida hikoya qilinadi.

„Qora oqqush: Sodir boʻlish ehtimoli kam boʻlgan voqeliklar taʼsiri“ The New York Times gazetasi bestsellerlar roʻyxatidan 36 hafta davomida chiqmagan.

 

Turkum:2007-yil kitoblari
Mehrobdan chayon

Mehrobdan chayon – Oʻzbek romanchiligining asoschisi Abdulla Qodiriyning ikkinchi yirik asari. 1928-yilning fevralida tugallangan. Roman ilk bor 1929-yilda Samarqandda nashr etilgan.

Keyinchalik roman koʻp marta qayta nashr etilgan. Xususan, 1994-yilda roman Gʻafur Gʻulom nomidagi nashriyotda (tiraji 60 ming nusxa), 2016-yilda „Noviy vek“ nashriyoti, 2008 va 2018-yillarda „Sharq“ nashriyotida qayta nashr etilgan. Rus tiliga 1961-yilda Lidiya Bat va Vera Smirnova tomonidan tarjima qilingan.

Roman yozilgan paytda SSSRda mavjud boʻlgan rasmiy yoʻriqnomalarga koʻra, antiklerikal va antifeodal xarakterga ega boʻlib, islom dinshunoslari va inqilobdan oldingi „Oʻrta Osiyo feodalizmi“ni tanqid qiladi, xalqdan chiqqan kishilarning axloqiy fazilatlarini ulugʻlaydi.

Yoʻldosh Aʼzamov tomonidan 1973-yilda roman asosida "Pobeg iz tmi" nomli film suratga olindi.

 

 
 „Mehrobdan chayon“ Kitobxon saytida

Turkum:Abdulla Qodiriy asarlari
Xudoydodxon

Xudoydodxon (1689-yilda oʻldirilgan), 1686-1689-yillarda Xorazmda (Xiva xonligida) hukmronlik qilgan Shiboniylar sulolasining vakili. 

Anushaxonning hokimiyatini kuchaytirish siyosatini davom ettirdi. U juda yosh edi, 15 yoshida taxtga oʻtirdi. U Rossiya bilan savdo va diplomatik aloqalarni davom ettirdi. U ikki yildan sal koʻproq hukmronlik qildi va 1689-yilda oʻldirildi. 

 
 Yoʻldoshev M., Xiva xonligida feodal yer egaligi va davlat tuzilishi, T., 1959; 
 Gulyamov Ya. G., Pamyatniki goroda Xivi, T., 1941; 
 Xudoyberganov K., Xiva — 2500. Xiva xonlari shajarasi, Xiva, 1996.
 Gulyamov Y.G., Istoriya orosheniya Xorezma s drevneyshikh vremen do nashikh dney. Tashkent. 1957 
 Istoriya Uzbekistana. T.3. T.,1993. 
 Istoriya Xorezma. Pod redaktsiyey I. M. Muminova. Tashkent, 1976
 OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

Turkum:Xorazm hukmdorlari
Erengxon

Erengxon (1694-yilda vafot etgan), 1689—1694-yillarda Xorazmni (Xiva xonligini) boshqargan Shayboniylar sulolasidan vakili.

U ukasi Xudoydodxon vafotidan keyin xon hokimiyatini kuchaytirish siyosatini davom ettirdi. Xudoyquli-inoq va Buxoro xoni Subxonquli qoʻshinlari yordami bilan hokimiyatga keldi. Erengxon xon hokimiyatini mustahkamlash siyosatini davom ettirdi. Koʻp oʻtmay Buxoro xonligiga elchi yuboradi va davlat hokimiyatini toʻliq oʻz qoʻliga oladi.

Tez orada Erengxon ashtarxoniylarning Xurosonga yurishidan foydalanib, Buxoro xonligiga qarshi qoʻshin yuboradi. Biroq Xiva qoʻshini Buxoro yaqinida magʻlubiyatga uchraydi.

, Erengxon Eron bilan yaxshi aloqalar oʻrnatadi. Rossiya podshosi bilan Qalmiq xoni Ayukaga qarshi birga harakat qilish, Tyuk-Karan qal’asi orqali savdoni kengaytirish toʻgʻrisida kelishib olinadi.

Uning yaqin doʻsti shoir va meʼmor Mavlono Vafo edi. Erengxonning buyrugʻi bilan Xiva qalʼasida Koʻrinishxona qurildi. Uning hukmronligi davrida xonning yaqin hamkori Muhammad Rizabek Xivada madrasa qurdirgan. U atigi ikki yil hukmronlik qildi va 1694-yilda tasodifan otdan yiqilib vafot etdi. Hoji Muhammadxonning avlodi boʻlgan Joʻji sulton hokimiyatga keldi.

 
 Yoʻldoshev M., Xiva xonligida feodal yer egaligi va davlat tuzilishi, T., 1959;
 Gulyamov Ya. G., Pamyatniki goroda Xivi, T., 1941;
 Xudoyberganov K., Xiva – 2500. Xiva xonlari shajarasi, Xiva, 1996.
 Gulyamov Y. G., Istoriya orosheniya Xorezma s drevneyshikh vremen do nashikh dney. Tashkent. 1957
 Istoriya Uzbekistana. T.3. T.,1993.
 Istoriya Xorezma. Pod redaktsiyey I. M. Muminova. Tashkent, 1976

Turkum:Xorazm hukmdorlari
Sons of Anarchy

Sons of Anarchy — Amerika televizion seriali. Yaratuvchisi Kurt Sutter boʻlib, FX telekanalida namoyish etilgan.
 

 
 

Turkum:AQSh teleseriallari
Turkum:FX das
Turkum:Ingliz tilidagi televizion shoular
Turkum:2000-yillar teleseriallari
Turkum:2010-yillar teleseriallari
The Sopranos

The Sopranos — Amerika televizion seriali. Yaratuvchisi David Chase boʻlib, HBO telekanalida namoyish etilgan.
 

 
 
 
 

Turkum:AQSh teleseriallari
Turkum:HBO das
Turkum:Ingliz tilidagi televizion shoular
Turkum:1990-yillar teleseriallari
Turkum:2000-yillar teleseriallari
HBO

Home Box Office (HBO) — WarnerMedia tomonidan efirga uzatiladigan televizion kanal.
 

 
 

Turkum:AQSh telekanallari
Better Call Saul

Yaxshisi Soulga qo'n'giroq qiling (inglizcha: Better Call Saul) — Amerika televizion seriali. Yaratuvchisi Vince Gilligan va Peter Gould boʻlib. AMC telekanalida namoyish etilgan. Ushbu serial "Breaking Bad" serialining prequeli hisoblanadi. U "Breaking Bad" ning voqealaridan oldingi davrni aks ettirib, Jimmy McGillning Saul Goodman nomi bilan tanilgan hiylakor va mahoratli advokatga aylanish jarayonini hikoya qiladi.

 Qisqacha syujet 
Serial asosiy qahramon Jimmy McGillning advokatlik faoliyatidagi dastlabki davrlarini o‘rganadi. Jimmy kichik va samimiy advokat sifatida boshlaydi, lekin tez orada u jinoyat olamiga chuqur kirib boradi. Uning Saul Goodman sifatida tanilgan qiyofasi korruptsiya, jinoyat va axloqiy tanlovlarning murakkab o‘zaro ta‘siri natijasida shakllanadi. Serial davomida boshqa muhim qahramonlar, jumladan Kim Wexler, Howard Hamlin, Mike Ehrmantraut, va Gustavo Fring bilan bo‘lgan munosabatlari namoyish etiladi.

 Aktyorlar va rollar 
AktyorRoliBob OdenkirkJimmy McGill / Saul GoodmanRhea SeehornKim WexlerJonathan BanksMike EhrmantrautGiancarlo EspositoGustavo "Gus" FringMichael MandoNacho VargaPatrick FabianHoward HamlinTony DaltonLalo Salamanca

 Serialning ahamiyati 
thumb|Serial logosi
"Better Call Saul" nafaqat "Breaking Bad" ning davomiyoti, balki o‘ziga xos murakkab voqea liniyalari, chuqur xarakter tahlillari va kuchli rejissura orqali tomoshabinlar e‘tiborini tortgan. Serial huquqiy drama va jinoyat janrlarini muvaffaqiyatli uyg‘unlashtiradi. U "Breaking Bad" muxlislari uchun yangi qahramonlarning tarixi va o‘tmish voqealarini kashf qilish imkonini beradi.

 

 
 
 

Turkum:AQSh teleseriallari
Turkum:AMC das
Turkum:Ingliz tilidagi televizion shoular
Turkum:2010-yillar teleseriallari
Turkum:2020-yillar teleseriallari
Peaky Blinders

Peaky Blinders — Steven Knight tomonidan yaratilgan Britaniya teleseriali. Serial BBC Two va BBC One telekanalida namoyish etilgan.
 Rollarda 
PersonajAktyorThomas „Tommy“ ShelbyCillian MurphyBinbaşı Chester CampbellSam NeillElizabeth „Polly“ GrayHelen McCroryArthur Shelby JrPaul AndersonGrace ShelbyAnnabelle WallisFreddie ThorneIddo GoldbergAda ThorneSophie RundleJohn „Johnny“ ShelbyJoe ColeCharlie StrongNed DennehyBilly KimberCharlie Creed-MilesAlfred „Alfie“ SolomonsTom HardyMichael GrayFinn ColeArthur ShelbyTommy FlanaganGina GrayAnya Taylor-Joy

 

 
 
 

Turkum:Buyuk Britaniya teleseriallari
Turkum:BBC das
Turkum:Ingliz tilidagi televizion shoular
Turkum:2010-yillar teleseriallari
Turkum:2020-yillar teleseriallari
Rick and Morty

Rick and Morty — Amerika ilmiy-fantastik animatsion televizion seriali. Yaratuvchisi Justin Roiland va Dan Harmon boʻlib, Cartoon Network telekanalining Adult Swim turkumida namoyish etilgan.

Serial premyerasi 2013-yilning dekabr oyida roʻy bergan; ikkinchi mavsum esa 2015-yilda ekran yuzini koʻrgan. 2017-yilning 1-oktabrida esa uchinchi mavsum yakunlanib, 2018-yil may oyida yana nomaʼlum mavsumlarga mos 70 epizod chiqishi haqida xabar qilingan. 2019-yil may oyida toʻrtinchi mavsum namoyish etilishi haqida eʼlon qilindi.

Ilk besh epizod noyabr-dekabr oylarida chiqqan boʻlsa, qolgan qismlari biroz tanaffusdan soʻng, 2020-yilning 3—31-mayda namoyish etildi. Shuningdek, serialning beshinchi mavsumi (aniq muddatsiz) chiqishi toʻgʻrisida eʼlon qilindi. 2021-yilning 30-martida beshinchi mavsumning rasmiy treyleri muxlislar eʼtiboriga havola etildi va 2021-yilning 20-iyunida mavsum ekranlarga chiqishi sanasi eʼlon qilindi.

Serial surbet va telbanamo olim Rick Sanchez va uning sodda, injiq va oʻziga ishonmaydigan nevarasi Mortining sarguzashtlariga bagʻishlangan; serial muallifi Royland har ikki qahramonga oʻzi ovoz bergan. Kelajakka qaytib franshizasiga taqlidan shakllanib chiqqan animatsion serial kutilmaganda tanqidchilarning yuksak baholariga sazovor boʻldi – ular serialning oʻziga xosligi, kreativligi va hajviy jihatlarini alohida eʼtirof etadi.

 Asosiy personajlar 

 Rick Sanchez (Justin Roiland tomonidan ovoz berilgan) — asosiy ikki qahramondan biri, daho va keksa olim, doim kekirib yuradigan piyanista. Skeptik, oʻta surbet, gapdon, egoist, lekin hazil qilishni juda yaxshi koʻradi. Ateist (baʼzi qismlarda xudoga iltijo qiladi, lekin har gal voqealarning moʻjizaviy kechishi ortidan yana barini omaddan deb hisoblaydi va uning mavjudligini inkor etadi). Qaroqchilardan juda qoʻrqadi. Daholigi ortidan butun Koinotda koʻplab dushmanlar orttirishga ham ulgurgan. Oʻz qizining oilasi – Smitlar xonadoniga koʻchib oʻtgan; shundan buyon barcha sarguzashtlarga nevarasi Morty bilan yoʻl oladi.
 Morty Smith (Justin Roiland tomonidan ovoz berilgan) – ikkinchi asosiy qahramon, Rickning nevarasi, 14 yoshdagi bolakay (3-mavsumda 15 yoshda), oddiy oʻsmir. Bobosi bilan sarguzasht qilarkan, atrofda nimalar sodir boʻlayotganini toʻliq tushunib yetmaydi, lekin uddaburonligini koʻrsatib qoʻygan vaziyatlar ham boʻlgan. Jessicaga koʻngil qoʻyadi. Ona sayyorasi Yer aholisi "kronenberglashtirish" natijasida qirilib bitgach, Rick bilan oʻzlarining omadsiz tajribada halok boʻlgan boshqa talqinlari oʻlchamiga oʻtib olgan.

 Ovoz berganlar 
 Justin Roiland ovozi Rick Sanchez va Morty Smith
 Chris Parnell ovozi Jerry Smith
 Spencer Grammer ovozi Summer Smith
 Sarah Chalke ovozi Beth Smith

 

 
 
 
 

Turkum:AQSh teleseriallari
Turkum:Animatsion teleseriallar
Turkum:Adult Swim das
Turkum:Ingliz tilidagi televizion shoular
Turkum:2010-yillar teleseriallari
Turkum:2010-yillar animatsion teleseriallari
Turkum:2020-yillar teleseriallari
Turkum:2020-yillar animatsion teleseriallari
BoJack Horseman

BoJack Horseman — Amerika animatsion televizion seriali. Yaratuvchisi Raphael Bob-Waksberg boʻlib, Netflix telekanalida namoyish etilgan.

 Ovoz berganlar 
 Will Arnett ovozi BoJack Horseman
 Amy Sedaris ovozi Princess Carolyn
 Alison Brie ovozi Diane Nguyen
 Paul F. Tompkins ovozi Mr. Peanutbutter
 Aaron Paul ovozi Todd Chavez

 

 
 
 

Turkum:AQSh teleseriallari
Turkum:Animatsion teleseriallar
Turkum:Netflix das
Turkum:Ingliz tilidagi televizion shoular
Turkum:2010-yillar teleseriallari
Turkum:2010-yillar animatsion teleseriallari
Turkum:2020-yillar teleseriallari
Turkum:2020-yillar animatsion teleseriallari
Qum Qiyali

Qum Qiyali — Oʻzbekistonning Fargʻona viloyati, Dangʻara tumanida joylashgan qishloq.

 

Turkum:Fargʻona qishloqlari
Getting into Fingerstyle Guitar

„Getting into Fingerstyle Guitar“ — amerikalik gitarachi Jonathan Adams qalamiga mansub gitara chalishni oʻrgatuvchi qoʻllanma. Ilk bor 2002-yil Mel Bay nashriyotida chop etilgan. 2011-hamda 2015-yillarda qayta nashr qilingan. Kitob ham oddiy kitob, ham elektron kitob oʻlaroq hamda hamroh audioyozuvlar bilan eʼlon qilingan. Asarda musiqa asarlari ham nota yozuvi, ham tabulatura shaklida keltirilgan.

Asar gitarani fingerstayl yoki klassik uslubda, yaʼni barmoqlar bilan chalishni noldan boshlayotganlar yoki ushbu uslubni yanada yaxshiroq oʻzlashtirishni xohlaydiganlar uchun moʻljallangan. Dastlabki boblarda ayrim asosiy metodlar, yaxshi odatlarni rivojlantirish va yomon odatlardan qochish haqida soʻz yuritiladi. Keyingi boblarda klassik va fingerstayl uslubidagi anʼanalardan olingan baʼzi bir muhim repertuarlarga eʼtibor qaratilgan. Ushbu boblar kitobning ilk yarmida berilgan uslublarni oʻzlashtirishga koʻmaklashadi.

 

 
 „Getting into Fingerstyle Guitar“ Mel Bay saytida 
 „Getting into Fingerstyle Guitar“ Google Books saytida 
 

Turkum:Gitara chalish boʻyicha kitoblar
Jo‘ji sulton

Joʻji sulton yoki Joʻjixon (1697-yilda vafot etgan), 1694-1697-yillarda hukmronlik qilgan Shiboniylar sulolasidan boʻlgan oʻzbek Xorazm xoni (Xiva xonligi).

Hoji Muhammadxonning avlodi, u Erengxon vafotidan keyin xon hokimiyatini kuchaytirish siyosatini davom ettirdi. U faqat uch yil hukmronlik qildi va 1694-yilda vafot etdi, shundan keyin akasi Valixon hokimiyatga keldi.

 
 Yoʻldoshev M., Xiva xonligida feodal yer egaligi va davlat tuzilishi, T., 1959; 
 Gulyamov Ya. G., Pamyatniki goroda Xivi, T., 1941; 
 Xudoyberganov K., Xiva — 2500. Xiva xonlari shajarasi, Xiva, 1996.
 Gulyamov Y.G., Istoriya orosheniya Xorezma s drevneyshikh vremen do nashikh dney. Tashkent. 1957 
 Istoriya Uzbekistana. T.3. T.,1993. 
 Istoriya Xorezma. Pod redaktsiyey I. M. Muminova. Tashkent, 1976

Turkum:Xorazm hukmdorlari
Valixon

Valixon (1699-yilda vafot etgan) — 1697-1698-yillarda hukmronlik qilgan Shiboniylar sulolasidan boʻlgan oʻzbek Xorazm xoni (Xiva xonligi)

Hoji Muhammadxonning avlodi, u akasi Jo‘ji sulton vafotidan keyin mamlakatda siyosiy barqarorlikni saqlay olmadi. U atigi bir yarim yil hukmronlik qildi, taxtdan chetlashtirildi va taxminan 1699-yilda vafot etdi. 1698-yilda hokimiyat tepasiga Jo‘ji sultonning avlodi Shohniyozxon keldi.
 
 Yoʻldoshev M., Xiva xonligida feodal yer egaligi va davlat tuzilishi, T., 1959; 
 Gulyamov Ya. G., Pamyatniki goroda Xivi, T., 1941; 
 Xudoyberganov K., Xiva — 2500. Xiva xonlari shajarasi, Xiva, 1996.
 Gulyamov Y.G., Istoriya orosheniya Xorezma s drevneyshikh vremen do nashikh dney. Tashkent. 1957 
 Istoriya Uzbekistana. T.3. T.,1993. 
 Istoriya Xorezma. Pod redaktsiyey I. M. Muminova. Tashkent, 1976
 OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

Turkum:Xorazm hukmdorlari
Shohniyozxon

Shohniyozxon (1702-yilda vafot etgan) — 1698-1702-yillarda Shiboniylar sulolasidan boʻlgan oʻzbek Xorazm xoni.

U Joʻji sultonning oʻgʻli edi. 1698-yilda fors qoʻshinlarini magʻlub etdi. Keyin u baʼzi turkman qabilalarini boʻysundirdi va ularni hiroj - yer soligʻini toʻlashga majbur qildi. Shohniyozxonning buyrugʻi bilan Xivadagi shoir Paxlavon Mahmudning maqbarasi qurildi. U uzoq vaqt hukmronlik qilmadi va 1702-yil atrofida vafot etdi. 1702-yilda uning oʻgʻli Shohbaxtxon hokimiyatga keldi.

 
 Yoʻldoshev M., Xiva xonligida feodal yer egaligi va davlat tuzilishi, T., 1959; 
 Gulyamov Ya. G., Pamyatniki goroda Xivi, T., 1941; 
 Xudoyberganov K., Xiva — 2500. Xiva xonlari shajarasi, Xiva, 1996.
 Gulyamov Y.G., Istoriya orosheniya Xorezma s drevneyshikh vremen do nashikh dney. Tashkent. 1957 
 Istoriya Uzbekistana. T.3. T.,1993. 
 Istoriya Xorezma. Pod redaktsiyey I. M. Muminova. Tashkent, 1976

Turkum:Xorazm hukmdorlari
Jannatga yoʻl

„Jannatga yoʻl“ – oʻzbek shoiri Abdulla Oripov qalamiga mansub dramatik doston. 1980-yil mart oyida eʼlon qilingan. Doston Oripovning eng taniqli asarlaridan biridir. 2021-yil Qirgʻzistonlik shoir va yozuvchi Rahim Karimov dostonni rus va ingliz tillariga tarjima qilgan.

Doston ilk marotaba marotaba Toshkent shahrida Oʻzbekiston Kommunistik partiyasi markaziy komitetining nashriyotida chop etilgan. Ilk nashr kirish soʻzini Matyoqub Qoʻshjonov yozgan.

Doston fantastik va afsonaviy-mifologik mavzu asosida yaratilgan. Asardagi voqealar „narigi dunyo“da sodir boʻladi. Aslida esa mifologiya yordamida realistik hodisalar yoritilgan, yaʼni adib afsonaviy naql vositalari orqali real dunyo muammolarini talqin qiladi. Oripov ushbu asarida ezgulikni imkon borida yoki imkon boricha roʻyobga chiqariladigan istak emas, balki amalga oshirilishi zarur ehtiyoj oʻlaroq tasvirlagan.

 

 
 „Jannatga yoʻl“ Ziyouz saytida
 „Jannatga yoʻl“ dostonining sahnalashtirilgani (video)

Turkum:Pyesalar
Shohbaxtxon

Shohbaxtxon (1703-yilda vafot etgan), 1702—1703-yillarda Shiboniylar sulolasidan boʻlgan oʻzbek Xorazm (Xiva) xoni. 

Shohniyozxonning vafotidan keyin uning oʻgʻli Shohbaxtxon taxtga oʻtirdi, ammo uning hukmronligi qisqa muddatli boʻlib, 1703-yilga kelib taxtdan agʻdarildi. 1703-yilda hokimiyat tepasiga Sayid Alixon keldi.

 
 Yoʻldoshev M., Xiva xonligida feodal yer egaligi va davlat tuzilishi, T., 1959; 
 Gulyamov Ya. G., Pamyatniki goroda Xivi, T., 1941; 
 Xudoyberganov K., Xiva — 2500. Xiva xonlari shajarasi, Xiva, 1996.
 Gulyamov Y.G., Istoriya orosheniya Xorezma s drevneyshikh vremen do nashikh dney. Tashkent. 1957 
 Istoriya Uzbekistana. T.3. T.,1993. 
 Istoriya Xorezma. Pod redaktsiyey I. M. Muminova. Tashkent, 1976

Turkum:Xorazm hukmdorlari
Sayid Alixon

Sayid Alixon (1703-yilda vafot etgan), 1703-yilda Shayboniylar sulolasidan boʻlgan oʻzbek Xorazm (Xiva) xoni.

Shohbaxtxon hokimiyatdan chetlatilgandan soʻng, Sayyid Alixon taxtga oʻtirdi, ammo uning hukmronligi bir necha kun davom etdi va u 1703-yilda, ehtimol 1704-yilda taxtdan agʻdarildi. 

1703-yilda Shohniyozxonning ukasi Musoxon hokimiyatga keldi.

 
 Yoʻldoshev M., Xiva xonligida feodal yer egaligi va davlat tuzilishi, T., 1959; 
 Gulyamov Ya. G., Pamyatniki goroda Xivi, T., 1941; 
 Xudoyberganov K., Xiva — 2500. Xiva xonlari shajarasi, Xiva, 1996.
 Gulyamov Y.G., Istoriya orosheniya Xorezma s drevneyshikh vremen do nashikh dney. Tashkent. 1957 
 Istoriya Uzbekistana. T.3. T.,1993. 
 Istoriya Xorezma. Pod redaktsiyey I. M. Muminova. Tashkent, 1976

Turkum:Xorazm hukmdorlari
Musoxon

Musoxon (1704-yilda vafot etgan), 1703—1704-yillarda Shiboniylar sulolasidan boʻlgan oʻzbek Xorazm (Xiva) xoni. 

Sayid Alixon hokimiyatdan chetlatilgach, taxtga Joʻji sultonning oʻgʻli Musoxon oʻtirdi. U oʻz nomi bilan tanga chiqargan. Uning taʼsiri Marv va Astrabodgacha tarqaldi, ularning aholisi unga jizya va haraj toʻlashdi. Biroq, keyinchalik u Xorazm amirlari bilan toʻqnashdi, u Marvga qochib ketdi, ammo taxminan 1704-yilda oʻldirildi. 1704-yilda Hoji Muhammadxonning oʻgʻli Yodigorxon hokimiyatga keldi.
 
 Yoʻldoshev M., Xiva xonligida feodal yer egaligi va davlat tuzilishi, T., 1959; 
 Gulyamov Ya. G., Pamyatniki goroda Xivi, T., 1941; 
 Xudoyberganov K., Xiva — 2500. Xiva xonlari shajarasi, Xiva, 1996.
 Gulyamov Y.G., Istoriya orosheniya Xorezma s drevneyshikh vremen do nashikh dney. Tashkent. 1957 
 Istoriya Uzbekistana. T.3. T.,1993. 
 Istoriya Xorezma. Pod redaktsiyey I. M. Muminova. Tashkent, 1976

Turkum:Xorazm hukmdorlari
Turkum:Xiva xonligi
Abadiyat qonuni

Abadiyat qonuni — 1978-yilda gruzin yozuvchisi Nodar Dumbadze tomonidan yozilgan roman. Abadiyat qonuni romani nafaqat Gruziyaning oʻzida, balki koʻplab boshqa yurtlarda ham izlab topib oʻqiladigan asarlar qatoridan joy olgan. 1983-yilda oʻzbek tiliga tarjima qilinib 30 000 nusxada nashr etilgan. Keyinchalik 2011—2014-yillarda Sharq nashriyoti tomonidan hikoyalar bilan birga 463 betli qattiq muqovada qayta nashr etilgan.

Roman qahramoni yozuvchi Bachana Ramishvili yurak xurujidan soʻng kasalxonaga tushadi. Kasalxonada u butun hayotini birma-bir eslaydi va abadiyat qonunini kashf etadi.

 Sujeti 
Romanda insonning hayotdagi oʻrni, undan talab etiladigan fidoyilik, halollik, vijdonlilik, adolatparvarlik xususiyatlari toʻgʻrisida keng mushohada yuritilgan. Adibning aksariyat asarlaridagi voqea, hodisalar insonlar taqdiri oʻzining oʻtkir dramatizmi bilan birga samimiy yumori bilan ham oʻquvchi yodida uzoq saqlanib qoladi. Ushbu asarda ham voqealar keskin rivojlanadi. Bosh qahramon Bachana Ramishvili haqiqiy maʼnodagi sodda va samimiy yozuvchi obrazida tasvirlangan. U taʼmagirlarni va poraxoʻrlarni yomon koʻradi. Asarda mehr-oqibat, muhabbat, nafrat, shodlik, hayo va or-nomus tushunchalari uygʻunlashtirilganhttp://kutubxonachi.uz/documents/asar/adabiyot/uzbek/pdf/nodar-dumbadze/abadiyat-qonuni-roman/#gsc.tab=0.
Raqamli qalʼa

Raqamli qalʼa — amerikalik yozuvchi Dan Brownning romani. Asar milliy xavfsizlik agentligi va Amerika Qoʻshma Shtatlarining eng yaxshi kriptografi Syuzan Fletcherning nomaʼlum xavfli shaxsga qarshi turishi haqida. Bunda AQSHning barcha maxfiy maʼlumotlari xavf ostida qolgan boʻladi.

 Sujet 
Elektron maʼlumotlarni himoyalash uchun dekodlanmaydigan shifr yaratgan sobiq milliy xavfsizlik agentligi (MXA) xodimi oʻldirib ketiladi. MXAning super kompyuteri Transxabar "raqamli qalʼa" dasturi bilan yaratilgan shifrlangan bu kodni ocha olmaydi. Aslida esa "raqamli qalʼa" dasturi mavjud boʻlmaydi, shifr esa yashirin xabar emas, transxabarni buzadigan virus boʻlib chiqadi. Bu virusni oʻzining ishdan boʻshatilishi, ona yurti (Yaponiya)ning Amerika tomonidan atom bombalari bilan 1945-yilda bombardimon qilinishi va odamlarni yoppasiga kuzatish rejimini barbod qilish maqsadida MXA sobiq xodimi Enzay Tankado yaratgan edi. Roman oxirida xodimlar virusni xavfsizlantirishadi. Transxabarning borligi sir saqlanib qolinsada, oʻzi yoʻq qilinadi.

 Qahramonlari 
Syuzan Fletcher — bosh qahramon, MXA bosh kriptografi

Devid Bekker — Zamonaviy tillar boʻyicha professor, Syuzanning qayligʻi

Enzay Tankado — Raqamli qalʼa dasturi yaratuvchisi, MXA sobiq xodimi

Komandor Trever Stratmor — MXA operatsiyalar boʻlimi direktori

Liland Fonteyn — MXA direktori

Jabba — MXA xavfsizlik tizimi direktor oʻrinbosari

Soshi Kuta — Jabbaning bosh texnigi va assistenti

Fil Chartrukian — MXA texnigi

Greg Heyl — MXA kriptografi

Halohot — Stratmor tomonidan kodni olish uchun yollangan qotil

 

 
 Official website

Turkum:Romanlar
Central Asians under Russian Rule

„Central Asians under Russian Rule: A Study in Culture Change“ („Markaziy osiyoliklar Rossiya hukmronligi ostida: Madaniy oʻzgarishlar boʻyicha tadqiqot“) — amerikalik antropolog Elizabeth Bacon qalamiga mansub kitob. Kitobda Markaziy Osiyo xalqlari madaniyati va ularning madaniyatida Rossiya imperiyasi va Sovet Ittifoqi hukmronligi davrida sodir boʻlgan oʻzgarishlar haqida hikoya qilinadi.

Kitob ilk marotaba 1966-yil Cornell universiteti nashriyotida chop etilgan. 1968-yil ayni nashriyotda qayta nashr qilingan. 1980-yil Michael Fischer koʻp sahifali kirish soʻz yozgan yangi nashri chop etilgan. Yangi nashr 1982-yil qayta chop etilgan. Asardan 12 fotosurat va 2 xarita, shuningdek, izohlar, bibliografiya va indeks oʻrin olgan. Bacon kitobni turkshunos olim Aleksandr Samoylovichga bagʻishlagan.

Muallif 1934–1935-oʻquv yilida Yale universiteti hamda SSSR Fanlar akademiyasi oʻrtasidagi hamkorlik doirasida Sovet Ittifoqida yashagan. Bacon Markaziy Osiyo mamlakatlaridan faqat Qozogʻiston SSRga borishga muvaffaq boʻlgan. Bacon kitobni Sovet Ittifoqida boshdan kechirganlari va AQSHga qaytganidan keyin oʻtkazgan chuqur tadqiqotlari asosida yozgan.

„Central Asians under Russian Rule“ kitobi Rossiya imperiyasi va SSSR hukmronligi ostida Markaziy Osiyoda sodir boʻlgan madaniy oʻzgarishlar mukammal yoritilgan va tahlil qilingan asar oʻlaroq yaxshi kutib olindi. Ammo 1960-yillarda kitobga taqriz yozganlar ham, 1980-yilgi yangi nashrga kirish soʻzini yozgan Fischer ham Baconni Markaziy Osiyo xalqlari tarixi va mintaqadagi tarixiy oʻzgarishlarni yetarlicha chuqur tahlil qilmaslikda hamda murakkab masalalarni oshiqcha soddalashtirgani uchun tanqid qilishdi.

 

 
 „Central Asians under Russian Rule“ Cornell universiteti saytida 

Turkum:Markaziy Osiyo boʻyicha kitoblar
Turkum:Tarix boʻyicha kitoblar
Shoh Edip

„Shoh Edip“ — yunon dramaturgi Sofokl qalamiga mansub tragediya. Ayrim olimlar tragediya eramizdan avvalgi 429-yilda ilk bor sahnalashtirilgan deb hisoblasa-da, aslida bu aniq maʼlumot emas. „Shoh Edip“ tragediyasida qadimgi yunon mifologiyasidan keng foydalanilgan. Sofoklning ijodiy choʻqqisi hisoblangan bu asar hozirgi kungacha jahon teatri sahnasidan tushmay keladi.

 Oʻzbekcha tarjimasi 
Tragediyani Asqad Muxtor oʻzbekchaga tarjima qilgan. Bu tarjima asarning oʻzbek tilidagi ilk va yagona tarjimasidir. Muxtor asarni 1958-yilda Moskva shahrida „Xudojestvennaya literatura“ nashriyotida chop etilgan ruscha tarjimasidan oʻzbekchaga oʻgirgan. Oʻzbekcha tarjima 1979-yil Toshkent shahrida Gʻafur Gʻulom nomidagi Adabiyot va sanʼat nashriyotida chop etilgan.

Muxtor tragediyani oʻzbekchaga erkin tarjima qilgan: oʻzbek kitobxoni uchun tushunish qiyin boʻlgan joy, elat nomlari hamda atamalar oʻzgartirilgan yoki tushib qoldirilgan.

 

 
 „Shoh Edip: Tragediya“ Ziyouz saytida

Turkum:Pyesalar
Turkum:Sofokl asarlari
A Beautiful Mind

A Beautiful Mind (Goʻzal idrok) — 1998-yilda Sylvia Nazar tomonidan yozilgan, Nobel mukofoti laureati John Forbes Nash hayotiga bagʻishlangan biografik roman. Nazarning ushbu asari 1998-yilda National Book Critics Circle Award mukofoti qoʻlga kiritdi va Pulitzer mukofotiga nomzod boʻldi. 2001-yilda roman asosida Ron Howard tomonidan Tafakkur oʻyinlari filmini suratga olingan.1999 Pulitzer Prize Winners & Finalists — The Pulitzer Prizes

 Sujet 
Kitobda Nashning bolaligi, Prinston va MITdagi ishlari, RAND korporatsiyasidagi faoliyati, oilasi va shizofreniya bilan kurashlari yoritilgan.

Kitob 1994-yilda Nashga Iqtisodiyot boʻyicha Nobel mukofotini topshirishi bilan tugaydi. Kitobda Nash hayotining koʻp qirralari, shu jumladan uning matematik dahosi tabiati batafsil tavsiflangan, uning shaxsiyati va motivatsiyasi batafsil oʻrganilgan.

 Qabul qilinishi 
Roman 1998-yilda National Book Critics Circle Award mukfotifa loyiq koʻrildi. Tarjimai holi uchun Pulitzer mukofoti va Rhône-Poulenc mukofotiga nomzod boʻldi. 1999-yilda New-York Timesning Biografiya uchun eng yaxshi bestsellerlar roʻyxatiga qoʻshildi.The Pulitzer PrizesPrizes for Science Books previous winners and shortlists , The Royal Society website

 Tanqid 
Kitobda qoʻyilgan axloqiy masalalar, ruxsatsiz biografiya va mavzu yuzasidan hamkorlik qilmasdan yozilgani keskin tanqid qilingan.

 Moslashtirish 
Kitob asosida Ron Howard tomonidan suratga olingan va bosh rollarni Russel Krou va Jenifer Konneli ijro etgan „Ajoyib aql“ filmi yuqori baholandi va koʻplab mukofotlarga sazovor boʻldi. Jumladan Eng yaxshi film uchun va eng yaxshi moslashtirilgan Ssenariy uchun Oscar mukfotiga loyiq koʻrilgan.
Tohirxon (Xorazm xoni)

Toxirxon (tugʻilgan yili nomaʼlum - 1741) – Xorazm (Xiva) xoni (1740-1741) Ashtarxoniylar sulolasidan, Ilbarsxonxon II ning vorisi. 

Nodirshohning buyrugʻi bilan 1740-yilda, o’zbek xoni Ilbarsxon II qatl etilgandan so’ng taxtga Tohirxon chiqqan. Tohirxon atigi olti oy hukmronlik qildi, aholi Nodirshohga boʻysunishidan norozi boʻldi va 1741-yilda u oʻldirildi.

 
 Yoʻldoshev M., Xiva xonligida feodal yer egaligi va davlat tuzilishi, T., 1959; 
 Gulyamov Ya. G., Pamyatniki goroda Xivi, T., 1941; 
 Xudoyberganov K., Xiva — 2500. Xiva xonlari shajarasi, Xiva, 1996.
 Gulyamov Y.G., Istoriya orosheniya Xorezma s drevneyshikh vremen do nashikh dney. Tashkent. 1957 
 Istoriya Uzbekistana. T.3. T.,1993. 
 Istoriya Xorezma. Pod redaktsiyey I. M. Muminova. Tashkent, 1976

Turkum:Xorazm hukmdorlari
ABC Bunny

ABC Bunny — Wanda Gág tomonidan yaratilgan bolalar uchun alifbo kitobi. Kitob muallif tomonidan oq va qora ranglarda bezatilgan va kitobning muallifining akasi Howard tomonidan qoʻlda yozilgan. Kitobga qoʻshilgan „ABC Songs“ musiqasini kitobning muallifi Wanda Gágning singlisi Flaviya bastalagan.

Kitob dastlab muallif Wandaning jiyanlaridan biri uchun yaratilgan edi. Muallifning oʻz jiyani uchun yaratgan kitobi 1934-yilda 1972-yilgacha Newbery Faxriy mukofotiga sazovor boʻlgan soʻnggi rasmli kitob sifatida tarixda qoldi. Kitob 1933-yilda Amerika Qoʻshma Shtatlarining Coward-McCann, Inc nashriyotida nashr etilgan.

 Syujeti 
Ritmik va qofiyali matn olma bilan sodir boʻlgan baxtsiz hodisadan keyin Bunnylanddan boshqa joyga haydalgan Bunni haqida hikoya qiladi. Bunni sayohatida alfavitdagi har bir harf aks etadi: Gale G harfi uchun, Insect I harfi uchun va boshqalar.
 
Koʻrib chiqish

 

Turkum:1933-yilgi bolalar uchun kitoblar
Turkum:Amerika rasmli kitoblari
Turkum:Alifbo kitoblari