Kozolec

Kozolec asosan Sloveniyada qoʻllangan pichan quritish va saqlash uchun moʻljallangan uy qismi. Kozoleclar asosan yogʻochdan yasalgan doimiy foydalanish inshooti boʻlib, ularda hayvonlar uchun yem quritiladi, ammo ulardan foydalanish faqat pichanni quritish bilan cheklanmaydi. Dala makkajoʻxorisi singari boshqa oziq-ovqatlar ham ular ustida quritiladi. Garchi bu amaliy tuzilma boʻlsa-da, pichan koʻpincha alohida ishlov bilan qoʻlda tayyorlangan boʻlib, bu figura slovenlar xalq meʼmorchiligining oʻziga xos shakli sifatida qabul qilinadi.

 Tarqalishi 
Kozolec Prekmurje viloyati, Sharqiy Shtiriya va Sloveniya sohilidan tashqari butun Sloveniya hududida keng tarqalgan. Shunga oʻxshash tuzilmalarni Italiyaning Friuli shahridaRenzo Rucli, KOZOLEC monumento dell’architettura rurale. Cooperativa Lipa editrice, 1998 va Avstriyaning Sharqiy Tirol mintaqasida ham uchratish mumkin. Nemis tilida u yoki deb ataladiNeusser-Hromatka, Maria. „Colourful Austria.“ Innsbruck: Pinguin-Verlag, 1977..

 Nomlanishi va tipologiya 
Kozolecning slovencha nomlari orasida kozolec va kazuc (soʻzlashuv tilida, odatda, bitta tekis chiziqli pichan maʼnosida qoʻllanadi), stog (koʻpincha Yuqori Karniolada va ayniqsa, Boxinj mintaqasidagi Studor atrofida joylashgan) va toplar singari nomlari mashhur. Kozolec ham, kozuc ham kozel „echki“ soʻzining kichikraytrilgan shakllari boʻlib, u pichan yoki donni saqlash va quritish uchun ishlatiladigan shoxlangan tuzilish maʼnosini beradiSnoj, Marko. 2003. Slovenski etimološki slovar. Ljubljana: Modrijan.. Stog soʻzi pichan maʼnosida qoʻllanilib, umumiy slavyanchada stog „uyma, toʻp“ soʻzidan olingan. Toplar (yoki doplar) soʻzi avstriyalik nemis olimi Doppler ismidan olingan boʻlib, umuman qoʻsh tuzilishga ishora qiladi.

Kozolecning oʻziga xos ga quyidagilar kiradi:

 Bitta toʻgʻri chiziqli kozolec (enojni stegnjeni kozolec)
 Bitta toʻgʻridan-toʻgʻri chiziqli kozolec (stegnjeni kozolec s plaščem)
 Ikkita tekis chiziqli kozolec (dvojni stegnjeni kozolec)
 Qoʻsh tomli kozolec (dvojni vezani kozolec)
 Bir tirgakli qoʻshaloq tomli kozolec (dvojni vezani kozolec v eno drevo)
 Ikki tirgakli qoʻsh tomli kozolec (dvojni vezani kozolec v dve drevesi, toplar)
 Kengaytirilgan qoʻsh tomli qoʻsh kozolec (toplar z repom)
 Shiyponli qoʻsh tomli kozolec (kozolec s hišo)
 Ikki darajali kozolec (kozolec na kozla, kozolec na psa)

 Ochiq osmon ostidagi muzey 
2010-yildan 2013-yilgacha Sloveniya janubi-sharqidagi Šentrupert munitsipalitetining maʼmuriy markazi boʻlgan Šentrupertning janubiy qismida tarixda birinchi boʻlib ochiq osmon ostidagi „Kozoleclar oʻlkasi“ muzeyi(slovencha: Dežela kozolcev) faoliyat yuritgan. Toʻplam 17 turdagi kozolec va 19 ta pichan quritish moslamasini oʻz ichiga olgan. Ularning eng qadimgisi 1795-yilga tegishli boʻlib, barcha turdagi kozoleclar namoyish etilgan. Muzey shuningdek, tadbirlarni oʻtkazish joyi sifatida ham xizmat qilgan. Loyihaning asosiy tashkilotchisi Šentrupert meri Rupert Gole edi. Aholi punkti hisoblangan Mirna vodiysidagi 650 dan ortiq kozoleclar muzeyning asosiy eksponati vazifasini bajargan. Ularning orasida butun mamlakat boʻylab eng kattasi Simončič kozolec boʻlgan.

 Galereya 

 

 

 Čop, Jaka; Cevc, Tone: Slovenski kozolec = Sloveniya Hay-rack, Žirovnica 1993, Agens  (sloven, ingliz)

 

 kozolec.si — Har xil turdagi pichanlar.
Turkum:Sloveniya arxitekturasi
Turkum:Sloveniya folklori