Tidoriyaliklar

Tidorlar – Moluk orollarining shimolidagi Tidore, Mare va Halmahera orollarida yashovchi Osiyo xalqi. Shimoliy halmaher xalqiga qarashli. 1999-yilning maʼlumotlariga koʻra, ularning soni 60 ming kishi edi. Ternatlarga juda yaqin. Sunniy musulmonlar.

 Til 
Tidorlar Shimoliy-xalmax tili guruhiga mansub tidore tilida gapirishadi.

 Din 
Sunniy musulmonlar. Koʻpincha diniy asosda nizolar bor. Oxirgi mojaro gubernator saylanganidan keyin yuzaga keldi: bu holda, qoʻshni orollarning modernist musulmonlari tomonidan qoʻllab-quvvatlangan Tidoresning islomiy yoʻldoshlari Xalmahera orolidagi mo''tadil Ternatan qoʻshnilariga va ularning musulmon va nasroniy izdoshlariga qarshi turishadi. Musulmon guruhlari oʻrtasidagi milliy aralashuvlar, mahalliy mojarolar va manfaatlarning keskinlashuvi musulmonlar va nasroniylar oʻrtasidagi kabi katta. Toʻqnashuvlar Molukka shimolidagi soʻnggi fuqarolar urushidan soʻng bir yil ichida boshlandi (Visser 2001:485-486).

 Hayot 
Ayni gullab yashnagan paytida (XVII-asrning boshlarida) tidorlar, Tidor va Irian oʻrtasidagi orollarni, shuningdek, Irianning Gʻarbiy qirgʻogʻini, Halmahera orolining janubini, yangi Gvineya gʻarbiy qirgʻogʻini oʻziga boʻysundirdilar. Ular asosan ziravorlar savdosi bilan shugʻullanishgan, Shuning uchun Tidore orolining sultoni uzoq vaqt davomida Indoneziyaning Sharqiy qismida savdo qilish imkoniyati uchun Ternat orolining qabilalari bilan jang qilgan. XVI-asrning 20-yillarida Tidor orolida ispan mustamlakachilari oʻzlarini mustahkamladilar. XVII-asrning 60-yillarida ispan mustamlakachilari gollandlar tomonidan siqib chiqarildi, ular Tidor sultonini 1667-yilda orol ustidan nazoratni Gollandiya Ost-Hind kompaniyasiga topshirish toʻgʻrisidagi shartnomani imzolashga majbur qildilar. 1680-yilda Oʻsha yili mustamlakachilar oʻzining odamini orol sultoniga aylantirdilar va nihoyat orol va uning aholisini oʻzlariga boʻysundirdilar. XIX-asrda Tidor hududi orolning qarorgohi tarkibiga kirdi. XIX-asrda Tidor hududi orolning qarorgohi tarkibiga kirdi.

 Jamoat bilan aloqa 
Tidor oroli aholisining asosiy faoliyati qishloq xoʻjaligi (makkajoʻxori, ildiz ekinlari, chinnigullar va Mussel daraxtlari, guruch, sabzavotlar), kopra va baliq ovlash edi. Tidorlar-yaxshi dengizchilar va temirchilar, savdogarlar va xaridorlar sifatida Sharqiy Indoneziya orollariga tashrif buyurishadi.

Kapitalistik tovar-pul munosabatlarining rivojlanishiga qaramasdan, tidorlar feodal va kommunal-oilaviy munosabatlarning koʻplab elementlarini saqlab qolishdi.

 

 
 
 Visser L. E. Rev.: Lany Probojo, Tradition und Moderne in Tidore/Indonesien; Die In strumentalisierung islamischer Rituale und ihre politische Relevanz. Monster: Lit, 1996. Bijdragen tot de Taal-, Land- en Volkenkunde. Vol. 157. No. 1. P. 305
 
 Wallace A. R. THE MALAY ARCHIPELAGO VOLUME II. (of II.) . Project Gutenberg. 01.12.08.
Turkum:Shimoliy Halmacher xalqlari
Turkum:Indoneziya xalqlari
Turkum:Osiyo xalqlari
Turkum:Ko'proq siz da'voga ega maqolalar
Turkum:Manbasiz maqolalar (tarqatmagan
Turkum:Manbasiz maqolalar (turi: etnik guruh)
Turkum:Manbasiz maqolalar (Mamlakat: Indoneziy
Turkum:2018-yil oktabr oyidan beri yoʻq
Turkum:2018-yil oktabrdan beri manba yoʻq
Turkum:Koʻrsatilgan manbada izohli maqolalar topilmagan
Turkum:Alifbo tartibida naqsh kamchiliklari boʻlgan maqolalar
Turkum:Aniqlashtirishni talab qiladigan Maqolalar