Tbilisi xalqaro aeroporti

Shota Rustaveli nomidagi Tbilisi xalqaro aeroporti , ilgari Novo Alekseyevka xalqaro aeroporti deb atalagan, Gruziyadagi eng gavjum xalqaro aeroport boʻlib, poytaxt Tbilisidan janubi-sharqda joylashgan. Aeroport 2024-yilda 4,75 million yoʻlovchiga xizmat koʻrsatgan. Aeroportni TAV Airports Holding boshqaradi, bu esa uni Groupe ADPning bir qismiga aylantiradi.

45 dan ortiq aviakompaniyalari aeroport orqali 25 dan ortiq mamlakatga toʻgʻridan-toʻgʻri yoki toʻxtovsiz parvozlarni amalga oshiradi.

2015-yilda Tbilisi Shahar Kengashi aeroportni oʻrta asr gruzin shoiri Shota Rustaveli sharafiga nomlashga qaror qildi.

Global koronavirus pandemiyasi tufayli Gruziya havo hududi 2020-yilning koʻp qismida yopildi, bu esa Tbilisi aeroporti orqali sayohatchilar sonining 84% ga kamayib, 600 000 dan kam boʻlishiga olib keldi.

 Umumiy maʼlumotlar 
Tbilisi aeroporti Gruziyaning flagman aviakompaniyasi Georgian Airways va 2017-yilda tashkil etilgan MyWay Airlines aviakompaniyasi uchun havo habi hisoblanadi. Aeroport 30 ga yaqin aviakompaniyalarga, asosan Yevropa, Yaqin Sharq va Markaziy Osiyodan Tbilisiga va teskarisiga 30 ga yaqin yoʻnalishlarga xizmat koʻrsatadi. Gruziya va poytaxt Tbilisining sayyohlik maskani sifatida mashhurligi ortib borayotganligi sababli sayohatchilar soni 2010-yildan buyon koronavirus pandemiyasi avj olguncha 1 milliondan qariyb 4 milliongacha oʻsdi. Gruziya havo hududi 2020-yilning koʻp qismida yopildi, hukumat tomonidan belgilangan ekspatriatsiya reyslari bundan mustasno, ammo 2021-yil fevralidan boshlab muntazam xalqaro havo qatnovi tiklandi.

2019-yil iyun oyida boʻlib oʻtgan siyosiy mojarodan keyin Rossiya 2019-yil 8-iyuldan boshlab Gruziyaga va Gruziyadan parvozlarni taqiqladi. Georgian Airways Tbilisidan Moskva-Vnukovoga oʻtgan vaqtdan beri Armaniston aviakompaniyasi tomonidan Yerevan orqali boshqariladi. Taqiq 2021-yil oxirida ham amalda edi. Shuningdek, Kreml Rossiyaning barcha aviakompaniyalariga Gruziyaga parvoz qilishni taqiqladi. Xuddi shunday taqiq 2006—2008-yillarda ham amal qilgan.

Jorj Bush prospekti (Kaxeti avtomagistrali) aeroportdan Tbilisi markaziga olib boradi. Aeroport binosining chiqishi roʻparasida ham poezd xizmati mavjud. Poyezd kuniga ikki marta 2007-yilda ochilgan modernistik stansiyadan joʻnaydi.

 Tarixi 
left|thumb| 1952-yilgi terminal, hozirda VIP zal
Birinchi aeroport terminali binosi 1952-yilda qurilgan. Meʼmor V. Beridze tomonidan Stalin meʼmorchiligi uslubida loyihalashtirilgan bino nosimmetrik oʻqlari boʻlgan qavat rejasi va portik koʻrinishidagi monumental risalit bilan jihozlangan. Ikki qanotda ulkan tartibda koʻr arkadalar mavjud edi. 1990-yilda xalqaro uslubda loyihalashtirilgan yangi terminal binosi qurib bitkazildi.

1981-yilda Tbilisi aeroporti Sovet Ittifoqidagi eng katta 12-aeroport boʻlib, Tbilisini boshqa Sovet respublikalari shaharlari bilan bogʻlaydigan markaziy yoʻnalishlarda 1 478 000 nafar yoʻlovchiga xizmat koʻrsatgan. Sovet Ittifoqi parchalanganidan soʻng, fuqarolar urushi va yangi mustaqil boʻlgan Gruziyadagi iqtisodiy inqiroz 1998-yilga kelib yoʻlovchilar soni 230 000 ga kamaydi.

Tbilisi xalqaro aeroporti TAV Urban Georgia tomonidan 2005-yil oktyabr oyidan beri boshqariladi, bu konsessiya kamida 2027-yilgacha uzaytirilgan. Gruziyada turk kompaniyasi 2007-yilning may oyidan beri 20 yil muddatga Batumi aeroportini boshqarib kelmoqda. Tbilisi aeroporti operatori TAV Urban Georgia kompaniyasining 76% ulushiga egalik qiluvchi TAV Airports Holding Gruziya davlatiga qarashli Gruziya Birlashgan aeroportlari (inglizcha: United Airports of Georgia) bilan Tbilisi aeroportidagi ikkita uchish-qoʻnish yoʻlagidan biri boʻlgan foydalanilmayotgan uchish-qoʻnish yoʻlagini Boeing 747-8, Airbus A380-800, Antonov An-225 va Antonov An-124 kabi barcha turdagi samolyotlarni qabul qilish standartlarini oʻz ichiga olgan ICAOga muvofiq rekonstruksiya qilish va uzaytirish boʻyicha kelishib oldi. Yangi F Code taksi yoʻli qurilishi ham rejalashtirilgan edi.

 Modernizatsiyasi 
2007-yil fevral oyida yangi xalqaro terminal, avtoturargoh qurish, perron, taksi yoʻlagi va uchish-qoʻnish yoʻlagini takomillashtirish hamda yerda xizmat koʻrsatish uskunalarini sotib olish va yillik 2,8 million yoʻlovchini tashish boʻyicha 90,5 million dollarlik rekonstruksiya loyihasi yakunlandi. Shahar markazini aeroport bilan bogʻlovchi, kuniga bir tomonlama kamida ikkita poyezd qatnovi taʼminlangan temir yoʻl tarmogʻi qurildi. Aeroport zamonaviy va funksional dizaynga ega boʻlib, yoʻlovchilar va yuklarning toʻxtash joyidan samolyotlarga optimallashtirilgan oqimini taʼminlash uchun umumiy foydalanish maydoni, kelajakdagi kengayishlar terminal operatsiyalarini toʻxtatmasdan amalga oshirilishi mumkin. Yangi terminalda turli xil oziq-ovqat va ichimliklar operatsiyalari, jumladan, toʻrtta boj olinmaydigan doʻkonlar oʻrnatilgan. Loyihani amalga oshiruvchi tomon aeroport qurilishi va ekspluatatsiyasi boʻyicha konsessioner va maxsus maqsadli transport vositasi boʻlgan TAV Urban Georgia kompaniyasi boʻlib, loyiha Xalqaro moliya korporatsiyasi (XMK) va Yevropa tiklanish va taraqqiyot banki (YTTB) tomonidan moliyalashtirildi.

2016-yilda aeroportning asosiy uchish-qoʻnish yoʻlagi yangilandi va yangi navigatsiya yoritgichlari bilan jihozlandi. Aeroportning asosiy uchish-qoʻnish yoʻlagidagi barcha ushlab turish joylarida uchish-qoʻnish yoʻlagini qoʻriqlash chiroqlari, LED toʻxtash chizigʻi signallari va yoʻl-yoʻriq belgilari ham qoʻshildi. Qoʻnish moslamalari tizimi CAT II talabi darajasida yangilandi, bu esa yomon ob-havo sharoitida samolyotlarga qoʻnishga imkon beradi. Aerodrom yoritilishini boshqarish va monitoring qilish tizimi yangilandi, shu jumladan toʻrtta taksi yoʻliga yangi yoritish signallari oʻrnatildi. 2017-yilda maydoni boʻlgan yangi kelish terminali, mavjud terminal binosi bilan integratsiya qilingan, sayohatchilar soni ortib borayotganini qondirish uchun qurib bitkazildi. Terminalning oʻtkazish qobiliyati yiliga 3,5 million yoʻlovchiga yetkazildi. Terminal binosini kengaytirishdan tashqari, qiymati 33 million dollar boʻlgan ushbu loyihada, jumladan, ikkita chiqish joyi boʻlgan yangi bortga chiqish koʻprigi, beshta yangi samolyotlar toʻxtash joyi, uchta 150 metrlik bagaj javonlari va 250 ta mashina uchun yangi avtoturargoh barpo etildi.

2018-yil oktyabr oyida aeroportni shahar bilan bogʻlaydigan yangi metro yoʻnalishi eʼlon qilingan edi. Taklif etilayotgan kengaytma aeroportni Samgori metro bekati bilan mavjud metro yoʻnalishi bilan oʻtkazish punkti sifatida bogʻlaydi. Qurilish 2019-yil oxirida boshlanishi kerak edi, ammo texnik-iqtisodiy asoslash kerakli natijani bermagani uchun 2021-yil bahorida loyiha samarali ravishda toʻxtatildi.

 Aviakompaniyalar va yoʻnalishlar 
Tbilisi aeroporti asosan Yevropa va Yaqin Sharqdagi yoʻnalishlarga xizmat koʻrsatadi. Quyida Gruziya fuqaro aviatsiyasi agentligi tomonidan mavsumiy ravishda ruxsat etilgan press-relizlar va jadvallarga muvofiq xizmat koʻrsatiladigan yoʻnalishlar keltirilgan. Oxirgi marta 2025-yil may oyida yangilangan.

 Yoʻlovchi tashish 
 

 Yuk tashish 

 Statistika 
 Annual passenger statistics Tbilisi International Airport Yillar Yoʻlovchilar soni Oʻzgarishi 2024 4,750,830 25% 2023 3,694,205 23% 2022 2,998,785 78% 2021 1,683,696 185% 2020 590,089 84.0% 2019 3,692,202 3.1% 2018 3,808,619 20.4%2017 3,164,139 40.5% 2016 2,252,535 22.0% 2015 1,847,111 17.3% 2014 1,575,386 9.7% 2013 1,436,046 17.8% 2012 1,219,175 15.2% 2011 1,058,679 28.7% 2010 822,772 17.1% 2009 702,916 1.7% 2008 714,976 16.1% 2007 615,873 8.5% 2006 567,402 3.7% 2005 547,150 

+Top 5 ta eng mashhur yoʻnalishlarMamlakat Manzil Aeroport Haftalik reyslar Aviakompaniyalar Istanbul Istanbul aeroporti, Sabiha Goʻkchen aeroporti 52 Turkish Airlines (kuniga 4), Pegasus Airlines (haftasiga 17), AnadoluJet (kuniga 1) Tel-Aviv Ben Gurion aeroporti 23 Georgian Airways (haftasiga 12), Israir Airlines (haftasiga 5), El Al (4 haftasiga), Arkia (haftasiga 2) Dubay Dubay – Xalqaro 21 flydubai (kuniga 3 ta) Boku Haydar Aliyev aeroporti 21 Buta Airways (kuniga 3 ta) Yerevan Zvartnots xalqaro aeroporti 21 Aircompany Armenia (kuniga 2 marta), FlyOne Armenia (haftasiga 4), Fly Arna (haftasiga 3)

 Yana qarang 

 Gruziya aeroportlari roʻyxati

 

 

 

Turkum:Sovet Ittifoqida qurilgan aeroportlar
Turkum:Gruziya aeroportlari
Turkum:Tbilisi
Turkum:Koordinatalar Vikimaʼlumotlarda
Turkum:Tbilisi binolari va inshootlari