Zhantas/Cleaned-Uzbek_Wikipedia huggingface dataset:
Rüstem İbrahimbeyov

thumb| Rustem Ibrohimbeyov, 29-mart 2010-yil
Rüstem Mehmed İbrahim o'g'li İbrahimbeyov yoki İbragimbekov (1939-yil 5-fevralda tug'ilgan) - dramaturg, ssenariynavis va rejissyor. 1994-yilda rossiyalik rejissyor Nikita Mixalkov bilan hamkorlikda suratga olingan " Quyosh tomonidan kuydirilgan " kinokartinasi uchun kino san'ati va fanlari akademiyasining eng mashhur sovrini " Oskar " mukofotiga sazovor bo'lgan.

Rüstem İbrahimbeyov oxirgi marta 2011-yil oktabr oyida o‘tkazilgan Antaliya Oltin apelsin film festivalida "Umr bo'yi sharaf mukofoti" bilan 48-marta taqdirlangan.

 Hayoti 
Rüstem İbrahimeyov 1939-yilda Ozarbayjon poytaxti Boku shahrida otasi Mehmed Ibrohimbeyov va onasi Fatma Meshadibeyovalar oilasida tug‘ilgan. Ozarbayjon neft va kimyo institutini tugatgach, Moskvadagi Sovet kino institutida rejissyorlik va ssenariynavislik yo'nalishi bo‘yicha o'qiydi. Rejissyor o‘z faoliyati davomida 40 dan ortiq kino, televideniye va teatr ssenariylari hamda bir nechta nasriy asarlar yozgan, ularning aksariyati oxir-oqibat badiiy filmlar yoki telefilmlar sifatida sahnalashtirilgan. Uning eng mashhur ssenariy asarlari “Sıcak Çöl Güneşi” (1970), “Sorgulama” (1979), “Mening tilsimim , meni himoya qil ” (1986), “Urga, Aşk Ülkesi" (1991), " Quyoshda kuyish " (1994), " Sibir sartaroshi" (1998), "Doğu-Batı" (1999) va "Göçebe" (2007) filmlaridir.

Ukasi Maksut İbrahimbeyov ham akasi kabi yozuvchi bo‘lgan. İbrahimbeyov 2022-yil 11-mart kuni Rossiyaning Moskva shahrida 83 yoshida vafot etgan.

 

Turkum:Moskvada vafot etganlar
Turkum:2022-yilda vafot etganlar
Turkum:Bokuda tugʻilganlar
Turkum:1939-yilda tugʻilganlar
Abdulloh (Chigʻatoy xonligi)

Abdulloh (vafoti 1359-yil) – amir Qozagʻonning oʻgʻli, qoraunaslar (1358—1359) va Chigʻatoy ulusi amiri (1358).

 Otasi hukmronligi davridagi faoliyati 
Otasi Abdullohni taxminan 1346-yilda Samarqandga amir etib tayinlagan va Qozagʻon hayotligida Xorazmga yurish qiladi, bunga otasi qarshilik qiladi. Amir Qazagʻon vafotidan soʻng uning oʻrnini egalladi va otasidan farqli oʻlaroq (hokimiyati janubiy qabilalar qoʻllab-quvvatlashiga asoslangan edi) u ulusning shimoliy qabilalariga taʼsir oʻtkazishga harakat qiladi.

 Abdullohning hukmronligi 
Otasi Qozagʻonning vafotidan xabar topgan oʻgʻli Samarqand amiri Abdulloh janubga, Soli Saroyga koʻchib oʻtadi va u yerda qabila boshliqlari uni vorisi sifatida qabul qiladi. Bayonqulixonga qarshi kurashgan. Koʻp oʻtmay, Abdulloh oʻz poytaxtini Samarqandga koʻchirishga qaror qildi, bu shahar Soli Saroydan koʻra yaxshiroq qulayliklarga ega edi. Aʼyonlar koʻchmanchi urf-odatlariga zid boʻlgan bu xatti-harakatdan voz kechishni maslahat beradilar. Ammo Abdulloh Samarqandga koʻchib oʻtadi.

Biroz vaqtdan soʻng Bayonqulixonni (Samarqandda) oʻldirib, shajarada oʻrni nomaʼlum boʻlgan Chigʻatoy shahzodasi Buyun Temurning oʻgʻli Chigʻatoy Temurshohni (Shoh Temur) taxtga oʻtqazdi. Bayonqulixon Buxoroda, taniqli dindor Shayx Sayfiddin yoniga dafn etilgan. Abdullohga qoraunaslarning oʻz hududlariga koʻchirilishini istamagan (poytaxtning Samarqandga koʻchirilishi bilan sodir boʻlayotgan voqea), natijada Hojibeg va Bayon Sulduz boshchiligida qoʻzgʻolon koʻtariladi. Abdulloh bir muddat Samarqandda qarshilik koʻrsatdi, lekin shahar mustahkam emasligi uchun qamalga qarshilik koʻrsata olmaydi. Amirning oila aʼzolari qatl etiladi. Abdulloh qochib qoladi. U va fitnachilar oʻrtasidagi toʻqnashuvning asosiy sabablaridan biri poytaxtning Soli Saroydan Samarqandga koʻchirilishi boʻlishi mumkin.

Abdulloh Samarqanddan qochib Jayhunni kesib oʻtadi, Bagʻlondan oʻtib, Badaxshonning janubiy chekkasida joylashgan Andarabga yoʻl oldi va koʻp oʻtmay shu yerda vafot etgan.

 
 René Grousset (1970). The Empire of the Steppes: A History of Central Asia. New Brunswick, N.J: Rutgers University Press. ISBN 978-0-8135-1304-1
 Manz, Beatrice Forbes, The Rise and Rule of Tamerlane. Cambridge University Press, 1989, ISBN 0-521-34595-2.
 Караев О. Чагатайский улус. Государство Хайду. Могулистан. — Бишкек, 1995.

 

Turkum:Chigʻatoy ulusi hukmdorlari
Zurab Tsereteli

Zurab Semyonovich Tsereteli (1953-yil 21-mart – 1992-yil 14-yanvar) – gruziyalik professional futbolchi.

 Klub karerasi 
U 1973-yilda Tbilisining „Dinamo“ klubi safida SSSR Oliy Ligasida professional futboldagi debyutini analga oshirgan. U 1977—1978-yilgi mavsumda Moskvaning „Dinamo“ klubi safida Yevropa kubogi egalari kubogi yarim finalida ikki oʻyin oʻtkazdi va bitta gol urdi.

 Yutuqlar 

 SSSR Oliy Ligasi bronza: 1976 (bahor), 1976 (kuz).

 

Turkum:Alifbo boʻyicha futbolchilar
Turkum:SSSR erkak futbolchilari
Turkum:Futboldagi erkak hujumchilar
Turkum:FC Dinamo Tbilisi futbolchilari
Turkum:Dinamo Moskva klubi futbolchilari
Turkum:FC Torpedo Kutaisi futbolchilari
Turkum:Paxtakor jamoasi futbolchilari
Turkum:SSSR Oliy ligasi futbolchilari
Turkum:SSSR sport ustasi
Valeriy Shaveyko

Valeriy Ivanovich Shaveyko (1956-yil 4-fevralda tugʻilgan) – sobiq sovet futbolchisi, SSSR sport ustasi (1979), rossiyalik murabbiy, hakam va inspektor.

 Futbolchilik faoliyati 
Bolaligida u tennis, boks, dzyudo bilan shugʻullangan. 10 yil ichida yunon-rum kurashi boʻyicha „Dinamo“ jamiyati chempionligini qoʻlga kiritgan. Minsk-5 sport maktabida murabbiy Leonid Lapunov qoʻl ostida taʼlim olgan. 1974-yilda professional futbolda Minskning „Dinamo“ klubi tarkibida debyutini amalga oshirgan. Dinamo jamoasi tarkibida yetti mavsum davomoda toʻp surgan soʻng, bosh murabbiy Eduard Malofeev Shaveykoning „Neftchi“ PFK bilan uy uchrashuvidagi magʻlubiyatda (0:2) ayblovidan keyin jamoani tark etishga qaror qildi.

1981-yilda Shaveyko Moskvaning „Torpedo“ klubiga borishga qaror qildi. Yanggi jamoasi tarkibida avval birgalikda oʻynagan tanish doʻstlari Kruglov, Petrenko, Vasilyev, Prigoda kabi futbolchilar bilan jamoada asosiy futbolchilardan biriga aylandi. 1986-yilgi SSSR kubogi gʻolibi, 1982-yilgi finalchi 1988-yilda Toshkentning „Paxtakor“ jamoasida ikkita oʻyin oʻtkazgan, keyinroq Polshada (Sovet harbiy chempionatida Shimoliy kuchlar guruhida oʻynagan) va Rossiya chempionatida „Metallurg“ Novotroitsk FK va „Lada Dimitrovgrad“ jamoalarida oʻynagan.

 Hakamlik faoliyati 
1996–2004-yillarda oliy ligada futbol hakami boʻlib ishlagan va 48 ta oʻyin oʻtkazgan. 1999-yil 7-noyabrda „Lokomotiv“ (Sankt-Peterburg) – „Tyumen“ oʻyini oʻtkazilgach, ikki yilga futboldan chetlatilgan va oliy divizion oʻyinlarida hakamlik qilish huquqidan mahrum etilgan. 2007-yilda u Moskvaning Torpedo FShM klubi direktori oʻrinbosari etib tayinlandi. 2008-yildan futbol oʻyinlari inspektori.

 

 

 Statistika igr v evrokubkax

Turkum:1956-yilda tugʻilganlar
Turkum:Yashayotgan insonlar
Turkum:SSSR erkak futbolchilari
Turkum:Erkak futbol himoyachilari
Turkum:Belaruslik erkak futbolchilar
Turkum:Rossiyalik futbol murabbiylari
Turkum:Paxtakor jamoasi futbolchilari
Turkum:Torpedo Moskva klubi futbolchilari
Turkum:Rossiyalik erkak futbolchilar
Turkum:Alifbo boʻyicha sportchilar
Koʻz olmasining fibroz pardasi

Koʻz olmasining fibroz pardasi – koʻz olmasining eng tashqi pardasi boʻlib, sklera va shox pardadan iborat. Sklera shaffof emas va u fibroz pardaning orqa 5/6 qismini tashkil qiladi, shox parda esa shaffof boʻlib, oldingi 1/6 qismni tashkil qiladi.

Fibroz pardaga nisbatan „Korneosklera“ atamasi sklera va shox pardani birgalikda tasvirlash uchun ishlatiladi.

 

Turkum:Anatomiya
Zaki Sattarov

Zaki Sattarov (1904-yil, Samarqand – 1938-yil, Toshkent) — „Lenin yoʻli“ gazetasi muharriri. Stalin davri qatagʻoni qurboni boʻlgan.

 Hayoti 
Zaki Sattarov 1904-yilning 15-martida Abdri qishlogʻida tugʻilgan. Millati tatar. Oʻrta maʼlumotga ega. 1922-yilda Samarqand shahridagi maktab internatning 4-sinfini tugatgan. 1922-yilning martidan 1923-yil yanvar oyiga qadar saraboshlik Bobomurod xalfa qoʻlida batrakchi sifatida ishlagan. Undan soʻng Dovul volostidan boʻlgan Imomnazar Bobonazarboy qoʻl ostida xizmat qilgan. 1923-yilning 1-noyabridan boshlab 1925-yilning 10-oktyabriga qadar Iskandar qishlogʻidagi urugʻchilik xoʻjaligida mehnat qilgan. 1925-yildan boshlab bir yil davomida Boku shahrida temiryoʻl qurilishida, Samarqandga qaytgandan keyin 1927-yilgacha Kattaqoʻrgʻon uyezdida joylashgan Chimboy volosti ijroiya qoʻmitasining Qoraqursak qishlogʻidagi mas‘ul kotibi boʻlib ishlaydi.

1930-yildan 1932-yilgacha Narpay tumanida Mirbozor kolxoz ittifoqi raisi boʻlib ishlagan. Shu yilning dekabr oyiga qadar Kattaqoʻrgʻon tumani boʻyicha shikoyatlarni qabul qiluvchi mudir boʻlib ishlaydi. 1932-yilning 8-dekabridan 1933-yil 1-oktyavrgacha Oʻzkompartiya markaziy komitetining matbuot organi boʻlgan „Kolxoz yoʻli“ gazetasida faoliyat olib borgan. U tahririyatning Asaka va Andijon shaharlaridagi muxbiri vazifasini bajargan.

Zaki Sattarov Marhamat tumanida nashr etiladigan „Stalinchilar ovozi“ gazetasi muharriri, tuman ijroiya qoʻmitasi boʻlgan.
Zaki Sattarov 1931-yilning 1-oktyabridan 1937-yil 28-martgacha to qamoqqa olingunga qadar Samarqandda nashr etiladigan „Lenin yoʻli“ gazetasida muharrir boʻlib ishlagan. Rus, turk, qozoq, tatar tillarini bilgan. 1937-yilning 27-mayida partiyaviy hushyorlikni kamaytirgani uchun hayfsan olgan.

1938-yilning 13-oktyabrda SSSR Oliy Sudi Harbiy kollegiyasining sud majlisida oʻlimga hukm qilinadi. Hukm ijrosi oʻsha kuni taʼminlanib, otib tashlanadi.
 

Turkum:1904-yilda tugʻilganlar
Turkum:Samarqandda tugʻilganlar
Turkum:1938-yilda vafot etganlar
Turkum:Sovet davri qatagʻon qurbonlari
Orif Olimjonov

Orifjon Olimjonov (1898-yil, Jizzax – 1937-yil 9-oktyabr, Leningrad) – Samarqand viloyati xalq taʼlimi boʻlimi mudiri, OʻzSSR Markaziy ijroiya qoʻmitasi raisi Yoʻldosh Oxunboboyevning shaxsiy kotibi.

 Hayoti 
Orifjon Olimjonov 1898-yilda Jizzax shahrida tugʻilgan. Dastlabki taʼlimni jadid va rus-tuzem maktablarida olgan. Otasi 1916-yilda sodir boʻlgan Jizzax qoʻzgʻolonining yetakchilaridan biri boʻlgan. Qoʻzgʻolon bostirilgach qamoqqa olingan. Orifjon Olimjonov otasini oqlash maqsadida siyosatga qadam qoʻydi. Orifjon Olimjonov 1919-yildan 1920-yilgacha musulmon yoshlari jamiyatining faol aʼzolaridan boʻlgan. U sovet maʼmurlari nazariga tushib, 1920-yildan 1922-yilga qadar Jizzax shahrining yoshlar ittifoqida (komsomol) mas’ul kotib vazifasida ishlagan.

Orifjon Olimjonov 1922—yilda Samarqand viloyat komsomol kotibi etib saylanadi. Bu vazifada 1923-yilgacha faoliyat yuritgan. 1924-yildan 1925-yilga qadar Samarqand viloyatining APO mudiri lavozimida ishlagan. 1925-yildan boshlab bir yil davomida Samarqand qishloq xoʻjalik texnikumi direktori boʻlgan. 1926—1927-yillarda Samarqand viloyati xalq taʼlimi boʻlimi mudiri vazifasida ishlagan. O. Olimjonov 1927-yilda Erondan qaytgan doʻsti Turobbek Toʻrabekov (Toʻrabekov milliy istiqlolchilik harakati aʼzosi sifatida sovetlarga qarshi kurashgan. Avval Afgʻonistonga, soʻngra Eronga qochib ketgan edi)ga uyida yashab turishga ruxsat beradi.

Orifjon Olimjonov 1928–yildan 1930-yilgacha Yangi turk alifbosi markazi kengashida mas’ul kotib boʻlgan, shu bilan birda Samarqand shahar okrug kompartiyasi tashkiliy boʻlimida mudir oʻrinbosari sifatida ishlagan. Bu vaqt oraligʻida Olimjonovning „Maorif va oʻqitgʻuvchi“ jurnalida bir qator maqolalari chop etilgan. Ularning aksariyati lotin alifbosi toʻgʻrisida edi. Olimjonov 1930-yilning mart-iyun oylarida Andijonga yuborilgan va okrug kolxoz ittifoqining raisi vazifasiga tayinlangan. 1930-yil iyundan OʻzSSR Markaziy ijroiya qoʻmitasi raisi Yoʻldosh Oxunboboyevning shaxsiy kotibi lavozimida ishlagan. Biroq Olimjonovga 1929-yilning noyabr oyida soxta ayblovlar qoʻyiladi. Uni 1923-yilda Turkiya va Eronga pul joʻnatgan degan ayblov bilan qamoqqa olinadi. 1932-yilning 14-oktabrda esa OGPUning Oʻrta Osiyo boʻlimi tomonidan 10 yil muddatga mehnat tuzatish lageriga hukm etiladi. Olimjon Orifjonov jazoni Soloves lagerida oʻtaydi. 1937-yilning 9-oktabrida Leningradga keltirilib, otib tashlanadi.

Orifjon Olimjonov 1974-yil 30-avgustda OʻzSSR Oliy sudi tomonidan oqlangan va bu xabar oʻgʻli tibbiyot fanlari doktori, professor Oʻktam Oripovga yetkazilgan.
 

Turkum:1898-yilda tugʻilganlar
Turkum:Jizzaxda tugʻilganlar
Turkum:1937-yilda vafot etganlar
Dinamo (futbol klubi, Qashqadaryo)

Dinamo – Qashqadaryo viloyati Qarshi shahrining futbol klubi. Oʻzbekiston Pro ligasining ikki mavsumida qatnashgan.
 

Turkum:Qashqadaryo viloyati futbol klublari
Turkum:Oʻzbekiston futbol klublari
Turkum:Qarshida sport
Turkum:Alifbo boʻyicha futbol klublari
Turkum:2007-yilda tashkil etilgan futbol klublari
Mebelchi (futbol klubi)

Mebelchi – Toshkent viloyati Yangiyoʻl tumanining futbol klubi. Oʻzbekiston Pro ligasining ikki mavsumida qatnashgan.
 

Turkum:Toshkent viloyati futbol klublari
Turkum:Oʻzbekiston futbol klublari
Turkum:Alifbo boʻyicha futbol klublari
Turkum:1993-yilda tashkil etilgan futbol klublari
Toʻqimachi (futbol klubi)

Toʻqimachi – Fargʻona viloyati Fargʻona shahrining mahalliy toʻqimachilik fabrikasiga tegishli futbol klubi. Koʻp maqsadli stadioni ham bor. Oʻzbekiston Pro ligasining 1997-yilgi mavsumida qatnashgan.
 

Turkum:Fargʻona viloyati futbol klublari
Turkum:Oʻzbekiston futbol klublari
Turkum:Alifbo boʻyicha futbol klublari
Turkum:1994-yilda tashkil etilgan futbol klublari
Abubakr Mirzo (Mironshohning oʻgʻli)

Abubakr Mirzo (1382—1409) – temuriylar sulolasidan boʻlgan shahzoda, Mironshohning toʻngʻich oʻgʻli va Amir Temurning nabirasi.

 Hayoti 
Abubakr Mirzo Mironshohning toʻngʻich oʻgʻli va Amir Temurning toʻngʻich nevaralaridan biri. 1382-yilda tugʻilgan. Onasi Chigʻatoy ulusi hukmdori Suyurgʻatmishxonning qizi Oʻrin Sulton Xonika Begim. 1389-yilda Abubakr Mirzo amir hoji Sayfiddin Barlosning qiziga unashtirilgan. 1392-yilda Samarqandda amir hoji Sayfiddin Barlosning qizi bilan oila qurgan.

Abubakr Mirzo 1400-yil kuzida Mamluklar sultonligi bilan urush paytida Halab va Hamoni egallashda qatnashdi. Usmonli imperiyasi bilan urush paytida u otasi va bobosi qoʻshinlarining yordamiga qaramay, oʻjarlik bilan serb jangchilariga birinchi boʻlib hujum qilgan. Oʻng qanotning avangardiga qoʻmondonlik qilgan, Anqara jangida qatnashgan. Serb-usmonli qoʻshini ustidan gʻalaba qozonib, Sulton Boyazidning oʻgʻli Sulaymon Chalabiyni taʼqib qilgan. Iznik shahrini egallab, boy oʻlja bilan bobosining oldiga qaytib kelgan.

1403-yilda taxt vorisi Muhammad Sulton vafotidan keyin Bagʻdod hukmdori boʻldi. Oʻsha yili u Qoraqoʻyunlular boshligʻi Qora Yusufni magʻlub etdi, uning ukasi Qora Ali jangda halok boʻldi va Qora Yusufning barcha mollari gʻoliblar tomon oʻtdi. Gʻalabadan soʻng Abubakr 1401-yilda vayron boʻlgan Bagʻdodni va Iroqning iqtisodiy holatini tiklashga kirishib, Qora Yusuf bosqinlari chogʻida vayron boʻlgan hududni tiklashga harakat qildi.

1405-yilda bobosi vafotidan soʻng, u xutba oʻqitib, otasining nomi yozilgan tangalar zarb qilgan. Samarqand taxtini egallagan Xalil Sultonning taklifiga binoan u otasi bilan Samarqandga keladi. Bir muddat Samarqandda yashagan. Keyinchalik ukasi Umar Mirzo isyon koʻtaradiКлавихо Дневник путешествия в Самарканд ко двору Тимура.

Abubakr otasining oldiga qaytib keladi va ukasi Umar Mirzoga qarshi urush boshladi, Umar va uning tarafdorlariga tegishli bir qancha qal’alarni egallaydi.

1406-yil aprelda amakivachchalari Rustam Mirzo, Pir Muhammad Mirzo va Iskandar Sulton Mirzo Umar Mirzo bilan ittifoq tuzib, unga qarshi urush boshladilar, ammo Abubakr qoʻshinlari tomonidan magʻlubiyatga uchratiladi.

1408-yil aprelda u otasi bilan birgalikda Qora Yusufga qarshi yurish qildi, ammo ularning qoʻshini magʻlubiyatga uchradi va Miranshoh jangda vafot etdi. Abubakr Kirmonga chekinadi. Seyistonda vafot etadiФасих Хавафи Фасихов свод.

 

Turkum:Temuriylar sulolasi
Turkum:1382-yilda tugʻilganlar
Sulton Maʼsud Mirzo (Temuriy)

Sulton Maʼsud Mirzo (1471—1501-yildan keyin) – temuriylar oilasidan boʻlgan shahzoda, Sulton Mahmud Mirzoning oʻgli, Abu Saidning nabirasi.

 Hayoti 
Sulton Maʼsud Mirzo Sulton Mahmud Mirzo va Termiz hukmdori Buzurgning qizi Xonzoda begimning toʻngʻich oʻgʻli. Xotinlari orasida Buzurgning nabirasi ham shu nom bilan tilga olinadi, chalkashmaslik uchun uni Xonzoda begim ikkinchi deb atashadi.

Sulton Maʼsud Mirzo 1495-yilda Hisorni otasidan mulk qilib oladi. Xusravshoh unga otabek qilib tayinlanadi. Otasi vafot etgach, 1495-yil qishda Husayn Boyqaro bilan urush qilish uchun qoʻshin toʻplab, Termizga yoʻl oladi. U qoʻshini bilan Amudaryodan oʻtishga tavakkal qilmay kutib turadi. Husayn Boyqaro qoʻshinlarining yaqinlashib kelayotganidan xabar topib Hisorga, keyinchalik Samarqandga ukasi Boysungʻur Mirzo huzuriga chekinadi.

1496-yil iyun oyida u Bobur va Sulton Ali Mirzo bilan ittifoq tuzib Samarqandni qamal qildi, biroq uch oydan soʻng shayxlardan birining qizini oʻziga xotini qilib Hisorga joʻnadi. Abdullo Barlosga Xatlon viloyatini inʼom qilganligi sababli undan bir qancha amirlar ajralib chiqadi, 1497-yilda Hisorni uning sobiq tarafdori Xusravshoh va ukasi Boysungʻur Mirzo bosib oladi. Sulton Maʼsud Mirzo Hisordan qaynotasi bilan qochib Husayn Boyqaro huzuriga boradi. Husayn Boyqaro uni yaxshi kutib olgan. U biroz vaqt oʻtib Husayn Boyqaro saroyini tark etib, Hisorga ketadi.

1498-yilda unga sobiq amirlari fitna uyushtiradi va Xusravshoh tomonidan qoʻlga olinadi. Xusravshoh Sulton Maʼsud Mirzoning koʻziga mil tortiradi. Keyinchalik Sulton Maʼsud Chorjoʻy orqali Husayn Boyqaro oldiga boradi. Husayn Boyqaro Begim Sulton ismli qizini Sulton Maʼsud Mirzoga xotinlikka beradi. Bir ogʻil va bir qiz farzandli boʻladi. Shayboniylar tomonidan o'ldirilgan.

 

Turkum:Temuriylar sulolasi
Umar Mirzo (Temuriy)

Umar Mirzo (1383—1407) – temuriylar oilasidan boʻlgan shahzoda, Mironshohning ikkinchi oʻgʻli va Amir Temurning nabirasi.

 Hayoti 
Umar Mirzo Mironshohning ikkinchi oʻgʻli. 1383-yilda tugʻilgan, onasi Chigʻatoy ulusi hukmdori Suyurgʻatmishxonning qizi Oʻrin Sulton Xanika edi.

1398-yilda Amir Temur Hindistonga yurish qilishidan avval uni Samarqandga hukmdor etib tayinlaydi. Bobosi yurishdan qaytgach, u bilan uchrashgan odamlar orasida boʻlib, uning hukmronligi haqida soʻraydi.

1404-yil bahorida u bobosidan Gruziya, Armaniston, Ozarbayjon, Eron va Iroqning bir qismini oʻz ichiga olgan davlatning gʻarbiy qismini oladi. Temur oʻz qoʻl ostidagi yerlarni ishonib topshirib, oʻzining bir qancha yaqin amirlarini unga qoʻshib yuboradi.

1405-yil 18-fevralda Amir Temur vafotidan keyin imperiyada ichki nizolar boshlandi, unga Umar Mirzo ham qoʻshiladi va uning buyrugʻi bilan Sultoniya qalʼasiga qamalgan katta akasi Abu Bakr Mirzoni hibsga oldi. Ularning onasi bundan xabar topgach oʻgʻillarini yarashtirishga harakat qiladiКлавихо Дневник путешествия в Самарканд ко двору Тимура.

Abu Bakr Mirzo zindondan qochib qutulgach otasi bilan birga Umar mirzoga qarshi muvaffaqiyatli urush boshlagan, Sultoniyani egallagan. Keyinchalik koʻplab amirlar va lashkarboshilar Abu Bakr tarafiga oʻtadi. Umar Mirzo qoʻshinlari bilan Tabrizga boradi, u yerda soliq yigʻishda oʻzboshimchalik bilan shugʻullangan Umar Mirzo amaldorlariga qarshi qoʻzgʻolon boshlanadi. Umar Mirzo Abu Bakr qoʻshinlarining yaqinlashib kelayotganidan xabar topib, Marogʻaga chekindi.

1406-yil bahorida u amakivachchalari Rustam mirzo, Pir Muhammad Mirzo va Iskandar Sulton Mirzo bilan ittifoq tuzib, Abu Bakrga qarshi yurish qiladi biroq ularning qoʻshinlari Abu Bakr qoʻshinlari tomonidan magʻlubiyatga uchradi. Jangda magʻlubiyatga uchragach, Umar Mirzo oʻz ittifoqdoshlarini tashlab, Xurosondagi amakisi Shohruh huzuriga boradi. Umar Mirzoni amakisi yuksak hurmat bilan qabul qilib, Goʻrgʻon va Damgʻonga hukmdor etib tayinlaydi.

1407-yil bahorida unga qarshi yurish qilgan Shohruxga qarshi qoʻzgʻolon koʻtardi. Ikki qoʻshin jangga saf tortdilar, ammo Umar Mirzoning butun qoʻshini Shohruh tarafiga oʻtgani uchun jang boʻlmadi. Umar mirzo sahroga qochib, oʻsha yerda asirga tushib, ogʻir yarador boʻlib, Shohruh huzuriga keltiriladi. Shifokorlar yordamiga qaramay, Hirotga olib ketilayotganda vafot etadi Фасих Хавафи Фасихов свод.

 

Turkum:Temuriylar sulolasi
Turkum:1383-yilda tugʻilganlar
Sokol (futbol klubi, Navoiy)

Sokol – Navoiy viloyati Uchquduq tumanining futbol klubi. Oʻzbekiston Pro ligasining ikki mavsumida qatnashgan.
 

Turkum:Navoiy viloyati futbol klublari
Turkum:Oʻzbekiston futbol klublari
Turkum:Alifbo boʻyicha futbol klublari
Turkum:2007-yilda tashkil etilgan futbol klublari
Quva (futbol klubi)

Quva – Fargʻona viloyati Quva tumanining futbol klubi. Futbol boʻyicha Oʻzbekiston Pro ligasi, 1999, 2000, 2001, 2002, 2003-yilgi Oʻzbekiston Birinchi ligasida qatnashgan.
 

Turkum:Fargʻona viloyati futbol klublari
Turkum:Oʻzbekiston futbol klublari
Turkum:Alifbo boʻyicha futbol klublari
Turkum:1998-yilda tashkil etilgan futbol klublari
Romitan (futbol klubi)

Romitan – Buxoro viloyati Romitan tumanining futbol klubi. Futbol boʻyicha Oʻzbekiston Pro ligasi, Oʻzbekiston Birinchi ligasida qatnashgan.
 

Turkum:Buxoro viloyati futbol klublari
Turkum:Oʻzbekiston futbol klublari
Turkum:Alifbo boʻyicha futbol klublari
Turkum:2005-yilda tashkil etilgan futbol klublari
Yashnobod (futbol klubi)

Yashnobod - Toshkent shahar Yashnobod tumanining futbol klubi. Oʻzbekiston Pro ligasi, 2019-yilgi O'zbekiston kubogida qatnashgan.
 Joriy tarkibi 
2023-yil 3-sentyabr holatiga

 

Turkum:Toshkent futbol klublari
Turkum:Yashnobod tumani
Turkum:Oʻzbekiston futbol klublari
Turkum:Alifbo boʻyicha futbol klublari
Turkum:2018-yilda tashkil etilgan futbol klublari
Oʻljoy Turkon ogʻo

Oʻljoy Turkon ogʻo (Oʻljoy Turkon Xonim) – temuriylar saltanati asoschisi Amir Temurning birinchi xotini.

 Kelib chiqishi 
Oʻljoy Turkon ogʻoning tugʻilgan sanasi nomaʼlum. Baʼzi maʼlumotlarga koʻra, u amir Qozogʻonning oʻgʻli amir Muslining qizi boʻlgan. Shuning uchun u Tbiat (Bbiat) urugʻidan, bobosiga aloqador boʻlgan qabiladan kelib chiqqan boʻlishi mumkin. 1356-yilda amir Qozogʻon uni Amir Temurga turmushga berdi. Vaqt oʻtishi bilan Amir Temur va Amir Husayn dushmanga aylanadi.

 Hayoti 
Oʻljoy Turkon ogʻo 1356-yilda birinchi oʻgʻli Jahongirni dunyoga keltirgan. U Amir Temurga hamma joyda hamroh boʻladi. 1358-yilda uning bobosi Qozogʻon fitna paytida oʻldirilgan. Xisrav Bayonqulixon bilan fitnani uyushtirgan. 1362-yilda Oʻljay Turkon ogʻo Amir Temurning ikkinchi qizi Sulton Baxt Begimni dunyoga keltiradi. Oʻsha yili Amir Temur 1360-yildan beri yaxshi munosabatda boʻlgan Tugʻluq Temurga xizmat qilishni toʻxtatdi. Amir Husayn bilan birgalikda Tugʻluq Temurga qarshi chiqadi. Ammo Moʻgʻul xoni tomonidan yuborilgan kichik guruhlar amirlar askarlari safini kamayishiga sabab boʻladi. Tugʻluq Temur jangchilarining navbatdagi hujumidan keyin Amir Temur safdoshlaridan katta qismidan ayrilib Oʻljoy Turkon ogʻo bilan birga sahro boʻylab chekinadi. Amir Temur surgunligining eng ogʻir davrida (1361—1362) u ogʻir sharoitlarda eriga hamroh boʻldi.

 Vafoti 
1366-yilda Oʻljoy Turkon ogʻo vafot etadi. Shu sababli, uning akasi va eri oʻrtasidagi barcha ishonchli munosabatlar buziladi. Baʼzi maʼlumotlarga koʻra, u Samarqand tashqarisida vafot etgan, 1370-yildan keyin Amir Temur jasadni Shohizinda maqbarasiga dafn qilgan.

 
 «Уложение Тимура» Издательство литературы и искусства имени Гафура Гуляма, Ташкент. Перевод с персидского Хамидуллы Караматова, под научной редакцией Б. Ахмедова, автор предисловия, примечаний и комментариев Б. Ахмедов, 1999.
 Хильда Хукхэм «Властитель семи созвездий» 1995, Ташкент, издательство «Адолат».
 Му‘изз ал-ансаб (Прославляющее генеалогии). Введение, перевод с персидского языка, примечания, подготовка факсимиле к изданию Ш. Х. Вахидова. // История Казахстана в персидских источниках. Т. 3. Алматы: Дайк-Пресс, 2006, с.147
 Ибн Арабшах История эмира Тимура = Аджайиб ал-макдур фи тарих-и Таймур. — 2-е изд. — Ташкент: Институт истории народов Средней Азии имени Махпират, 2007.
 The Legendary Biographies of Tamerlane. By Ron Sela
 Manz, Rise and Rule , 78; Mu q izz, fol. 116a
 Tamerlane: sword of Islam, conqueror of the world By Justin Marozzi
 Women in the Medieval Islamic World, edited by Gavin R. G. Hambly
 Women in Iran from the Rise of Islam to 1800, edited by Guity Nashat, Lois Beck
 The state under Timur: a study in empire building, Syed Jamaluddin — 1995—191 pages, Page 41
 Domesticity and Power in the Early Mughal World, By Ruby Lal

 

Turkum:1367-yilda vafot etganlar
Turkum:Temuriy malikalar
Yahyo ibn Asad

Yahyo ibn Asad – Somoniylarning Shosh (819—855) va Samarqanddagi (851/852—855) hukmdori hisoblanadi. U Asad ibn Somonning oʻgʻli boʻlib, hokimiyati davrida mamlakatda sanʼat va maʼdaniyat rivoj topganhttps://www.numisbids.com/n.php?p=lot&sid=2430&lot=144.

 Faoliyati 
819-yilda Yahyo isyonchi Rafi ibn Laysga qarshi koʻrsatgan yordami uchun mukofot sifatida Xuroson hokimi xalifa Abdulloh Al-Maʼmundan Shosh viloyati ustidan hokimiyat oldi. Samarqandda hukmronlik qilgan ukasi Nuh vafot etgach, Yahyo va yana bir ukasi Ahmad shahar ustidan hokimiyatni Xuroson hokimi Abdulladan oldilar. Keyinchalik Ahmad Yahyoning hokimiyatini sezilarli darajada cheklab qoʻydi va u 855-yilda vafot etgunga qadar faqat arbob sifatida hukmronlik qilgan Yaxyoning hukumdorlik yillarida mamlakatdagi koʻplab ilm maskanlari, koʻpriklar, hammomlar qayta tamordan chiqarilgan. Samarqandda 2 ta masjid qurdirgan, ayollar uchun esa alohida taʼlim uylari tashkil qildirgan. Oʻz davrida mavjud qimmatli kitoblardan nushalar koʻchirtirib yozdirgan. Keyin esa Yaxyo hukumdorlik qilgan barcha yerlarga Ahmad hukumdorlok qildihttps://wordtype.org/of/yahya%20ibn%20asad.

 Ijodi 
Yaxyo ibn Asad bir qancha ilmiy asarlar muallifi ham hisoblanadi. Oʻz davrida boʻlayotgan tarixiy voqealarni tarixiy xrestomatiyasini tuzib chiqqan. Faoliayti davomida 20 ga yaqin kitob yozgan, ammo ulardan bizgacha faqat 4 tasi yetib kelgan. Uning asarlarida davlatlar orasidagi strategik munosabatlar, siyosiy aʼloqalar yoki ijtimoiy hayot keng gavdalangan. Bunda tashqari oʻzi yurish qilgan davlatlar geografiyasi, tabiati yoki xalqlar madaniyatiga doir kitoblari ham mavjud boʻlgan.

 
Frye, R. N. (1975) „Somoniylar“. Frye, R. N. (ed). Kembrij tarixi fakulteti. 4 ovoz: Arablar istilosi saljuqiylar homkimiyati. Kembrij universiteti Press. pp. 136-161.

 

Turkum:855-yilda vafot etganlar
Turkum:819-yilda tugʻilganlar
Chris Tucker

Christopher Tucker (1971 yil 31 avgustda tugʻilgan) – Amerikalik komediyachi, stend-up janrida ham ijro etadi. U „Rush Hour“, „Rush Hour 2“ va „Rush Hour 3“ trilogiyasidagi detektiv Jeyms Karter roli bilan mashhur, shuningdek, „Friday“, „The Fifth Element“ va „Silver Linings Playbook“ filmlari.

 

 

 ChrisTucker.com – rasmiy veb-sayt

Turkum:Amerikalik aktyorlar
Turkum:Alifbo boʻyicha aktyorlar
Turkum:Yashayotgan insonlar
Turkum:1971-yilda tugʻilganlar
Turkum:31-avgustda tugʻilganlar
Muhiddin Xoʻjayev

Muhiddin Xoʻjayev (1898-yil, Jizzax – 1941-yil 15-mart) – Jizzax shahri militsiya boshligʻi. OʻzSSR Oziq ovqat ministrligi ishlagan.

 Hayoti 
Muhiddinxoʻja Xoʻjayev 1898-yili Jizzaxda savdogarlar oilasida tugʻilgan. Xoʻjayev dastlab jadid, keyinroq rus-tuzem maktabida tahsil olgan. 1914-yildan boshlab Jizzaxdagi maktabda oʻqiydi. Avvaliga ota kasbi boʻlgan ipak savo-sotigʻi bilan shugʻullangan. Otasi 1916-yilgi Jizzax qoʻzgʻoloni ishtirokchisi sifatida Jizzaxdagi turmaga tashlangan. Muhiddinxoʻja shundan keyin otasini qutqarish maqsadida siyosatga kirib keladi. „Yosh buxoroliklar“ partiyasiga aʼzo boʻlgan. Hokimiyat sovetlar qoʻliga oʻtishi bilan xususiy savdo toʻxtaydi.

Muhiddin Xoʻjayev 1920-yildan 1921-yilgacha Jizzax shahar xalq taʼlimi boʻlimi mudirining oʻrinbosari boʻlgan. 1921–yildan 1923-yilga qadar Jizzax shahri militsiya boshligʻi, 1923-yildan 1924-yilgacha Jizzax uyezdida ijroiya komiteti boʻlimi boshligʻi vazifasini bajargan. 1924—1926-yillarda Jizzax shahar ijroiya qoʻmitasi raisi lavozimida faoliyat yuritgan. Keyinroq Samarqand shahriga kelib, OʻzSSR Oziq ovqat ministrligida turli lavozimlarda ishlagan.

Muhiddin Xoʻjayev 1931-yilning 7-noyabrida Jizzax shahar xalq taʼlimi boʻlimi boshligʻi vazifasida ish olib borayotgan vaqtida goʻyoki Baumanning xonadoniga hujum uyushtirgan degan soxta ayblov bilan qamoqqa olinadi. Asli sababi esa 1922-yilning bahorida Xoʻjayevning uyida Samarqanddan kelgan turk ofitseri Savur afandi sharafiga boʻlib oʻtgan ziyofat edi. Unda Orifjon Olimjonov va koʻplab jizzaxlik ziyolilar qatnashgan. Savurbey afandining soʻzidan soʻng Turobbek Toʻrabekov ham istiqlolchilar safiga qoʻshilishini aytadi. Bu mehmondorchilikning tafsilotlari tergov paytida maʼlum boʻlgach, unda qatnashgan barcha aybdorga aylanadi.

Muhiddin Xoʻjayev 1932-yilning 14-oktabrida OGPUning Oʻrta Osiyo boʻlimi tomonidan 10 yilga konslagerga hukm etilgan va 1941-yil 15-mart kuni jazoni oʻtash davrida vafot etgan. Muhiddin Xoʻjayevning nomi 1974-yilning 8-oktabrida doʻsti Orifjon Olimjonov bilan birga oqlanadi.

 

Turkum:1898-yilda tugʻilganlar
Turkum:Oʻzbekiston SSR kishilari
Musajon Alimuhammedov

Musajon Alimuhammedov (1899-yil, Toshkent – 1938-yil 4-oktyabr, Toshkent) – Sirdaryo viloyat partiya qoʻmitasi tashkiliy boʻlimi mudiri. Stalin davri qatagʻoni qurboni boʻlgan.

Musajon Alimuhammedov 1899-yili Toshkentda tugʻilgan. Birinchi jahon urushi boshlangunga qadar maktabda tahsil olgan. 1913-yildan Toshkentda Sherahmadboyning un zavodiga ishga kiradi. 1914-yildan 1918-yilgacha Yusup Dovudovning pivo zavodida ishlagan. 1918-yilning 1-yanvarida kommunistik partiya safiga qabul qilingan. 1920-yildan 1922-yilga qadar Toshkentning Eski shahar partiya qoʻmitasida tashkiliy boʻlim mudiri sifatida faoliyat yuritgan. 1922-yildan 1923-yilgacha Toshkentda tuman ijroiya qoʻmitasining raisi boʻlgan. 1923-yildan 1924-yilga qadar Buxoro viloyati partiya qoʻmitasida tashkiliy boʻlim mudiri vazifasida ishlagan.
1924-yildan 1925-yilgacha Sirdaryo viloyat partiya qoʻmitasida tashkiliy boʻlim mudiri boʻlib ishlagan. Soʻng ikki yil davomida Buxoro shahrida qishloq xoʻjalik kooperatsiya boshqaruvchi raisi lavozimida mehnat qilgan. 1927—1928-yillarda Moskva Kommunistik universitetida oʻqigan, biroq, sogʻligʻi yomonlashgach, oʻqishni tamomlamay qaytgan.
1928-yildan 1930-yilgacha Qirgʻizistonda Oʻsh okrugining partiya komitetida ommaviy targʻibot boʻlimi mudiri sifatida faoliyat yuritadi. 1930-yildan boshlab Bozorqoʻrgʻon tumani ijroiya qoʻmitasi raisi boʻlib ishlagan. 1932-yildan boshlab Toshkent shahrida OʻzSSR ishchi-dehqon xalq komissariatida sanoat guruhiga rahbarlik qilgan. Shundan keyin Musajon Alimuhammedovni Oltiariq tumani ijroiya qoʻmitasi raisligiga oʻtkazishgan.

1938-yilning 4-oktyabrda SSSR Oliy Sudi Harbiy kollegiyasining sud majlisida oʻlimga hukm qilinadi. Hukm ijrosi oʻsha kuni taʼminlanib, otib tashlanadi.

 

Turkum:1899-yilda tugʻilganlar
Turkum:Toshkentda tugʻilganlar
Turkum:1938-yilda vafot etganlar
Turkum:Sovet davri qatagʻon qurbonlari
Slavche Vojneski

Slavche Vojneski ( 1974-yil 28-aprel) — makedoniyalik sobiq professional futbolchi. Futbol boʻyicha 2022-yilgi Oʻzbekiston Superligasi mavsumida „Paxtakor“ jamoasi bosh murabbiyi bo'lgan.

 

 

 
 
 Slavche Vojneski Transfermarkt saytida

Turkum:Yashayotgan insonlar
Turkum:Makedoniyalik erkak futbolchilar
Turkum:Makedoniyalik futbol murabbiylar
Turkum:Paxtakor futbol klubi murabbiylari
Turkum:Oʻzbekiston Superligasi murabbiylari
Turkum:Oʻzbekistondagi muhojir futbol murabbiylar
Samarqand (paroxod, 1866)

„Samarqand“ – metall korpusli gʻildirakli qurolli paroxod, Rossiya imperiyasining Orol flotiliyasi tarkibiga kiradi. U Sirdaryoda yuk va yoʻlovchi tashish hamda harbiy aloqalarni qoʻriqlashda foydalanilgan.

 Kema tavsifi 
Temir korpusli va suv sigʻimi 154 tonna boʻlgan eshkakli paroxod. Kemaning uzunligi 45,72 metr, kengligi – 6,71 metr, chuqurligi – 0,61 metrni tashkil etdi. Kema 70 nominal ot kuchiga ega bugʻ dvigateli bilan jihozlangan va harakatlantiruvchi sifatida ikkita bort gʻildiragi ishlatilgan. Sirdaryoning yuqori oqimiga qarshi suzish uchun maxsus qurilgan paroxod, avval qurilgan kemalardan farqli oʻlaroq, oʻz vazifasini toʻla oqladi. Kema garchi yengil temir korpusi va mustahkam mahkamlagichlari tufayli dengiz safarlari uchun unchalik mos boʻlmasa ham Orol flotiliyasi uchun qurilgan eng yaxshi va eng muvaffaqiyatli paroxod hisoblangan.

Butakovning talabiga binoan, uning rahbarligida paroxod loyihalashtirilgan, „Samarqand“ga kamon rul oʻrnatildi, buning natijasida paroxodning manevr qobiliyati yaxshilandi.

 Xizmat tarixi 
1863-yilda Orol flotiliyasida mavjud boʻlgan paroxodlar Sirdaryoda suzish shartlariga javob bermasligi maʼlum boʻldi. Shu bois Samarqand paroxodiga Belgiyadan bugʻ dvigateli kuchliroq va ilgari qurilgan kemalarga qaraganda pastroq tortuvchi dvigatelga buyurtma berildi. 1866-yil iyul oyining oxiriga kelib, kema korpusi Sankt-Peterburgga yetkazildi, u yerdan oʻsha yilning avgust oyida Samaraga yuborildi. Paroxod Sirdaryo boʻylab birinchi sayohatini 1869-yilda qilgan.

1876-yildan 1877-yil apreligacha paroxod Amudaryo boʻylab Petroaleksandrovskdan Chardjougacha sayohat qildi va bu yerlarga yetib borgan birinchi paroxod boʻldi. 1878-yilgi harakatida kema Amudaryo, Sirdaryo, ularning irmoqlari va Orol dengizi boʻylab ham sayohatlar qildi.

 

Turkum:Kemalar
Nikita Shevchenko

Nikita Nikolayevich Shevchenko (27.11.2003, Kursk, Rossiya) – rossiyalik futbolchi. 2023-yil 1-iyundan „Paxtakor“ klubi darvozaboni.

 Biografiyasi 
Kurskda tugʻilgan. Kursk shahridagi 4-sonli bolalar va oʻsmirlar sport maktabida, murabbiylar Oleg Leonidovich Delov va Dmitriy Aleksandrovich Telnix qoʻl ostida futbol oid daslabki bilimlarni olgan.

 Futbolchilik faoliyati 
2021-yil 25-fevralda „Sochi“ klubining yoshlar jamoasiga oʻtgan. 2022-yil fevral oyida Toshkentning „Lokomotiv“ klubining yoshlar jamoasiga qoʻshilgan.

2023-yil qishki tayyorgarlik davrida „Paxtakor“ klubi safiga oʻtgan. 2023-yilgi mavsumda ushbu jamoa tarkibida Oʻzbekiston chempioni unvonini qoʻlga kiritgan. Shuningdek, ikki marta Oʻzbekiston Superkubogi finalida ishtirok etgan (2023, 2024).

2025-yil 27-aprelda Oʻzbekiston chempionatida „Shoʻrtan“ klubiga qarshi oʻyinda professional futboldagi debyutini oʻtkazgan.

 Yutuqlari 

 Jamoaviy 

 Oʻzbekiston Superligasi chempioni: 2023
 Oʻzbekiston Superkubogida ikkinchi oʻrin: 2023, 2024

 

 
 Nikita Shevchenko Footballfactsru saytida
 
 
 Nikita Shevchenko Transfermarkt saytida

Turkum:Yashayotgan insonlar
Turkum:Alifbo boʻyicha futbolchilar
Turkum:Rossiyalik erkak futbolchilar
Turkum:Oʻzbekistonlik erkak futbolchilari
Turkum:Erkak futbol darvozabonlari
Turkum:Paxtakor jamoasi futbolchilari
Turkum:Oʻzbekiston Superligasi futbolchilari
Sergey Dal

Sergey Konstantinovich Dal (1904 28-may, Simferopol, Tauride viloyati, Rossiya imperiyasi – 1982-yil 16-fevral, Stavropol, RSFSR, SSSR) – sovet zoologi va oʻlkashunosi, biologiya fanlari nomzodi (1936). 100 dan ortiq ilmiy ishlar, shu jumladan „Armaniston SSR faunasi“ asari (1954) muallifi. Dalning asarlari B.B.Piotrovskiy, N.K.Vereshagin, N.O.Burchak-Abramovich va boshqa olimlar tomonidan yuqori baholangan.

 Hayoti 
Sergey Konstantinovich Dal 1904-yil 28-mayda Simferopolda agronom oilasida tugʻilgan.

Simferopol davlat gimnaziyasini tamomlagan. Keyinchalik 1928-yilda Simferopol davlat universitetining fizika-matematika fakulteti tabiiy fanlar boʻlimini tamomlagan. 1929—1933-yillarda u Zabaykalyeda sugʻurlarni ovlash zonasida Dalyoxotsoyuz biologik stansiyasining boshligʻi boʻlib ishlagan. Primoryeda kiyiklarni oʻrgangan. 1934—1938-yillarda Oʻzbekiston universiteti zoologiya kafedrasi assistenti, dotsenti, mudiri sifatida faoliyat yuritgan. 1938-yildan boshlab Sergey Konstantinovich Dal Armaniston SSR Fanlar akademiyasi Biologiya institutining katta ilmiy xodimi bo'lgan. U Samarqand davlat universiteti zoologiya muzeyi asoschilaridan bir hisoblanadi. Ushbu muzey Oʻzbekistondagi eng yirik tabiiy tarix muzeylaridan biri.

Ikkinchi jahon urushi qatnashchisi, harbiy orden va medallar bilan taqdirlangan.

1952-yilgacha Armaniston SSR Fanlar akademiyasining umurtqali hayvonlar zoologiyasi sektori mudiri boʻlgan. 1959-yildan Stavropol vaboga qarshi ilmiy-tadqiqot institutida ishlagan. Stavropol oʻlkashunoslik muzeyi Ilmiy kengashi aʼzosi bo'lgan. 1960-yildan boshlab Armaniston SSR Fanlar akademiyasining umurtqali hayvonlar zoologiyasi sektori bo'limida faoliyatini davom ettirgan.

Sergey Konstantinovich Dal 1982-yil 16-fevralda Stavropolda vafot etdi .

Quyidagilar olim nomi bilan atalgan:
 Dal kaltakesaki (Darevskia dahli), Armaniston va Gruziyada topilgan.

 

 Tashqi 
 Сергей Константинович Даль
 К 100-летию со дня рождения Сергея Константиновича Даля
 И. С. Даревский, МОЯ БИОГРАФИЯ (ГЕРПЕТОЛОГИЯ И ЖИЗНЬ)
 Под парусами палеоковчега
Turkum:SSSR olimlari
Saripul jangi

Saripul jangi – Milodiy 1501-yil boshida Bobur Samarqandni egallaganidan soʻng oʻzbeklar hukumdori Muhammad Shayboniy Buxoroga chekinadi va Samarqandni egallash uchun 1501-yil aprel-may oylarida tayyorgarlik koʻradi. Temuriy Zahiriddin Muhammad Bobur Shayboniyxon boshchilik qoʻshinni shaharga yetib kelguncha kutib olishga qaror qildi. Ikki qoʻshin Saripulda toʻqnash keldi, temuriylar va oʻzbeklar oʻrtasida mintaqa taqdirini hal qiluvchi jang boʻldi. Jangda Bobur yengilgan. Ushbu gʻalabadan soʻng Shayboniyxon birin-ketin Xorazm va Xurosonni bosib oldi.

 Tarixi 
1500-yilda Samarqand aholisi shayxulislom Abulmakorim rahnamoligida temuriylar sulolasi boshqaruvini tiklash uchun harakat qildi. Zahiriddin Muhammad Bobur Mirzo 1500-yilning kuzida Samarqandga yurish boshladi. Bu paytda Shayboniyxon Samarqanddan tashqarida Konigil (shahardan tashqaridagi hukmdorlar hordiq chiqaradigan joy)da edi. Aholi tomonidan Samarqandning darvozasi Bobur Mirzoga ochib berilgan. Bobur qoʻshini Shayboniyxonning shahardagi 600 kishilik garnizonini qirib tashlaydi va shaharni egallaydi. Ushbu gʻalabadan soʻng Bobur Mirzo Samarqand taxtini ikkinchi marta egallaydi. Shayboniyxon Buxoroga chekinadi va boʻlajak hal qiluvchi jangga tayyorgarlik koʻra boshlaydi. Buxoroda Shayboniyxonning ukasi Mahmud Sulton Sulton hukmronlik qilgan

 Dastlabki toʻqnashuvlar 
Muhammad Shayboniy Soʻgʻddagi (Tojikiston) Dabusi qal’asini egallaydi. Bobur Shayboniyxonni magʻlubiyatga uchratish uchun Buxoro tomon yoʻl oladi. 1501-yilning may oyida Buxoro yoʻlida Shayboniyxon Bobur qoʻshinlarining qarama-qarshi tomoniga qarab oʻtib, undan toʻrt chaqirimcha uzoqlikda qarorgoh qurdi. Bobur oʻz qarorgohini ariqlar bilan mustahkamlagan. Shayboniy tungi kutilmagan hujumlarni amalga oshirishga urinib koʻradi, lekin qarorgoh juda yaxshi mustahkamlangan sababli hujumlar samara bermadi.

 Jang 
Ikkala tomon urushga tayyorlandi. Bobur oʻng qanot va chap qanot hamda markazdan qoʻshinni toʻrt qismga boʻlgan holda Samarqanddan Buxoro tomon oqib oʻtadigan Koʻhik (Zarafshon daryosi) boʻylab hujumga oʻtadi. Dushman qoʻshini nisbatan koʻp boʻlib, uning oʻng tomoni Bobur qoʻshinlarining chap qanotini yengib oʻtadi. Shayboniyxon jangda toʻlgʻama usulidan foydalangan. Temuriy hukmdor Bobur qoʻshini yengiladi va oʻsha kuni kechqurun Samarqandga yetib keladi.

 Urushdan keyin 
Boburning eng tajribali zobitlari Ibrohim Tarxon, Ibrohim Saru va Sulton Ahmad Tambolning ukasi Xalil Tambol va uning eng yaxshi askarlari halok boʻldi. Omon qolgan zobitlar turli yoʻnalishlarga tarqalib ketgan. Bobur Samarqandga yetib borganidan soʻng Kobulga borib, bu yerda 1504-yilning sentabr oyida oʻz hokimiyatini oʻrnatadi.

 

Turkum:Buxoro tarixi
Turkum:Temuriylar imperiyasi ishtirokidagi janglar
Turkum:Bobur
C5+1

thumb|right|John Kerry (chap tomondan birinchida) 2015-yil 26-sentabr kuni Nyu-York shahrida boʻlib oʻtgan BMT Bosh Assambleyasining 70-navbatiy sessiyasi doirasida Markaziy Osiyo davlatlari tashqi ishlar vazirlari bilan.

C5+1 diplomatik sammiti boʻlib, 2015-yildan beri har yili Markaziy Osiyoning beshta davlati Qozogʻiston, Qirgʻiziston, Tojikiston, Turkmaniston va Oʻzbekiston tashqi ishlar vazirlari oʻrtasida AQSh Davlat kotibi bilan hamkorlikda oʻtkazilib kelinadi. Sammitda AQShning Markaziy Osiyoning beshta davlati bilan munosabatlarini yaxshilash va mustahkamlashni, shuningdek, Markaziy Osiyoning boshqa davlatlar bilan bogʻliq muammolariga yechim topishga, jumladan, Afgʻonistondagi urush, Suriyadagi fuqarolar urushi, terrorga qarshi kurash, giyohvand moddalar va odam savdosiga qarshi kurash, savdo munosabatlariga oid iqtisodiy masalalar, mintaqadagi ish oʻrinlarining oʻsishi va atrof-muhit muammolariga qarshi kurash kabi mintaqaviy muammolarni muhokama qilish maqsad qilingan.

C5+1 AQSh — Rossiya munosabatlari 2014-yilda yomonlashgandan soʻng Markaziy Osiyo davlatlarida Rossiyaga qarshi taʼsir oʻtkazishga qaratilgan Amerika Qoʻshma Shtatlarining urinishi sifatida qaraladi. AQSh esa bu harakatlarni Rossiyaning Sovet Ittifoqini tiklashiga qarshi ambitsiya deb biladi.

Tarixi
Olti davlat oʻrtasidagi birinchi uchrashuv 2015-yil 26-sentyabrda Birlashgan Millatlar Tashkiloti Bosh Assambleyasining yetmishinchi sessiyasida boʻlib oʻtdi. Oʻsha paytdagi AQSh davlat kotibi John Kerry yangi koʻp tomonlama muloqot platformasini yaratish maqsadida besh davlat tashqi ishlar vazirlari bilan uchrashdi.. BMTdagi uchrashuvdan soʻng, oktyabrdan noyabrgacha Kerry besh davlatning har biriga tashrif buyurdi, bu AQSh davlat kotiblarining 1992-yildagi James Baker tashrifidan keyingi ilk tashrifi edi.

Yana qarang
Oʻzbekistonning tashqi siyosati
Qozogʻiston — Amerika Qoʻshma Shtatlari munosabatlari
Qirgʻiziston — Amerika Qoʻshma Shtatlari munosabatlari
Tojikiston — Amerika Qoʻshma Shtatlari munosabatlari
Amerika Qoʻshma shtatlari — Turkmaniston munosabatlari
AQSh — Oʻzbekiston munosabatlari

Turkum:Oʻzbekiston tashqi siyosati
Turkum:Qozogʻistonning tashqi siyosati
Turkum:Qirgʻizistonning tashqi siyosati
Turkum:Tojikistonning tashqi siyosati
Turkum:Turkmanistonning tashqi siyosati
Turkum:Oʻzbekiston-AQSh munosabatlari
Tatyana Banchenko

Tatyana Petrovna Banchenko (1947-yil 25-may, Jizzax, Oʻzbekiston SSR, SSSR) – sovet va qozoq teatri aktrisasi. Qozogʻiston Respublikasida xizmat koʻrsatgan artist.

 Hayoti 
Tatyana Petrovna Banchenko 1947-yil 25-mayda Oʻzbekiston SSR Samarqand viloyatiga qarashli Jizzax shahrida tugʻilgan. U 1957-yilda oilasi bilan Olmaotaga koʻchib oʻtadi, u yerda drama klubida oʻqidi, xorda kuyladi. Qurmangazi nomidagi Qozogʻiston davlat sanʼat institutining aktyorlik fakultetini tamomlagan. Mutaxassisligi teatr va kino aktyoriligi. 1969—1989-yillarda N.Sats nomidagi Davlat akademik rus bolalar va oʻsmirlar teatri aktrisasi sifatida mehnat faoliyatini olib borgan. 1989-yildan M.Y.Lermontov nomidagi rus drama teatrining aktrisasi boʻlgan.

Teatrdagi faoliyatida davomida bir qancha rollarni oʻynagan. Jumladan, F.Stroppelning (ruscha:Жизнь таки прекрасна, Hayot hali ham goʻzal) spektaklida Juliya obrazida, Bomarshening „Figaroning uylanishi“ operasida Marselin obrazida, Aleksandr Ostrovskiyning „Qorqiz“ spektaklida Boblixa obrazida, M.Polining (ruscha:Страсти на Лазурном Берегу, Lojuvard sohilidagi ehtiros) spektaklida Mademoiselle Assunta obrazida, F.Garsiya Lorkaning Andalusiya laʼnati (Bernarda Alba uyi) spektaklida Bernarda obrazida, V.Shekspirning „Romeo va Juletta“ tragediyasida Julettaning enagasi obrazida, L.Razumovskayaning (ruscha:Что хочет женщина…, Ayol nimani xohlaydi ...) Nina Petrovna obrazida, T.Gabbening „Kristal shippak“ spektaklida Oʻgay ona obrazida rol ijro etgan.

 Mukofotlari 
Tatyana Petrovna Banchenko 2018-yilda Qozogʻiston Respublikasida xizmat koʻrsatgan artist. 1975-yilda „Jiger“ yoshlar mukofoti, 1988-yil „Mehnat faxriysi“ medali, 2003-yil 16-dekabrda „Buyuk mehnati uchun“ medali bilan taqdirlangan. 2017-yil „Maxsus yutuqlar“ nominatsiyasida Yevroosiyo mukofoti sovrindori hisoblanadi.

 

Turkum:Jizzaxda tugʻilganlar
Turkum:25-mayda tugʻilganlar
Shahzod Azmiddinov

Shahzod Azmiddinov (07.08.2000, Toshkent, Oʻzbekiston) — oʻzbekistonlik futbolchi. „Paxtakor“ klubi himoyachisi. 

 Yutuqlar 

 Oʻzbekiston Superligasi chempioni: (4) 2020, 2021, 2022, 2023
 Oʻzbekiston Kubogi sohibi: (1) 2020
 Oʻzbekiston Superkubogi sohibi: (2) 2021, 2022

 

 

 Shahzod Azmiddinov Transfermarkt saytida
 

Turkum:Yashayotgan insonlar
Turkum:Oʻzbekistonlik erkak futbolchilari
Turkum:Erkak futbol himoyachilari
Turkum:Paxtakor jamoasi futbolchilari
Turkum:Andijon klubi futbolchilari
Turkum:Oʻzbekiston Superligasi futbolchilari
Turkum:Alifbo boʻyicha sportchilar
Azizxon Isoqov

Azizxon Isoqov (23.12.2000, Termiz, Oʻzbekiston) — oʻzbekistonlik futbolchi. Oʻzbekiston Superligasi ishtirokchisi „Qoʻqon 1912“ klubi darvozaboni. 
 

Turkum:Yashayotgan insonlar
Turkum:Oʻzbekistonlik erkak futbolchilari
Turkum:Erkak futbol darvozabonlari
Turkum:Paxtakor jamoasi futbolchilari
Turkum:Surxon klubi futbolchilari
Turkum:Qoʻqon 1912 klubi futbolchilari
Turkum:Oʻzbekiston Pro ligasi futbolchilari
Turkum:Oʻzbekiston Superligasi futbolchilari
Samarqand bekligi

Samarqand bekligi – Buxoro amirligining sharqiy qismida joylashgan. Amirlikning asosiy bekliklaridan biri boʻlgan. Buxoro xonligi, soʻngra Buxoro amirligi tarkibidagi maʼmuriy birlik. Maʼmuriy markazi Samarqand boʻlgan.

 Tarixi 
Ashtarxoniy Imomqulixon (1611—1642) davrida Samarqandda bir qancha mashhur meʼmorchilik durdonalari qurilgan.

1612—1656-yillarda Samarqand hokimi boʻlgan Yalangtoʻsh Bahodir va Nodir Muhammad Devonbegi davrida bir qator binolar qurilgan. Jumladan, sobor masjidi va Tillakori madrasasi, Sherdor madrasasi. Ushbu qurilishlardan soʻng Registon ansambli vujudga kelgan. Eron hukmdori Nodirshoh istilosidan keyin Samarqand shahri aholisi kamayib, shahar binolari yomon ahvolga kelib qolgan. Bu haqida Muhammad Kozim „Nodirnoma“ asarida quyidagilarni keltirib oʻtgan: „1740-yil Eron shohi Buxoro bilan harbiy harakatlar olib borayotgan bir paytda Samarqand shahrining istilosi uchun Lutf Alixon boshchiligida 20 ming kishilik qoʻshin joʻnatdi. Lutf Alixon Samarqanddek nomi doston boʻlgan shaharni zabt etish ishtiyoqida shaharga kelganda uning oʻrnida faqat vayronalarni kurdi“.

Samarqandning qayta tiklanishi oʻzbeklarning mangʻitlar sulolasi yetakchisi Muhammad Rahimbiy (1756—1758) davrida boshlangan. Muhammad Rahimbiy Samarqandni iqtisodiy jonlantirishga oid bir qancha islohotlar qildiMateriali po istorii Sredney i Tsentralnoy Azii X—XIX vv. Tashkent: Fan, 1988,s.270-271. Amir Shohmurod (1785—1800) shaharni tiklash boʻyicha yangiliklar amalga oshirgan. 1784—1785-yillarda Samarqandda amir Shohmurod tomonidan Chorsu savdo gumbazi qurilgan. 1780-yillarda ipak toʻqishni qayta tiklash uchun Marvlik shia eronliklari shaharga koʻchirilgan. Shuningdek, amirlik davrida Hirotdan 150 nafar tikuvchilik va toʻquvchilik bilan shugʻullanuvchi oilalar Samarqandga koʻchirilgan.

Samarqand bekligining soʻnggi beki Sherali inoq boʻlib, u 1868-yilda K.Kaufman qoʻshinlaridan qochib Buxoroga kelgan. 1868-yilda K.Kaufman va Buxoro elchisi Musabek tomonidan imzolangan tinchlik shartnomasiga koʻra Samarqand bekligi Kattaqoʻrgʻongacha boʻlgan hududi Rossiya imperiyasiga vaqtinchalikka berildi.

 
 Тревер К. В. История народов Узбекистана. От образования государства Шейбанидов до Октябрьской Революции. : в 2 т. / Якубовский А. Ю., Воронец М.Э. — Ташкент : АН УзССР, 1947. — Т. 2. — 514 с.
 История Самарканда : в 2 т. / Муминов И. М.. — Ташкент : "Фан" УзССР, 1969. — Т. 1. — 494 с.
 

Turkum:Samarqand tarixi
Turkum:Buxoro xonligi
Turkum:Buxoro amirligi
Oʻzbekistonda bolalar mehnati

Oʻzbekistonda paxta sanoatida majburiy bolalar mehnati keng tarqalgani xabar qilingan edi. 2007-yilda BBC Newsnight hisobotida aytilishicha, bu majburiy mehnat har yili ikki yarim oy davomida, toʻliq Oʻzbekiston davlati nazorati ostidagi paxta sanoatida sodir boʻladi. Ozodlik radiosi oʻzbek huquq faollari bolalarni majburiy mehnatga jalb qilish „qasddan oʻtkazilgan davlat siyosati“ ekanligini taʼkidlagani haqida xabar bergan.

Asda, Gap, Marks & Spencer va Tesco kabi bir qator gʻarb chakana savdo kompaniyalari davlatning bu harakatlarini boykot qildi. Rasmiy ravishda taqiqlangan boʻlsa-da, 2009-yilda, amaliyot hali ham davom etayotgani xabar qilingan.

Bu amaliyotlar jahon miqyosida keng yoritilganidan soʻng bu amaliyotga chek qoʻyish majburiyatini olgan holda, Oʻzbekiston Vazirlar Mahkamasi 18 yoshga toʻlmagan hech kimning paxta terimida qatnashmasligini taʼminlash niyatida ekanligini maʼlum qildi, bu haqda AQSh Departamenti hisobotida taʼkidlangan. Xuddi shu hisobotda, shuningdek, Oʻzbekiston hukumati 2014-yilning kuzgi paxta yetishtiriladigan hududlarida XMT metodologiyasidan foydalangan holda monitoring olib borgani, 41 nafar ishchi bola topilgani, 19 nafar maktab mutasaddilari va fermer xoʻjaliklari rahbarlariga tegishli jazo choralari koʻrilgani taʼkidlangan.

Baʼzi nodavlat tashkilotlar, xususan, Inson huquqlari boʻyicha Oʻzbekiston-Germaniya Forumi (UGF) ham butun dunyoda, ham Evropada bu axloqsiz amaliyotlar haqida ogohlikni oshirishga harakat qilgan. UGF nodavlat-notijorat tashkilot, Save the Children Central Asia tomonidan qoʻllab-quvvatlanadi.

 

 Yana qarang 
 Oʻzbekistonda inson huquqlari

Turkum:Oʻzbekistonda bolalar
Turkum:Oʻzbekistonda mehnat
Turkum:Oʻzbekistonda qashshoqlik
Turkum:Oʻzbekistonda inson huquqlarining buzilishi
Turkum:Oʻzbekiston haqidagi chala maqolalar
Turkum:Mamlakatlar boʻyicha bolalar mehnati
Turkum:Oʻzbekistonda yoshlar