Zhantas/Cleaned-Uzbek_Wikipedia huggingface dataset:
Armaniston geografiyasi

thumb|300px|Köppen iqlim tasnifi zonalarining Armaniston xaritasi
thumb|300px|Armanistonning sunʼiy yoʻldosh tasviri

Armaniston - Kavkaz mintaqasida, Qora va Kaspiy dengizlari oʻrtasida, shimol va sharqda Gruziya va Ozarbayjon bilan, janubda va gʻarbda Eron, Ozarbayjonning eksklavi Naxichevan va Turkiya bilan chegaradosh, dengizga chiqish imkoniyati yoʻq mamlakat.

Relyefi asosan togʻli va tekis boʻlib, tez oqadigan daryolar va oʻrmonlar oz, ammo koʻp daraxtlar mavjud. Iqlimi togʻli kontinental: yozi issiq va qishi sovuq. Aragats togʻining balandligi yer dengiz sathidan 4090 mdir.
 Jismoniy muhit 
Armaniston janubiy Kavkazda, Qora dengiz va Kaspiy dengizi oʻrtasida Rossiyaning janubi-gʻarbiy qismida joylashgan. Zamonaviy Armaniston tarixiy Armanistonning bir qismini egallaydi, uning qadimiy markazlari Araks daryosi vodiysida va Turkiyaning Van koʻli atrofida joylashgan. Armaniston shimolda Gruziya, sharqda Ozarbayjon, janubi-sharqda Artsax, janubda Eron va gʻarbda Turkiya bilan chegaradosh.
 Topografiya va drenaj 
thumb|left|Armaniston topografiyasi
Yigirma besh million yil muqaddam sodir boʻlgan geologik toʻntarish Yer poʻstini koʻtarib, Armaniston platosini hosil qildi va zamonaviy Armanistonning murakkab topografiyasini yaratdi. Kichik Kavkaz tizmasi Armanistonning shimoliy qismidan oʻtib, Sevan koʻli va Ozarbayjon oʻrtasida janubi-sharqdan oʻtadi, soʻngra Armaniston-Ozarbayjon chegarasi boʻylab Eronga boradi. Shunday qilib joylashgan togʻlar shimoldan janubga sayohat qilishni qiyinlashtiradi. Geologik notinchlik Armaniston uchun dahshatli zilzilalar koʻrinishida davom etmoqda. 1988-yil dekabr oyida respublikaning ikkinchi yirik shahri boʻlgan Leninakan (hozirgi Gumri) 25,000 dan ortiq odamning oʻlimiga olib kelgan katta zilzila tufayli katta zarar koʻrgan.

Armanistonning 29,743 km2 maydonining (11,483,8 sqm) taxminan yarmi balandligi kamida 2000 m (6,562 ft) balandlikda joylashgan va mamlakatning atigi 3% i 650 m (2,133 fut) dan pastroqda joylashgan hududlardan iboratdir. Eng past joylar Araks daryosi vodiysida va shimoliy Debed daryosida joylashgan boʻlib, ular mos ravishda 380 va 430 m balandliklarga ega (1247 va 1411 fut).

 Iqlimi 
Armanistonda harorat odatda balandlikka bogʻliq. Togʻlarning shakllanishi Oʻrta yer dengizi va Qora dengizning moʻtadil iqlim taʼsirini toʻsib qoʻyadi, qishda sovuq qorli va yozda issiq mavsumiy oʻzgarishlarni yaratadi. Armaniston platosida qishning oʻrtacha harorati 0 °C (32 °F) dan -15 °C (5 °F) gacha, yozning oʻrtacha harorati esa 15 °C (59 °F) dan 30 °C (86°) gacha boʻladi. Oʻrtacha yogʻingarchilik Araks daryosi vodiysida yiliga 250 millimetrdan (9,8 dyum), eng baland balandlikda 800 millimetrga (31,5 dyum) teng.

 Maydoni va chegaralari 
Maydoni:
jami: 29,743 km²

dunyodagi oʻrni: 143
quruqlik: 28,203 km²
suv: 1,540 km²

 Resurslar va yerdan foydalanish 
 Ekologik muammolar 
 Yana qarang
Ozarbayjon balchiqli vulkanlari

thumb|right|336x336px|Ozarbayjon balchiqli vulkanlar xaritasi
thumb|right|336x336px|Gobustan shahri yaqinida joylashgan balchiqli vulkan
Ozarbayjon Respublikasida 700 balchiqli vulkanlaridan 300 dan ortigʻi faol. Balchiqli vulkanlar neft va gaz konlari bilan bogʻliq. Balchiqli vulkanlari hududida gaz kondensati va neftning boy konlari topilgan. Eng mashhur va eng koʻp tashrif buyuriladigan balchiqli vulkanlari Gobustan shahri yaqinida joylashgan.
 Balchiqli vulkanlarni himoya qilish 
Ozarbayjon Prezidenti Ilhom Aliyevning 2007-yil 15-avgustdagi farmoniga binoan Boku va Absheron yarim orolidagi balchiqli vulkanlari guruhining Davlat tabiiy zaxirasi tashkil etildi. Davlat rahbarining buyrugʻiga binoan qoʻriqxona chegaralarini belgilash va u boʻyicha meʼyoriy hujjatlar ishlab chiqish topshirildi. Bundan tashqari, buyruqda Boku va Absheronning balchiqli vulkanlari hududida qurilish ishlarini oldini olish boʻyicha shoshilinch choralar koʻrish buyurilgan.

Tabiiy yodgorliklarni muhofaza qilish uchun vulkanlar yonida joylashgan tuman maʼmuriyati va atrof-muhit qoʻmitalari birlashtirildi. Vulkanlarga yaqinlashishda allaqachon ushbu tabiiy yodgorliklar davlat muhofazasida ekanligi va uning yonida ifloslanish, yoʻq qilish, qurilish va boshqa ishlarni bajarish qatʼiyan man etilganligi toʻgʻrisida himoya yozuvlari oʻrnatilgan.
 Tabiiy yodgorliklar 
1982-yilda Ozarbayjon Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 167-sonli qarori bilan Gobustan va Boybat Kenizdag, Ayranteken va Dashgil vulkanlariga va Lokbatan shahridagi Lokbatan vulkaniga tabiiy yodgorlik maqomi berilgan.

2007-yilda yaratilgan Boku va Absheron yarim orolining balchiqli vulkanlari guruhining Davlat tabiiy qoʻriqxonasi 52 ta balchiqli vulkanlariga davlat qoʻriqxonasi maqomi berildi.

2004-yil 15-sentabrda Ozarbayjonda joylashgan dunyodagi eng katta balchiqli vulkan Ginnesning rekordlar kitobiga kirdiLargest mud volcano.

2009-yilda loy vulqonlari „Dunyoning yetti tabiiy moʻjizasi“ roʻyxatidan joy oldi.

 Suv osti balchiqli vulkanlari 
Ozarbayjonda dengiz balchiq vulkanlari ham bor - Kaspiy dengizida 140 dan ortiq bunday vulqonlar mavjud. Boku arxipelagida balchiq vulkanlari faoliyati natijasida 8 ta orol paydo boʻldi.

 Kelib chiqishi 
Balchiqli vulkanlar hozirgi Ozarbayjon Respublikasi hududida 25 million yil oldin paydo boʻlgan.

Balchiqli vulkanlar neft va gaz konlari bilan bogʻliq. Balchiqli vulkanlar hududlarida gaz kondensati va neftning boy konlari topilgan (Lokbatan, Garadag, Oil Kamni, Mishovdag va boshqalar). Bundan tashqari, balchiqli vulkanlar tomonidan otilib chiqqan loy va suyuqlik kimyoviy va qurilish sanoati hamda farmakologiya uchun xom ashyo sifatida ishlatiladi.

 Ommabop nomlari 
Geografik atama - „balchiqli vulkanlar“ bilan bir qatorda, xalq ularni „yanardag“ (yonayotgan togʻ), „pilpilya“ (teras), „gaynacha“ (qaynoq suv), „bozdag“ (kulrang togʻ) deb ham ataydi.

 Yana qarang 
 Ozarbayjon geografiyasi
 Ozarbayjon geologiyasi

 

Turkum:Ozarbayjon geografiyasi
Ozarbayjon togʻlari

thumb|right|275.994x275.994px|Bazardüzü - Ozarbayjonning eng baland togʻ choʻqqisi (4466 m)
Ozarbayjon togʻlari — Ozarbayjon hududining yarmidan koʻpini shimolda Katta Kavkaz va gʻarbiy va janubi-gʻarbiy qismida Kichik Kavkaz tizimiga kiruvchi togʻlar egallaydi. Talish togʻlari bilan birgalikda ular shimoliy, gʻarbiy va janubi-sharqdan Kura-Araz pasttekisligi bilan qoplanganCIA — The World Factbook (книга фактов ЦРУ) . 

Katta Kavkazning janubi-sharqiy qismida ikkita togʻ tizmasi mavjud: Bazardüzü choʻqqisi bilan (4466 metr) Glavniy yoki suv havzasi, Shohdag choʻqqisi bilan (4243 metr), Bolshoy yoki Lateral. Janubi-gʻarbda togʻ tizmalari asta-sekin 1000-700 metrga qarab kamayib boradi.

Kichik Kavkaz respublikaning janubi-gʻarbiy va gʻarbiy qismlarini qamrab oladi, nisbatan kichik tepalikka ega, murakkab tuzilishga ega boʻlgan togʻli hududdir. Asosiy togʻ tizmalari - Murovdag, Shahdag va Zangezur. Murobdagning janubidan Araks daryosigacha boʻlgan Qorabogʻ platosi toʻrtinchi davr soʻngan vulqonlar va lavalarning kavisli konuslarida joylashgan.

 Katta Kavkaz togʻlari 
 Bazardüzü 
Respublikaning eng baland togʻ choʻqqisi - 4466 metr balandlikdagi Bazardüzü choʻqqisi.

 Shohtogʻ 
Shohtogʻ - Katta Kavkazning sharqiy qismida, Lateral tizimidagi togʻ choʻqqisi. U asosan ohaktosh va dolomitdan iborat. Balandligi 4243 metr. Landshaft muzliklar, palapartishlik va togʻ oʻtloqlari bilan ifodalanadi. Shohtogʻ massivining gʻarbiy qismida, taxminan 3700-3800 m balandlikdagi toshlar orasida ikkita koʻl bor, ularga yoʻl Shohtogʻning gʻarbiy tomonidan oʻtadi. Bu Shahnobod daryosining irmoqlaridan biri oqib oʻtadigan tor daradirШахдаг (4243 м) с севера http://najafovs.net/content/articles/index.php?article=397|date=20090616122022.

 Toʻfantogʻ 
Toʻfantogʻ - Ozarbayjonning Guba tumanida, Xinalig qishlogʻi yaqinida joylashgan togʻ. Tarjimadagi ushbu nom mintaqadagi tez-tez uchraydigan boʻron va shamollardan kelib chiqadigan „Toʻfontog“ deya toʻfonga oʻxshatilgan.
 Charundagʻ 
Charundagʻ - Asosiy Kavkaz tizmasining tepasi, u ikki mamlakat hududida joylashgan: Rossiyaning Dogʻistonning Dokuzparinskiy mintaqasida va Ozarbayjonning Gabala viloyatida. Ozarbayjon Respublikasining Rossiya Federatsiyasi bilan davlat chegarasi togʻ choʻqqisi boʻylab oʻtadi.
 Kichik Kavkaz togʻlari 
Murovdagʻ

Murovdagʻ — Kichik Kavkaz tizimidagi eng baland togʻ tizmasi. Uzunligi taxminan 70 km, balandligi 3724 m (Gamish togʻi). U asosan toshloq tizmasi boʻlgan vulkanik choʻkindi qatlamlardan iborat.
 Kapidjik 
Bu Zangezur tizmasining eng baland nuqtasi va Naxichevan Avtonom Respublikasining Armaniston bilan chegarasida joylashgan.
 Gamish 
Gamish togʻi - Kichik Kavkaz togʻ tizimining eng baland choʻqqisi va Togʻli Qorabogʻning Murovdagʻ tizmasida joylashgan.

 Galereya 

 Yana qarang 
 Ozarbayjon geografiyasi

 

Turkum:Ozarbayjon tog'lar
Ozarbayjon florasi

Respublika hududi boy va noyob floraga ega. Noyob va yoʻqolib ketish xavfi ostida boʻlgan oʻsimliklarni oʻz ichiga olgan 4500 dan ortiq gulli oʻsimliklar mavjud. Ozarbayjon hududida bargli oʻrmonlar, aralash oʻrmonlar, toʻqay oʻrmonlari, doim yashil oʻsimliklar ekish, subalp oʻrmonlari, alp oʻtloqlari (togʻlarda) mavjud. Dunyoda keng tarqalgan oʻsimliklarning deyarli barcha nisbatan kichik hududda uchraydi. Ozarbayjonda oʻsadigan taxminan 4500 turdagi yuqori, sporali va gulli oʻsimliklar 125 ta otryad va 920 avlodga birlashtirilgan. Turlarning umumiy soni boʻyicha Ozarbayjon florasi, boshqa Kavkaz respublikalaridan farqli oʻlaroq, boyroq. Ozarbayjon hududida topilgan oʻsimlik Kavkazda oʻsadigan oʻsimlik ning umumiy sonining 66 foizini tashkil qiladi. Kavkazda va boshqa mintaqalarda keng tarqalgan oʻsimlik bilan bir qatorda, Ozarbayjon florasida faqat Ozarbayjonda oʻsadigan va nisbatan kichik mintaqalariga xos boʻlgan 240 ga yaqin endemik tur mavjud.
 Ozarbayjon oʻsimliklari 
thumb|309x309px|Eldar sasnasi, Boku
Barcha hududiy turlar ozarbayjon florasida uchraydi – yaʼni qadimiy oʻrmonlar, boreal, dashtlar, kserofitlar, choʻllar, oʻsimliklarning sarguzasht . Qadimgi oʻrmon asosan Talish zonasida, boreal Katta va Kichik Kavkazning togʻli zonalarida, kam sonli esa pastki zonalarida uchraydi. Kserofil esa, dasht, choʻllar va Kavkaz tekisliklarda, togʻ etaklarida, asosan Kura-Araz pasttekisligida keng tarqalgan. Advension areal turi juda kam uchraydi – Kura-Araz pasttekisligida, Kaspiy qirgʻogʻida, koʻllarda, maysazorlarda, turgʻun suvlarda va botqoqli joylarda uchraydi.

Respublikaning shimoli-gʻarbiy qismida, Eldar tekisligining dashtli oʻtloqlarida, uchinchi davrning qolgan qismi boʻlgan Eldar qaragʻay qoldigʻi oʻz tabiiyligini saqlab qolgan. Eldar qaragʻayining oʻrmon massivida archa, pista, 30-35 turdagi mavjudligi bu joylarni togʻ-kserofitik oʻsimliklarga tegishli deb aytishimizga imkon beradi.

Daryolar va suv taqsimlovchi kanallar atrofida, botqoqli joylarda, mahalliy shakllarda – tekis joylarda siz koʻpincha kosmopolit kompozitsiyasining qamish chakalakzorlarini uchratishingiz mumkin. Ushbu botqoq joylarda tulki dumi, uzun boʻyli (oʻt), saksovul, tariq, supurgi kabi koʻplab oʻsimliklar mavjud. Bu yerda savanna tipidagi eriantusning chakalakzorlari va baland daraxtlari yaratilgan.

Ozarbayjon florasi 270 tagacha endemik turni tashkil qiladi. Talish togʻlari, Naxichevan Avtonom Respublikasining togʻli qismi va Kichik Kavkazning janubiy kserofitik mintaqalari endemik floraga eng boy. Bularga temir daraxti, kashtan emani, Hirkanian anjir daraxti, Kaspiy safrani, Kaspiy binafshasi, Atropaten atirguli, kumush loviya, yarim doira shaklidagi atirgul va boshqalar kiradi.
 Milliy qoʻriqxonalar 
Qizilagʻoch, Zaqatala va Shirvon kabi qoʻriqxonalar xalqaro ahamiyatga ega.
 Yana qarang 
 Ozarbayjon geografiyasi
 Ozarbayjon tabiiy yodgorliklari
Ossilyatorning radiatsion soʻnishi

Garmonik ossilyator tenglamasi 
Atom va molekulalar nurlanishida ular tarkibidagi elektronlar muhim rol oʻynaydi. Tebranuvchi dipol, yaʼni ossilyator sifatida muvozanat markazi atrofida tebranuvchi elektron qabul qilinadi. Eng oddiy ossilyator garmonik ossilyatordir. Misol uchun chiziqli garmonik ossilyator bilangina cheklanaylik. Unga taʼsir etuvchi tashqi kuch faqat garmonik kuchdan iborat boʻladi:
 

bu yerda  — ossilyator massasi,  — elastiklik koeffitsienti.

Agar
 

desak,

 

boʻladi. Bu differensial tenglamaning yechimi maʼlum:
 

Ossilyatorga taʼsir qiluvchi kuch bilan uning potensial energiyasi orasidagi bogʻlanish , demak, yoki (2) va (4) ni hisobga olgan holda quyidagini yozish mumkin:
 

Ossilyatorning kinetik energiyasi esa . Demak, (4) ga muvofiq . Ossilyatorning toʻla energiyasi , demak,

 

Garmonik ossilyatorning bir sekundda oʻrtacha nurlanish energiyasi yoki nazarga olinsa,

 

boʻladi. Nurlanish energiyasi ossilyator energiyasining bir sekundda kamayishi bilan bogʻliq. Demak, yoki (5) ga muvofiq
. Quyidagicha belgilash kiritamiz:
 

demak, va bu differensial tenglamaning integrali

 

boʻladi. Koʻramizki, nurlanish natijasida ossilyator energiyasining kamayishi, demak, tebranishning soʻnishi roʻy beradi. Bu hodisa ossilyatorning radiatsion soʻnishi deyiladi.

 Relaksatsiya vaqti 
(8) dagi daraja koʻrsatkichini ifodalovchi koʻpaytma oʻlchamsiz boʻlishi lozim, demak, ning oʻlchamiligi vaqt oʻlchamligiga teskari boʻlishi lozim. Quyidagicha belgilash kiritamiz:
 

u holda

 

boʻladi. Koʻramizki, vaqt ichida ossilyatorning energiyasi marta kamayadi. Bu vaqt relaksatsiya vaqti deyiladi.

Nurlanish reaksiyasi kuchining tashqi kuchga nisbatan juda kichikligini ifodalovchi (4) dan maʼlumki, , demak, (9) ga muvofiq , yaʼni yoki va nazarga olinsa,
 

Koʻramizki, ossilyatorning tebranish davriga nisbatan relaksatsiya vaqti juda ham kattadir. Soʻnggi tengsizlikni bir necha misollar ustida tekshirib koʻrish mumkin.
 Misollar 
Koʻzga koʻrinuvchi nurlar uchun sm, u vaqtda s boʻladi, elektron massasi m, zaryadi e, c, qiymatlari (9) ga qoʻyilsa, s, demak, boʻladi. Rentgen nurlari uchun sm, s, s, demak, 
boʻladi. Koʻramizki, relaksatsiya vaqtida ossilyator bir necha million marta tebranib ulguradi. Atom yoki molekula uygʻongan holatda yashab turib, nurlanish yoʻli bilan energiyasining koʻproq qismini tashqariga chiqarish vaqtida relaksatsiya vaqti bilan oʻlchashimiz mumkin. Odatda, bu vaqt uygʻongan holatda yashash vaqti deyiladi.

 Manba 

 R.X.Mallin Klassik elektrodinamika, Oʻqituvchi, T., 1974

 Qoʻshimcha oʻqish uchun 
 Spektral chiziqning tabiiy kengayishi
 Multipol nurlanish
 Tez va tekis harakatlanuvchi zaryad elektromagnit maydoni
Zulxumor Moʻminova

Zulxumor Moʻminova (1960-yil 12-noyabrda Toshkent shahrida tugʻilgan) — film va dublyaj aktrisasi.

 Biografiyasi 
Zulxumor Moʻminova bolaligidan sanʼatkorlikka qiziqqan. 1983-yilda Moskvadagi Butunrossiya davlat kinematografiya institutini bitirgan. Aynan shu yildan u „Oʻzbekfilm“ kinostudiyasida oʻz faoliyatini boshlagan. Ushbu kinostudiyadagi faoliyati davomida aktrisa „Sevgi afsonasi“, „Qora mushuk“ va „Shaytanat“, „Suv yoqalab“ kabi filmlarda suratga tushgan. Tomoshabinlarga asosan dublaj aktrisasi sifatida yaxshi tanish boʻlib, bugungacha yuzlab filmlar dublyajida qatnashgan. „Zamin FM“ radiosidagi faoliyat yuritgan. „Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan artist“ unvoni bilan taqdirlangan.

 Filmografiyasi 

 Oilasi 
Talabalik davrida aktyor Zokir Moʻminovga turmushga chiqqan. Oʻgʻli — Umid Moʻminov Moskvada yashaydi. Zokir Moʻminov olamdan oʻtganhttps://www.kino-teatr.ru/kino/acter/m/sov/16350/bio/.

 

Turkum:Yashayotgan insonlar
Turkum:Oʻzbekistonlik aktrisalar
Turkum:1960-yilda tugʻilganlar
Ozarbayjon Respublikasi Soliqlar vazirligi

Ozarbayjon Respublikasi Soliqlar vazirligi  – davlat soliq siyosatining amalga oshirilishini taʼminlaydigan, davlat byudjetiga soliqlar va boshqa tushumlarning oʻz vaqtida toʻliq yigʻilishini amalga oshiradigan hamda Ozarbayjon Respublikasida amalga oshirilayotgan yagona moliya, byudjet siyosati doirasida davlat nazoratini amalga oshiradigan markaziy ijro etuvchi organdir.
 Tarixi 
Ozarbayjon Demokratik Respublikasi Moliya vazirligi huzurida birinchi soliq inspektsiyasi parlamentning 1919-yil 17-iyundagi qarori bilan tashkil etilgan. Shu vaqtdan boshlab soliq xizmati oʻz faoliyatini boshlagan.

1920-yildan 1991-yilgacha Ozarbayjonda soliq masalalari Sovet Ittifoqi soliq tizimining bir qismiga aylandi.

1990-yil iyul oyida mustaqillik tiklangandan keyin, Ozarbayjon Respublikasida soliqlar va boshqa majburiy toʻlovlarni oʻz vaqtida va toʻliq yigʻilishini taʼminlash, yuridik va jismoniy shaxslarning soliq qonunchiligi va davlat narxlari intizomiga rioya etilishini nazorat qilish uchun Ozarbayjon Respublikasi Moliya vazirligi tarkibida Soliq xizmati tashkil etildi.

1991-yil oktabr oyida Soliq xizmati soliq qonunchiligiga rioya etilishi ustidan nazoratni takomillashtirish, ushbu sohada davlat soliq xizmatining rolini kuchaytirish va uning mustaqil faoliyati va nazoratining obyektivligini taʼminlash maqsadida Moliya vazirligidan ajralib chiqdi. Natijada Ozarbayjon Respublikasining mustaqil organi – Davlat soliq inspektsiyasi tashkil etildi.

Ozarbayjon Respublikasi Prezidentining 2000-yil 11-fevraldagi farmoni bilan Bosh davlat soliq inspektsiyasi bekor qilindi va tegishli davlat soliq siyosatini taʼminlash, soliqlar va boshqa majburiy toʻlovlarni oʻz vaqtida va toʻliq undirish uchun Soliqlar vazirligi tashkil etildi.

2019-yil 23-oktabrda Ozarbayjon Prezidentining Iqtisodiyot vazirligi funksiyalari va tuzilmasini kengaytirish toʻgʻrisidagi farmoniga asosan respublika Iqtisodiyot vazirligi huzurida Davlat soliq xizmati tashkil etildi.
 Xalqaro reytinglar 
Jahon banki tomonidan ishlab chiqilgan ishbilarmonlik muhiti bahosini aks ettiruvchi „Doing Business 2019“ da Ozarbayjon 190 mamlakat orasida 25-oʻrinni egallab turibdi. „Doing Business 2019“ mamlakatda „Boshlangʻich biznes“ va „Soliqlarni toʻlash“ koʻrsatkichlari orqali amalga oshirilgan soliq islohotlarini baholadi. Ozarbayjon „Boshlangʻich biznes“ koʻrsatkichi boʻyicha oʻz reytingini 18 dan 9 gacha yaxshiladi, shuningdek „Soliqlarni toʻlash“ koʻrsatkichi boʻyicha 35-oʻrindan 28-oʻringa koʻtarildi. „Boshlangʻich biznes“ koʻrsatkichi boʻyicha 2015-yil 12, 2016-yil 7, 2017-yil esa 5 -oʻrinni egallagan. Eng yuqori koʻrsatkichi 2017-yildagi 5-oʻrindir.

 Yana qarang 
 Ozarbayjon iqtisodiyoti
Ozarbayjonda transport

thumb|right|345px|Ozarbayjonning temir yoʻl va avtomobil tarmogʻi bilan geosiyosiy xaritasi
Ozarbayjonda transport havo transporti, suv yoʻllari va temir yoʻllarni oʻz ichiga oladi. Ozarbayjonda neft va gaz quvurlaridan tashqari barcha transport xizmatlari Ozarbayjon Respublikasi transport vazirligi tomonidan tartibga solinadi.
 Temir yoʻllari 
2.932 km (1.822 milya) temir yoʻllar mavjud, shundan atigi 2.117 km (1.315 mil) umumiy avtoulov xizmatida va 810 km (500 mil) sanoat yoʻnalishlarida.

Jami: 2,932 km (2013)
Dunyodagi oʻrni: 59
 Metro tizimi 
Hozirda Ozarbayjonda yagona metro tizimi bu mamlakat poytaxti Bokuda joylashgan Boku metrosidir. Ozarbayjonning aholi va rivojlangan shaharlarida metro tizimlarini ochishning yangi rejalari namoyish etildi. Sumqayit, Naxichevan va Ganja kelajakda metro tizimlariga ega boʻlishni rejalashtirmoqda.
 Avtomobil yoʻllari 

thumb| M2 Ozarbayjon
Ozarbayjonda ichki yuk tashish uchun xizmat qiluvchi va xalqaro magistrallarga chiqish imkoniyatini beruvchi 25 ming kilometrga yaqin yoʻllar mavjud. Magistral yoʻllar asosan adolatli holatda va tranzit transportining oʻsishini taʼminlash uchun xalqaro standartlarga moslashtirilishi kerak. Asosiy va qishloq yoʻllari yomon ahvolda va ularni qayta tiklash va taʼmirlash zarur. 2004-yilda Ozarbayjonda avtoulovlarning umumiy parki taxminan 517 ming kishini tashkil etdi, har ming kishiga 49 nafarga yaqin shaxsiy avtomobillar toʻgʻri keldi, bu Yevropa koʻrsatkichlari bilan taqqoslaganda juda past, ammo tez iqtisodiy oʻsish tufayli tez oʻsib bormoqda. Avtomobil transporti 2003-yilda barcha yuklarning 54 foizini tashkil etgan boʻlsa, 1999-yilda bu koʻrsatkich 48 foizni tashkil etgan.
 Xalqaro avtomobil yoʻllari 
Xalqaro transport qatnovini olib boradigan asosiy magistral yoʻllar - uzunligi 503 km boʻlgan Boku-Alat-Ganja-Qazax-Gruziya chegara yoʻlagi (TRACECA yoʻlagining Ozarbayjon uchastkasi) va uzunligi 521 km boʻlgan Rossiyadan Erongacha choʻzilgan Shimoliy-Janubiy transport yoʻlagi. Togʻli Qorabogʻ egaligiga oid mojaro hal etilmaganligi sababli Armaniston bilan yoʻl aloqalari uzilib qolgan. Ozarbayjon va Naxichevanning alohida eksklavi oʻrtasida sayohat Eron orqali havo yoki yoʻl orqali amalga oshiriladi. Naxichevanning Turkiya bilan 9 kilometrlik strategik chegarasi bor.
 Quvurlar 
Boku yirik neft va gaz qazib chiqaruvchi mintaqaning markazi boʻlib, mintaqadagi neft konlaridan barcha qoʻshni hududlarga uzoq masofali yirik quvurlar tarqaladi. Quvurlar odatda yuqori quvvatli liniyalar boʻlib, ularning diametri 1020 yoki 1220 millimetrga teng. Asosiy neft quvuri 2005-yilda Amerikaning bosimi ostida Rossiya va Eronning mintaqadagi taʼsirini cheklash uchun qurib bitkazildi. U Bokudan Tbilisiga va keyin Turkiyaning Jayhunigacha boradi va shuning uchun bu quvurlar BTC deb aytiladi.

Kondensat quvurlari89 km, gaz quvurlari 3,890 km va neft quvurlari 2.446 kmni tashkil etadi.

 

 Yana qarang 
 Ozarbayjon

Turkum:Ozarbayjonda transport
PyCharm

PyCharm  — Python dasturlash tili uchun moʻljallangan integrallashgan ishlab chiqarish muhiti (inglizcha: IDE — integrated development environment soʻzlaridan olingan) hisoblanadi. Ushbu dastur JetBrains kompaniyasi tomonidan Intellij IDEA dasturlash muhiti asosida ishlab chiqarilgan. PyCharm orqali dastur kodlarini analiz qilish, loyihani testdan oʻtkazish, shuningdek, Django web-freymvorki bilan ishlash imkoniyatlari mavjud. Shuningdek, dastur Linux operatsion tizimida terminalni ham qoʻllab quvvatlaydi, yaʼni foydalanuvchi yoki dasturchi, PyCharm ilovasining oʻzidayoq terminal bilan ishlay oladi.

Hozirgi kunda PyCharm dasturining uch xil toifasi mavjud, bular:
 PyCharm Edu — dasturlashni oʻrganuvchilar uchun moʻljallangan;
 PyCharm Community — dasturchilar uchun moʻljallangan, ushbu toifaning shiori from developers to developers;
 PyCharm Pro — ancha mukammallashgan versiya boʻlib, baʼzi xizmatlari pulli ekanligi bilan ajralib turadi.

Umuman olganda, PyCharm — bepul dasturiy paket boʻlib, Windows, Linux, MacOS operatsion tizimlarida ishlay oladi.

 Imkoniyatlari 
man

 

 

 PyCharm bosh sahifasi
 PyCharm hamjamiyati forumi 
 PyCharm hamjamiyati — GitHub Turkum:Dasturiy taʼminot kitlari Turkum:Dasturiy taʼminot
Turkum:Dastur
Turkum:Informatika
Zarraning elektromagnit massasi

Klassik mexanikada massali, tezlikli zarraning impulsi va kinetik energiyasi boʻladi. Shularga asosan,
 

va
 

ifodalarda ishtirok etuvchi qavs ichidagi kattalikni elektromagnit maydon yaratuvchi zarraning elektromagnit massasi deb yuritiladi. Taʼrifga asosan, demak, zarraning elektromagnit massasi
 

boʻladi. Shunday qilib, elektromagnit massa maydoniy xarakterga ega. (2) ga muvofiq elektromagnit massaga ega zarraning kinetik energiyasi shu zarraning magnit maydon energiyasiga tengdir.

Nuqtaviy zaryad turgan joyda, yaʼni boʻlganda,
 

formulaga asosan, maydon kuchlanganligi cheksiz katta, demak, maydon energiyasi ham cheksiz katta va (3) ga asosan, elektromagnit massa ham cheksiz katta. Haqiqatda zaryad nuqtaviy emas, u qanday boʻlmasin biror hajmga ega.

Umuman aytganda, zaryadning fazoviy oʻlchamlariga, shakliga va taqsimotiga qarab, uning maydon energiyasi, demak, elektromagnit massasi aniqlanadi.

Masalan, zaryad radiusli sferik sirt boʻyicha tekis taqsimlangan boʻlsin. U vaqtda sferik sirtdan tashqaridagi fazodagina maydon mavjuddir. (4) formula hamda
 

ifodaga asosan,

 

Maydonning sferik simmetriyasiga asosan, hajm elementi .

Demak,
 

 

U vaqtda (3) ga asosan,
 

boʻladi. Agar zaryad taqsimoti biz faraz qilgan sferik simmetriyadan farq qilsa, yuqoridagi formulada oʻrnida albatta, boshqa koeffitsient ishtirok etardi. Shuning uchun quyidagicha yozish mumkin:
 

bu yerdan
 

Elektron massasi faqatgina elektromagnit xarakterli hisoblansa, (7) ga asosan aniqlangan kattalik elektronning klassik radiusi nomi bilan yuritiladi. Maʼlumki, СГСЕ, gr. Shunday qilib, elektronning klassik radiusi
 

Zarraning elektromagnit massasi maydoniy massa ekanligini koʻrdik. Bu yerda, shunisi diqqatga sazovorki, zarralardan holi, yaʼni vakuumdagi elektromagnit maydonning massasi bilan energiyasi ham oʻzaro proporsional ekanligini avvaldan bilamiz. Ammo zarraning elektromagnit massasi va energiyasi orasidagi bogʻliqlikni ifodalovchi (3) formulada esa qoʻshimcha koeffitsient mavjud. Buning boisi shundaki, zarraning elektromagnit massasi tushunchasini yaratishda biz elektromagnit maydonnigina hisobga oldik.

Ammo zaryadning, masalan elektronning real mavjudligi uning bir butun va turgʻun mustahkamligi uchun elektromagnit maydonninggina taʼsiri yetarli emas. Bu maydon taʼsirida zarraning ayrim qismlari bir-birini itarib, oʻzaro uzoqlashadi va cheksizlikka intiladi, bu esa elektronning yemirilishi demakdir. Vaholanki, elektronning mavjudligi, bir butun va mustahkamligi shubhasiz real faktdir.

Shunday qilib, elektromagnit maydon bilan bir qatorda boshqa turlicha fizik maydonlarning mavjudligini tan olishga majburmiz. Bu esa hozirgi zamon fizik maydonlar nazariyasi tomonidan yechilishi kerak boʻlgan muhim masalalardan biridir.

 Manba 
R.X.Mallin, Klassik elektrodinamika, Oʻqituvchi, T., 1974

 Qoʻshimcha oʻqish uchun 
 Chiziqli toklarning magnit momenti
 Magnit maydonning toklar sistemasiga ta'siri
 Statsionar tokning magnit maydoni
Dogʻiston tarixi

Tarixiy jihatdan Dogʻiston (Kavkaz Albaniyasi) Shimoliy Kavkazning sharqiy qismidagi togʻli knyazliklar federatsiyasidan iborat edi. Shimol va janubdagi jahon sivilizatsiyalarining chorrahasida joylashgan Dogʻiston koʻplab davlatlarning manfaatlari toʻqnashuviga sabab boʻlgan va XIX asrning boshlariga qadar, ayniqsa, Fors (Eron) va Rossiya imperiyasi oʻrtasida talash hudud hisoblangan. 

Dogʻiston nomi tarixiy jihatdan 1860-yilda Rossiya imperiyasi tomonidan qabul qilingan va Dogʻiston viloyati deb oʻzgartirilgan sharqiy Kavkazga tegishli. Dogʻistonning hozirgi muxtor avtonom respublikasi ancha kattaroq hududni qamrab oladi, 1921-yilda Terek viloyatining sharqiy qismi tarkibiga kiritilib, Dogʻiston Avtonom Sovet Sotsialistik Respublikasi sifatida tashkil etilgan.
 Sosoniylar forsiylari hukmronligi va milodiy VI asrda Xazar bosqinlari 
VI asrda Sosoniylar imperiyasi 100 yildan ortiq davom etgan urushdan soʻng Sharqiy Kavkazni bosib oldi, natijada butun Dogʻiston mintaqasi Fors taʼsiriga tushib qoldi. 

552-yilda xazarlar Shimoliy-Sharqiy Kavkazga bostirib kirib, Dogʻistonning shimoliy pasttekisliklarini egallab oldilar. Fors shohi Xusrav I (531—579), oʻz mulkini koʻchmanchilarning yangi toʻlqinidan himoya qilish uchun, Derbentda Kaspiy dengizi va Kavkaz togʻlari orasidagi tor yoʻlni yopadigan mudofaa istehkomlari qurishni boshladiAl-Tabari (d. in 923) informs about the participation of three Sassanid rulers – Peroz I (457-484), Kavadh I (488-531) and Khosrau I (531-579) in the construction of fortifications in Derbent. (М. Т. Гаджимурадов, Л. П. Магомедов. История Дагестана. М. 2007. С. 47.). Xusrav I Gumik qalʼasiga egalik qilgan. Zamonaviy „Derbent“ nomi forscha soʻzdir (Darband) „darvoza“ maʼnosini anglatadi, aynan oʻsha davrda, milodiy V asrning oxiri yoki VI asr boshlarida, shahar qayta tiklanganida, paydo boʻlganИбн Рустэ. Из книги драгоценных камней. (Пер. Караулова Н. А.) — Тифлис. 1903; Баладзори. Книга завоеваний стран. — Баку. 1927. С. 7..
 VII-VIII asrlarda arablar bosqini 
Dogʻiston musulmonlarning Forsni bosib olishidan keyin Eron hukmronligidan arablar hukmronligiga oʻtdi. Shimoliy-sharqiy Kavkaz xalqlari uchun arablar bilan xazarlar oʻrtasida 150 yil kurash olib borishgan. 643-yilda xalifa Umar ibn Xattob davrida Abdurrahmon ibn Rabi boshchiligidagi arab qoʻshinlari Derbent va qoʻshni hududlarni egallab oldilar. 652-yilda Xazarlarning Balanjar shahrini qamal qilish paytida Abdurman ibn Rabi oʻldirildiАт-Табари. Тарих ар-русуль ва-л-мулук. Сер. 1. С. 2667In these events, Salman ibn Rabi, brother of Abd al-Rahman, is mentioned sometimes; Ат-Табари. Указ. соч. Сер. 1. С. 2890; Ибн ал-Асир. Ал-камиль фи-т-тарих. Каир, 1934. Т. 3. С. 66.. 662-yilda xazarlar Dogʻistonga bostirib kirganlar. 698-yilda xalifa Abdulmalik ibn Marvonning ukasi Muhammad ibn Marvon Derbentni qoʻlga kiritdi. 705-yilda xalifa al-Valid I ning ukasi Maslamah ibn Abdulmalik yana Derbentni egallab oldiМовсес Каланкатваци. История страны алуанк. Ереван, 1984. С. 160..

 

Turkum:Dogʻiston tarixi
Armanistonda futbol

Armanistonda futbol ( futbol yoki votnagndak ) eng ommabop sport turi hisoblanadi.

2014-yil avgust holatiga koʻra futbol boʻyicha Armaniston milliy terma jamoasi FIFA Jahon reytingida 36-oʻrinni egallab turgan. 1991-yilda mustaqillikni qoʻlga kiritgandan soʻng, Armaniston FIFAning barcha musobaqalarida qatnashadigan oʻz milliy assotsiatsiyasiga ega boʻldi(Katta yoshlilar va yoshlar futboli). Ararat Yerevan FK Sovet Ittifoqidagi yuqori ligada yetakchi jamoalardan biri boʻlib, koʻpincha Yevropa musobaqalarida oʻynagan.

Armanistonning bir qator futbolchilari SSSR terma jamoasida oʻynashgan, jumladan 1982-yilgi Jahon chempionatida Xoren Oganesiyan va 1960-yilda Eduard Markarovlar shular jumlasidandir . Keyinchalik Markarov Sovet Ittifoqi yoshlar jamoasining yordamchi murabbiyiga aylandi va 1991-yilda Portugaliyada boʻlib oʻtgan FIFA yoshlar oʻrtasidagi Jahon chempionatida murabbiylar shtabining bir qismi boʻlib ishladi va terma jamoa musobaqada 3-oʻrinni egalladi.
 Tarixi 
thumb|225px|1910-yillarda Araks futbol klubi, Konstantinopol
 Dastlabki davr (1920-yillarga qadar) 
XX asrning boshlarida Usmonlilar imperiyasining tarkibidagi Konstantinopol, Smirna va boshqa koʻplab shaharlarda birinchi arman futbol klublari tashkil etilgan. Armaniston va Turkiya jamoalari oʻrtasidagi birinchi oʻyin 1906-yilda qayd etilgan. Balta-Liman nomli Armaniston klubi (Konstantinopol mahallasi nomidan, hozirgi Baltalimani deb nomlangan) Galatasaroy bilan maydonga tushdi. Keyinchalik Balta-Liman tarqatib yuborilgan va ikkita yangi klub: Araks va Tork tashkil etilgan. 

Biroq, Birinchi jahon urushi va Arman qirgʻinining boshlanishi armanlarning Usmonlilar sportiga qoʻshilishining pasayishiga olib keldi.
 Sovet davri (1920-1991) 
Sovet Armanistonidagi futbol jamoalarining eng qadimgilari 1926-1927-yillarda qayd etilgan boʻlib, Tbilisida Trans-Kavkaz chempionati tashkil qilingan. Musobaqada uchta Janubiy Kavkaz mamlakati: Armaniston, Ozarbayjon va Gruziya ishtirok etgan. Armanistondagi birinchi professional klub 1935-yilda „Spartak“ nomi bilan tashkil topgan va keyinchalik „Ararat“ deb oʻzgartirilgan. Ararat Yerevan FK 1973-yilgi Sovet chempionati va Kubogidagi gʻalabalari bilan ajralib turadi. Ararat FK 1974-75-yillardagi Yevropa kubogining chorak finaliga qadar yetib borgan va oxir-oqibat chempion Frans Bekkenbauerning Bavariya jamoasiga yutqazgan. Armanistondagi birinchi stadion ham 1920-yillar oxirida hozirgi Yerevan sirkining oldida qurilgan va „Spartak“ deb nomlangan.

1958-yilda Gyumri (oʻsha paytda Leninakan)da Shirak FKga asos solingan va 1991-yilda Armaniston mustaqillikka erishguniga qadar Sovet Ittifoqining birinchi ligasida oʻynagan.
 Mustaqil Armaniston (1992-hozir) 
Futbol mustaqil Armanistonda eng ommabop sport turiga aylandi. Armaniston 1991-yilda mustaqil davlatga aylandi, Armaniston SSR futbolchilari avval futbol boʻyicha Sovet Ittifoqi terma jamoasida oʻynagan boʻlsa, endi oʻz milly jamoasida oʻynay boshladi. Armaniston futbol federatsiyasi 1992-yil 18-yanvarda tashkil topgan va 1992-yilda FIFA bilan, 1993-yilda UEFA bilan aloqalarni oʻrnatgan.

 

Turkum:Armanistonda futbol
Turkum:Armanistonda sport
Batumi tarixi

thumb|1880-yillarda Batumi
thumb|1913-yilda Batumi xaritasi
Batumi — Qora dengizning sharqiy qirgʻgʻida joylashgan janubiy-gʻarbiy Gruziyadagi avtonom respublika, Ajariyaning poytaxti.

Batumi tarixi Ajariya bilan uzviy bogʻliqdir. Yunonistonning Bofiy koloniyasi oʻrnida joylashgan boʻlib, u Oʻrta asrlar Gruziya qirolligida joylashgan kichik mustahkam shahar edi. XVII asrda Batumi Usmonlilar imperiyasi tomonidan zabt etildi va 1878-yilda usmonlilar shaharni Rossiya imperiyasiga topshirishdan voz kechdi. Aynan Rossiya hukmronligi ostida Batumi Yevrosiyo chorrahasida yirik port shahriga aylandi. Birinchi jahon urushi oxirida ketma-ket Usmonli va Buyuk Britaniyaning bosib olinishidan soʻng, Batumi va uning mintaqasi 1920-yilda Gruziya Demokratik Respublikasi tarkibiga oʻtdi. 1921-yilda Gruziya Sovetlashtirilganidan soʻng, Ajariya avtonom respublika maqomiga ega boʻldi va Batumi uning poytaxtiga aylandi. Poti bilan birga Batumi Gruziyaning eng muhim portlaridan biridir. Shuningdek, u muhim madaniy va siyosiy markazdir.
 Dastlabki tarix 
Batumi Kolxida sohilidagi yunon mustamlakalaridan birining oʻrnida joylashgan deb taxmin qilinadiRoom, A. (2005), Placenames of the World: Origins and Meanings of the Names for 6,600 Countries, Cities, Territories, Natural Features and Historic Sites. McFarland & Company, Inc., Publishers, Jefferson, North Carolina, and London, , p. 361. Uning atrofida qadimgi yunonlar Bathus Limen yoki Bathys Limen (yaʼni „chuqur port“, Batumining oʻzi turgan koʻrfazga tegishli qoʻllanma) deb nom berilgan, bu shaharning zamonaviy nomi hisoblanadiBraud David, "Georgia", in: Wilson, Nigel Guy (ed., 2006). Encyclopedia of Ancient Greece, p. 320. Routledge, . .

Hozirgi Batumi hududida eng qadimgi arxeologik tasdiqlangan turar-joy miloddan avvalgi VII-VII asrlarga toʻgʻri keladi. U Karolitsxali daryosi boʻyida joylashgan boʻlib, u hozirgi kunda xalq orasida Oʻrta asrlarda Gruziya malikasi Tamara (1184-1213) (Tamara qalʼasi) deb nomlanadi. Bir qator topilgan chet eldan olib kelingan buyumlar, ular orasida amfora parchalari bu yerda yunonlarning taʼsiri haqida guvohlik beradi.
 Oʻrta asrlarda Batumi 
Oʻrta asrlardagi Batumi tarixi, yoki gruzincha Batomi. Gruziyaliklar uni XX asrning boshlariga qadar shunday deb atashgan,shahar nomi zamonaviy da deyarli qayd etilmagan. Biroq, u XV asrda ham Gruziya, ham Yevropa ida qayd qilingan.
Usmonlilar hukmronligi 
XV asr oxirida Gruziya qirolligi parchalanib ketganidan soʻng, Batumi shahri va tumani Guriya knyazlari Guriyalik gruziyalik aslzodalar hukmronligiga oʻtgan. Kaxaber II Guriyali davrida (1469–1483) Usmonlilar Batumini egallab olishdi, ammo uni oʻz qoʻlida ushlab tua olmadilar. Batumini birinchi boʻlib 1564-yilda knyaz Rostom Guriyeli qaytarib oldi, u koʻp oʻtmay Batumi nazoratini yana yoʻqotib qoʻydi va yana 1609-yilda Mamiya II Guriyeli tomonidan qaytarib olindi. Biroq, Gʻarbiy Gruziya qirgʻogʻiga oʻrnatilgan Usmonlilarning dengiz blokadasi Mamiya II ni 1614-yil 13-dekabrdagi shartnomada Batumi va Ajariyani Usmoniylar qoʻliga topshirishga majbur qildi.

 

Turkum:Batumi
1991-yilgi Racha zilzilasi

1991-yilgi Racha zilzilasi Gruziyaning Racha viloyatida, 29-aprel kuni soat 9:12 da sodir boʻlgan. Katta Kavkaz togʻlarining janubiy etaklaridagi Oni va Ambrolauri tumanlarida joylashgan boʻlib, zilzila 270 kishini oʻldirdi, taxminan 100 ming kishini uysiz qoldirdi va jiddiy zarar yetkazdi, shu jumladan bir necha oʻrta asr yodgorliklari vayron boʻldi. Uning kuchi 7,0 ballni tashkil etgan va Kavkaz tarixida qayd etilgan eng kuchli zilzila boʻldi . Zilzila 17 km chuqurlikda sodir boʻlgan.
 Tektonik muhit 
Gruziya shimolda Katta Kavkaz va janubda Kichik Kavkazning ikkita togʻ zanjiri oʻrtasida joylashgan. Ushbu ikkita togʻlar ikkalasi ham Arabiston plitasi va Yevroosiyo plitalari oʻrtasidagi toʻqnashuvning davom etayotgan oqibatlaridan kelib chiqqan. Katta Kavkaz janubga yoʻnaltirilgan burma va tortish kamaridan iborat boʻlib, u Oligotsendan beri faol holda. Racha shahri ushbu hududga juda yaqin joylashgan va zilzilaning kuchi ham shuning uchun juda baland boʻlgan.

 Zarari 
thumb|250px|USGS zilzila xaritasi
Zilzila 700 ta qishloq va aholi punktlariga taʼsir koʻrsatdi, 46,000 uy vayron boʻldi va 100,000 kishi uysiz qoldi. Qurbonlar soni kamroq edi, chunki aksariyat aholi zilzila paytida, mahalliy vaqt bilan 13:13 da dalada ishlagan. Koʻplab muhim tarixiy yodgorliklar, xususan Zemo Krixi yaqinidagi Arxangel cherkovi va Mravaldzali cherkovi jiddiy ravishda zarar koʻrdi .

Zilzila bilan bogʻliq boʻlgan zararning aksariyati, silkinishning oʻzi emas, balki silkinish natijasida yuzaga kelgan koʻchkilar natijasida yuzaga kelgan. Eng keng tarqalgan turi toshlar qulashi, soʻngra qoldiqlar siljishi, tuproq siljishlari, tosh blokli siljishlar va tosh koʻchkilaridir. Eng vayronkori bu katta qoldiq koʻchkisi boʻlib, ushbu koʻchki Xoxeti qishlogʻini vayron qilgan va 50 kishining hayotiga zomin boʻlgan. Yura vulkanik toshining katta massasi suv bilan toʻyingan allyuviyga tushib, birlashib, qoldiq koʻchkisini hosil qilgan. Taxminan 3 million m3 hajmga ega boʻlgan koʻchkilar Xoketi orqali vodiyni bosib oʻtib, Gebura daryosini toʻsib qoʻygan va 100 metr balandlikdagi toʻgʻonni hosil qilgan, bu koʻp oʻtmay buzilib, koʻproq vayronagarchiliklarni keltirib chiqargan. 15-iyundagi katta yer silkinishi Javada Tsxinvaliga katta zarar yetkazgan. Kamida 8 kishi halok boʻlgan va 200 kishi jarohat olgan. Xaxet qishlogʻi vayron qilinganhttp://www.liveinternet.ru/users/2021656/post82149008.

 Oqibati 
Davom etayotgan Gruziya-Osetiya mojarosi qutqaruv ishlarini murakkablashtirgan.

 

Turkum:Gruziyada zilzilalar
Turkum:1991-yilgi zilzilalar
Turkum:Racha
Obid Yunusov

Obid Yunusovich Yunusov (1934-yil 20-noyabr, Toshkent, Oʻzbekiston SSR — 2015-yil 21-sentyabr, Toshkent, Oʻzbekiston) — sovet va oʻzbek aktyori.

 Biografiyasi 
Obid Yunusov 1931-yil 20-noyabr kuni Toshkent shahrida Yunus Rajabiy oilasida tavallud topgan. 1956-yilda Toshkent teatr va rassomlik sanʼati institutini tugatgan.

Hamza nomidagi oʻzbek drama teatri (hozirgi Oʻzbekiston Milliy akademik drama teatri) aktyori, uning sahnasida yuzdan ortiq rollarni ijro etgan. Oʻttizdan ortiq badiiy filmlarda rol ijro etgan. Aktyorning teatrdagi eng ko‘zga ko‘ringan roli “Parvona” spektaklidagi Oʻtkuriy obrazi bo‘lsa, kinodagi mashhur roli “To‘ylar muborak” filmidagi kuyov obrazi hisoblanadi.

Aktyor haqida “Armon” nomli hujjatli filmi suratga olingan.

Obid Yunusov 1989-yilda Hamza nomidagi Oʻzbekiston Davlat mukofoti, 1990-yilda Oʻzbekiston xalq artisti faxriy unvoni, 2003-yilda „Mehnat shuhrati“ ordeni bilan taqdirlangan. 

2015-yil 21-sentyabr kuni Toshkent shahrida vafot etgan.

 

Turkum:1934-yilda tugʻilganlar
Turkum:20-noyabrda tugʻilganlar
Turkum:21-sentabrda vafot etganlar
Turkum:2015-yilda vafot etganlar
Turkum:O‘zbekiston SSR xalq artistlari
Turkum:Dublyaj ustalari
Turkum:Oʻzbekistonlik dublyaj ustalari
Tohir Rajabiy

Tohir Rajabiy (1946.9.5, Toshkent) — sozanda (qashqar rubobi). Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan artist (1990). Yunus Rajabiyning oʻgʻli. Toshkent konservatoriyasini tugatgan (1969). Navoiy teatrida (1969—73), Oʻzbekiston teleradiokompaniyasining Doni Zokirov nomidagi Oʻzbek xalq cholgʻulari orkestri (1973—91 va 2002-yildan), Estradasimfonik orkestri (1991—2001 )da yakka sozanda. Jozibali, musiqa bezaklariga boy ijro uslubi yuqori texnikasi, nozik krchirimlari bilan ajralib turadi. Repertuaridan oʻzbek mumtoz kuylari ("Nasri Segoh", "Galdir", "Oromijon", "Hojiniyoz", "Girya", "Bayet II", "Ushshoq" va boshqalar), bastakorlar asarlari (I. Ikromovning "Munojot" I—II, "Guluzorim", T. Jalilovning "Otmagay tong", D. Zokirovning "Ey sabo", "Koʻrmadim", Yu. Rajabiyning "Koshki", "Raʼnolanmasun" va boshqalar) oʻrin olgan. Shuningdek, oʻzbek xalq cholgʻulari, kamer va estradasimfonik orkestrlari joʻrligida Oʻzbekiston (S. Hayitboyev, B. Giyenko, Sayfi Jalil, Hab. Rahimov, M. Bafoyev, D. Omonullayeva, A. Nazarov va boshqalar) va chet el (F. List, S. Aleskerov, G. Xonmamedov, R. Pauls, M. Legran va boshqalar) kompozitorlari asarlarini ijro etgan. T. R. bir qancha qoʻshiqlarga musiqa yozgan ("Yoding dil ardogʻida", "Kuylar osmonida", "Rajabiy madhi" va boshqalar).Rajabiy, Hasan. OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

 

Turkum:1946-yilda tugʻilganlar
Turkum:9-mayda tugʻilganlar
Hasan Rajabiy

Hasan Rajabiy (1942.22.7, Toshkent) — xonanda va sozanda (tanbur). Oʻzbekiston xalq xrfizi (1990). Yunus Rajabiyning oʻgʻli. Otasidan soz chalishni va xonandalik sanʼatini oʻrgandi. Tanbur yoʻllarini T. Alimatov va S. Karimovlardan oʻzlashtirgan. Hamza nomidagi musiqa bilim yurtini tanbur ijrochiligi boʻyicha hamda ToshDUning filologiya fakultetini tugatgan (1967). Hamza nomidagi Sanʼatshunoslik ilmiy tadqiqot institutida ilmiy xodim (1967—75). "Maqom" ansamblida sozanda va xonanda (1976—96), Yunus Rajabiy uymuzeyining direktori (1996-yildan). Keng diapazonli, shirali ovozga ega boʻlgan H.R.ning ijro uslubi sheʼrlar mazmunini chuqur x,is etish, soʻzlarni donadona qilib aytish, oʻziga xos vazminlik, nolakorlik va kamerlik (xonakilik) bilan ajralib turadi. Repertuaridan maqom yoʻllari ("Saraxbori Dugoh" taronalari bilan, "Bayoti Sheroziy Talqinchasi va Soqiynomasi", "Ushshoq", "Segoh", "Moʻgʻulchai Dugoh Talqinchasi", "Saraxbori Oromijon", "Dugoh Husayn" IV—V, "Oraz" va boshqalar), mumtoz ashulalar ("Munojot", "Figʻon", "Adoyi" va "Asiriy", "Sayyora", "Girya" III, "Erkin Tanavor" kabi), bas ("Oqshomdan tushgacha"), Yormat ("Qutlugʻ takorlar asarlari ("Koshki", "Ne navo", "Kuygay", "Gul sochar", Yu. Rajabiy; "Kuyla, dilkash dutorim", "Topmadim", S. Kalonov; "Boʻl menga mahbub", F. Sodiqov; "Men ketar boʻldim", T. Jalilov va boshqalar) oʻrin olgan. T. Rajabiy, M. Tojiboyev, M. Sattorova, G. Erqulova, N. Sattorova kabi sanʼatkorlarga ustozlik qilgan. Oʻzbek mumtoz musiqasiga bagʻishlangan risola va maqolalar muallifi. "Doʻstlik" ordeni bilan mukofotlangan (1997).Rajabiy, Hasan. OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

 

Turkum:1942-yilda tugʻilganlar
Turkum:22-iyulda tugʻilganlar
Rizqi Rajabiy

Rizqi Rajabiy (1887 – Toshkent – 1977.20.7) – sozanda (tanbur), oʻzbek musiqa ijrochilik sanʼatining yirik namoyandasi. Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan artist (1940). Yunus Rajabiyning akasi. Toshkent musiqa texnikumini tugatgan (1923). Samarqand musiqa bilim yurtida oʻqituvchi va viloyat musiqali teatrida sozanda (1924— 27). Oʻzbekiston radioqoʻmitasi huzuridagi Xalq musiqa cholgʻulari ansamblida sozanda, konsertmeyster (1927—42). Toshkent musiqa texniku mida (1930—39), Toshkent konservatoriyasida (1972—77) oʻqituvchi. Ijro uslubi noxun zarblarini hamda musiqa bezak (nolish, sayqal)larini kuy harakteri va mazmuniga moslab ishlatishi bilan ajralib turadi. Repertuaridan maqom yoʻllari (Tasnifi va Samoy Dugoh, GulyorShahnoz, Garduni va Ufari Segoh va boshqalar) hamda mumtoz cholgʻu kuylari (Miskin, Nasrulloyi, Tanavor, Munojot, Abdurahmonbegi, Girya, Suvora kabi) oʻrin olgan. Sanʼatshunoslik ilmiy tadqiqot institutida 200 dan ortiq, Oʻzbekiston radiosi va Toshkent grammyozuvlar studiyalarida R. R. ijrosida 100 ga yaqin kuy yozib olingan. U bir necha ashula („Soralar“, „Yashnasin“, „Yorugʻlik“, „Ovoraman“, „Tantana“, „Oftobim“) va kuy („Chaqir“, „Olgʻa“, „Uxlasin“)lar muallifi. Akbar Haydarov, Mahmud Yunusov, Orif Qosimov va boshqa uning shogirdlaridir.Rajabiy, Hasan. OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

 

Turkum:1887-yilda tugʻilganlar
Turkum:1977-yilda vafot etganlar
Turkum:20-iyulda vafot etganlar
Ahmad Yunusov

Ahmad Yunusov (1923.10.5, Toshkent) — musiqa muharriri, rejissyor Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan madaniyat xodimi (1968), Yunus Rajabiyning oʻgʻli. Oʻrta Osiyo universiteti (1952), Toshkent teatr va rassomlik sanʼati institutining 1 yillik rej.lik kursini (1953) tugatgan. Yangiyoʻldagi „Toshsovet“ teatrida aktyor (1941—1945). Toshkent toʻqimachilar kombinati klubi (1947—1994), ToshMI qoshida (1948—1994), Mirzachoʻl (hozirgi Guliston) shahar madaniyat uyida (1964—1969) „Xalq teatri“ unvoniga sazovor boʻlgan havaskor teatr jamoalarining tashkilotchisi va rahbari. Rej. sifatida saxnalashtirgan spektakllari: „Yurak sirlari“ (B. Rahmonov), „Makr va muhabbat“ (F. Shiller), „Imon“ (I. Sulton), „Sharqtongi“ (N. Safarov), „Mexribonlar“, „Toshkesar“ (Alp Jamol) va boshqa Ayni paytda Oʻzbekiston televideniyesining musiqa tahririyatida muharrir va boʻlim boshligʻi lavozimlarida ishlab (1957—1994), „Marxabo, talantlar“, „Sanʼatkorlar hosil ustalariga“ kabi turkum koʻrsatuvlar, shuningdek, Sh. Rahimova, M. Azizova, M. Mirzayev, Sayfi Jalil, S. Kalonov, S. Xoʻjayev, M. Gʻofurov kabi sanʼatkorlarning ijodiy portret va konsertlarini tayyorlagan.Rajabiy, Hasan. OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

 

Turkum:1923-yilda tugʻilganlar
Turkum:20-mayda tugʻilganlar
Turkum:Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan madaniyat xodimlari
Ghost (guruh)

Ghost — rock guruhi. Bu guruh 2006-yilda Shvetsiyaning Linköping shahrida tashkil topgan. 

 Diskografiya 
Opus Eponymous (2010)
Infestissumam (2013)
Meliora (2015)
Prequelle (2018)
 Impera (2022)
 Skeletá (2025)

 

 

Turkum:Hard rock guruhlar
Turkum:Doom metal guruhlar
Turkum:Heavy metal guruhlar
Turkum:Grammy mukofoti sovrindorlari
Mastodon

Mastodon — metal janrida ijod qiluvchi Amerika guruhi. Ushbu guruh 2000-yil Georgia shtatining Atlanta shahrida tashkil topgan.

 Diskografiya 
Remission (2002)
Leviathan (2004)Blood Mountain (2006)Crack the Skye (2009)
The Hunter (2011)
Once More 'Round the Sun (2014)
Emperor of Sand (2017)
Hushed and Grim (2021)

 

 

Turkum:Progressive metal guruhlar
Turkum:Heavy metal guruhlar
Turkum:Alternative metal guruhlar
Turkum:Grammy mukofoti sovrindorlari
Fleetwood Mac

Fleetwood Mac — ingliz-amerika rock guruhi. Ushbu guruh 1967-yilda Angliyaning London shahrida tashkil topgan.

 Diskografiya 
 Fleetwood Mac (1968)
 Mr. Wonderful (1968)
 Then Play On (1969)
 Kiln House (1970)
 Future Games (1971)
 Bare Trees (1972)
 Penguin (1973)
 Mystery to Me (1973)
 Heroes Are Hard to Find (1974)
 Fleetwood Mac (1975)
 Rumours (1977)
 Tusk (1979)
 Mirage (1982)
 Tango in the Night (1987)
 Behind the Mask (1990)
 Time (1995)
 Say You Will (2003)

 

 

Turkum:Ingliz musiqiy guruhlari
Turkum:Blues rock guruhlar
Turkum:Pop rock guruhlar
Turkum:Grammy mukofoti sovrindorlari
Turkum:Brit mukofoti sovrindorlari
Turkum:Qoʻshiqlari Billboard Hot 100 xit-paradida eng yuqori pogʻonaga koʻtarilgan ijrochilar
Rajnath Singh

Rajnath Singh (1951-yil 10-iyulda tugʻilgan) — Hindiston mudofaa vaziri lavozimida ishlagan hindistonlik siyosatchi. U ilgari Uttar-Pradesh shtatining bosh vaziri va Vajpay hukumatida kabinet vaziri lavozimlarida ishlagan. Birinchi Modi vazirligida ichki ishlar vaziri boʻlgan.

 

Turkum:Hindistonlik siyosatchilar
Ozarbayjon Xalqaro banki

Ozarbayjon Xalqaro banki — Ozarbayjonning eng yirik banki, aksiyalari Ozarbayjon davlatiga tegishli boʻlgan ochiq aksiyadorlik jamiyati.
 Tarixi 
Ozarbayjon Xalqaro Banki OAJ 1992-yil 10-yanvarda aksiyadorlik banki sifatida tashkil etilgan . Bankning bosh ofisi Ozarbayjon poytaxti Boku shahrida joylashgan. Hozirda Ozarbayjon Xalqaro banki aktivlari, mijozlar bazasi va xalqaro operatsion portfeli boʻyicha Janubiy Kavkaz mintaqasidagi yetakchi banklardan biri hisoblanadi. Ozarbayjonning turli mintaqalarida 37 ta filiali va 39 ta kichik filiali boʻlgan bank xususiy va korporativ mijozlarga universal bank xizmatlarini koʻrsatmoqda. Bank tomonidan xizmat koʻrsatiladigan yuridik shaxslar soni qariyb 18,000 kishini, jismoniy shaxslar esa 1,3 milliondan ortiqni tashkil qiladi. Bankda 1,863 dan ortiq kishi ishlaydi.
 Xizmat koʻrsatish tarmogʻi 
Ozarbayjon Xalqaro banki neft kimyosi, transport, aloqa, energetika va boshqa sohalardagi yirik davlat loyihalarida va turli xil ijtimoiy dasturlarda yaqindan ishtirok etadi. , u yirik, kichik va oʻrta biznesni moliyalashtirishni faol qoʻllab-quvvatlaydi.

2019-yilda Ozarbayjon Xalqaro Banki koʻp funksiyali Tamkart mahsulotini taqdim etdi. 2020-yilda Bank mijozlarga IBA Miles kartalarini taqdim etmoqda.

 Faoliyat 
 Oʻzaro sheriklik munosabatlari 
„VISA PayWave“, „Mastercard PayPass“, NFC va Payment Rings texnologiyalari Ozarbayjonda birinchi marta Ozarbayjon Xalqaro Banki tomonidan joriy etilgan.

VISA bilan hamkorlik doirasida „Zero Liability“ siyosatini qoʻllash ham Ozarbayjon Xalqaro Banki tomonidan amalga oshirilgan“About Bank” , International Bank of Azerbaijan website.

2002-yilda Bank Rossiya Federatsiyasida shoʻba korxonasini tashkil etdi. Rossiyaning shoʻba korxonasi hozirgi kunda Bank IBA Moskva nomi ostida faoliyat yuritmoqda.

2019-yilda Bank oʻzining mintaqaviy hamkori Italiyaning „Yuventus“ futbol klubi bilan hamkorlikda MasterCard Platinum debet kartalarini bozorda brend sifatida taqdim etdi.
 Mukofotlari 
2019-yilda Ozarbayjon Xalqaro Banki taniqli Euromoney jurnali tomonidan mamlakatning yilning eng yaxshi banki deb topildi. 2020-yilda Bank Global Finance tomonidan „Mamlakatning eng yaxshi banki“ deb topildi.
 Loyihalar 
Ozarbayjonda innovatsiyalarni rivojlantirishni qoʻllab-quvvatlash uchun koʻplab ijtimoiy loyihalarni amalga oshirib, Bank 2019-yilda IBA Tech Academy tashkil etdi va 2020-yilda birinchi mintaqaviy xakatonni oʻtkazdi.

 

Turkum:Ozarbayjon banklari