Kültəpə

Alikemek-Kultepe madaniyati Eron shimoli-gʻarbidagi Ararat tekisligi, Naxchivon, Milskoj va Mugʻon dashtlarini hamda Urmiya koʻli atrofidagi hududni qamrab olgan.

Kultepə (shuningdek, Aşağı Gultepə, Gultepə, Kyul'tepe, Kul'tepe va Kultepe deb nomlanadi) — neolit davriga oid aholi punkti, Ozarbayjonning Naxchivonida joylashgan Babek tumanidagi qishloq va Munitsipalitet. Aholisi 1859 kishi.

 Tadqiqot 
1951-yilda arxeolog Usmon Habibulla aholi punktida qazish ishlarini boshlab, hududning stratigrafiyasi va madaniy qatlamlarini aniqladi. 

Ekskavatorlar aniqlaganidek, shaharda umumiy chuqurligi 22 metr bo'lgan madaniy qatlam mavjud. Buning eng dastlabki 9 metri neolit davriga tegishli. Ba'zi joylardan Halaf madaniyati artefaktlari topilgan.

Buning ustiga bronza davri, keyin esa ilk temir davri qoldiqlari ham topilgan.

Bu qatlamlarning har birida turli xil artefaktlar topilgan: sopol idishlar, chorvachilik va dehqonchilik anjomlari, bezaklar, qurol-yarogʻlar va boshqalar 

Eneolit qatlamida ekskavatorlar binolar qoldiqlarini, shuningdek, dafn etilgan joylarni topdilar. Bu imoratlar yumaloq, shuningdek, toʻrtburchak shaklda boʻlib, gʻishtdan qurilgan. Dumaloq binolarning diametri 6-8 metr atrofida edi. To'rtburchaklari taxminan 15 kv.m boʼlgan. Ushbu tuzilmalar odatda qishloq xo'jaligi bilan bog'liq edi.

Eneolit qatlamida 85 ta qabriston oʻrganilgan. Ushbu ekskavatorlarning 31 tasidan sopol idishlar, suyak va toshdan yasalgan buyumlar, munchoqlar topilgan.

 Mis-mishyak 
Sovet olimlari Kultepa (Kultepa) qishlogʼi Janubiy Kavkazda miloddan avvalgi 4-ming yillikka oid mis-mishyak qotishmalaridan yasalgan birinchi buyumlar topilgan joy, degan qarorga kelishdi. 

Mishyakli mis ishlab chiqarishning mahalliy usuli kimyoviy tadqiqotlar natijalari va quyma shakllari va u yerda topilgan quyma qoldiqlari bilan tasdiqlangan. Селимханов И. Р., Торосян Р. M. Металлографический анализ древнейших металлов в Закавказье.- Советская археология, 1969, ј 3, с. 229-294

 Mintaqaviy ta'sir 
Alikemek tepasi arxeologik yodgorligi Mugʻon tekisligidaAras (daryo) boʻyida joylashgan . Ba'zi arxeologlar Kavkazning janubi-sharqidagi qadimgi Alikemek-Kul'tepe madaniyati haqida gapiradilar, u Shulaveri-Shomu madaniyatiga ergashgan va neolitdan xalkolitga o'tishni qamrab olgan (miloddan avvalgi 4500-yillar). Aratashen (II darajadan keyin) ham ushbu madaniyatning bir qismi edi.

Alikemek-Kultepe madaniyati Eron shimoli-gʻarbidagi Ararat tekisligi, Naxchivon, Milskoj va Mugʻon dashtlarini hamda Urmiya koʻli atrofidagi hududni qamrab olgan.

 Kultepe 2 
Kültepe 2 Kultepe 1dan 1,5 km shimolda yoki Naxchivondan (shahar) 10 km shimolda daryoning gʻarbiy sohilida, Kültepe va Didivar qishloqlari oraligʻida joylashgan. Maydoni deyarli 10 ga; Erta ( Kura-Araks madaniyati ) va oʻrta bronza davrida egallangan.

Usmon Abibullaev bu joyni birinchi marta 1962-yilda Kültepe 1 ustida ish olib bordi. 2006-yilda Naxchivan arxeologik loyihasi saytni yana tadqiq qila boshladi.

Kura-Araxes shahri 5 gektarni egallagan va keyingi davrda aholi punkti to'liq 10 gektarga cho'zilgan, shuning uchun bu hududdagi juda katta sayt. Kültepe 2 - Nakhchivan Archaeological Project - oglanqala.net

 Yana qarang 

 Maxta Kultepe
 Erondagi Kul Tepe Jolfa
 Zeyva, Naxchivon

 Tasvirlar 

 

 

 

 Шалала Багирова. Расписные сосуды из Кюльтепе. Журнал «Azerbaijan Archeology».

 

 Абибуллаев О. А. Некоторые итоги изучения холма Кюльтепе в Азербайджане, СА, 1963.
 Абибуллаев О. А. Энеолит и бронза на территории Нахчыванской АССР, Баку, 1983.

Turkum:Ozarbayjon arxeologik yodgorliklari
Turkum:Ozarbayjon qishloqlari
Turkum:Tarixdan oldingi Ozarbayjon
Turkum:Babek tumani aholi punktlari
Turkum:Alifbo boʻyicha aholi punktlari