Bülent Ersoy

Bulent Ersoy (1952-yil 9-iyunda tugʻilgan) – turk qoʻshiqchisi va aktrisasi. U turk musiqasining eng mashhur xonandalaridan biri sifatida tanilgan, muxlislari tomonidan Diva laqabini olgan. Ersoyning „Ümit Hırsızı“ (Umid oʻgʻrisi), „Geceler“ (Kechalar), „Beddua“ (Badduo), „Maazallah“ (Xudo saqlasin), „Biz Ayrılamayız“ (Ayrilolmaymiz) kabi mashhur xitlari bor. „Sefam olsun“ (Men rohatlanaman). Ersoy hozirgacha oʻttizdan ortiq albom chop etdi va turk musiqasi tarixida oʻz nomini qoldirdi.

 Tarjima holi 

 1952–yildan 1973-yilgacha: Yoshligi 
Bulent Ersoy 1952-yilda Istanbulda tugʻilgan. Müjdat Gezenning tavsiyasiga koʻra, Bulent oʻz familiyasini Erkoʻch (jasur qoʻchqor) dan Ersoy (jasur nasl)ga oʻzgartirdi. Ersoy oʻz faoliyatini erkak qoʻshiqchi sifatida turk klassik musiqasi janrida boshlagan va erta aktyorlik darajasiga erishgan. Uning bobosi va buvisi mumtoz turk musiqasini ijro etgan va u avvaliga ulardan saboqlar olgan, keyin esa Istanbul shahar konservatoriyasida tahsil olgan. Allaqachon Turkiyaning eng mashhur qoʻshiqchi va aktyorlaridan biri boʻlgan u 1981-yilning aprel oyida Londonda britaniyalik plastik jarroh tomonidan jinsini oʻzgartirish operatsiyasidan soʻng xalqaro miqyosda shuhrat qozongan. Odatda erkak ism boʻlsa ham, u „Byulent“ ismini saqlab qoldi.

 Taqiqlash bosqichi va cheklash davri 

Operatsiyadan keyin Ersoy oʻzini 1980-yilda Kenan Evrenning Turkiyadagi davlat toʻntarishiga qarshi chiqdi. „Ijtimoiy ogʻish“ ga qarshi kurashda Ersoyning boshqa transgenderlar qatori ommaviy chiqishlari ham taqiqlangandi. Taqiqni chetlab oʻtish uchun u Turkiya sudlariga uni qonuniy ravishda ayol deb tan olishni iltimos qildi. 1982-yil yanvar oyida petitsiya rad etildi. Bir necha kundan keyin u oʻz joniga qasd qilishga urindi. 1983-yilda Evren rejimining repressiv siyosatiga norozilik sifatida Turkiyani tark etdi va faoliyatini Germaniyada davom ettirdi. U musiqiy karerasi bilan birga Germaniyada bir qancha turk filmlarini suratga oldi. Keyinchalik, 1989-yilda Evren oʻz lavozimini tark etdi va uning koʻplab siyosatlari bekor qilindi.

 2011–yil va 2012-yillar: Aşktan Sabıkalı 
thumb|200px|Klassik turk musiqa sanʼatkorlari Bülent Ersoy, Muazzez Abacı va Adnan Şenses, 2012
2010-yil oxirida Ersoy soʻnggi 2 yil ichida 1500 ga yaqin qoʻshiq tinglaganini va albom uchun eng yaxshi qoʻshiqlarni tanlashda qiynalganini eʼlon qildi. Uning yangi albomi Aşktan Sabıkalı (Muhabbat mahkumi) 2011-yil 3-oktabrda chiqdi. Albomga Can Tanrıyar tomonidan yozilgan „Alışmak İstemiyorum“ (Koʻnikmoqchi emasman) qoʻshigʻi va Orhan Gencebayning klassikasi bor: „Bir Teselli Ver“, (Menga tasalli bering). Bundan tashqari, Gülşenning „Aşktan Sabıkalı“ deb nomlangan qoʻshigʻi ham bor. Albomdagi yana bir asar Tarkan bilan kuylangan „Bir Ben Bir Allah Biliyor“ (Faqat men va Alloh biladi) deb nomlangan duet boʻlib, u Turkiyaning ikki yetakchi sanʼatkori tomonidan ijro etilgani bilan mashhur edi. 22-dekabr kuni Ersoy qoʻshiq uchun klipni radioda birinchi marta ijro etilganidan qariyb uch oy oʻtib taqdim etdi.

 2013-yildan boshlab 
Ersoy 2013-yili Turkiya radio va televideniye korporatsiyasi telekanalidagi chiqishlarida uning pop-arabesk qoʻshiqlari faqat daromad olish uchun bir „zarar“ ekanini, universitetda taʼlim olgan klassik musiqa esa uning haqiqiy sadoqati va qoʻllab-quvvatlashi ekanligini taʼkidlagan edi. Uning soʻnggi albomi 2011-yilda chiqqan boʻlsa-da, klassik va Alaturka (turkcha uslub) qoʻshiqlarini kuylagan soʻnggi albomi 2000-yilda Alaturkada boʻlgan, shundan soʻng u Alaturka yoki Klassik qoʻshiqlarnini qamrab oluvchi hech qanday albom yaratmagan.

2015-yil oxirida Ersoy matbuot anjumanida Orhan Gencebay soʻnggi ikki yil davomida hech kim Alaturka ishlab chiqarmaganini aytib oʻtganini aytdi. Uning soʻzlariga koʻra, „birga yigʻilish“ va bu sohada albom uchun nima qilish haqida oʻylash ularning oʻzaro rejasidir. 2016-yil boshida Ersoy yuzlab qoʻshiqlarni tinglaganini va unga olib kelgan qoʻshiqlardan (bu pop/arabesk janridagi qoʻshiqlar) qoniqmaganini aytdi. Uning navbatdagi spektakli qachon boʻlishi nomaʼlum boʻlsa-da, Ersoy oʻzining yarim nafaqadagi maqomidan qaytganga oʻxshaydi va yangi materiallar tayyorlamoqda. U 2019-yil mart oyida chiqqan Tarkan tomonidan yozilgan "Ümit Hırsızı" nomli yangi qoʻshigʻini nashr etishini eʼlon qildi.

 Bahslar 
 Ish Deniz Baykal tomonidan qoʻzgʻatilgan 
2005-yilgi jurnal dasturida Ersoy sahnaga qoʻyilgan taqiqni tugatishga boʻlgan urinishlari haqida gapirib, „1980-yilgi davlat toʻntarishidan keyingi davrda hozir partiya yetakchisi boʻlgan bir kishi mendan sahnaga qoʻyilgan taqiqni olib tashlash uchun boylik soʻradi“, deb qoʻshimcha qilgan. Bu bayonotdan soʻng DYP rahbari Mehmet Ağar, soʻz yuritilayotgan lider oʻzi emasligini aytdi. Natijada Respublika Xalq partiyasi rahbari Deniz Baykaldan shubhalandi.

Baykal oʻsha paytda advokat boʻlganini va Bulent Ersoy bilan maslahatlashish uchun telefon qilganini va keyinchalik u bilan atigi 2 daqiqa shaxsan uchrashganini taʼkidladi. Shuningdek, u ikkalasi oʻrtasida pul va boylikka oid hech narsa muhokama qilinmaganini qoʻshimcha qildi. Bunga javoban Ersoy matbuot anjumani oʻtkazdi. U Deniz Baykal bilan Anqarada Dedeman mehmonxonasi orqasidagi ofisida shaxsan uchrashganini aytdi va qoʻshimcha qildi: „Janob Deniz hatto uchrashuv paytida kulrang kostyum kiygan edi. Agar bunday tafsilotlarni eslasam, 100 million talab qilganingizni eslayman. oʻsha paytda, bu bugungi kunda 1 trillionga teng“. U shuningdek, uchrashuvga vositachilik qilgan shaxs Inji Baba nomi bilan tanilgan mashhur mafiya arbobi Mehmet Nabi ekanligini aytdi. Bundan tashqari, u Baykal undan soʻragan 100 million ₺ advokatlik gonorarmi yoki sahna taqiqini bekor qilish uchun turli odamlarga pora tarqatish uchun ishlatilishini bilmasligini aytdi.

Ushbu matbuot bayonotidan soʻng Deniz Baykal Bulent Ersoyga nisbatan poraxoʻrlik va mafiyaga aloqadorlik ayblovlari tufayli shaxsiy huquqlarini poymol qilgani uchun sudga murojaat qildi. Ish yakunida sud Ersoyni jarimaga tortdi, biroq Ersoy qarorga eʼtiroz bildirgach, ish kassatsiya sudiga oʻtkazildi. 2008-yil 25-martda Kassatsiya sudi mahalliy sud qarorini oʻz kuchida qoldirdi va maʼnaviy zarar etkazganlik uchun Bulent Ersoyni Baykalga foizlari bilan birga 15 000 ₺ toʻlashga majbur qildi.

 Ish uning harbiy xizmat haqidagi fikrlari uchun ochildi 
Ersoy 2008-yil fevralida Turkiyaning Iroq Kurdistoniga bostirib kirishini ochiq tanqid qilib, agar ona boʻlsa, „oʻgʻillarini urushga yubormasligini“ aytganida munozaralarga sabab boʻldi. Shundan soʻng Istanbul prokurori unga qarshi „turklarni majburiy harbiy xizmatga qarshi qoʻyganlikda“ ayblov qoʻydi. Turkiya Inson huquqlari jamgʻarmasi (IHD) Ersoy himoyasiga chiqdi. 2008-yil 19-dekabrda Turkiya sudi Ersoyni ayblovlar boʻyicha aybsiz deb topdi.

 

 

 
 Bülent Ersoy SinemaTürkda