Rosa blanda

Rosa blandaframelessIlmiy tasnifi link=Template:Taxonomy/Rosa| edit Olam:PlantaeSinf:TracheophytesSinf q.f.:AngiospermsSinf q.f.:EudicotsSinf q.f.:RosidsKichik sinf:RosalesOila:RosaceaeTurkum:Rosatur:R. blandaBinomial nomiRosa blandaAiton

Rosa blanda — Rosaceae oilasiga mansub boʻlgan buta boʻlib, koʻp yillik oʻsimlik hisoblanadi.
Rosa blanda, odatda silliq atirgulUSDA, NRCS (n.d.). "Rosa blanda". The PLANTS Database (plants.usda.gov). Greensboro, North Carolina: National Plant Data Team. Retrieved 1 February 2016., oʻtloq/yovvoyi atirgul BSBI List 2007 (xls). Botanical Society of Britain and Ireland. Archived from the original (xls) on 2015-06-26. Retrieved 2014-10-17. yoki yaylov atirgul deb nomlanadi, Shimoliy Amerikada tarqalgan atirgul dan biridir . Atirgullar orasida „tikansiz“ atirgulga eng yaqin turi boʻlib, uning tagida bir nechta tikanlari bor. Yaylov atirguli koloniya hosil qiluvchi buta boʻlib, balandligi gacha oʻsadi, tabiiy ravishda yaylovlar va oʻtloqlarda tarqalgan. Atirgul tanasi juda oʻzgaruvchan boʻlib, barg uchlaridagi tikanlar va bez tuklari kabi xususiyatlar har doim ham doimiy boʻlib qolmaydi, shuning uchun uni koʻpincha Rosa Arkansana yoki Rosa Karolina, boshqa ikkita dasht atirgul bilan adashtirib yuborishadi.

 Tavsifi 
Rosa blanda gullari murakkab tuzilgan boʻlib, stamens va karpellarga ega. Ular oq rangdan pushti ranggacha boʻgan farq qilinadi. Turning nomi lotincha blandus soʻzidan kelib chiqqan boʻlib, gullarning goʻzalligiga ishora qiluvchi „maqbul, erkalash, jozibali, jozibador“ degan maʼnoni anglatadi. Yozning boshida gullab-yashnagan gullari birma-bir yoki lateral kurtaklaridan korimblar paydo boʻladi . Birinchi bo‘lib markaziy gul ochiladi, uning ichida novdasi yo‘q boʻlib, uzunligi 2-4 sm (0,79-1,57 dyuym) (boshqa dasht atirgullariga qaraganda qisqaroq va qalinroq). Beshta katta gulbarglar qiyshaygan yoki to‘g‘risimon shaklga ega boʻlib, uzunligi va kengligi boʻladi. Gulbarglari qizil chiziqlar bilan oqdan pushti ranggacha, anterlar sariq, stigma sariq yoki toʻq sariq, filamentlari oq rangda. Gulbarglari tushganidan keyin stamens va uslub tik holatda boʻladi.

 Tarqalishi 
Rosa blanda tabiiy ravishda oʻtloqlarda, keng dalalarda, quruq daralarda, togʻ yonbagʻirlarida, yoʻl chetlarida, devorlar tagida, qumli yoki toshloq tuproqlarda oʻsadi. Tabiiy oʻsish diapazoni Kvebekdan Ontariogacha, janubdan Kanzasgacha va sharqdan Missuri va Ogayogacha hisoblanadi.

 Tabiati va ekologiyasi 
Rosa blanda koʻp yillik atirgul boʻlib, u juda mustahkam va quruq, ozuqa moddalari kam boʻlgan yashash joylariga, masalan, yoʻllar va qumli tuproqlarga bardosh bera oladi. Bu tur Kanzas va Shimoliy Dakota mintaqalarining mahalliy guli hisoblanadi; ammo, u Rosa multifloraga juda oʻxshash boʻlishi mumkin. Bu tur Yaponiyada kiritilgan invaziv turlar qatoriga kiradi. Bu ikki tur atrof-muhit va hayvonlar uchun foydalanishni taʼminlaydigan bir-biri bilan simbioz holatda yashay oladigan oʻsimliklar hisoblanadi.

Yapon guli (Rosa rugosa) bilan birga gibridlanishi Shimoliy Amerikaning sharqiy qismida qayd etilgan. Bu invaziv potensial va mahalliy turlarning genetik assimilyatsiyasi bilan kuchli duragaylarning rivojlanish potensialidan kelib chiqib sodir boʻlgan.

 

Turkum:Biologiya
Turkum:Botanika
Turkum:O'simliklar
Turkum:Shimoliy Amerika florasi
Turkum:Yaponiya o'simliklari
Turkum:Biolog olimlar
Turkum:Atirgullar