Ma’muriy qamoqqa olish, qamoqqa olish va ozodlikdan mahrum qilish

Maʼmuriy qamoqqa olish, ehtiyot chorasi sifatida qamoqqa olish va ozodlikdan mahrum qilish — ushbu jazo va ehtiyot choralar qonunni buzgan shaxslarga nisbatan qoʻllanadi. Biroq bu atamalar oʻz oʻrnida qoʻllanishi lozim. Hozirgi kunda Oʻzbekiston Respublikasi hududida koʻplab insonlar ushbu atamlarni notoʻgʻri qoʻllayapti va noʻtoʻgʻri tushunmoqda. Ushbu kamchiliklarni inobatga olgan holda ehtiyot va jazo choralari batafsil tushuntiriladi.

 Maʼmuriy qamoqqa olish 
Oʻzbekiston Respublikasining maʼmuriy javobgarlik toʻgʻrisidagi kodeksining 29-moddasiga koʻra, maʼmuriy qamoqqa olish sodir etilgan qonunbuzarlikdan kelib chiqib uch sutkadan oʻn besh sutkagacha muddatga favqulodda holat tartibi sharoitida esa, jamoat tartibiga tajovuz qilganligi uchun – oʻttiz sutkagacha muddatga qoʻllanadi. Masalan, Oʻzbekiston Respublikasining maʼmuriy javobgarlik toʻgʻrisidagi kodeksining 241-moddasiga binoan, diniy taʼlimotdan saboq berish tartibini buzgan shaxsga oʻn besh sutkagacha maʼmuriy qamoq jazosi belgilanishi mumkin. Demak, bu jazo turi shaxs Oʻzbekiston Respublikasining maʼmuriy javobgarlik toʻgʻrisidagi kodeksining tegishli moddalariga zid harakat qilganda qoʻllanadi. Shu sababli ham bu jazo turi maʼmuriy qamoqqa olish deb ataladi. Biroq maʼmuriy qamoq eng koʻpi oʻttiz sutkadan oshmasligi lozim.
 Ehtiyot chorasi sifatida qamoqqa olish 
Ushbu jazo turi Oʻzbekiston Respublikasining Jinoyat-protsessual kodeksi 242-moddasiga asoslanib qoʻllanadi. Bu jazo turini qoʻllashdan asosiy maqsad gumon qilinuvchi, ayblanuvchi,sudlanuvchini ushlab turish nazarda tutiladi yaʼni ularni sodir etgan jinoyati tufayli yashirinib olish ehtimolidan bartaraf etadi. Ehtiyot chorasi sifatida qamoqqa olishda shaxs Jinoyat kodeksidagi belgilab qoʻyilgan jinoyatlarni sodir etganligi inobatga olinadi. Masalan, shaxs badanga ogʻir shikast yetkazganligi tufayli Jinoyat kodeksining 104-moddasiga binoan javobgarlikka tortilishi lozim. Ayblanuvchi jinoyat sodir etib boʻlgach, yashirinib olishi mumkin. Jinoyat ishi hal qilinishini qiyinlashtirmaslik uchun ehtiyot chorasi sifatida qamoqqa olinadi. Biroq mazkur jazo turi Oʻzbekiston Respublikasining maʼmuriy javobgarlik toʻgʻrisidagi kodeksining moddalarini buzganligi uchun qoʻllanilmaydi. Chunki ehtiyot chorasi sifatida qamoqqa olish jinoyat sodir bo'lganda, sudning hukmi chiqqunga qadar bo'lgan bosqichlarning bir qismi hisoblandi. Maʼmuriy qamoqqa olish esa faqat maʼmuriy huquqbuzarlik (masalan,jamoat joylarida tamaki mahsulotini iste’mol qilish, transport vositalarini mast holda boshqarish) sodir etilganda qoʻllanadi.
 Ozodlikdan mahrum qilish 
Ozodlikdan mahrum qilish jazosi Oʻzbekiston Respublikasi Jinoyat kodeksi 50-moddasida jazoni qay tariqa qoʻllanishi koʻrsatilgan. Ushbu jazo turiga quyidagicha taʼrif berilgan:
Ozodlikdan mahrum qilish mahkumni jamiyatdan ajratib jazoni ijro etish koloniyasi yoki turmaga joylashtirishdan iboratdir. Jamiytadan ajragan holda jazoni ijro etishni amalga oshirish Oʻzbekiston Respublikasi Jinoyat-ijroiya kodeksi bilan tartibga solinadi. Demak, ushbu jazo turi faqat Oʻzbekiston Respublikasi Jinoyat kodeksining tegishli moddalarini buzgan shaxslarga nisbatan qoʻllanadi. Ozodlikdan mahrum qilish Oʻzbekiston Respublikasi hududida bir oydan yigirma yilgacha muddatga belgilanadi. Biroq odam o'ldirish (Jinoyat kodeksi 97-modda) va terrorizm (Jinoyat kodeksi 155-modda) jinoyati uchun yigirma besh yilgacha belgilanishi mumkin. Ozodlikdan mahrum qilish Oʻzbekiston Respublikasining maʼmuriy javobgarlik toʻgʻrisidagi kodeksining moddalarini buzganligi uchun qoʻllanilmaydi. Chunki bu jazo turi faqat Jinoyat kodeksining moddalariga asoslanib qoʻllanadi.

 

 
 Maʼmuriy qamoqni oʻtash tartiblari qonun bilan tasdiqlandi. (Gazeta.uz) 2017-yil 10-yanvar
 Ozodlikdan mahrum qilish.(Gender Madad)
 Endi qamoq jazosi tayinlanmaydi, biroq… (Kun.uz) 2017-yil 18-aprel

Turkum: Jazo
Turkum: Qonun
Turkum: Javobgarlik
Turkum: Jinoyat
Turkum: Huquq