Adabiyot boʻyicha Nobel mukofoti sovrindorlari roʻyxati

right|thumb|320x320px|Shvetsiya akademiyasi binosi. Bu binoda Adabiyot boʻyicha Nobel mukofoti kengashi ish yuritadi.
Adabiyot boʻyicha Nobel mukofoti  – har yili Shvetsiya akademiyasi tomonidan adabiyot sohasidagi ulkan hissalari uchun asar mualliflarga beriladigan mukofot. Kimyo, fizika, tinchlik, fiziologiya va tibbiyot sohasidagi ulkan hissalari uchun beriladigan, 1895-yilda Alfred Nobel vasiyatiga koʻra taʼsis etilgan beshta Nobel mukofotidan biridir. Nobel vasiyatiga koʻra, mukofot Nobel jamgʻarmasi tomonidan boshqariladi va Shvetsiya akademiyasi tomonidan beriladi. Adabiyot boʻyicha birinchi Nobel mukofoti 1901-yilda fransuz adibi berilgan. Har bir sovrindor medal, diplom va pul mukofotini oladi. 1901-yilda Prudhomme 150 782 olgan edi, 2018-yil yanvar holatiga koʻra, bu summa 8 823 637 kronaga teng. Mukofot Stokgolmda har yili 10-dekabrda, Nobel vafot etgan kuni munosabati bilan oʻtkaziladigan tantanali marosimda topshiriladi.

Shu paytgacha adabiyot boʻyicha Nobel mukofoti 121 kishiga berilgan. Eng yosh laureat Rudyard Kipling boʻlib, 1907-yilda mukofotlangan paytida 41 yoshda edi. Mukofotni olgan eng keksa laureat boʻlib, 2007-yilda mukofotlangan paytida 88 yoshda edi. 1931-yilda vafotidan keyin berilganFacts on the Nobel Prize in Literature Nobelprize.org. 1958-yilda rossiyalik Boris Pasternak Sovet Ittifoqi hukumatining bosimi ostida mukofotni ochiqchasiga rad etishga majbur boʻlgan. 1964-yilda Jean-Paul Sartre adabiyot boʻyicha Nobel mukofotini olishni istamasligini maʼlum qildi, chunki u oʻtmishda barcha rasmiy mukofotlardan doimiy ravishda voz kechgan edi. Biroq, Nobel qoʻmitasi rad etishlarni tan olmay, Pasternak va Sartreni Nobel mukofoti sovrindorlari roʻyxatiga kiritadi.

Oʻn yetti nafar ayol adabiyot boʻyicha Nobel mukofotiga sazovor boʻlgan. Mukofot ikki kishiga berilgan toʻrtta holat boʻlgan (1904, 1917, 1966, 1974). Adabiyot boʻyicha Nobel mukofoti yetti yilda berilmagan edi: 1914, 1918, 1935 va 1940—1943-yillarda. Tarixda adabiyot boʻyicha Nobel mukofoti bir yilga kechiktirilgan uch yil boʻlib, mukofotlar keyingi yilning oktyabr oyida oʻz egalariga berilgandi: 1915-yil, 1949-yil va 2018-yil. 2024-yil holatiga koʻra, adabiyot boʻyicha Nobel mukofoti 121 kishiga berilgan. Ular ichida 29 nafar ingliz tilida, 16 nafar fransuz tilida, 14 nafar nemis tilida soʻzlashuvchilar bor. Fransiya esa, eng koʻp adabiyot boʻyicha Nobel mukofotiga sazovor boʻlganlar mamlakatidir.

 Mukofot sovrindorlari roʻyxati 

YilSuratLaureat(yashagan yillari)DavlatTil(lar)iMukofotlangan
paytidagi
yoshiMukofotlanish
sababiJanr(lar)i112x112pxSully Prudhomme
(1839—1907)Fransuz tili62, badiiy barkamollik hamda qalb va aql sifatlarining nodir uygʻunligidan dalolat beruvchi sheʼriy kompozitsiyalari uchunnazm, esse110x110pxTheodor Mommsen
(1817—1903)Nemis tili85Tarixiy asarlar yozuvchiligining ustasi, „“ („Rim tarixi“) asari muallifitarix, huquq116x116pxBjørnstjerne Bjørnson
(1832—1910)Norveg tili71Doimo ravishda ilhomlantiruvchi, noyob maʼnaviy poklik bilan ajralib turuvchi, olijanob, yuksak va serqirra sheʼriyati uchunnazm, roman, drama109x109pxFrédéric Mistral
(1830—1914)Fransuz tili74Xalq ruhiyatini haqqoniy tarzda aks ettirgan oʻziga xos sheʼriy asarlari uchunnazm, filologiya109x109pxJosé Echegaray
(1832—1916)Ispan tili72Ispan dramaturgiyasi anʼanalarini tiklashdagi koʻplab xizmatlari uchundrama106x106pxHenryk Sienkiewicz
(1846—1916)Polyak tili59Epos yozuvchisi sifatidagi buyuk xizmatlari uchunhikoya104x104pxGiosuè Carducci
(1835—1907)Italyan tili71Uning nafaqat chuqur bilim va tanqidiy izlanishlarini hisobga olgan holda, balki eng avvalo uning sheʼriy durdonalarga xos boʻlgan ijodiy gʻayrati, uslubiyati va lirik kuchiga hurmat sifatidashoirlik100x100pxRudyard Kipling
(1865—1936)Ingliz tili41Ushbu dunyoga mashhur muallifning ijodiga xos boʻlgan kuzatish qobiliyati, tasavvurning oʻziga xosligi, gʻoyalarning jadalligi va ajoyib hikoyanavislik qobiliyatini hisobga olgan holdaroman, qisqa hikoya, shoirlik114x114pxRudolf Christoph Eucken
(1846—1926)Nemis tili62Uning haqiqatni sidqidildan izlashi, chuqur fikrlash qobiliyati, keng koʻlamli qarashlari, koʻplab asarlarida idealistik hayot falsafasini oqlagan, uni rivojlantirgan iliqlik va kuchni eʼtirof etgan holdafaylasuflik120x120pxSelma Lagerlöf
(1858—1940)Shved tili51Uning asarlariga xos boʻlgan yuksak idealizm, yorqin tasavvur va maʼnaviy idrokni qadrlash uchunroman, qisqa hikoya106x106pxPaul Heyse
(1830—1914)Nemis tili80Uning lirik shoir, dramaturg, roman muallifi va dunyoga mashhur qisqa hikoyalar yozuvchisi sifatida uzoq samarali faoliyati davomida namoyon boʻlgan, idealizmga singib ketgan mukammal sanʼatiga hurmat sifatidanazm, drama, roman, qisqa hikoya108x108pxMaurice Maeterlinck
(1862—1949)Fransuz tili49Koʻp qirrali adabiy faoliyati, ayniqsa, fantaziya va poetik fantaziyaga boyligi bilan ajralib turadigan dramatik asarlari uchundrama, nazm, esse106x106pxGerhart Hauptmann
(1862—1946)Nemis tili50Dramatik sanʼat sohasidagi samarali, rang-barang va ajoyib ijodini eʼtirof etish uchundrama, hikoya105x105pxRabindranath Tagore
(1861—1941)28px Britaniya HindistoniBengal tili va Ingliz tili52Tafakkuri yuksak mahorat bilan ifodalangan, teran his-tuygʻularga yoʻgʻrilgan, original va goʻzal sheʼrlari uchunnazm, roman, drama, qisqa hikoya, esse, tarjimaBerilmagan106x106pxRomain Rolland
(1866—1944)28px FransiyaFransuz tili49Adabiy asarining yuksak idealizmi, turli insonlarni tasvirlab bergan asarlariga hurmat sifatidahikoya101x101pxVerner von Heidenstam
(1859—1940)Shved tili56Adabiyotimizdagi yangi davrning yetakchi namoyandasi sifatidagi ahamiyatini eʼtirof etgan holdanazm, hikoya87x87pxKarl Adolph Gjellerup
(1857—1919)Dan tili va Nemis tili60Yuksak gʻoyalardan ilhomlangan rang-barang va boy sheʼriyati uchunshoirlik106x106pxHenrik Pontoppidan
(1857—1943)Dan tili60Daniyadagi bugungi hayotning haqiqiy tasvirini koʻrsatib bergani uchunhikoyaBerilmagan106x106pxCarl Spitteler
(1845—1924)Nemis tili74 („Olimpiada bahori“) dostoni uchunshoirlik108x108pxKnut Hamsun
(1859—1952)Norveg tili61 („Tuproq sharbati“) asari uchunhikoya108x108pxAnatole France
(1844—1924)28px FransiyaFransuz tili77Uslubining nafisligi, chuqur odamiylik va haqiqiy gall temperamenti bilan ajralib turadigan ajoyib adabiy yutuqlari uchunroman, shoirlik101x101pxJacinto Benavente
(1866—1954)
| data-sort-value=Spain |28px Ispaniya
|Ispan tili
|56
|Ispan dramaturgiyasining yorqin anʼanalarini davom ettirgani uchun
|drama
|-
|
|106x106px
|William Butler Yeats(1865—1939)
| data-sort-value=Ireland |28px Irlandiya
|Ingliz tili
|58
|Milliy ruhni yuksak badiiy shaklda ifodalovchi, ilhombaxsh sheʼriyati uchun
|shoirlik
|-
|
|106x106px
|Władysław Reymont(1867—1925)
| data-sort-value=Poland |
|Polyak tili
|57
| („Dehqonlar“) buyuk milliy dostoni uchun
|hikoya
|-
|
|99x99px
|George Bernard Shaw(1856—1950)
| data-sort-value=Ireland |

|Ingliz tili
|69
|Idealizm va gumanizm bilan eʼtirof etilgan ijodi uchun, koʻp hollarda favqulodda poetik goʻzallik bilan uygʻunlashgan oʻtkir satira uchun
|drama, esse
|-
|
|106x106px
|Grazia Deledda(1871—1936)
| data-sort-value=Italy |
|Italyan tili
|55
|Oʻzining tugʻilib oʻsgan orolidagi hayotni aniqlik bilan tasvirlagan sheʼriy asarlari va insoniyat muammolariga boʻlgan teran yondashuvi uchun
|nazm, hikoya
|-
|
|105x105px
|Henri Bergson(1859—1941)
| data-sort-value=France |28px Fransiya
|Fransuz tili
|68
|Yorqin va hayotbaxsh gʻoyalarini amalga oshirishdagi bemisl mahorati uchun
|faylasuflik
|-
|
|106x106px
|Sigrid Undset(1882—1949)
| data-sort-value=Norway |
|Norveg tili
|46
|Asosan oʻrta asrlardagi Shimoliy hayotning kuchli taʼriflari uchun
|hikoya
|-
|
|106x106px
|Thomas Mann(1875—1955)
| data-sort-value=Germany |32px Veymar Respublikasi
|Nemis tili
|54
|"" („Buddenbruklar. Bir oilaning halokati haqidagi hikoya“) romani uchun
|roman, qisqa hikoya, esse
|- id=1930
|
|106x106px
|Sinclair Lewis(1885—1951)
| data-sort-value=United States |
|Ingliz tili
|45
|Kuchli va ifodali hikoya sanʼati, satira, yumor bilan yangi tiplar va xarakterlarni yaratishdagi noyob mahorati uchun
|roman, qisqa hikoya, drama
|-
|
|106x106px
|Erik Axel Karlfeldt(1864—1931)
|
|Shved tili
|67
|Shoirlik faoliyati uchun
|shoirlik
|-
|
|103x103px
|John Galsworthy(1867—1933)
|
|Ingliz tili
|65
|"" („Forsaytlar haqida doston“) asaridagi betakror hikoya qilish sanʼati uchun
|hikoya
|-
|
|94x94px
|Ivan Bunin(1870—1953)
|Davlat nomaʼlum
|Rus tili
|63
|nasriy yozuvchilikda mumtoz rus anʼanalarini davom ettirgani uchun
|qisqa hikoya, nazm, hikoya
|-
|
|90x90px
|Luigi Pirandello(1867—1936)
| data-sort-value=Italy |
|Italyan tili
|67
|dramatik va sahna sanʼatini dadillik bilan, mohirona qayta tiklagani uchun
|drama, roman, qisqa hikoya
|-
|
| colspan=7 align=center |Berilmagan
|-
|
|106x106px
|Eugene O'Neill(1888—1953)
|
|Ingliz tili
|48
|tragediyaning oʻziga xos konsepsiyasini oʻzida mujassam etgan dramatik asarlarining kuchi, rostgoʻyligi va teran his-tuygʻularni ifodasi uchun
|drama
|-
|
|106x106px
|Roger Martin du Gard(1881—1958)
| data-sort-value=France |
|Fransuz tili
|56
|"" romanida inson va zamonaviy hayotning eng muhim tomonlarini tasvirlashdagi badiiy kuch uchun
|hikoya
|-
|
|106x106px
|Pearl S. Buck (1892—1973)
|
|Ingliz tili
|46
|Xitoydagi dehqonlar hayotining boy va chinakam epik tasvirlari, biografik durdonalari uchun
|roman, biografiya
|-
|
|104x104px
|Frans Eemil Sillanpää(1888—1964)
|
|Fin tili
|51
|Fin dehqonlari hayotiga chuqur kirib borganligi, ularning urf-odatlari hamda tabiat bilan aloqasini aʼlo darajada tasvirlaganligi uchun
|hikoya
|- id=1940
|
| colspan=7 align=center |Berilmagan
|-
|
| colspan=7 align=center |Berilmagan
|-
|
| colspan=7 align=center |Berilmagan
|-
|
| colspan=7 align=center |Berilmagan
|-
|
|106x106px
|Johannes V. Jensen(1873—1950)
|
|Dan tili
|71
|Intellektual izlanuvchanlik, ijodiy uslubning oʻziga xosligi bilan uygʻunlashgan sheʼriy tasavvurning noyob kuchi va boyligi uchun
|roman, qisqa hikoya
|-
|
|106x106px
|Gabriela Mistral(1889—1957)
| data-sort-value=Chile |
|Ispan tili
|56
|Uning kuchli his-tuygʻulardan ilhomlangan lirik sheʼriyati uchun, nomi butun Lotin Amerikasi dunyosining idealistik intilishlari timsoliga aylangani uchun
|shoirlik
|-
|
|106x106px
|Hermann Hesse(1877—1962)
| data-sort-value=Switzerland |
|Nemis tili
|69
|Uning ilhomlantiruvchi asarlari uchun, ular dadillik va taʼsirchanlik bilan oʻsib borishi bilan birga, klassik insonparvarlik gʻoyalari va yuksak fazilatlari namunasini koʻrsatgani uchun
|roman, shoirlik
|-
|
|80x80px
|André Gide(1869—1951)
| data-sort-value=France |28px Fransiya
|Fransuz tili
|78
|Insoniyat muammolari, haqqoniylikka boʻlgan cheksiz muhabbat va chuqur psixologik ziyraklik bilan tasvirlangan chuqur va badiiy ahamiyatga ega asarlar uchun
|roman, esse, drama, xotiralar
|-
|
|104x104px
|Thomas Stearns Eliot(1888—1965)
| data-sort-value=United Kingdom |
|Ingliz tili
|60
|Zamon sheʼriyatiga qoʻshgan ulkan hissasi uchun
|nazm, esse, drama
|-
|
|96x96px
|William Faulkner(1897—1962)
|
|Ingliz tili
|52
|Zamonaviy Amerika romanizmiga qoʻshgan kuchli va badiiy jihatdan noyob hissasi uchun
|roman, qisqa hikoya
|- id=1950
|
|106x106px
|Bertrand Russell(1872—1970)
|
|Ingliz tili
|78
|Uning insonparvarlik gʻoyalari va fikr erkinligini himoya qiluvchi rang-barang va muhim asarlarini eʼtirof etgan holda
|faylasuflik, esse
|-
|
|106x106px
|Pär Lagerkvist(1891—1974)
|
|Shved tili
|60
|U oʻz sheʼriyatida insoniyat oldida turgan abadiy savollarga javob topishga intilayotgan badiiy kuchi va aqliy mustaqilligi uchun
|nazm, roman, qisqa hikoya, drama
|-
|
|106x106px
|François Mauriac(1885—1970)
| data-sort-value=France |28px Fransiya
|Fransuz tili
|67
|Oʻz romanlarida inson hayotiga kirib borgan chuqur maʼnaviy idrok va badiiy shiddatliligi uchun
|roman, qisqa hikoya
|-
|
|92x92px
|Winston Churchill(1874—1965)
|
|Ingliz tili
|79
|Tarixiy va biografik tasvirlash mahorati hamda yuksak insoniy qadriyatlarni himoya qilishdagi yorqin notiqligi uchun
|tarix, esse, xotiralar
|-
|
|105x105px
|Ernest Hemingway(1899—1961)
|
|Ingliz tili
|55
|Chol va dengiz asarida namoyish etilgan hikoya qilish sanʼatidagi mahorati va zamonaviy uslubga koʻrsatgan taʼsiri uchun
|roman, qisqa hikoya, ssenariy
|-
|
|106x106px
|Halldór Laxness(1902—1998)
|
|Island tili
|53
|Islandiyaning buyuk hikoyachilik sanʼatini jonlantirgan yorqin asarlari uchun
|roman, qisqa hikoya, drama, shoirlik
|-
|
|95x95px
|Juan Ramón Jiménez(1881—1958)
|28px Ispaniya
|Ispan tili
|75
|Ispan tilida yuksak ruh va badiiy poklik namunasini tashkil etuvchi lirik sheʼriyati uchun
|nazm, hikoya
|-
|
|100x100px
|Albert Camus(1913—1960)
| data-sort-value=France |28px Fransiya
|Fransuz tili
|44
|Zamonimizdagi inson vijdoni muammolarini tiniq koʻz bilan yoritgan muhim adabiy asari uchun
|roman, qisqa hikoya, drama, faylasuflik, esse
|-
|
|100x100px
|Boris Pasternak(1890—1960)
|
|Rus tili
|70
|Zamonaviy lirik sheʼriyatda ham, buyuk rus epik anʼanasi sohasidagi muhim yutugʻi uchun
|roman, nazm, tarjima
|-
|
|106x106px
|Salvatore Quasimodo(1901—1968)
|
|Italyan tili
|58
|Zamonaviy hayotning fojiali tajribasini ifodalagan lirik sheʼriyati uchun
|shoirlik
|- id=1960
|
|106x106px
|Saint-John Perse(1887—1975)
|28px Fransiya
|Fransuz tili
|73
|Zamonimiz sharoitini koʻzboʻyamachilikda aks ettiruvchi sheʼriyatining yuksak parvozi va taʼsirchan tasviri uchun
|shoirlik
|-
|
|94x94px
|Ivo Andrić(1892—1975)
|
|Serbo-Xorvatcha
|69
|Inson taqdiri va u yashagan mamlakat tarixi bilan bogʻliq muammolarni toʻliq ochib berishga imkon bergan epik isteʼdodi uchun
|roman, qisqa hikoya
|-
|
|90x90px
|John Steinbeck(1902—1968)
|
|Ingliz tili
|60
|Uning realistik va xayoliy asarlari uchun, ular simpatik hazil va oʻtkir ijtimoiy idrokni uygʻunlashtirgani uchun
|roman, qisqa hikoya, ssenariy
|-
|
|106x106px
|Giorgos Seferis(1900—1971)
| data-sort-value=Greece |
|Yunon tili
|63
|Ellin madaniyati olamiga nisbatan chuqur his-tuygʻulardan ilhomlangan taniqli lirik asari uchun
|nazm, esse, xotiralar
|-
|
|98x98px
|Jean-Paul Sartre(1905—1980)
|
|Fransuz tili
|59
|Gʻoyalarga boy, erkinlik ruhi va haqiqatparvarlik bilan sugʻorilgan, zamonamizga ulkan taʼsir koʻrsatgan ijodiy faoliyati uchun
|faylasuflik, roman, drama, esse, qisqa hikoya, ssenariy
|-
|
|102x102px
|Mixail Sholoxov(1905—1984)
|
|Rus tili
|60
|U oʻzining „Sokin Don“ dostonida rus xalqi hayotidagi tarixiy bosqichni ifodalagan badiiy kuchi uchun
|hikoya
|-
| rowspan=2 |
|102x102px
|Shmuel Yosef Agnon(1888—1970)
|
|Ibroniy tili
|79
|Yahudiy xalqi hayotidan motiflar bilan chuqur xarakterli hikoya qilish sanʼati uchun
|roman, qisqa hikoya
|-
|106x106px
|Nelly Sachs(1891—1970)
| data-sort-value=Sweden |
|Nemis tili
|75
|Isroil taqdirini taʼsirchan kuch bilan izohlaydigan ajoyib lirik va dramatik asarlari uchun
|nazm, drama
|-
|
|100x100px
|Miguel Ángel Asturias(1899—1974)
|
|Ispan tili
|68
|Lotin Amerikasi hind xalqlarining milliy xususiyatlari va anʼanalarida chuqur ildiz otgan yorqin adabiy muvaffaqiyati uchun
|roman, shoirlik
|-
|
|100x100px
|Yasunari Kawabata(1899—1972)
|
|Yapon tili
|69
|Yapon ongining mohiyatini ifodalaydigan hikoya qilish mahorati uchun
|roman, qisqa hikoya
|-
|
|102x102px
|Samuel Beckett(1906—1989)
| data-sort-value=Ireland |
|Fransuz tili va Ingliz tili
|63
|Roman va drama uchun yangi shakllarda – zamonaviy insonning qashshoqligi tufayli oʻz yuksaklikka erishgan asarlari uchun
|roman, drama, shoirlik
|- id=1970
|
|94x94px
|Aleksandr Soljenitsin(1918—2008)
|
|Rus tili
|52
|Rus adabiyotining ajralmas anʼanalarini davom ettirgani uchun
|roman, esse, qisqa hikoya
|-
|
|95x95px
|Pablo Neruda(1904—1973)
| data-sort-value=Chile |
|Ispan tili
|67
|Elementar kuch taʼsirida qitʼaning taqdiri va orzularini jonlantiradigan sheʼr uchun
|shoirlik
|-
|
|100x100px
|Heinrich Böll(1917—1985)
| data-sort-value=Germany |
|Nemis tili
|55
|Oʻz davriga nisbatan keng nuqtai nazar va sezgir tasvirlash mahorati bilan nemis adabiyotining yangilanishiga hissa qoʻshgan asari uchun
|roman, qisqa hikoya
|-
|
|83x83px
|Patrick White(1912—1990)
|
|Ingliz tili
|61
|Adabiyotga yangi qitʼa kiritgan epik va psixologik hikoyachilik sanʼati uchun
|roman, qisqa hikoya, drama
|-
| rowspan=2 |
|112x112px
|Eyvind Johnson(1900—1976)
|
|Shved tili
|74
|Yerlar va davrlarni oʻylab, ozodlik xizmatida hikoya qilish sanʼati uchun
|hikoya
|-
|107x107px
|Harry Martinson(1904—1978)
|
|Shved tili
|70
|Bir tomchi shabnamdan to kosmosga qadar barcha narsani oʻzida mujassamlashtirgan ijodi uchun
|nazm, roman, drama
|-
|
|108x108px
|Eugenio Montale(1896—1981)
|
|Italyan tili
|79
|Uning oʻziga xos sheʼriyati uchun, u yuksak badiiy taʼsirchanlik bilan insoniy qadriyatlarni xayollarsiz hayotga qarash belgisi ostida talqin etgan
|shoirlik
|-
|
|75x75px
|Saul Bellow(1915—2005)
| data-sort-value=United States |
|Ingliz tili
|61
|Inson tushunchasi va uygʻunlashgan zamonaviy madaniyatning nozik tahlili uchun
|roman, qisqa hikoya
|-
|
|114x114px
|Vicente Aleixandre(1898—1984)
|
|Ispan tili
|79
|Insonning koinotdagi va hozirgi jamiyatdagi holatini yorituvchi, urushlar orasidagi ispan sheʼriyati anʼanalarining buyuk yangilanishini ifodalovchi ijodiy sheʼri uchun
|shoirlik
|-
|
|111x111px
|Isaac Bashevis Singer(1902—1991)
| data-sort-value=United States |
|Idish tili
|76
|Polsha-yahudiy madaniy anʼanalaridan kelib chiqqan holda, umuminsoniy sharoitlarni hayotga tatbiq etadigan ishtiyoqli hikoya sanʼati uchun
|roman, qisqa hikoya, xotiralar
|-
|
|118x118px
|Odysseas Elytis(1911—1996)
|
|Yunon tili
|68
|Yunon anʼanalari fonida zamonaviy insonning erkinlik va ijodkorlik uchun kurashini hissiy kuch va intellektual zukkolik bilan tasvirlaydigan sheʼriyati uchun
|nazm, esse
|- id=1980
|
|114x114px
|Czesław Miłosz(1911—2004)
|
|Polyak tili
|69
|Ogʻir toʻqnashuvlar dunyosida insonning ochiq holatini murosasiz zukkolik bilan aytadi
|nazm, esse
|-
|
|111x111px
|Elias Canetti(1905—1994)
| data-sort-value=United Kingdom |
|Nemis tili
|76
|Keng dunyoqarashi, gʻoyalar boyligi va badiiy kuchi bilan ajralib turadigan asarlar uchun
|roman, drama, xotiralars, esse
|-
|
|116x116px
|Gabriel García Márquez(1927—2014)
|
|Ispan tili
|55
|Uning qitʼa hayoti va toʻqnashuvlarini aks ettiruvchi fantastik va realistik boy tasavvur olamida uygʻunlashgan roman va hikoyalari uchun
|roman, qisqa hikoya, ssenariy
|-
|
|105x105px
|William Golding(1911—1993)
|
|Ingliz tili
|72
|Uning romanlarida realistik hikoya qilish sanʼatining yorqinligi, miflarning rang-barangligi va universalligi bilan bugungi dunyoda insoniy holatni yoritib bergani uchun
|roman, nazm, drama
|-
|
|114x114px
|Jaroslav Seifert(1901—1986)
|(Avstriya-Vengriya imperiyasi)
|Chex tili
|83
|Uning yangilik va boy ixtirochilik bilan taʼminlangan sheʼriyati uchun
|shoirlik
|-
|
|118x118px
|Claude Simon(1913—2005)
| data-sort-value=France |
|Fransuz tili
|72
|Oʻz romanida shoir va rassom ijodini inson holatini tasvirlashda vaqtni chuqur anglash bilan uygʻunlashtirgani uchun
|roman, esse
|-
|
|116x116px
|Wole Soyinka(1934-yilda tugʻilgan)
|
|Ingliz tili
|52
|Sheʼriy ohanglar bilan borliq dramasini yaratgan
|drama, roman, nazm, ssenariy
|-
|
|111x111px
|Iosif Brodskiy(1940—1996)
| data-sort-value=United States |
|Rus tili va Ingliz tili
|47
|Fikrning ravshanligi va sheʼriy shiddat bilan sugʻorilgan hamma narsani qamrab oluvchanligi uchun
|nazm, esse
|-
|
|117x117px
|Najib Mahfuz(1911—2006)
|
|Arab tili
|77
|Realistik, hayratlanarli darajada noaniq asarlar orqali butun insoniyatga taalluqli boʻlgan arab hikoya sanʼatini shakllantirgan
|roman, qisqa hikoya
|-
|
|117x117px
|Camilo José Cela(1916—2002)
|
|Ispan tili
|73
|Odamning zaifligi toʻgʻrisida oʻziga xos murakkab tasavvurni shakllantiradigan boy va intensiv nasr uchun
|roman, qisqa hikoya, esse, shoirlik
|- id=1990
|
|116x116px
|Octavio Paz(1914—1998)
|
|Ispan tili
|76
|Sezuvchan aql va insonparvarlik yaxlitligi bilan ajralib turadigan keng ufqlarga ega ishtiyoqli yozuv uchun
|nazm, esse
|-
|
|119x119px
|Nadine Gordimer(1923—2014)
|
|Ingliz tili
|68
|U oʻzining ajoyib epik asari orqali – Alfred Nobel soʻzlari bilan aytganda – insoniyatga juda katta foyda keltirgan
|roman, qisqa hikoya, esse, drama
|-
|
|113x113px
|Derek Walcott(1930—2017)
|
|Ingliz tili
|62
|Koʻp madaniyatli tarixiy qarashlar bilan taʼminlangan katta yorqinlikdagi poetik ijod uchun
|nazm, drama
|-
|
|114x114px
|Toni Morrison(1931—2019)
|
|Ingliz tili
|62
|Koʻrish kuchi va sheʼriy taʼsir bilan ajralib turadigan romanlarida Amerika haqiqatining muhim jihatini yoritgani uchun
|roman, esse
|-
|
|117x117px
|Kenzaburō Ōe(1935—2023)
|
|Yapon tili
|59
|Sheʼriy kuch bilan xayoliy dunyoni yaratgani uchun
|roman, qisqa hikoya, esse
|-
|
|111x111px
|Seamus Heaney(1939—2013)
| data-sort-value=Ireland |
|Ingliz tili
|56
|Asarlarida kundalik moʻjizalar va tirik oʻtmishni ulugʻlaydigan lirik goʻzallik, axloqiy teranlik uchun
|nazm, drama, tarjima, esse
|-
|
|113x113px
|Wisława Szymborska(1923—2012)
|
|Polyak tili
|73
|Ishonchli aniqlik bilan tarixiy va biologik kontekstni inson voqeligining parchalarida yoritishga imkon beradigan sheʼr uchun
|nazm, esse, tarjima
|-
|
|112x112px
|Dario Fo(1926—2016)
|
|Italyan tili
|71
|Asarlarida ezilganlarning qadr-qimmatini himoya qilishda oʻrta asrlar hazil-mutoyibalariga murojaat qilgani uchun
|drama, naqorotlar
|-
|
|118x118px
|José Saramago(1922—2010)
|
|Portugal tili
|76
|Tasavvur, rahm-shafqat va istehzoga asoslangan masallari bilan doimiy ravishda haqiqatni tushunishga imkon beradigan asarlari uchun
|roman, drama, shoirlik
|-
|
|112x112px
|Günter Grass(1927—2015)
|
|Nemis tili
|72
|Uning quvnoq ertaklari tarixning unutilgan yuzini tasvirlaydi
|roman, drama, nazm, esse
|- id=2000
|
|106x106px
|Gao Xingjian(1940-yilda tugʻilgan)
| data-sort-value=France |

|Xitoy tili
|60
|Xitoy romanizmi va dramachiligi uchun yangi yoʻllarni ochgan umuminsoniy asoslar, achchiq mulohazalar va lingvistik zukkoligi uchun
|roman, drama, esse
|-
|
|90x90px
|Vidiadhar Surajprasad Naipaul(1932—2018)
| data-sort-value=United Kingdom |
|Ingliz tili
|69
|Bizni unutilgan tarixlarning mavjudligini koʻrishga majbur qiladigan asarlari uchun
|roman, esse
|-
|
|113x113px
|Imre Kertész(1929—2016)
|
|Venger tili
|73
|Tarixning vahshiyliklariga qarshi shaxsning nozik tajribasini qoʻllab-quvvatlovchi asari uchun
|hikoya
|-
|
|121x121px
|John Maxwell Coetzee(1940-yilda tugʻilgan)
|
|Ingliz tili
|63
|Odamlarni turli qiyofalarini tasvirlaydigan asarlari uchun
|roman, esse, tarjima
|-
|
|110x110px
|Elfriede Jelinek(1946-yilda tugʻilgan)
|
|Nemis tili
|58
|Ovozlarning musiqiy oqimi, romanlar va pyesalardagi qarama-qarshi ovozlar uchun gʻayrioddiy lingvistik gʻayrat bilan jamiyat klishelarini boʻysundiruvchi kuchini ochib beradi
|roman, drama
|-
|
|120x120px
|Harold Pinter(1930—2008)
|
|Ingliz tili
|75
|Oʻz asarlarida har kungi janjal ostidagi jarlikni ochib, zulmning yopiq xonalariga kirishga majbur qiladi
|drama, ssenariy, shoirlik
|-
|
|122x122px
|Orhan Pamuk(1952-yilda tugʻilgan)
|
|Turk tili
|54
|Ona shahrining gʻamgin ruhini izlashda madaniyatlar toʻqnashuvini aks ettirdi
|roman, ssenariy, avtobiografiya, esse
|-
|
|115x115px
|Doris Lessing(1919—2013)
| data-sort-value=United Kingdom |
|Ingliz tili
|88
|„Ayol hayotiy tajribasi haqidagi asarlari uchun“
|roman, qisqa hikoya, xotiralar/avtobiografiya, drama, nazm, esse
|-
|
|119x119px
|Jean-Marie Gustave Le Clézio(1940-yilda tugʻilgan)
| data-sort-value=France |
|Fransuz tili
|68
|„Sheʼriy sarguzasht va shahvoniy ekstaz janridagi asarlar muallifi sifatida“
|roman, qisqa hikoya, esse, tarjima
|-
|
|113x113px
|Herta Müller(1953-yilda tugʻilgan)
| data-sort-value=Germany |
|Nemis tili
|56
|Nasrning ochiqligi bilan mulksizlar manzarasini tasvirlaydi
|roman, qisqa hikoya, nazm, esse
|- id=2010
|
|116x116px
|Mario Vargas Llosa(1936-yilda tugʻilgan)
|
|Ispan tili
|74
|hokimiyat tuzilmalariga chizgilar bergani, qarshilik, isyon va shaxsiy muvaffaqiyatsizlikning taʼsirli tasvirlari uchun
|roman, qisqa hikoya, esse, drama, xotiralar
|-
|
|108x108px
|Tomas Tranströmer(1931—2015)
|
|Shved tili
|80
|Shaffof tasvirlari orqali haqiqatni koʻrish imkonini beradi
|nazm, tarjima
|-
|
|111x111px
|Mo Yan(1955-yilda tugʻilgan)
|
|Xitoy tili
|57
| bilan xalq ertaklarini uygʻunlashtirgani uchun
|roman, qisqa hikoya
|-
|
|105x105px
|Alice Munro(1931-yilda tugʻilgan)
|
|Ingliz tili
|82
|zamonaviy qissa ustasi
|qisqa hikoya
|-
|
|112x112px
|Patrick Modiano(1945-yilda tugʻilgan)
|
|Fransuz tili
|69
| hayotiy olamini ochib bera olgan xotira sanʼati uchun
|roman, ssenariy
|-
|
|106x106px
|Svetlana Aleksiyevich(1948-yilda tugʻilgan)
|
|Rus tili
|67
|Tarixni haqqoniy yorituvchi asarlari uchun
|tarix, esse
|-
|
|108x108px
|Bob Dylan(1941-yilda tugʻilgan)
|
|Ingliz tili
|75
| asosida yangi sheʼriy iboralarni yaratgani uchun
|nazm, naqorotlar
|-
|
|119x119px
|Kazuo Ishiguro(1954-yilda tugʻilgan)
|
|Ingliz tili
|63
|Buyuk hissiy kuchga ega romanlarida bizni dunyo bilan bogʻliqligimiz haqidagi illyuziya tuygʻumiz ostidagi tubsizlikni ochib bergani uchun
|roman, ssenariy, qisqa hikoya
|-
|
|118x118px
|Olga Tokarchuk(1962-yilda tugʻilgan)
|
|Polyak tili
|56
|Qomusiy ishtiyoq bilan hayotiy chegaralarni kesib oʻtishni ifodalovchi hikoyaviy tasavvurlari uchun
|roman, qisqa hikoya, nazm, esse, ssenariy
|-
|
|111x111px
|Peter Handke(1942-yilda tugʻilgan)
|
|Nemis tili
|77
|Til zukkoligi bilan inson tajribasining oʻziga xosligini oʻrgangan taʼsirli ishi uchun
|roman, qissa, drama, insho, tarjima, ssenariy
|- id=2020
|
|105x105px
|Louise Glück(1943-yilda tugʻilgan)
|
|Ingliz tili
|77
|Uning betakror sheʼriy ovozi uchun, goʻzallik bilan individual mavjudlikni hikoya qilgani uchun
|nazm, esse
|-
|
|119x119px
|Abdulrazzoq Gurnah(1948-yilda tugʻilgan)
|
|Ingliz tili
|72
| oqibatlari va qochqinlar taqdirini yoritib berganligi uchun
|roman, qisqa hikoya, esse
|-
|
|108x108px
|Annie Ernaux(1940-yilda tugʻilgan)
|
|Fransuz tili
|82
|Shaxsiy xotiralari, bir avlodning umumiy xotirasiga singdirilgan romanlari uchun
|avtobiografiya, roman
|-
|
|75px
|Jon Fosse (1959-yilda tugʻilgan)
|
|Norveg tili
|64
|Yangicha usulda yaratilgan pyesalari va taʼriflab boʻlmaydigan tushunchalarni ochib beradigan nasriy asarlari uchunThe Nobel Prize in Literature 2023
|drama, roman, sheʼriyat, insholar
|-
|
|75px
|Han Kang (1970-yilda tugʻilgan)
|
|Koreys tili
|54
|„tarix keltirgan jarohatlarni va inson hayotining nozikligini fosh etuvchi prozasi uchun“The Nobel Prize in Literature 2024 nobelprize.org
|roman, sheʼriyat
|-
|
|75px
|László Krasznahorkai''' (1954-yilda tugʻilgan)Venger tili71„apokaliptik dahshat oʻrtasida sanʼatning kuchini yana bir bor koʻrsata oladigan jozibali va istiqbolli ijodi uchun“The Nobel Prize in Literature 2025 nobelprize.orgroman, qissa, insho, ssenariy

 Tugʻilgan joyi boʻyicha Nobel mukofoti sovrindorlari 

 Mamlakatlar boʻyicha Nobel mukofoti sovrindorlari 
1901-yildan 2024-yilgacha adabiyot boʻyicha 121 ta Nobel mukofoti sovrindorlari quyidagi mamlakatlar fuqarolaridir:
DavlatSoni16131398666/543322222221111121111111111111111111

 Til boʻyicha Nobel mukofoti laureatlari 
TilSoniinglizcha29 (32) 1fransuzcha16nemischa14 (15) 2ispancha11shvedcha7italyancha6ruscha6polyakcha5datcha3norvegcha3xitoycha2yunoncha2yaponcha2vengercha2arabcha1bengalcha1chexcha1fincha1ibroniycha1islandcha1Provans (Oksitan)1portugalcha1serb-xorvatcha1turkcha1yahudiycha1koreyscha1
1 Rabindranath Tagore (1913-yilgi adabiyot boʻyicha Nobel mukofoti sohibi) bengal va ingliz tillarida, Samuel Becket (1969-yilda adabiyot boʻyicha Nobel mukofotini olgan) fransuz va ingliz tillarida, Iosif Brodskiy (1987-yil adabiyot boʻyicha Nobel mukofotini olgan) rus tilida sheʼr va ingliz tilida nasr yozgan. Ushbu uchta Nobel mukofoti sohibi mos ravishda bengal, fransuz va rus tillari boʻyicha saralangan.

2 Karl Adolf Gjellerup (1917-yilgi Adabiyot boʻyicha Nobel mukofoti sohibi) daniya va nemis tillarida yozgan.

 Jins boʻyicha Nobel mukofoti sovrindorlari 
1901-yildan 2024-yilgacha adabiyot boʻyicha Nobel mukofoti sovrindori boʻlgan 121 kishidan 18 nafari ayollar, 103 nafari erkaklar edi:
Oʻn yilliklarErkakAyol1900—1909-yillar911910—1919-yillar901920—1929-yillar821930—1939-yillar811940—1949-yillar511950—1959-yillar1001960—1969-yillar1011970—1979-yillar1101980—1989-yillar1001990—1999-yillar732000—2009-yillar732010—2019-yillar732020—2029-yillar33Jami10418

 

Turkum:Mukofotlar