Eng yaxshi erkak roli uchun Oscar mukofoti

Eng yaxshi erkak roli uchun Oscar mukofoti har yili Kino sanʼati va fanlari akademiyasi (AMPAS) tomonidan taqdim etiladigan mukofotdir. 1-Oscar mukofoti berila boshlaganidan beri oʻsha yili chiqarilgan filmda bosh rolni ajoyib ijro etgan aktyorga beriladi. Mukofot anʼanaviy ravishda oʻtgan yilning eng yaxshi aktrisasi tomonidan topshirilgan. Ammo soʻnggi yillarda uning oʻrniga oʻtgan yillardagi „Eng yaxshi aktyor“ nominatsiyasi gʻoliblari tomonidan taqdim etiladigan boʻldi.

Eng yaxshi erkak roli uchun mukofot 97 marta, 86 aktyorga topshirilgan. Ilk sovrinni nemis aktyori Emil Jannings The Last Command (1928) va The Way of All Flesh (1927) filmlaridagi rollari uchun qoʻlga kiritgan. Eng soʻnggi sovringa esa The Brutalist (2024) filmidagi roli uchun Adrien Brody loyiq koʻrildi; aktyor 29 yoshida Pianinochi (2002) filmi uchun mukofotni qoʻlga kiritib, Oskar mukofotini qoʻlga kiritgan eng yosh sovrindorga aylangan. Eng koʻp sovrin yutgan aktyor Daniel Day-Lewisdir va yana oʻnta aktyor ikki marotaba gʻolib boʻlgan. Spencer Tracy va Laurence Olivierlar esa eng koʻp yaʼni toʻqqiz martadan mukofotga nomzodlari qoʻyilgan. 1932-yildagi 5-Oscar mukofoti marosimida Fredric March Wallace Beerydan bir ovoz ustun keldi. Oʻsha paytdagi qoidalarga koʻra, ushbu holatda mukofotga ikkala aktyor ham loyiq koʻrildi. Bunday hodisa tarixda bir marta sodir boʻlgan.
 Nomzod koʻrsatish jarayoni 

Hozirda nomzodlar AMPAS aktyorlar boʻlimida oʻtkaziladigan ovoz berish yoʻli bilan aniqlanadi; gʻoliblar Akademiyaning ovoz berish huquqiga ega boʻlgan barcha aʼzolarining koʻpchilik ovozi bilan tanlanadi.

Mukofot topshirilishining dastlabki uch yilida aktyor va aktrisalar oʻz toifalarida eng yaxshi ijrochilar sifatida nomzodga koʻrsatilgan. Oʻsha paytda ularning saralash davridagi barcha ishlari (baʼzi hollarda uchtagacha film) mukofotdan soʻng roʻyxatga kiritilgan. Shunday boʻlsa-da, 1930-yilda oʻtkazilgan 3-Oscar mukofotlari marosimida, gʻoliblar nechta filmda ishtirok etganidan qatʼi nazar, har bir gʻolib uchun faqat bitta film tilga olingan. Hozirgi tizim, yaʼni aktyorning bitta filmdagi muayyan ijrosi uchun nomzod qilib koʻrsatilishi, 4-Oscar mukofoti marosimida joriy etilgan. 1937-yilda oʻtkazilgan 9-Oscar mukofoti marosimidan boshlab esa, har bir toifa boʻyicha nomzodlar soni yiliga eng koʻpi bilan beshtaga cheklangan.

 Sovrindor va nomzodlar 

Quyidagi jadvalda yillar Akademiya konvensiyasiga muvofiq keltirilgan boʻlib, odatda Los-Anjeles okrugida filmlar namoyish etilgan yilga toʻgʻri keladi; marosimlar har doim keyingi yili oʻtkaziladi. Dastlabki beshta marosim uchun muvofiqlik muddati oʻn ikki oyni, yaʼni 1-avgustdan 31-iyulgacha qamrab olgan. 1934-yilda boʻlib oʻtgan 6-marosim uchun muvofiqlik muddati 1932-yil 1-avgustdan 1933-yil 31-dekabrgacha davom etgan. 1935-yilda oʻtkazilgan 7-marosimdan boshlab, muvofiqlik davri oldingi toʻliq kalendar yilga, yaʼni 1-yanvardan 31-dekabrgacha boʻlgan muddatga oʻzgartirilgan.

+ Jadval kaliti ‡ Sovrindorni bildiradi § Mukofotni rad etgan sovrindorni bildiradi † Vafotidan keyin sovrindor deb topilgan laureatni bildiradi † Vafotidan keyin nomzod deb topilganlarni bildiradi
 1920-yillar 

 Yil Aktyor Rol Film 1927/28 (1) Patent Leather Kid 1928/29(2)2-Oscar mukofoti taqdimoti oʻziga xos boʻlib, unda rasmiy nomzodlar eʼlon qilinmagan yagona holat hisoblanadi. AMPAS tomonidan keyinchalik oʻtkazilgan tadqiqotlar natijasida hakamlar tomonidan baholangan filmlar yozuvlari asosida norasmiy yoki de-fakto nomzodlar roʻyxati tuzilgan. In Old Arizona Thunderbolt Alibi 

 1930-yillar 

 Yil Aktyor Rol Film 1929/30 (3) Disraeli Bulldog Drummond Michel Condemned Igor 1930/31 (4) Skippy Cimarron 1931/32 (5) (Tie) (Tie) Dr. Jekyll and Mr. Hyde 1932/33 (6) Berkeley Square I Am a Fugitive from a Chain Gang 1934 (7) It Happened One Night Alessandro 1935 (8) Mutiny on the Bounty (Write-in) Black Fury Mutiny on the Bounty 1936 (9) Mr. Deeds Goes to Town Dodsworth My Man Godfrey San Francisco 1937 (10) Captains Courageous Conquest Danny Night Must Fall 1938 (11) Boys Town Algiers Angels with Dirty Faces Pygmalion 1939 (12) Goodbye, Mr. Chips Gone with the Wind Heathcliff Wuthering Heights Babes in Arms Mr. Smith Goes to Washington

 1940-yillar 

 Yil Aktyor Rol Film 1940 (13) & The Barber Abe Lincoln in Illinois Rebecca 1941 (14) Sergeant York Penny Serenade Here Comes Mr. Jordan Citizen Kane 1942 (15) Yankee Doodle Dandy Random Harvest Mrs. Miniver Howard 1943 (16) Watch on the Rhine Casablanca For Whom the Bell Tolls Madame Curie 1944 (17) Going My Way Gaslight Going My Way None but the Lonely Heart Wilson 1945 (18) Anchors Aweigh 1946 (19) Henry V It's a Wonderful Life 1947 (20) Body and Soul Gentleman's Agreement Life with Father Mourning Becomes Electra 1948 (21) Hamlet Hamlet Johnny Belinda When My Baby Smiles at Me Sitting Pretty 1949 (22) All the Kingʻs Men Champion Twelve O'Clock High Sands of Iwo Jima

 1950-yillar 

 Yil Aktyor Rol Film 1950 (23) Cyrano de Bergerac Sunset Boulevard Harvey Father of the Bride 1951 (24) Bright Victory Death of a Salesman 1952 (25) High Noon Viva Zapata! Moulin Rouge 1953 (26) Stalag 17 Julius Caesar From Here to Eternity 1954 (27) On the Waterfront Robinson Crusoe 1955 (28) Marty Love Me or Leave Me † East of Eden Bad Day at Black Rock 1956 (29) † Giant Lust for Life Giant Richard III 1957 (30) Sayonara Witness for the Prosecution Gino Wild Is the Wind 1958 (31) Separate Tables Cat on a Hot Tin Roof The Defiant Ones 1959 (32) Ben-Hur Room at the Top Jerry / Daphne Some Like It Hot Anatomy of a Murder

 1960-yillar 

 Yil Aktyor Rol Film 1960 (33) Elmer Gantry Sons and Lovers Inherit the Wind 1961 (34) Judgment at Nuremberg Cesar Fanny Judgment at Nuremberg 1962 (35) To Kill a Mockingbird Birdman of Alcatraz Days of Wine and Roses Divorce Italian Style Lawrence of Arabia 1963 (36) Lilies of the Field Tom Jones This Sporting Life Cleopatra Hud 1964 (37) My Fair Lady Becket Zorba the Greek , Prezident Merkin Muffley va Doktor Strangelove Dr. Strangelove or: How I Learned to Stop Worrying and Love the Bomb 1965 (38) & Tim Strawn Cat Ballou Othello Othello Ship of Fools 1966 (39) George Whoʻs Afraid of Virginia Woolf? Alfie 1967 (40) In the Heat of the Night Bonnie and Clyde Cool Hand Luke † Guess Who's Coming to Dinner 1968 (41) Charly Fagin Oliver! 1969 (42) True Grit Anne of the Thousand Days Midnight Cowboy Goodbye, Mr. Chips Midnight Cowboy

 1970-yillar 

 Yil Aktyor Rol Film 1970 (43) § Patton I Never Sang for My Father Five Easy Pieces Love Story 1971 (44) Sunday Bloody Sunday Kotch Topol Tevye Fiddler on the Roof 1972 (45) § Sleuth Sounder 1973 (46) Save the Tiger Paul Last Tango in Paris Serpico 1974 (47) Harry and Tonto Murder on the Orient Express Lenny Chinatown 1975 (48) One Flew Over the Cuckooʻs Nest Dog Day Afternoon Give 'em Hell, Harry! 1976 (49) † Network Taxi Driver Seven Beauties Network Rocky 1977 (50) Annie Hall Equus Gabriele Saturday Night Fever 1978 (51) Coming Home Heaven Can Wait 1979 (52) Kramer vs. Kramer …And Justice for All All That Jazz Being There

 1980-yillar 

 Yil Aktyor Rol Film 1980 (53) Raging Bull Tribute 1981 (54) On Golden Pond Reds Atlantic City Arthur Absence of Malice 1982 (55) Gandhi Tootsie Missing My Favorite Year 1983 (56) Tender Mercies Educating Rita Reuben, Reuben Norman Sir 1984 (57) Amadeus Scott „Starman“ Hayden Starman Under the Volcano Amadeus 1985 (58) Kiss of the Spider Woman Witness Murphy's Romance Prizzi's Honor Runaway Train 1986 (59) Round Midnight George Mona Lisa Children of a Lesser God Salvador 1987 (60) Wall Street Broadcast News Romano Patroni Dark Eyes Ironweed Good Morning, Vietnam 1988 (61) Rain Man Mississippi Burning Big Stand and Deliver Lassefar „Lasse“ Karlsson Pelle the Conqueror 1989 (62) My Left Foot Henry V Born on the Fourth of July Driving Miss Daisy Dead Poets Society

 1990-yillar 

 Yil Aktyor Rol Film 1990 (63) Reversal of Fortune Dances With Wolves Awakenings Cyrano de Bergerac 1991 (64) Bugsy Cape Fear 1992 (65) Scent of a Woman Chaplin Unforgiven Fergus Malcolm Little / Malcolm X Malcolm X 1993 (66) Philadelphia In the Name of the Father Whatʼs Love Got to Do with It Schindler's List 1994 (67) Forrest Gump Nobody’s Fool Pulp Fiction 1995 (68) Leaving Las Vegas Mr. Holland's Opus Nixon Dead Man Walking † Il Postino: The Postman 1996 (69) Shine Jerry Maguire Sling Blade 1997 (70) As Good as It Gets Good Will Hunting Ulee's Gold Wag the Dog 1998 (71) Life Is Beautiful Saving Private Ryan Gods and Monsters Affliction American History X 1999 (72) American Beauty Sweet and Lowdown 

 2000-yillar 

 Yil Aktyor Rol Film 2000 (73) Gladiator Before Night Falls Cast Away Pollock Quills 2001 (74) Training Day I Am Sam Ali In the Bedroom 2002 (75) Adaptation. Gangs of New York About Schmidt 2003 (76) Mystic River Pirates of the Caribbean: The Curse of the Black Pearl House of Sand and Fog Cold Mountain Lost in Translation 2004 (77) Ray Hotel Rwanda Finding Neverland Million Dollar Baby 2005 (78) Capote DJay Hustle & Flow Brokeback Mountain Walk the Line Good Night, and Good Luck. 2006 (79) Blood Diamond Half Nelson Venus 2007 (80) There Will Be Blood Michael Clayton Sweeney Todd: The Demon Barber of Fleet Street In the Valley of Elah Eastern Promises 2008 (81) Milk Frost/Nixon 2009 (82) Crazy Heart Up in the Air Invictus 

 2010-yillar 

 Yil Aktyor Rol Film 2010 (83) Uxbal True Grit 127 Hours 2011 (84) Tinker Tailor Soldier Spy Moneyball 2012 (85) Lincoln Silver Linings Playbook Les Misérables Flight 2013 (86) Dallas Buyers Club American Hustle Nebraska 12 Years a Slave 2014 (87) Foxcatcher American Sniper Birdman 2015 (88) Trumbo Steve Jobs 2016 (89) Manchester by the Sea Hacksaw Ridge La La Land Captain Fantastic Fences 2017 (90) Darkest Hour Call Me by Your Name Phantom Thread Get Out Roman J. Israel, Esq. 2018 (91) Bohemian Rhapsody Vice At Eternity’s Gate Green Book 2019 (92) Joker Pain and Glory Once Upon a Time in Hollywood Marriage Story 

 2020-yillar 

 Yil Aktyor Rol Film 2020/2193-marosimda ishtirok etish muddati COVID-19 pandemiyasi xavfi tufayli 2021-yil 28-fevralgacha uzaytirildi. (93) Anthony Sound of Metal † Ma Rainey’s Black Bottom Mank Minari 2021(94) King Richard Being the Ricardos Tick, Tick… Boom! 2022(95) Charlie Elvis Aftersun Living 2023(96) Oppenheimer Maestro Rustin American Fiction 2024(97) Sing Sing Conclave 2025(98) Gunohkorlar Marty Supreme Jang ortidan yana jang Blue Moon Maxfiy agent

 Koʻp bora sovrindor va nomzod boʻlganlar 

Quyidagi shaxslar eng yaxshi aktyor uchun ikki yoki undan ortiq Oscar mukofotini qoʻlga kiritganlar:
 Sovrindor Aktyor NomzodlikYutgan yili 3 Daniel Day-Lewis 61989, 2007, 2012 2 Spencer Tracy 91937, 1938 Jack Nicholson 81975, 1997 Marlon Brando 71954, 1972 Dustin Hoffman1979, 1988 Gary Cooper 51941, 1952 Tom Hanks1993, 1994 Fredric March1932, 1946 Sean Penn2003, 2008 Anthony Hopkins 41991, 2020 Adrien Brody 22002, 2024

Quyidagi shaxslar uch yoki undan ortiq „Eng yaxshi aktyor“ nominatsiyasini qoʻlga kiritganlar:
 Nomzodlik Aktyor 9 Laurence Olivier Spencer Tracy 8 Paul Newman Jack Nicholson Peter O'Toole 7 Marlon Brando Dustin Hoffman Jack Lemmon Denzel Washington 6 Richard Burton Daniel Day-Lewis Paul Muni 5 Gary Cooper Robert De Niro Leonardo DiCaprio Tom Hanks Fredric March Al Pacino Gregory Peck Sean Penn James Stewart 4 Warren Beatty Charles Boyer Michael Caine Bradley Cooper Albert Finney Anthony Hopkins Burt Lancaster 3 Javier Bardem Humphrey Bogart Jeff Bridges James Cagney Montgomery Clift George Clooney Ronald Colman Bing Crosby Russell Crowe Johnny Depp Kirk Douglas Robert Duvall Morgan Freeman Clark Gable William Holden William Hurt Charles Laughton Marcello Mastroianni Viggo Mortensen Gary Oldman Joaquin Phoenix William Powell Will Smith Jon Voight Robin Williams
 Yosh boʻyicha eng yuqori koʻrsatkichlar 

 Qayd Aktyor Film Yil Yosh Eng keksa sovrindorAnthony HopkinsThe Father202083 Eng keksa nomzod Eng yosh sovrindor Adrien Brody Pianinochi 2002 29 Eng yosh nomzod Jackie Cooper Skippy 1931 9

 Bir necha bor „Eng yaxshi bosh rol“ nominatsiyalariga sazovor boʻlgan filmlar 
Sovrindorlar qalin yozuv bilan belgilangan:
 Mutiny on the Bounty (1935) — Clark Gable, Charles Laughton va Franchot Tone
 Going My Way (1944) — Bing Crosby va Barry Fitzgerald
 From Here to Eternity (1953) — Montgomery Clift va Burt Lancaster
 Giant (1956) — James Dean va Rock Hudson
 The Defiant Ones (1958) — Tony Curtis va Sidney Poitier
 Judgment at Nuremberg (1961) — Maximilian Schell va Spencer Tracy
 Becket (1964) — Richard Burton va Peter O'Toole
 Midnight Cowboy (1969) — Dustin Hoffman va Jon Voight
 Sleuth (1972) — Michael Caine va Laurence Olivier
 Network (1976) — Peter Finch va William Holden
 The Dresser (1983) — Tom Courtenay va Albert Finney
 Amadeus (1984) — F. Murray Abraham va Tom Hulce
 Bir necha bor nomzod boʻlgan personajlar 
Quyidagilar alohida filmlarda (shu jumladan asl nusxaning turli xil talqinlarida) bir xil badiiy yoki tarixiy shaxsni aks ettirganliklari uchun nomzodlikka koʻrsatilgan.

Sovrindorlar qalin yozuv bilan belgilangan:
 Cyrano de Bergerac Cyrano de Bergerac (José Ferrer, 1950) va Cyrano de Bergerac (Gérard Depardieu, 1990) filmlaridan
 Eddie „Fast Eddie“ Felson The Hustler (Paul Newman, 1961) va The Color of Money (Paul Newman, 1986) filmlaridan
 Ruhoniy ota Chuck OʻMalley Going My Way (Bing Crosby, 1944) va The Bells of St. Mary's (Bing Crosby, 1945) filmlaridan
 Joe Pendleton Here Comes Mr. Jordan (Robert Montgomery, 1941) va Heaven Can Wait (Warren Beatty, 1978) filmlaridan
 Qirol Henry II Becket (Peter O'Toole, 1964) va The Lion in Winter (Peter OʻToole, 1968) filmlaridan
 Qirol Henry V Henry V (Laurence Olivier, 1946) va Henry V (Kenneth Branagh, 1989) filmlaridan
 Qirol Henry VIII from The Private Life of Henry VIII (Charles Laughton, 1933) va Anne of the Thousand Days (Richard Burton, 1969) filmlaridan
 Mr. Chipping Goodbye, Mr. Chips (Robert Donat, 1939) va Goodbye, Mr. Chips (Peter OʻToole, 1969) filmlaridan
 Norman Maine A Star Is Born (Fredric March, 1937) va A Star Is Born (James Mason, 1954) filmlaridan
 Jackson „Jack“ Maine A Star Is Born (Bradley Cooper, 2018) filmidan
 Prezident Abraham Lincoln Abe Lincoln in Illinois (Raymond Massey, 1940) va Lincoln (Daniel Day-Lewis, 2012) filmlaridan
 Prezident Richard Nixon Nixon (Anthony Hopkins, 1995) va Frost/Nixon (Frank Langella, 2008) filmlaridan
 Professor Henry Higgins Pygmalion (Leslie Howard, 1938) va My Fair Lady (Rex Harrison, 1964) filmlaridan
 Rooster Cogburn True Grit (John Wayne, 1969) va True Grit (Jeff Bridges, 2010) filmlaridan
 Vincent van Gogh Lust for Life (Kirk Douglas, 1956) va At Eternity’s Gate (Willem Dafoe, 2018) filmlaridan
 

 
 
 
 
 
 

 Izohlar 

 A:Susan Orlean tomonidan xabar qilingan uzoq yillik Gollivud afsonasiga koʻra, aslida Rin Tin Tin eng koʻp ovoz olgan ekan. Biroq Akademiya birinchi mukofotni itga berishni istamay, Jannings gʻolib boʻlishini taʼminlash uchun ovozlarni qayta hisoblagan.
 B:The Circus filmi dastlab uchta nominatsiyaga sazovor boʻlgan edi: Charlz Chaplin „Eng yaxshi rejissyor“ (komediya janrida), „Eng yaxshi aktyor“ va „Eng yaxshi original ssenariy“. Biroq, keyinchalik Akademiya Chaplinning nomini musobaqa mukofotlari toifasidan chiqarib tashlashga va buning oʻrniga unga The Circus filmini yaratgani, rejissyorlik qilgani, ssenariy yozgani va bosh rolni ijro etgani uchun Maxsus mukofot topshirishga qaror qiladi
 C: Dastlabki uchta marosim paytidagi qoidalar ijrochiga bir nechta filmlardagi ishi uchun bitta nominatsiya olish imkonini bergan. George Arliss, Maurice Chevalier va Ronald Colman bir toifada ikki xil rol uchun nomzod qilib koʻrsatilgan. Hozirgi Akademiya qoidalari bunday holatlarga yoʻl qoʻymaydi. Arliss nima sababdan roʻyxatga kiritilgan ikkita filmdan faqat bittasi uchun mukofot olgani haqida hech qachon rasmiy tushuntirish berilmagan.
 D: Fredric March Wallace Beerydan bitta koʻp ovoz oldi. Oʻsha paytdagi Akademiya qoidalari bunday yaqin farqni tenglik deb hisoblagan, shuning uchun March ham, Beery ham mukofotni qoʻlga kiritgan. Hozirda Akademiya qoidalariga koʻra, tenglik ovozlar soni aynan bir xil boʻlishi kerak.
 E: Oʻtgan yildagi kabi, Akademiya Of Human Bondage filmi uchun Bette Devisning eʼtibordan chetda qoldirilishiga qarshi norozilikdan soʻng, qoʻshimcha ovoz berishga ruxsat berish qoidalarini yumshatgandi. Shu yili ham Akademiya qoʻshimcha ovoz berishga ruxsat berdi. Natijada, Paul Muni Black Fury filmidagi roli uchun qoʻshimcha nominatsiya oldi va ovoz berishda ikkinchi oʻrinni egalladi. Garchi oʻtgan yili Devis bilan boʻlgani kabi, Akademiya bu ikkalasini „rasmiy nomzodlar“ sifatida tan olmagan boʻlsa-da, ular kelajak avlod uchun Akademiyaning rasmiy veb-saytida oʻzlari sovrindor boʻlgan yillaridagi nominatsiyalar roʻyxatiga kiritilgan.
 F: Toifalar oʻrtasidagi chalkashlik tufayli, Barry Fitsgerald 1944-yilda Going My Way filmi-dagi Ota Fitzgibbon rolini ijro etgani uchun ham bosh, ham ikkinchi darajali aktyor nominatsiyalarida nomzod boʻldi va ikkinchisi uchun Oscar mukofotini qoʻlga kiritdi. Ushbu holat natijasida Akademiya oʻz qoidalariga oʻzgartirish kiritgan: agar biror aktyor yoki aktrisa yana ikki toifada ham beshta nomzod qatoriga kirish uchun yetarli ovoz toʻplasa, u faqat koʻproq foiz ovoz olgan toifada nomzod sifatida eʼtirof etiladi.

 

 

 Oscars.org (Akademiya rasmiy sayti)
 The Academy Awards Database (rasmiy sayt)
 Oscar.com (marosimning promo-sayti)

ʻ