Peggy Bacon

Margaret Frances Bacon (1895-yil 2-may – 1987-yil 4-yanvar) – satirik karikaturalari bilan mashhur boʻlgan amerikalik rassom.

Bacon Nyu-Yorkdagi Sanʼat talabalari ligasida Kenneth Hayes Miller qoʻl ostida tahsil olgan. Sanʼat talabalari ligasida tahsil olib yurgan vaqti talabalar jurnalida oʻzining birinchi karikaturalarini nashr etgan. Tez orada ular The New Yorker va Vanity Fair kabi nashrlarda, shuningdek, yirik sanʼat galereyalarida paydo boʻldi. Bacon koʻplab mukofotlarga sazovor boʻlgan, jumladan, grafik sanʼatdagi ijodiy ish uchun Guggenheim stipendiyasi.

 Hayotining dastlabki davri va taʼlimi 
Margaret Frances Bacon 1895-yil 2-mayda Konnektikut shtatining Ridgefield shahrida Charles Roswell Bacon va Elizabeth Chase Bacon oilasida tugʻilgan. U uchta farzandning birinchisi edi. Ikkita kichik ukasi goʻdakligida vafot etganidan keyin oila yolgʻiz farzandni tarbiyalagan. Baconning ota-onasi ikkalasi ham rassom boʻlgan va Nyu-Yorkdagi Sanʼat talabalari ligasida qatnashganida tanishgan. Uning otasi bolaligida xizmatchi boʻlib, onasi miniatyurachi boʻlgan va asosan manzara hamda figuralarni chizgan. Uning ota-onasi juda yaxshi oʻqigan. Ular Henry James ijodini yaxshi koʻrar edilar va har oqshom oila ovoz chiqarib uning asarlarini oʻqishardi.

Baconning ota-onasi tez-tez koʻchib yurishardi va qayerga bormasinlar, Bacon uchun repetitorlari boʻlar edi. Oila bir muddat Konnektikutda yashagan, qishni Nyu-Yorkda oʻtkazgan. 1902-yilning qishida ular Bagama orollarining Nassau shahrida yashashgan. Ular Pas-de-Kale va Londonda ham vaqt oʻtkazishgan. 9 yoshdan 11 yoshgacha Bacon ota-onasi bilan Fransiyada, avval Parijda, keyin esa Picardyda joylashgan Montreaux-sur-Merdagi uyda yashagan. Baconning onasi davlat maktabiga ishonmagan va shu sababli Bacon bolaligining koʻp qismida repetitorlarga qatnagan. U asosan lotin, yunon tillari, mifologiya, qadimgi dunyo tarixi va geografiyasi kabi uni qiziqtirgan fanlarni oʻrgangan. Bacon oʻzining bolaligini „mutlaqo zavqli“ deb taʼriflagan. Uning oilasi Nassauda yashaganida ota-onasi va buvisi tif isitmasi bilan kasallangan.

Oʻn toʻrt yoshida Bacon Nyu-Jersi shtatidagi Summit shahridagi Kent Place maktab-internatida oʻqishni boshladi. 1913-yilda, u oʻqishni tugatgan yili otasi Nyu-Yorkdagi studiyasida oʻzini oʻldirdi. U alkogolizmni yenggan, ammo depressiyaga moyil edi. Ushbu halokatli voqeadan keyin Bacon va uning onasi Nyu-York shahriga koʻchib oʻtdi.

 Ijodiy faoliyati 
Bacon har doim sanʼatga qiziqqan va yoshligidanoq uning dastlabki badiiy qiziqishlari ota-onasi tomonidan qoʻllab-quvvatlangan. Bacon rasm chizishni bir yarim yoshida boshlagan boʻlsa-da, u Kent Place maktabini tamomlagunga qadar sanʼat boʻyicha rasmiy taʼlim olmadi. 1913-yil oxirida Bacon birinchi marta Ayollar uchun amaliy dizayn maktabida sanʼatni oʻrgandi. U bir necha haftadan soʻng shaharning gʻarbiy tomonidagi Tasviriy va amaliy sanʼat maktabiga koʻchib oʻtdi va u yerda illyustratsiya va real rasm chizish boʻyicha saboq oldi. 1914-yilning yozida Bacon Jonas Liening Port Jefferson shahridagi landshaft darsida qatnashdi.

1915—1920-yillarda Bacon Sanʼat talabalari ligasida Kenneth Hayes Miller, John Sloan, George Bellows va boshqalar bilan rasm chizishni oʻrgandi. Ligada Bacon boshqa bir qancha rassomlar bilan doʻstlashdi. Uning doʻstlari va tanishlari orasida Dorothea Schwarcz, Anne Rector, Betty Burroughs, Katherine Schmidt, Yasuo Kuniyoshi, Molly Luce, Dorothy Varian, Edmund Duffy, Dick Dyer, David Morrison va Andrew Dasburg bor edi. Bacon Ligadagi faoliyatiga nazar tashlab, shunday deydi: „Sanʼat talabalar ligasidagi yillar men uchun hayotning juda muhim qismi boʻldi va juda hayajonli edi. Albatta, bu mening hayotimdagi birinchi taʼlim davri edi. Hammasi bir xil manfaatlarga ega boʻlgan bir guruh yoshlar bilan tanishdim va ular bilan doʻstlashdim.“ 1917-yilda Mustaqil rassomlar jamiyatining birinchi yillik koʻrgazmasida (1917-yil 10-aprel — 6-may) ikkita asarini namoyish etdi. Taxminan 1917-yilda Bacon ham bosma sanʼatga qiziqib qoldi va oʻzi drypointni oʻrgandi. Chunki oʻsha paytda Sanʼat talabalari ligasida hech kim bu yoʻnalishda dars bermas edi. Baconning birinchi karikatura nashrlari 1918-yilda Bacon va uning sanʼatkor hamkasblari tomonidan nashr etilgan „Bad News“ satirik jurnalida namoyish etilgan. 1927-yilgacha drypoint Bekonning asosiy yoʻnalishi boʻlgan boʻlsa, 1945-yilgacha esa pastelda ijod qilgan. Garchi Bacon rassom sifatida oʻqigan boʻlsada, u oxir-oqibat oʻzining satirik nashrlari va rasmlari bilan mashhur boʻldi. Uning karikaturalari birinchi marta „Bad news“ nomli bitta pardada nashr etilgan. Uning „Bad news“dagi dastlabki portret, karikaturalari, xuddi uning dastlabki drypoint uslubidagi asarlari kabi, soya yoki noaniq naqsh bilan toʻldirilgan hamda nazorat qiluvchi konturga bogʻliq edi. Ranglarning qizgʻinligi, yaxshi tanlangan va tartibli palitrasi hamda uning vizual jihatdan qoniqarli kompozitsiyalari Baconning pastel portretlarini boshqalardan ajratib turadigan yuqori sifatli va rasmiy jihatlarga yordam beradi. Shuningdek, uning asarlari taniqli galereyalarda yakkaxon shoularda namoyish etilgan. Jumladan, Stieglitz galereyasi, Weyhe galereyasi.

1919-yilning yozida Bacone Nyu-Yorkning Woodstock shahrida Andrew Dasburg bilan birga tahsil oldi. Oʻsha yozda u amerikalik rassom Alexander Brook bilan unashtirilgan va ikkalasi 1920-yil 4-mayda turmush qurishgan. Turmush qurgandan soʻng, Bacon va Alexander Brook bir yil yashash uchun Londonga koʻchib oʻtishgan va u yerda ularning qizi Belinda tugʻilgan. Ular Amerika Qoʻshma Shtatlariga qaytib kelgach, oila vaqtlarini Grinvichda va Nyu-Yorkdagi Woodstockda oʻtkazadi. 1922-yili Woodstockda ularning oilasida Sandy ismli oʻgʻil tugʻildi. 1940-yilda Bacon eri bilan ajrashishadi.

Bekon juda sermahsul rassom edi. 1919-yilda, 24 yoshida, u oʻzining birinchi kitobi „ Haqiqiy faylasuf va mushuklarning boshqa ertaklari“ni yozdi va unga tasvirlar chizdi. U 60 dan ortiq kitoblarni tasvirlashda davom etdi, ulardan 19 tasini oʻzi ham yozgan, jumladan, 1952-yilda Edgar Allan Poe mukofotiga eng yaxshi roman uchun nomzod boʻlgan. Ushbu mukofotga „ Ichki koʻz“ kitobi nomzod boʻlgan. Baconning mashhur rasmlari The New Yorker, New Republic, Fortune va Vanity Fair kabi jurnallarda paydo boʻlgan va u tez-tez galereyalar va muzeylarda namoyish etilgan. Baconning Montross galereyasi, Alfred Shtiglits galereyasi va Downtown galereyasi kabi joylarda oʻttizdan ortiq shaxsiy koʻrgazmalari bor edi. 1934-yilda Bacon grafika sanʼatidagi ijodiy faoliyati uchun Guggenheim stipendiyasiga sazovor boʻldi. Keyinchalik u hamkorlikda „Off With Their Heads“ nomli toʻplam uchun sanʼat olami arboblarining 35 ta satirik portretlarini yozib tugatdi. Oʻsha yili Robert M.McBride Company tomonidan asar nashr etilgan. 1942-yilda u Amerika Sanʼat va adabiyot akademiyasining mukofotiga sazovor boʻldi va 1980-yilda akademiya uni illyustratsiya va grafika sanʼatiga umrbod qoʻshgan hissasi uchun oltin medal bilan taqdirladi. 1947-yilda Bacon Milliy Dizayn akademiyasiga assotsiativ aʼzo sifatida saylandi va 1969-yilda toʻliq aʼzo boʻldi. 1975-yil dekabrida Milliy tasviriy sanʼat kolleksiyasi, hozirda Amerika sanʼati milliy muzeyi Baconni taqdirladi. Bacon, shuningdek, Amerika grafik rassomlari jamiyatining aʼzosi boʻlgan va ularning koʻplab yillik koʻrgazmalarida qatnashgan.

Badiiy faoliyatidan tashqari, Bacon 1930 va 1940-yillarda turli muassasalarda, jumladan, Fieldston maktabida, Sanʼat talabalari ligasida, Hunter kollejida, Vashingtondagi Korkoran galereyasida va yozgi musiqa hamda sanʼat maktabida dars bergan.

 Merosi 
1970-yillarda Baconning koʻrish qobiliyati zaiflasha boshladi va u oxir-oqibat Meyn shtatidagi Cape Porpoise shahriga yashash maqsadida koʻchib oʻtadi. U 1987-yilda 91 yoshida Kennebunkda vafot etdi. 2012-yil 27-iyundan 2012-yil 4-noyabrgacha Donald V.Reynolds nomidagi Amerika sanʼat va portret markazidagi Lawrence A.Fleischman galereyasida „Peggy Baconning olti darajasi“ koʻrgazmasi boʻlib oʻtdi. Koʻrgazma Peggy Baconning oʻnlab taniqli rassomlar bilan aloqasini koʻrsatish uchun Amerika sanʼati arxividan olingan fotosuratlar, harflar, grafikalar va arxiv hujjatlaridan foydalangan holda tashkil etildi.

 

 
 A Finding Aid to the Peggy Bacon papers, 1893-1973, bulk 1900-1936, in the Archives of American Art, Smithsonian Institution