Najaf Havzasi

thumb|250x250px| Ali as-Sistoniy (Hozirgi Havza Ilmiyya Najaf kansleri) va Abu al-Qosim al-Xoiy (Havza Ilmiyya Najafning sobiq kansleri)
Najaf seminariyasi , al-Havza al-Ilmiyya (الحوزة العلمية) nomi bilan ham tanilgan, dunyodagi eng qadimgi va eng muhim shia seminariyalaridan (havza) biridir. U Iroqning Najaf shahridagi Imom Ali ziyoratgohi yaqinida joylashgan, shuningdek, Iroqning Karbalo shahridagi kampusi ham faoliyat yuritadi. Shayx at-Tusiy (hijriy 385/milodiy 995 – 460/1067)http://www.al-islam.org/fiqh/chap2.html FIQH and FUQAHA – An Introduction to Fiqh (Islamic Jurisprudence) Containing Forty Four Life Sketches of the Great Past Masters, Published by the WORLD FEDERATION OF KHOJA SHIA ITHNAASHERI MUSLIM COMMUNITIES tomonidan tashkil etilgan va 1921-yilda zamonaviy Iroq tashkil etilgandan keyin ham tadqiqot markazi sifatida faoliyatini davom ettirgan.

2023-yildan boshlab Oyatulloh Ali as-Sistoniy Havza Ilmiyya Najafga rahbarlik qiladi, unga yana ikki oyatulloh – Muhammad Ishoq Al-Fayyod va Bashir an-Najafi qoʻshilgan. U yerda tahsil olayotgan talabalar soni hozirda kamayib ketgan, 20-asr oʻrtalarida 15-20.000 nafardan, Saddam Husayn repressiv hukmronligi davrida 3000 nafarga, 2014-yilda esa 13000 nafarga kamaygan.

2014-yildan boshlab oʻquv dasturi koʻplab zamonaviy fanlarni, shuningdek, dinlararo va mazhablararo tashabbuslarni oʻz ichiga olgan holda yangilanganMamouri, Ali (8 April 2014). „Najaf’s Shiite seminaries enter 21st century“. Al-Monitor. Retrieved 18 July 2023..

 Tarixi 
Shayx at-Tusiy (hijriy 385/milodiy 995 – 460/1067) taʼlimni davom ettirish uchun Bagʻdodga boradi. 12 yildan soʻng u Bagʻdodni tark etib, diniy ixtiloflar uchun Najafga borishga majbur boʻladi. U hijriy 430-yilda (milodiy 11-asr) Najafda seminariya tashkil qilgan. Muassasa 1921-yilda zamonaviy Iroq tashkil etilgunga qadar oʻquv markazi sifatida faoliyat yuritgan. Hijriy 460 (milodiy 1067) yili vafot etgan.

20-asrning oʻrtalarida Havza „oʻz taʼlim dasturida ulkan oʻzgarishlarga uchragan“ va talabalar soni 15-20.000 kishiga koʻpaygan. Baas partiyasi davridagi repressiya vaqtida talabalar soni 3000 ga qisqardi, chunki shia siyosiy uygʻonishi (Sahva) rejim tomonidan hujumga uchragan va Eron-Iroq urushi tufayli chet ellik talabalarning darsda qatnashishi qiyinlashgan. 2003-yilda Saddam qulagan paytda Najafda atigi 3000 ga yaqin talaba va 2000 nafar ulamo faoliyat yuritayotgan boʻlgan. Keyin ularning soni yana oʻsishni boshladi va 2014-yil holatiga koʻra, Al-Monitor axborot xizmati tomonidan oʻtkazilgan aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, taʼlim dargohida 13 000 talaba boʻlib, ulardan 50 ga yaqin xorijiy davlatlar – Eron, Hindiston, Tailand, Fransiya, AQSh, Kanada va boshqalardan tashrif buyurgan.

 Fanlar 
Seminariyada oʻqitiladigan fanlarga quyidagilar kiradi:

 Mantiq (Logika)
 Usul al-fiqh (fiqh asoslari)
 Fiqh (huquq)
 Qur’on tafsiri
 Ulum al-Qur’on (Qur’on ilmlari)
 Ilm al-Hadis (Anʼanalarni oʻrganish)
 Ilm ar-Rijol (roviylar ilmi)
 Tarix
 Aqoid / Kalom (teologiya)
 Lugha (tilshunoslik)
 Falsafa (Islom falsafasi)
 Irfon (Islom tasavvufi)
 Qiyosiy din
 Epistemologiya

 Yana qarang 

 Marjaʿ
 Maraji roʻyxati
 Qum seminariyasi
 Qum seminariyasi oʻqituvchilari jamiyati
 Isfaxon seminariyasi
 

 

 Shialarning vakolatli ini tushunishga
 Havza Ilmiyya, Qum, Eron
 Havza Ilmiyya tadqiqot markazi, Qum, Eron 
 Imom Husayn universiteti (Howza)
 Alqaem instituti 
 Havza – ilgʻor islomshunoslik

Turkum:Islom atamalari
Turkum:Islom taʼlimi
Turkum:Havza