Helvella crispa

Helvella crispaframelessScientific classification link=Template:Taxonomy/Helvella| edit Olam:FungiBoʻlim:AscomycotaSinf:PezizomycetesTartib:PezizalesOila:HelvellaceaeTurkum:HelvellaTur:H. crispaBinomial nomlanishiHelvella crispa(Scop.) Fr. (1822)
Species of fungus

Helvella crispalink=Template:Mycomorphbox|14x14px|View the Mycomorphbox template that generates the following listMycological characteristicslink=|alt=|32x32pxsilliq gimeniumlink=|alt=|32x32pxqopqogʻi qavariq shakldalink=|alt=|32x32pxhymenium biriktirilishi tartibsiz yoki birikmaydilink=|alt=|32x32pxtanasi ochiqlink=|alt=|32x32pxsporalari oq rangdalink=|alt=|32x32px
link=|alt=|32x32px mikorriaz yoki saprofit muhitdagi ekologiyada oʻsadilink=|alt=|32x32px
link=|alt=|32x32pxfaqat ba'zi ozuqa sifatida qo''laniladi, aksariyat tavsiya etilmaydiHelvella crispa — Pezizomycetes sinfiga oid zamburugʻ boʻlib,oq egar, elfin egar yoki umumiy helvel sifatida ham tanilgan Helvellaceae oilasining ascomycete qoʻziqorinidir. Qoʻziqorinni notoʻgʻri shakldagi oq rangli qalpoqgʻi, naysimon poyasi va loyqa pastki yuzalari bilan osongina aniqlash mumkin. Uni Shimoliy Amerikaning sharqiy qismida va Yevropada yoz va kuzda bargli daraxtlar yaqinida joylashgan hududlarda uchratish mumkin.

 Etimologiyasi 
Bu qoʻziqorin dastlab 1772-yilda tabiatshunos Giovanni Antonio Scopoli (talaffuzi: Jovanni Antonio Skopoli) tomonidan Phallus crispus sifatida tasvirlangan. Uning oʻziga xos epiteti lotincha crispa „ajinli“ yoki „jingalak“ soʻzining sifatdoshi maʼnosini bildiradi. Umumiy nom dastlab italyan oʻtlarining bir turi boʻlgan, ammo morels bilan bogʻlanganNilsson S, Persson O.(1977) Fungi of Northern Europe 1: Larger Fungi (Excluding Gill Fungi). pp. 36-37. Penguin Books. .

 Tavsifi 
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/2/26/Helvella_crispa_in_woodland_in_Dorset.jpg/220px-Helvella_crispa_in_woodland_in_Dorset.jpg|left|thumb
Helvella crispa kremsi oq rangda, uzunligi 6-13 sm (2½-5 fut), qopqogʻi 2-5 sm (1-2 fut) diametrda boʻladi. Qopqoqdagi tartibsiz shakldagi loblari tufayli mustahkam koʻrinishli, ammo baquvvat kremsi asosi oq rangda, 2-8×1-2,5 sm kattalikda boʻladi. Uning tanasi nozik va moʻrt boʻladi. Poyasi 3-10 dona boʻlib, uzunligi  (1¼-4 fut) 5-9 sm, tanasining rangi oq yoki pushti rangda va bezakli qovurgʻasimon shaklda boʻladi. U yoqimli xushboʻy hid taratadi, ammo uning tanasini hom holatda yeyish mumkin emas. Spora rangi oq, shakli ovalsimon, sporalari oʻrtacha 19x11,5 mkm name="Phillips06">. Baʼzan oq qopqoqli shakllari ham uchrab turadi. Uni Helvella lacunosaning baʼzan oq shakllaridan, kichikligida moʻynali qalpoq ostidagi va oʻralgan chetlari bilan farqlash mumkin name="Ammir85">.

 Tarqalishi va yashash joyi 
Helvella crispa oʻtlar orasida, shuningdek, olxa kabi nam qattiq daraxtlarda oʻsadi (qatronlilarda unchalik yaxshi emas). Shuningdek yoʻllar boʻylab, toʻsiqlarda va oʻtloqlarning taluslarida ham uchratish mumkin. Ularni yozning oxiridan kuzning oxirigacha koʻrish mumkin name="Haas69">.

U Xitoy, Yaponiya, Yevropa va Sharqiy Shimoliy Amerikada uchraydi. Baʼzan yer sharining gʻarbiy qismlarda mazkur turkumga oid Helvella lacunosa turi uchrasa ham Helvella crispa bilan adashtirish hollari uchrab turadi.

 Oziq-ovqatda qoʻllanishi 
Garchi baʼzi qoʻllanmalar bu turni isteʼmol qilinishi mumkin boʻlgan tur deb koʻrsatilgan boʻlsa-da name="Phillips06">Phillips R (2006). Mushrooms. London: Pan Macmillan Ltd. p. 360. ISBN 0-330-44237-6.Haas, Hans (1969). The Young Specialist looks at Fungi. Burke. p. 184. ISBN 0-222-79409-7., tarkibida kuchli intoksikatsiyaga olib keladigan va kanserogen boʻlishi mumkin boʻlgan monometilhidrazin boʻlishi mumkinligi haqida taxminlar mavjud.  Xom holda isteʼmol qilinganda oshqozon-ichak simptomlarini keltirib chiqarishi va zaharlanishga olib kelishi mumkin name="Ammir85">Ammirati, Joseph F.; Traquair, James A.; Horgen, Paul A. (1985). Poisonous mushrooms of the northern United States and Canada. Minneapolis: University of Minnesota Press. p. 259. ISBN 0-8166-1407-5..

 

 

 Mushroomexpert.com saytida Helvella crispa oid maʼlumotlar

Turkum:Biologiya
Turkum:Botanika
Turkum:Mikologiya
Turkum:Shimoliy Amerika florasi
Turkum:Yevropa o'simliklari
Turkum:Zamburugʻlar
Turkum:1772-yilgi kashfiyotlar
Turkum:Yaponiya o'simliklari
Turkum:Xitoy o'simliklari
Turkum:Yevropa zamburug‘lari
Turkum:Helvella