Bavariya oshxonasi

right|thumb|280x280px| Shvaynshaxn va Obatzda pivo bog'ida
Bavariya oshxonasi - bu Bavariya, Germaniyadan kirib kelgan pishirish uslubi. Bavariya oshxonasida ko'plab go'sht va Knödel taomlari mavjud va ko'pincha un ishlatiladi. Qishloq sharoiti va sovuq iqlimi tufayli Bavariyada faqat lavlagi va kartoshka kabi ekinlar yaxshi o'sadi, bu nemis ratsionida asosiy hisoblanadi.

Bavariya gersoglari, ayniqsa Vittelsbaxlar oilasi, Bavariya oshxonasini rivojlantirdilar va qirollik saroyiga ko'rinadigan darajada yaxshiladilar. Bu oshxona 19-asrdan beri badavlat xonadonlarga, ayniqsa shaharlarga tegishli edi. (Eski) Bavariya oshxonasi asosan Vittelsbax va Gabsburg oilalari orqali Chexiya oshxonasi va Avstriya oshxonasi (ayniqsa Tirol va Salzburg) bilan chambarchas bog'liq. Dastlab, bavariyaliklar Avstriyadagi qo'shnilari bilan til, madaniy va siyosiy o'xshashliklar orqali chambarchas bog'langan, bu oshxonada ham o'z aksini topgan.

Xarakterli Bavariya oshxonasi Frankon va Svabiya oshxonalariga o'xshashligi bilan ikkala guruh tomonidan yanada rivojlantirildi. Bavariyaning o'ziga xos xususiyati Brotzeit bo'lib, dastlab nonushta va tushlik orasida iste'mol qilinadigan mazali gazakdir.

 Tarixi 
Bavariya oshxonasining pishirish an'analari o'rta asrlarga borib taqaladi, u yerda odamlar Bavariyaga turli xil ovqat pishirish usullarini o'zlarining bosqinchilari, shu jumladan Karlmagn bilan birga olib kelishgan.

Bratvurst (Nürnberger Bratwurst) birinchi marta 1313-yilda Nuremberg kengashi retseptni maxsus mahsulot sifatida ta'riflaganida hujjatda eslatib o'tilgan.

Pivo bronza davridan beri ishlab chiqarilganligi ma'lum. Qadimgi nemislar, ehtimol, pivoni birinchi bo'lib tayyorlagan yevropaliklar bo'lishgan. 1516-yilda Bavariya gertsogi Vilgelm IV tomonidan kiritilgan Reinheitsgebot ma'lumotlariga ko'ra, pivo tayyorlash uchun ishlatiladigan yagona ingredientlarga arpa, hop va suv,shu jumladan, xamirturush kiradi. Kasendorfdagi kelt boshliqlari qabridan topilgan sopol amfora miloddan avvalgi 800 yilga to'g'ri keladi va Yevropada pivo ishlab chiqarishning eng qadimgi isboti hisoblanadi.

Mish-mishlarga ko'ra, makaronni Bavariyaga Marko Polo rimliklar yo'q bo'lgan paytda Xitoydagi sayohatidan qaytganidan keyin olib kelgan.

Napoleon urushlari Bavariyaning bosib olinishi bilan vaqtni belgiladi, fransuzlar o'zlarining hayot tarzida hamma narsaga, asosan yuqori oshxonaga ta'sir qilishdi.

 An'anaviy taomlar 
right|thumb| Myunchner Weißvurst simit va shirin xantal bilan
Nemis xalqining turli shtatlarida mintaqaviy oshxonaga 19-asr oxiridan boshlab, ayniqsa yirik shaharlarning e'tibori ortib bormoqda. O'sha davrning "Bavariya" deb nomlangan oshxona kitoblarida mahalliy qishloq taomlari ham, fransuz oshxonasidan ilhomlangan taomlar ham nashr etilgan. Ovqatlanish kitoblari un va Knödel asosidagi taomlarga qaratilgan. Oddiy odamlar, hatto shaharlarda yashovchi odamlar uchun go'sht odatda faqat yakshanba kunlari uchun ajratilgan.Ulrike Zischka: Kochkunst in Bayern, in Die anständige Lust Esskultur und Tafelsitten, Munich 1994, p. 500

19-asr oshpazlik kitoblarida Knodelni o'z ichiga olgan sho'rvalar uchun ko'plab retseptlar mavjud. Go'sht retseptlari asosan mol go'shti va dana go'shtiga asoslangan bo'lib, u yerda pishirilgan mol go'shti kundalik ovqatlanish uchun ishlatilgan.

Knödel va nudllar Bavariyada an'anaviy bayram taomlari edi. 19-asrning oxirida Knödel bilan to'g'ralgan cho'chqa go'shti odatiy Bavariya mintaqaviy taomi edi. Myunxen Weißwurst faqat 1857-yilda "ixtiro qilingan". Oshxona kitoblarida aralash sabzavot uchun retseptlar kam bo'lgan va go'sht, meva va boshqa oziq-ovqatlarni yopiq idishlarda sekin pishirish deyarli rol o'ynamagan, ammo Pichelsteiner stew 1847-yilda Sharqiy Bavariyada kiritilgan. 19-asrda bavariyaliklar odatda iste'mol qiladigan sabzavotlar tuzlangan karam va lavlagi edi. Fransuz ta'siridagi taomlar orasida Ragouts, Fricassee va "Böfflamott" (Boeuf à la Mode), cho'chqa go'shti va marinadlangan mol go'shti mavjud. Bu asosan zodagonlar uchun ajratilgan, ammo keyinchalik oddiy odamlarning oshxonasiga ham kiritilgan.Ulrike Zischka, p. 502

1860-yilgi hisobotda shunday deyilgan: “Yuqori Bavariya qishloqlari aholisining tarbiyasining o‘ziga xos xususiyati shundaki, yilning eng muhim beshta bayramida un, sut va cho‘chqa yog‘i qo‘shilgan sabzavotli taomlar va go‘shtli taomlar iste’moli kamaygan: Karnaval, Pasxa, Hosil bayrami, Kermesse va Rojdestvo . . . ".Ulrike Zischka, p. 504

 

Turkum:Bavariya oshxonasi
Turkum:Bavariya