Zhantas/Cleaned-Uzbek_Wikipedia huggingface dataset:
Som

Som — Qirgʻiziston Respublikasining pul birligi. 1993-yil 10-mayda muomalaga kiritilgan. 1 som - 100 tiyin. Xalqaro ifodasi K.1S. 1, 5, 10, 20, 50, 100, 200, 500, 1000, 2000, 5000 nominaldagi banknotlarda chiqarilgan. Xalqaro valyutalar kursi boʻyicha 1 AQSH dollari q 42,51 S. (2003, oktyabr).
Qirg‘iziston Respublikasining milliy valyutasining barcha banknotlari va tangalari Qirg'iziston Respublikasi hududida rasmiy to'lov vositasi maqomiga ega bo'lib, chiqarilgan yilidan qat'i nazar, to'lov vositasi sifatida qabul qilinshi shart ekanligi belgilanganУлуттук валютанын өнүгүү этаптары .
 Tarixi 
Qirg‘iziston Respublikasi mustaqikka erishganidan soʻng Jogorku Keneshining 873-XII-sonli qaroriga asosan Davlat banki 1992-yilning 6-martida Qirg‘iziston Respublikasining milliy bank sifatida tashkil etilgan. Milliy bankning maqomi, vazifalari, funksiyalari, vakolatlari va faoliyati tashkiliy tamoyillari Qirgʻiziston Konstitutsiyasi va Milliy banki, banklar va bank ishi to'g'risidagi qonun tomonidan belgilandi. Qirg'iziston Respublikasi Milliy bankining asosiy maqsadi tegishli pul-kredit siyosatini amalga oshirish orqali milliy valyuta
birlikning barqarorligiga erishish va qo'llab-quvvatlash hisoblangan.
 Monetalar 

 Tasviri Nominali Diametri, mm Oʻlchami Vazni Metak Gurd Chiqqan yili 100 px 1 tiyin 14 0,95 1,0 Latun 2008 100px 10 tiyin 15 1,15 1,3 latun/stal/latun 100px 50 tiyin 17 1,22 1,8 100px 1 som 19 1,36 2,5 Nikel/stal/nikel 100px 3 som 21 1,4 3,2 100px 5 som 23 1,55 4,2 100px 10 som 24,5 5,4 2009MDX va Boltiq boʻyi davlatlari monetalari+
 Banknotalar 
 1993-yildagi banknotalar 
Tiyinning old tomonida quyosh nurlari fonida uchayotgan oltin burgut tasviri,
davlat nomi va nominasiyasi yozilgan, teskari tomonda -quyosh nurlari bilan o'ralgan tunduk tasvirlangan, davlat nomi va nominasiyasi yozilgan.
So‘mning old tomonida Manasning otliq haykali, emitent bankning qisqacha nomi, nominal qiymati va Milliy bank raisi K. K. Nanaevning imzosi qoʻyilgan, orqa tomonida Manas maqbarasi tasvirlangan. Banknotlarda chiqarilgan yili ko'rsatilgan emas.

Qirg'iziston bankining I seriyali banknotalari Tasvirlar Nominatsiya Oʻlchami(мм) Asosiyrangi Sanasi Old tomoni Orqa tononi chiqarilgan Bosilgan Muomaladanchiqqan 90px 90px 1 tiyin 90×70 qizil 10 may1993 19931999 1 yanvar2008 90px 90px 10 tiyin yashil 90px 90px 50 tiyin ko'k 19932001 140px 140px 1 som 140×70 qizil 1993 140px 140px 5 som yashil 140px 140px 20 som koʻk__NOTOC__Rasm shkalasi millimetr uchun 1,0 piksel.
 Banknotlarda kursiv bilan ko'rsatilgan yillar ko'rsatilmagan.

 1994-yildagi banknotalar 
 1997—2005-yildagi banknotalar 
 2009—2016-yildagi banknotalar 
 2023-yildagi banknotalar 

 Yana qarang ! 
Soʻm
Haliljon Xudoyberdiyev

Haliljon Xudoyberdiyev (20-dekabr, 1952-yil, Qizil-Qishloq, Qorasuv tumani, Oʻsh viloyati, Qirgʻiziston SSR)Xudayberdiev Xalil Tajibaevich – televideniya va radiyosozlik mutaxassisi. 2010-yilgacha OʻshTVning egasi boʻlganBivshiy vladeles „Osh-TV“ objaluet prigovor po delu ob etnicheskom konflikte. Telekompaniyaga 1991-yili, mart oyida asos solgan. 1991-yilning 5-mayida Oʻrta Osiyoda birinchilardan boʻlib efirga uzatilganIstoriya telerinka Kirgizstana.

 Tarjimai holi 
Taʼlimoti: 1970—1975-yillar – Toshkent elektrotexnik bogʻlanuv instituti, televideniya va radiyosozlik mutaxassisi.

Mehnat faoliyati:
 1975—1977-yillar – Sovet armiyasida xizmatda.
 1977—1984-yillar – Oʻsh telemarkazida injener, boʻlim boshlig'i.
 1991—2010-yillar – OʻshTV telekompaniyasining direktori. Iyun oxirlarida – iyul boshlarida – taxminan „Oʻsh voqeʼalarining“ 20 kunidan soʻng, Oʻsh shahar hokimi Melis Mirzakmatov tomonidan qurol ishlatish va Xaliljon Xudoyberdiyev va uning oilasi hayotiga tahdid solingan holda, telekanal tortib olingan.

 Shaxsiy hayoti 
Oilaviy, ikki qiz va ikki oʻgʻilning otasi.
 Qoʻshimcha maʼlumotlar 
 QR Maʼdaniyat aʼlochisi.
 2003-yil – QR faxrli yorligʻi bilan taqdirlangan.
Talas (shahar)

Talas — Qirgʻizistondagi shahar (1944-yildan). Talas viloyati markazi. Talas daryosi vodiysida, dare boʻyida. Taroz temir yoʻl stansiyasidan 90 km. 1280 m balandlikda. Taroz temir yoʻl stansiyasi va Bishkek bilan avtomobil yoʻli orqali bogʻlangan. Aholisi 32,6 ming kishi (1999). Yogʻmoy zavodi, non kombinati, pivo zavodi, qurilish materiallari korxonalari, tikuvchilik fabrikasi, Bishkek poyabzal ishlab chiqarish. birlashmasi filiali, GES bor. 

nothumb|25pxTalasnothumb|25pxTashkil topgan sanasi 1877 yil km² km² Aholisi 32 886 ming kishi Shahar hokimi Pochta indeksi Telefon kodi +996 Vebsayt 

Talas - (qir.Талас) Qirg'zisitonning Talas viloyatidagi shahar.
 Aholisi 
Aholisi — 32 886 kishi (2009).

Millatlar tarkibi: qirg'izlar — 29 288 kishi (88,9 %) ruslar — 2127 kishi (6,6 %) oʻzbeklar — 435 kishi 1,3 %) ukrainlar — 239 kishi (0,7 %) olmonlar — 214 kishi (0,6 %) turklar — 158 kishi (0,5 %), qozoqlar — 155 kishi (0,5 %).

 

Turkum:Qirgʻiziston shaharlari
Varab

nothumb|25pxVarabnothumb|25px 240px Mamlakat Janubiy Sudan Maydoni 31 027 km² Aholisi 638 002 kishi Aholi zichligi har kv. kmga 20,56 kishi Markazi Varab Maqomi Shtat Soat mintaqasiUTC+3

 
Varab (arab.واراب‎‎) — Janubiy Sudandagi shtat.
Maydoni-31 027 km².

Turkum:Janubiy Sudan shtatlari
Yuqori Nil

nothumb|25pxYuqori Nilnothumb|25px 240px Mamlakat Janubiy Sudan Maydoni 77 773 km² Aholisi 1 212 979 kishi Aholi zichligi har kv. kmga 15,60 kishi Markazi Malakal Maqomi Shtat Soat mintaqasiUTC+3

 
Yuqori Nil (arab.عالي النيل‎‎;)- Janubiy Sudandagi shtat.

200px|Statning hududiy bo'linishi

Turkum:Janubiy Sudan shtatlari
Gʻarbiy Ekvatoriya

nothumb|25pxGʻarbiy Ekvatoriyanothumb|25px 240pxMamlakat Janubiy Sudan Maydoni 82 542 km² Aholisi 225 872 kishi Aholi zichligi har kv. kmga 2,74 kishi Markazi Torit Maqomi Shtat Soat mintaqasiUTC+3

 
G'arbiy Ekvatoriya (arab. شرق الاستوائية‎‎;)- Janubiy Sudandagi shtat.

Turkum:Janubiy Sudan shtatlari
Jongli

nothumb|25pxJonglinothumb|25px 240px Mamlakat Janubiy Sudan Maydoni 122 479 km² Aholisi 1 358 602 kishi Aholi zichligi har kv. kmga 11,09 kishi Markazi Bor Maqomi Shtat Soat mintaqasiUTC+3

 
Jongli (arab. جونقلي‎‎)- Janubiy Sudandagi eng yirik shtat.

200px|Shtatning hududiy bo'linishi

Turkum:Janubiy Sudan shtatlari
Ko'l (shtat)

nothumb|25pxKo'lnothumb|25px 240px Mamlakat Janubiy Sudan Maydoni 40 235 km² Aholisi 567 329 kishi Aholi zichligi har kv. kmga 14,10 kishi Markazi Rumbek Maqomi Shtat Soat mintaqasiUTC+3

Ko'l (arab. البحيرات‎‎,)- Janubiy Sudandagi shtat.

200px|Shtatning hududiy bo'linishi

Turkum:Janubiy Sudan shtatlari
Markaziy Ekvatoriya

nothumb|25pxMarkaziy Ekvatoriyanothumb|25px 240px Mamlakat Janubiy Sudan Maydoni 22 956 km² Aholisi 2 500 626 kishi Aholi zichligi har kv. kmga 108,95 kishi Markazi Juba Maqomi Shtat Soat mintaqasiUTC+3

 

Markaziy Ekvatoriya (arab. البحيرات‎‎,)- Janubiy Sudandagi shtat.

200px|Shtatning hududiy bo'linishi

Turkum:Janubiy Sudan shtatlari
Shimoliy Baxr-al-G'azal

nothumb|25pxShimoliy Baxr-al-G'azalnothumb|25px 240px Mamlakat Janubiy Sudan Maydoni 127 300 km² Aholisi 826 646 kishi Aholi zichligi har kv. kmga 6,49 kishi Markazi Aveyl Maqomi Shtat Soat mintaqasiUTC+3

 

Shimoliy Baxr-al-G'azal (arab. شمال بحر الغزال‎‎; )- Janubiy Sudandagi shtat.

200px|Shtatning hududiy bo'linishi

Turkum:Janubiy Sudan shtatlari
Benin hududiy boʻlinishi

+Oʻzbekcha nomiFransuzcha nomiMarkaziKommuna soniMaydoni,  km²Aholisi 2006 kishi. Alibori Alibori Kandi 6 25 683 355 950 Atakora Atacora Natitingu 9 20 459 400 613 Atlantik Atlantique Uida 8 3 233 929 314 Borgu Borgou Paraku 8 25 310 831 842 Kolin Collines Savalu 6 13 561 625 933 Kuffo Couffo Dogbo 5 2 404 572 924 Donga Donga Jugu 5 10 691 395 416 Litoral Littoral Kotonu 1 79 701 137 Mono Mono Lokosa 6 1 396 387 346 Ueme Ouémé Porto-Novo 9 1 865 788 508 Plato Plateaux Sakete 5 2 835 445 497 Zu Zou Abomey 9 5 106 639 296+

 Alibori 
 Atakora 
 Atlantik 
 Borgu 
 Kolin 
 Kuffo 
 Donga 
 Litoral 
 Mono 
 Ueme 
 Plato 
 Zu 
thumb|300px|right
Benin janubida joylashgan. G'arbda Togo va Kuffo departamenti bilan, shimolda Kolin bilan, sharqda — Platodepartamenti, janubda — Atlantik va Ueme departamenti bilan chegaradosh. Markazi — Abomey shahri. 9 komunaga bo'linadi:
 Abomey 
 Agbannizun 
 Boxikon 
 Jija 
 Zagnanado 
 Zadogbomey 
 Za-Kpota 
 Kove 
 Manala 
 Uini 

Turkum:Benin hududiy boʻlinishi
Zu (Benin departamenti)

thumb|300px|right
Benin janubida joylashgan. G'arbda Togo va Kuffo departamenti bilan, shimolda Kolin bilan, sharqda — Platodepartamenti, janubda — Atlantik va Ueme departamenti bilan chegaradosh. Markazi — Abomey shahri. 9 komunaga bo'linadi:
 Abomey 
 Agbannizun 
 Boxikon 
 Jija 
 Zagnanado 
 Zadogbomey 
 Za-Kpota 
 Kove 
 Manala 
 Uini 

Turkum:Benin hududiy boʻlinishi
Madagaskar hududiy boʻlinishi

thumb|right|200px|Madagaskar hududiy bo'linishi

Madagaskar 6 provinsiya bo'linadi

№ Oʻzbekcha nomi Malagascha nomi Aholisi (2001),ming kishi. Maydoni,ming km² Markazi1 Antananarivu Antananarivo 4 581,8 58,3 Antananarivu2 Antsiranana Antsiranana 1 188,4 43,0 Antsiranana3 Fianarantsua Fianarantsoa 3 366,3 102,4 Fianarantsua4 Maxadzanga Mahajanga 1 733,9 150,0 Maxadzanga5 Tuamasina Toamasina 2 593,1 71,9 Tuamasina6 Tuliara Mahajanga 2 229,6 161,4 Tuliara

de:Madagaskar#Verwaltungsgliederung

 

Turkum:Madagaskar aholi punktlari
Antananarivu (provinsiya)

nothumb|25pxAntananarivu nothumb|25px 240px Mamlakat Madagaskar Maydoni 58 283 km² Aholisi 4 580 788 kishi Aholi zichligi har kv. kmga 78,60 kishi Markazi Antananarivu Maqomi Provinsiya Soat mintaqasiUTC+3

Antananarivu (mal. Antananarivo )- Madagaskardagi provinsiya.

Turkum:Madagaskar
Antsiranana (provinsiya)

nothumb|25pxAntsiranana nothumb|25px 240px Mamlakat Madagaskar Maydoni 43 406 km² Aholisi 1 188 425 kishi Aholi zichligi har kv. kmga 27,38 kishi Markazi Antsiranana Maqomi Provinsiya Soat mintaqasiUTC+3

Antsiranana (mal. Antsiranana )- Madagaskardagi provinsiya.

Turkum:Madagaskar

mg:Antsiranana
Fianarantsua (provinsiya)

nothumb|25pxFianarantsua nothumb|25px 240px Mamlakat Madagaskar Maydoni 103 272 km² Aholisi 3 366 291 kishi Aholi zichligi har kv. kmga 32,60 kishi Markazi Fianarantsua Maqomi Provinsiya Soat mintaqasiUTC+3
Fianarantsua (mal. Fianarantsoa )- Madagaskardagi provinsiya.

Turkum:Madagaskar
Maxadzanga (provinsiya)

nothumb|25pxMaxadzanganothumb|25px 240px Mamlakat Madagaskar Maydoni 150 023 km² Aholisi 1 733 917 kishi Aholi zichligi har kv. kmga 11,56 kishi Markazi Maxadzanga Maqomi Provinsiya Soat mintaqasiUTC+3

 

Maxadzanga (mal. Mahajanga )- Madagaskardagi provinsiya.

 

Turkum:Madagaskar geografiyasiga oid chala maqolalar
Tuamasina (provinsiya)

nothumb|25pxTuamasinanothumb|25px 240px Mamlakat Madagaskar Maydoni 71 911 km² Aholisi 2 593 063 kishi Aholi zichligi har kv. kmga 36,06 kishi Markazi Tuamasina Maqomi Provinsiya Soat mintaqasiUTC+3
Tuamasina (mal. Toamasina )- Madagaskardagi provinsiya.

Turkum:Madagaskar
Tuliara (provinsiya)

nothumb|25pxTuliara nothumb|25px 240px Mamlakat Madagaskar Maydoni 161 405 km² Aholisi 2 229 550 kishi Aholi zichligi har kv. kmga 13,81 kishi Markazi Tuliara Maqomi Provinsiya Soat mintaqasiUTC+3

 

Tuliara (mal. Toliara )- Madagaskardagi provinsiya.

Turkum:Madagaskar geografiyasiga oid chala maqolalar
Mozambik hududiy boʻlinishi

right|200px|Mozambik provinsiyalari xaritasi
Mozambik 11 provinsiyaga bo'linadi.

+№ProvinsiyaMarkaziMaydoni, km.kvAholisi (1997), min. kishi 1 Kabu-Delgadu Pemba 82 625 1284 2 Gaza Shai-Shai 75 709 1034 3 Inyambane Inyambane 68 615 1112 4 Manika Shimoyo 61 661 975 5 Maputu(shahar) Maputu 602 1098 6 Maputu (provinsiya) Maputu 25 756 809 7 Nampula Nampula 81 606 3065 8 Nyasa Lishinga 129 056 764 9 Sofala Beyra 68 018 1380 10 Tete Tete 100 724 1149 11 Zambeziya Kelimane 105 008 3202+

Mamlakat poytaxti — Maputu (1200 ming kishi.). 
Yirik shahari: 
Beyra (412 588 kishi), 
Nampula (230 ming kishi.), 
Inyambane (150 ming kishi.), 
Tete (100 ming kishi).

Asosiy portlari: 
Beyra, 
Nakala, 
Kelimane.

 

Turkum:Mozambik geografiyasiga oid chala maqolalar
Abrantish

25pxAbrantishAbrantes25px 120px|Bayrogʻi 100px|Abrantish Bayrogʻi Gerbi250px 240px Mamlakat Portugaliya Tarixiy viloyati Ribateju Okrugi Santaren Ichki hududuy boʻlinishi 19 tumanga boʻlinadi Xokimi Nelson Karvalyu Maydoni 713,43 km² Aholisi
Aholi zichligi 40700 
59,2 kishi km² Etnoxoronim Abrantino Vaqt mintaqasi UTC 0 yozda UTC+1 Pochta indeksi 2200 Abrantes Rasmiy sayti www.cm-abrantes.pt 

 
 Munitsipalitet rasmiy sayti 
 

Turkum:Portugaliya shaharlari
Portugal tili

Portugal tili – roman tillaridan biri. Portugaliya, Braziliyada, Afrikaning bir qancha mamlakatlarida, Osiyoda Aominda va Hindistonning ayrim hududlarida tarqalgan. Soʻzlashuvchilarning umumiy soni 190 mln. kishidan ortiqroq (jumladan, Portugaliyada 15 mln.ga yaqin, Braziliyada 160 mln. kishidan ortiq). Portugaliya, Braziliya, Angola, Mozambik, Gvineya-Bisau, Kabo-Verde, San-Tome va Prinsipi respublikalarining rasmiy tili. Portugal tili 12— 14-asrlardajan. va shim. por-tugalgalisiy shevalarining aralashuvi natijasida shakllangan. 16-asr boshida Portugaliyaning mustamlakachilik harakatlari tufayli Braziliyaga kirib keladi va asta-sekin mahalliy indeys tillarini siqib chiqaradi. Hozirgi Portugal tilining 2 asosiy varianti – portu-galcha va brazilcha variantlari mavjud (ular, asosan, fonetika va leksika sohasida oʻzaro farqlanadi); brazilcha variantda mahalliy narsa-ashyolarni ifodalovchi indeys soʻzlari koʻplab uchraydi. Portugal tili ning afrikancha varianti esa shakllanish arafasida. Portugaliya hududida 3 ta lahja guruhi mavjud; Jan., Markaziy va Shimoliy Braziliyada shim. va jan. laxjalarga ajralsada, ular deyarli oʻzaro farqlanmaydi.

Portugal tilining fonetik qurilishi urgʻusiz boʻgʻinlarning, asosan, soʻz oxirida reduksiyaga uchrashi, ochiq va yopiq, shuningdek, burun unlilarining, ay-niqsa, burun diftonglarining mavjudligi bilan boshqa roman tillaridan farqlanadi. Hozirgi Portugal tilida lotincha zamon shakllaridan uzoq oʻtgan zamon (ga suf-fiksli) va shartli kelasi zamon (-re suffiksli) shakllari saqlanib qolgan.

Portugal tilidagi dastlabki adabiy yodgorlik va hujjatlar 12-asrga mansub. Hozirgi adabiy Portugal tili 16-asrda, Luish di Kamoens ijod qilgan davrda shakllangan. Yozuvi lotin grafikasiga asoslangan.

 Yana qarang 

 Ispan tili

 

Turkum:Portugal tili
Nikola Tesla

Nikola Tesla (, 10-iyul 1856 – 7-yanvar 1943) serb-amerikalik ixtirochi, mexanik va elektr muhandis boʻlgan. U kunimizda keng tarqalgan oʻzgaruvchan tokli elektr tizimiga asos solgan. Maykl Faradey nazariyalariga tayanib, Tesla elektromagnetizmda inqilobiy kashfiyotlar ochdi. U shuningdek simsiz aloqa va radioga asos soldi. 1884-yildan boshlab AQSHda ilmiy ishlarini olib borgan. Aylanuvchi magnit maydoni hodisasini bayon qilgan (1888). Koʻp fazali elektr mashinalarni va koʻp fazali toklarning tarqalish sxemasini ishlab chiqqan. Yuqori chastotali tok texnikasi (generatorlari, transformatorlari, 1891 va boshqalar) yaratuvchisi. Signallar va energiyani simsiz uzatish mumkinligini tadqiq qilgan.

Avstriya Imperiyasining (hozirda Xorvatiya) Xorvatiya Harbiy Chegarasidagi Smilyan qishlogʻidaBock-Luna 2007, 53-bet (hozirda Gospich) etnik serblar oilasida Avstriya Imperiyasi fuqarosi oʻlaroq tugʻilgan Tesla keyinchalik Amerika fuqaroligini qabul qildi. 1894-yili radio orqali qisqa masofali simsiz aloqani havola etgani va „Toklar Urushi“ gʻolibi boʻlgani uchun u Amerikada ishlagan elektrmuhandislardan eng buyugi sifatida hurmat qozondi. U elektrmuhandislik kashshoflaridan biri boʻlib, uning kashfiyotlari katta ahamiyatga molikdir. Oʻsha paytda Amerikada Tesla eng mashhur olim, deb sanalardi. Tesla 1891-yili elektr qurilmalarni quvvatlash uchun simsiz energiya uzatishni namoyish etdi, qitʼalararo energiya uzatish maqsadida Uordenkliff Minorasi loyihasini boshladi.

Magnit maydonini oʻlchaydigan B (Magnit induksiyasi) SI birligi 1960-yilgi Parijdagi Vaznlar va Oʻlchovlar Umumiy Konferensiyada uning sharafiga Tesla deb nomlandi.

 Yana qarang 

 Nikola Tesla haykali

 

 
 Nikola Tesla muzeyi 

Turkum:Alifbo boʻyicha olimlar
Aveyru

25pxAveyruAveiro25px 120px|AveyruBayrog'i 120px|Aveyru Bayrog'i Gerbi250px 240px Mamlakat Portugaliya Tarixiy viloyati Beyra-Litoral Okrugi Aveyru Ichki hududuy bo'linishi 14 tumanga bo'linadi Xokimi Eliu Maya Maydoni 199,77 km² Aholisi
Aholi zichligi 73 559 
367 kishi km² Etnoxoronim Aveirense Vaqt mintaqasi UTC 0 yozda UTC+1 Pochta indeksi 3800 Aveiro Telefon kodi +351 34 Rasmiy sayti http://www.cm-aveiro.pt/ (port.)

 Geografil joylashuvi 
 Aholisi 
 Tarixi 
 Transporti 
 Tumanlari 
 Fotogalereya 

 Hamdo'st shaharlar 
 Город Страна Дата Ссылка25px ArkashonFransiya 1989 25px Belen, ParaBraziliya 1970 25px BonnOlmoniya 25px BurjFransiya 1989 25px VenetsiyaItaliya 1998 25px Viana-duKashteluPortugaliya 1910 25px VizeuPortugaliya 25px InyambaneMozambik 1989 25px KubatanBraziliya 1997 25px Nyuark, N'yu-JersiAQSh 25px OitaYaponiya 1978 25px PelotasBraziliya 1970 25px PembaMozambik 1995 25px Santa-KrusKabo-Verde 1993 25px Syudad-RodrigoIspaniya 1989 25pxUollingford, KonnektikutAQSh 25px Forli Italiya 1990 

Turkum:Portugaliya shaharlari
Funshal

Funshal — Portugaliyadagi shahar, Madeyra o.da. Aholisi 115,4 ming kishi. Atlantika okeani sohilidagi port, chetga vino, meva va baliq chiqariladi. Aeroporti xalqaro ahamiyatga ega. Vinochilik, shakarqand, kema taʼmirlash korxonalari bor. Xalqaro kurort va turizm markazi. Shaharga 1421-yilda asos solingan. 15—16-asrlarga oid meʼmoriy yodgorliklari saqlangan. 

25pxFunshalFunchal25px 120px|Bayrog'i 120px|Abrantish Bayrog'i Gerbi250px 240px Mamlakat Portugaliya Hududi Madeyra Okrugi Madeyra Ichki hududuy bo'linishi 10 tumanga bo'linadi Asos solingan yili 1451 Maydoni 76,25 km² Aholisi
Aholi zichligi 103 962 kishi 
1363,4 kishi km² Etnoxoronim funchalense Vaqt mintaqasi UTC 0 yozda UTC+1 Pochta indeksi 9050/9060 Rasmiy sayti http://www.cm-funchal.pt

Turkum:Portugaliya shaharlari
Mandinga

Mandinga - pop-guruhi.

 ''Mandinga 300px Umumiy ma'lumotGuruh nomi: MandingaTashkil topgan sanasi: 2002Tashkil topgan joyi: Buxarest, RuminiyaFaollik yillari: 2002 - bugunDavlat: RuminiyaJanr: pop-musiqaTarkibida:Elena IonescuAlexChupiBazookaFlorin ZachAvvalgi tarkibida:Elena Gheorghehttp://www.mandinga.ro
Maskat

25px Maskatمسقط25px250px 250px Mamlakat Ummon Maqomi Poytaxt Sultoni Qobus ibn Said Maydoni 1 500 km² Aholisi
 Aholi zichligi 731 730 kishi 
 184,57 kishi km² Vaqt mintaqasi UTC+4 Rasmiy sayti http://www.omanet.om/ 

Maskat ( Masqaṭ) — Ummon Sultonligi poytaxti, Arabiston yarim orolning sharqiy qismida. Ummon qoʻltigʻi sohilidagi dengiz porti (chetga xurmo, mevalar, quritilgan baliq chiqariladi). Aholisi 52 ming kishidan koʻproq (1993). Karvon yoʻllari tuguni. Savdohunarmandchilik markazi. Universitet bor. Meʼmoriy yodgorliklaridan oʻrta asrlarda qurilgan turar joylar, 16-asrda portugallar qurgan fortlar saqlangan. Shahar yaqinida xalqaro aeroport bor.OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

 
 Maskat shahrining rasmiy vebsayti * Turizm ministrligining rasmiy vebsayti 

 

Turkum:Ummon qoʻltigʻi
Ageda

25pxAgedaÁgueda25px 120px|Bayrogʻi 120px|Abrantish Bayrogʻi Gerbi250px 240px Mamlakat Portugaliya Tarixiy viloyati Beyra-Litoral Okrugi Aveyru(Aveyru) Tuman Ageda Ichki hududuy boʻlinishi 20 tumanga boʻlinadi Xokimi Jil Fonseka Asos solingan sanasi 1834 Maydoni 335,28 km² Aholisi
Aholi zichligi 49 912 
148,9 kishi km² Etnoxoronim Aguedense Vaqt mintaqasi UTC 0 yozda UTC+1 Pochta indeksi 3750 Águeda Rasmiy sayti http://www.cm-agueda.pt/

Turkum:Portugaliya shaharlari
Agualva-Kesen

25pxAgualva-Kesen25px 120px|Bayrogʻi 120px|Abrantish Bayrogʻi Gerbi 240px Mamlakat Portugaliya Hududi Lissabon hududi Okrugi Lissabon (okrug) Munitsipalitet Sintra Maydoni 10,51 km² Aholisi
Aholi zichligi 81 845 
7 789,6 kishi km² Pochta indeksi 2735-xxx 

Turkum:Portugaliya shaharlari
Absenteizm

Absenteizm — (lotincha absens (absentis) saylovchilarning vakillik organlari yoki mansabdor shaxslarni saylashda, yigʻilishlarda va hokazoda qatnashishdan bosh tortishi; aholining oʻz fuqarolik huquqlarini amalga oshirishga befarq qarashi. Absentizm saylov tizimining nodemokratik koʻrinishiga qarshi aholi noroziligining bir shakli, u erkin saylovlar oʻtkazilayotganda uchraydi. Bunga qarshi salbiy (jarima sanktsiyalarini belgilash — ayrim davlatlarda qoʻllanadi) va ijobiy (ovoz berishda ishtirok etganligi uchun davlat byudjetidan pul toʻlanadi yoki saylov oʻtkazilgan kun mehnat taʼtiliga qoʻshib beriladi) tusdagi usullar qoʻllanadi.

Absenteizm (lotincha absentia — qatnashmaslik, bosh tortish) — 1) say-lovchilarning vakillik organlari yoki mansabdor shaxslarni saylashda, yigʻilishlarda va hokazoda qatnashishdan bosh tortishi; aholining oʻz fuqarolik huquqlarini amalga oshirishga befarq qarashi. A. saylov tizimi nodemokratik koʻrinishiga qarshi aholi noroziligining bir shakli; 2) qishloq xoʻjaligini yuritishning sharti sifatida yerning oʻz egasidan aj-ratib qoʻyilishi. Bunda yer egasi — ab-senteist ishlab chiqarish jarayonida qatnashmay pul daromadi (renta yoki foyda shaklida) oladi. Bu bilan yer daromadlari qishloq xoʻjaligi ish-lab chiqarishi sohasidan ajratiladi va absenteistlarning yashash manbaiga ay-lanib qoladi. Dehqonchilik A.i Lotin Amerikasida eng koʻp tarqalganOʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil.

Qoida tariqasida, Absentizm saylovlar haqiqiy deb topilishi uchun lozim boʻlgan saylovchilar sonining kamayishiga olib keladi. Masalan, „Oʻzbekiston Respublikasining referendumi toʻgʻrisida“gi Qonun talablariga muvofiq, agar roʻyxatga kiritilgan fuqarolarning yarmidan kami referendumda ishtirok etgan boʻlsa, Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy saylov komissiyasi referendumni oʻtmagan deb hisoblaydi.
 

Turkum:Irlandiya tarixi
Turkum:Huquqiy atamalar
Turkum:Huquqshunoslik
Avtonom okrug

Avtonom okrug — davlat avtonomiyasining (viloyat, maʼmuriy, milliy, hududiy avtonomiyaning) bir turi.

Bunday avtonom birliklar masalan, Rossiyada dastlab milliy okruglar deb atalgan, 1977 yilgacha olimlar oʻrtasida milliy okruglar avtonomiyaning shakli hisoblanadimi yoki ular maʼmuriy-hududiy birliklarning dan birimi degan mavzuda bahslar boʻlgan. Avtonon okruglar RF Shimolida va Shimoli-sharqida tuzilgan. Hududining kattaligi va aholisining umumiy sonida tub aholi salmogʻining nisbatan ozligi ularga xos xususiyatdir.
Avtonom okkrug oʻz qonunlari va boshqa normativ-huquqiy hujjatlarini qabul qilish huquqiga ega. U oʻzining qonun chiqaruvchi (vakillik) va ijro etuvchi organlarini mustaqil ravishda tuzadi, Avtonom okrug hududida mahalliy oʻzini oʻzi boshqarish tizimini belgilaydi. Boshqa sub’ektlarda boʻlgani singari Avtonom okrugning oʻz mulki bor (bu davlat mulkining bir qismidir), u oʻz byudjetini mustaqil ravishda qabul qiladi, federal qonunga muvofiq soliqlar va yigʻimlarning muayyan ni belgilab qoʻyishi mumkin.
Muxtoriyat

Muxtoriyat – konstitutsiyaviy huquqda biron bir hududning unga konstitutsiya yoʻl qoʻygan chegaralarida davlat hokimiyatini mustaqil amalga oshirish huquqi. M. markazlashgan tizimdan markazlashmagan tizimga oʻtishning muayyan darajasini bildiradi, ammo bu – federativ davlatdagiga nisbatan kamroq darajada boʻladi. XX asr boshlarida Turkiston jadidlari M. harakatiga mustaqil davlat tuzish yoʻlidagi alohida bosqich sifatida qaraganlar va bu yoʻlda kurashganlar (qarang Turkiston muxtoriyati). Rossiyada bolsheviklar hokimiyat tepasiga kelgach, dastlab Turkiston Avtonom (Muxtor) Sovet Respublikasini tashkil qilishdi (1918-yil, 30-aprel.). Oʻzbekiston SSR tuzilgach, uning tarkibida Qoraqalpogʻiston ASSR (1936-yil 5-dekabrdan) boʻlgan.

M. keng maʼnoda – biron bir ilmiy muassasa (masalan, universitet), turli tashkilotlarning muayyan masalalarni oʻz holicha, mustaqil hal qilish huquqi.OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

Muxtoriyat – umuman olganda, kimningdir ixtiyoriga topshirilgan masalalarni uning oʻzi mustaqil ravishda hal etish huquqi.
Konstitutsiyaviy huquqda Muxtoriyat tushunchasi bir nechta maʼnoda qoʻllanadi:
a) davlat yoki viloyat muxtoriyati deb nomlanadigan milliy-davlatchilik tuzilishi shaklini belgilash uchun. Bunda muayyan milliy tarkibdagi aholi zich joylashgan, alohida xoʻjalik va turmush xususiyatlariga ega boʻlgan hudud – muxtor davlat (respublika) yoki avtonom milliy-davlat tuzilmasi (viloyati, okrugi) deb eʼlon qilinadi;
b) muayyan millatga mansub fuqarolar guruhining oʻz milliy, maʼnaviy, madaniy va boshqa manfaatlarini amalga oshirish uchun birga harakat etish imkoniyatlarini ifodalash uchun;
v) u yoki bu konstitutsiyaviy-huquqiy munosabatlarining ishtirokchisi oʻzining vakolatlarini amalga oshirishda erkinlikka egaligiga alohida urgʻu berish uchun. Maxsus va roʻznomalarda „viloyat oʻz ishlarida toʻliq avtonom“, „mansabdor shaxs oʻz vakolatlarini amalga oshirishda katta avtonomiya oldi“ kabi iboralarni uchratish mumkin. Bu yerda „muxtoriyat“ atamasi koʻproq konstitutsiyaviy-huquqiy mazmunda emas, balki umumiy tushuncha sifatida ishlatiladi va tegishlicha davlatning, davlat tuzilmasining, maʼmuriy-hududiy birlikning, mahalliy oʻzini oʻzi boshqarish organining, jamoat birlashmasining, mansabdor shaxsning erki oʻzidaligini ifodalaydi.

 

Turkum:Siyosiy tushunchalar
Turkum:Konstitutsiyaviy huquq
Avtoritarizm

Avtoritarizm ( — „hokimiyat“) — davlatni idora qilish usuli. Avtoritarizmda siyosiy hokimiyat hukmdor shaxsning yoki yetakchining siyosiy irodasi va qarorlari asosida amalga oshiriladi.OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

Avtoritar davlatda gʻayridemokratik, avtoritar rejim hukmronlik qiladi. Avtoritar rejimdagi davlatlar uchun fuqarolarning huquq va erkinliklari cheklangan yoki butunlay tugatilganligi, muxolifatdagi partiya va boshqa tashkilotlarning taʼqiqlanganligi, saylab qoʻyiladigan davlat organlarining roli cheklanganligi va ijro etuvchi hamda farmoyish beruvchi davlat organlarining roli kuchaytirilishi, davlat boshligʻi va hukumatning qoʻlida hokimiyat vakolatlarining toʻplanishi, parlament va boshqa davlat hokimiyat organlarining rolini yoʻqqa chiqarilganligi xosdir. Avtoritar rejimning eng xavfli shakllaridan biri fashizmdir. Fashistik rejim XX asrning 30–40-yillarida gʻarb mamlakatlarida (Germaniya, Italiya) paydo boʻlib, u yerda mavjud boʻlgan demokratik huquq va erkinliklarni yoʻqqa chiqardi va muxolif partiya va tashkilotlarni terroristik usulni qoʻllab yanchib tashladi. Fashizmga ijtimoiy asosni hokimiyatga intiluvchi kuchlar va aldangan ishchi, dehqonlar qatlami yaratdilar.

Fashistik rejimlarni paydo boʻlishiga jamiyatning ichida ijtimoiy-sinfiy ziddiyatlarning keskinlashuvi, hukmron sinfning siyosiy hokimiyatini inqirozi sabab boʻladi. Inqirozlar natijasida hukmron tabaqa oʻz hukmronligini laberal-demokratik usullar orqali taʼminlay olmaydi, shu sababli hokimiyatni qoʻldan boy berishdan qoʻrqib terroristik usullarni qoʻllashga oʻtadi. Ularga misol qilib, ikkinchi jahon urushi boshlanishi oldidagi Germaniya va Italiyadagi fashistik rejimlarni koʻrsatish mumkin. Bu mamlakatlarda mavjud boʻlgan fashistik rejimni xususiyatlariga quyidagilarni koʻrsatish mumkin: 
 aholini kam taʼminlangan qatlamini himoya qilishni roʻkach qilib boshqaruvni repressiv usullarini qoʻllash; 
 ommaviy axborot vositalari orqali gʻayrikommunistik va gʻayrisemit gʻoyalarni targʻib qilinishi; 
 xalq farovonligi uchun gʻamxoʻrlik qilish toʻgʻrisidagi yolgʻon shiorlarni tarqatish; 
 fashist rahbarlari siyosatiga qarshi boʻlganlarga davlat miqyosida kurash olib borish; 
 hukmron doiralarning armiya, politsiya va boshqa repressiv kuchlarga tayanishi; 
 Germaniya va Italiya fashistlari yoʻlboshchilarining daxlsizligi, dohiylikka daʼvogarligi va hokazo.

Bu sanab oʻtilganlardan tashqari, fashistik rejimning yana bir qator oʻziga xos xususiyatlari mavjud. Ulardan eng muhimi ijro etuvchi hokimiyatning qonun chiqaruvchi hokimiyatdan mutlaq ustunligidir. Ijro etuvchi hokimiyatning mutlaq ustunligi „tub islohotlar“ni oʻtkazish, „millat birligi“ uchun kurashish, „haqiqiy“ demokratiyani oʻrnatish, qonuniylik va adolatni tantanasi uchun kurashish kabi shiorlarni oʻrtaga tashlash bilan taʼminlandi. Bunda parlament faoliyat yuritishni toʻxtatadi va siyosiy jihatdan betaraflashadi. Parlament oʻzining qonunlarni yaratish vakolatidan mahrum boʻladi.

 

 

Turkum:Davlat shakllari
Turkum:Siyosiy tuzumlar
Impichment

Impichment — ayrim mansabdor shaxslarning mansabdan chetlatish va javobgarlikka tortish jarayoni (tartibi). impichment atamasi konstitutsiyaviy huquqqa AQSh qonunchiligi va amaliyotidan kirib kelgan. impichment har qanday mansabdor shaxsni oʻz burchiga jiddiy yondoshishiga, har qanday vaqtda lavozimdan chetlatishga va javobgarlikka tortishga olib kelishi mumkin. impichment hozirgi kunda koʻplab mamlakatlarning konstitutsiyalarida har qanday mansabdorlarga nisbatan qoʻllanadigan jarayon sifatida oʻrnatilgan. impichmentga asos boʻlib, xoinlik, poraxoʻrlik, konstitutsiyaga amal qilmaslik va boshqa ogʻir jinoiy harakatlarni sodir etish hisoblanishi mumkin. AQSh Konstitutsiyasiga asosan Prezident, vitse-Prezident va boshqa mansabdorlar mansabidan chetlantirilishi va javobgarlikka tortilishi mumkin. impichment amalga oshirish Parlament ixtiyorida impichment masalasini AQShda Kongresning vakillar palatasi qoʻzgʻatadi va Senat qarori bilan hal qiladimpichment AQSh Prezidentiga nisbatan impichment qoʻzgʻatilganda Senat majlisida Oliy Sud raisi raislik kiladimpichment AQSh Kongressining vakillar palatasi 64 marta impichment tashabbusi bilan chiqishgan. Shundan 1impichment ish Senatda koʻrilib 4 federal sudyaga nisbatan impichment qoʻllangan. impichment natijasida hozirgacha birorta AQSh Prezidenti mansabidan chetlashtirilmagan. Lekin, 1974-yildagi AQSh Prezidenti R. Nikson impichment xavfi ostida oʻz ixtiyori bilan isteʼfoga chiqqan. 1999-yilda AQSh Prezidenti Bill Clintonga nisbatan impichment ilgari surilib, ish Senatgacha borgan. Ammo Senatda ayblov etarlicha ovoz ololmagan. impichment uchun mutlaq koʻpchilik, yaʼni uchdan ikki qism ovoz boʻlishi talab etiladimpichment

Impichment (ing. impeachment) — ayrim davlatlarda, mas, AQSH, Buyuk Britaniya, Yaponiyada oliy mansabdor shaxslar (mamlakat prezidenta, hukumat boshligʻi va sh.k.)ni javobgarlik-ka tortish va ularning jinoyatlari toʻgʻrisidagi ishlarni sudda koʻrib chiqishning alohida tartibi. I. vaqtida jinoiy ish qoʻzgʻatish va sudga berishni, odatda, parlamentning quyi palatasi amalga oshiradi, ishni koʻrib chiqish esa — oliy palataning vazifasidir, koʻrib chiqish lavozimdan chetlatish (boʻshatish) bilan yakunlanishi mumkin. I. tartibida hukm qilingan shaxs umumiy tartibda jinoiy javobgarlikka tortilishi mumkin. OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

Rossiyada Boris Elsin Prezidentligi davrida OAV „Impichment“ degan soʻz koʻp ishlatildi. Impichment Rossiya Konstitutsiyasida ham „Mansabdan chetlatish“ koʻrsatilgan boʻlib u ham impichment oʻzginasidir. Masalani Davlat dumasi qoʻzgʻatadi va Federatsiya Kengashi uzil-kesil qaror qabul qiladimpichment Bu konstitutsion javobgarlik faqat Prezidentga nisbatan qoʻllanadi. Impichment Davlat dumasi bir necha marta B. Elsinni „mansabdan chetlatish“ (impichment) masalasini koʻtarib chiqqan lekin masala oxirigacha olib berilmagan.
O’zbekiston Konstitutsiyasi impichment masalasini, yaʼni mansabdor shaxslarni mansabidan chetlatish, javobgarlikka tortish masalasini koʻzda tutmagan.
Impichment amaliyoti yuqori mansabdagi shaxslarni o'z ishiga mas'uliyat bilan yondashishga undaydi

Turkum:Siyosiy atamalar
Sudya

thumb|left|300px|BMTning Xalqaro sudidagi sudyalar
Sudya — sud hokimiyatini amalga oshiruvchi mansabdor shaxs. Sudyaga qonun bilan odil sudlovni amalga oshirish vakolatlari berilgan boʻlib, u oʻz vazifalarini professional asosda amalga oshiradi.
Qonunda belgilangan sudyalik vakolatlarini berish tartibi Sudya lavozimi zarur professional tayyorgarlik, tajriba va maʼnaviy fazilatlarga ega boʻlmagan shaxs tomonidan egallanishini mumkin qadar cheklaydi. Chunonchi, oliy yuridik maʼlumotga ega boʻlgan O’zbekiston fuqarosigina sudyalikka nomzod boʻlishi mumkin (O’zbekiston Konstitutsiyaviy sudining sudyaligiga nomzod esa, bunga qoʻshimcha ravishda, „huquq sohasida yuksak malakaga ega deb eʼtirof etilgan“ boʻlishi lozim).
Nomzodlarning yoshi va yuridik kasb boʻyicha ish tajribasiga qoʻyiladigan talablarga kelsak, ular turli daraja va boʻgʻinlar (kichik tizimlar) sudlari uchun har xil belgilangan. Asosiy boʻgʻin (shu jumladan harbiy va xoʻjalik) sudlariga tayinlash uchun nomzod 25 yoshga, oʻrta boʻgʻin sudlariga (shu jumladan harbiy sudlarga) tayinlash uchun — 30 yoshga, Oʻzbekiston Oliy sudi va Oliy xoʻjalik sudiga tayinlash uchun — 35 yoshga, Oʻzbekiston Konstitutsiyaviy sudiga tayinlash uchun esa — 40 yoshga toʻlgan boʻlishi lozim. Nomzodlar yoshining yuqori chegarasi rasman cheklanmagan.
O’zbekiston Konstitutsiyasi (112-moddasi)ga muvofiq, sudyalar mustaqildirlar, faqat qonunga boʻysunadilar. Sudyalarning odil sudlovni amalga oshirish borasidagi faoliyatiga biron-bir tarzda aralashishga yoʻl qoʻyilmaydi va bunday aralashish qonunga muvofiq javobgarlikka sabab boʻladi. Sudyalarning daxlsizligi qonun bilan kafolatlanadi. Sudyalar senator, davlat hokimiyati vakillik organlarining deputati boʻlishi mumkin emas. Sudyalar siyosiy partiyalarning aʼzosi boʻlishi, siyosiy harakatlarda ishtirok etishi, shuningdek ilmiy va pedagogik faoliyatdan tashqari haq toʻlanadigan boshqa biron-bir faoliyat bilan shugʻullanishi mumkin emas. Sudya vakolat muddati tugagunga qadar sudyalik vazifasidan qonunda koʻrsatilgan asoslar boʻlgandagina ozod etilishi mumkin.

Turkum:Sud
Qadimgi fazogirlar

thumb|right|250px|Italiyaning Val Camonica vodiyidagi qadimgi rasmlar unutilgan xudolarni tasvirlashi taxmin etiladi; qadimgi fazogirlar farazi tarafdorlari esa bu rasmlar mil. avv. 10 000-yillarda chizilganiga qaramay, zamonaviy fazogirlarni eslatadi, degan iddao qilishadi.
Qadimgi fazogirlar deb oʻtmishda Yerga tashrif buyurgan gipotetik oʻzga sayyoralik fazogirlarga aytiladi. Qadimgi fazogirlar haqidagi farazlar akademik fan tomonidan tan olinmay, "soxta fan", deb qaraladi. Bu faraz tarafdorlari esa, aksincha, qadimda haqiqatan ham oʻzga sayyoraliklar Yerga kelib, odamzot bilan aloqaga kirgan va madaniyat, texnologiyalar va dinlarni shakllantirishga hissa qoʻshishgan, deb taʼkidlashadi. Bunday gʻoyaning keng tarqalgan variantida koʻpgina, yoki hatto barcha dinlarning xudolari aslida oʻzga sayyoraliklardir va ularning ilgʻor fan-texnikasi oʻsha paytdagi odamlar uchun moʻjiza tuyulib, ilohiy oʻlaroq qabul qilingan, deyiladi.

Bunday fikrlar XX asr ikkinchi yarmida Erich von Däniken, Giorgio A. Tsoukalos, Zecharia Sitchin, Robert K. G. Temple, David Icke va Peter Kolosimo kabi yozuvchilar tomonidan ommaviylashtirildi, biroq qadimgi fazogirlar darhaqiqat mavjud boʻlgani haqidagi gʻoya aksariyat akademiklar tomonidan jiddiy qaralmay, taqrizli matbuot eʼtiboriga deyarli tushmagan.Harrold,. Noah's ark and ancient astronauts: Pseudoscientific beliefs about the past among a sample of college students. The Skeptical inquirer 11.1 1986: 61. Committee for the Scientific Investigation of Claims of the Paranormal. 13-Dec 2010-yil.

Qadimgi fazogirlar toʻgʻrisidagi farazlar ilmiy taxayyulotda keng yoritiladi.

 

Turkum:Nemis tilidagi kitoblar
IPad

thumb|300px|iPad
iPad – internet-planshet, Apple kompaniyasida ixtiro qilingan. Birinchi iPadni Steve Jobs 2010-yil 27-yanvarda San-Fransisko shahrida keng jamoatchilikka taqdim qilgan. iPadlar birinchi bor Nyu-York shahrida sotuvga chiqarilgan. iPad oʻzining qiziqarliligi bilan koʻpchilik eʼtiborini qozongan, chunki iPad oʻzini ishlashi bilan hech bir texnikaga oʻxshamagan va kompyuterlarga qaraganda juda qulay ishlangan.
Sibir federal okrugi

Okrug tarkibi 
 center|400px|Sibir Federal okrugi № Bayrog' Federatsiya sub'ekti Markazi 1 50px|border Oltoy Respublikasi Tog'li-Oltoy 2 50px|border Oltoy oʻlkasi Barnaul 3 50px|border Buryatiya Respublikasi Ulan-Ude 4 50px|border Zabaykal o'lkasi Чита 5 50px|border Irkutsk viloyati Irkutsk 6 50px|border Kemerovo viloyati Kemerovo 7 50px|border Krasnoyarsk o'lkasi Krasnoyarsk 8 50px|border Novosibirsk viloyati Novosibirsk 9 50px|border Omsk viloyati Omsk 10 50px|border Tomsk viloyati Tomsk 11 50px|border Tiva Respublikasi Qizil 12 50px|border Xakasiya Respublikasi Abakan

 Aholisi va millatlar tarkibi 
 

Turkum:Rossiya federal okruglari
Baykalorti oʻlkasi

25pxBaykalorti oʻlkasiЗабайкальский край25px 150px|Bayrogʻi 130px|Abrantish Bayrog'i Gerbi300px Mamlakat Rossiya Markazi Chita Maydoni
 barchasiRossiyada 12-oʻrinda
 431 892 km² Aholisi
 Aholi zichligi
 Barchasi Rossiyada 47-oʻrinda
1 106 611 kishi
 2,56 kishi/km² YaIM
 barchasi

 jon boshiga Rossiyada 54-oʻrinda
 140,9 mlrd. rub. (2008)
 126,0 ming. rub. Federal okrug Sibir Iqtisodiy tumani Gʻarbiy-Sibir Gubernatori Ravil Faritovich Geniatullin RF subyektining kodi 75, 80 Vaqt mintaqasi MSK+6 (UTC+10)

Baykalorti oʻlkasi  – Rossiyadagi oʻlka.

 

Turkum:Rossiya oʻlkalari
Perm oʻlkasi

25pxPermskiy oʻlkasiПе́рмский край25px 150px|Bayrog'i 130px|Abrantish Bayrog'i Gerbi300px Mamlakat Rossiya Markazi Perm Maydoni
 barchasiRossiyada 24-o'rinda
 160 236 km² Aholisi
 Aholi zichligi
 Barchasi Rossiyada 15-o'rinda
2 635 849 kishi
 16,4kishi/km² YaIM
 barchasi

 jon boshiga Rossiyada 54 o'rinda
 609,2mlrd. rub. (2008)
 224,5 ming. rub. Federal okrug Privoljsk Iqtisodiy tumani Ural Gubernatori Oleg Churkunov RF sub'ektining kodi 59, 81, 159 Vaqt mintaqasi MSK+2 (UTC+6)

Permskiy oʻlkasi (ruscha: Пе́рмский край) - Rossiyadagi o'lka.

Turkum:Rossiya oʻlkalari
 
Turkum:Rossiya geografiyasiga oid chala maqolalar
Primorsk oʻlkasi

25pxPrimorsk oʻlkasiПриморский край25px 150px|Bayrog'i 130px|Abrantish Bayrog'i Gerbi300px Mamlakat Rossiya Markazi Vladivostok Maydoni
 barchasiRossiyada 23-o'rinda
 164 673 km² Aholisi
 Aholi zichligi
 Barchasi Rossiyada 26-o'rinda
1 956 426 kishi
 11,9 kishi/km² YaIM
 barchasi

 jon boshiga Rossiyada 24 o'rinda
 319,4 mlrd. rub. (2008)
 160,3 ming. rub. Federal okrug Uzoq Sharq Iqtisodiy tumani Uzoq Sharq Gubernatori Vladimir Vladimirovich Maklushevskiy RF sub'ektining kodi 25, 125 Vaqt mintaqasi MSK+7 (UTC+11)

Primorsk oʻlkasi (ruscha: Приморский край) - Rossiyadagi o'lka.

Turkum:Rossiya oʻlkalari
Turkum:Primorsk oʻlkasi
Turkum:Rossiya geografiyasiga oid chala maqolalar
Kamchatka oʻlkasi

25px Kamchatka oʻlkasiКамча́тский край25px 150px|Bayrog'i 130px|Abrantish Bayrog'i Gerbi300px Mamlakat Rossiya Markazi Petropavlovsk-Kamchatka Maydoni
barchasiRossiyada 10-o'rinda
464 275 km² Aholisi
Aholi zichligi
Barchasi Rossiyada 76-o'rinda
321 764 kishi
0,69 kishi/km² YaIM
barchasi

jon boshiga Rossiyada 68 o'rinda
78,2 mlrd. rub. (2008)
227,1 ming. rub. Federal okrug Uzoq Sharq Iqtisodiy tumani Uzoq Sharq Gubernatori Vladimir Ilyuxin RF sub'ektining kodi 41, 82 Vaqt mintaqasi MSK+8 (UTC+12)

 Kamchatka oʻlkasi (ruscha: Камча́тский край) - Rossiyadagi o'lka.

 

Turkum:Rossiya oʻlkalari
Turkum:Kamchatka oʻlkasi
Turkum:Alifbo boʻyicha aholi punktlari
Krasnodar oʻlkasi

25pxKrasnodar oʻlkasiКраснода́рский край25px 150px|Bayrog'i 130px|Abrantish Bayrog'i Gerbi300px Mamlakat Rossiya Markazi Krasnodar Maydoni
 barchasiRossiyada 41-o'rinda
 75 485 km² Aholisi
 Aholi zichligi
 Barchasi Rossiyada 3-o'rinda
5 281 164 kishi
 69,3 kishi/km² YaIM
 barchasi
 jon boshiga Rossiyada 7 o'rinda
 808,7 mlrd. rub. (2008)
 157,6 ming. rub. Federal okrug Janubiy Iqtisodiy tumani Simoliy-Kavkaz Gubernatori Aleksandr Nikolayevich Tkachev RF sub'ektining kodi23, 93, 123 Vaqt mintaqasi MSK (UTC+4)

Krasnodar oʻlkasi - (ruscha: Краснода́рский край) Rossiya Federatsiyasi tarkibida. Rossiya Yevropa qismining janubida joylashgan. Shimoliy Kavkaz iqtisodiy rayoniga kiradi. 1937-yil 13-sentabrda tashkil etilgan. Maydoni 760 ming km². Aholisi 5074,8 ming kishi (1998), asosan, ruslar, shuningdek, ukrain, belorus, arman va boshqa yashaydi. Shaharliklar 54%. 38 maʼmuriy tuman, 26 sha\ar, 23 shaharcha mavjud. Markazi — Krasnodar shahri Qora dengiz va Azov dengiziga tutash. Krasnodar oʻlkasi Kavkazning gʻarbida joylashgan. Yer yuzasining shimoliy qismi tekislik, janubiy — togʻlik (Katta Kavkaz togʻlari bilan band). Foydali qazilmalari: neft, tabiiy gaz, temir rudasi, kinovar, qurilish materiallari, mineral va issiq buloqlar, davolash balchiqlari (Matsesta, Goryachiy Klyuch v b.). Iqlimi tekislikda moʻʼtadil, Qora dengiz sohilida subtropik iqlim, togʻlarda balandlik iqlim mintaqalari mavjud. Tekislikda yanvarning oʻrtacha temperaturasi —4° dan Qora dengiz soqilida 5° gacha, iyulniki 22—24°. Yiliga Sochi shahri atrofida 400 mm dan Krasvaya Polyava shaharchasida 3200 mm gacha yogʻin toʻshadi. Tuprogʻi tekislikda, asosan, qoratuproq. Kuban daryosi etaqlarida allyuvial tuproqlar, Qora dengiz sohillari boʻylab sariq tuproqlar tarqalgan. Oʻlka hududining 22% oʻrmon. Asosiy daryosi — Kuban. Mayda koʻl koʻp. Kavkaz qoʻriqxonasi, Sochi milliy parki bor. Oziq-ovqat (meva-sabzavot konserva, yogʻmoy, shakarqand, sut, goʻsht va boshqalar), mashinasozlik va metallsozlik (priborlar, stanoklar, kompressorlar, qishloq xoʻjaligi mashinalari va boshqalar), yoqilgʻi (neft qazib olinadi va qayta ishlanadi), kimyo va neft kimyosi, yengil, yogʻochsozlik, sement sanoati korxonalari bor.

Rossiyaning muhim qishloq xoʻjaligi rayoni. Krasnodar oʻlkasining yetakchi tarmogʻi — dehqonchilik. Bugʻdoy, sholi, makkajoʻxori, kungaboqar, qand lavlagi, tamaki, efir moyli ekinlar ekiladi. Sabzavotchilik va polizchilik, mevachilik va tokchilik bilan shugʻullaniladi. Qora dengiz sohilida choy, sitrus mevalar ekiladi. Chorvachiligi goʻsht va sut yetishtirishga ixtisoslashgan. Qoramol, choʻchqa, qoʻy va echki boqiladi. Parrandachilik, baliqchilik, darrandachilik yoʻlga qoʻyilgan. Oʻlka hududini temir yoʻl kesib oʻtgan. Dengiz portlari: Novorossiysk, Tuapse va boshqa Kuban daryosida kema qatvaydi. Krasnodar oʻlkasida Sochi, Anapa, Gelenjik, Yeysk, Goryachiy Klyuch kurortlari, Tuapse kurort zovasi joylashgan.OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

 

Turkum:Rossiya oʻlkalari
Turkum:Krasnodar oʻlkasi
Turkum:Alifbo boʻyicha aholi punktlari
Krasnoyarsk oʻlkasi

25pxKrasnoyarsk oʻlkasiКрасноярский край25px 150px|Bayrog'i 130px Bayrog'i Gerbi300px Mamlakat Rossiya Markazi Krasnoyarsk Maydoni
barchasiRossiyada 2-oʻrinda
2 366 797 km² Aholisi
Aholi zichligi
Barchasi Rossiyada 13-oʻrinda
2 828 207 kishi
1,19 kishi/km² YaIM
barchasi

jon boshiga Rossiyada 10 oʻrinda
740,2mlrd. rub. (2008)
256,1 ming. rub. Federal okrug Sibir Iqtisodiy tumani Sharqiy-Sibir Gubernatori Lev Vladimirovich Kuznetsov RF sub'ektining kodi24, 84, 88, 124 Vaqt mintaqasi MSK-4 (UTC+8)

Krasnoyarsk oʻlkasi - RF tarkibida, asosan, Sharqiy Sibir hududida, Yenisey xavzasida joylashgan. Shim.-Sharqiy iqtisodiy rayonga kiradi. 1934-yil 7 dekabrda tashkil etilgan. Maydoni 2339,7 ming km;. Aholisi 3080 ming kishi (1998), asosan, ruslar, shuningdek, ukrain, haqas, tatar, evenk, dolgan, nenets va boshqa ham yashaydi. Shaharliklar 74,2%. 48 tumanga boʻlingan, 25 shahar, 46 shaharchasi bor (1998). Taymir (Dolgan Nenetslari muxtor okrugi) va Evenklar muxtor okrugini oʻz ichiga olgan. Markazi — Krasnoyarsk shahri Krasnoyarsk oʻlkasi Shim. Muzoqeani qirgʻoqlaridan Jan. Sibir togʻlari — Sharqiy va Gʻarbiy Sayan togʻlarigacha davom etgan. Yenisey daryosining chap sohili tekislikdan iborat. Yeniseydan sharkda Oʻrta Sibir yassitogʻligi (oʻrtacha balandligi 500– 700 m) joylashgan. Krasnoyarsk oʻlkasi koʻmir, temir rudasi, rangli metallar va polimetallar, grafit va boshqalarga boy. Iqlimi keskin kontinental. Yanvarning oʻrtacha temperaturasi —18° dan —36° gacha, iyulniki 13— 20°. Yiliga shim.da 200–300 mm dan Jan. Sibir togʻlarida 800–1200 mm gacha yogʻin toʻshadi. Shim.da abadiy muchloq yerlar bor. Asosiy daryosi — Yenisey, uning yirik irmomari: Angara, Tunguska, Toshloq Tunguska va Quyi Toʻnguska va boshqa Katta qismi taygadan iborat. Krasnoyarsk oʻlkasi da „Tosh ustunlar“ qoʻriq-xonasi bor. Rangli metallurgiya (Norilsk kon-metallurgiya kombinati), mashinasozlik (oʻrmon va sellyuloza-qogʻoz sanoati uchun jihozlar) va metallsozlik, konchilik (koʻmir, temir ruda, rangli va nodir metallar, grafit va boshqalar), oʻrmon-yogʻochsozlik, sellyuloza-qogʻoz, qurilish materiallari, yengil, oziq-ovqat sanoati korxonalari bor. Krasnoyarsk, Ust-Xantay, Sayan-Shushensk va Mayn GESlari, Krasnoyarsk-2, Vazarov GRESlari ishlab turibdi. Krasnoyarsk oʻlkasi Sharqiy Sibirning muhim qishloq xoʻjaligi rayonlaridan biri. Jan.da gʻalla (bugʻdoy, javdar, grechixa, tariq, arpa va boshqalar) va texnika ekinlari (tolali zigir va boshqalar) ekiladi. Kartoshkachilik, sabzavot-chilik, goʻsht-sut chorvachiligi, mayin junli qoʻychilik va yilqichilik bilan shugullaniladi. Shim.da bugʻuchilik va darrandachilik ham bor. Moʻyvali qayvonlar ovlanadi. Ov xoʻjaligi va balikchilik mavjud. Transsibir temir yoʻl magistrali bor. Yenisey daryosida kema qatnaydi. Kurortlari: Shara, Uchum.

 

Turkum:Rossiya oʻlkalari
Turkum:Krasnoyarsk oʻlkasi
Turkum:Alifbo boʻyicha aholi punktlari
Markaziy federal okrugi

Geografiyasi 
 Aholisi 
 Okrug tarkibi 
 center|400px| Markaziy Federal okrugi № Bayrog'i Federatsuya sub'ekti Markazi 1 50px|border Belgorod viloyati Belgorod 2 50px|border Bryansk viloyati Bryansk 3 50px|border Vladimir viloyati Vladimir 4 50px|border Vornej viloyati Voronej 5 50px|border Ivanov viloyati Ivanovo 6 50px|border Kaluzsk viloyati Kaluga 7 50px|border Kostrom viloyati Кострома 8 50px|border Kursk viloyati Kursk 9 50px|border Lipetsk viloyati Lipetsk 10 50px|border Moskva 11 50px|border Moskva viloyati Moskva, Krasnogorsk 12 50px|border Orlov viloyati Orel 13 50px|border Ryazan viloyati Ryazan 14 50px|border Smolensk viloyati Smolensk 15 50px|border Tambov viloyati Tambov 16 50px|border Tver viloyati Tver 17 50px|border Tula viloyati Tula 18 50px|border Yaroslav viloyati Yaroslavl

 Aholisi va millatlar tarkibi 
 Yirik shaharlari 
 

Turkum:Rossiya federal okruglari
Bahrom Vafoev nomli stadion

Bahrom Vafoev nomli stadion — Muborak shahrida joylashgan, 10 000 muxlisga moʻljallangan futbol oʻyingohi. Ushbu oʻyingohda Mashʻal futbol klubi uy oʻyinlarini oʻtkazadi.

 Tarix 
Bahrom Vafoyev nomidagi stadion. Bu mahalliy „Mash’al“ futbol klubining uy arenasi. 10 ming tomoshabinga moʻljallangan. 1980-yillarning boshlarida qurilgan va ochilgan. Keyingi yillarda u bir necha bor rekonstruksiya qilindi. „Mash’al“ futbol klubi asoschisi, klub tashkil topgan yillarda, yaʼni 1980-yillar boshida Muborakdagi korxonalardan biriga rahbarlik qilgan Baxrom Vafoyev nomi bilan atalgan.

thumb|Bahrom Vafoev nomli stadion, 2012-yil (mart)|176x176px

 Tavisfi 

10000 tomoshabinga moʻljallangan. Jami 8ta sektordan iborat. Lekin bugungi kunda 7500 nafar tomoshabin uchun oʻrindiq bor. Shuningdek nogironlar uchun ham alohida joy ajratilgan. CIP va VIP lojalar ham mavjud. Stadion hududida 4ta tabiiy, 4ta sunʼiy maydon mavjud boʻlib, ularning hajmi turlicha. Akademiya tarbiyalanuvchilari ham shu yerda mashgʻulot oʻtkazadi. Qish faslida tabiiy maydonlar yopiladi. Shunda hamma sunʼiy maydondan foydalanadi. 1-2-maydonlar rasmiy oʻyinlarni oʻtkazishga toʻla javob beradi. Futbolchilarni kiynish xonasi bilan issiq va sovuq, hammasi mavjud. Ishqibozlar toʻrtta xududdan kira oladi. Avtoulovlar uchun ham maxsus joy qilingan. Buni ichida yuqorida aytib oʻtganimdek 8ta maydon mavjud, 1 ta sport zal bor.

 Yana qarang 

 Qarshi markaziy stadioni
 Gʻuzor stadioni
 Geolog stadioni

 

 

 Jahon stadionlarida stadion haqida maʼlumot 

Turkum:Oʻzbekistondagi futbol stadionlari
Turkum:Muborak
Janubiy federal okrugi

Janubiy federal okrugi — Rossiyaning Yevropa qismi janubida joylashgan maʼmuriy birlik. Okrugdagi eng yirik shahar — Krasnodar.

 Geografiyasi 
 
 Okruglar tarkibi 
 center|400px|Janubiy Federal okrugi № Bayrog'i Federatsiya sub'ekti Markazi 1 50px|border Adigeya Respublikasi Maykop 2 50px|border Astraxan viloyati Astraxan 3 50px|border Volgograd viloyati Vogograd 4 50px|border Kalmikiya Respublikasi Elista 5 50px|border Krasnodar oʻlkasi Krasnodar 6 50px|border Rostov viloyati Rostov-na-Donu

 Aholisi va millatlar tarkibi 

 

Turkum:Rossiya federal okruglari
Volga boʻyi federal okrugi

Prezident vakillari 
 Millatlar tarkibi 
 Okrug tarkibi 
 center|400px|Privoljsk Federal okrugi № Bayrog'i Federatsiya sub'ekti Markazi 1 50px|border Boshqirdiston Ufa 2 50px|border Kirov viloyati Kirov 3 50px|border Mariy El Yoshkar-Ola 4 50px|border Mordoviya Saransk 5 50px|border Nijegorod viloyati Nijniy Novgorod 6 50px|border Orenburg viloyati Orenburg 7 50px|border Penza viloyati Penza 8 50px|border Permskiy oʻlkasi Perm 9 50px|border Samara viloyati Samara 10 50px|border Saratov viloyati Saratov 11 50px|border Tatariston Qozon 12 50px|border Udmurtiya Ijevsk 13 50px|border Ulyanov viloyati Ulyanovsk 14 50px|border Chuvashiya Cheboksari

 Yirik shaharlar 

Turkum:Rossiya federal okruglari