Zhantas/Cleaned-Uzbek_Wikipedia huggingface dataset:
Kuyovboshi mahallasi

Kuyovboshi (mahalla) 
Kuyovboshi — Jizzax viloyati Sharof Rashidov tumanida joylashgan, qadimiy tarixiy ildizlarga ega bo‘lgan aholi punkti va bugungi kunda faol rivojlanib borayotgan mahallalardan biridir. Hudud o‘zining qulay geografik joylashuvi, aholining ijtimoiy faolligi hamda mahalliy an’ana va qadriyatlari bilan ajralib turadi.

 Geografiyasi va aholisi 
Kuyovboshi mahallasi Sharof Rashidov tumanining yirik va aholi zich joylashgan hududlaridan biri hisoblanadi. Mahallaning umumiy yer maydoni 3 286,9 gektarni tashkil etadi. Hududda 1 932 ta xonadon mavjud bo‘lib, jami 9 446 nafar aholi istiqomat qiladi.

 Nomining kelib chiqishi 
“Kuyovboshi” toponimining ilmiy etimologiyasi hozircha to‘liq aniqlanmagan bo‘lib, bu masala tarixchi va tilshunos olimlar tomonidan qo‘shimcha tadqiqotlarni talab qiladi.

Tilshunos olim B. O‘rinboyev (2007) ma’lumotlariga ko‘ra, mazkur nom fors tilidagi “kuna” so‘ziga borib taqalishi mumkin bo‘lib, u “tog‘ etagi” yoki “tog‘ oldi tekisligi” ma’nolarini anglatadi. Vaqt o‘tishi bilan ushbu so‘z og‘zaki nutqda “kun” shakliga o‘zgargan va hududning aynan tog‘ etagida joylashganligi sababli tarixiy jarayonda Kunaboshi, Kuyaboshi, keyinchalik esa Kuyovboshi shakliga kelgan bo‘lishi ehtimol qilinadi.

Ayrim da, xususan X. Doniyorov tomonidan xalq orasidan to‘plangan etnonimlar ro‘yxatida “kuyabosh” nomli urug‘ nomining uchrashi ushbu toponimning etnik ildizlarga ega bo‘lishi mumkinligini ko‘rsatadi. Bu esa nomning shakllanishida tarixiy-ijtimoiy omillar muhim rol o‘ynaganini anglatadi.

Shuningdek, yana bir talqinga ko‘ra, turkiy tillarda “qora” so‘zi “katta” yoki “ulug‘” ma’nosini bildiradi. Shunga ko‘ra, “qorabosh” yoki “kuyabosh” atamalari yirik yoki nufuzli urug‘ nomi sifatida ishlatilgan bo‘lishi mumkin. Tarixiy da ayrim turkiy qabilalar, jumladan o‘zbek turkmanlari, bosh kiyimlari orqali ajratib ko‘rsatilgani qayd etiladi. Shu asosda “qora bosh” yoki “kuyabosh” kabi nomlar yuzaga kelib, keyinchalik Kuyovboshi shakliga o‘zgargan bo‘lishi ehtimoldan xoli emas.

Nom kelib chiqishiga oid turli xalqona rivoyatlar ham mavjud, biroq ularning aksariyati ilmiy asosga ega emas. Odatda qadimiy va ma’nosi noaniq bo‘lgan joy nomlari atrofida turli afsona va taxminlar shakllanadi.

 Ijtimoiy hayot va infratuzilma 
Mahalla aholisi ijtimoiy hayotda faol ishtirok etadi. Hududda obodonlashtirish, bunyodkorlik ishlari, yoshlar va xotin-qizlar bilan ishlash, shuningdek turli ijtimoiy loyihalarni amalga oshirish bo‘yicha tashabbuslar keng yo‘lga qo‘yilgan.

 Манба 
Zakirov, A.A.; Mavlyanov, B.S. Jizzax viloyati joy nomlarining izohli lug‘ati: ilmiy-ommabop. — Toshkent: “Kamalak-PRESS”, 2025. — 440 b.336-bet

 Galereya
Maarratun Nuʼmon

Maarratun Nuʼmon (arabcha: مَعَرَّةُ النُّعْمَان Maʿarratu'n-Nuʿmān) — Suriyaning Idlib muhofazasida joylashgan shahar. Aholisi 58 ming kishi (2004-yil). Bu shaharda Maarriy tavallud topgan.

 

Turkum:Suriya shaharlari
Turkum:Idlib muhofazasi aholi punktlari
Orzular oroli uchun jang

Orzular oroli uchun jang (BFDI) - egizak aka-uka Keri va Maykl Xuang tomonidan yaratilgan Amerika animatsion veb-seriali. O'yin shousi janrining parodiyasi bo'lgan serial antropomorfik obyektlar o'rtasidagi musobaqalardan iborat bo'lib, tomoshabinlar personajning yo'q qilinishi uchun ovoz berishadi. Epizodlar va tegishli media ularning jacknjelliy YouTube kanalida joylashtiriladi.a BFDI "ob'ekt shoulari" deb nomlanuvchi shunga o'xshash mustaqil veb-seriallarning mikrojanriga ta'sir ko'rsatdi.
Hollywood Boulevard

Hollywood Boulevard – 1936-yilda rejissyor Robert Florey tomonidan suratga olingan Amerika komediya filmi. Film 1936-yil 21-avgustda Paramount Pictures tomonidan namoyish etilganHollywood Boulevard
Monthly Film Bulletin; London Vol. 3, Iss. 25, (Jan 1, 1936): 152..
Lune de miel

Lune de miel – 1935-yilda rejissyor Pierre-Jean Ducis tomonidan suratga olingan Fransiya komediya filmi. Bosh rollarni Albert Préjean, Janine Merrey va Félix Oudart ijro etganBessy & Chirat p.99Crisp p.404.

Rollarda
 Albert Préjean — Jacques Tracin
 Janine Merrey — Yvonne
 Félix Oudart — Monsieur Philippon
 Fernand Charpin — Monsieur Grivette
 Milly Mathis — Madame Philippon
 Germaine Charley — Madame Drapier
 Raymond Cordy — Le portier
 Jean Sinoël — Fritet
 Alexandre Mihalesco — Lévy

 

 
 Bessy, Maurice & Chirat, Raymond. Histoire du cinéma français: 1935-1939. Pygmalion, 1986.
 Crisp, Colin. Genre, Myth and Convention in the French Cinema, 1929-1939. Indiana University Press, 2002.
 Rège, Philippe. Encyclopedia of French Film Directors, Volume 1. Scarecrow Press, 2009.
Voyage de noces

Voyage de noces – 1933-yilda rejissyorlar Germain Fried, Joe May va Erich Schmidt tomonidan suratga olingan Avstriya—Fransiya komediya filmi. Bosh rollarni Brigitte Helm, Albert Préjean va Jacqueline Made ijro etganBock & Bergfelder p.192.

Rollarda
 Brigitte Helm — Anita Paglione 
 Albert Préjean — Henri Keller 
 Jacqueline Made — Jacqueline Lenner 
 Pierre Brasseur — Rudi 
 Danielle Darrieux 
 Jim Gérald 
 Henri Kerny 
 Charles Lamy 
 Georges Saillard

 

 
 Bock, Hans-Michael & Bergfelder, Tim. The Concise Cinegraph: Encyclopaedia of German Cinema. Berghahn Books, 2009.

 
 
 Voyage de noces at filmportal.de (Ingliz tilida)
Les soeurs Hortensia

Les soeurs Hortensia – 1935-yilda rejissyor René Guissart tomonidan suratga olingan Fransiya musiqiy komediya filmi. Bosh rollarni Meg Lemonnier, Lucien Baroux va Adrien Lamy ijro etgan.

 

 
 Crisp, Colin. Genre, Myth and Convention in the French Cinema, 1929-1939. Indiana University Press, 2002.
 Goble, Alan. The Complete Index to Literary Sources in Film. Walter de Gruyter, 1999.
 Rège, Philippe. Encyclopedia of French Film Directors, Volume 1. Scarecrow Press, 2009.
L'hôtel du libre échange

L'hôtel du libre échange – 1934-yilda rejissyor Marc Allégret tomonidan suratga olingan Fransiya komediya filmi. Bosh rollarni Fernandel, André Alerme va Ginette Leclerc ijro etganBessy & Chirat p.497.

 

 
 Bessy, Maurice & Chirat, Raymond. Histoire du cinéma français: 1929-1934. Pygmalion, 1988.
 Crisp, Colin. Genre, Myth and Convention in the French Cinema, 1929-1939. Indiana University Press, 2002.
 Goble, Alan. The Complete Index to Literary Sources in Film. Walter de Gruyter, 1999.
 Rège, Philippe. Encyclopedia of French Film Directors, Volume 1. Scarecrow Press, 2009.
La maison d'en face

La maison d'en face – 1937-yilda rejissyor Christian-Jaque tomonidan suratga olingan Fransiya komediya filmi. Bosh rollarni Elvire Popesco, André Lefaur va Pierre Stéphen ijro etganMonaco, James. The Encyclopedia of Film. Perigee Books, 1991. p. 113..

Rollarda
Elvire Popesco — Madame Anna 
André Lefaur — Monsieur Pic 
Pierre Stéphen — Mouche 
André Berley — Renaudeau 
Pauline Carton — Aglaé
Christiane Delyne — Gaby Duc 
Paul Faivre — Maringot 
Louis Florencie — Le contrôleur des contributions 
Anthony Gildès — Monval 
Milly Mathis — Louise 
Guy Parzy — Albert Pic 
Marthe Sarbel — La concierge 
Laure Senty — Hortense Pic
J'ai une idée

J'ai une idée – 1934-yilda rejissyor Roger Richebé tomonidan suratga olingan Fransiya komediya filmi. Bosh rollarni Raimu, Simone Deguyse va Félix Oudart ijro etganOscherwitz & Higgins p.361.

Rollarda
 Raimu — Aubrey
 Simone Deguyse — Louise
 Georges Morton — Chester 
 Félix Oudart — Georges 
 Henri Poupon — Henry
 Auguste Mouriès — Edouard
 Léon Nurbel — Gustave
 Christiane Delyne — Daisy
 Charlotte Clasis — La tante Dorothée
 Nane Germon — Norah

 

 
 Goble, Alan. The Complete Index to Literary Sources in Film. Walter de Gruyter, 1999.
 Oscherwitz, Dayna & Higgins, MaryEllen. The A to Z of French Cinema. Scarecrow Press, 2009.
 Rège, Philippe. Encyclopedia of French Film Directors, Volume 1. Scarecrow Press, 2009.
J'étais une aventurière

J'étais une aventurière – 1938-yilda rejissyor Raymond Bernard tomonidan suratga olingan Fransiya komediya-drama filmi. Bosh rollarni Edwige Feuillère, Jean Murat va Jean-Max ijro etganCrisp p.326.

Rollarda
 Edwige Feuillère — Véra Vronsky 
 Jean Murat — Pierre Glorin 
 Jean-Max — Désormeaux 
 Guillaume de Sax — Le marquis Koréani 
 Félix Oudart — Rutherford 
 Milly Mathis — Une paysanne 
 André Numès Fils — Le cousin Édouard
 Christian Argentin — Van Kongen 
 Mona Goya — Une jeune femme 
 Louis Vonelly — Texter 
 Jean Tissier — Paulo 
 Marguerite Moreno — Tante Émilie

 

 
 Crisp, Colin. Genre, Myth and Convention in the French Cinema, 1929-1939. Indiana University Press, 2002.
Je serai seule après minuit

Je serai seule après minuit – 1931-yilda rejissyor Jacques de Baroncelli tomonidan suratga olingan Fransiya komediya filmi. Bosh rollarni Mireille Perrey, Pierre Bertin va Vanah Yami ijro etganBessy & Chirat p.500Crisp p.418.

 

 
Bessy, Maurice & Chirat, Raymond. Histoire du cinéma français: 1929-1934. Pygmalion, 1988.
 Crisp, Colin. Genre, Myth and Convention in the French Cinema, 1929-1939. Indiana University Press, 2002.
 Rège, Philippe. Encyclopedia of French Film Directors, Volume 1. Scarecrow Press, 2009.
La femme idéale

La femme idéale — 1934-yilda rejissyor André Berthomieu tomonidan suratga olingan Fransiya komediya filmi. Bosh rollarni René Lefèvre, Marie Glory va Arlette Marchal ijro etganBessy & Chirat p.211Rège p.93.

 Rollarda 
 René Lefèvre — Grégoire Vachette
 Marie Glory — Denise
 Arlette Marchal — Madeleine
 André Alerme — Courgéan
 André Lefaur — Monsieur de Pryfontaine
 Robert Le Vigan — Girardin
 Jean Sinoël — Bonin
 Paul Marthès — Mignon
 Henry Prestat — Frudet
 André Siméon — Jules

 

 
 Bessy, Maurice & Chirat, Raymond. Histoire du cinéma français: 1929-1934. Pygmalion, 1988.
 Crisp, Colin. Genre, Myth and Convention in the French Cinema, 1929-1939. Indiana University Press, 2002.
 Goble, Alan. The Complete Index to Literary Sources in Film. Walter de Gruyter, 1999.
 Rège, Philippe. Encyclopedia of French Film Directors, Volume 1. Scarecrow Press, 2009.
Bilim ve Teknik

Bilim ve Teknik (oʻzbekcha: Ilm-fan va texnika) — turk ommabop ilmiy jurnali boʻlib, har oyda Ilmiy va texnologik tadqiqotlar kengashi (TÜBİTAK) tomonidan Turkiyada chop etiladi. Ilk soni 1967-yil oktyabrda nashr etilgan. Bilim ve Teknikning ikkita „singil“ jurnali bor: Bilim Çocuk (oʻzbekcha: Bolalar uchun im-fan) va Meraklı Minik (oʻzbekcha: Qiziquvchan kichkintoy) boʻlib, ular ham TÜBİTAK tomonidan har oyda chop etiladi va mos ravishda maktab yoshidagi bolalar hamda maktabgacha yoshdagilar uchun moʻljallangan boʻlib, oʻsmirlar va kattalar auditoriyasiga qaratilgan Bilim ve Teknik jurnali darajasiga moslashtirilgan.

 

 
 Bilim ve Teknik rasmiy veb sahifasi
 Bilim Çocuk rasmiy veb sahifasi
 Meraklı Minik rasmiy veb sahifasi
 TÜBİTAK E-Magazine Archive rasmiy veb sahifasi

Turkum:Turk jurnallari
Safahat

Safahat turk shoiri Mehmed Akif Ersoyning asari boʻlib, turk adabiyotining soʻnggi klassik shoirlaridan biri hisoblanadi.

Kitob 7 ta toʻplamdan iborat boʻlib, 11 240 misra va 108 ta turli sheʼrni oʻz ichiga oladi. Bu 7 kitob quyidagilardan iborat: Safahat (Maqolalar, 1911), Süleymaniye Kürsüsünde (1912), Hakkın Sesleri (1913), Fatih Kürsüsünde (1914), Hatıralar (1917), Asım (1924), Gölgeler (1933).
Çığırtma

Çığırtma yoki çağırtma — turk xalq cholgʻu asbobi boʻlib, puflama cholgʻu turiga kiradi.

Çığırtma burgutning qanot suyagidan tayyorlanadi. Asosan choʻponlar tomonidan ishlatilgani maʼlum va hozirda deyarli unutilgan asbob hisoblanadi. Unda jami yettita kuy teshigi boʻlib, oltitasi ustki qismida, bittasi pastki qismida joylashgan. Uzunligi taxminan 15–30 sm (5,9–11,8 dyuym) ni tashkil etadi.

 

Turkum:Turk cholgʻu asboblari
Formulaz

Formulaz (laz: ჶორმულაზი Formulazi) har yili 21-avgust kuni shimoldagi Turkiyaning Rize viloyatining Ardeşen tumanida oʻtkaziladigan anʼanaviy yogʻoch avtomobil poygasi va yillik lazlar festivalidirHurriyetdailynews.com Rizeʼs fourth Formulaz races wooden made carsDailysabah.com Formulaz: Wooden car race a treat for slow drivers. Nomining kelib chiqishi „Formula 1“ soʻzining „lazlar“ soʻzi bilan qisqartirib qoʻshib yozilishidan olingan boʻlib, bu atama Shimoliy Turkiyadagi Qora dengiz boʻylarida yashovchi mahalliy aholiga nisbatan qoʻllaniladiRedbull.com Try this brakeless wooden car — itʼs awesome. Yogʻoch avtomobillar bu mintaqada 1900-yillarning boshlaridan beri mashhur.

 

Turkum:Turk festivallari
Ali ibn Elarslon

Ali ibn Elarslon , dastlabki Gʻaznaviy sultonlar xizmatida boʻlgan nufuzli va katta taʼsirga ega turkiy davlat arbobi boʻlgan.

 Hayoti 
Ali Elarslon ismli shaxsning oʻgʻli boʻlib, uning Ildirek ismli ukasi ham bor edi. Ali xvishavand (qarindosh) laqabi bilan tanilgan. Mazkur nom, ehtimol, Gʻaznaviylar bilan qarindoshligi yoki yuqori martabaga ega ekanini anglatadi. Mahmud Gʻaznaviy hukmronligi davrida Ali Gʻaznaviylar qoʻshinining sipohsolori (bosh qoʻmondoni) lavozimida xizmat qilgan. 1030-yilda Mahmud vafot etgach, aka-uka Muhammad Gʻaznaviy va Masʼud Gʻaznaviy oʻrtasida yuzaga kelgan fuqarolar urushida Ali yetakchi shaxslardan biriga aylandi. Gʻaznaviylar vaziri Hasanak Mikoliy bilan birga Ali Muhammadni qoʻllab-quvvatladi va davlat ustidan haqiqiy hokimiyatni qoʻlga olib, Muhammadni esa faqat nominal rahbar sifatida qoldirishni rejalashtirdi. Koʻp oʻtmay, Ali Gʻaznaviylar davlatidagi asosiy kuch markaziga aylandi hamda vazirlikdan tashqari deyarli barcha idoralar ustidan hokimiyatni qoʻlga kiritdi.

Biroq Ali tez orada Hasanakdan uzoqlashdi va Mas’ud Gʻaznaviylar poytaxti Gʻazna tomon yurishni boshlaganida Muhammadga xiyonat qilib, Mas’ud tomoniga oʻtishga qaror qildi. Muhammad tez orada Hirotga yetib kelgan akasiga qarshi chiqish uchun Gʻaznadan joʻnadi. Muhammad Zamindovarga yetib kelgach, Ali Mas’udni qoʻllab-quvvatlashini rasman bildirish maqsadida Ildirekni uning huzuriga yubordi. Bu orada Muhammadning qoʻshinlaridan katta qismi uni tark etib, Mas’ud tomoniga oʻta boshladi va Muhammad tez orada magʻlub etilib, Mas’ud tomonidan qamoqqa olindi. Shundan soʻng Mas’ud Gʻaznaviylar taxtiga chiqdi. Hokimiyatni mustahkamlab olgach, Alining qudratini haddan tashqari katta deb hisoblagan Mas’ud uni qamoqqa oldirdi va Ali koʻp oʻtmay vafot etdi.

Alining Ibn Ali Xvishavand ismli oʻgʻli boʻlib, u 1040-yilda Mas’udni agʻdarish va Muhammadni qisqa muddatga qayta tiklash harakatida ishtirok etgan.

 

 
 
 

Turkum:11-asrda vafot etganlar
Turkum:Tugʻilgan yili nomaʼlum boʻlgan kishilar
Turkum:11-asr diplomatlari
Turkum:Gʻaznaviylar sarkardalari
Turkum:Gʻaznaviylar davlatida qatl etilganlar
Ahmad ibn Farigʻun

Ahmad ibn Farigʻun (X asrda vafot etgan) IX–X asrlarda Guzgonda hukmronlik qilgan Farigʻuniylar sulolasining birinchi hukmdori boʻlgan. Farigʻun ismli shaxsning oʻgʻli edi.

Ahmad da nomi qayd etilgan ilk Farigʻuniy hukmdor hisoblanadi. Safforiy hukmdor Amr ibn Lays yurishlari davrida Ahmad boshqa bir mahalliy eroniy hukmdor Banijuriylardan Abu Dovud Muhammad ibn Ahmad bilan birga Amrning hokimiyatini tan olishga majbur boʻldi. Biroq 900-yilda Amr Somoniylar hukmdori Ismoil Somoniydan magʻlub boʻlib, asir olingach, Ahmad va Abu Dovud Somoniylar hokimiyatini tan oldilar. Nomaʼlum vaqtda Ahmadning oʻrniga oʻgʻli oʻgʻli Abulharet Muhammad taxtga oʻtirdi.

 

 
 

Turkum:10-asrda vafot etganlar
Turkum:9-asr eroniylari
Turkum:10-asr eroniylari
Turkum:Farigʻuniylar
Turkum:Osiyodagi 10-asr hukmdorlari
Turkum:Osiyodagi 9-asr hukmdorlari
Turkum:Guzgon hukmdorlari
Yürük gilami

thumb|Taxminan 1880-yillarga oid yürüklarga xos gilam

Yürük gilami — bu yöriklar deb ataluvchi turk etnik guruhi tomonidan Anatoliyada toʻqiladigan anʼanaviy qabila gilami.

Yürük gilamlarida uzun, paxmoq yigʻim boʻlib, u Gʻiridos tuguni bilan bogʻlanadi. Arqoq va toʻldiruvchi qatlam (tugunlar orasidagi kala) odatda qoʻy junidan yoki echki junidan iborat boʻladi. Gilamlarning fon rangi odatda toʻq jigarrang boʻlib, uning ustiga yirik geometrik motiflar yorqin ranglarda tushiriladi; ranglari koʻpincha juda yorqin deb taʼriflanadi. Gilamlarning yon chetlari koʻpincha echki junidan qilingan selv bilan tugallanadi, yoki rangli ip bilan qaviqlanadi, uchlarida esa oʻrilgan tugunlar bor.

Yürük gilamlarining naqshlari Anatoliya gilamlaridan koʻra koʻproq Qazoq mintaqasidagi gilamlarga oʻxshaydi. Iliq ilgakdan foydalanish ham qazoq gilamlari bilan umumiy xususiyat hisoblanadi. Yürük gilamlarida tugunlar orasidagi toʻldiruvchi qatlam qatorlari koʻproq boʻlgani uchun, ular boshqa anatoliya gilamlariga qaraganda boʻshroq toʻqiladi.

Britannika ensiklopediyasiga koʻra, sharqiy va gʻarbiy Anatoliya Yürük gilamlari oʻrtasida farq mavjud. Gʻarbiy Anatoliya gilamlarida anʼanaviy ravishda gʻisht-qizil va toʻq koʻk ranglarda diagonal naqshlar boʻlib, fil suyagi rangidagi mayda detallarga ega. Bu gilamlar baʼzan Afgʻoniston gilami turi boʻlgan baluj gilamlari bilan adashtiriladi. Sharqiy Anatoliya Yürük gilamlarida esa diagonal, vertikal emas, qatorlarni hosil qiladigan siljigan tugunli olti burchak va rombsimon naqshlar uchraydi.
 

Turkum:Turk gilamlari
Ali Daya

Abulhasan Ali ibn Ubaydulloh Sodiq , shuningdek, Ali Daya (علی دایا) dastlabki Gʻaznaviylar hukmdorlari xizmatida boʻlgan qoʻmondon. Biroq keyinchalik ularning eʼtiboridan tushib, qatl etilgan.

 Hayoti 
Ali Dayaning nomi ilk bor 1030-yilda tilga olinadi. Oʻsha yili Gʻaznaviylar sultoni Mahmud vafot etib, oʻrniga oʻgʻli Muhammad taxtga oʻtirgan edi. Biroq Gʻaznaviy qoʻshinlarining katta qismi, jumladan, Ali Daya ham Muhammadga qarshi qoʻzgʻolon koʻtardi va uning tajribaliroq ukasi Masʼud tomoniga oʻtdi. Masʼud oʻsha paytda Nishopurda edi. Oxir-oqibat Mas’ud gʻalaba qozondi va Ali Dayani uning vaziri Ahmad Maymandiy Gʻaznaviylar qoʻshinining Xurosondagi bosh qoʻmondoni (sipohsolor) etib tayinlandi. Shu tariqa Ali obroʻsizlangan turkiy sarkarda Astigʻtegin oʻrnini egalladi. Tez orada Ali Daya kishilik qoʻshin bilan saljuq turklariga qarshi yuborildi. 1035-yilda esa Ali lavozimidan olinib, safdoshi Begtogʻdi Xurosondagi bosh qoʻmondon lavozimiga tayinlandi.

Ali Daya 1040-yilda boʻlib oʻtgan Dandanakon jangida ham qatnashgan. Ushbu jangda Gʻaznaviylar halokatli magʻlubiyatga uchradi. Magʻlubiyat uchun Ali Daya va uning safdoshlarini aybdor deb bilgan Masʼud ularni qamab, soʻng Hindistonda qisqa fursatda qatl ettirdi. Fors shoiri Manuchehriy Ali Dayaga bagʻishlab bitta lirik sheʼr yozgani maʼlum.

 

 

 
 
 

Turkum:1040-yilda vafot etganlar
Turkum:Tugʻilgan yili nomaʼlum boʻlgan kishilar
Turkum:11-asr eroniylari
Turkum:Gʻaznaviylar sarkardalari
Turkum:Gʻaznaviylar davlatida qatl etilganlar
Turkum:Gʻaznaviylar hokimlari
Abu Ubayda Amir ibn al-Jarroh masjidi

Abu Ubayda Amir ibn al-Jarroh masjidi  — masjid va maqbara majmuasi boʻlib, Iordaniyaning Balqa viloyatiga qarashli Deir Alla shaharchasida joylashgan. U yerda Abu Ubayda ibn al-Jarrohning dafn etilgani taxmin qilinadigan qabri bor, u sahobalardan biri va Roshidun xalifaligining harbiy qoʻmondonlaridan edi.

 Tarixi 
Abu Ubayda ibn al-Jarroh milodiy 639-yilda vafot etgan, turli da uning hozirgi kunda Iordaniya hududi hisoblangan yerda dafn etilgani qayd etilgan. 13-asrda Baybars, mamluk hukmdori, uning dafn etilgan deb hisoblangan qabri ustiga gumbazli maqbara va unga tutash masjid qurdirgan.

Hoshimiylar qirolligi davrida, 1946-yildan 1954-yilgacha boʻlgan yillarda, Iordaniya Vazirligining iltimosiga koʻra masjid va unga tutash maqbara toʻliq buzilib, kattaroq inshoot sifatida qayta bunyod etildi. Hozirgi inshoot zamonaviy boʻlib, masjid tuzilmasida mamluklar davriga oid yozuvlar saqlanib qolgan.

 Meʼmoriy jihatlari 
Masjid oʻz nomini olgan mashhur harbiy qoʻmondonning qabri joylashgani bilan mashhur. Majmuada shuningdek kutubxona va islomiy muzey ham mavjud. Masjid imomi va muazzini uchun turar joylar bor. Majmuaga koʻp maqsadli zal va faxriy mehmonlar uchun moʻljallangan hudud ham kiradi. Masjid majmuasidan tashqarida katta qabriston mavjud boʻlib, hozirda u yerda dafn qilish joylari tanqisligi sezilmoqda, bunga odamlarning oʻz diniy eʼtiqodida eʼzozlangan shaxs qabriga yaqin joyda dafn etilishni istashi sabab boʻlmoqda.

 Gallereya 

 Yana qarang 

 Iordaniyada Islom
 Iordaniyadagi masjidlar roʻyxati

 

 
 

Turkum:Iordaniyadagi masjidlar
Turkum:13-asr masjidlari
Ajloun katta masjidi

Ajlun katta masjidi Urdun Hoshimiylar Podshohligidagi eng qadimgi va eng mashhur islomiy hamda tarixiy obidalardan biridir. U Ajloun markazida joylashgan boʻlib, Ammandagi Husseyniy katta masjididan keyingi Urdundagi eng qadimiy faoliyat yuritayotgan masjid hisoblanadi.

 Tarixi 
Masjid qurilishi dastlab 1247-yilda (hijriy 645-yil) Ayyubiy hukmdori As-Solih Ayyub tomonidan buyurilgan.
Inshoot Mamluk sultonligi davrida sezilarli meʼmoriy qoʻshimchalar bilan boyitilgan. Eng muhim oʻzgarishlardan biri shuki, 1263-yilda (hijriy 661-yil) Baybars masjidning shimoli-sharqiy burchagida joylashgan oʻziga xos minorasini qurish va qoʻshishni buyurdi.

Masjid 1328-yilda mintaqada sodir boʻlgan suv toshqini oqibatida zarar koʻrgan. Masjid uning butunligini va tarixiy ahamiyatini saqlash maqsadida qayta tiklanganhttps://www.researchgate.net/figure/General-view-of-Ajloun-with-the-situation-of-the-mosque-Ajloun-Jordan_fig1_275934995.

 Meʼmorchiligi va oʻlchamlari 
Ajloun katta masjidi meʼmoriy uslubi asosan Ayyubiylar va Mamluklar davridagi islomiy meʼmorchilik uygʻunligini aks ettiradi.

thumb|Ajlun Buyuk masjidi minorasi

Masjidning umumiy maydoni qariyb 600 kvadrat metrni tashkil etadi. Uning tarixiy minorasi 45 metr balandlikka yetadi.

 Zamonaviy taʼmirlash ishlari 
2014-yilda masjid keng koʻlamli kengaytirish va taʼmirlash ishlaridan oʻtkazildi. Ushbu yangilash loyihasi qirol urdunlik Abdulla II farmoni bilan amalga oshirilib, ibodat qiluvchilar sigʻimini kengaytirgan holda tarixiy binoni asrashni koʻzlagan edi.

 Gallereya 

 Yana qarang 

 Iordaniyada Islom
 Iordaniyadagi masjidlar roʻyxati

 

 
 

Turkum:Iordaniyadagi masjidlar
Turkum:13-asr masjidlari
Qizil masjid (Schwetzingen)

Qizil masjid , shuningdek, Schwetzingen bogʻi masjidi nomi bilan ham tanilgan, Schwetzingen saroyi bogʻida joylashgan, Germaniyaning hozirgi Baden-Vyurtemberg shimoliy qismida qurilgan, tashqi koʻrinishi masjidni eslatuvchi bezak inshootidir. milodiy 1796-yilda qurib bitkazilgan boʻlib, Germaniyadagi eng qadimgi masjidsimon bino hisoblanadi.

U aslida haqiqiy musulmon ibodati uchun moʻljallanmagan edi va faqat 1870-yillar hamda 1980-yillarda qisqa davrlar davomida shunday maqsadda foydalanilgan. Bino, aksincha, nasroniy boʻlmagan dinlar, xususan islomning qadrini tan olish ramzi sifatida qurilgan boʻlib, ichki va tashqi qismida yarim afsonaviy Sharq bilan bogʻlangan, abadiy hikmatni ifodalashi koʻzda tutilgan koʻplab yozuvlar boʻlgan. Shu bois Schwetzingen bogʻi masjidi ilk davrdagi diniy bagʻrikenglik yodgorligi va Maʼrifat davrining bir namunasi sifatida koʻrilishi mumkin.

 Tarixi 

Qizil masjid fransuz meʼmori Nicolas de Pigage loyihasi asosida, Bavariya saylovchisi Charles Theodorening buyrugʻi bilan, qisman usmonli meʼmorchiligini taqlid qiluvchi gibrid uslubda qurilgan. Qurilishning birinchi bosqichi 1776-yilda Turkiya bogʻi barpo etilishi bilan boshlangan. Masjid qurilishi 1779-yilda boshlangan va 1792–1793-yillarda yakunlangan, minora esa faqat 1795–1796-yillarda bitkazilgan. Qurilish tannarhi taxminan 120 000 gilderni tashkil etgan boʻlib, masjid Schwetzingen bogʻidagi eng qimmat inshootga aylangan. Qurilish boshlanganda saroy allaqachon Myunxenga koʻchirilgan edi, chunki Charles Theodore 1778-yilda Bavariya saylovchisi boʻlib qolgan, biroq Pfalsdagi saylovchilik martabasini ham saqlab qolgan edi.

Inshootda ikki baland minora va gumbazli ibodat zali boʻlishiga qaramay, unda ayrim anʼanaviy masjid unsurlari — mehrob, minbar va tahorat hovuzi yoʻq. U aslida islomiy ibodat uchun faqat Fransiya–Prussiya urushidan keyin, Magʻribdan boʻlgan harbiy asirlar Schwetzingen yaqinidagi harbiy gospitalarda saqlangan davrda, shuningdek 1980-yillarda ishlatilgan. 1970-yildan boshlab butun Schwetzingen saroyi majmuasi bogʻni saqlash rejasi asosida qayta tiklandi. Masjidni restavratsiya qilish 1990-yillarda boshlangan va 2007-yilda yakunlangan. Baden-Vyurtemberg yer hukumati masjid tashqi qismini taʼmirlash uchun taxminan 2.5 million yevro, ibodat yoʻlaklarini restavratsiya qilish uchun 1.5 million yevro va ichki qismni taʼmirlash uchun 6 million yevro mablagʻ sarflagan.

 Meʼmorchilik 

Masjid gumbazi ayrim jihatlari bilan nasroniy meʼmorchiligini eslatadi, uning peshtoqini ikki tomonidan oʻrab turgan minoralar 1737-yilda muqaddaslashtirilgan Venadagi Karlskirche cherkovini esga soladi. Asosiy va qoʻshimcha gumbazlarning ichki qismi yulduz naqshlari bilan bezatilgan boʻlib, ular islomning keng tarqalgan ramzi sifatida talqin qilinadi. Tipik usmonli masjidlaridan farqli oʻlaroq, hovlilar bino orqa qismida joylashgan.

Yulduzlar bilan bezatilgan shiftga ega masjid ruhiy va maʼnaviy maʼnoda tun va osmonni ifodalaydi hamda oʻlimdan keyingi hayot ramzi hisoblanadi.

 Galereya 

 Yana qarang 

 Germaniyada Islom
 Germaniyadagi masjidlar roʻyxati

 

 
 

Turkum:Germaniyadagi masjidlar
Turkum:18-asr masjidlari
Kocatepe masjidi (Bavariya)

Kocatepe masjidi Germaniyaning Bavariya shahri tarkibidagi Ingolstadt hududida joylashgan masjid va islomiy madaniyat markazidir.

 Tarixi 
Ingolstadtdagi Turk-islom assotsiatsiyasi Diyanet İşleri Türk İslam Birliği (DİTİB) tomonidan 1987-yil 12-mayda tashkil etilgan boʻlib, 540 nafar aʼzoga ega.

Masjid 5.5 million yevro mablagʻ evaziga 2008-yilda qurib bitkazilgan.

 Meʼmorchilik 
 Masjid 
Uch qavatli masjid neo-usmonli meʼmorchiligidan ilhomlangan, ikkita balandligi taxminan boʻlgan minoraga hamda balandligi taxminan boʻlgan katta gumbazga ega. Namozxona oq va moviy gilamlar bilan qoplangan boʻlib, 800 nafar ibodat qiluvchi sigʻimiga ega, bundan tashqari ayollar uchun li balkon-qavat mavjud. Masjid devorlari turli xil xattotlik namunalari bilan bezatilgan.

 Madaniyat markazi 
Madaniyat markazining maydoni . Podval qavatida omborxona va sanitariya xonalaridan tashqari, dafn marosimlari uchun morg va tahorat uchun ajratilgan xonalar mavjud. Birinchi (pastki) qavatda oziq-ovqat doʻkoni, restoran hamda klub binolari joylashgan. Ikkinchi qavatda esa yoshlarga moʻljallangan xonalar, kutubxona, ayollar xonalari va bolalar xonalari, shuningdek, maʼruza zallari va ofis xonalari mavjud.

Yondosh joylashgan maydoni boʻlgan binoda Qur’on maktabi hamda ikkita xonadon mavjud boʻlib, ulardan biri imomga, ikkinchisi esa xo‘jaboshiga moʻljallangan.

 Yana qarang 

 Germaniyada Islom
 Germaniyadagi masjidlar roʻyxati

 

 
 
 

Turkum:Germaniyadagi masjidlar
Turkum:21-asr masjidlari
Salimiya masjidi (Deggendorf)

Salimiya masjidi Germaniyaning Quyi Bavariya viloyati tarkibidagi Deggendorf shahrining Fischerdorf mahallasida joylashgan masjiddir. Islom jamoasi Diyanet İşleri Türk İslam Birliği (DİTİB) tomonidan 1987-yilda tashkil etilgan va hozirgi masjid 2016-yilda 3.2 million yevro qiymat evaziga qurib bitkazilgan.

 Tarixi 
Deggendorfdagi Turk-Islom jamoasi va uning madaniyat markazi 1987-yil 22-iyulda Deggendorfning Stadt-Au qismida tashkil etilgan. Keyinchalik masjid 1996-yilda Fischerdorf tumanida qurilgan, biroq 2013-yildagi toshqin falokati Deggendorfga ham taʼsir qilganligi sababli buzib tashlanib, yangidan qurilgan. Ikki yildan soʻng, 2016-yilda masjid ochilgan va darhol tanqidga uchragan, chunki uning minorasi ruxsat etilgandan balandroq edi. Shundan soʻng minoraning balandligi qisqartirilgan.

 Meʼmorchilik 
Christian Illner tomonidan loyihalashtirilgan masjid zamonaviy meʼmoriy uslubda, qora toʻrtburchak shaklida bunyod etilgan. Masjid oldida 48 ta avtomobil uchun avtoturargoh, kichik doʻkoncha va Ramazon oyida roʻza ochuvchilar uchun chodirlar mavjud. Taxminan maydonda joylashgan masjid ikki qavatli boʻlib, oʻrtasidan ayollar qismi va erkaklar qismiga boʻlingan.

Yuqori qismida namozxona joylashgan boʻlib, unda pastki erkaklar qismida qariyb 230 kishi va yuqori ayollar qismida 70 kishi sigʻishi mumkin. Masjidning erkaklar qismida, namozxonaga tutash joyda kichik kutubxona, Qurʼon kursi, yoshlar xonasi va imom xonasi mavjud. Namozxona gilami qizil, devorlar esa xattotlik namunalari, Qurʼon oyatlari, Allohning ismlari, ayrim paygʻambarlar va sahobalar nomlari bilan bezatilgan. Imom kursisi, mehrob va minbar old qatorida, orqa tomonda esa muazzin uchun kichik maydoncha joylashgan.

Quyi qismida ikkita katta umumiy xona boʻlib, ular asosiy namozxona sigʻimi yetarli boʻlmaganda namoz oʻqish uchun va Ramazon oyida iftorlik uchun ishlatiladi; jamoa Ramazon oyining har juma kuni iftorlik tashkil etadi. Tomida balandligi 4 metr boʻlgan oltin gumbaz, masjid yonida esa uchta bayroq (DİTİB, Germaniya va Turkiya) hamda balandligi boʻlgan minora mavjud.

 Gallereya 

 Yana qarang 

 Germaniyada Islom
 Germaniyadagi masjidlar roʻyxati

 

 
 
 

Turkum:Germaniyadagi masjidlar
Turkum:21-asr masjidlari
Sendling masjidi

Sendling masjidi — Germaniyaning Bavariya hududidagi Myunxen shahri tarkibidagi Schanzenbachstraßedagi masjiddir. Masjid 1989-yilda asosan turk musulmonlari uchun islomiy ibodatxona sifatida qurib bitkazilgan.

 Nom va tashkilot 
Masjidning rasmiy nomi Diyanet İşleri Türk İslam Merkezi (qisqartmasi DITIM) boʻlib, 42 nafar aʼzo va ularning oilalari kiradigan masjid jamiyatining nomi ham hisoblanadi. Jamiyat Diyanet İşleri Türk İslam Birliği (DITIB) federatsiyasiga bogʻlangan va Turkiya Din ishlari vazirligi — Diyanet İşleri Bakanlığı nazorati ostida turadi.

Masjid imomini ham DITIB tayinlaydi; u odatda nemis tilini yaxshi bilmaydigan va Turkiya davlati fuqarolik xizmatchisi hisoblanadi.

DITIB Myunxenda yana ikki masjidni, Passing va Allach tumanlarida ham boshqaradi. Schanzenbachstraße masjidi Myunxendagi ushbu uch masjidning eng kattasi boʻlib, taxminan 130 kishi uchun moʻljallangan. Amalda bu yetarli emasligi sezilib qoldi, chunki eng tigʻiz paytlarda 700 tagacha kishi namoz oʻqishga keladi.

 Yangi masjid qurish rejasi 
thumb|left|Arxitektor Walter Höfler tomonidan yangi masjid (chapda) va mavjud cherkov (oʻngda) uchun tuzilgan loyiha, 2006
DITIB 2004-yilda binoni qayta qurish boʻyicha reja taqdim etdi, bu esa atrofda yashovchi aholining noroziligiga sabab boʻldi. DITIB Myunxen shahri hokimiyati bilan hamkorlikda yangi bino uchun mos joy topishga harakat qildi va natijada Gotzinger maydoni, Rim-katolik cherkovi roʻparasidagi hudud tanlandi. Biroq yangi bino loyihasi ham tanqid qilindi va 2005-yil bahoridan boshlab matbuotda bu yuzasidan bahslar keng yoritila boshlandi. Mahalliy arxitektor Walter Höfler tomonidan ishlab chiqilgan loyiha boʻyicha, yangi masjid minoralari balandligi boʻlishi kutilmoqda; bu qoʻshni cherkovning gumbaz minoralaridan taxminan pastdir.

 Yana qarang 

 Germaniyada Islom
 Germaniyadagi masjidlar roʻyxati

 

 
 
 

Turkum:Germaniyadagi masjidlar
Turkum:20-asr masjidlari
Gamburg markaziy masjidi

Gamburg markaziy masjidi  — Germaniyaning Gamburg shahridagi St. Georg tumanida joylashgan masjid.

 Tarixi 
Masjid jamoasi 1977-yilda turk mehnat muhojirlari tomonidan tashkil etilgan va dastlab Gamburg va uning atrofidagi turk ishchilari jamiyati — masjid tashkil etish va qurish uchun deb atalgan, shuningdek Masjidlar uyushmasi nomi bilan ham tanilgan. 1977-yilda sotib olingan dastlabki bino hammomga — sobiq Hammoniya hammomiga joylashgan edi.

1990-yilda eski binoga tutash yangi bino qurilishi boshlandi. Qubba va ikkita minora oʻrnatildi; binoni masjid sifatida tanib boʻladigan holga keltirildi. 1992-yildagi poydevor qoʻyish marosimida oʻsha paytdagi Turkiya Bosh vaziri Najmiddin Erbakan ishtirok etdi, u oʻsha vaqtda Milli Gyorush harakatining yetakchisi edi.

2001-yilda uyushmaning nomi Islamische Gemeinde Hamburg — Centrum-Moschee e. V. deb oʻzgartirildi (Gamburg islom jamoasi — Centrum-Moschee e. V.), Shimoliy Germaniyadagi Islom jamoalari alyansi (BIG)ning asoschi aʼzosi va Shura Gamburg aʼzosidir, ular bilan Gamburg federal yeri davlat shartnomasini tuzgan.

 Sanʼat loyihasi va minora 
2009-yilda rassom Boran Burchardt va masjid maʼmuriyati hamkorligida masjid minoralari yashil va oq olti burchakli yangi naqsh bilan boʻyaldi. Loyiha butun dunyoda katta qiziqish uygʻotdi. Birinchi marta binoning tashqi tomondan masjid ekanligi bilan taniladigan qismidan sanʼat asari yaratildi, bundan tashqari, u sanʼat asari sifatida ham baholandihttp://www.minare.de. Oʻsha paytdagi Shimoliy Elba cherkovi yepiskopi Mariya Yepzen musulmonlarning kundalik muazzin azoniga oid soʻrovini qoʻllab-quvvatladi.

 Rahbariyat 
2016-yil 27-fevralda musulmon ilohiyotchisi Mehmed Karaogʻlu masjid boshqaruvi raisi sifatida imom etib saylandi. U, shuningdek, IGMG Gamburg prezidenti va BIG raisi hisoblanadi. Fatih Yildiz uning oʻrinbosari etib saylandi. Karaogʻlu va Yildiz deyarli yigirma yildan keyin avvalgi rais va imom Ramazon Uchar hamda uning oʻrinbosari Ahmet Yazijining oʻrnini egallashgan.

 Galereya 

 Yana qarang 

 Germaniyada Islom
 Germaniyadagi masjidlar roʻyxati

 

 
 

Turkum:Germaniyadagi masjidlar
Turkum:20-asr masjidlari
Mirzabuloq MFY Nayman qishlog‘i

Nayman qishlog‘i - G‘allaorol tumani Mirzabuloq mahallasi hududida joylashgan qishloqlardan biri hisoblanadi. Mirzabuloq mahallasida 5313 nafar fuqaro istiqomat qiladi (2025 yil).

Nayman - viloyatning Zomin, Yangiobod, Forish tumanlari toponimiyasida ham o‘z aksini topgan qadimiy qabilalardan birining nomi. Naymanlarning kelib chiqishi munozarali. Bir guruh olimlar naymanlar etnogenezini mo‘g‘ullar bilan bog‘laydilar. Ular nayman so‘zining etimologiyasini (mo‘g‘ulcha naim “sakkiz”) o‘z fikrlariga dalil qilib ko‘rsatadilar. Ikkinchi bir guruh esa naymanlarni turk deb hisoblaydilar.

Oxirgi yillarda to‘plangan ma’lumotlar asosida, naymanlar aslida sakkizo‘g‘iz nomli turkiy qabila vakili bo‘lib, mo‘g‘ullar o‘z tiliga moslab nayman deb ataganliklari tasdiqlangan. XIX-asrning oxiri-XX-asrning boshlarida o‘zbek naymanlar ham boshqa qabilalar kabi o‘troq o‘zbeklar tarkibiga singib, mazkur xalqning shakllanishida faol qatnashganlar. Qishloq nomi nayman qabilasi nomi bilan bog‘liq. Forish tumanida nayman degan qishloq nomi bo‘lmasa ham Uchma, Deriston, Qizilqishloq, Bolamon kabi aholi puktlarda asosan naymanlar yashaydi. Hozirda, Zomin, G‘allaorol va Yangiobod tumanlarida Nayman, Naymansoy nomi bilan aholi punktlari mavjud.
Hind jangi (1027)

Hind daryosi jangi 1027-yilda boʻlib oʻtgan boʻlib, Mahmud Gʻaznaviy (998–1030-yillar hukmronligi davrida) tomonidan Quyi Hind vodiysidagi Tuz tizmasida yashovchi jatlarga qarshi olib borilgan soʻnggi harbiy yurish edi. Ushbu harbiy yurish 1026-yilda Somnat ibodatxonasidan qaytish chogʻida uning qoʻshiniga hujum qilib, bezovta qilgan jatlarni jazolash maqsadida amalga oshirilgan.
Yurish asosan daryo (harbiy-dengiz) xarakterida boʻlib, Moʻlton shahrida uchlari oʻtkir qurollar bilan jihozlangan 1 400 ta qayiq qurdirgan. Jatlar esa bunga javoban 4 000 ta kichik qamishdan yasalgan qayiqlar bilan qarshilik koʻrsatgan. Natijada jatlar qatʼiy magʻlubiyatga uchrab, koʻpchiligi halok boʻlgan — bu Mahmud tomonidan olib borilgan ilk daryo jangi edi. Ushbu yurish, shuningdek, Panjobdagi ayrim isyonchilarni ham bostirish bilan birga, Mahmudning Hindistondagi harbiy faoliyatining yakunini belgilab berdi.

 Tarixi 
Oldingi yilda Mahmud Gʻaznaviyning Hindistondagi Somnat ibodatxonasiga qilgan yurishidan soʻng, Gʻaznaviylar qoʻshini ortga qaytish vaqtida katta qiyinchiliklarga duch kelgan. Dastlab ular quruq va ogʻir Sind sahrosi orqali oʻtgan, soʻngra esa Sindh–Sagar Doabi hududiga kirgan.
Aynan shu hududda mahalliy jat aholisi tomonidan uzluksiz hujum va bezovtaliklarga uchrab, qoʻshin harakati sekinlashgan va natijada chekinish jarayoni ancha choʻzilib ketgan.
thumb|Sariq bilan koʻrsatilgan Sindh–Sagar Doabi

 Jangi 
Milodiy 1027-yil boshlarida Mahmud Gʻaznaviy Hindistonga oʻzining oʻn yettinchi va soʻnggi harbiy yurishini boshladi, maqsadi ilgari chekinish vaqtida uning qoʻshinini bezovta qilgan jatlarni jazolash edi. Mart oyida u Multonga yoʻl oldi va 1 400 ta qayiq qurdirdi. Har bir qayiqning uch qismida temir mixlar oʻrnatilgan boʻlib, qayiq yon tomonlariga ham qoʻshimcha mixlar oʻrnatilgan edi. Qayiqlarda 20 kishilik ekipajlar joylashgan boʻlib, ular kamon, oʻq va ligroin granatalari bilan qurollangan edi. Sulton daryo boʻylab oldinga siljib, dushmanlarni hujumga olishga tayyorlandi. Jatlar esa jangga tayyorgarlik koʻrib, oilalari va mol-mulklarini daryodagi uzoq orolga koʻchirishdi. Ular 4 000 ta qayiqdan iborat flot bilan qarshilik koʻrsatishdi; ; , baʼzi ga koʻra esa bu son 8 000 ga yetgan; . Sulton daryoning yuqori oqimini oʻz flotiliya bilan toʻsib qoʻydi va daryo boʻyidagi qirgʻoqlarni himoya qilish uchun fil qoʻllab-quvvatlagan ikki kuchli kavaleriya boʻlinmalarni joylashtirdi.

Shundan soʻng dengiz (daryo) jangi boshlandi. Mahmudning uch temir mixi jatlarning qayiq va kemalarini teshib, agʻdarib yubordi va natijada qatʼiy gʻalaba qozonildi — deyarli barcha jat jangchilari halok boʻldi yoki suvga choʻkdi. Baʼzilari quruqlik orqali qochishga urindi, ammo daryo boʻyida joylashgan turkman kuchlari ularni toʻsib, yana suvga qaytarishga majbur qildi. Gʻaznaviylar jatlarning orol panohiga bostirib kirib, u yerda saqlangan qimmatbaho buyumlarni olib, katta yoʻqotishlar keltirdi, shuningdek, ayollar va bolalarni qul sifatida tutib olishdi. Bu Mahmud Gʻaznaviyning Hindistondagi soʻnggi harbiy yurishi boʻldi. Sulton yoz boshida, yaʼni 1027-yilning iyun–iyul oylarida, Gʻaznaga qaytdi.
Afg‘oniston birdamlik partiyasi

Afg‘oniston Birdamlik Partiyasi (dariycha: Hizb-e Hambastagi-ye Afghanistan, qisqartmasi: SPA) — Afg‘onistondagi kichik chap qanot siyosiy partiya hisoblanadi. Partiya dasturi asosan quyidagi yo‘nalishlarga qaratilgan: demokratik sotsializm, dunyoviylik, ayollar huquqlari, ijtimoiy demokratiya hamda Afg‘onistondagi NATO qatʼiy qoʻllab-quvvatlash missiyasiga qarshilik. Partiya Afg‘oniston hukumatini keskin tanqid qiladi va uni korrupsiyalashgan, fundamentalistik va harbiy qo‘mondonlar ta’siri ostida deb hisoblaydi. Partiya o‘z a’zolari sonini taxminan 30 000 kishi deb bildiradi.

Tarixi
Partiya 2005 va 2010-yillardagi parlament saylovlarini boykot qilgan.

2012-yil iyun oyida partiya faoliyati to‘xtatilgan. Bu qaror 2012-yil aprel oxirida Kobulda bo‘lib o‘tgan namoyishdan so‘ng qabul qilingan. Namoyishda partiya bir qancha afg‘on rahbarlarini, jumladan sobiq rahbarlar va qo‘mondonlarni so‘nggi uch o‘n yillik mojarolar davomida harbiy jinoyatlarini sodir etishda ayblagan va ularni adolat oldiga tortishni talab qilgan.

SPA 2004, 2009 va 2014-yillardagi Afg‘oniston prezidentlik saylovlarini ham boykot qilgan, chunki partiya fikricha, nomzod faqat AQSh federal hukumati roziligi bilan saylanishi mumkin.5 , partiya viloyat saylovlarida ishtirok etadi, chunki u bu saylovlarni demokratikroq va markaziy hukumat tomonidan nazorat qilish yoki soxtalashtirish qiyinroq deb hisoblaydi. 2013-yil viloyat saylovlarida SPA a’zolari nomzod sifatida qatnashmagan, ammo partiya ayrim nomzodlarni qo‘llab-quvvatlagan. Partiya 2019-yilda Turkiyaning shimoli-sharqiy Suriya hududiga bostirib kirish harakatini qoralagan.

2024-yil 24-martdagi fotosuratlar asosida, Afg‘oniston Birdamlik Partiyasi Kobulda Farxunda Malikzodaning oʻldirilishi bag‘ishlangan yodgorlikni yaratishda ishtirok etgan, u yerda Farkhunda jamoat tomonidan lynch qilingan.
 Yana qarang 
Afg‘onistondagi siyosiy partiyalar ro‘yxati
Afg‘oniston Ayollari Inqilobiy Uyushmasi
 

Turkum:Ayollar huquqlari
Turkum:Feminizm
Turkum:Afgʻoniston-AQSH munosabatlari
Abdullayev Muzaffar Abdug‘aniyevich

Abdullayev Muzaffar Abdugʻaniyevich (1984-yilda tugʻilgan) — oʻzbek davlat arbobi, 2025-yil 29-dekabridan buyon Namangan viloyati Uychi tumani hokimi lavozimida faoliyat yuritib kelmoqda.

 Biografiyasi 
Muzaffar Abdullayev 1984-yilda Namangan viloyati Uychi tumanida tugʻilgan. Maʼlumoti oliy, Namangan muhandislik-iqtisodiyot institutini tamomlagan. Mutaxassisligi — iqtisodchi, tarmoqlar iqtisodiyoti magistriUychi tumanida ham hokim almashdi. Kun.uz (2025-yil 29-dekabr)..

 Faoliyati 
Mehnat faoliyatini 2007-yilda Namangan viloyati moliya boshqarmasida boshlagan. Faoliyati davomida quyidagi lavozimlarda ishlagan:

 2017–2019-yillarda Namangan shahar hokimligi moliya boʻlimi mudiri.
 2019–2020-yillarda Namangan shahar hokimining oʻrinbosari.
 2020–2021-yillarda viloyat Iqtisodiy taraqqiyot va kambagʻallikni qisqartirish bosh boshqarmasi boshligʻi birinchi oʻrinbosari.
 Tayinlovga qadar viloyat Iqtisodiyot va moliya bosh boshqarmasi boshligʻi oʻrinbosari lavozimida ishlagan.

2025-yil 29-dekabr kuni xalq deputatlari Uychi tumani Kengashining navbatdan tashqari sessiyasida tuman hokimi etib tasdiqlanganMuzaffar Abdulllayev Uychi tumani hokimi etib tayinlandi. Platina.uz..

 

Turkum:Uychi tumani hokimlari
Turkum:1984-yilda tugʻilganlar
Turkum:Namangan viloyati hokimlari oʻrinbosarlari
Opus Prize

Opus Prize — insonparvarlik faoliyati va ijtimoiy innovatsiyalar uchun beriladigan xalqaro mukofotdir.

U 2004 yilda Opus Prize Foundation tomonidan tashkil etilgan.http://opusprize.cua.edu/about/foundation.cfm
 The Catholic University of America Opus Prize 

Asosiy mukofot miqdori 1 million dollar, ikkita finalchi esa har biri 100 ming dollar oladi.

Laureatlar katolik universitetlarining ishtirokida tanlanadi.

 

Turkum:Mukofotlar
Harold W. McGraw Prize in Education

Harold W. McGraw Taʼlim Mukofoti — bu taʼlim sohasidagi xalqaro mukofot boʻlib, dunyo boʻylab taʼlim tizimini yaxshilashga hissa qoʻshgan shaxslarni eʼtirof etish uchun beriladi. Har yili Harold W. McGraw, Jr. Family Foundation va Pennsylvania Universiteti Taʼlim Magistratura Maktabi (Penn GSE) tomonidan beriladi.

U taʼlimni yangi yondashuvlar orqali yaxshilashga bagʻishlangan, Pre-K-12 taʼlim, oliy taʼlim va oʻquv fanlari sohasida dunyo miqyosida ijobiy natijalar qilayotgan shaxslarni eʼtirof etish maqsadida beriladi.

McGraw mukofoti 1988-yilda Harold W. McGrawning taʼlim va savodxonlik sohasidagi umr bo‘yi bagʻishlangan xizmatini sharaflash maqsadida tashkil etilgan. 2020-yilda McGraw-Hill Education Penn GSE bilan hamkorlik tuzib, har yillik McGraw mukofoti dasturini boshqarishni amalga oshirdi.

McGraw Prize sovrindorlari ta’lim sohasida mutaxassis bo‘lgan mustaqil tadqiqotchilar hamda Penn GSE fakulteti, xodimlari, talabalar va bitiruvchilar tomonidan o‘tkaziladigan uch bosqichli baholash jarayoni orqali tanlanadi. Tanlovning yakuniy bosqichida mukofotning finalchilar ro‘yxatini tengdoshlaridan iborat nufuzli hakamlar ko‘rib chiqadi va har bir kategoriya bo‘yicha bitta g‘olibni McGraw Prize in Education mukofotiga tavsiya qiladi.

Mukofot uchta kategoriyani o‘z ichiga oladi: Pre-K–12 (boshlang‘ich va o‘rta maktab), oliy ta’lim va ta’lim ilmiy tadqiqotlari. $50,000 miqdoridagi pul mukofotiga qo‘shimcha ravishda, har bir McGraw Prize g‘olibi, Mayamida yashovchi haykaltarosh Gary Traczyk tomonidan yaratilgan maxsus haykalchaga ham ega bo‘ladi.
 

 Tashqi 

 https://www.gse.upenn.edu/news/press-releases/mcgraw-prize-in-education 

Turkum:Mukofotlar
Benafsha Yaqoobi

Benafsha Yaqoobi  — nogironlar huquqlari boʻyicha afgʻon faoli va himoyachisi. 2021-yilda BBCning „100 ayol“ roʻyxatiga kiritilgan.

 Tarjimayi holi 
Benafsha Yaqoobi koʻr boʻlib tugʻilgan, keyinchalik nogironlar huquqlari faoli boʻlgan. Benafsha Eronda fors adabiyotini oʻrgangan, soʻngra esa Bosh prokuraturaga ishga kirishdan oldin Kobulda ikkita magistrlik darajasini olgan. Benafsha koʻzi ojiz eri Mahdi Salamiy bilan birga koʻzi ojizlarga yordam berish va ularni oʻqitish uchun „Rahyab“ tashkilotiga asos solgan. Benafsha 2019-yildan boshlab Afgʻonistonning Inson huquqlari boʻyicha mustaqil komissiyasi (AIHRC) komissari boʻlib ishlagan, 2021-yilda turmush oʻrtogʻi bilan Afgʻonistondan qochib ketgunga qadar bu lavozimda faoliyat olib borgan. Uchinchi urinishda ular Kobul aeroportiga yetib borishib, Buyuk Britaniyaga yoʻl olishgan. Shuningdek, Benafsha koʻrish qobiliyati cheklangan bolalar taʼlimi tizimida ham ishlagan. 2020-yilda Benafsha nogironlar huquqlari boʻyicha qoʻmitaga nomzod boʻlgan. 2021-yilda Benafsha BBCning „100 ayol“ roʻyxatiga kiritilgan.

 

Turkum:Afgʻonistonda tugʻilganlar
Turkum:Afgʻoniston ayollari
Turkum:BBC 100 ayol
Mariam Gʻani

Mariam Gʻani (1978-yil, Bruklin, Nyu-York, AQSh) — afgʻon millatiga mansub amerikalik sanʼat arbobi, Afgʻonistonning sobiq prezidenti Ashraf Gʻanining qizi.

 Tarjimayi holi 
Mariam afgʻonistonlik Muhammad Ashraf Gʻani va uning rafiqasi Livan fuqarosi Rula Gʻani oilasida tugʻilgan. Gʻani oilasi Maryland shtatining chekkasida yashagan, quvgʻinda boʻlishgan va Mariam 2002-yilgacha Afgʻonistonga bora olmagan. New York universiteti va Manhattandagi Tasviriy sanʼat maktabini tamomlagan. Nyu-Yorkdagi Eyebeam sanʼat va texnologiya markazining rezidenti, Bennington kollejining tasviriy sanʼat fakultetida faoliyat yuritadi. Sanʼat sohasida badiiy va kino loyihalari ustida ishlaydi. Mariam oʻz asarlarini AQSh va xorijdagi koʻrgazmalarda namoyish etadi. Gʻani ijodiy ishlaridan tashqari jurnalistika bilan shugʻullanadi, shuningdek, afgʻon diasporasiga taʼsir koʻrsatadigan masalalar boʻyicha maqolalar yozadi va maʼruzalar oʻqiydi. Mariam Abu-Dabida muzeylar qurayotgan ishchilar manfaatlarini himoya qilish boʻyicha Gulf Labor Working Group aʼzosi, ayollar va inson huquqlari uchun ham kurashadi. 2021-yil avgust oyida otasining Afgʻonistondan qochib ketishi tufayli Mariam Gʻaniga OAV jiddiy eʼtibor qaratmoqda. Oʻsha oyda rossiyalik kinoshunos Darya Mitina Mariam haqida shunday deydi: „U isteʼdodli rassom va hujjatli filmlar rejissyori, tarixiy Vatani haqida koʻp suratga oladi.“ Mitinaning soʻzlariga koʻra, oʻsha paytdagi soʻnggi filmida Gʻani „70—80-yillardagi Afgʻonistonni katta sogʻinch bilan koʻrsatib, oʻz mamlakati tarixining eng yaxshi davri sifatida Sovet ittifoqi bilan doʻstlik orasidagi bogʻliqlikni toʻgʻridan-toʻgʻri tan olgan“.

 

Turkum:1978-yilda tugʻilganlar
Turkum:Prezidentlarning farzandlari
Turkum:Afgʻoniston feminizmi vakillari
Tanenbaum Center for Interreligious Understanding

Tanenbaum Center for Interreligious Understanding (Tanenbaum Dinlararo tushunish markazi yoki Tanenbaum) — bu dunyoviy notijorat tashkilot boʻlib, ish joylari, maktablar, sogʻliqni saqlash muassasalari va mojarolar hududlarida oʻzaro hurmat va tushunishni rivojlantirish hamda diniy kamsitishlarga qarshi kurashishga qaratilgan. Uning bosh qarorgohi Nyu-York shahrida joylashgan boʻlib, Tanenbaum 1992-yilda Georgette Bennett tomonidan marhum turmush oʻrtogʻi, ravvin Marc H. Tanenbaum xotirasiga bagʻishlangan.
Tanenbaum faoliyati beshta yoʻnalishga asoslanadi: ish joylarida din va xilma-xillik, taʼlimda din, sogʻliqni saqlashda din, din va mojarolarni hal etish, shuningdek diniy kamsitishlarning ildizlari va dinlararo munosabatlar.

Tarixi
Tanenbaum 1992-yilda Georgette Bennett tomonidan tashkil etilgan. Dastlab Rabbi Marc H. Tanenbaum Fondi nomi bilan atalgan tashkilot, diniy kamsitishlarni tugatishga qaratilgan tadqiqotlarni rivojlantirishga eʼtibor qaratgan.

Tashkilot tashkil topganidan beri, Tanenbaum bu kamsitishlar haqiqiy hayotda – maktablar, ish joylari, sog‘liqni saqlash muassasalari va mojarolar hududlarida qanday namoyon bo‘lishini o‘rganishga va diniy nafratni yengish, diniy motivli zo‘ravonliklarni oldini olish uchun amaliy dasturlar ishlab chiqishga eʼtibor qaratgan.

Vazifasi
Tanenbaum turli diniy tushunchalar o'rtasidagi farqlarning hurmat qilinishi va kundalik hayotda bizning umumiy diniy va axloqiy anʼanalarimizning eng oliy qadriyatlarini aks ettirishi to'g'risidagi tushunchalarga ishonadi.
Tanenbaum turli diniy kelib chiqishga ega odamlar o‘rtasida chuqurroq tushunish va hurmatni rivojlantirishga qaratilgan treninglar va taʼlimiy materiallarni ishlab chiqadi.

Faoliyati
Tanenbaumning faoliyati beshta amaliy dastur atrofida tashkil etilgan, har biri o‘ziga xos vositalar va resurslar to‘plamiga ega: ish joylarida din, maktablarda din, din va sog‘liqni saqlash, din va mojarolarni hal etish hamda dinlararo aloqalar o'rnatish.
"Tanenbaumning Peacemakers in Action Network" — dunyodagi eng xavfli mojarolar hududlarida zo‘ravonlik va intolyerantlikka qarshi kurashayotgan shaxslar guruhi. Tarmoq ushbu erkaklar va ayollarga ma’lumot va g‘oyalarni almashish, amaliy choralarni muvofiqlashtirish va bir-birini xavfdan saqlashga yordam beradi. Hozirgi kunda 23 ta mojaroli va mojarodan keyingi hududlarda faoliyat yuritayotgan 26 nafar tinchlikparvar harakatlari mavjud.
2010-yilda Tanenbaum diniy tinchlikparvarlar bo‘yicha tajribaga asoslangan tahlillar ishlab chiqish uchun Henry R. Luce Fondidan ikki yillik grant oldi. 2015-yilda esa tashkilot ushbu fonddan ikkinchi tinchlikparvar harakatlari jildini tarqatish uchun ikkinchi grant olgan.

Tashqi 

Turkum:Tashkilotlar