Istanbul zoologiya muzeyi

Istanbul zoologiya muzeyi(turkcha: İstanbul Üniversitesi Zooloji Müzesi) — aniqrog‘i Istanbul universiteti zoologiya muzeyi hayvonlar kolleksiyalarini namoyish etuvchi tabiiy tarix muzeyidir. U Istanbul universitetining Veznejiler kampusida, Fatih tumanida joylashgan. Muzey 1933-yilda tashkil etilgan, 1989-yilda qayta jihozlangan. Muzey Biologiya kafedrasi tasarrufida bo‘lib, shu kafedra tomonidan saqlanadi va boshqariladi.

Tarixi
Muzey 1933-yilda Istanbul universitetining Biologiya kafedrasi mudiri etib tayinlangan shveysariyalik olim professor doktor André Naville tomonidan tashkil etilgan. Germaniyadan hadya qilingan zoologik eksponatlar universitetning Zoologiya bo‘limida joylashgan kichik zalga joylashtirilgan.

1937-yilda André Naville kutilmaganda vafot etganidan so‘ng, nemis gidrolog va zoolog olimi Curt Kosswig kafedra rahbarligini o‘z zimmasiga olgan. U Anatoliya faunasi bo‘yicha olib borgan 15 yillik ilmiy tadqiqotlari davomida sut emizuvchilar, qushlar, sudralib yuruvchilar, qurbaqalar, baliqlar hamda turli xil umurtqasiz hayvonlarga oid namunalarni to‘plab, ularni muzeyga olib kelgan va shu orqali muzey fondining boyishiga katta hissa qo‘shgan.

1957-yilda muzey joylashgan binoning yuqori qavatlari buzib tashlandi. Shundan so‘ng muzey kolleksiyalari Kuyucu Murad Pasha madrasasi hududidagi joyga ko‘chirilib, ko‘p yillar davomida u yerda saqlangan. 1973-yilda yangi bino qurib bitkazilgach, muzey eksponatlari yangi joyiga ko‘chirildi.

Muzey eksponatlari uzoq yillar e’tiborsiz qolganidan so‘ng, 1987–1989-yillarda Dinçer Gülen va uning jamoasi tomonidan tozalanib, restavratsiya qilindi. 1989-yilda muzey muvaffaqiyatli tarzda qayta ochildi va kolleksiyalar hozirgi ko‘rinishida namoyish etila boshlandi.

Eksponatlari
Maydoni 120 m² (1 300 kvadrat fut) bo‘lgan muzey ikki bo‘limdan iborat: ekspozitsiya (ko‘rgazma) bo‘limi va kolleksiya bo‘limi. Ko‘rgazma bo‘limi jamoatchilik uchun ochiq, kolleksiya bo‘limi esa faqat ilmiy tadqiqotlar uchun mo‘ljallangan.

Kolleksiya bo‘limida taxminan 1 500 ta hasharot, 35 ta baliq, 45 ta amfibiya, 32 ta sudralib yuruvchi, 143 ta qush (ularning aksariyati Yıldız saroyidan keltirilgan), 170 ta sut emizuvchi hamda 193 ta umurtqasiz hayvon namoyish etilgan. Ular orasida Yangi Zelandiyaga xos bo‘lgan sudralib yuruvchi — Hatteria punctatus (Sphenodon punctatus) va yo‘qolib ketgan Panthera pardus tulliana (Onadoʻlu qoploni) namunalari muzeyning eng muhim eksponatlari hisoblanadi.

Muzeyda, shuningdek, boshqa qit’alarga mansub ekzotik fauna namunalari ham mavjud. Ular orasida Alyaska bug‘usi, Qoʻngʻir ayiq, tikanli chumolixo‘r, kenguru, begemot, timsoh, tapir skeleti hamda fil bosh suyaklari namoyish etiladi.

Bundan tashqari, muzeyda Turkiyada uchraydigan turli sut emizuvchilar, qushlar, bo‘g‘imoyoqlilar va boshqa hayvon ga oid suratlar, mo‘ynalar hamda skeletlar namoyish etiladi.

Muzeyda saqlanadigan boshqa qiziqarli eksponatlar qatoriga quyidagilar kiradi:
Prezident Celâl Bayar (1950–1960-yillar prezidentlik lavozimida) rasmiy safari davomida Pokistondan sovg‘a sifatida berilgan sher;
Og‘irligi 9,5 kg (21 funt) bo‘lgan va qanotlari 2,70 m (8 fut 10 dyuym) uzunlikdagi kaplanqush, 1945-yilda Istanbulning Edirnekapı hududida ovlangan;
Olti oyog‘li qo‘y.

Tashrif buyurish
Muzeyga faqat oldindan yozilish orqali tashrif buyurish mumkin. U dushanba va chorshanba kunlari ochiq bo‘ladi. Yillik tashrif buyuruvchilar soni taxminan 3 000 nafar bo‘lib, ular asosan o‘quvchi va talabalardan iborat.

Bibliografiya

Turkum:Turkiyadagi muzeylar
Turkum:Zoologiya muzeylari
Turkum:Istanbuldagi muzeylar