Ma’mar ibn al-Musanna

Maʼmar ibn al-Muthanna (728 — 825; Abu Ubayda nomi bilan ham tanilgan) — arab filologiyasi boʻyicha ilk musulmon olimGünter Lüling, A Challenge to Islam for Reformation: The Rediscovery and Reliable Reconstruction of a Comprehensive Pre-Islamic Christian Hymnal Hidden in the Koran Under Earliest Islamic Reinterpretations, pg. 31. Delhi: Motilal Banarsidass, 2003. . U bahsli shaxs boʻlgan; Ibn Qutayba Abu Ubayda „arablarni yomon koʻrardi“ deya qayd etgan, biroq zamondoshlari baribir uni, ehtimol, oʻz davrining eng har tomonlama yetuk olimi deb bilishganHamilton Alexander Rosskeen Gibb, Studies on the Civilization of Islam, pg. 67. Volume 21 of Routledge library editions: Islam. London: Routledge, 2013. . Abu Ubaydaning Shuʼubiyyani rostdan ham qoʻllab-quvvatlagan-qoʻllab-quvvatlamagani bahsli masaladir.

 Hayoti 
Maʼmarning asl kelib chiqishi fors yahudiy boʻlgan. Yoshligida u Abu Amr ibn al-Alo, Yunus ibn Habib va Al-Axfash al-Akbarning shogirdi boʻlganIbn Khallikan, Deaths of Eminent Men and History of the Sons of the Epoch, vol. 4, pg. 586. Trns. William McGuckin de Slane. London: Oriental Translation Fund of Great Britain and Ireland, 1871., keyinchalik esa Al-Asmaʿiy bilan zamondosh boʻlganM. G. Carter, Sibawayh, pg. 22. Part of the Makers of Islamic Civilization series. London: I. B. Tauris, 2004. , 803-yilda esa xalifa Horun ar-Rashid uni Bagʻdodga chaqirtirgan. Koʻplab tarixchilar rivoyat qilgan bir voqeada xalifa ar-Rashid bir otni olib kelib, Al-Asmaʿiy va Abu 'Ubaydadan (u zoologiya haqida ham keng yozgan) ot anatomiyasining har bir qismi uchun toʻgʻri atamalarni aytishni soʻragan. Maʼmar bu sinovdan oʻzini chetga olgan va u veterinardan koʻra tilshunos hamda antolog ekanini aytgan; shundan soʻng Al-Asmaʿiy otga sakrab minib, tanasining har bir qismini nomlab bergan va badaviy arab sheʼriyatidan misollar keltirib, bu atamalarni toʻgʻri arabcha lugʻat sifatida asoslab berganHousni Alkhateeb Shehada, Mamluks and Animals: Veterinary Medicine in Medieval Islam, pg. 132. Volume 11 of Sir Henry Wellcome Asian Series. Leiden: Brill Publishers, 2012. . Uning shogirdlari orasida mashhur musiqachi Isʼhoq al-Mavsiliy ham boʻlgan.

U arab tili, qadimiy yodgorliklar va rivoyatlarga oid barcha masalalarda oʻz davrining eng bilimdon va nufuzli olimlaridan biri boʻlgan hamda keyingi mualliflar va toʻplovchilar tomonidan doimiy ravishda iqtibos keltiriladi. Al-Johiz uni inson bilimi barcha sohalarida eng bilimdon olim deb bilgan, Ibn Hisham esa uning hatto Qur’ondagi parchalarga bergan talqinini ham qabul qilgan. Maʼmar Qur’onning biror oyatini talaffuzda xatosiz tilovat qila olmagan boʻlsa-da, oyatlarning lugʻaviy maʼnolari, ayniqsa kam qoʻllanadigan soʻzlar borasida, mutaxassis deb hisoblanganAnwar G. Chejne, The Arabic Language: Its Role in History, pg. 43. Minneapolis: University of Minnesota Press, 1969. . Uning 105 asari nomi Ibn an-Nadimning Fihristida tilga olinadi, Kunlar kitobi esa Ibn al-Asir tarixining ayrim qismlari hamda Abu al-Faraj al-Isfahoniyning Kitob al-Agʻoniy asari uchun asos boʻlgan, biroq hozirda (bitta qoʻshiqdan tashqari) uning hech bir asari mustaqil shaklda saqlanib qolmagan koʻrinadi.

U 825-yilda Basrada vafot etgan.

 Meros 
Maʼmarning diniy hamda etnomarkaziy qarashlarining aniq tabiati bahsli masaladir. Hamilton Alexander Rosskeen Gibbning fikricha, Ibn Qutaybaning asrlar oʻtib aytgan ayblovidan avval hech kim Abu Ubaydani arablarga nisbatan tarafkashlikda ayblamagan; Gibb buni uning xorijiylar safidagi maqomi bilan izohlaydiHamilton Alexander Rosskeen Gibb, Studies, pg. 68..

 Yana qarang 
 Ibn Inabah

 

Turkum:728-yilda tugʻilganlar
Turkum:825-yilda vafot etganlar
Turkum:8-asr filologlari
Turkum:O‘rta asr arab grammatiklari
Turkum:Basralik kishilar
Turkum:8-asr arab tili shoirlari
Turkum:Iroqlik nasabshunoslar