Zhantas/Cleaned-Uzbek_Wikipedia huggingface dataset:
Helmgolts teoremasi (klassik mexanika)

Klassik mexanikaning Helmgolts teoremasi quyidagicha:bir oʻlchovli tizimning Gamiltoniani boʻlsin, bu yerdakinetik energiya vaparametrga bogʻliq boʻlgan „U-shaklidagi“ potensial energiya profilidir.

Mayli oʻrtacha vaqtni bildirsin. Shunda

 
 
 
 

KeyinIzohlar
Klassik mexanikaning ushbu teoremasining tezislari aynan termodinamikaning issiqlik teoremasi kabi oʻqiladi. Bu fakt maʼlum mexanik miqdorlar oʻrtasida termodinamikga oʻxshash munosabatlar mavjudligini koʻrsatadi. Bu oʻz navbatida bir oʻlchovli mexanik tizimning „termodinamik holatini“ aniqlash imkonini beradi. Xususan, harorat kinetik energiyaning oʻrtacha vaqt va entropiya bilan berilgan harakatning logarifmi boʻyicha (yaʼni, ).

Muvozanat termodinamikasining mexanik asosini taʼminlash uchun uni makroskopik tizimlarga (yaʼni koʻp oʻlchovli tizimlarga) qanday qoʻllashni koʻrgan Lyudvig Boltsman bu teoremaning ahamiyatini tan oldi. Ushbu tadqiqot faoliyati uning ergodik gipotezasini shakllantirishi bilan chambarchas bogʻliq edi. Jorj Devid Birxoffning ergodik teoremasiga asoslangan Helmgolts teoremasining koʻp oʻlchovli versiyasi umumlashtirilgan Helmgolts teoremasi deb nomlanadi.

Helmholtz, H., von (1884a). Principien der Statik monocyklischer Systeme. Borchardt-Crelle’s Journal für die reine und angewandte Mathematik, 97, 111–140 (also in Wiedemann G. (Ed.) (1895) Wissenschafltliche Abhandlungen. Vol. 3 (pp. 142–162, 179–202). Leipzig: Johann Ambrosious Barth).
Helmholtz, H., von (1884b). Studien zur Statik monocyklischer Systeme. Sitzungsberichte der Kö niglich Preussischen Akademie der Wissenschaften zu Berlin, I, 159–177 (also in Wiedemann G. (Ed.) (1895) Wissenschafltliche Abhandlungen. Vol. 3 (pp. 163–178). Leipzig: Johann Ambrosious Barth).
Boltzmann, L. (1884). Über die Eigenschaften monocyklischer und anderer damit verwandter Systeme.Crelles Journal, 98: 68–94 (also in Boltzmann, L. (1909). Wissenschaftliche Abhandlungen (Vol. 3,pp. 122–152), F. Hasenöhrl (Ed.). Leipzig. Reissued New York: Chelsea, 1969).
Gallavotti, G. (1999). Statistical mechanics: A short treatise. Berlin: Springer.
Campisi, M. (2005) On the mechanical foundations of thermodynamics: The generalized Helmholtz theorem Studies in History and Philosophy of Modern Physics 36: 275–290

Turkum:Mexanika
Turkum:Fizika
Turkiya–PKK ziddiyati

Kurd-turk ziddiyati Turkiya Respublikasi va mustaqil Kurdiston yaratish uchun Turkiyadan ajralib chiqishni talab qilgan yoki Turkiya Respublikasi hududida kurdlar uchun muxtoriyat va kengroq siyosiy hamda madaniy huquqlarni taʼminlashga urinayotgan turli kurd isyonchi guruhlari qurolli toʻqnashuvidir.

Asosiy isyonchi guruh Kurd ishchilar partiyasi (PKK) (Kurdcha: Partiya Karkerên Kurdistanê) hisoblanadiBloomberg Sex Scandal Shake-Up Reinvigorates Turkish Opposition Party , 23 May 2010. Kurd-turk mojarosi koʻplab mintaqalarga yoyilgan boʻlsa-da, mojarolarning aksariyati Turkiya janubi-sharqiga toʻgʻri keladigan Shimoliy Kurdistonda sodir boʻlgan. PKKning Iroq Kurdistonida mavjudligi Turkiya Qurolli Kuchlarining mintaqaga tez-tez quruqlikdan bostirib kirishi, havo va artilleriya hujumlarini amalga oshirishiga sabab boʻlib, uning Suriya Kurdistonidagi taʼsiri u yerda ham xuddi shunday faoliyatga sabab boʻlmoqda. Mojaro asosan harbiy xarajatlar tufayli Turkiya iqtisodiyotiga 300 dan 450 milliard dollargacha zarar keltirdi. Mojaro, shuningdek, Turkiya turizmiga ham salbiy taʼsir koʻrsatmoqdaPKK: Targets and activities , Ministry of Foreign Affairs (Turkey), Federation of American Scientists."Turkey: The PKK and a Kurdish settlement" , International Crisis Group, 11 September 2012.

 Izohlar
Ta’sir parametri

right|thumb|288x288px|Taʼsir parametri  va tarqalish burchagi 
Fizikada nshon parametri snaryadning yoʻli va snaryad yaqinlashayotgan obyekt tomonidan yaratilgan potensial maydon markazi oʻrtasidagi perpendikulyar masofa sifatida aniqlanadi (diagrammaga qarang). U koʻpincha yadro fizikasida (qarang: Ruterfordning tarqalishi) va klassik mexanikada.

Taʼsir parametri tarqalish burchagi bilan bogʻliqLandau L. D. and Lifshitz E. M. (1976) Mechanics, 3rd. ed., Pergamon Press. (hardcover) and (softcover)..

 

Bu yerda  — snaryadning markazdan uzoqda boʻlgan tezligi,  — markazdan eng yaqin masofasi.

 Qattiq shardan tarqalish 
Taʼsir parametridan foydalanishni koʻrsatadigan eng oddiy misol shardan sochilish holatidir. Bu yerda snaryad yaqinlashayotgan obyekt radiusli qattiq shardir . Qattiq shar boʻlsa, qachonki boʻlsa va uchun . Qachonki boʻlsa, snaryad qattiq sharni oʻtkazib yuboradi. Biz buni darhol koʻramiz . Qachon , biz buni topamiz: .

Toʻqnashuvning markaziyligi

Yuqori energiyali yadro fizikasida, xususan, toʻqnashuv nurlari tajribalarida — toʻqnashuvlar taʼsir parametriga koʻra tasniflanishi mumkin. Markaziy toʻqnashuvlar mavjud , periferik toʻqnashuvlar bor , va ultraperiferik toʻqnashuvlar (UPC) mavjud , bu yerda toʻqnashuvchi yadrolar radiusli qattiq sharlar sifatida qaraladi .

Rang kuchi juda qisqa diapazonga ega boʻlgani uchun u birdan koʻproq nuklon radiusi bilan ajratilgan kvarklarni birlashtira olmaydi; demak, kuchli oʻzaro taʼsirlar periferik va ultraperiferik toʻqnashuvlarda bostiriladi. Bu shuni anglatadiki, yakuniy holatdagi zarrachalar koʻpaytmasi (toʻqnashuv natijasida paydo boʻlgan zarrachalarning umumiy soni) odatda eng markaziy toʻqnashuvlarda eng katta boʻladi, chunki ishtirok etgan partonlar qandaydir tarzda oʻzaro taʼsir qilish ehtimoli eng katta. Bu toʻqnashuv markazlashuvining umumiy oʻlchovi sifatida zaryadlangan zarrachalar koʻpligidan foydalanishga olib keldi, chunki zaryadlangan zarrachalarni zaryadsiz zarrachalarga qaraganda aniqlash osonroq.

Ultraperiferik toʻqnashuvlarda kuchli oʻzaro taʼsirlar samarali boʻlmagani uchun ular elektromagnit oʻzaro taʼsirlarni, yaʼni foton-foton, foton-nuklon yoki foton-yadro oʻzaro taʼsirini — past fon ifloslanishini oʻrganish uchun ishlatilishi mumkin. UPTlar odatda ikkitadan toʻrttagacha yakuniy holat zarrachalarini ishlab chiqarganligi sababli, ular markaziy toʻqnashuvlar bilan solishtirganda nisbatan „toza“ boʻlib, har bir hodisada yuzlab zarrachalarni keltirib chiqarishi mumkin.

 

 
 yadro sochilish parametri

Turkum:Fizika
Turkum:Mexanika
George Vincent (rassom)

George Vincent (tugʻilgan sanasi nomaʼlum, 1796-yil 27-iyunda choʻqintirilgan, taxminan 1832-yilda vafot etgan) — ingliz peyzaj rassomi boʻlib, akvarel, moy boʻyoq va ofort boʻyoqlardan foydalanib koʻplab sanʼat asarlarini chizgan. U sanʼatshunoslar tomonidan Norwich rassomlar maktabining eng isteʼdodli oʻquvchilaridan biri deb eʼtirof etilgan. Ular asosan maʼmuriy, hududiy va ijodiy aloqalar orqali bogʻlangan, asarlarida asosan Norfolk qishloqlari tasvirlangan sanʼatshunoslar jamoasi boʻlgan. Vincentning asarlari asosan golland sanʼatining oltin davridagi John Crome hamda Norwich maktabidagi uslublarga asoslangan. Shu sababdan ham George Vincent hamda uning doʻsti James Starkning asarlari Norwich maktabining obroʻsini nafaqat Sharqiy Angliyada, balki boshqa joylarda ham oshishiga sabab boʻldi.

Vincent toʻquvchi oilasida dunyoga kelgan. Norwich grammatika maktabida tahsil olgan va undan keyin John Cromega shogird tushgan. U Qirollik akademiyasi, Britaniya instituti va boshqa bir nechta joylarda koʻrgazmalarini namoyish qilgan. 1811-yildan 1831-yilga qadar Norwich rassomlar jamiyatida Vincent oʻzining Norfolk manzaralari va marina sanʼatiga oid yuzdan ortiq asarlarini namoyish qiladi. 1818-yilga kelib u Londonga koʻchib oʻtadi. Oradan uch yil oʻtib, u yerda badavlat jarrohning qiziga uylanadi. Rassom Londonda badavlat mijozlarning homiyligida boʻlishiga qaramasdan, moliyaviy jihatdan qiynaladi. Hashamatli uy sotib olish istagi hamda ichkilikka haddan tashqari moyilligi Vincentning moliyaviy muammolarini yanada koʻpayishiga sabab boʻladi. Shu sababli qarzlarini vaqtida toʻlay olmaganidan keyin 1824-yili uni Fleet qamoqxonasiga olib ketishadi. Ozod qilinishidan oldin 1827-yilda Vincent kam foyda koʻrishiga qaramay Norwich rassomlar jamiyati bilan aloqalarini davom ettiradi.

1831-yildan keyin Vincent gʻoyib boʻlgan. Oilasi uni qidirib topa olmagan va shundan keyin uning qayerga ketgani nomaʼlumligicha qolgan. Rassomning vafoti 1832-yilning aprel oyidan oldin, Bath shahrida sodir boʻlgan degan tahminlar bor. Vincent vafotidan 30 yil oʻtib, Londonda boʻlib oʻtgan koʻrgazmada uning asarlari ham namoyish qilingan. Bu asarlar orasida „Daryo boʻyidagi Greenwich kasalxonasi“ ham boʻlgan va aynan shu asar sababli rassomning ijodiga qiziqishlar uygʻongan. Keyinchalik bu Norwich maktabining isteʼdodli oʻquvchisi boʻlganligi bilan obroʻ qozonishiga imkon bergan. 1920-yillarda sanʼatshunos olim Herbert Minton Cundall shunday yozadi; „Agar Vincent nojoʻya odatlar va tushunarsiz salbiy xatti-harakatlarga yoʻl qoʻymaganida edi, ehtimol ingliz peyzaj rassomlari orasida eng yaxshilaridan biri boʻlishi mumkin edi“. 

thumb|alt=Norfolk landscape (oil painting) |Vincentning „Norwich yaqinidagi eski ferma“ asari. Norwich maktabidan olgan bilimlari hamda Norfolk qishlogʻidan ilhomlangan holda chizilgan.

 

Turkum:Ingliz rassomlari
Alexander Samoylov

Aleksandr Filippovich Samoylov — (Tarjimasi: Aleksandr Filippovich Samoylov) (1867-yil 7-aprel — 1930-yil 22-iyul) rus fiziologi va elektrofiziologiya va elektrokardiografiyaning kashfiyotchisi boʻlib, diagnostika maqsadida EKGdan foydalanish usullarini qoʻllagan. U 1903-yildan to vafotigacha Qozon universitetida professor boʻlib ishlagan.

Samoylov Odessada tavallud topgan va yoshligida otasidan ayrilganidan soʻng, u oila uchun pul topish maqsadida ishlay boshladi. U mahalliy gimnaziyaga bordi va keyin Novorossiysk universitetiga fizika va matematika fanlarini oʻqishga kirdi. Keyin u Derpt (Tartu) universitetida tibbiyot fakultetida oʻqishga oʻtdi va 1892-yilda tibbiyot fakultetini tugatdi. Hayvonlar organizmidagi temir tanqisligi haqidagi dissertatsiya uchun Peterburgda doktorlik ilmiy darajasini oldi va Ivan Pavlovning ovqat hazm qilish boʻyicha tadqiqotlarini oʻrgandi. 1894-yilda u Moskvaga Ivan Sechenov qoʻl ostida ishlashga ketdi. 1883-yilda u Nikolay Vedenskiyning nervlar va mushaklardagi elektr jarayonlari va ularning telefon apparati yordamida kuzatishlari haqidagi maʼruzalarini eshitgan. Bu uni kapillyar elektrometr yordamida shunga oʻxshash jarayonlarni oʻrganishga, soʻngra elektrogrammalar deb ataladigan baraban yozuvchisini loyihalashga olib kelgan. Keyin u qurbaqalarning yurak mushaklarining faoliyatini oʻrganishni davom ettirdi va yurak sikllari bilan bogʻliq elektr impulslarini aniqlay oldi. 1904-yilda u Bryusseldagi Xalqaro fiziologiya kongressida Villem Eynxoven bilan uchrashdi va keyin simli galvanometrdan foydalanishni boshladi. U 1908-yilda qurbaqalarda EKG va vagus nervlarini stimulyatsiya qilish boʻyicha tajribalarini nashr etdi. U yurak aritmiyalarini va ularning tashxisini tekshirishni oʻrgana boshladi. 1903-1930-yillarda Qozon universitetining zoologiya kafedrasida ishlay boshlagan. Fiziologiyadan tashqari, u musiqa, musiqa nazariyasi va akustika bilan qiziqdi va ayniqsa, inson mushaklari harakati bilan bogʻliq boʻlgan nota yozuvlariga qiziqishi yuqori boʻlgan. U yurak xurujidan vafot etgan va Moskvada joylashgan qabristonlardan biriga dafn qilingan.

 

 Tashqi 

 Biografiya

Turkum:1930-yilda vafot etganlar
Turkum:1867-yilda tugʻilganlar
Turkum:Alifbo boʻyicha olimlar
Thomas Lewis

thumb|Thomas Lewis
thumb|Thomas Lewis
Ser Thomas Lewis — (talaffuzi: Tomas Lyuis) CBE, FRS, FRCP (1881-yil 26-dekabr — 1945-yil 17-mart) uelslik kardiolog boʻlgan. upper-alpha 1. U tibbiyotga „klinik fan“ atamasini kiritganBiography, Oxford Dictionary of National Biography.

 Hayoti 
Lewis Taffs Well, Uelsning Kardiff shahrida togʻ-kon muhandisi Genri Lyuis va uning rafiqasi Ketrin Xannaning oʻgʻli boʻlib tugʻilgan. U uyda onasi yordamida taʼlim olgan, Klifton kollejida bir yil taʼlim olgan"Clifton College Register" Muirhead, J. A. O. p180: Bristol; J.W Arrowsmith for Old Cliftonian Society; April, 1948 va sogʻligʻi yomonligi sababli uni tark etgan. Allaqachon shifokor boʻlishni rejalashtirgan Thomas Lewis oʻn olti yoshida u Kardiff universiteti kollejida fan bakalavriat (BSc) kursini boshlagan va uch yildan soʻng uni birinchi darajali imtiyozli diplom bilan tugatgan. 1902-yilda u Londondagi Universitet kolleji kasalxonasiga shifokor sifatida oʻqishga kirdi va MBBSni 1905-yilda oltin medal bilan tugatdi. Oʻsha yili u tadqiqot ishlari uchun Uels universitetida fan doktori (DSc) darajasiga sazovor boʻldi.
thumb|Askarning yuragi va harakat sindromi asari
alt=Electrocardiograph, a large wooden, workbench-like machine, with metal switches on the front face|thumb| Ser Thomas Lewis tomonidan Londondagi Universitet kolleji kasalxonasida, Cambridge Instrument Co. tomonidan 1930-yilda foydalanilgan elektrokardiograf apparati.

 Oilasi 
U 1916-yilda Alice Lorna Treharne Jamesga uylandi. Ularning uchta farzandi boʻlgan.

 Nashrlari 

 Yurak urishi mexanizmi (1911-yil)
 Klinik elektrokardiografiya (1913-yil)

 Yana qarang 

 Uels tibbiyot kashshoflari roʻyxati

 

Turkum:1945-yilda vafot etganlar
Turkum:1881-yilda tugʻilganlar
Turkum:Alifbo boʻyicha olimlar
Turkum:Fiziolog olimlar
Sion-Lyudvig refleksi

Sion-Lyudvig refleksi — aorta refleksogen zonasidan qon bosimini refleksli tartibga solish: aorta yoyida qon bosimining oshishi yoki aorta nervining taʼsirlash xususiyati bilan javob sifatida qon bosimining pasayishi, bradikardiya va nafas olishning sustlashuvidan iborat. Aorta mexanoreseptorlari karotid retseptorlari bilan umumiy qoʻzgʻatuvchi tomonidan qoʻzgʻatiladi — mexanoreseptorlar bilan taʼminlangan arteriya devorlarining choʻzilishi bilan boradi.

 

Turkum:Tibbiyot
Turkum:Kardiologiya
Turkum:Yurak qon-tomir tizimi
Kirxgof tenglamalari

Suyuqlik dinamikasida, Gustav Kirchhoff nomi bilan atalgan Kirchhoff tenglamalari, ideal suyuqlikdagi qattiq jismning harakatini tasvirlaydi.

bu yerda va , mos ravishda; inersiya tensor momenti, tananing massasi; nuqtadagi jismning sirtiga normal birlikdir ; bu nuqtada bosim; va mos ravishda jismga taʼsir qiluvchi gidrodinamik moment va kuch; va jismga taʼsir etuvchi boshqa barcha moment va kuchlarni ham xuddi shunday bildiring. Integratsiya jismning sirtining suyuqlik bilan taʼsirlangan qismida amalga oshiriladi.

Agar tana butunlay suvga botgan boʻlsa, jism cheksiz katta hajmdagi aylanadigan, siqilmaydigan, oʻzgarmas suyuqlikda, yaʼni cheksiz dam olishda boʻlsa, u holda vektorlar. va aniq integratsiya orqali topish mumkin va tananing dinamikasi Kirchhoff — Klebsh tenglamalari bilan tavsiflanadi:

Ularning birinchi integrallari oʻqiladi

Keyingi integratsiya pozitsiya va tezliklar uchun aniq ifodalarni ishlab chiqaradi.

 
 Kirchhoff G. R. Vorlesungen ueber Mathematische Physik, Mechanik. Lecture 19. Leipzig: Teubner. 1877.
 Lamb, H., Hydrodynamics. Sixth Edition Cambridge (UK): Cambridge University Press. 1932.

Turkum:Mexanika
Turkum:Fizika
Laméning kuchlanish ellipsoidi

Lamening kuchlanish ellipsoidi bir nuqtadagi stress holatini grafik tasvirlash uchun Mohr doirasiga muqobildir. Ellipsoid yuzasi kontinuum jismining maʼlum bir nuqtasidan oʻtadigan barcha tekisliklarga taʼsir qiluvchi barcha kuchlanish vektorlarining soʻnggi nuqtalarining joylashishini ifodalaydi. Boshqacha qilib aytganda, kontinuum tanasining maʼlum bir nuqtasida barcha kuchlanish vektorlarining soʻnggi nuqtalari kuchlanish ellipsoid yuzasida, yaʼni koʻrib chiqilayotgan moddiy nuqtada joylashgan ellipsoid markazidan radius-vektor ustida joylashgan nuqtaga yotadi. ellipsoidning sirti nuqtadan oʻtadigan baʼzi tekislikdagi kuchlanish vektoriga teng. Ikki oʻlchovda sirt ellips bilan ifodalanadi.

Ellipsoidning tenglamalari maʼlum boʻlgandan soʻng, kuchlanish vektorining kattaligini shu nuqtadan oʻtadigan har qanday tekislik uchun olish mumkin.

Stress ellipsoidining tenglamasini aniqlash uchun koordinata oʻqlarini koʻrib chiqamiz bosh oʻqlar yoʻnalishlarida, yaʼni asosiy kuchlanish fazosida olinadi. Shunday qilib, stress vektorining koordinatalari normal birlik vektorli tekislikda berilgan nuqtadan oʻtish tomonidan ifodalanadi

 

Va buni bilish bizda mavjud birlik vektordir

 

koordinatalar sistemasining boshiga markazlashgan ellipsoidning tenglamasi, ellipsoid yarim oʻqlarining uzunliklari bosh kuchlanishlarning kattaliklariga teng, yaʼni ellipsoidning bosh oʻqlari bilan kesishgan nuqtalari. .

 Birinchi stress invariant ellipsoidning asosiy radiuslari yigʻindisiga toʻgʻridan-toʻgʻri proportsionaldir.
 Ikkinchi stress invariant ellipsoidning uchta asosiy maydoni yigʻindisiga toʻgʻridan-toʻgʻri proportsionaldir. Uchta asosiy maydon har bir asosiy tekislikdagi ellipsdir.
 Uchinchi stress invariant ellipsoid hajmiga toʻgʻridan-toʻgʻri proportsionaldir.
 Agar uchta asosiy kuchlanishdan ikkitasi son jihatdan teng boʻlsa, kuchlanish ellipsoidi inqilob ellipsoidiga aylanadiTimoshenko. Shunday qilib, ikkita asosiy maydon ellips, uchinchisi esa aylanadir .
 Agar barcha asosiy kuchlanishlar teng va bir xil belgiga ega boʻlsa, kuchlanish ellipsoidi sharga aylanadi va har qanday uchta perpendikulyar yoʻnalish bosh oʻq sifatida qabul qilinishi mumkin.

Biroq, kuchlanish ellipsoidi oʻz-oʻzidan, berilgan tortish vektori harakat qiladigan tekislikni koʻrsatmaydi. Faqat kuchlanish vektori asosiy yoʻnalishlardan biri boʻylab yotsa, tekislikning yoʻnalishini bilish mumkin, chunki asosiy kuchlanishlar oʻz tekisliklariga perpendikulyar taʼsir qiladi. Har qanday boshqa tekislikning yoʻnalishini topish uchun biz tenglama bilan ifodalangan stress-direktor yuzasi Timoshenko yoki stress direktori kvadratidan foydalandik.

 

Stress ellipsoidining radius-vektori bilan ifodalangan kuchlanish radius-vektor bilan kesishish nuqtasida kuchlanish-direktor yuzasiga teginish tekisligiga parallel ravishda yoʻnaltirilgan tekislikda ishlaydi.

Turkum:Mexanika
Turkum:Fizika
Langevin dinamikasi

Fizikada Langevin dinamikasi molekulyar tizimlar dinamikasini matematik modellashtirishga yondashuvdir. U dastlab fransuz fizigi Pol Langevin tomonidan ishlab chiqilgan. Yondashuv stokastik differensial tenglamalardan foydalangan holda oʻtkazib yuborilgan erkinlik darajalarini hisobga olgan holda soddalashtirilgan modellardan foydalanish bilan tavsiflanadi. Langevin dinamikasi simulyatsiyasi Monte Karlo simulyatsiyasining bir turidir.

 Umumiy koʻrinishi 

Haqiqiy dunyo molekulyar tizimi vakuumda boʻlishi dargumon. Erituvchi yoki havo molekulalarining tebranishi ishqalanishni keltirib chiqaradi va vaqti-vaqti bilan yuqori tezlikda toʻqnashuv tizimni bezovta qiladi. Langevin dinamikasi ushbu taʼsirlarni taʼminlash uchun molekulyar dinamikani kengaytirishga harakat qiladi. Bundan tashqari, Langevin dinamikasi haroratni termostat kabi nazorat qilish imkonini beradi va shu bilan kanonik ansamblni yaqinlashtiradi.

Langevin dinamikasi erituvchining yopishqoq tomonini taqlid qiladi. Yashirin solventni toʻliq modellashtirmaydi; Xususan, model elektrostatik skriningni hisobga olmaydi va hidrofobik taʼsirni ham hisobga olmaydi. Zichroq erituvchilar uchun gidrodinamik oʻzaro taʼsirlar Langevin dinamikasi orqali ushlanmaydi.

tizimi uchun massali zarralar , koordinatalari bilan vaqtga bogʻliq tasodifiy oʻzgaruvchini tashkil etsa, natijada Langevin tenglamasi quyidagiga teng .

 

bu yerda zarrachalarning oʻzaro taʼsir potensiali; gradient operatori shunday zarrachalarning oʻzaro taʼsir potensiallaridan hisoblangan kuch; nuqta shunday vaqt hosilasidir tezlik va tezlanish hisoblanadi; toʻqnashuv chastotasi deb ham ataladigan damlash doimiysi (oʻzaro vaqt birliklari); harorat, Boltsman doimiysi; va delta-korrelyatsiyali statsionar Gauss jarayoni boʻlib, oʻrtacha nolga teng, qoniqarli

 
 

Bu yerda, Dirak deltasidir .

Agar asosiy maqsad haroratni nazorat qilish boʻlsa, kichik damping konstantasidan foydalanishga ehtiyot boʻlish kerak . Sifatida oʻsib boradi, u inertialdan diffuziv (Braun) rejimgacha boʻlgan yoʻlni qamrab oladi. Inertsiyaning Langevin dinamikasi chegarasi odatda Broun dinamikasi sifatida tavsiflanadi. Brownian dinamikasini haddan tashqari kamaytirilgan Langevin dinamikasi deb hisoblash mumkin, yaʼni Oʻrtacha tezlanish sodir boʻlmagan Langevin dinamikasi.

Langevin tenglamasi X tasodifiy miqdorning ehtimollik taqsimotini boshqaradigan Fokker-Plank tenglamasi sifatida qayta shakllantirilishi mumkin.

 

 
 Langevin Dynamics (LD) simulyatsiyasi 

Turkum:Mexanika
Turkum:Fizika
Andrey Vyacheslavovich Ardashev

Andrey Vyacheslavovich Ardashev — shifokor, tibbiyot fanlari doktori, professor, aritmiolog. 1970-yil 19-sentyabrda tugʻilgan. 1993-yilda Akademik Y. P. Pavlova nomidagi Sankt-Peterburg davlat tibbiyot universitetini tamomlagan (sobiq 1-Leningrad tibbiyot instituti).

650 dan ortiq ilmiy nashrlar, 10 ta monografiyalar muallifi, VNOA klinik koʻrsatmalarining uchta kitobi, kardiologlar uchun koʻrsatmalar hammuallifi hisoblanadi. 11 ta nomzodlik dissertatsiyasiga ilmiy rahbarlik qilgan. Toʻsatdan sardema oʻlimining oldini olish boʻyicha milliy koʻrsatmalarni ishlab chiqish boʻyicha ekspertlar qoʻmitasi raisi boʻlgan.

 

Turkum:1970-yilda tugʻilganlar
Turkum:19-sentabrda tugʻilganlar
SHERABAD OASIS

Janubiy Oʻzbekistondagi tarixiy manzarani kuzatishda Karlova universiteti va Termiz davlat universiteti tarixchi olimlari Chexiya-Oʻzbekiston jamoasi hamkorligida oʻtkazilgan tadqiqotlari natijasida Karlova universiteti professori Ladislav Stanchhttps://www.academia.edu/39808691/SHERABAD_OASIS_Tracing_Historical_Landscape_in_Southern_Uzbekistan va Petra Tushlovalar tomonidan yozilgan kitob. Ushbu nashr Yevropa mintaqaviy taraqqiyot jamg‘armasi tomonidan „Ijodkorlik va moslashuvchanlik oʻzaro bogʻliq dunyoda Yevropa muvaffaqiyatining shartlari“ loyihasi amaliy natijasi hisoblanadi. Ushbu tadqiqotlar 2008-2011 yilga qadar oʻtkazib kelindi.

Kitobda asosan Oʻzbekistonning janubiy qismi hisoblangan Surxondaryo viloyati hududi tabiiy sharoitlarii, iqlimi, geografiyasi, suvlari, iqlim sharoitlarini tasvirlaydi. Turli xil uslublar va dastlabki ishlov natijalari asosida sunʼiy yoʻldosh tasviridan antropogen xususiyatlari aniqlanganligi, topografik xaritalardan antropogen xususiyatlar koʻrsatilganligi, dala maʼlumotlarining hisobotlari, fazoviy maʼlumotlar, zamonaviy qabristonlarning arxeologiyasi haqida maʼlumotlar keltirilgan. Ushbu ilmiy nashrda oldingi ni baholash va oldingi tadqiqotlar bilan solishtirish tahlillari orqali Sherobod vohasining dehqonchilik sharoiti, dala qoplami, koʻrinish tasniflari haqida maʼlumot olish mumkin.

Kitobda Qulugshatepa, Gorintepa, Shishtepa, Ayritepa, Talashkantepa, Pachmaktepa, Yalango‘ko‘tatepa hudularining joylashuvi haqida fazoviy maʼlumotlar, shakllanish jarayonlari, vujudga kelish davri, sababi taʼriflari, irrigatsiya tizimlari maʼlumotlari bayon qilinadi. Qazishmalar jarayonida aniqlangan turli xil sopol buyumlar oʻz davrining noyob madaniyatlari, oʻsha davrlarda yashagan odamlarning etnik jihatlarini, anʼanalarini, qadriyatlarini, diniy qarashlarini, yashash sharoitlari haqida maʼlumot beradi.

Kitob Pragadagi Karlova universiteti tomonidan 2019 va 2021-yillarda https://karolinum.cz/en/books/stanco-sherabad-oasis-tracing-historical-landscape-in-southern-uzbekistan-24638 nashr etilgan va 495 sahifadan iborat. Ilmiy nashr asosan keng ilmiy jamoatchilik, oʻqituvchilar, magistrantlar, doktorantlar uchun moʻljallangan https://www.amazon.com/Sherabad-Oasis-Historical-Landscape-Uzbekistan/dp/8024639025.
 

Turkum:Alifbo boʻyicha kitoblar
Angilak

{
 "type": "FeatureCollection",
 "features": 
 {
 "type": "Feature",
 "properties": {
 "marker-color": "#0000ff",
 "marker-size": "medium",
 "marker-symbol": "mountain"
 },
 "geometry": {
 "type": "Point",
 "coordinates": 
 66.13,
 39.17
 
 }
 }
 
}

Angilak — Oʻzbekistondagi gʻor. Qashqadaryo viloyatida Zarafshon tizmasining janubiy etagida ( Hisor tizmasining shimolida) joylashgan. 2003-yilda Teshiktoshning shimoli-g'arbida joylashgan Angilak g'orida Neandertaldan tortib anatomik jihatdan zamonaviy odamlargacha boʻlgan inson qoldiqlari va insonning beshinchi metatarsal suyagi (AH-1) topilgan. Paleoantropologik topilma bilan IV qatlamning yoshi, radiokarbon tahliliga koʻra, 38 — 44 ming yildan oshadiДробышевский С. В. Палеоантропы, 2006. М.:КомКнига ISBN 5-484-00426-8 Серия: Предшественники. Предки?.

 

Turkum:Oʻzbekistondagi arxeologiya yodgorliklari
Shomurod Mahmanov

Shomurod Togʻayevich Mahmanov (xalq orasida Shomurod baxshi; 1932-yil 3-mart Qashqadaryo viloyati Chiroqchi tumani Arabbandi qishlogʻi – 2020-yil 24-sentyabr) — Oʻzbekiston xalq baxshisi.

Taniqli ijrolari orasida qoʻshiqchi Mahmud Namozov va Hosila Rahimovaning „Guldana“ va „Mehkam chol“ qoʻshiqlari bor.

Oilasi

Otasi Togʻay shoir 1932-yilda Sibirga surgun qilingan. Shomurod baxshi toʻqqiz oylik chaqaloqligida onasi Tojixol Shukurova ogʻir shamollashdan vafot etganligi sababli Shomurod baxshini opalari katta qiladi.

1948-yilda Togʻay shoir oqlangach, yana Chiroqchiga qaytgan.

Turkum:Oʻzbekistonlik baxshilar
Turkum:Oʻzbekiston xalq baxshilari
Toshkentdagi samolyot halokati (2006)

Toshkent havo halokati 2006-yil 19-oktyabrda Oʻzbekiston poytaxti Toshkent shahridagi Toshkent xalqaro aeroporti yaqinida yuz bergan. „Oʻzbekiston havo yoʻllari“ Milliy aviakompaniyasining Antonov An-2 samolyoti favqulodda qoʻnayotgan vaqtida halokatga uchragan. Tabiiy ofat natijasida 15 kishi halok boʻlgan (13 yoʻlovchi va 2 ekipaj aʼzosi). Ularning barchasi bortda boʻlganligi maʼlum qilingan.

Antonov An-2 samolyoti (reg. №. „Oʻzbekiston havo yoʻllari“ Milliy aviakompaniyasining UK-70152) samolyoti oʻzining oʻquv parvozini amalga oshirayotgan bo'lgan. Samolyot yoʻlovchilari parashyutda sakrash boʻyicha mashgʻulotlardan oʻtishi kerak boʻlgan bir guruh oʻzbek askarlari edi. Samolyot Toshkent aeroportidan ertalab soat 7:00 atrofida havoga koʻtarilgan. Shahardan bir necha kilometr uzoqlikda ob-havoning tez yomonlashishi kuzatilgan. Keyin samolyot uchuvchisi aviadispetcherga samolyotni boshqarishda muammolar vujudga kelayotgani haqida xabar bergan va aeroportga qaytishga qaror qilgan. Samolyot uchuvchisi samalyotni Toshkent aeroportiga yetib bora olmasligini aniqlagan va yqain atrofdagi keng yerga qoʻnishga qaror qilgan. Ushbu manevr paytida samalyot qulab tushgan. Samolyot bir necha boʻlaklarga boʻlinib, yonib ketgan. Antonov An-2 bortidagi 15 kishidan hech biri halokatdan omon qolmagan.

 

Turkum:Toshkentdagi voqealar
Turkum:Oʻzbekistondagi aviahalokat va hodisalar
Igloo(Iglu)

thumb|Igluit hamjamiyati ( Charles Frencis Hall - Arctic Researches and Life Among the Esquimaux , 1865)
Igloo (iglu) - qordan qurilgan boshpana turi,qor uyi yoki qor kulbasi sifatida ham tanilgan.

Garchi I.lar koʻpincha barcha Inuitlar bilan bog'langan boʻlsa-da, ammo ular an'anaviy ravishda faqat Kanadaning Markaziy Arktikasi va Grenlandiyaning Qaanaaq hududi aholisi tomonidan ishlatilgan. Boshqa Inuitlar kit suyagi va teridan qurilgan uylarini himoya qilish uchun qordan foydalanishgan.

Tashqarida harorat gacha boʻlsa, ichkarida harorat boʻlishi mumkin (tana harorati bilan isitilganda).

 Nomenklatura 
thumb|Inuitlarning igloo(iglu) qurishi (1924)
Inuit tillarida iglu soʻzi har qanday materialdan qurilgan uy uchun ishlatilishi mumkin. Inuit madaniyatidan tashqarida, igloo faqat siqilgan qor bloklaridan, odatda gumbaz shaklida qurilgan boshpanalarni anglatadi.

 
thumb|Igloo(iglu)ning ichki qismi (1900-yillarning boshlari)
Igloo(iglu)larning 3 ta an'anaviy turi mavjud. Ularning har biri kichikdan kattagacha turli oʻlchamlarga ega va turli maqsadlarda ishlatiladi.

Eng kichik oʻlchamdagi igloo(iglu)lar vaqtinchalik boshpana sifatida qurilgan. Ular odatda bir yoki ikki kecha uchun ishlatiladi va shuning uchun uni qurish osonroq. Kamdan kam hollarda, ushbu kichik turdagi igloo(iglu)lar ochiq dengiz muzlarida boʻlgan ov sayohatlarida ishlatiladi.

Oʻrta oʻlchamdagi igloo(iglu)lar yarim doimiy, oilaviy turar joy uchun qurilgan. Bu odatda bir yoki ikkita oilani oʻz ichiga olgan bitta xonali turar joy hisoblangan. Koʻpincha bularning bir nechtasi Inuit qishlogʻini tashkil etgan.

Eng katta oʻlchamdagi igloo(iglu)lar odatda 2 ta guruhga boʻlingan. Binolardan biri maxsus holatlar uchun qurilgan vaqtinchalik inshoot boʻlsa, ikkinchisi yashash uchun qurilgan. Ushbu yirik igloo(iglu)lar beshtagacha xonaga ega boʻlishi va 20 kishini sigʻdirishi mumkin edi. Katta igloo(iglu) oʻzlarining tunnellari bilan biriktirilgan bir nechta kichikroq igloo(iglu)lardan qurilishi mumkin, bu esa tashqariga umumiy chiqish imkonini beradi. Bu katta igloo(iglu)lar jamoat bayramlari va an'anaviy raqslar tomoshalarini oʻtkazish uchun ishlatilgan.

 Qurilishi 
thumbtime=175|thumb| Igloo(iglu) qurilishi (1922)
Qor igloo(iglu)lari sharsimon emas, lekin paraboloidga koʻproq oʻxshash shaklda qurilgan.

Alohida qor gʻishtlari yerdan arra va machetega oʻxshash pichoqlar bilan kesiladi. Ular dastlab toʻrt qirrali shaklda kesilgan. Biroq, keyinchalik qor gʻishtlari koʻpincha Inklar imperiyasida ishlatiladigan toshlarga oʻxshash tizimli oʻzaro bogʻlanishni oshirish uchun 5 yoki 6 qirrali shaklda kesiladi.

Vaqt oʻtishi bilan qorning siqilishi tufayli igloo(iglu)lar asta-sekin qisqaradi.

 Yana qarang 

 Muzlik gʻori - muzlik ichidagi tabiiy boʻshliq
 Quinzhee - qor to'plamini bo'shatish natijasida qurilgan boshpana
 Qor gʻori - qor ostida qurilgan boshpana
 Qor qalʻasi - odatda dam olish uchun ishlatiladigan qor devorlaridan yasalgan, odatda ochiq vaqtinchalik inshoot.
 Mahalliy me'morchilik - mahalliy ehtiyojlar, qurilish materiallariga asoslangan va mahalliy an'analarni aks ettiruvchi me'morchilik toifasi

 

 Tashqi 

 Iglooni qanday qurish mumkin (wikiHow)
Mehmet Görmez

Mehmet Görmez (1959-yilda tugʻilgan) — Din ishlari boʻyicha boshqarmaning sobiq prezidenti ( 2010-yil noyabridan 2017-yil 31-iyulgacha, odatda Diyanet nomi bilan tanilgan) va shu sababli Turkiya va Shimoliy Kipr Turk Respublikasidagi eng yuqori darajadagi islom olimi.

 Hayoti 
Mehmet Görmez 1959-yilda Turkiyaning Gaziantep viloyatining Nizip shahrida tugʻilgan. Uning ona tomonidan buvisi turk, ota tomonidan buvisi esa kurd edi. Ota tomoni qisman Sivasdanname="Bildirici">.

2010-yilning noyabridan buyon Diyanet prezidenti lavozimida ishlab kelmoqda. 1987-yilda Anqara universitetida islomshunoslik fakultetini tamomlagan va shu fakultetda bakalavr darajasini olgan. Keyinchalik u Qozogʻistondagi Ahmet Yesevi universitetida assistent boʻldi. 1988-yildan 1989-yilgacha Qohira universitetiga tashrif buyurdi. 1995-yilda Anqara universitetida islomshunoslik fanlari nomzodi ilmiy darajasini oldi. 1997-yildan 1998-yilgacha u Buyuk Britaniyada yashagan. 2001-2003-yillarda Hacettepe universitetida dars bergan. 2006-yilda professor unvonini oldi

Iroq va Shom Islom Davlati (IShID) uni murtad (dindan chiqqn) deb eʼlon qildi„The Theological Battle Between ISIL and the Turkish State“ War on the Rocks Magazine". .

U turkcha, arabcha, inglizcha va qisman kurd tilllarida mintaqaviy lahjasida soʻzlashadi, uning oʻz hisobiga koʻra, 50%- turkcha taʼsirga ega.

 

Turkum:Yashayotgan insonlar
Turkum:1959-yilda tugʻilganlar
Turkum:Tasavvuf tariqatlari
Turkum:Islom tarixi
Turkum:Turkiyada din
Mustaqillik (Toʻrtkoʻl tumani)

Mustaqillik — Qoraqalpogʻiston Respublikasiga qarashli qishloq. Toʻrtkoʻl tumani tarkibiga kiradi.
 
 

Turkum:Toʻrtkoʻl tumani aholi punktlari
Guliston (Toʻrtkoʻl tumani)

Guliston — Qoraqalpogʻiston Respublikasiga qarashli qishloq. Toʻrtkoʻl tumani tarkibiga kiradi.
 
 

Turkum:Toʻrtkoʻl tumani aholi punktlari
Petra Tushlova

Petra Tushlova (chex. Petra Tušlová) — fan nomzodi. Karlova universitetida klassik arxeologiya fakultetida tahsil oldi, u yerda arxeologiya boʻyicha 2012-yilda „Sherobod tumanida tizimli dala tadqiqoti“ mavzusidagi magistrlik dissertatsiyasini qoʻlga kiritdi. Oʻqish davomida u Makedoniya, Bolgariya, Italiya va Oʻzbekistonda bir qancha xalqaro loyihalarda ishtirok etgan. 2020-yilda u „Qadimgi Frakiyadan Rim va soʻnggi antiqa kulolchilik, Yambol tumanidan tanlangan yigʻilishlar“ mavzusida nomzodlik dissertatsiyasini himoya qildi.

 Ilmiy faoliyati 
2009-2011-yillarda Bolgariyada boʻlib oʻtayotgan Tundja mintaqaviy arxeologik loyihasining aʼzosi; 2008-2014 yillarda Bolgariyadagi yunon emporioni Pistiros arxeologik yodgorligidagi Karlova universiteti loyihasida ishtirok etgan; 2010-2011-yillarda Chexiyaning Janubiy Oʻzbekistondagi arxeologik loyihasi doirasida (ilmiy rahbar L.Stancho) Sherobod tumani pasttekisliklarida muntazam va intensiv dala tadqiqotlarini olib borishga qaratilgan kichik loyiha direktori boʻldi. Uning dala tajribasi 2013-yilda Yurta-Stroyno arxeologik loyihasiga asoslanib, Bolgariyaning Yambol viloyatidagi Rim davri vikuslarining hinterlendlarini qazish va dala tadqiqiga yoʻnaltirdi. 2017-yildan beri u Chegara tadqiqotlari loyihasining jamoa aʼzosi. Oʻzining „Sherobod tumanida tizimli dala tadqiqoti“ mavzusidagi magistrlik dissertatsiyasida Sherobod vohasi intensiv dehqonchilikda qulay iqlim sharoiti namoyon boʻlishini, Sovet davrida vohada asosiy hosil paxta, uni yetishtirish kuchaytirilganligi va uni sugʻorishning zich tarmogʻi mavjud boʻlganligini, dalalarni yetarli suv bilan taʼminlash uchun Sheroboddaryodan kanallar qurilganligi haqida maʼlumotlar mavjud. Ekiladigan qishloq mahsulotlari har yili almashlab ekiladigan ekinlar, paxta va boshoqli ekinlar haqida yozadi. Qadimgi Makedoniya chegara hududida oʻziga xoslik va madaniy aloqalarni oʻrganishda ishtirok etgan.

 Ilmiy ishlari 
 Yurta-Stroyno arxeologik loyihasi.
 Kontekstda ichki savdo va isteʼmol. Bolqon yarim orolidan (Yambol tumani, Bolgariya janubi-sharqidagi) transport amforalarining organik qoldiqlarini tahlil qilish boʻyicha amaliy tadqiqot.
 Arxeologik maʼlumotlarni birlashtirish.
 Yambol viloyati, Dodoparonning soʻnggi antiqa saytida yopiq kontekstdagi kulolchilik.
 Ohrid viloyatida turar joy tashkiloti.
 Sherobod vohasi: Janubiy Oʻzbekistondagi tarixiy landshaftni kuzatish.
 Intensiv sirt tadqiqoti.
 Yambol viloyatidan klassik va ellinistik transport amforalari.
 Chegara tadqiqotlari. Ohrid koʻli havzasining shimoliy qismini oʻrganish, 2017 yil mavsumi boʻyicha dastlabki hisobot.
 Yurta-Stroyno arxeologik loyihasi. 2016 yil yakuniy mavsumi uchun dastlabki hisobot.
 Yambol viloyati, Stroyno-Yurta Rim saytida olib borilgan qazishmalar (2014-2015): Oraliq hisobothttps://cuni.academia.edu/PetraTu%C5%A1lov%C3%A1/CurriculumVitae.
Yusup Ziyayev

Yusup Mingkabilovich Ziyayev (1956-yil 2-avgust; Surxondaryo viloyati, Denov tumani) — Mashinist, Oʻzbekiston qahramoni.

Tarjimai holi
Yusup Ziyayev 1956-yil 2-avgustda Surxondaryo viloyatining Denov tumanida tugʻilgan. 1974-yilda Denovdagi 27-umumiy oʻrta taʻlim maktabini bitirgan. 1978-yildan hozirgi vaqtga qadar Oʻzbekiston temir yoʻllari Aksiyadorlik Jamiyati tizimida mashinist sifatida faoliyat yuritib kelmoqda. Yusup Ziyayev mashinist sifatida 1999—2001-yillarda „Uchquduq-Miskin-Sulton Uvaystogʻ“ temiryoʻl yoʻnalishi qurilishida ishtirok etgan. 2002-yilda „Toshkent-Samarqand“ temiryoʻlini qayta qurish jarayonida ham ishtirok etgan. 2003—2007-yillarda Surxondaryo va Qashqadaryoni boshqa hududlar bilan bogʻlovchi „Toshguzar-Boysun-Qumqoʻrgʻon“ yoʻnalishidagi temiryoʻlning „Shoʻrob-Boysun“ hududidagi 30 km, „Boysun-Qumqoʻrgʻon“ yoʻnalishidagi 60 km uzunlikdagi yoʻllarni rostlash va moslash jarayonlarida qatnashgan. 

Mahalla faoli Xursand Holiqov Yusup Ziyayev haqida quyidagi fikrlarni bildirib oʻtgan:

Mukofotlari
2007-yilda Fidokorona xizmatlari uchun ordeni bilan mukofotlangan. 

Oʻzbekiston Respublikasining birinchi Prezidenti Islom Karimovning 2010-yil 24-avgustdagi PF-4236-sonli farmoni bilan Yusup Mingkabilovich Ziyayevga Oʻzbekiston qahramoni unvoni berilgan.
Gʻoʻrumbuloq

Gʻoʻrumbuloq — shifobaxsh xususiyatga ega boʻlib, Koʻhitang togʻ tizmasidagi joylashgan gʻoʻrum buloq suvi oʻta shifobaxsh Sherobod tumanidan 80 km uzoqlikda joylashgan. Surxon davlat qoʻriqxonasining bogʻli dala boʻlimidan boshlanib Sherobod tumani markazidan taxminan qoʻriqxonagacha 60 km. Qoʻriqxona maydoni 5352 gektar. Surxon davlat qoʻriqxonasining qoʻriqlash boshlanadigan joyidan gʻurumbuloq suv chiqish joyigacha 30 kmdan koʻproq. Yoʻl dara boʻylab oʻtadi. Tangi dara — „Tor dara“ degan maʼnoni anglatadi. Gʻoʻrumbuloq baland togʻda joylashgan avtomobilda borib boʻlmaydi. Buloq ancha baland yerda joylashgan. Quvur bilan bir necha yuz km joygacha torib kelingan ancha yaqin joygacha. Buloqning boshlanish nuqtasi archa daraxti tagidan chiqadi. Bu buloqning qiziq jihati shundaki buloqlar odatda toʻglarning pastki qismida boʻladi. Bu buloq esa togʻning tepa qismidan archa daraxti tagidan chiqadi. Quvur orqali 1500 metr masafagacha torib borilgan. Buloq nomi ikki xil „oʻrin buloq“ va „Gʻurum buloq“ deb nomlandi.
thumb|Gʻoʻrum buloq

 Shifobaxshligi 
Inson salomatligi uchun juda foydali boʻlib 7 xil kasalliklarga davo hisoblandi. Asosan buyrakdagi va oʻt qopidagi tosh va tuzlarni zob, jigar kasalligiga davosh uchun ishlatiladi. Qon bosimini normallash tirish uchun. Buyrakdagi toshlarni jarrohlik yoʻlisiz davolaydi.

 Foydalanish 
Kuniga 3 mahal 500 mldan. Agar meyordan ortiq foydalanilsa qon bosimini tushurib yuboradi.

 Gʻoʻrumbuloq bilan bogʻliq rivoyat 
Mahalliy aholi bir yigit boltasi bilan oʻtin chopib turib, shu suvdan ichib boltasini unutib qoldiradi. Bir kundan keyin boltasini shu yerdan topadi. Boltasiga qaraganda bolta suvning ichida boltasini qoʻliga olsa kumush rangda yaltirab turgan boʻladi. Boʻtadagi barcha zanglarni bir kunda tushurib yuborgan boʻladi.
 

Turkum:Geografik terminlar
Turkum:Gidrologiya
Turkum:Surxondaryo viloyati
Turkum:Sherobod tumani
Jasur

Jasur — oʻzbekcha erkaklar ismi.

 Taniqli shaxslar 
 Jasurbek Jaloliddinov — oʻzbek futbolchisi.
 Jasurbek Latipov — o‘zbek bokschisi.
 Jasurbek Yaxshiboyev — oʻzbek professional futbolchisi.

 

 

Turkum:Oʻzbekcha erkaklar ismlari
Giovanni

Giovanni — italyan tilida uchraydigan ism:
 Giovanni Ribisi — Amerikalik aktyor, komediyachi.
 Giovanni Sio — Kot-d’Ivuar terma jamoasi.
 Giovanni Simeone — argentinalik professional futbolchi.
 Giovanni Reyna — amerikalik professional futbolchi.
 Giovanni Riccioli — italiyalik astronom va ilohiyot.
 Giovanni Battista Pergolesi — italyan kompozitori.
 Giovanni Stroppa — italiyalik professional futbol murabbiyi va sobiq futbolchi.

Turkum:Italyancha ismlar
Mason Gooding

Mason Gooding (1996-yil 14-noyabrda tugʻilgan) — amerikalik aktyor. Aktyor Cuba Gooding Jr. ning o'g'li, u Ballers (2018) teleserialida takrorlanuvchi rolni va Love, Victor (2020–2022) o'smirlar dramasi serialida bosh rolni ijro etgan. U Booksmart (2019) filmida ham suratga tushgan va Scream (2022) va Scream VI (2023) filmlarida Chad Miks-Martinni tasvirlagan.

 Biografiya 
1996 yil 14-noyabrda Los-Anjelesda (Kaliforniya) Cuba Gooding Jr. va Sara Kapfer oilasida tug'ilgan. U uch farzandning eng kattasi. Uning otasi tomonidan bobosi Cuba Gooding Sr., The Main Ingredient R&B guruhining sobiq solisti, amakisi esa aktyor Omar Gooding edi. Uning otasi tomonidan katta bobosi asli Barbadosdan edi.

 Filmografiyasi 
 Film 
 2019 : Booksmart ... Nick Howland
 2019 : Let It Snow ... Jeb 
 2022 : Scream ... Chad Meeks-Martin
 2022 : I Want You Back ... CPaul
 2022 : Moonshot ... CCalvin Riggs
 2022 : Fall ... Dan Connor
 2023 : Scream VI ... Chad Meeks-Martin

 Televizion 
 2017 : Spring Street ... Opera house bartender
 2018 : Ballers ... Parker Jones
 2018 : The Good Doctor ... Billy Cayman
 2020 : Everything's Gonna Be Okay ... Luke
 2020 : Star Trek: Picard ... Gabriel Hwang
 2020–2022 : Love, Victor ... Andrew Spencer
 2022 : How I Met Your Father ... Ash

 

 
 

Turkum:1996-yilda tugʻilganlar
Turkum:Yashayotgan insonlar
Turkum:Amerikalik erkak aktyorlar
Turkum:Amerikalik erkak televideniye aktyorlari
Perpendikulyar o‘qlar teoremasi

Perpendikulyar oʻq teoremasi (yoki tekislik figurasi teoremasi) tekis qatlamning (yaʼni 2-D jismning) qatlam tekisligiga perpendikulyar oʻqga nisbatan inersiya momenti qatlamning inersiya momentlari yigʻindisiga teng ekanligini aytadi. bir-biriga toʻgʻri burchak ostida joylashgan ikkita oʻq haqida, oʻz tekisligida perpendikulyar oʻq oʻtadigan nuqtada bir-birini kesib oʻtadi.

Perpendikulyar oʻqlarni aniqlang , , va (kelib chiqishida uchrashadi ) jismning ichida yotishi uchun samolyot va oʻqi tananing tekisligiga perpendikulyar. Ix, Iy va Iz mos ravishda x, y, z oʻqlariga nisbatan inersiya momentlari boʻlsin. Keyin perpendikulyar oʻq teoremasi shuni koʻrsatadiki,

 

Ushbu qoida parallel oʻq teoremasi va choʻzish qoidasi bilan turli shakllar uchun qutb inersiya momentlarini topish uchun qoʻllanishi mumkin.

Agar planar obyekt shunday aylanish simmetriyasiga ega boʻlsa va teng boʻlsa, perpendikulyar oʻqlar teoremasi foydali munosabatni beradi:

 

 Chiqarish 
Dekart koordinatalarida ishlaganda tekislik jismining inersiya momenti haqida oʻqi tomonidan berilgan:

 

Samolyotda, , shuning uchun bu ikki atama ga nisbatan inersiya momentlaridir va mos ravishda oʻqlar, perpendikulyar oʻq teoremasini beradi. Bu teoremaning teskarisi ham xuddi shunday olingan.

Shu esta tutilsinki chunki ichida , aylanish oʻqidan masofani oʻlchaydi, shuning uchun y oʻqining aylanishi uchun nuqtaning aylanish oʻqidan ogʻish masofasi uning x koordinatasiga teng.

 

Turkum:Mexanika
Turkum:Fizika
Sonli nisbiylik

Sonli nisbiylik - umumiy nisbiylik nazariyasining boʻlimlaridan biri, masalalarni yechish va tahlil qilish uchun sonli usullar va algoritmlardan foydalanadi. Shu maqsadda superkompyuterlar asosan qora tuynuklar, tortishish toʻlqinlari, neytron yulduzlari va Eynshteynning umumiy nisbiylik nazariyasi tomonidan boshqariladigan boshqa koʻplab hodisalarni oʻrganish uchun ishlatiladi. Sonli nisbiylik boʻyicha hozirgi faol tadqiqot sohasi relyativistik binarlarni va ular bilan bogʻliq tortishish toʻlqinlarini modellashtirishidir.

 Eslatmalar 

 Tashqi 

 Sonli nisbiylik uchun dastlabki maʼlumotlar — Sonli nisbiylik boʻyicha texnik muhokamani oʻz ichiga olgan sharh maqolasi.
 Nisbiylik nazariyasida aylanuvchi yulduzlar — Aylanuvchi yulduzlar haqidagi texnik sharh maqolasi, raqamli nisbiylik ilovalari boʻlimi.
 Caltechdagi nisbiylik boʻyicha qoʻllanma — Sonli nisbiylik tushunchalariga asosiy kirish.
Ehtimollik amplitudasi

thumb| Vodorod atomining 5d atom orbitalidagi bitta elektron uchun toʻlqin funksiyasining koʻrinishi. Ushbu shakl elektronning ehtimollik zichligi maʼlum bir qiymatdan yuqori boʻlgan joylarni koʻrsatadi (bu yerda 0,02 nm -3): bu ehtimollik amplitudasidan hisoblab olinadi. Rangli sirtdagi rang toʻlqin funktsiyasining murakkab fazasini koʻrsatadi.
Kvant mexanikasida ehtimollik amplitudasi sistemelarning holatini tavsiflash uchun ishlatiladigan kompleks sondir. Ushbu kattalikning kvadrati moduli ehtimollik zichligini ifodalaydi.

 Shuningdek qarang 

 Erkin zarracha
 Cheklangan potentsial toʻsiq
 Materiya toʻlqini
 Noaniqlik prinsipi
 Vardning ehtimollik amplitudasi
 Toʻlqin toʻplami
 Fazali fazoni shakllantirish

 Izohlar 

 

 
 

Turkum:Fizik miqdorlar
Turkum:Fizika
Toshkentnoma

„Toshkentnoma“ — kelib chiqishi asli ozarbayjon boʻlgan oʻzbek adibi Maqsud Shayxzoda tomonidan yozilgan lirik doston. Doston 1957-yilda yozib tugallangan boʻlib, 1958-yili „OʻzSSR davlat badiiy adabiyot nashriyoti“ tomonidan chop etilgan.

 
Zokirov M. Maqsud Shayxzoda. Adabiy tanqidiy ocherk, T., 1969 y. Bunyodkor shoir, T., 1972 y.- 179 b.

Yusuf Shomansur. Shayxzoda, Gʻafurov I., Oʻrtoq shoir. Maksud Shayxzoda ijodiyoti, T., 1975 y.- 215 b. Maksud Shayxzoda zamondoshlari Xotirasida, T., 1983 y.

Shayxzoda Maksud. Shoir qalbi dunyoni tinglar (Tanlangan asarlar)// Toshkent, Nihol, 2008.

Boboyev T.„Adabiyotshunoslik asoslari“. Toshkent. 2002. 558 b.

Choʻlponova Xadicha Toshbayevna, Saliyeva Ugʻiloy Kalmurat qizi Maksud Shayxzodaning ijodini oʻrganish- yoshlar manaviyatining omilidir. New scientific researchers EUROPE CONFERENCES AND CONURC. Volume issue 1, 2022/ Page 1-8

Choʻlponova Xadicha Toshbayevna, Saliyeva Ugʻiloy Kalmurat qizi Maksud Shayxzoda mumtoz adabiyot tadqiqotchisi sifatida. New scientific researchers EUROPE CONFERENCES AND CONURC. Volume issue 1, 2022/ Page 9-14
Turkum:Sheʼriy kitoblar
Olti faktorli formula

Olti faktorli formula yadro muhandisligida cheksiz bo'lmagan muhitda yadro zanjiri reaksiyasini ko'paytirish faktorini aniqlash uchun ishlatiladi.
+Olti faktorli formula: Belgi Nomi Ma'nosi Formula Odatda termal reaktor qiymati Issiqlik neytronlaridan bo'linish faktori (eta) parchalanish natijasida hosil bo'lgan neytronlarning yoqilg'i izotopida yutilishiga nisbati 1.65 Issiqlik neytronlaridan foydalanish koeffitsienti neytronlarning yoqilg'i izotopida yutilishining barcha yutilishlarga nisbati 0,71 Rezonansdan qochish ehtimoli yutilmasdan issiqlik energiyasigacha sekinlashgan bo'linishdan hosil bo'lgan neytronlarning umumiy bo'linishdan hosil bo'lgan neytronlarga nisbati 0,87 Tez bo'linish faktori (epsilon) jami bo'linish neytronlari sonining issiqlik bo'linishidan hosil bo'lgan neytronlarga nisbati 1.02 Tez neytronlarning tashqariga oqmaslik ehtimoli reaktordan tashqariga oqmagan tez neytronlarning jami sonining barcha bo'linishlardan hosil bo'lgan tez neytronlarining soniga nisbati 0,97 Issiqlik neytronlarning tashqariga oqmaslik ehtimoli reaktordan tashqariga oqmagan issiqlik neytronlarning jami sonining barcha bo'linishlardan hosil bo'lgan issiqlik neytronlarining soniga nisbati 0,99

 Shuningdek qarang 

 Kritik massa
 Yadro zanjiri reaksiyasi
 Yadro reaktori
 To'rt omil formulasi

 

Turkum:Fizika
Turkum:Yadro fizikasi
Turkum:Milliy Fizika
To'rt faktotli formula

Fermining to'rt faktorli formulasi sifatida ham tanilgan to'rt faktorli formula yadro muhandisligida cheksiz muhitda yadro zanjiri reaksiyasining ko'paytuvchi faktorini aniqlashda foydalaniladi.
+To'rt faktorli formula: . Belgi Nomi Ma'nosi Formula Odatda termal reaktor qiymati Ko'paytuvchi faktor (eta) parchalanish natijasida hosil bo'lgan neytronlarning yoqilg'i izotopida yutilishiga nisbati 1.65 Issiqlik neytronlaridan foydalanish koeffitsienti neytronlarning yoqilg'i izotopida yutilishining barcha yutilishlarga nisbati 0,71 Rezonansdan qochish ehtimoli yutilmasdan issiqlik energiyasigacha sekinlashgan bo'linishdan hosil bo'lgan neytronlarning umumiy bo'linishdan hosil bo'lgan neytronlarga nisbati 0,87 Tez bo'linish faktori (epsilon) jami bo'linish neytronlari sonining issiqlik bo'linishidan hosil bo'lgan neytronlarga nisbati 1.02

 Shuningdek qarang 

 Olti omil formulasi
 Kritik massa
 Yadro zanjiri reaksiyasi
 Yadro reaktori

 

Turkum:Fizika
Yadro zanjir reaksiyasi

thumb|462x462px| Mumkin boʻlgan yadroviy boʻlinish zanjiri reaksiyasi: 1) Uran-235 atomi yadrosida neytron yutiladi va ikkita boʻlakka boʻlinadi, uchta yangi neytron va katta miqdordagi bogʻlanish energiyasini chiqaradi. 2) Bu neytronlardan biri uran-238 atomi yadrosi tomonidan yutiladi va reaksiyani davom ettirmaydi. Boshqa neytron yutilmagan holda sistemani tark etadi. Biroq, bitta neytron uran-235 atomi yadrosi bilan toʻqnashadi, keyin u boʻlinadi va ikkita neytron va undan koʻp bogʻlanish energiyasi ajralib chiqadi. 3) Bu neytronlarning ikkalasi uran-235 atomlari yadrolari bilan toʻqnashadi, ularning har biri boʻlinib, bir nechta neytronlarni chiqaradi, keyin esa reaksiyani davom ettirishi mumkin.
Yadro fizikasida yadro zanjir reaksiyasi bitta yadro reaksiyasi oʻrtacha bir yoki bir nechta keyingi yadro reaksiyalarini keltirib chiqarganda sodir boʻladi va shu tariqa bu reaksiyalarning oʻz-oʻzidan tarqaladigan ketma-ketligi ehtimoliga olib keladi. Ushbu yadro reaksiyasi ogʻir izotoplarning boʻlinishi boʻlishi mumkin (masalan, uran-235, 235U). Yadro zanjiri reaksiyasi har qanday kimyoviy reaksiyaga qaraganda bir necha million marta koʻproq energiya chiqaradi.

 Shuningdek qarang 

 Proton–proton chain
 Criticality accident
 Nuclear criticality safety
 Nuclear physics
 Nuclear reactor physics

 

 Tashqi 

 Yadro zanjiri reaktsiyasi animatsiyasi
 Alsos raqamli kutubxonasidan yadro zanjiri reaktsiyalari boʻyicha izohli bibliografiya
 Yadro zanjiri reaktsiyasining stokastik Java simulyatsiyasi Archived Wolfgang Bauer tomonidan
Turkum:Yadro fizikasi
Turkum:Fizika
Turkum:Milliy Fizika