Zhantas/Cleaned-Uzbek_Wikipedia huggingface dataset:
ADRA (Adventist Development and Relief Agency)

ADRA - (Adventist Development and Relief Agency - Adventistlarning beg‘araz yordam va taraqqiyot agentligi)- 1956 yilda missionerlik harakatlarini rivojlantirish maqsadida tuzilgan. Agentlik o‘zining 125 mintaqaviy bo‘limlari orqali dunyoning turli nuqtalarida bepul tibbiy va ijtimoiy xizmatlar ko‘rsatish bilan shug‘ullanadi. Ushbu agentlikning MDH bo‘yicha mintaqaviy markazi 1992-yili Moskva shahrida ochilgan bo‘lsa, 1998-yildan Qozog'istonda uning vakolatxonasi ish olib bormoqda.
Agentlik tomonidan 2006-yilda Tojikistonda bepul tikish-bichish kurslari ochilib, 2008-yilning oktyabrida kurs bitiruvchilari va boshqa uy bekalariga bepul tikuv mashinalari tarqatilgan. 2008-yilda ushbu agentlik Qirg'izistonga virusli geppatitga qarshi 9,6 million AQSH dollari qiymatiga teng vaksinalar yetkazib bergan. Janubiy Osetiyada ham mazkur agentlik bir necha xayriya tadbirlarini amalga oshirgan. Shunisi alohida e’tiborga molikki, agentlik Markaziy Osiyodagi barcha xayriya tadbirlarini AQSH hukumati nomidan amalga oshirib kelmoqda.
Agentlik tomonidan olib borilayotgan harakatlarda ba’zan ochiqdan-ochiq, aksariyat hollarda zimdan xristianlikning targ‘ib qilinishi uning yordamlari aslo beg‘araz emasligini ko‘rsatadi.
 

 
 

Turkum:Agentliklar
Baytu-l-mol

Baytu-l-mol (arab. “mol-mulk uyi”) - musulmon
mamlakatlarida davlatga tegishli molning muhofaza
qilinishini ta’minlaydigan, davlat xazinasini tashkil
etadigan hamda moliyaviy ishlarni tartibga soladigan
huquqiy maqomga ega bo‘lgan moliyaviy-idoraviy tashkilot
hisoblangan. Baytu-l-molni dastlab xalifa Umar ibn al-Xattob (ra) ta’sis qilgan. Undagi boyliklar asosan xiroj, jizya, zakot,
hums kabi soliklardan to‘plangan. Baytu-l-mol davlatning har qanday
moliyaviy ishlarini, xususan, kirim-chiqim, maoshlar kabi
masalalarni tartibga soladigan mustaqil tashkilot bo‘lgan.
Azi

Azi - zardushtiylikda ochko‘zlik, suq devi. Nashrlarda oz, oziy shaklida ham yozishadi. Axriman yovuzliklaridan biri. To‘ymaslik, qanoatsizlik ko‘rinishida namoyon bo‘ladi. Zardushtiylikning koinot, kosmologik yaralish masalalariga bag‘ishlangan “Bundaxishn” kitobida “Hech qachon to‘ymaydigan, qanoatsiz devdirki, uning ko‘zlari dashtu biyobondek bo‘m- cheku chegarasiz” deb ta’riflangan. Asqar Mahkam o‘zbekcha “ochko‘z” so‘zini shu so‘z bilan bog‘liq izohlash haqida tahmin bildirgan.
Baytlahm

Baytlahm-Falastindagi qadimgi shahar, hozir
bu Virleyet deb ataladi. Rivoyatlarga ko‘ra, Iso payg‘ambar
(Isus) tug‘ilgan joy. Islom aqidasiga ko‘ra, Me’rojga yo‘l
olgan Rasululloh (s.a.v.) ushbu dargohni Jabroil (a.s.) bilan
ziyorat qilgan. Ular ikki rakatdan namoz o‘qib, safarni
davom ettirganlar.
 

 
 

Turkum:Muqaddas shaharlar
Ajal (o‘lim)

Ajal  – Qur’oni Karimda ajal oʻlim-qazo, qiyomat, belgilangan muddat, muayyan vaqt, ajrashgan ayol iddasining tugashi maʼnolarida 21 suraning 31 joyida keladi. 1) Ajal oʻlim vaqtini bildirish maʼnosida: „Ajallari kelgan vaqtida biror soat kechga ham, ilgariga ham sura olmaydilar“ (Aʼrof, 34), yaʼni har bir tirik mavjudot umrining belgilangan muddati – ajali bor. Ajal muqarrar vaqtda keladi, uni na biror soat kechga va na biror soat oldinga surib boʻlmaydi. 2) Belgilangan muddat maʼnosida. Masalan, Qasos surasining 29-oyatida Muso (a.s.) belgilangan muddatni oʻtashlari Ajal bilan ifodalangan:
„Bas, qachonki, Muso (kelishilgan) muddatni oʻtab, oilasi bilan (Misr tomon) yoʻlga tushgach, Tur (togʻi) tarafidan bir olovni koʻrib qoldi“. 3) Muayyan vaqt maʼnosida: „Biz (sizlarni) muayyan muddatgacha bachadonlarda qoldirib, soʻngra chaqaloq holingizda (dunyoga) chiqarurmiz“ (Haj,5), „Ey, imon keltirganlar! Bir-biringizdan biror muddatga qarz olib, qarz bersangiz, uni yozib qoʻyingiz“ (Baqara, 282). 4) Ayol iddasining tugashi: „Bas, qachonki, (taloq qilingan ayollar idda) muddatiga yetsalar, bas, ularni yaxshilik bilan olib qolingiz yoki yaxshilik bilan (mahrlarini berib) ajrashingiz!“ (Taloq, 2). 5) Qiyomat kuni maʼnosida: „Belgilangan ajal (qiyomat boʻlish vaqti) ham Uning huzuridadir“ (Anʼom, 2).
 

 
 

Turkum:Din va oʻlim
Turkum:Din
Oqdaryo ovozi

Oqdaryo ovozi — Xalq deputatlari Oqdaryo tuman kengashi va tuman hokimligi gazetasihttps://oqdaryoovozi.uz/.

Turkum:Oʻzbekiston gazetalari
Baal-Shem-Tov, Besht

Baal-Shem-Tov, Besht - (ibr. «Yaratganning sirli
nomini biluvchi Solih inson») - Isroil ben Elizar
1698 yil 27 avgustda Okope (Ukraina)da tavallud topgan.
Yahudiylikdagi hasidiylik harakatining asoschisi. Besht
kambag‘al oilada dunyoga kelgan. Hasidiylar ta’limotiga
ko‘ra, uning otasi Elizarning oldiga yo‘lovchi ko‘rinishida
paygambar Ilya kelib, o‘g‘il ko‘rishi haqida bashorat beradi.
Elizar vafoti oldidan o‘g‘liga nasihat qilib: “Faqatgina
Yaratgandan qo‘rqishga, boshqa hech kimdan qo‘rqmaslik”ni
aytadi. 1710 yilda xederni tamomlagach, melamed (ustoz)ga
shogirdlikka tushadi. Isroil 1716 yilda uylanadi, biroq,
ko‘p o‘tmasdan ajrashadi va Sharqiy Galitsiyadagi yahudiy
manzillariga sayohatlar uyushtiradi. Yazlovsda xederada
melamed lavozimiga ega bo‘ladi. Isroil bir vaqtning
o‘zida turli hudud va qishloqlarda shoyxet vazifasini ham
bajargan.
U 1727 yilda ikkinchi bor rabbi Efraimning qiziga
uylanadi. 1734 yilga kelib Baal Shem Tov mashhur bo‘lib,
sadik (taqvodor, pokdomon kishi) va donishmand sifatida
tanila boshlandi. U o‘z ta’limotini ommaviy va’zlar orqali
emas, balki, o‘z shogirdlariga yetkazish orqali bo‘lganini ko‘rish mumkin. 1740 yilda u faoliyatining asosiy qismi
kechgan Medjibojga ko‘chib o‘tadi. Sekin asta, Medjiboj
hasidiylikning markaziga aylanib bordi. Isroil 1760
yil 22 mayda Medjiboj (Ukraina)da vafot etgan. U o‘limi
oldidan bir eshikdan chiqib, ikkinchisiga kirayotganini
ta’kidlagan.
Ahunavand “goh”

Ahunavand “goh”-Zardusht ijodiga mansub da’vat qo‘shiqlar (gohlar)ning birinchi, eng e’tiborli yetti bobdan iborat qismi. Yasna naski tarkibiga 28-34 boblar sifatida kiritilgan.
Ahror

Ahror (arab. - «hur» so‘zining ko‘pligi) - islomda «hur»,«ozod» ma’nolarini anglatuvchi tushuncha. Tasavvufda uch xil asirlikdan xalos topgan kishiga «hur» unvoni beriladi. Birinchisi - hayvoniy va shahvoniy his-tuyg‘ularni yengib, ularning asirligidan qutulish. Bu martaba nomi - «hurriyati omma». Bu xususiyat hammada ham bo‘lishi mumkin. Ikkinchisi - ortiqcha orzu-havaslardan voz kechish. Bu - «hurriyati xossa» atalib, u tasavvuf ahlining ko‘pchiligida topilishi mumkin. Uchinchisi - barcha dunyoviy taqlid, an’ana va mashg‘ulliklardan dilni pok tutish. Bu - «hurriyatu xossatil-xossa» deb atalib, u tasavvuf ahlining ayrimlarigagina nasib etadi.
 

 
 

Turkum:Tasavvuf
Ahlu-s-Suffa

Ahlu-s-Suffa (arab. - suffa ahli) - ilk islom davrida Muhammad (s.a.v.)ning Madinai Munavvaradagi masjidlari supalarida yashagan bechorahol sahobalar. Ularning uy-joyi, mol-dunyosi va ahli-oilasi bo‘lmagan. Ahlu-s-Suffa doimo Allohga tavakkul qilib yashardi. Yeyish, ichish va kiyinishlari musulmonlardan tushadigan sadaqalar evaziga bo‘lardi. O'zlari ham islomni tarqatish yo‘lida targ‘ibot ishlarini olib borardilar. Ular ilm olish, Payg'ambar (s.a.v.) dan hadis eshitishga zo'r berganlardir.
Bu kambag‘allar va bechorahollar, rivoyat qilinishicha, keyinchalik so‘fiy aqidada taqvodorlik, xudojo‘ylik, zohidlik, tarkidunyochilik timsollariga aylandilar. Muhammad (s.a.v.) ham Ahlu-s-Suffa bilan uzoq suhbatlar qurishni xush ko‘rganlar, ularning tashvishlaridan ogoh bo‘lib turishni odat qilganlar. “Sufiy”, “Tasavvuf” so‘zlarining kelib chiqishini ba’zan Ahlu-s-Suffa nomi bilan bog‘laydilar.
 

 
 

Turkum:Sahobalar
Aqliy dalil

Aqliy dalil-Aqida va usulul fiqh ilmida biror shar’iy masalada mujtahidning aqlini ishga solib, bilimi va tafakkuri darajasida ijtihod qilishiga aqliy dalil deyiladi. Aqliy dalillarga qiyos, masolihul mursala, istihson, istishob kabi shariat ini kiritish mumkin.Aqliy dalil naqliy dalil bilan chambarchas bog‘liqdir.Naqliy dalilga suyanilmagan ijtihod qabul qilinmaydi. Chunki, aqlning o‘zi bilan shar’iy hukm chiqarib bo‘lmaydi. Shuningdek, shar’iy dalildan hukm chiqarish aql yuritish, tafakkur va chuqur o‘rganishga muhtoj. Ya’ni, aqlsiz naqliy dalillarni tushunib bo‘lmaydi va ulardan biro nhukm chiqarib ham bo‘lmaydi.
Aqliy dalillar asosan kalom, mantiq, falsafa, jadal, munozara, tabiiy fanlar kabi ilmlarda keng qo‘llanilgan. Ahli sunna val-jamoadagi moʻtadil aqidaviy mazhablar bo‘lgan moturidiy va ash’ariylik, faqatgina aqlga tayanuvchilar bilan faqat naql va uning zohiriga e’tibor beruvchila ro‘rtasidagi moʻtadil ta’limot bo‘lib, ularda naql aqldan ustun qo‘yilgan hamda aql - bu naqlni tushunishdagi bir vosita, deb qaralgan. E’tiqodiy masalalarni bayon etishda aql va naqldan birgalikda foydalanganlar. Kalom ilmidagi eng yirik firqalardan biri moʻtaziliylar esa aqlni naqldan ustun qo‘yganlar.
Aqliy dalil bilan naqliy dalilning birgalikda istifoda etilishiga misol: Qur’oni karimda: “Ko‘zlar Uni idrok etmas. Ko‘zlarni U idrok etar. U Latif (daqiq narsalarni biluvchi) va Xabir (xabardor)dir” (An’om,103), deyilgan.
Moʻtaziliylar ushbu oyatni dalil qilib, insonlar Allohni hech qachon ko‘rmaydi, deydilar. “Ahli sunna” (moturidiya va ash’ariya) e’tiqodiga ko‘ra, bu oyat Allohni ko‘rib bo‘lmaslik uchun dalil bo‘la olmaydi. Zero, bu yerda Allohni ko‘rish emas, barcha jihatdan Uni idrok va ihota etish mumkin emas, deyilmoqsa. Zotan, ko‘rish - bu, ko‘riluvchi to‘g‘risida har tomonlama ma’lumot hosil qilish degani emas. Allohning jamolini ko‘rish joizligiga doir oyat va hadislar ko‘p. Faqat Allohni ko‘rish bu dunyoda emas, oxiratdajannat ahliga nasib etgay. Allohni oxiratda ko‘rish joizligi haqida yana “Yunus” surasining 26-oyati, “Qiyomat” surasining 22,23-oyatlarida zikr etilgan. Hadisda: “Yaqinda Rabbingizni o‘n to‘rt kunlik oyni ko'rgandek ko‘rasizlar. O'shanda sizlarda mutlaqo shak-shubha qolmagay”, deyilgan. Buyuk mujtahid olim va hanbaliy mazhabining asoschisi Imom Ahmad ibn Hanbal ham tushlarida Alloh taoloni bir necha bor ko‘rganlari da keltirilgan.
Madimar

Madimar  — Qozogʻiston Respublikasining Jambul viloyati, Bayzaq tumanidagi ovul. Yintimaq qishloq okrugining maʼmuriy markazi. Tuman maʼmuriy markazi Sarikemer qishlogʻidan taxminan 15 km shimol-shimoli-gʻarbda (SHKW) joylashgan. KATO kodi — 313663100.
 Aholisi 
1999-yilda qishloq aholisi 2087 kishini (1062 erkak va 1025 ayol) tashkil qilgan. 2009-yilgi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra qishloqda 2015 kishi (1039 erkak va 976 ayol) yashagan.
 

Turkum:Alifbo boʻyicha aholi punktlari Turkum:Qozogʻiston aholi punktlari Turkum:Qozogʻiston qishloqlari
Turkum:Bayzaq tumani aholi punktlari
Traktor (stadion, Toshkent)

„Traktor“ stadioni (Rus:Stadión „Tráktor“) — 2008-yilda Oʻzbekiston poytaxti Toshkent shahrida, Mirzo Ulugʻbek tumanidagi futbol stadioni buzib tashlangan. U 1970-yilda qurilgan va ochilgan. 6 ming 400 tomoshabinga moʻljallangan. 2007-yilda tarqatib yuborilgan „Traktor“ futbol klubi oʻz uy uchrashuvlarini stadionda oʻtkazdi. „Lokomotiv“ ham o‘zining bir qancha o‘yinlarini stadionda o‘tkazdi.

 Tarix 
Stadion Toshkentning „Traktor“ klubining uy maydoni edi. Klub tugatilgandan soʻng, Toshkentning „Lokomotiv“ jamoasi ham uy uchrashuvlarini oʻtkazdi. 2009-yil iyul oyida „Lokomotiv“ uchun yangi arena, „Lokomotiv“ stadionini qurish uchun stadion rekonstruksiya qilish uchun yopilishi eʼlon qilindi. 2012-yil bahorida rekonstruksiya ishlari yakunlandi.

2008-yilda stadion yopilib, buzib tashlangan, keyinchalik uning o‘rnida 2009-yilda „Lokomotiv“ stadioni qurilishi boshlanib, 2012-yilda qurib bitkazilgan.

 

 Footballfacts.ru saytidagi stadion
 „Lokomotiv“ stadioni o‘zbek futbolining 100 yilligiga chinakam tuhfa bo‘ldi
Turkum:Oʻzbekistondagi futbol stadionlari
Turkum:Traktor Toshkent PFK
Turkum:Osiyo sport maydonchalari
Turkum:Faoliyati tugatilgan futbol stadionlari
Mirzatay

Mirzatay  — Qozogʻiston Respublikasining Jambul viloyati, Bayzaq tumaniga qarashli qishloq. Mirzatay qishloq okrugining maʼmuriy markazi. KATO kodi — 313646100.
 Aholisi 
1999-yilda qishloq aholisi 1471 kishini (728 erkak va 743 ayol) tashkil qilgan. 2009-yilgi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, qishloqda 1917 kishi (956 erkak va 961 ayol) yashagan.
 

Turkum:Alifbo boʻyicha aholi punktlari Turkum:Qozogʻiston aholi punktlari Turkum:Qozogʻiston qishloqlari
Turkum:Bayzaq tumani aholi punktlari
Saribaraq

Saribaraq  — Qozogʻiston Respublikasining Jambul viloyati, Bayzaq tumanidagi qishloq. Temirbek qishloq okrugi tarkibiga kiradi. KATO kodi — 313649200.
 Aholisi 
1999-yilda qishloq aholisi 576 kishini (290 erkak va 286 ayol) tashkil qilgan. 2009-yilgi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, qishloqda 581 kishi (293 erkak va 288 ayol) yashagan.
 

Turkum:Alifbo boʻyicha aholi punktlari Turkum:Qozogʻiston aholi punktlari Turkum:Qozogʻiston qishloqlari
Turkum:Bayzaq tumani aholi punktlari
Sarikemer

Sarikemer (1992-yilgacha — Mixaylovka) — Qozogʻiston Respublikasining Jambul viloyati, Bayzaq tumani markazi. Sarikemer qishloq okrugining ham maʼmuriy markazi hisoblanadi. KATO kodi — 313630100.
Qishloq Taraz shahri markazidan 15 km shimoli-sharqda, Talas vodiysida joylashgan.
 Aholisi 
1999-yilda qishloq aholisi 15563 kishini (7470 erkak va 8093 ayol) tashkil qilgan. 2009-yilgi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, qishloqda 24,314 kishi (11,967 erkak va 12,347 ayol) yashagan.
2019-yil boshida qishloq aholisi 31 461 kishi (16 022 erkak va 15 439 ayol) boʻlgan.
 Mahalliy aholi orasidan chiqqan taniqli shaxslar 
 Goncharov Vasiliy Alekseevich (1914) — Sotsialistik Mehnat Qahramoni.
 Dutbaev Nartay Nurtaevich (1956) — Qozogʻiston Respublikasi Prezidenti maslahatchisi.
 

Turkum:Alifbo boʻyicha aholi punktlari Turkum:Qozogʻiston aholi punktlari Turkum:Qozogʻiston qishloqlari
Turkum:Bayzaq tumani aholi punktlari
Senkibay

Senkibay (199?-yilgacha — Enbek) — Qozogʻiston Respublikasining Jambul viloyati, Bayzaq tumanidagi qishloq. Jalgʻiztoʻbin qishloq okrugi tarkibiga kiradi. KATO kodi — 313639800.
 Aholisi 
1999-yilda qishloq aholisi 658 kishini (339 erkak va 319 ayol) tashkil qilgan. 2009-yilgi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, qishloqda 698 kishi (342 erkak va 356 ayol) yashagan.
 

Turkum:Alifbo boʻyicha aholi punktlari Turkum:Qozogʻiston aholi punktlari Turkum:Qozogʻiston qishloqlari
Turkum:Bayzaq tumani aholi punktlari
Saidahmad Rahimov

Saidahmad Boʻriyevich Rahimov — oʻzbek iqtisodchisi, davlat arbobi. 2005—2017-yillarda Oʻzbekiston Respublikasi Tashqi iqtisodiy aloqalar milliy banki boshqaruvi raisi.

 Biografiyasi 
 Maʼlumoti 
Toshkent qishloq xoʻjaligi institutini tamomlagan. Iqtisod fanlari nomzodi.
 Mehnat faoliyati 
1989—1993-yillarda Toshkent xalq xoʻjaligi instituti assistenti, katta oʻqituvchisi.

1993—1995 — Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy banki Valyuta-iqtisod bosh boshqarmasi tahlil boʻlimi boshligʻi, pul-kredit siyosati boshqarmasi tahlil markazi boshligʻi, kreditni tartibga solish boshqarmasi boshligʻi.

1995-1997 — „Oʻzuyjoyjamgʻarmabank“ aksiyadorlik jamiyati bosh direktorining oʻrinbosari.

1997-2000 — Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy banki boshqaruvi raisining oʻrinbosari.

2000-2002 — "Asaka" davlat aksiyadorlik tijorat banki boshqaruvi raisi.

2002-2003 — Oʻzbekiston Respublikasi Hisob palatasi raisi.

2003-2004 — Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining ijtimoiy-iqtisodiy siyosat masalalari boʻyicha Davlat maslahatchisi.

2004-2005 — Oʻzbekiston Respublikasi Moliya vaziri.

2005-yildan 2017-yilgacha — Oʻzbekiston Respublikasi Tashqi iqtisodiy aloqalar milliy banki boshqaruvi raisi hamda bank homiyligidagi "NBU-Osiyo" futbol klubi Prezidenti.

2015-yildan — Shanxay hamkorlik tashkiloti Banklararo birlashmasi kengashi raisi.

 Oilasi 
Oilali, uch nafar farzandi bor.

 

Turkum:Yashayotgan insonlar
Sesamum schinzianum

Sesamum schinzianumIlmiy tasniflash O‘simliklar Yuksak oʻsimliklar Gulli oʻsimliklar Ikki urugʻpallalilar AsteridsLamialesPedaliaceaeKunjut (turkum)S. schinzianumBinar nomiSesamum schinzianumAsch."Sesamum schinzianum". Plants of the World Online. The Trustees of the Royal Botanic Gardens, Kew. n.d. Retrieved September 26, 2020."Sesamum schinzianum Asch". Sinonimlar Sesamum antirrhinoides Welw. ex Asch.
 Volkameria antirrhinoides (Welw. ex Asch.) Kuntze
 Volkameria schinziana (Asch.) Kuntze
 
Sesamum schinzianum - Pedaliaceae oilasiga mansub gulli o'simlik turi"Sesamum schinzianum Asch". .

Vatani Angola va Namibiya"Sesamum schinzianum". Plants of the World Online. The Trustees of the Royal Botanic Gardens, Kew. n.d. Retrieved September 26, 2020.. U dastlab Schinz tomonidan Ascherson ma'lumotlariga asoslanib tasvirlangan pp. 182–184.

 

Turkum:Angola florasi
Turkum:Namibiya florasi
Fittonia gigantea

Fittonia giganteaframelessIlmiy tasniflash O‘simliklar Yuksak oʻsimliklar Gulli oʻsimliklar Ikki urugʻpallalilar AsteridsLamialesAcanthaceaeFittoniaF. giganteaBinar nomiFittonia giganteaLinden"International Plant Names Index". www.ipni.org. Retrieved 2020-02-13.Sinonimlar Gymnostachyum giganteum Hort. ex L. H. Bailey
Fittonia gigantea - Acanthaceae oilasiga mansub gulli o'simlik turi, vatani Janubiy Amerika tropik o'rmonlari, asosan Peru. 

 Xususiyatlari 
left|thumb| Fittonia gigantea - barglar va gullar
Ko'p yillik o'simlik balandligi 60-80 santimetrga yetadi. Fittonia gigantea doim yashil oʻsimlik. Barglari oddiy qarama-qarshi joylashgan. Gullari oq rangda, mevasi ko‘sak.

 

Turkum:Manzarali o‘simliklar
Turkum:Uy o‘simliklari
Turkum:Peru florasi
Neyrokardiologiya

Neyrokardiologiya — kardiologiyaning neyrofiziologiya, nevrologiya va neyroanatomik jihatlarini, xususan, yurak kasalliklarining nevrologik kelib chiqishini o'rganadigan muhum tarmoqlaridan biri hisoblanadi. Neyrokardiologiyaning klinik muammolari orasida gipoksik-ishemik miya shikastlanishi, neyrogen stressli kardiomiopatiya, miya emboliyasi, ensefalopatiya, jarrohlik va kardial aralashuvlarning yurak va torakal nevrologik oqibatlari, birlamchi nevrologik kasalliklarga chalingan bemorlarda yurak-qon tomir kasalliklari kiradi.

 

Turkum:Nevrologiya
Turkum:Kardiologiya
Turkum:Tibbiyot
Qora bo‘yinli oqqush

Qora bo'yinli oqqush - o‘rdaksimonlar (Anatidae) turkumi oqqushlar (Cygnus) oilasiga mansub qush.

 Tashqi ko'rinish 
left|thumb|290x290px
Qora bo'yinli oqqushning uzunligi 110-140 sm, vazni 3,5 dan 6,5 kg gacha yetadi. Erkaklari urg‘ochilarga qaraganda sezilarli darajada kattaroq. Turning o'ziga xos xususiyati - bo'yin va boshning qora rangga bo'yalgani. Ko'z ingichka gorizontal oq chiziq bilan o'ralgan. Toji kulrang rangda, katta qizil o'simtasi bo'lib, pastga egilib turadi. Oyoqlari pushti.

 Tarqalish 
Qora bo'yinli oqqushlar Janubiy Amerikaning janubida markaziy Chili va Patagoniyadan Tierra del Fuego va Folklend orollarigacha boplgan hududda ko'payadi. Qishda qushlar shimolga Paragvay va janubi-sharqiy Braziliyaga uchib ketishadi.

 Hayot tarzi 
Qora bo'yinli oqqushlar asosan sayoz ko'llar, chuchuk suv botqoqlari, lagunalar va yopiq dengiz qo'ltiqlari yaqinida yashaydi. Qora bo'yinli oqqushlar ratsionining asosiy qismini suv o'tlari va boshqa suv o'simliklari tashkil etadi.

 Ko'payish 
Juftlanish janubiy yarimsharda qish bo'lgan iyul oyida boshlanadi va noyabrgacha davom etadi. Uyalarini qirg'oq yaqinidagi qamishlarda yoki kichik orollarda quradilar. Urg‘ochi qush uchtadan sakkiztagacha tuxum qo'yadi va ularni besh hafta davomida bosib yotadi, erkak esa tuxumlarni ehtiyotkorlik bilan himoya qiladi. Kulrang jo'jalarni ko'pincha ota-onalari orqa tarafdagi patlari orasida olib yurishadi. Uch oydan keyin jo'jalar uchishni o'rganadilar.

 Galereya 

 

Turkum:Oqqushlar
Kattaqoʻrgʻon tongi

Kattaqoʻrgʻon tongi – Xalq deputatlari Kattaqoʻrgʻon shahar kengashi va shahar hokimligi gazetasihttps://kattakurgon-tongi.uz/.

„Kattaqoʻrgʻon tongi“ gazetasi 1994-yil 1-yanvardan chiqa boshlagan. Oʻsha vaqtda Kattaqoʻrgʻon shahri hokimi B.Zokirov va jurnalist Gʻ.Shukurovlarning saʼy harakatlari bilan tashkil etilgan. Dastlab paytda  1000 – 1200 nusxada chop etilgan. Gʻ. Shukurov 1994-yildan 2004-yilga qadar gazetaning bosh muharriri boʻlgan. Kattaqoʻrgʻon tongi gazetasi  2004-yildan 2017-yilgacha Mamadali Ergashev rahbarligi ostida nashr etilgan. 2017-yildan boshlab hozirgi vaqtgacha Sadullayev Xurshid bosh muharrir vazifasida ishlamoqda.

Ayni paytda tahririyatda toʻrt nafar adabiy xodim faoliyat koʻrsatadi. Kattaqoʻrgʻon tongi gazetasida H.Ergasheva mas’ul kotib, Sh. Isoqov matbuot tarqatuvchi va fotomuxbir boʻlib ishlaydi.  

Gazeta tahririyatida 10 nafardan ziyod jamoatchi muxbir bor. Ulardan eng faollari: A.Hoshimov, F.Abdullayeva, E.Shukurova, N.Doʻsanov, M.Jumayev, F.Muhammadiyev va boshqalar.

Hozirgi kunda  gazeta A 2 formatda, rangli nusxada chop etilmoqda. Erkin savdoga chiqarilmasdan, faqat obunachilarga tarqatilmoqda. 2018-yilning birinchi yarmida gazetaning tiraji 4000 nusxani tashkil etgan edi. Ikkinchi yarim yillikda 2200 nusxaga tushdi. Muassis: Xalq deputatlari Kattaqoʻrgʻon shahar kengashi va shahar hokimligi. Gazeta Samarqand viloyat matbuot va axborot boshqarmasida 2007-yil 17-yanvarda 09-023 raqam bilan qaytadan roʻyxatga olingan.

Gazetaning bosh offisi Kattaqoʻrgʻon shahri, Alisher Navoiy koʻchasi 187-uyda joylashgan. 2023-yil yanvar oyida Kattaqoʻrgʻon tongi  gazetasi 1688 nusxada chop etilishi eʼlon qilindi. Gazeta 2018-yilda 4250 nusxada chop etilgan edi. „Noshir Luks“ MChJ bosmaxonasida chop etiladi. Bosmaxona manzili – Samarqand shahri, Spitamen koʻchasi 270-uy. Hozirgi paytda gazetaning bosh muharriri – Tohir Hamidov.

 

Turkum:Oʻzbekiston gazetalari
Kattaqoʻrgʻon haqiqati

Kattaqoʻrgʻon haqiqati — Xalq deputatlari Kattaqoʻrgʻon tuman kengashi va tuman hokimligi gazetasihttps://kathaq.uz/. 1931-yil sentyabr oyidan chiqa boshlagan.

 

Turkum:Oʻzbekiston gazetalari
Urgut sadosi

Urgut sadosi – Xalq deputatlari Urgut tuman kengashi va tuman hokimligi gazetasi.

Gazeta 1935-yilda „Urgut haqiqati“ nomi bilan ikki sahifada A-3 formatda nashr etilgan. U  Urgutda ochilgan bosmaxonada qoʻl kuchi bilan aylantiriladigan stanokda chop etilgan. Uning birinchi muharriri Yorbobo Xolmuhammedov  boʻlgan. Keyinchalik Nazar Qoʻziboyev, Ergash Gʻulomov, Ahror Mansurov, Ahtam Toʻraqulovlar muharrirlik qilgan. Tahririyatda urgutlik Boʻri Qurbonov,  Sadriddin Narzullayev, Malla Mamadaminov kabi jurnalistlar faoliyat yuritgan.

Gazeta 1966-yilning 1-yanvaridan boshlab  „Oktyabr alangasi“ nomi bilan A-3 formatda toʻrt sahifada nashr etila boshlandi. Bu davrda unga jurnalist Ergash Gʻulomov muharrirlik qilgan. 1970-yildan muharrirlik ishini Ahtam Toʻraqulov davom ettirgan. Bu vaqtda tahririyatda Narzulla Fayziyev, Asad Dilmurodov,  Rahmon Joʻrayev, Fayzi Haydarov, Yorqin Yoʻldoshev, Nizom Ibrohimov, Farhod Ahmedov, Iskandar Boymurodov va boshqa jurnalistlar ishlagan.    1985-yilda gazetaning 50 yillik yubileyi nishonlandi.  Gazeta 1992-yildan boshlab „Urgut sadosi“ nomi ostida chiqarilmoqda. 1987-yildan buyon gazeta bosh muharriri -  Fayzi Haydarov.         Yetmishinchi yillarda muharririyat qoshida ishchi-dehqon muxbirlari universiteti, „Chashmalar“ adabiyot toʻgaragi ochilgan.
Gazeta 1998-yildan beri muharriyatda tayyorlanib, Samarqand bosmaxonasida ofset usulida haftada 1 marta, oyiga 4-5 marta nashr qilinmoqda. 2015-yildan boshlab gazetani A-2 formatda chop etish yoʻlga qoʻyildi. Muassis: Xalq deputatlari Urgut tuman kengashi va tuman hokimligi. Gazeta oyida toʻrt marta chop etiladi. Gazetaning bosh offisi Urgut shahri, Temirchilar koʻchasi, 4-uyda joylashgan. 2023-yil yanvar oyida Urgut sadosi gazetasi 2182 nusxada chop etilishi eʼlon qilindi. Gazeta 2018-yilda 7000 nusxada chop etilgan edi. Hozirgi paytda gazetaning bosh muharriri — Arslonbek Ziyodov.
 

Turkum:Oʻzbekiston gazetalari
Abu Hafs Kabir madrasasi

Abu Hafs Kabir madrasasi (Abu Hafs Kabir Buxoriy madrasasi, Abu Hafs al-Kabir madrasasi, Abu Hafs al-Kabir al-Buxoriy madrasasi) — Ilk Buxoro madrasasi. Buxorodagi eng qadimiy oliy oʻquv yurti. Islom madaniyati tarixidagi birinchi tizimli madrasa deb ham eʼtirof etiladi. 800—810-yillar oraligʻida asos solingan. Oʻz zamonasida mashhur madrasalardan sanalgan. Buxoroda ilmiy va diniy bilimlar rivojiga kata hissa qoʻshgan madrasa hisoblanadi. Uning birinchi mudarrisi Movarounnahr fiqh maktabiga asos solgan alloma Abu Hafs al-Kabir al-Buxoriy (767–832) boʻlgan.

Rivoyat qilinishicha, Imom Abu Hafs Kabir Buxoroda hanafiylik mazhabi asosida taʼlim beriladigan ilk madrasani qurdirgan. Bu madrasa hozirgi Poyi Kalon mavzeida boʻlgan. Alloma uyidan madrasaga borishda bozor orqali o‘tganida uning haybatidan bozorchilarning shovqin-suroni toʻxtab qolar ekan.

Abu Hafs Kabir madrasasidan juda koʻp yetuk fiqhshunos olimlar, qozilar, avliyolar, imomlar yetishib chiqqan. Shu sababdan IX asrdan boshlab Buxoro „Qubbat ul-islom“ („Islom gumbazi“) nomi bilan shuhrat qozongan. Xususan, Imom al-Buxoriy (810–870) madrasa taʼlimini ushbu oʻquv muassasida yakunlagan. Buxorodagi ilk kutubxonalardan biri ham shu yerda tashkil qilingan deb taxmin qilinadi.

Tarixchi Herman Vamberi (1832–1913) va as-Saʼdiy oʻzining asarida Imom Abu Hafs Kabir Buxoriyning madrasasi islom olamining turli oʻlkalaridagi olimlar va talabalar orzu qilgan eng yaxshi madrasa bo‘lganini ta’kidlashgan.

Abdusattor Jumanazarga koʻra, madrasa bilan bogʻliq ayrim tarixiy yodgorliklar hozirda saqlanib qolgan. Ayrimlari taʼmirlangan. Unda Buxoro inqilobiga qadar dars oʻtilgan.

 

 

 
 
 

Turkum:IX asrda qurilgan madrasalar‎
Turkum:Buxoro madrasalari
Olmachi koʻchasi (Toshkent)

Olmachi koʻchasi — Mirzo Ulugʻbek tumanining „Olmachi“ mahallasi hududida. Mustaqillik va Parkent koʻchalari oraligʻida. Uzunligi 2 km atrofida.

XX asrning 1-yarmida tashkil topgan. 1997-yil 18-dekabrda joyning tarixiy nomi sifatida Olmachi nomi berilgan. Tarkibida 6 ta tor va 5 ta berk koʻcha bor.

Yoʻnalishida tuman prokuraturasi, tuman fuqarolar sudi, tuman ichki ishlar boshqarmasi, „Tumangaz“, Toshkent kimyo-texnologiya instituti noorganik moddalar texnologiyasi fakulteti, Toshkent arxitektura va qurilish instituti arxitektura va qurilish fakulteti, „Kapitalbank“ filiali, Mudofaaga koʻmaklashuvchi „Vatanparvar“ tashkiloti, dorixonalar, 128-bogʻcha, 71-maktab, savdo shoxobchalari, koʻp qavatli va shaxsiy turar joy binolari joylashgan. Yaqinida Mirzo Ulugʻbek tuman hokimiyati, Oʻzbekiston Respublikasi Davlat statistika qoʻmitasi, Jahon iqtisodiyoti va diplomatiya universiteti, „Buyuk Ipak yoʻli“ va „Pushkin“ metro bekatlari bor.

 Yana qarang 

 Toshkent koʻchalari roʻyxati

 

Turkum:Toshkent koʻchalari
Voleybol toʻpi

Voleybol toʻpi — bu yopiq voleybol, plyaj voleyboli yoki boshqa kamroq tarqalgan sport da oʻynash uchun ishlatiladigan toʻp. Voleybol toʻplari yumaloq boʻlib, anʼanaviy ravishda oʻn sakkizta toʻrtburchaklar shaklidagi sintetik yoki haqiqiy teridan yasalgan qismlardan iborat.
thumb| Moltenning yopiq hududlarda oʻynash uchun moʻljallangan toʻpi
thumb| Mikasa VLS300 rasmiy plyaj voleyboli FIVB plyaj musobaqalari (2017)

 Voleybol toʻpining sifatlari 
Yopiq voleybollar sportning yopiq versiyasi uchun, plyaj voleybollari esa plyaj oʻyinlari uchun moʻljallangan. Yopiq voleybol toʻplari ikkita versiyada ishlab chiqariladi: yoshlar moʻljallangani biroz kichikroq va ikkinchisi esa odatiy voleyboli toʻpi. Plyaj voleybollari standart yopiq toʻplardan bir oz kattaroq, tashqi tuzilishi qoʻpolroq va ichki bosim pastroq. Ular yorqin rangli yoki oq boʻlishi mumkin.
+Voleybol toʻpi xususiyatlariFIVB official indoor volleyball rulesFIVB official beach volleyball rulesAtrof sm (dyuym) Massa gramm (unsiya) Ichki bosimkgf/sm² (psi) Standart yopiq joylarda 65-67 (25,5-26,5) 260-280 (9,2-9,9) 0,3-0,325 (4,3-4,6) Yoshlar uchun yopiq joylarda 63-65 (25-26) 260-280 (9,2-9,9) 0,3 (4,3) Plyajda 66-68 (26-27) 260-280 (9,2-9,9) 0,175-0,225 (2,5-3,2)

 Asosiy brendlar 
Amaldagi raqobatbardosh voleybol toʻplarining bir nechta brendlari mavjud, jumladan shular. Lekin boshqa brendlar ham mavjud

 Tachikara
 Molten
 Allsix
 Copaya
 Wilson
 Baden Sports
 Mikasa
 Mizuno
 Nike
 Spalding
 Beta
 Gala (Chexiya Respublikasida ishlab chiqarilgan)

 Qabul qilingan foydalanish 

 Mikasa Xalqaro voleybol federatsiyasi va CEV — Yevropa voleybol konfederatsiyasining rasmiy toʻplarini ishlab chiqaradi (plyaj va yopiq joylar uchun).
 Molten AQSh voleybolining rasmiy toʻpini ishlab chiqaradi
 Molten NCAA Voleybolining rasmiy toʻpini ishlab chiqaradi (yopiq).
 Wilson professional voleybol assotsiatsiyasining rasmiy toʻpini ishlab chiqaradi (plyaj).

 Yana qarang 

 Rasmiy toʻplar taʼminotchisi

 

 

 CEV va Mikasa Venada Chempionlar ligasining yangi voleybolini taqdim etdi
 CEV veb-sayti — Europeenne de Volleyball Konfederatsiyasi
Turkum:Toʻplar
Turkum:Voleybol terminologiyasi
Turkum:Puflanadigan ishlab chiqarilgan mahsulotlar
Jaloluddin ar-Riygʻazmuniy

Jaloluddin ar-Riyg‘azmuniy, al-Hanafiy (1100-yil (hijriy 493-yil vafot etgan) — qozi. Uning „Ilmu-sh-shurut va-s-sajalot“ („Shartlar va arxiv ilmi“) asari mavjud.
Oltintepa koʻchasi (Toshkent)

Oltintepa koʻchasi — Mirzo Ulugʻbek tumanining „Oltintepa“, „Boʻzariq“, „Alpomish“ mahallalari, Yashnobod tumanining „Doʻstlik“ mahallasi hududida. Parkent va Doʻrmon yoʻli koʻchalari oraligʻida. Uzunligi 3 km atrofida.

XX asrning 1-yarmida tashkil topgan. Dastlab Voroshilov, 1962-yil 12-iyulda Tsiolkovskiy nomi berilgan. 2008-yil 6-maydan Oltintepa koʻchasi nomi bilan yuritiladi. Tarkibida 5 ta tor koʻcha bor.

Yoʻnalishida Sanitariya gigiyena va kasb kasalliklari instituti, 196-bogʻcha, 130-maktab, avtomobil taʼmirlash ustaxonasi, gʻisht zavodi, akkumulyator sexi, „Golden Xill“ restorani, „Yevraziya“ kafesi, savdo shoxobchalari, avtobaza, goʻzallik saloni joylashgan. Yaqinida Qorasuv 6-mavzesi, Parkent bozori bor. Qorasuv kanali okib utadi.

 Yana qarang 

 Toshkent koʻchalari roʻyxati

 

Turkum:Toshkent koʻchalari
Mezuza

Mezuza (ibr. „eshik yondori“) – yahudiylar uyida eshikning tashqi yondoriga osib qoʻyiladigan pok hayvon terisidan tayyorlangan va maxsus duolar yozilgan oʻram. Oʻramning ichki qismiga Shma oyatlarining uchdan ikki qismi bitilgan boʻladi. Uning tashqi tomoniga esa Shadday – „Qudratli“ degan soʻz yozilgan. Musoning Besh kitobida ikki joyda Xudo soʻzini „Uyingiz eshigingizning yondoriga (mezuzot)“ deb buyurilgan. Natijada ushbu jumladagi mezuzot soʻzidan mezuza shakli chiqarib olingan. Mezuza matni 22 satrdan iborat boʻladi. Eshik yondoriga mezuza oʻrnatish chogʻida yahudiylar „Senga shukrlar boʻlsin, ey bizga mezuza oʻrnatishni buyurgan xudo“, deb duo qiladilar. Qoidaga koʻra mezuza maxsus futlyarga joylashtiriladi. Ushbu futlyar eshik yondorining yuqori oʻng burchagiga osiladi. Arxeologik ilk memuzalar Ikkinchi Ibodatxona davriga taalluqli ekanligini koʻrsatadi. Oʻrta asrlarda esa bunday oʻramlarning tashqi tomoniga farishtalarning nomlari va timsollar kabi sehrli qudratga ega boʻlgan narsalarni kiritish anʼanasi shakllangan. Biroq bunday turdagi mezuzalar tumorlarga aylanib qolishi mumkinligi sababli yahudiy olimi Maymonid tomonidan keskin tanqid qilingan. Shu sababli bugungi kunda mezuzalarga kriptogramma yoki timsollar tasviri tushirilmaydi. Mezuza xonadonning kiraverish eshigi hamda har bir xona eshigiga osib qoʻyiladi. Bugungi kunda jamoat binolari va sinagogalarning eshiklariga ham mezuza ilib qoʻyish odati keng tarqalgan. Mezuzaga yozilgan matn zararlanmaganligiga amin boʻlish maqsadida uni muntazam ravishda (har yetti yilda ikki marta) tekshirib turish talab etiladi. Yahudiy diasporasida esa yangi uyga koʻchib kirgandan soʻng 30 kun ichida, Isroilda esa koʻchib kirgan vaqtning oʻzida eshikka mezuza osish anʼanasi qabul qilingan. Agar uy sotiladigan yoki oʻzga bir insonga ijaraga beriladigan boʻlsa, mezuzalar osilgan joyidan olinmaydi. Yahudiylar orasida uyga kirish va undan chiqish chogʻida mezuzani barmoq bilan silash va oʻpish odati mavjud. Talmudga koʻra, mezuza xudo tomonidan Isroilga hadya qilib berilgan yetti misvotning biri hisoblanadi. Mezuza yahudiylik dinida eng koʻp amal qilinadigan buyruqlardan biridir. Aksar hollarda mezuza futlyarlari yahudiy hunarmadchiligining klassik namunalari boʻlib hisoblanadi.
Mennonitlar

Mennonitlar – XVI asrning 30-yillarida anabaptizmdan ajralib chiqqan va oʻz nomlanishini rahbari gollandiyalik ruhoniy Menno Simonsdan oldilar. Mennonitlar har qanday zoʻrlashni gunoh deb hisoblaydilar, moʻmin boʻlishni, yomonlikka zoʻrlikni qarshi qoʻymaslikni targʻib qiladilar. Baptist va anabaptistlar singari choʻqintirishni katta boʻlganda oʻtkazishni toʻgʻri deb biladilar, chunki ijodkor eʼtiqod faqat katta kishilarda boʻlishi mumkin deb hisoblaydilar. Xristianlikda qabul qilingan vino va non bilan tamaddi qilish marosimidan tashqari oʻziga xos gʻururni tiyish timsoli boʻlgan bir-birining oyogʻini yuvish marosimi ham mavjud. Diniy jamoaning barcha choʻqintirilgan aʼzolarining tengligiga qaramasdan mennonitlar oʻrtasida ruhoniylar ham bor. Menonnitlar Isonining yerga ikkinchi marta qaytib kelishi va kelajakdagi Xudoning Yerdagi saltanati haqidagi tasavvurlarga ega. Inson taqdirining oldindan belgilanganligi haqidagi gʻoyani tan olmaydilar. Ularning fikriga koʻra, inson erkin irodaga ega.
Metodistlar

Metodistlar – Angliyada XVIII asrda paydo boʻlib, anglikan cherkovining yoʻnalishlaridan biri hisoblanadi. Uning tarafdorlari xristian axloqi meʼyorlariga metodik ravishda rioya qilishni talab qilganlaridan nomlanishi kelib chiqadi. Taʼlimotining asoslari anglikanlar taʼlimotiga yaqin turadi. Angliyadan tashqari bu yoʻnalish AQSH, Kanada, Avstraliya, Janubiy Koreya va boshqa mamlakatlarda tarqalgan. Metodizm tarafdorlari 31 mln. kishini tashkil qiladi. U.Buts asos solgan "Xaloskorlar Armiyasi" metodizmga yaqin turadi. Uning taʼlimoti metodistlarnikidan farq qilmaydi. „Xaloskorlar Armiyasi“ harbiy tashkilot singari tashkil etilgan. Bu tashkilot aʼzolari koʻcha-koʻylarda vaʼzxonlik qilish bilan mashhurlar.Bu davrda dunyoning 48 ta davlatida paydo boʻldi.
Milliy dinlar

Milliy dinlar–oʻz mazmun-mohiyati bilan asosan bir millatga mansub xalqlar eʼtiqod qiladigan dinlardir. Milliy dinlar shakllanishining dastlabki va eng soʻnggi davrlarini bir-biridan farqlash lozim. Dastlabki Milliy dinlar quldorlik jamiyatida vujudga kelgan boʻlib, odatda, politeistik, yaʼni koʻp xudolik dinlari boʻlgan. Masalan, qadimgi grek dini koʻp xudolikning oʻzginasidir. Zevs-pantion (qadimgi grek tilida – bosh xudo) hisoblanib, bir ukasi dengiz xudosi, ikkinchi ukasi – yer osti podsholigining xudosi hisoblanar edi. Shuningdek, muhabbat va goʻzallik maʼbudasi, urush xudosi xudosi, quyosh xudosi va sanʼat homiysi va boshqa yana bir qancha xudolar boʻlgan. Quldorlik jamiyatidagi dastlabki Milliy dinlarning oʻziga xos yana bir xususiyati oxirat toʻgʻrisidagi tasavvurning paydo boʻlishi va unga ishonishidir. Ammo bu davrda bunday tasavvurlar hali toʻla shakillanmagan edi. Ular keyingi davrlarda rivojlangan. Bu davrda qurbonlik qilish keng rasm boʻlib hatto majburiy marosimlardan biri hisoblanar edi. Xudolar yoʻlida meva-cheva, noz-neʼmatlardan tortib, uy hayvonlarining barcha gacha, qadim zamonlarda esa hatto odamlar ham qurbon qilinar edi. Milliy dinlar rivojlanishining soʻnggi davrlariga kelib odamlar oʻrniga hayvonlar qurbon qilina boshlagan. oxirat haqidagi tasavvurlar keng targʻib qilinardi. Milliy dinlar elat millat dinlari deb ham yuritiladi. Chunki ular urugʻ-qabila dinlaridan farqli ravishda sinfiy jamiyat qaror topishi va shakillanishi davrida vujudga kelgan va rivojlangan. Binobarin, ular avvalo elatning soʻngra, millatning shakllanishini oʻzlarida aks ettirgan. Milliy dinlar tasavvur qilingan xudolar milliy xudolar hisoblanib, ibodat marosimlar asosan muayyan elat yoki millatnikigagina mos tushar edi. Binobarin, bu xildagi qadimgi dinlar milliy davlat xarakterida boʻlishi bilan boshqa din shakillaridan ajralib turgan. Eng soʻnggi davrning milliy dinlariga quyidagilar kiradi: hinduizm, jaynizm, sikxizm, daosizm, konfusiylik, sintoizm va iudaizm (yahudiylik).
Monofizitlik

Monofizitlik (yunon tilida monos-bir, physis- tabiat, tabiiy) – Vizantiyada xristian dinidagi nestorian yoʻnalishiga qarshi 5-asrda vujudga kelgan diniy taʼlimot boʻlib, 428-431-yillarda Konstantinopol patriarxi Nestoriyning Iso Masix odam sifatida tugʻilib, keyinchalik u xudoning oʻgʻli, yaʼni messiyaga aylangan degan fikriga monofisitlar qarshi chiqib, ular Iso Masixda ikki tabiat, insoniylik va ilohiylik oʻzaro singib ketgan deb hisoblaydilar. Monofisitlik taʼlimoti Vizantiyaning sharqiy viloyatlari Misr, Suriya, Armaniston hududlarida tarqalib, siyosiy separatizm bayrogʻiga aylandi. Monofisitlar 451-yilda Xalkidon sobori tomonidan ayblanib, keyingi davrlarda armon, xabash, kopt yaʼni Misr va „yakovit“ yani Suriya cherkovlarida xukmron mavqega ega boʻldilar. Xristianlikdagi ortodoksal aqida va monofisitlar oʻrtasidagi oʻzaro kelishuv natijasida 7-asrda Vizantiyada Monofelitlar taʼlimoti vujudga kelib, ularning fikriga koʻra Iso Masix ikki tabiatga ega boʻlgani bilan yagona erkka hamda xudoinsonlik quvvatiga ega edi deb hisoblanadi. Monofisitlik taʼsiri ostida Sharqqa ketishga majbur boʻlgan nestorianlar Eron, Markaziy Osiyodan Xitoygacha boʻlgan xududlarga tarqalib, 13-asrgacha bu yerlarda katta taʼsirga ega boʻldilar. Hozirgi davrda Eron, Iroq va Suriyada nestorian taʼlimotiga eʼtiqod qiluvchilar bor.
Nastika

Nastika – qadimgi hind falsafiy maktabi boʻlib bu maktabga quyidagi guruhlar kiradi: chorvaka – lokayaka, buddizim va jaynizim. Chorvaka – lokayata tarafdorlari materialistik talimotni ilgari surganlari uchun „Veda“ning muqaddasligini tan olishmaydi hamda olam ilohiy kuch tomonidan yaratilmagan, „Veda“ haqiqiy bilim deb taʼkidlashadi. Buddizm va jaynizm diniy-falsafiy maktablar boʻlishiga qaramay ular ham „Veda“ning muqaddasligini tan olmagan.
Neobuddizm

Neobuddizm (neo… – yangi va buddizm) – XX asrning 40-50-yillaridan boshlab keng tarqala boshlagan diniy-ideologik oqim boʻlib, Birma, Tailand, Laos, Vyetnam mahalliy ziyolilarining ozodlik va milliy uygʻonish harakati bilan bogʻliqdir. Uning asosida yangi zamon talabiga javob bera oladigan bunyodkor gʻoyalarni targʻib qilish, paygʻambar va avliyolarni yaratish, taqvodorlik va tarkidunyochilikni rad etish, „karma“ kabi masalalar yotadi. Aql-idrokning ahamiyatsizligi, dinning najotkorligi eʼtirof etilib, buddaviylik gʻoyalarini tushuntirishda bilish nazariyasi, psixoanaliz usullaridan foydalaniladi. Milliy ozodlik kurashida faol qatnashgan neobuddizm oqimi diniy-islohotchilik harakati kuchayishiga katta taʼsir koʻrsatgan.
Jamoluddin at-Tabriziy

Jamoluddin ibn Abul Qosim ibn Muhammad Rizo ibn Abul Qosim ibn Ali ibn Asg‘ar at-Tabotaboʻiy, at-Tabriziy, an-Najafiy (Najafda 1908-yil (hijriy 1326-yil)da tigʻilib, shu yerda 1950-yil (hijriy 1369-yil)da vafot etgan) — olim, faqih va usul al-fiqh bo‘yicha yetuk mutaxassis bo‘lgan.

 Asarlari 
 „al-Kashkul“ („To‘plam“).
Novoapostol cherkovi

Novoapostol cherkovi – XIX asrning oʻrtalarida Angliyada vujudga kelgan protestantlik yoʻnalishlaridan biri. Hozirgi vaqtda dunyoning 180 ta davlatida 50 ga yaqin jamoa, 9 millionga yaqin aʼzolariga ega. Cherkov diniy taʼlimotida 7 sirli marosimning uchtasi eʼtirof etiladi:
– suv bilan choʻqintirish (yoshning farqi yoʻq);
– non va vino bilan totinish;
– Muqaddas Ruh bilan insonning ichki
olamini butunlay yangilash.
Cherkov taʼlimotiga koʻra, Xudo ruhoniylarning duo va fotihalari sababli bandalariga oʻzining mehru muruvvatini ato qiladi. Marhumlar ruhiga bagʻishlab biri yilda uch marotaba (mart, iyul va noyabr oylarining birinchi yakshanba kunlarida) oʻtkaziladigan diniy marosimlar ham „Novoapostol cherkovi“ning oʻziga xos xususiyatlaridan hisoblanadi. Bu marosimlarda marhumlarning qarindoshlari va ruhoniylar ishtirok etib, xudodan ularning bu dunyoda qilgan gunohlarini avf etishini soʻrab, ibodat qiladilar. Cherkovni birinchi apostol va apostollar boshqaradilar. Oʻz navbatida ular xristianlikdagi mashhur 12 apostolning oʻrinbosarlari hisoblanadilar („Novoapostol cherkovi“ nomi shundan kelib chiqqan). Birinchi apostol, diniy qoidalarga asosan, Xudoning yerdagi vakili hisoblanadi. Cherkov xodimlari oʻz vazifalarini bepul va oʻzlarining asosiy kasblaridan tashqari bajaradilar. Har bir jamoa 150-170 kishilik katta oila kabi tashkil etiladi. Pastorlar kamida ikki oyda bir marotaba har bir uyni ziyorat qiladilar. Asosiy eʼtibor bolalar va oʻsmirlar tarbiyasiga, nogiron va kambagʻallarga yordam qilishga qaratiladi.
 

 
 

Turkum:Cherkovlar
Nosix va mansux

Nosix va mansux (arab. oʻchiruvchi va oʻchirilgan; nosix mansuxni yoʻqotgani yoki hukmini oʻzgartirgani) – istilohda – avvalgi hukmini keyingisi bilan bekor qiluvchi hadis nosix va bekor boʻlgani mansux deyiladi. Hadislarning nosix va mansuxini aniqlash nihoyatda mashaqqatli muhim fandir. Bu quyidagi qoidalarga asosan bilinadi:

1. Rasululloh (s.a.v.)ning avval aytgan hadislarini keyingisi bilan almashtirganlarini ochiq bayon qilishlari orqali. Masalan, Burayda (r.a.) hadisida Rasululloh (s.a.v.) „Men sizlarni qabrlarni ziyorat qilishdan qaytargan edim, endi ularni ziyorat qilaveringlar, chunki, qabrlar oxiratni eslatadi“, deganlar.

2. Sahobiyning soʻzi orqali. Sahobiy, Rasululloh (s.a.v.)ning falon ishlari, falon ishlaridan keyin sodir boʻlgan, deydi. Masalan, Jobir (r.a.)ning Rasululloh (s.a.v.)ning soʻnggi ikki buyruqlaridan biri – oʻt tekkan narsadan tahorat qilinmaslikka buyurishlari boʻldi, degan hadisi. Yaʼni olovda pishgan narsadan yeb, tahorat qilib boʻlmasligini aytganlar.

3. Tarixni aniqlash, yaʼni hadislarning aytilgan vaqtini: qaysi biri avval, qaysi biri keyin ekanligini bilish orqali. Masalan, Imom Abu Dovud rivoyat qilgan hadisda Rasululloh (s.a.v.): Qon oldirish va qon quyish roʻzani ketkazadi, deganlar. Boshqa Imom Buxoriy rivoyat qilgan hadisda Rasululloh (s.a.v.)ning ehromda va roʻzadorlik holatda qon oldirganliklarini Abdulloh ibn Abbos aytgan. Birinchi hadis Makka fathida aytilgan. Ikkinchisi esa vidolashuv haji vaqtida aytilgan.

4.Ijmoning koʻrsatishi bilan. Masalan, Imom Dorimiy rivoyat qilgan hadisda: „Kim mast qilguvchi ichimlik ichsa uni darralanglar, agar toʻrtinchi marta ichsa oʻldiringlar“ degan. Imom Navaviy bu hadisni ijmo nasx qilganini aytgan. Ammo ijmo nasx ham, mansux ham qilmaydi, balki nosixni koʻrsatadi. Nosix va mansux boʻyicha Ahmad ibn Hanbalning „an-Nosix va-l-mansux“ asari mavjud.
 

 
 

Turkum:Shaxsiyatlar
Nyuiva

thumb
Nyuiva - qadimgi Xitoy (daosizm) diniy e’tiqod tizimiga kirgan panteondagi eng ulugʻ ma’budlardan biri hisoblanib, u insoniyatni yaratuvchi, yer yuzini suv toshqinidan saqlovchi hamda nikoh va oila homiysi sifatida e’zozlangan. Rivoyatlarda Nyuiva inson kabi bosh va qoʻl hamda ilon singari tanaga ega ma’bud shaklida tasvirlangan. Uning ismi xitoy tilida “Nyu Gua” tarzida talaffuz qilinib, bunda “Gua” shilliqqurtsimon jonzotni bildiradi. Qadimgi Xitoy diniy e’tiqodiga koʻra, ba’zi mollyuska, hasharot va sudralib yuruvchi jonzotlar oʻzining tashqi qobigʻi (teri)ni oʻzgartirish, tanasini yoshartirish va hatto, abadiylik baxsh etish qobiliyatiga ega boʻlgan. Shu jihatdan, Nyuiva ham yetmish marotaba qayta tugʻilgan va u har bir tugʻilishida borliq yangi oʻzgarishga yuz tutgan, deb ishonilgan. , rivoyatlarda kelishicha, Nyuiva oʻta qudratli boʻlgan va undan yana oʻnta ma’bud dunyoga kelgan. Boshqa bir afsonaga binoan, Nyuiva va uning ukasi Fusi ilk ilohiy juftlik sanaladi. Arxeologik topilmalarda ular inson boshi va ilonsimon tana bilan bir-biriga yoki qarama-qarshi qarab turgan tarzida ifodalanganini koʻrish mumkin. Oʻz davrida, bahorning ikkinchi oyida muhabbat va nikoh timsoli sifatida ikkisiga atab qurbonlik va maxsus marosimlar oʻtkazilgan.
 

 
 

Turkum: Atamalar
Jammol

Muhammad ibn Muhammad ibn Abdulloh ibn Hamza ibn Jamil al-Bag‘dodiy (Abu Jaʼfar) (957-yil (hijriy 346-yil) zulhijja oyida Samarqandda vafot etgan) tuyalari ko‘p bo‘lganidan „Jammol“ (tuyali) laqabi bilan mashhur bo‘lgan samarqandlik muhaddis va usul ilmining bilimdoni. Abu Ali Naysoburiy u kishidan 40 juzga teng keladigan kitob ilmini rivoyat qilgan. U ulamolardan, ulamolar ham undan hadis rivoyat qilganlar.
Oltin vodiy koʻchasi (Toshkent)

Oltin vodiy koʻchasi — Sergeli tumanining „Oltin vodiy“ mahallasi hududida. Bezakchilik koʻchasi bilan Oltin vodiy 3-berk koʻchasi oraligʻida joylashgan. Uzunligi 1 km atrofida.

XX asrning 50-yillarida tashkil topgan. Dastlab Vengriya koʻchasi deb yuritilgan. 1997-yil 18-dekabrda „Oltin vodiy“ nomi berilgan. Tarkibida 2 ta tor va 2 ta berk koʻcha mavjud.

Yoʻnalishida „Fayz Xundeyshn“ Oʻzbekiston-Buyuk Britaniya qoʻshma korxonasi, Mexanika-taʼmirlash zavodi, „Qurilish lizing“ korxonasi, 359-bogʻcha, militsiya tayanch punkti, savdo shoxobchasi, dorixona, pochta, firma ofislari, koʻp qavatli va shaxsiy turar joy binolari joylashgan. Yaqinida „Toshshaharnur“, „Shamol“, „Vagon restoran“ va „Gyottegrup“ korxonalari, turli servis xizmat koʻrsatish maskanlari bor.

 Yana qarang 

 Toshkent koʻchalari roʻyxati

 

Turkum:Toshkent koʻchalari
Ajuga turkestanica

Ajuga turkestanicaframelessIlmiy tasniflashO‘simliklarYuksak oʻsimliklarGulli oʻsimliklarIkki urugʻpallalilarAsteridsLamialesYalpizdoshlarAjugaA. turkestanicaBinar nomiAjuga turkestanica(Regel) Briq.SinonimlarRosenbachia turkestanica Regel 
Ajuga turkestanica — Oʻrta Osiyoda o‘suvchi gulli oʻsimlik turi. Alohida tur sifatida birinchi marta 1894-yilda tasvirlangan„Ajuga turkestanica (Regel) Briq“. The Plant List. 2013. Retrieved 4 September 2021..

 Tavsif 
A. turkestanica — balandligi 40 dan 60 sm gacha boʻlgan koʻp yillik o‘t oʻsimlik. Barglari elliptik choʻzinchoq shaklga ega, tekis qirrali, uchi oʻtkir. May va iyun oylarida gullaydi. Gullari kichik, pushti rangga ega va ikkitadan barg qoʻltigʻida joylashgan. May oyining oxirida mevasi pishib yetiladi.

 Tarqalish 
A. turkestanica Oʻrta Osiyoning Pomir-Oloy togʻ tizmalarida, Oʻzbekistonning Surxondaryo viloyatida o‘sadi. Bu tur Tojikiston janubidagi past togʻli hududlarda ham topilgan. U dengiz sathidan 2500 metr balandlikdagi toshloq yerlarda oʻsadi. 

 Foydalanish 
A. turkestanica, boshqa koʻplab Ajuga bilan bir qatorda, dorivor taʼsirga ega ekanligi taxmin qilingan. Bugungi kunda A. turkestanica ekstrakti boʻlgan koʻplab bodibilding qoʻshimchalari bor. A. turkestanica turkesteron kabi ekdisteroid hosilalarini oʻz ichiga oladi, ammo ular sutemizuvchilarda anabolik taʼsir koʻrsatadimi yoki yoʻqmi aniq emas.

 

Turkum:Osiyo bog‘ o‘simliklari
Turkum:Oʻrta Osiyo o‘simliklari
Turkum:Osiyo oʻsimliklari
Jamoliddin al-Ubodiy

Jamoliddin Ubaydulloh ibn Ibrohim ibn Ahmad ibn Abdulmalik ibn Umar ibn Abdulaziz ibn Muhammad ibn Jaʼfar ibn Horun ibn Muhammad ibn Ahmad ibn Mahbub ibn Valid ibn Uboda ibn Somit al-Ansoriy al-Ubodiy al-Mahbubiy al-Buxoriy al-Hanafiy (Abul Fazl) (1232-yil (hijriy 630-yil) jumodulavval oyida 84 yoshda vafot etgan) — faqih. Mazhab ilmida yuqori cho‘qqiga erishgan, haybatli vaseribodat bo‘lgan.
Shokoladli truffle

Shokoladli truffle – an'anaviy ravishda shokolad, kakao kukuni, hindiston yong'og'i yoki maydalangan va qovurilgan yong'oqlar (odatda funduk yoki bodom ) bilan qoplangan shokoladli qandolat mahsulotlarining bir turi bo'lib, odatda sharsimon, konussimon shaklda bo'ladi.

Ularning nomi truffle qo‘ziqoriniga o'xshash ko'rinishidan kelib chiqqan.

 
thumb| Yong'oq yog'i bilan to'ldirilgan shokoladli truffle

 thumbShveysariya trufflesi, eritilgan shokoladni sutli qaymoq va sariyog'ning qaynab turgan aralashmasiga qo'shib, qolipga quyiladi keyin ustidan kakao kukuni sepiladi. Fransuz trufflesi kabi, ularni ham uzoq muddat saqlab bo‘lmaydi, tayyorlanganidan keyin bir necha kun ichida iste'mol qilinishi kerakChocolate, Cocoa, and Confectionery: Science and Technology by Bernard W. Minifie (1999), page 545..
 Yangi qaymoq va shokoladdan tayyorlangan fransuz trufflesi, so'ngra ustidan kakao yoki yong'oq kukuniga sepiladi.
 Ispan trufflesi, quyuq shokolad, quyultirilgan sut, rom (yoki har qanday turdagi likyor) va shokolad sepish bilan tayyorlanadi.
 Emulsiyaning suvdagi moy turini yaratish uchun sirop va kakao kukuni, sut kukuni, yog'lar va boshqa shunga o'xshash ingredientlardan tayyorlangan odatiy Yevropa trufflesi.
 Amerika trufflesi, yarim oval shakldagi, shokolad bilan qoplangan truffle, sariyog‘ quyuq yoki sutli shokoladlar aralashmasi va ba'zi hollarda qotib qolgan kokos moyi qo‘shiladi"Sweet surrender", Los Angeles Times, February 8, 2006.

Boshqa uslubdagi trufflelarga quyidagilar kiradi:

 Belgiya trufflesi yoki pralin, ganache, yog‘ kremi yoki yong'oq pastalari bilan to'ldirilgan quyuq yoki sutli shokoladdan tayyorlangan.
 Kaliforniya trufflesi, fransuz trufflesining kattaroq versiyasi, birinchi marta Elis Medrich tomonidan 1973-yilda tayyorlangan. U bu kattaroq trufflelarni Berkli shahridagi Gourmet Ghetto mahallasidagi charkuteriyada sotgan.

 

Turkum:Shokoladli dessertlar
Turkum:Qandolatchilik
Jaʼfar az-Zanjoniy

Jaʼfar ibn Abdulloh al-Xu’iyniy, az-Zanjoniy (1838-yil (hijriy 1254-yil)da tug‘ilib, 1916-yil (hijriy 1334-yil)da vafot etgan) — faqih va usulchi bo‘lgan.

 Asarlari 
 „Taqrirot fi usul“ („Usul ilmi tadqiqoti“).