Zhantas/Cleaned-Uzbek_Wikipedia huggingface dataset:
Pernitsioz anemiya

Pernitsioz anemiya oshqozon ichak traktidan (GIT) vitamin-B12 ning absorbsiyasi buzilishi oqibatida kelib chiqadigan anemiya (kam qonlik)ning bir turi hisoblanadiLinda Costanzo: Medical physiology; 6th

edition, 2018.Artur Guyton, John Hall: Textbook of

medical physiology; 14th edition, 2020.. Odatda vitamin B12 yetishmovchiligi GITdagi qanaqadir muammo hisobiga B12 vitamin absorbsiyasi buzilishi bilan bogʻliq bo'ladi. Bu holat odatda Pernotsioz anemiyada sodir boʻladi va atrofik gastritda oshqozon sekretsiyasining buzilishi bilan bogʻliq hisoblanadi. Atrofik gastritda asosan oshqozondagi parietal hujayralar shikastlanishi hisobiga ichki faktorIndu Khurana, Arushi Khurana: Textbook of medical physiology; 2nd edition, 2009. deb nomlanuvchi modda ishlanmaydi va bu modda ishlanmasligi V-B12 ni soʻrilishi kerak qismga yetqazilishidagi muammolarga sabab boʻladi. Aslida esa ichki faktor quyidagi tartibda V-B12 soʻrilishiga yordamlashadi. 

1. Parietal hujayralardan ishlab chiqarilgan ichki factor 12 barmoq ichakda R-B12 komplexni kutadi.

2. 12 barmoqli ichakda ichki faktor V-B12 ni bogʻlab, iliumgacha transportini taʼminlaydi. Shuningdek, bu birikma B12ni hazm shiralari taʼsirida parchalanishni oldini oladi.

3. Ilium hujayralari apikal yuzasida ichki faktorni sezuvchi retseptorlar mavjud, (B12ni emas, ichki faktorni taniydi).

4. Shu hujayralar endositoz orqali IF-B12 ni qaʼbul qiladi va qonga oʻtkazadi. Qondagi transkobalamin-2 orqali B12 kerakli qismlarga boradi.

5. Ichki faktor yetishmasligi B12 oʻzlashtirilishida muammolarga sabab boʻladi.

B12 GIT orqali soʻrilganidan soʻng, dastlab, yuqori miqdorda jigarda zahiralanadi. Keyinchalik zahiradan, kerak boʻlganda suyak koʻmigiga chiqariladi.  B12 ning kunlik miqdori 1-3mikrogram hisoblanadi, jigar va boshqa to'qimalardagi zahira esa 1000 marotaba koʻp hisoblanadi. Shu sababli, 3-4 yillik defitsit hollarida ham zahira hisobiga organizm normal saqlanadi va shuncha muddatdan keyingina anemiya belgilari yuzaga keladi.

 Foliy kislotasi (pteroilglutamat kislota) yetishmovchiligi 
 
Foliy kislotasi normada koʻkatlarda, baʼzi mevalarda, goʻshtda (ayniqsa jigar) boʻladi. U pishirish vaqtida osonlikcha parchalanadi (yoʻqqa chiqadi). Shuningdek, tez-tez uchraydigan turli GIT kasalliklari vaqtida B12 va Foliy kislata soʻrilishi buziladi. Misol qilib oladigan boʻlsak, spru kasalligida absorbsiyaning buzilishi yuzaga keladi. Foliyning yetishmovchiligi ham eritropoezda muammolar paydo boʻlishini oshiradi. Kobalamin absorbsiyasidagi yetishmovchilik uning zahirasi katta boʻlganligi sabab bir necha yil simptomlarsiz kechsa, foliy kislatasi yetishmovchiligi bir necha oydan keyin bilinadi.
Taganrogdagi Lenin haykali

thumb|right|200px
Lenin yodgorligi — 1970-yilda Taganrogning Oktabr maydonida oʻrnatilgan V.I.Lenin haykali. Haykaltarosh N. V. Tomsk, meʼmor A. I. Zavarzin, muhandis — S. P. Xojibaronov. Rossiyaning madaniy meros obyekti — monumental sanʼat yodgorligi.

 Yodgorlik 
Bronza haykalning balandligi 4,62 metr, poydevorining balandligi 2,74 metrKirichek M. S. Muzey pod otkritim nebom. — Taganrog: IP Stadnikov, 2010. — S. 78. — ISBN 978-5-9901455-3-5.. Tagkursi sayqallangan marmar plitalar bilan qoplangan.

 Tarix 
Oktabr maydonida Lenin haykali qoʻyilishi 1970-yil 22-aprelda uning tavalludining 100-yilligi munosabati bilan boʻlib oʻtdi. Yodgorlikning tantanali ochilish marosimi 1970-yil 6-noyabrda boʻlib oʻtdiKirichek M. S. Muzey pod otkritim nebom. — Taganrog: IP Stadnikov, 2010. — S. 78. — ISBN 978-5-9901455-3-5..

RSFSR Vazirlar Kengashining 1974-yil 4-dekabrdagi 624-son qarori bilan yodgorlik milliy ahamiyatga ega monumental sanʼat yodgorligi sifatida muhofazaga olindiPostanovlenie Sovmina RSFSR ot 04.12.1974 № 624 "O dopolnenii i chastichnom izmenenii Postanovleniya Soveta Ministrov RSFSR ot 30-avgusta 1960 g. N 1327 „O dalneyshem uluchshenii dela oxrani pamyatnikov kulturi v RSFSR“", 1992-yilda yodgorlikni davlat muhofazasiga olish toʻgʻrisida qaror qabul qilindi. Rostov viloyat Kengashining Kichik Kengashi tomonidan qabul qilingan.

Har yili 22-aprelda Leninning tugʻilgan kunida Rossiya Federatsiyasi Kommunistik partiyasining Taganrog boʻlimi aʼzolari haykalga gul qoʻyadi.

 Yana qarang 

 Taganrog yodgorliklari

 

Taganrog
Turkum:Taganrog Diqqatga Sazovor Joylari
Lenin
Turkum: 1970-yilda Rossiyada qurilgan bino va inshootlar
Kategoriya: 1970-yilgi haykallar
Turkum:Rostov viloyatida 1970-yil
Samoviy yuzlik haykali

Samoviy yuzlik haykali ( yodgorligi) — Kiev shahridagi Qadr-qimmat inqilobi (Evromaydan) paytida vafot etganlar uchun yodgorlik. Nikolaev, Yevropa Kengashi maydonida ochilgan.

Haykal, yaratuvchilarning fikriga koʻra, eng ulugʻvor asarga aylandi, u butun Ukraina boʻylab Qadr-qimmat inqilobi (Evromaydan) paytida vafot etganlarni xotirlaydi. Haykal tirilishni, shuningdek, kurash va tinchlikni anglatadi: u harakatni anglatuvchi ikkita qanotdan iborat boʻlib, ulardan biri bosh farishta Mixailni tasvirlaydi, ikkinchisi — Tirilishning ramziy tasviri, tepasida tinchlik ramzi sifatida ikkita kaptar bor.

Postamensiz yodgorlikning balandligi 4 metr edi. Rassom Sergey Ivanov va haykaltarosh Vladimir Tsisarik oʻz ishlarini shunday gavdalantirishga harakat qilishdiki, har bir yangi burchak ostida ilgari koʻzga tashlanmaydigan tafsilotlar paydo boʻladi.

Haykal muallifi, Lvov shahrida yashovchi Vladimir Tsisarik faqat ikkita tilakni bildirgan: oʻliklarni unutmaslik va yana bunday holatga yoʻl qoʻymaslik.

Ochilish marosimida Nikolaev aholisiga jasorat, matonat, vatanparvarlik uchun qogʻozda emas, soʻzda emas, balki amalda minnatdorchilik soʻzlari aytilgan.

 

Turkum:Nikolaevning Yodgorliklari
Taganrogdagi Lenin yodgorligi

thumb|right|350px
Lenin yodgorligi ― 1935-yilda Taganrogda Vosstaniya maydonida, vokzal binosi oldida oʻrnatilgan koʻp figurali haykaltaroshlik kompozitsiyasidir. Haykaltarosh D.I.Yakerson. 1941-yilda vayron qilingan. Taganrogdagi Leninning bir nechta yodgorliklaridan biri.

 Yodgorlik 
Haykaltarosh D.I.YakersonKirichek M. S. Pamyatniki Leninu // Taganrog. Ensiklopediya. — Taganrog: Anton, 2008. — S. 540. — ISBN 978-5-88040-064-5.. Yodgorlik zirhli avtomashinaning parchasi koʻrinishida yasalgan baland beton poydevor ustida joylashgan. Markazda — Vladimir Lenin, atrofida — askar, ishchi va ishchi ayollar figuralari bor. Yerda, yodgorlik oldida, ikkala tomonda yana ikkita haykal bor edi: uchuvchi va tankerKirichek M. S. Po ladonyam tvoix ploщadey. — Taganrog: Lukomore, 2007. — S. 107. — ISBN 978-5-902450-13-9..

 Tarix 
Lenin haykali 1935-yilda Vosstaniya maydonida, vokzal binosi oldida oʻrnatilgan va ochilgan. 1941-yilning kuzida yodgorlik Taganrogni bosib olish paytida nemis hukumati tomonidan vayron qilinganKirichek M. S. Vosstaniya ploщad // Taganrog. Ensiklopediya. — Taganrog: Anton, 2008. — S. 266. — ISBN 978-5-88040-064-5.. 1970-yilda yangi yodgorlik oʻrnatildi.

Urushdan keyingi yillarda vayron boʻlgan yodgorlik oʻrnida yozgi kafe qurilgan boʻlsa, bugungi kunda Butterfish baliq restoraniKirichek M. S. Po ladonyam tvoix ploщadey. — Taganrog: Lukomore, 2007. — S. 107. — ISBN 978-5-902450-13-9. joylashgan.

 

Kategoriya:1941-yilda vayron qilingan bino va inshootlar
Lenin
Turkum: vayron qilingan yodgorliklar
Turkum: 1935-yilda Rossiyada qurilgan bino va inshootlar
Kategoriya: 1935-yilgi haykallar
Samoviy yuzlik yodgorligi

Samoviy yuzlik yodgorligi  — Kiev shahridagi Evromaydan qahramonlari maydonida joylashgan qadr-qimmat inqilobi (Evromaydan) paytida vafot etganlar uchun yodgorlik Ternopil.

Kompozitsiyaning balandligi 9 metr (postamensiz), figuraning oʻzi deyarli 3 metr, bronzadan yasalgan.

Kompozitsiya dekorativ boʻronning ramzi boʻlib, unda Samoviy yuzning timsoli sifatida himoyalanmagan yigit va farishta tasvirlangan.
left|thumb|391x391px| Ternopildagi Samoviy yuz haykali loyihasi

 Tarixi 
Ternopil meri Sergey Nadal tashabbusi bilan shaharda Samoviy yuzlik xotirasiga yodgorlik oʻrnatishga qaror qilindi. 2014-yil mart oyi boshida ochiq tanlov eʼlon qilindi. Hududni har tomonlama obodonlashtirish orqali yodgorlikni Yevromaydon qahramonlari maydoniga oʻrnatishga qaror qilindi.

2015-yilda, Ukraina Mustaqillik kuni arafasida, kelajakdagi yodgorlik joyiga eslatuvchi tosh oʻrnatildi. Kuzda maydonni obodonlashtirish va boʻlajak yodgorlikka poydevor qoʻyish ishlari boshlandi.

2015-yilning yozida „Samoviy yuzlik“ yodgorligining eng yaxshi dizaynini aniqlash uchun tanlov oʻtkazildi. Haykaltarosh Roman Vilgushinskiy va meʼmor Ivan gʻolib chiqdi.

2015-yil sentabr oyida Ternopil shahar kengashi ijroiya qoʻmitasi loyiha-smeta hujjatlarini tasdiqladi, buning natijasida „Samoviy yuzlik“ yodgorligini ishlab chiqarish va oʻrnatish uchun shahar byudjetidan 2 million 441 ming 559 griven ajratildi.

2016-yil 14-oktabrda,Muqaddas onasini himoya qilish kuni va Ukraina himoyachisi kuni Ternopolda Samoviy yuzning haykali tantanali ravishda ochiladi. Haykal Evromaydon qahramonlari maydoniga oʻrnatilgan.

 

Turkum: Ternopol yodgorliklari / samoviy yuz
Samoviy yuzlik haykali (Chikago)

Samoviy yuzlik haykali yoki Ukrainaning barcha halok boʻlgan qahramonlari sharafiga yodgorlik — Qoʻshma Shtatlarda birinchi boʻlib Kievdagi Qadr-qimmat inqilobi (Evromaydan) paytida vafot etganlar uchun yodgorlik. Blumingdale (Blumingdale, Illinoys), Chikago yaqinida, Muqaddas Andrery Ukraina pravoslav cherkovi yonida. Yodgorlik xoch shaklida yasalgan.

Yodgorlik mualliflari taniqli haykaltarosh, Ukrainada xizmat koʻrsatgan artist Yevgeniy Prokopov va meʼmor Orest Baranikdir.

Yodgorlikni oʻrnatish uchun mablagʻ toʻplashda AQSh-ning ukraina jamoatchiligi ishtirok etadi va yodgorlik qurilishini senator Jon Makkeyn qoʻllab-quvvatladi.

2015-yil sentabr oyida ochilgan. Muqaddas marosim Kiev va Butun Rus-Ukraina Patriarxi Filaret tomonidan oʻtkaziladi (UOC-KP).

Ochilishda Ukraina moliya vaziri Natalya Yaresko, Ukrainaning Chikagodagi bosh konsuli Larisa Gerasko, Illinoys gubernatori Bryus Rauner va kongressmen Piter Roskam ishtirok etadi. Ochilish marosimida senatorlar Jon Makkeyn va Mark Kirkning tabrik maktublari oʻqiladi.

 

Turkum:Chikago yodgorliklari / samoviy yuz
Nejin bodring haykali

Nejin bodring haykali  — Chernigov viloyati, Nijin shahridagi Nejin bodringlari va ularni tuzlash ustalarini ulugʻlaydigan yodgorlik.

Yodgorlikning ochilishida tarqatilgan xabarga koʻra, oʻsha paytda u Ukraina hududidagi sabzavotga bagʻishlagan birinchi yodgorlik edi.

 Umumiy maʼlumot 
Nejin bodringining yodgorligi Nijin konserva zavodi (Shevchenko koʻchasi, 160) binolaridan unchalik uzoq boʻlmagan jamoat bogʻida joylashganГалчин Олексій, Травінцева Ганна Ніжинський огірок не в банці, а в граніті. 12 березня 2016 у Wayback Machine. // «Україна Молода» №м 238 за 20 грудня 2005 року.

Loyiha muallifi mahalliy rassom Leonid Vorobyov.

 Tavsif 
Yodgorlik yertoʻla (yertoʻla) va Nejin bodringining bochkasining haykaltarosh tasviridir. Shunday qilib, haykaltaroshlik kompozitsiyasi sabzavotni saqlash uchun anʼanaviy joy, Nejin bodringi ilgari tuzlangan idish sifatida taqlid qiladi.

Noyob (Ukraina uchun) yashil rangdagi granitdan yasalgan bodringning oʻzi ogʻirligi 50 kilogrammdan oshadi va undan tayyorlangan blok Italiyadan olib kelingan va italiyaliklar yodgorlik gʻoyasi haqida bilishgandan soʻng, materialning narxini sezilarli darajada pasaytirdi.

 Tarixi 
Nejin bodring haykali 2005-yil 16-dekabrda tantanali ravishda ochilgan.

Yodgorlikni yaratish gʻoyasi Nijin shahar ijroiya qoʻmitasiga tegishli boʻlib, u mahalliy konserva zavodi tomonidan qoʻllab-quvvatlandi va mahalliy aholi tomonidan iliq kutib olindi.

 

 
 Галчин Олексій, Травінцева Ганна Ніжинський огірок не в банці, а в граніті. // «Україна Молода» №м 238 за 20 грудня 2005 року
 У Ніжині поставили пам'ятник огірку. Вчора відбулося офіційне відкриття пам'ятника ніжинському огірку в м. Ніжин. Про це УНІАН повідомили в прес-службі Корпорації Fozzy Group. // повідомл. від 17 грудня 2005 року на fakty.com.ua, «Факти ICTV». Новини культури 
 Цалик Станіслав Огіркова зірка Ніжина // повідомл. за 11 жовтня 2007 року на www.weekly.com.ua/ukr/ (електронна версія газети Kyiv Weekly)
 3D модель «Пам'ятник ніжинському огірку» для Google Earth
Turkum: Ukraina Yodgorliklari
Turkum: 2005-yilda paydo bo'lgan
Turkum: voqealar 16-dekabr
Turkum: Nejinning Diqqatga Sazovor Joylari
Cheboksaridagi Lenin yodgorligi

Lenin haykali ― Cheboksari shahridagi Respublika maydonidagi mintaqaviy ahamiyatga ega boʻlgan meʼmoriy yodgorlikdir.

Haykaltaroshlar: A. I. Dalinenko , V. I. Tatarovich , G. D. Yastrebenetskiy , Arxitektor: G. A. Isroilevich.

 Tarixi 
left|thumb| Cheboksari. Lenin maydonidagi Chuvash ASSR Sovetlar uyi. 1987-yilda olingan surat.
Cheboksaridagi Lenin maydonidagi V. I. Lenin haykali 1960-yil 26-iyunda Chuvash muxtoriyatining 40 yilligi nishonlanganda ochilgan.

Bu Chuvashiyadagi birinchi monumental yodgorlikdir. Lenin goʻyo harakatda, oldinga qarab yurgandek tasvirlangan. Bu yirik shahar makonining gʻoyaviy va badiiy markaziga aylangan birinchi bino. Hududning butun rejasi — xiyobonlar, maysazorlar, gulzorlar va daraxtlar yagona meʼmoriy yechimga boʻysunadi.

 arxitektura yodgorligi (mintaqaviy) — V.I. Lenin yodgorligi (1960-yil).

 

Lenin
Cheboksary
Mustaqillik yodgorligi

Mustaqillik yodgorligi — Milliy fanlar akademiyasi qoʻlyozmalar instituti va Ozarbayjon davlat iqtisodiyot universiteti binolari oʻrtasida joylashgan. 1918-yil 28-mayda Tiflisda Ozarbayjon Milliy kengashi tomonidan eʼlon qilingan Ozarbayjon Demokratik Respublikasi sharafiga tashkil etilgan. Bu kun 1992-yil 28-maydan boshlab Respublika kuni sifatida nishonlanib kelinmoqda.

 Yodgorlik ochilishi 
Yodgorlik Sharqda birinchi demokratik respublika boʻlgan Ozarbayjon Demokratik Respublikasi sharafiga oʻrnatilgan.

2006-yil 18-dekabrda Ozarbayjon Prezidenti Ilhom Aliyev Ozarbayjon Respublikasi poytaxti Boku shahrida Mustaqillik muzeyini tashkil etish va Mustaqillik yodgorligini oʻrnatish toʻgʻrisida 1838-sonli Farmonini imzolaydi. Farmonga muvofiq Mustaqillik haykali yaratish uchun tanlov eʼlon qilinadi va mukofotlar taʼsis etiladi.

Yodgorlikning ochilishi 2007-yil 25-mayda Istiqloliyat koʻchasida boʻlib oʻtadi. Ochilish marosimida Ozarbayjon Respublikasi Prezidenti Ilhom Aliyev ishtirok etadi.

Granit va oq marmardan oʻyilgan yodgorlikda Milliy kengash aʼzolarining imzolari bilan Mustaqillik deklaratsiyasi matni eski arab va lotin alifbosida oʻyib yozilgan.

 

Turkum:Boku meʼmoriy yodgorliklari
Chelyabinskdagi Lenin haykali

Vladimir Ilich Lenin haykali — Chelyabinsk shahrining markaziy maydonining asosiy tarkibi boʻlgan haykal. Rossiya Federatsiyasining madaniy meros obyekti.

 Mualliflar 

 Muallif va haykaltarosh: Vitaliy Semenovich Zaikov va Lev Nikolaevich Golovnitskiy.
 Arxitektor: Evgeniy Viktorovich Aleksandrov.

 Tarkibi 
Balandligi 5 metr boʻlgan haykal bronzadan quyilib, taxminan 10 metrlik granit poydevorga oʻrnatilgan. Postamentda „Chelyabinsk ishchilaridan V.I. Leninga“ degan yozuv bor. Bronza haykal Leningraddagi Monumentskulptura zavodida ishlangan. Hozirgacha (2015-yil) Chelyabinskdagi Inqilob maydonidagi Lenin haykali Sovet davlati asoschisining eng yirik yodgorliklaridan biri hisoblanadi.

 Tarixi 
Chelyabinskda V.I.Leninning yana bir yodgorligining paydo boʻlishi Buyuk Oktabr Sotsialistik inqilobining 40 yilligini nishonlashga tayyorgarlik koʻrish bilan bir vaqtga toʻgʻri kelishi kerak edi. Eʼlon qilingan tanlovda 18 ta loyiha, jumladan chelyabinsklik haykaltarosh L. N. Golovnitskiyning loyihasi ham bor edi. Tanlovning ikki bosqichidan soʻng birinchi oʻrin Chelyabinskdan duetga nasib etdi: Golovnitskiy — Aleksandrov va haykaltarosh V.S. Zaykov. Vitaliy Zaykov tarixda birinchi boʻlib dinamik Lenin — harakatdagi Lenin haykali yaratish gʻoyasini ilgari surdi. Keyin bu tendensiya butun MDHdagi boshqa haykaltaroshlar tomonidan ularning ishlarida takrorlandi.

1957-yil 5-noyabrda Inqilob maydoniga yodgorlik tosh qoʻyildi, unda „Sovet davlatining buyuk asoschisi“ haykali yaqinda ushbu joyda paydo boʻlishi bildirildi. Yodgorlik 1959-yil 5-noyabrda ochilgan. XX asrning 70-yillarida, rekonstruksiyadan soʻng, poydevorning kengligi oshirildi. Yodgorlikning soʻnggi rekonstruksiyasi 2020-yilda boʻlib oʻtgan. Oldingi taʼmirlash 2001-yilda boʻlib oʻtgan edi. Yodgorlikni Chelyabinskning bosh maydonidan koʻchirish boʻyicha koʻtarilgan savollarga qaramay, Chelyabinsk viloyati gubernatori P. I. Sumin qarori bilan yodgorlik davlat muhofazasiga olingan.

 

 

 Chelyabinsk entsiklopediyasi Arxivirovano 7 2012-yil aprel yilning.
 Chelyabinsk yodgorliklari Arxivnaya kopiya
 „Chelyabinsk viloyati madaniy merosini muhofaza qilish davlat ilmiy-ishlab chiqarish markazi“. V. I. Lenin haykali. Arxivnaya kopiya
Lenin
Turkum:Chelyabinskning Diqqatga Sazovor Joylari
Chelyabinsk
Turkum: 1959-yilda Rossiyada qurilgan bino va inshootlar
Kategoriya: 1959-yilgi haykallar
Turkum:Chelyabinsk viloyatida 1959-yil
Ufadagi Lenin yodgorligi

Lenin maydonidagi Lenin haykali ― Ufaning markazida, Lenin maydonida Kommunistik va Lenin koʻchalari kesishmasida joylashgan. Bu Leninning poydevor ustidagi „oʻtirgan“ haykali. Uning orqasida globusli stela bor.

 Tarix 
Birinchi yodgorlik 1924-yil 7-noyabrda oʻrnatilgan. Ushbu yodgorlikning muallifi I. A. Mendelevich edi. Bu mamlakatdagi birinchi Lenin yodgorliklaridan biri edi. Lenin toʻliq holda tasvirlangan, uning poydevoriga yodgorlik taxtasi oʻrnatilgan, unda „V. I. Leninga, Ufa ishchilari. 1924-yil 1-may“ yozuvlari bor edi. Yodgorlik loyihasining muallifi va qurilish boshqaruvchisi qurilish texnigi (keyinchalik Ufa, Toshkent va Kuybishev bosh arxitektori) D. M. Larionov edi. Yodgorlikni qurishda 18-asrga oid marmar qabr toshlaridan foydalanilgan.

Keyingi yili yodgorlik atrofida maydon qurildi, buning uchun Leningraddan Taurid bogʻidan bogʻbon taklif qilindi.
left|thumb|227x227px| Lenin figurasi katta planda
1939-yilda haykaltarosh Lenin yodgorliklarining holatini tekshirish boʻyicha Butunrossiya komissiyasi raisi S. D. Merkurov tashrif buyurdi. Uning qarori bilan Mendelevich haykali Merkurov ishining odatiy beton nusxasi bilan almashtirildi va asl nusxasi Gidravlika zavodining ishlab chiqarish maydoniga oʻtkazildi.

Yodgorlik yaroqsiz holga kelganida, 1987-yilda uni granit bilan almashtirishga qaror qilindi. Leningrad haykaltaroshlariga Leninning aniq nusxasi buyurtma qilingan. Biroq, qayta qurish davridagi moliyaviy qiyinchiliklar tufayli haykal sotib olinmadi. Yigirma yildan koʻproq vaqt davomida maydondagi stelada faqat bitta globus butun dunyoda marksizm-leninizm gʻoyalarini maʼqullash ramzi sifatida turdi. SSSR hududida butun dunyoni oʻrab turgan ramziy zanjirlar uzildi.

Lenin yodgorligini avvalgi tarixiy joyiga qaytarish toʻgʻrisidagi qaror 2011-yil 27-aprelda shahar kengashi deputatlari tomonidan fuqarolarning murojaatlari yuzasidan qabul qilingan edi. Yodgorlikning restavratsiyasi homiylar tomonidan moliyalashtirilgan. Yangilangan loyiha muallifi ufalik haykaltarosh Xalit Galimullin edi.

2011-yil 31-oktabrda taʼmirlangan yodgorlik oʻrnatildi, bu Leninning 21-asrda Rossiyada ochilgan birinchi yodgorliklaridan biriga aylandi. Yodgorlikning rasmiy ochilishi 2011-yil 2-noyabrda boʻlib oʻtdi. Unda Ufa shahri rasmiylari va ayrim siyosiy arboblar, jumladan, Rossiya Federatsiyasi Kommunistik partiyasi rahbari Gennadiy Zyuganov ishtirok etdi.

 

 

 1-kanalda Ufadagi Lenin haykali ochilishi Arxivnaya kopiya -da
 ITAR-TASSda Ufada Lenin haykali ochilishi Arxivnaya kopiya
 KP: Zyuganov tomonidan ochilgan Lenin haykali Arxivnaya kopiya
 Lenin yodgorligi arxivining Arxivnaya kopiya -da // Boshqird entsiklopediyasi
Lenin
Ufa
L
Turkum: 1924-yilda Rossiyada qurilgan bino va inshootlar
Kategoriya: 1924-yilgi haykallar
XXYKdagi Lenin haykali

thumb|right|300px
Xalq xoʻjaligi yutuqlari koʻrgazmasi hududidagi Vladimir Ilich Lenin haykali (qisq. XXYK, 1992-2014-yillarda — Butunrossiya koʻrgazma markazi) ― 1954-yilda oʻrnatilgan. Hozirda u XXYKning Bosh pavilyoni oldidagi maydonda joylashgan. Haykaltarosh ikki karra Stalin mukofoti laureati P.P.Yasino, meʼmori R.R.Gasparyan. Mintaqaviy ahamiyatga ega boʻlgan madaniy meros obyektiPostanovlenie Pravitelstva Moskvi № 787 ot 11.11.1997 „Ob utverjdenii spiska pamyatnikov kulturi i istorii, isklyuchyonnix Ukazom Prezidenta Rossiyskoy Federatsii № 452 ot 05.05.1997 iz Perechnya obʼektov istoricheskogo i kulturnogo naslediya federalnogo (obщerossiyskogo) znacheniya i rekomendovannix dlya otneseniya k kategorii pamyatnikov istorii i kulturi mestnogo znacheniya“. Викивояж. Data obraщeniya: 9-iyunya 2022..

 Tarix 
Yodgorlik 1954-yilda oʻrnatilgan. Dastlab, u XXYKning Bosh pavilyoniga kiraverishda I.V. Stalin haykali bilan „juft“ joylashgan edi. KPSS XXII syezdidan soʻng Stalin haykali olib tashlandi va Lenin haykali Bosh pavilyon ekspozitsiyasiga koʻchirildi. 1967-yilda Bosh pavilyon oldidagi maydon oldida Lenin haykali oʻrnatildi.

2016-yil iyul oyida keng koʻlamli restavratsiya ishlari amalga oshirildi, jumladan, har xil turdagi ifloslanishlardan tozalash va haykalchadagi patinani muhrlash ishlari bajarildi.

 

 

 Voloshina V. A. Alekseeevskoe: proshloe i nastoyaщee (chast 2) // Kultura i bezopasnost : jurnal. — 2021. — № 3. — S. 62—66.
 
 Jukova L. A., Romanov A. A. Glavnaya vistavka strani: iz proshlogo v buduщee // Moskovskiy jurnal. Istoriya gosudarstva Rossiyskogo. — 2019. — № 11 (347). — S. 81—112.
Turkum:Moskvadagi Lenin yodgorliklari
Pavlovskaya ko‘chasidagi Lenin haykali

thumb|right|300px
V. I. Lenin haykali ― 1967-yilda Moskvada Vladimir Ilich nomidagi Moskva elektromexanika zavodi qarshisidagi Pavlovskaya koʻchasidagi bogʻda oʻrnatilgan. Bu joydan unchalik uzoq boʻlmagan joyda, 1918-yil 30-avgustda unga suiqasd uyushtirilgan. Yodgorlik mualliflari haykaltarosh V. B. Topuridze va meʼmor K. T. Topuridze. Yodgorlik federal ahamiyatga ega boʻlgan madaniy meros obyekti maqomiga egaVestnik Mera i Pravitelstva Moskvi № 65-noyabr 2011 (2189).

 Tarixi 
V. I. Lenin Mixelson zavodiga bir necha bor tashrif buyurgan va u yerda ishchilar bilan suhbatlashgan. Bu yerda 1918-yil 30-avgustda unga suiqasd uyushtirilib, buning natijasida u ogʻir yaralangan.

1922-yilda ushbu suiqasd joyida zavod ishchilari qizil sayqallangan granitdan yasalgan yodgorlik toshini oʻrnatdi. Old tomonida quyidagi soʻzlar oʻyilgan: "Jahon proletariati rahbari Vladimir Ilich Leninning hayotiga suiqasd qilingan joydagi yodgorlikning birinchi toshi. 1918-yil 30-avgust — 1922-yil 1-noyabr ". Orqa tarafdagi yozuvda shunday deyilgan: " Butun dunyo mazlumlari bilsinlarki, bu yerda kapitalistik aksilinqilobning oʻqi jahon proletariati yetakchisi Vladimir Ilich Leninning hayoti va faoliyatini toʻxtatmoqchi boʻlgan ".

1947-yil 7-noyabrda zavod oldidagi maydonda, memorial toshdan uncha uzoq boʻlmagan joyda haykaltarosh S.D.Merkurov va meʼmor A.F.Jukov tomonidan V.I.Leninga granitdan yasalgan yodgorlik oʻrnatildi. 1960-yilda Lenin tavalludining 90 yilligi munosabati bilan yodgorlik atrofidagi maydon sezilarli darajada kengaytirildi. 1967-yilda yodgorlik zavod hududiga koʻchirildi va uning oʻrniga hozirgi haykaltarosh V. B. Topuridze va meʼmor K. T. Topuridze yasagan haykal oʻrnatildi.

Pavlovskaya koʻchasidagi Leninning hozirgi haykali Vladimir Ilich nomidagi zavodning eski bolsheviklari tashabbusi bilan oʻrnatilgan. Haykaltarosh va meʼmor yodgorlik ustida bevosita zavod ustaxonalaridan birida ishlagan, u yerda ularga Leninning nutqlarida shaxsan qatnashgan faxriylar maslahat bergan. Vladimir Ilich nomidagi zavod ishchilari haykal uchun barcha qoliplarni yasadilar, keyinchalik ular bronza quyish uchun Leningraddagi „Monumentskulptura“ zavodiga yuborildi.

Lenin haykali 1967 -yil 1-noyabrda Oktabr inqilobining 50 yilligi arafasida ochilgan. Besh metrli bronza haykal baland granit poydevorga oʻrnatilgan. Lenin palto va qalpoqda toʻliq gavdasi bilan tasvirlangan.

 

Pavlovskaya ko'chasi
Turkum:Moskvaning Danilovskiy tumani
Turkum:1967-yilda Moskvada qurilgan bino va inshootlar
Kategoriya: 1967-yilgi haykallar
Braziliya Mustaqilligi yodgorligi

Braziliya Mustaqilligi yodgorligi (Monumento à Independência do Brasil) — Braziliyaning San-Paulu shahridagi granit va bronzadan yasalgan haykal. U „Ipiranga yodgorligi“ nomi bilan ham tanilgan " yoki "Vatan qurbongohi . Yodgorlik Ipiranga daryosi sohilida, San-Paulu shahrida, Braziliya imperatori Pedro I 1822-yil 7-sentabrda mamlakat mustaqilligini eʼlon qilgan tarixiy joyda joylashgan.

Yodgorlik Braziliya mustaqilligining birinchi yuz yilligini nishonlash uchun italiyalik haykaltarosh Ettore Ximenes va italiyalik arxitektor Manfredo Manfredi tomonidan loyihalashtirilgan va qurilgan.

 Kript 
Yodgorlik ichida imperator maqbarasi va ibodatxonasi joylashgan. Krip 1972-yilda imperator Pedro I ning jasadi, shuningdek, uning rafiqalari avstriyalik Mariya Leopoldina va Leytenberglik Ameliya jasadlarini joylashtirish uchun qurilgan. Mahbus shahzoda Pedro Enrike Orlean-Braganzaning iltimosiga binoan katolik cherkovi sifatida muqaddas qilingan. Pedro I va Leyxtenberglik Ameliyaning jasadlari Lissabondagi Braganza uyining Qirollik panteonidan, avstriyalik Mariya Leopoldinaning jasadi Rio-de-Janeyrodagi Muqaddas Antoni monastirining imperator maqbarasidan koʻchirilgan Fábio Rodrigo de Moraes. Uma coleção de história em um museu de ciências naturais: o Museu Paulista de Hermann von Ihering (порт.) // Anais do Museu Paulista: História e Cultura Material. — 2008-06. — Vol. 16, iss. 1. — P. 203–233. — ISSN 0101-4714. — doi:10.1590/S0101-47142008000100006. Ricardo Oriá. Construindo o Panteão dos Heróis Nacionais: monumentos à República, rituais cívicos e o ensino de História (порт.) // Revista História Hoje. — 2014. — Vol. 3, iss. 6. — P. 43–66. — ISSN 1806-3993. — doi:10.20949/rhhj.v3i6.137. Архивировано 15 мая 2021 года..

 

Mustaqillik
Turkum:mustaqillik yodgorliklari / Braziliya
Turkum:granit haykallari
Turkum: bronza haykallar
Turkum: 1926-yilda qurilgan bino va inshootlar
Kategoriya: 1926-yilgi haykallar
Turkum:Braziliyada 1920-yillarda paydo bo'lgan
Vladimirdagi Lenin haykali

thumb|right|300px
 Aleksandr II (Vladimir) haykali bu yerga yoʻnaltiriladi. Ushbu mavzu alohida maqolaga muhtoj.

Sobor maydonidagi Lenin haykali — Vladimirdagi mashhur rus inqilobchisi, nazariyotchisi va dunyodagi birinchi sotsialistik davlat asoschisi Vladimir Ilich Lenin sharafiga oʻrnatilgan yodgorlik.

 Tarixi 
Ilgari, sobor maydonidagi Lenin haykali oʻrnida Rossiya imperatori Aleksandr II ga Aleksandr Opekushin tomonidan 1913-yilda Romanovlar sulolasining taxtga oʻtirganining 300 yilligini nishonlash paytida oʻrnatilgan yodgorlik bor edi. Eski yodgorlikdan faqat Lenin turgan qizil fin granitidan yasalgan poydevor qoldi.

1917-yilgi rus inqilobidan keyin podshoh haykali buzilib, eritilib, uning oʻrniga antiqa kiyimdagi ayol qiyofasida allegorik tarzda tasvirlangan gipsdan Ozodlik haykali oʻrnatildi. Biroq, qisqa muddatli materialdan shoshqaloqlik bilan yasalgan haykal shaharliklarga yoqmadi va mahalliy matbuotda tanqid qilindi.

1925-yilda Ozodlik haykali oʻrniga eski poydevorga Leninning birinchi haykali oʻrnatildi. Oʻsha davrdagi haykalning hozirgisidan farqi shundaki, Lenin qoʻli bilan oldinga ishora qilgan. 1950-yil 21-aprelga oʻtar kechasi eski haykal oʻrniga qoʻli tushirilgan yangi haykal oʻrnatildi. Uning muallifi Nikolay Shilnikov edi.

Soʻnggi paytlarda Aleksandr II tarixiy yodgorligini sobiq poydevorda tiklash boʻyicha takliflar boʻldi, biroq ular bir ovozdan rad etildi.

 Yana qarang 

 Lenin maydonidagi Lenin haykali

 

 Provladimir portali. RU. Sobor maydonidagi Lenin haykali
 Vladimir yodgorliklari. Sobor maydonidagi Lenin haykali

 

 Sokol, Kirill Gelievich. Rossiya imperiyasining monumental yodgorliklari : katalog / K. G. Sokol. — Ed. 2, qoʻshing. va toʻgʻri. — Moskva : b. va., 2021 (Moskva : turi. Cityprint). — 501, 2 b. : kasal., tab.; 30 sm; ISBN 978-5-6044347-6-5 : 500 nusxa
Vladimir, sobori maydoni
Lenin, sobori maydoni
Nomaʼlum askar haykali

Nomaʼlum askar haykali  – Ikkinchi jahon urushi yillarida fashizmga qarshi kurashda halok boʻlgan alban askarlari xotirasiga bagʻishlangan yodgorlik. Yodgorlik Albaniya poytaxti Tirananing markazida joylashgan.

 Tarixi 
Yodgorlik 1967-yilda Sulaymon Posho masjidi va 1944-yilning noyabrida jiddiy shikastlangan qabri oʻrniga oʻrnatilgan.

 Tavsif 
Haykalda musht koʻtargan va miltiq ushlagan, bor kuchi bilan oldinga yugurayotgan askar tasvirlangan.

 

 
 Unknown Soldier Statue in Tirana, Albania
 Pamyatnik Neizvestnomu soldatu v Tirane na Vikimapii

Turkum:Alifbo boʻyicha yodgorliklar
Turkum:1967-yilda qurilgan bino va inshootlar
Turkum:1967-yilda yasalgan haykallar
Turkum:1967-yilda Albaniya
Tverskaya maydonidagi Lenin yodgorligi

thumb|right|300px
Moskvaning Tverskaya maydonidagi V. I. Lenin haykali — RGASPI binosi yaqinida joylashgan. 1940-yilda oʻrnatilgan. Yodgorlik mualliflari haykaltarosh S. D. Merkurov va meʼmor I. A. Fransuz. Yodgorlik federal ahamiyatga ega madaniy meros obyekti maqomiga ega.

 Tavsifi 
V. I. Lenin haykali qizil granitdan qilingan. U quyuq kulrang granit bloklaridan yasalgan poydevorga oʻrnatilgan. Lenin oʻtirgan va oldinga egilgan holda tasvirlangan. U suhbatdoshini diqqat bilan tinglayotganga oʻxshaydi. Lenin chap qoʻli bilan tizzasiga suyanib turibdi va qoʻlida daftar tutgan. Oʻng qoʻl qalam bilan stulning orqa tomonida. Sanʼatshunos N. D. Sobolevskiyning fikricha „haykal tasvirining plastik ifodasi Ilyining psixologik jonli va yorqin koʻrinishi bilan mukammal uygʻundir“.

Yodgorlikning joylashuvi tasodifan tanlanmagan. Lenin Tverskaya (oʻsha paytda Sovet) maydonida Moskva shahar kengashi binosi (hozirgi Moskva meriyasi) balkonidan bir necha bor nutq soʻzlagan, bu haqda yodgorlik lavhasida yozilgan. Yodgorlik Butunittifoq Bolsheviklar Kommunistik partiyasi Markaziy Qoʻmitasi qoshidagi (hozirgi RGASPI) V.I. Lenin instituti binosi roʻparasida oʻrnatilgan.

Yodgorlik oʻrnatilishidan oldin V. I. Leninning haykali 1939- yilda Nyu-Yorkdagi Butunjahon koʻrgazmasida namoyish etilgan.

 

Tver maydoni
Turkum:Tver tumanidagi bino va inshootlar
Kategoriya: 1940-yilgi haykallar
Turkum:1940-yilda Moskvada qurilgan bino va inshootlar
Voyaga yetmagan mehnatkashlar haykali

Voyaga yetmagan mehnatkashlar haykali — Samara shahrida, shaharning Oktabr tumanidagi Polina Osipenko va Novo-Sadovaya koʻchalari kesishmasidagi favvoralar yonidagi bogʻda oʻrnatilgan.

 Tarixi 
Voyaga yetmagan mehnatkashlar yodgorligi oʻzining paydo boʻlishi uchun 1992-yilda paydo boʻlgan „Bolalar frontga“ jamiyatiga qarzdor. Ulugʻ Vatan urushi davridagi mehnati umumiy gʻalabaga katta hissa qoʻshgan bolalar xotirasiga haykal ochish tashabbusi bilan chiqadi.

Yodgorlik mualliflari — haykaltarosh Ivan Ivanovich Melnikov va meʼmor Yuriy Vasilevich Xramov. Dastlab, „Kichik Alyosha“ nomli bolaning haykalini yasash rejalashtirilgan edi. Yodgorlik jangga chiqqanlarning bolalari va ukalarining ramzi boʻlishi kerak edi. Loyiha allaqachon yaratilgan va uning tafsilotlari muhokama qilinganida, „Frontga bolalar“ jamiyati ayollari yodgorlik orqadagi qizlarning mehnatini aks ettirmaydi, degan muammoni koʻtarishadi. Bahs inobatga olinib, yigitning qiyofasiga qizning surati qoʻshiladi.

Oʻgʻil va qiz 1940-yillardagi kiyimlarda skameykada oʻtirib, qoʻl ushlashgan holda tasvirlangan, bu pokiza va samimiy tuygʻularni ifodalaydi. Haykaltaroshlik kompozitsiyasi bronzadan yasalgan boʻlib, granit poydevorga va marmar asosga oʻrnatilgan. Poydevorning bir tomonida yodgorlik nomi yozilgan lavha, ikkinchi tomonida misralar yozilgan lavha bor. Yodgorlik 1996-yil 12-iyunda ochilgan.

 

 
 
 
 
Turkum:Samara Yodgorliklari / N
Turkum:samara oktabr tumani
Leonid Krasin yodgorligi

thumb|right|300px
Leonid Krasin yodgorligi — Sovet siyosiy arbobi, Kurgan shahrida tugʻilgan L. B. Krasin (1870-1926) haykali. Viloyat ahamiyatiga molik madaniy meros obyekti (074-son).

 Manzil 
Yodgorlik Tobolning baland qirgʻogʻida, Rossiyaning Kurgan shahridagi Krasin va Kuybishev koʻchalari kesishmasida joylashgan.

 Yaratilish tarixi 
Yodgorlik loyihasi 5 yil davomida tayyorlangan edi. Haykal Mitish badiiy quyish zavodida ishlangan.

Yodgorlik 1978-yil 1-sentabrda ochilgan. Mitingda L. B. Krasinning qizi, Tamara Leonidovna Krasina-Tarasova ham ishtirok etgan.

 Tavsifi 
Birinchi sovet diplomati tik turgan holda toʻliq gavdasi bilan tasvirlangan.

 

 Kurgandagi Leonid Krasin haykali. Yekaterinburg va Urals federal okrugi boʻyicha qoʻllanma 
 Qoʻrgʻon shahrining madaniy merosi: elektron maʼlumotlar bazasi 
Krasina
Turkum: inqilobchilar yodgorliklari / Krasin
Turkum: 1978-yilda Rossiyada qurilgan bino va inshootlar
Kategoriya: 1978-yilgi haykallar
Turkum:1970-yillar kurgan viloyatida
Telefning oʻgʻli Yevripil

Yevripil  — qadimgi yunon mifologiyasi qahramoni Mifi narodov mira. M., 1991-92. V 2 t. T.2. S.656, Lyubker F. Realniy slovar klassicheskix drevnostey. M., 2001. V 3 t. T.1. S.566. Telef va Astioxining (Priamning singlisi) oʻgʻli Kvint Smirnskiy. Posle Gomera VI 150 .

Parisning oʻlimidan soʻng, u misiylar qoʻshini bilan troyanlarga yordam bergan. U bir qancha qahramonona ishlarni amalga oshirgan, lekin Neoptolem Psevdo-Apollodor. Mifologicheskaya biblioteka E V 12 tomonidan oʻldirilgan. „Kichik Iliada“ga koʻra, u Maxaonni oʻldirgan Pavsaniy. Opisanie Elladi III 26, 9 . Peneleyni oʻldirgan Pavsaniy. Opisanie Elladi IX 5, 15 . Giginning soʻzlariga koʻra, u Nirey va Maxaonni oʻldirgan Gigin. Mifi 113 . Smirnalik Kvintning soʻzlariga koʻra, u Nirey, Maxaon, Peneley va yana 8 ta kam taniqli shaxslarni oʻldirgan. Neoptolem tomonidan oʻldirilgan Gomer. Odisseya XI 519; Kvint Smirnskiy. Posle Gomera VIII 175—226 .

Gomerda, Yevripil bilan bogʻliq holda, „Keteylar“ va „ayollar sovgʻalari“ haqida gapiriladi, lekin Strabon gap nima haqida ekanligini tushunmaydi Strabon. Geografiya XIII 1, 69 (str.615) . „Ayollar sovgʻalari“ formulasi Gomerning Erifil haqidagi hikoyasida topilgan, ismlar ham oʻxshashdir Gindin L. A., Tsimburskiy V. L. Gomer i istoriya Vostochnogo Sredizemnomorya. M., 1996. S.278 . Keteylar zamonaviy olimlar tomonidan Xettalar bilan tenglashtirilgan.

Sofoklning „Yevripil“ (fr. 210-222 Radt) tragediyasi, Vizantiyalik Gomerning „Yevripiliya“ tragediyasining bosh qahramoni.
 

Turkum: qadimgi yunon afsonalari qahramonlari
Turkum:troyan urushi qatnashchilari
Turkum:qadimgi yunon mifologiyasida kichik Osiyo
Moskvadagi Lermontov haykali

Lermontov yodgorligi — 1965-yilda Moskvada Lermontovskaya maydonida oʻrnatilgan shoir Mixail Yuryevich Lermontovning haykali. Yodgorlik mualliflari haykaltarosh I. D. Brodskiy, meʼmorlar N. N. Milovidov , G. E. Saevich , A. DA. Morgulis.

 Tarixi 
M.Yu.Lermontov 1814-yil 2-oktabrdan 3-oktabrga oʻtar kechasi shu yerda, Qizil darvoza roʻparasidagi Arseniyevlar uyida tugʻilgani xotirasiga 1941-yilda maydonga Lermontovskaya nomi berilgan. Maydondagi jamoat bogʻi ham Lermontovskiy deb atala boshlandi. , bu yerda shoirga haykal oʻrnatish gʻoyasi paydo boʻldi, ammo urush bunga xalaqit berdi. 1950-yillarda yodgorlik oʻrnatish gʻoyasi qaytib keldi va eng yaxshi majoziy yechimni izlash boshlandi. Yodgorlikning tantanali ochilishi 1965-yil 4-iyunda boʻlib oʻtdi.

 Tavsifi 
Lermontov yodgorligi Moskvadagi eng romantik yodgorliklardan biri hisoblanadi. Haykaltarosh oʻz asarida shoir ijodining shaxsiyati va tabiatining mohiyatini ifodalashga harakat qilgan. Bronza jasad silindrsimon granit poydevorda joylashgan. Lermontov paltosining yoqasi va etaklari shamolda tebranib turibdi. Shoirning chehrasi oʻychan, maʼyus nigohi oʻziga qadalgan. Haykal 1960-yillarga xos boʻlgan „qattiq uslub“ning badiiy va plastik usullaridan foydalangan holda yaratilgan. Poydevorda Lermontovning quyidagi satrlari oʻyilgan:

Haykalning yonida Lermontovning „Mtsiri“, „Demon“, „Yelkan“ asarlari mavzusidagi relyeflar bilan toʻldirilgan panjara bor.

 Kinoda 
Lermontov haykali „Omad jentelmenlar“ filmida aks ettirilgan. Jinoyatchi Kosoy uni „kurtkali odam“ deb ataydi.

 

 

 
 Ivanova I. V. Pamyatnik M. Yu. Lermontovu: putevoditel. — M.: Moskovskiy rabochiy, 1987. — 64 s., il. — (Biografiya moskovskogo pamyatnika).
Kategoriya: 1965-yilgi haykallar
Moskva
Lermontov
Turkum:1965-yilda Moskvada qurilgan bino va inshootlar
Prokrida

Procris  — qadimgi yunon mifologiyasidagi personaj. Erechtheus va Praxithea qizi. Yoki Pandionning qiziGigin. Mifi 189. Bir versiyaga koʻra Ifilning qizi? (Iphicles)Perviy Vatikanskiy mifograf I 44, 1. Deyoneyning oʻgʻli Kefalga turmushga chiqqanPsevdo-Apollodor. Mifologicheskaya biblioteka III 15, 1. da uning afsonaviy biografiyasini taqdim etishda sezilarli farqlar mavjud.

Bir oz maʼlum boʻlgan versiyaga koʻra, u otasi Erechtheus bilan birga boʻlgan, undan qizi AglavraniGigin. Mifi 253 dunyoga keltirgan. U oltin gulchambarni sovgʻa sifatida qabul qilib, Pteleont bilan yotoqda boʻlishdi, ammo Kefal tomonidan xiyonatda ayblanib, Minosga qochib ketdiPsevdo-Apollodor. Mifologicheskaya biblioteka III 15, 1. Giginning soʻzlariga koʻra, bu Pteleont uning eri Cephalus edi, uning koʻrinishi Eos tomonidan oʻzgartirildiGigin. Mifi 189.

Kritda u Minosni „tanosil“ kasalligidan davoladi va u unga ajoyib itni sovgʻa qildi. Undan biron bir hayvon qochib qutula olmadiGigin. Astronomiya II 35, 1; Antonin Liberal. Metamorfozi 41, 4-5; Palefat. O neveroyatnom 2. U Minos bilan ham yotoqda boʻldiPsevdo-Apollodor. Mifologicheskaya biblioteka III 15, 1; Ovidiy. Lekarstvo ot lyubvi 453. Boshqa versiyaga koʻra, u Artemida bilan ov qilganKallimax. Gimni III 210, lekin u qiz emasligini bilib, uni haydab yuborgan. Prokrida Artemidaga oʻzining baxtsizliklari haqida gapirib berdi va u unga Lelap itini beribPavsaniy. Opisanie Elladi IX 19, 1; Gigin. Mifi 189; Ovidiy. Metamorfozi VII 745—758, yordam berishga vaʼda berdi.

U Afinaga qaytib keldi va Kefalni ov musobaqasiga chaqirdi. Ajoyib nayza va itning yordami bilan Prokrida tanlovda gʻolib chiqdi, keyin Cephalus notanish odamdan nayzani sotishni soʻradi. Keyin Prokrida itni "oʻzining yoshlik goʻzalligini berishga rozi boʻlsa "berishga vaʼda berdiAntonin Liberal 41, 6. Metamorfozi, per. V. N. Yarxo. Kefal notanish odam bilan yotishga rozi boʻldi, keyin Prokrida unga oʻzini ochdi. Er-xotin yarashishdiGigin. Mifi 189; Antonin Liberal. Metamorfozi 41, 6-7; Ovidiy syujet s soblazneniem opuskaet. Ular birgalikda ov qilishayotganda, Kefal tasodifan uni nayza bilan oʻldirdiGigin. Mifi 189; Psevdo-Apollodor. Mifologicheskaya biblioteka III 15, 1; Pavsaniy. Opisanie Elladi X 29, 6; Ovidiy. Nauka lyubvi III 725—746; Ovidiy. Metamorfozi VII 821—863.

Odissey uni Hadesda uchratadiGomer. Odisseya XI 321. Delfidagi Polignotning rasmida Hadesda tasvirlanganPavsaniy. Opisanie Elladi X 29, 5. Gesiod (fr. 332 M.-U.), EvripidYevripid. Gipsipila, st.90 Peydj tomonidan tilga olingan. Sofoklning „Prokrida“ tragediyasi (bir satr yetib kelgan, fr. 533 Radt), Evbulning „Prokrida“, Filiterning „Kefal“ komediyasi bor edi.

Prokrida ismini FespiyningPsevdo-Apollodor. Mifologicheskaya biblioteka II 7, 8 ellikta qizidan biri ham olgan.

 

Turkum: qadimgi yunon afsonalari qahramonlari
Turkum: Attica Afsonalari
Turkum: Krit Afsonalari
Turkum: Artemis
Tillashayx masjidi

Tillashayx masjidi — Toshkentlik mashhur shayx Tillashayx tomonidan, XIX asrning oxiri — XX asrning boshida, aniqrogʻi 1890—1902-yillarda bunyod etilgan. Tillashayx masjidi biroz vaqt faoliyat yuritgandan soʻng Rossiya imperiyasi tomonidan yopib qoʻyilgan. Masjid 1945-yil 7-mayda qaytadan ochilgan. Masjid 1955—1963-yillarda usta Shirin Murodov tomonidan taʼmirlangan. 2007-yil Hastimom majmuasi bunyod etilgan davrda meʼmoriy obida atrofidagi eʼtiborga molik obidalar ham taʼmirlandi.

Shayx haqida
Tillashayx Xoʻja Ubaydulla Ahror avlodlaridan boʻlib, Toshkentning Parchabof mahallasida tugʻilgan. U yoshligidan savdo-sotiq ishlari bilan shugʻullangan va keyinchalik taqvodor savdogar boʻlib yetishadi. U Xitoydan qoʻy olib kelib sotish bilan shugʻullanib, bir yillik foydasidan ushbu masjidni bunyod ettirib, moʻmin-musurmonlarga inʼom etadi. Tillashayx shoʻrolar davrida oʻz oilasi bilan Sharqiy Turkistonga ketishga majbur boʻladi va oʻsha yerda vafot etadi. Uning vafot etgan yili maʼlum emas.
Ichki va tashqi koʻrinishi
Meʼmoriy obida oʻzining dizayni bilan oʻz davrida qurilgan boshqa masjidlardan ajralib turgan. Inshoot toʻrtburchak tarhli, gumbazsimon, masjidning ikki yonida uncha katta boʻlmagan minoralar boʻlib, masjidga arkasimon qilib qurilgan ayvon orqali kiriladi. Arkalar soni 3 ta. Masjidning tashqi tomoni bezaklardan holi boʻlib, uning ikki yonida masjidga yorugʻlik tushishini taʼminlash uchun derazalar (18 ta) oʻrnatilgan. Masjidning ichki tarzi tashqi tarzidan mutlaqo farq qiladi, undagi ganch naqshlar, gulli bezaklar insonni beihtiyor oʻziga jalb qiladi. Masjid ichidagi gumbazosti naqshlar ham oʻzining nafisligi bilan boshqalaridan ajralib turadi. Masjidni yoritish maqsadida qandillar ham oʻrnatilgan. Ushbu inshoot milliy meʼmorchilik anʼanalarini oʻzida mujassamlashtirgan, „Chor“ uslubda, eshiklari esa xotamkori uslubida bunyod etilgan. Meʼmoriy obidaning oʻziga xos tomoni shundaki, uning tashqi tarzida hech qanday bezaklarni koʻrmaymiz, ammo masjidning ichki va tashqi qismi esa bezaklarga boyligi bilan ajralib turadi.
Bugungi kunda
Oʻzbekiston Respublikasi Mustaqillikka erishgach, koʻplab meʼmoriy obidalar qatori, Tllashayx masjidi ham taʼmirdan chiqdi. Xususan, Hastimom majmuasi bunyod etilgan davrda (2007-yil) meʼmoriy obida atrofidagi eʼtiborga molik obidalar ham taʼmirlandi. Qolaversa, masjid UNESCO tashkiloti tomonidan Butun Jahon yodgorliklari roʻyxatiga kiritildi.
 

 Tillashayx masjidi haqida maʼlumot
 Akbar Zamonov. Tarix fanidan olimpiadaga tayyorlanamiz kitobi

 
 Tillashayx masjidi haqida videorolik
Sparta hukmdori Prokl

Prokl ( „ulugʻlangan“) — afsonaviy Sparta qiroliПсевдо-Аполлодор. Мифологическая библиотека II 8, 2.4; Платон. Zakoni III 683d, Aristodem va Argiyaning oʻgʻli, Evrisfenning egizak ukasi. Geraklning avlodiИон Хиосский, fr. 27 Uest . Xotini — AnaxandraPavsaniy. Описание Эллады III 16, 6. Amakisi Teras bolaligida Spartani boshqargan. U 49 yil hukmronlik qildiЕвсевий Кесарийский = Диодор Сицилийский. Историческая библиотека VII, fr. 8 . U akasidan 2 yil kam yashadi, lekin jasoratlari shon-shuhratida undan oshib ketdiTsitseron. O divinatsii II 90 .

Prokl akasi Evrisfenning xotinining egizak singlisi Anaxandraga uylangan edi. Qizlar Kleestoniylar shohi Agamedidning oʻgʻli Thesanderning qizlari va Gerakl Ktesipp oʻgʻlining nevarasi ediPavsaniy. Opisanie Elladi (kniga III, glava 16.6).

 

Turkum:alifbo tartibida shaxslar
Turkum: Vikipediya: Wikimedia-da rasmlarsiz Davlat arboblari haqidagi Maqolalar
Turkum: Vikipediya: parametrsiz kartalar
Kotsifali

Kotsifali (gr ) — Gretsiya, Kritda qizil sharob ishlab chiqarish uchun ishlatiladigan texnik (sharob uchun) uzum navi.

 Geografiyasi 
Turning vatani Krit. Iraklion va Kiklad orollarida yetishtiriladi.

 Sharob xususiyatlari 
Undan vinolar och rangga ega, alkogolning yuqori darajasi, kuchli meva aromati, oʻrtacha kislotali boʻladi. Koʻpincha Mandilariya bilan aralashadi.

 

Turkum:Yunoniston Sharoblari
Vach

Vach (sanskr. वाच्, IAST: vāc, harflar. „nutq“, „soʻz“) yoki Vak — hind mifologiyasida nutq ma’budasi, nutqning timsoli.

„Rigveda“dagi bitta madhiya Vachga bagʻishlangan (RV X, 125)Ригведа. Мандалы IX—X. / Подг. изд. Т. Я. Елизаренкова. — М.: Наука, 1999. — С. 282—283., unda uning nomi bevosita ishlatilmaydi, lekin maʻbuda nomiga doimiy ovozli ishoralar qilinganТопоров В. Н. Об одном примере звукового символизма (Ригведа Х, 125) // «Poetics» II. The Hague; Paris; Warszawa, 1966. — P. 75—77.. Anukramani soʻzlariga koʻra, ushbu oʻzini maqtash madhiyasining muallifi Vachning oʻzi hisoblanadi. Osmon, yer, suv, dengiz — Vachning yashash joylari deyiladi. U osmondan baland va yerdan kengroq butun olamlarga yetib boradi. Koʻpincha ma’buda boylikning bekasi sifatida ta’kidlanadi. U boylikni sevgan kishilariga beradi va shuningdek, kuchli, dono, brahman yoki rishi boʻlishga yordam beradi. Aynan Vach odamlar oʻrtasida tortishuvlarni keltirib chiqaradi. U Indra, Mitra, Varuna, Agni, Soma va boshqa xudolar bilan bogʻlangan, ularning malikasi, xudolar tomonidan yaratilgan ilohiy deb ataladiМифы народов мира / Ред. С. А. Токарев. — М.: Советская энциклопедия, 1991. — Т. 1. — С. 219—220..

Ammo Vach „Rigveda“dan keyingi davrda syujetlarda qatnashadigan va oilaviy aloqalarga ega boʻlgan toʻliq huquqli qahramonga aylanadi. U Atharvavedada Viraj nomi bilan tanilgan va Kamaning qizi. Ammo Sayananing fikriga koʻra, Vach rishi Ambhrinaning qiziРигведа. Мандалы IX—X. / Подг. изд. Т. Я. Елизаренкова. — М.: Наука, 1999. — С. 523.. „Atharva-veda“ davridan beri Vach kosmogonik harakatlar bilan bogʻliq. Shunday qilib, u „Shatapatha Brahmana“da Prajapati xotinlaridan biri boʻlib, uning yordami bilan suv yaratgan. Vishvakarmanda Vachaspati epiteti, ya’ni „soʻz hukmdori“, u „Mahabharata“ va „Tayittiriya Brahmana“da Vedalarning onasiDowson J. A. Classical Dictionary of Hindu Mythology and Religion, Geography, History and Literature. — London, 1928. — P. 329..

Epik davrda Vach donolik va notiqlik ma’budasiga aylanadi, u daryo ma’budasi Sarasvati nomi bilan tanilgan va Braxmaning turmush oʻrtogʻi ekanligi aytiladi. Uning otasi bir xil Braxma („Bhagavata-purana“) yoki Daksha („Padma-purana“) hisoblanadi. Ma’buda ishtirokidagi eng mashhur syujet shundan iboratki, Gandxarvalar Somani oʻgʻirlab ketishadi, uni xudolar va rishilar Vach evaziga sotib olishadi va u oʻz taklifi bilan buning uchun ayolga aylantirilgan Dowson J. A. Classical Dictionary of Hindu Mythology and Religion, Geography, History and Literature. — London, 1928. — P. 330..

 Yana qarang 
 Vachamyama

 

 
 Brown W. N. The creative role of the goddess Vāc in the Rig Veda // Pratidānam: Festschrift F. B. J. Kuiper. The Hague; Paris, 1968. P. 393—398.
Turkum:Mifologik qahramonlar
Ksinomavro

Ksinomavro (gr , „nordon qora“) — Gretsiyada, Markaziy Makedoniya chekkasidagi Naousa atrofidagi baland togʻlarda va Gʻarbiy Makedoniya chekkasidagi Amindeon atrofida oʻstiriladigan uzum navi, shuningdek, undan ishlab chiqarilgan asosiy qizil sharob. Yaqinda oʻtkazilgan genetik tadqiqotlar shuni koʻrsatdiki, nav Goue blanc va nomaʼlum nav oʻrtasidagi tabiiy urchish natijasidir.
left|thumb| Naousa mintaqasidagi uzumzorlar, Markaziy Makedoniya Ksinomavro vino navini ishlab chiqaradi
Ksinomavro uzumlari asosan Naousa, Goumenis, Amindion shaharlari, Fessaliyadagi Rapsani, gʻarbiy Makedoniyaning Trikoman , Siatista va Velvendos shaharlari atrofida va kichikroq miqyosda Athosdagi rohiblar tomonidan yetishtiriladi. Shuningdek, Fesaliyadagi Osa togʻida, Epirus nomi Ioannina, Thessalian nomlari Magnesia va Trikala va Gʻarbiy Makedoniya Kastoriyada ham yetishtiriladi. Ksinomavro uzumzorlarining umumiy maydoni 18 kvadrat kilometrni tashkil qiladi.

Ksinomavro — Gretsiyada eng koʻp ekilgan vino uzum navi.

 Vinochilik 
Goumenisda Ksinomavro koʻpincha Negoska bilan aralashtirib, juda mevali, yuqori quvvatli sharob ishlab chiqaradiJ. Robinson Jancis Robinsonʼs Guide to Wine Grapes pg 127 Oxford University Press 1996 ISBN 0198600984 .

 

 

 Yunon qizil sharobining asosiy navlari
Turkum: qizil sharob
Turkum:Yunoniston Sharoblari
Mavrodafni

Mavrodafni (Mavrodafni) - Ahaya (Shimoliy Peloponnese) va undan ishlab chiqarilgan qizil shirin mustahkamlangan sharobda keng tarqalgan qora uzum navlari. Yunon pravoslav cherkovi tomonidan ibodat sharobi sifatida ishlatiladi.

Mavrodafni - quyuq, deyarli shaffof, to'q qizil sharob. Karamel, shokolad, qahva, qatronlar va gullarning ifori va ta'mini o'z ichiga oladi. Shokoladli shirinliklar bilan yaxshi ketadigan kam sonli sharob dan biri.

Taniqli vino zavodi "Achaia Clauss" Mavrodafni ishlab chiqarishga ixtisoslashgan.

 Boshqa muqaddas sharoblar 

 Nama
 Cahors
 Vin Santo

 

 Mavrodafna Patras, klassik qizil shirin sharob - Mavrodafna haqida hamma narsa )
 
Turkum:Pages with unreviewed translations