Boku arxipelagi

Boku arxipelagi – Ozarbayjonning Boku shahri yaqinida, sohildan uncha uzoq boʻlmagan masofada joylashgan orollar guruhi. Bu orollarni oʻrab turgan suv sayozdir.

 Orollar 
Orollarning ozarbayjoncha nomlaridan tashqari, aksariyatining ruscha nomlari ham mavjud boʻlib, ular XVIII asrda gidrograf Fyodor Soymonov tomonidan tuzilgan Kaspiy dengizining birinchi zamonaviy kartografiyasidan kelib chiqqan. Arxipelag bir necha kichik qumloqlardan tashqari quyidagi orollardan iborat:

 Koʻrfazda joylashgan orollar 
Bular Boku koʻrfazi hududiga kiruvchi orollardir:
 Boyuk Zira yoki Nargin
 Dash Zira yoki Vulf
 Qum oroli yoki Peschanniy
 Tava oroli yoki Plita

 Koʻrfazdan tashqaridagi orollar 
Ushbu orollar asosiy guruhdan ajralib turadi:
 Chilov yoki Jiloy
 Sangi-Mugan yoki Svinoy
 Zanbil yoki Duvanni
 Chikil yoki Oblivnoy
 Qara Su yoki Los
 Xara Zira yoki Bulla
 Qutan va Baburi (Podvodniye orollari)
 Adsiz Ada yoki Bezymyanniy
 Gil oroli yoki Glinyaniy
 Kura oroli yoki Kurinskiy
 Kura qoyasi yoki Kurinskiy Kamen

thumb|270px|1724-yilgi fransuz xaritasida Kaspiy dengizining gʻarbiy sohili va janubiy qismidagi Boku arxipelagi.

 Ekologiyasi 
Boku arxipelagi orollarining oʻsimlik dunyosi xuddi shu qoʻltiqdagi neft quduqlari keltirib chiqargan ifloslanish tufayli sezilarli darajada zarar koʻrgan, shuning uchun koʻplab orollarda oʻsimliklar deyarli yoʻq.

Ilgari bu arxipelag Kaspiy tyuleni uchun ideal ekotizim hisoblangan. Suv haddan tashqari ifloslanmagan joylarda hali ham osyotr baliqlarini uchratish mumkin. Boku qoʻltigʻiga keluvchi ayrim qushlar, masalan, gʻurrak oʻrdaklar, kumushsimon chaykalar va chomgalar gaz qazib olish qurilmalari va mayoqlardan boshqa hech kim yashamaydigan ushbu orollardan boshpana topadilar.
Svinoy orolida suv ifloslanishini avtomatik monitoring qilish stansiyasi joylashgan.

 Turizm 
Soʻnggi paytlarda Boku arxipelagida turizm jadal rivojlanmoqda. Boyuk Zira orolida keng koʻlamli qurilish ishlari rejalashtirilgan. Orol bir nechta zonalarga: park, turar-joy hududi, harbiy port va boshqalarga boʻlinadi. Loyiha doirasida masjid, cherkov va ibodatxona qurilishi ham koʻzda tutilgan. Sovet Ittifoqi davrida Boyuk Zira Stalin qatagʻoni qurbonlari yuboriladigan joy boʻlgan – buni yodga olish uchun ommaviy qabr oʻrnida yodgorlik oʻrnatilishi rejalashtirilgan.
Shuningdek, orolda savdo markazi, maktab va klinika faoliyat koʻrsatishi kutilmoqda. Ushbu loyihaga xorijiy investorlar tomonidan 2-3 milliard manat atrofida mablagʻ sarflanishi taxmin qilinganTourist town to appear on Boyuk Zira island of Baku archipelago .

 Qurilish va modernizatsiya 

thumb|Khazar Islands orollarining kelajakdagi joylashuvi
Xazar orollari – Bokudan 25 km janubda joylashgan Sunʼiy orollar majmuasi loyihasidir.

Loyiha doirasida qurilishi rejalashtirilgan Azerbaijan Tower binosi dunyodagi hozirgi eng baland bino – Burj Xalifadan 200 metr balandroq boʻlishi kerak edi. Majmua 800 000 aholi uchun moʻljallangan. Garchi loyihani 2020–2025-yillar oraligʻida yakunlash rejalashtirilgan boʻlsa-da, 2023-yil holatiga koʻra qurilish ishlari toʻxtab qolgan.

 Yana qarang 
 Ozarbayjon orollari roʻyxati

 

 
 Umumiy maʼlumotlar 
 Boku koʻrfazi hududida neft qazib olish va uning ekologiyaga taʼsiri
 Buyuk Zira orolidagi sayyohlik shaharchasi
 Xazar orollari

Turkum:Kaspiy dengizi
Turkum:Ozarbayjon orollari
Turkum:Kaspiy dengizi orollari
Turkum:Boku geografiyasi