Zhantas/Cleaned-Uzbek_Wikipedia huggingface dataset:
Matyoqub Qoʻshjonov

Matyoqub Qoʻshjonov Oʻzbek adabiyotshunosi va munaqqidi. 1918-yil 5-mayda hozirgi Turkmaniston Respublikasining Toshhovuz viloyati Hallang qishlogʻida tugʻilgan. Filologiya fanlari doktori (1972), Oʻzbekiston Respublikasi Fanlar Akademiyasining aʼzosi (1979), Oʻzbekiston Respublikasi fan arbobi (1978), Hamza nomidagi Davlat mukofoti laureati (1977).

30-yillarning ikkinchi yarmida Toshhovuzdagi oʻqituvchilar institutida oʻqigan. 1941–1945-yillarda urushda qatnashgan, mergan boʻlgan. 1945–1950-yilllarda Oʻrta Osiyo Davlat universiteti filologiya fakultetida oʻqigan, imtiyozli diplom olgan. 1950–1954-yillarda Oʻzbekiston Kompartiyasi Markaziy qoʻmitasi apparatida ishlagan. 1954–1957-yillarda Markaziy Komitet qoshidagi ijtimoiy fanlar akademiyasi aspiranturasida oʻqidi. 1957–1960-yillarda SAGU filologiya fakultetida oʻqituvchi boʻldi. 1960-yildan Oʻzbekiston Fanlar Akademiyasining Til va adabiyot institutida ilmiy xodim, direktor, boʻlim boshligʻI boʻlib ishlagan. 

Matyoqub Qoʻshjonov 40 dan ortiq ilmiy, adabiy-tanqidiy, badia, tarixiy biografik xotira kitoblar muallifi. XX asrda yashagan taniqli yozuvchilar, eng muhim badiiy asarlar haqida olim risolalar, adabiy portretlar, tanqidiy ocherklar yozdi. Abdulla Qodiriy, Oybek, Abdulla Qahhor ijodi talqini va tahlili olim faoliyatining asosidir. Matyoqub Qoʻshjonov oʻnlab oʻta jiddiy, tahliliy taqrizlar muallifi.

Olim oʻzbek adabiyotshunoshligi va tanqidchiligiga ilmiy izchillik olib kirdi. U xarakter muammosiga bogʻliq holda syujet, kompozitsiya, konflikt, badiiy til haqida ilmiy-nazariy tadqiqotlar yaratdi. Mustaqillik davrida Matyoqub Qoʻshjonov Abdulla Qodiriy, Abdulla Oripov ijodi haqida tadqiqot yaratdi. Yangi sharoitda bir qancha asarlarni yangicha talqin va tahlil qildi.* Hayot va mahorat. Toshkent, Badiiy adabiyot nashriyoti, 1962.* Oybek mahorati. Toshkent, Badiiy adabiyot nashriyoti, 1965.* Saylanma. I va II jild. Toshkent, Adabiyot va sanʼat nashriyoti, 1982–1983/* Jizn. Xarakteri. Masterstvo (rus tilida). Toshkent, Izdatelstvo xudojestvennoy literaturi, 1963.* Shedrost talanta. Moskva. «Sovetskiy pisatel», 1980.* Dagish. Toshkent, «Xalq merosi nashriyoti», 1997.* Quljonov A. Ilm va ijod olamida. Toshkent, Adabiyot va sanʼat nashriyoti, 1980, 149–171 sahifalar.* Oʻtayev Oʻ. Uslub va mahorat (adabiy portret). Toshkent, Adabiyot va sanʼat nashriyoti, 1979.
 

Turkum:Oʻzbekistonlik yozuvchilar
Mirmuhsin

Mirmuhsin (toʻliq ismi Mirmuhsin Mirsaidov, 1921.03.05, Toshkent - 2005) - jurnalist, yozuvchi. Oʻzbekiston xalq yozuvchisi (1981). Mirmuhsin Toshkentning Kesakqoʻrgʻon mahallasida kulol oilasida tugʻildi. Eski shahardagi 1-maktabni, Toshkent pedagogika institutining Til va adabiyot fakultetini tugatgan. U Oʻzbekiston yozuvchilari uyushmasida, „Qizil Oʻzbekiston“ gazetasi tahririyatida ishlagan, uzoq muddat „Sharq Yulduzi“, „Mushtum“ va „Guliston“ jurnallarining bosh muharriri boʻlgan.

 Sheʼrlari 
Shoir Mirmuhsinning ilk toʻplamlari „Er yurak“, „Vatan“ (1942). U koʻplab sheʼrlar, „Usta G’iyos“, „Doʻlan“ (1947), „Yashil qishloq“ (1948), „Qadrdonlar“ (1954), „Shiroq“ (1967), „Nevara“ singari dostonlar, „Adib va Ziyoda“ (1957) kabi sheʼriy roman muallifi.

 Asarlari 
Oʻzbek adabiyotida Mirmuhsin adib sifatida ham oʻziga xos oʻringa ega. Uning „Dorbozlar“ (1956), „Jamila“ (1957), „Hikoyalar“ (1959), „Qizil durralar“ (1961), „Sozanda“ (1963) singari hikoya va qissalar toʻplamlari bor. „Arab hikoyalari“, „Iskandariya koʻrfazi“, „Moʻtilal“, „G’urbatdagi odam“, „Chodrali ayol“ hikoya va qissalarida Sharq xalqlari hayotini tasvirlaydi. Mirmuhsinning uch jildlik (1971-1973), toʻrt jildlik (1981-1984) asarlari toʻplami chop etilgan.

 Romanlari 
Mirmuhsin roman janrida barakali ijod qilgan. Uning „Chiniqish“ (1964), „Dagrez oʻg’li“ (1973), „Umid“ (1974), „Meʼmor“ (1974), „Chotqol yoʻlbarsi“ (1977), „Ildizlar va yaproqlar“ (1981), „Temur Malik“ (1986), „Ilon oʻchi“ (1995), „Turon malikasi“ (1998) romanlari bir necha bor koʻp tirajlarda chop etilgan. Uning romanlari rus va boshqa tillarga tarjima qilingan. Yozuvchiga „Umid“ va „Meʼmor“ romani katta obroʻ keltirdi. „Me’mor“ romanida hayot oʻta tiniq, xarakterlar mukammal tasvirlangan. Mirmuhsin — romannavisning isteʼdod va izlanishlari shu romanlarda koʻzga aniq tashlanadi.

 Mukofotlari 
Oʻzbekiston Respublikasi davlat mukofoti laureati (1974),
Oʻzbekiston xalq yozuvchisi (1981).

 Nashr qilingan asarlari 
 Mirmuhsin. Meʼmor. T.: „Sharq“ — 2001.
 Mirmuhsin. Temur Malik. T.: Adabiyot va sanʼat — 1986.

 Adabiyot 
 Normatov U., Abdullayev O. Ijodning qoʻsh qanoti. T.: Adabiyot va sanʼat nashriyoti — 1981.
 Nasriddinov F. Mirmuhsin. T.: Adabiyot va sanʼat nashriyoti — 1962.

 

Turkum:Oʻzbekiston SSRda xizmat koʻrsatgan madaniyat xodimlari
Turkum:Oʻzbekiston xalq yozuvchilari
Turkum:Oʻzbekiston davlat mukofoti laureatlari
Turkum:Toshkent davlat pedagogika universiteti bitiruvchilari
Turkum:Sovet yozuvchilari
Pirimqul Qodirov

Pirimqul Qodirov (1928-yil 25-oktyabr, Xoʻjand viloyatidagi Kengqoʻl qishlogʻi – 2010-yil 20-dekabr, Toshkent) – oʻzbek yozuvchisi.

 Biografiyasi 
1928-yil 25-oktyabrda Tojikistonning Xoʻjand viloyatidagi Kengqoʻl qishlogʻida tugʻildi.

1951-yildan Oʻrta Osiyo Davlat universiteti (hozirgi OʻzMU) sharqshunoslik fakultetini va 1954-yili Moskvadagi Adabiyot institutining aspiranturasini bitirgan. Filologiya fanlari nomzodi.

1990–2000-yillarda Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Qonunchilik palatasining fan, taʼlim va madaniyat qoʻmitasining raisi, keyinchalik rais oʻrinbosari vazifasida faoliyat koʻrsatdi.

 Ijodi 
Birinchi kitobi – „Studentlar“ 1950-yilda chop etilgan. Yangi avlod oʻzbek ziyolilarining shakllanishi „Uch ildiz“ romanida (1958) tasvirlangan. Roman 1959-yilda Moskvada rus tilida chop etildi. Yozuvchi tugʻilgan togʻli qishloq hayoti „Qora koʻzlar“ (1966) romanida aks ettirilgan. Pirimqul Qodirov „Qadrim“ (1963), „Erk“ (1969), „Meros“ (1975) qissalari, „Olmos kamar“ (1977) romani muallifi.

Soʻng oʻttiz yil davomida xalqning tarixiy xotirasini uygʻotadigan „Yulduzli tunlar“ (1978), „Avlodlar dovoni“ (1988), „Ona lochin vidosi“ (2001) nomli tarixiy romanlarni chop ettirdi. Bobur haqidagi roman oʻzbek tilida 6 marta, rus tilida 5 marta katta tirajda chop etildi. U hind, urdu, bengal, turk, qozoq, uygʻur, turkman tillariga oʻgirilgan.

Olim Pirimqul Qodirov „Til va dil“ (1973), „Xalq tili va realistik proza“ (1974) singari ilmiy, „Oʻylar“ (1971), „Qalb gavhari“ (2001) badiiy kitoblar muallifi.

 Tarjimalari 
Pirimqul Qodirov Lev Tolstoyning „Kazaklar“ qissasi, M.Lermontovning "Bela", Konstantin Fedinning „Ilk sevinchlar“, X. Deryaevning „Qismat“ romanini oʻzbekchaga tarjima qilgan.

 Mukofot va unvonlari 
1981-yilda „Yulduzli tunlar“ romani uchun Hamza nomidagi Oʻzbekiston SSR Davlat mukofoti bilan taqdirlandi.

1983-yilda „Olmos kamar“ romani uchun SSSR yozuvchilar uyushmasi mukofoti berilgan.

1988-yilda „Oʻzbekiston xalq yozuvchisi“ unvoni berilganShermuhamedov R. „Pirimqul Qodirov“. T.: Adabiyot va sanʼat, 1983.Sharafiddinov O. "Adabiy etyudlar". T.: Adabiyot va sanʼat, 1968, 139-166.

1994-yilda Shuhrat medali berilgan.

1998-yilda „El-yurt hurmati“ ordeni berildi.

2006-yilda „Buyuk xizmatlari uchun“ ordeni bilan mukofotlangan.

 Maʼlumot 
 

Turkum:Oʻzbekistonlik yozuvchilar
Turkum:Oʻzbekiston xalq yozuvchilari
Turkum:Oʻzbekiston Milliy universiteti bitiruvchilari
Turkum:Chigʻatoy qabristoniga dafn etilganlar
Ibrohim Gʻafurov

Ibrohim Gʻofurov — yozuvchi, tarjimon, tarjimashunos, tanqidchi. 1937-yil 27-dekabrda Toshkentda hunarmand oilasida tugʻildi. Oʻrta maktabni tugatgach, 1956—1961-yillarda SAGU (hozirgi OʻzMU) ning filologiya fakultetida oʻqidi. 1961—1982-yillarda Davlat badiiy adabiyot nashriyotida kichik muharrir, tahririyat mudiri, bosh muharrir oʻrinbosari lavozimlarida ishladi. 2025-yil Ogahiy nomidagi Xalqaro badiiy tarjimonlik tanlovida jahon nasridan o‘zbek tiliga tarjima yo‘nalishi bo‘yicha taqdirlandi.

 Faoliyati 
Mumtoz adabiyot, folklor, adabiy tanqid, badiiy tarjima, koʻp tomlik asarlarning nashr etilishida munosib hissasini qoʻshdi. 1982-1995-yillarda „Oʻzbekiston adabiyot va sanʼati“ gazetasida bosh muharrir oʻrinbosari boʻlib ishladi. 1995-yilda „Milliy tiklanish“ demokratik partiyasini tashkil etdi. U mazkur partiyaning raisi (1996-yildan), „Milliy tiklanish“ gazetasining bosh muharriri.

 Asarlari 
Ibrohim Gʻafurov „Goʻzallikning olmos qirralari“ (1964) „Unutilmagan bogʻ“ (1965), „Joziba“ (1970), „Yonar soʻz“ (1973), „Yam-yashil daraxt“ (1976), „Yurak-alanga“ (1980). „Lirikaning yuragi“ (1982), „Sheʻriyat - izlanish demak“ (1984), „Oʻttiz yil izhori“ (1987), „Dil erkinligi“ (1998) singari adabiy tanqidiy, badia kitoblar muallifi. U „Darvoza“, „Humo qushim“, „Qaldirgʻochim“ singari sheʼriy nasrlar yoxud mansuralari bilan eʼtibor qozondi. ,,Yangi asr avlodi" nashriyoti tomonidan muallifning 20 jildlik asarlari nashr etish rejalashtirilib, hozirgacha 8 jildi chop etilgan.

 Tarjimalari 
Ibrohim Gʻafurov jahon adabiyotidan (Mopassan)ning „Azizim“ asari bilan tarjimonlik olamiga kirib keladi. Keyinchalik "Jinoyat va jazo", „Telba“, „Qimorboz“, ,,Aka-uka Karamazovlar", "Iblislar", ,,Ayrilmas er" (F. Dostoyevskiy), „Alvido, qurol“, „Chol va dengiz“ (E.Xeminguey), „Qiyomat“, „Chingizxonning oq buluti“ (Ch. Aytmatov), „Yongʻin“ (V. Rasputin), ,,Buzrukning kuzi" (G. G. Markes) singari asarlarini oʻzbek tiliga tarjima qilgan. Eng mashhur tarjimasi Jeyms Joysning „Uliss“ shox asaridir.

 Mukofotlari 
Ibrohim Gʻafurov filologiya fanlari nomzodi (1973), Oʻzbekiston yoshlar ittifoqi mukofoti (1989) laureati, „Doʻstlik“ ordeni sohibi (1995). 1996-yildan u I va II chaqiriq Oʻzbekiston Oliy Majlisi deputati. Parlamentda „Milliy tiklanish“ eraksiyasi rahbari, 2000-yildan Oliy Majlis matbuot va axborot qoʻmitasi raisi oʻrinbosari. 2021-yilda „Oʻzbekiston Qahramoni“ unvoni bilan taqdirlangan.Ozod Sharafiddinov. Balogʻat. ("Matbuot fidoiylari" Toʻplam. 3-Kitob "Oʻzbekiston nashriyoti", 2002.)Najmiddin Komilov. Bedor qalb. „Tafakkur“ jurnali, 1997, 4-son

 

Turkum:Yashayotgan insonlar
Turkum:Oʻzbekistonlik tarjimonlar
Turkum:Mehnat shuhrati ordeni sohiblari
Turkum:Doʻstlik ordeni sohiblari
Turkum:Oʻzbekiston qahramonlari
Turkum:Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan sanʼat arboblari
Turkum:Hamza nomidagi Oʻzbekiston Davlat mukofoti laureatlari
Turkum:Oʻzbekiston adabiyotshunoslari
Turkum:Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining deputatlari
Turkum:Adabiyotshunoslar
Husniddin Sharipov

Husniddin Sharipov – 1933-yil 10-fevralda Namanganning Pop shahrida tugʻilgan. Namangan qishloq xoʻjalik texnikumini (1949) va Toshkent qishloq xoʻjalik institutini (1954) tugatgan. Oʻrmon-melioratsiya injeneri.

Namangan oʻrmon xoʻjalik idorasida injenerlik qildi (1954–1956), viloyat gazetasida adabiy xodim va mas’ul kotib boʻlib ishladi. 1960-yildan „Oʻzbekiston madaniyati“ gazetasida adabiy kotib, keyin „Sharq yulduzi“ jurnali sheʼriyat boʻlimiga mudir boʻldi (1962–1969, 1976–1977, 1982–1983). 1984–1993-yillarda Oʻzbekiston Yozuvchilari uyushmasida adabiy maslahatchi.

 Ijodi 
„Navoiy“ deb atalgan dastlabki sheʼri 1948-yilda, birinchi sheʼriy kitobi – „Nihol“ 1956-yilda bosilib chiqqan. XX asrning oltmishinchi yillarida „Koʻngil buyurgani“ (1961), „Quyoshga oshiqman“ (1963), „Tuproqqa qasida“, „Yerning qalbi“ (1965), „Men sizga aytsam“ (1968) sheʼriy toʻplamlari, yetmishinchi yillarda „Lirika“ (1970), „Dostonlar“ (1978) kitobi va „Bir savol“ sheʼriy romani (1973), saksoninchi yillarda esa „Hayajonli daqiqalar“ (1980), „Oh, goʻzal“ (1981), „Xirmon“ (1985), „Yana visol“ (1987) hamda ikki jildli „Saylanma“ asarlari (1983) nashr etildi. U bolalar uchun „Ukajonlarimga“ (1963), „Bu yogʻi nima boʻladi“ (1973), „Chavandoz“ (1974) kitoblarini yaratgan. Shoirning „Seni sevaman“ (1958), „Ota oʻgʻil“ (1964), „Afsona“ (1975), „Chollar va kampirlar“ (1979), „Yor istab“ (1993) kabi peʼsalari markaziy va viloyat teatrlarida sahnalashtirildi. Toshkent nashriyotlarida „Vsyo tot je ya“ (1970), „Privet ot Satvaldi“ (1977), „Sovetskiy pisatel“ nashriyotida „Samoye dorogoye“ (1980) kitobi rus tilida bosilib chiqqan. Uning oʻzi J. Lafonten, I. Turgenev, U. Uitmen, V. Mayakovskiy, B. Brext, P. Neruda, R. Hamzatov asarlarini oʻzbekchaga tarjima qilgan.

Soʻnggi yillarda Husniddin Sharipovning „Yor istab“ (1992) sheʼriy toʻplami, „Ming ikkinchi kecha“ (1992) va „Qaltis yurish“ (1999) dostonlari, „Doʻstim Tojiddin“ (2001) nomli hujjatli qissasi, „Asiringman“ (2003) nomli saylanma asarlari nashr etildi. Eng sara asarlari, ruschadan tashqari, ukrain, ozarbayjon, tojik, oʻrdu, polyak, turk, belorus tillariga tarjima etilgan.

Shoir ijodining qamrovi keng: u fazokor parvozidan ham, dehqon kuymanishlaridan ham, ayol qalbi goʻzalligidan ham birday zavq oladi. Holat va ruhiy harakat ifodasida aniqlikni, tilda lutfni sevadi.

 Mukofotlari 
Husniddin Sharipov – Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan madaniyat xodimi (1983), „Mustaqillik“ medali (1992) va „Mehnat shuhrati“ ordeni (2000) bilan taqdirlangan.

 Asarlari 
 Husniddin Sharipov. Saylanma. 2 jildlik. Toshkent, Adabiyot va sanʼat nashriyoti, 1983.
 Husniddin Sharipov. Yor istab. Toshkent, „Yozuvchi“, 1992.

 
 Ozod Sharafiddinov. Nihol chinor boʻlibdi. Kitobda: Husniddin Sharipov, Saylanma, I jild. Toshkent, Adabiyot va sanʼat nashriyoti, 1983.
 
 

Turkum:Oʻzbekistonlik yozuvchilar
Turkum:Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan madaniyat xodimlari
Turkum:Mehnat shuhrati ordeni sohiblari
Omon Muxtor

Omon Muxtor (asli ismi: Muxtor Sulaymonovich Omonov; 16-iyul, 1941 — 10-may, 2013) Buxoro shahrida tavallud topgan. Mashhur aktyor Baxtiyor Ixtiyorov bilan sinfdosh boʻlgan. Yozuvchi, shoir, dramaturg boʻlgan. 1958-yil Buxoro shahrida maktabni, 1964-yil Toshkent Davlat Universiteti jurnalistika boʻlimini tugatgan. Bolalar gazetasi, Oʻzbekiston radiosi, Kino qoʻmitasida ishlagan. Adabiyot nashriyotida muharrirlik qilgan. 1983-yildan „Sharq yulduzi“ jurnalida ishlab keladi. Vafotidan avval jurnalning bosh muharriri edi.

Omon Muxtorning „Yogʻdu“ (1979), „Marvarid“ (1985), „Shiddat“ (1990) va boshqa sheʼr toʻplamlari, tarjima kitoblari bosilgan. Bundan tashqari kattalar va bolalarga moʻljallangan yangi ertaklar, xayoliy manzaralardan iborat bir necha kitoblari ham nashr etilgan. Adib qator hikoyalar va qissalar kitoblari muallifi, „Nigoh“ (1968), „Qushlar va tushlar“ (1971), „Shaharlik kelinchak“ (1973), „Vazifa“ (1988), „Oʻlmagan jon“ (1995) singarilar shular jumlasidan. Uning qahramonlari oddiy kasb-hunar kishilari. Sheʼrlarida ham, hikoya va qissalarida ham yozuvchi birovga ergashmaydi, oʻzi topgan aniq fikr bilan jonli manzara chizishga urinadi. Ayniy, Fitrat, Gʻafur Gʻulom kabi ustozlardan saboq olgani sezilib turadi.

Omon Muxtor dastlab „Yillar shamoli“ (1976) va „Egilgan bosh“ (1989) degan ikki roman eʼlon qildi. Bu romanlar keyinchalik „Buxorolik bir yigit“ (1998) va „Oʻlmagan jon“ (1995) kitoblarida qayta nashr etildi. Yozuvchining shundan soʻng „Toʻrt tomon qibla“ trilogiyasi („Ming bir qiyofa“, „Koʻzgu oldidagi odam“, „Tepalikdagi xaroba“ romanlari) (2000) bosildi. U yana „Ffu“, „Ayollar mamlakati va saltanati“ (1997), „Aflotun“ (1998), „Maydon“ („Sharq yulduzi“ jurnali 2001-yil 1-son) romanlarini yozdi.
Dastlabki ikki romani maʼlum darajada anʼanaviy uslubda boʻlsa, keyingi romanlar oʻz shakli va yoʻnalishi bilan butunlay yangichadir. Ular asosan, oʻzbek xalq ertaklari, qissalari, dostonlari va afsonalariga suyangan holda, bu kungi inson hayotini aks ettirish bilan birga, uning xayol olamiga, ruhiyatiga sayohatni eslatadi. Adib ijodiga xos boʻlib kelgan falsafaga moyillik bu romanlarda boʻrtib koʻrinadi. Inson qismati ham, uning ruh olami ham naqadar murakkab ekanligini aks ettiradi.

Omon Muxtor 2013-yil 10-may kuni vafot etdi.

 Asarlari 
 Omon Muxtor. Ming bir qiyofa. Roman. Toshkent, „Sharq“, 1994.
 Omon Muxtor. Koʻzgu oldidagi odam. Qissa va roman. Toshkent, Adabiyot va sanʼat, 1996.
 Omon Muxtor. Ayollar mamlakati va saltanati. Romanlar. Toshkent, „Sharq“, 1997.

 
 Qoʻshjonov M. „Ishq ahli“ romani haqida. „Sharq yulduzi“ jurnali, 2001, 1-son.
 Otaboev Ahmad. Romanga soʻz. „Yoshlik“ jurnali, 1996, 6-son.
 Otaboev Ahmad. Roman haqida soʻz. „Sharq yulduzi“ jurnali, 1999-yil, 1-son.

 

Turkum:Alifbo boʻyicha shoirlar
Turkum:Oʻzbekistonlik yozuvchilar
Umarali Normatov

Umarali Normatov — adabiyotshunos, tanqidchi. Umarali Normatov 1931-yil 3-yanvarda Fargʻona viloyatining Rapqon qishlogʻida tugʻilgan. Oʻrta Osiyo Davlat universiteti (hozirgi OʻzMU) filologiya fakultetini tugatgan (1952–1957), aspiranturasida taʼlim olgan (1959–1962).

1962-yildan hozirgi kungacha oʻzbek adabiyoti kafedrasida katta oʻqituvchi, dotsent, professor, mudir boʻlib ishlamoqda. Adabiy tanqidchilik faoliyatini 1957-yildan boshlagan: hozirgacha 20 dan ortiq kitobi, 500 dan ortiq maqola, taqrizlari bosilgan. Adabiyotshunos olimning faoliyati yaxlit holda zamonaviy adabiy jarayon hamda yangi oʻzbek adabiyoti tarixi, taraqqiyoti masalalari yechimiga yoʻnaltirilgan.

U 1962-yilda filologiya fanlari nomzodi, 1978-yilda filologiya fanlari doktori ilmiy darajasini olgan. „Nasrimiz ufqlari“ (1974), „Yetuklik“ (1982), „Qalb inqilobi“ (1986), „Qodiriy bogʻi“ (1996), „Umidbaxsh tamoyillar“ (2000) singari asarlarida yangi oʻzbek adabiyoti, uning namoyandalari ijodining muhim tomonlari yoritib berilgan. Umarali Normatov „Oʻzbekiston fan arbobi“ (1981), Oʻzbekiston Respublikasi Davlat mukofoti laureati (1989).https://m.kun.uz/news/2022/01/29/adabiyotshunos-olim-umarali-normatov-vafot-etdiSharafiddinov O. Goʻzallik izlab. T.: Adabiyot va sanʼat nashriyoti, 1985, 198–208 sahifalar.Yoqubov O. Tanqidchining kamoli. „Sharq yulduzi“ jurnali, 1981, 1-son.

 

Turkum:Oʻzbekistonlik yozuvchilar
Turkum:Adabiyotshunoslar
Naim Karimov

Naim Karimov (1932-yil 12-dekabr — 2023-yil 17-sentyabr) — oʻzbek adabiyotshunosi, jamoat arbobi. Naim Fatihovich Karimov 1932-yil 12-dekabrda Toshkentda ziyoli oilada tugʻildi. Oʻzbekiston Respublikasi fan arbobi (1996). Filologiya fanlari doktori (1993), professor (1994). U 1955-yilda SAGU (hozirgi Oʻzbekiston Milliy universiteti) filologiya fakultetini tamomlagan.

 Faoliyati 
Mehnat faoliyati Oʻzbekiston Respublikasi Fanlar Akademiyasi Til va adabiyot instituti bilan uzviy bogʻliq. Sal kam ellik yildan beri shu institutda ilmiy xodim, katta ilmiy xodim, yetakchi ilmiy xodim, boʻlim boshligʻi boʻlib ishlaydi. Naim Karimov XX asr oʻzbek adabiyoti xususiyatlarini ochish borasida ilmiy tadqiqotlar olib bordi. U shu davrdagi oʻzbek adabiyoti va uning yirik vakillari ijodini milliy gʻoya mezonlari asosida oʻrganish ishini birinchilardan boʻlib boshlab berdi. Uning ilmiy faoliyatida adabiyot hodisalarini tarixiy voqealar, badiiy asarni esa yozuvchi hayoti va maʼnaviy-estetik olami bilan uzviy aloqada oʻrganish ustuvorlik qildi. Chunonchi, jadid adabiyoti, uning hur fikrli, adolatparvar vakillari Hamza, Fitrat, Choʻlpon va boshqalar ijodi haqidagi kitob, maqolalar muallifi. Matnshunos sifatida Oybekning 20, Gʻafur Gʻulomning 12, Hamid Olimjonning 10, Hamzaning 5 jildli toʻla asarlarini tayyorlash va nashr etishda ishtirok etgan.

Naim Karimov mustamlakachilik davri qurbonlari xotirasini abadiylashtirish boʻyicha jamoatchilik komissiyasi raisi (1999-yildan beri) sifatida Toshkentda Shahidlar xotirasi yodgorlik majmuasini bunyod etish (2001), shuningdek, Qatagʻon qurbonlari muzeyini tashkil qilishda (2002) jamoatchilik ishlarini amalga oshirdi.

Naim Karimov 2023-yilning 17-sentyabrida Toshkent shahrida vafot etgan.

 Mukofotlari 
Naim Karimov „Oʻzbekiston Milliy Ensiklopediyasi“ bosh tahrir hay’ati aʼzosi (1997), Beruniy nomidagi Oʻzbekiston Davlat mukofoti laureati (1985). U Oʻzbekiston Davlat fan arbobi (1996), „El-yurt hurmati“ ordeni sohibi, „Birinchi darajali davlat mukofoti" (2022), filologiya fanlari doktori (1993), professor (1994), akademik (2017). 

 Asarlari 
 N. Karimov. Hamid Olimjon. T.: „Yosh gvardiya“, 1979.
 N. Karimov. Oybek. T.: „Yosh gvardiya“, 1985.
 N. Karimov. Choʻlpon. T.: „Fan“, 1991.
 N. Karimov. Usmon Nosir. T.: „Sharq“, 1993.
 N. Karimov. Usmon Nosirning soʻnggi kunlari. T.: „Sharq“, 1994.

 

 Adabiyot 
 Nazarov B. Noziktaʼb adabiyotshunos. „Oʻzbek tili va adabiyoti“ jurnali, 2002-yil, 6-son.

Turkum:Oʻzbekistonlik yozuvchilar
Turkum:Oʻzbekiston Milliy universiteti bitiruvchilari
Turkum:Chigʻatoy qabristoniga dafn etilganlar
Turkum:Oʻzbekiston adabiyotshunoslari
Yoʻldosh Sulaymon

Yoʻldosh Sulaymon (Yoʻldoshali Sulaymonov; 12.08.1935 — 04.2004 ) - 1935-yil 12 avgustda Fargʻona viloyatining Oʻzbekiston tumanidagi Mingtosh Qishlogʻida dehqon oilasida tavallud topgan. Uning hayotga, adabiyotga qiziqishi odamlarga muhabbati oʻquvchilik chogʻlarida (1944—1954) shakllangan edi. Fargʻona institutida oʻqigan yillarida (1955—1960) ilk sheʼrlari, hikoyalari, maqolalari matbuotda chop etila boshladi. Institutni tugatgach, u 27 yil «Fargʻona haqiqati»(sobiq «Kommuna») gazetasi tahririyatida mehnat qildi.

1986—1995-yillarda Oʻzbekiston Yozuvchilari uyushmasi Fargʻona viloyati boʻlimi masʼul kotibi, «Maʼnaviyat va maʼrifat» markazi viloyat boʻlimi rahbari boʻldi. 1996—2001-yillarda Yoʻldosh Sulaymon Oʻzbekiston yozuvchilar uyushmasi raisining birinchi oʻrinbosari boʻldi.

Yoʻldosh Sulaymon bolalar yozuvchisi sifatida 15 ta sheʼriy, beshta ocherk va hikoyalar toʻplamini chop ettirdi. U «Avlodlar», «muhabbat» qissalari, «Subhidam»(1973), «Vafo»(1979) romanlari muallifi.

Mustaqillik yillarida adib barakali ijod etdi. Uning «Fargʻonanoma», «Gulnoma», «Margʻlonnoma», «Qoʻqonnoma», «Fargʻnaning quliman», «Hirotga sayohat», «Jonimsiz-ey kurtaklarim»sheʼriy kitoblari,"Jalada qolgan gul"qissasi"(1997), «Armon»romani(1999), «Osmonga sigʻmagan muhabbat»dramatik dostoni(1999) bosildi.

U Fargʻna farzandi, Fargʻona kuychisi? Fargʻonaliklar oshigʻi. Fargʻonaliklarni kuylash orqali mamlakatga, oʻzbeklarga boʻlgan mehr-muhabbatini ifodalaydi. Uning asarlarida hayotbaxsh ruh, sururiylik kuchliki u ham fargʻona ahli tabifatiga hosdir.

Yoʻldosh Sulaymon «Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan madaniyat xodimi», «Doʻstlik ordeni» sohibi. U Oʻzbekiston Oliy majlisi deputati.

 Asarlari 
 Muhabbat. Qissa. T.: «Yosh gvardiy», !983
 Armon. Roman. T.: Adabiyot va sanʼat nashri,1999

 Adabiyot 
 Oxunjon Hakimov «Yoʻldosh Sulaymon muhabbati». Adabiy portret. T.: 1995

Turkum:Oʻzbekistonlik yozuvchilar
Turkum:Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan madaniyat xodimlari
Turkum:Doʻstlik ordeni sohiblari
Turkum:1935-yilda tugʻilganlar
Turkum:12-avgustda tugʻilganlar
Tursunboy Adashboyev

200px|thumbnail|left

thumbnail|Tursunboy Adashboyev Jalolobod shahrida 2010-yil, mart

Shoir Tursunboy Adashboev 1939-yil 1-yanvarda Qirgʻizistonning Jalolobod viloyatiga qarashli Ola-Buqa tumani Safed Bulon qishlogʻida tugʻilgan. Oʻrta maktabni tugatgach, ToshDU (hozirgi OʻzMU) ning jurnalistika fakultetida (1962–1968) oʻqigan. Moskvadagi Adabiyot institutida ham tahsil olgan.

Tursunboy Adashboev dastlab „Qirgʻiziston haqiqati“ gazetasi tahririyatida, Oʻsh viloyati Yozuvchilar uyushmasida xizmat qilgan. U hamisha Oʻzbekiston ommaviy axborot vositalarida faol ishtirok etgan, sheʼriy, nasriy asarlari oʻzbek tilida chop etilgan. T. Adashboev „Choʻlpon“ nashriyotida 1987–1999 yillargacha muharrir, boʻlim mudiri, bosh muharrir oʻrinbosari sifatida faoiliat koʻrsatdi. Nafaqaga chiqish arafasida 2 yil Oʻzbekiston Yozuvchilar uyushmasida adabiy maslahatchi boʻldi.

Tursunboy Adashboev „Kamolning olmasi“ (1965), „Biz sayohatchilar“ (1967), „Olatogʻ-lolatogʻ“ (1978), „Joʻnataman quyoshni“ (1982), „Arslonbob afsonasi“ (1988), „Uch boʻtaloq va sirli qovoq“ (1990), „Topishmoqli alifbe“ (1997) singari 20 ta sheʼriy toʻplam muallifi. U qirgʻiz adabiyotidan 30 ga yaqin asar tarjima qilgan. Ular orasida „Manas“ning nasriy bayoni, „Singan qilich“ romani singari asarlari bor. Tursunboy Adashboev „Oʻzbekiston xalq maorifi aʼlochisi“(1993), „Qirgʻizistonda xizmat koʻrsatgan sanʼat arbobi“(1999), „Doʻstlik“ ordeni (1999), „Manas“ordeni (1995) sohibi.

Tursunboy Adashboev bola ruhiyatini yumorga moyil tarzda nozik ifodalaydi. Uning kattalar uchun yozilgan asarida ham oʻziga hoslik sezilib turadi. Tursunboy Adashboev adabiy parodiyalar ustasi.

 Asarlari 

 Uch boʻtaloq va sirli qovoq. T.: „Choʻlpon“ 1990.
 Topishmoqli alifbe.T.: „Choʻlpon“ 1997.

 Adabiyot 

R. Barakaev. Jonajonim sheʼriyat. Monografiya.T.;Choʻlpon 1997
Z. Isomiddinov. Dil koʻprigi. Maqola. „Jahon adabiyoti“ 1998, 12-son

Turkum:Oʻzbekistonlik shoirlar
Turkum:Oʻzbekistonlik yozuvchilar
Turkum:Oʻzbekiston xalq maorifi aʼlochilari
Turkum:Qirgʻizistonda xizmat koʻrsatgan sanʼat arboblari
Turkum:Doʻstlik ordeni sohiblari
Turkum:Manas ordeni sohiblari
Turkum:Qirgʻizistonlik oʻzbeklar
Turkum:Oʻzbekistonlik tarjimonlar
Oʻtkir Hoshimov

Oʻtkir Hoshimov (1941-yil 5-avgust, Toshkent – 2013-yil 24-may, Toshkent) – oʻzbekistonlik yozuvchi va jamoat arbobi. Toshkent Davlat universitetining filologiya fakultetida tahsil olgan. Oʻzbekiston Respublikasi xalq yozuvchisi (1991).

 Hayoti 
Oʻtkir Hoshimov 1941-yilning 5-avgustda Toshkent shahri Chilonzor tumanidagi Do'mbirobod mahallasida tugʻilgan.

 Asarlari 

 Pyesalar 

 „Toʻylar muborak“ 

 „Sizdan ugina, bizdan bugina“
 „Vijdon dorisi“
 „Inson sadoqati“
 „Qatagʻon“

Ocherklar
 „Po‘lat chavandozlar“ (toʻplam. 1962-yil)
Qissalar
 „Cho‘l havosi“ (1964-yil)
 „Bahor qaytmaydi“ (1970-yil)
 „Qalbingga quloq sol“ (1973-yil) 
 „Ikki karra ikki-besh“ (1987-yil)
 "Dunyoning ishlari" 

 Hikoyalar 

 „Urushning soʻnggi qurboni“ 
 „Yanga“ 
 „Muhabbat“ 
 „Dehqonning bir kuni“ 
 „Umr savdosi“ 
 „Quyosh tarozisi“ 
 „Oq bulut, oppoq bulut“

 Romanlar 

 „Nur borki, soya bor“ (1976-yil), 
 „Ikki eshik orasi“ (1985-yil), 
 „Tushda kechgan umrlar“ (1993-yil)

 Ssenariylar 

 „Xazon boʻlgan bahor“ 
 „Inson sadoqati“ (1975-yil) 
 „Vijdon dorisi“ 
 „Toʻylar muborak“ (1979-yil) 
 „Qatagʻon“ 
Oʻtkir Hoshimovning 40 yil davomida yozilgan „Daftar hoshiyasidagi bitiklar“ nomli hikmatlar toʻplami 2001-yilda chop etilgan.

Ekranlashtirish
Oʻtkir hoshimovning „Bahor qaytmaydi“ qissasi asosida 1972-yilda shu nomli film suratga olingan. 

 Mukofotlari 
„Ikki eshik orasi“ romani uchun 1986-yilda Hamza nomidagi Oʻzbekiston SSR Davlat mukofotiga sazovor boʻlgan. 1997-yilda „Mehnat shuhrati“ ordeni bilan mukofotlangan.

Ernest Hemingway, Konstantin Simonov, Kuprin va boshqa adiblarning asarlarini oʻzbek tiliga tarjima qilgan.

 Tanqidlar 
1990-yilda Oʻtkir Hoshimov oʻzi bosh muharrir boʻlgan „Sharq yulduzi“ jurnalida Qurʼonning ilk oʻzbekcha tarjimasini chop ettirgan. Toshkentdagi „Ateizm uyi“ kabi idora vakillari Qurʼon suralarida milliy kamsitish elementlari bor¸ deya „Sharq yulduzi“ jurnalida Qurʼon tarjimasini chop etilishini toʻxtatishga urinishgan.

 Vafoti 
Oʻtkir Hoshimov 2013-yil, 24-may kuni, 71 yoshida vafot etgan. Toshkentning Doʻmbirobod masjididagi juma namozidan keyin dafn etilgan.

 Xotirasi 
Oʻzbekiston yozuvchilar uyushmasi, Xalq taʼlimi vazirligi, Yoshlar ishlari agentligi va boshqa jamoatchilik vakillarining tashabbusi bilan 2021-yilda Oʻtkir Hoshimov tavalludining 80 yilligi nishonlangan.

 

Turkum:Oʻzbekistonlik yozuvchilar
Turkum:Buyuk xizmatlari uchun ordeni sohiblari
Turkum:Mehnat shuhrati ordeni sohiblari
Turkum:Hamza nomidagi Oʻzbekiston Davlat mukofoti laureatlari
Turkum:Oʻzbekiston dramaturglari
Anvar Obidjon

Anvar Obidjon (1947-yil 8-yanvar — 2020-yil 11-aprel) — Oʻzbekiston xalq shoiri, yozuvchi va jurnalist. 
 Hayoti 
Anvar Obidjon 1947-yilning 25-yanvarida Farg‘ona viloyati Oltiariq tumanining Poloson qishlog‘ida tug‘ilgan. Oʻrta maktabda oʻqib yurganida „Gʻuncha“ jurnalida „Shkafjon“ nomli birinchi sheʼri bosilgan (1960). Obidjon 1964—1966-yillarda Samarqand moliya texnikumida, 1973—1979-yillarda Toshkent davlat universitetining jurnalistika fakultetida sirtdan oʻqigan.

Harbiy xizmatni oʻtagach (1966—1969), qishlogʻida „Nurobod“ jamoa xoʻjaligida dala hisobchisi boʻlgan (1970—1971), tumandagi „Paxta uchun“ gazetasida adabiy xodim, boʻlim mudiri (1971—1976), Toshkentdagi yogʻ-moy kombinatida bogʻbon (1977—1978) sifatida ish olib borgan.

1981—1986-yillarda „Kamolot“ nashriyotida muharrir, bosh muharrir oʻrinbosari, 1986—1987-yillarda „Yulduzcha“ nashriyotida bosh muharrir, 1988-yilllarda „Yosh kuch“ jurnalida adabiy xodim, 1988—1989-yilllarda „Mushtum“ jurnalida boʻlim mudiri, 1989—1998-yillarda „Choʻlpon“ nashriyotida bosh muharrir, direktor boʻlib ishlagan.

Anvar Obidjon 2020-yil 11-aprel kuni Toshkent shahrida 74 yoshida vafot etganOʻzbekiston xalq shoiri Anvar Obidjon vafot etdi. Kun.uz. Qaraldi: 11-04-2020 .

 Ijodi 
Anvar Obidjon „Ona Yer“(1975), „Olovjon va uning doʻstlari“ (1983), „Bezgakshamol“ (1985), „Akang qaragʻay Gulmat“ (1987), „Oltin yurakli Avtobola“ (1986), „lamazon va Gulmat xangomasi“ (1992), „Meshpolvonning janglari“ (1994), „Oltiariq hangomalari“ (1999), „Odobli boʻlish osonmi?“ (2001), „Meshpolvon“ (2003) singari 25 ta toʻplamini chop ettirgan. Aksariyat asarlarini bolalarga bagʻishlagan.

„Meshpolvon“ asari asosida „Dahshatli Meshpolvon“ filmi suratga olingan.

 Mukofotlari 
Anvar Obidjon 1997-yil „Shuhrat“ medali; 1998-yilda „Oʻzbekiston xalq shoiri“ unvoni; 2011-yilda „Fidokorona xizmatlari uchun“ ordeniga sazovor boʻlgan. Vafotidan soʻng 2025-yilda “Mehnat shuhrati” ordeni bilan taqdirlangan.

 Asarlari 
 Alamazon va Gulmat. T.: „Choʻlpon“, 1998-yil.
 Juda qiziq voqea. T.: „Choʻlpon“, 1997-yil.
 Ketmagil. T.: Adabiyot va sanʼat nashriyoti, 1985-yil.

 

 
 Said Ahmad. Fargʻonada bittagina „Xalq soʻzi“. 2000-yil 19-aprel
 Rahmon Qoʻchqor. Ajabtovur idrok usuli. „Fidokor“, 2000-yil 20-iyul.
 Lola Zvonareva. Vsegda v jizni. „Detskaya literatura“ Moskva, 1988-yil
 

Turkum:Oʻzbekistonlik yozuvchilar
*1998
Turkum:1947-yilda tugʻilganlar
Turkum:2020-yilda vafot etganlar
Togʻay Murod

Togʻay Murod (taxallusi; asl ism-sharifi - Mengnorov Togʻaymurod) (1948-yil, 3-fevral — Surxondaryo viloyati Oltinsoy tumani Xoʻjasoat qishlogʻi — 2003-yil 27-may, Toshkent) — Oʻzbekiston xalq yozuvchisi (1999). 

Qishlogʻidagi 43-maktabni bitirgach (1966), Toshkent Davlat universiteti (hozirgi OʻzMU)ning jurnalistika fakultetida oʻqigan (1966–1972). U respublika radiosida muharrir (1972–1976), „Oʻzbekiston fizkulturachisi“ gazetasida tarjimon (1976–1978), „Fan va turmush“ jurnalida boʻlim muharriri (1982–1984) boʻlgan. 1985–1987-yillarda Moskvadagi Adabiyot institutida oʻqigan.

 Ijodi 
Dastlab kichik hikoyalari, ocherklari eʼlon qilingan. 1976-yilda bosilgan „Yulduzlar mangu yonadi“ nomli ilk qissasi bilan yaxshi yozuvchi sifatida tanildi. 1979-yilda „Ot kishnagan oqshom“, 1980-yilda „Oydinda yurgan odamlar“, 1985-yilda yozuvchining „Momo yer qoʻshigʻi“ qissalari chop etildi. Keyingi qissasi uchun yozuvchi Oybek nomidagi mukofot bilan taqdirlandi. Ularda halol, oqkoʻngil, toʻgʻrisoʻz, mard oʻzbek kishilarining betakror obrazlari yaratilgan. Oʻzbek adabiyotining yutugʻi sifatida eʼtirof etilgan bu qissalar tilining shoirona jozibadorligi, xarakterlarning yorqinligi, milliy ruhi bilan ajralib turadi. Togʻay Murod oʻzbek va jahon adabiyotining eng yetuk anʼanalarini muvaffaqiyat bilan davom ettirgan.

 Romanlari 
„Otamdan qolgan dalalar“ (1993) romanida Oʻzbekistonning mustamlakaga aylanishi hamda kecha-yu kunduz mehnat qilib, yashayotgan oʻzbek dehqonlarining mustabid tuzum yillaridagi ogʻir va qiyin hayoti, iztiroblari hayotiy lavhalarda haqqoniy tasvirlab berilgan. Asardagi Dehqonqul oʻzbek mehnatkashlarining umumlashgan obrazi darajasiga koʻtarilgan. U boshiga yogʻilgan minglab musibatlarga chidab yashashga majbur boʻlsada, oʻz insoniy shaʼni, qadr-qimmatini baland tutadi, mustamlakachilarning yugurdaklarini ayovsiz fosh etadi. Asar asosida badiiy film yaratilgan (1998). „Bu dunyoda oʻlib boʻlmaydi“ romanida (2001) ham oʻz ijodiy mezonlariga sodiq qolib, yolgʻon eʼtiqodlar, soxta shiorlarga aldanib, hayotini yelga sovurgan sobiq firqa rahbarlarining majoziy obrazlarini hajviy boʻyoqlarda tasvirlagan.

 Tarjimalari 
Togʻay Murod tarjimonlik sohasida ham ijod qilgan. U Jek Londonning „Boyning qizi“ dramasi va hikoyalarini, E. Seton Tompsonning „Yovvoyi yoʻrgʻa“ qissasini oʻzbek tiliga tarjima qilgan.

 Asarlari 
 „Ot kishnagan oqshom“. Qissalar. T.: „Sharq“, 1996
 „Otamdan qolgan dalalar“. Roman. T.: „Sharq“, 1994.
 „Bu dunyoda oʻlib boʻlmaydi“. Roman, hikoyalar, maqolalar. T.: „Sharq“, 2001.

 
 Normatov U. Kechmishdan qolgan armonlar. „Xalq soʻzi“ gazetasi, 16-iyul, 1993-yil.
 Solijonov Y. Erkinlikning ilk qaldirgʻochi. „Oʻzbekiston adabiyot va san'at“ gazetasi, 5-avgust 1994-yil.
 Said Ahmad. Togʻay Murod qoʻshiqlari. Kitob: Said Ahmad. Tanlangan asarlar. 3-jild, T.: „Sharq“, 2000, 238–242 betlar.
 Rahmon Qoʻchqor. „Oʻtgan kunlar“ning davomi… „Milliy tiklanish“ gazetasi, 5 dekabr 1995 yil.

Turkum:Oʻzbekiston xalq yozuvchilari
Turkum:Oʻzbekistonlik yozuvchilar
Azim Suyun

Azim Suyun (Azimboy Alimovich Suyunov) (1948-2020) – shoir.

 Biografiyasi 
1948-yil 22-fevralda Samarqand viloyatiga qarashli Nakurt qishlogʻida tugʻilgan. Oliy maʼlumotli. 1977-yilda Toshkent universiteti (hozirgi OʻzMU)ning jurnalistika fakultetini bitirgan. Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi deputati. Azim Suyun harbiy xizmat burchini oʻtab qaytgach, poytaxt qurilishlarida mehnat qildi. Keyinchalik „Toshkent universiteti“ gazetasida adabiy xodim, Gʻafur Gʻulom nomidagi adabiyot va sanʼat nashriyotida muharrir boʻlib ishladi. Oʻzbekiston Matbuot Davlat qoʻmitasida adabiy maslahatchi, Oʻzbekiston yozuvchilar uyushmasida mas’ul kotib, „Xalq soʻzi“ gazetasida boʻlim muharriri, 1993–2002-yillarda „Oʻzbekiston ovozi“ va „Golos Uzbekistana“ gazetalarining Bosh muharriri, „Guliston“ jurnalining Bosh muharriri vazifalarida xizmat qildi. Azim Suyun butunjahon shoirlar kongressi aʼzosi.

 Ijodi 
Azim Suyun sheʼrlari, sheʼriy turkumlari va kitoblari turk, ingliz, arab, rus, qozoq, tojik, qirgʻiz, turkman, qoraqalpoq, tuva va boshqa tillarda chop etilgan. Azim Suyunning „Sarbadorlar“ tragediyasi, „Zamin taqdiri“, „Oʻzbekiston“, „Bir tomchi suv dengizga aylangan kecha va yoki imorat“ kabi dostonlari mashhur. Azim Suyun keng qamrovli dramaturg, haqsoʻz publitsist sifatida ham tanilgan.

 Toʻplamlari 
Azim Suyunning oʻzbek tilida nashr etilgan toʻplamlari:
 „Mening osmonim“ – 1978-yil.
 „Zarb“ – 1979-yil.
 „Zamin taqdiri“ – 1981-yil.
 „Xayolot“ – 1984-yil.
 „Ziyo yoʻli“ – 1986-yil.
 „Javzo“ – 1987-yil.
 „Olis tonglar“ – 1989-yil.
 „Kuyganim-suyganim“ – 1992-yil.
 „Sarbadorlar“ – 1994-yil.
 „Qora koʻzing sening“ – 1994-yil.
 „Saylanma“ – 1997-yil.
 „Oʻzlik“ – 1999-yil.

 Shoir ijodi tadqiq etilgan maqolalar 
 Ibrohim Gʻofurov. „Jimjit bulut ichidan chaqin“, „Oʻzlik“ (toʻplam), T.: 1999, „Sharq“ NMAK, (3–7-betlar)
 Umarali Normatov. „Soʻz tuzalsa – el tuzalar“, „Xalq soʻzi“ – 1992-yil.
 Abdulla Oripov. „Bitik – mustaqil janr“, „Tafakkur“ jurnali, 2002-yil, 3-son.

 

Turkum:Oʻzbekiston Milliy universiteti bitiruvchilari
Turkum:Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining deputatlari
Turkum:Oʻzbekistonlik erkak yozuvchilar
Turkum:Samarqand viloyati yozuvchilari
Turkum:Oʻzbekistonlik erkak shoirlar
Sharof Boshbekov

Sharof Boshbekov (1951-yil 4-yanvar; Bulungʻur tumani, Oʻzbekiston SSR; 2022-yilning 26-yanvar, Toshkent, Oʻzbekiston) – yozuvchi, dramaturg, Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan madaniyat xodimi, „Mehnat shuhrati“ordeni sohibi va Oʻzbekiston Yozuvchilar uyushmasi aʼzosi.

 Biografiyasi 
Sharof Boshbekov 1951-yil 4-yanvar Samarqand viloyati Bulungʻur tumanidagi Gʻubir qishlogʻida tugʻilgan. 1974-yili Sanʼat institutining musiqali aktyorlik boʻlimini tugatdi. Toshkentdagi „Muqimiy“ musiqali teatrida, Gulistondagi teatrda aktyor sifatida faoliyat koʻrsatdi. Oʻzbekiston Yozuvchilar uyushmasida (1983—1985) Oʻzbekiston Milliy teatrida (1986—1987) adabiy xodim boʻldi.

 Ijodiy faoliyati 
Sharof Boshbekovning „Taqdir eshigi“, „Eski shahar Gavroshlari“, „Temir xotin“ kabi asarlari teatrlar repertuarlaridan munosib oʻrin egallagan. Inchunin, „Temir xotin“ komediyasi sobiq ittifoq respublikalarining barchasida sahnalashtirilgan.

U kino sohasida ham ijod qildi. Uning stsenariylari asosida „Yuzsiz“, „Tilla bola“, „Temir xotin“, „Ma'ruf va Sharif“, „Masxaraboz“ kabi filmlar suratga olingan. Ayniqsa, „Charxpalak“ seriali mashhur boʻldi.

Sharof Boshbekov dramaturgiyasining kuchi (sehri) asar syujetida emas, gʻaroyib xarakterlar va tilidadir.

„Temir xotin“ asari uchun dramaturg Oʻzbekiston Respublikasi davlat mukofotiga sazovor boʻldi. Oʻzbek kino sanʼati rivojiga qoʻshgan hissasi uchun „Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan madaniyat xodimi“ unvoniga loyiq koʻrildi (1999-yil). 2001-yilda „Mehnat shuhrati“ ordeni bilan taqdirlandi.

 Vafoti 
2022-yilning 26-yanvarida vafot etganhttps://kun.uz/news/2022/01/26/dramaturg-sharof-boshbekov-vafot-etdi.

 Asari 
 Boshbekov Sh. „Eshik qoqqan kim boʻldi“. T.: Adabiyot va sanʼat, 1989.

 Adabiyot 
 Smelyakov Yu. Sovremenniy geroy. Kto on? Jurnal „Sovremennaya dramaturgiya“, 1984, #1
 Mahmudova S. „Oʻtmish va kelajak ramzlari“, „Sharq yulduzi“ jurnali, 1989, 5-son.
 Norboʻtayev I. „Masxaraboz“, „Kino“ jurnali, 1995, 1-son.

 

Turkum:Oʻzbekistonlik yozuvchilar
Turkum:Oʻzbekiston davlat mukofoti laureatlari
Turkum:Oʻzbekiston dramaturglari
Abdusaid Koʻchimov

Abdusaid Koʻchimov — shoir, adib. Oʻzbekiston Respublikasida xizmat koʻrsatgan jurnalist.

 Biografiyasi 
 Abdusaid Koʻchimov 1951-yil 15-mayda Samarqandning Urgut tumanida tugilgan. Tumandagi 37-maktabni (1967), Toshkent pedagogika institutini oʻzbek tili va adabiyoti fakultetini tugatgan (1968-1972).
 Mehnat faoliyatini „Lenin uchquni“ gazetasida ishlashdan boshlahgan.
 1984-1991-yillarda „Sharq yulduzi“ jurnalida maʼsul kotib, „Lenin uchquni “da bosh muharrir boʻldi.
 1991-1997-yillarda Oʻzbekiston Yozuvchilar uyushmasida kotib, Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasida boʻlim mudiri, Oʻzbekiston teleradiokompaniyasida rais oʻrinbosari, Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti Devonida axborot markazi rahbari vazifalarida faoliyat koʻrsatdi.
 1997-2005-yillarda Oʻzbekiston teleradiokompaniyasi Raisi.
 2017-yildan Oʻzbekiston milliy axborot agentligi bosh direktori vazifasini bajarmoqda.

 Ijodi 
Ilk kitobi- „Kashfiyotchi bolalar“ 1975-yilda chop etildi. Shundan soʻng uning „Halqa“, „Qiyofa“, „Mening yulduzim“, „Umid daraxtlari“, „Chanoq“, „Ikki bahor“ kabi sheʼriy va nasriy kitoblari nashr qilindi. „Baland tog’lar“ (2002)saylanma kitobiga yozuvchining qissalari, dostonlari, sheʼrlari kiritilgan. Abdusaid Koʻchimov Halqaro YUNESKO mukofoti, Gʻafur Gʻulom nomidagi mukofoti bilan taqdirlangan. Abdusaid Koʻchimov tomonidan bolalar hayoti muammolari badiiy tahlil qilinadi. 4 tomli yangi kitobi nashrdan chiqqan

 

Turkum:Oʻzbekistonlik yozuvchilar
Turkum:Alifbo boʻyicha shoirlar
Turkum:Oʻzbekiston yetakchilari
Turkum:Toshkent davlat pedagogika universiteti bitiruvchilari
Turkum:Oʻzbekiston yozuvchilari uyushmasi aʼzolari
Turkum:Oʻzbekistonlik shoirlar
Chorvoq suv ombori

Chorvoq suv ombori Toshkent viloyatining shimolida, Boʻstonliq tumanida joylashgan suv ombori, viloyatni suv va gidroenergiya bilan taʼminlovchi irrigatsion inshootdir. U Chirchiq daryosi boʻyida, Gʻarbiy Tyan-Shanning Ugom va Chatqol togʻ tizmalari oraligʻida Piskom va Chatqol daryolarining qoʻshilish joyidan bir oz pastroqda joylashgan. Suv havzasi maydoni 3200 km².

Suv ombori Chorvoq GESdagi 168 metr balandlikdagi tosh toʻgʻondan hosil boʻlgan. Suv omborining hajmi taxminan 2 km³. Suv omborining suv yuzasi maydoni 37 km² dan ortiq, qirgʻoq chizigʻining uzunligi yuz kilometrga yaqin. Yozda suv ombori sathi sezilarli darajada pasayadi, chunki uning suvi Chirchiq vodiysida irrigatsiya va sugʻoriladigan dehqonchilik uchun ishlatiladi.

Suv omborida zogʻora, qora baliq, gulmoyi, sig, pelyad kabi baliq mavjud.

2020-yil 10-iyuldan boshlab suv omborida motorli suv transporti harakati taqiqlanadi. „Maxsus vazifalarni bajarishga vakolatli vazirlik va idoralar“ ushbu taqiqdan mustasno. Motorsiz suv transportidan yoki muqobil energiya i orqali harakatlanadigan transport vositalaridan foydalanishga ruxsat beriladi.

 Umumiy maʼlumotlar 

Suv ombori qirgʻoqlarida koʻp sonli pansionatlar, dam olish zonalari va yozgi bolalar sport-sogʻlomlashtirish oromgohlari joylashgan. Chorboq suv omborining atrofida uning qirgʻogʻida joylashgan aholi punktlarini bogʻlaydigan halqa yoʻli mavjud.

Koʻksuv daryosining suv omboriga quyilish joyidan uncha uzoq boʻlmagan joyda Burchmulla qishlogʻi joylashgan. Qishloq Sergey Nikitinning „Brichmulla“ qoʻshigʻi (sheʼr muallifi Dmitriy Suxarev) orqali mashhurlikka erishgan. Suv ombori qirgʻogʻida Bogʻiston, Yangiqoʻrgʻon, Yusufxona, Sijjak va boshqa aholi punktlari ham joylashgan.

Toshkent viloyatining Boʻstonliq tumanidagi Chorboq suv ombori hududida Oʻzbekistondagi eng qadimiy tarixiy va arxeologik yodgorliklarni uchratish mumkin. Jumladan, suv omboridan uncha uzoq boʻlmagan joyda, Paltau daryosi boʻyida Mustye davrining ibtidoiy odamlari yashagan joy – Obirahmat gʻori joylashgan. Chorboq suv ombori yaqinida (Xoʻjakent qishlogʻida) Chinor nomli gʻor boʻlib, u yerda qadimgi odamlarning qoyatosh rasmlari koʻp.

Shuningdek, suv ombori qirgʻogʻida joylashgan qiziqarli tarixiy joy – Bogʻiston qishlogʻi boʻlib, u oʻz davrining ikki buyuk insoni tugʻilgan maskan hisoblanadi. Ulardan biri shayx Xovand Tohur (Shayxontohur), XIII asrda shu yerda tugʻilgan. Toshkentdagi maqbarasi shaharning asosiy tarixiy va meʼmoriy diqqatga sazovor joylaridan biri hisoblanadi. Ikkinchisi shayx Ubaydulloh Ahror – ona tomondan shayx Xovand Tohurning uzoq avlodi. Ubaydulloh Ahror soʻfiylikning buyuk ustozi va XV asrda mintaqa musulmon ruhoniylariga rahbarlik qilgan, naqshbandiya tariqa namoyondalaridan.

 Galereya 

 Yana qarang 

 Chorvoq GES
 

Turkum:Chirchiq suv havzasi
Turkum:Toshkent viloyati suv omborlari
Turkum:Chorvoq suv ombori
Turkum:Oʻzbekiston koʻllar
Abdulla

Abdulla, Abdulloh ( — Ollohning quli, bandasi) – musulmon davlatlarida keng tarqalgan oʻgʻil bolalar va erkaklar ismi.

 Abdulla 
 Abdullaxon — chigʻatoy xonlaridan biri, Xoʻtan hukmdori;
 Abdullaxon — oʻzbek xonlaridan biri. Xorazm hukmdori;
 Abdullaxon I — oʻzbek xonlaridan biri. Buxoro xonligi hukmdori;
 Abdullaxon II — oʻzbek xonlaridan biri. Buxoro xonligi hukmdori;
 Abdulla Aripov — Oʻzbekiston davlat arbobi;
 Abdulla Avloniy — taniqli oʻzbek sovet yozuvchisi;
 Abdulla Ayupov — Oʻzbek SSRda xizmat koʻrsatgan fan arbobi;
 Abdulla Boboxonov — SSRI xalq meʼmori;
 Abdulla Boltayev — Oʻzbek SSR xalq rassomi;
 Abdulla Fonus — oʻzbek xalq qiziqchisi, taqlid ustasi;
 Abdulla hofiz Fayzullayev — Oʻzbek SSR xalq hofizi, Qirgʻiz SSR xalq artisti.
 Abdulla Hotifiy — Temuriylar davrida ijod qilgan tarixchi, shoir. Temurnoma (yoki Zafarnoma) tarixiy dostonining muallifi;
 Abdulla Hoshimov — Oʻzbek SSRda xizmat koʻrsatgan fan va texnika arbobi;
 Abdulla Karimov — SSRI davlat arbobi;
 Abdulla Musavvir Xurosoniy — Shayboniylar davrida ijod qilgan miniatyurachi rassom. Buxoro miniatyura maktabi vakili;
 Abdulla Nurali oʻgʻli — Oʻzbek SSR xalq dostonchisi;
 Abdulla Oripov — Oʻzbekiston xalq shoiri;
 Abdulla Qahhor — Oʻzbek SSR xalq yozuvchisi;
 Abdulla Qodiriy — oʻzbek sovet yozuvchisi, oʻzbek romanchiligining asoschisi;
 Abdulla Qurbonov — Sovet Ittifoqi Qahramoni;
 Abdulla Rahimboyev — oʻzbek va tojik sovet davlat va jamoat arbobi;
 Abdulla Sagitov — Oʻzbek SSRda xizmat koʻrsatgʻan fan arbobi
 Abdulla Sultonov — Oʻzbek SSRda xizmat koʻrsatgan fan arbobi;
 Abdulla Toʻqay — taniqli tatar shoiri;
 Abdulla Ubaydullayev — Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan tibbiyot xodimi;
 Abdulla Zohidov — Oʻzbek SSRda va Qoraqalpoq ASSRda xizmat koʻrsatgan fan va texnika arbobi.

 Abdulloh 
 Abdulloh II — Iordaniya podshohi;
 Abdulloh Abdulloh — Afgʻoniston siyosat arbobi;
 Abdulloh ibn Abbos — islom taʼlimoti sharhlovchilaridan biri (faqih);
 Abdulloh ibn Abdulaziz as-Saud — Saudiya Arabistoni podshohi;
 Abdulloh ibn Masʻud — birinchilardan bo'lib iymon keltirgan musulmon. Muhammad paygʻambarning yaqin safdoshlaridan biri;
 Abdulloh ibn Muborak — hadis, fiqhda zamonasining yetakchi olimi;

 

Turkum:Arabcha ismlar
Abulxayrxon (Oʻzbek ulusi)

Abulxayrxon (1412—1468-yil) — tarixda Koʻchmanchi oʻzbeklar davlati deb nom olgan davlat asoschisi.
Tura (Gʻarbiy Sibir) xoni boʻlgan.

1446-yilda Abulxayrxon Sirdaryo boʻyidagi bir qancha shahar va qal’alar (Oqqoʻrgʻon, Arquq, Oʻzgan, Sigʻnoq, Suzoq)ni bosib oldi. 1447-yilda mamlakat poytaxti Sibirdan Sigʻnoqqa koʻchirildi. 1431-yilda Abulxayrxon Xorazmni bosib oldi. 1448-yilda koʻchmanchi oʻzbeklar Movarounnahrga bostirib kirdilar va Samarqandni qamal qildilar.

1451-yilda Abulxayrxon Abu Said bilan qoʻshilib yana Samarqandga yurish qildi va uni taxtga oʻtqazdi. Koʻchmanchi oʻzbeklar keyinchalik temuriylardan Muhammad Joʻqiyga ham koʻmaklashdilar (1460-62).
thumb|Abulxayrxonnin rafiqasi Robiya sulton begimning Turkiston shahridagi maqbarasi
Abulxayrxon davlati tarixini tarixchi Masud bin Osmani Kuhistoniy tasvirlab bergan. Tasavvufning taniqli vakili Najmiddin Kubro asos solgan tariqatning vakili Husayn Xorazmiyning Abulxayrxonga bagʻishlab turkiy tilda asar yozgan.Norik B. V., Rol' shibanidskikh praviteley v literaturnoy zhizni Maverannakhra XVI v.// Rakhmat-name, Spb.,2008, s.229

Abulxayrxon oilasi aʼzolari adabiyotga ixlosmand edilar. Abulxayrxon taniqli shoir, tasavvufchi, tasavvuf tarafdori Jaloliddin Rumiy asarlarini tarjima qilishni buyurdi.Allworth E., The modern Uzbeks. from the fourteenth century to the present. Stanford: Hoover institution press,1990,p.51

Abulxayrxon vafotidan keyin uning dushmanlari (Iboqxon, Jonibek, Burka sulton, Yomgʻurchi, Muso mirzo, Ahmadxon) taxt vorisi Shayx Haydarni magʻlub qildilar va Koʻchmanchi oʻzbeklar davlatini qulatdilar. Lekin XV asrning 80-yillarida Abulxayrxonning nabirasi Muhammad Shayboniyxon oʻz raqiblari ustidan gʻalaba qozondi va hokimiyatni qoʻlga oldi.
 

 
 Oʻzbek sovet ensiklopediyasi, 1-jild. Toshkent, 1971-yil
 OʻzME, 1-jild. Toshkent, 2000-yil

Turkum:Shayboniylar
Turkum:1412-yilda tugʻilganlar
Turkum:1468-yilda vafot etganlar
Turkum:Qozogʻistonda vafot etganlar
Turkum:Sibir xonligi hukmdorlari
Turkum:Qozogʻiston tarixi
Turkum:Markaziy Osiyo tarixi
Turkum:Oʻzbekiston tarixi
Turkum:Xonlar
Turkum:Oʻzbek xonligi kishilari
Turkum:Borjigin
Turkum:Buxoro xonligi kishilari
Abdullaxon I

Abdulla I (XVI asr oxiri — 1540.14.9, Samarqand) — oʻzbeklarning (Buxoro) xoni (1540-yil mart-sentyabr). Abdulxayrxonning nevarasi, Koʻchkunchixonning oʻgʻli.

Abdulla I koʻp yillar davomida Yassi (Turkiston)da hokimlik qilgan (taxminan 1514-1540-yil mart). Ubaydullaxon vafot etgach (1540-yil mart), Buxoro xonligi qisqa muddat ichida 3 qismga boʻlingan davrda Samarqandda hukmronlik qilgan. Abdullaxon 1540-yil 14-sentyabrda Samarqandda vafot etadi. Abdulla II Samarqandda Registon yaqinidagi Chihil (Chil) Duxtaron qabristonida dafn etilgan. Maqbara bugungi kungacha saqlanib qolmagan, xarobalari 1930-yillarda butunlay vayron qilingan. Uning vafotidan soʻng Samarqanddagi shayboniylar taxtiga ukasi Abdullatifxon oʻtirgan.

 Adabiyot 
 Istoriya Oʻzbekistana, t. Z (XVI — pervaya polovina XIX veka). T, 1993-yil.

Turkum:1490-yilda tugʻilganlar
Turkum:1540-yilda vafot etganlar
Turkum:14-sentyabrda vafot etganlar
Turkum:Samarqandda vafot etganlar
Turkum:Samarqandda toj kiyganlar
Turkum:Buxoro xonlari
Nikolay Rozenbax

fon Rozenbax, Nikolay Ottonovich - Turkeston general-gubernatori (01.02.1884 — 28.10.1889)OʻzME.U bishlanğich maktablar,rus-tuzem maktablari tarmoğini yaratish loyihasini ishlab chiqdi.
Bu orqali 1884-yilda Turkistonda 1-rus_tuzem maktabi Toshkentdagi Saidgʻani Saidazimboy uyida ochildi.

 

Turkum:Oʻzbekiston yetakchilari
Aleksandr Vrevskiy

thumb|right|200px|Vrevskiy, Aleksandr Borisovich

Vrevskiy, Aleksandr Borisovich - Turkeston general-gubernatori (28.10.1889 — 17.03.1898)OʻzME.

 

Turkum:Oʻzbekiston yetakchilari
Sergey Duxovskoy

Sergey Mixaylovich Duxovskoy - Turkiston general-gubernatori (28.03.1898 — 01.01.1901)OʻzME.

 

Turkum:Oʻzbekiston yetakchilari
Dean Subbotich

Subbotich, Dean Ivanovich - Turkeston general-gubernatori (28.11.1905 — 15.08.1906)OʻzME.

 

Turkum:Oʻzbekiston yetakchilari
Yevgeniy Matsievskiy

Matsievskiy, Evgeniy Osipovich - Turkeston general-gubernatori (??.??.1906 — ??.??.1906)OʻzME.

 

Turkum:Oʻzbekiston yetakchilari
Nikolay Grodekov

Nikolay Ivanovich Grodekov - Turkiston general-gubernatori (??.09.1906 — ??.03.1908)OʻzME.

 

Turkum:Oʻzbekiston yetakchilari
Pavel Mishenko

thumb|Mishenko P I

Pavel Ivanovich Mishenko (rus. Павел Иванович Мищенко, (02.05.1908 — ??.03.1909)) - Turkiston general-gubernatori.

Turkum:Turkiston General-Gubernatorlik hukmdorlari
Fyodor Martson

Fyodor Vladimirovich Martson - Turkiston general-gubernatori (??.??.1914 — ??.??.1916)OʻzME.

 

Turkum:Oʻzbekiston yetakchilari
Mixail Yerofeev

Erofeev Mixail Romanovich - Turkiston general-gubernatori (??.??.1916 — ??.??.1916)OʻzME.

 

Turkum:Oʻzbekiston yetakchilari