Gulaman

Gulaman filippin taomlarida quritilgan agar yoki isteʼmol qilinadigan dengiz oʻtlaridan olinadigan karragenanning baton yoki kukun shakli boʻlib, jelesimon desertlar tayyorlashda ishlatiladi. Odatdagi qoʻllanishda bu atama, shuningdek, yoʻl chetidagi rastalar va sotuvchilarda sotiladigan sagoʻt gulaman (baʼzan samalamig deb ham ataladi) ichimlikka ham nisbatan ishlatiladi.

 Tarixi 
Agar-agar ishlab chiqaradigan Gracilaria tagalog tilida va Filippinning shimoliy qismidagi boshqa tillarda , , yoki nomlari bilan maʼlum. Uni oziq-ovqat sifatida yigʻish va ishlatish asrlar davomida davom etib kelgan, u ham xom, ham quyoshda quritilgan va jelelarga aylantirilgan holda isteʼmol qilingan. Eng qadimgi tarixiy guvohlik iesuit ruhoniylari Xuan de Noseda va Pedro de Sanlukar tomonidan tuzilgan Vocabulario de la lengua tagala (1754) lugʻatida uchraydi, unda golaman yoki gulaman "una yerva, de que se haze conserva a modo de Halea, naze en la mar" (zamonaviy ispan imlosi: "; „dengizda oʻsadigan, undan murabbosimon qaynatma tayyorlanadigan oʻsimlik“) tarzida taʼriflangan boʻlib, jele bilan tayyorlanadigan taomni anglatadigan guinolaman uchun ham alohida yozuv sifatida berilgan.

Gulaman shuningdek, shunga oʻxshash jelesimon karragenan beruvchi Eucheuma dan ham tayyorlanishi mumkin. Eucheuma visayan tillarida guso yoki tambalang nomlari bilan tanilgan. Visayanlar orasida jelalar tayyorlashda gusodan foydalanish yanada ilk davrga oid Diccionario De La Lengua Bisaya, Hiligueina y Haraia de la isla de Panay y Sugbu y para las demas islas asarida, avgustin missioneri Alonso de Menrida tomonidan qayd etilgan. Kitobda Menrida gusoni erib ketguncha pishiriladigan, soʻngra nordon taomga aylanishi uchun qotiriladigan mahsulot sifatida tasvirlaydi.

 Tavsif 
thumb|Plastik stakanlarda sotiladigan turli xil lazzat berilgan gulaman 
Gulaman hozirda agarning filippin oshxonasidagi asosiy qoʻllanilishidir. U qayta ishlangan Gracilaria dengiz oʻtidan tayyorlanadi (Filippinda tabiiy ravishda taxminan 18 turi uchraydi) yoki ilk bor Filippinda tijoriy yoʻl bilan yetishtirilgan Eucheuma va Kappaphycus alvarezii singari boshqa fermer xoʻjaliklarida yetishtiriladigan dengiz oʻtlari dan olinadigan karragenandan tayyorlanadi. Gracilaria va Eucheumadan tashqari, anʼanaviy ravishda boshqa bir qancha isteʼmol qilinadigan dengiz oʻtlari dan ham tayyorlangan. Bular qatoriga Betaphycus gelatinus, Gracilariopsis longissima, Gelidiella acerosa va Agardhiella jinsiga mansub turlar kiradi.

U odatda suvsizlantirilgan va fut uzunligidagi quruq batonchalar koʻrinishida sotiladi, ular oddiy yoki rangli boʻladi. Shuningdek, kukun shaklida ham mavjud.

 Qoʻllanishi 
Gulaman batonchalari sago at gulaman, buko pandan, agar flan, halo-halo, meva kokteyli jelesi, filippincha meva salatlarining turli koʻrinishlari, qora gulaman va qizil gulaman kabi turli filippin ichimlik va desertlarida ishlatiladi.

 Jelatindan farqlari 
Jelatina („jele“) va gulaman atamalari Filippinda sinonim sifatida qoʻllanadi, biroq ular juda turlicha mahsulotlardir. Jelatina hayvonlardan olinadigan oqsil boʻlsa, gulaman dengiz oʻtlaridan tayyorlanadigan oʻsimlik kelib chiqishli uglevoddir. Shu sababli jelatina isteʼmolini taqiqlovchi diniy yoki ovqatlanish cheklovlariga ega shaxslar, masalan musulmonlar yoki veganlar uchun gulaman mos hisoblanadi.

Jelatina issiq suvda eriydi, gulamanni eritish uchun esa qaynab turgan suv kerak boʻladi. Sovuq haroratda qotadigan jelatinadan farqli oʻlaroq, gulaman xonaki haroratda ham qotadi. Jelatina xonaki haroratda erib ketishi mumkin boʻlsa, gulaman oʻziga xos tarzda termik jihatdan qayta tiklanish xususiyatiga ega boʻlib, avvalgi shakli va holatiga qayta oladi.

 Yana qarang 
 Filippin desertlari roʻyxati
 Chondrus crispus''
 Kaong
 Nata de coco
 Sago

 

Turkum:Filippin desertlari
Turkum:Isteʼmol qilinadigan quyuqlashtiruvchi moddalar
Turkum:Dengiz oʻtidan olinadigan ozuqaviy ingredientlar
Turkum:Vegan taomlari
Turkum:Filippin vegetarian taomlari