The Murder on the Links

The Murder on the Links  – Agatha Christien­ing detektiv romanlaridan biri boʻlib, ilk bor 1923-yil mart oyida AQShda Dodd, Mead & Co nashriyoti tomonidan va oʻsha yilning may oyida Buyuk Britaniyada The Bodley Head tomonidan chop etilgan. Bu roman Hercule Poirot va Arthur Hastings ishtirok etadigan ikkinchi asardir. Buyuk Britaniya nashri yetti shilling va olti pens (7/6), AQSh nashri esa 1,75 dollar narxda sotilgan.

Syujet shimoliy Fransiyada rivojlanadi. Bu yerda Poirot Parijdagi Sûreté idorasining tajovuzkor raqib tergovchisi bilan toʻqnash keladi. Poirotn­ing oʻtmishdagi yoki oʻxshash jinoyatlar haqidagi uzun xotirasi jinoyatni ochishda muhim ahamiyat kasb etadi. Kitobda, shuningdek, Hastingsning sevib qolishi bilan bogʻliq yon syujet ham mavjud. Biografik ga koʻra, bu rivojlanish „Agathaning oʻzi juda istagan narsa boʻlgan… Hastingsni oxir-oqibat Argentinaga oilaviy hayotga joʻnatish“ uchun moʻljallangan edi..

Asar ilk bor chop etilganda yozuvchining uslubi Arthur Conan Doylening Sherlock Holmes haqidagi hikoyalariga ijobiy tarzda qiyoslangan. Oʻsha davr tanqidchilari hali yangi obraz boʻlgan Poirot haqida „u koʻpgina dahshatli detektivlarga yoqimli qarama-qarshi timsol; hatto unda yengil istehzo borligini sezish mumkin“, deb taʼrif bergan.

 Syujeti 
Hercule Poirot va Captain Hastings Fransiyadagi Merlinville-sur-Mer qishlogʻiga Paul Renauld bilan uchrashish uchun yoʻl oladi. Renauld ulardan yordam soʻrab murojaat qilgan edi. Ammo ular yetib kelganda, mahalliy politsiya ularga Renauld oʻsha tongda oʻldirilgan holda topilgani, orqa tomonidan pichoq bilan urilgani va mahalliy golf maydoniga tutash yangi kovlangan qabrga tashlab ketilganini xabar qiladi. Renauldning rafiqasi Eloise Renauldning aytishicha, soat tungi 2 da ularning villalariga niqobli odamlar bostirib kirgan, uni bogʻlab qoʻyishgan va erini oʻzlari bilan olib ketishgan. Erining jasadini koʻrgach, Eloise qaygʻudan hushidan ketadi. Tergovga Parijdagi Sûreté politsiyasining tergovchisi Monsieur Giraud boshchilik qiladi; u Poirotn­ing aralashuvini yoqtirmaydi va undan norozi boʻladi.

Poirot ish boʻyicha toʻrtta muhim faktni qayd etadi: jasad yaqinida qoʻrgʻoshin quvur topilgan; villada faqat uch nafar ayol xizmatkor boʻlgan, chunki Renauldning oʻgʻli Jack va uning haydovchisi boshqa joyga yuborilgan edi; oʻsha kuni nomaʼlum bir kishi villaga tashrif buyurgan; Renauldning qoʻshnisi Madame Daubreuil soʻnggi haftalarda bank hisobiga 200 000 frank kiritgan.

Renauldning kotibi Gabriel Stonor Angliyadan qaytgach, bu holatni shantaj bilan bogʻlaydi, chunki Renauldning Janubiy Amerikaga ketishidan oldingi oʻtmishi butunlay maxfiy edi. Shu orada Hastings poyezdda tanishgan, oʻzini faqat Cinderella deb tanishtirgan yosh ayolni kutilmaganda yana uchratadi. U jinoyat joyini koʻrishni soʻraydi va keyin qotillik quroli bilan gʻoyib boʻladi.

Poirot 22 yil avval sodir boʻlgan bir jinoyat bu ishga juda oʻxshashligini aniqlaydi. Oʻsha voqeada Georges Conneau ismli erkak va uning sevgilisi Madame Beroldy Beroldyning erini oʻldirish uchun til biriktirgan edi. Poirot Parijga borib, Conneau ishi boʻyicha qoʻshimcha maʼlumot izlaydi. U Madame Beroldyning fotosuratini topadi va u aslida Madame Daubreuil ekanini bilib oladi. Poirot qaytib kelganida, daydi bir odamning jasadi topilgani maʼlum boʻladi. Uning yuragiga xuddi shu qotillik quroli bilan pichoq urilgandi. Ammo tibbiy tekshiruv daydi avvalroq, Renauld oʻldirilishidan oldin epileptik tutqanoqdan vafot etganini, pichoq esa keyinroq sanchilganini koʻrsatadi.

 

 
 The Murder on the Links in the Internet Archive
The Murder on the Links at the official Agatha Christie website
The Murder on the Links at the new Agatha Christie official website
 

Turkum:Agata Kristi romanlari