Gretsiya milliy futbol terma jamoasi

Gretsiya milliy futbol terma jamoasi (yunoncha: Thinkk lílias , Ethniki Elladas) erkaklar oʻrtasidagi xalqaro futbol oʻyinlarida Gretsiya sharafini himoya qiladi. Gretsiya futboli boʻyicha boshqaruv organi boʻlgan Gretsiya futbol federatsiyasi tomonidan nazorat qilinadi. Gretsiya oʻz uy oʻyinlarining koʻp qismini Afinada joylashgan Olimpiya stadionida yoki port shahar Pireyda joylashgan Karaiskakis stadionida oʻtkazadi. Gretsiya UEFA Yevropa chempioni boʻlgan oʻnta terma jamoadan biridir.

Gretsiya xalqaro futbolda 1980-yillardan boshlab yaxshi natijalarga erisha boshladi. Ularning yirik turnirlardagi birinchi chiqishi 1980-yilgi Yevropa chempionatiga togʻri keladi. Ular guruh bosqichidan oʻta olmadilar. Gretsiya 1994-yilgi FIFA Jahon chempionatigacha boshqa yirik turnirda ishtirok etamadi.

UEFA Evro-2004 Gretsiya futbol tarixidagi eng yuqori pogʻona boʻldi. Terma jamoa ushbu musobaqadagi ikkinchi ishtirokida Yevropa chempionligini qoʻlga kiritdilar. Turnirr oldidan reyting autsayder sifatida eʼtibordan chetda qolgan Gretsiya musobaqadagi favoritlari Fransiya va mezbon Portugaliyani magʻlub etdi. Portugaliyani guruh va final bosqichida magʻlubiyatga uchratdi.

 Tarix 
thumb|180px|Parijdagi Ittifoqdoshlararo oʻyinlardagi terma jamoa, 1919-yil.
thumb|180px|Gretsiya terma jamoasi 1920-yilgi Yozgi Olimpiada oʻyinlarida

 Dastlabki yillar 
1896-yil 12-aprelda 1896-yilgi Olimpiya o‘yinlari vaqtida Afinadagi Neo Phaliron Velodrome stadionida Gretsiya Daniya terma jamoasiga 9:0 hisobida mag‘lub bo‘ldi.

Futbol boʻyicha Olimpiya oʻyinlarining dastlabki uchta mavsumida (1900-06) norasmiy maqomga ega holda qatnashgan. Gretsiya 1900-yilgi Olimpiada va 1904-yilgi Olimpiada oʻyinlarida qatnashmagan. 1906-yilgi Olimpiada oʻyinlariga mezbonlik qilgan. Gretsiya davlatini ifodalovchi jamoa Afinalik futbolchilardan tuzilgan edi. Keyinchalik futbolchilar bilan yuzaga kelgan muammolar sababli chetlatilgan.

Gretsiya Birinchi jahon urushi tugaganidan keyin 1919-yilda Parijdagi Ittifoqlararo oʻyinlarda qatnashgan. Bu safar terma jamoa uyiga kumush medallar bilan qaytishdi. Keyingi yili Gretsiya 1920-yilgi Antverpendagi Yozgi Olimpiada oʻyinlarda ishtirok etdi va birinchi oʻyinda Shvetsiya tomonidan 9-0 hisobda magʻlub etildi. Ushbu oʻyin ularning birinchi rasmiy oʻyini sifatida tan olingan.

 1930-yillar Bolqon kubogi 
1929—1936-yillar oraligʻida Gretsiya oltita Bolqon kubogida qatnashdi. Ularning eng yaxshi ishtiroki 1934—1935-yilgi Bolqon kubogida boʻlgan. Terma jamoa ikkinchi oʻrinni egalladi. Bu yillardagi jamoadagi asosiy yetakchi shaxs Kostas Choumis boʻldi, u Bolqon kubogida jami 7 ta gol urib, musobaqa tarixidagi eng yaxshi toʻpurarlar qatoridan joy oldi.

 1950-yillar Oʻrta yer dengizi kubogi 
1949 va 1958-yillar oraligʻida Gretsiya uchta Oʻrta yer dengizi kubogida ishtirok etdi. Ularning eng yaxshi ishtiroki 1950-1953-yilgi Oʻrta yer dengizi kubogida qayd etilgan. Italiya B dan atigi bir ochko kam boʻlgan holda ikkinchi oʻrinni egallagan. Bu yillardagi jamoa yetakchisi Georgios Darivas boʻldi. U 1950—1953-yilgi mavsumda 4 ta gol bilan eng yaxshi toʻpurar boʻlgan. Turkiyaga qarshi oʻyinda xet-trik qayd etgan.

 1970-yilgi Jahon chempionati 
Keyingi oʻn yilliklar davomida Gretsiya terma jamoasi xalqaro maydonda muvaffaqiyatlarga erisha olmadi. Chunki Ikkinchi Jahon urushidan keyingi mamlakatning iqtisodiy va ijtimoiy ahvoli milliy terma jamoani rivojlantirishga imkon bermadi.

Gretsiya ikkita FIFA Jahon kubogi musobaqasining saralash bahslarini oʻtkazib yubordi.

 1980-yilgi Yevropa chempionati 
Alketas Panagoulias boshchiligida Gretsiya, Italiyada boʻlib oʻtgan 1980-yilgi Yevropa chempionati sarlashida Sovet Ittifoqi va Vengriyani magʻlub etib final yoʻllanmasini qoʻlga kiritgan. Final turnirida Gretsiya Gʻarbiy Germaniya, Niderlandiya va Chexoslovakiya bilan A guruhidan joy egalladi. Gretsiya oʻzining birinchi oʻyinida gollandlarga 65-daqiqada Kist tomonidan penaltida urilgan yagona gol evaziga magʻlub boʻldi. Uch kundan keyin Gretsiya Rimda Chexoslovakiya bilan oʻynadi. Birinchi boʻlim oxirida chexoslovakiyaliklarni 1:1 hisobida ushlab turgan Gretsiya, yakunda 3:1 hisobida magʻlub boʻldi. Oʻzining soʻnggi oʻyinida Gretsiya Gʻarbiy Germaniya bilan 0:0 hisobida durang oʻynadi. Ushbu natijalardan keyin terma jamoa guruhdan chiqa olmadi.

 2005-yilgi Konfederatsiyalar kubogi 
Yevropa chempioni sifatida Gretsiya 2005-yilda Germaniyada boʻlib oʻtgan FIFA Konfederatsiyalar kubogiga yoʻllanma oldi va 2002-yilgi FIFA Jahon chempionati chempioni Braziliya, 2004-yilgi Osiyo kubogi chempioni Yaponiya, 2003-yilda KONKAKAF oltin kubogi chempioni Meksika bilan birga „B“ guruhidan joy egalladi. Gretsiya dastlabki ikki oʻyinda Braziliyaga 3:0 va Yaponiyaga 1:0 hisobida magʻlub boʻldi. Meksika bilan 0:0 hisobida durang oʻynab, guruhning soʻnggi pogʻonasidan joy oldi. Tarkibda Stathis Tavlaridis, Loukas Vyntra, Michalis Sifakis, Giannis Amanatidis va Fanis Gekas kabi futbolchilar bor edi. Ularning barchasi milliy terma jamoada birinchi marta chaqiruv olgan futbolchilar edi.

 1994-yilgi jahon chempionati 
Jamoa 1994-yili AQSHda boʻlib oʻtgan futbol boʻyicha jahon chempionatiga saralashida muvaffaqiyati ishtirok etdi va chempionatga yoʻllanma oldi. Ushbu jahon chempionati Gretsiya uchun birinchisi boʻldi. Gretsiya saralash guruhida birinchi oʻrinni egalladi va soʻnggi oʻyinda Rossiya milliy futbol terma jamoasini ortda qoldirdi. Final turnirida Gretsiya Nigeriya, Bolgariya va Argentina bilan D guruhidan joy oldi. Muvaffaqiyatli saralash oʻyinlaridan soʻng, Gretsiyadan umidlar katta edi. Ammo jahon chempionatiga kelishi kerak boʻlgan tarkib ichida muammolar (ichki nizolar) paydo boʻldi. Shuningdek, ular 1990-yilgi FIFA Jahon chempionatida ikkinchi oʻrinni egallagan Argentina, keyinchalik yarim finalga chiqqan Bolgariya va Afrikaning eng kuchli jamoalaridan biri boʻlgan Nigeriya bilan „oʻlim guruhi“ ga tushgan edi. Taʼkidlash joizki, ushbu uchta oʻyinda jamoaning barcha oʻyinchilari, jumladan, uchta darvozabon ham ishtirok etishdi, bu juda kamdan-kam uchraydigan hol. Ushbu turnir Gretsiya terma jamoasi uchun alamli boʻldi. Foksboro stadionida Argentinaga qarshi birinchi oʻyinda 4:0 hisobida magʻlub boʻlishdi. Toʻrt kundan soʻng, Gretsiya Chikagodagi Soldier Fieldda Bolgariyadan yana 4:0 hisobida magʻlub boʻldi. Soʻnggi oʻyinda Nigeriyaga ham Foxboro stadionida 2:0 hisobida magʻlub boʻldi.

 Jamoa imiji 
Gretsiyaning anʼanaviy ranglari Gretsiya bayrogʻidan kelib chiqqan koʻk va oq ranglardir. Jamoa tashkil etilganidan beri koʻk rang uy libosi sifatida ishlatilgan boʻlsa-da, 2004-yilgi Yevropa chempionatidan keyin oq rang asosiy uy rangiga aylandi. Soʻnggi oʻn yilliklarda Gretsiya oq trikotaj, shorti va paypoqlar toʻplamini yoki butunlay koʻk rangli kombinatsiyani kiyadi. Ilgari, toʻplam koʻk trikotaj va oq shortilarning kombinatsiyasidan iborat edi. Ayni paytda, Gretsiya toʻplamida vaqti-vaqti bilan chiziqlar, xochlar yoki boshqa dizaynlar, shuningdek, koʻk rangning turli koʻrinishlari mavjud.

2013-yilning 10-aprelida Gretsiya futbol federatsiyasi Gretsiyaning amaldagi rasmiy yetkazib beruvchisi boʻlgan amerikalik ishlab chiqaruvchi Nike bilan hamkorlikni eʼlon qildi va ularning birinchi liboslari 2013-yilning 7-iyunida Litva bilan safar oʻyinida debyut qildi. 2014-yilning 4-martida Gretsiya 2014-yilgi FIFA Jahon chempionatida ham kiyiladigan soʻnggi liboslarini taqdim etdi.

Toʻplamda qoʻllaniladigan gerb (ethnsosimo „milliy belgi“ degan maʼnoni anglatadi)

 Terma jamoa formasini ishlab chiqaruvchilar 
Ishlab chiqarubchiDavr Asics 1980-1981 Puma 1982-1987 Adidas 1988-1989 Asics 1989-1991 Diadora 1991-1998 Lotto 1998-2001 Le Coq Sportif 2001-2003 Adidas 2003-2012 Nike 2013-hozir

 Terma jamoa taxalluslar 
Anʼanaga koʻra, Gretsiya ommaviy axborot vositalari va umuman greklar tomonidan oddiygina yunoncha „Ethniki“ (Dhnk) deb ataladi, bu soʻzma-soʻz „Milliy“ degan maʼnoni anglatadi. Toʻplam ranglari sifatida Gretsiya bayrogʻining ranglarini qoʻllaganligi sababli jamoa koʻpincha Galanolefki (Osmon koʻk-oq) deb ataladi. Ikkala taxallus ham boshqa sport boʻyicha mamlakat terma jamoalari uchun ishlatiladi.

Gretsiya va mezbon Portugaliya oʻrtasidagi turnirning dastlabki oʻyini oldidan boʻlib oʻtgan UEFA Evro-2004 musobaqasining ochilish marosimida oʻsha davrdagi portugal tadqiqotchilarining ekspeditsiyalariga ishora qilib, XVI asrga oid kemaning nusxasi ishlatilgan. Gretsiya radiosi sport jurnalisti Georgios Xelakis ochilish oʻyinini translyatsiya qilar ekan, „Portugaliya terma jamoasi shunday kemada paydo boʻlgani sababli, biz qaroqchilarga aylanib, gʻalabani oʻgʻirlash vaqti keldi“, deb izoh berdi. Oxir-oqibat, Gretsiya mezbonlarni magʻlub etdi va jamoa „Pirat kemasi“ degan maʼnoni anglatuvchi Piratiko deb taʼriflandi. Bu esa turnir davomida har bir gʻalabada takrorlanadigan jamoaning yangi laqabi sifatida paydo boʻldi.

 Raqobat 
Gretsiyaning Turkiya bilan tarixiy raqobati bor. Ular bilan jami 13 ta oʻyin oʻtkazib, uchta gʻalaba, uchta durang va etti oʻyinda magʻlubiyatga uchragan. Turkiya va Gretsiya klublari oʻrtasidagi oʻyinlar paytida sodir boʻlgan bir qancha voqealar doim OAV eʼtiborida turadi. Asosan bu davlat klublari bir savatchadan joy olishmaydi.

 Murabbiylar shtabi 
240px|thumb|right|Otto Rehhagel jamoani 2004-yil boshqargan.
thumb|240px|Alketas Panagoulias, u bilan Gretsiya birinchi marta Yevropa chempionatida (1980) va Jahon chempionatida (1994) maydonga tushgan.
LavozimIsm Texnik direktor Fransisko Mejia Sport direktori Karlos Estupinan Menejer Gus Poyet Boshqaruvchi yordamchisi Jerard Nus Darvozabonlar murabbiyi Martin Rodriges Birinchi guruh shifokori Paulo Ximenes Fitnes murabbiyi Antonio Almeyda Ergofiziolog Matias Sosa Fizioterapevt Germaniya Lozkano

 Murabbiylar shtabi 
IsmFaoliyatiGʻalaba %Asosiy musobaqala Apostolos Nikolaidis 1929---- 1934-1935511361320% Jan Kopřiva 1929-1930311141033.3% Josef Švejk 19301001030% Hellenic Football Federation 1930-19315104121520% Loukas Panourgias 193240042140% Kostas Negrepontis 1933-1934----1938----1948-1950----1953165110232531.3% Kostas Konstantaras193540136160% József Künsztler 193620026100% Alan Buckett 193810011110% Antonis Migiakis 1951----1952-1953----1954-1955----1958----196112345131617% Nikos Katrantzos 1951110010100% Giannis Chelmis 1951----1954----1955831491037.5% Kostas Andritsos 19561001170% Rino Martini 1957-1958721481728.6% Paul Baron 1959-1960510441520% Tryfon Tzanetis 1960-1961----1962-196411515192545.5% Lakis Petropoulos 1964-1965----1967----1969-1971----1976-1977356920346217.1% Panos Markovic 1966-1967220061100% Kostas Karapatis19681001010% Dan Georgiadis 1968-19698341191337.5% Billy Bingham 1971-197312237112316.7% Alketas Panagoulias 1973-1976----1977-1981----1992-1994742320318912131.1%15px 1980-yilgi Yevropa chempionati — Guruh bosqichi----15px 1994-yilgi Jahon chempionati — Guruh bosqichi Christos Archontidis 1982-1984215313173323.8% Miltos Papapostolou1984-198846141517466130.4% Alekos Sofianidis 1988-19897313131042.9% Antonis Georgiadis1989-1991----19923011910343836.7% Stefanos Petritsis19921001010% Kostas Polychroniou 1994-19983417611563250% Anghel Iordănescu 1998-1999742111757.1% Vasilis Daniil 1999-2001301488463446.7% Nikos Christidis 20011010000% Otto Rehhagel 2001-201010653233013811150% Fernando Santos 2010-20144926176563653.1% Claudio Ranieri 20144013150% Kostas Tsanas 2014, 201551135920% Sergio Markarián 20153021120% Michael Skibbe 2015-20182711511302640.7% * Angelos Anastasiadis 2018-2019721481128.6% John van 't Schip 2019-2021 261196292342.3% Gus Poyet 2022- 1061314775.0%Jami1929-hozir63223715224378087737.5%"Santos" milliy rekordi — 17 ta magʻlubiyatsiz oʻyin.

 Futbolchilar 

 Hozirgi tarkib 

 Eng koʻp maydonga tushgan futbolchilar 
150px|thumb|right|Gretsiya terma jamoasining mashhur yarim himoyachisi va sobiq sardori Giorgos Karagunis milliy terma jamoa tarixidagi 139 ta oʻyin bilan eng koʻp oʻyin oʻtkazgan futbolchi hisoblanadi.
150px|thumb|right|Nikos Anastopulos, terma jamoaning eng yaxshi toʻpurari.
150px|thumb|right|Anjelos Charisteas, Yevro-2004 finalida Gretsiya terma jamoasiga gʻalaba keltirgan gol muallifi va 25 gol bilan Gretsiyaning ikkinchi toʻpurari.
#IsmIshtirokiGolPozitsiyasiFaoliyati1Giorgos Karagounis13910MF1999-20142Theodoros Zagorakis1203MF1994-20073Kostas Katsouranis11610MF2003-2015410110DF2007-20195Angelos Basinas1007MF1999-20096Stratos Apostolakis965DF1986-19987Antonis Nikopolidis900GK1999-2008Sokratis Papastathopoulos903DF2008-20199Angelos Charisteas8825FW2001-201110Dimitris Salpingidis8213FW2005-2014

 Eng yaxshi toʻpurarlar 
#FutbolchiGollarIshtirokNisbatDavr1Nikos Anastopoulos29741977-19882Angelos Charisteas25882001-20113Theofanis Gekas24782005-20144Dimitris Saravakos22781982-19945Mimis Papaioannou21611963-19786Nikos Machlas18611993-20027Demis Nikolaidis17541995-2004Kostas Mitroglou17652009-20199Panagiotis Tsalouchidis16761987-199510Giorgos Sideris14281958-1970

 Natijalar 
MusobaqaJamiUySafardaOʻyinGʻDMGFGAGDGʻDMGFGAGʻDMGFGAFIFA Jahon chempionati146583553172199 −27351617956223193677137UEFA Yevropa chempionati136612847185157 +2837419108672424287790FIFA Konfederatsiyalar kubogi301204 −401204Olimpiya oʻyinlari100112 −100112Bolqon kubogi2434173676 −40---Oʻrtayer dengizi kubogi174581531 −16---Oʻrtayer dengizi oʻyinlari2200606---UEFA Millatlar ligasi181134208 +1262112251386Jami34713976132435481 −46782237215131524570163239

 

 
 Official website 
 Greece at FIFA
 Greece at UEFA
 greecechampion.com Greece Champions Euro 2004

Turkum:Yevropa milliy assotsiatsiyasi futbol jamoalari