The Seven Dials Mystery

The Seven Dials Mystery  – Agatha Christiening detektiv romanlaridan biri boʻlib, ilk bor 1929-yil 24-yanvarda Buyuk Britaniyada William Collins & Sons tomonidan va oʻsha yilning oʻzida AQShda Dodd, Mead and Company tomonidan chop etilganThe Observer 20 January 1929 (Page 10)John Cooper and B.A. Pyke. Detective Fiction – the collector's guide: Second Edition (Pages 82 and 86) Scholar Press. 1994. American Tribute to Agatha Christie.

Ushbu romanda Christie oʻzining avvalgi asari The Secret of Chimneysdan tanish qahramonlarni yana qaytaradi: Lady Eileen (Bundle) Brent, Lord Caterham, Bill Eversleigh, George Lomax, Tredwell va Superintendent Battle.

Roman nashr etilgan vaqtda koʻpincha salbiy sharhlar olgan. Bir sharhlovchi uslubdagi oʻzgarish haqida gapirib, „uslub jihatidan unchalik yaxshi emas“ deb baholagan boʻlsa-da, roman baribir „muallifning zukkolik obroʻsini saqlab qoladi“, deb yozadiThe Scotsman 28 January 1929 (Page 2). Yana bir tanqidchi Christiening avvalgi romanlaridagi uslubdan keskin chetga chiqqanini aytib, shunday yozgan: „U yagona, aniq chegaralangan jinoyatni metodik tergov qilish uslubini tashlab, global fitnalar va xalqaro jinoyatchilar haqidagi romantik uslubga oʻtib ketgan.“ Boshqa bir sharhlovchi esa hikoya yaxshi boshlanganini, ammo keyinchalik muallif keskin tanqidga loyiq boʻlganini aytadi: „Muallif haqiqiy jinoyatchiga ishora qiladigan har qanday ishorani ataylab chetlab oʻtganThe Times Literary Supplement 4 April 1929 (Page 278). Eng yomoni, yechimning oʻzi mutlaqo kulgili va ishonarsizThe New York Times Book Review 7 April 1929 (Page 20).“ 1990-yilda berilgan yana bir bahoda ushbu romanda The Secret of Chimneys asaridagi kabi bir xil qahramonlar va uy ziyofatlari mavjud, ammo oʻsha asar kabi „shijoat va dadillik“ka ega emas deb topilgan.

 Syujeti 
Ser Oswald va Ledi Coote bir mavsumga ijaraga olgan hashamatli Chimneys uyida ziyofat uyushtiradi. Mehmonlar orasida Gerry Wade, Jimmy Thesiger, Ronny Devereux, Bill Eversleigh va Rupert „Pongo“ Bateman boʻladi. Wadening uxlab qolish odati tufayli, boshqalar unga hazil qilib, xonasiga sakkizta budilnik qoʻyishadi va ularni turli vaqtlarda chalinishga sozlashadi. Ertasi kuni ertalab xizmatkor Wadeni toʻshagida oʻlik holda topadi, yonida xloral turgan edi. Thesiger sakkizta budilnikdan biri yoʻqligini payqaydi. Keyinchalik u chegara toʻsiqda topiladi.

Lord Caterham va uning qizi Ledi Eileen „Bundle“ Brent Chimneysga qaytib kelishadi. Bundle Londonga Eversleighni koʻrgani borayotganida, Ronny Devereux uning mashinasi oldiga sakrab chiqadi. Jonini taslim qilishdan oldin Devereux „Seven Dials…“ va „Jimmy Thesigerga ayt…“ deb gʻoʻldiraydi. Bundle jasadni shifokorga olib boradi, u Bundlening mashinasi Devereuxga tegmaganini, balki u otib oʻldirilganini aytadi.

Seven Dials Londonning Seven Dials hududidagi shubhali tungi klub va kazino ekani maʼlum boʻladi. Bundle klubning eshikbonini koʻrib, uni Chimneysdan kelgan sobiq xizmatkor – Alfred ekanini tanib oladi. Alfred unga klub egasi Mosgorovsky Chimneysdagidan ancha yuqori maosh taklif qilgani uchun u yerdan ketganini aytadi.

Alfred Bundleni maxfiy xonaga olib boradi. Bundle esa u yerda shkaf ichiga yashirinib oladi va kapyushon kiygan, yuzlarida soat chizilgan niqoblar boʻlgan olti kishining yigʻilishini kuzatadi. Ular doimo yoʻq boʻlib yuradigan „Yettinchi raqam“ va Wyvern Abbeyda boʻladigan yaqin oradagi ziyofat haqida gaplashishadi. Oʻsha ziyofatda Eberhard ismli olim Britaniya Havo kuchlari vaziriga sotish uchun maxfiy formula taklif qilmoqchi ekanini aytishadi.

Ziyofat vaqtida maxfiy formula oʻgʻirlanadi, biroq Wadening singlisi uni qaytarib olishga muvaffaq boʻladi. Shu paytda Jimmy Thesigerning oʻng qoʻli oʻqdan yaralanadi. Thesigerning aytishicha, u chirmoviqqa oʻralib tushgan bir odam bilan olishgan. Ertasi kuni ertalab Superintendent Battle kamin ichidan tish izlari tushgan, kuygan chap qoʻlqop topadi. Uning taxminicha, oʻgʻri toʻpponchani ayvondan maysazorga uloqtirgan va keyin chirmovuq orqali uyga qaytib kirgan. Bundlening otasi Alfredning oʻrniga xizmatga olingan Bauer ismli xizmatkorning bedarak yoʻqolganini xabar qiladi.

 

 

 The Seven Dials Mystery at the official Agatha Christie website
 

Turkum:Agata Kristi romanlari