Zhantas/Cleaned-Uzbek_Wikipedia huggingface dataset:
Qora ilonlar

Qora ilonlar, viparalar-ilonlar oilasi. Tanasi nisbatan yoʻgʻon, uzunligi 2 m gacha. Boshi uchburchak yoki trapetsiyasimon. Koʻz qorachigʻi vertikal joylashgan. Jagʻlarining oldingi qismida zahar oʻtkazuvchi 1-2 tadan yirik naysimon tishi va 3-5 tadan mayda tishchalari boʻladi. 11 urugʻi, 60 turi Afrika va Yevrosiyoda tarqalgan. Oʻzbekiston faunasida 3 turi: choʻl qora iloni, qum charx iloni, koʻlborilon uchraydi. Yerda yashaydi, ayrim daraxtga oʻrmalab chiqa oladi. Mayda umurtqalilar bilan oziqlanadi. Koʻpchiligi tuxumdan tirik tugʻadi. Barcha qora ilonlar zaharli, yirik qora ilonlar (masalan, koʻlborilon)ning chaqishi odam hayoti uchun xavfli. Zaharidan tibbiyotda foydalaniladi. Soni kamayib bormoqda. Bir qancha Xalqaro Qizil kitobga kiritilgan.

Turkum:Alifbo boʻyicha hayvonlar
Qora korinka

Qora korinka, Passerina nero, Panariti — ertapishar mayda gʻujumli urugʻsiz uzum navi. Vatani — Gretsiya. Italiya, Angliya, AQSH (Kaliforniya), Avstraliya, shu jumladan, Oʻzbekistonda (kolleksion tokzorlarda) tarqalgan. Qora dengiz havzasi ekologik-geografik navlar guruhiga kiradi. Bargi oʻrtacha, 3—5 boʻlmali, orqasida oqish tuklari bor. Guli ikki jinsli. Uzum boshi oʻrtacha, shakli silindrsimon (boʻyi 10—12 sm), gʻujump mayda (diametri 12—13 mm), rangi binafsha-qizil, mumgʻubor bilan qoplangan. Tarkibida qand miqdori 22-26%, nordonligi 5,5 — 7%. Eti shirin, poʻsti yupqa, Toshkent viloyati sharoitida kurtaklari boʻrtganidan keyin 118 kunda — avgust boshida pishib yetiladi. Sovuqqa chidami oʻrtacha. Hosildorligi 100 s/ga. Yuqori sifatli, qandolatchilik sanoatida koʻp ishlatiladigan xushboʻy "Korinka" mayizi, vinolar tayyorlanadi. 

 
Turkum:Uzum navlari
Qora sirt

Qora sirt — Hisor tizmasining janubi-gʻarbiy tarmoqlaridan biri. Qashqadaryo viloyatida. Shimolida Katta Oʻradaryo, janubida Kichik Oʻradaryo (Gʻuzordaryo irmoqlari) oraligʻida. Shimoli-sharqdan janubi-gʻarbga qariyb 40 km ga choʻzilgan. Oʻrtacha balandligi 1500–2000 m, eng baland joyi 2886 m. Suvayirgʻich qismi va yon bagʻirlarida tekis yuzalar uchraydi. Yon bagʻirlari chuqur, darasimon soy oʻzanlari bilan kesilgan. Gipsli gillar, qumtosh va ohaktoshlardan tashkil topgan joylarida karst jarayonlari va relyef shakllari (karrlar, karst voronkalari va botiqlari, gʻorlari) rivojlangan. Yozi quruq, issiq, yillik yogʻin 500–700 mm, asosan, qish va bahor fasllarida yogʻadi. Toʻq boʻz, jigarrang, qoʻngʻir togʻ-oʻrmon, togʻ oʻtloq tuproklar tarqalgan. Baland boʻyli boshoqli oʻtlar, butalar (bodom, pista, naʼmatak), archalar oʻsadi.

 

Turkum:Togʻlar
Turkum:Oʻzbekistonning relef shakllari
Turkum:Qashqadaryo viloyati geografiyasi
Qora tosh

Qora tosh (arab. hajar al-asvad) — musulmonlar ziyorat qiladigan tosh. Kumush chambar bilan birlashtirilgan bir necha boʻlakdan iborat. U Kaʼba devorlaridan biriga tashqaridan joylashtirilgan. Makkaga haj ziyoratiga borgan musulmonlar uni tabarruk hisoblab oʻpadilar yoki qoʻl tekkizib ziyorat qiladilar. Qora tosh Allohning amri bilan jannatdan keltirilgan degan rivoyat bor. Ushbu toshda hech bir ilohiy xususiyat yo'q bo'lib, haj ziyoratiga borgan musulmon uni o'pa olmasa yoki ushlay olmasa qilgan ibodatiga kamchilik yetmaydi. Hazrati Umar ibn Xattob rodiyallohu anhu bu amalga qarata, Rosululloh alayhissalom qilganliklari uchun qilayotganini, sunnat amal ekanini aytadi. Bu amal sunnat amal bo'lib, uni biror sababdan bajara olmagan kishi malomat qilinmaydi.

 Yana qarang 
 Kaʼba

 

Turkum:Islom
Qora tuproqlar

Qora tuproqlar - tuproq tipi. Asosan, lyossimon qumoqlarda dashtlarning quruq moʻʼtadil sovuq iqlimida va davriy ravishda yuviladigan yoki yuvilmaydigan suv rejimida, koʻp yillik oʻt oʻsimliklar ostida shakllangan, gumusga boy. 1896-yilda rus tuproqshunos olimi V.V. Dokuchayev tuproq tipi sifatida taʼriflab bergan. Karbonatli ona jinsi, asosan, lyoss va lyossimon qumoqlar, uchlamchi davr neogen yotqiziqlari, gilli jinslar, shoʻrlangan jinslar, ellyuvial jinslardan iborat. Qora tuproqlar organik moddalar, jumladan, chirindi (gumus) ning koʻpligi, donador strukturasi, yuqori unumdorligi bilan tavsiflanadi.

Oʻsimliklari oʻtmishda oʻrmondasht zonasining tabiiy oʻsimliklari, oʻrmonlar dasht oʻtloqlari bilan almashib turgan. Hozirgi vaqtda Qora tuproqlar maydonlarining asosiy qismi haydalib, oʻzlashtirilgan. Dashtlardagi tabiiy oʻsimliklar har yili koʻplab organik massa qoldiradi (100—200 s/ga), uning 40—60% oʻsimliklarning ildizidan iborat; gumusli qatlam yupqa (25 sm dan kam) — 120 sm dan ortiq, nor-donligi — rN 5,6—8,0, nam sigʻimi 38—43%. Qora tuproqlar podzollashgan, ishqor-sizlangan, tipik, oddiy, jan. kabi 5 ta tipchaga boʻlinadi.

Yer sharida Qora tuproqlar maydoni 240 mln. ga. Asosan, Yevrosiyo, Shimoliy va Janubiy Amerikani egallagan Qora tuproqlar zonasi Yevrosiyoda, Yevropaning gʻarbi va janubi-sharqi, Mongoliya va Xitoygacha davom etadi. Shimoliy Amerikada Qora tuproqlar AQSH ning baʼzi gʻarbiy shtatlari va Kanadaning jan. provinsiyalarini egallagan; Janubiy Amerikada Janubiy Argentina va Chilining jan. togʻ etagi rayonlarida joylashgan. Moldaviya, Ukraina, Rossiyaning markaziy viloyatlari, Shimoliy Kavkaz, Volgaboʻyi, Gʻarbiy Sibirda tarqalgan. Qora tuproqlarda kuzgi va bahorgi bugʻdoy, qand lavlagi, kungaboqar, nasha, zigʻir, bogʻdorchilik, sabzavotchilik va tokchilik, chorvachilik rivojlangan. Qora tuproqlar unumdorligini oshirishda nam toʻplash va undan unumli foydalanish asosiy ahamiyatga ega. Qora tuproqlar suv rejimini yaxshilash uchun sugʻorish oʻtkaziladi, ihota daraxtlari ekiladi va boshqa

Xodimat Maxsudov.

 

Turkum:Tuproqshunoslik
Qora qoʻngʻizlar

Qora qoʻngʻizlar - qattiqqanotlilar turkumiga mansub qoʻngʻizlar oilasi. 12 mingdan ortiq turi bor. Oʻrta Osiyoda koʻpgina tarqalgan. Tanasining uz. 2–50 mm; qoʻngʻizlarining rangi koʻpincha qora (nomi ham shundan), baʼzan qoʻngʻir; dumaloq, tayoqchasimon shakllarda. Yon tomonlari qirrali, oldingi juft oyoqlari kuchli rivojlangan, boshi boʻrtib chiqqan, panjasi oddiy tirnoqli. Koʻpchilik qoʻngʻizlarning ust-qanoti chok boʻylab qoʻshilib oʻsgan, orqa qanoti yoʻq, uchmaydi. Lichinkasi uzun, chuvalchangsimon, sariq, koʻrinishi simqurtga oʻxshash (qarang Soxta sim-qurtlar). Qoʻngʻizlari va lichinkasi qishlaydi. Qoʻngʻizlari erta bahordayoq paydo boʻladi. Odatda, kechasi faol. Tuxumini tuproqqa (300 tacha) qoʻyadi. Lichinkasi tuproqda 18 oy hayot kechiradi. Ikki yilda bir avlod beradi. Koʻpgina Qora qoʻngʻizlar (mas, qumloq sustkashi, makkajoʻxori sustkashi, dasht sustkashi) sabzavot, texnika va boshqa ekinlar zararkunandasi. Boshqa esa ombor va tegirmondagi gʻamlab qoʻyilgan oziqovqatlarga, paxta tozalash zavodlaridagi mahsulotlarga zarar keltiradi (mas, mitalar). Yana q. Ombor zararkunandalari).
Qora qoʻyunlilar davlati

Qora quyunlilar davlati — oʻrta asrlarda Ozarbayjon va Gʻarbiy Erondagi davlat (1410—68). Bahorlu qabilasi yetakchiligida koʻchmanchi turkoʻgʻuz qabilalari birlashmasi tomonidan barpo etilgan. Bu qabilalar dastlab (14-asr) Van koʻlining sharqiy hududida yashaganlar. Amir Temur Gʻarbiy Osiyoga harbiy yurish qilganida qora qoʻyunlilar (qora qoʻylilar) qabilalari Sohibqiron va uning ittifoqchisi oq qoʻyunlilarta. qarshi kurashganlar. Qora qoʻyunlilar Usmoniylar va Jaloyiriylar davlatini qoʻllab-quvvatlashgan. Amir Temur vafotidan soʻng qora qoʻyunlilar sardori Qora Yusuf jaloyiriylarga Mironshohni yengishda yordam bergan (1408), biroq keyinchalik Jaloyiriylar bilan nizolashib, ular qoʻshinini Tabriz yaqinida tor-mor keltirgan (1410), Ozarbayjon (Kura daryosining jan.dagi yerlar), Iroq, Armanistonni egallab olgan. Qora Yusuf (1410—20) va Iskandar (1420—37) davrida Qora qoʻyunlilar davlatid. temuriylar, shirvonshohlar va Gruziya bilan urushlar olib borgan. 1435 yil Shohrux shirvonshoh bilan birga Qora qoʻyunlilar davlatid. qoʻshinini tor-mor keltirgan. temuriylarga tobelikni tan olishga majbur boʻlgan Jahonshoh (1437—67) taxtga oʻtqazilgan. Shohrux vafotidan soʻng (1447) Jahonshoh oʻzini mustaqil deb eʼlon qilgan. 1453—57 yillarda qora qoʻyunlilar Gʻarbiy Eronni bosib olishgan. 1467 yil Jahonshoh qoʻshini oq qoʻtonlilar tomonidan tor-mor keltirilgan, Jahonshoh oʻldirilgan. 1468-yil Qora qoʻyunlilar davlatid. hududi Oq qoʻyunlilar davlati tarkibiga qoʻshib olingan.

 Yana qarang 
Oq qoʻyunlilar davlati

 

Turkum:Osiyo tarixi
Turkum:Eron tarixi
Turkum:Turkiy davlatlar
Turkum:Musulmon imperiyalar
Turkum:Eron imperiyalari va qirolliklari
Qorabel

Qorabel — Paropamiz togʻlari etagidagi qir. Murgʻob va Amudaryo daryolari oraligʻida. Eng baland joyi 980 m. Neogen va antropogen davrlarining allyuvial-prolyuvial lyossimon qum-toshlaridan tashkil topgan. Yer yuzasi jan.dan shim.ga qiya boʻlib, choʻl va chala choʻl, efemer hamda subtropik efemeroid dasht oʻsimliklari bilan qoplangan.

 

Turkum:Togʻlar
Turkum:Oʻrta Osiyo
Qorabov

Qorabov yoki Qorabovsoy – Toshkent viloyatidagi soy. Qizilnura togʻlarining janubi-sharqiy yon bagʻirlaridan boshlanib, janubga qarab oqadi. Angren shahri yaqinida Ohangaron daryosiga oʻng tomondan quyiladi. Uzunligi 37 km, havzasi maydoni 184 km. Asosan, buloq suvlaridan toʻyinadi, shu bois, soyda yil davomida suv oqadi. Oʻrtacha yillik suv sarfi (Samarchuk qishlogʻi yonida) 3,2 m3/sek. Qorabovda baʼzan sel toshqinlari kuzatiladi. Qorabov suvining oʻrtacha loyqaligi 81 g/m3. Eng katta suv sarfi 1959-yil 8-aprelda 114 m/sek.ga yetgan. Qorabov suvining 70— 75% mart – iyun oylarida oqib oʻtadi. Soy suvi sugʻorishga sarflanadi.

 Gidrologik xususiyatlari 
Qorabovning uzunligi 17 km, havzasining maydoni 184 km². Daryoning quyi oqimidagi eni 10 m, chuqurligi 1,0 m, tub tuprogʻi qattiq. Samarchuk qishlogʻi yaqinida oʻrtacha yillik suv oqimi 3,2 m³ / s ni tashkil qiladi. Bundan tashqari, yillik oqimning 70-75% mart – iyun oylariga toʻgʻri keladi. Baʼzan daryo oʻzanida sel oqimlari kuzatiladi, bunda oqim tezligi oʻrtacha 81 m³ / s ni tashkil qiladi. Eng yuqori qayd etilgan suv oqimi 114 m³/s (1959-yil 8-aprel).

thumb|left|250px|Kaltabaranning yuqori qismi
thumb|left|250px|Qirqlisoy vodiysi

Qorabov asosan buloqlardan toʻyinadi. Toʻyinish xususiyatiga koʻra, soy yil davomida qurib qolmaydi, biroq yozning ikkinchi yarmida suv miqdori keskin pasayadi (1 sekundda oqib oʻtadigan litr suv miqdorida).

Qorabov Dukentsoy bilan birgalikda suvlari Ohangaron daryosiga yil davomida toʻgʻridan-toʻgʻri yetib boradigan soʻnggi irmoqlari hisoblanadi. Boshqa irmoqlar hozirda konussimon flyuvial tuzilmaga ega yoki quyi oqimida Ohangaronga yetmay qurib qoladi.

 Daryo oqimi 
„Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi“da yozilishicha, Qorabov Chatqol tizmasidagi Qizilnura togʻining janubi-sharqiy yon bagʻiridan boshlanadi. Bosh shtabning topografik xaritalarida Qirqlisoy va Kaltabaran daryolarining qoʻshilgan joyidan boshlab Qorabov nomi ishlatiladi.

Soy umumiy janubiy yoʻnalishda oqadi, faqat ozgina qiyalikka ega. Mozorjon, Tomon, Qizilsuv togʻlari gʻarb tomonidan oʻtadi. Qizilsuv choʻqqisi pastida bolalar oromgohi barpo etilgan. Qorabov qirgʻoqlari boʻylab quyi oqimida Qatagʻon, Oqteren, Jushali aholi punktlari joylashgan, soʻngra daryo Angren shahrining gʻarbiy chekkasi boʻylab (Qorabov, Samarchuk, Maydon, Sogʻlom qishloqlari), oʻngdan Ohangaronga quyiladi. Quyilishdan biroz balandroqda u Toshkent-Angren temir yoʻlini kesib oʻtadi.

 Qorabov irmoqlari 
Qirqlisoy va Kaltabaran qoʻshilish joyidan pastda Qorabovga Quakoʻlsoy, Qamishli, Chinovul va Semginsoy kabi irmoqlari kelib qoʻshiladi.

 Xoʻjalikda foydalanilishi 
Soy suvlaridan sugʻorish maqsadida foydalaniladi.

 
 

 

Turkum:Oʻzbekistondagi daryolar
Turkum:Ohangaron tumani daryolari
Turkum:Ohangaron irmoqlari
Qorabovur

250px|thumb|Qorabovur
Qorabovur — Ustyurt platosining markaziy qismidagi qir. Qoraqalpogʻiston va Qozogʻiston Respublikalari hududida. Shimoli-gʻarbdan janubi-sharqqa qariyb 220 km ga choʻzilgan. Eni oʻrta qismida keng, 120 km dan ortiq. Oʻrtacha bal. 200 m, shimoli-gʻarbida 290 m gacha. Yer yuzasi tekis, yon bagʻirlari quruq soylar bilan kesilgan. Trias, yura, boʻr, paleogen va neogen choʻkindi togʻ jinslaridan tashkil topgan. Ularning ustida sarmat davri ohaktoshlari tarqalgan, ohaktoshlar orasida gipsli mergel va gil qatlamlari uchraydi. Iqlimi keskin kontinental. Qishi sovuq, temperatura qishda —30° gacha, yozi issiq, quruq, davomli, eng yuqori temperatura 44°. Yillik yogʻin 150 mm gacha. Karst relyef shakllari (karst voronkalari, diametri 30 m gacha, chuq. 16 m gacha), ostida koʻllar mavjud boʻlgan gʻorlar uchraydi. Sur-qoʻngʻir tuproqlar tarqalgan. Oʻsimlik qoplami siyrak, shuvoq, shoʻra va boshqa oʻsimliklar oʻsadi. Hayvonot dunyosi choʻlga xos.

 

Turkum:Togʻlar
Turkum:Oʻrta Osiyo
Turkum:Qozogʻiston geografiyasi
Turkum:Qoraqalpogʻiston
Abdumoʻmin Qoraboyev

Abdumoʻmin Qoraboyev (1947.1.12, Xovos tumani) — Oʻzbekiston Respublikasi xalq oʻqituvchisi (2004). Toshkent pedagogika institutini tugatgan (1969). 1969-yildan Boyovut tumanidagi 40-maktabda matematika va chizmachilik fani oʻqituvchisi, 1978-yildan Xovos tumanidagi 25-, 1998-yildan Yangiobod tumanidagi 2-maktabda matematika va informatika oʻqituvchisi.OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
 

 

Turkum:Oʻzbekiston Respublikasining xalq oʻqituvchilari
Yoqubjon Qoraboyev

Yoqubjon Ismoil oʻgʻli Qoraboyev (1934.15.6 - Toshkent - 1993.5.2) -chinnisoz rassom, Oʻzbekiston xalq rassomi (1976). Benkov nomidagi Respublika rassomlik bilim yurtini tugatgan (1958); naqqoshlik sanʼatini usta Yo. Raufov, J.Hakimov, T. Toʻxtaxoʻjayevlardan oʻrgangan; Sitorai Mohi Xosa yodgorligini taʼmirlashda qatnashgan, 6—10 qirrali kursilarni milliy naqshlar bilan bezagan. 1960-yildan Toshkent chinni zavodida rassom. Q. samarali ijodiy mehnat qilib, chinnilar uchun 200 dan ortiq yangi bezak mujassamotlarini yaratdi; shulardan 40 dan ortigʻi ishlab chiqarishga joriy etilgan. "Milliy naqsh" (1970), "Bodomgul" (1972), "Islimiy paxta" (1976), "Tinchlik" (1978, 1982), "Olimpiada — 80", "Charos" (1983), "Samarqand majmuasi" (1984) va boshqa lagan, kosa, choynak, tarelka va 6 piyoladan iborat sharqona choy va qahva toʻplamlari va boshqa, yubileylar munosabati bilan tayyorlangan koʻzalar, sovgʻa buyumlar shular jumlasidan. Qoraboyev shuningdek, 30, 40 dona buyumdan iborat choy va oshxona chinni toʻplamlari ("Oq oltin", "Toshkent chinnisi" va boshqalar)ga ham bezak mujassamotlari ishlagan. Q. 1966-yilda yaratgan "Paxta gul" ("Oq oltin") mujassamoti chinnisozlikning milliy mumtoz naqshiga aylandi; 1976-yil Germaniya (Leypsig)dagi Xalqaro yarmarkaning va boshqa xalqaro yarmarka (koʻrgazma)larning Oltin medallari bilan mukofotlangan. Asarlari respublika va xorijiy mamlakatlar (AQSH, Kanada, Fransiya, Xitoy, Yaponiya, Iroq, Eron, Turkiya va boshqalar)ning muzey va toʻplamlarida saqlanadi."Qoraboyev Yoqubjon Ismoil oʻgʻli" OʻzME. Q-harfi Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

 

 

Turkum:Rassomlar
Turkum:Oʻzbekiston Respublikasi xalq rassomlari
Turkum:1934-yilda tugʻilganlar
Turkum:1993-yilda vafot etganlar
Turkum:15-iyunda tugʻilganlar
Turkum:5-fevralda vafot etganlar
Elboy Qoraboyev

Elboy Qoraboyev (1917.15.5, Samarqand viloyati Ishtixon tumani Bahrin qishlogʻi – 1989.23.8) – Ikkinchi jahon urushi qatnashchisi. 1941-yildan armiyada. 722-oʻqchi polki (Voronej fronti 47-armiyaning 206-oʻqchi diviziyasi) avtomatchilar rotasi boʻlinma komandiri. Qoraboyev 1943-yil 25 sentabrda Cherkassi viloyatining Kanayev tumanidagi Pekari qishlogʻi yaqinida birinchilardan boʻlib Dnepr daryosini kechib oʻtishda va 7 noyabrda Studenets qishlogʻi yaqinida boʻlgan jangda koʻrsatgan jasorati uchun Qahramon unvoni berilgan (1944.3.6). Urushdan keyin tutilgan qishlogʻida yashagan va ishlagan. Qishlogʻida byusti oʻrnatilgan, oʻrta maktab va shirkat xoʻjaligiga nomi berilgan.

 Biografiyasi 
1917-yil 15-mayda Samarqand viloyati Ishtixon tumanidagi Bahrin qishlogʻida dehqon oilasida tugʻilgan. Millati – oʻzbek.

Tugallanmagan oʻrta taʼlim maʼlumotiga ega. Maktab taʼlimidan soʻng, Elboy Qoraboyev kolxozda ishlagan.

1941-yil iyul oyida Samarqand viloyati Mitan harbiy komissarligi tomonidan Qizil Armiya safiga chaqiriladiKarbaev Alabay.. 1942-yildan boshlab ikkinchi jahon urushi janglarida qatnashgan.

1943-yil 25-sentyabrda Pekari qishlogʻi (Cherkassi viloyati, Kanevskiy tumani) hududida 722-piyoda polki pulemyot otryadining komandiri sifatida kapral Elbay Qoraboev oʻz jangchilari bilan Dnepr daryosini birinchilardan boʻlib kechib oʻtadi. Daryoning oʻtish joyini pulemyotdan oʻqqa tutgan. 7-oktyabr kuni xuddi shu hududdagi Studenets qishlogʻi yaqinida boʻlib oʻtgan jangda qimmatbaho hujjatlarni qoʻlga kiritdi. Shuningdek, askarlarning oldinga siljishiga toʻsqinlik qilayotgan dushman pulemyotini yoʻq qildi.

Dnepr daryosini birinchilar qatorida kechib oʻtganligi, dushman joylashgan tepalikka hujum qilishda jasurlik koʻrsatganligi uchun serjant Elboy Qoraboyevga SSSR Oliy Soveti Prezidiumining 1944-yil 3-iyundagi Farmoniga muvofiq Sovet Ittifoqi Qahramoni unvoni berilgan.

1945-yildan KPSS aʼzosi. Urushdan keyin serjant Elboy Qoraboyev demobilizatsiya qilindi. Urushdan keyin u tugʻilib oʻsgan Bahrin qishlogʻida yashagan. Ishtixon tumanidagi V. V. Kuybishev nomidagi paxtachilik kolxozida ishlagan. 1948-yildan 1961-yilga qadar shu kolxozning raisi boʻlgan.

Oʻzbekiston SSR Oliy Kengashi deputati (1959—1962).

 Xotira 
Bahrin qishlogʻida Qahramon byusti oʻrnatilgan. 51-umumtaʼlim maktabi hovlisida bir necha yil avval nomaʼlum sabablarga koʻra Elboy Qoraboyevning byusti buzib tashlangan. 2019-yilda maktab direktori Eldor Suvonov boshchiligidagi maktab jamoasi saʼy-harakati bilan byust oʻz oʻrniga oʻrnatilgan.

 Mukofotlari 
 Sovet Ittifoqi Qahramoni unvoni 1944-yil 3-iyunda berilgan.
 Lenin ordeni
 1-darajali Vatan urushi
 Qizil Yulduz ordeni, medallar bilan taqdirlangan.

 

 
 Gazeta

Turkum:Ikkinchi jahon urushi qatnashchilari
Turkum:Sovet Ittifoqi Qahramoni unvonini olgan oʻzbeklar
Turkum:Oʻzbekiston SSR Oliy Kengashining 5-chaqiriq deputatlari
Sofya Qoraboyeva

Sofya Dusgaliyevna Qoraboyeva (1914.12.1, Toʻrtkoʻl — 1978.28.4, Nukus) — qoraqalpoq aktrisasi. Oʻzbekiston xalq artisti (1969). Moskva teatr sanʼati institutining qoraqalpoq studiyasida taʼlim olgan (1934—35). 1939-yildan Berdaq nomidagi Qoraqalpoq davlat teatrida ishlagan. Milliylikka intilish, qahramonlari va hayotbaxsh his bilan sugʻorish Q. ijodiga xos. Vassa (M.Gorkiy, "Vassa Jeleznova"), Maysara (Hamza, "Maysaraning ishi"), Marfa Petrovna (K.Simonov, "Rus kishilari"), ona (E.Rannet, "Daydi oʻgʻil"), Biybinur (N.Dovqorayev, V.Shafrannikov, "Alpomish"), Oymereke (J.Oymurzayev, O.Xalimov, "Oygul va Obot"), Oqsuluv (A.Shomurotov va I.Yusupov, "Qirq qiz"), Oybike (S.Xoʻjaniyozov, "Taluas"), Toʻlgʻanoy (Ch.Aytmatov, "Momo yer") kabi turli xarakterdagi rollar talqini bilan tanilgan.OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

 

Turkum:O‘zbekiston SSR xalq artistlari
Qorabuzov

Qorabuzov, kichik qoravoy — kurakoyoqlilar turkumining qoravoylar oilasiga mansub qush. Jan. Yevropa, Kichik va Oʻrta Osiyoda tarqalgan. Oʻzbekistonda ham tekislikdagi suv havzalarida uchraydi. Dengiz va chuchuk suvli havzalarning orollarida, qamishzor va daraxtzor qirgʻoqlarida yashaydi. Suvda yaxshi suzadi va shoʻngʻiydi. 3—5 yoshida voyaga yetadi. Uyasini koloniya boʻlib qamishlar, oʻtlar orasiga, daraxtlarga quradi. Mart — aprel oylarida 4—6 ta tuxum qoʻyib, 28—29 kun bosadi. Bolalari iyun — iyul oylarida mustaqil hayot kechirishga layoqatli boʻladi. Faqat baliqlar bilan oziqlanadi. Havza baliqchilik xoʻjaliklariga zarar keltiradi. Tabiat va tabiiy resurslarni muhofaza qilish xalqaro ittifoqi Qizil roʻyxatiga va Oʻzbekiston Qizil kitobiga kiritilgan.
 

 

Turkum:Qushlar
Qorabura (bogʻlama)

Qorabura — toʻgʻon, damba, sohilboʻyi toʻsiklar kabi suv inshootlarini barpo etishda ishlatiladigan bogʻlama — fashina. q. Toshkent viloyatida qoraboʻyra, Zarafshon vodiysida navala yoki navola, Fargʻona vodiysida oʻluk, Sirdaryo vohasida qorabura, Xorazmda esa navard yoki vard nomlari bilan yuritilgan.

Q.lar shox-shabba va qamishdan silindr shaklida ishlanib, ohak tosh, chim va shagʻal bilan toʻldirilgan va koʻndalangiga 3 yoki 4 yeridan yulgʻun yoki qamish bilan bogʻlangan. Yozma da qayd etilishicha, Q.lar diametri 1–2 m, uz. 6–8 m va undan ham uzunroq boʻlgan.

Q.lar suv xoʻjaligida texnik jihatdan qulay va suv oqimiga chidamli uskuna hisoblangan. Ulardan bosh toʻgʻonlarni barpo etishdan tortib, qirgʻoqning daryo yoki soy oqimi yuvib ketgan obgir joylarni tiklashda keng foydalanilgan. Q.lar aksariyat daryo yaqinida qamishli, yulgʻunzor va chakalakzorlarga yaqin joylarda yasalgan. Bunday yerlar tarixda "Qorabura" nomini olgan.
Qoraboʻgʻoz-goʻl

Qoraboʻgʻoz-goʻl — Turkmanistonning gʻarbidagi shoʻr koʻl; 1980-yilgacha Kaspiy dengizining sharqiy qirgʻogʻidagi qoʻltiq (laguna). Dengizdan tor (eni 200 m gacha), uz. 11 km boʻlgan Qoraboʻgʻoz-Goʻl boʻgʻozi orqali ajralib turgan. 1980-yilda Kaspiy dengizining suv sathini saqlab turish uchun qoʻltiq damba bilan butunlay bekitib tashlandi. Suv sathi Kaspiy dengizining suv sathiga nisbatan 4,5 m past boʻlgani sababli dengizdan qoʻltiqqa 1m/sek. (boʻgʻozning ayrim joylarida 3 m/sek.) tezlikda doimo suv oqib turgan. Qoʻltiq dengizdan ajratilgach, suvning bugʻlanishi katta boʻlgani uchun koʻl tezda quriy boshladi, shoʻrligi 310%o dan ham ortib namakobga aylanadi. Koʻlni butunlay qurishdan saqlab qolish maqsadida 1984-yilda dengiz bilan koʻl oʻrtasida suv oʻtkazish inshooti qurildi. Qazilma eritmalardan Q.-G. tuz qatlamlari orasidan mirabilit olinadi. Sulfat qazib olinadi va qayta ishlanadi.

 

Turkum:Oʻrta Osiyo
Turkum:Kaspiy dengizi
Turkum:Turkmaniston koʻllari
Turkum:Bolqon viloyati
Qoravoylar

Qoravoylar — kurakoyoqli qushlar turkumining bir oilasi. 31 turi mavjud. Bir turi (uchish qobiliyatini yoʻqotgan) Galapagos orollarida, qolganlari Yevropa, Shim. Amerika, Osiyo, Afrika, Avstraliya, Yangi Zelandiyada tarqalgan. Tanasining uz. 55—92 sm. Koʻpchiligi qora tusda. Yaxshi suzadi va shoʻngʻiydi. Q. koloniya boʻlib, dengizlar, suv havzalari qirgʻogʻidagi qoya, daraxt, qamishzorda uya yasaydi. 4—5 ta tuxum qoʻyadi. Inkubatsiya davri bir oy davom etadi. Poloponlari 7—8 oyli-gida ucha boshlaydi. Asosan, baliklar bilan oziqlanib, baliqchilikka bir oz zarar yetkazadi. Oʻzbekistonda katta qoravoy va kichik qoravoy kabi uchraydi. Q.ning 3 turi Tabiat va tabiiy resurslarni muhofaza qilish xalqaro ittifoqi Qizil kitobiga kiritilgan. 

 

Turkum:Qushlar
Qoragiyo

Qoragiyo, Botir — Qozogʻistondagi eng chuqur botiq. Mangʻishloq viloyatida joylashgan. Okean sathidan 132 m past. Mangʻishloq platosida. Kaspiy dengizining sharqiy sohilida. Uzunligi 85 km, eni 10–25 km. Tubi shoʻrxok.

 

Turkum:Qozogʻiston geografiyasi
Qorayish

Qorayish, terining qorayishi — odam terisining quyosh nuri yoki sunʼiy (simobli kvars lampalari) taʼsirida qoramtir tus olishi, badanning toblanishi; bunda ultrabinafsha nurlar taʼsirida terining muguz qavatida melanin pig-menti toʻplanadi va teri qoramtir tusga kiradi. Ult rabinafsha nurlar taʼsirida organizmda nerv sistemasi va ichki sekretsiya bezlari faoliyatini kuchaytiradigan, biologik faol moddalar hosil boʻladi, moddalar almashinuvi yaxshilanadi, organizmning yuqumli kasalliklarga qarshiligi ortadi. Bundan tashqari, ultrabinafsha nurlar taʼsirida yogʻ bezlaridan chiqadigan yogʻ tarkibidagi ergosterin moddasidan vitamin D hosil boʻladi. Bu vitamin suyak sistemasi uchun juda zarur boʻlib (u yetishmaganda raxit paydo boʻladi), kaltsiyning ichakdan qonga soʻrilishini taʼminlaydi.

Q. kishi organizmining himoya reaksiyasi boʻlib, ultrabinafsha nurlar taʼsirida terining bazal qavat hujayralari yaxshi oʻsadi (qarang Teri); muguz qavat qalinlashadi, natijada u ultrabinafsha nurlarni terining ichki qavatlariga oʻtkazmaydi, hujayralarni nobud boʻlishidan va quyosh nuri taʼsirida terini kuyish yoki oftob urishidan saqlaydi.

Terlash ham kishini oftob urishidan himoya qiluvchi omillardan hisoblanib, kishi terlaganda ter tarkibidagi urokanin kislota ultrabinafsha nurlarni koʻp yutadi, natijada organizm quyosh nuri taʼsiridan saqlanib qoladi. q. asta-sekin amalga oshirilishi lozim. Birinchi kuni oftobda 10— 15 min. oʻtirish va keyinchalik har kuni 10 min.dan oshirib borish kerak. Oftobda 1 — 1,5 soatdan ortiq oʻtirmaslik zarur. Issiq va oʻrtacha iqlimda yashovchi kishilar soat 11 — 12 gacha of-tobda toblanishlari maqsadga muvofiq. Bunda boshga roʻmol oʻrash yoki cheti keng shlyapa kiyib, qora koʻzoynak taqib olish kerak. Koʻz shilliq pardasida quyosh nuridan saqlaydigan qavat yoʻqligidan ular yalligʻlanib qolishi (konʼyunktivit) mumkin. Qorin ochligida yoki ovqatlangan zahoti oftobda toblanishga ruxsat etilmaydi; kun tigʻida uxlash nihoyatda xavfli. Tez Q. maqsadida quyosh nurida koʻp oʻtirish natijasida betoblik alomatlari (lohaslik, asabiylashish, bosh ogʻrigʻi, uyqusizlik, et uvishishi, harorat koʻtarilishi)dan tashqari teri kuyishi yoki oftob urishi mumkin.

Agar quyosh nurida toblangandan keyin teri achishib qizarsa, qizargan joyga qatiq, atir yoki araq surtish, teri asl holiga kelmaguncha quyosh vannalari qabul qilmaslik kerak. Terining qizargan joylari shishib, pufakchalar paydo boʻlsa, vrachga murojaat qilish lozim. Q. hamma uchun ham foydali deb boʻlmaydi. Keksa kishilar, 2 yoshgacha boʻlgan brlalar, homilador ayollar, shuningdek, oʻpka sili, yurak-tomir kasalligi, nevrasteniya, qizil volchanka bilan ogʻrigan bemorlar quyosh nurida toblanmaganlari maʼqul; agar toblanish zarur boʻlsa, al-batta, vrach maslahati bilan qilish kerak.

 

Turkum:Simptom:Bosh ogʻrigʻi
Qorakuya

Qorakuya – zamburugʻlar qoʻzgʻatadigan oʻsimliklar kasalligi. Asosan, boshokli ekinlar kasallanib, qishloq xoʻjaligiga katta zarar yetkazadi. Zararlangan boshoq, roʻvak, soʻta, poya, barg va ildiz boʻyinlari qora sporali massaga aylanadi. Quyidagi koʻp uchraydi va ayniqsa, zararli: bugʻdoy va javdarning qattiq (badboʻy) Qorakuyasi oʻsimlik tugunchasini yemiradi va „qorakuya xaltachalari“ yoki alohida spora holida urugʻlarda saqlanadi. Zararlangan dondan nam havoda badboʻy hid keladi; arpa va sulining qattiq (tosh) qorakuyasi sporalari tugunchani zararlaydi, lekin roʻvak va boshoqlar zararlanmaydi, sporaning qattiq qora massasi boshoq qobigʻini teshib oʻtadi; bugʻdoy, arpa, suli va makkajoʻxorining chang qorakuyasi boshoq, roʻvak, soʻtalarni zararlaydi; javdar va bugʻdoyning poya Q.si poya (hamma qismlari va barglari)ni zararlaydi; makkajoʻxorining pufakchali holdagi qorakuyasi oʻsimlikning turli qismida qobiqli va spora bilan toʻlgan gʻudsalar hosil qiladi. Qorakuya zamburugʻlari sholi, qoʻnoq, oq joʻxori, chumiza kabi donli ekinlarda ham parazitlik qiladi. Kasallik natijasida gʻshsha ekinlari hosildorligi 20— 30% kamayib ketadi.

Kurash choralari: kasallikka chidamli navlar ekish; yuqori agrotexnika, almashlab ekish. urugʻlarni tozalash va dorilash; urugʻlikni oftobga yoyish va boshqa

turkum:Zamburugʻlar
Qorakoʻl (shahar)

Qorakoʻl — Oʻzbekistonning Buxoro viloyati Qorakoʻl tumanidagi shahar (1980-yildan), tuman markazi. Transport yoʻli stansiyasi. Qorakoʻldan viloyat markazigacha (Buxoro shahrigacha) 61 km. Aholisi 20,9 ming kishi (2005). Qorakoʻlda paxta tozalash, gʻisht zavodlari, MTP, don mahsulotlari aksiyadorlik jamiyati, qurilish tashkilotlari, avtokorxona, neft bazasi bor. Kichik, oʻrta biznes va yirik korxonalar, shuningdek, Qorakoʻlteks qoʻshma korxonasi ishlab turibdi."" OʻzME. Q-harfi Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

Umumiy taʼlim, bolalar musiqa maktablari, gimnaziya, litsey, 2 kasb-hunar kollejlari, tuman markaziy kutubxonasi, klub muassasalari, madaniyat uylari, madaniyat va istirohat bogʻi, Xotira yodgorligi bor. Tuman markaziy kasalxonasi, poliklinika, tugʻruqxona, ambulatoriya, dorixonalar aholiga xizmat koʻrsatadi. Shahar yonidan xalqaro yoʻnalishlarda temir yoʻl oʻtgan. Tuman markazi bilan qishloqlar oʻrtasida va Qorakoʻl — Buxoro oraligʻida avtobuslar va marshrutli taksilar qatnaydi.

 

Turkum:Alifbo boʻyicha aholi punktlari
Turkum:Oʻzbekiston shaharlari
Turkum:Buxoro viloyati
Turkum:Qorakoʻl tumani
Qorako'l

Qorakoʻl—Oltoy Respublikasining Onguday tumanidagi qishloq. Qorakoʻl qishloq aholi punktining maʼmuriy markazi.

 Tarixi 
Qishloq 1820-yilda tashkil etilgan.Oltoyda „qora kool“ tom maʼnoda „yer osti suvlari bilan oziqlanadigan moʻl, buloq, oqim, kanal. daryo, daryo vodiysi“.

 Geografiyasi 
Oltoy Respublikasining markaziy qismidagi togʻ-dasht zonasida, Ursul daryosi qirgʻogʻida, daryoning quyilish joyida joylashgan. Qorakoʻl . Qishloqning sharqida Kurota qishlogʻi bilan tutashgan.

Koʻchalar tarmogʻi beshta geografik xususiyatdan iborat: st. Altayskaya, st. G. VA. Chunjekova, st. G. Choros-Gurkin (qatagʻon qilingan rassom xotirasiga, I. VA. Shishkin (G. VA. Gurkina), st. L. Kokishev (L. sharafiga). DA. Kokisheva , Oltoy adabiyotining asoschilaridan biri), st. Ursulskaya.

Mutlaq balandligi dengiz sathidan 885 metr.

 Aholisi 

 Milliy kompozitsiya

2002-yilgi aholini roʻyxatga olish natijalariga koʻra, milliy aholi tarkibida oltoylar 440 kishidan iborat umumiy aholining 80% ni tashkil qiladi.

 Infratuzilma 
Qorako‘l o‘rta maktabi. Maktab binosida o‘lkashunoslik muzeyi mavjud.

„UCH-ENMEK“ turistik majmuasi2GIS CaptchaUch-Enmek (etno-prirodniy park) — RA — Ongudayskiy rayon — Zapovedniki i prirodnie parki — Katalog statey — Avtomobilem po Gornomu Altayu.

Yoqilgʻi quyish shoxobchasi, doʻkonlar, stadion.

Shaxsiy yordamchi xoʻjalik. Chorvachilik. Turizm.

Qariyalar uyi.

 Transportlari 
Qishloq P-256 „Chuysky Trakt“ federal avtomagistrali boʻylab joylashgan.

 
Turkum:Rossiyadagi qishloqlar
Qorakoʻl (Tojikistondagi koʻl)

Qorakoʻl — Pomirning shim. qismidagi oqmas koʻl (Tojikiston Respublikasida). Maydoni 380 km², uz. 33 km. Atrofi baland togʻlar bilan oʻralgan. 3914 m balandlikdagi soylikda joylashgan. Ikki qismdan iborat boʻlib, tor boʻtozlar orqali bogʻlangan. Chuqurligi gʻarbiy qismida 236 m, sharqida 22,5 m. Suvi shoʻrroq, tiniq. Noyabr oxiridan aprelgacha muzlab yotadi. Suvning temperaturasi yozda 12°. Eng yirik irmoqlari: Qorajilgʻa, Qoraort va Muzkoʻl.

 

Turkum:Tojikiston koʻllari
Qorakoʻl vohasi

Qorakoʻl vohasi — Zarafshon daryosining quyi oqimida (Buxoro viloyati) joylashgan voha. Shimolida Kemirakqum qumliklari, gʻarb va janubi-gʻarbda Sandiqli choʻli, janubida Ishaqchi qumligi, sharqda Qarshi choʻli bilan chegaradosh. Shimoli-sharqda Qorakoʻl vohasi Qorakoʻl platosiga tutash. Voha shimoli-sharqsan janubi-gʻarbga 40-45 km ga choʻzilgan, eni 30- 35 km. Yer yuzasi janubi-gʻarbga nishab. Oʻrtacha balandligi shimoli-sharqiy qismida 205 m, jan.da 187 m, Asosan, zarafshon daryosining allyuvial-delta yotqiziqlaridan tashkil topgan. Shim,-gʻarbiy, gʻarbiy va janubiy qismlarida allyuvial-koʻl yotqiziqlari ham uchraydi. Voha atrofida harakatdagi va oʻsimliklar bilan mustahkamlangan barxanlar, doʻng qumlar tarqalgan. Iqlimi keskin kontinental. Urtacha yillik temperatura 14°. Yanvarning oʻrtacha temperaturasi —0,2°, eng past temperatura —25°. Iyulda oʻrtacha temperatura 27,2°, eng yuqori temperatura 48°. Yillik yogʻin 120 mm, asosiy qismi sentabr—mart oylarida yogʻadi. Qor qoplami juda yupqa (oʻrtacha 1 sm, baʼzi yillari 7 sm ga yetadi).

Zarafshon daryosi (Qorakoʻl platosida) tor yoʻlakdan chiqqandan soʻng bir qancha radial tarmoqlarga boʻlinib delta hosil qiladi. Uning yuzasi, asosan, ekinzorlar bilan band. Voha hududida shoʻr koʻl, shoʻrxoklar uchraydi. Qorakoʻl vohasida sur-qoʻngʻir, qumloq, taqir, shoʻrxok, utloq-taqir, sugʻoriladigan oʻtloq, sugʻorilmaydigan oʻtloq-allyuvial, oʻtloq va botqoq tuproqlar tarqalgan. Tuproqlari turli darajada shoʻrlangan, ularning melioratsiya holatini doimo yaxshilab turishni talab etadi. Oʻsimliklardan oqsaksovul, juzgʻun, quyonsuyak, cherkez, iloq, shu-voq, shoʻra, boyalich, turangʻil, tol, chingil, yantoq, yulgʻun va boshqa oʻsadi.

Qorakoʻl vohasining katta qismi ekinzorlarga aylantirilgan. Hayvonot dunyosi choʻlga xos: kalamush, qoʻshoyoq, ilon, kalta-kesak, tulki, boʻri, toʻqay mushugi, chiyaboʻri va boshqa yashaydi. Vohaning asosiy suv i Zarafshon va Amudaryo. Vohada AmuBuxoro mashina kanalidan uz. 40 km li Amu-Qorakoʻl kanali chiqarilgan.

Murod Mamatqulov.

Turkum:Oʻzbekiston geografiyasi
Turkum:Buxoro viloyati
Qorakoʻl platosi

Qorakoʻl platosi - Zarafshon daryosining quyi oqimidagi (Buxoro viloyati) plato, Qorakoʻl shahridan shimolda. Bu yerda Zarafshon daryosi platoni kesyb oʻtib, tor (kengligi 0,5—1,0 km, nisbiy balandligi 20 m gacha) Qorakoʻl yoʻlagini hosil qiladi. Plato Buxoro va Qorakoʻl vohalari oraligʻida. Yer yuzasi bir oz toʻlqinsimon tekislik va shimoli-gʻarbga nishab. Bal. 200–226 m orasida. Qoraqumga bir oz pogʻona hosil qilib tushgan. Plato yuzasi chagʻir shagʻallar bilan qoplangan, shimoli-gʻarbiy qismi qumli, ular baʼzi joylarda barxan tepalarini hosil qiladi. Chagʻir shagʻallar va qumlar ostida yuqori pliotsen va quyi toʻrtlamchi davr qumtoshlari joylashgan. Plato yuzasida kichik qator tepalar, qirlar uchraydi. Sur-qoʻngʻir tuproqlar tarqalgan. Oʻsimligi choʻlga xos.

 

Turkum:Oʻzbekiston geografiyasi
Qoramurun

Qoramurun — Orqatog tizmasidagi dovon, Xitoyning gʻarbiy qismida. Balandligi 5578 m. Q. orqali Qashqar tekisligidagi Cherchen vohasini Tibetning ichki rayonlari bilan bogʻlovchi yoʻl oʻtgan.

 

Turkum:Xitoydagi dovonlar
Turkum:Sinszyan-Uygʻur muxtor rayoni
Turkum:Tibet muxtor rayoni
Qorapoʻchoq

Qorapoʻchoq, Qorapoʻchoq 3 7 44 — kechpishar qovun navi. Oʻzbekiston oʻsimlikshunoslik ilmiy tadqiqot institutida chiqarilgan. Shakli choʻziq-tuxumsimon, uz. 32—45 sm, sirti tekis, oʻrtacha boʻrtmali toʻrlar bilan qoplangan. Tusi toʻq yashil, etining qalinligi 4—4,5 sm. oq, yumshoq, bir oz tigʻiz, shirin. Ogʻirligi 4—4,5 kg (9 kg gacha). Urugʻxonasi oʻrtacha kattalikda. Tarkibida 9,8% qand, 11,7% quruq modda bor. Saqlanish davomida shirinligi ortib boradi. Niholi unib chiqqanidan soʻng birinchi hosili 124 kunda pishadi. Hosildorligi 300—320 s/ga. Yaxshi saqlanadi, uzoq joylarga yuborishga yaroqli. 1949-yildan Fargʻona vodiysida, Toshkent va Sirdaryo viloyatlarida ekish uchun davlat reyestriga kiritilgan.

 

Turkum:Qovun navlari
Qorasuv shahri

Qorasuv — Andijon viloyatidagi shahar (1980-yildan). Transport yoʻli stansiyasi. viloyat markazi (Andijon shahri)dan 60 km. Aholisi 130,626 kishi (2023). Qorasuvda bir necha sanoat korxonasi. Qurilish tashkilotlari, avtokorxona, aloqa boʻlimi, dehqon bozori, savdo, madaniy va maishiy xizmat koʻrsatish shoxobchalari bor. Umumiy taʼlim maktablari, kasb-hunar kolleji, kutubxona, klub muassasalari, madaniyat uylari, madaniyat va istirohat bogʻi mavjud. Kasalxona, poliklinika, dorixona va boshqa tibbiy muassasalar faoliyat koʻrsatadi. Qorasuv shaxrida hunarmandlar juda kop edikdoz, sartarosh, pichoqchi, oshpaz, novvoy v.h kop yillar novvoychilik hunari bilan shugullangan hunarmand novvoy Ibrohimjon Umaraliyev (1953-2020) Turli hildagi nonlarni yopib qorasuv xalqiga xizmat qildi, Qorasuvdan hozirda Xonobod-Moynoq yani Andijon Qoroqalpog'iston temiryo'li kesib o'tadi. Qorasuv shaxridan Andijon shaxriga va tuman markaziga avtobus va marshrutli taksilar qatnaydi.Shahar xokimi O.M.Baxtiyorjon. Iqtisodiyot bo'limi rahbari Gʻoziyeva. G. Xotin-qizlar qo'mitasi raisi D.Axmedova. Shahar XTMFMT va TEBga qarashli 15ta taʼlim muassasasi bor yani 6ta maktab 5ta mtm 19DMi va boshqaalar IIB boshligi I.Mirxalilev unvoni mayor. 10MFY va 7ta MTP bor

 

Turkum:Andijon viloyat shaharlari
Turkum:Qoʻrgʻontepa tumanidagi aholi punktlari
Turkum:Oʻzbekistonning nomi oʻzgartirilgan aholi punktlari
Qorasuv (maʼnolari)

Qorasuv:

 Shahar 

 Qorasuv — Andijon viloyatidagi shahar.
 Qorasuv — Qirgʻiziston Respublikasi Oʻsh viloyatidagi shahar.

 Tuman 
 
 Qorasuv — Qozogʻiston Respublikasi Qoʻstanoy viloyatidagi tuman.

 Qishloq 

 Qorasuv — Janubiy Qozogʻiston viloyati Sayram tumanidagi qishloq.
 Qorasuv — Qozogʻiston Respublikasi Qoʻstanoy viloyatidagi qishloq.

 Soy 

 Qorasuv — Samarqand viloyati Payariq tumanidagi soy.
 Qorasuv — togʻ etaklari, vodiylarda yer osti suvlaridan toʻyinadigan soy.
 Qorasuv — Qashqadaryo viloyatidagi soy.
 Qorasuv, Gʻarbiy Furot - Turkiyaning sharqiy qismidagi daryo, Furot daryosining bosh irmogʻi.

 Koʻcha 

 Qorasuv koʻchasi — Toshkent shahrining sharqiy qismida, Yashnobod tumani hududida joylashgan koʻcha.
Qorasuv (soy, Qashqadaryo viloyati)

Qorasuv — Qashqadaryo viloyatidagi soy. Oqsuv daryosining oʻng irmogʻi. Uz. 33 km, havzasi maydoni 139 km. Mavsumiy qor, yomgʻir va buloq suvlaridan toʻyinadi. Oʻrtacha yillik suv sarfi 1,43 m3/sek. Koʻp suvli yillarda suv sarfi 2,85 m3/sek. (1969-yil), kam suvli yillarda 0,75 m3/sek.gacha oʻzgaradi (1965-yil). Eng koʻp suv sarfi (30,6 m3/sek.) 1954-yil 9 aprelda qayd etilgan. q. suvidan ekin maydonlarini sugʻorishda foydalaniladi.

 

Turkum:Qashqadaryo viloyati daryolari
Qorasuv kanali

Qorasuv kanali (Oʻngqirgʻoq Qorasuv kanali) – Toshkent viloyatidagi kanal. Toshkent viloyat Qibray tumani hududida, Oqqovoq-2 GESning pastki oʻng qirgʻogʻidan boshlanadi.
 Tavsifi 
Uzunligi 35 km (shundan 24 km Toshkent shahri hududida), suv sarfi 18m³/sek. Oʻrtacha chuqurligi 1,5–2 m, eni 10–14 m. Kanalning bosh toʻgʻoniga temir-beton yotqizilgan. Qorasuv kanali suvlaridan 4,1 ming ga ekin maydonini suv bilan taʼminlaydi.

Oqqovoq GESi (2-GES) ostidagi Boʻzsuv kanalidan boshlanadi. Avval sharqqa, soʻngra janubi-gʻarbga qarab oqadi. Toshkent viloyatining Qibray, Mirzo Ulugʻbek, Yashnobod, Mirobod, Sergeli tumanlari hududidan oqib oʻtadi.

Kanal boʻyida Toshkent xalqaro aeroporti, Toshkent traktor zavodi, TAPOiCh ishlab chiqarish birlashmasi, „Elektroapparat“ zavodi, Ahmad Yugnakiy turar-joy massivlari, Gagarin va Tatarskiy qishloqlari, kichik qabristonlar (bitta pravoslav) joylashgan. 

Kanalning Kichkina Qorasuv („Kichik Qorasuv“) yon kanali bor, u Toshkentning shimoli-sharqiy qismida Shoʻrtepa tepaligidagi pravoslav qabristoni yonida asosiy kanal bilan birlashadi.

 Qorasuv irmqolari 
Toʻrtariq – oʻng irmogʻi, Ahmad Yugnakiy massividan boshlanadi. Mirzo Ulugʻbek tumani hududi orqali janubi-sharqiy yoʻnalishda oqadi.

Urus – chap irmogʻi, Qorasuv suvining katta qismi shu irmoqqa quyiladi. Sergeli tumanidan boshlanadi, aeroport yaqinida janubi-sharqqa buriladi. Toshkent viloyatida Xonobod va Oqtepa aholi punktlaridan oʻtadi. Toshkent- Angren temir yoʻliga yetib, janubga buriladi. Sergeli vokzali hududida Chortoq arigʻiga (Chirchiq daryosining bir tarmogʻi) quyiladi.

Eski Polvon – aeroport yaqinida boshlanadigan irmoq.

 Tarixiy voqealar 
1799-yilda Qorasuv boʻyida Toshkent bekligi va Qoʻqon xonligi qoʻshinlari oʻrtasida jang boʻlib oʻtdi, unda Toshkent hukmdori Yunusxoʻja bosqinchilarni yengib, 70 kishini asirga oldi (keyinchalik ular omma oldida qatl etildi).

1865-yilda Shoʻrtepa hududida Qorasuv va Kichkina-Qorasuv kanallari qoʻshilish joyida, general Mixail Chernyaev boshchiligidagi rus qoʻshinlari lageri joylashgan edi. 9-may kuni Salor va Darxon oʻrtasidagi toʻqnashuvda gʻalaba qozonib, razvedkachilar otryadini taʼqib qilayotgan lashkarboshi Alimqul boshchiligidagi qoʻqon qoʻshinlari qarorgohga hujum qiladi. Shafqatsiz otishma qoʻl jangiga aylanib ketdi. Qoʻqon xonligi qoʻshinlari magʻlubiyatga uchradi, Alimqulning oʻzi yarador boʻldi. 25 nafar halok boʻlgan rus askari dafn etilgan joyda Toshkentdagi birinchi pravoslav qabristoni paydo boʻlib, bugungi kungacha saqlanib qolgan.

 Galereya 

 Yana qarang 
 Anhor arigʻi

 

 

Turkum:Qibray tumani daryolari
Turkum:Toshkent daryolari
Turkum:Toshkent kanallari
Turkum:Toshkent viloyati kanallari
Turkum:Boʻzsuv tarmogʻi
Qorasuv madaniyati

Qorasuv madaniyati - arxeologik madaniyat (miloddan avvalgi 2-ming yillikning oxirgi choragi va 1-ming yillikning boshlari). Jan. Sibir, Qozogʻiston va Ob daryosining yuqori qismida yashagan qabilalarning manzilgoh va mozorqoʻrgʻonlari. Arxeolog S.A.Teplouxov 20-yillarda Xakasiyaning Qorasuq daryosi vohasida oʻtkazgan arxeologik qazishlar natijasida topgan. Toshdan yasalgan maʼbudalar, turli mehnat va harbiy qurollar, jimjimador sopol idishlar, dastalariga hayvon suratlari solingan jez pichoq va boltalar, bilaguzuk va boshqa topilgan. Arxeologik topilmalar Qorasuv madaniyati qabilalarining Moʻgʻuliston, Shim.Xitoy, Qozogʻiston va Oʻrta Osiyo aholisi bilan iqtiso-diy va madaniy aloqada boʻlganligini koʻrsatadi.

 

Turkum:Arxeologik madaniyatlar
Turkum:Osiyo tarixi
Qoratanlilar

Qoratanlilar - qoʻngʻizlar oilasi. Uzunligi 2—50 mm, tanasi qoʻpincha qora, baʼzan metall ran-gida tovlanuvchan yoki alvon rang dogʻli boʻladi. Orqa qanotlari, odatda, boʻlmaydi; ustqanoti qoʻshilib oʻsgan. Koʻpchilik oʻtkir hidli suyuqlik chiqaradi. Qurtlari (soxta simqurtlar) tanasi choʻziq, silindrsimon, qattiq, koʻpincha qorni ustida tikanlari boʻladi; qirsildoq qoʻngʻizlar qurtlari simqurtlarga oʻxshaydi. 15000 dan ortiq turi bor; keng tarqalgan, ayniqsa, qurgʻoqchilik min-taqalarida koʻp uchraydi. Oʻzbekiston faunasida 300 ga yaqin turi maʼlum. Q. va ularning qurtlari, odatda, oʻsimlik qoldiqlari, ayrim yashil oʻsimliklar toʻqimasi bilan oziqlanadi. Bir qancha oziq-ovqat zaxiralariga ziyon yetkazadi.

Q. oʻrmonda yashab, chiriyotgan yogʻoch va daraxt zamburugʻlari bilan oziqlanadigan hamda tuproq bilan bogʻliq boʻlgan choʻldasht kserofil ekologik guruhlarga ajratiladi. Q.ning har xil ekinlar, poliz oʻsimliklari, baʼzan daraxtlarni zararlaydigan ham bor. Mas, oʻrmon Q.i (uz. 15—19 mm) daraxtlar chirindisi bilan oziqlanadi; qum sustkashi (uz. 7—10 mm) dala ekinlariga, un qoʻngʻizi don mahsu-lotlariga ziyon yetkazadi.
Qoratepa togʻlari

Qoratepa togʻlari - Zarafshon togʻ tizmasining gʻarbiy qismi. Sharqdan gʻarbga 50 km dan ziyod, shimolidan janubga 35–40 km ga choʻzilgan. Sharqiy qismidagi Chaqilikalon tizmasidan Taxtaqoracha dovoni orqali ajralgan. Oʻrtacha balandligi 1000–1500 m, eng baland joyi Qumgʻaza choʻqqisi (2197 m). Qoratepa togʻlarining yon bagʻirlari koʻplab chuqur soy oʻzanlari, shimolida Ilonsoy, Ogʻalik, Oqsoy, Sazagʻonsoy va boshqa, janubida Qashqadaryoning bir qancha oʻng irmoqlari (Makrid, Oyoqchidaryo, taragʻay va boshqalar) bilan kesilgan. Suvayirgʻich qismining baʼzi joylarida maydoni kichik tekislangan yuzalar uchraydi. Qoratepa togʻlari yirik gumbazsimon gorstantiklinal koʻtarilma boʻlib, asosan, paleozoy davrining magmatik, metamorfik va choʻkindi togʻ jinslaridan (granit, granodiorit, diorit, slanets, qumtosh, ohaktoshlardan) iborat. Ohak-toshlarda karst relyef shakllari: karrlar, gʻorlar (Pudanali, Kaptarxona. Hazrati Dovud, Tomchiota. Amir Temur gʻorlari va boshqalar) hosil boʻlgan. Iqlimi baland qismida moʻʼtadil, quyi va gʻarbiy qismlarida kontinental quruq. Iillik yogʻin gʻarbiy qismida 400–450 mm, sharqida 700–750 mm. Togʻlarda tipik va toʻq boʻz hamda jigarrang tuproqlar tarqalgan. Ularda qoʻngʻirbosh, qorabosh, bugʻdoyiq, turli butalar (bodomcha, naʼmatak va boshqalar), archa oʻsadi.
thumb|Qoratepa|Qoratepa suv ombori va Qoratepa tog'lari

 

Turkum:Togʻlar
Turkum:Oʻrta Osiyo
Qoratov

Qoratov (Mangʻistov) — Mangʻishloq yarim oroldagi (Qozogʻistonning Mangʻishloq viloyati) togʻ. Uzunligi 130 km. Eng baland joyi 556 m (Bestoki togʻi). Yuzasi toʻlqinsimon plato koʻrinishida. Yon bagʻirlari darasimon quruq soy va jarliklar bilan oʻyilgan. Tektonik jihatdan antiklinal struktura boʻlib, kuchli burmalangan trias, yura, boʻr davrlariga mansub qumtosh, slanets, ohaktosh, mergel, gillardan tashkil topgan. Q.da shuvoq-shoʻra, baʼzi joylarida buta oʻsimliklari oʻsadi, yaylov sifatida foydalaniladi. Temir, mis, toshkoʻmir konlari bor.

 

Turkum:Togʻlar
Turkum:Qozogʻiston geografiyasi
Qoratov (togʻ)

Qoratov — Tyanshan togʻlarining shimoli-gʻarbiy tarmogʻi. Uzunligi 420 km dan ziyod. Qozogʻistonning Jambul, Janubiy Qozogʻiston va Qiziloʻrda viloyatlari hududida joylashgan. Shimoli-sharqdan ChuSarisuv, janubiy va janubi-gʻarbdan Sirdaryo botiqlari bilan oʻralgan. Eng baland joyi 2176 m (Bessoz togʻi).

Q.ning suvayirgʻich qismi tekislangan yuzalardan iborat. Yon bagʻirlari asimmetrik tuzilishga ega: Shimoli-sharqiy yon bagʻri tik. Tizma gersin burmalanishi davrida shakllangan va yangi tektonik harakatlar taʼsirida koʻtarilayotgan gumbazsimon-palaxsa tipidagi antiklinoriydir. Slanets, qumtosh, konglomerat, gneys, ohaktosh, dolomitlardan tashkil topgan. Quyi paleozoy davri ohaktoshlari, ayniqsa, keng tarqalgan. Bularda karst jarayonlari yaxshi rivojlangan boʻlib, karst voronkalari, botiqlari, gʻorlari kabi relyef shakllari hosil boʻlgan. Q.da yirik fosforit va polimetall ruda konlari (Mirgʻalimsoy, Kentov, Achisoy va boshqalar) ochilgan va qazib olinmoqda.

 

Turkum:Togʻlar
Turkum:Qozogʻiston geografiyasi
Qoratov makonlari

Qoratov makonlari - Aristandi va Burultoy (Jan. Qozogʻiston) daryolari oraligʻidagi Ushbos-Koʻktol vodiysida, Qoratov (Tyanshanning shim.gʻarbi) tizmasi yon bagʻrida joylashgan quyi paleolit davriga oid makonlar majmui. Arxeolog X.A.Alpis-boyev tekshirgan. Qoratov makonlari ichida eng muhimlari — shell-ashel davrlariga oid Boʻriqazgʻan, Tangirqazgʻan yodgorliklari va ashelmustye davrlariga oid Toʻqali—1 va Toʻqali—5 yodgorliklari majmualaridir. Paleolit qatlamlari ayrim kichik doʻngliklar va togʻ yon bagʻridagi tekis platoda joylashgan. Qoratov makonlaridan tosh qirgʻichlar, qirgʻichsimon asboblar va boshqa topilgan.

 
Boʻriqazgʻan, Tangirqazgʻan va Toʻqali qozoqcha Vikipediyada

Turkum:Arxeologiya
Turkum:Qozogʻiston tarixi
Muhammadjon Qoratoyev

Muhammadjon Qoʻjasboyevich Qoratoyev (1910.22.12, Qiziloʻrda viloyati Telikoʻl ovuli — 1992.9.6. Olmaota) — qozoq adabiyotshunosi, yozuvchi va tarjimon. Qozogʻiston Fanlar akademiyasi akademik (1975), Qozogʻistonda xizmat koʻrsatgan fan arbobi (1974). Filologiya fanlari doktori (1963), professor (1965). Abay nomidagi Qozoq pedagogika institutini tugatgan (1933). Qozogʻiston Yozuvchilar uyushmasining masʼul kotibi (1936—37), raisi (1937—38), Qozogʻiston pedagogika instituti qozoq adabiyoti kafedrasining mudiri (1960). "Jazushi" nashriyotida katta muharrir, tahririyat mudiri, bosh muharrir oʻrinbosari, direktor (1955—60), 1960-yildan M. Avezov nomidagi Adabiyot va sanʼat institutida boʻlim mudiri, 1968-yildan Qozoq sovet ensiklopediyasi Bosh muharriri. Adabiy faoliyati 1933-yildan boshlangan. "Jonajon adabiyot haqida oʻylar" (1958), "Saken Sayfullin" (1964), "Mahorat va dunyoqarash" (1965), "Muxtor Avezov" (1967), "Doʻmbradan kitobga" (1969), "Adabiyot va estetika" (1970), "Istiqbol choʻqqilari" (1972), "Choʻqqilar oldinda" (1977) kabi adabiytanqidiy kitoblar muallifi. Q., shuningdek, "Choʻldagi gudok" romani (1960, K.N.Altayskiy bilan hamkorlikda), "Jer-uyukka sayohat" qis-sasini yozgan. M.Gorkiyning "Mening dorilfununlarim" va M.Sholoxovning "Tinch oqar Don" (3 kitob) asarlarini qozoq tiliga tarjima qilgan.

 

Turkum:1910-yilda tugʻilganlar
Turkum:1992-yilda vafot etganlar
Turkum:9-iyunda vafot etganlar
Qoratol (daryo)

Qoratol (Karatal) (Qaratal) — Qozogʻistonning Olmaota viloyatidagi daryo. Ushtarak daryosi quyilgungacha Nurtayoʻzak deb ataladi. Uzunligi 390 km, havzasining maydoni 19,1 ming km². Jungʻariya Olatovi yon bagʻ-ridan boshlanib, Balxash koʻliga quy-iladi. Yuqori oqimida togʻlar orasidan oqadi, oʻrta va quyi oqimida yettisuv tekisligini kesib oʻtadi. asosan, muz va qor suvlaridan toʻyinadi. Dekabrda muzlab, martda muzdan boʻshaydi. Suvi sugʻorishga sarflanadi. Q. boʻyida Toldiqoʻrgʻon, Ushtoʻbe shaharlari joylashgan.

Turkum:Qozogʻistondagi daryolar
Qoratosh hammomi

Qoratosh hammomi - meʼmoriy yodgorlik (15—16-asrlar). Toshkent arxeologiya jspeditsiyasi tomonidan Toshkent shahrining Qoratosh koʻchasida ochilgan. Qoratosh hammomi dahliz, supali yechinish xonalari, miyonsaroy, uning asosiy oʻklari boʻylab joylashgan xonalar (bu xonalarda issiq va iliq suvli hovuz-chalar boʻlgan) qad. anʼanaviy sharq hammomlari tarhida qurilgan. Xonalar sah-niga yalaloq gʻisht yotqizilgan; oqova suv uchun ariqchalar qilingan. Xushboʻy mbd-dalar va kul suvi (ishqorli suv) uchun moʻljallangan hovuzchalar devori va tubiga suvga chidamli maxsus qorishma "qir" qoplangan. Devorlar kulrang va pushti rang ganch bilan suvalgan, supa tepasidagi devorlar guldor sirli sopol parchinlar bilan bezatilgan. Qoratosh hammomi shaharning shu yerida joylashgan Oʻrda inshootlari majmuiga kirgan va nufuzli kishilarga moʻljallangan.
 

Turkum:Oʻzbekiston meʼmoriy yodgorliklari
Turkum:Toshkent