Xalqaro yengil atletika federasiyalari assosiasiyasi

Xalqaro yengil atletika federasiyalari assosiasiyasi (inglizchada International Amateur Athletics Federation, IAAF, IAAF), rasman 2019-yildan — World Athletics (inglizchadan so‘zma-so‘z — „Xalqaro atletika“) — havaskorlar sportini boshqaruvchi jahon tashkilotidir. Chet elda „yengil atletika“ so‘zi odatda jismoniy kuch talab qiladigan har qanday sport turi, shu jumladan jang sanʼati (intellektual sportdan farqli o‘laroq) tushunilganligi sababli, tashkilotning chet elda nafaqat yengil atletika federasiyalari, balki boshqa havaskor sport ham aʼzolari hisoblanadi. Mazkur assosiasiya 1912-yilda Shvetsiyaning Stokgolm shahrida bo‘lib o‘tgan birinchi kongressda tashkil etilgan.
2001-yilgacha u Xalqaro havaskor sport federasiyasi deb nomlangan; 2001-yildan—2019-yil oktyabrigacha — Milliy sport federasiyalari xalqaro assosiasiyasi, IAAF— ingl. International Association of Athletics Federations; IAAF deb yuritiladi.
2001-yilda „yengil atletikaning hozirgi holatini o‘z mutaxassislarini marketing das va televideniye huquqlarini sotishdan keladigan daromadlar bilan qo‘llab-quvvatlaydigan sport turi sifatida aks ettirish uchun“ nomi o‘zgartirildi.
2011-yilga ko‘ra 212 davlat IAAFga aʼzo bo‘lganv noyabre 2010 iz sostava vishli Niderlandskie Antilskie ostrova (FIFAdan 3 ta davlat va BMTdan 20 nafar vakillaridan ziyod). 1993-yilda tashkilotning shtab-kvartirasi Monakoda bo‘lib, u hozirgacha mavjud. Uning prezidenti — Sebastyan Kou (Buyuk Britaniya).
 Tarixi 
1912-yil 17-iyulda Olimpiya o‘yinlarining engil atletika dasturi tugaganidan ikki kun o‘tgach, Stokgolmda Xalqaro havaskor atletika federasiyasini tuzishga bag‘ishlangan Kongress bo‘lib o‘tdi. Ushbu yig‘ilishda Avstraliya, Avstriya, Belgiya, Kanada, Chili, Daniya, Misr, Finlandiya, Fransiya, Germaniya, Gresiya, Vengriya, Norvegiya, Rossiya, Shvetsiya, Buyuk Britaniya va AQSH davlatlarining 17 nafar vakillari ishtirok etdi. Xalqaro musobaqa va Olimpiya o‘yinlarining rivojlanishi munosabati bilan yengil atletika bo‘yicha xalqaro boshqaruv organini yaratish zarurati paydo bo‘ldi. Qoida va nizomlarning universal xulosasi va butun dunyoda qabul qilinadigan havaskorlikning umumiy taʼrifi jahon va Olimpiya rekordlarini ro‘yxatdan o‘tkazish zaruratiga aylandi. Stokgolmdagi bu anjuman sinovli odim bo‘ldi, garchi IAAF buni birinchi Kongress deb hisoblasa ham, undan keyingi Kongresslar ham hisobga olinadigan bo‘ldi.
1913-yilda Berlinda Kongress birinchi Konstitusiyani tasdiqladi va aʼzolarning birinchi ro‘yxatida 34 ta milliy federasiya vujudga keldi. Zigfrid Edstryom (Shvetsiya) prezidenti, Kristian Xellstrom faxriy kotib etib saylandi. Xalqaro musobaqalar uchun Birinchi Texnik Qoidalar 1914-yilda Lionda (Fransiya) uchinchi Kongressda yangi faxriy kotib Xilding Kyellman (Shvetsiya) tomonidan nomzod etilgan va milliy federasiyalar o‘zlarining mahalliy musobaqalarda shunga o‘xshash qoidalarni tasdiqlashga tavsiya etilgan.
IAAFning shon-sharaf xonasi 2012-yilda tashkil etilgan.
 Tuzilimasi 
 Prezident — 25px Sebastyan Kou
 Birinchi vitse-prezident — 25px Sergey Bubka
 Vitse-prezidentlar — 25px Dahlan Al-Hamad, 25px Alberto Xuantorena Danxer, 25pxHamad Kalkaba Malbum
 Gʻaznachi — 25px Xose Mariya Odriozola
 IAAF kengashi aʼzolari (20) —
25px Ahmad al-Kamoliy,
25px Navvof bin Muhammad al Saud,
25px Bernard Amsale,
25px Silviya Barlag,
25px Mixail Butov,
25px Paulin Devis-Tompson,
25px Chjaocai Du,
25px Navval al-Mutavvakel,
25px Frenki Frederiks,
25px Joff Gardner,
25px Roberto Gesta di Melu,
25px Vivien Gungaram
25px Sven Arne Xansen,
25px Stefani Xaytauer,
25px Ebbi Hoffman,
25px Viktor Lopes,
25px Antti Pihlakoski,
25px Anna Rikkardi,
25px Adille Sumarivalla,
25px Xirosi Yokokava.

 Kontinental assotsiatsiyalar: 
thumb|400px|right|Kontinental assotsiatsiyalar

Afrika
Afrika yengil atletika konfederatsiyasi (CAA)
Prezident — Ahmad Malbum Kalkaba (Kamerun)
Yengil atletika boʻyicha Afrika chempionatiga mezbonlik qiladi

Osiyo
Osiyo yengil atletika assotsiatsiyasi (AAA)
Prezident — Shri Suresh Kalmadi (Hindiston)

Yevropa
Yevropa yengil atletika assotsiatsiyasi (EAA)
Prezident — Xansyorg Virts (Shveysariya)

Shimoliy va Markaziy Amerika
Shimoliy va Markaziy Amerika va Karib dengizi havzasi yengil atletika assotsiatsiyasi (NACACAA)
Prezident — Amadeo Frensis (Puerto-Riko)

Okeaniya
Okeaniya yengil atletika assotsiatsiyasi (OAA)
Prezident — Ann Tyerni (Kuk orollari)

Janubiy Amerika
Janubiy Amerika yengil atletika konfederatsiyasi CONSUDATLE)
Prezident — Roberto Gesta de Melo (Braziliya)
 Rasmiy hamkorlar 
 Adidashttp://www.di-sport.com/ru/news/brand/48/(nedostupnaya ssilka)
 Canon
 Seiko
 SinopecNeftedobitchiki Sinopec stali sponsorami IAAF Arxivnaya kopiya ot 14 maya 2013 na Wayback Machine
 VTB
 TDK
 Toyota

 

 
 Ofitsialniy sayt IAAF
 
 Konstitutsiya IAAF, vstupivshaya v silu s 1 noyabrya 2013 goda
 Antidopingovie reglamenti IAAF 2011 goda. Perevod na russkiy yazik