Yashil nur

thumb|200x200px| 2005-yil 15-oktyabrda La Silla rasadxonasida yashil nur kuzatilgan.
thumb|200x200px| Yuqori sarob va yashil nurhttps://www.meteorologiaenred.com/ru/%D0%B7%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D1%8B%D0%B9-%D0%BB%D1%83%D1%87.html.
Yashil nur — bu optik hodisa boʻlib, quyosh diskining ufq orqasida (odatda dengiz) yoʻqolishi yoki ufqning orqasidan paydo boʻlishida yashil chiroqning miltillashihttps://www.nkj.ru/archive/articles/479/.

 Hodisalarni kuzatish 
Yashil nurni kuzatish uchun uchta shart zarur: ochiq ufq (dashtda, tundrada, togʻlarda yoki toʻlqinlar boʻlmagan dengizda), toza havo va ufqning bulutlardan tozalangan tomoni, quyosh botishi yoki quyosh chiqishi sodir boʻladi. Oddiy koʻz bilan kuzatish juda kam uchraydi. Teleskop, teleskop, durbin yordamida va qurilmani quyosh chiqishi nuqtasiga oldindan koʻrsatib, uni deyarli har qanday kunda mos ob-havo bilan koʻrishingiz mumkin. Siz bir necha soniyadan koʻp boʻlmagan holda tomosha qilishingiz mumkin, bu xavflihttps://www.nkj.ru/archive/articles/479/. Quyosh botganda uning yorqin nuri optikadan foydalanishga umuman ruxsat bermaydi.

Yashil nurning normal davomiyligi bir necha soniya. Agar u paydo boʻlganda, siz tezda qirgʻoqqa yugursangiz yoki kemaning bir palubasidan ikkinchisiga koʻzning yashil nurga nisbatan oʻrnini ushlab turadigan tezlikda oʻtsangiz, uni kuzatish vaqtini sezilarli darajada oshirishingiz mumkin. Janubiy qutbga ekspeditsiyalardan birida amerikalik uchuvchi va tadqiqotchi Richard Berd 35 daqiqa davomida yashil nurni kuzatgan. Bu qutbli kechaning oxirida, quyosh diskining qirrasi birinchi marta ufqdan yuqorida paydo boʻlganida va u boʻylab harakatlanganda sodir boʻldi.

 Hodisa fizikasi 
Quyosh nurlarining atmosferada sinishi ularning tarqalishi, yaʼni spektrga parchalanishi bilan birga keladihttps://www.meteorologiaenred.com/ru/%D0%B7%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D1%8B%D0%B9-%D0%BB%D1%83%D1%87.html. Bunday holda, sinish kuchi nurning toʻlqin uzunligiga bogʻliq: nurning toʻlqin uzunligi qanchalik qisqa boʻlsa, atmosfera sinishi tufayli u koʻproq koʻtariladi.

Quyosh diskining alohida nuqtalaridan rangli nurlarning superpozitsiyasi natijasida uning markaziy qismi oq boʻlib qoladi (aniqrogʻi, tarqalish tufayli butun disk qizil boʻladi) va faqat diskning yuqori va pastki qirralari ustun mavqega egadirlar. Yuqori koʻk-yashil, pastki qismi esa toʻq sariq-qizil boʻladi. Quyosh diskining qizil va toʻq sariq qismlari yashil va koʻkdan oldin ufq ostida joylashgan.

Quyosh chiqishi bilan rangning teskari oʻzgarishi sodir boʻladi. Chiqarayotgan Quyoshning birinchi nuri yashil; keyin unga sariq, toʻq sariq va nihoyat, qizil qoʻshiladi va birgalikda Quyoshning odatiy kunduzgi yorugʻligini hosil qiladihttps://www.meteorologiaenred.com/ru/%D0%B7%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D1%8B%D0%B9-%D0%BB%D1%83%D1%87.html.

Yashil nur hodisasi uch shaklda boʻladihttps://www.meteorologiaenred.com/ru/%D0%B7%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D1%8B%D0%B9-%D0%BB%D1%83%D1%87.html:

 quyosh diskining yuqori qismining yashil qirrasi shaklida,
 yashil segment sifatida,
 ufqdan qochgan yashil olovga oʻxshab koʻrinadigan yashil nur shaklidahttps://www.nkj.ru/archive/articles/479/.

 Boshqa samoviy jismlardan yashil nur 
Dunyoning baʼzi joylaridan juda sokin va shaffof atmosfera bilan Veneraning yashil nurini u botganda kuzatish mumkin. Xususan, bu hodisani A. Savruxin 1949-yilning yoz oqshomlarida Ashxobod viloyatida kuzatganhttps://www.nkj.ru/archive/articles/479/.

 
Turkum:Pages with unreviewed translations