Cienfuegos

Cienfuegos  – Cienfuegos provinsiyasining poytaxti, Kubaning janubiy qirgʻogʻidagi shahar. U ga yaqin joyda joylashgan Gavanadan va 150 000 aholiga ega. 1960-yillarning oxiridan boshlab Cienfuegos Kubaning asosiy sanoat markazlaridan biriga aylangan, ayniqsa energetika va shakar sohalarida. Shahar La Perla del Sur (Janubiy marvarid) deb nomlanadi.Cienfuegos soʻzma-soʻz tarjimada „yuz olov“ (cien, „yuz“; fuegos, „olov“) deb tarjima qilingan boʻlsada, shahar oʻz nomini Kuba general – kapitani Xose Cienfuegos (1816–19) familiyasidan olingan.

2005-yilda YuNESKO Cienfuegos shahar tarixiy markazini Butunjahon merosi roʻyxatiga kiritdi va Cienfuegos 19-asr boshlarida ispan maʼrifatini shaharsozlikda amalga oshirishning eng yaxshi namunasi sifatida qayd etdi. Shahar markazida 1819–50 yillardagi oltita bino, 1851–1900-yillardagi 327ta bino va 20-asrdan 1188 ta bino mavjud. Karib dengizida Neoclassic tuzilmalarning bunday ajoyib klasterini oʻz ichiga olgan boshqa joy yoʻq.

 Tarix 
left|thumb| Marti parki va shahar hokimiyati
Shahar joylashgan hudud ilk ispan konkistadorlari tomonidan Cacicazgo de Jagua deb belgilangan. U dastlab Taino tub aholisi tomonidan joylashtirilgan.Cacicazgo Taino tilidan „boshliqlik“ deb tarjima qilingan. Shuning uchun Cacicazgo de Yagua Bosh Jaguaning boshligʻi boʻlgan.

Keyinchalik shaharga 1819-yil 22-aprelda Don Lui de Clouet boshchiligida Bordo va Luizianadan kelgan fransuz muhojirlari joylashtirdilar. Koʻchmanchilar shaharni Ispaniya qiroli Ferdinand VII va bosh Jagua sharafiga Fernandina de Jagua deb atashgan. 1829-yilda aholi punkti ketma-ket shaharga (villa) aylandi, Kuba general -kapitani Xose Cienfuegos (1816–19) sharafiga oʻzgartirilgan va 1880-yilda shaharga aylangan. Eski shahardagi koʻplab koʻchalar oʻz nomlarida fransuzcha kelib chiqishini aks ettiradi: masalan, Bouyon, D’Clouet, Hourruitiner, Gacel va Griffo.

Cienfuegos porti mustamlakachilik davrida qurilgan eng soʻnggi aholi punktlaridan biri boʻlishiga qaramay, uni oʻrab turgan unumdor dalalar va Yamayka va Janubiy Amerika shaharlari oʻrtasidagi savdo yoʻlidagi oʻrni tufayli tez orada kuchli shaharchaga aylangan. Shimoliy-sharqda Santa Clara poytaxti. Uning tarixiy nomdagi Jagua koʻrfazidagi foydali savdo joyi 1853-1860 yillarda ikkala shahar oʻrtasida temir yoʻl qurilganida Kuba shakar oligarxiyasi tomonidan foydalanilganSanta Clara railway station (Cuba).

Cienfuegos yaqinida 1898-yil 11 mayda Ispaniya-Amerika urushi paytida Amerika dengiz piyodalari Ispaniyaning suvosti aloqa liniyalarini uzishga uringan va ispan himoyachilari oʻrtasida jang boʻlgan.

Kuba inqilobi paytida shahar Fulgensio Batistaga qarshi qoʻzgʻolonni koʻrdi va 1957-yil 5-sentyabrda qasos sifatida bombardimon qilindi. Keyinchalik shahar inqilobiy hukumatning „shaharga qarshi“ rejalashtirish siyosatining bir qismi boʻlgan muhim sanoat markaziga aylandi, sanoat loyihalari, jumladan, hali tugallanmagan Juragua atom elektr stantsiyasi, Camilo Cienfuegos nomidagi „ Camilo Cienfuegos“ neftni qayta ishlash zavodi va " Karlos Marks tsement zavodi.

1969 va 1970-yillarda Sovet dengiz floti kemalari shaharga tashrif buyurishgan. Bu 1962-yilgi Kennedy – Xrushchev kelishuvlarini buzganga oʻxshagan. Biroq, Qoʻshma Shtatlar tomonidan hech qanday ogohlantirish berilmadi va hech qanday qarama-qarshilik ham boʻlmadi.

2005-yilda Dennis toʻfoni ikkinchi marta Cienfuegos yaqinida AST 13:00 (UTC 17:00) da 232 shamollar bilan qulagan.km/soat (144mph) va shamol tezligi 285 ga etadikm/soat (177milya).

 Geografiya 
thumb| 2009-yilda Cienfuegosdagi daraxtlar bilan qoplangan turar-joy koʻchasi
Cienfuegos koʻrfaziga kirish joyi yaqinida Kastillo de Jagua (toʻliq nomi:Castillo de Nuestra Señora de los Angeles de Yagua),1745-yilda Karib dengizi qaroqchilaridan himoya qilish uchun qurilgan qal’a joylashgan.

Kubaning asosiy dengiz portlaridan biri boʻlgan Cienfuegos shakar savdosi, shuningdek, qahva va tamaki savdosining markazidir.Qand qamishi asosiy ekin boʻlsada, mahalliy fermerlar kofe etishtirishgan.

 Iqlimi 
Köppen iqlim tasnifi tizimiga koʻra, Cienfuegos tropik savanna iqlimiga ega, iqlim xaritalarida „Aw“ qisqartmasi.2004-yilda Cienfuegos munitsipalitetida 163 824 kishi istiqomat qilgan. Umumiy maydoni , aholi zichligi – .

 
Turkum:Kuba shaharlari
Turkum:Pages with unreviewed translations
Turkum:1819-yilda tashkil etilgan aholi punktlari
Turkum:Kuba aholi punktlari