Abu Isʼhoq Sheroziy

Abu Ishoq Ibrohim ibn Ali ash-Sheroziy, oʻz davridagi shofeʼiy musulmonlarining shayxi boʻlib, Bagʻdodda yashab fiqh, tafsir va boshqa bir qancha diniy masalar bilan shugʻullangan. U dastlab oʻz shahrida fiqhni oʻrgangan, soʻngra u yerdan Basraga va hijriy 415-yilda Bagʻdodga koʻchib oʻtgan va oʻz davrida shofi’iylik mazhabining nizomulmulki boʻlgan.

 Asarlari 
Uning qalamiga mansub bir qancha kitoblari bor boʻlib, ulardan eng mashhurlari:

 Haqiqat ahlining taʼlimotiga murojaat qiling (الإشارة إلى مذهب أهل الحق).
 Shofeʼiy fiqhidagi odob (المهذب في الفقه الشّافعيّ).
 Shofeʼiy fiqhida ogohlantirish (التنبيه في الفقه الشّافعيّ).
 Huquq fanining kelib chiqishida nurli (اللمع في أصول الفقه).
 Huquqshunoslar qatlamlari (طبقات الفقهاء).
 Huquq fanining asoslari haqida tushuncha
 Qarama-qarshilikda yordam berish.
 Fiqh tamoyillarida jiloning izohi.
 Shofeʼiy va Abu Hanifa oʻrtasidagi bahsli masalalarda hazillar.
 Munozaralar.

 Abu Ishoq Sheroziyda ulamolarning baʼzi oʻgitlari 
Imom al-Hofiz Abu Saʼd as-Samaʼoniy shunday degan:Abu Ishoq Sheroziy aytdilar: Abu Ishoq Sheroziy;

 Dvoryanlar tarjimai holidan tarjima qilingan 

U hadis ilmini Sherozdagi Abu Abdulloh Baydaviy va Abdulvahhob ibn Romindan, Basradagi Al-Xarziydan oʻrgangan.

Hijriy 415-yilda Bagʻdodga kelganانظر: سير أعلام النبلاء للذهبي. Shunday qilib, Abu at-Toyyib oʻsha paytdagi yetuk olimlardan boʻlib, Abu Is’hoqdan koʻplab ilmlarni oʻzlashtirdi.

U kishi Abu Ali ibn Shazon, Abu Bakr Barqoniy va Muhammad ibn Ubaydulloh Al-Xargushiydan hadis eshitgan va rivoyat qilganlar.

Al- Xatib, Abu Valid Al-Bojiy, Al-Hamidiy, Ismoil ibn As-Samarqandiy, Abu al-Badr Al-Karxiy, Az-Zohid Yusuf ibn Ayyub, Abu Nasr Ahmad bin Muhammad at-Tusiy, Abu Al-Hasan ibn Abdul Salam va Ahmad ibn Nasr ibn Hammon al-Hamdoniy, undan hadis rivoyat qilganlar.

As-samarqandiy shunday degan:

 Olimlarning fikrlari 

 Abu Bakr Shoshiy aytdilar: „Abu Ishoq, Allohning davr imomlari ustidan argumenti“.
 Muvaffaq Hanafiy aytadilar: „Abu Ishoq- fiqh ilmining shahzodasi“ .
 Qodiy Ibn Honiy aytdilar: „Ikki imom borki, ular ilmning choʻqqisini koʻra olgan: Abu Ishoq va Qozi al-Qadot Abu Abdulloh ad-Damgʻoniy“.

Abu Ishoqga kelsak, u kambagʻal edilar ammo, xohlasa shoyi va brokar kiyishi mumkin edi.

Iroqdagi toliblarning koʻpchiligi uning shogirdlari edi – bu ular bilan faxrlanishlari uchun kifoya – u goʻzal sheʼrlar kuylar, ularga yetkazib berardi va koʻplarini yod olardi. Somoniy aytadi: "Men Abu Ishoqning qoʻlyozmasida Abu Muhammad al-Mazaydiyning asarlaridagi narsani koʻrdim.

Bir kuni:

"Amiral moʻminin unga dedi: "Menga bir narsa oʻqib ber, toki men eshitaman. Shunday qilib, Shayx unga amirning esida yoʻq bir masalani oʻqib berdi. Keyin bir soatdan keyin podshoh shayx huzuriga qaytib keldi va dedi: „Alloh taolo aytadi: Sen haqsan va sahobalaring ustida turgan narsa kabi ular bilan birga jannatga kirasan“.

Shayx Abu Is’hoq aytadilar: „Men har bir oʻlchovni ming marta takrorlardim va tugatgandan keyin yana bir oʻlchov qildim va har bir darsni ming marta takrorlardim, shuning uchun agar keltirilgan masalada bir oyat boʻlsa, men uni yodladim“.

Vazir Ibn Juhayr: „Imom Abu Ishoq oʻz davrining yagona nodir olimi va daʼvatiga javob beruvchisi kishisidir“.

Ibn an-Najjor aytadi: "Abu Ishoq Forsning Blida shahridagi Fayruz-Obodda tugʻilgan va u yerda ulgʻaygan va Sherozda Abu al-Qosim ad-Daarikiy va Abu at-Toyyib at-Tabariy qoʻl ostida fiqh ilmini oʻqigan. Al-Masarjisiy, Ibn al-Qosning zamondoshidir. Abu Jurjoniy Qodiy aytdilar: „Abu Ishoq hech narsaga ega emas edi va u ovqat va kiyim topa olmay, qashshoqlikka yuz tutdi. Biz u kishidan qancha puli borligini soʻrasak u zot Ikki dona oltinim yoki ikki yarim donim bor dedilar“.

Al-Hasan ibn Ali Jafar Al-Hamdaniyga u As-Salafiga u kishi bizga aytdi: "Men Shujo Ad-Dahlidan Abu Ishoq haqida soʻradim, u aytdi: Shofeʼiyning sahobalarining imomi, davrini yetuk kishisidir. U ishonchli, taqvodor, solih, kelishmovchilikni biladigan va hech kim u haqida nojoiz fikr aytmagan. Shiruh al-Daylamiy " Tarixi Hamazhon " asarida shunday deydi: „Men uning odob-axloqi, mehribonligi va zohidligining guvohi boʻldim, u meni oʻz vaʼdasiga maftun qildi, shuning uchun uning vafotigacha unga hamroh boʻldim“.

Hijriy 476- yilda, Jumada ul-axira oyining yigirma birinchi kechasida Bagʻdodda vafot etdi va moʻminlarning amiri Muqtadiy Billohning uyiga keltirilib u yerda yuvib kafanlandi u zot haqiga duo qildilar.

Men aytdim: Shayx Abu Ishoq nafs tazkiyasini keyin zohidlikni oʻrgandi. U umri davomida kichik salla va paxta libosi bilan chegaralanib, zamondan rozi boʻlib yashadi. Kunning yarmida shaxsiy ishlari bilan mashgʻul boʻldi va farzandlariga sarfladi. Hijriy 440-yilda harom- halolning faqih bilimdoni boʻldi. Abu Ishoq vafot etib oʻzidan, bir dirham ham qoldirmadi va undan bir dirham qarz ham qolmadi. Ammo koʻplab ilm kitoblarini meros qilishga ulgurdi:

 Odob
 Islom fiqhida ogohlantirish
 Huquq fanining kelib chiqishi
 Qarama-qarshilikda yordam berish
 Huquqshunoslik tamoyillarida abstrakt
 Huquqshunoslar qatlamlari

 

 Shofeʼiyning asosiy qatlamlari
 Odobning izohi, Imom Navaviyning muqaddimasi

 Yana qarang 
 Oltin uchun zodagonlar bayroqlari yurishi .
 Faraj darvozalari, doktor Muhammad Alaviy Al-Malikiy Al-Hasaniy.

 

Turkum:1083-yilda vafot etganlar
Turkum:1003-yilda tugʻilganlar
Turkum:Sunniy musulmon ulamolar