Sent-Kitts va Nevis

Sent Kitts va Nevis, Sent Kits va Nevis Federatsiyasi (Inglizcha: Federation of Saint Kitts and Nevis) - Sent Kristofer va Nevis Federatsiyasi (Inglizcha: Federation of Saint Kristopher and Nevis) – Karib dengizining sharqiy qismidagi. Kichik Antil orollari arxipelagida joylashgan davlat. Maydoni 261 km². Aholisi 38,7 ming kishi (2002). Poytaxti – Baster shahri (Sent Kitts orolida). Maʼmuriy boʻlinishi 2 birlikdan iborat.

 Davlat tuzumi 
Sent Kitts va Nevis – konstitutsiyali monarxiya. Buyuk Britaniya boshchiligidagi Hamdoʻstlik tarkibiga kiradi. Amaldagi konstitutsiyasi 1983-yil 19 sentyabrda kuchga kirgan. Davlat boshligʻi – Buyuk Britaniya Qiroli (Charlz III nomidan ish yurituvchi general-gubernator). Qonun chiqaruvchi hokimiyat organi – bir palatali parlament (Milliy majlis). Ijroiya hokimiyatni bosh vazir boshchiligidagi hukumat amalga oshiradi.

 Tabiati 
Orollar vulkan otilishidan hosil boʻlgan. Eng yirik orol Sent-Kristofer (koʻpincha, Sent Kits deb yuritiladi). Nevis oroli undan 3 km janubida joylashgan. Ikkala orol goʻzal hosildor vodiylardan iborat boʻlib, oʻrtasida togʻ choʻqqilari bor (eng baland joyi – Mizeri togʻi, 1156 m). Iqlimi tropik, issiq iqlim. Oʻrtacha oylik temperatura 18—24°. Yillik yogʻin 700–1200 mm. Togʻlarning quyi yon bagʻirlariga shakarqamish va gʻoʻza ekiladi, balandroqda togʻ tropik oʻrmonlar oʻsadi. Hayvonot dunyosi rangbarang qush va turli baliqlardan iborat.

 Aholi 
Aholisining deyarli hammasi afrikalik qullarning avlodi boʻlgan sentkitslar (negrlar va mulatlar)dir. Aholining aksariyati sohilda yashaydi. Dindorlari – protestantlar va katoliklar. Rasmiy til – ingliz tili.

 Tarixi 
Orollarga 1493-yil X. Kolumb kelgan. 17-asr boshlaridan Buyuk Britaniya bilan Fransiya urtasida talash boʻlgan. Bu yerda fransuz va ingliz manzilgohlari barpo etilgan. Inglizlar 1628-yil Nevis, 1783-yil esa Sent Kits orolni mustamlakaga aylantirdi. Mustamlakachilar orollarning tub aholisi— aravaklarni shafqatsiz ekspluatatsiya qilib, qirib yubordi va shakarqamish plantatsiyalarida ishlatish uchun afrikalik qullarni keltirdi. 1882-yil SentKits, Nevis va Angilya (Anguilla) orollari federatsiyasi tuzildi, u 1958— 62 yillarda Vest-Indiya federatsiyasiga kirdi. 1967-yil fevraldan u „Buyuk Britaniya bilan uyushtan davlat“ maqomini oldi (may oyida Angilya federatsiyadan chiqdi). 1983-yil sentyabrdan Sent Kitts va Nevis mustaqil davlat. 1983-yildan BMT aʼzosi. Milliy bayrami – 19 sentyabr – Mustaqillik kuni (1983).

 Siyosiy partiyalari va kasaba uyushmalari 
Xalq faoliyati partiyasi, Sent-Kristofer orolida 1965-yil tuzilgan; Sertashvish fuqarolar harakati, Nyovis oroldagi toʻrt partiya uyushmasi; Leyboristlar partiyasi, 1932-yil asos solingan; Nevis islohotchilar partiyasi, 1970-yil tashkil etilgan. Sent-Kits—Nevis kasaba va ishchi ittifoqi, 1940-yil tuzilgan.

 Xoʻjaligi 
Iqtisodiyotning asosi qishloq xoʻjaligi va xorijiy sayyohlarga xizmat koʻrsatishdan iborat. Yalpi ichki mahsulotda qishloq xoʻjaligi ulushi 5,5%, sanoat ulushi 22,5%, savdo, xizmat koʻrsatish sohasi va sayyolik ulushi 72%ni tashkil etadi. 8 ming ga yerda dehqonchilik qilinadi, uning 1/3 qismiga Sent-Kitsda shakarqamish ekiladi, qolgan qismi tropik mevazor (mango, avokado, papayya va boshqalar) bilan band. Nevisda paxta, kokos palmasi, ananas yetishtiriladi. Aholi qadimdan baliq ovlash bilan shugʻullanadi. Qishloq xoʻjaligi mamlakatning oziq-ovqatga boʻlgan ehtiyojini 50% qondiradi. Sanoati qandshakar, chigit va kokos yogʻi, gazlama, poyabzal, doridarmon ishlab chiqaruvchi hamda elektr apparatlari yigʻuvchi kichik korxonalardan iborat. Yiliga 86 mln. kVtsoat elektr energiya hosil qilinadi. Avtomobil yoʻllari uzunligi 310 km, tor izli temir yoʻl uzunligi —36 km. Asosiy dengiz porti va aeroporti – Baster. Chetga xom shakar, paxta, chigit hamda kokos yogʻi va boshqa chiqaradi, chetdan oziq-ovqat, mashina va uskuna, kimyoviy maqsulot, neft mahsulotlari oladi, AQSH, Buyuk Britaniya, Niderlandiya, Antigua va Barbuda bilan savdo qiladi. Pul birligi – sharqiy karib dollari.

 Matbuoti, radioeshittirishi va telekoʻrsatuvi 
Gazetalari: „Demokrat“ (haftanoma, 1948-yildan), „Leybor spouksmen“ („Ishchi notiq“, haftada 2 marta chiqadigan gazeta, 1957-yildan). Radio va televideniye hukumat xizmati mavjud, radioeshittirishlar 1961-yildan, telekoʻrsatuvlar 1972-yildan olib boriladi.OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

 

Turkum:Sent Kitts va Nevis
Turkum:BMT aʼzolari
Turkum:Davlat
Turkum:Karib dengizidagi davlatlar
Turkum:Geografiya
Turkum:Fan
Turkum:Aholi punktlari
Turkum:Hukumat