Zulqarnayn

Zulqarnayn ( — ikki shoxli) — musulmonlar orasida tarqalgan qadimiy rivoyatlarga koʻra, dunyoning Chin (Xitoy) ga qadar yerlarini zabt etib, u yerda yaʼjuj va maʼjuj yoʻliga ulkan toʻsiq qurgan podshoh.

Ayni vaqtda ham Sharq, ham Gʻarb hukmdori ekanligi yoki tojining ikki cheti shoxsimon boʻlganligidan shunday deb atalgan, deb taxmin qilinadi. Qurʼonda Zulqarnaynning yer yuzida haqni qaror toptirish uchun qilgan saʼy-harakatlari bayon etilgan (18:83—102).

Baʼzi islom tadqiqotchilari (masalan, Ibn al-Asir) Qurʼonda zikr qilingan Zulqarnaynni makedoniyalik Aleksandrning oʻzi deb va baʼzilari Ibrohim paygʻambardan ilgari yashab oʻtgan butunlay boshqa bir shaxs deb talqin etishadi.

Baʼzi kishilar Aleksandr Makedonskiy bilan Iskandar Zulqarnaynni ikkalasi bitta shaxs deyishsa, ayrim kishilar esa Iskandar Zulqarnaynni Aleksandr Makedonskiyga hech qanday aloqasi yo‘q deyishadi.

 Kahf surasida 
OyatArabchaOʻzbekcha18:83وَيَسْـَٔلُونَكَ عَن ذِى ٱلْقَرْنَيْنِ ۖ قُلْ سَأَتْلُوا۟ عَلَيْكُم مِّنْهُ ذِكْرًا(Ey, Muhammad,) yana Sizdan Zulqarnayn haqida so‘raydilar. Ayting: „Men sizlarga u haqdagi xabarni hozir o‘qib berurman“.18:84إِنَّا مَكَّنَّا لَهُۥ فِى ٱلْأَرْضِ وَءَاتَيْنَٰهُ مِن كُلِّ شَىْءٍ سَبَبًاDarhaqiqat, Biz unga (Zulqarnaynga) Yerda martaba berdik va (istagan) barcha narsasiga yoʻl (imkoniyat) ato etdik.18:85فَأَتْبَعَ سَبَبًاBas, u (avval Gʻarbga qarab) yoʻl oldi.18:86حَتَّىٰٓ إِذَا بَلَغَ مَغْرِبَ ٱلشَّمْسِ وَجَدَهَا تَغْرُبُ فِى عَيْنٍ حَمِئَةٍ وَوَجَدَ عِندَهَا قَوْمًا ۗ قُلْنَا يَٰذَا ٱلْقَرْنَيْنِ إِمَّآ أَن تُعَذِّبَ وَإِمَّآ أَن تَتَّخِذَ فِيهِمْ حُسْنًاTo (ketayotib) kun botadigan joyga yetgach, u (quyoshning) bir loyqa buloq (orti)ga botayotganini ko'rdi va (buloq)ning oldida bir qavmni uchratdi. Biz: „Ey, Zulqarnayn, yo (ularni) azobga duchor qilursan yoki ularga yaxshi muomalada boʻlursan“, — dedik.18:87قَالَ أَمَّا مَن ظَلَمَ فَسَوْفَ نُعَذِّبُهُۥ ثُمَّ يُرَدُّ إِلَىٰ رَبِّهِۦ فَيُعَذِّبُهُۥ عَذَابًا نُّكْرًاU aytdi: „Zulm qilgan kimsani, albatta, azoblagaymiz. Soʻngra Parvardigoriga qaytarilgach, U zot uni yanada xunuk azob bilan azoblar.18:88وَأَمَّا مَنْ ءَامَنَ وَعَمِلَ صَٰلِحًا فَلَهُۥ جَزَآءً ٱلْحُسْنَىٰ ۖ وَسَنَقُولُ لَهُۥ مِنْ أَمْرِنَا يُسْرًاEndi imon keltirib ezgu ish qilgan kishiga kelsak, uning uchun goʻzal mukofot (jannat) boʼlur. Biz ham unga ishimizdan osonlarini buyururmiz“.18:89ثُمَّ أَتْبَعَ سَبَبًاSoʻngra, u (Sharqqa qarab) yoʻl oldi.18:90حَتَّىٰٓ إِذَا بَلَغَ مَطْلِعَ ٱلشَّمْسِ وَجَدَهَا تَطْلُعُ عَلَىٰ قَوْمٍ لَّمْ نَجْعَل لَّهُم مِّن دُونِهَا سِتْرًاTo (ketayotib) kun chiqishga yetib borgach, uning (quyoshning) bir qavm uzra chiqayotganini koʻrdi. Biz u qavm uchun quyoshdan (saqlanadigan) biror parda qilmagan edik.18:91كَذَٰلِكَ وَقَدْ أَحَطْنَا بِمَا لَدَيْهِ خُبْرًا(Uning ishi) shunaqa. Albatta, Biz uning huzuridagi ilmlarni ihota qilib olganmiz.18:92ثُمَّ أَتْبَعَ سَبَبًاSoʻngra, u yana yoʻl oldi.18:93حَتَّىٰٓ إِذَا بَلَغَ بَيْنَ ٱلسَّدَّيْنِ وَجَدَ مِن دُونِهِمَا قَوْمًا لَّا يَكَادُونَ يَفْقَهُونَ قَوْلًاTo (ketayotib) ikki togʻ oʻrtasiga yetib kelgach, u (togʻlar ortida) gapni sira anglamaydigan qavmni uchratdi.18:94قَالُوا۟ يَٰذَا ٱلْقَرْنَيْنِ إِنَّ يَأْجُوجَ وَمَأْجُوجَ مُفْسِدُونَ فِى ٱلْأَرْضِ فَهَلْ نَجْعَلُ لَكَ خَرْجًا عَلَىٰٓ أَن تَجْعَلَ بَيْنَنَا وَبَيْنَهُمْ سَدًّاUlar: „Ey, Zulqarnayn, albatta, (shu togʻlar ortidagi) Yaʼjuj va Maʼjuj (qabilalari) Yer yuzida buzgʻunchilik qiluvchilardir. Bizlar senga bir (miqdor) haq toʻlasak, biz bilan ularning oʻrtasiga bir toʻgʻon qurib berurmisan?“ — dedilar.18:95قَالَ مَا مَكَّنِّى فِيهِ رَبِّى خَيْرٌ فَأَعِينُونِى بِقُوَّةٍ أَجْعَلْ بَيْنَكُمْ وَبَيْنَهُمْ رَدْمًاU (Zulqarnayn) aytdi: „Rabbimning menga ato etgani (neʼmatlari) sizlar beradigan (mol-dunyodan) yaxshiroqdir. Bas, sizlar menga kuch-quvvat bilan yordam beringlar, men sizlar bilan ularning oʻrtasiga bir devor bino qilay.18:96ءَاتُونِى زُبَرَ ٱلْحَدِيدِ ۖ حَتَّىٰٓ إِذَا سَاوَىٰ بَيْنَ ٱلصَّدَفَيْنِ قَالَ ٱنفُخُوا۟ ۖ حَتَّىٰٓ إِذَا جَعَلَهُۥ نَارًا قَالَ ءَاتُونِىٓ أُفْرِغْ عَلَيْهِ قِطْرًاSizlar menga temir parchalarini keltiringlar. To (parchalar) ikkala togʻ yonbagʻirlari bilan barobar boʻlgach, dam uringlar“ — dedi. Bas, qachon u (temir-tersaklarni qizdirib) oʻt qilgach (eritgach), dedi: „Menga eritilgan mis (ham) keltiringlar, u (temir parchalari)ning ustidan quyurman.18:97فَمَا ٱسْطَٰعُوٓا۟ أَن يَظْهَرُوهُ وَمَا ٱسْتَطَٰعُوا۟ لَهُۥ نَقْبًاEndi ular (Yaʼjuj va Maʼjuj) u (toʻsiq)ning ustiga chiqishga ham, uni teshib oʻtishga ham qodir emaslar.18:98قَالَ هَٰذَا رَحْمَةٌ مِّن رَّبِّى ۖ فَإِذَا جَآءَ وَعْدُ رَبِّى جَعَلَهُۥ دَكَّآءَ ۖ وَكَانَ وَعْدُ رَبِّى حَقًّا"Bu Rabbim (tomoni)dan bo'lmish bir marhamatdir. Endi, qachonki, Rabbimning (Ya'juj va Ma'juj chiqadi, deb) va'da qilgan vaqt kelganida (Qiyomat oldidan), O'zi u (to'siq)ni tep-tekis qilib qo'yar. Rabbimning va'dasi haqdir", - dedi u18:99وَتَرَكْنَا بَعْضَهُمْ يَوْمَئِذٍ يَمُوجُ فِى بَعْضٍ ۖ وَنُفِخَ فِى ٱلصُّورِ فَجَمَعْنَٰهُمْ جَمْعًا„Bu Rabbim (tomoni)dan boʻlmish bir marhamatdir. Endi, qachonki, Rabbimning (Yaʼjuj va Maʼjuj chiqadi, deb) vaʼda qilgan vaqt kelganida (Qiyomat oldidan), Oʻzi u (toʻsiq)ni tep-tekis qilib qoʻyar. Rabbimning vaʼdasi haqdir“, — dedi u.18:100وَعَرَضْنَا جَهَنَّمَ يَوْمَئِذٍ لِّلْكَٰفِرِينَ عَرْضًاU Kunda (Qiyomatda, odamlarni) bir-birlariga aralashtirib tashlaymiz. Sur(nay) chalingach, ularning barchalarini toʻplaymiz.18:101ٱلَّذِينَ كَانَتْ أَعْيُنُهُمْ فِى غِطَآءٍ عَن ذِكْرِى وَكَانُوا۟ لَا يَسْتَطِيعُونَ سَمْعًاU Kunda kofirlarga jahannamni namoyish qilurmiz.

 Izohlar 

 

 

Turkum:Kishilar