Arpaduzu

Arpaduzu (Ozarb. Arpadüzü) yoki Kolxozashen (armancha. Կոլխոզաշեն) — Ozarbayjonning Xoʻjavend tumanidagi qishloq.

Qishloqni 1992-yil 2-oktyabrdan 2020-yil kuzigacha nazorat qilgan tan olinmagan Togʻli Qorabogʻ Respublikasining maʼmuriy-hududiy boʻlinishiga koʻra, u NKRning Hadrut viloyatida joylashgan.

Ikkinchi Qorabogʻ urushi yakunlari boʻyicha imzolangan 2020-yil 10-noyabrdagi uch tomonlama deklaratsiyaga koʻra, Arpaduzu qishlogʻi Rossiya tinchlikparvar kuchlari nazoratiga oʻtgan.

 Etimologiyasi 
1828-yilda armanlar qishloq aholisining bir qismi Erondan koʻchib kelib, bu qishloqqa „Arbaduz“B.Budaqov, Q.Qeybullayev. Yuxarı Qarabağın toponimləri. 2005 deb nom qoʻygan. 1939-yildan Kolxozashen (mahalliy lahjada Kilxoz) deb nomlana boshlandi.

Hujjatlarda qishloq nomi Qulxuzashen, Madatkend deb imzolanishi mumkin edi.

Ozarbayjon Respublikasi Milliy Majlisining 1992-yil 29-dekabrdagi 428-sonli qarori bilan Xoʻjavend tumanining Kolxozashen qishlogʻi Arpadyuzu qishlogʻi deb atalgan. Qishloq oʻz nomini xuddi shu nomdagi joydan olgan, yaʼni „arpa ekilgan joy“.

 Geografiyasi 
Qishloq Qorabogʻ tizmasi etagida, 25 km, viloyat markazidan Martuni/Xoʻjavend, 49 km Xonkendidan. Maydoni 1439 ga, shundan 1143 ga qishloq xoʻjaligi, 237 ga oʻrmon yerlari. Qishloqning chegara zonasidan Varanda daryosining irmogʻi oqib oʻtadi. Jamiyat hududida 10 ta buloq bor: „Srabunts“, „Kanuts“, „Axpri tsor“, „Xrumen“, „Dongomi“, „Garaki“, „Abunts“, „Chaman“, „Keten Arti“ va „ Reja“.

 Tarixi 
Arbaduz qishlogʻi Rossiya imperiyasi tarkibiga kirgunga qadar Qorabogʻ xonligining Varand va Kochiz mahallalari tarkibiga kirgan.

Arman Apostol cherkovi yepiskopi Makar Barxudaryants bu qishloqni Meshadishen deb ataydi va u haqida yozadi:

Sovet davrida u NKAOning Martuni viloyati tarkibiga kirgan. Birinchi Qorabogʻ urushidan keyin qishloq tan olinmagan NKRning Martuni viloyati tarkibiga kirgan.

Qishloq 2020-yilda Ikkinchi Qorabogʻ urushi paytida Rossiya tinchlikparvar kuchlari nazoratiga oʻtgan.

 Tarixi va madaniyat yodgorliklari 
Qishloq va uning atrofidagi tarixiy meros ob’yektlariga XV—XVII-asrlardagi xachkarlar, qishloqning XVII—XVIII-asrlarga oid eski qismi, XVIII—XIX-asrlarga oid qabriston, 19-asrlarga oid avliyo Astvatsatsin cherkovi kiradi. (ruscha: Svyataya Bogoroditsa, oʻzbekcha: Xudoning muqaddas onasi) va Peret cherkovi. Qishloqda Ulugʻ Vatan urushida qatnashgan qishloq aholisiga yodgorlik ham oʻrnatilgan.

 Aholisi 
2015-yil holatiga ko‘ra qishloqda shahar binosi, madaniyat uyi, tibbiyot punkti va 46 o‘quvchiga mo‘ljallangan o‘rta maktabAkop Kagramanyan (2015). Spravochnik sotsialno-ekonomicheskix xarakteristik administrativno-territorialnix edinits Nagorno-Karabaxskoy Respubliki . Yerevan. str. 239 mavjud edi.

Qishloqda koʻpchilik armanlar istiqomat qiladi, 2005-yilda 309 kishi, 2015-yilda esa 241 kishi, 66 xonadon boʻlgan.
+Yil 2005 yil 2008 yil 2009 yil 2010 2015 yil Aholi 309 318 309 270 241

 Taniqli kishilari 
Parsegov Mixail Artemyevich (1899, Madatkend (eski nomi Kolxozashen), Martuni tumani, NKM—1964, Leningrad) — sovet qoʻmondoni, artilleriya general-polkovnigi (1958), Sovet Ittifoqi Qahramoni (1940).

Beglaryan Grach Mikayelovich (1934-yil Kolxozashen, Martuni viloyati, NKM — 2009, Stepanakert) — arman shoiri va jurnalisti, 1982-yildan SSSR Yozuvchilar uyushmasi aʼzosi.

 

 

 Jahon gazetasi — World-Gazetteer.com 
 Tog‘li Qorabog‘ Respublikasi aholisi (2005)  (qoʻl.) 
Turkum:Ozarbayjon qishloqlari
Turkum:Alifbo boʻyicha aholi punktlari