Veblen effekti

right|thumb|250x250px| Veblen tovarlari, masalan, qimmatbaho avtomobillar, yuqori narxlariga qaramay, maqtanish uchun sotib olinadigan tovarlar hisoblanadi.
Veblen tovari – bu amerikalik iqtisodchi Torshteyn Veblen nomi bilan atalgan qimmatbaho tovar turi boʻlib, narx oshishi bilan talab ortadi. Oddiy isteʼmolchi uchun qimmatlik qiladigan tovarlarni isteʼmolchi tomonidan oʻz ustunligini boshqalarga koʻrsatib qoʻyish maqsadida namoyishkorona sotib olinishi bilan tavsiflanadi. Bunda xarid motivi oʻsha mahsulotga boʻlgan ehtiyoj boʻlmaydi. Mahsulot Veblen mahsuloti boʻlishi mumkin, chunki u pozitsion tovar boʻlib, boshqalarga ega boʻlishi mumkin boʻlgan narsadir.

 Kelib chiqishi 
Veblen tovarlari amerikalik iqtisodchi Torshteyn Veblen sharafiga nomlangan boʻlib, u birinchi marta "Boʻsh vaqtlar sinfi nazariyasi" (1899-yil) asarida obroga ega boʻlish (yaʼni, Joneslar ga rioya qilish) orqali belgilaganVeblen, T. B. (1899). The Theory of the Leisure Class. An Economic Study of Institutions. London: Macmillan Publishers..Tadqiqot ishtirokchilari tomonidan toʻliq halollik yoʻqligi sababli Kolin Kempbell ushbu nazariyaning sinovdan oʻtishiga shubha qilgan. Biroq, 2007-yilda ijtimoiy tengsizlikning inson miyasiga taʼsirini oʻrganish boʻyicha tadqiqotlar Veblenni qoʻllab-quvvatlovchi dalil sifatida ishlatildi. Bu xalq oldida mavqeiga ega boʻlish tushunchasi, keyinchalik Fred Hirsch tomonidan ham tavsiflanib oʻtildi.

Bundan tashqari, Veblen nazariyasi faqat qimmatbaho tovarlarga yoki barcha tovarlarga taalluqli ekanligi haqida turli baxslar mavjud.

 Tahlil 
thumb| Veblen tovarlari oʻsish talab egri chizigʻiga ega.
Veblen effektining natijasi shundan iboratki, narxni pasaytirish dastlab talabni oshirishi mumkin , lekin keyinchalik talab miqdorini kamaytiradi.

Veblen yaxshi nazariyasi marketing va reklamaga katta hissa qoʻshdi. Veblen tovarlarini isteʼmolchilar bilan mustahkam munosabatlarni rivojlantirish va qoʻllab-quvvatlash vositasi sifatida koʻrib chiqilishi kerak boʻlgan koʻplab tadqiqotlar mavjud.

 Aloqador tushunchalar 
right|thumb| Qimmat shampan Veblen mahsulotiga misoldir.
Veblen effekti mikroiqtisodiyotdagi talabning umumiy qonunidagi nazariy anomaliyalar oilasidan biridir. Tegishli taʼsirlarga quyidagilar kiradi:
right|thumb| Zanglamaydigan poʻlatdan yasalgan Rolex Daytona odatdagidan narxidan qimmatroq sotiladi.

 Bandvagon effekti 
Baʼzan tovarning qiymati xaridorlar (yoki maʼlum bir xaridor va foydalanuvchilar guruhi) sonining koʻpayishi bilan ortadi. Bu mahsulot ommabop boʻlgani uchun uni sotib olish psixologiyasiga bogʻliq boʻlsa yoki koʻplab xaridorlar yoki foydalanuvchilarning oʻzi tovar qiymatini oshirganda Bandvagon effekti deb ataladi. Misol uchun, telefon yoki Facebook akkauntiga ega boʻlganlar soni ortishi bilan telefon yoki Facebook akkauntiga ega boʻlish qiymati oshdi, chunki ulardan foydalanuvchilar koʻproq odamlar bilan bogʻlanshlari mumkin edi. Biroq, bu taʼsirlarning hech biri narxning koʻtarilishi maʼlum bir darajada talabni oshirishini koʻrsatmaydi.

 Shuningdek qarang 

 Tanlovni qoʻllab-quvvatlovchi tarafkashlik
 Isteʼmolchi ortiqcha
 Oʻrtacha
 Yomonroq
 Easterlin paradoksi
 Yetarlicha yaxshi

 

Turkum:Iqtisodiyot nazariyasi
Turkum:Iste'molchi nazariyasi
Turkum:Torstein Veblen
Turkum:Tovarlar