1980-yilgi Yozgi Paralimpiada oʻyinlari

1980-yil Yozgi Paralimpiada oʻyinlari , Nogironlar uchun Olimpiada oʻyinlari sifatida nishonlangan oltinchi yozgi Paralimpiada oʻyinlari boʻlgan. Ular 1980-yil 21-30-iyun kunlari Niderlandiyaning Arnem shahrida boʻlib oʻtgan.

 Tavsifi 
1980-yilgi yozgi Olimpiada oʻyinlari mezbonlari boʻlgan Sovet Ittifoqi ushbu Paralimpiada oʻyinlariga mezbonlik qilish uchun taklif qilingan. Biroq, oʻsha vaqtda nogironlik sporti u yerda rivojlanmagan va mamlakatda nogironlar borligini inkor etuvchi bayonot eʼlon qilingan. Sovet Paralimpiada terma jamoalari birinchi marta 1988-yilgi yozgi va qishki oʻyinlarda, Sovet Ittifoqi sifatida qatnashgan. Sobiq sovet davlatlari hududida birinchi Paralimpiada oʻyinlari 2014-yilda boʻlib oʻtgan.

Ushbu oʻyinlarga tayyorgarlik jarayonida Janubiy Afrikadan tashrif buyuruvchi bir jamoani kiritish borasidagi bahs-munozaralar yuzaga kelgan. Gollandiyada jamoatchilik va rasmiy fikrlar Janubiy Afrika terma jamoasining oʻyinlarga kiritilishiga qarshi boʻlgan va bir qator sport tashkilotlari tomonidan tashkiliy qoʻmitaga bosim oʻtkazilgan. Gollandiya parlamenti ham bu borada salbiy fikr bildirgan. Oxir-oqibat, parlament Janubiy Afrika jamoasining ishtirokiga ruxsat bermaslikka qaror qilgan.

 Maskotlar 
right|thumb| Noggi va Joggi, 1980-yilgi yozgi Paralimpiada oʻyinlarining rasmiy maskotlari
1980-yilgi Paralimpiada oʻyinlari birinchi marta oʻz maskotlarni eʼlon qilgan. Gollandiyaning AVRO teleradiokompaniyasi dizayn tanlovini oʻtkazgan, unda ishtirokchilardan qoʻlda ishlangan modellarni yuborish soʻralgan. Gʻolib maskotlar Sint-Michielsgestel shahridan yuborilgan boʻlib, Necky Oprinsen tomonidan ishlab chiqilgan Noggi va Joggi nomli olmaxonlar juftligi boʻlgan. Maskotlar Arnemda Paralimpiadasidan esdalik sovgʻasi sifatida koʻp miqdorda ishlab chiqarilgan va sotuvga chiqarilgan.

 Sport 
Musobaqa ishtirokchilari toʻrtta nogironlik toifasiga boʻlingan: amputatsiya, miya falaji, koʻrish qobiliyatining buzilishi va nogironlar aravachasida harakatlanuvchilar. Paralimpiada oʻyinlarida birinchi marta miya falaj bilan kasallangan sportchilar ishtirok etishgan. Dasturga yangi sport turi sifatida voleybol kiritilgan.

 Kamondan otish
 Yengil atletika
 Dartchery
 Golbol
 Maysazor bauli
 Oʻq otish
 Suzish
 Stol tennisi
 Voleybol
 Ogʻir atletika
 Nogironlar aravachasida basketbol
 Nogironlar aravachasida qilichbozlik
 Kurash

 Ishtirokchi delegatsiyalar 
Arnem Paralimpiadasida 43 ta delegatsiya qatnashgan. Islandiya, Quvayt va Sudan ilk marotaba bahslarda ishtirok etgan.

Oʻyinlar boshlanishidan oldin Niderlandiyaning Bosh shtatlari (milliy parlamenti) mezbon davlat sifatida, aparteid siyosati tufayli Janubiy Afrikaning ishtirokini taqiqlash xususidagi taklifni qoʻllab quvvatlagan. Shunday qilib, Janubiy Afrika 1964-yilda Paralimpiadaga qoʻshilganidan buyon ilk marotaba Yozgi Paralimpiada oʻyinlarida ishtirok etmagan va bu 1992-yilgacha davom etgan. Niderlandiyaning qarori shu tariqa Janubiy Afrikaning 1960-yildan buyon ilk marotaba Olimpiadagi harakatini taʼqiqlagan, Paralimpiada oʻyinlarida qatnashish huquqiga ega boʻlgan anomaliyani tuzatgan„'The Netherlands against Apartheid' – 1970s“, International Institute of Social HistorySouth Africa at the Paralympics, International Paralympic Committee.

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

 Medallar jadvali 
Oltin medallar soni boʻyicha eng yaxshi koʻrsatkichni qayd etgan 10 ta MPQ quyida keltirilgan. Mezbon davlat Niderlandiya alohida koʻrsatilgan.

 Yana qarang 

 1980-yilgi Yozgi Olimpiada oʻyinlari
 1980-yilgi Qishki Paralimpiada oʻyinlari

 

 
 Xalqaro Paralimpiya qoʻmitasi

Turkum:1980-yilgi Yozgi Paralimpiada oʻyinlari
Turkum:Niderlandiya mezbonlik qilgan xalqaro sport musobaqalari
Turkum:Arnemda oʻtkazilgan sport musobaqalari
Turkum:Yillar boʻyicha yozgi Paralimpiada oʻyinlari