Zhantas/Cleaned-Uzbek_Wikipedia huggingface dataset:
Mikrokvazar

Mikrokvazarlar (rentgen qoʻshaloq yulduzlarSS433 i mikrokvazari // S. N. Fabrika. Strui i sverxkriticheskiy akkresionniy disk obʼekta SS433. Astronet.RU) qoʻshaloq yulduz tizimlari boʻlib, ularda qorongʻu ixcham obyektga (masalan, neytron yulduz yoki qora tuynuk) siqilgan birinchi yulduzning qoldigʻi, birinchi komponent atrofida qattiq orbitada harakat qiluvchi ikkinchi oddiy yulduz bilan tortishish kuchi orqali bogʻlangan.
thumb|250x250px| Yulduz atmosferasining qora tuynukka akkretsiyalashuvining badiiy rasmi
Mikrokvazarlarda materiya neytron yulduzi yoki qora tuynuk ustiga toʻplanib, materiya oqimlarining yorugʻlikka yaqin (yoki baʼzi hollarda oʻta yorugʻlik boʻlib tuyuladigan) tezlikda, yaʼni jetlar deb ataladigan sporadik otilishi bilan birga boʻladi, bu esa kvazarlarda (galaktikalar markazlarida yuqori massivli qora tuynuklarni yigʻuvchi) uchragan holatga yaqin kuzatilgan rasmni beradi.
thumb|250x250px| GRS 1915+105 mikrokvazarining nur tarqatuvchi boʻlaklari. ~1 oy davomida olingan boʻlaklarning ustma-ust yigʻilgan tasvirlari (VLA radio teleskopi tasviri)
Birinchi marta „mikrokvazar“ nomi Chayon X-1 rentgen manbasiga nisbatan qoʻllandi, u morfologik jihatdan radio-yorqin kvazarlarning relativistik otilishiga juda oʻxshash reaktiv radio otilishlariga ega. Mikrokvazarlarning xarakterli misollaridan biri SS 433SS433 i mikrokvazari // S. N. Fabrika. Strui i sverxkriticheskiy akkresionniy disk obʼekta SS433. Astronet.RU obyektidir.

Mikrokvazarlar rentgen va radio diapazonlarida oʻzgaruvchan sifatida kuzatiladi, rentgen diapazonida esa ular yuqori-eddington yorqinligi bilan ixcham , radio diapazonida esa kengaytirilgan juft  — sinxrotron otilish mexanizmi va relativistik otilish tezligi bilan radio nurlari chiqaradigan boʻlakli jetlarni keltirib chiqaradi. Mikrokvazarlar ham radio, ham rentgen diapazonlarida oʻzgaruvchan dir; radio diapazonda chiqaradigan boʻlaklarning yashash muddati bir necha kundan bir necha haftagacha. Manbaning ixchamligi tufayli rentgen nurlanishi tez oʻzgaruvchanligi bilan ajralib turadi, „klassik“ mikrokvazarlarning (GRS1915+105) rentgen nurlanishining rivojlanish vaqti bir necha daqiqani tashkil etadi, bu bilan rentgen diapazonida oʻnlab soniyalar davriga ega kvazi-davriy tebranishlar kuzatiladi.

 Kashfiyot tarixi 
Birinchi bunday obyekt 1978-yilda, Kembrij universitetining ikki astronomi oʻta yangi yulduzlar qoldiqlarini qidirib, Burgut yulduz turkumida gʻayrioddiy radio va rentgen nurlanish manbasini topdilar va uni SS-433 deb atadilar.

 

Turkum:Astrofizika
Turkum:Mikrokvazarlar
Turkum:Rentgen qoʻshaloq yulduzlar
Polshadagi slovaklar

thumb|200x200px| Varshava qoʻzgʻoloni davrida 535-sonli Slovak kompaniyasi
Polshadagi slovaklar  — Polshada istiqomat qiluvchi milliy ozchilik hisoblanadi. Asosiy istiqomat qilish manzillari — Orava va Spisha boʻlgan.

2011-yilgi aholini milliy roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, 3240 nafar kishi Slovakiya fuqaroligini olganini eʼlon qildi, ulardan 1889 nafari uni yagona deb eʼlon qilgan.Mniejszości narodowe i etniczne w Polsce — strona Ministerstwa Administracji i Cyfryzacji 2002-yildagi aholini roʻyxatga olish paytida ikki yoki undan ortiq millat vakillarini kiritishga imkon bermagan holda, Polshaning 1710 nafar aholasi slovak millatiga mansub ekanligini eʼlon qilindi, jumladan: Kichik Polsha voevodeligida — 1572 nafar, Silez voevodeligida — 40 va Mazoevskiy voevodligida — 20 nafar. Novi Targ (3,26 %), Bukovina Tatshanska (2,85 %), Lapshe-Nijne (2,66 %), Yablonka (1,26 %), Lipnitsa Velka (0,53 %) slovaklarning koʻp foizini tashkil etgan.Narodowy Spis Powszechny 2011.

12 ta taʼlim muassasasida slovak tilida 202 nafar talaba tahsil olmoqda. Slovaklar asosan katolik hisoblanadi. Slovaklarning Seym va mahalliy hukumatlarda oʻz vakillari mavjud.

Polshadagi slovak ozchiligining asosiy tashkiloti Polshadagi Slovaklar Uyushmasi (slovak. Spolok Slovakov — Poľsku, )Strona oficjalna Towarzystwa Słowaków w Polsce hisoblangan. Sheriklik shtab-kvartirasi Krakovdagi 7-sonli Av.Filip koʻchasida joylashgan. U 1958-yildan boshlab har oylik „Hayot“ jurnali chop etilgan. Silez universiteti professori, huquqshunos Yuzef Tsongva rais boʻlib, u oʻz faoliyati uchun II darajali Qoʻsh oq xoch Polonia Restituta ordeni V darajasiPostanowienie Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 15 listopada 2013 r. o nadaniu orderów ega boʻlgan.

Slovaklar Polshada bir qator madaniy tadbirlarni nishonlashadi:

 Yablonka Oravskada Slovakiya madaniyati kuni.
 Hududiy bolalar orkestrini koʻrish.
 Krempaxax folklor ansambllariga sharh.
 Slovak sheʼriyati va nasri tanlovi kuni.

Slovaklar Sentabr urushi paytida Chexoslovakiya Legionining muhim qismini tashkil etgan. 1944-yilning Varshava qoʻzgʻoloni paytida leytenant Miroslav „Stanko“ IringSłowacy w Powstaniu Warszawskim. Kraków: Towarzystwo Słowaków w Polsce, 2004Pytania Mirosława Iringha qoʻmondonligi ostida 535-sonli Slovakiya rotasi Mokotuv 2-okrugida jang qilgan.

Lvovdagi Burgutlar memorialining asoschisi, kapitan Rudolf IndruxNicieja S. Projektant cmentarza i jego wizja / / Lwowskie Orlęta. — Warszawa: Iskry, 2009. — S. 83-92. — ISBN 978-83-244-0117-8 ham polshalik slovak boʻlgan. Polyak tilidagi birinchi operaning („Baxtsizlikdagi baxt“) muallifi polshalik slovak Matsey Kamenskiy boʻlgan.

 

Turkum:Pages with unreviewed translations
Sogvo-arigi

Sogvo-arigi, arig-sokpo  — XXRning Tsinxay provinsiyasi hududida istiqomat qiluvchi xoshutlarga mansub boʻlgan moʻgʻullarning etnik guruhi hisoblanadi. Sogvo-ariglar soni kamligi va amdo mintaqasida uzoq vaqt yashaganliklari sababli tibetliklar til va madaniy jihatdan assimilyatsiya qilingan. Biroq, sogvo-arigilar oʻzlarining moʻgʻul gʻoyalarini saqlab qolishgan. Ularning soni 50 ming nafarini tashkil etgan..

 Etnonim 
Tibetlik moʻgʻul-xoshutlarni sokpo (sogvo) deb atashgan. Arig esa oʻz navbatida, amdo qabilasining nomi boʻlgan. Amdo hududiga oʻrnashgan xoshutlar oxir-oqibat Sogvo-arigi yoki Arig-sokpo nomi bilan mashhur boʻlgan.

 Tarixi 
Sogvo-arigilarni Yuan sulolasi davridagi Xenan viloyati (Xunan provintsiyasida ham tilga olinadi) moʻgʻul hukmdorlarining avlodlari hisoblanadi. Bu fakt fransuz tadqiqotchisi Vikonte d’Olyone tomonidan 1906-yilda sogvo-arigi shahzodasi „King of Ho-Nan“, „Hukmdor qirol Xo-Nan Xenan“ unvoni bilan xatni imzolaganida aniqlangan. Vikonte d’Olyonaning yozishicha, moʻgʻullar Xitoydan quvib chiqarilganda, Xo-Nan Xenan hukmdorlar sulolasi — shoh unvonisiz qirollar oʻz dashtlariga ketishgan va oʻz navbatida manchjurlar imperiyani egallab olishganda, ular tibetliklarni nazorat ostida ushlab turish uchun moʻgʻul qoʻshinlarini bu hududni bosib olish uchun yuborilgan. Qayd etilishicha, Xo-Nan sulolasi hukmdorlari 1950-yillargacha, kommunistik hokimiyatlar qirollik oilasini hech boʻlmaganda spektakllarga nisbatan vakolatlardan mahrum qilgan paytgacha oʻz hukmronliklarini davom etishgan.

Sogvo-arigilarda hozirgacha anʼanaviy moʻgʻul oq uylari, ayniqsa, soʻnggi paytlarda ular alohida ishtiyoq bilan oʻstirayotgan moʻgʻullik tuygʻusini saqlab qolishgan. Misol tariqasida, Sogvo-arigilar tomonidan uyushtiriluvchi turli festival, konferensiya va bayramlarni keltirish mumkin.

 Aholi joylashuvi 
Hozirgi vaqtda sogvo-ariglar XXRning Tsinxay provinsiyasining Xuannan-Tibet avtonom okrugining Xenan-Moʻgʻul avtonom hududida istiqomat qilishadi. Mazkur hududda istiqomat qiluvchi 40 ming aholining 90 %ni moʻgʻullar tashkil etadi.

 Yana qarang 

 Deed-moʻgʻullari
 Tsaasta-moʻgʻullari
Magomed Ibragimov

Magomed Idrisovich Ibragimov (1985-yil 2-iyunda tugʻilgan, Irib, Dogʻiston ASSR) – rossiyalik va oʻzbek erkin kurashchisi, ikki karra Osiyo chempionati gʻolibi , Rossiya chempionati sovrindori, Rio-de-Janeyrodagi Olimpiada oʻyinlarining bronza medali sovrindori. Janeyro (2016), Tokiodagi Olimpiada (2020) ishtirokchisi.

 Olimpiada yoʻli 
2016-yil boshida Oʻzbekiston fuqaroligini qabul qilgan. 2016-yilning 24-aprelida Ulan-Batorda finalda Armaniston terma jamoasi kurashchisi Georgiy Ketoyevga yutqazib, Olimpiada litsenziyasini qoʻlga kiritgan. 2017-yilning may oyida Osiyo chempionatining birinchi oltin medalini qoʻlga kiritgan.

 Sportdagi natijalari 

 „Ali Aliyev“ turniri (Kaspiysk, 2019) – ;
 2016-yilgi Olimpiya oʻyinlari (Rio-de-Janeyro) – ;
 2015-yildagi erkin kurash boʻyicha Rossiya chempionati – ;
 2014-yildagi Qitʼalararo kubok (Xasavyurt) – ;
 2013-yildagi Ramzan Qodirov kubogi (Grozniy) – ;
 2013-yildagi Qitʼalararo kubok (Xasavyurt) – ;
 „Ivan Yarygin“ turniri (Krasnoyarsk, 2013) – ;
 Qitʼalararo kubok (Xasavyurt, 2012) – ;
 „Oltin Gran-pri“ finali (Boku, 2012) – ;
 „Ivan Yarygin“ turniri (Krasnoyarsk, 2012) – ;
 „Anri Deglyan“ turniri (Nitstsa, 2011) – ;
 „Ali Aliyev“ turniri (Maxachkala, 2011) – ;
 „Ali Aliyev“ turniri (Maxachkala, 2010) – ;
 „Aleksandr Medved“ turniri (Minsk, 2010) – ;
 „Ivan Yarygin“ turniri (Krasnoyarsk, 2009) – ;

 

 

 Magomed Ibragimov – olimpiyskaya statistika na sayte Sports-Reference.com (angl.)
 Magomed Ibragimov – profil na sayte International Wrestling Database (angl.)
 
 

Turkum:1985-yilda tugʻilganlar
Turkum:2-iyunda tugʻilganlar
Turkum:Yashayotgan insonlar
Turkum:2020-yilgi Yozgi Olimpiada oʻyinlaridagi kurashchilari
Turkum:2016-yilgi Yozgi Olimpiada oʻyinlaridagi kurashchilari
Turkum:Oʻzbekiston kurashchilari
Turkum:Oʻzbekistonning Olimpiada oʻyinlarida kumush medali olgan sportchilari
Turkum:Oʻzbekiston uchun Osiyo oʻyinlari bronza medali sohiblari
Turkum:Alifbo boʻyicha sportchilar
Qirol Akmon

Akmon (taxminan Miloddan avvalgi 1200-yil) ― Frigiya qiroli, Priamning safdoshi Migdonning otasi boʻlib, Akmoniya mintaqasigaWilliam Smith. A Dictionary of Greek and Roman biography and mythology. s.v. Mygdon va Akmoniya shahriga nom bergan. Manesning oʻgʻli hisoblanadiMygdon // Реальный словарь классических древностей / авт.-сост. Ф. Любкер ; Под редакцией членов Общества классической филологии и педагогики Ф. Гельбке, Л. Георгиевского, Ф. Зелинского, В. Канского, М. Куторги и П. Никитина. — СПб., 1885..

Taxminan miloddan avvalgi 1270-yillarda Kichik Osiyoga birinchi boʻlib Akmon bostirib kirgan, deb taʼkidlanadi. 50-yildan keyin bu yurishlarning natijasi Troya urushi boʻldi.

 

Turkum:Miloddan avvalgi XIII asrda Osiyo hukmdorlari
Turkum:Frigiya qiroli
Finlyandiyadagi somaliliklar

Finlandiyadagi somaliliklar (shved. Somalier i Finland) — Finlandiyadagi etnik jamoa boʻlib, uning vakillari somalidan kelib chiqqan. Jamiyat sonini — 20 007 dan ortiq kishini tashkil etadi (2017), bu mamlakat aholisining taxminan 0,4 %ni tashkil qiladi. Ona tili — somali.

 Tarixi 
+Somaliliklar sonining dinamikasi 1990-2016. Yil Somalida tugʻilganlarTilastokeskus: Syntymävaltio iän ja sukupuolen mukaan maakunnittain 1990—2007 Somali pasportiga ega boʻlganlar Somali tilida soʻzlashuvchilarTilastokeskus: Kieli iän ja sukupuolen mukaan maakunnittain 1990—2007 1990-yil 51 44 - 1991-yil 1389 1505 1538 1992-yil 1693 1882-yil 1913-yil 1993-yil 2551 2883 2912 1994-yil 2988 3538 3566 1995-yil 3229 4044 4057 1996-yil 3451 4555 4558 1997-yil 3838 5238 5266 1998-yil 4138 5371 5910 1999-yil 4189 4410 6251 2000 4149 4190 6454 2001-yil 4348 4355 6920 2002-yil 4554 4537 7332 2003-yil 4700 4642 7777 2004-yil 4771 4689 8096 2005-yil 5060 4704 8593 2006-yil 5261 4623 8990 2007-yil 5802 4852 9810 2008-yil 6352 4919 10647 2009-yil 7110 5570 11681 2010-yil 8073 6593 12985 2011-yil 8767 7421 14045 2012-yil 9079 7468 14769 2013-yil 9618 7465 15789 2014-yil 10054 7381 16721 2015-yil 10570 7261 17871 2016-yil 11102 7018 19059Somalidan kelgan ilk qochqinlar Finlandiyaga 1990-yillarning boshida kelgan. 1990 dan 1995-yilgacha Finlandiyada somaliliklar soni 44 dan 4044 gacha oʻsdi. 2008-yilga kelib esa Finlandiyada 4,919Tilastokeskus — Väestö Somali fuqarosi istiqomat qilgan, somali tilida soʻzlashuvchilar soni 10,647 nafargaSuomen väestö 2008, Tilastokeskus yetgan. Shuningdek, 2008-yilda 595 somaliliklar Finlandiya fuqaroligiga ega boʻlishdi.Väestö, Tilastokeskus Biroq, 2009-yilda Finlandiyada yashovchi Somali fuqarolari soni 5570 yetdi.

2010-yil holatiga koʻra, Finlandiyadagi somaliliklar oʻrtasidagi ishsizlik 50 % dan oshdi (finlar orasida — 8,7 %, rus tilida soʻzlashuvchilar orasida — 28 %).Ulkomailta tulleiden työttömyydessä suuria eroja | Kotimaa | YLE Uutiset | yle.fi

2012-yilning 10-sentabr kuni Finlandiya Somali ittifoqi vatandoshlarini Somalining yangi saylangan prezidenti Hasan Mahmudni qoʻllab-quvvatlashga chaqirgan.

2012-yil sentabr oyida Yevropa Kengashining Inson huquqlari boʻyicha komissari Nils Muyjnieks oʻz maʼruzasida Finlandiya somalilarga (shuningdek rusiyzabonlar va loʻlilarga), birinchi navbatda bandlik sohasida kamsitishlarga qarshi kurashni kuchaytirishi kerakligini taʼkidlagan.

 Yana qarang 

 Finlandiyaga immigratsiya
 Finlandiya aholisi

 

 

 Afro-Suomen historia. YLE.fi (Fin. )
Xumbu

Xumbu (lunda Houmbou, Bawoumbou) — Kongo daryosining oʻrta va quyi oqimida yashovchi, Angola, Gabon, Kongo Demokratik Respublikasi va Kongo Respublikasida istiqomat qiluvchi xalq hisoblanadi.

 Tavsifi 
Xalq vakillarining aksariyati nasroniylar boʻlib, baʼzilari anʼanaviy eʼtiqodlarni saqlab qolishgan. Xumbu tili, lunda, bantu tillari oilasiga tegishli.

Kongo Demokratik Respublikasining gʻarbiy qismida va Gabonaning janubi-sharqida, Xaut-Ogove provinsiyasida (Fransvil, Boumango) va Nguni provinsiyasining (Malinga, Lekindu) janubida xumbular ixcham istiqomat qilishgan. Mazkur xalqning poytaxti — Kinshasa kommunalaridan biri boʻlgan Lemba hisoblanadi. Hozirda ular notoʻgʻri tarzda bateke yoki nyanekaga oʻxshatiladi.

Xumbu Kongo daryosi boʻyida istiqomat qilib, uzoq vaqt fil suyagi va toʻqimachilik savdosi orqali rivojlanib borgan.
Avson

Avson, Avzon  — qadimgi yunon mifologiyasining qahramoni, Itaka qiroli Odissey va nimfa KalipsoningMifi narodov mira. M., 1991-92. V 2 t. T.1. S.29 (yoki sehrgar Kirkia)Kommentariy D. O. Torshilova v kn. Gigin. Mifi. SPb, 2000. S.159; Komm. 169 k Antoninu Liberalu oʻgʻli. Boshqa taxminga koʻra — Atlant va Kalipsoning oʻgʻli. Qirol, Lipar va uning akalarining otasiDiodor Sitsiliyskiy. Istoricheskaya biblioteka V 7, 5.

U qadimgi davrlarda AvzoniyaMifi narodov mira. M., 1991-92. V 2 t. T.1. S.29 deb atalgan Italiyaning janubi-gʻarbiy qismini oʻzlashtirgan birinchi qabila avzonlarning asoschisi hisoblanganИлюшечкина Е. В. Италия в описании Дионисия Периэгета (стт. 339—383): опыт комментария // «Античный мир и археология». — Саратов, 2009. — Вып. 13. — С. 419—434..

 

 

 https://web.archive.org/web/20061008213735/http://www.edic.ru/myth/art_myth/art_1027.html
Turkum:Odissey
Turkum:Qadimgi yunon mifologiyasida Italiya
Turkum:Qadimgi yunon afsonalari qahramonlari
Abder

Abder — qadimgi yunon mifologiyasidagi qahramon.

Abderning kelib chiqishi va tugʻilgan shahri haqida afsonaning bir nechta versiyalari mavjud. Abder eslab oʻtilgan eng qadimiy antik manbada, Pindarda u dengizlar xudosi Poseydon va nayada Froniyaning oʻgʻli deb aytilgan. Psevdo-Apollodorning soʻzlariga koʻra, u Germesning oʻgʻli boʻlib, Opunt Lokridasidan kelib chiqqan, Ptolemey Gefestionga koʻra - Argonavt Menetiuning oʻgʻli va Patroklning ukasi, Tabula Farnesiana - Froniyada tugʻilgan.

Qadimgi da Abder faqat Diomed otlarini oʻgʻirlash bo'yicha Geraklning sakkizinchi jasorati kontekstida eslatib oʻtilgan. Frakiyalik bistonlar qabilasining podshohi Diomed odamxoʻr otlarning egasi boʻlib, ularga begonalarni yem qilar edi. Miken shohi Evrisfey Geraklga bu otlarni oʻz saroyiga olib kelishni buyurdi. Psevdo-Gigin tomonidan taqdim etilgan bir taxminga koʻra, Abder, Gerakl qoʻlida vafot etgan Diomedning xizmatkori edi. Psevdo-Apollodor, Katta Filostrat va boshqalarning yozuvlarida turli xil oʻzgarishlarda aks etgan klassikaga koʻra, Abder Geraklning xizmatkori va sevgilisi edi. Gerakl unga otlarga qarashni buyurgan. Qahramon jang bilan band boʻlganida, otlar oʻz nazoratchisini qiymalab tashladilar.

Halokat joyida yoki Abderning qabri hududida Gerkules Abdera shahriga asos soldi, shuningdek, marhumning xotirasiga bagʻishlangan sport musobaqalarini, jumladan, mushtlash, kurash, ularning kombinatsiyasini tashkil qildi, "bir soʻz bilan aytganda, hamma narsa, lekin otlar bilan emas".

 

 
 Олдфазер У. А.de. Abderos : нем. // Paulys Realencyclopädie der classischen Altertumswissenschaft. — 1918. — Bd. S III. — Kol. 14—15.
 Рошер В. Г. Abderos // Ausführliches Lexikon der griechischen und römischen Mythologie : нем. / Roscher Wilhelm Heinrich. — Leipzig : Druck und Verlag von B. G. Teubner, 1884—1890. — Bd. I. — Kol. 2—3.
 
 Тюмпель К.de. Abderos : нем. // Paulys Realencyclopädie der classischen Altertumswissenschaft. — 1893. — Bd. I, 1. — Kol. 23—24.
 
 
 Пиндар. Отрывки // Оды; Фрагменты / Пиндар; Вакхилид ; изд. подг. М. Л. Гаспаров.. — М. : Наука, 1980. — 503 с. — (Литературные памятники). — 50 000 экз.
 
 

Turkum:Germes haqida afsonalar
Turkum:Lokrida afsonalari
Turkum:Qadimgi yunon mifologiyasida Frakiya
Turkum:Qadimgi yunon mifologiyasida gomoerotik motivlar
Turkum:Qadimgi yunon afsonalari qahramonlari
Turkum:Gerakl haqida afsonalar
Xupa xalqi

thumb|Hupa hududi
left|thumb|200x200px| Hupa qabilasi bug 'hammomi
left|thumb|271x271px| Shakar to'pidagi tumanli tong. Fotosuratchi Edvard Kertis
Xupa yoki natinixve, (Hupa, Hoopa, Natinixwe) — Kaliforniyaning shimoli-gʻarbiy qismidagi hind qabilasi hisoblanadi. Qabilaning rasmiy ro'yxatdan o'tgan nomi - Xupa vodiysi qabilasi . 2000-yilgi aholini ro'yxatga olish ma'lumotlariga ko'ra, xupalar soni taxminan 2500 kishini tashkil etgan.

Xupa tili atabask tillari oilasiga mansub. Ba'zi xupalar ikkinchi til sifatida yurok tilini yaxshi bilishadi.

XIX asrda xupaliklar Kaliforniyadagi Triniti daryosidan Klamat daryosigacha bo'lgan yerlarni egallashgan. Xupa qabilasining afsonalariga ko'ra, ularning ajdodlari Xupa vodiysida 4000-yildan ortiq vaqtdan buyon yashab kelishgan. Boshqa tomondan, ularning o'xiga xos qizil kedrdan yasalgan uylari, buralangan kanolar, to'qilgan shlyapalari va og'zaki an'ananing ko'plab elementlari ularni AQShning shimoli-g'arbiy (Tinch okeani) qirg'oqlari madaniyatlari bilan bog'laydi, bu ularning janubiy vakillari hisoblanadi. Biroq, ba'zi urf-odatlar endi Tinch okeanidan kelib chiqmaydi - masalan, marosimlarda bug' hammomidan foydalanish, boshoqlardan non tayyorlash va boshqalar.

1849-yilda Xupah hududiga oltin konchilar kelishidan oldin, ularning yevropaliklar bilan aloqalari ancha cheklangan edi.Pritzker 126 1864-yilda AQSh hukumati Xupa qabilasining o'z yerlari ustidan suverenitetini tan olishi to'g'risidagi shartnomani imzolagan. Xupa vodiysida hind qo'riqxonasi yaratilib, u yerda hozirgacha istiqomat qilishadi. Xupa qo'riqxonasi Kaliforniyaning shimoli-sharqidagi Gumboldt okrugidagi Klamat va Triniti daryolarining qo'shilishida yurok bilan chegaradoshdir. Rezervatsiya maydoni 365,413 km² ni tashkil etadi.

 

 

 Kuk, Sherburn F. 1956-yil. "Kaliforniya shimoliy sohilidagi aborigenlar". Antropologik yozuvlar 16:81-130. Kaliforniya universiteti, Berkli.
 Kuk, Sherburn F. 1976-yil. Kaliforniya hindu va oq tsivilizatsiya o'rtasidagi ziddiyat. Kaliforniya universiteti matbuoti, Berkli.
 Goddard, Pliniy E. 1903-yil. Hupaning hayoti va madaniyati. Kaliforniya universiteti Amerika arxeologiyasi va etnologiyasi nashrlari 1:1-88.
 Kroeber, AL 1925. Kaliforniya hindularining qo'llanmasi. Amerika etnologiya byurosi byulleteni №. 78. Vashington DC
 Uolles, Uilyam J. 1978-yil. Hupa, Chilula va Uilkut. Kaliforniyada, Robert F. Heizer tomonidan tahrirlangan, pp. 91–98. Shimoliy Amerika hindularining qo'llanmasi, Uilyam C. Sturtevant, bosh muharrir, jild. sakkiz. Smitson instituti, Vashington, DC
 AQSh aholini ro'yxatga olish byurosi, Hoopa vodiysi rezervatsiyasi

 

 Hoopa vodiysi qabilasi )
 Hoopa qabila muzeyi )
Akela

Akela — Rudyard Kiplingning „Jungli kitobi“ dagi boʻri qahramoni, Mauglining ustozi va qoʻriqchisi. Koʻp yillar davomida u oʻz toʻdasining yetakchisi edi.

 Timsoli 
"Akela" soʻzining oʻzi hind tilida „yolgʻiz“ degan maʼnoni anglatadi. Kipling Mauglining ustozi uchun ism tanlashida „Akela“ ismining oʻziga xosligi bilan izohladi, bu toʻda boshligʻiga yarasha bemalol oʻz qabiladoshlarining uvullashiga oʻxshab eshtiladi va uzoq masofalarga bepoyon kengliklarga tarqaladi.

Nyu-York shahar universiteti ilmiy tadqiqotchisi Shamutal Noymann taʼkidlaganidek, pantera Bagira (inglizcha versiyada bu erkak leopard) bilan bir qatorda, Akela Mauglining sarguzashtlari kitoblarining asosiy qahramoni uchun ota shaklining adabiy timsolidir. Shunga qaramay, ota obrazining yaxlitligi uchun Kipling buni Maugli taqdiri mas’uliyatining asosiy yukini oʻz zimmasiga olgan Akela uchun jamoaviy qildi - ota rolini oʻynashga dono piton Kaa, uyqusiragan ayiq Baloo va fil Xati yordam berdi, shu bilan timsolni toʻldirdi.

Lafayetdagi Luziana Universiteti professori Uilyam Yarbroning taʼkidlashicha, tugʻma aristokrat Akela yolgʻiz sargardonlikda ketishi bilan toʻda butunlay izdan chiqib, bosqinchilik xulq-atvori hukm suradi.

 Akela yanglishdi! 
Akelaning boʻrilar toʻdasi ustidan yagona hokimiyati hikoyaning boshidanoq yoʻlbars Sherxon va uning sodiq qoʻldoshi shoqol Tabaki tomonidan doimiy ravishda buziladi, ular Akelaning har bir harakatini boʻrilar toʻdasi oldida obroʻsizlantirishga harakat qilishadi. Va qarigan Akela navbatdagi ov paytida oʻljani qoʻldan chiqargach, ular bu arzimas voqeani eʼtiborsiz qoldirmaydilar va „Akela yanglishdi!“ deb boʻrilar jamoasida haqiqiy janjalni koʻtaradilar.

Darslikdagi bu ibora, keyinchalik oʻziga jalb etuvchi ibora ga aylanib, bugungi kungacha ijtimoiy-siyosiy intrigalar kontekstida, qaysidir siyosatchi, davlat yoki jamoat arbobining muxoliflari jamiyat eʼtiborini u yoʻl qoʻygan mayda xatoga qaratishga harakat qilganda, shuningdek, kinoya tarzda, kimningdir jiddiy notoʻgʻri hisobi, xatosi haqida yoki yaqin insonining xatosidan ochiqchasiga sevinadigan odamning xatti-harakatlariga kinoyali sharh sifatida qoʻllanadi. Kiplingning oʻzi ushbu epizodni quyidagicha izohlaydi: „Toʻdaning sardori yanglishsa, u hali tirik boʻlsa-da, oʻlik boʻri deb ataladi, chunki uning oz umri qolgan“.

 

Turkum:Kiplingning "Jungli kitobi" qahramonlari
Turkum:Uydirma boʻrilar
Turkum:Uydurma gapiruvchi hayvonlar
Xutu

Xutu (bxuttu yoki baxutu deb ham eslab oʻtilgan) — markaziy Afrikadagi xalq, Ruanda va Burundining asosiy aholisi hisoblangan. AQSh Markaziy razvedka boshqarmasining maʼlumotlariga koʻra, Ruanda aholisining 84 % va Burundi aholisining 85 % xutular tashkil etgan. Qadimdan xutularning asosiy mashgʻuloti qishloq xoʻjaligi boʻlib, ular asosan bantu guruhi tillarida soʻzlashishgan, hozirda esa u yerda katolik dini hukmronlik qiladi.

 Tarixi 
I asrda shimoldan Afrikaning Buyuk koʻllari mintaqasiga xutular koʻchib oʻtib, oʻsha paytda bu hududdagi tva pigmeylarini siqib chiqargan.

XV asrda xutular tutsilar tomonidan bosib olingan. Xutular ustidan tutsining hokimiyati Belgiya tomonidan 1962-yilgacha, tuman Ruanda va Burundiga boʻlinib, mustaqillikka erishgunga qadar qoʻllab-quvvatlangan.

 Tutsilar bilan boʻlgan mojarolar 
Ruandadagi genotsid yuz bergan vaqtga kelib, xutu va tutsilarga boʻlinishi koʻproq ijtimoiy xarakterga ega boʻlib, bu etnik guruhlar oʻrtasida til va madaniy tafovutlar tufayli sodir boʻlgan, jismoniy tafovutlar esa asosan millatlararo nikohlar tufayli boʻlgan. Xutularni boʻyi past va terisi toʻqroq rangda boʻlgan.Carl H. Wilkens, I’m not leaving, 2011. ISBN 978-1-4507-8080-3 Belgiya mustamlakachi hukumati davridan buyon fuqarolik Ruanda ID kartasida qayd etilgan, bolaning fuqaroligi otasining fuqaroligiga mos kelgan. Yaʼni, agar ota xutu sifatida qayd etilgan boʻlsa, uning barcha farzandlari, hattoki onasi tutsi boʻlsa ham, xutu hisoblangan.

Burundi 1962-yilda mustaqillikka erishgandan soʻng, xutular Ruanda hokimiyati ustunligini qoʻlga kiritishdi, keyingi oʻn yillik davrda esa mamlakatda ikkita genotsid yuz berdi. 1972-yilda tutsi armiyasi tomonidan xutularning ommaviy qirgʻinga uchragan (jabrlanganlarning umumiy soni rasmiy maʼlumotlarga koʻra 15 000, tadqiqotchilarga koʻra, yuzlab minglargacha baholangan), 1994-yilda esa xutular tomonidan tutsilarga qarshi qirgʻin boʻlgan. 800 000 nafar kishi halok boʻlib, jami mojarolar natijasida millionga yaqin odam halok boʻlgam (Ruanda aholisining 14 %). Ikkala genotsid ham Burundidagi Xalqaro tergov komissiyasining yakuniy hisobotida tasvirlangan va 2002-yilda Birlashgan Millatlar Tashkiloti Xavfsizlik Kengashiga taqdim etilgan.International Commission of Inquiry for Burundi (2002). Paragraphs 85,496.

Xutular va tutsilar oʻrtasidagi kelishmovchilar tufayli Afrikaning Buyuk koʻllari tumanida vaziyat keskinligicha qolmoqda.

 

 Yana qarang 

 Ruandadagi genotsid
 Parmexutu
 Interaxamve
X Persey

X Persey (X Persei) — Quyoshdan taxminan 950 pk masofada joylashgan Persey yulduz turkumidagi massiv rentgen qoʻshaloq yulduz.

X Perseyning optik komponenti O spektrli gigant yoki B spektral tipidagi asosiy ketma-ketlik yulduzi sifatida tasniflanadi. Obyekt tez aylanadigan Ve-yulduzi boʻlib, u, ehtimol, chiqarilgan materiya diski bilan oʻralgan. Bunday belgilarga koʻra, yulduz Gamma Cassiopeya tipidagi oʻzgaruvchilarga tegishli boʻlishi mumkin; koʻrinadigan yulduz kattaligi 6 dan 7 gacha oʻzgarib turadi. 1989 va 1990-yillarda yulduzning spektri Ve-yulduzi spektridan B spektral tipidagi oddiy yulduz spektriga oʻzgardi va bunda yulduz xiralashgan. Bu hodisa, ehtimol, akkretsiyalangan diskning yoʻqolishi bilan bogʻliq edi. Oʻshandan beri disk qayta shakllandi va kuchli emissiya chiziqlarini namoyon qilmoqda.

X Persey Uhuru rentgen obyektlari katalogida 4U 0352+309 sifatida belgilangan neytron yulduzi yaqinida aylanadi. Neytron yulduzi pulsar boʻlib, 837 sekundlik gʻayrioddiy uzoq davrga ega. Pulsar materiyaning kattaroq yulduzdan oʻtishi bilan bogʻliq pulsatsiya davrining oʻzgarishini koʻrsatadi. 1973 va 1979-yillar oraligʻida kuchli rentgen chaqnashi va ehtimoliy massa uzatish bilan bogʻliq aylanish tezligining oshishi kuzatildi. Oʻshandan beri, bir qator kichik rentgen portlashlariga qaramasdan, umumiy aylanish tezligi pasayib bormoqda.

Qoʻshaloq tizim neytron yulduzi va emissiya chiziqlari boʻlgan OB-yulduzidan iborat boʻlganligi sababli, u Ve/rentgen qoʻshaloq yulduzi sifatida tasniflanadi.

Qoshaloq tizim 22,5 dyuymli masofa bilan ajratilgan optik sherigiga ega va Qoʻshaloq va koʻp yulduzlar komponentlari katalogida Persey X B deb nomlanadi.

 

Turkum:Ve-yulduzlar
Turkum:Kassiopeyaning γ tipidagi oʻzgaruvchilari
Turkum:Oq-moviy asosiy ketma-ketlik yulduzlari
Turkum:Moviy gigantlar
Turkum:Neytron yulduzlar
Turkum:Persey turkumidagi yulduzlar
Turkum:Rentgenli qo'shaloq yulduzlar
Tutek

Tutek yoki tutek (ozarb. ) — ozarbayjon, arman, tojik, togʻ yahudiylari, tat (tyutak nomi bilan ataladi) nay turidagi puflama musiqa asbobi, qadimdan, asosan choʻponlar orasida ommabop boʻlgan. Bu 6-7 oʻyin teshigiga ega boʻlgan naycha hisoblanadi. Ozarbayjonda tutekning katta-kichik navlari asosan xalq cholgʻulari ansambllari va orkestrlarida yakkaxon cholgʻu asboblari sifatida qoʻllanadi.Medjnun Kerimov. Atlas traditsionnoy azerbaydjanskoy muziki. Babalan

 Tojikistonda — nay-choʻponi (choʻpon nayi), surnay, filan.
 Armanistonda — shvi (arm. Շվի).istochnik ne ukazan 166 dney (obs.)

 Tayyorlanishi 
Uning silindrsimon tanaga ega boʻlib, mazkur asbob oʻrik, yongʻoq, tut daraxti yoki qamishdan tayyorlanadi. Uzunligi 280–300 mm, diametri 20 mm boʻlgan tanasida old tomondan 6-7, orqa tomondan bitta teshik ochilgan.

 Eshitilishi 
Eshitilishi sokin, past registrda nafis, baland, hushtakli — baland ohangda boʻlishi mumkin. Tutekda asosan choʻpon va hoʻkiz podachilari ijro etishadi: ular (yakkaxon) qoʻshiqlar, raqslar va dasturli cholgʻu asarlarini ijro etishadi, koʻpincha virtuoz, melizmalar bilan bezalgan boʻladi; ansambllarda koʻp ishlatiladi. Asbobning tovush diapazoni kichik oktavaning „si“sidan uchinchi oktavaning „do“sigacha boʻlgan diapazonni qamrab oladi. Malakali ijrochi ushbu diapazonni bir necha tovushga oshirishi mumkin.

 Yana qarang 

 Ozarbayjon musiqasi
 Ozarbayjon xalq musiqasi
 Ozarbayjon musiqa asboblari
San-Fermin

San-Fermin, Sanfermines - Pamplonada (Navarra poytaxti) sakkiz asrdan koʻproq vaqt davomida oʻtkaziladigan va har yili bir hafta — 6-iyuldan 14-iyulgacha davom etadigan fiestaPrazdnik bez golovi. Fiesta Avliyo Fermin kuni arafasida 6-iyul kuni tushda XVI asr binosi — munitsipalitet balkonidan uchirilgan chupinasodan (raketa) boshlanadi.
left|thumb| Sanfermines
San-Ferminda birinchi marta 1923-yilda qatnashgan Xeminguey festival muhitiga singib ketgan va 1959-yilgacha muntazam ravishda tashrif buyurgan. Fiesta Ernest Xemingueyni „Quyosh ham chiqadi“ romanini yozishga ilhomlantirdi. Bu haqiqat mashhur boʻlib, har yili minglab xorijiy sayyohlarni Pamplonaga jalb qildi. Hozirgi kunda, turli ga koʻra, har iyul oyida shaharga bayram uchun 1 milliondan 3 milliongacha odam keladiPrazdnik bez golovi.

San-Fermin, birinchi navbatda, ensierro — 12 gʻazablangan buqadan qochish bilan mashhur. 216 soatdan ortiq bayramning chorak soatini ensierro tashkil etadi. Qolgan vaqtlar kechayu kunduz oʻyin-kulgi, marosim bayramlari, karnavallar, ulkan qoʻgʻirchoqlar yurishlari, liboslar namoyishi, koʻcha rassomlarining chiqishlari, buqalar jangiPrazdnik bez golovi boʻlib oʻtadi.

Ertalabki mashhur buqalardan qochish paytida deyarli har yili jiddiy baxtsizliklar, baʼzida inson qurbonlari (odatda mast xorijliklar) sodir boʻladi.

 Nishonlanishi 
San-Fermin dastlab 10-oktabr kuni nishonlangan. Ammo keyinroq, kuzgi yomgʻir ostida nishonlashdan charchagan odamlar bayramni yilning yettinchi oyining yettinchi kuniga koʻchirishga qaror qilishgan.
thumb| Ensierro

 

 

Turkum:Iyul oyi bayramlari
Turkum:Yozgi bayramlar
Turkum:Pamplona madaniyati
Turkum:Ispaniya bayramlari
Ukrainada mahalliy o‘zini o‘zi boshqarish kuni

Ukrainada mahalliy oʻzini oʻzi boshqarish kuni  — bu har yili 7-dekabrda Ukrainada nishonlanadigan milliy kasb bayramiDen mestnogo samoupravleniya na Ukraine — 7-dekabrya. Istoriya i osobennosti prazdnika v proekte Kalendar Prazdnikov 2010.

 Tarixi va nishonlanishi 
2000-yil 25-noyabrda respublikaning poytaxti Kiev shahrida Ukrainaning ikkinchi prezidenti Leonid Danilovich Kuchma har yili 7-dekabrda Ukrainada yangi „Mahalliy oʻzini oʻzi boshqarish kuni“ bayramini nishonlashni buyurgan 1250/2000-sonli farmonni imzoladi. Prezident farmonida ushbu yangilikning sabablari tushuntirilgan: „Xalq hokimiyatini rivojlantirish, jamoatchilik munosabatlarini demokratlashtirish va Ukraina davlatchiligini mustahkamlash uchun mahalliy oʻzini oʻzi boshqarishning katta ahamiyatini hisobga olgan holda …“Vinikla pomilka!.

Eslatib oʻtamiz, ushbu farmonning imzolanishi bilan davlat rahbari „Mahalliy oʻzini oʻzi boshqarish kuni“ga faqat rasmiy maqom berdi, chunki ukrainaliklar uni Ukraina Oliy Radasi 1990-yil 7-dekabrdagi „Ukraina SSR xalq deputatlari mahalliy kengashlari va mahalliy oʻzini oʻzi boshqarish organlari toʻgʻrisida“ gi qonunni qabul qilgan kundan boshlab oʻn yil davomida nishonlab keladi. Oʻshandan beri bu sana shahar, qishloq, posyolka, tuman va viloyat kengashlarida ishlovchilarning kasb bayramiga aylandiDen mestnogo samoupravleniya v Ukraine.

„Ukrainada mahalliy oʻzini oʻzi boshqarish kuni“, agar yilga qarab, dam olish kuniga toʻgʻri kelmasa, ishlamaydigan kun hisoblanmaydi.

 Yana qarang 
 Oʻzini oʻzi boshqaradigan cherkov
 Talabalar hukumati
 

 
 День местного самоуправления на Украине в «Календаре праздников»
 У К А З ПРЕЗИДЕНТА УКРАЇНИ «Про День місцевого самоврядування»
Turkum:2000-yilda paydo boʻlgan
Turkum:Kasb bayramlari
Turkum:Ukraina bayramlari
Turkum:7-dekabr bayramlari
Turkum:Alifbo boʻyicha bayramlar
Turkum:Ukrainada mahalliy oʻzini oʻzi boshqarish
Chantu

Chantuu, chantu  — oyratlar guruhiga mansub moʻgʻul etnik guruhlaridan biri. Moʻgʻullashgan oʻzbeklar va uygʻurlar avlodlari. Ular Moʻgʻulistonning Kobdo viloyatining Buyant somonida yashaydilar.

 Etnonim 
Kelajakda „Chantu“ nomi Xitoydan kelgan koʻchmanchilar tomonidan saqlanib qoldi va hozirda Moʻgʻulistonning gʻarbiy qismida istiqomat qiluvchi oyrat tilida soʻzlashuvchi etnik guruh nomiga aylandi.

Qashqar oʻzbeklari va Sharqiy Turkiston uygʻurlarini xitoylar „chantu“ deb atashadi, bu odatda „katta boshli“ yoki „oʻralgan bosh“ deb tarjima qilinadi yaʼnicholmonchilar, chunki barcha qoshgʻarliklar boshlariga salla oʻrashadi". Chantu etnonimi Chantou shaklida ham maʼlum. Qalmoqlar chantu etnonimi tashuvchilarni „xotan“ deb atagan.

M. Pevtsov oʻtroq Bugʻur, Korla va Qorashar chantularini taʼriflab, ularni doʻlanlar deb ham atalishini payqagan. Shinjonning doʻlanlari moʻgʻul millatiga mansub uygʻurlarning etnik guruhidir.

 Qayta joylashtirish 
Moʻgʻulistonda quyidagi umumiy familiyalarning tashuvchilari yashaydi: Chantuu, Chantu, Oʻzbek, Uygar. Sanab oʻtilgan familiya egalarining aksariyati anʼanaviy ravishda Xovod viloyatida istiqomat qiladi. Ulardan tashqari Uygur, Uygurjin, Uygarjin. familiyalarining tashuvchilari ham maʼlum.

 Yana qarang 

 Xotonlar
 Dolanlar
Ukraina quruqlik qo‘shinlari kuni

Ukraina quruqlik qoʻshinlari kuni (ukraincha „Den Suxoputnix vіysk Ukraїni“)Den suxoputnix voysk Ukraini — 12-dekabrya. Istoriya i osobennosti prazdnika v proekte Kalendar Prazdnikov 2010 ― har yili 12-dekabrda mamlakatda nishonlanadigan Ukraina quruqlikdagi qoʻshinlarining barcha xodimlari va harbiy xizmatchilari uchun milliy kasb bayramidirDen suxoputnix voysk Ukraini — 12-dekabrya. Istoriya i osobennosti prazdnika v proekte Kalendar Prazdnikov 2010.

„Ukraina quruqlik qoʻshinlari kuni“ Ukraina rasmiy taqvimida nisbatan yaqinda, ikkinchi ming yillikning oxirida, 1997-yilda paydo boʻldi (1996-yildagi „Ukraina Qurolli Kuchlari toʻgʻrisida“gi Ukraina qonunining 4-moddasiga muvofiq Prezident farmoni asosida Ukraina Qurolli Kuchlari Quruqlik Qoʻshinlari tashkil etilganidan keyingi yil), 1997-yil 18-oktabrda mamlakat poytaxti qahramon-shahar Kievda, Ukrainaning ikkinchi Prezidenti Leonid Danilovich Kuchma 1167/97-sonli „Ukraina quruqlikdagi kuchlari kuni toʻgʻrisida“gi farmonni imzoladi, unda har yili 12-dekabrni Ukrainada nishonlash belgilandi. Leonid Kuchmaning Prezident farmonida, xususan, ushbu bayram joriy etilgani aytilgan: „Ukraina Qurolli Kuchlarining eng koʻp sonli boʻlimi sifatida Ukraina quruqlikdagi qoʻshinlarining davlat mudofaa qobiliyatini taʼminlashdagi xizmatlarini hisobga olgan holda“Pro Den Suxoputnix vіysk Ukraїni| vіd 18.10.1997 № 1167/97.
2009-yilda Ukrainaning uchinchi Prezidenti Viktor Andreyevich Yushenko harbiylarni Quruqlikdagi qoʻshinlar kuni bilan tabriklar ekan, quyidagi soʻzlarni aytgani bejiz emas:Sizga sodiq xizmatingiz va mashaqqatli mehnatingiz uchun Ukraina davlati nomidan minnatdorchilik bildiraman. Ishonamanki, sizning saʼy-harakatlaringiz tufayli xalqimiz tinchligi va osoyishtaligi, Ukrainaning hududiy yaxlitligi va suvereniteti hamisha ishonchli himoya qilinadi… Quruqlikdagi qoʻshinlar Ukraina armiyasining asosi sifatida mamlakat mudofaa qobiliyatini taʼminlashda hal qiluvchi rol oʻynaydi…Ukraina quruqlikdagi qoʻshinlariga quyidagilar kiradi: Mexaniklashtirilgan va tank qoʻshinlari, Raketa qoʻshinlari va artilleriya qoʻshinlari, Armiya aviatsiyasi, Aeromobil qoʻshinlar, Havo mudofaasi qoʻshinlari. Ushbu harbiy sohalarning baʼzilari ham oʻzlarining tor kasbiy bayramlariga ega, masalan: Tankchi kuni:uk:День танкістів, Raketa kuchlari va artilleriya kuni:uk:День ракетних військ і артилерії, Havo mudofaasi kuni:uk:День Військ Протиповітряної оборони va boshqalar. Shunga qaramay, Ukraina armiyasining bosh qoʻmondoni quruqlikdagi kuchlarning turli boʻlinmalari oʻrtasida qurol-yarogʻlarning birodarligini mustahkamlash uchun ularga qoʻshimcha ravishda „Ukraina quruqlik qoʻshinlari kuni“ ni yaratishni zarur deb hisobladi.

 

 Yana qarang 
 Quruqlikdagi kuchlar kuni
 Ukraina Qurolli Kuchlari kuni 
 
 Про День Сухопутних військ України | від 18.10.1997 № 1167/97
Turkum:1997-yilda paydo boʻlgan
Turkum:Ukraina quruqlikdagi qoʻshinlari
Turkum:Kasb bayramlari
Turkum:Ukraina bayramlari
Turkum:Alifbo boʻyicha bayramlar
Turkum:12-dekabr bayramlari
Glize 536

Glize 536 (Gliese 536, GJ 536, HD 122303) — Virgo yulduz turkumidagi yagona yulduz. U Quyoshdan 32,71 yorugʻlik yili uzoqlikda joylashganGaia DR2 (англ.) / Data Processing and Analysis Consortium, European Space Agency — 2018. — Vol. 1345.Koen C., Kilkenny D., Wyk F. v., Marang F. UBV(RI)CJHK observations of Hipparcos-selected nearby stars (англ.) // Mon. Not. R. Astron. Soc. / D. Flower — OUP, 2010. — Vol. 403, Iss. 4. — P. 1949–1968. — ISSN 0035-8711; 1365-2966 — doi:10.1111/J.1365-2966.2009.16182.X.

Kuzatish moslamasisiz qaraganda koʻrinmaydi. Osmonda moʻljal olish mumkin boʻlgan eng yaqin yulduz bu Sunbula (Syrma).

Bu M1 spektral tipidagi qizil mitti yulduz. GJ 536 magnit faolligi Quyoshnikiga oʻxshash, ammo undan qisqaroq — 3-yil (Quyosh uchun — 11-yil).

Glize 536 Quyosh tizimiga eng yaqin yulduzlar roʻyxatiga kiritilganLuck R. E. Abundances in the local region. II. F, G, and K dwarfs and subgiants (англ.) // Astron. J. / J. G. III, E. Vishniac — IOP Publishing, American Astronomical Society, University of Chicago Press, AIP, 2016. — Vol. 153, Iss. 1. — P. 21–21. — ISSN 0004-6256; 1538-3881 — doi:10.3847/1538-3881/153/1/21 — arXiv:1611.02897.

Hozirgi vaqtda Xalqaro Astronomiya Ittifoqi (IAU — International Astronomical Union) nisbatan yaqinda kashf etilgan yulduzlarga teleskop yoki rasadxona nomi va seriya raqamidan iborat „navbatchi“ nomlar oʻrniga yangi nomlar berishni faol ravishda amalga oshirmoqda. Chalkashliklarga yoʻl qoʻymaslik uchun 2016-yilda Xalqaro Astronomiya Ittifoqi yulduzlarning nomlarini tizimlashtirish uchun Yulduz nomlari boʻyicha ishchi guruhini (WGSN) tashkil etdi. Vikipediya sahifalarida bu funktsiyani qisman „Xalqaro astronomiya boʻyicha IAU qoʻllanmasi“ ga kiritilgan va 2015-yilda IAUNameExoWorlds: An IAU Worldwide Contest to Name Exoplanets and their Host Stars . IAU.org. 9 July 2014 tomonidan yaqinda kashf etilgan yulduzlar va sayyoralarni nomlash uhun tashkil etilgan „NameExoWorlds“ kampaniyasida ishtirok etgan „Nippy“ Astro-klubi (Astro-Club „Nippy“) oʻz zimmasiga olgan.

 Sayyora tizimi 
2016-yil noyabr oyida Kanar orollari Astrofizika instituti (Ispaniya) astronomlari Alexandro Suares Maskarenyo va Rafael Rebolo qizil mitti Glize 536 orbitasida aylanib yurgan super-yer Glize 536 b (GJ 536 b)Naydena eщyo odna superzemlya ni kashf etdilar. Sayyora 5,4 Yer massasiga ega va 8,7 kunda ona yulduz atrofida bir marta aylanadi. Glize 536 b yashashga yaroqli zonadan tashqarida va unda hayot imkonsiz. Astrofiziklarning taʼkidlashicha, tizimda katta ehtimollik bilan, kattaroq orbitalarda 100 kundan bir necha yilgacha boʻlgan davrlarda asosiy yulduz atrofida aylanadigan yana bir nechta kichik massali sayyoralar mavjud.

 

 
 
Turkum:Sunbula (yulduz turkumi)
Keles (tuman)

Keles tumani — Turkiston viloyatining janubida joylashgan. Maydoni 3,4 ming km2 (viloyatning 2,6 %). 2018-yil 8-iyunda tashkil topgan. Aholisi 145,263 kishi (2022). Tumanning maʼmuriy markazi — Abay qishlogʻi.

 Aholisi 
Tuman aholisi 2022-yilgi maʼlumot boʻyicha 145,263 kishini tashkil qildi. Aholisining oʻrtacha zichligi 1 km²-ga 42,1 kishidan toʻgʻri keladi. Tuman aholisining asosiy qismini qozoqlar tashkil qiladi — 93 % tashkil qiladi, shuningdek oʻzbeklar, ruslar, tojiklar va boshqa millatlar ham istiqomat qilishadi.

Milliy tarkibi 
2022-yil 1-yanvar oyidagi statistikaga koʻra tuman aholisi 145 263 kishi tashkil qildi. Tuman aholisining milliy tarkibi quyidagicha:

 Qozoqlar – 134 411 kishi 
 Oʻzbeklar – 7 731 kishi 
 Turklar – 877 kishi 
 Uygʻurlar – 408 kishi 
 Ruslar – 299 kishi 
 Kurdlar – 277 kishi 
 Boshqalar – 1 260 kishi 

 Maʼmuriy boʻlinishi 

№ Qishloq okruglar Markazi Qishloq soni Kentlar soni Qishloq okruglar boʻyicha aholi soni1. Abay Abay 1 17 7002. Aqtoʻbe Juantoʻbe 14 20 6183. Alpomish botir Leninjoʻli 2 46204. Boʻzay Boʻzay 4 21495. Birlesu 28 gvardiyachilar 4 38756. Birlik Birlik 7 51117. Birtilek Shirildaq 13 16 8308. Jambil Bekboʻta 5 32299. Juzimdi Juzimdik 4 349310. Qoʻchqorota Olgʻabas 13 15 85711. Oʻshaqti Oʻshaqti 13 12 18312. Ushqin Ushqin 3 5011 Barchasi: 12 83 110 686 

 Iqlimi 
Iqlimi keskin kontinental, qishi iliq, yozi issiq va qurgʻoq. Yanvar oyining yillik oʻrtacha harorati −3-9 °C, iyulda 24°-26 °C. Yogʻingarchilikning yillik miqdori gʻarbiy qismida 450 mm, sharqiy qismida 650 mm.

 

Turkum:Qozogʻiston tumanlari
Janubiy xochining BPsi

Janubiy xochining BPsi (BP Crucis, GX 301-2) — havorang gipergigant va pulsardan tashkil topgan rentgen qoʻshaloq yulduzi.

 Qoʻshaloq tizim 
Janubiy Xochning BPsi GX 301-2 rentgen manbasining optik analogi hisoblanadi. Qoʻshaloq tizim 41,5 kunlik davr bilan juda eksantrik orbitadagi massiv gipergigant va neytron yulduzdan iborat. Ob’ektgacha boʻlgan masofa 3 va 4 kpk orasida boʻlishi taxmin qilinmoqda. Yulduz kuchli qizarishni boshdan kechiradi: K diapazonida infraqizil yulduz magnitudasi 5,72 ni tashkil qiladi Note: see VizieR catalogue I/311 .

Gipergigantdan pulsarga qadar massaning oʻtishi mavjud boʻlib, u akkretsiyalangan disk shaklida toʻplanadi. Bunday jarayonda 37 dan 48 k eV gacha boʻlgan elektron energiyasida siklotron effekti paydo boʻladi.

 Oʻzgaruvchanligi 
Tizim optik va rentgen spektral diapazonlarida oʻzgaruvchanlik belgilarini koʻrsatadi. Tutilishlar kuzatilmasa-da, rentgen diapazonidagi yorugʻlik jismlar oʻzaro orbitada harakat qilganda oʻzgaradi, perimarkazda kuchli rentgen chaqnashlari paydo boʻladi. Optik oʻzgaruvchanlik 0,08 magnitudagacha boʻlgan amplituda bilan kuzatiladi. Bunday oʻzgaruvchanlik gipergigantning aylanishi paytida koʻrinadigan sirtdagi ellipsoidal oʻzgarishlar, shuningdek Alfa Oqqush tipidagi oʻzgaruvchanlik bilan bogʻliq deb hisoblanadi. Toʻgʻri psevdodavr 11,9 kun, shuningdek, orbital davrga mos keladigan kichik oʻzgarishlar ham mavjud.

 Xususiyatlari 
Janubiy xoch BPsi Quyoshdan taxminan 43 baravar kattaroqdir, u shuningdek, Galaktikadagi eng kuchli yulduzlardan biridir, taxminiy bolometrik yorqinligi Quyoshnikidan 470 ming marta katta, radiusi 70 quyosh radiusiga teng.

Neytron yulduzi, ehtimol, massiv neytron yulduzlarining bir turi boʻlib, uning massasi kamida 1,85 quyosh massasi boʻlishi mumkin. Ehtimol, massasi ham 2,5 quyosh massasidan oshmaydi, bu neytron yulduzning holat tenglamasidan olingan nazariy chegaradir. Pulsarning aylanish davri 685 sekundni tashkil qiladi, lekin magnit maydon mavjudligi sababli kuchli sekinlashuv belgilarini, shuningdek, akkretsiyalangan disk bilan oʻzaro taʼsiri tufayli tartibsiz tezlanish belgilarini koʻrsatadi. Hisob-kitoblarga koʻra, sekin aylanadigan neytron yulduzini atigi oʻn yil ichida akkretsiyalangan diski bilan oʻzaro taʼsir qilish orqali hozirgi aylanish tezligiga ega boʻlgan holatga keltirish mumkinN. R.; Ikhsanov; Likh, Yu. S.; Beskrovnaya, N. G. Spin evolution of long-period X-ray pulsars (англ.) // Astronomy Reports (англ.)рус.. — 2014. — Vol. 58, no. 6. — P. 376. — doi:10.1134/S1063772914050035. — Bibcode: 2014ARep...58..376I. — arXiv:1402.1029..

 

 
 Swift/BAT transient monitor results
Turkum:Α Oqqush turidagi oʻzgaruvchilar
Turkum:Rentgenli qo'shaloq yulduzlar
Turkum:Pulsarlar
Turkum:Janubiy xoch (yulduz turkumi)
Turkum:Oq-moviy gipergigantlar
Energiya resurslarini nazorat qilish va hisobga olishning avtomatlashtirilgan tizimi

Elektr energiyasini tijorat hisobini yuritishning avtomatlashtirilgan tizimi — elektr energiyasining (quvvat) tijorat hisobini taʼminlaydi.

Elektr energiyasini (quvvatni) tijorat hisobi — elektr energiyasi miqdorini oʻlchash va quvvat hajmini aniqlash, yigʻish, saqlash, qayta ishlash, ushbu oʻlchovlar natijalarini uzatish va ishlab chiqarish, shu jumladan hisoblash yoʻli bilan ishlab chiqarilgan energiya miqdori,  isteʼmol qilingan elektr energiyasi (quvvat) va yetkazib berilgan elektr energiyasi yaʼni quvvati boʻyicha oʻzaro hisob-kitoblarni amalga oshirish, shuningdek, koʻrsatilgan taʼminot bilan bogʻliq xizmatlar toʻgʻrisidagi maʼlumotlarni ishlab chiqarish jarayonidir.

Energiyani hisoblash tizimlari turar-joy, savdo va sanoat obyektlarida elektr va issiqlik isteʼmolini hisobga olish imkonini beradi. Tizimlar uy, tumanlar, shaharlar, yagona dispetcherlik va moliya markazlari boʻlgan aholi punktlari darajasida energiya resurslarini isteʼmol qilishni hisoblashi mumkin.

 Tizim vazifalari 

 Har bir oʻlchov punkti (guruhi) uchun belgilangan tijorat oraliqlarida elektr energiyasini isteʼmol qilish (boʻshatish) boʻyicha tijorat hisob maʼlumotlarini avtomatik ravishda yigʻish.
 Maʼlumotlar bazasida quvvat sifati parametrlarini saqlash.
 Elektr energiyasi isteʼmolini (boʻshatish) koʻp tarifli hisobga olishni taʼminlash.
 Energiya isteʼmoli chegaralariga rioya etilishi ustidan nazoratni taʼminlash.
 Operatorning iltimosiga binoan hisoblangan parametrlarni terminalga va yoki bosib chiqarish qurilmasiga chiqarish.
 Uni sozlash imkoniyati bilan yagona tizim vaqtini saqlash.

Belarus Respublikasida (TKP 308-2011 ga muvofiq) ASKUE (elektr energiyasi tijorat hisobining avtomatlashtirilgan tizimi) energiya taʼminoti tashkiloti obyektlari yoki abonentga tegishli boʻlgan oʻlchashning hududiy taqsimlangan nuqtalariga berilgan toʻplamga muvofiq elektr energiyasini (quvvatni) isteʼmol qilish va ishlab chiqish jarayonini jamlashni avtomatlashtirish, ulashish, qayta ishlash, aks ettirish, hujjatlashtirish uchun texnik va dasturiy taʼminot tizimidir.
 Yana qarang 

 AISKUE

 

Turkum: o'lchash texnikasi
Turkum: aqlli uy
Turkum: uy-joy kommunal xo'jaligi
Turkum:Tejamkor texnika
Turkum:Aqlli o'lchagich
Turkum:Avtomatik hisoblagich
Turkum:Zamonaviy texnika
Turkum:Aqlli texnika
Amina Abdalla Arraf al-Omariy

Amina Abdalla Arraf al-Omariy  — Tom Makmaster ismli amerikalik tinchlik faolining taxallusi. „Damashqdan lezbiyen“ blogi suriyaliklarning fuqarolik va siyosiy erkinliklarini qoʻllab-quvvatlash maqsadida yaratilgan. Amina Suriyadagi vaziyat haqida sharhlar qoldirgan, hayoti haqida eslatmalar va 2011-yil Suriyadagi qoʻzgʻolonlar paytida Aminaning opasi ushbu Internet kundaligida 2011-yil 6-iyunda gʻoyib boʻlgan Aminaning oʻgʻirlab ketilishi haqida gapirgan. Bu kundalik SMI eʼtiborini tortdi va Qoʻshma Shtatlarda jamoatchilik noroziligiga sabab boʻldiDen razoblacheniya // Коммерсантъ Vlast, № 24 (928), 20.06.2011.

Koʻpchilik blogdagi xabarlarning toʻgʻriligiga shubha qilishdi. Bir nechta blogerlar tomonidan olib borilgan tekshiruvdan soʻng, kundalik muallifi Shotlandiyaning Edinburg shahrida yashashi va uning ismi Tom Makmaster ekanligi maʼlum boʻldi. Bir necha soat oʻtgach, Tom oʻz kundaligida bu taxminlarni tasdiqladi va yolgʻon xabarlar uchun javobgarlikni oʻz zimmasiga oldiVes mir raziskivaet „lesbiyanku Damaska“ // BBC, 10.06.2011.

 Sohta tarjimai hol 
Kundalik qahramoni Amina Abdulloh Arraf al-Omariy ikki fuqarolikka ega (Suriya va AQSh), onasi amerikalik, otasi esa suriyalikFlock, Elizabeth. „'Gay girl in Damascus' Syrian blogger allegedly kidnapped“, Washington Post, 7-iyunya 2011 goda. U Qoʻshma Shtatlarda tugʻilib oʻsgan, lekin Suriyaga tez-tez borib turgan. 15-yoshida u noaʼnanaviy jinsga qarashli ekanligini tushundi, bu holat uni juda qoʻrqitdi.

Amina kampusda noaʼnanaviy jinsga qarashlinoaʼnanaviy jinsga qarashli qizlarning koʻpligi sababli Jorjiya shtatining Atlanta shahridagi Agnes Scott kollejini tark etishga qaror qildi. 26-yoshida u Suriyaga koʻchib oʻtdi va u yerda gʻalayonlar boshlangunga qadar ingliz tilidan dars berdi. Amina AQSh-da ham, Suriyada ham oʻzini yomon koʻrardi, lekin u musulmon va noaʼnanaviy jinsga qarashli holatini muammosini koʻrmasligini aytdi.

 Tarixi 
Makmaster blogni Yaqin Sharq boʻyicha munozaralarda ishtirok etish uchun yaratganini, amerikaliklarning Yaqin Sharqdagi shubhalari va ishonchsizliklari tufayli oʻzining haqiqiy ismini ishlatishdan qoʻrqqanini aytdi. U Amina uchun ijtimoiy tarmoqlarda sahifalar yaratdi. Blog siyosat, gender, jinsiy hayot, Suriya madaniyati haqida oʻzining aqlli sharhlari bilan eʼtibor qozondi va Suriya muxolifatining qoʻllab-quvvatlashiga sazovor boʻldi.

 

 
 A Gay Girl in Damascus, Araf’s «blog»
 Free Amina Arraf at Facebook
 Amina’s Arraf’s Attempts at Art (And Alliteration) (fiction/non-fiction blog from 2007)
Turkum: AQSh bloggerlari
Turkum:badiiy ayollar
Turkum: Arab bahori
Turkum:yolg'on belgilar
Turkum: Suriyadagi fuqarolar urushi
Turkum: Suriyadagi inson huquqlari