Vatrushka

thumb|
Vatrushka — yassi, yopgan non shaklida oshirma xamirturush xamiridan tayyorlangan boʻlib, uning oʻrtasida odatda tvorogdan yoki murabbodan iborat boʻlgan magʻzli pishiriq.

Qadimgi slavyan, rus va ukrainVatrushka // Slovnik ukraїnskoї movi : v 11 t. — K. : Наукова думка, 1970—1980. oshxonalari pishirigʻidir.

 Tayyorlash texnologiyasi 
Xamir arqonsimon shaklda oʻraladi soʻng boʻlaklarga boʻlinadi, soʻngra tayyor boʻlgan boʻlaklar esa koptoksimon shaklga keltirilib, moylangan pishirish varagʻiga ochiq tomonini yuqoriga qilib taxlanadi. 10-15 daqiqaga xamirturush dam olish uchun qoldiriladi. Doiralarning oʻrtasida diametri 5 −10 sm boʻlgan tekis dumaloq buyumdan chuqurchaga hosil qilinadi, chetlariga tuxum surtiladi va chuqurchalarga kerakli magʻz bilan qandolat xaltasiyordamida toʻldiriladi. Xamirturush dam olgandan soʻng 230-240 °C da tayyorlanadi.

Magʻizning massasi vatrushkaning umumiy ogʻirligining kamida 30% egallash kerak.

 Etimologiya 
Adabiy da ushbu soʻz ilk bor 1786-yilda qayd etilgan. Umumiy qabul qilingan etimologiya yoʻq. Variantlar:

 V. Dal: vatrushka-vatruxa soʻzining varianti boʻlib, „magʻiz“ degan maʼnoni anglatadi.
 M. Fasmer: soʻz mahalliy slavyan kelib chiqishga ega *vatra, „vatrushka“ ni rus cherkovi slavyan obashtritisya bilan solishtirish — „yalligʻlanish (yara haqida)“.
 Bir qator olimlar bu soʻz vatra „olov“ dan olinganligini taxmin qilmoqdalar, ukrain tilida vatra — „olov, oʻchoq“, polyakcha vatra — „oʻchoq, olov, yonayotgan kul“, chexcha vatra — „oʻchoq“, slovak tilida saqlanib qolgan. vatra — „ gulxan“, serb-xorvat vatra — „olov“Вотруха // Толковый словарь живого великорусского языка : в 4 т. / авт.-сост. В. И. Даль. — 2-е изд. — СПб. : Типография М. О. Вольфа, 1880—1882..
 S. Bernshteyn :vatrushka dastlab „qurbonlik non“ degan maʼnoni anglatgan va *vatra „qurbonlik olovi“ dan kelib chiqqan, bu protoslavyan eron tilidan olingan.
 N. Shanskiy: vatrushka tvorog soʻzidan qoʻshimcha orqali yasaladi. Asl tvorog boʻlib, keyinchalik votrozhkaga oʻzgardi va qisqartirilganlar tushib ketgandan soʻng, k (votrozhka) dan oldingi wga -ushka bilan tugaydigan soʻzlar taʼsir koʻrsatdi va yozma ravishda akanya sobit boʻldiVatrushka // Etimologicheskiy slovar russkogo yazika / Avt.-sost. N. M. Shanskiy. — M.: Moskovskiy universitet, 1968. — T. I., Vipusk 3 (V). — S. 26..

 Slavyan marosimlarida 
Rossiyaning shimoli-gʻarbiy qismida, Yegoriy Veshniyda, birinchi chorva yaylovi kuni choʻponga pirog, vatrushka (ryazan. tuyoq) va tuxum taqdim etildi. Ivan Kupalada odatda sabzavot va sutli taomlar tayyorlanadi: vatrushka yoki sirniklar (ukr. mandrika), joʻxori unidan tayyorlangan kisel yoki kompot. Chexlar oʻz vatanlarida vatrushkalar, piroglarni bodom bilan tayyorlashardi.

 

 
 Poxlyobkin V. V. Vatrushki // Kulinarniy slovar. — M.: Izdatelstvo „E“, 2015. — S. 61—62. — 456 s. — 4000 ekz. — ISBN 978-5-699-75127-3.
 Buteykis N. G., Kengis R. P. Vatrushka // Prigotovlenie muchnix konditerskix izdeliy. — M.: Ekonomika, 1965. — S. 178—179. — 252 s. — 45 000 ekz.
 
 
 Belovinskiy L. V. Vatrushka // Illyustrirovanniy ensiklopedicheskiy istoriko-bitovoy slovar russkogo naroda. XVIII — nachalo XIX v. / pod red. N. Yeryominoy. — M.: Eksmo, 2007. — S. 76. — 784 s. — 5000 ekz. — ISBN 978-5-699-24458-4.
 Ratushniy A. S. Vatrushki // Vsyo o ede ot A do Ya: Ensiklopediya. — M.: Izdatelsko-torgovaya korporatsiya „Dashkov i K°“, 2016. — S. 88—89. — 440 s. — 300 ekz. — ISBN 978-5-394-02484-9.

Turkum:Rossiya pirog
Turkum:Sovet oshxonasi
Turkum:Pishloqli taomlar