Sovremennik jurnali

Sovremennik jurnali – "Sovremennik" – shoir A. S. Pushkin tomonidan asos solingan rus adabiy va ijtimoiy-siyosiy jurnali, 1836—1866-yillarda Peterburgda nashr etiladi; 19-asr oʻrtalarida rus adabiy hayotining asosiy hodisalaridan biri. 1836-yil apreldan Sankt-Peterburgda yiliga 4 marta nashr etilgan. 1836-yil 23-aprelda chop etilgan birinchi sonida E. F. Rozenning „Qofiya haqida“ maqolasi bor edi. Umuman olganda, jurnalda Nikolay Gogol („Araba“, „Tadbirkorning tongi“, „Burun“), Aleksandr Turgenev, V. A. Jukovskiy, P. A. Vyazemskiy, V. F. Odoevskiy, D. V. Davydov, N. M. Yazykova, E. A. Baratynskiy, F. I. Tyutchev, A. V. Koltsov asarlari nashr etilgan. Unda sheʼriyat, nasr, tanqidiy, tarixiy, etnografik va boshqa materiallar chop etilgan.
Pushkin „Sovremennik“ ning soʻnggi ikki jildining yarmidan koʻpini oʻz asarlari bilan toʻldirdi, asosan anonim. Jurnalda uning „Pyotr I bayrami“, „A. Chenierdan“, „Baxil ritsar“, „Arzumga sayohat“, „Mening qahramonimning nasl-nasabi“, „Etikchi“, „Roslavlev“, „Jon Tenner“, „Kapitanning qizi“ kabi asarlari nashr etilgan.
Pushkin vafotidan keyin jurnal 1837—yilda P. A. Vyazemskiy, keyin P. A. Pletnev (1837-1846) boshchiligidagi bir guruh yozuvchilar tomonidan davom ettirildi. S. A. ZakrevskayaProtopopov, Dmitriy Stepanovich (1837, 8-jild) va D. S. Protopopovlar „Sovremennik“da debyut qildilar. 1838-1847-yillarda F. F. Korffning maqolalari, hikoyalari, romanlari va tarjimalari nashr etilgan. 1843-yildan boshlab, oʻsha paytgacha yaroqsiz holga kelgan jurnal har oyda nashr etila boshlandi.
1853—yildan jurnalning direktori Nekrasov bilan birga N. G. Chernishevskiy, 1856—yildan esa N. A. Dobrolyubov edi. 1858—yildan boshlab Sovremennik liberal va konservativ jurnalistika bilan keskin polemika olib bordi va rus ijtimoiy tafakkurining inqilobiy-demokratik yoʻnalishining mafkuraviy markazi va minbariga aylandi. Bu tahririyatning boʻlinishiga olib keldi: Tolstoy, Turgenev va D. V. Grigorovich uni tark etishdi.

1847-1848-yillarda rasmiy muharrir, adabiyot tarixchisi, Sankt-Peterburg universiteti professori, Sankt-Peterburg Senzura qoʻmitasining senzori A. V. Nikitenko edi. Nikitenkoning oʻzi serflardan kelib chiqqan va nisbatan liberal shaxs sifatida obroʻga ega edi. Biroq, jurnalda u rais rolini oʻynadi, haqiqiy siyosat Nekrasov, Belinskiy va Panaev tomonidan belgilandi. Nikitenko bu holatdan mamnun emas edi. 1847-yil 5-fevralda u kundalik daftariga yozdi:
„Sovremennik“ muharrirligidan voz kechish haqida oʻylay boshladim. Men uchun noshirlar bilan doimiy kurashish juda qiyin, ular oʻz navbatida mening taʼsirim tufayli yuk boʻlishi mumkin. Ular mendan koʻr qurol sifatini kutishgan boʻlsa kerak va mening ismim niqobi ostida mustaqil harakat qilishni xohlashdi. Men bunga rozi boʻlmayman".
1848—yil aprel oyida Nikitenko „Sovremennik“ muharriri lavozimidan isteʼfoga chiqdi. I. I. Panayev jurnalning rasmiy muharriri boʻldi. Jurnal dasturi uning mafkuraviy yetakchisi V. G. Belinskiyning maqolalari bilan belgilandi.
May oyidagi yongʻinlardan soʻng, jurnal 1862—yil iyun oyida „zararli yoʻnalishi uchun“ 8 oyga toʻxtatildi. 1863-yil boshida Nekrasov tomonidan qayta tiklangan jurnal tahririyati tarkibiga M. E. Saltikov-Shchedrin (1864—yilgacha), M. A. Antonovich, G. Z. Eliseev, A. N. Pipin kirgan. Unda Saltikov-Shchedrin, V. A. Sleptsov, A. M. FateevVT-ESBYe|Fateev, Andrey Mixaylovich|Быков, Пётр Васильевич|Bikov P. V., F. M. Reshetnikov, G. I. Uspenskiy, P. A. Gaideburovlarning asarlari nashr etilgan.
1866-yil iyun oyida jurnal nashr qilishdan toʻxtatildi.

 

Turkum: rus jurnallari