Zhantas/Cleaned-Uzbek_Wikipedia huggingface dataset:
Oʻng boʻlmacha

Oʻng boʻlmacha – (atrium dextrum) kub shaklida boʻlib, katta qon aylanish doirasining yakunlovchi qismi hisoblanadi. U boʻlmachalar orasidagi toʻsiq tufayli chap boʻ1machadan ajralib turadi. Toʻsiqda bitib ketgan oval teshik qoldigʻi hisoblangangan oval chuqurcha koʻrinib turadi. 0‘ng boʻlmachaning hajmi kattaroq boʻlib oʻng quloqcha boʻshligʻi hisobiga kattalashadi. Boʻlmacha devorining qalinligi 2-3 mm, ichki yuzasi silliq hisoblanadi. Quloqchaning ichki yuzasida taroqsimon mushak tutamlari joylashgan.

 Tuzilishi 
O‘ng boʻlmacha devorida yuqorigi kavak vena teshigi va pastki kavak vena teshigi oʻrtasida kichkina venalararo doʻmboqcha joylashgan. Pastki kavak vena teshigining pastki cheti boʻylab yarimoysimon burma koʻrinishida pastki kavak vena toʻsigʻi boʻladi. Bu burma homila davrida qonni oʻng boʻlmachadan oval teshik orqali chap boʻlmachaga yoʻnaltiradi. 0‘ng boʻlmacha oʻng qorincha bilan ular orasidagi teshik tufayli qoʻshilib turadi. Pastki kavak vena teshigi bilan oʻng boʻlmacha va oʻng qorinchalar orasidagi teshik oʻrtasida tojsimon sinus teshigi joylashgan. Uning atrofini ingichka oʻroqsimon burma – tojsimon sinus toʻsigʻi oʻragan. Tojsimon sinusga mayda yurak vena teshiklari ochiladi.

 

Turkum:Tibbiyot
Turkum:Anatomiya
Turkum:Kardiologiya
Turkum:Yurak qon-tomir sistemasi
Turkum:Angiologiya
Chap qorincha

Chap qorincha — (ventriculus sinister) asosi yuqoriga qaragan konus shaklidagi yurak kamerasining biri boʻlib, katta qon aylanish doirasining boshlanish qismi hisoblanadi. Uning yuqori keng qismini o‘ng tomonida aorta teshigi, chap tomonida chap bo‘lmacha va chap qorinchalar orasidagi teshik joylashgan. Chap qorinchaning ichida ko‘p sonli mushak trabekulalari va ikkita mushak tutamlari joylashgan. Ular oidingi va orqa so‘rg‘ichsimon mushaklar hisoblanadi. Ularning paysimon ipchalari to‘sg‘ich tavaqalarini erkin chekkasiga birikadi.

 

Turkum:Tibbiyot
Turkum:Anatomiya
Turkum:Angiologiya
Turkum:Kardiologiya
Turkum:Yurak qon-tomir sistemasi
Oʻng qorincha

Oʻng qorincha — (ventriculus dexter) uchi pastga qaragan uch qirrali piramida shaklidagi yurak kameralaridan biri boʻlib, kichik qon aylanish doirasining boshlanuvchi qismi deyiladi. Uning devori qalinligi 5-8 millimetr hisoblanadi. Uning medial devori qorinchalar o‘rtasidagi to‘siqni hosil qilib, asosiy qismi mushakdan va yuqori boʻlmachaga yaqin qismi pardadan iborat. Uning diafragmani pay markaziga tegib turuvchi pastki devori yassi, oldingisi esa qavariq boʻlib, o‘ng qorinchaning yuqorigi keng qismida ikkita teshik bor. Orqadagi teshik o‘ng bo‘lmacha va o‘ng qorinchalar orasdagi teshik boʻlib, u orqali vena qoni o‘ng boʻlmachadan o‘ng qorinchaga o‘tadi. Oldingi o‘pka poyasining teshigi orqali qon o‘pka poyasiga o‘tib ketadi. 0‘ng bo‘lmacha va o‘ng qorinchalar orasidagi teshik ular orasidagi to‘sg‘ich yoki uch tavaqali to‘sg‘ich bilan bekilgan. To‘sg‘ich tavaqalari uchburchak shaklidagi pay qatlamcha ko‘rinishida boʻlib, ulaming asosi teshik doirasiga birikkan, qirralari esa qorincha bo‘shlig‘iga qaragan.

 

Turkum:Tibbiyot
Turkum:Anatomiya
Turkum:Angiologiya
Turkum:Kardiologiya
Turkum:Yurak qon-tomir sistemasi
Koʻndalang–targʻil mushak tolalari

Koʻndalang-targʻil mushak tolalari — tolalardan iborat boʻlib, ularning uzunligi bir necha santimetrgacha (12,5 sm), diametri 100 mikrometrgacha yetishi mumkin. Shu sababli koʻndalang-targʻil mushak tolalari simplastik tuzilmalar deb ataladi. Ular skelet mushaklarini, ovqat hazm qilish traktining baʼzi aʼzolari (til, tanglay, qizilo`ngachning bir qismi) mushaklarini, ko'z mushaklarini, mimika va nafas olish mushaklari tarkibida boʻladi. Yurakning oʻrta mushak qavati boʻlgan miokard koʻndalang-targil mushak toʻqimasining maxsus turi hisoblanadi.

 

Turkum:Tibbiyot
Turkum:Anatomiya
Turkum:Gistologiya
Turkum:Miologiya
Asab buzilishi

Asab buzilishi — bu oʻziga xos buzilishning oʻtkir, vaqtinchalik bosqichi boʻlib, u birinchi navbatda depressiya va nevroz belgilari bilan namoyon boʻladi.

 Taʼrifi 
"Asab buzilishi" va „Nerv shikastkanishi“ atamalari DSM-IV va ICD-10 kabi diagnostika tizimlarida rasmiy ravishda aniqlanmagan va ruhiy kasalliklar boʻyicha hozirgi ilmiy da deyarli uchramaydi. Garchi „asabiy buzilish“ har doim ham aniq va statistik taʼrifga ega boʻlmasa-da, tadqiqotlar shuni koʻrsatadiki, bu atama nevroz yoki ruhiy tushkunlik alomatlari boʻlgan oʻziga xos, oʻtkir, vaqtinchalik reaktiv buzilishni anglatadi. Maxsus holatlar baʼzan odam kundalik hayotida asab tizimi ishlamay qolgandan keyingina „buzilish“ deb taʼriflanadi.

 Sabablari 
Bunday buzilishlarning sabablari har xil. 1996-yilda olib borilgan tadqiqotlar shuni koʻrsatdiki, turmushda ajralish yoki janjallar kabi yaqin munosabatlardagi muammolar turmush yoshiga toʻlgan insonlarda asabiy buzilishlarning 24%ni tashkil qiladiResponses to nervous breakdowns in America over a 40-year period: Mental health policy implications. Ishda va maktabda muammolar 17%ga toʻgʻri keladi va moliyaviy muammolar — 11%ni tashkil qiladi. Aksariyat mutaxassislar asabiy buzilishlarni sogʻliq muammosi deb hisoblashadi. 1957-yilgi izlanishlar shuni koʻrsatadiki boshqa sogʻliq bilan bogʻliq muammolarning 28%ni asabiy buzilishlar tashkil etdi. 1976-yilda 28% va 1996-yilda atigi 5,6%ni tashkil qilgan. Asab buzilishining sababi ham uzoq davom etadigan psixologik tushkunlik va stressdir. Qoida tariqasida, bu insonning kundalik hayoti, yangi jamoaga qiyin moslashish, yaqin odam bilan ajralish, oʻzining yoki boshqa birovning sogʻligʻi haqida haddan tashqari tashvishlanish kabilar bilan bogʻliq muammolar ham sabab boʻladi.

 Yana qarang 

 Vahima hujumi
 Stressga o'tkir reaktsiya
 Psixogigiena
 Nevrasteniya
 Psixoz

 

Turkum:Psixologiya
Turkum:Nevrologiya
Turkum:Asab kasalliklari
Turkum:Nerv tizimi kasalliklari
Turkum:Tibbiyot
Turkum:Stress
Turkum:Tibbiy psixologiya
Kardiofizika

Kardiofizika — bu kardiologiya va tibbiy fizika fanlari orasida joylashgan fanlararo fan boʻlib, tadqiqotchilar fizika usullari va nazariyalaridan yurak-qon tomir tizimini tashkil qilishning turli darajalarida, molekulyar miqyosdan butun organizmlargacha boʻlgan jarayonlarni oʻrganish uchun foydalanadilar. Tarixiy jihatdan olinadigan boʻlsa tizimli biologiyaning bir qismi sifatida shakllangan mazkur kardiofizika yurak-qon tomir tizimini tashkil etilishining asosi hisoblangan jismoniy mexanizmlar va uning faoliyatining biologik xususiyatlari oʻrtasidagi bogʻliqlikni aniqlash uchun moʻljallangan zamonaviy-ilmiy usul hisoblanadi

Zbigniew R. Struzik bu atamani 2004-yilda ilmiy nashrda ishlatgan birinchi muallif boʻlib hisoblanadi. Kardiyovaskulyar fizika atamalarini bir-birining oʻrnida ham ishlatish mumkin.

 Yana qarang 

 Tibbiy fizika
 Tibbiyot fizikasi boʻyicha muhim nashrlar
 Biotibbiyot
 Biotibbiyot muhandisligi
 Fizioma
 Nanomtibbiyot

 Tashqi 

 RAS Axborot uzatish muammolari institutining bioelektrik axborotni qayta ishlash laboratoriyasi.
 Anoxin RAMS nomidagi Oddiy fiziologiya ilmiy-tadqiqot instituti hissiyot fiziologiyasi laboratoriyasida eksperimental va klinik kardiologiya guruhi.
 Oksford yurak elektrofiziologiyasi guruhi, koʻp yillar davomida prof. Denis Noble
 London Imperial kolleji Milliy yurak va oʻpka institutining yurak biofizikasi va tizimlari biologiyasi guruhi
 Berlin Gumboldt universiteti Fizika institutining 1-matematika va tabiiy fanlar fakultetining chiziqli boʻlmagan dinamika va yurak-qon tomir fizikasi guruhi 
Turkum:Amaliy va fanlararo fizika
Turkum:Kardiologiya
Turkum:Biofizika
Turkum:Tibbiyot
Turkum:Tibbiy fizika
Turkum:Fizik kattaliklar
Turkum:Fizik kimyo
Turkum:Fizik miqdorlar
Turkum:Fizika boʻyicha kitoblar
Turkum:Fizik tizimlar
Turkum:Fizika

 

 
 
 
 
 Ilmiy qoʻllanmalar
Oynisa Musurmonova

Oynisa Musurmonova (1952-yil, Past Dargʻom tumani, Samarqand viloyati, Oʻzbekiston SSR) – oʻzbekistonlik olima, pedagogika fanlari doktori (1994), professor (1998).

 Biografiyasi 
Oynisa Musurmonova 1952-yil Samarqand viloyati, Past Dargʻom tumanida tugʻilgan. 1970—1975-yillarda Samarqand davlat universiteti oʻzbek va tojik filologiyasi fakultetida oʻqigan.

 Faoliyati 
Oynisa Musurmonova „Past Dargʻom haqiqati“ gazetasin tahririyati adabiy xodimi (1975), 1975—1980-yillarda Past Dargʻom tumani pioner oʻquvchilar uyi direktori, 1980—1988-yillarda Oʻzbekiston pedagogika fanlari ilmiy-tadqiqot instituti kichik, soʻngra katta ilmiy xodimi, Toshkent davlat pedagogika instituti umumiy pedagogika kafedrasi katta oʻqituvchisi, dotsent, doktorant hamda institutga qarashli „Xalq taʼlimini boshqarishning ilmiy asoslari“, „Odobnoma“ kafedralari, ayni bir paytning oʻzida „Oila“ ilmiy laborotoriyasi mudiri (1988—1995), 1995—1998-yillarda Vazirlar Mahkamasi xotin-qizlar ishlari boʻlimi mudiri, keyinchalik oila, onalik va bolalikni ijtimoiy muhofaza qilish kotibiyati mudiri, 1998—2000-yillarda „Oila“ ilmiy-amaliy markazi direktori, Oliy Majlisning ijtimoiy masalalar va bandlik qoʻmitasi raisi hamda „Sogʻlom avlod uchun“ xalqaro xayriya jamgʻarmasi raisi (2000—2002), Oliy Majlisning fan, taʼlim, madaniyat va sport masalalari qoʻmitasi raisining oʻrinbosari (2002-2005), Oʻzbekiston davlat jahon tillari universiteti pedagogika, psixologiya kafedrasi mudiri (2005—2020), Oʻzbekiston Respublikasi Mahalla va oilani qoʻllab-quvvatlash vazirligi huzuridagi „Mahalla va oila“ ilmiy-tadqiqot instituti direktorining ilmiy ishlar boʻyicha oʻrinbosari (2020—2022) vazifasida ishlagan. 2022-yildan Oʻzbekiston Respublikasi Oila va xotin-qizlar davlat qoʻmitasi huzuridagi „Oila va xotin-qizlar“ ilmiy-tadqiqot instituti direktorining ilmiy ishlar boʻyicha oʻrinbosari va respublika „Oqila ayollar“ harakati yetakchisi. Oliy Majlisning 1—2-chaqiriq deputati boʻlgan. „Maʼrifat“ targʻibotchilar jamiyati, Oʻzbekiston Xalq demokratik partiyasi aʼzosi.

 Ilmiy faoliyati 
Oynisa Musurmonovaning ilmiy ishlari pedagogika sohasida milliy va umuminsoniy qadriyatlar vositasida yoshlar maʼnaviy madaniyatini shakllantirish muammosiga oid. 1986-yilda nomzodlik ishini, 1994-yilda doktorlik dissertatsiyasini himoya qilgan. 1988-yilda dotsent, 1998-yilda professor ilmiy unvoni berilgan. Oynisa Musurmonova 10 dan ortiq monografiyalar, 21 ta darslik, 30 dan ortiq oʻquv-metodik qoʻllanmalar, 10 dan ortiq risolalar, 300 dan ortiq ilmiy maqolalar muallifi.

 Mukofotlari 
 1-darajalari „Sogʻlom avlod uchun“ ordeni (1999);
 „Oʻzbekiston belgisi“ koʻkrak nishoni;
 „Maʼnaviyat fidoyisi“ koʻkrak nishoni (2021).
 

Turkum:Oʻzbekistonlik olim ayollar
Turkum:Professorlar
Turkum:Pedagogika fanlari doktorlari
Mahmudxon Ismoilov

Mahmudxon Ismoilovich Ismoilov (1947-yil 22-iyun, Toshkent, Oʻzbekiston SSR – 2015-yil 2-avgust, Toshkent, Oʻzbekiston) – oʻzbekistonlik muhandis olim, texnika fanlari doktori, professor.

 Biografiyasi 
Mahmudxon Ismoilov 1947-yil 22–iyunda Toshkent shahrida ziyoli oilada tugʻilgan. Mahmudxon Ismoilov 1965—1970-yillarda Toshkent irrigatsiya va qishloq xoʻjaligini mexanizatsiyalash muhandislari institutida oʻqigan. 1970—1972-yillarda Toshkent irrigatsiya va qishloq xoʻjaligini mexanizatsiyalash muhandislari instituti „Elektr energiyasini ishlab chiqarish va tarqatish“ kafedrasi assistenti, 1976—1980-yillarda „Qishloq xoʻjaligida elektr energiyasini qoʻllash“ kafedrasi katta oʻqituvchisi, 1980—1985-yillarda „Qishloq xoʻjaligini elektrlashtirish va avtomatlashtirish“ fakulteti dekani oʻrinbosari, 1985—1992-yillarda ushbu fakultet dekani, 1992—1993-yillarda sirtqi taʼlim fakulteti dekani, 1993—1996-yillarda sirtqi taʼlim boʻyicha prorektor, 1996—2001-yillarda sirtqi taʼlim fakulteti dekani, 2001—2003-yillarda oʻquv ishlari boʻyicha prorektor, 2003—2004-yillarda sirtqi taʼlim fakulteti dekani, 2004—2014-yillarda moliya-iqtisodiyot ishlari boʻyicha prorektor lavozimida faoliyat koʻrsatgan.

 Vafoti 
Mahmudxon Ismoilov 2015-yil 2-avgustda vafot etgan.

 Ilmiy faoliyati 
Mahmudxon Ismoilov 70 dan ortiq ilmiy-uslubiy ishlar, jumladan, 2 ta monografiya, 3 ta metodik tavsiyalar muallifi. 1972—1976-yillarda Moskva shahridagi Butunittifoq qishloq xoʻjaligini elektrlashtirish ilmiy-tadqiqot instituti aspiranturasida oʻqigan, 1977-yilda nomzodlik ishini yoqlab, texnika fanlari nomzodi ilmiy darajasini olgan.

 Mukofotlari 
 „Shuhrat“ medali (1995);
 „Oʻzbekiston Respublikasi mustaqilligiga 20 yil“ esdalik nishoni (2011).
 

Turkum:Oʻzbekiston muhandislari
Turkum:Professorlar
Turkum:Texnika fanlari doktorlari
Bаhovuddin Аminjonov

Bahovuddin Aminjonov (1904-yil, Buxoro — 1938-yil, Toshkent) — shifokor, 1922-yilda Germaniyada oʻqish uchun Buxoro Xalq Sovet Respublikasi tomonidan yuborilgan 55 talabadan biri. Yalta shahridagi „Oʻzbekiston“ sanatoriyasida shifokor boʻlib ishlagan.
 Faoliyati 
Bahovuddin Aminjonov 1904-yilda Buxoro shahrida mudarris Aminjon Ziyovuddinov oilasida tugʻilgan. Otasi Aminjon Ziyovuddinov „Yosh buxoroliklar“ partiyasining faol aʼzolaridan boʻlgan. U 1920-yilda Buxoro amirligi qulashi natijasida tuzilgan Buxoro Xalq Sovet Respublikasida bir qator nufuzli vazifalarda, jumladan, kitobchilik palatasida ilmiy xodim boʻlib ishlagan.

1922-yilning kuzida Bahovuddin Aminjonov Germaniyaga tahsil olishga borgan va avvaliga Aziz Xoʻja, Sattor Jabbor, Vali Qayumlar bilan Doktor Fekkelmanning xususiy oʻrta maktabida tahsil olgan. Shundan soʻng Berlin universitetining tibbiyot fakultetida oʻqishni davom ettiradi. 1928-yilda sovet hukumati Bahovuddin Aminjonovga taʼlim stipendiyasini bermay qoʻyadi. Aminjonov bu vaziyatni turkistonlik talabalar yetakchilari Ahmad Naim, Said Ali Xo‘ja, Sattor Jabborlarga maslahat soladi. Ular oʻqishni tugatish maqsadida mablag‘ topish yoʻllarini izlay boshlaydilar. Shundan so‘ng Ahmad Naim Polsha elchixonasiga borib, Bahovuddin Aminjonovga o‘qishini tugatishi uchun yordam so‘raydi. Talabalar bu vaziyatni SSSRning Germaniyadagi vakolatxonasiga bildirmaydilar. Chunki bu paytda SSSR vakolatxonasi talabalarning hamma harakatlarini kuzatuv ostiga olgan, ularni oʻqishini tugatmasdan ortiga qaytarib yuborish uchun barcha choralarni ko‘rayotgan edi. Bahovuddin Aminjonov 1929-yilning yanvar—fevral oylarida Varshavada bo‘lib, Polsha hukumatidan yordam olishga erishadi. U yaxshi xabar bilan Berlinga keladi, biroq voqealardan xabardor boʻlgan sovet maʼmurlari uni kuch bilan ortiga qaytarib yuboradi.
B.Aminjonov 1929-yilda SSSRga qaytgach, oʻqishni 1931-yil Oʻrta Osiyo tibbiyot institutida yakunlaydi va Yaltadagi „Oʻzbekiston“ sanatoriyasiga yoʻllanma oladi. „Oʻzbekiston“ sanatoriyasida bosh shifokor boʻlgan B.Aminjonov 1935-yilning oxirida Moskvaga ilmiy safarga borgan. 1936-yil fevralda yana sanatoriyaga qaytadi. Biroq, u ishdan boʻshatiladi va Toshkentga kelib Respublika tubdispanserida (sil dispanseri) ish boshlaydi.

 Qatagʻon qilinishi 
Bahovuddin Aminjonov 1937-yilning yanvarida qamoqqa olingan. Unga 1922—1929-yillarda Germaniya va Polsha davlatlarida o‘qigan, „Mustaqil Turkiston“ aksilinqilobiy tashkiloti aʼzosi, Polshaning razvedkasiga josuslik maqsadida yollangan degan tuhmatlar qoʻyadilar. 1938-yil 8-oktyabrda otishga hukm qilingan.

1961-yilning 18-aprelida Moskva shahrida SSSR Oliy Sudi harbiy kollegiyasi Bahovuddin Aminjonovni asossiz jazolangan deb topadi. U 1961-yil 26-iyulda to‘liq oqlanadi.
 

Turkum:1904-yilda tugʻilganlar
Turkum:Buxoroda tugʻilganlar
Turkum:1938-yilda vafot etganlar
Turkum:Sovet davri qatagʻon qurbonlari
Turkum:Kishilar
Turkum:Toshkentda vafot etganlar
Turkum:Jadidlar
Turkum:Qatagʻon qurbonlari
Oʻzbekistondagi eng yirik masjidlar roʻyxati

thumb|right|Islomobod masjidi
thumb|right|Shayx Zayniddin masjidi
Oʻzbekistondagi masjidlarning hajmiga koʻra roʻyxati — Oʻzbekiston musulmonlari idorasining maʼlumotlariga koʻra tuzilgan mamlakatdagi masjidlar roʻyxati. 2023-yilga kelib Oʻzbekistonda 4000dan ziyod masjid bor.

 № Nomi Hudud Joylashuvi Ichki hajmi (kishi) Umumiy hajmi Balandligi1Islomobod masjidiToshkent shahriOlmazor tumani80x60 metr (14200)? gektar ? metr 2Shayx Zayniddin (Koʻkcha) masjidiToshkent shahriShayxontohur tumani70x40 metr (13 937)0,2 gektar 20 metr 3Nurul Islom masjidiToshkent viloyatiZangiota tumani?x? metr (1500)1,27 gektar 20 metr 

 

Turkum:Oʻzbekiston masjidlari
Aminjon Ziyovuddinov

Aminjon Ziyovuddinov (1890-yil Buxoro — ?) — „Yosh buxoroliklar“ partiyasi aʼzosi, kitobchilik palatasida ilmiy xodim. Yaltadagi „Oʻzbekiston“ sanatoriyasida shifokor boʻlib ishlagan Bahovuddin Aminjonovning otasi.
 Faoliyati 
1890-yili Buxoro shahrida tug‘ilgan. Buxoro madrasalarida tahsil olgan. Yoshlikdagi doʻsti Azimjon Sharipov bilan birga taʼlim olgan. Talabalik yillarida boshqa taraqqiyparvarlar qatori Buxoro jadidlari qatoriga qoʻshilishgan. Aminjon Ziyovuddinov „Yosh buxoroliklar“ tashkilotining faol aʼzolaridan bo‘lib, Buxoro tarixiga oid kitoblar bilimdoni edi. Ular Buxoro amirligining eski boshqaruv tizimini isloh qilish va uni zamonaviy boshqaruvga oʻzgartirishga harakat qilgan. Buxoro jadidlarining bu intilishlari Buxoro amiri Said Olimxon va uning tarafdorlari tomonidan jiddiy qarshilikka uchraydi. Buning natijasida koʻplab „Yosh buxoroliklar“ tashkiloti aʼzolari amirlikdan badargʻa qilinadi. Shundan keyin taraqqiyparvarlar Sovet davlati bilan hamkorlik yoʻliga oʻtgan.

1914-yil yosh tarixchi olim Ahmad Zakiy Validiy To‘g‘on Buxoro shahriga birinchi marta kelganida Aminjon Ziyovuddinovning uyida yashab, maslahatlar olgan. Aminjon Ziyovuddinov 1920-yil amirlikning ag‘darilishi natijasida vujudga kelgan Buxoro Xalq Sovet Respublikasida qator nufuzli vazifalarda ishlagan. 1921-yilda bu safar siyosiy maqsadni koʻzlab Buxoro zaminiga kelgan Zaki Validiy yana Aminjon Ziyovuddinov xonadonida mehmon bo‘lgan. Bu esa uning Buxoro siyosiy hayotidagi oʻrni yuqoriligidan darak beradi.. Oʻgʻli Bahovuddin dastlab jadid maktabida savod chiqargan, so‘ng madrasa taʼlimini olib fors, arab tillarini mukammal o‘rgangan. Aminjon Ziyovuddinov 1922-yilning kuzida oʻgʻlini Germaniyaga oʻqishga joʻnatadi. 1938-yil qatagʻonlari Bahovuddin Aminjonovni ham chetlab oʻtmagan. 1938-yil 8-oktyabrda otishga hukm qilingan.

 Qatagʻon qilinishi 
Aminjon Ziyovuddinov O‘zSSR NKVD huzuridagi „uchlik“ning 1937-yilning 5-noyabridagi qarori bilan aksilinqilobiy „Milliy Ittihod“ tashkilotining azosi, millatchi, Fayzulla Xo‘jayev bilan yaqin aloqada degan ayblar bilan 10 yil muddatga mehnat lageriga ishlash uchun hukm qilingan, jazo muddati 1937-yilning 21-avgustidan boshlab hisoblangan. Keyingi taqdiri nomaʼlum.
 

Turkum:1890-yilda tugʻilganlar
Turkum:Buxoroda tugʻilganlar
Turkum:Sovet davri qatagʻon qurbonlari
Turkum:Kishilar
Turkum:Jadidlar
Ingrid Daubechies

Ingrid Daubechies (1954-yil 17-avgustda tugʻilgan) — belgiyalik fizik va matematik. Duke universiteti professori. 2023-yilda Wolf matematika mukofoti bilan taqdirlanganWolf Prize in Mathematics 2023.

Ingrid Milliy Muhandislik Akademiyasi, Milliy Fanlar Akademiyasi va Amerika sanʼat va fanlar akademiyasi aʼzosi. Xalqaro matematika ittifoqining prezidenti boʻlgan birinchi ayol (2011–2014).
Saʼdulla Xoja xazirasi

Saʼdulla Xoja xazirasi (Saʼdulloh Xoja xazirasi) — Buxorodagi meʼmoriy yodgorlik. Mazkur xazira Chor Bakr meʼmoriy majmuasida joylashgan boʻlib, XIX asrda qurilgan. Xazira Oʻzbekiston moddiy va madaniy meʼrosining koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatiga kiritilgan.
Saʼdulla Xoja Xazirasi Chor Bakr meʼmoriy majmuasi xonaqohi janubida joylashgan boʻlib, kiraverish darvozasi ikki tomonidan 6 ta hujrasi mavjud. Mazkur hujralar chillaxona vazifani ham bajargan. 1986-yilli xazirada olib borilgan taʼmirlash natijasida eshiklari qayta tiklangan. Eshiklar gujum yogʻochidan qilingan va yuz qismi kandakoriy va kubbakoriy naqshlar bilan bezatilgan. Hazira kirish darvozasi ikki tabaqali boʻlib, usti yopiq ushturgardanlar bilan bezatilgan boʻlib, ular orasi esa osma sharafalardan iborat. Hazirada sagʻona qabrlar mavjud. Hazira ichkarisidagi sharq tomonida ayvon joylashgan. Hazira tom qismi ikkita gumbazdan iborat. Gumbazlar oddiy naqshlar bilan bezatilmagan va obigʻishtdan bezak sifatida foydalanishgan. Ichkari hovlida yozgi tilovatxona joylashgan. Mazkur xazirada qorilar tilovat qilib turgan. Ular vaqf yerlaridan tushgan mab;agʻlar evaziga maosh olgan. Saʼdulla Xoja Xazirasida ertalabdan to kun botgunnga qadar 2 ta qori tilovat qilgan. Hazirada 110 ta qabr mavjud. Ayrim sogʻonalardan ikkinchi marta ham foydalanishgan va baʼzilarida toshbitiklar bor. Toshbitiklar asosan fors tilida bitilgan, arab tilida esa oyatlar koʻchirilgan. Ushbu xazirada 2 ta qabrtoshning yozuvlari saqlanib qolgan. Birinchi qabr tosh bitik fors tilida bitilgan. Ushbu qabr Nurchuchuk poshshoga tegishli boʻlib, u Gavharbonu Sultonim qizi boʻlgan. Ikkinchi qabrdagi bitik ham fors tilida boʻlib, 1858-yilda vafot etgan boʻlgan. Mazkur xazira atrofi devorlar bilan oʻrab olingan. Mazkur xazira uchun Jo’yboriy xojalari koʻplab yerlarni vafq qilgan, va shu hisobidan xazira taʼmirlangan. Hozirgi kunda xazira yaxshi holatda saqlangan.

 

 
 Ilmiy 
 
 

Turkum:Oʻzbekiston meʼmoriy yodgorliklari
Turkum:Buxoro
Oyposhshooyim xazirasi

Oyposhshooyim xazirasi (Poshshooyim xazirasi) — Buxorodagi meʼmoriy yodgorlik. Mazkur xazira Chor Bakr meʼmoriy majmuasida joylashgan boʻlib, XVII asrda bunyod etilgan. Oʻzbekiston moddiy va madaniy meʼrosining koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatiga kiritilgan.
Poshshooyim xazirasi Chor Bakr meʼmoriy majmuasining shimol tomonida joylashgan. Oyposhshooyim xazirasi peshtoqli va uning peydovori yerdan 6 metr chuqurlikda joylashgan. Poydevori sariq rangli xarsangtaroshlar bilan terilgan boʻlib, obi gʻisht va keyin qamish qoʻyilgan. Xaziraga yettita pillapoya orqali chiqiladi. Xazira ichkarisida ikkita qorixona mavjud. Qorixona sharqida asosiy sagʻonalar mavjud. Qabrlarning shimol tomonida esa chiroqpoya oʻrnatilgan. Chiroqpoya yaxshi saqlanmagan boʻlib, gʻarb tomonida naqshlari parchasi saqlanib qolgan va u rayhoniy rangda. Peshtoq ikki tomonida islimiy naqshlar mavjud. Peshtoq kitoba qismida Qur’oni Karimning „Zumar“ surasining 53 oyati keltirilgan. Katiba oyati atrofi parchinkoriy va koshinoriy qilib ishlangan. Xazirada qora marmartosh mavjud boʻlib, u Bibijon xonimga tegishlidir. Bibijon xonim Jonibek Sultonning qizi boʻlgan va u 1608-yilda vafot etgan. Qabrtoshida shunday yozilgan edi: „Bu yorugʻ dahma Olloh tomonidan kechirilgan taqvodor hamda sof, ezgulik niholi Bibijon xonim Jonibek Sulton qizi. Hijriy 1017-yilning Muharram al-ahram shahri (oyida) vafot etgan“. Poshshobibi esa Bibijon xonimning ikkinchi eri Abdurahimxojadan tugʻilgan boʻlib, Nodirmuhammadxoning kelini boʻlgan. Uni Poshshabibi nomi bilan nomlaganlar. Hozirgi kunda ham xazira uning nomi bilan atalib kelinadi. Poshshabibi qabri ham qora rangda boʻlib, yozuvlari nastaliq xatida bitilgan. Undagi marsiya esa fors tilida bitilgan. Ushbu xazirada Bibijon xonim va Oyposhshaoyim xonzodalar dafn qilingan. Xazira uchun Jo’yboriy xojalari koʻplab yerlarni vafq qilgan, va shu hisobidan xazira taʼmirlangan, tilovat qiladigan qorilar maosh olishgan. Xazira Oʻrta Osiyo uslublarida bunyod etilgan.

 

 
 Ilmiy 
 
 

Turkum:Oʻzbekiston meʼmoriy yodgorliklari
Turkum:Buxoro
Odinaxon Jamoldinova

Odinaxon Rasulovna Jamoldinova (1970-yil 29-may, Oʻzbekiston tumani, Fargʻona viloyati, Oʻzbekiston SSR) — oʻzbekistonlik olima, pedagogika fanlar doktori (2015), professor, Oliy Majlis kengashi sobiq deputati. 
Biografiyasi
Odinaxon Jamoldinova 1970-yil 29-may Fargʻona viloyati, Oʻzbekiston tumanida tugʻilgan. 1992-yilda Toshkent davlat pedagogika institutini pedagogika va psixologiya mutaxassisligi boʻyicha tugatgan. 1998—1999-yillarda Jizzax davlat pedagogika instituti pedagogika kafedrasi o‘qituvchisi, 1999—1999-yillarda Jizzax viloyati hokimligi oila, onalik va bolalikni ijtimoiy himoya qilish masalalari bo‘yicha kotibiyati yetakchi mutaxassisi, 1999—2002-yillarda Jizzax davlat pedagogika instituti pedagogika kafedrasi o‘qituvchisi, 1999—2008-yillarda „Oila“ ilmiy-amaliy markazi Jizzax viloyat bo‘limi direktori, 2002—2006-yillarda Jizzax davlat pedagogika instituti yoshlar pedagogikasi va psixologiyasi kafedrasi mudiri, 2006—2008-yillarda Jizzax davlat pedagogika instituti maktabgacha ta’lim nazariyasi va metodikasi kafedrasi mudiri, 2008—2012-yillarda „Kamolot“ yoshlar ijtimoiy harakati Markaziy kengashi raisi o‘rinbosari, respublika „Kamalak“ bolalar tashkiloti raisi, 2012—2015-yillarda Nizomiy nomidagi Toshkent davlat pedagogika universiteti ma’naviy-axloqiy tarbiya ishlari bo‘yicha prorektori, 2015—2020-yillarda O‘zbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Qonunchilik palatasi deputati hamda Fan, ta’lim, madaniyat va sport masalalari qo‘mitasi a’zosi, 2020—2023-yillarda O‘zbekiston Respublikasi Oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirining ma’naviy-ma’rifiy ishlar samaradorligini oshirish, davlat tili to‘g‘risidagi qonun hujjatlariga rioya etilishini ta’minlash masalalari bo‘yicha maslahatchisi vazifasida faoliyat yuritgan. 2023-yildan Alisher Navoiy nomidagi Toshkent davlat o‘zbek tili va adabiyoti universiteti Ilmiy ishlar va innovatsiyalar bo‘yicha prorektori. Oʻzbekiston Liberal demokratik partiyasi aʼzosi.

Ilmiy faoliyati
Odinaxon Jamoldinova 1992—1998-yillarda Toshkent davlat pedagogika instituti aspiranturasida oʻqigan. 1997-yilda nomzodlik, 2015-yilda doktorlik (DSc) dissertatsiyasini himoya qilgan. Odinaxon Jamoldinova pedagogika sohasida 100 dan ortiq ilmiy ishlar, jumladan, 2 ta o‘quv qo‘llanma, 3 ta uslubiy qo‘llanma, 3 ta monografiya, 2 ta risola muallifi.

Mukofotlari
 „Moʻtabar ayol“ koʻkrak nishoni (2021).

 

Turkum:Oʻzbekistonlik olim ayollar
Turkum:Pedagogika fanlari doktorlari
Turkum:Professorlar
Zuhra Ismoilova

Zuhra Qoraboyevna Ismoilova (1961-yil 20-aprel, Sirdaryo tumani, Sirdaryo viloyati, Oʻzbekiston SSR) — oʻzbekistonlik olima, pedagogika fanlari doktori (2007), professor. 
Biografiyasi
Zuhra Ismoilova 1961-yil 20-aprel Sirdaryo viloyati, Sirdaryo tumanida tugʻilgan. 1984-yilda Toshkent irrigatsiya va qishloq xoʻjaligini mexanizatsiyalash muhandislari institutining muhandis-pedagog mutaxassisligi boʻyicha tamomlagan. 1985—2020-yillarda Toshkent irrigatsiya va qishloq xoʻjaligini mexanizatsiyalash muhandislari institutida laborant, assistent, katta o‘qituvchi, dotsent, professor, kafedra mudiri, akademik litsey va kasb-hunar kollejlari bo‘yicha prorektor lavozimida ishlagan. 2020-yildan „Toshkent irrigatsiya va qishloq xo‘jaligini mexanizatsiyalash muhandislari instituti“ Milliy tadqiqot universitetining „Professional ta’lim va jismoniy madaniyat“ kafedrasi mudiri. „Ma’rifat“ targ‘ibotchilar jamiyati aʼzosi.

Ilmiy faoliyati
Zuhra Ismoilova 2000-yil „Texnika oliy ta’lim muassasalarida talabalarning kasbiy malakalarini shakllantirish“ mavzusida nomzodlik, 2007-yilda „Ma’naviy-axloqiy tarbiyaning nazariy va eksperimental metodik asoslari: (Milliy istiqlol g‘oyasi: asosiy tushuncha va tamoyillar asosida)“ mavzusida doktorlik dissertatsiyasini himoya qiligan. 5 ta darslik, 12 ta o‘quv qo‘llanma, 5 ta monografiya, 50 ga yaqin uslubiy ishlanma va risolalar, 300 dan ortiq ilmiy maqolalar muallifi.

Mukofotlari
 „Oʻzbekiston mustaqilligiga 25 yil“ esdalik nishoni (2016);
 „Moʻtabar ayol“ koʻkrak nishoni (2020);
 „Oʻzbekiston Respublikasi mustaqilligining 30 yilligi“ esdalik nishoni (2021);
 „Oʻzbekiston Konstitutsiyasining 30 yilligi“ esdalik nishoni (2022).
 

Turkum:Professorlar
Turkum:Pedagogika fanlari doktorlari
Turkum:Oʻzbekistonlik olim ayollar
Diloro Yusupova

Diloro (Dinara) Yusupova (1911-yil, Buxoro — 1981-yil, Toshkent) — Oʻzbekistondagi birinchi ayol huquqshunos, O‘zSSR bosh prokurori yordamchisi. BXSR harbiy ishlar noziri Sobirjon Yusupovning qizi.

Diloro Yusupova 1911-yilda Buxoro shahrida tugʻilgan. Otasi Sobirjon Yusupov „Yosh buxoroliklar“ tashkilotining faollaridan bo‘lib, rus tilini yaxshi bilgani tufayli siyosiy harakatlarda faol qatnashgan. Shu sabab Diloroning yoshligi otasining siyosiy qarashlari tufayli taʼqib va quvg‘inlarda o‘tgan.

Diloro Yusupova 11 yoshida Buxoro Xalq Sovet Respublikasi tomonidan Moskva shahriga o‘qishga yuborilgan. Oʻqish davomida o‘zining iqtidori, bilimga tashnaligi bilan 1924-yildayoq Moskvadagi o‘zbek talabalari orasida tanildi. 1926-yil maktabni aʼlo baholarga tugatib, O‘zbekistonga qaytdi.

Diloro Yusupova Toshkent komsomolining okrug qo‘mitasida ishlagan. O‘rta Osiyo davlat universitetining sud bo‘limiga o‘qishga qabul qilingan. Keyinchalik aspiranturaga tayyorlanib, Sovet huquqi ilmiy-tekshirish institutiga o‘qigan. Shundan keyin bitiruv imtihonlarini yaxshi topshirib yo‘llanma bilan O‘zbekiston Respublikasi Prokuraturasiga ishga joʻnatilgan. Berilgan sinov muddatidan so‘ng Yusupova 1925-yili 24 yoshida O‘zbekiston Respublikasi prokurori yordamchisi lavozimiga tayinlangan.

Diloro Yusupova Moskva oʻqiyotgan vaqtida tanishgan O‘zSSR Oliy sudi sudyasi namanganlik Muhammadjon Mo‘minov bilan turmush qurgan. Muhammadjon Mo‘minov O‘zbekistonda yuridik fanlarning shakllanishiga asos solgan yosh huquqshunoslardan boʻlgan. Mo‘minov Samarqandda O‘zbekiston Oliy sudi kollegiyasining aʼzosi, 1931-yildan 1935-yilgacha sud tizimidagi qator muhim lavozimlarda xizmat qilgan. 1937-yil 29-mart kuni ﻿Muhammadjon Mo‘minov hibsga olinadi. O‘sha paytda Mo‘minov O‘zSSR Adliya komissarligining aholiga yuridik yordam va sud himoya bo‘limi boshlig‘i, Yusupova boʻlsa O‘zSSR Bosh prokurori yordamchisi boʻlgan.

1937-yilning 22-sentabrida „xalq dushmani“ning xotini, erining troskiychiligini, aksilinqilobiy faoliyatini yashirgan deb 25 yoshli O‘zSSR prokurori yordamchisi Diloro Yusupovani ham qamoqqa oladilar. Marat ismli 6 yoshli o‘g‘li va 4 yoshli qizi Surayyo bolalar uyiga topshiriladi.
1938-yilning 4-oktyabrida Diloro Yusupovaning turmush oʻrtogʻi Muhammadjon Mo‘minov „Moskvada oʻtkazilgan namoyish rahbarlaridan biri“ degan tuhmat bilan otib tashlangan. Yusupova shartli ravishda ozodlikka chiqariladi.

Dilora Yusupova bergan ariza boʻyicha 1956-yilda qayta tergov oʻtkaziladi. 1957-yil 23-yanvarda Muhammadjon Mo‘minov SSSR Oliy sudi harbiy kollegiyasi tomonidan oqlangan.

 

Turkum:1911-yilda tugʻilganlar
Turkum:Buxoroda tugʻilganlar
Turkum:1981-yilda vafot etganlar
Turkum:Kishilar
Turkum:Toshkentda vafot etganlar
Turkum:Ayollar
Turkum:Oʻzbekiston huquqshunoslari
Batumi xalqaro aeroporti

Aleksandr Kartveli nomidagi Batumi xalqaro aeroporti — Gruziyaning janubi-gʻarbiy qismida joylashgan Ajariya avtonom respublikasining poytaxti va Qora dengiz sohilidagi Batumi shahridan janubda joylashgan aeroport. Turkiyaning Hopa shahridan shimoli-sharqda joylashgan. Gruziya uchun mahalliy va xalqaro aeroport vazifasini oʻtaydi. Aeroport aeronavtika muhandisi va aviatsiya kashshofi Aleksandr Kartveli sharafiga nomlanganBatumi airport named after Alexander Kartveli Government of Georgia.

 Umumiy maʼlumotlar 
Batumi Gruziyadagi uchta xalqaro aeroportdan biri (Gruziya poytaxtiga xizmat koʻrsatadigan Tbilisi xalqaro aeroporti va Gruziyaning ikkinchi yirik shahri Kutaisidagi David Quruvchi xalqaro aeroporti bilan birga). Yangi aeroport terminali 2007-yil 26-maydan beri ishlamoqda. Umumiy maydoni , u yiliga 600 000 yoʻlovchiga xizmat koʻrsatishga qodirbatumiairport.com — Airport profile (p.11).

Batumi xalqaro aeroporti 2007-yilda rekonstruksiya qilinganidan keyin yoʻlovchilar soni sezilarli darajada oʻsgani qayd etildi. 2011-yilda aeroport 134 ming yoʻlovchiga xizmat koʻrsatgan, bu bir yil oldinga nisbatan 51 foizga oshganbatumiairport.com — Airport profile (p.15).

2019-yilda terminal kengaytirildi, chunki mavjud quvvatlar endi yetarli boʻlmay qoldi. Ish 2021-yilning bahorida yakunlandi. Aeroport maydoni ikki barobarga oshirilib, 8000 kvadrat metrga yetdi, bu yiliga 1 million 200 ming yoʻlovchiga xizmat koʻrsatish imkonini beradi. Ishlarning bir qismi avtobus darvozalari, roʻyxatdan oʻtish joyi va pasport nazorati punktlari sonini, shuningdek, dyuti-fri hududlar va avtoturargohni kengaytirishdan iborat edi. Bundan tashqari, bagajni qayta ishlash zonasi qisman kengaytirildi, bu yerda avtomatik konveyer tizimi joriy etildi va qoʻshimcha bitta bagaj karuseli oʻrnatildi. Jami 17 million AQSh dollari miqdorida sarmoya kiritildi.

 Aviakompaniyalar va yoʻnalishlar 
thumb|280x280px| Batumi aeroporti

 Statistika 
 Batumi xalqaro aeroportining yillik yoʻlovchilar oqimi statistikasi Yil Yoʻlovchilar soni Oʻzgarishi, %da2022616,88519.5%2021516,017906%202051,41291.8%2019624,1784.2%2018598,89120.8%2017495,66858.7% 2016 312,343 37.9% 2015 226,476 5.9% 2014 213,439 2.2% 2013 208,977 24.0% 2012 168,510 25.9% 2011 133,852 51.1% 2010 88,562 92.3% 2009 46,044 28.8% 2008 64,656 67.4% 2007 38,613 

 2021-yil yozidagi eng mashhur yoʻnalishlar 
+Mamlakat Manzil Aeroport Haftalik reyslar Aviakompaniyalar Kiyev Boryspil xalqaro aeroporti ,
Igor Sikorskiy Kiyev xalqaro aeroporti 21 Bees Airline (haftada 7) SkyUp (haftada 7) Yanair (haftada 7) Tel-Aviv Ben Gurion aeroporti 15 Israir Airlines (haftada 10 ta); Arkia (haftada 3 marta); El Al / Sun d’Or (haftada 2) Georgian Airways (haftada 2) Istanbul Istanbul aeroporti ,
Istanbul Sabiha Goʻkchen xalqaro aeroporti 10 Turkish Airlines (haftada 7) Pegasus Airlines (haftada 3) Minsk Minsk milliy aeroporti 4 Belavia (haftada 4) Ar-Riyod Qirol Xolid xalqaro aeroporti 4 Flynas (haftada 4)

 Yana qarang 

 Gruziya aeroportlari roʻyxati

 

 
 

Turkum:Gruziya aeroportlari
Turkum:Batumi
Turkum:Koordinatalar Vikimaʼlumotlarda
Oʻzbekistonning birinchi xonimlari

Oʻzbekistonning birinchi xonimi — Oʻzbekiston prezidentining rafiqasiga berilgan norasmiy unvon hisoblanadi. Bu unvonning dastlabki sohibi Oʻzbekiston Respublikasining birinchi prezidenti Islom Karimovning rafiqasi Tatyana Karimova hisoblanadi. Bugungi kunda, 2016-yil 14-dekabrdan Oʻzbekistonning hozirgi birinchi xonimi — Prezident Shavkat Mirziyoyevning rafiqasi Ziroatxon Hoshimova.

 Oʻzbekistonning birinchi xonimlari 
RasmNameLavozim muddatiPresidentEslatmaDavr boshlanishiDavr tugashiDavr oraligʻi1154x154pxTatyana Karimova1991-yil 1-sentyabr2016-yil 2-sentyabr147x147pxIslam KarimovNigmatilla Yuldashev2016-yil 2-sentyabr2016-yil 14-dekabr119x119pxNigmatilla Yuldashev2196x196pxZiroatkhon Hoshimova2016-yil 14-dekabrAmaldagi6 yil 217 kun133x133pxShavkat Mirziyoyev

 Yana qarang 

 Oʻzbekiston Prezidenti

 

Turkum:Oʻzbekistonning birinchi xonimlari
Turkum:Oʻzbekiston siyosatiga oid roʻyxatlar
Turkum:Oʻzbekiston Prezidentlarining turmush oʻrtoqlari
Axtkarspelen

Achtkarspelen - Niderlandiyaning shimolidagi Frizland yerida joylashgan tuman hisoblanadi.

 Tarix 
Achtkarspelen nomi, so'zma-so'z "sakkiz cherkov" degan ma'noni anglatadi, grietenij ichidagi asl sakkiz cherkovdan olingan, xususan: Augustinusga, Buitenpost, Drogeham, De Kuten, Kortwoude, Lutkepost, Surhuizum va Twijzel. Axtkarspelen ko'p yillar davomida Frizlandda alohida maqomga ega edi. O'rta asrlarda Achtkarspelen Myunster yepiskopligi ostiga tushdi, Frieslandning qolgan qismi Utrext episkopining bir qismi bo'lgan.

Turkum:Koordinatalar Vikimaʼlumotlarda
Raerd

Raerd — Niderlandiyaning Frizlandiya provinsiyasidagi Sudwest-Fryslân munisipalitetidagi qishloq. 2017 yil yanvar oyida uning aholisi 630 ga yaqin ediKerncijfers wijken en buurten 2017 - CBS Statline. 

 Tarix 
Qishloq birinchi marta XIII asrda Rawertham nomi bilan tilga olingan va "qamish bilan qoplangan terp" degan ma'noni anglatadi. XI XII asrlarda boʻylab damba qurilgan daryo. Raerd - radial tuzilishga ega bo'lgan terp (sun'iy tirik tepalik) qishlog'i, erta o'rta asrlarga tegishli. Qishloq sobiq Middelzee yaqinida joylashgan edi. 
thumb| Laurentius Church (National Monument).
 Galereya 

 Ma'nbalar 

 Tashqi 

Turkum:Koordinatalar Vikimaʼlumotlarda
Merganlar

Merganlar qishlogʻi — Buxoro viloyati Romitan tumani Xosa shaharchasi Decha mahallasi hududida joylashgan qishloq. 
 Etimologiyasi 
Mergan – bu soʻz toponim sifatida Uralsk viloyati hamda Orol dengizidagi orollarda uchraydi. "Mergan" Xon saroyidagi mansablardan biri boʻlib, "ov bilan shugʻullanuvchi kishi" ma'nosini anglatgan. Soʻzning aniq lugʻaviy ma'nosi "aniq nishonga oluvchi mergan" hisoblanadi. 

Ayrim tadqiqotchilarning fikricha, "Mergan" etnik nom boʻlib, qoʻngʻirot qabilasining bir tarmogʻidir. Barcha turkiy xalqlarda "Mergan" "aqlli, epchil, koʻrimli" maʼnosiga ega.G.I.Ramstedt, Введение в алтайское языкознание. M. 1957-yil. 238 
 Muassasalar 
Qishloq hududida asosan Decha, Merganlar, Quyi Decha va Arabon qishloq fuqarolariga xizmat qiluvhi Romitan tuman xalq ta’limi bo‘limiga qarashli 32-umumta’lim maktabi joylashgan.
 

Turkum:Romitan tumani aholi punktlari
Shayx Rangrez masjidi

Shayx Rangrez masjidi — Buxoroda joylashgan masjid. Hozir mavjud emas. Buxoro Eski shahrining janub-sharqiy tomonida Shayx Rangrez (baʼzi da Gulrez) mahallasida joylashgan. Mahallaning yana bir nomi Darvozayi Qavoladir. Davozayi Qavola nomi 1818—1819-yillardagi vaqf hujjatlarida ham keltirilgan. Guzar shu nomdagi darvoza yaqinida joylashgan, yaʼni Qavola (Qarshi) darvozasi oldida joylashgan. 1920-yil M.Frunze boshliq rus qoʻshinlarining hujumi natijasida Qarshi darvozasi yonidagi Shayx Rangrez guzarning yarmi yonib ketgan. Mahallada 41 uy mavjud boʻlgan. Aholi savdogarlik va hunarmandchilik bilan shugʻullangan. Mahallada yirik yer egalari ham yashagan, ularning yerlari asosan shahar tashqarisida joylashgan.

Shayx Rangrez masjidi mahalla masjidi hisoblangan. Masjid yonida xonaqoh ham boʻlib, u yerda asosan zikr majlislari oʻtkazilgan. Masjid kubraviya tariqatiga eʼtiqod qiluvchi ruhoniylar boshqaruvi ostida boʻlgan. Masjid yonida maktab va tahoratxona ham boʻlgan. Masjidda karomatgoʻy avliyo Shayx Rangrezning qabri borligi uchun mahalla nomi ham shu nom bilan atalgan. Mozor joylashgan kichkina qabristonga faqat Shayx Rangrez avlodlari koʻmilgan.
1910—1911-yillarda rus qoʻmondonlari Parfenov va Fenin tomonidan Buxoro shahrining topografik xaritasi tuzib chiqiladi. Ularning xaritasida Shayx Rangrez masjidi ham aks ettirilgan.

XX asrning birinchi yarmida masjid (xonaqoh) Shayx Rangrez maqbarasi va qabriston buzib tashlangan. Shayx Rangrez masjidi aks etgan birinchi fotosurat muallifi fransuz tabiatshunosi Edmond de Ponsendir. U 1893-yilning aprel oylarida Samarqandga kelgan Zarafshon vodiysini oʻrganishga kirishgan. Ponsen Buxoro shahriga ham tashrif buyurib, 1893-yilda masjidni suratga olgan. Masjid hozirda mavjud emas.
 

Turkum:Buxorodagi masjidlar
Kuyi Murg‘kush guzari

Kuyi Murg‘kush — Buxoro shahrining Shayx Rangrez qismida joylashgan qadimiy guzar.
 Guzar tarixi 
„Ku“ termini bo‘yicha qaralganda, bu guzar XVI—XVII asrga mansub. Chunki XVII asrdan so‘ng „ku“ termini ishlatilmay qolgan. Lekin vaqf hujjatlarida guzar XVIII asr boshida ro‘yxatga olingan. Kuyi Murg‘kush guzari Xo‘jabulg‘or, Xullabofon guzarlari bilan chegaradosh. Guzarda Rossiya imperiyasi bilan savdo qiluvchi karvonboshi istiqomat qilgan. Guzar aholisi to‘fboflik hamda mashkoblik qilishgan.

Guzarda masjid va maktab mavjud bo‘lgan. Unda, shuningdek, Xo‘ja Porso nomidagi xotin-qizlar hammomi bo‘lib, u XIV asr so‘fiylik oqimining namoyandasi Xo‘ja Porso nomida edi. U yer mahalliy aholi uchun qadamjo hisoblangan. Guzardagi ziyoratgohlardan yana biri — Sabatbof qabri bo‘lgan. Shuningdek, Kuyi Murg‘kush guzarida Ahmadboy tomonidan qurilgan uy ham mavjud edi. Uni keyinchalik Buxoro amiri o‘z ixtiyoriga olgan. Unda Rossiya imperiyasidan keladigan mehmonlar istiqomat qilishgan.

Guzarning Kuyi Murg‘kush deb nom olishi Xo‘ja Porso hammomi shu guzarda qurilgani bilan bog‘liq. da qayd etilishicha, hammom bitgandan keyin ilohiyot olimi Xo‘ja Porso tovuq keltirib, qon chiqarib so‘yishni aytgan va „guzar kuyi Murg‘kush („tovuq so‘yuvchilar“) deb atalsin“ degan. Xo‘ja Porsoning o‘z guzari shu guzarning ro‘parasida joylashgan.

1927-yil 10-avgustda olingan hisobotga ko‘ra guzarda 62 xo‘jalik bo‘lib, unda 260 kishi istiqomat qilgan. 1929-yili qayta ro‘yxatga olinganda Kuyi Murg‘kush, shuningdek, XV asrning 80-yillarida tashkil etilgan Muhammad Qosim, vaqf hujjatlarida XVII asrda ro‘yxatga olingan Kokilayi Kalon, XVIII asrda amir Shohmurod tomonidan tashkil etilgan Xo‘jabulg‘or guzarlari birlashtirilib, guzari Mehnat nomini olgan.
 

Turkum:Buxoro guzarlari
Turkum:Buxoro shahri
Cagliari Calcio

Cagliari Calcio, odatda Kalyari deb ataladi  – Sardiniyaning Cagliari shahrida joylashgan Italiya futbol klubi. 2023-2024-yilgi mavsumda jamoa A Seriyada ishtirok etgan.

1920-yilda tashkil etilgan jamoa, 1969/1970-yilgi mavsumda oʻzining yagona Skudettosini qoʻlga kiritgan. Chempion boʻlgan mavsumida klubga Italiya terma jamoasining barcha davrlardagi eng yaxshi toʻpurari Gigi Riva bosh murabbiylik qilgan.

Cagliari shahrining bayrogʻida boʻlgani kabi, Kalyarining ranglari koʻk va qizildir. Klub ramzi Sardiniya bayrogʻini oʻz ichiga oladi.

 Futbolchilar 

 Hozirgi tarkib 

 

 Ijaraga berilgan futbolchilar 
 

 Alohida saqlangan raqamlar 

 11 - Gigi Riva, hujumchi (1963-78)
 13 - Davide Astori, himoyachi (2008-14) – vafotidan keyin sharaf 

 Mashhur sobiq futbolchilar 
Bu roʻyxatga faqat klub safida kamida 100 ta oʻyinda ishtirok etgan yoki FIFA Jahon chempionatida ishtirok etgan futbolchilar tarkibi kiradi.

Kalyari urugvaylik futbolchilarning uzoq tarixiga ega, 2014-yil holatiga koʻra 16 ta; Urugvaylik futbolchilar ichida eng koʻp oʻyin oʻtkazgan futbol Diego Lopes boʻlib, klub 314 oʻyinda ishtirok etgan. Shuningdek klubda Enzo Francheskoli, Xose Errera, Fabian OʻNil, Dario Silva, Nahitan Nandez va Diego Godin kabi urugvaylik futbolchilar ham oʻynashgan. Bundan tashqari, urugvaylik Oskar Tabares 1994-yildan 1995-yilgacha jamoani boshqargan.

 Prezidentlik tarixi 
"Kalyari" oʻz tarixi davomida koʻplab prezidentlarga ega boʻlgan, ulardan baʼzilari klub egalari, boshqalari faxriy prezidentlar boʻlgan, ularning toʻliq roʻyxati:

 Yevropada 

 Chempionlar ligasi 
Mavsum Bosqich Klub Uy Safar Natija Malumot 1970-71 Birinchi davra Sent-Etyen 3-0 0-1 3-1 Ikkinchi davraAtletiko Madrid 2-1 0-3 2-4

 UEFA kubogi 
Mavsum Bosqich Klub Uy Safar Natija Malumot 1972-73 Birinchi davra Olimpiakos 0-1 1-2 1-3 1993-94 Birinchi davra Dinamo Bukurest 2-0 2-3 4-3 Ikkinchi davra Trabzonspor 0-0 1-1 1-1 (a) Uchinchi raund Mechelen 2-0 3-1 5-1 Chorak final Yuventus 1-0 2-1 3-1 Yarim finalXalqaro 3-2 0-3 3-5

 Shaharlararo yarmarkalar kubogi 
Mavsum Bosqich Klub Uy Safar Natija Malumot 1969-70 Birinchi davra Aris Saloniki 3-0 1-1 4-1 Ikkinchi davraKarl Zeiss Jena 0-1 0-2 0-3

 

 

 
 Site about Cagliari’s 1969-70 Serie A-winning season

Turkum:Italiya futbol klublari
Turkum:Alifbo boʻyicha futbol klublari
Turkum:1920-yilda tashkil etilgan futbol klublari
Chor karvonsaroy guzari

Chor karvonsaroy — Buxoro shahrining Shayx Rangrez qismida joylashgan qadimiy guzar.
 Guzar tarixi 
Chor karvonsaroy guzari XVIII asrning 80-yillarida tashkil topgan. Savdo rastalari o‘rtasida joylashgan ushbu guzarning eng katta karvonsaroyi — Rashidbek saroyi edi. Unda ko‘proq afg‘on savdogarlari istiqomat qilardi. Guzarda karvonsaroylar joylashganidan ma’lumki, aholisi ham savdogarlar edi. Guzarda uncha katta bo‘lmagan masjid mavjud bo‘lib, u Mirzo Ubayd nomida edi.

Dastlab bu guzarni Boboyi Ol deb atashgan. XIX asr oxiri va XX asr boshlarida esa bu guzarda qabriston ham bo‘lgan. 1927-yil va 1929-yilgi qayta ro‘yxatga olish hujjatlarida Chor karvonsaroy guzari qayd etilmagan. Ammo 1927-yili olingan hisobotda shu atrofda Abdusamat guzari bo‘lib, undagi 102 xo‘jalikda 918 kishi istiqomat qilganligi qayd qilingan.

Karvonsaroylardan eng kattasi saroyi No‘g‘ay bo‘lgan. Bu Toqi Sarrofondan o‘tgandan keyingi yo‘lda joylashgan. XX asrda ushbu saroy davlat ixtiyoridagi kommunal uy bo‘lib, unda bir necha aholi yashagan. Guzardagi masjid esa ta’mir qilinib, Sarrofon choyxonasi deb nom olgan. Toqi Sarrofon ikki ko‘cha — Xo‘ja Bahouddin Naqshband va Arabon ko‘chalari chorrahasida joylashgan. Toqi Sarrofon degan nom shundan olinganki, bu yerda sarroflar o‘tirib, chet el pullarini almashtirganlar va pul maydalaganlar. Shuningdek, bu yerda ikkita passaj — biri pochta, telegraf, ikkinchisi Buxoroda ochilgan ilk banklardan biri Rus—Xitoy (Osiyo) banki bo‘lgan. U amirlik davrida ham mavjud bo‘lgan.

Passajdan pastda Toqi Sarrofonning pastki tomonida Sarrofon hammomi bo‘lgan. Uning yonida davlat va jamoat arbobi Fayzulla Xo‘jayevga tegishli saroy bo‘lgan. Sarrofon hammomi erkaklarniki bo‘lsa ham, u haftada ikki kun faqat xotin-qizlarga xizmat qilgan. Mustaqillik yillarida No‘g‘ay karvonsaroyi va Sarrofon hammomi ta’mirlangan. 
 

Turkum:Buxoro guzarlari
Turkum:Buxoro shahri
Husomuddin Umar ibn Abdulaziz Buxoriy

Husomuddin Umar ibn Abdulaziz Buxoriy (1090-yil, Buxoro — 1141-yil, Samarqand yaqini) — mashhur fiqh olimi va adib. 
 Tarjimayi holi 
Husomuddin Umar ibn Abdulaziz Buxoroda tug‘ilgan. Shu yerda o‘qib ta’lim olgan. Saljuqiylar sultoni Sanjar (1118—1157) davrida butun Movarounnahrning qozilar qozisi bo‘lgan. Burhoniddin al-Marg‘inoniyning “Hidoya” asarida qayd etilishicha, Husomuddin Umar al-Marg‘inoniyga ustozlik qilgan. Qoraxoniylar tomonidan sulton Sanjar mag‘lubiyatga uchratilganda, 1141-yili Husomuddin Samarqandga yaqin joyda halok bo‘lgan. Shundan keyin u „Sadri shahid“ degan laqab olgan. Hozirgi kunda Tojikiston Respublikasi Isfara tumani Chorku qishlog‘ida Husomuddin Umar ibn Abdulaziz Buxoriy qadamjosi va muzeyi mavjud.
 Asarlari 
Husomuddin Buxoriy 8 ta asar yozib qoldirgan. Ulardan uchtasining qo‘lyozmasi hozirga qadar yetib kelgan:

„Al-Voqeot al-Husomiyya fi mazhabi al-hanafiyya“ (Hanafiylik mazhabi haqida Husomiy voqeotlari). Bu asar „Kitob al-voqeot“ nomi bilan mashhur. Asarda fiqh voqeotlari va ularni hal etish masalalari fiqh shaxobchalari furu’ asosida berilgan va tahorat masalasi bilan boshlanib, meros qonuni bilan tugallangan. Kitob asosan Markaziy Osiyoda fiqhning amaliy masalalarini yoritilgani uchun muhim ahamiyatga ega bo‘lgan. Uning qo‘lyozmasi O‘zbekiston Respublikasi Fanlar akademiyasining Sharqshunoslik institutida saqlanmoqda (SVR, IV, № 3056).

„Jome’ as-sag‘ir“ (Kichik majmua). Asar „Jome’ Sadr ash-shahid“ nomi bilan yuritiladi. Bu kitob Muhammad ibn al-Hasan Shayboniy (vafoti 804)ning „Jome’ al-kabir“ asarining sharhlab, qayta ishlanganidir. Kitobning qo‘lyozmasi Sharqshunoslik institutida saqlanmoqda (SVR, IV, № 3034, 3035).

„Usul al-fiqh“ (Fiqh usullari). Buning bir qo‘lyozmasi O‘zbekiston Respublikasi Fanlar akademiyasi Sharqshunoslik institutida saqlanmoqda (SVR, IV, 3057).

 

Turkum:Buxoroda tug‘ilganlar
Turkum:Buxoro faqihlari
Turkum:Faqihlar
Jonkeldibiy xazirasi

Jonkeldibiy xazirasi — Buxorodagi meʼmoriy yodgorlik. Mazkur xazira Chor Bakr meʼmoriy majmuasida joylashgan boʻlib, XVIII asrda qurilgan. Xazira Oʻzbekiston moddiy va madaniy meʼrosining koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatiga kiritilgan.
 Tarixi 
Jonkeldibiy xazirasi Poshshooyim xazirasining oʻng tomonida joylashgan boʻlib, XVIII asrda qurilgan. Ushbu xazira 2 peshtoqdan iborat. Xazirada Jonkeldibiy va uning avlodlati dafn etilgan. Hofiz Tanish Buxoriy „Abdullanoma“ asarida Sumitan qishlogʻidagi masjid, xonaqoh, madrasa uning sharq tomonida Xaramsaroyni bogʻga aylantirishga Jonkeldibiyni oʻrni haqida yozib oʻtgan. Asarda shunday yozilgan: „Iqtidorli amiri Jonkeldibiy va eʼtiborli amirzoda Valijon mirzo hamda Jultoybiy bogʻ va gulzorlarni faysazar mozorining atrofiga shu tartibda ziynat va takalluf bilan ekdilar“. Jonkeldibiy dahmasida bitikli marmartoshlar mavjud boʻlib, uning avlodlari xazirasida biror tosh uchramaydi. Xazira alohida 3 ta maydon va dahlizdan iborat. 

 Meʼmorchiligi 
Xazira ichkarisi balandligi 2 metr, dahlizlar uzunligi 6 metr, maydoni esa 2 metrni tashkil etadi. Xazira ichkarisida maxfiy eshik boʻlib, bemalol kirish mumkin. Jonkeldibiy maqbarasida 14 ta tosh bitik mavjud. Qabrtoshlar ikkinchi marta ishlatilgan boʻlishi mumkin, yozuvlari koʻpchiligi oʻchib ketgan. Maqbara qibla tomonida qora marmartosh boʻlib, ustida suls xatida „Tavhid“ kalimasi keltirilgan. Marmartoshda shunday yozilgan: „Bu qabrtosh amir Mirjonkeldibiy Oysin Keldibiy oʻgʻliga tegishli. Vafot sanasi hijriy 999 yil“. Bundan tashqari lavhda „Oyat al-kursi“ ham bitilgan. Tarixchi Ibodat Rajabova tadqiqotlari natijasida ushbu maqbara toshbitiklari yozuvini tarjima qilgan.

 

 
 Ilmiy 
 
 

Turkum:Oʻzbekiston meʼmoriy yodgorliklari
Turkum:Buxoro