Chechen-Ingush Avtonom Sovet Sotsialistik Respublikasi

thumb| Chechen-Ingush Avtonom Sovet Sotsialistik Respublikasi, Grozniy, Augustovskaya koʻchasi, SSSR shtampi 1960-yil.
Chechen-Ingush Avtonom Sovet Sotsialistik Respublikasi (Chechen-Ingush ASSR) — 1936-yildan 1944-yilgacha hamda 1957-yildan 1993-yilgacha mavjud boʻlgan RSFSRning maʼmuriy-hududiy birligi. Markazi — Grozniy shahri.

 Tarixi 
 Tashkil topishi 
1936-yilning 5-dekabrida SSSRning yangi konstitutsiyasi qabul qilinishi bilan Chechen-Ingush avtonom viloyati Shimoliy Kavkaz hududidan chiqarilib, Chechen-Ingush Avtonom Sovet Sotsialistik Respublikasiga aylantirilganKratkaya spravka ob administrativno-territorialnix izmeneniyax Stavropolskogo kraya za 1920—1992 gg..

 Ikkinchi jahon urushida 
1941-yilning 24-iyun sanasidan 10-iyul sanasigacha respublikaning 17 mingdan ortiq aholisi xalq militsiyasi armiyasi tarkibiga yozilgan. Ulardan 10 ming nafarga yaqini vaynaxlar boʻlishgan. Chechen-Ingushetiya hududida 317-o'qchi diviziya va 80% togʻlilardan tashkil topgan 114-chi Chechen-Ingush otliq diviziyasi (general Kirichenko qoʻmondonligi ostidagi 4-chi kazak otliq korpusi tarkibida) tuzilgan. Ushbu harbiy tuzilmalar Mozdok-Malgobek operatsiyasida jang qilishgan. Qayd etilganlardan tashqari, respublikada 242-togʻ otishma diviziyasi, 16-muhandislik brigadasi, 4-havo manyovr brigadasi, avtobatalyon, miltiq yurish diviziyasi va bir qancha zaxira boʻlinmalari tashkil etilgan.

1941-yilning noyabr oyidan boshlab Grozniyda 114-chechen-ingush otliq diviziyasi tuzila boshlangan. Boʻlinmada xizmat qilish uchun meyor qilib belgilangan 600 nafardan koʻproq koʻngillilar uchun roʻyxatdan oʻtgan. Biroq, uning shakllanishini yakunlanmay qoladi. 1942-yilning boshida chechenlar va ingushlarni harbiy xizmatga chaqirishni toʻxtatish va ular orasidan taniqli jangchilarni mukofotlamaslik toʻgʻrisida maxfiy buyruq chiqarildi. Bir guruh chechen va ingush zobitlari hukumatdan Chechen-Ingushetiya aholisi orasidan koʻngillilarni yollashni soʻrashadi. 1942-yilda diviziya asosida Stalingrad jangida qatnashgan 255-chi alohida chechen-ingush otliq polki tuzilgan.

1942-yil avgust oyining oxirida Vermaxt qoʻshinlari („A“ armiya guruhi) Malgobek viloyatining kichik bir qismini egallab, Proxladniy — Mozdok — Ishcherskaya chegarasiga yetib kelishadi. 1943-yil 3-yanvarda Mozdok-Malgobek operatsiyasi davomida respublika hududi fashistlardan butunlay tozalangan. Respublikaning sanoat salohiyatini tiklash ishlari darhol boshlab yuboriladi. 1944—1945-yillarda evakuatsiya qilish uchun demontaj qilingan neft konlarining aksariyati hamda bir qancha sanoat korxonalari tiklandi. Urush yillarida Grozniy aholisi tomonidan 5 million tonnadan ortiq neft, zavodlarda esa millionlab tonna neft mahsulotlari ishlab chiqarildi. 1944-yilda energetika iqtisodiyotining urushdan oldingi rivojlanish darajasiga erishildi.

 Aholisi 
Respublika aholisining dinamikasi:
Yil Aholi soni Manba 1939-yil 697 009 1939-yilgi aholini roʻyxatga olish 1959-yil 710 424 1959-yilgi aholini roʻyxatga olish 1970-yil 1 064 471 1970-yilgi aholini roʻyxatga olish 1979-yil 1 153 450 1979-yilgi aholini roʻyxatga olish 1989-yil 1 275 513 1989-yilgi aholini roʻyxatga olish
Chechen-Ingush Avtonom Sovet Sotsialistik Respublikasining aholisi tarkibinaselenie chechni:
Aholisi tarkibi 1959-yil, ming kishiVsesoyuznaya perepis naseleniya 1959 goda. Natsionalniy sostav naseleniya 1970, ming kishiVsesoyuznaya perepis naseleniya 1970 goda. Natsionalniy sostav naseleniya 1979, ming kishiVsesoyuznaya perepis naseleniya 1979 goda. Natsionalniy sostav naseleniya 1989, ming kishiVsesoyuznaya perepis naseleniya 1989 goda. Natsionalniy sostav naseleniya chechenlar 244,0 (34,3%) 508,9 (47,8%) 611,4 (52,9%) 734,5 (57,8%) ruslar 348,3 (49,0%) 367,0 (34,5%) 336,0 (29,1%) 293,8 (23,1%) ingush 48,3 (6,8%) 113,7 (12,0%) 134,7 (11,7%) 163,8 (12,9%) armanlar 13,2 (1,9%) 14,5 (1,4%) 14,6 (1,3%) 14,8 (1,2%) ukrainlar 13,7 (1,9%) 12,7 (1,2%) 12,0 (1,0%) 12,6 (1,0%)

 Madaniyatda 
"Zama" vokal-instrumental ansambli repertuari Ali Dimayev rahbarligida „Mening Chechen-Ingushetiyam“ qoʻshigʻi ijro etilgan.

 Yana qarang 

 Checheniston tarixi
 Ingushetiya tarixi

 

 
 
 
 
 
 
 

 
 Chechen-Ingush Avtonom Sovet Sotsialistik Respublikasi — Katta sovet ensiklopediyasidan maqola.
 
 
 
 
 
Turkum:Sovet Sotsialistik Respublikalar