NATOga aʼzo davlatlar roʻyxati

NATO, Shimoliy Atlantika shartnomasi tashkiloti (NATO; , OTAN) – Yevropa, Amerika Qoʻshma Shtatlari hamda Kanada kabi koʻpchilik mamlakatlar birlashgan jahondagi eng yirik harbiy va siyosiy jamlanmasi, yaʼni, „Yevropani tashqi taʼsirlardan himoya qilish“ uchun ushbu tashkilotga 4-aprel 1949-yil AQShda asos solingan. Tashkilot yaratilgan paytda 12 ta mamlakat aʼzo boʻlgan, hozirgi kunda esa aʼzolar soni 30 taga yetgan.

 Tashkilot maqsadi 
Shimoliy Atlantika shartnomasi ittifoqiga qoʻshilgan mamlakatlar 1949-yilda tinch aholini xavfsizligini mustahkamlash maqsadida oldilaridagi Shimoliy Atlantika doirasidagi davlatlar bilan birlashishgan. Ittifoqqa aʼzo mamlakatlar yaxlit mudofaa tizimini yaratish va dunyo xavfsizligini saqlashni oʻz oldilariga maqsad qilishgan. 2010-yilda NATO „Zamonaviy mudofaaning ilgʻor ishtiroki“ ijtimoiy harakati uchta muhim vazifalarni taqdim etdi, bular: jamoaviy mudofaa, inqirozni oldini olish va hamkorlik asosida xavfsizlikni kuchaytirish.

 NATOga aʼzo mamlakatlar 
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/0/06/North_Atlantic_Treaty_Organization_%28orthographic_projection%29.svg/220px-North_Atlantic_Treaty_Organization_%28orthographic_projection%29.svg.png|right|thumb| NATOga aʼzo davlatlar xaritasi
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/c3/Map_of_NATO_chronological.gif/350px-Map_of_NATO_chronological.gif|right|thumb|350x350px| NATOga qoʻshilgan mamlakatlarning vaqt jadvali xaritasi
NATOga aʼzo davlatlar 1949-yil 4-aprelda Vashington shartnomasini imzolagan, shuningdek, Shimoliy Atlantika shartnomasining „10-moddasi“ va undan keyingi kelishuvlarga muvofiq hamda NATOga qoʻshilgan davlatlar mavjud hisoblanadi.

Hammasi boʻlib 30 ta davlat Shimoliy Atlantika alyansi aʼzosi, besh davlat hamkorlikni kengaytirish boʻyicha NATO dasda ishtirok etadi, Serbiya NATO bilan individual hamkorlik rejasi dasturiga qoʻshilish boʻyicha muzokaralar olib bormoqda. Ittifoq mavjud boʻlgan davrda birorta ham davlat uni butunlay tark etmagan; Fransiya 1966-yilda blokning harbiy tashkilotini tark etgan va 2009-yilga kelin unga qayta qoʻshilgan.

 Aʼzolik mezonlari 
NATOga aʼzo davlatlar Vashington shartnomasida belgilangan tamoyillarga rioya qilishga kelishib olishganutochnit. Ittifoqqa qoʻshilish istagida boʻlgan davlatlar siyosiy muloqot va harbiy integratsiyani oʻz ichiga olgan koʻp bosqichli jarayondan oʻtishi va muayyan talablarga javob berishi lozim deb qaraladi, xususan:

 xalqaro nizolarni tinch yoʻl bilan hal etish;
 qonun ustuvorligi va inson huquqlari tamoyillariga sodiqligini namoyish etish;
 millatlararo nizolarni va tashqi hududiy nizolarni, ichki yurisdiktsiyaning bahsli masalalarini YXHT tamoyillariga muvofiq va yaxshi qoʻshnichilik munosabatlarini oʻrnatishga intilish maqsadida tinch yoʻl bilan hal qilish;
 oʻz qurolli kuchlari ustidan tegishli demokratik va fuqarolik nazoratini oʻrnatish;
 Birlashgan Millatlar Tashkiloti maqsadlariga toʻgʻri kelmaydigan har qanday tarzda kuch ishlatish bilan tahdid qilish yoki qoʻllashdan tiyilish;
 ularning erkin institutlarini mustahkamlash hamda barqarorlik va farovonlikni mustahkamlashga hissa qoʻshish orqali tinch va doʻstona xalqaro munosabatlarni rivojlantirishga koʻmaklashish;
 Yevro-Atlantika Hamkorlik Kengashi ishini, „Tinchlik yoʻlida hamkorlik“ dasturini va NATOga aʼzo boʻlmagan hamkor davlatlar bilan hamkorlikni rivojlantirishni har tomonlama qoʻllab-quvvatlash va ishtirok etishni davom ettirish;
 iqtisodiy erkinlik, ijtimoiy adolat va ekologik javobgarlik tamoyillariga rioya qilish orqali barqarorlik va farovonlikni mustahkamlashga sodiqligini namoyish etish;
 jamoaviy mudofaaga va Ittifoq oldida turgan yangi vazifalarni bajarishga harbiy xarakterdagi hissa qoʻshish, shuningdek, ularning mudofaa qobiliyatini bosqichma-bosqich oshirish boʻyicha majburiyatlarni olishga tayyor boʻlish;
 NATO institutlari ishida munosib ishtirok etish;
 standartlashtirish va birgalikda ishlashga intilish;
 Milliy dastur orqali bunday harbiy byudjetlarni rejalashtirish va amalga oshirish uchun muayyan mudofaa ustuvorliklariga mos keladigan zarur tuzilmani yaratish va kelajakda mumkin boʻlgan ishtirok etishga tayyorgarlik koʻrish uchun xodimlarni NATOning mavjud amaliyoti va protseduralari bilan tanishtirish uchun tegishli oʻqitish sxemalarini taʼminlash. ittifoq tuzilmalarining ishi;
 NATO tuzilmasi doirasida hamkorlikni taʼminlash va aʼzo boʻlishdan oldingi rasmiy huquqiy jarayonni taʼminlash uchun NATOni boshqaradigan tegishli huquqiy mexanizmlar va kelishuvlar bilan tanishish.

 NATOga aʼzo davlatlar jadvali 
 Bayrogʻi Xaritada Aʼzo davlat Poytaxti Aholisi Hududi border|centre|100px|link=Flag of Albania|alt=Flag of Albania centre|150px|alt=Map showing Albania in an orthographic projection Albaniya Tirana 3,088,385 border|centre|100px|link=Flag of Belgium|alt=Flag of Belgium centre|150px|alt=Map showing Belgium in an orthographic projection Belgiya Bryussel 11,778,842 border|centre|100px|link=Flag of Bulgaria|alt=Flag of Bulgaria centre|150px|alt=Map showing Bulgaria in an orthographic projection Bolgariya Sofia 6,919,180 border|centre|100px|link=Flag of Canada|alt=Flag of Canada centre|150px|alt=Map showing Canada in an orthographic projection Kanada Ottava 37,943,231 border|centre|100px|link=Flag of Croatia|alt=Flag of Croatia centre|150px|alt=Map showing Croatia in an orthographic projection Xorvatiya Zagreb 4,208,973 border|centre|100px|link=Flag of the Czech Republic|alt=Flag of the Czech Republic centre|150px|alt=Map showing the Czech Republic in an orthographic projection Chexiya Praga 10,702,596 border|centre|100px|link=Flag of Denmark|alt=Flag of Denmark centre|150px|alt=Map showing Denmark in an orthographic projection Daniya Kopengagen 5,894,687 border|centre|100px|link=Flag of Estonia|alt=Flag of Estonia centre|150px|alt=Map showing Estonia in an orthographic projection Estoniya Tallin 1,220,042 border|centre|100px|link=Flag of France|alt=Flag of France centre|150px|alt=Map showing France in an orthographic projection Fransiya Parij 68,084,217 border|centre|100px|link=Flag of Germany|alt=Flag of Germany centre|150px|alt=Map showing Germany in an orthographic projection Germaniya Berlin 79,903,481 border|centre|100px|link=Flag of Greece|alt=Flag of Greece centre|150px|alt=Map showing Greece in an orthographic projection Gretsiya Afina 10,569,703 border|centre|100px|link=Flag of Hungary|alt=Flag of Hungary centre|150px|alt=Map showing Hungary in an orthographic projection Vengriya Budapesht 9,728,337 border|centre|100px|link=Flag of Iceland|alt=Flag of Iceland centre|150px|alt=Map showing Iceland in an orthographic projection Islandiya Reykyavik 354,234 border|centre|100px|link=Flag of Italy|alt=Flag of Italy centre|150px|alt=Map showing Italy in an orthographic projection Italiya Rim 62,390,364 border|centre|100px|link=Flag of Latvia|alt=Flag of Latvia centre|150px|alt=Map showing Latvia in an orthographic projection Latviya Riga 1,862,687 border|centre|100px|link=Flag of Lithuania|alt=Flag of Lithuania centre|150px|alt=Map showing Lithuania in an orthographic projection Litva Vilnyus 2,711,566 border|centre|100px|link=Flag of Luxembourg|alt=Flag of Luxembourg centre|150px|alt=Map showing Luxembourg in an orthographic projection Lyuksemburg Lyuksemburg 639,589 border|centre|100px|link=Flag of Montenegro|alt=Flag of Montenegro centre|150px|alt=Map showing Montenegro in an orthographic projection Chernogoriya Podgoritsa 607,414 border|centre|100px|link=Flag of the Kingdom of the Netherlands|alt=Flag of the Netherlands centre|150px|alt=Map showing the Netherlands in an orthographic projection Niderlandiya Amsterdam 17,337,403 border|centre|100px|link=Flag of North Macedonia|alt=Flag of North Macedonia centre|150px|alt=Map showing North Macedonia in an orthographic projection Shimoliy Makedoniya Skopye 2,128,262 border|centre|100px|link=Flag of Norway|alt=Flag of Norway centre|150px|alt=Map showing Norway in an orthographic projection Norvegiya Oslo 5,509,591 border|centre|100px|link=Flag of Poland|alt=Flag of Poland centre|150px|alt=Map showing Poland in an orthographic projection Polsha Varshava 38,185,913 border|centre|100px|link=Flag of Portugal|alt=Flag of Portugal centre|150px|alt=Map showing Portugal in an orthographic projection Portugaliya Lisbon 10,263,850 border|centre|100px|link=Flag of Romania|alt=Flag of Romania centre|150px|alt=Map showing Romania in an orthographic projection Rumaniya Buxarest 21,230,362 border|centre|100px|link=Flag of Slovakia|alt=Flag of Slovakia centre|150px|alt=Map showing Slovakia in an orthographic projection Slovakiya Bratislava 5,436,066 border|centre|100px|link=Flag of Slovenia|alt=Flag of Slovenia centre|150px|alt=Map showing Slovenia in an orthographic projection Sloveniya Lyublyana 2,102,106 border|centre|100px|link=Flag of Spain|alt=Flag of Spain centre|150px|alt=Map showing Spain in an orthographic projection Ispaniya Madrid 47,260,584 border|centre|100px|link=Flag of Turkey|alt=Flag of Turkey centre|150px|alt=Map showing Turkey in an orthographic projection Turkiya Anqara 82,482,383 border|centre|100px|link=Flag of the United Kingdom|alt=Flag of the United Kingdom centre|150px|alt=Map showing the United Kingdom in an orthographic projection Birlashgan Qirollik London 67,081,000 border|centre|100px|link=Flag of the United States|alt=Flag the United States centre|150px|alt=Map showing the United States in an orthographic projection AQSH Vashington 334,998,398 

 

Turkum:NATO
NATO, Shimoliy Atlantika shartnomasi tashkiloti (NATO; , OTAN) – Yevropa, Amerika Qoʻshma Shtatlari hamda Kanada kabi koʻpchilik mamlakatlar birlashgan jahondagi eng yirik harbiy va siyosiy jamlanmasi, yaʼni, „Yevropani tashqi taʼsirlardan himoya qilish“ uchun ushbu tashkilotga 4-aprel 1949-yil AQShda asos solingan. Tashkilot yaratilgan paytda 12 ta mamlakat aʼzo boʻlgan, hozirgi kunda esa aʼzolar soni 30 taga yetgan.

 Tashkilot maqsadi 
Shimoliy Atlantika shartnomasi ittifoqiga qoʻshilgan mamlakatlar 1949-yilda tinch aholini xavfsizligini mustahkamlash maqsadida oldilaridagi Shimoliy Atlantika doirasidagi davlatlar bilan birlashishgan. Ittifoqqa aʼzo mamlakatlar yaxlit mudofaa tizimini yaratish va dunyo xavfsizligini saqlashni oʻz oldilariga maqsad qilishgan. 2010-yilda NATO „Zamonaviy mudofaaning ilgʻor ishtiroki“ ijtimoiy harakati uchta muhim vazifalarni taqdim etdi, bular: jamoaviy mudofaa, inqirozni oldini olish va hamkorlik asosida xavfsizlikni kuchaytirish.

 NATOga aʼzo mamlakatlar 
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/0/06/North_Atlantic_Treaty_Organization_%28orthographic_projection%29.svg/220px-North_Atlantic_Treaty_Organization_%28orthographic_projection%29.svg.png|right|thumb| NATOga aʼzo davlatlar xaritasi
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/c3/Map_of_NATO_chronological.gif/350px-Map_of_NATO_chronological.gif|right|thumb|350x350px| NATOga qoʻshilgan mamlakatlarning vaqt jadvali xaritasi
NATOga aʼzo davlatlar 1949-yil 4-aprelda Vashington shartnomasini imzolagan, shuningdek, Shimoliy Atlantika shartnomasining „10-moddasi“ va undan keyingi kelishuvlarga muvofiq hamda NATOga qoʻshilgan davlatlar mavjud hisoblanadi.

Hammasi boʻlib 30 ta davlat Shimoliy Atlantika alyansi aʼzosi, besh davlat hamkorlikni kengaytirish boʻyicha NATO dasda ishtirok etadi, Serbiya NATO bilan individual hamkorlik rejasi dasturiga qoʻshilish boʻyicha muzokaralar olib bormoqda. Ittifoq mavjud boʻlgan davrda birorta ham davlat uni butunlay tark etmagan; Fransiya 1966-yilda blokning harbiy tashkilotini tark etgan va 2009-yilga kelin unga qayta qoʻshilgan.

 Aʼzolik mezonlari 
NATOga aʼzo davlatlar Vashington shartnomasida belgilangan tamoyillarga rioya qilishga kelishib olishganutochnit. Ittifoqqa qoʻshilish istagida boʻlgan davlatlar siyosiy muloqot va harbiy integratsiyani oʻz ichiga olgan koʻp bosqichli jarayondan oʻtishi va muayyan talablarga javob berishi lozim deb qaraladi, xususan:

 xalqaro nizolarni tinch yoʻl bilan hal etish;
 qonun ustuvorligi va inson huquqlari tamoyillariga sodiqligini namoyish etish;
 millatlararo nizolarni va tashqi hududiy nizolarni, ichki yurisdiktsiyaning bahsli masalalarini YXHT tamoyillariga muvofiq va yaxshi qoʻshnichilik munosabatlarini oʻrnatishga intilish maqsadida tinch yoʻl bilan hal qilish;
 oʻz qurolli kuchlari ustidan tegishli demokratik va fuqarolik nazoratini oʻrnatish;
 Birlashgan Millatlar Tashkiloti maqsadlariga toʻgʻri kelmaydigan har qanday tarzda kuch ishlatish bilan tahdid qilish yoki qoʻllashdan tiyilish;
 ularning erkin institutlarini mustahkamlash hamda barqarorlik va farovonlikni mustahkamlashga hissa qoʻshish orqali tinch va doʻstona xalqaro munosabatlarni rivojlantirishga koʻmaklashish;
 Yevro-Atlantika Hamkorlik Kengashi ishini, „Tinchlik yoʻlida hamkorlik“ dasturini va NATOga aʼzo boʻlmagan hamkor davlatlar bilan hamkorlikni rivojlantirishni har tomonlama qoʻllab-quvvatlash va ishtirok etishni davom ettirish;
 iqtisodiy erkinlik, ijtimoiy adolat va ekologik javobgarlik tamoyillariga rioya qilish orqali barqarorlik va farovonlikni mustahkamlashga sodiqligini namoyish etish;
 jamoaviy mudofaaga va Ittifoq oldida turgan yangi vazifalarni bajarishga harbiy xarakterdagi hissa qoʻshish, shuningdek, ularning mudofaa qobiliyatini bosqichma-bosqich oshirish boʻyicha majburiyatlarni olishga tayyor boʻlish;
 NATO institutlari ishida munosib ishtirok etish;
 standartlashtirish va birgalikda ishlashga intilish;
 Milliy dastur orqali bunday harbiy byudjetlarni rejalashtirish va amalga oshirish uchun muayyan mudofaa ustuvorliklariga mos keladigan zarur tuzilmani yaratish va kelajakda mumkin boʻlgan ishtirok etishga tayyorgarlik koʻrish uchun xodimlarni NATOning mavjud amaliyoti va protseduralari bilan tanishtirish uchun tegishli oʻqitish sxemalarini taʼminlash. ittifoq tuzilmalarining ishi;
 NATO tuzilmasi doirasida hamkorlikni taʼminlash va aʼzo boʻlishdan oldingi rasmiy huquqiy jarayonni taʼminlash uchun NATOni boshqaradigan tegishli huquqiy mexanizmlar va kelishuvlar bilan tanishish.

 NATOga aʼzo davlatlar jadvali 
 Bayrogʻi Xaritada Aʼzo davlat Poytaxti Aholisi Hududi border|centre|100px|link=Flag of Albania|alt=Flag of Albania centre|150px|alt=Map showing Albania in an orthographic projection Albaniya Tirana 3,088,385 border|centre|100px|link=Flag of Belgium|alt=Flag of Belgium centre|150px|alt=Map showing Belgium in an orthographic projection Belgiya Bryussel 11,778,842 border|centre|100px|link=Flag of Bulgaria|alt=Flag of Bulgaria centre|150px|alt=Map showing Bulgaria in an orthographic projection Bolgariya Sofia 6,919,180 border|centre|100px|link=Flag of Canada|alt=Flag of Canada centre|150px|alt=Map showing Canada in an orthographic projection Kanada Ottava 37,943,231 border|centre|100px|link=Flag of Croatia|alt=Flag of Croatia centre|150px|alt=Map showing Croatia in an orthographic projection Xorvatiya Zagreb 4,208,973 border|centre|100px|link=Flag of the Czech Republic|alt=Flag of the Czech Republic centre|150px|alt=Map showing the Czech Republic in an orthographic projection Chexiya Praga 10,702,596 border|centre|100px|link=Flag of Denmark|alt=Flag of Denmark centre|150px|alt=Map showing Denmark in an orthographic projection Daniya Kopengagen 5,894,687 border|centre|100px|link=Flag of Estonia|alt=Flag of Estonia centre|150px|alt=Map showing Estonia in an orthographic projection Estoniya Tallin 1,220,042 border|centre|100px|link=Flag of France|alt=Flag of France centre|150px|alt=Map showing France in an orthographic projection Fransiya Parij 68,084,217 border|centre|100px|link=Flag of Germany|alt=Flag of Germany centre|150px|alt=Map showing Germany in an orthographic projection Germaniya Berlin 79,903,481 border|centre|100px|link=Flag of Greece|alt=Flag of Greece centre|150px|alt=Map showing Greece in an orthographic projection Gretsiya Afina 10,569,703 border|centre|100px|link=Flag of Hungary|alt=Flag of Hungary centre|150px|alt=Map showing Hungary in an orthographic projection Vengriya Budapesht 9,728,337 border|centre|100px|link=Flag of Iceland|alt=Flag of Iceland centre|150px|alt=Map showing Iceland in an orthographic projection Islandiya Reykyavik 354,234 border|centre|100px|link=Flag of Italy|alt=Flag of Italy centre|150px|alt=Map showing Italy in an orthographic projection Italiya Rim 62,390,364 border|centre|100px|link=Flag of Latvia|alt=Flag of Latvia centre|150px|alt=Map showing Latvia in an orthographic projection Latviya Riga 1,862,687 border|centre|100px|link=Flag of Lithuania|alt=Flag of Lithuania centre|150px|alt=Map showing Lithuania in an orthographic projection Litva Vilnyus 2,711,566 border|centre|100px|link=Flag of Luxembourg|alt=Flag of Luxembourg centre|150px|alt=Map showing Luxembourg in an orthographic projection Lyuksemburg Lyuksemburg 639,589 border|centre|100px|link=Flag of Montenegro|alt=Flag of Montenegro centre|150px|alt=Map showing Montenegro in an orthographic projection Chernogoriya Podgoritsa 607,414 border|centre|100px|link=Flag of the Kingdom of the Netherlands|alt=Flag of the Netherlands centre|150px|alt=Map showing the Netherlands in an orthographic projection Niderlandiya Amsterdam 17,337,403 border|centre|100px|link=Flag of North Macedonia|alt=Flag of North Macedonia centre|150px|alt=Map showing North Macedonia in an orthographic projection Shimoliy Makedoniya Skopye 2,128,262 border|centre|100px|link=Flag of Norway|alt=Flag of Norway centre|150px|alt=Map showing Norway in an orthographic projection Norvegiya Oslo 5,509,591 border|centre|100px|link=Flag of Poland|alt=Flag of Poland centre|150px|alt=Map showing Poland in an orthographic projection Polsha Varshava 38,185,913 border|centre|100px|link=Flag of Portugal|alt=Flag of Portugal centre|150px|alt=Map showing Portugal in an orthographic projection Portugaliya Lisbon 10,263,850 border|centre|100px|link=Flag of Romania|alt=Flag of Romania centre|150px|alt=Map showing Romania in an orthographic projection Rumaniya Buxarest 21,230,362 border|centre|100px|link=Flag of Slovakia|alt=Flag of Slovakia centre|150px|alt=Map showing Slovakia in an orthographic projection Slovakiya Bratislava 5,436,066 border|centre|100px|link=Flag of Slovenia|alt=Flag of Slovenia centre|150px|alt=Map showing Slovenia in an orthographic projection Sloveniya Lyublyana 2,102,106 border|centre|100px|link=Flag of Spain|alt=Flag of Spain centre|150px|alt=Map showing Spain in an orthographic projection Ispaniya Madrid 47,260,584 border|centre|100px|link=Flag of Turkey|alt=Flag of Turkey centre|150px|alt=Map showing Turkey in an orthographic projection Turkiya Anqara 82,482,383 border|centre|100px|link=Flag of the United Kingdom|alt=Flag of the United Kingdom centre|150px|alt=Map showing the United Kingdom in an orthographic projection Birlashgan Qirollik London 67,081,000 border|centre|100px|link=Flag of the United States|alt=Flag the United States centre|150px|alt=Map showing the United States in an orthographic projection AQSH Vashington 334,998,398 

 Eslatmalar 

 

Turkum:NATO