Zhantas/Cleaned-Kyrgyz_Wikipedia huggingface dataset:
Сайт боюнча жылуу (багыттоо) каражаттары

(Navigation support of site- Навогационная поддержка сайта). Сайт жайгашкан маалыматтын көлөмүнө жана сегментөөсүнө жараша болот. Навигаттоо системи колдонуучуга түшүнүктүү болуш керек. Навигаттоо элементтерине Меню – сайттын негизги бөлүктөрүнүн тизмеси; Сайтын карды – сайттын толук структурасын камтыган сервердеги барак; Белгиленген гипершилтемелер – алдынкы же кийинки баракка кайтууда кызмат аткарат; Сайттагы көрсөтүлгөн маалыматтар боюнча издөөчү машине –татаал түзүлүштүү сайттарга камтылат.
 
 Колдонулган адабияттар 
Компьютер жана интернет: Энциклопедиялык окуу куралы. У.Н. Бримкулов, А.С. Өмүралиев, В.Ф. Бабак.-2004. ISBN 9967-14-014-3
Категория:Компьютер
Категория:Интернет
Категория:Программалоо
Категория:Илим
Сайтты маалымат менен жабдуу

– көпчүлүк сайт-тар үчүн келүүчүлөрдүн кө-ңүлүн буруунун жана анда аларды кармап туруунун негизи болот. Сайттарды маалыматтар менен жабдуу концепциясын иштеп чыгууда сайтты түзүүнүн негизги максатын, атап айтканда маалыматты көрсөтүү, анын тибин, көлөмү жана калыбы, түзүлүшү ж.б. сыяктуу аспаптарды эске алуу зарыл.

 Колдонулган адабияттар 
Компьютер жана интернет: Энциклопедиялык окуу куралы. У.Н. Бримкулов, А.С. Өмүралиев, В.Ф. Бабак.-2004. ISBN 9967-14-014-3
Категория:Компьютер
Категория:Интернет
Категория:Программалоо
Категория:Илим
Сактагыч түзүлүш, сырткы эс

(Storage device- Внешняя память) деп аталып, берилиштер жана програмдар иштетилбеген учурда сактап турган түзүлүш айтылат.Сактоону картотек жана документтер сакталуучу кеңсе үкөгү катары караса болот. Керек болгон учурда гана картотек алынат. Диск сыяктуу туруктуу сактагыч түзүлүш да сактоо термини менен аталат. Сактагыч түзүлүштөр эске караганда сактоонун туруктуу түрүн камсыз кылат, себеби, алар энергияга көз каранды болбой сакталган берилиштер жана програмдар энергия өчүрүлүп калган учурда да сакталган бойдон тура берет. Сактагыч түзүлүштөр киргизгич жана чыгаргыч түзүлүштөр катары да колдонулат. Сакталган берилиштерди иштетүүдө, компьютерге жиберүүдө сактагыч түзүлүш киргизгич түзүлүш катары кызмат кылат. Компьютерде иштелип чыккан маалыматты сактоодо, ал чыгаргыч түзүлүштүн кызматын аткарат.

 Колдонулган адабияттар 
Компьютер жана интернет: Энциклопедиялык окуу куралы. У.Н. Бримкулов, А.С. Өмүралиев, В.Ф. Бабак.-2004. ISBN 9967-14-014-3
Категория:Компьютер
Категория:Интернет
Категория:Программалоо
Категория:Илим
Салыштырмалуу гипербайланыш

(Relative hiperlink- Относительная гиперссылка) деп Интернет компьютеринин бир документинен экинчи документине өтүү каралган документ аталат.

 Колдонулган адабияттар 
Компьютер жана интернет: Энциклопедиялык окуу куралы. У.Н. Бримкулов, А.С. Өмүралиев, В.Ф. Бабак.-2004. ISBN 9967-14-014-3
Категория:Компьютер
Категория:Интернет
Категория:Программалоо
Категория:Илим
Сандык камералар

(Digital camera- Цифровая фотокамера) фото сүрөттү компьютерде сактоого боло турган сандык берилиштер түрүндө берет. Мында эч кандай хи-мияга негизделген тасма талап кылынбайт. Айрым сандык камералар алып жүргөнгө ыңгайлуу жана кадимки тасмалуу камераларга окшош. Башка сандык камералар студия камералары деп аталып, стационардуу болушат жана түздөн-түз компьютер менен бириктирилет. Көп компаниялар сандык камераларга өздөрүнүн сатуучу буюмдарын жазып алып, дүйнөлүк тармакка жайгаштырат, ошондой эле кызматкерлеринин фото сүрөттөрүн персонал картотекасы үчүн жазып алат.

 Колдонулган адабияттар 
Компьютер жана интернет: Энциклопедиялык окуу куралы. У.Н. Бримкулов, А.С. Өмүралиев, В.Ф. Бабак.-2004. ISBN 9967-14-014-3
Категория:Компьютер
Категория:Интернет
Категория:Программалоо
Категория:Илим
Электрондук кол тамга

Электрондук кол тамга же санарип кол тамга — бизнесте буйрутма берүүчүнү аныктоодо маанилүү болуп кол коюлушу эсептелет. Электрондук кол тамга технологиясында же жашыруун же ачык ачкыч колдонулат. Азыркы учурда электрондук колдун алгоритмдерине RSA; DSA; МAC кирет. Кол коюу кабардын бүгүндүгүн жана аныктыгын кепилдейт, бирок башка көздөрдөн коргой албайт.

 Булактар 
Компьютер жана интернет: Энциклопедиялык окуу куралы. У.Н. Бримкулов, А.С. Өмүралиев, В.Ф. Бабак.-2004. ISBN 9967-14-014-3
Категория:Компьютер
Категория:Интернет
Категория:Программалоо
Категория:Илим
DVD

thumb|200px|right|DVD

DVD — оптикал диск тиби. DVD компакт диске (CD-ROM) окшош, бирок сыйымдуулугу жогору. DVD-дисктер көп учурда толук метраждуу жана көлөмдүү мултимедиа мазмунундагы фильмдерди сактоодо колдонулат.
 
 Булактар 
Компьютер жана интернет: Энциклопедиялык окуу куралы. У.Н. Бримкулов, А.С. Өмүралиев, В.Ф. Бабак.-2004. ISBN 9967-14-014-3
Категория:Компьютер
Категория:Интернет
Категория:Программалоо
Категория:Илим
Сандык сигнал

(Digital signal- Цифровой сигнал). Компьютер жабдуулары сандык сигналдарды иштетүүгө багытталып жасалган, мында айрым электр импульстары биттерди көрсөтөт, алар чогулуп байтты түзүшөт.
 
 Колдонулган адабияттар 
Компьютер жана интернет: Энциклопедиялык окуу куралы. У.Н. Бримкулов, А.С. Өмүралиев, В.Ф. Бабак.-2004. ISBN 9967-14-014-3
Категория:Компьютер
Категория:Интернет
Категория:Программалоо
Категория:Илим
Санкциясыз (уруксатсыз) кирүү

(Unauthorized access- Несанкционированный доступ) деп компьютерди уруксатсыз пайдаланууну, б.а. компьютерди пайдалануу чегин бузууну түшүнөбүз. Ком-пьютердик системге мыйзамсыз кирүүгө аракеттенген инсандарды ”хакер” (hacker) деп аташат. Санкциясыз пайдалануу компьютердик системге же компьютердеги берилиштерге тыюу салынган же уруксатсыз аракеттерди аткаруу дегенди билгизет. Санкциясыз пайдалануу компьютерди колдонгон кызматкер тарабынан деле аткарылышы мүмкүн, ал өзүнүн жеке берилиштерин сактоо же банк сыяктуу системдерге же-түү менен алынган берилиштерди санкциясыз жиберүү.

 Колдонулган адабияттар 
Компьютер жана интернет: Энциклопедиялык окуу куралы. У.Н. Бримкулов, А.С. Өмүралиев, В.Ф. Бабак.-2004. ISBN 9967-14-014-3
Категория:Компьютер
Категория:Интернет
Категория:Программалоо
Категория:Илим
Сары барактарга шилтемелерди жайгаштыруу

(Yellow pages refe-rences- Ссылки на желтые страницы). «Сары барактар» китебинде бизнес мекеменин тиби, дареги, анын логотиби, Интернет барагына шилтеме, бир нече рубрик жана мекеменин ишкердигинин кыскача баяндалышы берилет.

 Колдонулган адабияттар 
Компьютер жана интернет: Энциклопедиялык окуу куралы. У.Н. Бримкулов, А.С. Өмүралиев, В.Ф. Бабак.-2004. ISBN 9967-14-014-3
Категория:Компьютер
Категория:Интернет
Категория:Программалоо
Категория:Илим
Свопинг, своп файл

Свопинг (Swapping, swap file) — деп тез эс катары колдонууда бөлүштүрүл-гөн дисктин бөлүгү аталат.

 Булактар 
Компьютер жана интернет: Энциклопедиялык окуу куралы. У.Н. Бримкулов, А.С. Өмүралиев, В.Ф. Бабак.-2004. ISBN 9967-14-014-3
Категория:Компьютер
Категория:Интернет
Категория:Программалоо
Категория:Илим
Сеанс

(Session- Сеанс). Берилиштерди алмаштыруу максатында түзүлүп жаткан эки түйүндүн логиктик түрдө кошуп байланыштыруусу. Берилиштердин ишенимдүү жиберилишин камсыз кылуу үчүн сеанстар демейде берилиштер жиберилишинин тартибин жана ырастоо механизмин тууралыгын текшерүүнү колдонот. TCP/IP трафигине карата колдонулушу серверге жолдонгон клиенттердин талаптарынын тобу эсептелет.

 Колдонулган адабияттар 
Компьютер жана интернет: Энциклопедиялык окуу куралы. У.Н. Бримкулов, А.С. Өмүралиев, В.Ф. Бабак.-2004. ISBN 9967-14-014-3
Категория:Компьютер
Категория:Интернет
Категория:Программалоо
Категория:Илим
Сектор

(Sector- Сектор). Флоппи же катуу дисктин тегерек калыптуу секциясы, издин сектору – сектор ичиндеги издин секциясы. Издин ар бир секторуна 512 байт берилишти жазууга болот.
 
 Колдонулган адабияттар 
Компьютер жана интернет: Энциклопедиялык окуу куралы. У.Н. Бримкулов, А.С. Өмүралиев, В.Ф. Бабак.-2004. ISBN 9967-14-014-3
Категория:Компьютер
Категория:Интернет
Категория:Программалоо
Категория:Илим
Сенсор экраны

(Touch screen- Сенсорный экран). Экранга манжаны тийгизүү менен сенсор экранында көрсөтүлгөн берилиштер компьютерге киргизилет. Баскычтоп тактасынан терүү же чычканды кыймылдатуу менен берилиштерди киргизгенге караганда экранда көрүнүп турган сөзгө же санга манжаны тийгизип, берилиштерди киргизүү тез аткарылат. Сенсордук экрандар көп сандагы берилиштерди киргизүү-дө колдонулбайт. Алар колдонмолордо програмдык жабдыктардын айрым маселелерин аткартуучу буйруктарды тизмеден тандоо керек болгондо пайдаланылат. Сенсордук экрандар киоск, мейманкана, аэропорт сыяктуу коомдук жайларды маалымат менен камсыз кылууда колдонулат.
 
 Колдонулган адабияттар 
Компьютер жана интернет: Энциклопедиялык окуу куралы. У.Н. Бримкулов, А.С. Өмүралиев, В.Ф. Бабак.-2004. ISBN 9967-14-014-3
Категория:Компьютер
Категория:Интернет
Категория:Программалоо
Категория:Илим
Сертификаттоо

(Certi-fication- Сертификация). 1. Интернет, экстратармак жана интратармак сыяктуу ачык тармактарда берилиштерди алмаштыруунун нускасын жана коопсуздугун текшерүүдө кеңири колдонулган сандык документ. Сертификат жабык ачкычты сактаган обжект менен ачык ачкычты байланыштырып турат. Сертификаттар колдонуучуга, компьютерге же сунуш кылынган кызматка берилет жана аны берген борбор тарабынан сандык кол коюу менен бекитилет. Сандык сертификаттар үчүн кеңири таралган калыбы ITU-T X.509 эл аралык стандарт менен аныкталат. 2. Электрондук сертификат - бул сандык документ ал ачык ачкычты белгилүү колдонуучу же колдонмо менен байланыштырат, мында ишеним борбордогу электрондук сандык колун коюлушу аны таанууда колдонулат. Бул сертификатты пайдалануу үчүн колдонуучу сертификатты ишенимдүү булактан алат, андан кийин өзү экендигин далилдейт жана сертификаттын булагына ачык ачкычынын көчүрмөсүн берет.

 Колдонулган адабияттар 
Компьютер жана интернет: Энциклопедиялык окуу куралы. У.Н. Бримкулов, А.С. Өмүралиев, В.Ф. Бабак.-2004. ISBN 9967-14-014-3
Категория:Компьютер
Категория:Интернет
Категория:Программалоо
Категория:Илим
Серфинг

(Surfing- Серфинг). Тармактын бир орун барагынан башка баракты көрсөтүү аталат жана телевизордун бир каналынан экинчи каналына өтүүдө дистанттык (аралыктан) башкарууну колдонгон сыяктуу аткарылат.

 Колдонулган адабияттар 
Компьютер жана интернет: Энциклопедиялык окуу куралы. У.Н. Бримкулов, А.С. Өмүралиев, В.Ф. Бабак.-2004. ISBN 9967-14-014-3
Категория:Компьютер
Категория:Интернет
Категория:Программалоо
Категория:Илим
Символдорду тааныгыч магнит почтасы

(Magnetic Ink Character Recog-nition (MICR)-Магнитная паста для распознавания символов). Символдорду тааныгыч магнит пастасы документтерди даярдоо учурунда колдонулат. Банк чектерин даярдоо убагында банк системинде колдонулат. Толтурула элек чектердин бланктары MICRтин жардамы менен банктын кодун, эсеп-кысап жана чектин номурларын чектин төмөнкү жагына басып коөт. Маалыматтардын баары MICRди окуй же сорттой турган машине менен окулат жана ал аракеттер банк чегин тазалоо процессинин бөлүгү болуп эсептелет.

 Колдонулган адабияттар 
Компьютер жана интернет: Энциклопедиялык окуу куралы. У.Н. Бримкулов, А.С. Өмүралиев, В.Ф. Бабак.-2004. ISBN 9967-14-014-3
Категория:Компьютер
Категория:Интернет
Категория:Программалоо
Категория:Илим
Символду (тамганы) оптикал таануу

(Optical Character Recognition (OCR)-Оптическое распознавание сивола). Бул түзүлүш скандоочу түзүлүш болуп саналат, анын жардамы менен машинкеде, компьютерде басылган жана айрым учурда кол жазма түрүндөгү тексттер окулат. OCR түзүлүштөрү, бир минут ичинде миң деген документтерди автоматтык түрдө окуй алат. OCR түзүлүштөрү символдун калыбын скандайт, андан кийин алдын ала сакталган калып менен салыштырат жана аны тиешелүү компьютер кодуна өзгөртөт. Стандарттуу OCR кодунун ариби OCR-A деп аталат, анын символдору машинелерге жеңил киргизилет. Европада жана Жапонияда OCR-B стандарттуу белгилердин тобу кеңири колдонулат.
 
 Колдонулган адабияттар 
Компьютер жана интернет: Энциклопедиялык окуу куралы. У.Н. Бримкулов, А.С. Өмүралиев, В.Ф. Бабак.-2004. ISBN 9967-14-014-3
Категория:Компьютер
Категория:Интернет
Категория:Программалоо
Категория:Илим
Символдун (тамганын) коду

(Character code-Код символа). Символдорду көрсөтүү үчүн колдонулган сегиз биттен турган комбинация символ коду деп аталат. Берилиштерди компьютерде көрсөтүүдө ASCII, EBCDIC жана Unicode аттуу коддор колдонулат. Кенири колдонулгандары ASCII, EBCDIC. ASCII коду жеке жана мини, EBCDIC универсал компьютерлерде колдонулат.

 Колдонулган адабияттар 
Компьютер жана интернет: Энциклопедиялык окуу куралы. У.Н. Бримкулов, А.С. Өмүралиев, В.Ф. Бабак.-2004. ISBN 9967-14-014-3
Категория:Компьютер
Категория:Интернет
Категория:Программалоо
Категория:Илим
Симплекс берилиши

(Simplex transmission- Симплексная передача). Берилиштерди бир гана багытта жиберүүнү уюштурган жол. Симплекс жолу боюнча демейде берилиштер датчиктердин жардамы менен алынып компьютерге иштетүү үчүн жиберилип турат. Мисалы, компьютер имараттын ичиндеги температураны башкарууда пайдаланса, көп сандагы датчиктер имараттын ичине орнотулат жана алардан берилиштер келип турат. Ошону менен катар датчиктер компьютерге берилиштерди жиберүүдө гана эмес, компьютерден жиберилген сигналдарга жараша тиешелүү аракетти аткартууда дагы колдонулат.

 Колдонулган адабияттар 
Компьютер жана интернет: Энциклопедиялык окуу куралы. У.Н. Бримкулов, А.С. Өмүралиев, В.Ф. Бабак.-2004. ISBN 9967-14-014-3
Категория:Компьютер
Категория:Интернет
Категория:Программалоо
Категория:Илим
Синхрондук режим

(Synchronous mode-Синхронный режим) . Берилиштерди синхрондоо деп берилиштердин түрдүү процесстерин убакытка карата текшилөөнү айтышат. Синхрондук режимде берилиштердин чоң блогу бир калыпта жиберилип турат. Блоктор атайын башкаруучу сигналдар менен чектелет. Блоктун курамына атайын синхросимволдор кошулат, алар жиберүү чөйрөсүнүн физикалык абалын текшерүүнү камсыз кылат жана дагы берилиштерди алмаштырууда кетирилген каталарды табууну уюштурган символ кошулат. Сихрондук жиберүү татаал жана кымбат баалуу жабдууларды талап кылат, ошол себептен асинхрондук режимге караганда жогорку ылдамдыкты жана тактыкты камсыз кылат.
 
 Колдонулган адабияттар 
Компьютер жана интернет: Энциклопедиялык окуу куралы. У.Н. Бримкулов, А.С. Өмүралиев, В.Ф. Бабак.-2004. ISBN 9967-14-014-3
Категория:Компьютер
Категория:Интернет
Категория:Программалоо
Категория:Илим
Системдин админисратордук иштерин башкаруу

(System administration processing control - Управление администрирования системы). Иштетүү системинин дагы бир кызматы болуп, иштетүү системинин аракеттерин текшерүү болуп эсептелет. Бул кызмат системдин аткарылышын текшерет, коопсуздугун, дискти жана файлдарды башкарат.
Системдин аткарылышы иштеп кетүү (срабатывания) убактысы менен калибрлентин жана жолдордун саны менен өлчөнөт. Берилишти киргизген учурдан компьютер ага реакция кылганга чейинки убакыт иштеп кетүү убактысы болуп саналат. Иштеп кетүү убактысы киргизилген берилиш же буйрукка жараша өзгөрүп турат. Эгерде берилиштер файлга чыгарылса, анда иштеп кетүү убактысы секунддан аз, ал эми өзүнчө файлдагы сорттолуп жаткан берилиштерди көрсөтүү талабынын иштеп кетүү убактысы минутаны түзүшү мүмкүн.
Иштеп кетүү убактысын так өлчөөнүн жолу- иштетүү системинин аракеттерин кабарлап жана жазып туруу үчүн тү-зүлгөн програмдын жардамы менен аткарылат. Бул програм башка маалыматтар менен катар БПны колдонуу убактысын кабарлап турат. БПны колдонуу убактысы анын иштеген жана иштетүү үчүн берилиштерди күткөн убакыттардан түзүлөт.
Системдин коопсуздугу. Иштетүү системдеринин көп-чүлүгү колдонуучуларга системге кирүү коду, колдонуучунун ИПсы жана пароль бекитилет. Булардын ар бири сөз же катар тамгалар түрүндө берилет. Системге кирүү коду адатта бухгалтердик эсеп, сатуу же өндүрүү сыяктуу бөлүмдүн аты, колдонуучунун ИПсы Айша же Аскар сыяктуу өзүнүн ысмы түрүндө бекитилет. Пароль конфиденциалдуу болот, көпчүлүк учурда ал колдонуучуга жана системдин администраторуна гана белгилүү болот. Көпчүлүк системдерде парол киргизилгенде паролдун тамгаларын жашыруу максатында алардын ордуна жылдызчалар чыгарылат.
Системди же колдонмолорду пайдалануу алдында системге кирүү кодун, колдонуучунун ИПсын жана паролду туура киргизүү керек. Киргизилген маалыматтар алдын ала уруксат берүүчү файлга сакталып коюлган маалыматтар менен салыштырылат. Эгерде алар дал келбесе, колдонуучу системге кире албайт. Системге кирүүнүн ийгиликтүү жана ийгиликсиз аракеттери файлга катталып турат, ошентип системди ким колдонгонун же колдонууга аракеттенгендер катталып калат.
Бул каттоолор ошондой эле компьютердик системди ар башка бөлүмдөр тарабынан пайдалангандыгына жараша чыгымдарды бөлүштүрүүдө дагы колдонулат.
Диск жана файлдарды башкаруу. Баардык иштетүү системдери диск жана файлдарды башкаруу менен байланышкан кызматтарды аткарган програмдарды камтыйт. Аларга катуу жана флоппи дисктерин калыптоо, системде файлдар тизмесин сактоо, дисктен файлдарды өчүрүү, файлдарды бир сактагыч түзүлүштөн экинчисине көчүрүү, сакталган файлдарды кайра атоо, файлдарды уюштуруш үчүн папкаларды жана каталогдорду түзүү ж.б.лар кирет.

 Колдонулган адабияттар 
Компьютер жана интернет: Энциклопедиялык окуу куралы. У.Н. Бримкулов, А.С. Өмүралиев, В.Ф. Бабак.-2004. ISBN 9967-14-014-3
Категория:Компьютер
Категория:Интернет
Категория:Программалоо
Категория:Илим
Тутумдук реестр

Тутумдук реестр — компьютер конфигурациясы тууралуу маалыматтарды сактоо үчүн бмаалымат базасы. Тутумдук реестр Windows иштөө учурунда дайыма кайрылып турган малыматтарды камтыйт, атап айтканда:
 бардык колдонуучулардын профильдерин;
 орнотулган програмдар жана ар програм түзгөн документ типтери жөнүндөгү маалыматтарды;
 каталог жана програмдар белгилери үчүн касиеттердин маанилерин;
 иштетүү системине орнотулган жабдуулардын конфигурацияларын;
 колдунулган порттор тууралуу маалыматтарды;
 реестр дарак иерархдык түзүлүшкө ээ.
 
 Булактар 
Компьютер жана интернет: Энциклопедиялык окуу куралы. У.Н. Бримкулов, А.С. Өмүралиев, В.Ф. Бабак.-2004. ISBN 9967-14-014-3
Категория:Компьютер
Категория:Интернет
Категория:Программалоо
Категория:Илим
Системдик програм жабдык

(System Soft-ware-Системное программное обеспечение). Компьютер жабдууларынын аракеттерин башкарган жана иштетүү системин камтыган програмдар тобунан турат. Системдик програм жабдыктардын аткарган айрым кызматтарына компьютерди иштетүү, ар кандай програмдарды компьютер эсине програмдарды жүктөө жана сактоо аракеттери кирет. Буларга кошумча, системдик програм жабдык дискти калыптоо, берилиштер файлдарын сорттоо жана програм буйруктарын компьютер түшүнгөн экилик кодго которуу кызматтарын аткарат. Системдик програмдык жабдыктын үч башкы бөлүгү болуп, иштетүү системи, утилиттер жана тилдердин трансляторлору эсептелет.

 Колдонулган адабияттар 
Компьютер жана интернет: Энциклопедиялык окуу куралы. У.Н. Бримкулов, А.С. Өмүралиев, В.Ф. Бабак.-2004. ISBN 9967-14-014-3
Категория:Компьютер
Категория:Интернет
Категория:Программалоо
Категория:Илим
Скляр Сергей Николаевич

(1951), физико-математика илимдеринин доктору (2001).
Орус. Казах ССР Кара-ганда ш.туулган.
Новосибир мамлекеттик университетин ( Новосибирск ш., 1973) аяктаган.
СССР ИА Сибир бөлүмүндө илимий кызматкер, лабо-ратория башчысы, КР УИА илимий кызматкер, лабо-ратория башчысы болуп иштеген. Учурда Борбордук Азиядагы Америка универ-ситетинин табыгий илимдер жана жаңы маалыматтар технологиясы багыты боюнча башчысы болуп эмгектенет.
Эсептөөчү математика жана математикалык модел-дөө илимий багытында иш-тейт.

 Колдонулган адабияттар 
Компьютер жана интернет: Энциклопедиялык окуу куралы. У.Н. Бримкулов, А.С. Өмүралиев, В.Ф. Бабак.-2004. ISBN 9967-14-014-3
Категория:Компьютер
Категория:Интернет
Категория:Программалоо
Категория:Илим
Слайд

(Slides- Слайд) деп аталган документтерди иштеп чыгууда графикти көрсөтүү програмдык жабдыгы колдонулат. 

Алынган слайддардагы маалыматтарды топ адамдарга көрсөтүүдө пайдаланат. 

Слайддар чоң мониторго же экранга чагылдыруу менен көрсөтүлөт. 

Графикти көрсөтүү аналитиктик графиктерден башка дагы көрсөтүүнүн кеңири элементтерин сунуш кылат. 

Графикти көрсөтүү пакеттери камтыган айрым элементтерге төмөнкүлөр кирет: 

 (1) графиктердин көп сандагы типтери; 
 (2) график, текст жана сүрөттөрдүн үч өлчөмдүү көрсөтүлүшү; 
 (3) штрихтөө, көлөкө жана текстур сыяктуу атайын эффектер; 
 (4) үн жана анимация; 
 (5) түстүн регулятору; 
 (6) графиктик сүрөттөлүштөрдүн жыйындысы, адатта ишкердик багыттагы фабрик, кесип ээлерин ж.б.у.с. менен байланышкан сүрөттөрдү камтыйт.

 Колдонулган адабияттар 

Компьютер жана интернет: Энциклопедиялык окуу куралы. У.Н. Бримкулов, А.С. Өмүралиев, В.Ф. Бабак.-2004. ISBN 9967-14-014-3

Категория:Компьютер
Категория:Интернет
Категория:Программалоо
Категория:Илим
Смарт-Кард

(Smart card- Смарт-карт). 1) Ичине микропроцессор орнотулган пластик кард. Аны борбордук процессору, тез эси, туруктуу эси ж.б.лары болгон микрокомпьютер катары караса болот. Смарт кард туташтыруу режиминде авторлоштуруу амалдары үчүн бир гана кард электрондук кыпчык (кошелөк) катары пайдаланылат. 2) Кредит кард өлчөмүндөгү түзүлүш, ал мекемелерде жетүү коду менен бирдикте сертификат негизинде нускасын текшерүүдө жана системге бир жолу кирүүдө колдонулат. Смарт-кардтарда сертификаттарды, ачык жана жабык ачкычтарды, паролдорду жана өздүк башка маалыматтарды сактоого болот. Смард-кардты окуу үчүн компьютер менен туташтырылган атайын түзүлүш колдонулат.

 Байланыштуу макала 

 Интеллектуалдуу (акылдуу) кард

 Колдонулган адабияттар 
Компьютер жана интернет: Энциклопедиялык окуу куралы. У.Н. Бримкулов, А.С. Өмүралиев, В.Ф. Бабак.-2004. ISBN 9967-14-014-3
Категория:Компьютер
Категория:Интернет
Категория:Программалоо
Категория:Илим
Сокет

Сокет (Socket - Сокет). Конкреттүү тармак түйүнүндөгү конкреттүү кызматтын идентификатору. Сокет кызмат колдонгон түйүн дареги жана порт номеринен турат. Мисалы, Интернет түйүнүндөгү 80-порт веб-серверди билгизет. Сокеттин эки түрү бар, алардын бири агым (эки багыттуу) жана датаграмдар.

 Колдонулган адабияттар 
 Компьютер жана интернет: Энциклопедиялык окуу куралы. У.Н. Бримкулов, А.С. Өмүралиев, В.Ф. Бабак. Бишкек - 2004-ж. ISBN 9967-14-014-3
Категория:Компьютер
Категория:Интернет
Категория:Программалоо
Категория:Илим
Сөз Өлчөму

(Word size- Размер слова) деп БП да бир учурда иштетиле турган биттердин саны аталат. БП да иштетилген сөз өлчөмү компьютердин ылдамдыгына таасир тийгизгендерге кирет. Машиненин сөз өлчөмү бит менен өлчөнөт жана сөздөрдүн өлчөмү 8, 16, 32, 64 жана 128 битке барабар болот.

 Колдонулган адабияттар 
Компьютер жана интернет: Энциклопедиялык окуу куралы. У.Н. Бримкулов, А.С. Өмүралиев, В.Ф. Бабак.-2004. ISBN 9967-14-014-3
Категория:Компьютер
Категория:Интернет
Категория:Программалоо
Категория:Илим
Спам

thumbnail
Спам — сатып алуучуларга электрон почто алам (жарнама) маалыматтарды жана кулактандырууларды макулсуз түрдө массалык таратуу.

Азыр техниканын заманы, дээрлик бардыгыбыз социалдык тармактарга канча бир убакыты­быз­ды коротобуз. Кээде интер­нет дарегибизге бейтааныш кол­до­нуучулар­дан келген тажат­ма жарнактар мазаӊды кетирет. Миса­лы, «бир айда 100 000$ тап­саӊыз болот», «тө­мөнкү бил­дирүүнү дагы 10 адамга та­­ратсаӊ 3 күндөн кийин бак­тыӊа жолугасыӊ, таратпасаӊ бактыӊдан куру каласыӊ» деген сыяктуу. Мындай интернет илдет спам деп аталат. Муну менен ар кандай жарнамалар­ды эле жибербестен, вирус­тар­ды таратуунун оӊой жолу ачылган. Спамды жайылтуучуларды спамерлер деп коюшат. 
Терминдин келип чыгышы тээ 1937-жылга барып такалат. Белгилүү «Hornel foods» фирмасы чочко­нун этинен даярдалган жаӊы консерваларды чыгарып, ага эӊ мыкты аталыш деген сынак жарыялайт. Жыйынтыгында радиоактёр Кеннет Деню «спам» деген уккулуктуу ысым айтканы менен жеӊишке жетишкен.

 Булактар 
 Компьютер жана интернет: Энциклопедиялык окуу куралы. У.Н. Бримкулов, А.С. Өмүралиев, В.Ф. Бабак. Бишкек - 2004-ж. ISBN 9967-14-014-3
Категория:Компьютер
Категория:Интернет
Категория:Программалоо
Категория:Илим