Zhantas/Cleaned-Kyrgyz_Wikipedia huggingface dataset:
Гонорация

Гонорация (лат. honor – намыс) – акцепт же векселдин ортомчу (гонорант) тарабынан төлөнүшү.
 == Колдонулган адабияттар ==
 Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Грамматикалык чечмелөө

Грамматикалык чечмелөө – сөздөрдүн түзүмдүк байланышын аныктоо үчүн анын маани-маңызын жана мазмунун талдоодон көрүнгөн укук ченемдерин чечмелөө ыктарынын бири. Г. ч. сөзгө сөздүн демейки же атайын колдонулуусундагы маани-маңызга ээ болуусун талаптайт. Г. ч. тигил же бул укук ченеминин сөздүк чагылдырылышынын маңызын, аны ошол ченемдин башка бөлүгүнүн мазмунуна салыштыруу жолу менен аныктоо зарыл болгондо орун алат.
 == Колдонулган адабияттар ==
 Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Грамота (сыйбарак)

Грамота (сыйбарак) (гр. grammata – окуу жана жазуу) – 1) кандайдыр бир эларалык макулдашууну же кандайдыр бир укуктук байланыштын түзүлгөндүгүн (Ишеним Г-сы, Улуксат Г-сы ж. б.) күбөлөндүрө турган кат жүзүндөгү ырасмий акт; 2) белгилүү бир эмгектери менен жетишкендиктери үчүн жактарга бериле турган сыйлык.
 == Колдонулган адабияттар ==
 Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Грант (колкабыш)

Грант (колкабыш) (англ. grant ) – колкабыш кылуучулар тарабынан каралган белгилүү бир максат менен шарттарда мамлекеттик органдарга, жергиликтүү өзалдынча башкаруу органдарына, коммерциялык эмес уюмдарга (саясий максат көздөгөн уюмдардан тышкары) жана жарандарга (колкабыш алуучулар) мамлекеттер, эларалык, чет өлкөлүк жана атамекендик уюмдар, ошондой эле жарандар (колкабыш кылуучулар) тарабынан акысыз жана кайтарымсыз берилүүчү активдер. Г. көбүнесе изилдөөлөрдү жүргүзүү, ЖОЖдордо окутуу ж. б. үчүн берилет.
 
 Колдонулган адабияттар 
 Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7

Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Губернатор

Губернатор (лат. gubernator – башкаруучу) – облустун мамлекеттик администрация башчысы; КР Премьер-министринин сунушу жана тийешелүү жергиликтүү кеңештердин макулдугу менен КР Президенти тарабынан дайындалат жана бошотулат.
 Колдонулган адабияттар 
 Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7

Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Гүлдөрдү күнөскана шарттарында өстүрүшкөн жана калкка саткан жарандардан салык

Гүлдөрдү күнөскана шарттарында өстүрүшкөн жана калкка саткан жарандардан салык – КР жергиликтүү салыктардын бири; бийликтин жергиликтүү өкүлчүлүктүү органы тарабынан белгиленген ченемде болот. Күнөскана шартында гүл өстүргөн жана аны калк арасына саткан жеке жактар бул салыктын төлөөчүсү болуп саналат. Сатыктан түшкөн киреше салык салуунун объектиси болуп эсептелет.
 Колдонулган адабияттар 
 Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Гумандуулук (гумандуулук принциби)

Гумандуулук (гумандуулук принциби) (лат. humanus – адамгерчиликтүү) – демократиялык мамлекеттеги негизги укук принциптеринин бири. Кең мааниде алганда, ал коом менен адам тагдырына боор толгоого багытталган көзкараштардын тарыхый кайра жаралуусун түшүндүрөт. Ал эми кылмыш-жаза укугу боюнча, кылмыш жасаган адамга карата колдонулуучу жаза менен кылмыш-укук мүнөзүндөгү башка көрүлгөн чаралар адамды кыйноого же анын адамдык ар-намысын тебелөөгө жатпайт.
 Колдонулган адабияттар 
 Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Гуманитардык жардам

Гуманитардык жардам (фр. humanitas – адамзат табияты, билимдүүлүк) – КР мыйзамдары боюнча, андан ары пайдалануу жана/же кайра кайтарылбай тургандай кылып таратып берүү шарты менен, калктын турмуш-тиричилигин жакшыртуу үчүн, ошондой эле согуштук жана экологиялык, техногендик мүнөздөгү табигый кырсыктардын алдыналуу же кесепетин жоюу максатында жеке жана юридикалык жактар тарабынан кайра кайтарылбай турган шартта берилген азык-түлүк, эл керектөөчү товарлар, техника, шаймандар, жабдуулар, медициналык каражаттар менен дары-дармектер ж. б.
 Колдонулган адабияттар 
 Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7

Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Дактилоскопия

Дактилоскопия (гр. daktylos – манжа и skopeo – карап турам, карап жатам, байкап турам) – атайын картотекада сакталган дактилоскопиялык карточкадагы маалыматтар менен салыштыруу жана жиктештирүү менен адамды таануу үчүн, алакан издерин көчүрүп алуу жолу менен, манжанын тери издери менен тырмак үстүнүн (оюм-чийим сызык) түзүлүшүн изилдей турган кылмыш иликтөөсүнүн бир бөлүгү болуп саналат. .
 Колдонулган адабияттар 
 Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Далдал ишмердүүлүгү

Далдал ишмердүүлүгү – 1) КР биржа мыйзамдарына ылайык, биржа ортомчусунун кардардын атынан жана анын эсебинен, кардардын атынан жана өз эсебинен же өз атынан жана кардардын эсебинен жасаган биржа бүтүмү; 2) баалуу кагаздардын базары жөнүндөгү КР мыйзамдары боюнча, баалуу кагаздар базарындагы кесиптик ишмердүүлүктүн бир түрү.
 Колдонулган адабияттар 
 Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Далдал кредиттери

Далдал кредиттери – далдалчылык фирмалар тарабынан өз кардарларына баалуу кагаз сатып алуу үчүн (адатта, ал кагаздар күрөө катары) берилген кредиттер.
 Колдонулган адабияттар 
 Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7

Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Далдал өкүлчүлүгү

Далдал өкүлчүлүгү – биржа аткарымдарын жүргүзүү үчүн коммерциялык банктардын алдында ачылган ортомчулук өкүлчүлүктөрү. Алар баштапкы наркын бекитүү менен векселдерди, баалуу кагаздарды, акцияларды, облигацияларды жайгаштыруу үчүн сатып алуучуларды издөөдө уюмдарга жана жеке жактарга көмөк көрсөтөт.
 Колдонулган адабияттар 
 Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Далдалчылык орун

Далдалчылык орун – белгилүү бир биржа соодасына катышуу укугуна ээ болуу үчүн биржа мүчөлүгүнө өтүү. Д. о. төмөндөгүдөй мүмкүнчүлүктөрдү берет: а) биржа алкагында жеке керектөөсү үчүн товар сатып алуу менен, өзалдынча бүтүмдөрдү түзөт, кардарлардын тапшырыгы боюнча аткарымдарды жасоо менен, ортомчулук бүтүмдөрүн түзөт; б) биржа аткарымдарын жүргүзүүдө аз чыгым тартуу – биржа мүчөлөрү биржа жыйымдарынан бошотулат жана биржага мүчө болбогон жактардан алынган каражаттардын эсебинен кандайдыр бир кошумча киреше алууга укугу бар; в) маалыматтарды биринчи кезекте алуу менен, кардарларга коммерциялык-маалымат кызматын көрсөтөт; г) биржаны башкарууга катышат. Биржа мүчөлөрү аржыл сайын мүчөлүк акы төлөп турууга милдеттүү.
 Колдонулган адабияттар 
 Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7

Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Далдалчылык сыйакы

Далдалчылык сыйакы – бүтүм жасагандыгы үчүн биржа далдалчысына берилүүчү сыйакы.
 Колдонулган адабияттар 
 Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Далдаштыруу (камсыздандыруу) номери

Далдаштыруу (камсыздандыруу) номери – камсыздандырылган жакка социалдык камсыздандыруу органдары тарабынан берилип, ал жак өмүр бою сактай турган жеке номер.
 Колдонулган адабияттар 
 Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Далдаштыруу (окшоштуруу)

Далдаштыруу (окшоштуруу) – белгилүү бир объектинин же адамдын аныктыгын далилдөө максатында жалпы жана жекече белгилеринин жыйындысы боюнча салыштырып иликтөө жолу аркылуу аныктоо жүрүмү. 
 Колдонулган адабияттар 
 Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Далдаштыруу белгиси

Далдаштыруу белгиси – КР мыйзамдарына ылайык, кыймылсыз мүлк бирдиктерине берилип, КР аймагында кайрадан кайталанбай турган жана кыймылсыз мүлктүн бул бирдиги катталган укуктун бирдиктүү объекти катары болгонго чейин сакталуучу жеке каттоо номерлеринин жыйындысы.
 Колдонулган адабияттар 
 Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Далилдөө

Далилдөө – кылмыш ишин акыйкат чечүү үчүн, жагдайлар тууралуу иш жүзүндөгү далилдерди жыйноо, текшерүү жана баа берүү боюнча сот өндүрүшүнүн башка субъектилеринин катышуусу менен жүргүзүлө турган, алгачтергөө, алдынала тергөө, прокуратура, сот органдарынын ишмердүүлүгү. КР жазык-процесстик мыйзамдарына ылайык, кылмыш ишин сотто алгачтергөө, алдынала тергөө жана териштирүүгө төмөнкүлөр жатат: а) кылмыш окуясы (убактысы, жери, ыкмасы ж. б. кылмыш жасоо жагдайы жана анын зыянга кириптер кылган кесепети); б) күнөө таризи, кылмыш түрткүсү; зыян келтирүү күнөөсүздүгү; в) күнөөлөнүүчүнүн, соттолуучунун жоопкерчилик мүнөзү жана кылмыш деңгээлине таасир берүүчү жагдайлар; г) күнөөлөнүүчүнүн, соттолуучунун кертбашын мүнөздөөчү жагдайлар; д) кылмыш жасоо мүнөзү жана андан тарткан зыян өлчөмү; е) кылмыш жосунун жокко чыгаруучу жагдайлар; ж) кылмыш-жаза жоопкерчилигинен кутултууга алып келген жагдайлар.
 Колдонулган адабияттар 
 Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7

Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Далилдөө каражаттары

Далилдөө каражаттары – процесстик мыйзамдарда каралган, сотту кызыктырган фактыларды ырастоочу же четке кагуучу айкын маалыматтарды алуунун ык-жолдору. Алар төмөндөгүлөр: тараптардын жана үчүнчү жактардын түшүндүрмөлөрү, күбөлөрдүн, жабырлануучулардын көрсөтүүлөрү, жазуу жүзүндөгү жана буюмзат далилдери, эксперттердин корутундулары. Д. к-нын тизмеси КР процесстик мыйзамарында жабык (толук) түрүндө тастыкталган.
 Колдонулган адабияттар 
 Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7

Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Далилдөө милдети (далилдөө түйшүгү)–

Далилдөө милдети (далилдөө түйшүгү)– кылмыш-жаза же жарандык иштердин өндүрүшүндө процесстин катышуучуларынын ортосунда иштин чечүүсү үчүн маанилүү болгон тигил же бул жагдайлардын болгонун негиздөө милдеттерин бөлүштүрүү. Жарандык процессте Д. м. – тараптар өздөрүнүн талаптарынын жана каяша-каршылыктарынын (м.: доогердин доо талаптарын далилдөө милдети) негизи катары таянышкан жагдайларды далилдөө милдети. Арбир иште далилдөөгө, жаткан фактылардын көлөмү тигил же бул укук мамилелерин жөнгө салуучу ченемдер менен аныкталат. Аркыл келишимдерге байланышкан доолордо бузууларды далилдөө милдети кредиторго, ал эми милдеттерди аткаруу фактыларын бышыктоо – карыздарга жүктөлөт. Кылмыш-жаза процессинде соттолуучунун күнөөсүн далилдөө милдети толугу менен айыптоочу тарапка тагылат.
 Колдонулган адабияттар 
 Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Далилдөө укугу

Далилдөө укугу – кылмыш-жаза-процесстик укук ченемдери: а) иш боюнча далил катары кызмат кыларын; б) далилдей турган жагдайлар алкагы; в) далилдөө милдети кимге тагылган; г) далил жыйноо, текшерүү, баа берүү тартиби.
 Колдонулган адабияттар 
 Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Далилдөө чеги

Далилдөө чеги – процесстик укукта Д. ч. сакталгандыгын аныктоо талабы, демек, ал далилдер мыйзамда каралган каражаттар аркылуу алынгандыгын териштирүү. Мыйзамдуу бузуу жолу менен алынган далилдер юридикалык күчкө ээ болбойт.
 Колдонулган адабияттар 
 Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Далилдер (соттук)

Далилдер (соттук) – конституциялык, жарандык, экономикалык, кылмыш иштерин туура териштирүүдө мааниси бар жагдайлар тууралуу баардык факты, маалыматтар, ошондой эле административдик укук бузуулар жөнүндөгү иштер. Мындай маалыматтар тараптардын жана үчүнчү жактардын түшүнүктөрү, күбөлөрдүн көрсөтмөлөрү жана буюмдай Д., үн жана көрмө жазуулар, эксперттердин (адистердин) жыйынтык пикирлери менен аныкталат. Мыйзам бузуу менен алынган Д. юридикалык күчкө ээ болбойт жана соттун чечимине негиз боло албайт.
 Колдонулган адабияттар 
 Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Далилдерди камсыздоо

Далилдерди камсыздоо – сунуш кылынган далилдердин акыраягында мүмкүн эмес же кыйынчылыкка учурап калуусунан кооптонуу негизи бар болуп, сот ал далилдерди камсыз кылынуу тууралуу сурап калышы мүмкүн болгон үчүн сот ишине катышуучу жактар. Иш сотто каралганга чейинки далилдерди камсыздоо нотариус же өкүлчүлүк мекемелеринин кызмат адамдары тарабынан КР мыйзамдарында каралган тартипте жүргүзүлөт. Д. к. сот тарабынан жүргүзүлөт. Д. к. тууралуу арыз далилдерди камсыздоо боюнча процесстик иш-аракет жүрө турган райондун сотуна берилет. Далилдерди камсыздоо тууралуу арызда ал далилдердин зарылдыгын тастыктоо үчүн керек болгон жагдайларды камсыз кыла турган далилдер, камсыздоо тууралуу арыз менен кайрылуу түрткөн себептер, ошондой эле далилдерди камсыздоо зарылдыгы болгон иш көрсөтүлүүгө тийиш.
 Колдонулган адабияттар 
 Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Далилдерди чогултуу

Далилдерди чогултуу – ишти тергөөнүн жана соттук териштирүүнүн жүрүшүндө суракка алуу, беттештирүү, таанытуу үчүн көрсөтүү, алып чыгуу, тинтүү, карап чыгуу, тажырыйба жасоо, текшерүү, экспертиза жүргүзүү, документтерди талап кылуу жана башка мыйзамда каралган тергөө жана сот аракеттерин жүргүзүү жолу менен жүзөгө ашырылуучу аракет.
 Колдонулган адабияттар 
 Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Далилди баалоо

Далилди баалоо – ар далилдин ишке катышы бардыгын, жеткелеңдигин, аныктыгын, маани-маңызын аныктоо максатындагы каралып жаткан ишке карата катыш жагдайынын жетиштүүлүгүн аныктоодогу ой-талдам жүгүртүү иши. Д. б. ички ишеним аркылуу ишке ашырылат. Мурдатан белгиленген далилдер күчкө ээ болбойт. КР жазык-процесстик мыйзамдарында далилдерге баа берүүчү катары сот ишин жүргүзүүгө жоопкер жана иш боюнча чечим кабыл алууга ыйгарым укугу бар жактар гана аталган.
 Колдонулган адабияттар 
 Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7

Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Далилди иликтөө

Далилди иликтөө – ишке тиешеси бар экендигин, ишенимдүүлүгүн, толуктугун аныктоо максатында далилдердин сот жана ишке катышы бар жактар (алардын өкүлдөрү) тарабынан артараптуу изилденүүсү. Бул максатка жетүү үчүн далилдөө аргандай ыкмалар менен изилденет: ишке катышы бар жактардын түшүндүрмөсүн угуу, күбөлөрдөн суроо, жазуу жүзүндөгү далилдерди иликтөө (мазмуну менен таризи боюнча), буюмзат далилдерди карап чыгуу ж. б.
 Колдонулган адабияттар 
 Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Далилдин жетиштүүлүгү

Далилдин жетиштүүлүгү — далилдерге карата мыйзам тарабынан коюлуучу талаптардын бир түрү; бир нерсени бекемдөө үчүн чогултулган далилдер ишенимдүү жыйынтык чыгарууга мүмкүнчүлүк берет дегенди түшүндүрөт. Эгер мындай жыйынтык чыгарууга мүмкүнчүлүк бербесе, анда ал далилдердин же алардын жыйындысынын жетишсиздигин көрсөтөт. Ошентип, жалгыз-жарым кыйыр далилдер дайыма жетишсиз болот, анткени ал далилденүүчү нерсе тууралуу ишенимдүү эмес, жоромол түрүндө гана жыйынтык чыгарууга алып келет. Бири-бирине карама-каршы т. а. аныктыгы талаш туудурган далилдер да (кызыкдар күбөнүн көрсөтмөсү, башка маалыматтар менен бекемделбеген тараптардын түшүндүрмөсү ж. б.) жетишсиз болуп саналат. Далилдердин жетишсиздиги кошумча далилдерди чогултуу жолу аркылуу жоюлмайынча, сот чечиминин негизине киргизилбейт.
 Булактар 
 Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Далилдин ишенимдүүлүгү

Далилдин ишенимдүүлүгү – чындыкка дал келиши боюнча, далилге карата мыйзам тарабынан коюлган талаптардын бир түрү. Д. и-нө ынануу – демек, күбөөнүн чындыкты айтып жаткандыгына, документтерде камтылган маалыматтардын чындыкка туура келишине, документ көчүрмөсүнүн түпнускага дал келишине ж. б. көзжетүү.
 Колдонулган адабияттар 
 Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7

Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Далилдин тийиштүүлүгү

Далилдин тийиштүүлүгү – процесстик укукта далилдерге карата мыйзам талаптарынын бири. Д. т. тактоо – ал далилдин каралып жаткан иш үчүн мааниси бар экендигин аныктоо. Далил менен байланышы бар, иш боюнча аныктоого жата турган, ошондуктан аны бекемдөөгө же четке кагууга мүмкүн болгон маалыматтар маанилүү далилдер катары таанылат.
 Колдонулган адабияттар 
 Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Далилзат

Далилзат – күндөлүк тилде далилдер дегенди эле түшүндүрүүчү сөз.
 Колдонулган адабияттар 
 Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Дамнификация (жыдуу)

Дамнификация (жыдуу) (лат. damnum – чыгаша жана facere – жасоо) – чыгашага учуроо.
 Колдонулган адабияттар 
 Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Даректер (юридикалык)

Даректер (юридикалык) – актыда же башка документте (м.: келишимде, чекте, векселде) аны жарактуу деп таануу үчүн (м.: документтин аталышы, түзүлгөн күнү, төлөнүүгө жаткан сумма, төлөөчүнүн аталышы) болуусу тийиш болгон маалыматтар.
 Колдонулган адабияттар 
 Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Дарыгерлик сыры

Дарыгерлик сыры – медициналык жардам алуу үчүн кайрылган жөнжайы, жарандын денсоолук акыбалы, чалдыккан дарттын тек-жайын тактоо ж. б. текшерүү менен дарылоодон улам алынган маалыматтар. Окутууда жана адистик, кызматтык ж. б. милдеттерин аткаруу учурларында белгилүү болгон Д. с-на кирчү маалыматтарды таркатууга жол берилбейт. Мыйзамдарга ылайык жана жарандын макулдугу менен андай маалыматтарды белгилүү бир максатта берүүгө болот. Ошондой эле, эгер мыйзамдарга туура келсе, жарандын улуксаты жок эле бериле берет.
 Колдонулган адабияттар 
 Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7

Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Дары-дармек каражаты

Дары-дармек каражаттары – кошунду усулу же биологиялык технологияны колдонуу менен дарттын алдыналуу, аныктоо, дарылоо, боюнда болтурбоо үчүн кандан, анын курамынан, ошондой эле адамдын же жаныбардын органдарынан, ткандарынан, өсүмдүктөн, минералдан алынуучу заттар, зат кошундулары. Д. к-на дарылык касиеттери бар субстанциялар, өсүмдүктөр менен жаныбарлардан алынган заттар, жасалма жол менен алынган заттар, ошондой эле дары-дармек каражаттарын чыгарууга жана даярдоого арналган жардамчы материалдар кирет.

 Колдонулган адабияттар 
 Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7

Категория:Дарылар
Дары-дармек каражаттарын даярдоо

Дары-дармек каражаттарын даярдоо – КРде катталган дары-дармек каражаттарынын негизинде дарыгердин көрсөтмөсү боюнча дарыкана мекемелеринде дары-дармек каражаттарын чыгаруу.
 Колдонулган адабияттар 
 Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7

Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Дары-дармек каражаттарын жүгүртүү

Дары-дармек каражаттарын жүгүртүү — дары-дармек каражаттарын иштеп чыгуу, колдонууга чейинки жана клиникалык изилдөө, өндүрүү, даярдоо, сактоо, таңгактоо, КР аймагына ташып кирүү, КР аймагынан ташып чыгуу, ташуу, мамлекеттик каттоодон өткөрүү, калыпташтыруу жана сапатын көзөмөлдөө, сатуу, маркалоо, жарнамалоо, колдонуу, жараксыз болгон же жарам мөөнөтү өтүп кеткен дары-дармек каражаттарын жок кылуу сындуу иш-аракеттерди өзүнө камтуучу жалпыланган түшүнүк.
 Булактар 
 Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Дарылап айыктыруунун орточо наркы

Дарылап айыктыруунун орточо наркы – мамлекеттик бюджеттен бөлүнүүчү, милдеттүү медициналык камсыздандыруудан берилүүчү, калктын кошумча төлөөсүнөн түшүүчү каражаттардын өлчөмдөрүн чагылдыруучу арбир дарылап айыктырган оорулууга кетүүчү акчалай каражаттардын эсептелген орточо көрсөткүчү.
 Колдонулган адабияттар 
 Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7

Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр