Zhantas/Cleaned-Kyrgyz_Wikipedia huggingface dataset:
Лигатура

Лигатура (лат. ligatura — байланыш) — 

1) эки тамгадан жалгаштырылган бир тамга же белги; мис., даниялык, исландиялык, норвегиялык алиппедеги х. 

2) Жазууда эки жана андан коп тамга менен жазылуучу бир тыбыштын жазылышы: мис., поляк алиппесинде sz, cz. 

3) Полиграфияда — бир же бир нече жазуу белгинин бир белги турүндө кошулуп, сүрөттөлүп жасалышы. Ал славян алиппесинде, чет элдик ариптерде кезигет, мис.,JE—бул А менен Е нин биригип жазылышы. Басмаканалык терүүдө —бир литерага куюп жасалган кош тамга. 

4) Металлургияда — металлга белгилүү бир касиетти берүү үчүн легирлөечү элементтердин суюк ме­таллга кошула турган жардамчы куймасы. Керектүү касиетке (мис., катуу) келтирүү үчүн асыл металлдарга кошула турган металл да Лигатура деп аталат. 

Лигатура катары жез, сымап колдонулат.

 Колдонулган адабияттар 
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Бишкек: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1979. Том 4. Лактация - Пиррол. -656 б.

Категория:Терминдер
Ли Дачжао

Ли да-чжао (29. 10. 1889, Хэбэй провинциясы, Лаотин у.— 28.4. 1927, Пе­кин) — Кытайда марксизмди биринчи пропагандалоочу, Кытай компартиясын (ККП) негиздегендердин жана анын жетекчилеринин бири. 

 Тяньцзиндеги Бэйян саясий-укук мектебинде (1907—13), Токиодогу Васэда университетинде (1913—16) окуган. 1918-жылдан Пекин университетинин китепканасына башчылык кылып, саясий экономиядан лекция окуган. 
 Улуу Окт. соц. рев-ясынын таасирн менен марксизм идеясын жана орус рев-ясынын тажрыйбасын пропагандалаган, өзү редакторлогон басма сөздө («Синь цин-нянь», «Мэйчжоупинлунь») реформачыларга, анархисттерге ж. б. кар­ты күрөшкөн. 
 1919-жылдагы антиимпер. «4-май» кыймылынын. ККП түзүлгөндөн анын Тун. кытай бюросунун жетекчиси 1919-жылдан ККП-нин мүчөсү. ККП менен Сунь Ят-Сен башкарган гоминьдан партиясын кызматташтырууда чон роль ойногон. Кытай тилинде В. И. Ленин дин өмүр баянын жазган. 
 
 Коминтердин 5-конгрессинде (1924, Москва) ККПнин делегациясын башкарган. 1926-ж. куугунтукталып, 1927-ж. апрелде ми­литарист бийликчилер өлтургөн.

 Колдонулган адабияттар 
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Бишкек: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1979. Том 4. Лактация - Пиррол. -656 б.

Категория:Кытай
Категория:Саясат
Лидер

Лидер (англ, leader — жетекчи) — 
 1) коомдук уюмдун (саясий партий­ный, профсоюздун ж. б.) башчысы, жетекчиси; 
 2) мелдеште озгон адам (мис., шахмат турниринин Лидерии).

 Колдонулган адабияттар 
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Бишкек: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1979. Том 4. Лактация - Пиррол. -656 б.

Категория:Терминдер
Лидерлик

Лидерлик — социалдык топтун биргелешкен иш-аракетин интеграциялоо механизмн. 

Лидерлик «башкаруу», «жетекчилик» тушунуктөруно жакындашканы менен топтогу же уюмдагы мамилелердин өзгөчө түрлөрүн мүнөздөйт. 

Лидерликтин типтери дайыма коомдук социалдык жаратылышына байланыштуу. Лидерликти ил. изилдөөнун методол. негизи — диалек. жанa тарыхый материализм. 
Лидерлик маселеси ар түрдүу илим тарабынан изилденет. Саясий Лидерлик маселеси өзгөчө мааниге ээ. Бурж. социологияда саясий Лидерликти эмпириялык жактан уйрөнүү кеңири тараган. Марксчыл изилдөөчүлөр эл массасы менен саясий жетекчилердин мамилелери жөнүндөгү лениндик теорияга таянышат. 

Саясий Лидерлик тап күрөшүнун процессинде пайда болот. Соц. коомдо ил. башкаруунун жанa уюштуруунун ролунун өсүшүнө байланыштуу Лидерликтин социологиялык жанa социалдык-психол. маселесин уйрөнуүнун мааниси чоң.

 Колдонулган адабияттар 
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Бишкек: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1979. Том 4. Лактация - Пиррол. -656 б.
Категория:Социология
Лидия

Лидия — байыркы убакта К. Азиядагы Герм дарныясынын өрөөнүндөгү мамлекет. 

 Анда хетт-лувий тилдеринин биринде сүйлөгөн лидиялыктардын инди-европ. уруулары жашаган. Алар б. з. ч. 7—4-к-да эле тамга жазуусун пайдаланган. 
 
 Б. з. ч. 7-к-да Лидияда адамзат тарыхында биринчи болуп тыйын жасала баштагап. Б. з. ч. 1- миң жылдыктын башында ал Фригиянын составына кирип, б. з. ч. 7-кылымдын башында өз алдынча мамлекет болгон (борбору — Сарды). 
 Лидияны б. з. ч. 12-кылымдан Гераклиттер, б. з. ч. 7-кылымдан Мермнаддар династиясы башкарган. Крез бийлеген тушта Лидия дээрлик бүткүл К. Азияны (түш. аймактары- нан башкасын) сураган. 
 Лидияны б. з. ч. 546-ж. перс падышасы Кир II басып алган. Б. з. ч. 4-кылымда Лидия Македонскийдин державасынын, б. з. ч. 3— 2-к-да Селевкилер, кийин Пергам мамлекетинин составына кирген. 
 Б. з. ч. 133-ж. Римдин Азия провинциясынын бир бөлүгүнө айланган.

 Колдонулган адабияттар 
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Бишкек: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1979. Том 4. Лактация - Пиррол. -656 б.

Категория:Тарых
Лидс

thumb|Лидс.
Лидс — Улуу Британиядагы шаар. 

Эр дарыясынын өрөөнүндө. Жол тоому, деңиз порту Ливерпуль менен канал аркылуу байланышкан.

 Колдонулган адабияттар 
 Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Бишкек: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1979. Том 4. Лактация - Пиррол. -656 б.

Категория:Улуу Британия
Категория:Шаарлар‎
Лиепая

thumb|Лиепая.
Лиепая (мурда Либава) — Латвия мамлекеттиндеги шаар. Балтика деңизинин жээгиндеги порт.

 Колдонулган адабияттар 
 Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Бишкек: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1979. Том 4. Лактация - Пиррол. -656 б.

Категория:Латвия
Категория:Шаарлар‎
Лизиметр

Лизиметр (гр. lysis — эрүү жанa метр) — табигый шартка ылайык суунун топурактап өтүү (сиңүү) процессин изилдөөгө арналган жасалга. 

Конструкциясы ар кыл. 1904-ж. В. В. Вильямс 2 катарлуу бетон үкөктөн Лизиметр жасап, топурак толтуруп, суу куйган. Лизиметрден өткөн суунун саны күн сайын көп жыл бою ченелип турган. 

Кийинчирээк Лизиметр металлдан жасалган. Топурактьш суу режимин изилдөө, андагы минералдык жанa орг. заттардын кычкылданышын эсептөө үчүн колдонулат.

 Колдонулган адабияттар 
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Бишкек: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1979. Том 4. Лактация - Пиррол. -656 б.
Категория:Химия
Лизин

thumb|Лизин.
Лизин, а, е -диаминокапрон кислотасы — диаминомонокарбон амbнокbслотасы. туссуз кристаллдар, мол. массасы 146,19. 

 Лизин D жана L оптикалык активдүү эки формада белгилүү. 
 
 Табияттагы L. - Лизин суу, кис­лота, негизде жакшы, спиртте начар эрийт. 
 Казеиндин гидролизатынан (1889) бөлүнүп алынган; 1902-ж. синтезделген. Өсүмдүктөрдүн ж-a жаныбарлардын белокторунун бардыгынын составында болот. 
 — айбандар менен кишинин организминде синтезделбей турган аминокислота. Эгерде Лизин жетишсиз болсо, балдардын өсүүсү акырындайт, чоң кишиде тиричиликтин нормалдуулугу бузулат. 
 Лизин өзгөчө жаш, өсүүчү организмге өтө керек. 

 Колдонулган адабияттар 
 Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Бишкек: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1979. Том 4. Лактация - Пиррол. -656 б.

Категория:Химия
Ликвидация кендери

Ликвидация кендери — металлдардын күкүрттүү бирпикмелери бар негиздүү магманын суушунан жанa кристаллданышышан пайда болгон кед катмарлары.

Сууп бара жаткан эритинди бири бирине аралашпаган эки суюктукка (силикаттык жанa сульфиддик) бөлүнөт. Силикат бөлүгү катканда габбро-перидотит составындагы магма тоо тектери, сульфиддик эринди кристаллданганда сульфид рудалары келип чыгат. Буга суль­фиддик жез-ниель Ликвидация кендери өтө мүнөздүү. Мьндай кендердин рудаларын негизинен пирротин, пентландит жана халькопирит, азыраак өлчөмдө магне­тит, кобальт минералдары жана платиноиддер түзөт. 
Сульфиддик жез-никель Ликвидация кендеринин өтө ирилери кездешет (СССР, Канада ж. б.). Алардан жез, никель, кобальт жана платиноиддер алынат.

 Колдонулган адабияттар 
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Бишкек: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1979. Том 4. Лактация - Пиррол. -656 б.

Категория: Металлургия
Ликвидаторлор

Ликвидаторлор—РСДРПде 1907— 10-ж. пайда болгон ревизионисттик, оппортун. агымдын өкүлдөрү. 

 Ликвидаторлор жаңы революцияны даярдоодон жумушчуларды алагды кылууга, рев-ячыл с.-д. пар­тияны жоюп, батыш европ. легалдуу реформисттик партиялардай партияны түзүүгө аракеттенишкен. 
 Жетекчилери — П. Б. Аксельрод, Ф. И. Дан, Ю. О. Мартов, Ю. Ларин, А. Н. Потресов, А. С. Мартынов ж. б. Ликвидаторлордун таптык негизин рев-ялык-демокр. кыймылдын жогорулоо мезгилинде РСДРПге (айрыкча меньшевиктерге) кошулуп кеткен жана 1905—07-жылдагы рев-янын жеңилдешинен кийин идея жактан падышалыкка багынган майда бурж. элементтер түзгөн.
 РСДРПнин 5-съездинде (Лондон) меньшевиктер ачык түрдө Ликвидаторлор катарында анархосиндикалисттик «жумушчу съезди» идеясы менен чыгып, РСДРПнин эсерлер партиясы менен биригишин сунуш кылган. 
 Муну съезд антипарт. идея деп ашкерелеген. 1908-ж. ликвидаторчулук саясий-идеялык агым катары калыптанып, «На­ша заря» журналынын айланасына топтолгон. Меньшевиктик ликвида­торчулук бурж.-демокр. рев-ядагы пролетариаттын гегемондугун танган. 
 Ликвидаторлор партиянын рев-ялык программасынан жана рев-ячыл ураандарынан баш тарткан. 
 Алар жумушчу табын буржуазия менен келишүүгө, столыпиндик, черносотендик тартип менен жарашууга чакырып, социализмге гана эмес, демократияга да чыккынчылык кылышкан. 
 Алар жумушчу табынын рев-ячыл партиясын жоюуга аракеттенген. «Уюмдаштыруучулук жагынан алганда ликвидаторчулук дегенибиз легалдык эмес социал-демократиялык партиянын зарылдыгын тануу жана ушуга байланыштуу РСДРПден баш тартуу, андан чыгуу, легалдык басма сөздөрдүн беттеринде, легал­дык жумушчу уюмдарында, профессионалдык союздарда, кооперативдерде, жумушчу депутаттары катышкан съезддерде жана башкаларда РСДРП­ге карты күрөш жүргүзүү болуп эсептелет»,— деп жазган Ленин. 
 Меньшевик- Ликвидаторлор жумушчу кыймылында бурж. агенттердин ролун аткарышкан. Ликвидаторлор менен бирге партияга каршы күрөшкө отзовисттер жана центристтер чыгышкан. РСДРПнин 5-конф-ясы (1908) ликвидаторчулукту ашкерелеп, бардык парт, уюмдарды Ликвидаторлорго жана отзовисттерге каршы элдешпес күрөш жүргүзүүгө чакырган. 1912-ж. жогорудагы уч оппортун. агым Троцкий тарабынан түзүлгөн антипартиялык ав­густ блогуна биригишкен. РСДРПнин Бүткүл россиялык 6-(Прага) конференциясы (1912) Ликвидаторлорду партиядан кууп чыккан. Конф-ядан кийин «Луч» газетасына топтолуп, марксизмден кол үзүшүп, өздөрүнүн антимаркстик маңызын көрсөтүү менен биротоло ашкереленишкен. Биринчи дүйн. согуштун (1914—18) мезгилинде Л. социал- шовинисттерге айланышкан.

 Колдонулган адабияттар 
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Бишкек: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1979. Том 4. Лактация - Пиррол. -656 б.

Категория:Тарых
Категория:Саясат
Ликер

Ликер (лат. liguor — суюктук) —составынын 35% кант, көлөмүнүн 45% спирттен турган күчтүү ичкилик. 

Батыш Европада Л. биринчи жолу Голландияда жасалган. Кийинчерээк сапаттуу, жыпар жыттуу Ликер Францияда өнүккөн. 

Ликер күчтүү, десерттүү жанa крем ликёруна бөлүнөт. Ликерду даярдоодо тазаланган спирт, шорсуз (эриген туздарынан тазаланган) суу, спирттелген шире, спирттелген маңыз (кургатылган чүп, жалбырак, тамырларды спиртке чылап маңызы чыгарылган), жыпар жыттуу спирт (жыпар жыттуу заттарды кайнатуу менен), түстүү кант ширеси, эфир майы жанa ар кандай азык заттар пайдаланылат.

Бул кошулмалар керектүү өлчөмдө аралаштырылып, белгилүү убакытка чейин атайын эмен челектерде сакталат. Даяр болгон тунма Ликер идиштерге куюлат. 

 Колдонулган адабияттар 
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Бишкек: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1979. Том 4. Лактация - Пиррол. -656 б.

Категория:Алкоголь
Ликорин

Ликорин— сезгенүүгө каршы касиети бар дары.

Ал ичеги-карын менен өпкө-бронха системасынын катуукармаган жанa өнөкөт ооруларында, брон­ха астмасы, бронхит, гастритте колдонулат. 

Сүт, минералдуу суу менен ичилет. Ликориндин дарылык касиетин А. Алтымышев изилдеген.

 Колдонулган адабияттар 
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Бишкек: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1979. Том 4. Лактация - Пиррол. -656 б.

Категория:Медицина
Лимон кислотасы

Лимон кислотасы, С6Н807 — жандуу табиятта кеңири таралган, үч негиздүү орг. оксикислота. 

Ал сууда, спиртте жакшы, көпчүлүк орг. эриткичтерде начар эрийт. Эрүү t 153°G. 175°Сде суунун молекуласы бөлүнүп чыгып, аконит кислотасына айланат. Лимон кислотасынын туздары—цитраттар. Анын натрий туздары сууда жакшы, ал эми үч негиздүү кальций тузу начар эригендиктен, ал Лимон кислотасын башка эритмелерден бөлүүдө колдонулат. 

Лимон кислотасы организмдеги биохим процесстерде пайда болот. Жаныбардан айырмаланып, бир катар өсүмдүктөр жанa микроорганизмдер лимон кислотасын топтойт. Ал тамак-аш өнөр жайында, медицинада, сүрөт жанa боёо ишинде пайдаланылат. 
Өнөр жайда ал махоркадан (никотинди бөлүп алгандан кийин), көбүнчө кантты ачытуудан алынат.

 Колдонулган адабияттар 
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Бишкек: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1979. Том 4. Лактация - Пиррол. -656 б.

Категория:Химия
Лимонник

thumb|Schisandra rubriflora.
Лимонник — схизандрлар тукумундагы өсүмдүк уруусу. 14 түрү бар. 

Бийикт. 15 м, жоондугу 2 смге жакын, чырмалма өсүмдүк. Жалбырагы жөнөкөй, кезектешип жайгашат. Гүлү бир жыныстуу, ак, кээде кызгылт, жыпар жыттуу. Майдын аягы же июндун башында гүлдөйт. Мөмөсү ширелүү, тоголок, кызгылтым, шиңгили нык келип, сент.— октябрда жетилет. Ширесинде 8,5—9,8% орг. кислоталар бар. 

Чыгыш Азиянын токойлуу тоолорунда, Амур обл., Приморье жанa Хабаров крайларында, Сахалин жанa Курил аймагында өсөт. Суукка чыдамдуу. Уругу менен тамыры аркылуу көбөйөт. Кытай Лимонникин өстүрүүгө Балтика боюндагы республикалар, Беларусиянын, Украинанын дин түн.- батыш областтары, РСФСРдин европа бөлүгүнүн ортоңку тилкеси жанa Батыш Сибирь ыңгайлуу. 

Кытай Лимонникин дарылык касиети бар, тамак-аш ката­ры пайдаланылуучу, тех., кооз өсүмдүк.

 Колдонулган адабияттар 
 Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Бишкек: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1979. Том 4. Лактация - Пиррол. -656 б.

Категория:Өсүмдүктөр‎
Лимузин

thumb|Москвадагы эки Lincoln Town лимузин
Лимузин (франц. limousine — Ли­музен тарыхый областынын атынан) — кузовунун алдңцкы орду айнек тосмо менен бөлүнгөн азыркы жеңил автомобилдер.

Лимузин тибиндеги кузовдор жогорку класстагы автомобилдерге гана орнотулат.

 Колдонулган адабияттар 
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Бишкек: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1979. Том 4. Лактация - Пиррол. -656 б.

Категория:Автомобиль
Лимфалгит

Лимфалгит (лимфа жанa гр. аngeion — тамыр), лимфангоит — лимфа тамырларынын сезгениши. 

Процессти козгогучтар — стрептококк, стафилококк, ичеги таякчасы ж. б. 

Лимфалгит менен ооруган адамдын температурасы көтөрүлөт, чыйрыгат, жалпы абалы начарлайт. Дарылоодо дарттуу жерди жай алдыруу, физиотерапия, компресс, антибиотиктер колдонулат. Алдын алуу чаралары колдонулушу за­рыл.

 Колдонулган адабияттар 
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Бишкек: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1979. Том 4. Лактация - Пиррол. -656 б.

Категория:Ден соолук
Лимфа системасы(тамыр)

Лимфа системасы — адам жанa айбанаттардын органдары менен ткандарындагы лимфалар чогулуп, вена системасына кошулуучу эң майда тамырлардын жыйындысы.

Ага тамырларга бойлой жайгашкан лимфа түйүндөрү да кирет. 

Лимфа системасы эң майда кан тамырларынан тканга чыпкаланып өткөн суюктукту кан жүрүү системасына кайра жиберет, ичеги сиңирип чыгарган тамак заттарын өткөрөт, о. эле лимфаны лимфа түйүндөрүндө чыпкалап, коргойт. Лимфа ткандан туюк учу клетка арасында жаткан эң майда лимфа тамырына жылжып өтөт, алар ириленип, венага куюучу чоң тамыр жанa түтүктөрдү түзөт. Лимфанын басымы аз болгондуктан бардык лимфа тамырынын капталы жука келет. Башка сүт эмүүчүлөрдөй эле адамдын тилинин түбү, алкым, моюн, колтук, чурай, өзгөчө чычыркайда, ичегинин капталында бирден же тобу менен жайгашкан көп лимфа түйүндөрү болот. 

Лимфанын жылышын мезгили менен скелет булчуңдарынын жанa ички органдардын тамырды кысышы, тамырдын өзүнүн кагышы, о. эле майда тамырларга келип туруучу суюктуктун басымы камсыз кылат. 

Канаттуу, сүт эмүүчү жанa адамдын тамырларында лимфаны бир гана багытка агызуучу чөнтөк сыяктуу жапкычтар бар.

 Колдонулган адабияттар 
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Бишкек: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1979. Том 4. Лактация - Пиррол. -656 б.

Категория:Медицина
Лимфа түйүндүрү

Лимфа түйүндүрү, лимфа бездери — адамдын жанa жог. омуртка­луу жаныбарлардын лимфа системасынын мүчөсү. 

 Лимфоциттер пайда болуучу ретикул ткандан туруп, лим­фа тамырлары боюнча жайгашкан сүйрү түзүлүштөр. 
 
 Лимфа түйүндүрүнүн кууш көңдөйү (синустары) лимфанын агымын акырындатып, лимфа тамыры аркы­луу кирген жат бөлүкчөлөрдү лейкоциттердин кармап калышына түрткү берип, алардын канга өтүшүно тоскоолдук кылат. 
 

 Колдонулган адабияттар 
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Бишкек: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1979. Том 4. Лактация - Пиррол. -656 б.
Категория:Анатомия
Категория:Зоология
Лимфогранулематоз

Лимфогранулематоз — лимфц түйүндөрү шишип бузулуучу оору. 

 Биринчи жолу 1832-ж. англ, врач Т. Хожкин жазган.
 Оорунун себептери толук аныкталбаган. Бардык жаштагы адамдар, көбүнчө жаштар оруйт. 
 Адегенде лифма түйүнүнүн бир тобубузулуп,кийин акырындык менен Лимфогранулематоз бардвк лифма түйүнүнө, ошондой эле өпкө, сөөктери ж.б. мүчөлөргө таралат. 
 
 Лимфогранулематоздо мезгили менен адамдын эти ысыйыт, шалдырайт,тердейт,эти кычышат, боор этте чоңойгонбездер коңшу органдарды кысса,оорулу адам жөтөлөт, демигет, моюну менен бети шишийт жана веналары кеңейет; ич челинин сыртындагы бездер бузулса,ич көөп,өтөт же ооруйт. 
 

 Колдонулган адабияттар 
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Бишкек: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1979. Том 4. Лактация - Пиррол. -656 б.

Категория:Медицина
Лимфосаркома

Лимфосаркома - ретикул тканда пайда болуучу зыяндуу шишик.

 Колдонулган адабияттар 
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Бишкек: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1979. Том 4. Лактация - Пиррол. -656 б.

Категория:Медицина
Лимфоциттер

thumb|Лимфоцит.
Лимфоциттер (лимфа жанa гр. kytos—жай, бул жерде клетка) - лейкоциттердин бир түрү. 

 Көлөмүнө жараша кичине, орточо жанa чоң болуп бөлүнөт. Булар лимфоиддүү ткандарда (лимфа бездеринде) жаралып. лимфа менен кошо канга келишет. 
 
 Амёба сымал жылып, кан тамырлардын сыртына чыгып, ткандардын арасында «тентип» да жүрүшөт. Ошондуктан «тентиме клеткалар» деп да аталат. 
 Лимфоциттер организмде сезгенүү процесстери пайда болгондо фагоцитозго катышат, кемтиктерди жамоого,бүтөөгө жардамчы болушат. Лимфоциттер организмде иммунитеттин жаралышына да катышат. 30 күнчө жашайт. 
 
 Лимфоциттерддин ургундай көпчүлүгү кан тамырларга чыгып, ичеги-карын көңдөйүно келип өлөт. 
 Дени соо, жетилген ки­шиде Лимфоциттердин саны лейкоциттердин 20—25%ин түзөт.

 Колдонулган адабияттар 
 Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Бишкек: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1979. Том 4. Лактация - Пиррол. -656 б.

Категория:Анатомия
Лингвистикалык география

Лингвистикалык география, диалектография — диалектологиянын бир бөлүгү. 

Диалектилердин таральпп аймагын изилдейт. Лингвистикалык география 19 - кылымдын аягы — 20-кылымдын баш ченинен улуттук атластардын түзүлүшүно байланыштуу өнүгүп келатат. 

Ал атластардын ирилери чет өлкөлөрдө: Венкер-Вреддин немецче атласы 1926—51), Ж. Жильерон менен Э. Эдмондун французча атласы (1—7-т., А12—12), К. Яберг менен Я. Юддун этногр. айрым маалыматтар кошо берилген италиянча-швейцарча атласы (1—8-т., 1928—40). 

Россияда тилдик көрүнүштөрдү геогр. жактан изилдөө хит 19-кылымдын 2-жарымында башталган (И. И. Срезневский жанa А. И. Со­болевский) . 

 Колдонулган адабияттар 
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Бишкек: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1979. Том 4. Лактация - Пиррол. -656 б.

Категория:Лингвистика
Лингвистикалык журналдар

Лингвистикалык журналдар — тил илиминин жалпы, жеке, колдонмо маселелери ж-дөгү мезгилдүү басылма. 19-кылымдын орто ченинде пайда болгон.

Россиядагы негизги Лингвистикалык журналдарда (19- кылымдын 2-жарымы—20-кылымдын башы) көбүнчө орус жана славян тил илими, эстеликтерди филол. жактан изилдеген материалдар жарыяланган. 
Алар — «Известия императорской Акаде­мии наук по Отделению русского языка и словесности» (1852—63), «Филологические записки» (1860— 1917), «Русский филологический вест­ник» (1879—1918), «Известия Отделе­ния русского языка и словесности Академии наук» (1896—1927).. 

 Колдонулган адабияттар 
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Бишкек: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1979. Том 4. Лактация - Пиррол. -656 б.
Категория:Лингвистика
Лингвистикалык статистика

Лингвистикалык статистика, квантитативдик лингвис­тика — тил илиминдеги жаңы тармак; тилдин жанa речтин сандык за­кон ченемин изилдейт. 

Лингвистикалык статистикада изилденүүчү материал катары текст, б. а. лингв, бирдиктердин (тамга, фонема, тыбыш, соз, сүйлөм ж. б.) тил нормасында иштелип чыгып, иреттелген жыйындысы каралат. 

Лингвистикалык статистика изилдөөлөрүндө ыктымалдыктар теориясы, матем. статистиканын аппараты, андагы негизги категориялар колдону­лат. Изилдөөнүн мүнөзүнө жанa обьектисине жараша Лингвистикалык статистика өз ара мындай салааларга бөлүнөт: фоноло­гиялык статистикада тыбыш менен фонема, лексикалык статистика­да сөз жанa сөз айкалыштары, морфол. статистикада уңгу менен мүчө, о. эле сөз түркүмдөрү изилденет. 

 Колдонулган адабияттар 
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Бишкек: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1979. Том 4. Лактация - Пиррол. -656 б.

Категория:Лингвистика