Zhantas/Cleaned-Kyrgyz_Wikipedia huggingface dataset:
Ташкороо мрамор кени

Ташкороо мрамор кени Талас облусунун Бакай-Ата районунда, Водный кыштагынан 5 км түндүк-чыгышта, Эчкилитоонун түштүк капталында, деңиз деңгээлинен 1100–1300 м бийиктикте. 1982–86-ж. геол. чалгындоо жумуштары жүргүзүлгөн. Кен аймагын рифейдин акиташ, сланец тектери түзөт. Мрамор катмары үстүнкү рифейде пайда болуп, сланец тоотегинин арасында жатат. Калыңдыгы 157 м, узундугу жүздөгөн мге созулат. Өңү агыш боз, кызгылтым. Жол-жол кара, жашыл темгилдүү. Оңой кесилип, жакшы сайкалданат. Блоктулугу 22,15%, 1 м3 блоктон 17,9 м2 такта алууга болот. Технологиияык касиети боюнча имараттын дубалдарын кооздоп каптоого жарамдуу. Запасы В+С1 категориясы боюнча 703629 м3, С2–1213100 м3. Каптама таш катары бекитилген запасы В+С1 категориясы боюнча 703,6 мин м3, С2–509,5 миң м3.

 Колдонулган адабияттар 
 Кыргызстандын кен байлыгы: Энциклопедиялык окуу куралы/Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору. Бишкек – 2004, ISBN 9967-14-009-7
Категория: Кыргызстандын кен байлыктары
Таш-Көмүр глиеж кени

Таш-Көмүр глиеж кени Жалал-Абад облусунун Аксы районунда, Таш-Көмүр шаарынан 6,5 км түштүк тарапта, Атойнок кырка тоосунун түштүк этегинде, Нарын д-нын сол жээгинде, деңиз деңгээлинен 900–1150 м бийиктикте. 1943-ж. табылган. 1958-ж. Түштүк Кыргыз геол. экспедициясы чалгындаган. Кен аймагын юра мезгилинде пайда болгон алевролит, чопо, гравелит, кумдук тоотектери түзөт. Пайдалуу глиеж катмары көмүрдүн табигый өрттөнүүсүнөн бышкан кумдук жана аргиллиттен пайда болгон. Калыңдыгы 70–80 м, узундугу 600 мге чейин. Глиеж ачык күрөң, күрөң, кара күрөң, кызгылтым, кочкул кызыл түстө. Майда бүртүкчөлүү, жол-жол темгилдүү. Кысууга чыдамдуулугу 600–1000 кгк/см2. Пуццолан портланд-цементин даярдоодо минералдык кошунду катары пайдаланса болот. Запасы А+В+С1 категориясы боюнча 12572 миң т.

 Колдонулган адабияттар 
 Кыргызстандын кен байлыгы: Энциклопедиялык окуу куралы/Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору. Бишкек – 2004, ISBN 9967-14-009-7
Категория: Кыргызстандын кен байлыктары
Таштак гипс кени

Таштак гипс кени Жалал-Абад облусунун Сузак районунда, Таштак кыштагынан 2–3 км түштүк-чыгыш тарапта, Жалал-Абад т. ж. бекетинен 10 км аралыкта, Фергана тоо тизмегинин түштүк этегинде, деңиз деңгээлинен 900–1000 м бийиктикте. 1937- жана 1957-ж. «Средазгеолнеруд» трести геол. чалгындоо жүргүзгөн. Кен аймагын бор мезгилинин чөкмө тектери түзөт. Гипс чопо катмарынын арасында жайгашкан, ортосу чопо, акиташтуу кумдук жана акиташ теги менен бөлүнгөн 2 катмардан турат. Астынкысынын жалпы калыңдыгы 8–25 м, үстүнткүсүнүкү – 2 м. Гипс тунук, ак, кээси кызгылтым. Курамында гипс 90,8%, ангидрит 6%ке чейин. Технологиялык касиети боюнча 1-сорттогу курулуш гипсин алууга болот. Кыртышты гипстендирүүдө, цемент өндүрүшүндө колдонсо болот. Запасы А+В+С1 категориясы боюнча 628 миң т.

 Колдонулган адабияттар 
 Кыргызстандын кен байлыгы: Энциклопедиялык окуу куралы/Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору. Бишкек – 2004, ISBN 9967-14-009-7
Категория: Кыргызстандын кен байлыктары
Тегене көмүр кени

Тегене көмүр кени Жалал-Абад облусунун Аксы районунда, Таш-Көмүр шаарынан 30 км түндүгүрөөк тарапта. Тоо-геол. түзүлүшүнө карата кен карьердик талаа жана шахталык талаа болуп экиге бөлүнөт. Кен жөнүндөгү биринчи маалымат 1931–32-ж. жүргүзүлгөн геол. cъемканын негизинде берилген. 1954–55-ж. геол. cъемка, издөө иштери 1969–72- жана 1976–79-ж. чалгындоо иштери жүргүзүлгөн. Көмүр юра катмарынын төмөнкү бөлүгү–Таш-Көмүр свитасы менен байланышкан. Бардыгы 7 кабат аныкталган, алардын ичинен бир кабат (Т6) өнөр жайлык мааниге ээ. Анын калыңдыгы 0,19 мден 17,8 мге чейин өзгөрөт. Сапаты боюнча көмүр Таш-Көмүрдүн узун жалындуу (Д) маркасына таандык. Орточо күлдүүлүгү 15,17%, орточо күйүү жылуулугу 30,71 МДж/кг (7336 ккал/кг). Тегене-шахталык участкасынын запасы В+С1+С2 категориясы боюнча 51683 миң т. Тегене-карьердик участкасынын 1997-жылга карата запасы 6865 миң т.

 Колдонулган адабияттар 
 Кыргызстандын кен байлыгы: Энциклопедиялык окуу куралы/Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору. Бишкек – 2004, ISBN 9967-14-009-7
Категория: Кыргызстандын кен байлыктары
Тегене чопо кени

Тегене чопо кени Жалал-Абад облусунун Аксы районунда, Таш-Көмүр шаарынан 25 км түндүк тарапта, Атойнок кырка тоосунун түштүк этегинде, деңиз деңгээлинен 1150 м бийиктикте. 1982–83-жылдары геол. чалгындоо жумуштары жүргүзүлгөн. Кен аймагын антропоген мезгилинде пайда болгон борпоң чөкмө тектер түзөт. Пайдалуу кумайлуу чопо катмары аллювий чөгүндүсүнөн пайда болгон. Үч участкадан турат (аралыктары 500 жана 1400 м). Калыңдыгы 20 мге чейин, линза түрүндө жатат. Биринчисинин аянты 120100 экинчисиники – 440160; үчүнчүсүнүкү –700180 м. Кумайлуу чоподон «75» жана «100» маркасындагы кирпич даярдалат. Запасы В+С2 категориясы боюнча 1154 миң м3, С2 – 439 миң м3. 1996-жылга карата калган запасы В – 447 миң м3, С1– 707 миң м3, В+С1–154 миң м3, С2–376 миң м3. Таш-Көмүр кирпич заводу пайдаланат.

Колдонулган адабияттар
 Кыргызстандын кен байлыгы: Энциклопедиялык окуу куралы/Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору. Бишкек – 2004, ISBN 9967-14-009-7
Категория: Кыргызстандын кен байлыктары
Тегерек барит кени

Тегерек барит кени Нарын облусунун Кочкор районунда, Акташкоро тоосунда, деңиз деңгээлинен 2405 м бийиктикте. 1960-ж. издөө жана баалоо иштери жүргүзүлгөн. Таш-Көмүр мезгилинде пайда болгон кумдук жана акиташ катмарларынын контактасында узундугу 40–45 м, калыңдыгы 0,3–1,5 м барит тарамы жатат. Барит экинчи сортко кирет жана литопон порошогун алууга жарамдуу. Запасы С2 – категориясы боюнча 1270 т.

 Колдонулган адабияттар 
 Кыргызстандын кен байлыгы: Энциклопедиялык окуу куралы/Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору. Бишкек – 2004, ISBN 9967-14-009-7
Категория: Кыргызстандын кен байлыктары
Тегирмеч агальматолит кооз ташы кени

Тегирмеч агальматолит кооз ташы кени Баткен облусунун Кадамжай районунда, Караганды кыштагынан 15 км түштүк-чыгыш тарапта, Кичи Алай кырка тоосундагы Тегирмеч суусунун сол өйүзүндө. 1966–67-ж. табылып, изилденген. Кен аймагында карбондун каралжын боз акиташ тоотек кабаттары таралган. Аларды пермь мезгилинде пайда болгон боз, орточо бүртүкчөлүү гранит-диорит штоктору менен дайкалары жиреп чыккан. Акиташ теги менен гранит-диорит чегинде агальматолит пайда болуп, анын тулкуларынын узундугу 200–230 м, калыңдыгы 25–30 м. Таза агальматолиттин түсү ачык сары, саргыч боз, боз, бозомук күрөң, ачык жашыл, жашыл жана кочкул жашыл. Жашыл жана кочкул жашылы басымдуу, өтө кооз, кат-кат болуп турат. Оңой кесилет, жакшы сайкалданат. Боз агальматолит андан жумшак. Чыгуучу блоктордун өлчөмү 504040 смге чейин жетет. Таштан өтө кооз шуру, статуэтка ж. б. майда кооз буюмдарды жасоого болот.

Колдонулган адабияттар
 Кыргызстандын кен байлыгы: Энциклопедиялык окуу куралы/Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору. Бишкек – 2004, ISBN 9967-14-009-7
Категория: Кыргызстандын кен байлыктары
Темиртөрбулак коргошун кени

Темиртөрбулак коргошун кени Ысык-Көл облусунун Түп районунда, Тескей Ала-Тоонун түндүк капталында, Жыргалаң жана Каркыра сууларынын аралыгында, деңиз деңгээлинен 2500–3940 м бийиктикте. 1951–54-ж. чалгындалган. Кен Жыргалаң полиметалл кендеринин тобуна кирет, аймагы каледон интрузиясынан, ордовиктин метаморфизмделген, девондун жанартоо, Таш-Көмүр мезгилинин чөкмө тектеринен түзүлгөн. Руда тектоникалык жана талкаланган зоналардагы кварц, кальцит тарамдары менен байланышкан. Негизги минералы – галенит. Рудада сфалерит, халькопирит, пирит минералдары да кездешет. Рудадагы коргошундун өлчөмү – 18,52%. Баланстан тышкаркы запасы 10 миң т.

 Колдонулган адабияттар 
 Кыргызстандын кен байлыгы: Энциклопедиялык окуу куралы/Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору. Бишкек – 2004, ISBN 9967-14-009-7
Категория: Кыргызстандын кен байлыктары
Теңизбай хромдиопсид кени

Теңизбай хромдиопсид кени Баткен облусунун Кадамжай районунда, Кызыл-Кыя шаарынан 60 км аралыкта, деңиз деңгээлинен 4050 м бийиктикте. 1987-ж. геол. cъемка ишин жүргүзүүдө табылган. Пермь-триас мезгилинин гаумыш комплексинин тулкусу менен байланышкан жана базальтоиддердин жарылуу түтүкчөсү менен чектелген. Түтүкчөнүн узундугу 300 м, туурасы 0,5 мден 80 мге чейин. Бирге жаткан тоотектери, өлчөмү 23 ммден 55 смге жеткен жашыл, көк-жашыл түстөгү хромдиопсиддин бүртүкчөлөрү жана сепкилдерин кармап турат. Бүртүкчөлөр менен сепкилдердин саны тоотектеринин көлөмүнүн 5–7%ин түзөт. Хромдиопсид кабошондорду жасоого жарамдуу. Зергердик чийки заттын болжол ресурсу 600 м3.

Колдонулган адабияттар
 Кыргызстандын кен байлыгы: Энциклопедиялык окуу куралы/Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору. Бишкек – 2004, ISBN 9967-14-009-7
Категория: Кыргызстандын кен байлыктары
Терекан алтын кени

Терекан алтын кени Жалал-Абад облусунун Чаткал районунда, Терексай кыштагынан 2 км түштүк-чыгышта, Терексай суусунун сол жээгинде, деңиз деңгээлинен 1500–2000 м бийиктикте. 1934-ж. табылган. 1934–77-ж. мезгил-мезгили менен геол. чалгындоо иштери жүргүзүлгөн. Кен аймагы терекан брахиантиклиналдык бүктөлүүгө дуушар болгон, пермдин граносиениттери менен жирелген, протерозойдун семизсай свитасынын метаморфизмделген сланецтеринен түзүлгөн. Рудалануу метаморфизмделген сланецтердин талкаланган жана кварцталган тереккан зонасы жана граносиенит-порфирдин контактысындагы скарндуу кварциттер менен байланышкан. Кен метасоматоздук гидротермдин таасиринен пайда болуп, рудалануу тарам тибине жана алтын-сульфид формациясына кирет. Руданын негизги минералдары: пирит, арсенопирит, пирротин. Рудадагы алтындын орточо өлчөмү 8,4 г/т - күмүштүкү – 3,59 г/т. Руданын запасы 873 миң т, алтындыкы – 7,634 т, күмүштүкү – 3 т.

 Колдонулган адабияттар 
 Кыргызстандын кен байлыгы: Энциклопедиялык окуу куралы/Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору. Бишкек – 2004, ISBN 9967-14-009-7
Категория: Кыргызстандын кен байлыктары
Теректи гранит кени

Теректи гранит кени Ысык-Көл облусунун Ак-Суу районунда, Сары-Жаз суусунун оң капталында, Эңилчек кыштагынан 1 км, деңиз деңгээлинен 2650 м бийиктикте. 1979-ж. Сары-Жаз геол. экспедициясы чалгындаган. Кен аянтын ортоңку Таш-Көмүр мезгилинде пайда болгон гранит массиви түзөт. Гранит жаракалуу, ачык кызыл жана кочкул кызыл өңдө, текши бүртүктүү. Физикалык-механикалык касиеттери: орточо тыгыздыгы 2,58–2,64 г/см3, көзөнөктүүлүгү 0,76–3,39%, суу сиңирүүсү 0,21–1,08%, үстүнөн басылгандагы бектигинин чеги кургак абалда 97–145 МПа, жешилүүсү 0,50 – 0,67 г/см3, сокконго каршылыгы 7,9–15,9 км/см. Гранитти чөкмө таш катары колдонууга болот. Запасы В категориясы боюнча 2779,5 миң м3, С1–8627,5 миң м3, В+С1–11407 миң м3.

 Колдонулган адабияттар 
 Кыргызстандын кен байлыгы: Энциклопедиялык окуу куралы/Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору. Бишкек – 2004, ISBN 9967-14-009-7
Категория: Кыргызстандын кен байлыктары
Тиват пикрит кооз ташы кени

Тиват пикрит кооз ташы кени Ош облусунун Араван районунда, Тиват кыштагынан 1 км батыш, түндүк-батыш тарапта, Аравансай суусунун оң өйүзүндө. Кен аймагын девон мезгилинде пайда болгон жанартоо тектери түзөт. Пикрит силла формасындагы жанартоо тектеринин арасында жатат. Аянты 0,1 км2, калыңдыгы 100–150 м, узундугу 200–300 м. Пикрит тоотеги жаракалар менен тилмеленип, 1 м3ге чейинки бөлүктөргө бөлүнгөн. Майда бүртүкчөлүү, негизинен оливинден туруп, өңү каралжын боз түстө. Сайкалдангандан кийин капкара баркыттай жалтырайт. Имараттын дубалын кооздоп каптоочу жана майда кооз буюмдарга жарактуу материалдарды алууга болот. Запасы 2 млн м3 .

 Колдонулган адабияттар 
 Кыргызстандын кен байлыгы: Энциклопедиялык окуу куралы/Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору. Бишкек – 2004, ISBN 9967-14-009-7
Категория: Кыргызстандын кен байлыктары
Тоголок алтын кени

Тоголок алтын кени Ысык-Көл облусунун Жети-Өгүз районунда, Жангарт суусунун сол жээгинде, деңиз деңгээлинен 3600–3900 м бийиктикте. 1978-ж. табылган. 1977–82-ж. издөө-баалоо иштери жүргүзүлгөн. Кен аймагын пермдин жангарт порфир сымал гранит, граносиенит–рапакиви массиви түзөт. Руда сульфид минералдарынын чачынды-тарам, чачынды түрдө болуп, граниттеги талкаланган жана кварцталган зоналар менен байланышкан. Негизги руда минералдары: нукура алтын, пирит, марказит, арсенопирит. Рудадагы алтындын орточо өлчөмү 4,7 г/т. Руданын запасы жана ресурсу 5773,5 миң т, алтындыкы – 27,163 т.

 Колдонулган адабияттар 
 Кыргызстандын кен байлыгы: Энциклопедиялык окуу куралы/Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору. Бишкек – 2004, ISBN 9967-14-009-7
Категория: Кыргызстандын кен байлыктары
Тогуз-Торо кум-шагыл кени

Тогуз-Торо кум-шагыл кени Жалал-Абад облусунун Тогуз-Торо районунда, Казарман кыштагынан 2,5 км чыгыш тарапта, Нарын д-нын боюнда, деңиз деңгээлинен 1277–1278 м бийиктикте. 1970-ж. Түндүк Кыргыз геол. экспедициясы тарабынан геол. чалгындоо жумуштары жүргүзүлүп, запасы эсептелген. Кен аймагында антропоген мезгилинде пайда болгон борпоң чөкмө тектер жатат. Кен Нарын дарыясынын аллювий чөкмөлөрүнөн пайда болгон кум жана шагыл тектеринен турат. Узундугу бир нече кмге созулуп, калыңдыгы 7 мге чейин. Шагыл жакшы жумуруланган, бирок иргелген эмес. Ал негизинен кумдук жана акиташ тегинен турат. Шагылдын 40 ммден ирилери 43%, кум фракциясы 17,6%. Көлөмдүк массасы 2240 кг/м3. Кум полимиктүү, орточо бүртүкчөлүү, слюда жок. Кум жуулуп, шагыл майдалангандан кийин «300» маркасындагы бетон даярдоого, курулуш ылайына жана жол курулушуна жарамдуу. Запасы А+В категориясы боюнча 469 миң м3, С1 – 289 миң м3.

 Колдонулган адабияттар 
 Кыргызстандын кен байлыгы: Энциклопедиялык окуу куралы/Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору. Бишкек – 2004, ISBN 9967-14-009-7
Категория: Кыргызстандын кен байлыктары
Тоң амазонит кени

Тоң амазонит кени Ысык-Көл облусунун Тоң районунда, Бөкөнбаев кыштагынан 25–27 км түштүк тарапта, Тоң, Аңгисай, Корумду коктуларынын башында, Тескей Ала-Тоонун жонунда. Аймагын соңку рифейдин порфир сымал гранит тектери түзөт. Кен альбиттешкен лейкократтуу гранит тилкесиндеги амазонит гранитинен турат. Тилкенин узундугу 10–15 км, андагы амазониттешкен зонаныкы 0,5–10 мге чейин. Амазонит жашыл түстө. Бүртүкчөлөрүнүн өлчөмү 23 см, чаңда 55 смге жетет. Жакшы сайкалданып, өтө кооз көрүнөт. Кооз буюмдарды жасоого жарамдуу.

Колдонулган адабияттар
 Кыргызстандын кен байлыгы: Энциклопедиялык окуу куралы/Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору. Бишкек – 2004, ISBN 9967-14-009-7
Категория: Кыргызстандын кен байлыктары
Тоң чопо кени

Тоң чопо кени Ысык-Көл облусунун Тоң районунда, Бөкөнбаев кыштагынан 2,0–2,5 км чыгышта, деңиз деңгээлинен 1770–1875 м бийиктикте. 1970-ж. Түндүк Кыргыз геол. экспедициясы чалгындаган. Пайдалуу лёсс сымал кумайлуу чопо ортоңку-жогорку антропоген мезгилинде пайда болгон кабат сыяктуу катмарды түзөт. Кен катмарынын узундугу 2 км, туурасы 400 м. Калыңдыгы 11,5 м. Кумайлуу чопо 30%. Аксай кенинин чопосун кошсо «75» жана «100» маркадагы кирпич даярдоого болот . Запасы А категориясы боюнча 218 миң м3, В – 550 миң м 3, С1–1234 миң м 3, А+В+С1–2022 миң м 3.

 Колдонулган адабияттар 
 Кыргызстандын кен байлыгы: Энциклопедиялык окуу куралы/Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору. Бишкек – 2004, ISBN 9967-14-009-7
Категория: Кыргызстандын кен байлыктары
Топан графит кени

Топан графит кени – Жалал-Абад облусунун Кадамжай районунда, Топан суусунун орто агымында, Кызыл-Кыя шаарынан 55 км түштүк-батышта, деңиз деңгээлинен 3500 м бийиктикте. 1993-ж. табылган. Карбондун мраморлошкон акиташынын сиениттер менен болгон контактысынын жанында, көмүртектин өлчөмү 52,4–72,7%, жер үстүнө чыккан жалпы аянты 18,7 м2, созулушу 2,25–3,8 м, калыңдыгы 0,5 мден 1,3 мге чейин болгон графиттин 7 линзасы аныкталган. Запасы С2 категориясы боюнча 55 миң т.

 Колдонулган адабияттар 
 Кыргызстандын кен байлыгы: Энциклопедиялык окуу куралы/Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору. Бишкек – 2004, ISBN 9967-14-009-7
Категория: Кыргызстандын кен байлыктары
Топурак-Бел целестин кени

Топурак-Бел целестин кени Жалал-Абад облусунун Сузак районунда, Жалал-Абад т. ж. бекетинен 18 км батышта, деңиз деңгээлинен 850 – 1020 м бийиктикте. 1958-ж. изилденген. Целестин рудасы жогорку бор мезгилинин чопо жана кумайлуу-чопо катмарына туташ келет жана калыңдыгы 0,2 – 1,5 м, узундугу 20 – 500 мге созулган целестин катмарчасын жана линзасын ичине камтыган үч руда тулкусу табылган. Өнөр жайлык мааниге стронций кычкылынын өлчөмү 0,9дан 53,2 %ке чейин болгон биринчи руда тулкусу ээ. Целестин желвак жана чачынды түрүндө кездешет. Целестиндин запасы С1 категориясы боюнча 100 миң т.

 Колдонулган адабияттар 
 Кыргызстандын кен байлыгы: Энциклопедиялык окуу куралы/Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору. Бишкек – 2004, ISBN 9967-14-009-7
Категория: Кыргызстандын кен байлыктары
Торгой-Дөбө көмүр кени

Торгой-Дөбө көмүр кени Ош облусунун Өзгөн районунда, Мырзааке кыштагынан 20 км түндүк тарапта, Зындансуу жана Улуучат сууларынын ортосундагы чокуда. Кен 1939-ж. белгилүү. 1987–90-ж. изилдөө-баалоо иштери жүргүзүлгөн. Зындан свитасынын минтур көмүрлүү катмарчасында 3 кабат белгилүү. Алардын ичинен үстүнкү кабат өнөр жайлык мааниге ээ. Анын калыңдыгы 0,7 мден 4,0 мге чейин, орточо калыңдыгы 2,62 м. Көмүр сапаты боюнча Таш-Көмүрдүн газдуу (Г) маркасына кирет, орточо күлдүүлүгү 10,8%, күйүү жылуулугу 34,32 МДж/кг (8199 ккал/кг). Запасы С1 категориясы боюнча 469 миң т.

 Колдонулган адабияттар 
 Кыргызстандын кен байлыгы: Энциклопедиялык окуу куралы/Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору. Бишкек – 2004, ISBN 9967-14-009-7
Категория: Кыргызстандын кен байлыктары
Тору-Айгыр базальт кени

Тору-Айгыр базальт кени Ысык-Көл районунда , Тору-Айгыр кыштагынан 26 км түндүктө, Торайгыр суусунун оң жээгинде, деңиз деңгээлинен 2000–2300 м бийиктикте. 1992-ж. геол. cъемка жүргүзүү убагында табылган. Узундугу 2300 м жана калыңдыгы 30 м болгон базальттын кабатчасы палеогендин көктурпак свитасынын кумдугунун арасында жатат. Базальттан минералдык кебез алууга болот. Болжол ресурсу 3 млн м3.

 Колдонулган адабияттар 
 Кыргызстандын кен байлыгы: Энциклопедиялык окуу куралы/Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору. Бишкек – 2004, ISBN 9967-14-009-7
Категория: Кыргызстандын кен байлыктары
Торугарт көмүр кени

Торугарт көмүр кени Нарын облусунун Ат-Башы районунда. Юра катмарынын чакан тилкеси Кыргыз Республикасынын Кытай менен болгон чек арасында түндүк-чыгыштан түштүк-батышты карай созулуп жатат. 1936-, 1947-, 1950-жылдары теллур рудасын издөө иштери жүргүзүлүп, 1951-ж. бургулоо көзөнөктөрү өтүлгөн. Бургулоодон юра катмарында калыңдыгы 1,0 мден ашпаган көп көмүр кабатчалары, линзалары бар экендиги аныкталган. Бирок, алар өнөр жайлык мааниге ээ эмес.

 Колдонулган адабияттар 
 Кыргызстандын кен байлыгы: Энциклопедиялык окуу куралы/Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору. Бишкек – 2004, ISBN 9967-14-009-7
Категория: Кыргызстандын кен байлыктары
Тосор марганец-вольфрам кени

Тосор марганец-вольфрам кени Ысык-Көл облусунун Тоң районунда, Тескей Ала-Тоонун этегинде, Балыкчы–Каракол автомобильжолунан 25 км түштүктө. 1959-ж. ачылган. 1971–72-ж. кенге баа берүү жумуштары жүргүзүлгөн. Кен аймагын палеозойдун чөкмө тектери жана гранит интрузиясы түзөт. Марганец кени гранитти кендик багытта кесип өткөн тектоникалык жараканы бойлой жайгашкан. Гранит неогендин чөкмө тектеринин брекчиясы менен жабылып жатат. Брекчиянын тектоникалык жаракалар зонасы менен кошулган жеринде марганец-вольфрам рудасынын линза сымал тулкулары бар. Бардыгы 10 руда тулкусу аныкталган. Алардын ичинен үчөө жакшы изилденген. Руда тулкусунун узундугу 200 м, калыңдыгы 0,55–7,75 м. Марганецтин орточо өлчөмү 2,58%, вольфрам кычкылыныкы – 0,3%. Үч руда тулкусунун запасы жана болжол ресурсу 1333,4 миң т, марганецтики – 31,4 миң т, ошондой эле вольфрам кычкылыныкы – 0,2 миң т.

 Колдонулган адабияттар 
 Кыргызстандын кен байлыгы: Энциклопедиялык окуу куралы/Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору. Бишкек – 2004, ISBN 9967-14-009-7
Категория: Кыргызстандын кен байлыктары
Төлөйкөн чопо кени

Төлөйкөн чопо кени Ош облусунун Кара-Суу районунда, Ош шаарынан 8 км түштүк-батышта, Алай адырларынын түндүк этегинде, деңиз деңгээлинен 1085–1140 м бийиктикте. 1967–68- жана 1975–76-ж. геол. чалгындоо иштери жүргүзүлгөн. Кен аймагын антропоген мезгилинде пайда болгон борпоң чөкмө тектер түзөт. Пайдалуу кумайлуу чопо катмарынын калыңдыгы 30 м, узундугу 1400 м. Кумайлуу чопо лёсс сымал, өңү саргыч боз, саргыч күрөң түстө. Катмардын үстү борпоң, улам тереңдеген сайын нык. Көлөмдүк салмагы 1,63–1,73, орточо ийилгичтиги 4,52%. Кумайлуу чопо химиялык-технологиялык касиети боюнча «100», «75» жана «50» маркасындагы кирпич даярдоого жарамдуу. Запасы В категориясы боюнча 552 миң м3, С1 – 3124 миң м3, В+С1 – 3676 миң м3. 1996-жылга карата калган запасы С1 категориясы боюнча 1246 миң м3.

 Колдонулган адабияттар 
 Кыргызстандын кен байлыгы: Энциклопедиялык окуу куралы/Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору. Бишкек – 2004, ISBN 9967-14-009-7
Категория: Кыргызстандын кен байлыктары
Төөкарын мусковит кени

Төөкарын мусковит кени Талас облусунун Талас районунда, Талас шаарынан 35 км аралыкта, Ачыкташ суусунун башатында, деңиз деңгээлинен 2900 м бийиктикте. 1983-ж. геол. съемка жүргүзүүдө табылган. Нельдин свитасынын (протерезой) мусковит-гранат-кварцтуу кристаллдык сланецтерде майда каңылтыр сымал мусковит белгилүү. Сланецтердеги мусковиттин өлчөмү 58–76%. Мусковиттин курамында жалпы темирдин өлчөмү 2,45%. Слюданын арбын болушу жана темирдин слюдадагы аз өлчөмү аны өнөр жайлык сырьё катары пайдаланууга мүмкүндүк берет. Мусковиттин болжол ресурсу 50,7 млн т.

 Колдонулган адабияттар 
 Кыргызстандын кен байлыгы: Энциклопедиялык окуу куралы/Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору. Бишкек – 2004, ISBN 9967-14-009-7
Категория: Кыргызстандын кен байлыктары
Төмөнкү Макмал туз кени

Төмөнкү Макмал туз кени Нарын облусунун Ак-Талаа районунда, Макмал суусунун жээгинде, Караңгытокой суусунун куйган жеринен 1,5 км түндүк-батышта, деңиз деңгээлинен 2050 м бийиктикте. 800 м узундукка созулган туздун эки кабатчасы улуутуз антиклиналынын неоген туздуу катмары менен байланышкан. Төмөнкү кабаттын калыңдыгы 6-9 м, жогоркусунуку – 4,5–4,8 м. Галиттин өңү боз, арасында чопо жана ангидриддин катмарчалары кездешет. Галиттеги NаСlдун өлчөмү төмөнкү кабатында 73,6–95,8%, жогоркусунда – 81,86–89,73%. Туз мал жегенге жарамдуу. Запасы С2 категориясы боюнча 66 миң т.

 Колдонулган адабияттар 
 Кыргызстандын кен байлыгы: Энциклопедиялык окуу куралы/Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору. Бишкек – 2004, ISBN 9967-14-009-7
Категория: Кыргызстандын кен байлыктары
Төрө слюда кени

Төрө слюда кени Баткен облусунун Лейлек районунда, Исфара кыштагынан 75 км түштүк-батышта, Төрө суусунун өрөөнүндө, деңиз деңгээлинен 4000 м бийиктикте. 1953-ж. геол. изилдөө иштери жүргүзүлгөн. Альбит-касситериттүү, альбит-берилл-мусковиттүү жана бериял-мусковиттүү курамындагы 35 пегматит тарамы белгилүү. Алардын калыңдыгы 2–3 м, узундугу 5–200 м. Эки тарамда мусковиттин өлчөмү 4,6–5,3 кг/м3, калган тарамдарда 2,5 кг/м3ден ашпайт. Мусковиттин өңү күмүштүкүндөй, 45 смден 1010 смге чейин чоңдуктагы пластинкалардан турат. Жанчылган слюданын 1 кгдагы өлчөмү 2,5 см2/см3ден ашпайт. 9 тарамдын запасы С1 категориясы боюнча 53 т, С2–14 т.

Колдонулган адабияттар
 Кыргызстандын кен байлыгы: Энциклопедиялык окуу куралы/Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору. Бишкек – 2004, ISBN 9967-14-009-7
Категория: Кыргызстандын кен байлыктары
Трудовой калай кени

Трудовой калай кени Ысык-Көл облусунун Ак-Суу районунда, Эңилчек тоосунун түштүк-батышында, деңиз деңгээлинен 2900–4100 м бийиктикте. 1962-ж. ачылган. 1963–88-ж. чалгындалып, запасы бекитилген. Кен аймагы жогорку силур – төмөнкү девон мезгилинин жанартоо-терриген-карбонат катмарларынан жана палеозойдун аягында аларды жиреп чыккан граниттерден түзүлгөн. Руда заттардын көбү граниттерде жайгашып, касситерит, шеелит жана вольфрамит минералдары бар кварцтан, кварц-турмалинден, турмалин тарамдарынан турат. Руда тилкесинин узундугу 48–768 м, калыңдыгы 0,53–2,36 м, калайдын орточо өлчөмү – 0,64%, вольфрамдын үч кычкылы – 0,38%. Запасы калайдыкы С1+С2–149,1 миң т, вольфрамдыкы С1+С2 – 95,6 миң т.

 Колдонулган адабияттар 
 Кыргызстандын кен байлыгы: Энциклопедиялык окуу куралы/Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору. Бишкек – 2004, ISBN 9967-14-009-7
Категория: Кыргызстандын кен байлыктары