Zhantas/Cleaned-Kyrgyz_Wikipedia huggingface dataset:
Жаманак баатыр

Жаманак Баатыр, Жаманак Рай уулу (болжолу 18-кылымда жашаган; 1775-жылдан мурдараак каза болгон). – кыргыз жергесин чет элдик баскынчылардан коргоого жигердүү катышкан кыргыз баатырлардын бири. 
Саяк уруусунун ыман уругунун өкүлү. Жайыл баатыр, Бердике баатыр, Атаке баатыр, Нышаа баатыр, Садыр Арзымат уулу сыяктуу инсандар менен муундаш, үзөнгүлөш болуп, жоону бирге жоолашкан. 
Тарыхый булактарда 1760-жылдын аягында жана башкалар баштаган чалгындоо кошууну Иле дарыясы тарапка жортуул жасап кайткан. Жаманак баатырдын атасы Ырай Үркүнчү уулу өз мезгилиндеги бирден бир билимдүү жана элге белгилүү 64 адам болгон. Ч. Валихановдун маалыматы боюнча 19-кылымдын ортосунда Жаманак баатырдын уулу Байтору ыман уругунун манабы болгон.
 Колдонулган адабияттар 
 Кыргыз тарыхы боюнча кыскача энциклопедия. Бишкек. 2003

Категория:Инсандар
Категория:Тарых
Айсулуу Токомбаева

Токомбаева Айсулуу Асанбековна (1947-жылы т., Бишкек ш.) – балет артисти, Кыргыз ССР эл артисти (1975), СССР эл артисти (1981). 

 Өмүр таржымалы 
1966-ж. Ленинград хореография окуу жайын бүтүргөндөн кийин А. Малдыбаев атындагы Кыргыз мамлекет академиялык опера жана балет театрынын артисти, 1967-жылдан солисти. 
Токомбаева – өз өнөрү менен лириканы, драманы, трагедияны бирдей деңгээлде чагылдырып, ишенимдүү аткарган техникалуу балет артисти. 

 Театр репертуарындагы башкы партиялары 
Чолпон (М. Раухвергер, «Чолпон»), Асел (В. Власов, «Асел»), Мария (Б. Асафьев, «Бахчысарай фонтаны»), Одетта-Одиллия (П. И. Чайковский, «Ак куу көлү»), Фригия (А. Хачатурян, «Спартак»), Свобода (М. Равель, «Болеро»), Жизель (А. Адам, «Жизель»), Толгонай (К. Молдобасанов, «Саманчынын жолу» балет-ораториясы) жана башкалар. 
250px|left|thumb|Одетта, «Ак куу көлү» балети
Токомбаева – кыргыз искусствосу менен адабияты күндөрүнүн (Өзбекстан, Латвия, Белоруссия, Эстония, Литва) катышуучусу, хореографиялык концерт номерлеринин бүткүл союздук конкурсунун дипломаты. 
Россия, Польша, Болгария, Финляндия, Ливия, Тунис, Швеция жана башкалар өлкөлөрдө гастролдо болгон. 

 Сыйлыктары 
СССР мамлекет сыйлыгы (1976) жана Кыргызстан Ленин комсомолу сыйлыгынын (1969) лауреаты. 

 Колдонулган адабияттар 
 Кыргыз тарыхы боюнча кыскача энциклопедия. Бишкек. 2003
Категория:Инсандар
Категория:Маданият
Категория:Кыргыз театры
Категория:СССР эл артисти
Ананьев Николай Яковлевич

Николай Яковлевич Ананьев (1912-жылы Ысык-Көл облусундагы Ысык-Көл районундагы Сазоновка кыштагында (азыркы Ананьево)) туулган ― 1941-жылдын 16-ноябры) ― Кызыл Аскеринин жоокери, Советтер Союзунун баатыры (1942)Указ Президиума Верховного Совета СССР «О присвоении звания Героя Советского Союза начальствующему и рядовому составу Красной Армии» от 21 июля 1942 года // Ведомости Верховного Совета Союза Советских Социалистических Республик : газета. — 1942. — 23 июля (№ 28 (187)). — С. 1., Ленин орденини ээси.

 Эмгек жолу 
1941-жылы ― Кызыл Аскердин катарына чакырылганга чейин Сазоновкада колхозчу болгон.
Аскерге чакырылган соң, Москваны нацист чалгынчыларынан коргоого катышкан.
1941-жылы 16-ноябрда нацисттер Москвага чабуул койгондо, Волоколамск шоссеси багытындагы Дубосеково темир жол разъездин коргогон 28 панфиловчунун катарында эрдик көрсөтүп, баатырларча курман болгон.

 Кошумча маалымат 
Кийин өзү төрөлүп-өскөн кыштагына анын наамын ыйгарышкан.

Категория:Инсандар
Пржевальский, Николай Михайлович

thumb|Пржевальский Николай Михайлович (1888).
thumb|Пржевальский жылкы (Equus caballus przewalskii).
Пржевальский Николай Михайлович (1839-1888) 1839-жылы Смоленск губерниясындагы Кимборов кыштагында туулган. 

Ал орус элинин улуу географы, Борбордук Азияны изилдөөчү, генерал-майор, Петербург Илимдер Академиясынын ардактуу мүчөсү.

 Саякаттары 
 1867-1869-жылдары Уссури аймагына,
 1870-1885-жылдары Борбордук Азияга 4 жолу саякат жасаган.

 Изилдөөлөрү, эмгектери 
Борбордук Азиядагы негизги кырка тоолордун-Орус, Москва, Пржевальский, Алтын-Тоо орун алуу багытын аныктап, Лобнор көлүн изилдеген жана этнографиялык маалыматтарды чогулткан.

 1885-жылы Тибетке жасаган экинчи саякатынан Кыргызстандын аймагы аркылуу кайткан.
 1888-жылы күзүндө Борбордук Азияга 5-жолу саякатка бара жатып, жолдо келте оорусунун айынан каза болгон.

Сөөгү Ысык-Көл облусунун борбору болгон Каракол шаарынын жанына, көлдүн боюна коюлган.

1889-жылы анын ысымы Каракол шаарына берилген.

 Колдонулган адабияттар 
 Урустанбеков Б.У., Чороев Т.К.Кыргыз тарыхы кыскача энциклопедиялык сөздүк.Ф.,1990.

Категория:Географтар‎
Юрий Андропов

thumb
Юрий Владимирович Андропов (1914-жылы Ставрополь крайы, Нагут станицасында туулган - 1984) - совет мамлекеттик жана саясий ишмер, СССРдин Жогорку Советинин Президиумунун төрагасы (1983-1984), Социалисттик Эмгектин баатыры (1974).

 Эмгек жолу 
1982-1984-жылдары - КПСС БКнын генералдык катчысы;
1983-ж - СССР Жогорку Советинин төрагасы;
1940-1944-жж - Карелия ЛКЖС БКнын 1-катчысы;
1947-жылы - Карелия ЛЖКС БКнын 2-катчысы;
1951-1952-жж - КПСС БКнын борбордук аппаратында эмгектенген
1953-57-жж - СССРдин Венгриядагы элчилиги; 
1957-62-жж - КПСС БКнын бөлүм башчысы;
1962-67-жж - КПСС БКнын катчысы;
1967-82-жж - СССР Мамлекеттик Коопсуздук кызматынын төрагасы;
1973-ж - КПСС БКнын саясий бюросунун мүчөсү;
1976-ж - армиянын генералы
 
 Сыйлыктары 
4 жолу Ленин, Кызыл Туу, 3 жолу Эмгек Кызыл Туу ордендери менен сыйланган. 

Категория:Инсандар
Категория:Социалисттик эмгектин баатырлары
Категория:КПСС
Категория:Орусия
Категория:СССР
Категория:Мамлекет башчылары
Категория:Инсандар:СССР
Томас Жефферсон

thumb|Томас Жефферсон
То́мас Жефферсон (13 апрель 1743, Шэдуэлл, Виржиния — 4 июль 1826, Шарлотсвилл, Виржиния) — көзкарандысыздык Декларациясынын (1776) автору, АКШнын 3-чү президенти, ошол мамлекетти тузгон "аталардын" бири, саясый ишмер, дипломат, "Агартуу доорунун" философу.
Анын мамлекет башкарган мезгилиндеги негизги окуя - француздардан Луизиананы ийгиликтуу сатып алышы (1803)жана Льюис жана Кларктын журушу (1804-1806)

Категория:Инсандар
Категория:Инсандар:АКШ
Категория:АКШ
Категория:Саясатчылар
Категория:Мамлекет башчылары
Категория: Мамлекеттик ишмерлер
Категория:Саясат
Категория:АКШ президенттери
Жумакалый Арсыгулова

Жумакалый Арсыгулова (1922-1947) – Кыргыз ССРинин тунгуч кесипкөй балеринасы, Кыргыз ССРинин эмгек сиңирген артисти (1945).
Жумакалый Арсыгулова азыркы Сокулук районунун Белогорка айылында дыйкандын үй-бүлөсүндө туулган. Ал балдардын эң улуусу болчу.

 Өмүр баяны 

 Чыгармачыл жолу 
17 жашында (1941-жылы) Ленинграддагы хореографиялык окуу жайын бүтүргөн. Ошол эле маалда Фрунзедеги Абдылас Малдыбаев атындагы В.И. Ленин ордендүү Кыргыз опера жана балет театрынын (ал кездеги Кыргыз музыкалык драма театры болчу) сахнасында дебют жасаган. Ошол мезгилден баштап театрдын жаңы балет спектаклдеринде бардык негизги партияларды аткарган, ошондой эле Ленинграддан келгенге чейин аз убакыт мурда коюлган спектаклдердин баарына катышкан. Булардын арасында П.Гертелдин “Атаандаштар” жана Л.Делибанын “Коппелиясы” болгон. Ал Сванильданы (“Коппелия”) бийлеп, “Лауренсияда” башкы ролду аткарган. “Чолпон” балетинде Айдайдын ролунун репетициясына катышкан.

 Улуттук балеттин кадрларын даярдоого кошкон салымы 
1940-жылдын 1-январында кесипкөй балет артисттеринин кадрларына чоң муктаждык жаралып, Кыргызстан мамлекеттик музыкалык театрында 30 окуучуга хореографиялык студия ачылган. Кийин бул студия балет театрына айланган.
Улуу Ата Мекендик согуштун башталышы менен хореографиялык студиянын курамы Ленинград хореографиялык окуу жайынын эвакуацияланган окутуучулары жана студенттери менен толукталган.
Студиянын мугалимдеринин арасында советтик балеттин тажрыйбалуу чеберлери болгон. Алардын арасында балетмейстерлер жана мугалимдер, Кыргыз ССРинин эмгек сиңирген артисттери В.В.Козлов, Л.М.Крамаревский, М.Б.Страхова, Кыргыз ССРинин эмгек сиңирген артисти Ж.Арсыгулова, Г.Даниярова жана башкалар болгон .

 Шилтемелер 
https://www.open.kg/about-kyrgyzstan/art/ballet/35368-dzhumakalyy-arsygulova-pervaya-kirgizskayaoy-professionalnaya-balerina.html
Мягкова Елена. Кыргыз балети 
Мягкова Елена.Абдылас Малдыбаев атындагы Кыргыз Улуттук академиялык опера жана балет театры 
https://kyrgyzballetschool.kg/ru/section/istoriya 

Категория:Инсандар
Категория:Кыргыз маданияты
Категория:Кыргыз театры
Категория:Кыргызстандын айымдары
Баабек датка

Өмүрү жана чыгармачылыгы 
Баабек-көп жылдар Ходжентте «Датка» деген даражаны кармап турган. Өзү Ак-Булак айылынан. Азыр да анын Ленинабадда ордосу бар дешет. Исфанада да эки мончонун орду төгөрөгү курчалган бийик мунаралуу ордосу болгон экен. 
Бул киши жөнүндө Баба Саттаркуловдун китебинде да учкай айтылат. Өзбек, Тажик аялдарынан балдары али да Ак-Булактык туугандары менен катташып журөт. Баабаек Датканын адилет эл башчысы экенин төмөнкү окуядан далил болот. 
Илгери кыз берсе дайыма себине «кул, күн» кошуп берген экен, же ар бир бектин үйүндө кул, күнү болгон. Элдин салты боюнча эгер кул өзүнүн эркиндигин талап кылса, кожоюну тараптан бир канча шарттарды атткаргандан кийин ишеничке кирип , чон жыйын чакырып той берип Ак-Төөгө мингизип , өзүнчө ак кийим кийгизип, жерге ак кийиз салып , ошол кийиздин үстүнөн төөнү минип өтөт экен. Буга бүт журт чогулуп көрүп «Акталдын» деп бата беришкенден кийин, ал адам кулдуктан кутулат. Акталган адамды ким «кул» деп кайталап, акаарат кылса, кудай тарабынан эӊ оор жаза менен жазаланат деп каттуу тыйуу салышкан. Эгерде «кул» акталам деп шарттарды аткара албаса, кара кийгизип, кара төөгө мингизип кайрадан « кул» деген атты тагышкан. Акталган адамга өтө этият, сый мамиле кылышкан. Баабек датка өзүнүн кулдарынын бирине «Акталдын» деп, элдик жөрөлгөнү кылып эркиндике чыгарат. Ал адам Мурзамурататтуу жигит экен. Күндөрдүн биринде Ак-Булакка Баабабек датканын тойун кабарлап Ходженттен чабарманы келет. Бектер, байлар аттанып жөнөп кетишет. Датткага өзүн милдетүү сезип, анын жакшылыгын унута албаган Мурзамурат минейин десе аты, кийейин десе кийими алып баратурган адиясы жок болсо да, ойлонуп отуруп айылдын жогорку жагынжагы калын өскөн арчаны аралап барып, өзүнүн боюна ченеп, жоондугу да өзүнүн белиндей болгон арчаны кесип алып жөнөп калат. Күндөп-түндөп (канча убакыт экени белгисиз) жөө басып арчаны көтөрүп ХодженткеБаабабектин ордосуна жетет. Датканын сакчылары жакын жолотбой, маскаралап кубалайт. Ошондо ал бечара : -эч болбосо Ак-Булактан бир бечара алып келиптир деп ушул арчаны даткага бир көрсөтүп койгула-деп дарбазадан обочо барып олтуруп калыптыр.
Сакчылар датканы жигиттерине айтып, алар өтө этияттанып (маскара кылдынар деп каарына калабыз деп ойлоп ) жатып даткага арчаны көрсөтүп анын жөнүн айтышат.
Ошондо датка –Тез киргизгиле ! –деп буйрук берип өзү күтүп турат, ары пачкан, тытылган кийим, жыртык чарыкчан Мурзамуратты көргөндө аны жайында токтотуп казынадан жибек паяндаз алып келип жолуна төшөтүп, үстүнөн бастырат. Жаман чарык менен жибектен басууга корунуп турган Мурзамуратка датка өзү келип, кучактап көрүшүп, зарбарак чепкен кийгизип, сыйлуу төрүнө отургузуп, коноктоп, кетеринде ат мингизип, көп белек- бечектер менен жөнөткөн экен.
 Колдонулган адабият 
Мадаминов Г. "Лейлек тарыхы" Бишкек 2004-жыл.

Категория:Инсандар
Максим Аммосов

Максим Кирович Аммосов (1897–1938) – саха улутунун чыгаан мамлекеттик жана коомдук ишмери. Ал советтик партиялык жана мамлекеттик ишмер болгон. Кыргызстан КП(б) БКнын туңгуч 1-катчысы болуп иштеген (1937).

 Өмүрүнүн кыскача таржымакалы 
Максим Кирович Аммосов 1897-жылы 10-декабрда (жаңы стил боюнча - 22-декабрда) падышалык Орусиянын отордук аймагы болгон Саха облусунун Нам улусуна таандык Хатырык конушунда туулган. 

Сибирде Кеңеш өкмөтүн орнотууга чоң салым кошкон.

1916-жылдан тартып революциячыл ишке аралашкан. Сахада ревкомдун төрагасы, 1922-жылдан баштап РКП(б)нын Саха облустук бюросунун катчысы болуп иштеген, 1923-жылдан Москвада Саха өкүлчүлүгүнүн төрагасы болуп эмгектенген. 

1922-жылы апрелде (чын куранда) Платон Ойунский жана Исидор Барахов менен бирдикте Саха АССРин негиздөөдө зор рол ойногон. 

1925-жылдын июлунан 1928-жылдын августуна чейин Саха АССРинин Эл комиссарлар кеңешинин (өкмөтүнүн) төрагасы жана Борбордук аткомдун төрагасы (март 1927 — август 1928) болуп иштеген.
 
1928–30-ж. партиянын Батыш Казакстан обкомунун катчысы болуп эмгектенген, 

1934–36-жылдары большевиктик партиянын Караганда, Түндүк Казакстан облустук комитеттерин жетектеген. Казакча суудай билген. 

март 1937 — апрель 1937 — первый секретарь Киргизского областного комитета ВКП(б);
апрель 1937 — май 1937 — и. о. первого секретаря ЦК КП(б) Киргизии;
июнь 1937 — ноябрь 1937 — первый секретарь ЦК КП(б) Киргизии.

Кыргызстанга большевиктик партиялык тапшырма менен жиберилип, 1937-жылдын март-апрель айларында ВКП (б)нын Кыргыз облустук комитетинин 1-катчысы болгон.

1937-жылдын апрел-май айларында Кыргызстан КП БК Биринчи катчысынын милдетин аткаруучу болгон.

1937-жылдын июнь-ноябрь айларында - Кыргызстан КП БК Биринчи катчысы болуп иштеген. 

Репрессия мезгилинде, 1937-жылдын 16-ноябрында жалган жерден айыпталып, Бишкекте камакка алынган. 

1938-жылы 28-июлда Москва шаарында атууга дуушарланган.

1956-жылы 28-апрелде СССР Жогорку Сотунун Аскердик коллегиясынын аныктамасына ылайык акталган. 

 Эс тутум 
Кыргызстандын борбору Бишкек шаарында 2012-жылдын декабрында Максим Аммосовго арналган айкел Чыңгыз Айтматов атындагы паркта орнотулду.

 Колдонулган адабият 
 Бейше Урстанбеков, Тынчтыкбек Чороев. Кыргыз тарыхы: Кыскача энциклопедиялык сөздүк. - Фрунзе: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын Башкы редакциясы. 1990. - ISBN 5-89750-028-2. – 288 бет. 
 Кыргызстан тарыхы: энциклопедия. Б., 2003. 

Категория:Тарых
Категория:Кыргыз тарыхы
Категория:Туулгандар 1897-жылы
Категория:Өлгөндөр 1938-жылы
Категория:Кыргызстан
Категория:Орусия
Категория:Сталинизм
Категория:Сибирь
Категория:Саха
Категория:Борбордук Азия
Категория:Куугунтукталгандар
Категория:Мамлекеттик ишмерлер
Категория:Таажы-2012
Тоголок Молдонун чыгармалары

Тоголок Молдонун (Байымбет Абдрахмановдун) чыгармалары: 
”Кемчонтой”, “Куштардын аңгемеси”, “Жер жана анын балдары”, “Эшек жана булбул”, “Талым кыз менен Көбөктүн айтышы”, “Үрпүкан”, “”Арман жаш”, “Эркек жана аялдын сыры”, “Кара көз”, “Ак келин”, “Армияга арнайлы”, “Биз даярбыз”, “Жетишкенбиз, жеңебиз”, “Өскөн чак жана кайраттуу күн”, “Насыят”, “Телибай тентек”, “Жети таз менен жеке таз”, “Кемпир чал”, “Бабырган”, “Каркыра менен түлкү”, “Бөдөнөнүн түлкүнү алдаганы”, “Кыз Кенжекенин арманы”, “Чалга берген кыздын арманы”, “”Аткантаң менен Сүйгөнбай”, “Аялдар азаттыгы”, “Тарых жана түпкү аталар”, “Кыргыз тарыхы”, “Уруунун бөлүнүштөрү”, “Жаңыл Мырза”, “Шырдакбек”, “Эр Эшим”, “ Тайлак баатыр”, “Мендирман”, “Жусуп менен Зулайка”, “Козу менен көрпөштөй”, “Боз жигит менен Жамал”, “Музыкантчылар”, “Ийнелик менен кумурска”, “Пил менен кандек”, “Коркок коён”, “ Бөрү менен түлкүнүн достугу”, “ Кожонун аңгемеси” ж.б.

Категория:Чыгармалар
Асперде Чот уулу

Асперде Чот уулу – кыргыздардан чыккан таасирдүү мамлекеттик ишмер, саруу уруусунун бийи.
Фергана өрөөнүндөгү мектепте, Кокондун медреселеринен билим алган. Асперде датка көп жылдар бою Фергана өрөөнүндө аскер кызматында, жогорку даражалуу орундарда иштеген. 1797-жылы Нарбото бийдин буйругу менен Маргалаңга бек болгон, 1800-жылы Алим хандын буйругу менен башкы вазир болуп дайындалган. 1806–07-жылдары Алим хан менен болгон пикир келишпестиктердин натыйжасында ханга каршы тарапка өткөн. 1810-жылдан саруу уруусунун бийи, 1819–20-жылдары Меккеге, Мединага зыяратка барып, ажы болуп кайткан. 1826-жылы Мадалы хан (Кокон ханы) тарабынан датка наамын ыйгарылып, Талас өрөөнүнү башкаруу укугун алат. Ошондон баштап эл арасында «Ажы бий», «Ажы бек», «Ажы датка» аталат. 1842-жылдагы элдик көтөрүлүштө, бир тууган жээни Шераалыны хан көтөрүүгө чоң салым кошкон.
Асперде датка өмүрүнүн акырына чейин Талас өрөөнүндөгү Кара-Буура суусунун жээгинде жашаган. Кокон хандыгы мнен кыргыз элинин ортосундагы карым-катнашты чыңдоого аракетин жумшаган. Динди бекем туткан.

 Колдонулган адабият 
Кыргызстан тарыхы энциклопедия

Категория:Инсандар
Категория:Талас облусу
Категория:Кокон хандыгы
Сулейманов, Бахадыр Искакович

Өмүр баяны 
Сулейманов Бахадыр Искакович "Ата-Журт" депутаттык фракциясынын депутаты.
Сулейманов Бахадыр Искакович Казакстан Республикасынын Жамбул областынын Жалпак-Дөбө айылында 1963-жылдын 4-майында туулган. Билими жогорку. 1985-жылы Новосибирск Советтик кооперативдик соода институтун “Коомдук тамактануу технологиясы жана уюштуруу” адистиги боюнча аяктаган. 1997-жылы Кыргыз Мамлекеттик Университетинин юридикалык факультетинен “Юриспруденция” адистиги боюнча билим алган.
 Ишмердүүлүгү 
Эмгек жолун 1985-жылы Киров райондук керек-жарак бирлигинин Киров нанбулочка комбинатынын өндүрүш башчысы болуп иштөө менен баштаган. 1986-жылы Талас облусунун Киров райондук керек-жарак бирлигинин Коомдук тамактануу бирикмесинин өндүрүш башчысы болуп которулуп, ал жерде 1989-жылга чейин иштеген.
1989-1991-жылдары Чүй облусунун Кант райондук керек-жарак бирлигинин Коомдук тамактануу бирикмесинин директорунун орун басары болуп эмгектенген. 1991-2001-жылдары Канттагы дүң-чекене жашылча-жемиш даярдоо конторасынын директору болуп иштеген.
2001-2003-жылдары Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнүн алдындагы Мамлекеттик сатып алуулар жана материалдык резервдер боюнча Мамлекеттик комиссиясынын төрагасынын орун басары болгон.
2003-жылдын мартында Кыргыз Республикасынын Премьер-министринин тескемеси боюнча Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнүн алдындагы Мамлекеттик сатып алуулар жана материалдык резервдер боюнча Мамлекеттик комиссиясынын төрагасы болуп дайындалып, анда 2005-жылга чейин иштеген. 2007-жылы Кыргыз Республикасынын Жогорку Кеңешинин Аппаратынын Бюджет жана финансы комитетинин бөлүмүндө эмгектенген.
2008-2009-жылдары “Квалитет” ЖЧКсында кеңешчилик кызматты аткарган.
2011-жылдын февралынан тартып Кыргыз Республикасынын Жогорку Кеңешинин V чакырылышына “Ата-Журт” идеалисттик демократиялык саясий партиясынан тизме боюнча депутат болуп шайланган.
КРнын 3-класстагы Мамлекеттик Кеңешчиси. Кыргыз Республикасынын Дунган коомдук бирикмесинин Кеңешинин башкарма мүчөсү. 
 Шилтеме 

Cotegory: Персоналия
Бактыгулов Жумадил Сапалович

Бактыгулов Жумадил Сапалович (1936-2000) – тарых илиминин доктору (1975), профессор (1978).

 Өмүр таржымалы 
БАКТЫГУЛОВ Жумадил Сапалович (1936, Тажикстан, Жергетал району, Жергетал айылы–2000,Бишкек) –
тарых илиминин доктору (1975), профессор (1978).

1962-жылы КМУнун тарых факультетин бүтүргөн.

1965–74-жылдары ошол эле университеттин тарых факультетинде окутуучу, доцент,

1974-жылдан Кыргызстан ИАнын Тарых институнда улук илимий кызматкер, Кыргыз мамлекетинин дене тарбия институнда кафедра башчысы, Кыргызстан КП БКга караштуу Партия тарыхы институнун директорунун орун басары,

1983-жылдан КМУУда кафедра башчысы болуп эмгектенген.

450дөн ашык илимий эмгектин (а. и. 18 монография, 10 окуу китеби) автору.

Анын илимий эмгектери көчмөн кыргыздарды отурукташтыруу проблемаларын, Кыргызстан тарыхынын историографиясынын маселелерин, кыргыз элинин калыптанышын ж. б. изилдөөгө багытталган.

 Сыйлыктары 
Кыргыз Республикасынын илимге эмгек сиңирген ишмери (1991),

эл агартуу отличниги (1986).

Медалдар менен сыйланган.

 Колдонулган адабият 

 Кыргыз тарыхы: энциклопедия. Бишкек, 2003.

 Чоротегин Т.К., Молдокасымов К.С. Кыргыздардын жана Кыргызстандын кыскача тарыхы: (Байыркы замандан тартып бүгүнкү күнгө чейин): Тарыхты окуп үйрөнүүчүлөр үчүн. – Бишкек, 2000. – (Краткая история кыргызов и Кыргызстана. На кыргызском языке. Со-автор кандидат исторических наук Кыяс Молдокасымов). (ISBN 9967-00-001-5). – 160 стр.

 Урстанбеков Б.У., Чороев Т.К. Кыргыз тарыхы: Кыскача энциклопедиялык сөздүк. – Фрунзе: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын Башкы редакциясы. 1990. – 288 бет. – (История Киргизии: Краткий энциклопедический словарь). – (В со-авторстве с кандидатом исторических наук, доцентом Бейше Урстанбековым). – (ISBN 5-89750-028-2)

 Асанов У.А., Жуманазарова А.З., Чоротегин Т.К. Кто есть кто в кыргызской науке: Краткий биобиблиогр. справочник докторов наук Кыргызстана / Под ред. акад. У.А.Асанова. — Бишкек: Гл. ред. Кыргызск. энциклопедии, 1997. — 672 с.

 Интернеттеги шилтемелер 
 

Категория:Тарыхчылар
Категория:Кыргыз таануу
Категория:Кыргыз тарыхы
Категория:Кыргызстан
Категория:1928-жыл
Категория:Инсандар
Категория:Совет тарыхы
Категория:Архив таануу
Категория:Тажикстан
Узакбаев, Талантбек Макишович

Узакбаев Талантбек
 Өмүр баяны 
Узакбаев Талантбек Макишович Кыргыз Республикасынын Жогорку Кеңешинин депутаты. «Ар–Намыс» депутаттык Фракция мүчөсү. Узакбаев Талантбек Макишович 1960-жылы 27-январда Ысык-Көл областынын Жети-Өгүз районунун Барскоон айылында туулган.
Билими жогорку. 1985-жылы К.И.Скрябин атындагы Кыргыз айыл чарба институтунун “Ветеринария” факультетин аяктаган.
 Ишмердүүлүгү 
1978-1980 жылдары Советтик аскер катарында кызмат өтөгөн.
1977-жылы Жети-Өгүз районунда жайгашкан “Барскоон” совхозуна жумушчу болуп иштеп баштаган.
Жогорку окуу жайын аяктагандан кийин 1985-1986 жылы Жети-Өгүз районундагы Шевченко колхозунда ветеринар даарыгер болуп эмгектенген.
1986-1988 жылдары Ак-Суу районунда жайгашкан “Тургень” совхозунда ветеринар даарыгер, 1988-1991 жылдар аралыгында “Тургень” сүт товар фермасынын башчысы болуп эмгектенген.
1991-2003 жылдары Каракол шаарында жайгашкан “Ак-Бата” Жоопкерчилиги чектелген коомдун башкы директору болуп иштеген.
1993-2000 “Махмуд кашкари” СПнын Президенти болуп Бишкек шаарында иштеген.
2000-2003 “Бугу” Жоопкерчилиги чектелген коомдун башкы директору Каракол шаары.
2003-2005 жылдары Кыргыз Республикасынын айыл чарба министирлигинин алдындагы мамлекеттик ветеринария департаментинин башкы адиси болуп иштеген.
2005-жылы Кыргыз Республикасынын Мамлекеттик Башкы ветеринар инспектору болуп дайындалган. 2005-2006 жылдары КМЫ мамлекеттеринин ветеринария тармагындагы кызматташуу боюнча мамлекеттер аралык Кеңештин төрагасы болуп иштеген.
2007-жылы Кыргыз Республикасынын Президентинин Жарлыгы менен Кыргыз Республикасынын айыл суу чарба жана кайра иштетүү министри болуп дайындалган.
2007-жылдан бүгүнкү күнгө чейин А.Дүйшеев атындагы ветеринария институтунун улук илимий кызматкери, Илимий кеңештин мүчөсүндө турат.
2010-жылдын октябрь айында “Ар-Намыс” саясий партиясынын тизмеси боюнча Жогорку Кеңешинин V-чакырымына депутат болуп шайланган.
“Кыргыз Республикасынын айыл чарбасынын отличниги”, Ветеринарияя илимдеринин кандидаты.
 Шилтеме 
http://www.kenesh.kg/Articles/526-UZAKBAEV_Talantbek_Makishovich__Frakciya_ArNamys.aspx 

Категория:Инсандар