Zhantas/Cleaned-Kyrgyz_Wikipedia huggingface dataset:
Сыдыев Советжан

Сыдыев Советжан (2. 10. 1953-ж. туулган, Жумгал району, Сары-Камыш кыштагы) - жетекчи кызматкер.
 
Токмок шаарындагы айыл чарба техникумунун механизация бөлүмүн (1978) жана Кара-Балта шаарындагы атайын орто окуу жайын бүтүргөн (1972).
1973-75-жылдары Советтик Армиянын катарында кызмат өтөгөн.
1978-ж. Жумгал райондук айыл чарба техникалар бирикмесинде инженер, 
1981-ж. материалдык техникалык жактан жабдуу базасында директор, ошондой эле ушул мекемеге караштуу автобазаны да жетектеген.
1986-ж. марттан 1990-жылдын апрелине чейин Суусамыр совхозунда башкы инженер, 
1991- 92-жылдары «Үч-Эмчек» чарбасында башкы инженер,
1992-ж. Суусамыр райондук айыл чарба техника бирикмесинде, андан соң 1992-95-жылдары Кызыл-Ой совхозунда директор болуп иштеген.
1995-жылдан Токтогул районундагы Сары-Камыш айылында айыл өкмөттө жетектөөчү адис, почта башчысы, салык боюнча ага инспектору болуп иштеп келе жатат.

 Колдонулган адабияттар 
Суусамыр: Энциклопедия /Башкы ред. Ү. Асанов. - Б.: Энцик. борбору, 2010. - 312 б., илл. ISBN 978-9967-14-076-9

Категория:Суусамыр району
Категория:Инсандар
Суусамыр участкалык ооруканасы

Суусамыр участкалык ооруканасы - Суусамыр кыштагында жайгашкан.
Оорукана алгач 1955-жылы жыгач үйдүн базасында уюштурулуп, 5 койкалуу болгон.
 
Калкты бир врач, 2 орто билимдүү медициналык кызматкер тейлеген.
Автоунаа болбогон.
Чакыруулар ат менен тейленген.
Элдин санынын өсүшүнө байланыштуу оорукана кеңейе баштаган.

Койканын саны 1965-жылы 25 орундуу болуп, 1970-ж. 35, 1975-85-жылдары 50гө, 1991-92-жылдары -75ке чейин жеткен.
Ар бир кыштакта фельдшер-акушердик пункттар ачылган.
Алар медициналык кызматкерлер жана жабдуулар менен камсыз болгон.
1985-ж. Кожомкул айылындагы фельдшер-акушердик пунктун базасында үйбүлөлүк дарыгерлер тобу уюштурулуп, анын курамында 2 врач, 10 орто, 2 кенже медициналык кызматкер болгон.

Аларга бир тез жардам автомашинасы бөлүнүп берилген.
1995-жылдан койка орунунун саны жана медициналык кызматкерлер кыскара баштаган.
Учурда койканын саны 18 орундуу, 54 медициналык кызматкер, төрт фельдшер-акушердик пункт иштейт.
Оорукана 2000-жылдан жаңыча каржылануу механизмине өткөн.
Анда жалпы жана төрөт бөлүмү, операциялык блок (жабдыгы менен) бар.
Күнүнө 60 адамды тейлөө мүмкүнчүлүгүнө ээ.
Эки үй-бүлөлүк дарыгерлер тобу иштейт.

Анын курамында 8 дарыгер (а.и. экөө жогорку категорияда) бар.
Суусамыр өрөөнүнүн климатынын татаал шартына карабай оорукананын чакан жамааты ден-соолук сакчылыгында талыкпай эмгектенип келишүүдө.
Алар 6 кыштакты (Суусамыр, Кожомкул, 1-Май, Тунук, МТФ, Кызыл-Ой, Ой-Кайың кыштоосун) тейлешет.

 Колдонулган адабияттар 
Суусамыр: Энциклопедия /Башкы ред. Ү. Асанов. - Б.: Энцик. борбору, 2010. - 312 б., илл. ISBN 978-9967-14-076-9

Категория:Суусамыр району
Категория:Инсандар
Суусамыр - Талас - Тарас жолу

Суусамыр - Талас - Тарас жолу - курулушу 2004-ж. башталып, 52 кми 2009-ж.
бүткөн.
 
Жол Өтмөк ашуусу аркылуу Суусамырдан Бишкек - Ош автомобиль жолуна 197чи кжнен кошулат.
Өтмөк ашуусунан айрылышка чейин 12,5 км.
Бишкек - Ош жолунан Талас өрөөнүнө кайрылган жерде 2009-ж.
Манастын атка минген айкели жана Өтмөк ашуусуна кеткен тарапка арка коюлган.
Бул жол Талас өрөөнүн Чүй, Ысык-Көл, Нарын жана Түштүк менен, Суусамыр өрөөнүн Талас жана Тарас шаарлары менен байланыштырган эң кыска жол.

 Колдонулган адабияттар 
Суусамыр: Энциклопедия /Башкы ред. Ү. Асанов. - Б.: Энцик. борбору, 2010. - 312 б., илл. ISBN 978-9967-14-076-9

Категория:Суусамыр району
Категория:Инсандар
Суусамыр совхозу

Суусамыр совхозу - советтик чарба.
 
 Суусамыр өрөөнү Нарын облусунун Жумгал районунун курамындагы Башкы кой чарба бирикмесинин (ГОО) базасында 1982-ж.
 уюштурулган.
 Совхоздо 53,0 миң кой, 350 жылкы, 120 уй болгон.
 1994-ж. Суусамыр совхозунун курамынан «Тунук», «Кайсар» айылдарын бөлүп, «Миң-Булак» совхозу уюштурулуп, ал совхоздун директору С.
 Чыныбаев болгон, бирок бир жылга жетпей бул совхоз жоюулуп кеткен.
 Кыргыз Республикасынын Президентинин 1994-жылдын 22-февралындагы Жер жана агрардык реформасы тууралуу указынын негизинде совхоз жоюлуп, Суусамыр ДЧБсы уюштурулган.
 Директор болуп С. С. Солтобаев (1982-85), К. А. Деркенбаев (1985-90), Ж. Момуналиев (1990-91), С. Чыныбаев (1991-92) жана И. К. Карыбеков (1992-94) иштешкен.

 Колдонулган адабияттар 
Суусамыр: Энциклопедия /Башкы ред. Ү. Асанов. - Б.: Энцик. борбору, 2010. - 312 б., илл. ISBN 978-9967-14-076-9

Категория:Суусамыр району
Категория:Инсандар
Суусамыр району

Суусамыр району - Суусамыр өрөөнүндө жашаган элдин талабы эске алынып Кыргыз Республикасынын Жогорку Кеңешинин 1991-жылдын 14-декабрындагы чечиминин негизинде уюшулган.
 
Нарын облусунун курамындагы администрациялык-аймактык бирдик болгон.
Облустун борбору Нарын шаарынан 330 км түндүк-батышта жайгашкан.
Калкы 6,1 миң (1992).

БорбоРУ - Суусамыр кыштагы.
Бул райондун курамына Суусамыр (буга Суусамыр, Тунук жана Кайсар) жана Көкөмерен (Кызыл-Ой, Ко-жомкул жана 1-Май кыштактары караган) айыл кеңештери жана беш чарба («Кызы-Ой», «Каракол», «Үч-Эмчек», «Миң-Булак» жана «Суусамыр» совхоздору) кирген.
Райондо бардык мекеме, уюмдар уюштурулган.
Райондун айдоо аянты 25,0 миң ганы түзгөн.

Анын ичинен 11,0 миң гасын дан эгиндери, 9,5 миң гасын көп жылдык, 2,2 миң гасын бир жылдык чөп ээлеген.
1992-ж. 12,6 миң т дан эгин, 10,0 миң т тоют, 6,5 миң т саман өндүрүлгөн.
Район трактор менен 62% ке, комбайн менен 19% ке гана камсыз болгон.

Мындай шарт калктын социалдык-экономикалык муктаждыгын толугу менен жетиштүү деңгээлде чече алган эмес.
1992-жылдагы катуу жер титирөө (зилзала) да өзүнүн тескери таасирин тийгизген.
Жаңы райондун уюштурулушунда жана башкаруу системасында да бир топ кемчиликтер кетирилген.
Натыйжада район 1994-ж. майда жоюлган.

Андан соң, Суусамыр районунун аймагы бүт Чүй облусунун Жайыл районуна карап калган.
Райондун акими болуп С. Ж. Жумабаев, райондук кеңешитин төрагасы К. М. Наскеев иштеген.

 Колдонулган адабияттар 
Суусамыр: Энциклопедия /Башкы ред. Ү. Асанов. - Б.: Энцик. борбору, 2010. - 312 б., илл. ISBN 978-9967-14-076-9

Категория:Суусамыр району
Суусамыр орто мектеби

Суусамыр орто мектеби Суусамыр айыл округунун борбору Суусамыр кыштагында жайгашкан.
 
 1955-56-жылдары 1-Май айылынан Суусамырга көчүрүлгөн.
 Алгач 80 орундуу жатак мектеп ачылып, анда малчылардын балдары мамлекет тарабынан акысыз окуп жана тарбияланышкан.
 1955-56-окуу жылында Ко-жобеков Касымкул директор болуп дайындалып, 18 мугалим эмгектенип, биринчи жолу 19 окуучу орто мектепти бүтүргөн.
 1966-69-окуу жылында мектепте кошумча имарат курулган.
 1984-жылы үч кабаттуу типтүү мектеп курулуп, пайдаланууга берилген.
 2008-09-окуу жылында 41 мугалим (а.и. бирөө Кыргыз ССРине эмгек сиңирген мугалим, «Ардак Белгиси» орденинин ээси, 7 эл агартуунун отличниги,) эмгектенип, 558 окуучу билим алышууда.
 1990-жылга чейин билим берүү орус жана кыргыз тилинде жүргүзүлгөн.
 1976-78-жылдары Кыргыз ССРинин Билим берүү министрлигинин өтмө Кызыл Туусун эки жолу жеңип алган.
 Ошол учурда мектептин директору болуп Табалдиев Акмат иштеген.
 1992-окуу жылынан Бурканбаев Үсөн директор.
 2003-жылдан Конушбаев T. К. Суусамыр өрөөнүндөгү мектептер арасында «Жыл мугалими » кароо-сынагын өткөрүп жана алдыңкы окуучуларга стипендия, калктын аяр катмарына жардам берип, бул мектептин материалдык-техникалык базасын чындоодо туруктуу демөөрчүлүгүн көрсөтүп келүүдө.

 Колдонулган адабияттар 
Суусамыр: Энциклопедия /Башкы ред. Ү. Асанов. - Б.: Энцик. борбору, 2010. - 312 б., илл. ISBN 978-9967-14-076-9

Категория:Суусамыр району
Категория:Инсандар
Суусамыр машина трактор станциясы

Суусамыр машина трактор станциясы (МТС) 1951-ж. Чүй облусундагы Калинин районунун демилгеси менен уюшулган.
 
 Кеңсеси Суусамыр кыштагында жайгашкан.
 Бул станция тез арада эле Чуй өрөөнүндөгү 42 колхоз-совхоздун малын тоют менен камсыз кылууга жетишкен.
 Дан эгиндери айдалып, анын саманы топтолуп, тоютка чөп даярдалып, алар сугат системалары менен камсыз болуп турушкан.
 МТСте 40тан ашык трактор, 24 комбайн, 15 автомашина, 50 чөп чапкыч, 16 эгин сепкичтер ж. б. көп сандаган айыл чарба шаймандары болгон.
 Атайын устаканалар уюштурулуп, бардык зарыл техникалар менен жабдылган.
 Техникаларды иштетүү үчүн 150гө жакын ар түрдүү кесиптеги адистер келген.
 МТС 10 жыл ичинде коюлган милдетти толугу менен аткарган.
 1960-ж. дан эгиндеринин аянты 20 миң гата жеткен.
 Суусамырда өндүрүлгөн эгиндин көпчүлүгүн Чүйгө алып кетип турушкан.
 Суусамыр МЖСинин 1-директору болуп Георгий Георгиевич Богословский (билими атайын орто) иштеген.
 Суусамыр МТСи 1960-жылдан МЖСи (Машина-мал чарба станциясы) болуп түзүлгөн.

 Колдонулган адабияттар 
Суусамыр: Энциклопедия /Башкы ред. Ү. Асанов. - Б.: Энцик. борбору, 2010. - 312 б., илл. ISBN 978-9967-14-076-9

Категория:Суусамыр району
Суусамыр машина мал чарба станциясы

Суусамыр машина мал чарба станциясы (МЖС) 1960-ж. Суусамыр Машина трактор станциясынын базасында уюштурулган.
 
 Анын негизги себеби МТС өзүнүн милдетин аткарып бүткөндүгүнө жана Суусамыр өрөөнүндө малдын саны көбөйгөндүгүнө байланыштуу, аларды бардык жагынан тейлөө жана координациялоо зарылчылыгы келип чыккандан пайда болгон.
 МЖСтин негизги максаты Суусамыр өрөөнүндөгү өздөштүрүлө элек дың жерлерди өздөштүрүү, тоют даярдоо, малды зооветеринариялык жактан тейлөө жана малчыларга тиричилик кызматын көрсөтүү, ошондой эле жайыттардын рационалдуу пайдаланылышына көз салып, малдын санын көзөмөлдөө болгон.
 МЖСтин айдоо аянты 24,0 миң гага чейин жетип, 17-19 миң т кесек тоют даярдалып турган.
 1972-жылдары Суусамыр өрөөнүнө жайкысын 2 миллондон ашык кой, 100 мин жылкы жана 100 миңдей уй жайлаган.
 МЖС болуп турган жылдары ондогон турак үйлөр, мастерской, тоют цехи, суу куурлары курулуп, Кызыл-Ой - Сары-Камыш автомобилъ жолу салынган.
 Үй тиричилигине керектелүүчү газ плиталар, телефон байланышы, радио жана теле көрсөтүү орнотулат, электр линиялары тартылат.
 Элди турмуш тиричилик жактан тейлөө жакшырган.
 Малчылардын турмушу кескин оңолгон.
 1977-ж. МЖС жоюлуп, анын базасында Суусамыр башкы кой чарба бирикмеси (ГОО) уюшулган.
 Суусамыр МЖСинин 1-директору М. Ф. Иванов (1956-64), кийин Э. Алымкулов (1964-73) жана С. Солтобаев (1973-77) болгон.

 Колдонулган адабияттар 
Суусамыр: Энциклопедия /Башкы ред. Ү. Асанов. - Б.: Энцик. борбору, 2010. - 312 б., илл. ISBN 978-9967-14-076-9

Категория:Суусамыр району
Суусамыр дыйкан чарбалар бирикмеси

Суусамыр дыйкан чарбалар бирикмеси (ДЧБ) 1994-ж. уюштурулган.
Кыргыз эли эгемендүүлүккө ээ болгондон кийин айыл чарбасында кайра куруу башталат.
 
 Кыргыз Республикасынын Президентинин 1994-жылдын 22-февралындагы «Жер жана агрардык реформа» боюнча жарлыгына ылайык Суусамыр совхозунун жери, мал-мүлкү мамлекеттен ажыратылып, менчиктештирилет.
 Мурунку совхоздун жамааты 111 жеке менчик дыйкан чарбаларына жана кооперацияларга бөлүнүп, алар Суусамыр ДЧБсы болуп түзүлөт.
 Бирикменин курамында 643 адам, 2017 га айдоо аянты, а. и. 432 гасы сугат жер, 1585 гасы кайрак жер жана 40854 гасы жайыт болгон.
 Мурунку «Үч-Эмчек», «Миң-Булак» совхоздорунун жамааты да ушул бирикмеге киришкен.
 Бирикме 2001-жылдын январына чейин иштеп келген.
 Чүй облустук арбитраждык сотунун чечими менен «Агропромбанктан» алган 945,0 миң сом карызын төлөөгө жөндөмсүз деп табылып, 2001-жылдын 30-январында жоюлуп, банкрот деп табылган.
 ДЧБнын башкармасы болуп И. Карыбеков (1994-97) жана С. Төралиев (1997-2001) иштешкен.
 Базар экономикасынын шартын көтөралбай малмүлкү карыздарына берилип, элге менчикке сатылган.

 Колдонулган адабияттар 
Суусамыр: Энциклопедия /Башкы ред. Ү. Асанов. - Б.: Энцик. борбору, 2010. - 312 б., илл. ISBN 978-9967-14-076-9

Категория:Суусамыр району
Суусамыр жер титирөөсү

Суусамыр жер титирөөсү 1992-жылы 10-августта, түнкү саат 1ден 4 минута өткөндө болгон.
 
Күчү борбор очогунда (Жалпак-Суу өзөнү) 9,5 баллга чейин жеткен.

Түндүк тарапта казактын талаасында, түштүктө Памирде, батышта Ташкенде, чыгышта Алматыга чейинки кең аймакта сезилген.
Катуу жер титирөө Суусамыр кырка тоосунун түштүк жана түндүк капталын, Суусамыр Арам-Суу, Токтогул жана Талас өрөөндөрүн камтыган.
Бул жерлерде жер бетинде бузулуулар, жаракалар пайда болуп, көптөгөн айылдарда үйлөрдүн талкаланышы жүргөн.
Мындай доо кеткен жер узундугу 40-50 км, туурасы 20-22 км келген аймакты ээлеген.

Жер титирөө болор алдында жер астынан күүлдөгөн катуу добуш угулуп, анын катуулугунан үй ичиндеги кулап жаткан буюмдардын, түтүн морлорунун, мештердин, үйдүн үстүнүн жана дубалдардын кулагандан чыккан үндөрү угулбай калган.
Жерде отурган адам бир аз көтөрүлүп ордунан жылган, ал эми туруп турган адам жыгылып кеткен.
Эпицентр (очогу) зонасында жер жарылып, тоолордон күргүштөп таш кулап, жер көчкү жүргөн, жарлар пайда болгон.
Айрым жерден суу атылып чыгып, анын бийиктиги 15 мте жеткен.
Суу тунук эмес, өңү бозомтук түстө болгон.

Эң катуу жер титиреген 9 баллдык аймактын формасы созулган эллипс түрүндө болуп, анын аянты 140 км2те жеткен (жакшы жери бул аймакта айыл болгон эмес).
Суусамыр суусунун жээгине жакын асфальт жолдун бир аз бөлүгү 8 м төмөн чөгүп кеткен, башка бир жеринде жол өңгүл-дөңгүл болуп калган.
Суусамыр суусунун батышындагы айрым жерлеринде суу толкуп, бөлүнүп агып калган.
Суусамыр суусунун оң өйүзүндө жаракалардын, туурасы 300 м, узундугу 3 кмден ашык зонасы пайда болгон.
Зонада бийиктиги 10-30 см келген эки, кээ бир жерде төрт тик жаракалар пайда болгон.
Суусамыр кырка тоосунун түштүк капталындагы Боор-Теке суусунун жогору жагында гранит массиви кулап, чоң (бийиктиги 200 м, узундугу 500 м) жер көчкү пайда болгон.

Жер титиреген 8 баллдык аймак да чыгыштан батышка карай созулган эллипс формасында болгон.
Бул зонада: Толук, Бел-Алды, Сары-Сөгөт, Совет айылдарында жана Ала-Бел ашуусунда көптөгөн, курулуштар толук талкаланып, бузулбай калгандарында чоң жаракалар пайда болгон.

Жер бетинин көпчүлүк ири аянттарынын бузулушу жүргөн.
Суусамыр тоосунун түштүк этегиндеги Бел-Алды айылынын жанында жана Токтогул - Толук жолун бойлой кумдак топурак кыртышынын (узундугу ондогон метр, туурасы 80-100 м, тереңдиги 10-15 м) тоо капталы менен 100-150 м төмөн жылмышуусу болгон.
Суусамыр жер титирөөсүнүн айрым жерлерде болгон күчү, балл менен: ЭУ-9, Бишкектен 162 км -9,5 Суусамыр суусу -9 Арамза-Суу суусу -9 Суусамыр ашуусу -8,5 Ала-Бел ашуусу -8 Тунук айылы -7,5 Суусамыр (МЭКС) -7,5 1-Май айылы -7,5 Кожомкул айылы -7 Кызыл-Ой айылы -7 Талас шаары -6,5 Ош шаары -6 Кара-Балта шаары -5,5 Бишкек -5,5 Ташкент -5,5 Алматы -5,5 Изилдөөлөр көрсөткөндөй, жер титирөөнүн жер астындагы очогу (гипоцентри) 25 км тереңдикте жайгашкан.

Жер титирөө Каракол жана Арамза-Суу тектоникалык терең жаракалардын кошулган жериндеги зоналар боюнча ири блоктун кыймылга келишинин натыйжасында болгон.

 Колдонулган адабияттар 
Суусамыр: Энциклопедия /Башкы ред. Ү. Асанов. - Б.: Энцик. борбору, 2010. - 312 б., илл. ISBN 978-9967-14-076-9

Категория:Суусамыр району
Суусамыр башкы кой чарба бирикмеси

Суусамыр башкы кой чарба бирикмеси (ГОО) 1977-ж. Суусамыр МЖСинин базасында кайрадан уюштурулган.
 
 Негизинен Суусамыр өрөөнүндө кой чарбасын өнүктүрүп, жыл бою ошол жерде калтыруу менен Чүй өрөөнүнүн чарбаларынын Суусамырда кыштаган койлорун толугу менен ГООго өткөрүп берүү болгон.
 Койдун жалпы саны 75,0 миңге жеткен.
 Мурунку МЖСтин айдоо аянты да ГООго карап калган.
 Суусамырдагы малчылардын саламаттыгы жана жайлоого келген малды зооветеринария жактан тейлөө милдети да жүктөлгөн.
 Малды кыштоодо кармоо үчүн бир нече мал сарайлар жана чабандарга жылуу үйлөр курулган.
 Суусамыр башкы кой чарба бирикмесинин директору болуп С. Солтобаев иштеген.
 1982-ж. совхоз кайра уюшулганына байланыштуу жоюлган.

 Колдонулган адабияттар 
Суусамыр: Энциклопедия /Башкы ред. Ү. Асанов. - Б.: Энцик. борбору, 2010. - 312 б., илл. ISBN 978-9967-14-076-9

Категория:Суусамыр району
Суусамыр - батыш кара-кол жолу

Суусамыр - батыш кара-кол жолу 1960-65-жылдары курулган.
 
 Узундугу 85 км.
 4-5 категорияда.
 Суусамыр - Арал жолу Каракол суусунан өткөн көпүрөдөн (19 к.инен) башталып, Батыш Каракол өрөөнүн бойлоп, Кара-Мойнок тоосун ашып, Кочкор өрөөнүндөгү мурунку Коммунизм совхозуна түшөт.
 Бул жолдун стратегиялык мааниси өтө чоң.
 Келечекте реабилитация болушу зарыл.
 Бул жол негизинен жайында гана пайдаланылат.
 Кышында жабылат.
 Суусамыр менен Кочкор өрөөнүн байланыштырган эң кыска жол.
 Суусамыр - Арал - Кочкор жолунан 125 кмге кыска.
 Бул жол аркылуу Чүй өрөөнүнүн малчылары Батыш Каракол өрөөнүнө келип жайлашат.
 Келечекте эл чарбачылыгында мааниси чоң.
 
 Колдонулган адабияттар 
Суусамыр: Энциклопедия /Башкы ред. Ү. Асанов. - Б.: Энцик. борбору, 2010. - 312 б., илл. ISBN 978-9967-14-076-9

Категория:Суусамыр району
Суусамыр байланыш бөлүмчөсү

Суусамыр байланыш бөлүмчөсү Суусамыр кыштагында жайгашкан.
 
 Жайыл райондук транспорт жана коммуникация бөлүмүнө карайт.
 Бөлүмчө 1949-жылы Бегалиев Медер башчы болуп турганда курулган.
 Буга чейин Социалисттик Эмгектин Баатыры Төкөлдөшев Касымаалы ат менен Жумгалдан түз почта Tamun турган.
 Кат-кабарларды, акча которууну кабыл алат жана жеткирет, мезгилдүү басма сөз каражаттарына жазылууну уюштурат, таратат жана сатат.
 Алгач Суусамыр почтасында эки адам иштесе, 1960-жылдан байланыш тармагы кеңейип, радиобайланыш түйүнү орнотулган.
 Радист болуп Пеньков Николай Иванович 36 жыл эмгектенген.
 1994-жылы байланыш бөлүмчөсүнөн телефондук коммуникация (телеком) бөлүнүп чыгып, өзүнчө ишкана катары түзүлгөн.
 Ал калкка телефон, телеграф, факсималдык байланыш, интернет, электрондук почта, радио телефон ж. б. байланыш кызматын көрсөтөт.
 Почта да өзүнчө бөлүнгөн.
 Учурда байланыш тармагында 7 адам эмгектенет.
 Почта башчысы - Айрыгомова Айчүрөк, Телеком башчысы - Кушубакова Төлөнбүбү.
 Кожомкул кыштагындагы почта бөлүмүндө - Төкөлдөшов Молдокерим иштейт (Төкөлдөшов Казымалынын баласы).
 1949-жылдан Суусамыр байланыш бөлүмчөсүндө жетекчи болуп иштеген ардактуу байланыш кызматкерлери: Бегалиев Медер, Ажымуратов Байыш, Бейшебаев Мырзакан, Асаналиев Кабыл, Солтонбекова Кыбылан.
 Суусамырдагы байланыш кызматчыларынан чыккан легендарлуу почточу, Социалисттик Эмгектин Баатыры Төкөлдөшев Казымаалы менен жалпы Суусамыр эли сыймыктанат.

 Колдонулган адабияттар 
Суусамыр: Энциклопедия /Башкы ред. Ү. Асанов. - Б.: Энцик. борбору, 2010. - 312 б., илл. ISBN 978-9967-14-076-9

Категория:Суусамыр району
Суусамыр - арал жолу

Суусамыр - арал жолу 1940-жылы курула баштап, Улуу Ата Мекендик согуш мезгилинде токтоп калган.
 
 1948-жылы кайрадан башталып, 1951-жылы курулуп бүткөн.
 Алгач Чаек - Суусамыр же Ураңкайдын жолу деп аталган.
 Жолдун узундугу 72 км (Бишкек - Ош жолунун айрылышынан) Чаек кыштагына чейин 90 км.
 Бул жол курулганга чейин суусамырлыктар Жумгалга Көкөмерен капчыгайын өрдөп кеткен жалгыз аяк жол аркылуу ат менен катташкан.
 Жолдун курулушуна Нарын, Жумгал, Суусамыр эли катышкан.
 Жолдун курулуп бүтүшү менен Суусамырдагы эл Чаекке, Нарынга, Ысык-Көл жана Чүй өрөөндөрүнө автоунаа менен катташып, турмуш-шарты жакшыра баштаган.
 Чүй өрөөнүнө баруу үчүн Чаек, Кочкор, Балыкчы аркылуу 600 км жол жүрүп катташкан.
 Ошого карабастан бул жолдун мааниси чоң болгон.

 Колдонулган адабияттар 
Суусамыр: Энциклопедия /Башкы ред. Ү. Асанов. - Б.: Энцик. борбору, 2010. - 312 б., илл. ISBN 978-9967-14-076-9

Категория:Суусамыр району
Суусамыр айылдык керек-жарак коому

Суусамыр айылдык керек-жарак коому - Кыргыз керек-жарак союзунун курамына түздөн-түз баш ийген айылдык кооперациялык соода уюму болгон.
 
 Бул коом негизинен Суусамыр өрөөнүндө жашаган калкты тейлеп, жайлоого келген малчыларды тиричиликке күндө Kepen товарлар менен камсыз кылып турган.
 Ошондой эле ар бир айылда соода түйүндөрү болгон.
 Малчыларды жеринде тейлөө үчүн автодүкөндөр уюштурулган.
 Бардыгы 15 стационардык соода түйүнү, 4 автодүкөн, бир коомдук тамактануучу жай, нан бышыруучу кичи заводу жана товарларды сактоочу 2 кампасы болгон.
 Алгач 1957-ж. коомдун кеңсеси Тунук кыштагында уюштурулуп, 1959-60-жылдары Суусамыр кыштагына көчүрүлүп келген.
 Суусамырлыктардын 80% инен ашыгы ушул коомго мүчө болгон.
 Коомдун 1-башкармасы болуп Б. Жуматаев (улуту казак) шайланган.
 Кийин Каратал Рыспаев (1958-59), Медетбек Бейшеналиев (1959-61), Артыкбай Асанов (1961-64), Токон Абдраимов (1964-68), Токтотемир Назарбаев (1969-70), Исакмат Рахматов (1970-73), Николай Иванович Пеньков (1973-91), Өмүрбек Бектуров (1991-97), Керимбай Жумалиев (1997-99) иштеген.
 Реформа болгон учурда Аскербек Кылжыев иштеп, соода жайлары жеке менчикке сатылып, коом тарап кеткен.

 Колдонулган адабияттар 
Суусамыр: Энциклопедия /Башкы ред. Ү. Асанов. - Б.: Энцик. борбору, 2010. - 312 б., илл. ISBN 978-9967-14-076-9

Категория:Суусамыр району
Суусамыр аймактык электр тармактары

Суусамыр участкалык электр тармактары (СУЭС) 1977-ж. Калинин району уюштуруп, кеңсеси Суусамыр кыштагында курулган.
 
 Ага чейин эле 1967-ж. Суусамыр аймактык электр тармактары болуп, Суусамыр МЖСинин карамагында болгон.
 Бул ишкана өрөөндө жайгашкан 5 айылды тейлейт.
 Ал эми Кызыл-Ой кыштагы электр энергиясын Жумгал РЭСинен алат.
 Ишкана жалпы кубаттуулугу 3200 кВт келген 60 трансформатордук кичи станцияларды (а. и. 58 СУЭСтин, 2 мекемелердин менчиги) тейлейт.
 Бул тармакка караган электр линияларынын узундугу 192 км. Оператордук башкаруу Кара-Балта шаарындагы Жайыл РЭСинин борборлоштурулган диспетчерлик тейлөө пунктундагы өнөр жайлык байланыш каналына кошулган.
 Бул жерде Юдон ашык адам эмгектенет.
 Тармак өз алдынча уюшулгандан СУЭСтин начальниги болуп, 2001-жылга чейин Нурбек Насыпбеков, кийин Мустафа Темиров (2001-03), Авас Усубалиев (2003-04), Шахтёр Алиев (2004-07) иштеп келсе, 2007-жылдан Азис Насыпбеков иштейт. Азыркы учурда электр тармактарын Ашыр уулу Чынгыз жетектейт.
 Учурда ишкана «Североэлектро» АОсундагы Жайыл РЭСинин структуралык бөлүмүнө кирет.

 Колдонулган адабияттар 
Суусамыр: Энциклопедия /Башкы ред. Ү. Асанов. - Б.: Энцик. борбору, 2010. - 312 б., илл. ISBN 978-9967-14-076-9

Категория:Суусамыр району
Суусамыр аймактык мамлекеттик архиви

Суусамыр аймактык мамлекеттик архиви 1977-ж. Суусамыр айыл өкмөтүнүн ошол учурдагы төрагасы С. Төралиевдин демилгеси менен уюштурулган.
 
 Алгач аймактык ведомстволук архив болгон.
 Ага Суусамырдагы мекеме, уюмдардын документтери иштелип чыгып, тизмелери түзүлүп мамлекеттик сактоого кабыл алынган (4. 10. 1997).
 Ошол эле жылы Жумгал районундагы мамлекеттик архивден 3 фонд же 410 сактоо бирдиги алынып келинген.
 Бардыгы 6 фонд, 2667 сактоо бирдиги кабыл алынып иштей баштаган.
 Кийинчерээк Панфилов районунан бир фонд, 99 сактоо бирдиги, Жайыл районунан бир фонд, 126 сактоо бирдиги, Кара-Балта шаарындагы Чүй облусунун филиалынан 3 фонд, 281 сактоо бирдиги алынып келинген.
 2005-жылдын 5-июнунда Чүй облустук Юстиция башкармалыгынан каттоодон өтүп, өзүнчө күбөлүк алып, юридикалык жактан «Мамлекеттик архив» деген статус алган.
 Ошондон бери жылына мекеме, уюмдардан документтик материалдар алынып, архивдин фондусу толукталып турат.
 2010-жылга карата архивде 10 фонд, 3237 сактоо бирдиги бар.
 Архив уюшулгандан башкы архивист болуп Асаналиева Эльнура Баямановна иштеп келе жатат.
 

 Колдонулган адабияттар 
Суусамыр: Энциклопедия /Башкы ред. Ү. Асанов. - Б.: Энцик. борбору, 2010. - 312 б., илл. ISBN 978-9967-14-076-9

Категория:Суусамыр району
Суусамыр - эчкили-тоо жаракасы

Суусамыр - эчкили-тоо жаракасы - Кыргызстандын аймагындагы тектоникалык түзүлүш.
 
 Эчкили-Тоо жана Суусамыр кырка тоосунун этектери аркылуу созулуп, Суусамыр тоосунан кыйгач өтүп, Көкөмерен суусу Нарын дарыясына куйган жеринде Тескей-Кара-Тоо тектоникалык жаракасы менен кошулат.
 Узундугу 140 км, туурасы 7 км, тереңдиги 2500 м.
 Жараканын түндүк-чыгыш бөлүгүндө КыргызТескей эвгеосинклиналь, түштүкбатышында Талас - Кара-Тоо миогеосинклиналь зоналары өнүккөн.
 Кембрий мезгилинде Кыргыз-Тескей зонасында деңиз каптап, жанартоо чөкмө жана карбонаттуу чөкмө тоо тектер жаралган.
 Түштүгүндө 2 цикл өкүм сүрүп, натыйжада фосфорит кенинин пайда болушуна шарт түзүлгөн.

 Колдонулган адабияттар 
Суусамыр: Энциклопедия /Башкы ред. Ү. Асанов. - Б.: Энцик. борбору, 2010. - 312 б., илл. ISBN 978-9967-14-076-9

Категория:Суусамыр району