Zhantas/Cleaned-Kyrgyz_Wikipedia huggingface dataset:
Докторант

Докторант – илим кандидаты илимий даражасы бар болуп, илим доктору илимий даражасы боюнча илимий иш жактоо үчүн докторантурага кабыл алынган адам.
 Колдонулган адабияттар 
 Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7

Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Доктриналдык чечмелөө

Доктриналдык чечмелөө – укук ченемин ырасмий эмес чечмелөөнүн бир түрү, кадыр-барктуу окумуштуу юристтин чечмелеп берүүсү.
 Колдонулган адабияттар 
 Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7

Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Документардык аккредитив

Документардык аккредитив – банк товар бөлүштүрүлгөн документтер боюнча сатуучуга белгилүү бир сумманы төлөп берүүгө милдеттенген (сатып алуучунун нускамаларына ылайык) аккредитивдин бир түрү.
 Колдонулган адабияттар 
 Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Документардык инкассо

Документардык инкассо – коммерциялык документтер (эсептер, унаалык жана камсыздандыруу документтери ж. б.) тиркелген каржылоо документтеринин инкассосу, ошондой эле коммерциялык документтердин гана инкассосу. Эгер сатып алуучу төлөөдөн баш тартса, документтер ага берилбейт жана ал товарларды каалагандай уруна албайт. Сатуучу банкка, эгер сатып алуучу төлөөдөн баш тарткан шартта, товарларды жана документтерди эмне кылуу керектиги тууралуу так көрсөтмө берүүгө тийиш. Д. и. эларалык соода-сатыкта (экспорттоочунун тапшыруусу боюнча) акыркынын товардык документтеринин ордуна келишим боюнча төлөм суммасын алып жана экспорттоочуга которуп берүүгө банктын милдеттенүүсү болуп саналат.
 Колдонулган адабияттар 
 Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7

Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Документарсыз баалуу кагаз

Документарсыз баалуу кагаз – ЭЭМдин эсинде же башка ошондой ыкма менен катталган баалуу кагаздар. Д. б. к. эгер аларды каттоо өзгөчөлүгүнөн башка эрежелер келип чыкпаса, баалуу кагаздар үчүн белгиленген эрежелер колдонулат. Д. б. к. аткарымдары ырасмий бул укук жазуусун жасаган жакка кайрылганда гана мүмкүндүк түзүлөт.
 Колдонулган адабияттар 
 Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Документтелген вексель

Документтелген вексель – анын негизинде түзүлгөн товар тейлөө документтерин коштоп жүрүүчү вексель.
 Колдонулган адабияттар 
 Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Документтерди алуучу

Документтерди алуучу – акы алуу менен же бекер милдеттүү нусканы алуу, сактоо жана коомдук пайдалануу укугу берилген юридикалык жак.
 Колдонулган адабияттар 
 Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Документтерди жасалмалоо

Документтерди жасалмалоо – жасалма документтерди, мамлекеттик сыйлыктарды, штамптарды, мөөрлөрдү, бланктарды даярдоодон, сатуудан жана колдонуудан көрүнгөн кылмыш.
 Колдонулган адабияттар 
 Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Документтик аккредитивди кабаркатташтыруу

Документтик аккредитивди кабаркатташтыруу – 
өзүнүн контрагентине документтик аккредитив ачылгандыгы тууралуу банктын 
телеграф же почта аркылуу ырасмий кабарламасы.
 Колдонулган адабияттар 
 Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Документтин накталыгын ырастоо

Документтин накталыгын ырастоо – документтин ээсинин көрсөткөн документке же айтылган ысымга тийиштүүлүгүн же тийиштүү эместигин өз ичине камтыган, документтин бүтүндүгүн текшерүү жолжобосу.
 Колдонулган адабияттар 
 Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7

Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Донор (жанжардам)

Донор (жанжардам) (лат. dono – сый тартуулайм) – 1) медициналык максат үчүн өз канын тапшырган адам; 2) өз мүчөсүн жана/же эт-терисин башка бирөөгө берүүгө макулдугун берген адам.
 Колдонулган адабияттар 
 Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Доо

Доо – процесстик мааниде – жоопкер (жекече милдет алып жүрүүчү катары каралган) менен болгон өзара материалдык-укуктук талашын карап берүү жана жеке укугунун же мыйзам тарабынан корголуучу кызыкчылыгынын бузулушун коргоп берүү өтүнүчү менен доогердин (жекече материалдык укукту алып жүрүүчү катары каралган) сотко кайрылуусу. Бузулган же талаш туудурган, болбосо мыйзам тарабынан корголуучу кызыкчылыгын сот (бейтарап сот) аркылуу коргоо каражаты. Ал бир эле учурда жарандык иш боюнча сот акыйкатын козгоо ыкмасы да болуп саналат. Материалдык маанисинен алганда – доогердин жоопкерге карата доо негизин түзүүчү материалдык-укуктук талабы.
 Колдонулган адабияттар 
 Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Доо өндүрүшү

Доо өндүрүшү – жарандык сот өндүрүшүнүн бир түрү; тараптардын укук абалынын теңдиги аркылуу мүнөздөлүүчү жарандык, эмгектик, үйбүлөлүк мамилелерден улам келип чыгуучу талаштар боюнча укук же кызыкчылык бузулууларын коргоо үчүн сотко кайрылганда пайда болот. Материалдык-укуктук талаш болгондо келип чыгат, бирок кээ бир учурларда Д. ө-нүн негизинде талаш-тартыш жок болушу да мүмкүн (м.: эрезеге жетелек балдары бар жана никени токтотууну каалаган жубайлардын никесин бузууда).
 Колдонулган адабияттар 
 Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7

Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Доо арыз

Доо арыз — өзүнүн жеке укугунун, эркиндигинин же мыйзамдуу кызыкчылыгынын бузулгандыгын же талаш туурдургандыгын коргоого кызыкчылыгы бар жак тарабынан сотко берилген сот жүрүмүнүн документи. Доо арызы сотко жазуу жүзүндө тапшырылат.
 Булактар 
 Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Доо арыз наркы

Доо арыз наркы ― жарандык процессинде доогердин сотко билдирген мүлктүк талабынын акчалай түрү. Доо арыз наркы төмөнкүлөр боюнча аныкталат: талап кылынган суммадан келип чыккан акча каражатын өндүрүп берүү жөнүндөгү доо боюнча; талаш туудурган суммадан келип чыгып, чара көрүү талабы эч талашсыз аткарыла турган аткаруу же дагы башка документ боюнча талаш тууралуу доо арыз боюнча; мүлк наркынан келип чыгып, менчик укугу жөнүндөгү жана мүлк талабы тууралуу доо боюнча. Доо арыз наркына ошондой эле доо арызында көрсөтүлгөн үстөкпул (жазапул, туум) суммасы да кирет. Бирнече өзалдынча талаптардан турган Доо арыз наркы алардын жалпы суммасы аркылуу аныкталат.
 Булактар 
 Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Доо арызды таануу

Доо арызды таануу — адатта доо арызды аткаруу менен коштоло турган, жоопкер тараптын доогердин койгон талаптарына макулдук берүүсү. Жоопкер материалдык талаш-тартышты токтотуу менен, доогердин сот жүрүмүн утуп алышын камсыз кылат. Доо арызды таануу таризи боюнча – бул жоопкердин сот ишине тиркелүүчү өзалдынча арызы же жоопкердин колтамгасы аркылуу бекемделген сот отурум протоколундагы жазуу. Доо арызды таануу мазмуну боюнча толук же жарым-жартылай, жөнөкөй же жиктештирилген түрүндө болушу мүмкүн. Жарым-жартылай Доо арызды таанууда доогер койгон талаптардын жоопкер тарап жокко чыгарган бөлүгү сакталып кала берет. Жөнөкөй таануу ― эч кандай эскертмесиз эле коюлган доо-арыз менен макул болуу. Жиктештирилген доо арыз доогердин койгон талаптарынын талашсыздыгына мүмкүндүк бербей турган эскертүүлөр аркылуу жүргүзүлөт.
 Булактар 
 Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Доогер

Доогер – жарандык процессте өзүнүн бузулган же талашка түшүп жаткан жеке укугун жана мыйзамдуу кызыкчылыктарын коргоо үчүн сотко же бейтарап сотко кайрылган жаран же юридикалык жак. Бул процессте доо арызы боюнча кызыкчылыгы коргоого алынган тарап доогер болуп эсептелет. Доогердин мыйзамга ылайык укуктары бар. Алар иштин материалдары менен таанышуу, далилдерди келтирүү, процесстин катышуучуларына суроо берүү өтүнүчү менен кайрылуу, соттун чечимине даттануу укуктары жана башка.

 Колдонулган адабияттар 
 “Кыргызстан”. Улуттук энциклопедия: 3-том. Башкы ред. Асанов Ү. А., Б.: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2011. ISBN 978–9967–14–074–5

Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Доого укук

Доого укук – кызыкдар жактын өзүнүн бузулган же талашка түшкөн субъективдүү укугун мажбурлап коргоп берүүнү соттон талап кылуу мүмкүнчүлүгү, б. а. коргоп берүү өтүнүчү менен сотко кайрылууга жана ага жетишүүгө мүмкүнчүлүгү (материалдык маанидеги Д. у.). Мындай мүмкүнчүлүк мамлекет тарабынан камсыз кылынат жана мыйзам аркылуу бекемделет. Процесстик мааниде Д. у. сотко кайрылууга укукту гана билдирет. Биринчи маанисинен айырмаланып экинчи маанисинде Д. у. доо мөөнөтү бүткөндөн кийин жокко чыгарылбайт. Д. у-ка КРдин баардык жарандары жана юридикалык жактары ээ. Мыйзамда чет өлкөлүк жарандарга, жарандыгы жок адамдарга, чет өлкөлүк ишканалар менен уюмдарга да сотко доо менен кайрылууга мүмкүндүк берилген. Бирок, КР жеке жана юридикалык жактарынын Д. у-к чектеген мамлекеттерге жооп катары алардын жарандарынын жана жеке жактарынын да Д. у-гу чектелет.
 Колдонулган адабияттар 
 Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Доодон баштартуу

Доодон баштартуу – башталып калган сот жүрүмүн токтото турган доогердин тескеме аракети. Мында доогер жоопкер менен болгон өзүнүн материалдык-укуктук талашынын жана өзүнүн жеке укугунун же мыйзамдуу кызыкчылыгынын сот тарабынан корголушун кароо жөнүндөгү өтүнүчүнөн баштартат. Жоопкер тараптын доогер алдындагы милдеттенмесин өз эрки менен аткаруусу, доонун ачык-так негизделбегендиги, ошондон улам доогердин сот жүрүмүн уттуруп ийбөө каалоосу буга жүйө болушу мүмкүн. Доогер өзү койгон доодон толук же жарым-жартылай баштартуусу мүмкүн. Сот жарым-жартылай баштартууну кабыл алуу менен, сот ишинин калган бөлүгүн мааниси боюнча гана чечет.
 Колдонулган адабияттар 
 Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7

Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Доолорду бириктирүү

Доолорду бириктирүү – чогуу териштирүү үчүн бирнече доо талаптарды бир иш өндүрүшүнө бириктирүү. Талаптарды өзүнчө кароо максатка ылайыктуу деп тапкан учурда судья бириктирилген талаптардан бир же бирнече талаптарды өзүнчө өндүрүшкө бөлөт. Талаптар бирнече доогерден түшкөндө же бир нече жоопкерге карата коюлганда судья эгер талаптарды өзүнчө кароону максатка ылайыктуу деп эсептесе, бир нече талапты өзүнчө иш катары бөлөт. Судья соттун кароосунда бир эле талаптар катышкан бир нече окшош иштер, же болбосо бир эле доогердин аркыл жоопкерлерге карата доолору, же аркыл жоопкерлердин бир эле доогерге жооп берүүчү бир тектүү иштери бар экендигин айкындаган учурда, эгер аларды бир өндүрүшкө бириктирүү талаштарды тезирээк жана туура кароого мүмкүндүк бере турган болсо, бул иштерди чогуу кароо үчүн бир өндүрүшкө бириктирүүгө укуктуу.
 Колдонулган адабияттар 
 Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7

Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Доолордун атаандаштыгы

Доолордун атаандаштыгы – милдеттенмелик-укуктук (келишимди аткаруу, чыгымдарды калыбына келтирүү, негизсиз алганды же сактаганды кайтаруу жөнүндө) же буюмдук-укуктук (виндикациялык, негатордук же таануу доосу жөнүндө) – бузулган менчик укугун коргоо үчүн доонун түрүн тандоо мүмкүнчүлүгүнүн берилиши. М.: күрөө кармоочу күрөө берүүчүгө күрөөнү кайтаруудан баш тарткан учурда кийинкиси аны кайтарып берүүнү же ээлик кылуучу, же күрөөгө берүүчү катары талап кыла алат. Мында жарандык укуктагы: келишимдик доонун болгону келишимден сырткары доо коюуга жол бербейт принциби колдонулат.
 Колдонулган адабияттар 
 Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7

Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Доомат

Доомат – берилген товардын сапат же турпат кемчилиги боюнча сатып алуучунун сатуучуга карата болгон талабы менен нааразылыгы.
 Колдонулган адабияттар 
 Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Доомат баракчасы

Доомат баракчасы – банк мекемелеринде түзүлүүчү төлөм кезегинде белгиленген тартипте ошол күнү төлөнүүгө жатуучу шашылыш жана мөөнөтү өтүп бараткан акча милдеттенмелери жөнүндөгү маалымкат.
 Колдонулган адабияттар 
 Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7

Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Доону камсыздоо

Доону камсыздоо – ишке катышып жаткан жактын арызы боюнча сот Д. к-го карата чара кабыл алышы мүмкүн. Эгер мындай чараларды кабыл алуу кыйынчылык туудурса же ал сот чечимин аткарууга мүмкүндүк бербесе, иштин баардык абалында Д. к-го жол берилет. Д. к. чараларына төмөндөгүлөр кириши мүмкүн: жоопкер тарапка тийешелүү болгон жана анын же башка бир жактын карамагында турган мүлккө же акча каражаттарына камак салуу; жоопкердин кандайдыр бир иш-аракетине тыюу салуу; башка жактардын ага мүлк берүүсүнө же ага карата дагы башка милдеттенмелерди аткарышына тыюу салуу; мүлктү камактан бошотуу тууралуу доону көрсөткөн учурларда мүлктү сатууну токтотуу; карызкор сот тартибинде талашып жаткан нерсени аткаруу документтери боюнча алуусуна тыюу салуу. Сот зарылдыгына жараша Д. к. боюнча дагы башка чараларды кабыл алышы, сот тарабынан Д. к-нун бирнече түрүнүн белгилешине жол берилиши да мүмкүн.
 Колдонулган адабияттар 
 Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7

Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Доонун негиздемеси

Доонун негиздемеси – доогер өзүнүн сотко кайрылуусун негиздеген жагдайлар. Ал өзүнүн арызында ошолорду атоосу керек. Мыйзам доогердин өзүнүн коюп жаткан доолорун негиздөөсүнүн мүмкүнчүлүктөрүнө эчкандай чектөөлөрдү койбосо да, юридикалык факты тараптардын ортосунда жаралган материалдык укуктук талаш-тартышка байланыштуу укук мамилелеринин келип чыгышын, өзгөрүүсүн жана токтоосун шарттоочу жагдайлар гана мааниге ээ болот. Калган маалыматтар кабарландыруу мүнөзгө гана ээ болот жана талаш-тартышты чечүүнүн жыйынтыктарына таасирин тийгизбейт.
 Колдонулган адабияттар 
 Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7

Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Доонун предмети

Доонун предмети – КР жарандык-процесстик мыйзамдары боюнча кызыкдар адамдын мыйзамда белгиленген таризде сотко коюучу талабы. Доонун затына жараша доолорду таануу жөнүндө, ыйгаруу жөнүндө, кайра түзүү жөнүндө деп жиктештирүүгө болот. Доочу менен жоопкердин ортосундагы укук мамилелерин токтотуу же өзгөртүү, жаңысын белгилөө жөнүндө талапты билдирүүдө доочу мыйзамдар укук мамилелеринин пайда болуусун, өзгөрүүсүн же токтотулуусун, ошондой эле сот тартибинде укук мамилелерин кайра курууга укуктарды ишке ашыруунун мүмкүндүктөрү менен байланышкан юридикалык фактыга таянууга тийиш.
 Колдонулган адабияттар 
 Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Доонун эскириши

Доонун эскириши – укугу бузулган жактын доосу боюнча укук коргоо мөөнөтү. Доонун эскирүүсүнүн жалпы мөөнөтү – 3 жыл. Айрым бир талап түрлөрү үчүн мыйзам тарабынан жалпы мөөнөткө салыштырмалуу кыскартылган же кыйла узартылган Д. э-нин атайын мөөнөтү белгилениши мүмкүн. Д. э-нин мөөнөтү менен аны саноо тартиби тараптардын макулдугу аркылуу өзгөртүлбөйт.
 Колдонулган адабияттар 
 Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7

Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Досье (айгактама)

Досье (айгактама) (от фр. dossier – иш) – кандайдыр бир маселеге, ишке, жакка тийешелүү документтер топтому, ошондой эле, ошондой документтер салынган папке.
 Колдонулган адабияттар 
 Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Дотация (көмөкпул)

Дотация (көмөкпул) (орто кыл. лат. dotatio – белек, садага) – 1) чыгашасын жабуу үчүн же дагы башка максатта, жарандар менен уюмдарга жардам иретинде берилүүчү мамлекеттик кошумча жөлөкпул; 2) тапкан кирешеси товар өндүрүү жана сатуу чыгымын жаппаган ишканаларга, ошондой эле калк керектөөсүндөгү айрым товарлардын сатык баасын салыштырмалуу төмөнкү деңгээлде кармап туруу максатында бюджеттен бөлүнгөн акча каражаты; 3) күндөлүк чыгымдарды жабуу үчүн бекер жана кайтарымсыз негизде Кыргыз Республикасынын бюджет тутумунун бир деңгээлинен экинчи деңгээлине берилүүчү финансы каражаттары.

 Колдонулган адабияттар 
 Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7

Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Доцент

Доцент ( — окутуучу) — адатта, жогорку окуу жайында окутуучулук кылып, илимий жана усулдук иштерди алпарган, илим кандидаты илимий даражасына эгедер адамдарга ыйгарылуучу окумуштуулук наам.

Доцент жогорку окуу жайынын (илиммий-изилдөө институтунун) окумуштуулук наамга көрсөтүү боюнча окумуштуулар (илимий-техникалык) кеңешинин чечиминин негизинде, мамлекеттик сынак органы тарабынан ыйгарылат.

 Булактар 
 Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Дуайен

Дуайен ( – топ башы, аксакал) — белгилүү бир эл аралык байланыш өкүлчүлүгүнүн ал өлкөдө болгон кездеги элчиси, кызмат чени боюнча жогору турган элчилик топтун протокол башчысы. Ал аргандай протоколдук иш-чараларга элчиликтин атынан катышат.
 Булактар 
 Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Дүйнөлүк валюта тутуму

Дүйнөлүк валюта тутуму – эларалык экономикалык байланыштар шарттаган валюта-экономикалык мамилелердин жыйындысы. Д. в. т-н түзгөн нерселер: эларалык төлөм каражаттарынын белгилүү топтому (улуттук, чет өлкөлүк, эларалык жармакташ валюта); валюта курсун жана валюта теңдештигин камтуу менен валюта алмаштыруу режими; өтүмдүүлүк шарттары; эларалык жүгүртүүдөгү валюталык-төлөм каражаттарын камсыздоо жолдору; эларалык эсептерди регламенттациялоо жана бирдейлөө түрлөрү; валюта менен алтындын эларалык базар режими; эларалык жана улуттук банк мекемелеринин тармагы.
 Колдонулган адабияттар 
 Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Дүмүрчөк

Дүмүрчөк – акча, документ, баалуу нерселерди алгандыгы тууралуу белгиленген тариздеги тилкат.
 Колдонулган адабияттар 
 Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр 
Категория:Бухгалтердик эсеп
Дыйкан чарбасы

Дыйкан чарбасы ― юридикалык жактын укугу бар же өз ишмердүүлүгүн юридикалык жак катары түзбөй туруп эле жүргүзө берүүчү өзалдынча чарбакер субъект. Анын ишмердүүлүгү биргелешип айыл чарба продукциясын өндүрүүчү үйбүлө мүчөлөрүнүн, жакын туугандарынын жана башка адамдардын жеке эмгегине таянат. Өндүрүш Д. (ф.) ч-нын мүчөлөрүнүн менчиги болуп саналган же пайдаланууга (ижарага) алган жерге жана башка мүлккө негизделет. Чарба ишин бирдикте жүргүзгөн жубайлар, балдары, ата-энеси, туугандары ж. б. адамдар Д. (ф.) ч-нын мүчөсү катары эсептелет. Эмгек мамилелери КР эмгек мыйзамдары аркылуу жөнгө салынып, Д. (ф.) ч-нда жалданып иштеген жарандар дыйкан чарбасынын курамына кирбейт. Д. (ф.) ч. бир адамдан турушу да мүмкүн.
 Колдонулган адабияттар 
 Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7

Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Дыйкан чарбасынын менчик ээси

Дыйкан чарбасынын менчик ээси ― дыйкан (фермер) чарбасынын мүчөлөрүнүн биргелешкен менчигин билдирүүчү шарттуу түшүнүк, эгер атайын мыйзамда же алардын ортосундагы келишимде башкача көрсөтүлбөсө, дыйкан (фермерлер) чарбанын менчиги ушундай таризде деп эсептелинет. Дыйкан чарбасы өз менчигинде жер участоктору, турак үйлөр, чарбалык курулуштар, бак-дарактар, азык-түлүктүк жана жумушту мал, канаттуулар, айылчарба техникасы жана шаймандары, келишимдин негизинде өткөрүп берген жана чарба анын мүчөлөрүнүн жалпы каражатына сатылып алынган, башка мүлктөр болушу мүмкүн. Дыйкан чарбасы өзү өндүргөн азык-түлүккө жана аны сатып өткөрүүдөн түшкөн кирешеге карата менчик укугуна ээ, бул кирешени ал өз каалоосуна жараша пайдаланат.
 Колдонулган адабияттар 
 Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7

Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Еврооблигация

Еврооблигация – евробазардан узак мөөнөттүү зайым алууда зайымчы тарабынан чыгарылган карыз милдеттенмеси; баалуу кагаздын бир түрү. 
 Колдонулган адабияттар 
 Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7

Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр