Zhantas/Cleaned-Kyrgyz_Wikipedia huggingface dataset:
Мухаммад ибн Рашид аль-Мактум

Шейх Мохаммед бин Рашид Аль Мактум — Дубайдын учурдагы башкаруучусу, эмираттык саясатчы жана падышалык ишмер, Бириккен Араб Эмираттарынын (БАЭ) вице-президенти, премьер-министри жана коргоо министри. Мохаммед 2006-жылы бир тууганы Мактум бин Рашид аль-Мактумдун ордуна БАЭнин вице-президенти жана Дубайдын башкаруучусу болгон.

Миллиардер Мохаммед кирешесинин көбүн кыймылсыз мүлктөн алат жана "дүйнөдөгү эң көрүнүктүү кыймылсыз мүлк ээлеринин бири" деп сыпатталган. Дубай өкмөтү менен башкаруучу Аль Мактум үй-бүлөсүнүн мүлкүнүн ортосунда так чек бар. Ага тиешелүү жер мамлекеттик менчик катары башкарылат. Ал Дубайдын глобалдык шаарга айланышына,ошондой эле бир катар мамлекеттик ишканалардын, анын ичинде Emirates Airline, DP World жана Jumeirah Group ишке кирүүсүн көзөмөлдөгөн. Алардын айрымдары Дубай холдингине тиешелүү. Мохаммед Дубайдагы кээ бир долбоорлорду, мисалы, Палм аралдары жана Бурж ал Араб мейманканасы,ошондой эле дүйнөдөгү эң бийик имарат Бурж Халифа сыяктуу долбоорлорду иштеп чыгууну көзөмөлдөгөн.

Мохаммед Дубайдын абсолюттук башкаруучусу жана БАЭнин премьер-министри, президент тарабынан дайындалган. Бийлик автократиялык, демократиялык институттар жок, ички пикир келишпестиктерге тыюу салынган. Окумуштуулар тарабынан авторитардык деп сыпатталган.

2020-жылдын 5-мартында британ соту Мухаммед өзүнүн эки кызы Шамса менен Латифаны барымтага алып, мурдагы жубайы Иорданиянын ханбийке Хая бинт Хусейнди коркуткан деп өкүм чыгарган. Шамса менен Латифа 2000-2018-жылдары Мухаммеддин буйругу менен Дубайда камакта отурганда күч менен баңгизатка алынганы айтылат. 2021-жылдын 16-февралында Би-Би-Синин Панорамасы Латифанын атасынын көрсөтмөсү менен Дубайда жашыруун кармалганын көрсөткөн даректүү тасманы көрсөткөн.

Мухаммед ат спорту менен алектенет. Ал Мактум үй-бүлөсүнө таандык Годольфин ат сарайынын негиздөөчүсү жана алты өлкөдө иш алып барган Дарли асыл тукум ишканасынын ээси.

2021-жылдын октябрында Эл аралык Иликтөөчү Журналисттер Консорциумунун (ICIJ) иликтөөсү дүйнө жүзү боюнча 330дан ашык белгилүү саясатчы жана мамлекеттик кызматкерлердин оффшордук компаниялар менен байланышы бар экенин аныктаган. Алардын арасында 35 азыркы жана мурдагы дүйнөлүк лидерлер болгон. Ачыкка чыккан 11,9 миллион файл ошондой эле Мухаммед бин Рашид аль-Мактумдун байлыгын башкаруу жана кеңейтүү үчүн оффшордук компанияларды колдонгонун да көрсөткөн. Соода жүргүзүү үчүн Британиянын Виргин аралдары жана Багама аралдары салыктан бошотулган үч компанияны катташкан. Эмираттык Axiom Limited фирмасы тарабынан катталган үч компания - Tandem Investco Limited, Tandem DirectorCo Limited BVI жана Allied International Investments Limited - Багама аралдарында жайгашкан.Мухаммаддын көпчүлүк акцияларына ээлик кылган Dubai Holdings компаниясына жарым-жартылай таандык Axiom Limited үч компанияны "негизги бизнесин кеңейтүү" үчүн пайдаланган.
Категория:Туулгандар 1949-жылы
Пайгамбарлардын мүрзөлөрү

right|thumb|326x326px| Пайгамбарлардын күмбөзүнүн картасы.
Акай, Закарыя жана Малахия пайгамбарлардын мүрзөсү ( ‎El Anbiyya;) - Иерусалимдеги Зайтун тоосунун батыш капталында жайгашкан байыркы көрүстөн. Орто кылымдарда еврей окуулары боюнча катакомбалар,башкача айтканда пайгамбарлар биздин заманга чейинки VI-V кылымдарда жашаган деп эсептелген. Библияда кабыл алынган үч пайгамбарлар Акай, Захария жана Малахиянын сөөгү жогоруда айтылган жерге коюлган деп эсептелет. Археологдор бул үч мүрзөнүн биздин заманга чейинки 1-кылымга таандык экенин китептин ачылышына жана ал жерде жашаган адамдарга негиздешет Murphy-O’Connor J. The Holy Land: An Oxford Archaeological Guide from Earliest Times to 1700. — 5th ed. — 2008. .

Пайгамбарлардын мүрзөсү жана ал турган жер Иерусалимдеги орус чиркөөсүнүн (ROCOR Getsemane монастыры) аймагына кирет.

 Мүрзө ыйык жер катары 
Бул жерди еврейлер орто кылымдардан бери ыйык тутуп,көп зыярат кылышчу . 1882-жылы Архимандрит Антонин (Капустин) бул жерди Орус православ чиркөөсү үчүн сатып алган. Ал бул жерге чиркөө курууну пландап, бул үңкүрдү зыярат кылган. Бирок, өз пайгамбарларын абдан сыйлаган жөөттөрдүн нааразылыгынын себеби бузулбай калган. 1890-жылы Осмон соту келишимди мыйзамдуу деп тапкан,бирок орустар бул аймакта христиандык символдорду же иконаларды көрсөтпөөгө макул болушкан жана аны бардык диндердин өкүлдөрүнө жеткиликтүү кылып коюшкан.

 Галерея 

 Шилтемелер 

 Шилтемелер 

 Пайгамбарлардын мүрзөлөрү Израилдин байыркы мурастар башкармалыгынын сайтында (еврейче).
Категория:Пайгамбарлар
Бакыт Капаров

Капаров Бакыт Кокушевич 5-ноябрь, Кыргыз ССР Ош облусу Ноокат районунда туулган — улуу жана эң таанымал кыргыз композиторлорунун бири, мыкты мелодист жана вокалист, ырчы, кыргыз профессионал музыкасына негиз салуучулардын бири.

 Өмүр таржымалы 
Кыргыз Республикасынын тарыхындагы улуу композитор, КР музыканттар союзунун өкүлү, 1968-жылда Ош облусунун Ноокат районунда туулган. Бакыт Капаров чыгармачылык ишмердүүлүгүн жаш кезинен баштаган. 1991-1994 Кыргыз мамлекеттик музыкалык окуу жайы "вокал" бөлүмүндө билим алган. 2023-жылы Б. Бейшеналиева атындагы Кыргыз мамлекеттик искусство институту (КМИИ) аяктаган. 

1986-1988-жылдары Советтик армиянын Ульяновск шаарында курулуш батальонунда кызмат өтөгөн. 

1991-1995-жылдары мамлекеттик Филармониянын солисти

1996-1998-жылдары Бишкек медициналык окуу жайынын көркөм жетекчиси
 
2000-2005-жылдары социалдык жардам боюнча «Арыш» коомдук бирикмесинин жетекчиси

2008-2024-жылдары "Мекен Ынтымагы" саясий партиясынын мүчөсү

2012-жылы музыка мугалими / педагог. 

2024-жылдын 11-февралында кан басымы жогорулап, оор абалда ооруканага жеткирилген. Натыйжасында мээге инсульт алып, комага түшкөн. Улуу композитор Бакыт Капаров 2024-жыл 13-февралда көз жумган.
 Чыгармалары 
Бакыт Капаров Дүйнөлүк көчмөндөр оюндарынын гимнинин обончу-композитору Токтобек Асаналиев - "Көчмөн ыры" ( Дүйнөлүк көчмөндөр оюндарынын 2015-жылга чейинки гимни )
"Тон мекеним" 

Айнура Салахидинова - "Төк жамгыр" 

Алтынай Нарбаева - "Дил кайрык" 

Ала-Тоо таңшыйт: Бакыт Капаровдун обондуу ырлары 

"Ата эне" - Умут Тилегенова 

Мээрим Карыпова - "Улут барбы Кыргыздай" 

Жазы бол бактылуунун жана башка чыгармалары эл арасына кеңири тарап, мыкты обончу-композитор катары таанылган. 
Расмий түрдө анын 73 эмгеги бар, алардын 10дон ашыгы Кыргыз Республикасынын алтын фондуна киргизилген

 Тил билүүсү 
Бакыт Капаров кыргыз, oрус, казак, өзбек, италян тилдеринде кеңири баарлаша билген инсан болгон.
Гондурастыктар

Гондурастыктар (исп. hon­du­reños) — испан тилдүү эл. Гондурастын негизги калкы. Көпчүлүгүн испан-индей метистери (ладино) түзөт. Алар 16-кылымда азыркы Гватемала аймагынан келген испан-индей метистердин тукумдары. 
Калктын 3%ин Вест-Индиядан алынып келинген негрлердин жана мулаттардын тукумдары түзөт. 
Саны 10 млн адам.

Тил

Испан тилинде сүйлөшөт. Кариб деңиздин жээгинде жашаган негрлер жана мулаттар англис тилинде сүйлөшөт.

Дин

Ишенгендердин көбү католиктер жана протестанттар.

Чарбачылык иштери

Көпчүлүгү айыл чарбасында иштешет (кофе, банан, цитрустар, жүгөрү, фасоль). Калгандары жыгач даярдоо жана балык уулоо тармактарында иштешет.

Турак жай

Айыл жергесиндеги үйдүн дубалдары өрүлгөн жана чопо менен капталган, эки-жантайыңкы чатыр саман менен жабылган.

Улуттук кийими

Борбордук Америка типтеги улуттук кийимдер испандардыкына окшош.

Тамак-аш

Жүгөрү камырынын негизги улуттук тамактары. Майрамдык эт тамагы-топадо (кокос сүтү жана жашылчалар менен бышырылган эт).

Маданият

Фольклордо индейлердин таасири байкалат.

 Шилтемелер 

http://etnolog.ru/people.php?id=GOND

https://megabook.ru/article/%D0%93%D0%BE%D0%BD%D0%B4%D1%83%D1%80%D0%B0%D1%81%D1%86%D1%8B

Категория:Неороман элдери
Алмас

Олмос — Өзбекстан Республикасынын Наманган облусунун Чуст районундагы шаар. 2009-жылы шаар статусу берилген.
Абу Убайда (Хамас)

Абу Убайда — палестиналык жана аскердик Хамас уюмунун саясий командири, Палестинанын исламдык саясий уюмунун аскердик канаты Изз ад-Дин ал-Кассам бригадасынын өкүлү. 1985-жылы 11-февралда туулган. 

Абу Убайда биринчи жолу 2002-жылы Изз ад-Дин ал-Кассам бригадасынын өкүлү катары маалымат каражаттарында жана пресс-конференцияларда пайда болгон. 2005-жылы Израиль Газадан чыгып кеткенден кийин ал расмий түрдө Аль-Кассамдын басма сөз катчысы болуп дайындалган. 

 Шилтемелер 
Абу Убайда (Counter Extremism Project)
Жервис-Бей аймагы

Жервис-Бей аймагы (англ. Jervis Bay Territory) — Австралиянын түштүк-чыгыш жээгиндеги, аскер-деңиз базасы жана борбордук соода порту жайгашкан аймакAustralian Capital Territory.
thumb|left|550px|Муррей жээги

Калкынын саны - 313 адамStatistics about the population and components of change (births, deaths, migration) for Australia and its states and territories, аянты - 67,8 км2.

Австралиянын борбор шаары Канберрага деңизге чыгуу мүмкүнчүлүгүн берүү үчүн, бул жер аймагы 1915-жылы Австралия Өкмөтү тарабынан Жаңы Түштүк Уэльс штатынан сатып алынган. 1989-жылга чейин Австралиянын борбордук аймагынын курамында болгон.

Федералдык шайлоодо аймактын жашоочулары борбордук аймагынын Фрезер шайлоо округунун жашоочулары менен бирге добуш беришет. Бирок, мамлекеттик кызматтардын бир бөлүгү Жаңы Түштүк Уэльс штатынын администрация тарабынан көрсөтүлөт.

Бул аймакта Будери улуттук паркы жана ботаникалык бакчасы жайгашканWelcome to Booderee National Park.
thumb|left|570px|Будери улуттук паркы жана ботаникалык бакчасы

 Дагы окуңуз 
 Австралиянын административдик бөлүнүшү

 Булактар 

 Тышкы шилтемелер 

 Jervis Bay Territory governance and administration
 Туризм порталы
 Будери паркынын расмий баракчасы

Категория:Австралиянын административдик-аймактык түзүлүшү
Категория:Жервис-Бей аймагы
Ашмор жана Картье аралдары

Ашмор жана Картье аралдары (англ. Ashmore and Cartier Islands) — Инди океанында жайгашкан эки аралдардын тобу. 

Аралдардын жалпы аянты — 199 км² (кургактык — 114,400 м²). 1931-жылдан тартып Австралиянын тышкы аймагы болуп саналат. 1983-жылы августта улуттук корук деп жарыяланганNational Parks and Wildlife Conservation Act 1975.
АралКургактыктын 
аянты,
м²Ашмор рифи — 155,40 км² (жалпы аянты)thumb|300x300px|2021-жылдын 26-августунда спутниктен тартылган Ашмор рифинин сүрөтү|centerМидл-Айлет51,2Мидл-Айленд21,2Ист-Айлет25,0Картье рифи — 44,03 км² (жалпы аянты)thumb|300x300px|NASA спутниub тарткан Картье аралы жана анын айланасындагы рифтердин сүрөтү|centerКартье аралы17,00Всего114,40

 Дагы окуңуз 
Австралиянын административдик бөлүнүшү

 Булактар 

 Тышкы шилтемелер 
Ashmore Reef National Nature Reserve

Категория:Австралиянын административдик-аймактык түзүлүшү
Категория:Ашмор жана Картье аралдары 
Категория:Аралдар
Антарктикадагы Австралиянын аймагы

Антарктикадагы Австралиянын аймагы (ААА) (англ. Australian Antarctic Territory) — Австралия талап кылган Антарктика тилкесиHumane Society International Inc v Kyodo Senpaku Kaisha Ltd [2008] FCA 3 (15 January 2008). Австралия Антарктиканын эң чоң бөлүгүн талап кылууда.

 Аймактык бөлүнүшү 
Аймак батыштан чыгышка карай тогуз районго бөлүнөт:
№РайонБатыш чек арасыЧыгыш чек арасы1Эндерби жери044°38' ч. у.056°25' ч. у.2Кемп жери056°25' ч. у.059°34' ч. у.3Мак-Робертсон жери059°34' ч. у.072°35' ч. у.4Елизавета кан бийкесинин жери072°35' ч. у.087°43' ч. у.5Вильгельм II жери087°43'ч. у.091°54' ч. у.6Мэри ханышасынын жери091°54'ч. у.100°30' ч. у.7Уилкс жери100°30'ч. у.136°11' ч. у.8Георг V жери142°02'ч. у.153°45' ч. у.9Отс жери153°45'ч. у.160°00' ч. у.

 Дагы окуңуз 
Австралиянын административдик бөлүнүшү

 Булактар 

 Тышкы шилтемелер 

 Австралиянын Антарктика боюнча программасы
 Австралиянын Антарктикадагы маалымат борбору

Категория:Австралиянын административдик-аймактык түзүлүшү
Категория:Антарктикадагы Австралиянын аймагы
Сераиктер

Сераиктер (мультани) — индоарий эли. Пакистандын чыгышында жана Индиянын батышында (Пакистан менен чектеш штаттарында) жашайт.
Жалпы саны 25,3 млн адам (2017ж.).
Сирайки тилинде сүйлөшөт. Урду жана пенджаб тилдери да колдонулат.
Ишенгендер мусулмандар жана индуистер.
Элдин көпчүлүгү айыл чарбасында иштейт (буудай, күрүч, жашылчалар, жемиштер).
Маданият жактан синдх жана пенджаб элдерине жакын.
2022-жылы Пакистан парламенти Пенджаб провинциясынын түштүк аймагында жаңы Серайкистан провинциясын түзүү чечимин кабыл алган.

 Шилтемелер 

https://web.archive.org/web/20071010052826/http://www.wasaib.com/seraiki-motherland.html

https://web.archive.org/web/20071111020205/http://kraff.narod.ru/samudai/pak/pakpeople.htm

https://www.ethnologue.com/language/skr/

Категория:Индоарий элдери
Сирайки тили

Сирайки (سرائیکی [Sarāikī]; англ. Saraiki, Siraiki, Seraiki; чыгыш-пендж. ਸਰਾਇਕੀ) — сераик элинин стандарт тили.
Сүйлөгөндөрдүн саны 25,3 млн адам (2017).

Сирайки тили сүйлөгөндөрдүн саны боюнча Пакистанда төртүнчү орун ээлейт (пенджаб, пушту, синдх тилдерден кийин).
Сирайки тили Пенджаб провинциясында, ошондой эле Синд провинциясынын түндүк округдарында жана Хайбер-Пахтунхва провинциясынын түштүк-чыгыш округдарында таралган. Пенджаб провинциясында сирайки тили эки негизги тилдин бири.

Тил жазуусу жок индоарий диалектилеринен келип чыккан. Мурда тил лахнда макро-тилинин түштүк диалектиси деп эсептелген.
Стандарттык жазуу тилинин өнүгүшү 1947-жылы Пакистан түзүлгөндөн кийин башталган жана жергиликтүү регионалисттик кыймыл тарабынан кубатталган.
Жазуусу араб алфавитинин негизинде түзүлгөн.

 Шилтемелер 

https://www.ethnologue.com/language/skr/

https://web.archive.org/web/20190526173444/http://www.wasaib.com/

https://www.britannica.com/topic/Siraiki-language
Категория:Тилдер
Категория:Пакистан
Кумзари

Кумзари ( کومزاري ) — иран тилдүү эл. Омандын түндүгүндөгү Мусандам жарым аралында (Кумзари айылында) жашайт.
Саны — 5500 адам.

Кумзари жана араб тилдеринде сүйлөшөт.
Ишенгендер — мусулмандар.

Балык ууло жана малчылык менен алектенишет. Малды жана деңиз азыктарды сатуу үчүн Эль-Хасаб шаарына алпарышат.
Элдин этникалык тарыхы начар изилденген.
Бир версия боюнча, кумзарилер Оман жээгинде байыркы мезгилден бери отурукташкан перс балыкчыларынын урпактары. Башка версия боюнча кумзарилер Йеменден көчүп келген жана Сасанид доорунда персиянын таасири астында калган Бану Азд араб уруусунан тараган.
Айылды кумзари эли жана шиху уруусу шайлаган шейх башкарат. Көптөгөн Кумзари шейхтери Лабтиаб айылынын өкүлдөрүнө баш кошушкан. 
Кумзари эркектери тойлордо жана майрамдык иш-чараларда салттуу бийлерди ("дандана") аткарышат.

 Шилтемелер 

https://wildmanlife.com/the-isolated-village-of-kumzar-in-northern-oman/

https://www.omanobserver.om/article/30424/Features/the-hidden-world-of-the-kumzaris

https://multicast.aspra.uni-bamberg.de/resources/wowa/data/iranian/kumzari_musandam/wowa_iran_kumzari_musandam__metadata.pdf 

https://www.cbc.ca/news/canada/ottawa/ottawa-couple-document-centuries-old-oral-language-to-sustain-it-1.3219025

Категория:Иран тилдүү элдер
Кумзари тили

Кумзари́ же лараки — Иран тили. Кумзари элинин эне тили. Бул Аравия жарым аралындагы жалгыз иран тили.

Тил алгачкы фарси тилинен келип чыккан жана Түштүк Белужистандагы минаби диалект болгон менен тыгыз байланышта. Лингвисттердин болжолу боюнча кумзари тили бул аймакта Ислам дооруна чейин эле тараган.Тилдин лексикасы, грамматикалык жана синтаксистик түзүлүшүнүн көпчүлүгү ирандык, бирок күнүмдүк сүйлөөдө араб сөздөрдүн саны көп.
Тилдин фонологиясы араб фонологиясына жакын.Ethnologue боюнча кумрази тилинде 2400 адам сүйлөйт. Башка маалыматтар боюнча 5000 адам. Жаштар эне тилин эмес, араб тилин үйрөнүшөт.
Жазуусуз тил

 Шилтемелер 

https://www.ethnologue.com/language/zum/

https://www.endangeredlanguages.com/lang/3093/samples/8531

https://www.thenationalnews.com/lifestyle/why-the-kumzari-tongue-consists-of-ancient-words-with-a-future-1.354346

https://www.cbc.ca/news/canada/ottawa/ottawa-couple-document-centuries-old-oral-language-to-sustain-it-1.3219025
UTC+14:00

350px|right|thumb|UTC+14 дүйнөлүк убакыт алкактарынын картасында
UTC+14 — эң чыгыш убакыт алкагы, жер бетиндеги жаңы календардык күн бул алкакка эң эрте келетАвраам Ариэль, Нора Ариэль Бергер. Plotting the Globe: Stories of Meridians, Parallels, and the International Date Line.
 Жыл бою 
 Океания 

Лайн аралдыры
 Жайкысын Түштүк жарым шарда 
 (2021-жылдын 4-апрелине чейин колдонулунуп келген)Samoa to change time zones and move forward by a day.

 Дагы окуңуз 
Убакыт алкагы

 Булактар 

 Тышкы шилтемелер 
 UTC+14 алкагында шаарлар

Категория:Убакыт алкагы
UTC+13:00

350px|right|thumb|UTC+13:00 дүйнөлүк убакыт алкактарынын картасында
UTC+13:00 — Түштүк жарым шарда гана колдонулуучу убакыт алкагы. 2009-жылга чейин түндүк жарым шарда Орусиянын Чукча автономия округунун жана Камчатка крайынын аймактарында колдонулунуп келгенАвраам Ариэль, Нора Ариэль Бергер. Plotting the Globe: Stories of Meridians, Parallels, and the International Date Line.

 Жыл бою 
 (бир бөлүгү):
Феникс аралдары

 Жайкысын Түштүк жарым шарда 
 (Чатем архипелагынан башка аймактары)
 Кышкысын Түштүк жарым шарда 
 (2011-жылдын 31-декабрынан тартып)Государство Самоа вместе со всеми жителями совершит "путешествие во времени", приблизив Новый год.

 Дагы окуңуз 
Убакыт алкагы

 Булактар 

 Тышкы шилтемелер 
 UTC+13:00 алкагында шаарлар

Категория:Убакыт алкагы
UTC+12:00

350px|right|thumb|UTC+12:00 дүйнөлүк убакыт алкактарынын картасында

UTC+12:00 — убакыт алкагыАвраам Ариэль, Нора Ариэль Бергер. Plotting the Globe: Stories of Meridians, Parallels, and the International Date Line.

 Жыл бою 
:

:
Уэйк аралы
:

 Кышкысын Түштүк жарым шарда 

 Дагы окуңуз 
Убакыт алкагы

 Булактар 

 Тышкы шилтемелер 
 UTC+12:00 алкагында шаарлар

Категория:Убакыт алкагы
UTC+11:00

350px|right|thumb|UTC+11:00 дүйнөлүк убакыт алкактарынын картасында

UTC+11:00 — убакыт алкагыАвраам Ариэль, Нора Ариэль Бергер. Plotting the Globe: Stories of Meridians, Parallels, and the International Date Line.

 Жыл бою 
:

:

:
Среднеколымск шаары менен түндүк-чыгыш бөлүгү гана2014-жылдын 26-октябрынан тартып Якутиянын алты улусунун (район) аймактарында да..

:

 - бир бөлүгү:
Бугенвиль автономия округу

 Жайкысын Түштүк жарым шарда 
 (AEST — Австралиянын чыгыш стандарттык убактысы):

Лорд-Хау аралы
 Дагы окуңуз 
Убакыт алкагы

 Булактар 

 Тышкы шилтемелер 
 UTC+11:00 алкагында шаарлар

Категория:Убакыт алкагы
Pyrus pyrifolia

Pyrus pyrifolia — Чыгыш Азиядагы алмурут дарагынын бир түрү. Дарактын мөмөсү көптөгөн аталыштар менен белгилүү, анын ичинде азиялык алмуруту, жапон алмуруту, кытай алмуруту, корей алмуруту, Тайвань алмуруту, алма алмуруту, зодиак алмуруту, papple, naspati жана кум алмуруту. P. bretschneideri жана P. ussuriensis сортторунун кээ бир сортторунда nashi armut деп аталган мөмө уячалары барIn Japanese the fruit is called nashi. . Pyrus pyrifoliaдан алынган сорттор бүт Чыгыш Азияда жана Индия, Непал, Австралия, Жаңы Зеландия жана Америка Кошмо Штаттары (мисалы, Калифорния) сыяктуу башка өлкөлөрдө өстүрүлөт. Чыгыш Азияда дарактардын гүлдөгөн гүлдөрү салттуу түрдө эрте жаздын популярдуу символу болуп саналат жана бакчаларда жана айылдарда кадимки көрүнүш болуп саналат.

Мөмө-жемиштер шириндиктерде же вареньелерде пайдаланылбайт, анткени аларда суу көп жана европалык сорттордон абдан айырмаланып турган кытырак, бүртүкчөлүү текстура бар. Алар адатта чийки жана тазаланган таризде керектелет. Мөмөсү абдан чоң жана жыпар жыттуу,кылдаттык менен ороп (ширелүүлүгүнөн көгөргөн тенденциясы бар) салкын, кургак жерде бир нече жума же андан да көп сактаса болот.

Тамак жасоодо майдаланган алмурут канттын ордуна уксуска колдонулат. Алар ошондой эле этти, айрыкча уйдун этин маринаддоо үчүн колдонулат, анткени эттеги белокторду жумшартуучу ферменттер бар.

 Башка өлкөлөрдө 
Австралияда бул алмурут биринчи жолу 1980-жылы сатуу үчүн өстүрүлгөн.

Японияда мөмө Окинавадан башка Чиба,Ибараки, Тоттори, Фукусима, Точиги, Нагано, Ниигата, Сайтама жана башка аймактардан жыйналат. Наши хайку жазууда кеч күз киго же "сезон сөзү" катары колдонулушу мүмкүн. Наши но хана (алмурут гүлү ) жаздын кигосу катары да колдонулат. Жок дегенде бир шаарда (Камагая-Ши, Чиба префектурасы) расмий шаар гүлү катары бул дарактын гүлдөрү бар.

Тайвань менен Японияда жыйналган алмурут 1997-жылдан бери баалуу белекке айланып, аларды керектөө көбөйдү.

Кипрде алмурут 1990-жылдардын башында арал үчүн жаңы жемиш өсүмдүк катары изилденгенден кийин 2010-жылы киргизилген. Учурда алар Киперунтада өстүрүлүп жатат.

Түрлөр эки топко бөлүнөт. Көптөгөн сорттор Аканаши ("Russet pear") тобуна кирет жана сары күрөң териге ээ. Аонаши ("Жашыл алмурут") сары-жашыл териге ээ.
thumb|120x120px| Kosui
thumb|160x160px| Nijisseyki

 Булактар
UTC+10:00

350px|right|thumb|UTC+10:00 дүйнөлүк убакыт алкактарынын картасында

UTC+10:00 — убакыт алкагыАвраам Ариэль, Нора Ариэль Бергер. Plotting the Globe: Stories of Meridians, Parallels, and the International Date Line.

 Жыл бою 
 (бир бөлүгү):
 (ортоңку бөлүгү):
Верхоянск улусу
Оймякон улусу
Усть-Ян улусу

 (бир бөлүгү):

:
Чуук (штат)
Яп (штат)

:

 Жайкысын Түштүк жарым шарда 
 (AEST — Австралиянын чыгыш стандарттык убактысы):

 (Брокен-Хилл (Австралия) жана Лорд-Хау аймактарынан тышкаркы аймактары).

 Дагы окуңуз 
Убакыт алкагы

 Булактар 

 Тышкы шилтемелер 
 UTC+10:00 алкагында шаарлар

Категория:Убакыт алкагы
UTC+09:00

350px|right|thumb|UTC+09:00 дүйнөлүк убакыт алкактарынын картасында

UTC+09:00 — убакыт алкагыАвраам Ариэль, Нора Ариэль Бергер. Plotting the Globe: Stories of Meridians, Parallels, and the International Date Line.

 Жыл бою 
 (бир бөлүгү):
 (батыш жана борбордук бөлүктөрү):

 (чыгыш бөлүгү):
Батыш Жаңы Гвинея
Малуку
Түндүк Малуку

 Дагы окуңуз 
Убакыт алкагы

 Булактар 

 Тышкы шилтемелер 
 UTC+09:00 алкагында шаарлар

Категория:Убакыт алкагы
Түндүк жарым шар

thumb|250px|Түндүк жарым шар сары түс менен белгиленген
thumb|250px|Түндүк жарым шар

Түндүк жарым шар – экватордун түндүгүндө жайгашкан 60,7% суудан жана 39,3% кургактыктан турган Жердин бөлүгүАтлас мира. — М.: Фед. служба геодезии и картографии России: Издат. дом ОНИКС, 2000. — С. 448. — ISBN 5-85576-095-2. Жер планетасынын кургактыктарынын 67,3% Түндүк жарым шарда жайгашкан жана ушул жарым шарда планетанын элинин 90% жашайт90% Of People Live In The Northern Hemisphere - Business Insider.

 Түндүк жарым шарда жайгашкан мамлекеттер жана аймактар 

 Дагы окуңуз 
Түштүк жарым шар
Батыш жарым шар
Чыгыш жарым шар
Океандык жарым шар
Материктик жарым шар

 Булактар 

 Тышкы шилтемелер 
Worlad Atlas. Planet Earth (англисче)
Geography Realm (англисче)
Open Geography portal from the Office for National Statistics (ONS) (англисче)

Категория:География
Категория:Жердин жарым шарлары
Түштүк жарым шар

thumb|250px|Түштүк жарым шар сары түс менен белгиленген
thumb|250px|Түштүк жарым шар

Түштүк жарым шар – экватордун түштүгүндө жайгашкан 81 % суудан жана 19 % кургактыктан турган Жердин бөлүгүНазарова Т., ‎Ипатова И. Краткий справочник по географии.. Планетанын 10 % калкы ушул жарым шарда90% Of People Live In The Northern Hemisphere - Business Insider.

 Дагы окуңуз 
Түндүк жарым шар
Батыш жарым шар
Чыгыш жарым шар
Океандык жарым шар
Материктик жарым шар

 Булактар 

 Тышкы шилтемелер 
Worlad Atlas. Planet Earth (англисче)
Geography Realm (англисче)
Open Geography portal from the Office for National Statistics (ONS) (англисче)

Категория:География
Категория:Жердин жарым шарлары
Батыш жарым шар

thumb|250px|Батыш жарым шар сары түс менен белгиленген
thumb|250px|Батыш жарым шар

Батыш жарым шар — Гринвич меридианынын батышында жана 180-меридиандын чыгышында жайгашкан Жердин жарым шарыMatching the map projection to the need (англисче). Батыш жарым шардын меридиандары батыш узундугу деп белгиленет. Батыш жарым шарга Европадагы Гринвич меридианынын батыш тарабында жайгашкан бөлүктөрү (Исландия, Ирландия, Португалия, Испаниянын көпчүлүк бөлүгү, Франциянын бир бөлүгү), Африканын, Антарктиданын, Азиядагы Чукча жарым аралынын кээ бир бөлүгү, Атлантика океаны, Америка жана Тынч океанынын көпчүлүк бөлүгү кирет.

Саясий мааниде "Батыш жарым шар" деген сөз айкалышы, дүйнөнүн бир бөлүгү болгон Американын синоними катары колдонулатWestern Hemisphere (англисче).

 Дагы окуңуз 
Түндүк жарым шар
Түштүк жарым шар
Чыгыш жарым шар
Океандык жарым шар
Материктик жарым шар

 Булактар 

 Тышкы шилтемелер 
Worlad Atlas. Planet Earth (англисче)
Geography Realm (англисче)
Open Geography portal from the Office for National Statistics (ONS) (англисче)

Категория:География
Категория:Жердин жарым шарлары