Zhantas/Cleaned-Kyrgyz_Wikipedia huggingface dataset:
Касымалиева Токтожамал

Касымалиева Токтожамал Оймочу, бычмачы-тикмечи. 1923-ж. Кемин районундагы Кичи-Кемин айылында төрөлгөн.
 
43 жыл мугалимдик кесипте эмгектенген. Апасы Машактын нускасын алган. Токтожамал узчулукту бычмачы-тикмечиликтен баштап, кийин кийиз уютуп, оймочулукка өткөн, шырдак буюмдарын арбын кармаган. Ал ала кийиздеринин ортолук табакчаларынын ичинен кош «жүрөкчө оюмун» берип, андан үч «карга тырмак оюмун» төп, так чыгарат. Ошондо алардын жарымы «колтук оюм» болуп көрүнөт. Анын араларын бөлүп туруучу «аламычы» ала кийиздерге таандык нукуралыкты билдирет. Уз кызыл өң менен жашыл өңдү бири биринен айырмалоодо актан жээк алат. Анын шырдактарына ичкерээк алынган «жарым кыял оюму» мүнөздүү келет. Анда «мүйүз оюмдарынын» ич ара шартташкан элементтери бар.' Шырыксыз түшкөн шырдактарында көк-кызылды арбын колдонот да, негизи кыргыздын кызыл шырдагына үндөшүп кетет. Айыл ичине үлгү берүүчү бул уздун кызы Жумагазиева Айнура, келини Светлана, Кызжибек өңдүүлөр анын ишенимдүү шакирттери. Азыр Кемин районундагы КызылОктябрь айылында жашайт.

 Колдонулган адабияттар 
Акматалиев A. Кыргыздын уз-усталары: Антология/Башкы ред. А. Карыпкулов; сүрөтчүлөрү Д. Чочунбаева, Г. В. Половникова. — Б.: КЭнин Башкы редакциясы, 1997, — 240 б.
ISBN 5-89750-080-0
Категория:Инсандар
Касымалиева Ольга Акимаалы кызы

Касымалиева Ольга Акимаалы кызы Саймачы жана куракчы. 1956-ж. Нарын районундагы Бас-Кыя айылында төрөлгөн.
 
Орто билимдүү. 1984-жылдан «Кыял» элдик көркөм кол өнөрчүлүк Бирикмесинин Нарындагы бөлүмүнүн үйдөн уздануучу чебери. 1990-жылдан Кыргызстан Эл чеберлер союзунун мүчөсү. Ольга тестиер кезинен «басма сайма», «чыраш сайма», «секиртме сайма» сыяктуу ыкмаларды кармоо аркылуу өзүнүн чеберчилигин өнүктүрүүдө. Көркөм көчөттөрдү негизинен кийиз оюмдарынан жана бак-дарактардан, мөмө жемиштерден өзүнүн кабыл алуу дараметине шартташкан элестери аркылуу сайма бетине түшүрөт. Анын «төрт көз курактары», «кереге көз курагы», «омуртка көз курагы», «бөрү көз курагы» өңдүү жөнөкөй курактарынын өң-түсүн ич ара ширете берүү жагынан анын уздук татымы баамдалат. Андай кооз буюмдарына: жер төшөк, туш кийиз, керебет жапкыч, сыналгы жапкыч ж. б. үлгүлөрү кирет.
 
Катышкан көргөзмөлөрү, кароо-сынактары жана алган сыйлыктары 1987-ж. Улуу Октябрь Социалисттик революциясынын 70 жылдыгына карата «Элдик чеберлердин республикалык кароо-сынагы». Курак буюмдары үчүн «Кыял» элдик көркөм кол өнөрчүлүк Бирикмесинин Ардак грамотасы; 1990-ж. «Кыргызстан Эл чеберлер союзунун уюштуруу көргөзмөсү». Курак үлгүлөрү, сайма буюмдары менен катышкан.

 Колдонулган адабияттар 
Акматалиев A. Кыргыздын уз-усталары: Антология/Башкы ред. А. Карыпкулов; сүрөтчүлөрү Д. Чочунбаева, Г. В. Половникова. — Б.: КЭнин Башкы редакциясы, 1997, — 240 б.
ISBN 5-89750-080-0
Категория:Инсандар
Касымалиева Аймончок

Касымалиева Аймончок Шырдакчы. 1947-ж. Тоң районундагы Оттук айылында төрөлгөн.
 
Бишкектеги кооперативдик техникумду бүтүргөн. Азыр Кочкор нефтебазасында иштейт. Узчулукта чоң энеси Толгонайдын нускасын алган. Аймончок кийиз буюмдарын арбын кармоодо. Ага кооз шырдактары, түр шырдактары кирет. Уз салттуу буюмдарды өзүнүн узчулугунун башаты кылып алат. Шырдактарынын жээк оюмуна «кочкор мүйүз оюму» менен «карга тырмак оюмунан» турган «жарым кыял оюмун» жаратып, ак-карадан «бычак учу түшүрүп», үч табакчадан бир буюмду пайда кылат. Төрт «жарым кыял оюмунун» башынан «ачкыч оюму» чыгып, дал ортосунда ошончо «карга тырмак оюму» жаралат. Берилген «жалпы оюмдун» жарымы «колтук оюм» болушу шарттуу көрүнүш. Аймончок четине «мүйүз оюмунан», «карга тырмак оюмунан» «шахмат оюму» сымалдантып берет. Табакчаларында (ортолук оюм - борбордук оюм табакчаларынан турат) төрт «мүйүз оюмунун» алдынан «карга тырмак оюму» «жагалмай канат оюму» менен беттешет. Ичинен «карга тырмак оюму» чыкса буюмдун көркөм оюму ойдогудай төптөшөт. Бир аянттуу шырдакка он табакча биригет да, оюм-чийимдер бири-бири менен жиксиз тутумдашат.

 Колдонулган адабияттар 
Акматалиев A. Кыргыздын уз-усталары: Антология/Башкы ред. А. Карыпкулов; сүрөтчүлөрү Д. Чочунбаева, Г. В. Половникова. — Б.: КЭнин Башкы редакциясы, 1997, — 240 б.
ISBN 5-89750-080-0
Категория:Инсандар
Касымаалиева Батый

Касымаалиева Батый Оймочу. 1939-ж. Кант районундагы Карагай Булак айылында төрөлгөн.
 
Жети жылдык мектепти бүткөн. Кайын энеси Жаманкыздын шырдакчылык нускасын алган. Боёкту кийизге сиңирүүдө ички касиеттерин таасын билген уз абалы аларды ачык суу (уксус) менен коруштайт. Кээде эрменди кайнатып, ачуу суусун тундуруп, ага боёкту аралаштырып коруштайт. Сүзмөнүн суусу менен коруштоону да мыкты билет. Боёктор кийизге кынадай жагып, өмүр бою өңү өчпөйт. Оймочу шырдактын үч түрүн бирдей кармайт. Алардын бири жалпы оюм. Мында буюмдун «аламычы» чыкпайт. Бул кыргыздын кызыл шырдагына шарттуу келет. Негизи «мүйүз оюмдарынын» түрлөрүнөн турат да, алар ич ара тирелишип, оюм элементтери ичи-сыртына бирдей айкалышат. Уз аларды өзүнүн кыял чабытына карата пайдаланат. Оюм-чийимдин тактыгына жана төптүгүнө назар таштаган Батый «төрт кочкор мүйүз оюму» «сегиз сыңар мүйүз оюму» менен айкалышканда ичинен кайра «мүйүз оюмунун» элементтерин жаратат. Түр шырдак кармоодо ал борбордук оюмга беш табакчаны алат, ошондой табакчалардын төртөөнү колтук оюм катары алып, ар бир табакчаны ак-кара «аламыч» аркылуу алкактайт. Ага түшкөн ыскыт (милте) жалгыз аяк жол сымалданат. Уздун кыздары Рапа, Динара, Анара - анын ишенимдүү үйрөнчүктөрү. Эмгеги баттамада.

 Колдонулган адабияттар 
Акматалиев A. Кыргыздын уз-усталары: Антология/Башкы ред. А. Карыпкулов; сүрөтчүлөрү Д. Чочунбаева, Г. В. Половникова. — Б.: КЭнин Башкы редакциясы, 1997, — 240 б.
ISBN 5-89750-080-0
Категория:Инсандар
Карымбаева Гүлай

Карымбаева Гүлай Саймачы. 1942-ж. Кочкор районундагы Кочкор айылында төрөлгөн.
 
Орто билимдүү. Чолпон совхозунда эмгектенген. Узчулукту кыз кезинен баштаган. 1985-жылдан «Кыял» элдик көркөм кол өнөрчүлүк Бирикмесинде узданат. 1989-ж. ала Кыргыз ССР Жергиликтүү өнөр жай министрлиги «Биринчи сынактагы чебер-сүрөтчү» деген наам ыйгарган. 1990-жылдан Кыргызстан Эл чеберлер союзунун мүчөсү. Гүлайдын саймаларында табакча көчөттөрү буюмдун (туш кийиз) өзөгүн түзөт. Эки «кочкор мүйүздүн» башы «карга тырмакталат». Эки «карга тырмак оюму» өзүнчө түшөт. Алар ич ара тутумдашып, араларынан эч кандай үзүлкесил баамдалбай берилет. Ал бир өңчөй көк жердикке кызыл же кызыл жердикке көк түстөн тандайт. Ак өңдү «жээк көчөтү» катары алат. «Бычак учтарын» ачууда ак түстү жээктей «суу» чыгарат. Буюм чети чырашталат, сеңселген төкмө чачы чыгат. Туш кийиздин ортолугуна да төрт мүйүз оюмун бир табакча кылып, көбүнчө кызыл, көк түстөрдү жагызат. Кийиздин көлөмүнө жана түспөлүнө карата көркөм оюм түшүрөт. Кийиз аянттуу болсо, оюмдары чоңураак көрүнөт. Ал үлгүсүз оёт. Оюм көбүнчө «жүрөкчөлөнүп», «бутактанып» кетет. Анын четин «бадам оюмдантып» алат. Уз борбордук оюмду сары-жашыл, четтигин кызыл-жашыл, «араа тиш» (бычак учу) ак-карадан чыгарууга маш.
 
Катышкан көргөзмөлөрү, кароо-сынактары жана алган сыйлыктары 1987-ж. Улуу Октябрь Социалисттик революциясынын 60 жылдыгына карата «Элдик чеберлердин республикалык кароо-конкурсу». Сайма күзгү кап, текче, комуз кабы үчүн Кыргыз ССР Маданият министрлигинин Ардак грамотасы; 1989 ж. «Кыял» элдик көркөм кол өнөрчүлүк Бирикмесинин 20 жылдыгына карата «Элдик чеберлердин республикалык кароо-сынагы». Сайма буюмдары үчүн «Кыял» Бирикмесинин Биринчи даражадагы диплому; 1990 ж. «Кыргызстан Эл чеберлер союзунун уюштуруу көргөзмөсү». Сайма буюмдары менен катышкан.

 Колдонулган адабияттар 
Акматалиев A. Кыргыздын уз-усталары: Антология/Башкы ред. А. Карыпкулов; сүрөтчүлөрү Д. Чочунбаева, Г. В. Половникова. — Б.: КЭнин Башкы редакциясы, 1997, — 240 б.
ISBN 5-89750-080-0
Категория:Инсандар
Кариева Умсун

Кариева Умсун Саймачы жана куракчы. 1938-ж. Ноокат районундагы Найман айылында төрөлгөн.
 
Кыйла жылдары малчылыкта иштеген. Азыр Темир-Корук айылында жашайт. Ал саймачылыгында көбүнчө балыш, жаздык, туштук өңдүүлөргө назар таштайт. Анда «илме дос», «илме сайма» басымдуулук кылат. Тагыраак айтканда бир табакчанын ортосунан өзөк чыгарып, аны «суу» же «секиртме сайма» аркылуу бөлүп, табакчанын төрт бурчунан «кайкалак көчөтүн» (мүйүз оюму), «жарым бадам көчөтүн» же «калемпир көчөтүн» берет. Ошондо төрт табакча буюмдун ортолук көчөтүн түзөт да, алардын жарым табакчалары колтук көчөт болот. Умсун «суу» жүргүзүүнүн ордуна көбүнчө «секиртме сайма» менен негизги көчөттөрдүн араларын бөлөт. Уздун курактары сайма буюмдарына эриш-аркак түшөт же өзүнчө буюм-үлгү катары каралат. Анын «кымжат курагы» баткендиктердин «кунаба курагына» үндөшөт. «Кара көз курагы» (торпок кирпик, музоо кирпик) өңдүү курактары майда түшөт. Сайма менен сайылгандай баамдалат. «Каттама курак», «турна курак» өңдүүлөрүн балыш, жаздыктарга арбын пайдаланат. Эмгеги баттамада.

 Колдонулган адабияттар 
Акматалиев A. Кыргыздын уз-усталары: Антология/Башкы ред. А. Карыпкулов; сүрөтчүлөрү Д. Чочунбаева, Г. В. Половникова. — Б.: КЭнин Башкы редакциясы, 1997, — 240 б.
ISBN 5-89750-080-0
Категория:Инсандар
Каракойчу уулу Торутай

Каракойчу уулу Торутай Жыгаччы. 1909-ж. Токтогул (Кетмен-Төбө) районундагы Толук айылында төрөлгөн.
 
Колхоз кыймылыка жандуу катышкан, артелдин дүкөнүн уюштуруп, кара уста болуп узанган. Торутай темирчилик менен жыгаччылыкты бир тизгинде алып келген. Кийин ал жалаң жыгач буюмдарын жасоого басым жасаган. Буга узануунун ички касиеттерин уста он беш жашынан тартып туя баштаган. Кырма идиштерин түгөл кармап, чебердик жүзү ачылган. Кесе (аяк), сузгу (чөмүч), кашык, табак, чөйчөк өңдүүлөрдү колдон чыгарган. Жердик катары кайыңды көп кармаган. Кайыңды кыркып, сомдоп, өз дүкөнүнө койгон. Бул аймактагы Торутайдай чеберлер кырма идиштерин жалынга тосуп алышат. Жыгач идиштерди колдон чыгарып бүтөөрү менен дароо уруна баштоо керек. Анткени, суюктук куюлганда өзүнөн өзү бекемделип, урунууга мыкты болот. Идиш күнгө калса гана какжырап кетүүсү мүмкүн. Жыгач идиштери үчүн кара жыгач табылгыс жердик. Дарыя жээктерине өскөн кара жыгачтарды иштетүү оңой болгондуктан уста көбүнчө ошону кармаган. Чебер кол менен айланта турган кырма чыгырык жасап алган. Мунун туткасы болот. Буюм жасалуучу азуу жыгачка кагылып, чебер өзү кыргычты кармап, бирөө кол менен бара сыяктуу айлантып берет. Эмгеги баттамада.
 
Катышкан көргөзмөлөрү, кароо-сынактары жана алган сыйлыктары 1984-ж. Кыргыз ССРинин жана Кыргызстан Компартиясынын 60 жылдыгына карата «Элдик кол өнөрчүлөрдүн көркөм буюмдарынын республикалык I кароо-сынагы». Кырма идиштери үчүн Обкомдун жана Облаткомдун диплому. 

 Колдонулган адабияттар 
Акматалиев A. Кыргыздын уз-усталары: Антология/Башкы ред. А. Карыпкулов; сүрөтчүлөрү Д. Чочунбаева, Г. В. Половникова. — Б.: КЭнин Башкы редакциясы, 1997, — 240 б.
ISBN 5-89750-080-0
Категория:Инсандар
Карабаев Таалайбек Көчкөнбай уулу

Карабаев Таалайбек Көчкөнбай уулу - Зергер жана жыгаччы.
 
1963-ж. Ак-Талаа районундагы Кош-Дөбө айылында төрөлгөн. Бишкектеги көркөм кол өнөрчүлүк кесипчилик-техникалык окуу жайынын зер нускаларды жасоонун ыхмалары боюнча бөлүмүн бүтүргөн. 1991-жылдан Кыргызстан Эл чеберлер союзунун мүчөсү. Ал көбүнчө түстүү металлдардан жасалга буюмдарын кармоодо чапкылоо (чегүү) ыкмасын пайдаланат. Ага стилдештирип элдик оюм түшүрөт. Өзүнө гана таандык чапкылары бар. Күмүш буюмдары: сөйкө, билерик, шакек, төөнөгүч өңдүүлөрдү бензинди күйгүзүү аркылуу азот кислотасын күкүрт кошунду ак хлордун аралашмасы менен 1603°та кармап, бурага аралашмаларын чайкап алат. Уста жыгач үлгүлөрүнүн ичинен бешикти арбын кармап, сатууга чыгарат. Сентябрь - октябрь айларында жердигин тилип, мешке кургатып, сүрөт. 

Үч бөлүктөн (эки башы, тулкусу) турган буюмду ун желими (бат) менен бириктирип, кызгылт боёк менен сүрткөндө жыгач эң эски үлгүлөрдүн элесин жагымдуу тартуулайт. Катышкан көргөзмөлөрү, кароо-сынактары жана алган сыйлыктары 1984-ж. Кыргыз ССРинин 60 жылдыгына карата «Элдик чеберлердин көркөм буюмдарынын республикалык II кароо-сынагы». 

Зер нускалары үчүн Кыргызстан КП БКнын жана Кыргыз ССР Министрлер Советинин Ардак грамотасы; 1987-ж. Улуу Октябрь Социалисттик революциясынын 70 жылдыгына карата «Элдик чеберлердин республикалык көргөзмөсү». Жыгач үлгүлөрү үчүн «Кыял» элдик көркөм кол өнөрчүлүк Бирикмесинин Ардак грамотасы; 1991-ж. «Кыргызстан Эл чеберлер союзунун уюштуруу көргөзмөсү». 

Бешиги жана зер жасалгалары экспонатталган.

 Колдонулган адабияттар 
Акматалиев A. Кыргыздын уз-усталары: Антология/Башкы ред. А. Карыпкулов; сүрөтчүлөрү Д. Чочунбаева, Г. В. Половникова. — Б.: КЭнин Башкы редакциясы, 1997, — 240 б.
ISBN 5-89750-080-0
Категория:Инсандар
Капсалаң кызы Изаат

Капсалаң кызы Изаат (Туулган, өлгөн жылдары белгисиз) Оймочу, өрмөкчү жана чачыкчы.
 
Нарын районундагы Жан-Булак айылында төрөлгөн. Чоң-Кара-Кужурду жердеп, Лахол айылында дүйнөдөн өткөн. Ал айылда кийинкилер үчүн узчулукту үйрөтүүнүн мектебин түзгөн. Улуу Ата Мекендик согуштан кийин көркөм кол өнөрчүлүктү жандандырып кармоо нускасы Кара-Кужур кыштоосунда Изаат байбичеден башталат. Ал бул чөлкөмгө анча тааныш эмес, Ат-Башылыктарга гана мүнөздүү болгон «Салбай оюмду» таратып үйрөтөт. Өрмөк үстүндө терменин ондон ашуун түрүн жатка көкүрөккө түйүп жүргөн уз боз үйдүн боо-чуулары жана кылдырооч, тегирич өңдүү жасалга таар буюмдарына «омуртка», «чымын канат», «кыял», «жарым кыял», «бото моюн», «ийрек», «жарым ийрек», «тумарча» өңдүү көркөм көчөттөрдү түшүрө турган өрмөктү куруп, аны күзүктөп, кыз-келиңдерди тегерегине топтоп, өзү көрсөтүп, аларды «термечи» кылып чыгарган. Анын өрөөндө биринчи жасалгалап көтөргөн боз үйүндөгү кийиз, таар, сайма, чий буюмдары кийинки уз болуучулар үчүн нуска. 

Изааттын чеберчилик мектебинен чыккандар - келиндери: Сыдыкова Калыйча, Акматова Калыйча, кызы Сыдыкова Марипа, айылдаштары: Качаганова Зыйнат, Көйкөлова Калыйча, Абдыгазиева Апал, Акунова Сатыгүл, Жаныгулова Кенжеке сыяктуулар термечи жана шырдакчылар. Изааттан айылдаштары ич курду, кол башында чалууну, тор чачыктарды түйүүнү, чий чырмакта «омуртка көчөтүн», «мүйүз оюмун» берүү ыкмаларын үйрөнүшкөн.

 Колдонулган адабияттар 
Акматалиев A. Кыргыздын уз-усталары: Антология/Башкы ред. А. Карыпкулов; сүрөтчүлөрү Д. Чочунбаева, Г. В. Половникова. — Б.: КЭнин Башкы редакциясы, 1997, — 240 б.
ISBN 5-89750-080-0
Категория:Инсандар
Канымет уулу Аалы

Канымет уулу Аалы Жыгаччы. 1909-ж. Ак-Талаа районундагы Кара-Таш конушунда (Жалын-Арык) төрөлгөн.
 
Мугалимдик курсту бүтүп, кызыл педагог аталып, мектен уюштурууга, элдин сабатсыздыгын жоюга жандуу салымын кошот. Кийин бириккен чарбанын активдеринен болот. Тайган агытуучулук менен жыгаччылыкты кош тизгинде кармаган анын кол өнөрү үй жыгачын (уук-кереге) жасоодон башталган. Уста Нарын дарыясынын жээгиндеги таштакка өскөн бутактуу талды буюмдун жердигине алат. Аны матоонун ички сырларын таасын өздөштүргөн. Жыгачты октябрь, ноябрь айларында кыйып алып, тап менен кургатып, «көккө коюу» (кыкты кызытуу) ыкмасы аркылуу жашытып (жибитип), теске коюп октой түз кылган. Бутактуу, ийрилиги чыканактай талды сындырбай матай билген. Керегени көктөөдө төөнүн, өгүздүн жон терисин пайдаланган.

 Колдонулган адабияттар 
Акматалиев A. Кыргыздын уз-усталары: Антология/Башкы ред. А. Карыпкулов; сүрөтчүлөрү Д. Чочунбаева, Г. В. Половникова. — Б.: КЭнин Башкы редакциясы, 1997, — 240 б.
ISBN 5-89750-080-0
Категория:Инсандар
Каныметов Бешкүрөң

Каныметов Бешкүрөң Жыгаччы. 1931-ж. Ак-Талаа районундагы Кара-Булуң айылында төрөлгөн.
 
Саякаалы устадан таасирленген. Ачкычты бир көрүп жасаган. Кош-Дөбөлүк Нурбай уста мылтык согуп, кош жаак капкан жасап, кара темирди сугарганы Бешкүрөңдү тан калтырган. Анын көөрүгүн басып, күжүсүн күйгүзгөн. Беш күрөң кийин үй жыгачын (уук, кереге, түндүк, босого-таяк) кармаган. Ал ээрчи катары да элге таанылган. Ак каңкы ээрдин 15-20дайын бир убакта чапкан. Мурунку чапкандары кургаганча чабылуучу ээрлер менен иштегендиктен, уста айына 20-25 зерди бир колдон чыгарып турган. Ээрге теректи пайдаланган. Аны августта кыйып, аарчып, жайында бир ай сулк жаткырган Сомдолгон ээрлерди көлөкөдө кургатып, жарыла баштаса же катууланып баратса солидол сыйпаган. Чоң уйдун терисин 14-15 ээрге хаптоочу тыш бычкан. 11 ээрге сегиз килочо мык керектеген. 

Нанбаш ээрин алты бөлүккө бөлүн кармаган. Анын айырмач ээри 18 бөлүктөн турат. Кушбаш ээрди туюк чабат. Ээрди жалпы чабууда, кашын чыгарууда керкини гана этият колдонгон. Бешкүрөң өтүк да ултарат. Аны чоң атасы Сарымырзадан үйрөнгөн. Боз үй жыгачын ноябрь, декабрь айларында кыйып, аны Кара-Сууга 15 күнчө салат. Керегенин жыгачын кыяры менен кабыгын аарчып, бекем таңып (үч жеринен курчап), кургак жерге жөлөп коёт. Бешкүрөңдүн керегелери 12 көктүү келет. Жыгаччы кайың түндүк кармайт. Аны кыйып келээри менен кабыгын аарчыйт. Анын ар бири жеңден ичке 1,5 метр жыгачтан турат. Ал жара бөлүнөт. Үч бурчтуу жыгачка аны жатак алдырганда ал жаа болуп калат. Түндүктүн көзүн чыгаруу үчүн уста торт кырдуу шишин күжүгө коюп ысытат.

 Колдонулган адабияттар 
Акматалиев A. Кыргыздын уз-усталары: Антология/Башкы ред. А. Карыпкулов; сүрөтчүлөрү Д. Чочунбаева, Г. В. Половникова. — Б.: КЭнин Башкы редакциясы, 1997, — 240 б.
ISBN 5-89750-080-0
Категория:Инсандар
Канташ уулу Капар

Канташ уулу Капар (1898-1985) Зергер. Кочкор районунун Кара-Күңгөй айылында төрөлгөн.
 
Аталаш Санташ, Балташ усталардын нускасын алган. Чоң атасы Оттук таштан берки устачылыктын улуу жолун ыйык тутуп, мурас катары уланткан. Ага Балташ жана Шамшидин устанын таасири бөтөнчө тийген. Тянь-Шандын № 53 жылкы заводунда устакана уюштуруп, анда кырк жыл узанган. «Капардын макиси», «Капардын үзөңгүсү», «Капар кадаган идиш» өңдүү сөздөр кеңири тараган. Капар курч темирден бүргү жасап, ак бараңга алты сай чыгарган уста. Ат жабдыктарынын бардык түрүнө узанган. Ага күмүш, жез, мис, калайды пайдаланган. Зергерчиликте узануунун эң кылдат ыкмасы - буюмду «сиркелетүү» менен көркөмдөөнүн чеберчилигин мыкты билген. Сиркелетүү, таруулатуу, чыбырчыктатуу, жүгөрүлөтүү, коноктотуу - элдик зергерчиликтеги эң эски ькмалардын бири. Жыгач көмүрдүн бетин кестик менен этиет жонуп, тегиз жалпактап, үшкүлүү шибегеси менен (учу тоголок) көмүрдүн бетин сыйда оюп, аны кыдырата койгон. Күмүш зымды үшкүгө ченеп кесип, аны көмүрдүн ошол чуңкурчаларына чымчуур менен салып, көмүрдүн үстүнө ошондой жалпак көмүрдү капкактаган. Ошол тапта эриген күмүштүн өңү жашыл түскө өзгөргөн чакта үстүндөгү көмүрдү шилеп жалпак темирдин үстүнө төккөндө топтоголок «кызыл таруулар» мөлт-мөлт эте түшкөн. Күмүштөн «сирке», «таруу» пайда болгон. Уста данакерди чөйчөккө чылаган. Куткундап чыгарган билериктин оюмуна ошол майда күмүштү данакерге малып, тизип чыгып, аны көмүрдүн табына койгон. Күмүш күйүп кетпегидей тутанган чокту жез түтүкчөсү менен үйлөгөн. Күмүшкө аралашкан данакер жалтырап эрип, ал чыбырчыктаган «таруудай күмүштү» чап кармаган. Кыз-келиндердин зер буюмдарына (билерик, сөйкө, шакек, желбирөөч, оймок, топчу) узанган. Зергер буюмду «тогуз төбөлөгөн». Күмүшкө акак, айнек, асыл таш чөгөргөн. Акакты, айнекти, зумуратты, инжини буюмга чөгөрүүдө эки ыкманы пайдаланган. Биринчиси, күмүш билериктин үстүн оюп, кызыл жалын болуп эриген айнекти ага куюну колдонгон. Күмүштөн ага «жатак» кылып алып, күмүш менен данакерди аралаштырат да, билерик үстүнө коюп, каухар, жакут, акак таштардан шуру жасап, сөйкө, билерик, чач учтук, чолпу, күбөк, желбирөөч, шакек өңдүүлөрдүн беттерин жалтылдатып кооздогон. 

Беков Көчөрбай, Сыдыкбеков Шайып, Эсенбаев Торсон, Абдыбеков Сыдык өңдүү усталар Капардын шекиттери.

 Колдонулган адабияттар 
Акматалиев A. Кыргыздын уз-усталары: Антология/Башкы ред. А. Карыпкулов; сүрөтчүлөрү Д. Чочунбаева, Г. В. Половникова. — Б.: КЭнин Башкы редакциясы, 1997, — 240 б.
ISBN 5-89750-080-0
Категория:Инсандар
Калык уулу Эшенкул

Калык уулу Эшенкул Зергер. 1906-ж. Ноокат районундагы Кара-Най айылында төрөлгөн.
 
Он төрт жашынан зергерчиликти кармайт. Жолдош, Жапар, Айтмат аттуу усталардан үлгү алган. Зергер сары талдын жаyа кара талдын көмүрүн пайдаланат. Жез билерикти тазалоо үчүн адегенде сууну кайнатып, ага туз менен ачык ташты салат. Анан муну тазалай турган көк жашыл бөтөлкөдөн майдалап алат. Аны «заркун» деп атайт. Билерикти ошол майда заркун менен сүртөт. Ошондо жез билерик жүзүнө чыгат. Уста күмүш кармоодо да мына ушундай өзүнүн жекече ыкмаларын колдонот. Ал муну менен катар зергерчиликтин жалпы элге маалым түрлөрүн да кармай билет. 

Зергер буюмду шөкөттөөгө, сынпостоого көбүнчө жезди (сары жез, кызыл жез жана коло) жана калайды такай пайдаланат.

 Колдонулган адабияттар 
Акматалиев A. Кыргыздын уз-усталары: Антология/Башкы ред. А. Карыпкулов; сүрөтчүлөрү Д. Чочунбаева, Г. В. Половникова. — Б.: КЭнин Башкы редакциясы, 1997, — 240 б.
ISBN 5-89750-080-0
Категория:Инсандар
Калканова Асел

Калканова Асел Саймачы, чырмакчы. 1973-ж. Ак-Суу районундагы Боз-Учук айылында төрөлгөн.
 
Бишкектеги элдик көркөм кол өнөрчүлүк окуу жайын бүтүргөн. Ошол окуу жайында чебер-мугалим болуп узданат. Уздук таасирди Жапарова Макенден алган. Анын көркөм оюм-көчөттөрү менен белек-бечкектик үлгүлөрдү жасоого машыккан. Асел «илме сайманы» (шибеге сайма) учуктуу ичке ийне аркылуу жүзөгө ашырат. «Илме дос саймасы», «чыраш саймасы», «басма саймасы» менен бүткөрүлгөн көркөм буюмдары бар. Анын андай үлгүлөрү сатууга дүкөндөргө чыгарылат, белек-бечкекке жөнөтүлөт. Аселдин чыгармачылыгы чакан туштуктарды, изденүү менен пайда болгон композициялык чыгармаларды түзүүгө шартташкан. Ал «Манас 1000ге» карата чырмак буюмдарынын серияларын жараткан.

 Колдонулган адабияттар 
Акматалиев A. Кыргыздын уз-усталары: Антология/Башкы ред. А. Карыпкулов; сүрөтчүлөрү Д. Чочунбаева, Г. В. Половникова. — Б.: КЭнин Башкы редакциясы, 1997, — 240 б.
ISBN 5-89750-080-0
Категория:Инсандар
Калкабай кызы Толгонай

Калкабай кызы Толгонай (1882-1986) Чебер жана нускоочу. Жети-Өгүз районунун Шалба айылында төрөлгөн.
 
Бугу элинен чыккан Тилекмат баатырдын кыздарынан. 104 жашында Тоң районунун Оттук айылында дүйнөдөн кайткан. 19-кылымдын 2-жарымындагы кыргыз элинин салттуу жашоо-тиричиликтерин, шаан шөкөттөрүн даана көрүп, алардын чордонунда жашаган уз кыз-келиндерге таандык көркөм кол өнөрчүлүктүн түрлөрүн түгөлү менен кармаган. Өз чөлкөмүндө ички-сырткы жасалгалоонун сыйкырдуу кооздуктарын нускалаган. Анын алтымыш жылы мурун көтөргөн боз үйү атактуу чебердин кийинки кыз кыркындарына, келин-кезектерине калтырган асемдүү мурасы. Сайган туш кийизи, чырмаган чыгданы небере келини Зарылкан Дүйшакун кызында азыр да көөнөрбөй сакталууда. Анын туш кийизи уюткулуу кыргыз элинин көчмөн турмушун чагылдырат. Мында мал чарбачылыгына байланыштуу көркөм көчөттөр жаратылыштын ажайып көрүнүштөрүнө шайкештенет. «Мүйүз оюму», «ит куйрук оюму», «карга тырмак оюму», «бармак боочу оюму» өсүмдүктөрдүн сабактары, жалбырактары, бутактары менен символикалык катыш жасаган. 

Чыгдан чийинде Толгонайдын ой толгоолору берилет. Үч табакчадан ашкана көчөтү көрүнөт. «Омуртка оюму» чок ортодон орун алып, «жарым кыял оюмунда» элдик сырдана «мүйүз оюмунун», «куш оюмунун», «жагалмай канат оюмунун» элементтери тарам-тарам болуп түшөт. Андан Зарылкан шык алат. Ал «Кыял» өнөрканасынын үйдөн уздануучу чебери. Бул уз чий буюмдарына (чыгдан чий, канат чий, эшик чий) сырдана көчөттөрдүн «ала мончок» ак этектеринен Толгонайдын «кыял чабыттарын» берүүдө. Толгонайдын кызы Төлөбүбү уз (Тоң району, Коңур-Өлөң айылы), небереси Аймончок (Кочкор району, Кочкор айылы), чөбөрөлөрү Салкын, Кымбаткүл да анын көркөм дүйнөсүн улантышууда.

 Колдонулган адабияттар 
Акматалиев A. Кыргыздын уз-усталары: Антология/Башкы ред. А. Карыпкулов; сүрөтчүлөрү Д. Чочунбаева, Г. В. Половникова. — Б.: КЭнин Башкы редакциясы, 1997, — 240 б.
ISBN 5-89750-080-0
Категория:Инсандар