Zhantas/Cleaned-Kyrgyz_Wikipedia huggingface dataset:
Николай Римский-Корсаков

thumb|Н. Римский-Корсаков (1897).
Николай Римский-Корсаков - белгилүү орус композитору, дирижер, педагог, коомдук ишмер.

 Өмүрү таржымалы 
Н. А. Римский-Корсаков 1844-жылы 18-мартта Новгород губерниясындагы Тихван шаарында чиновниктин үй-бүлөсүндө туулган. 1859-1960-жылдары пианист Ф. А.Каниллден билим алат да 1861-жылы «Кубаттуу топко» мүчө болуп кирип, М. А. Балакиревдин жетекчилиги менен 1-симфониясын жазган.

 Кызматы 
1871-жылы Петербург консерваториясынын профессору, 1874-81-жылдары акысыз музыкалык мектептин директору болуп иштеген.

 Чыгармалары 
Өзүнүн чыгармаларында улуттук мүнөздөрдүн галереясын түзүп, орус элинин сулуулугун, чыгармачылык кубатын, элдик поэзиянын табиятын
даңазалаган. Ал «Псков кызы» (1960), «Падыша колуктусу» (1896) жана «Өлбөс Кащей» деген чыгармаларында деспоттук бийликтин бетин ачса, «Май түнү»,«Рождестводон мурдагы түнүндө» жакшылык менен жамандыктын ортосундагы күрөш чагылдырылган.

 Роман жана опералары 
Анын романстары жөнөкөйлүгү жана поэтикалык назиктиги менен айырмаланат.Орус фольклорунун түрдүү жанрларын: жомокту, былинаны (баатырлар жөнүндө ыр менен айтылган жомок), тарыхый лакаптарды, элдик элестерди жана ырым-жырымдарды кеңири пайдаланып, «Орустун элдик 100 ыры» жыйнагын < Падыша Салтан жөнүндө жомок», Аяз кызы» жана башка операларын жазган. Ошентип ал 15 опера түзүп, үч симфония, 80 ге жакын романс, үч кантата, «Шахрезада» сюитасын, музыкалык «Садко» картинасын мындан башка дагы музыкалык көптөгөн чыгармаларды жараткан. Ал жалаң гана музыка жазбастан мыкты педагог, гармония жана оркестровка боюнча баалуу китептердин, илимий макалалардын автору болгон.200 дөн ашык композиторлорду, дирижерлорду тарбиялап чыгарган. Алардын ичинде А. Глазунов, С. Прокофьев, Н. Мясковский, М. Баланчивадзе сыяктуу көрүнүктүү композиторлор бар.

 Наамдары 
1944-жылы Римский-Корсаковдун 100 жыл толгонуна байланыштуу Ленинграддагы Мамлекеттик консерваторияга анын ысмы коюлуп, эстелик тургузулган. Тихван шаарында үй-музейин ачуу жөнүндө, ошондой эле Римсий-Корсаков атындагы стипендия уюштуруу тууралуу токтом кабыл алынган. Азыркы учурда композитордун опералары мамлекеттик жана элдик театрлардын сахналарында коюлуп, симфониялык чыгармаларын, романстарын эң мыкты музыканттар жана ырчылар аткарууда.

 Өмүрүнүн акыры 
Н. А. Римский-Корсаков 1908-жылы дүйнөдөн кайткан.

 Колдонулган адабияттар 

 РИМСКИЙ-КОРСАКОВ Н.А. // Кыргыз Совет Эициклопедиясы. - Ф., 1980. Т.6. - Б. 155;
 3АЛКАР // Сов. Кыргызстан. - 1969. -18-март;
 Н. А. РИМСКИЙ-КОРСАКОВ // Кыргызстан маданияты. - 19-март. № 12. - Б. 6.

Категория:Композиторлор
Категория:Туулгандар 1844-жылы
Категория:Өлгөндөр 1908-жылы
Сергей Ильюшин

thumb|Сергей Ильюшин
Ильюшин, Сергей Владимирович - Эң көрүнүктүү авиаконструктор, үч жолку Социалисттик Эмгектин Баатыры, Лениндик жана Мамлекеттик сыйлыктардын лауреаты.

 Өмүрү таржымалы 
С. В. Ильюшин 1894-жылы 30-мартта Вологда губерниясындагы Диляево кыштагында туулган. Турмуш жолун авиомеханик болуп иштөөдөн баштаган. 1926-жылы Н.Е, Жуковский атындагы Аскер аба-инженердик академиясын бүтүргөн. С. В. Ильюшин 1977-жылы дүйнөдөн кайткан.

 Ишмердүүлүгү 
thumb|ИЛ-2.
thumb|ИЛ-4.
1931-жылы конструктордук бюро уюштуруп аны өзү башкарган. Согуш мезгилинде «ИЛ-4» деген ат менен чыккан бул машина алыска аракеттенүүчү негизги авиация болгон. 1940-жылдан баштап «ИЛ-2» сериясы чыга баштаган. Бардыгы болуп 36 миңден ашык штурмовик чыгарылган. Дүйнөдө бир да самолет мынчалык массалык серияда чыгарылган эмес. Ильюшиндин жургүнчүлөрдү ташуучу самолетуиун долбоорун аэрофлат 1946-жылы пайдаланууга алып «ИЛ-12» самолетун түзүлгөн, «ИЛ-14», «ИЛ-18» жана континенттер аралык учуучу лайнер «КЛ-62» аэрофлоттун флагманы болуп калды.

30 жыддан ашык консртуктордук бюрого жетекчилкк кыяган жылдарынын ичинде самолеттордун ондогон типтери түзүлүп, алардын көпчүлүк бөлүгү сериялык түрдө чыгарылган.

 Сыйлыктары 
Конструктордун эмгеги жогору бааланып, Ленин ордени менен 7 жолу, Октябрь Революциясы ордени жана башка орден, медалдар менен сыйланган.

 Колдонулган адабияттар 
 ГОРБАЧЕВА М. Генеральный конструктор // Ленинчил жаш. - 1984. ~ 31 март;
 ИЛЬЮШИН Сергей Владимирович //"Кыргыз Совет Эициклопедиясы. - Ф., 1977. - Т.2. - Б. 612.

Категория:Туулгандар 1894-жылы
Категория:Өлгөндөр 1977-жылы
Категория:Социалисттик эмгектин баатырлары
Аксуу-Арашан

Аксуу-Арашан - Ысык-Көл облусунун Аксуу районундагы өсүмдуктөргө бай, крагай, бадалдуу, ысык булак чыккан тоолуу кооз жер. Тескей Ала-Тоонун түндүк капталында, Алтынарашан суусунун ортоңку жана Аламалынын төмөнкү агымынан оорун алган. Райондун борбору Теплоключенкдан 10-20км түштүктө. Басымдуу бийиктиги 2500-2800м, эң бийик жери 3500м. 

Меридиан багытында созулган субсеквенттик типтеги өрөөн; таманы түзөң, тоо капталдары тик (30–40°), тө-
мөн жагында (түндүгүндө) кууш капчыгай бар. Жайы серүүн (июлдун орт. темпрасы 12–15°С), кышы жылуу (январдыкы –5...–10°С). Жылдык жаан-чачыны 500–700 мм. Малга жайлуу. Алмалы ай-
рыгында Ак-Суу санаторийи, Алтынарашанда эмгекчилер эс алып, дарылануучу үйлөр бар.

 Колдонулган адабияттар 
 ISBN 9967-14-006-2 © Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору

Категория:Ысык-Көл облусу‎
Категория:Таажы-2012
Георгий Львович Френкель

Георгий Львович Френкель - Патофизиолог, медицина илиминин доктору, профессор Кыргыз Илимдер Академиясынын мүчө-корреспонденти.

 Өмүрү таржымалы 
Г. Л. Френкель 1899-жылы 9-майда Ленинграддагы Санкт-Петербург шаарында туулган. Ал 1969-жылы 25-октябрда дүйнадөн кайткан.

 Кызматы 
Ал 1925-жылы Ленинград медициналык институтун бүтүргөндөн кийин прозектор, ассистент (1928), доцент (1935), профессор (1946) болуп иштеген. 1951-60-жылдары КММИнин патофизиология кафедрасынык башчысы, кыргыз ССР Илимдер Академиясынын Крайлык мединститутунун директорунун орун басары (1955-64), Биохимия жана физиология институтунда (1964-69) ага илимий кызматтарда иштеген.
 
 Эмгеги 
Эмгектери негизинен физикалык фактордун (механикалык температуралык жана электрдик жаралуунун) денеге тийгизген таасирлерин изилдөөгө арналган.130 дан ашык илимий эмгектин автору, анын ичинен 14 монографиялык змгектерди жазган.

 Сыйлыгы жана наамдары 
1959-жылы Кыргыз ССРинин илимге эмгек сиңирген ишмери, көзү өткөндөн кийин «Шок жана колляс боюнча очерктер» деген эмгеги үчүн Кыргыз ССРинин мамлекеттик сыйлыгынын лауреаты деген наамга (1970) татыктуу болгон. Кызыл Жылдыз ордени жана медалдар менен сыйланган.

 Колдонулган адабияттар 
ФРЕНКЕЛЬ Л. Г. Электр тогуна урунуп жарадар болуудан кандайча сактануу керек жана электр тогуна урунуп жарадар болгондорго кандай жардам көрсөтүүгө болот. - Ф., 1958. - 26 б.; ФРЕНКЕЛЬ Георгий Львович // Кыргыз Совет Эициклопедиясы. - Ф., 1980. Т.6. - Б. 284.

Категория:медицина
Категория:Туулгандар 1899-жылы
Категория:Өлгөндөр 1969-жылы
Кырчын

thumb|Кырчын.
Кырчын - Күнгөй Ала-Тоонун түштүк капталындагы тектондук чуңкурчак; 
Ысык-Көл районундагы Кичи Ак-Суунун ортоңку агымындагы кооз жер. Ысык-Көлдөн 13-15 км. аралыкта, деңиз деңгээлинен 2000-2300 м. бийиктикте жайгашкан. Узундугу 7-8 км., туурасы 2-2,5 км. Түндүгү жана түштүгү тик капталдуу, батышы Көк-Бел жана Бел-Булак мойноктору, чыгышы Үч-Күнгөй, Көк-Дөбө менен чектешет. Тектоникалык көтөрүлүүнүн натыйжасында Ак-Суу өрөөнүнөн бөлүнүп калган чуңкурчак. Ооз жагы кууш, ичи жагы кеңейип, ичи тектирлүү. Эң үстүнкү тектирче суу нугунан 600-700 м. бийиктикте жатат. Неоген, антропоген мезгилдеринде пайда болгон чөкмөлөрдөн турат. Климаты континенттик, январдын орточо температурасы -4градус...-6гр., июлдуку 15-20гр. Жылдык жаан-чачыны 350-500 мм. Чыгыш капталы Ак-Суу сайынан баштап четин, шилби, ыргай аралаш чытырман карагай токою ээлейт, калың шалбаа өсөт. Кырчын - тунук суулуу, түркүн өсүмдүктөргө бай, өзгөчө кооз жер. Мында Ысык-Көл районунун малчылар майрамы өтүп турат. Туристтик база бар. Кырчын аркылуу Сүттүү-Булак, Желе-Карагай, Кууганды-Төр, жана Ак-Суу ашууларына баруучу туристтик жолдор өтөт. 

Категория:Ысык-Көл району
Категория:Кыргызстандын капчыгайлары‎
Бөрүбай уулу Жаманкул

Өмүр баяны 
Жаманкул Бөрүбай уулу (1886, Кант району, Чоңдалы айылы – 1917, ошол эле жер) – төкмө акын. Солто уруусунан. Бала кезинен ырга кызыгып, кийин Осмонкул менен катарлаш, айылдаш ырчы болуп ырдап чыккан. Кыргыз-казакка ырчы катары 1912-ж. Шабдандын ашында жар чакырганда алгач таанылган. Ондогон мыкты акындар чогулган бул ашта атаандаштарын жеңип жарчы болушу – акындык чеберчилигинин өзгөчө-лүгүнөн жана атчан ырдаганда үнүнүн күчтүүлүгүнөн жана тембринин кооздугунан улам болгон. Анын адабий мурасы бизге өтө аз санда жеткен, эл оозунда калган анча-мынча ырларынан эле, ал доордун көй-гөйлөрүн, эл мүдөөсүн көрө билген чоң ырчы экени байкалат. Буга анын 1916-жылкы көтөрүлүш учурундагы ыры айкын мисал. Ал өз мезгилинде көп акындар менен айтышкан. Алардын ичинен Найманбай ырчы менен айтышканы гана чакан көлөмдө сакталган. Жаманкул мындан тышкары «Манас», «Семетей» эпосторунун да мыкты аткаруучусу болгон экен. Совет мезгилинде Жаманкулдун чыгармачылыгы изилденген эмес. Себеби, Шабданды мактап ырдаган ырлары аны «эскичил, байларды мактаган акын» деп баалоого негиз болгон. Жаманкулдун качан каза болгондугу жөнүндө да адабияттарда так маалымат жок. «Бизден мурда өткөндөр» деген ырында Осмонкул төкмө: «Жыйырма сегиз жашында, жерге сөөгү камалып», – деп эскертет. Кээ бир изилдөөчүлөр ал 1917-ж. каза тапкан деп белгилешет. Анын чыгармалары 1946-ж. Бишкекте басылып чыккан «Кыргыздын эл акындары» аттуу китепке киргизилген. Жаманкул – кыргыз оозеки поэзиясында салттык мактоо, кордоо жана айтыш ырларын жараткан акын. 
 Колдонулган адабият 
Кыргыз тарыхынын энциклопедиясы Б., 2003 

Категория:Кыргыз тарыхы
Категория:Инсандар
Хасан Жээнбаев

Өмүр баяны 
Жээнбаев Хасан (1902, Ысык-Көл облусу, Ысык-Көл району, Бостери айылы –1937-ж. атылып, сөөгү 1992-ж. Чоңташтагы Атабейит көрүстөнүнө коюлган) – мамлекеттик жана партиялык ишмер. 1918-жылдан балдар үйүндө тарбияланган. 1919-ж. а. ч. мектебин, 1926-ж. Москвадагы Чыгыш эмгекчилеринин коммунисттик университетин бүткөн. 1926–37-ж.ж. совхоздук жана партиялык кызматтарда. 1928–29-ж.ж. Украина КП(б) Кадиевск районунун уюштуруу бөлүмүнүн башчысынын орун басары. 1933–35-ж. Базаркоргон райкомунун катчысы, Кыргыз обкомунун уюштуруу жана а. ч. бөлүмүнүн башчысы, 1935-ж. Кыргыз обкомунун 2-катчысы. 1937-ж. июлда Кыргызстан КП(б) БКнын 2-катчылыгына шайланган. 1937-ж. репрессияланып, 1957-ж. толук акталган. 
 Колдонулган адабият 
Кыргыз тарыхынын энциклопедиясы Б.,2003 

Категория:Кыргызстан
Категория:Ысык-Көл облусу
Категория:Инсандар
Риштан минералдуу суусу

Риштан минералдуу суусу — Баткен облусунун Кадамжай районундагы жылуу суу булактары чыккан жер. Риштан шаарчысынан 18км түштүк тарапта. Суу палеоген мезгилинде пайда болгон чөкмө тектердин арасындагы акиташ тектеринен булак түрүндө агып чыгат. Бургулоо көзөнөгүнөн да чыгарылган. Булактардын дебити 0,71 л/сек бургулоо көзөнөгүнөн чыккан суунуку 4 л/секга жетет. Суунун жалпы минералданышы 2,8-4,3 г/л, көмүр кычкыл газы 160 мг/л, йод 6,8 мг/л. Суу белгилүү Мацеста, Талга, Сергиев сууларына окшош. Киринүү жолу менен тери жана кызыл жүгүрүк ооруларын дарылоого болот.

Категория:Кадамжай району
Кыздын түзүлүшүнө карата мамиле

Кыздын төрөлүшүнө карата мамиле 
Уул балага салыштырмалуу кызга карата болгон салкын мамиле биринчи кезекте анын бойго жеткенде үйүн таштап кетиши, бирөөнүн бүлөөсү болушу менен байланыштуу. Үй бүлөнүн туруктуу мүчөсү деп эсептелбегендиктен, кызга табактын түбүн жалатпаган, антсе ошол үйдүн ырыскысы кетип калат деп эркек балага тазалаткан. Ошол эле себептен, тагыраак айтканда, төркүнүнүн бүт байлыгын шыпырып алып кетпесин үчүн кызды күйөөгө узатканда. Себине шыпыргы кошуп бербеген. “Жаман катын кыш тууйт, кыш тууса да кыз тууйт” деген макал кыз баланын төрөлүшүнө карай мамилени көргөзүп турат. Жалаң кыз төрөгөн келинди ал тургай аялдар өздөрү да “ичи тар адам кыз төрөйт” деп кодулашкан. Бирок анткен менен кыргыздар кыз баланы да жакшы көрүшкөн. Кыз төрөсө “кырк жылкы” деп сүйүнчүлөп, болочокто атасы кызын күйөөгө бергенде жечү калыңды кабар кылышкан. Эркек бала эски-ускуну эле кийип чоңойсо, кызына “кыздын көзү кызылда” деп кийимдин жакшысын кийгизип, көчкөндө аттын мыктысын мингизген. Кыз баланы тепсе томаяк болуп калат деп коркутуп, анткен баланы катуу тилдеген. Кыз мейман болот деп, аны дайым сыйлуу орунга отургузган. Турмушка чыккандан кийин да, төркүлөп келгенде чачын же кир когун жууса үйгө ырыскы, дөөлөт кирет деп жорушкан. Жогоруда сөз болгон ырым жырымдар, ишенимдер аркылуу эле кыргыздардын кызга карата жасаган чоң сый мамилесин байкаса болот
Каражыгач аскасы

Каражыгач аскасы — Жалал-Абад облусунун Аксы районундагы Толойкон айылында жайгашкан Карасуунун сол жээгинде, Жаңыжол кыштагынын четинде Медет менен Нурсултан жашаган жерде. Узундугу 1кмдей, бийиктиги 50мдей. Палеоген менен неоген дин кызыл түстүү кумдук тоо тектеринин үбөлөндүүсүнөн пайда болгон урчук, мамы, аскалардан турат. Алар кароол мунаралары бар чептин чалдыбарын элестетет.

Категория:Аксы району
Категория:Геология‎
Сулайман Стальский

Сулайман Стальский - Дагестан элинин атактуу акыны.

 Өмүр таржымалы 
Сулайман Стальский 1869-жылы 18-майда Касумкент районунун Ашага-Стал айылында кедей үй-бүлөдө туулган. 13 жашка чыкканда атасынан жетим калып, дыйканчылыкта иштеп, андан кийин Бакудагы нефти өнөр жайына жумушчу болуп кирет. Бирок, ал жерде иштеген жумушчулар сыяктуу эле Сулайман да жарыган жок, миңдеген эзилген элдин ичинде эскиликтин тагы жүрөгүндө дат сыяктуу калган.Эрксиз турмуш ак-караны таанытып, пролетариат ким экенин түшүндүрдү. С. Стальский 1937-жылы дүйнөдөн кайткан.

 Чыгармачылыгы 
Акындын ырлары реализмге жык толгон, келечек турмушту алдын ала баяндаган. Өз убагындагы эски салт-санааны жек көргөн жана эзилген элдик жыргалчылыгын элестүү сүрөттөгөн.Октябрь революциясынан кийин анын ырлары кагаз бетинен орун алып, бүткүл элге даңкы жайылды.

Айрыкча анын М. Горький менен таанышуусу акындын поэзиясынын күчүн чыңап, идеясын толуктап, орус адабияты менен таанышуунун булагы болду. Жазуучулардын 1-съездинде М. Горький аны «20-кылымдын Гомери» деп атаган. 1935-36-жылы «Дагестан» аттуу хроника-поэма жараткан. Ал эми анын «Жумушчу» деген ырында эркиндикти колуна алган жумушчуну залкар, тоодой бийик, ачык асманга, шаркырап аккан кашка тунук сууга теңеп, ак ниет теңдикке күрөш менен жеткендигин баяндаган. Ырлары башка көп улуттардын тилдерине, анын ичинде Кыргыз тилине да которулган.

 Колдонулган адабияттар 
СТАЛЬСКИЙ С. Ырлар, поэмалар / Котор.: К. Маликов. - Ф.: Кыргызмамбас, 1953. - 55 б.. ДАГЕСТАНЫМ (Ыр) / Котор. И. Исаков // Сов. Кыргызстан. - 1969. - 17- май; СУЛЕЙМАН Стальский // Сов, Кыргызстан. - 1969. - 17 - май; ТОКОМБАЕВ А. Алп адам // Ленинчил жаш. - 1969. -17-май. -№ 58. - Б. 4; УЛУУ ашуг: Дагестан эл акыны Сулейман Стальскийдин туулганына 100 жыл // Ала-Тоо. - 1969. - № 6. - Б, 431-135.

Категория:Акындар
Категория:Туулгандар 1869-жылы
Категория:Өлгөндөр 1937-жылы
Искендер Ибраимов

Өмүр баяны 
Ибраимов Искендер (1932-ж. т., Талас облусу, Талас району, Карой айылы) – тарых илимийнин доктору (1970), профессор (1971).
1952-ж. КМУнун тарых факультетин бүткөн. 1957–61-ж.ж. Караколдогу педогогикалык институттун марксизм-ленинизм кафедрасынын башчысы. 1961–65-ж. Кыргызстан КП БКга караштуу Партия тарыхы институнун улук илимий кызматкери. 1965–79-ж. В. В. Маяковский атындагы Кыргыз кыз-келиндер педогогикалык институтунда тарых кафедрасынын башчысы. 1979-жылдан Мамлекеттик тил жана гуманитариялык илимийдин институтунда кафедра башчысы, декан, проректор, 1993-жылдан Кыргыз мамлекеттик тоо-кен жана металлургия институтунда кафедра башчысы. Анын эмгектери Кыргызстандын партиялык уюмунун тарыхына арналган. 100дөн ашык илимий эмгектин (а.и.6 монография) автору. «Ардак Белгиси» ордени жана медалдар менен сыйланган. 
 Колдонулган адабият 
Кыргыз тарыхынын энциклопедиясы Б.,2003 

Категория:Кыргызстан
Категория:Талас облусу
Категория:Талас району
Категория:Тарых илимий доктору
Категория:Инсандар
Чаңгырташ минералдуу суусу

Чаңгырташ минералдуу суусу — Жалал-Абад облусунун Сузак районундагы дарылык касиети бар минералдуу жылуу булактар. Жалал-Абад шаарынан 15км түштүк-батышта, Акман адырларынын түштүк этегинде,деңиз деңгээли 1075м бийиктикте жайгашкан. 1948-1949-ж. изилденип, дарылык касиети,хим. составы аныкталган. Суу палеоген мезгилинин деңиз жана континеттик шатта пайда болгон чөкмө тоо тектеринде 200-240м тереңдикте топтолгон. Жердин үстунө бургулоо көзөнөктөрү менен агып чыгат. Химиялык касиети боюнча Мацесста минерал сууларына окшош составында йод, бром, күкүртүү суутек кездешет. Нерв, тери жана муун ооруларына даба берет. Суу терең жайгашып запасы аз болгондуктан үстүңкү катмардын кыртыш суулары менен аралашып дарылык касиетин начарлаткандыктан азырынча пайдаланылбайт.

Категория:Сузак району
Алмалы

Алмалы — Кант районундагы Ысык-Ата айыл советине караштуу кыштак. «Ысык-Ата» союзунун аймагында. Райондун борбордук жана т. ж. станциясы Кант шаарынан 35 км түш. тарапта.

1931-ж. негизделген. Калкы 1128 (1986); негизинен мал чарбасында эмгектенишет. Орто мектеп, поликлиника, кесиптик-техникалык окуу жайы, балдар бакчасы, 2 ашкана бар.

 Колдонулган адабияттар 
 Кыргызстандын географиясы/Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору . - Б.: 2004. ISBN 9967-14-006-2

Категория:Ысык-Ата району
Категория:Кыргызстандын кыштактары‎
Категория:Таажы-2012
Сааданбеков, Жумагул Сааданбекович

upright|thumb|Сааданбеков Жумагул Сааданбекович.
Сааданбеков Жумагул Сааданбекович (1940-ж. т., Ак-Суу району, Шапак айлы) — мамлекеттик жана партиялык ишмер. Философия илимдеринин кандидаты.

 Өмүр таржымалы 
1961-ж. Каракол мамлекеттик педагогикалык институтун физика-математика факультетин бүткөн.
Адегенде Жети-Өгүз районундагы мектепте мугалим, 1964—67-ж. Барскон орто мектебинде окуу-тарбия инггери боюнча директордун орун басары. 1967—69-ж. Кыргызстан КПнын Жети-Өгүз райкомунун агитация жана пропаганда бөлүмүндө инструктор. 
1969—74-ж. Кыргызстан ИАнын Философия жанаукук таануу институтунда кенже, улук илимий кыз¬маткер. 

1974—77-ж. Кыргызстан КПнын Бишкек шааркомунун агитация жана пропаганда бөлүмүнүн башчысы, 1977—81-ж. уюштуруу бөлүмүнүн башчысы, 1981—83-ж. Кыргызстан КПнын Бишкек шааркомунун катчысы. 
1983—84-ж. Кыргызстан КП БКнын партиялык иштерди уюштуруу бөлүмүнүн инспектору,1984-85-ж. пропаганда жана агитация бөлүмүнүн башчысынын орун басары, 90-ж. бөлүм башчы. 

 Жетишкендиктери 
1990—92-ж. Кыргыз Республикасынын Жогорку Кеңешинин билим берүү, маданият, тил жана улуттар аралык мамиле, спорт, туризм боюнча туруктуу комиссиясына төрага, Кыргыз Республикасынын Президенттик кеңешине мүчө, ошол эле мезгилде Кыргыз Республикасынын президенттик аппаратынын алдындагы мамлекеттик инспекцияда төрага, СССР Жогорку Кеңешине шайланган Кыргыз Республикасынын депутаттарынын башчысы, СССР Жогорку Кеңешинин Республикалар палатасынын төрагасынын орун басары. 
1992-жылдан Ысык-Көл облустук мамлекеттик администрациясынын башчысы. 
Илимий изилдөөлөрү негизинен айыл интеллигенциясынын рухий маселелерине арналган. 
1990—95-ж. Кыргыз Республикасынын Жогорку Кеңешинин эл депутаты. «Ардак Белгиси» ордени менен сыйланган.

thumb|Какен Мамбеталиеванын 75 жылдык мааракесине арналган жыйын. Бишкек. 19.5.2012.

 Айрым интернеттик шилтемелер 
"Улуттар аралык мамиледеги сабырдуулук этикасына жетишели..." 
ЖУМАГУЛ СААДАНБЕКОВ ЭМНЕДЕН ЖАҢЫЛГАН? 

 Колдонулган адабияттар 

 Ысык-Көл облусу энциклопедия. Бишкек-1994-ж.

Категория:Философтор‎
Категория:Туулгандар 1940-жылы‎
Категория:Ак-Суу району
Сарбанов, Кытайбек

Сарбанов Кытайбек (1939-ж. т., Тоң району, Бөкөнбаев айлы) — архитектор. Кыргыз Республикасынын эмгек сиңирген архитектору (1980). 
1964-ж. Москвадагы архитектура институтун бүтүргөн. 
1964-жылдан Кыргыз Республикасынын мамлекеттик курулуш институтунун улук архитектору, долбоорлоонун башкы архитектору, 1971-жылдан Ысык-Көл облусунда башкы архитектор, 1973—76-ж. Мамлекеттик курулуш институтунда башкы архитектор, 1976-жылдан «Фрунзе шаардык долбоорлоо» институтунда башкы архитектор. 
1984-жылдан Бишкек политехника институтунда доцент, 1985—87-ж. архитектура факультетинин деканы. 
1992-жылдан Кыргыз архитектура-курулуш институтундагы өнөр жай жана граждандык имараттардын архитектурасы кафедрасында доцент. 
Сарбанов шаар куруу жана айыл жеринин архитектурасы боюнча көптөгөн эмгектердйн автору. 
 Колдонулган адабияттар 
 Ысык-Көл облусу энциклопедия. Бишкек-1994-ж.

Категория:Архитектура
Категория:Инсандар
Оноре де Бальзак

thumb|Бальзак (1842).
Оноре де Бальзак - Франциянын белгилүү жазуучуларынын бири.

 Өмүр таржымалы 
Оноре де Бальзак 1799-жылы 20-майда Франциянын бакчасы деп аталган Турень провинциясына жакын Туре шаарында туулган.Ата-энеси аны кичинесинен юрист болушу керек дей беришип, акыры Парижде, Вандом колледжинде укук таануу боюнча билим алган. Оноре де Бальзак 1850-жылы дүйнөдөн кайткан.

 Чыгармачылыгы 
Саясий көз караш боюнча легитимист болгон Бальзакка Француз агартуучуларынын материализми күчтүү псевдонимдер менен 8 роман жараткан. Анын чыгармачылык иши «Чигирим булгаары» романын жазуу менен башталат. 90 чыгармадан турган «Адам комедиясында» буржуазиялык коомдун саясий экономикалык, моралдык жүрүш-турпатын ачып берген «Гобсек» (1830), «Евгения Гранде» (1833), «Горио ата» (1834), «Нусингендин банк үйү» (1838), «Дыйкандар» (1844) өңдүү чыгармаларында жеке адамдын коом менен тарыхтагы ордун, идеалдарын, принциптерин сүрөттөп, түрдүү мүнөздүү классикалык образдардын бүтүндөй бир галареясын түзгөн.Жазуучуну көпчүлүккө тааныткан «Шаундар» аттуу тарыхый чыгармасы болуп калды. Ушул жылдары жараткан романдары жана повесттери анын кийинки жылдары жазылган жүзгө жакын чыгармалары менен бирдикте «Адамдын тамашасы» аттуу аябагандай зор циклине киргизилген.Өз мезгилинде Ф. Энгельс Бальзактын бул зор эпопеясы франциялык коомдун жарым кылымга жакын тарыхын үйрөнүүдө экономисттер менен тарыхчыларга бул чыгармалардын пайдалуу экендигин айткан. Россияда А. С. Пушкин, В. Г. Белинский, А. И. Герцен, Л. Н. Толстой, айрыкча Ф. М. Достоевский жана башкалар Бальзактын улуу чыгармачылык мектебинен өткөн.

 Колдонулган адабияттар 
 БАЛЬЗАК Оноре де. Гобсек. Повесть жана ангемелер / Котор. Д. Орозалиев, К. Өгөбаев ~Ф.: Мектеп, 1975. - 110 б; БАЛЬЗАК Оноре де // Кыргыз Совет Энциклопедиясы. - Ф.: 1976. - Т. 1. -Б. 411; О
 НОРЕ де Бальзак // Жаш ленинчи. - 1974. - № 5. - Б. 3; ЛИЛЕЕВА Ирина. Бальзактын өмүрүнүн орус барактары. -Сов. Кыргызстан. - 1974. - 19-май.

Категория:Франция жазуучулары‎
Категория:Туулгандар 1799-жылы
Категория:Өлгөндөр 1850-жылы