Zhantas/Cleaned-Kyrgyz_Wikipedia huggingface dataset:
Темирбаева Миргул Омурзаковна

Темирбаева Миргүл Омурзаковна (13-декабрь, 1979-жылы, СССР, Кыргыз ССР, Тогуз-Булак) — кыргызстандык саясатчы жана мамлекеттик ишмер, Кыргыз Республикасынын Жогорку Кеңешинин «Ишеним» фракциясынын депутатыhttp://kenesh.kg/ky/deputy/show-from/266/fraction/2https://sputnik.kg/20211126/temirbaeva-mirgul-omur-bayan-1054822907.html.

 Өмүр баяны 
1979-жылдын 13-жекабрда Баткен облусунун Лейлек районунун Тогуз-Булак айылында туулган.

1996-жылы Тогуз-Булак орто мектебин алтын медал менен аяктаган.

2004-2007-жылдары Бишкек шаарында жеке ишканада котормочу.

2007-2008-жылдары Махмуд Кашгари-Барскани атындагы Чыгыш университетинде ага окутуучу, окумуштуу катчы.

2008-2011-жылдары Москва шаарындагы «Стройтехника» ЖЧК бухгалтер.

2011-2012-жылдары «Уста» ЖЧК, башкы бухгалтер, финансы директорунун орун басары. Москва шаары.

2015-2021-жылдары «Сырма Текстиль-Бишкек» ЖЧКсынын директору.

 Үй-бүлө 
Үй-бүлөлүү, 2 баланын сүйүктүү энеси.

 Билими 
 2001-жылы Бишкек гуманитардык университетинин филология факультетин «түркология» адистигин бүтүргөн.

 2001-2004-жылдары Кыргыз Республикасынын Улуттук илимдер академиясында аспирантурада билим алган.
 Булактар 
Категория:Инсандар:Кыргызстан
Категория:Кыргыз Республикасынын Жогорку Кеңеши
Категория:Жогорку Кеңештин депутаты
Категория:Лейлек районунда төрөлгөндөр
.бг

.бг (Punycode: .xn--90ae; България) — Болгария үчүн жогорку деңгээлдеги улуттук домен.

2007-жылдын 24-октябрында Болгариянын UniNet Ассоциациясы .бг доменин катто туралуу демилге көтөргөн.

2008-жылдын 23-июнунда Болгария Өкмөтү доменди каттоо ниетин расмий жарыялаганБългария поиска да регистрира интернет домейн на кирилица.

2010-жылдын май айында ICANN, .бг домендик аталышы Бразилиянын .br домендик аталышына окшош деген себептин негизинде каттодон баш тарткан.

2014-жылдын 7-ноябрында ICANN, .бг домендик аталышын каттаганБолгария официально получила одобрение домена .БГ.
 Дагы окуңуз 

 .bg

 Булактар 

 Тышкы шилтемелер 
 IANA сайтындагы .бг домени үчүн whois маалыматы

Категория:Жогорку деңгээлдеги улуттук домендер
Категория:DNSSEC
Категория:DNS
.bh

.bh — Бахрейн үчүн жогорку деңгээлдеги улуттук домен.
 Тарыхы 
.bh домени биринчи жолу 1994-жылы Бахрейн университетинин компьютердик борборуна тапшырылган. 1999-жылы домен Бахрейн телекоммуникациялык компаниясына өткөрүлүп берилген жана ошол убактан бери бул орган уюштуруучу бойдон калуудаRedelegation of the .BH domain representing Bahrain to the Telecommunications Regulatory Authority.

2002-жылы телекоммуникациялык жөнгө салуу органы түзүлгөн, 2008-жылы Бахрейндин телекоммуникация министри бул органды .bh жогорку деңгээлдеги улуттук домендин каттоочуусу катары бекиткенRedelegation of the .BH domain representing Bahrain to the Telecommunications Regulatory Authority.

 Экинчи деңгээлдеги домендер 
+ Экинчи деңгээлдеги домен Багыты .com.bh бизнес үчүн .cc.bh бизнес үчүн .biz.bh бизнес үчүн .net.bh телекоммуникация жана IT кызмат көрсөтүүчүлөрү үчүн .org.bh уюмдар, клубдар жана кайрымдуулук уюмдары үчүн .edu.bh билим берүүчү уюмдар үчүн .info.bh маалымат берүү кызматтары үчүн .med.bh медициналык кызматтар үчүн .name.bh жеке жактар үчүн .me.bh жеке жактар үчүн

 Шарттары 
Домендик аталыштарды каттоо Бахрейнде расмий катталган юридикалык жактар (б.а. коммерциялык жана коомдук уюмдар, ошондой эле мамлекеттик органдар) же Бахрейнде өкүлчүлүгү бар чет өлкөлүк юридикалык жактар үчүн жеткиликтүү. Домендик аталышты каттоо үчүн Batelco компаниясынын хостинг кызматтарын колдонуу керек.

Каттоо акысы — 15 бахрейн динары; техникалык тейлөө үчүн ай сайын акысы - 3 $ бахрейн динарыБаалары.

 Булактар 

 Тышкы шилтемелер 
 IANA сайтындагы .bh домени үчүн whois маалыматы 

Категория:Жогорку деңгээлдеги улуттук домендер
Категория:DNSSEC
Категория:DNS
Катания университети

Катания университети (итал. )― Сицилия аралындагы Катания шаарында 1434-жылы негизделген байыркы университеттеринин бири. Азыркы күндө 53 миңден ашык студент 104 курста билим алат. 

 Тарых 
Катания университети Сицилиянын эң байыркы университети болуп эсептелет, анын негизделиши 1434-жылга таандык. Ошол убакта Испаниянын жана Сицилиянын падышасы Арагондук Альфонсо университетке юридикалык жактан жарактуу квалификацияларды — лицензияларды, бакалаврдык даражаларды жана башка академиялык даражаларды берүү укугун берген. Бирок, 1444-жылы гана Папа Евгений IV "Сицилия гимназиясын" негиздөө боюнча кол койгон. Академиялык иш-чаралар 1445-жылдын 18-октябрында Пьетро Жеремиянын "илим сыйлыгынын лауреаты" деген алгачкы салтанаттуу сөзү менен башталган.

Катания университети структуралык жактан өзгөчөлөнүп, Сицилия аймагында даража берүү укугу боюнча өзгөчө Падышалык Жарлыкка ээ болгон. Университеттин иерархиялык ыйгарым укуктары ошол доордо чиркөөгө таандык болсо да, 18-кылымдын башында ректор студенттер арасынан шайланып, студенттердин укуктарын коргоо жана жактоо милдетин аткарган. 

 ПрограммаларыScuole di specializzazione 
Университет негизделгенде үч факультет болгон: теология, укук, медицина жана искусство. Башында алты гана окуу предмети окутулган (ар бир факультетке экиден): теология, философия, жарандык укук, канондук укук, медицина жана «Мане» менен «Серо». Биринчи диплом 1449-жылы Сиракузадан келген Антонио Мантеллого берилген. Окуу предметтеринин саны жана ар түрдүүлүгү тез өсүп турган, бирок факультеттердин саны жай кошулган: математикалык, физикалык жана табигый илимдер, ошондой эле адабият факультеттери расмий түрдө 1840-жылы гана түзүлгөн. Теология факультети 1873-жылы жабылган, ал эми калган факультеттер 20-кылымда түзүлгөн. 

 Биринчи даражадагы курстар: 47 
 Бир цикилдик Магистрдик даражалар: 8 
 Экинчи даражадагы курстар: 49
 Илимий докторлук даражалар: 20
 Магистрдик программалар: 34
 Адистештүрүү курсу: 1 
 Адистештүрүү курстары (жалпы): 9
 Адистештүрүү курстары (медициналык): 29

 Архитектурасы 
thumb|Катания Университети
Катания университетинин азыркы имараты 1693-жылкы жер титирөөдөн катуу жабыркаган жана толугу менен талкаланган мурдагы Ыйык Марк ооруканасынын ордунда жайгашкан. Кайра куруу иштери башталганга чейин, айрым тапкыч жана чечкиндүү студенттер сабактарын портко, жакын жердеги жыгач үйлөргө көчүп окууну улантышкан. Жаңы, азыркы имаратты архитектор Джованни Баттиста Ваккарини долбоорлогон.thumb|Жер Ортолук деңиз
Катания шаарынын борборунда көптөгөн тарыхый университет имараттары жайгашкан, бирок булар заманбап технологиялар менен жабдылган Ла Ситтаделла кампусунан кескин айырмаланат. Катания университети (ЮНИКТ) академиялык наамдардын ар түрдүү портфолиосун сунуштайт жана байыркы Жер Ортолук деңиз маданиятынын мурастарын сактоо менен заманбап окутууга ылайыкташкан лабораторияларды түзүүгө бекем берилген. 

 Булактар 

 Тышкы шилтемелер 
Катания университети (расмий сайт) 

Категория:Италия университеттери
Категория:1434 жыл
Категория:Университеттер арип боюнча
Категория:Европа университеттери
الاردن.

.الاردن — Иордания үчүн араб алфавитинде жазылган жогорку деңгээлдеги улуттук доменДомендик аймактардын маалымат базасы.

 Дагы окуңуз 

 .jo

 Булактар 

 Тышкы шилтемелер 
 IANA сайтындагы .الاردن домени үчүн whois маалыматы

Категория:Жогорку деңгээлдеги улуттук домендер
Категория:DNSSEC
Категория:DNS
.tw

.tw — Тайвань үчүн жогорку деңгээлдеги улуттук доменДомендик аймактардын маалымат базасы.
 Кытай иероглифтери менен жазылуучу домендердин аталыштары 
thumb|left|Эски логотиби
2010-жылдын 25-июнунда, ICANN, Тайвань үчүн кытай иероглифтери менен жазылуучу жогорку деңгээлдеги улуттук домендерди каттаганICANN Board Meeting Minutes:
.台灣(Punycode:.xn--kpry57d) - салттуу кытай иероглифтери менен.
.台湾(Punycode:.xn--kprw13d) - жөнөкөйлөтүлгөн кытай иероглифтери менен.
 Экинчи деңгээлдеги домендер 
 edu.tw: билим берүү жана академиялык мекемелер үчүн.
 gov.tw: Кытай Республикасынын Өкмөтүнүн агенттиктери үчүн, Тайвань тарабынан гана колдонулат.
 mil.tw: Кытай Республикасынын Куралдуу Күчтөрү үчүн, Тайвань тарабынан гана колдонулат.
 com.tw: өз өлкөсүнүн мыйзамдарына ылайык катталган компаниялар же уюмдар (Тайвандык же чет өлкөлүк) үчүн.
 net.tw: интернет же телекоммуникация тармагындагы лицензияcы бар жактар үчүн.
 org.tw: өз өлкөсүнүн мыйзамдарына ылайык түзүлгөн коммерциялык эмес уюмдар (Тайвандык же чет өлкөлүк) үчүн.
 idv.tw: жеке адамдар үчүн (электрондук почта аркылуу текшерилет).
 game.tw: чектөөсүз (электрондук почта аркылуу текшерилет), оюндарга байланыштуу мазмундагы багыттарга арналган.
 ebiz.tw: чектөөсүз (электрондук почта аркылуу текшерилет), онлайн бизнес менен байланышкан мазмундагы багыттарга арналган.
 club.tw: чектөөсүз (электрондук почта аркылуу текшерилет).
 Булактар 

 Тышкы шилтемелер 
 IANA сайтындагы .tw домени үчүн whois маалыматы
 IANA сайтындагы .台灣 домени үчүн whois маалыматы
 IANA сайтындагы .台湾 домени үчүн whois маалыматы

Категория:Жогорку деңгээлдеги улуттук домендер
Категория:DNSSEC
Категория:DNS
Өрүктү суусу

Өрүктү суусу — Ала-Бука районундагы суу, Касан-Сайдын сол куймасы.
Узундугу 28 км, алабынын аянты 116 км².
Чаткал кырка тоосунун тизмегинин түштүк-чыгыш тармагы Кара-Кыр тоосунан (3929 м) башталып, кууш колот аркылуу агат да, Ала-Бука өрөөнүнө чыгат.
Жылдык орточо чыгымы 0,41 км³/сек. Эң көбү апрель — майда, эң азы февралда байкалат. 
Негизинен кар, жаан-чачын жана булак сууларынан куралат.
Боюнан Карагечет, Жойбелент кыштактары орун алган.
Сугатка пайдаланылат.

 Колдонулган адабият 

Кыргыз жергеси. Энциклопедия.
Кыргыз ССР Илимдер Академиясы. Башкы редактору М.Борбугулов. Фрунзе-1990ж.

Категория:Кыргызстандын суулары
Кулубаев Жээнбек Молдоканович

Жээнбек Кулубаев (1963-жылдын 5-апрелинде Ысык-Көл облусунда туулган) — кыргыз мамлекеттик жана саясий ишмер, дипломат, 2022-жылдын 22-апрелинен бери Кыргыз Республикасынын Тышкы иштер министр кызматын аркалайт. Бул кызматка чейин Кыргызстандын дүйнөдөгү элчиликтеринде жооптуу кызматтарды аркалаган.

1963-жылдын 5-апрелинде Ысык-Көл облусунун Ысык-Көл районунун Чырпыкты айылында туулган.

Москва Аскер институтун жана Кытайдын Тышкы иштер министрлигинин Дипломатиялык институтун аяктаган.
 Жетишкендиктер тизмеси: 

 1992-1996-жылдары - Тышкы иштер министрлигинин Азия жана Тынч океан өлкөлөрү боюнча департаментинин экинчи катчысы, биринчи катчысы, кеңешчиси;
 1996-1998-жылдары - Тышкы иштер министрлигинин Чыгыш өлкөлөрү бөлүмүнүн башчысы;
 1998-2001-жылдары - Кытайдагы элчиликте кеңешчи;
 2001-2003-жылдары - Тышкы иштер министрлигинин Чыгыш өлкөлөрү бөлүмүнүн башчысы,
 2003-2004-жылдары - Тышкы иштер министринин орун басары;
 2004-2007-жылдары - Шанхай кызматташтык уюмунун жооптуу катчысынын орун басары;
 2007-2009-жылдары - Малайзиядагы элчиси;
 2009-2013-жылдары - Кытайдагы элчи;
 2010-2013-жылдары Монголия жана Сингапурдагы толук эмес элчи;
 2013-2016-жылдары - Кыргыз Республикасынын Тышкы иштер министрлигинин Чыгыш өлкөлөрү департаментинин директору.
 2016-жылдан 2018-жылдын октябрына чейин – КР Тышкы иштер министрлигинин төртүнчү саясий департаментинин директору.
 2018-жылдын октябрынан 2021-жылдын августуна чейин Казакстандагы элчиси;
 2021-жылдын августунан 2022-жылдын апрелине чейин Кыргыз Республикасынын Президентинин Администрациясынын тышкы саясат бөлүмүнүн башчысы.

2022-жылдын 22-апрелинен тартып КР Тышкы иштер министрлигинин Министрдин милдетин аткаруучу жана 2022-жылдын, 29-апрелден баштап Кыргыз Республикасынын Тышкы иштер министри.

 Сыйлыктары 

 II даражадагы «Даңк» медалы
 «Достық» ордени (Казакстан Республикасы)

 Булактар 

 https://centrasia.org/person2.php?st=1062657220
 https://www.vb.kg/doc/417269_kylybaev_jeenbek_moldokanovich.html
 https://ru.sputnik.kg/20181010/kyrgyzstan-zhehehnbek-kulubaev-biografiya-1041486519.html
Категория:«Даңк» медалы менен сыйлангандар
Категория:Туулгандар 1963-жылы
Категория:Мамлекеттик ишмер
Категория:Саясатчылар арип боюнча
Санмариндиктер

Санмари́ндиктер (итал. sammarinese) — эл, Сан-Марино мамлекетинин жергиликтүү калкы.
Саны — 26 миңге жакын адам (2013), анын ичинен 12 миңге жакыны Сан-Маринодон тышкары,
негизинен Италия жана Францияда жашайт.
Италян тилинде сүйлөшөт. Ошондой эле италян тилинин романьол диалектиси сакталууда.
Көпчүлүк католиктер.

 Шилтемелер 

https://old.bigenc.ru/ethnology/text/3533369 

Категория:Европанын роман элдери
.ug

.ug — Уганда үчүн жогорку деңгээлдеги улуттук доменДомендик аймактардын маалымат базасы.

 Экинчи деңгээлдеги домендер 
Каттоо экинчи деңгээлдеги субдомендер боюнча жүргүзүлөт:
 .co.ug – коммерциялык уюмдар үчүн.
 .ac.ug – дипломдорду, илимий даражаларды жана жогорку академиялык сыйлыктарды сунуш кылган билим берүү мекемеси үчүн.
 .sc.ug – башталгыч, толук эмес орто жана орто билим берүү тармактары үчүн.
 .go.ug – Өкмөттүн алдындагы Мамлекеттик органдар жана көз карандысыз органдар үчүн.
 .ne.ug – тармактык провайдерлер же тармактык камсыздоо кызматтары үчүн.
 .or.ug – өкмөттүк эмес мекемелер үчүн.
 .org.ug – өкмөттүк эмес мекемелер үчүн.
 .com.ug – коммерциялык уюмдар үчүн.
 .med.ug – медициналык уюмдар же саламаттык сактоо мекемелери үчүн.
 .ngo.ug – Угандадагы бейөкмөт уюмдар үчүн.
 .law.ug – Угандадагы юридикалык фирмалар жана юристер үчүн.
 .ltd.ug – Угандадагы коммерциялык компаниялар жана бизнес-уюмдар (мамлекеттик же жеке жоопкерчилиги чектелген коомдор) үчүн.
 .inc.ug – Угандадагы коммерциялык компаниялар жана бизнес-уюмдар (корпорациялар) үчүн.

 Булактар 

 Тышкы шилтемелер 
 IANA сайтындагы .ug домени үчүн whois маалыматы

Категория:Жогорку деңгээлдеги улуттук домендер
Категория:DNSSEC
Категория:DNS
.uk

.uk — Улуу Британия үчүн жогорку деңгээлдеги улуттук доменДомендик аймактардын маалымат базасы.

 Экинчи деңгээлдеги домендер 

 Колдонуудагы 
 .ac.uk – академиялык илим (жогорку билим берүү, кошумча билим берүү колледждери, илим изилдөө мекемелери жана илимий коомдор) чөйрөсү үчүн.
 .bl.uk – Британия китепканасы үчүн.
 .co.uk – коммерциялык уюмдар үчүн.
 .gov.uk – Өкмөт (Борбордук, ыйгарым укуктуу жана жергиликтүү) үчүн.
 .judiciary.uk – Англия жана Уэльс сот системасы үчүн.
 .ltd.uk – жоопкерчилиги чектелген коомдор үчүн.
 .me.uk – жеке жактар үчүн.
 .mod.uk – Куралдуу Күчтөр жана Коргоо министрлигинин мекемелери үчүн.
 .net.uk – интернет провайдерлери үчүн.
 .nhs.uk – NHS уюмдары жана трасттары үчүн.
 .nic.uk – интернет тармагында гана колдонуу үчүн.
 .org.uk – коммерциялык эмес уюмдар үчүн.
 .parliament.uk – Улуу Британиянын Парламенти жана борборлоштурулбаган улуттук парламенттер жана ассамблеялар үчүн.
 .plc.uk – Мамлекеттик жоопкерчилиги чектелген коомдор үчүн.
 .police.uk – Улуу Британиядагы полиция күчтөрү жана укук коргоо уюмдары үчүн.
 .rct.uk – Королдук фонду үчүн.
 .royal.uk – королдук үй-бүлөнүн веб-сайты үчүн.
 .sch.uk – жергиликтүү билим берүү органдары, мектептер, башталгыч жана орто билим берүү, коомдук билим берүү мектептери үчүн.
 .ukaea.uk – Улуу Британиянын Атомдук энергия башкармалыгы үчүн гана.

 Колдонуулбаган 
 .govt.uk – мурдагы өкмөттүк домен.
 .orgn.uk – мурдагы коммерциялык эмес уюмдар домени.
 .lea.uk – жергиликтүү билим берүү органдары үчүн.
 .mil.uk – Коргоо министрлиги үчүн.

 Азыркы учурда колдонуудан чыгарылган домендер 
.cym.uk – Уэльс үчүн экинчи деңгээлдеги домен.
.scot.uk – Шотландия үчүн экинчи деңгээлдеги домен.
.sco.uk – Шотландия үчүн экинчи деңгээлдеги домен.
.soc.uk – коомдук домен.

 Улуу Британияга байланыштуу жогорку деңгээлдеги домендер 

 Курамындагы саясий өз алдынча башкаруу макамы бар мамлекеттердин домендери 
.ac
.ai
.aq
.bm
.fk
.gb
.gg
.gi
.gs
.im
.io
.je
.ky
.ms
.pn
.sh
.tc
.vg
 Географиялык аталыштар менен байланышкан домендер 
 .cymru – Уэльс үчүн.
 .london – Лондон үчүн.
 .scot – Шотландия үчүн.
 .wales – Уэльс үчүн.

 Булактар 

 Тышкы шилтемелер 
 IANA сайтындагы .uk домени үчүн whois маалыматы

Категория:Жогорку деңгээлдеги улуттук домендер
Категория:DNSSEC
Категория:DNS
.vg

.vg — Британиялык Виргин аралдары үчүн жогорку деңгээлдеги улуттук доменДомендик аймактардын маалымат базасы.

Расмий түрдө .vg домендик аталышы Британиялык Виргин аралдары менен байланышкан уюмдар жана жарандар үчүн түзүлгөн. Бирок чектөөлөрдүн жоктугунан улам, бул аталышты ар кандай жеке жана юридикалык жактар жайгашкан жерине карабастан түрдүү багыттагы сайттар үчүн колдонуп келишет. 

.vg аталышынын «Видео оюн» деген англис термининин аббревиатурасына окшотугу катталуучулар арасында кызыктырууну жарат.

 Булактар 

 Тышкы шилтемелер 
 IANA сайтындагы .vg домени үчүн whois маалыматы

Категория:Жогорку деңгээлдеги улуттук домендер
Категория:DNSSEC
Категория:DNS
.hk

.hk — Гонконг үчүн жогорку деңгээлдеги улуттук доменДомендик аймактардын маалымат базасы.

 Кытай иероглифтери менен берилген домен 
.香港 — Гонконг үчүн кытай иероглифтери менен берилген жогорку деңгээлдеги улуттук домен.

 Экинчи деңгээлдеги домендер 

 Латын алфавитинде Кытай иероглифтери менен Багыты .hk .香港 жергиликтүү же чет элдик жеке жактар .com.hk .公司.香港 Гонконгдо катталган коммерциялык уюмдар .org.hk .組織.香港 Гонконгдо катталган же Гонконг өкмөтү бекиткен коммерциялык эмес уюмдар .net.hk .網絡.香港 интернет аркылуу кызмат көрсөтүүчүлөр .edu.hk .教育.香港 Гонконгдо катталган билим берүү уюмдары .gov.hk .政府.香港 Гонконгдун, өкмөттүк уюмдары .idv.hk .個人.香港 жеке жактар үчүн (жашы 11 жаштан жогору жана жарактуу паспорту болушу керек)
 Булактар 

 Тышкы шилтемелер 
 IANA сайтындагы .hk домени үчүн whois маалыматы
 IANA сайтындагы .香港 домени үчүн whois маалыматы

Категория:Жогорку деңгээлдеги улуттук домендер
Категория:DNSSEC
Категория:DNS
Моравтар

Мора́втар, морава́ндар, моравиялыктар (чех. moravané, moraváci, moravci) — батыш славян эли. Чехиянын түштүк-чыгышындагы Моравия тарыхый аймагында жашайт.Саны 560 миң адам (2021)SČÍTÁNÍ LIDU 2021Počet obyvateľov podľa národnosti v SR k 1. 1. 2021Štruktúra obyvateľov podľa ďalšej národnosti v SR k 1. 1. 2021.

 Этимологиясы 
Моравтар — байыркы морав уруусунун урпактары. Бул уруунун аты Морава дарыясынын атынан келип чыккан болушу мүмкүн.

 Этнографиялык топтор 

Ганактар
Горактар
Загороктор

 Тил 
Чех тилинин морав диалектисинде сүйлөшөт.

 Дин 
Динге ишенгендердин көбү католиктер. Бир аз протестанттар бар. 

 Тарых 
Байыркы славян урууларынын Моравияга отурукташуусу VI-кылымга туура келет. 623-658-жылдары Моравия славян Само княздыгынын курамында болгон.

IX-кылымдын тегерегинде моравиялыктар христиан динин кабыл алышкан. IX-кылымда моравиялыктар борбору Велеград шаары болгон Улуу Моравия мамлекетин негиздешкен. Кирилл менен Мефодийдин диний, маданий жана агартуу иштери Моравия менен байланышкан.

Чех мамлекеттүүлүгү тарыхый жактан Моравия мамлекети венгрлер тарабынан талкалангандан кийин (907-ж.) мураскер болуп саналат жана Улуу Моравиянын элеси элдин жандуу эсинен эч качан өчкөн эмес. Моравандар, негизинен, өздөрүн эч качан чех деп эсептешкен эмес.XV-кылымда моравиялыктардын көпчүлүгү Чехияда жайылган Ян Густун диний жана саясий окууларына терс мамиле кылышкан. 1421-1448-жылдары Моравиядагы гуситтерге каршы кыймылды Оломоуц шаары жетектеген.

1526-жылы Моравия Чехия менен бирге австриялык габсбургдардын бийлигине өткөн. XIX-кылымдын аягында Прагада "Моравия клубу" ачылган.1918-жылы Моравия Чехословакиянын курамына кирген. Чехословак идеологиясы Моравиянын улуттук өзгөчөлүгүн жана аны менен байланышкан баалуулуктарды (тили, тарыхы, маданияты, атрибуттары) четке кагып, моравиялыктарды чех элинин бир бөлүгү деп эсептеген. Чехословакиянын өкмөтү Моравияны бир катар административдик бирдиктерге бөлүп салды. 1949-жылы коммунисттик бийлик "Моравиялык клубун" жапкан 1990-1993-жылдары жалпы моравиялык улуттук кайра жаралуу башталган. 1993-жылы март айында Оломоуц шаарында Моравиянын мамлекеттүүлүгүн калыбына келтирүү үчүн (Чехиянын курамында же анын чегинен тышкары) чоң митинг өттү. 1991-жылдагы эл каттоодо Чехословакиянын 1 362 313 жараны моравиялыктар катары катталган. Чехиядагы моравиялыктардын саны 2001-жылдагы эл каттоо боюнча 380 474 адамды түзгөн. Моравиялыктардын санынын азайышы көптөрдүн чех этникалык идентификациясына кайтып келгендигине байланыштуу. 2011-жылдагы эл каттоого ылайык, Чехиядагы моравиялыктар 521 801 адамды түзгөн. Чехиядан тышкары моравиялыктар Словакия, Польша (Силезияда, Опол воеводдугунда), Германия өлкөлөрүндө жашашат.

 Колдонулган адабияттар: 

 Havlík L. E. Symboly moravské identity // Moravskoslezská orlice. — 1990. — № 14. — P. 12.

 Булактар 

 Тышкы шилтемелер 

«Omnes marahoni insimul mandaverunt» мораване как этнос и политическая единица

Категория:Чехия
Категория:Славян элдери
Кыз көрүү

Кыз көрүү каада-салты 
Кыз көрүү - баласы 15-16га чыкканда (андан мурун деле) баланын атасы кыз көрө баштайт жана кыздын ата-энесине да карайт. Башка уруудан ала берет, өз уруусунан канча ата өткөндөн кийин кыз алышарын билбейт, бирок жакын туугандар кыз алышпайт дейт. 

Кызды ата-энесин, үй-жайын карап туруп баланын атасы жактырат да, теңтуштары аркылуу айттырат (жаш болсо айтпайт). Эгер балага жакпаса өзүнүн оюндагы кызды айтат, атасы макул болсо же атасы каалаганга баласы макул болсо, кээде атанын эле ою менен, бирине (кызга) кудалашмак болот. 

Баланын атасы жакын көргөн 1-2 жакшыны (көбүнчө өз тууган уруусунан) жиберет. Буларды жуучу дейт. Булар жөн эле (эчтекесиз эле) сүйлөшүүгө барат. Кыз атасы макул болсо эч калың бычпай эле кабарын айтып келет. Жуучу түшкөн жер макул болсо баланын ата-энеси куда түшөт.

 Колдонулган адабияттар 

 Каада-салттар. Ак баталар / А. Акматалиевдин жалпы ред. астында; Түзгөндөр: А. Акматалиев, К. Кырбашев, М. Өмүрбай уулу, Ө. Шаршеналиев. Кырг. Улут. И. А. ж.б. — Б.: «Шам», 2003-ж. («Эл адабияты» сериясы). ISBN 9967-10-123-1
Свати

Сва́ти (сисвати, свази) — свази элинин эне тили. Банту тилдерине кирет. Эсватиниде, Түштүк-Африка Республикасында (Мпумаланга провинциясы), жарым-жартылай Мозамбикте таратылган.

Сватинин адабий формасы жок.

 Жөнгө салуучу уюмдар 

Свати тили боюнча кеңеш (Эсватини).
Мпумаланга провинциясынын өкмөтүнүн билим берүү бөлүмү (ТАР).

 Диалектилер 

Эсватиниде кеңири таралган диалектилик топтор административдик аймактарга туура келген төрт диалекти (баца, хлуби, пути, мфенгу) камтыйт.

 Жазуу 

Жазуу латын алфавитинин негизинде түзүлгөн.

 Структурасы 

Вокализмге 7 үндүү тыбыш кирет: i, e, ɛ, a, ɔ, o, u.
Консонантизмде эки негизги фонема (тиш "c", палато-альвеолярдык "q") менен берилген чыкылдатуу үндөрү (койсан субстраты) камтылган (назализация жана аспирация варианттары менен).
Сингармонизм жок. Зат атоочтор, сын атоочтор жана ат атоочтор адамдын жана чактын этиштин көрсөткүчтөрү (копулятивдик форма деп аталган) аркылуу түзүлүшү мүмкүн. Речтин бардык бөлүктөрүнүн салыштырмалуу формалары болушу мүмкүн. Идеофондор кеңири чагылдырылган.

 Булактар 

http://tapemark.narod.ru/les/434b.html

Категория:Банту тилдери