Zhantas/Cleaned-Kyrgyz_Wikipedia huggingface dataset:
Сооронбаев, Абдыкерим Абдыкадырович

Сооронбаев Абдыкерим Абдыкадырович (1946-ж. т., Нарын ш. ) — ишкер-бизнесмен. 
1981-ж. Бишкек политех, институтун бүткөн. 
1965—70-ж. Бишкек электро-техникалык заводунда слесарь, 1970—75-ж. Нарын шаардык автобазасында айдоочу, 1981—82-ж. Нарын шаардык жүргүнчүлөрдү ташуучу автобазада автоколоннанын акими, 1982—85-ж. Нарын райондук ТОСЖИВде башкы инженер, 1985-жылдан Бишкек шаарындагы 16-автомобилге май куюучу станциясынын башчысы. 
1991-ж. Нарын облусуна күйүүчү, майлоочу май ташып жеткирүүчү жеке менчик фирма ачып, Сооронбаевдин ишкердик жөндөмүнүн аркасында ал фирманын иши илгерилеп өркүндөгөн. Ошондон тарта Сооронбаев облустун калкына финансылык жана материалдык жардам, көрсөтө баштаган. Атап айтканда: 1991—92-ж. Нарын шаарындагы мечиттин курулушуна 1,5 млн рубль, 1993-ж. троллейбус депосуна 500 мин сом жардам көрсөткөн, жеке өзү 650 миң сом чыгарып, Нарын районун Үч-Нура айылына мечит курдурган. 
1997-ж. Нарындын 70 жылдыгына карата 1 троллейбус сатып берген. Ошону менен катар каражаты жетишсиз үй-бүлөлөргө, согуштун майыптарына да жардам көрсөтүп келүүудө. Анын камкордугу бааланып, ага "Нарын шаарынын ардактуу атуулу" деген наам берилген. 
 Адабият 
 Нарын облусу: Энциклопедия / Башкы редактору А.Карыпкулов; Ред. Кеңештин төрагасы академик Үсөн Асанов. – Бишкек: Кыргыз Энциклопедиясынын Башкы редакциясы, 1998. – 420 бет, илл. - ISBN 5-89750-100-9.

Категория:Ишкерлер
Категория:Инсандар
Категория:Нарын облусу
Сооронбаев, Замирбек

Замирбек Сооронбаев thumb|center|200pxЖалпы маалыматТөрөлгөндө берилген аты: Замирбек СооронбаевТуулган жылы: 1-декабрь 1956-жылТуулган жери: Нарын шаары, КыргызстанӨлкө: 22px|border|Кыргызстан желегиИшмердүүлүгү: артистНаамдары: 
КРнын эмгек сиңирген артисти 

Кыргыз Республикасынын эл артисти 
Сооронбаев Замирбек (1.12.1956-ж.т., Нарын ш.) 
 Өмүр баяны жана чыгармачылыгы 
1975-жылы Кыргыз мамлекеттик академиялык драма театрынын алдындагы студияны, 1979-жылы Ташкендеги А.Островский атындагы театр жана сүрөт өнөрү институтунун актёрдук факультетин бүткөн. 
1979-жылдан Кыргыз мамлекеттик академиялык драма театрында иштейт, ошол эле мезгилде 1985-жылдан театралдык окуу жайда, Б. Бейшеналиева атындагы искусство институтунда актёрдук чеберчилик боюнча окутуучу, доцент. 
Сооронбаев каармандарынын ички дүйнөсүн, мүнөзүн таасын ача билген актёр. 
 Аткарган негизги ролдору 
Масадык (Т. Абдумомунов, "Абийир кечирбейт")
Рикардо (Лопе де Вега, "Бий мугалими") 
Олжобай (Ж. Абдыкадыров, "Олжобай менен Кишимжан")
Шамил (Б.Өмүралиев,"тагдырдын өгөй балдары") 
Бекингем (У. Шекспир, "Ричард III")
Чолпонбай (Т. Абдумомунов, "Чолпонбай") 
Жоробай (Т. Абдумомунов, "Жоробайдын үйлөнүшү")
Семетей(Ж. Садыков, "Манастын уулу Семетей")
Алманбет (Ж. Садыков, "Айкөл Манас")
Күлчоро (Ж. Садыков, "Сейтек")
Канчоро (Ж. Садыков,"Сейтек")
Узак (К. Акматов, Ж.Кулмамбетов, "Мунабия") 
Тыныбек (Ж.Кулмамбетов, "Кагылайын, Манасым!")
Миндөөлөт (Ч. Айтматов, М, Шаханов, "Сократты эскерүү түнү")
Тибальт (У. Шекспир, "Ромео жана Жульетта") ж.б.
Кинофильмдерге, телеспектаклдерге да тартылган.

 Койгон спектаклдери 
Азаттыгым, арманым. (К.Акматов)
Толгоо. (Ж.Өзүбекова)
Курманжан датка. (Т.Касымбеков, К.Сактанов)
Сынык асман. (А.Темирова)
Жан азык. (Т.Актанов)

Өксүгү күчтүү өмүр (Ч.Калыбекова)

 Наамдары жана сыйлыктары 
Кыргыз Республикасынын эмгек сиңирген артисти (1994). 
М. Рыскулов атындагы сыйлыгынын лауреаты (1997). 

Кыргыз Республикасынын эл артисти (2000)
 Колдонулган адабият 
 Нарын облусу: Энциклопедия. / Башкы редактору А.Карыпкулов; Ред. Кеңештин төрагасы академик Үсөн Асанов. – Бишкек: Кыргыз Энциклопедиясынын Башкы редакциясы, 1998. – 420 бет, илл. - ISBN 5-89750-100-9.
 Жаныш Кулмамбетов. Театр дүйнөсүндө: Шык ажары. – Ф.: Кыргызстан, 1987.

 Интернеттеги шилтемелер 
 http://pk.journalist.kg/zamirbek-sooronbaev-krnyin-el-artisti-urushpaybyiz-degendin-z-kalp-kalicha-seydalieva-krnyin-emgek-si-irgen-artisti-zholdoshum-myiktyi-zholdosh-s-yk-md-ata-bolo-aldyi/ 
 Замирбек Сооронбаев: "Алакандай кыргызды рухубуздун күчтүүлүгү гана сактап келет" 
 “Сынык асман” сынга коюлду
 Театр босогосун аттабаган саясатчылар бар

Категория:Маданият
Категория:Инсандар
Категория:Нарын облусу
Категория:Кыргыз театры
Категория:Кыргыз режиссерлору
Категория:Театр
Категория:Ташкент театр институту
Категория:Режиссерлор
Категория:1956-жыл
Класстык сабак

Класстык сабак — мугалимдердин жетекчилигинде белгилүү программага ылайык, туруктуу расписание боюнча, таанымдык тажрыйбасы жана курагы жагынан кескин айырмаланбаган курамы туруктуу окуучулар тобу менен белгилүү убакыт алкагында уюштурулган окуу ишинин формасы. 

Сабакта окутуу – окуп-үйрөнүүнүн коллективдүү жана жеке методдору өз ара тыгыз байланышта колдонулат.
Окутуунун класстык сабак системасынын башкы артыкчылыгы – анда максаты ачык так, даана окуу ишине окуучулар массалык түрдө тартылат. Ал окутуунун башка жекече формаларына салыштырмалуу экономикалык жактан да пайдалуу. Мугалим окуучулардын, окуучулар бири-биринин жеке өзгөчөлүктөрүн жакшы билсе, окуучунун иш аракетинин мүнөзүнө класс коллективинин шыктандыргыч таасирин эффективдүү колдонууга болот. Окутуунун класстык сабак системасы, башка иш чаралардан айырмаланып, окуу жана окуудан тышкаркы иштердин тыгыз байланышын, өз ара биримдигин камсыз кылат. Бул системанын дагы бир башкы артыкчылыктарынын бири, анын алкагында окутуунун фронталдык, топтук, жана жекече формаларын органикалуу айкалыштырууга ийкемдүүлүгүндө.

Сабак балдарды билим, билгичтик көндүмдөрдүн системасына ээ кылуу, өздөштүргөн билимин иш жүзүндө колдоно билүүгө үйрөтүү, таанымдык дараметин, чыгармачылык жөндөм-шыктарын өстүрүү, инсандык касиеттерин калыптандыруу үчүн ар тараптуу мүмкүнчүлүктөргө ээ.
Ю. А. Конаржевский адилет белгилегендей окуу тарбия процессии сабак менен башталып сабак менен бүтөт. Мектептеги башка жумуштардын баары сабакта түзүлгөн нерселерди толуктоо жана өнүктүрүүгө багытталып көмөкчү рол ойнойт. 

 Колдонулган адабияттар
Касымов, Туратбек

Туратбек Касымов - 1942-жылы туулган. Жогорку билимдүү экономист. 1965-1970-жылдары өз колхозунда башкы экономист, башкы бухгалтер болгон. 1971-1973-жылдары компартиянын Ысык-Көл обкомунда инструктор, 1973-жылдан 1976-жылдары эл депутаттарынын Жети-Өгүз райондук Советинин аткаруу комитетинин төрагасынын орунбасары, 1976-жылдын ушул эле райондогу Ысык-Көл колхозунун башкармасы болуп иштеген. 1990-жылдан баштап эс алууда. Үй-бүлөөлү, алты баланын атасы, неберелери бар. Чыгармачылыкка жашынан ынтызаар, эс алуусун жазуу менен коштоп келет.

 Колдонулган адабият 
 Т. Касымов. Мейиз сулуу (тарыхый көркөм дастан) Б., 2004.

Категория:Экономисттер
Категория:Кыргызстан
Категория:Туулгандар 1942-жылы
Категория:Кыргыз таануу
Категория:Болочок таануу
Абдрахман Акбагышев

Абдрахман Акбагышев- Нарын районунун Кыз-Мазар (азыркы Эмгекчил) айылынын кулуну. Ал өз заманынын белгилүү инсаны Чыңгыш-ажынын уулу Алсейиттин тун уулу. Бирок Алсейиттин улуу агасы Акбагыш бала көрбөгөндүктөн Абдрахманды агасынын атына катталып калган. Бул-улууну урматтоо, сыйлоонун белгиси эле. Абдрахман Нарын шаарындагы Чкалов орус мектебин бүтүргөн. Учурунда орус тилин жана грамматикасын жакшы өздөштүрө билген зээндүү жигит. 1942-жылы эмгек жолун Нарын районунун сот аткаруучусу болуп баштап, нотариус, юрист-консультант, областтык юстиция башкармалыгынын башчысынын орун басары кызматына чейин көтөрүлгөн. Төрт жылдан ашык аскердик милдет өтөп келет. 1951-1953-жылдары областтык аткаруу комитетинин төрагасынын жардамчысы, жооптуу катчысы болуп иштейт. 1953-1973-жылдары Нарын областтык, шаардык соода тармагында Нарын Универмагдын директорлук кызматына чейин эмгектенген. Ушул жылдардын ичинде Фрунзедеги юридикалык мектепти, кийин Айыл-чарба техникумун сырттан окуп бүтүрөт. 1973-1977-жылдары Тянь-Шань райондук пландоо комиссиясынын төрагасы, андансоң Нарын атайын ПМКсында инженер диспетчер болуп, 1982-жылы ардактуу эс алууга чыккан. Ал "Эмгектеги күжүрмөндүгү үчүн", "Эмгектин ардагери", "Улуу Ата Мекендик согуштун жецишинин 30, 40, 50 жылдыгы" медалдары, "Согуштун ардагери" Ардак белгиси менен сыйланган. Ал саякатты абдан сүйгөн адам эле. Бир аз бош убактысы болсо союздук өлкөлөргө саякатка чыгып, ошол эле учурда Ата Мекенинин табиятына суктанып, жери, эли менен сыймыктанган. Абдрахман мансаптууга жалпактабаган, жөнөкөй, ак-көңүл, туугандарына, жолдошторуна, тааныгандарына барктуу, нарктуу, боорукер адам болгон. Алган жары Абдылда кызы Зина экөө элүү жыл бирге өмүр сүрүп, беш уул, эки кызды татыктуу тарбиялашты.

 Адабият 
 Инсандар таржымалы. Бишкек 2007-ж. 

Категория:Инсандар:Кыргызстан
Категория:Нарын районунда төрөлгөндөр
Категория:XX кылым
Категория:Кыргыз таануу
Категория:Юрист
Категория:Кыргыз тарыхы
19-январь

19-январь — Григорий жылсанагы боюнча жылдын 19-күнү. Жылдын соңуна чейин 346 күн бар (толук жылы 347 күн).

 Майрамдар 

 Улуттук 
 — Күйөө күнү

 Кесиптик 

 — Куткаруу кызматчыларынын күнү

 Окуялар 

 

 1609 — Орус воеводалары кыргыздарга кысым көрсөтүү жана албан алуу максатында кыргыз жергесинен казак орустарды жиберишкен. 
 1928 — Фрунзе—Алма-Ата авиакаттамы ачылган.

 

 1728 — Жогорку жашыруун кеңештин чечимине ылайык орусиялык императордук сарай Санкт-Петербургдан Мөскөөгө көчүрүлгөн.
 1915 — Неон лампалары менен кооздолгон жарнамалык кулактандырууну патенттелген.
 1955 — АКШда дүйнөдөгү биринчи телевизиондук маалымат жыйыны өткөн.
 1963 — «Битлз» тобунун телевидениеде алгачкы жолу чыгышы.
 1966 — Индира Ганди Индиянын премьер-министри болуп шайланган.

 Төрөлгөндөр 

 1798 — Огюст Конт, француз ойчулу, социологиянын негиздөөчүсү.
 1809 — Эдгар По, америкалык жазуучу, акын.
 1851 — Якобус Каптейн, голландиялык астроном, галактиканын айланышын далилдеген.
 1974 — Төрөбай Зулпукаров, ЖКнын депутаты.
 1985 — Жийдеш Идирисова, ырчы.

 Каза болгондор 

 1629 — Аббас I, Ирандын шахы, Сефевиддер династиясынан.
 2007 — Мурат Насыров, советтик жана казакстандык ырчы жана композитор.
Эгембердиев, Самыйбек Абазович

Эгембердиев Самыйбек Абазович (1923-ж. т., Жумгал району, Сары-Камыш айылы) — геолог, Кыргыз Республикасынын мамлекеттик сыйлыгынын (1972) жана СССР мамлекеттик сыйлыгынын (1976) лауреаты. 
1940—41-ж. КММИде окуган, 1942-ж. Фрунзе жөө аскерлер окуу жайын бүткөн. 
1942—45-ж. Улуу Ата Мекендик согушка катышкан. 
1952-ж. С. Орджоникидзе атындагы Москва геологиялык чалгындоо институтун бүткөн. 
1952—55-ж, Кадамжай, Терек рудниктеринде участкалык геолог, улук геолог, 1955—59-ж. геологиялык партиянын начальниги, 1959—75-ж. Кыргыз ССР Геологиялык башкармасынын начальнигинин 1-орун басары — башкы инженери, 1975—88-ж. начальниги, 1988—89-ж. Геологиялык чалгындоо иштери боюнча Кыргыз өндүрүштүк бирикмесинин (геологиялык башкармасы ушундай өзгөртүлгөн) генералдык директору болуп иштеген. Кыргызстандагы сымаптын жана алтындын ири кендерин, калай кендерин ачууга жана чалгындоого жетекчилик кылган. 
Кыргыз ССРинин геология кызматына эмгек сиңирген кызматкер (1973), Кыргыз ССР Жогорку Советинин 3 жолку депутаты (1975—90). Кен чалгындоо отличниги, ардактуу кен чалгындоочу. 2-даражадагы Ата Мекендик согуш, 2 Эмгек Кызыл Туу ордени жана медалдар менен сыйланган. 
 Адабият 
 Нарын облусу: Энциклопедия / Башкы редактору А.Карыпкулов; Ред. Кеңештин төрагасы академик Үсөн Асанов. – Бишкек: Кыргыз Энциклопедиясынын Башкы редакциясы, 1998. – 420 бет, илл. - ISBN 5-89750-100-9.

Категория:Геология
Категория:Инсандар
Категория:Нарын облусу
Идинов Кубанычбек

Идинов Кубанычбек (16.7.1949-ж. т., Жумгал району, Жаны-Арык айылы) — экономист, экономика илимдеринин доктору (1993). 
1970-ж. КМУну, 1988-ж. Россия Башкаруу академиясын бүткөн. 
1972—80-ж. Кыргыз Республикасынын Илимдер академиясында илимий кызматкер, комсомол комитетинин катчысы, 1980—86-ж. Кыргызстан КП БКнын инструктору, сектор башчысы, айыл чарба бөлүмүнүнүн башчысы, 1986—90-ж. Ысык-Көл райондук аткаруу комитетинин төрагасы. 
1990—92-ж. Нарын облустук Кеңешинин төрагасынын орун басары, 1992-жылдан Жогорку Кеңештин эл аралык жана парламенттер аралык туруктуу комиссиянын төрагасы, 1993-жылдан Жогорку Кеңештин контролдоо палатасынын төрагасы, Кыргыз Республикасынын Жогорку Кеңешинин Депутаты (1990-жылдан), 1997-жылдан экология, туризм жана спорт боюнча комитеттин төрагасы. 50дөн ашык илимий эмгектин автору. Эл аралык университеттин профессору. 
 Адабият 
 Нарын облусу: Энциклопедия / Башкы редактору А.Карыпкулов; Ред. Кеңештин төрагасы академик Үсөн Асанов. – Бишкек: Кыргыз Энциклопедиясынын Башкы редакциясы, 1998. – 420 бет, илл. - ISBN 5-89750-100-9.
 Интернеттеги шилтемелер 
Кубанычбек Идинов: "Өз агасын агалай албаган..." 
КУБАНЫЧБЕК ИДИНОВ: РЕФЕРЕНДУМ САЯСИЙ РЕФОРМАЛАРДЫ ТЕЗДЕТИШИ КЕРЕК

Категория:Экономика
Категория:Инсандар
Категория:Нарын облусу
Иманалиев Зайнидин

170px|thumb|Иманалиев Зайнидин
Иманалиев Зайнидин (1947-ж. т., Кочкор району, Кара-Күнгөй айылы) — обончу, аткаруучу, комузчу. 

Кыргыз Республикасынын маданиятына эмгек сиңирген ишмер, Кыргыз Республикасынын эл артисти (2022). 

1973-ж. Бишкек музыкалык педагогикалык окуу жайын бүткөн. 
Обончу катары 100дөй обон, 3 күү чыгарган. Чыгармалары жагымдуу, угуучулардын жан дүйнөсүн коштоого алган лирикалык маанайда. Өзү комуз менен коштоп ырдайт. Айрым чыгармалары эстрадага салынган, көптөгөн республикалык конкурстардын, фестивалдардын ("Беш ыргай", "Манас" эпосунун 1000 жылдыгы, К. Орозов, Т. Сатылгановдордун юбилейи) жеңүүчүсү. Кыргыз Республикасынын эл агартуу отличниги (1993). Медалдар менен сыйланган. "Комуз чертүүгө үйрөтүү" деген китеби (1984) чыккан. 

 Интернеттеги шилтемелер 
КҮҮ МЕНЕН ЖАШАГАН ШАЙЫР
 Адабият 
 Нарын облусу: Энциклопедия / Башкы редактору А.Карыпкулов; Ред. Кеңештин төрагасы академик Үсөн Асанов. – Бишкек: Кыргыз Энциклопедиясынын Башкы редакциясы, 1998. – 420 бет, илл. - ISBN 5-89750-100-9.

Категория:Маданият
Категория:Инсандар
Категория:Нарын облусу
Карл Брюллов

thumb|Карл Брюллов
Карл Павлович Брюллов - орустун таланттуу жана көрүнүктүү искусство адамы. Карл 1799-жылы 23-декабрда туулган. Ал Петербургдагы сүрөтчүлөр Академиясында А. И. Иванов жана А. Е. Егоровдун мастерскоюнда окуйт. Атасы жыгачка сүрөт түшүргөн уста-сүрөтчү болгон. К.Брюллов 1823-1825-жылдары Италияда жашап, 1936-жылдан тартып Петербургдагы сүрөтчүлөр Академиясында профессор болуп иштейт. Кийин 1849-жылдары Модера аралында жашайт, ошол эле 1850-жылы кайра Италияга кетет. Анын мындай саякаттоолорунун себеби да ошол кездеги орустун сүрөт искусствосундагы классицизмдин терс көрүнүштөрүн четке кагуу болгон. Анткени ал өзүнүн эмгектеринде турмушту жана дүйнөнү романтикалык багытта чагылдыруу менен орустун сүрөт искусствосундагы реалисттик ыкмаларды көздөгөн болчу.Брюлловдун искусствосу өзүнүн эмоционалдык күчү менен адам адамдын сулуулугун даңазалоо, ошондой эле турмуштагы драмалык кагылышуулардын ачык образдарын тартуу менен айрымаланып турат. Анын алгачкы кездеги жараткан "Италиядагы чак түш" (1827), "Вирсавия" (1832) аттуу сүрөттөрүндө эле жаратылышты жөп-жөнөкөй, өзүнүн көрүнүшүндөй жандуу тартуу менен ойдун так берилишине жеткен. Сүрөтчүнүн негизги чыгармалары болгон "Помпейдин акыркы күнү" аттуу сүрөтүндө шаардын талкаланышын көрсөтүү менен өзүнүн каармандарынын ушунчалык мээримдүү экенин тартып келет да, алардын баары бир ошол шаарга туш келген жаратылыштын алааматынан акыркы кайтыш болушаарынан бери ачып көрсөтөт. Бул романтикалык негизде тартылган чоң полотнонун түпкү мааниси ошол жылдары Европадагы эркиндик үчүн болгон эл көрүнүшүнүн басылышы баяндалган. Орус живописинин тарыхына классикалык чыгарма катары кирген бул сүрөт Брюловду ошол кездеги атактуу сүрөтчүлөрдүн катарына кошкон. Ал сүрөтчү - живописчи гана болбостон сүрөтчү портретчи да болгон. Анын жараткан ондогон портреттери жана романтикалык полотнолорду ушул кезге чейин Москванын, Санк-Петербургдун жана башка шаарлардын көрүнүктүү музейлеринде сакталып турат. К.П.Брюллов 1852-жылы дүйнөдөн кайткан.

 Адабият 
 Брюллов Карл Павлович // Кыргыз Совет Энциклопедиясы. -Ф., 1976. Т.1. - Б. 564; 
 Карл Павлович Брюллов // Жаш ленинчи.-1974.-№ 12. - Б.2.

Категория:Арип боюнча инсандар
Категория:Арип боюнча сүрөтчүлөр‎
Иптаров Сабыр

170px|thumb|Иптаров Сабыр
Иптаров Сабыр (20.11.1956-ж. т., Кочкор району, Мантыш айылы) — Кыргыз Республикасынын Мамлекеттик туусунун авторлорунун бири (1992). 
1979-ж. КМУнун филология факультетин бүткөн. 
1979—85-ж. Кыргыз ССР Жогорку Советинин Президиумунун аппаратында улук консультант, бөлүм башчы, 1986-жылдан билим берүү системасында, 1995-жылдан Кыргыз билим берүү институтунда этнопедагогика бөлүмүнүн жетекчиси. "Көркөм маданият: түшүнүктөр жана терминдер" (1989), "Үй-бүлө — тиричилик маданияты" (1990), "Этнопедагогикалык сөздүк" (1997) жана башка эмгектердин, илимий жана публицистикалык макалалардын автору. Бир катар окуу китептерин жазган жана көркөм чыгармаларды которгон. Кыргыз Республикасынын билим берүү отличниги. Эл аралык Айтматов клубунун ассоциациясынын вице-президенти. Медалдар менен сыйланган. 

 Адабият 
 Нарын облусу: Энциклопедия / Башкы редактору А.Карыпкулов; Ред. Кеңештин төрагасы академик Үсөн Асанов. – Бишкек: Кыргыз Энциклопедиясынын Башкы редакциясы, 1998. – 420 бет, илл. - ISBN 5-89750-100-9.
 Интернеттеги шилтемелер 
Түрк жана кыргыз дүйнөсүнөн-3
Кыргыз желегинин авторлору карама-каршы пикирде

Категория:Маданият
Категория:Инсандар
Категория:Нарын облусу
Жолдубай Кайыпов

Жолдубай Кайыпов thumb|center|160pxЖалпы маалыматТөрөлгөндө берилген аты: Жолдубай Кайыпов Туулган жылы: 11-август 1946-жылТуулган жери: Жаңы-Күч айылы,Ат-Башы району, КыргызстанӨлкө: 22px|border|Кыргызстан желегиКаза болгон жылы: 29-март 1984-жылИшмердүүлүгү: обончу, аткаруучу, дикторНаамдары: 
 
КРнын эмгек сиңирген артисти 
Кайыпов Жолдубай (11.8.1946, Ат-Башы району, Жаңы-Күч айылы — 29.3. 1984. ошол эле жер) — обончу, аткаруучу, диктор. Кыргыз Республикасынын эмгек сиңирген артисти (1981). 

1963-ж. Ысык-Көл айыл чарба техникумун, 1974-ж. Бейшеналиева атындагы искусство институтун бүткөн. 

1963—67-ж. "Пограничник" колхозунда зоотехник, 1965— 73-ж. Опера жана балет театрында солист, 1973—84-ж. Кыргыз мамлекеттик телерадиокомитетинде диктор болуп иштеген. 

1981-жылдан жогорку категориядагы диктор. Орто Азия жана Казакстан Республикаларынын ортосунда өткөрүлгөн "эң мыкты дикт" сынагынын жеңичүүсү. Көптөгөн теле берүүлөрдү, айрыкча "ыркесенин" ажарын ача алып барган. 70дей обондун автору. Ошону менен катар мыкты аткаруучу да болгон. Анын “Мекеним", “Атам менен энеме", "Кол үстүндө", "Жашчылык", "Алгачкы кадам", "Кел бийлейли, ырдайлы" жана башка ырлары элге кеңири белгилүү. "Ырлар" аттуу ыр-обондор жыйнагы жарыкка чыккан (1985). Жаңы-Күч айылындагы мектепке ысымы берилген.

 Аткарылып жүргөн чыгармалары 
 «Мекеним» с. И.Мансуровдуку
 «Атам менен энеме» с. Т.Кожомбердиевдики
 «Атамды ойлоп» с. Ж.Кайыповдуку
 «Айылымдын жытын сагынам» с. Ж.Кайыповдуку
 «Ай көлүм ай» с. Т.Абдышеваныкы
 «Жашчылык» с. Ж.Кайыповдуку
 «Көл үстүндө» с. Ж.Кайыповдуку
 «Алгач сүйүү» с. Т.Кожомбердиевдики
 «Таңкы поезд» с. Т.Кожомбердиевдики
 «Айтылбай калган махабат» с. И.Мансуровдуку
 «Кел бийлели, ырдайлы» с. Э.Тазабековдуку
 «Алгачкы кадам» с. Т.Кожомбердиевдики ж.б.
 Ноталуу китептери 
 С.Абдыраев. Өчпөгөн жылдыз: Эскерүү, Обондуу ырлар. – Б.: Турар, 2008.

 Колдонулган адабият 
Кыргыз Республикасынын обончулары. Маалымдама/Кыргызпатент/ Түз.: А.Чекиров, Ө.Калыева. – Б.: Кыргызпатент, 2010. – ISBN 978-9967-26-120-4
 Нарын облусу: Энциклопедия / Башкы редактору А.Карыпкулов; Ред. Кеңештин төрагасы академик Үсөн Асанов. – Бишкек: Кыргыз Энциклопедиясынын Башкы редакциясы, 1998. – 420 бет, илл. - ISBN 5-89750-100-9.
200px|left|thumb|
 Интернеттеги шилтемелер 
Ырдайлы достор ырдайлы
ӨЧПӨГӨН ЖЫЛДЫЗ ЖОЛДУБАЙ КАЙЫПОВ
КЫРГЫЗ ТЕЛЕЖЫЛДЫЗЫ ЖОЛДУБАЙ КАЙЫПОВ ТИРҮҮ БОЛСО АЛТЫМЫШКА ЧЫКМАК

Категория:Маданият
Категория:Инсандар
Категория:Нарын облусу
Active X

Active X - Microsoft корпорациясы тарабынан иштелип чыккан програмдык колдонмо. Ал обжектерди байланыштыруу жана катарлаштыруунун OLE техноложисинин жаңы версиясы. Бул техноложи колдонмолорго бир бирине компьютердин иштетүү системинин жардамы менен жиберилүүчү кабарлар аркылуу өз ара аракеттешүүгө мүмкүндүк берет. Акыркы жаңыланган Active Xке башкаруучу элементтер деп аталган аткарылуучу програмдарды Интернет аркылуу таркатууга мүмкүндүк берген касиеттер кошулган. Мындай мүмкүнчүлүктөрүн колдонуу үчүн компьютерге OLE технологиясын колдогон иштетүү системи жүктөлүш керек.

 Шилтемелер 
 OLE

 Колдонулган адабияттар 
 Компьютер жана интернет: Энциклопедиялык окуу куралы. У.Н. Бримкулов, А.С. Өмүралиев, В.Ф. Бабак.-2004. ISBN 9967-14-014-3

Категория:Компьютер
Категория:Интернет
Категория:Программалоо
Чаа бий

Өмүр жолу 
Чаа бий (туулган жана өлгөн жылы белгисиз) болжол менен XVI- кылымдын ортосунда ХVII-кылымдын биринчи жарымында жашап өткөн.

Чаа бий Кыргыз санжырасынын маалыматтары боюнча анын түпкү ата-бабалары Тагай бийден тараган. Тагай бийдин Богорстон, Койлон, Кылжыр деген үч уулу болгон. Богорстондон - Эштек, Эштектен-Солто. Солто бийден Күнтуу, Култуу, Чаа.

Чаа бала кезинен жоокерчилик заманга ылайык, баатырлык иштерге маш болуп чоңоет. Санжырачылардын ою боюнча Чаа деген ат илгерки Алтайда жашаган түрктөрдүн аскердик наамы болгон. Баатыр болуп эр жеткенде ал бөрү кулак, шер кабак, калдагай баш, көзү үңкүр, чап жаак, узун бойлуу адам болгон. Ал жаш кезинде эле кыргыздарды калмактардын чапкынынан бошотуу үчүн өз элинен кол курап тынымсыз салгылашып турган.

 Тышкы душмандарга каршы күрөшүүсү 
1634-жылы ойрот-калмак мамлекети Жуңгар хандыгы түзүлөт. Ал мамлекетти 1635-1653-жылдарда Эрдене Батурхан Тайши башкарган. 1643- жылы алардын 150 миң атчан аскерлери казак кыргыз жерине басып киришкен. 1643-1652-жылдарга чейин созулган бул салгылашууда казак султаны Жаңгир, Самаркандын акими Жалаң төш, солтонун бийи Чаанын бириккен колу жоого катуу сокку уруп, аларды Енисей, Сибирь тарапка чегиндирет. Мындан тышкары , 1628-жылдарда казактын султаны Эр Эшим, багыштардан Көкүм бий, солтодон Чаа бий өз кошуундары менен Ташкент шаарын тышкы душмандардан бошотууга катышат.

Ошондо колго түшкөн кулдардын бири Эр Эшим, Чаа бийге ыраазылык билдирүү менен алып берет. Ал күндөн төрөлгөн Чаа бийдин тукумдары кыргыздардын солто урууларынын ичинде жашашат.

Чаанын жоого каршы салгылашып эрдик көрсөткөн баатырлыгынан тышкары өз элине жашоонун дыйканчылык түрүн да көрсөтүп, үлгүлүү иш кылганы эл оозунда айтылат. Мисалы, ал калмактардын доорунда (XVIII- кылымдын биринчи жарымында) Чүйдө, азыркы Кичи Кемин Желаргы, Жаңы Алыш деген аймакта эгин сугаруу үчүн суу жеткирген арык салдырган. Бүгүнкү күнгө чейин ошол арыкты эл «Чаа алыш» деп аташат. Чаа 70 жаштан аша өмүр суруп, Чүй өрөнүндө өрөөнүндө дыйканчылыкка ж.б. чарба иштерине өз салымын кошуп, элине көп жакшылык кылган.

Ошондуктан Чаанын мезгилиндеги калмак жапырыгынан кийинки заманды кыргыз элинен чыккан ырчылар «Байгерчилик заман» дешип, минтип ырга кошушкан:
Күн күркүрөп жаз чыгып,
Аштык даны бат чыгып.
Сайлар толо суу ташып,
Мартабасы күндө ашып.
Жерге келет бир кезек,
Ат семирип нык толуп,
Жигиттери бук болуп.
Туу көтөрүп, эл коргоп.
Эрге келет бир кезек!

 Колдонулган адабияттар 
 Осмонов в.Ж. Кыргыз тарыхы. (байыркы доордон азыркы күнгө чейин)- Б.,2008
 Солтоноев Б. Кызыл кыргыз тарыхы.- Б., 1993.
 Стамов А. Хан Тейиш (Жуңгар - ойрот жапырыгы) Тарыхый роман.- Б.,2009. 

Категория:Инсандар
Сталиндик сыйлык

Сталиндик сыйлык - совет доорундагы мамлекеттик сыйлыктардын бири.

Иосиф Сталиндин жеке басар бийлиги маалында СССР жетекчилиги тарабынан ыйгарылып турган.

Кээде бул сыйлык Сталиндин жеке чечими менен берилип турган.

Ал өлгөн соң бул сыйлыкты ыйгаруу токтотулган.

Кийинчерэээк, 1961-жылы "СССРдин Мамлекеттик сыйлыгы" негизделгенде, мурдагы Сталиндик сыйлыктар ага теңдеш катары табылган.

thumb|150px|left|Сталиндик сыйлык.

 Адабият тизмеси 

 «Сталинские премии: две стороны одной медали»: Сб. документов и художественно-публицистических материалов / Сост. В. Ф. Свиньин, К. А. Осеев. — Новосибирск: Изд-во «Свиньин и сыновья», 2007. — 880 с — ISBN 978-5-98502-050-2.

 Интернеттеги шилтемелер 

 СССРдин мамлекеттик сыйлыктарынын ээси болгон сибирдик окумуштуулар
 Москва мамл. университетиндеги СССРдин мамлекеттик сыйлыктарынын ээси болгон аалымдар 

Категория:СССР
Категория:XX кылым
Категория:Сталинизм
Категория:ССРС сыйлыктары
Категория:Советтер Биримдиги