Zhantas/Cleaned-Kyrgyz_Wikipedia huggingface dataset:
Сулайманов Кемел Азимович

Сулайманов Кемел Азимович (1954-ж. т., Фрунзе ш.) - балет бийчиси. Кыргыз Республикасынын эмгек сиңирген артисти (1991).
 
1966-ж. Москва академиялык хореографиялык окуу жайына кабыл алынат.
1974-жылданКыргыз мамлекеттик академиялык А. Малдыбаев атындагы опера жана балет театрында балет бийчиси.

Театрда коюлган дүйнөлүк, орус, кыргыз ж. б. композиторлордун балеттериндеги ролдорду аткарат.

«Чолпондон» Нурдиндин, «Жизелден» Альберттин, «Саманчы жолунан» Касымдын, «Дон Кихоттон» Базилдин, «Маңкурт баянынан» Маңкурттун, «Томиристен» Спаргаптын, «Баядеркадан» Солордун, «Кармен-сюитадан» Хосенин ж.б. каармандардын партияларын чебер бийлейт.
 
Республикадагы салтанаттарга, өкмөттүк иш-чараларга карата өткөн концерттерге катышат. Театрдын коллективи менен КМШ өлкөлөрүндө гастролдо болгон.

Колдонулган адабияттар
Алагушов, Балбай. Кыргыз музыкасы: Энциклопедиялык окуу куралы / Башкы редактору Үсөн Асанов. – Бишкек: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2004. – 400 бет. -ISBN 9967-14-016-X.
Категория:Музыка
Сагынаалы Субаналиев

Субаналиев Сагынаалы (1948-ж.т., Жаңы-Жол району, Афлатун айылы) - музыка изилдөөчү, искусство таануу илимдеринин кандидаты (1983),проф.
 
1966-70-ж. Фрунзедеги музыкалык-педагогика окуу жайында, Кыргыз мамлекеттик Б.Бейшеналиева атындагы искусство институтунда окуган.

Бир эле мезгилде Кыргыз ССР мамлекеттик телерадиокомитетинде эмгектенген.

1977-ж. Ленинград мамлекеттик театр, музыка жана кинематография институтунун фольклор секциясына аспирантурага өтөт.
 
1983-ж. кыргыздын элдик музыкалык аспаптары жөнүндө илимий диссертациясын жактаган.

1985-жылдан СССР композиторлор союзунун мүчөсү.

1987-жылдан баштап Кыргыз ССР Маданият министрлигинде, Кыргыз филармониясында, Кыргыз мамлекеттик Б. Бейшеналиева атындагы искусство институтунда иштеген.

«Кыргыздын элдик музыкалык аспаптары» аттуу монографиясы кыргыз жана орус тилинде, анын кеңейтилген «Кыргыздын салттуу аспаптык музыкасы жана аспаптары» деген окуу куралы, «Чоорлор» методикалык куралы ж. б. китептери жарык көргөн.
 
Субаналиев дүйнөлүк, эл аралык, бүткүл союздук, республикалык семинарлар, конференцияларга катышып, кыргыздын музыкалык фольклорунун орчундуу маселелерин коомчулуктун талкуусуна коёт. Кыргыздын элдик жана профессионал музыкасынын тарыхына, актуалдуу проблемаларына байланышкан ондогон макалаларды газета-журналдарга жарыялаган.

Колдонулган адабияттар
Алагушов, Балбай. Кыргыз музыкасы: Энциклопедиялык окуу куралы / Башкы редактору Үсөн Асанов. – Бишкек: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2004. – 400 бет. -ISBN 9967-14-016-X.
Категория:Музыка
Страдивари

Страдивари, Страдивариус Антонио [болжол менен 1643 (же 1648,1649), Кремона - 1737, ошол эле.жер] - италян скрипка жасоочу устасы.
 
Н. Аматинин шакирти. Кремона шаарында менчик өнөркана ачкан(1667-ж. ченде).
1704-25-ж. концерттик сапаты мыкты, ачык тембрлүү скрипкаларды, ошондой эле виолончель жана альттарды жасаган.

Москвадагы сейрек учуроочу музыкалык аспаптардын мамлекеттик коллекциясында анын бир нече скрипка, альт, виолончели сакталган. Страдивариден уулдары Франческо (1671 -1743) менен Омобоно (1679-1742), ошондой эле К. Бергонци таалим алган.

Колдонулган адабияттар
Алагушов, Балбай. Кыргыз музыкасы: Энциклопедиялык окуу куралы / Башкы редактору Үсөн Асанов. – Бишкек: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2004. – 400 бет. -ISBN 9967-14-016-X.
Категория:Музыка
Стамкулов Ысак

Стамкулов Ысак (1928, Аксы району - 1977, ошол эле жер) - обончу,ырчы. Республикалык кароолордун, фестивалдардын лауреаты.
 
Комуздун коштоосунда «Ашууда», «Жүзүңөкүлкүң жарашып», «Билбепмин», «Сарычелек көлдүн чүрөгү», «Мен сүйүүдөн ачкамын» ж. б. ырларды чыгарган.
Элдик күүлөрдү да чебер черткен.

Обондору элдик ырлар-күүлөргө жакын.

«Жүзүңө күлкүң жарашып» аттуу ыры угуучулардын сүйүктүү чыгармасына айланган.

Колдонулган адабияттар
Алагушов, Балбай. Кыргыз музыкасы: Энциклопедиялык окуу куралы / Башкы редактору Үсөн Асанов. – Бишкек: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2004. – 400 бет. -ISBN 9967-14-016-X.
Категория:Музыка
СССР композиторлор союзу

СССР композиторлор союзу (1932-57-ж. - Советтик композиторлор союзу) - советтик композиторлор менен музыка изилдөөчүлөрдүн коомдук чыгармачыл уюму.
 
ВКП (б)БКнын 1932-жылдын 23-апрелиндеги«Адабият жана көркөм өнөр уюмдарын кайра куруу жөнүндө» токтомуна ылайык 1932-ж. түзүлгөн. Союздун милдети - социалисттик реализм методунун негизинде жогорку идеялуу жана көркөмдүк жагынан жеткилең чыгармаларды жаратууга композиторлор менен музыка изилдөөчүлөрдү багыттоо, аларга идеялык-саясый тарбия таалим берүү жана чеберчиликтеринин өсүшүнө көмөк көрсөтүү.
 
1932-40-ж.Москвада, Ленинградда, союздук жана автономиялык республикаларда, кээбир обласстык борборлордо союздун уюмдары түзүлгөн.
Союздун жогорку жетекчи органы - Бүткүл союздук съезд (1948, 1957, 1962, 1968, 1974).
 
Аткаруу органы - съезд аралыгында ишти жетектеп, жылына 1-2 жолу пленум -өткөрүүчү башкарма жана секретариат. Башкарманын ген. (кийин биринчи) секретары T. Н. Хренников(1948-жылдан).

СССР композиторлор союзунун 2036 мүчөсү болгон (1978,1-янв.).
Карамагында «Советский композитор» басмасы иштеп, «Советская музыка», «Музыкальная жизнь» журналдары чыккан. Союздун алдында советтик музыканы союздук бюро жана СССР музыкалык фонду иштеген. Ленин ордени менен сыйланган (1968).

Колдонулган адабияттар
Алагушов, Балбай. Кыргыз музыкасы: Энциклопедиялык окуу куралы / Башкы редактору Үсөн Асанов. – Бишкек: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2004. – 400 бет. -ISBN 9967-14-016-X.
Категория:Музыка
Сринг

Сринг - армяндардын аэрофондор түркүмүндөгү музыкалык аспабы.
 
Бойлото кармалып ойнолот. Орточо уз. 380-650 мм. Добуш өзгөртүүчү көзөнөктөрүнүн саны 7-8. Срингде бий кайрыктары жана лирикалык маанайдагы күүлөр аткарылат.

Колдонулган адабияттар
Алагушов, Балбай. Кыргыз музыкасы: Энциклопедиялык окуу куралы / Башкы редактору Үсөн Асанов. – Бишкек: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2004. – 400 бет. -ISBN 9967-14-016-X.
Категория:Музыка
Сонатина

Сонатина ( - кичине соната) - аспаптык, адата фортепьянолук музыка жанры.
 
Сонатина көбүнчө окуу, үйрөнүү максатында жазылгандыктан, ал сонатага салыштырмалуу чакан мүнөзгө ээ.

Колдонулган адабияттар

 Алагушов, Балбай. Кыргыз музыкасы: Энциклопедиялык окуу куралы / Башкы редактору Үсөн Асанов. – Бишкек: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2004. – 400 бет. -ISBN 9967-14-016-X.
Категория:Музыка
Сопрано

Сопрано (итал. sopra - үстүндө,бийик) –
 
1. Аялдардын эң бийик үнү Сопрано негизинен драмалык, лирикалык жана колоратуралык болуп бөлүнөт.

2. Өспүрүм балдардын эң бийик үнү.

3. Хор партияларындагы эн бийи күн.

4. Музыкалык аспаптардын бийик үндүү түрлөрү (мис., сопраналык Друба ж,б.).

Колдонулган адабияттар
 Алагушов, Балбай. Кыргыз музыкасы: Энциклопедиялык окуу куралы / Башкы редактору Үсөн Асанов. – Бишкек: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2004. – 400 бет. -ISBN 9967-14-016-X.

Категория:Музыка
Сонаталык түзүлүш

Сонаталык түзүлүш - музыкалык чыгарманын түзүлүш түркүмү: айлана-чөйрөнү, диалектикалык көп кырдуу карама-каршы башталышты таасирдүү чагылдыра алган эң татаал жана ийкемдүү гомофондук-гармониялык музыкадагы түзүлүш.
 
Сонаталык түзүлүш көбүнчө сонаталык, симфониялык циклдин биринчи бөлүмүндө, кээде финалында, экинчи же үчүнчү бөлүмдөрүндө да колдонулат. Сонаталык түзүлүш үч негизги: көрсөтүүчү (экспозиция), иштетүүчү жана кайталоочу (реприза) бөлүктөн турат. Кээде аларда киришүү жана жыйынтыктоочу бөлүктөр (кода) кезигет. Сонатанын көрсөтүү бөлүмүндө (экспозиция) негизги тема башкы партия адатта чыгарманын негизги мазмунун, оюн, идеясын аныктайт. Жардамчы партия (ал БПтемасынан айырмаланып турат жана көбүнчө лирикалык маанайда болот)жана аларды жалгаштыруучу партиялар берилет. Сонатанын иштетүү бөлүмүндө мурун көрсөтүлгөн темалар музыкалык көркөм каражаттар аркылуу өнүктүрүлөт, иштетилет, өзгөртүлөт, өстүрүлөт. Сонатанын кайталоо (реприза) бөлүмүндө бардык темалар негизги тоналдууЛукка топтолот. Чыгарманын айтылуучу ою такталат, жыйынтыкталат. Темаларды өзгөртүү, өстүрүү токтолот, тынчтанат. Кайталоо (реприза) түздөн-түз өзгөртүлбөгөн жана өзгөртүлгөн мүнөздөрдө да кезигет. Кээде Сонаталык түзүлүштүн иштетүү бөлүмү жок же иштетүүнүн ордуна эпизод колдонулган түрлөрү да кезигет (мис., Д. Шостаковичтин «Ленинград симфониясынын» 1-бөлүмүндөгү эпизод).

Колдонулган адабияттар
Алагушов, Балбай. Кыргыз музыкасы: Энциклопедиялык окуу куралы / Башкы редактору Үсөн Асанов. – Бишкек: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2004. – 400 бет. -ISBN 9967-14-016-X.
Категория:Музыка
Соната

Соната (итал. sonare - добуш салуу) - аспаптык музыканын негизги жанрларынын бири.
 
16-кылымда кантатадан айырмаланып Соната аспап үчүн жазылган чыгарма катары калыптанган. Сонатанын классикалык үлгүлөрү 18-кылымда пайда болгон. Ал көбүнчө И. Гайдн, В. А. Моцарттын, өзгөчө Л. Бетховендин чыгармаларында толук иштелип чыгып, бүгүнкү күнгө чейин сакталууда. Алардын чыгармачылыгында Соната симфония масштабына чейин көтөрүлгөн.

Колдонулган адабияттар
Алагушов, Балбай. Кыргыз музыкасы: Энциклопедиялык окуу куралы / Башкы редактору Үсөн Асанов. – Бишкек: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2004. – 400 бет. -ISBN 9967-14-016-X.
Категория:Музыка
Сольфеджио

Сольфеджио (итал. solfeggio -соль жана фа добуштарынын аталышынан) –
 
 1. Солътизациянын башкача аталышы.
 2. Музыкалык угуу жөндөмүн тарбиялоо жана музыкалык эстөөнү өнүктүрүүнү максат кылган окуу сабагы. Ал сольфеджиолоону, музыкалык диктантты, угуп талдоону өзүнө камтыйт.
 3. Бир же көп үндүү көнүгүүлөр жыйнагы. Сольфеджио музыкалык чыгарманы ырдап жана угуп талдоо үчүн пайдаланылат.
 4. Ырдоо өнөрүн өнүктүрүүгө арналган көнүгүүлөр.

Колдонулган адабияттар
Алагушов, Балбай. Кыргыз музыкасы: Энциклопедиялык окуу куралы / Башкы редактору Үсөн Асанов. – Бишкек: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2004. – 400 бет. -ISBN 9967-14-016-X.
Категория:Музыка
Соловьев-Седой

Соловьев-Седой (анык фамилиясы - Соловьёв) Василий Павлович (1907, Петербург - 1979, Ленинград) орус композитору, СССР эл артисти (1967), Социалисттик Эмгектин Баатыры (1975).
 
Ленинград консерваториясын (П. Б.Рязановдон композиция классы боюнча) бүткөн (1936).

Соловьев - советтик ыр жанрынын көрүнүктүү чебери.

Патриотизмди, достукту даңазалаган «Ойно,менин кыягым» (1941), «Булбулдар»(1944), «Москва кечтери» (1956),«Солдат жөнүндө баллада» (1960), «Россия тууралуу ыр» (1971) ж. б. ырлардын, «Тарас Бульба» (1940; 2-ред. 1955), «Россия портко кирди»(1964) балеттеринин, «Ишенимдүү дос» (1945), «Эң ыйык» (1952),«Олимпия жылдыздары» (1962), «Он сегиз жаш» (1967), «Туулган жээкте»(1970) оперетталарынын автору.
 
 Кинофильмдер менен драмалык спектаклдерге да музыка жазган.
 1948-64-ж. СССР Композиторлор союзунун Ленинград бөлүмү башкармасынын председатели.
 1957-74-ж. СССР композиторлор союзунун, 1960- жылдан РСФСР композиторлор союзунун секретары.
 СССРЖогорку Советине (3-5-шайл.) депутат.
 
Лениндик сыйл. (1959), СССР мамлекеттик сыйл. (1943, 1947) лауреаты.
 
Үч Ленин ордени, Кызыл Жылдыз ордени жана медалдар менен сыйланган.

 Колдонулган адабияттар 
Алагушов, Балбай. Кыргыз музыкасы: Энциклопедиялык окуу куралы / Башкы редактору Үсөн Асанов. – Бишкек: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2004. – 400 бет. -ISBN 9967-14-016-X.

Категория:Композиторлор
Соло

Соло (итал. solo - бирөө, жалгыз)
 
1. Жалгыз ырчы же аспапта аткаруучунун көп үндүү музыкалык чыгармада хордун, оркестрдин коштоосу менен өз алдынча бөлүнүп аткаруусу.

2. Жалгыз ырчы же аспапта аткаруучуга ылайыкталып жазылган музыкалык чыгарма. Ал коштоо менен же коштоосуз аткарылган. Концерттик жанрда оркестрдин коштоосу жок аткарылган Соло кадепция деп аталат.

Колдонулган адабияттар
Алагушов, Балбай. Кыргыз музыкасы: Энциклопедиялык окуу куралы / Башкы редактору Үсөн Асанов. – Бишкек: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2004. – 400 бет. -ISBN 9967-14-016-X.
Категория:Музыка
Скрипка

Скрипка (итал. violino, франц.,англ. violin) же каман - кылдуу тартма музыкалык аспап; Скрипка түрүндөгү аспаптар тобунун эң бийик добуштуусу.
 
Төрт кылы квинта добуш аралыгына күүлөнөт. Добуш көлөмү төрт октава. Добуш чыгарууда эки ыкма: жаа тартуу жана «чымчуу» (pizzcato) колдонулат. Скрипканын классикалык үлгүлөрү 15-18-кылымдарда Францияда, Италияда жана Түштүк Германияда жаралган. Скрипка тобу симфониялык оркестрдин, квартеттин негизин түзөт.

Колдонулган адабияттар
Алагушов, Балбай. Кыргыз музыкасы: Энциклопедиялык окуу куралы / Башкы редактору Үсөн Асанов. – Бишкек: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2004. – 400 бет. -ISBN 9967-14-016-X.
Категория:Музыка
Склютовская Тамара Марковна

Склютовская Тамара Марковна (1947-ж. т., Фрунзе ш.) – музыка таануучу, искусство илимдеринин кандидаты, доцент.
 
Фрунзедеги П. Шубин атындагы балдардын музыкалык мектебинин фортепьяно классын, Кыргыз мамлекеттик М. Күрөңкеев атындагы музыкалык-хореографиялык окуу жайынын теория бөлүмүн, Ташкендеги М. Ашрафи атындагы мамлекеттик консерваториянын теория факультетин бүтүргөн.
 
 1970-ж. П. Шубин атындагы балдардын музыкалык мектебинде,
 1977-82-ж. Кыргыз мамлекеттик Б. Бейшеналиева атындагы искусство институтунда иштеген.
 1979-ж. Ленинград мамлекеттик театр, музыка жана кинематография институтунда аспирантураны сырттан окуп,
 1982-ж. профессор Л. Н. Раабендин жетекчилиги астында «Кыргыздын камералык-аспаптык музыкасындагы улуттук стилинин белгилери» аттуу диссертациясын коргогон.
 1984-жьщдан СССР композиторлор союзунун мүчөсү.
 
Склютовскаянын илимий - чыгармачылык иликтөөсү кыргыздын профессионалдык музыкасынын калыптануусуна жана өнүгүүсүнө арналган.
Ал бир нече илимий макалаларды Москванын, республикалык газета-журналдарга жарыялаган. «Кыргыздын камералык-аспаптык музыкасы» аттуу монографиясы жарык көргөн.

Колдонулган адабияттар
Алагушов, Балбай. Кыргыз музыкасы: Энциклопедиялык окуу куралы / Башкы редактору Үсөн Асанов. – Бишкек: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2004. – 400 бет. -ISBN 9967-14-016-X.
Категория:Музыка
Скерцо

Скерцо (итал. scherzo - тамаша,азил) –
 
1. 16-17-кылымдарда тамашалуу мазмундагы канцонеттанын аталышы.
 
2. Сюита бөлүмү. Симфония жанры калыптангандан анын туруктуу бир (адатта 3) бөлүмүнө айланган.
 
Скерцо алгач И. Гайдндын 9-форте-пьянолук сонатасында колдонулуп, Л. Бетховендин сонаталарында жана симфонияларында орун алган.

.........................эмнеге.............???.........мен...киммин......????.................................

Колдонулган адабияттар
Алагушов, Балбай. Кыргыз музыкасы: Энциклопедиялык окуу куралы / Башкы редактору Үсөн Асанов. – Бишкек: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2004. – 400 бет. -ISBN 9967-14-016-X.
Категория:Музыка
Симфониялык фантазия

Симфониялык фантазия (нем. simfonische fantasie) - музыкалык чыгармалардын түрдүү түзүлүш өзгөчөлүгүн өзүнө айкалыштырган теманы өнүктүрүү ыкмаларын эркин колдонгон, бири-биринен кескин айырмаланган жана бири-бирине каршы коюлган үзүндүлөрү бар симфониялык чыгарма.
 
Симфониялык фантазия түрү - сарпссо.

Колдонулган адабияттар
Алагушов, Балбай. Кыргыз музыкасы: Энциклопедиялык окуу куралы / Башкы редактору Үсөн Асанов. – Бишкек: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2004. – 400 бет. -ISBN 9967-14-016-X.
Категория:Музыка
Симфониялык поэма

Симфониялык поэма (нем. simfonische poem) – ситфониялык музыка жанры.
 
Ф. Лист тарабынын негизделген. Симфониялык поэма адатта бир бөлүмдөн турган программалуу чыгарма болуп эсептелет. Симфониялык поэманын түзүлүшү, теманы өнүктүрүү ыкмасы эркин мүнөздө.

Колдонулган адабияттар
Алагушов, Балбай. Кыргыз музыкасы: Энциклопедиялык окуу куралы / Башкы редактору Үсөн Асанов. – Бишкек: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2004. – 400 бет. -ISBN 9967-14-016-X.
Категория:Музыка
Симфония

Симфония (грек. symphonia -үндөштүк, добуштардын кооздук айкалышуусу) - 18-кылымдын орто кеминде калыптанган оркестр музыкасынын негизги жанры.
 
Байыркы Грецияда пайда болгон симфония термини Батыш Европада симфония жанры пайда болгонго чейин ар түрдүү мүнөздөгү, түзүлүштөгү вокалдык, аспаптык, полифониялык чыгармаларды түшүндүргөн. Симфония жанрынын башаты - опералык увертюра, сюита, триосоната. Симфония веналык композиторлор мектебинин өкүлдөрү И.Гайдн, В. А. Моцарт жана Л. Бетховендин чыгармаларында классикалык мүнөзгө ээ болгон. Азыр Симфониянын көбүнчө төрт бөлүмдөн турган үлгүсү калыптанган.

Колдонулган адабияттар
Алагушов, Балбай. Кыргыз музыкасы: Энциклопедиялык окуу куралы / Башкы редактору Үсөн Асанов. – Бишкек: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2004. – 400 бет. -ISBN 9967-14-016-X.
Категория:Музыка
Симфонизм

Симфонизм - айлана-чөйрөнү музыканын жардамы менен көркөм чагылдыруу усулун, ага байланыштуу музыкалык драматургияны, ой жүгүртүүнү ) мүнөздөгөн, өзүнө камтыган музыкалык-эстетикалык түшүнүк.
 
Симфонизм симфония деген сөздөн алынган.

Колдонулган адабияттар
Алагушов, Балбай. Кыргыз музыкасы: Энциклопедиялык окуу куралы / Башкы редактору Үсөн Асанов. – Бишкек: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2004. – 400 бет. -ISBN 9967-14-016-X.
Категория:Музыка
Серкебаев Ермек Бекмухамедович

Серкебаев Ермек Бекмухамедович (1926-ж. т., Петропавловск) – казак ырчысы (лирикалык баритон), СССРэл артисти (1959).
 
 1941-ж. Алматыдагы музыкалык окуу жайында (скрипка классы боюнча) окуган.
 1951-ж. Алматы консерваториясын (A. М. Кургановдон ырдоо классы боюнча) бүткөн.
 1947-жылдан Абай атындагы Казак опера жана балет театрында солист.

Негизги ролдорду: Абай (А. Жубанов жана Хами-ди, «Абай»), Кожогул, Амангелди (М. Түлөбаев, «Биржан менен Сара»,«Амангелди»), Евгений Онегин, Мазепа (П. Чайковский, «Евгений Онегин», «Мазепа») ж. б.
 
Камералык жана эстрадалык ырчы катары да таанымал. Чет өлкөлөрдө гастролдо болгон.

СССР Жогорку Советине (7-шайл.), Казак ССР Жогорку Советине (8-шайл.) депутат.
К. Байсеитова атындагы Казак ССР мамлекеттик сыйл. (1977)лауреаты.
Ленин ордени, Эмгек Кызыл Туу ордени жана медалдар менен сыйланган.

Колдонулган адабияттар
Алагушов, Балбай. Кыргыз музыкасы: Энциклопедиялык окуу куралы / Башкы редактору Үсөн Асанов. – Бишкек: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2004. – 400 бет. -ISBN 9967-14-016-X.
Категория:Музыка
Серенада

Серенада (итал. al serena – ачык маанай) - вокалдык жана камералык аспаптар жанрынын аныктамасы.
 
 1. Кылдуу чертме музыкалык аспаптардын кош-тоосу менен ашык болгон мырза, бий-кечтин терезесинин астында аткаруучу кечки ыры. Алгач Италияда калыптанып, кийин Европа өлкөлөрүнө тараган.
 2. Вокалдык Серенаданын мүнөздүү өзгөчөлүктөрүн чагылдырган аспаптык кайрык.
 3. 17-18-кылымдарда кеңири тараган дивертисментке ж. б. окшош көй бөлүмдүү камералык аспаптык топ үчүн жазылган чыгарма.
 4. 17- 18-кылымда ырчылар, хор, оркестр үчүн жазылган, кээде драмалык оюн, балеттик сцена менен коштолгон кантата сымал чыгармалар Серенада деп аталган.

Колдонулган адабияттар
Алагушов, Балбай. Кыргыз музыкасы: Энциклопедиялык окуу куралы / Башкы редактору Үсөн Асанов. – Бишкек: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2004. – 400 бет. -ISBN 9967-14-016-X.
Категория:Музыка
Септет

Септет (лат. septet - жети) –
 
 1. Жети кишиден турган музыкант -аткаруучулар тобу.
 2. Аспаптык камералык топтун жанры катары Септет серенада, дивертисментке жакын.

Колдонулган адабияттар
Алагушов, Балбай. Кыргыз музыкасы: Энциклопедиялык окуу куралы / Башкы редактору Үсөн Асанов. – Бишкек: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2004. – 400 бет. -ISBN 9967-14-016-X.
Категория:Музыка
Секетпай

Секетпай - кыргыздын эң кеңири тараган ырларынын бир түрү.
 
Секетпай ырларында бозойдун сүйгөн селкисинин келбети, сулуулугу, акылмандуулугу, мүнөзү ж. б. мукамдуу обондо сыпатталат. Секетпай ырларында адамдын аң-сезиминдеги сүйүүгө болгон ой-пикири, махабаттын күчүнө суктануу, жаштык кезди урматтоо, сүйүүнү баалай билүү басымдуулук кылат.
 
Негиз салуучулары Боогачы, Искан,Токтогул, Барпы, Атай, Муса, Жумамүдүн ж. б. болушкан.

Колдонулган адабияттар
Алагушов, Балбай. Кыргыз музыкасы: Энциклопедиялык окуу куралы / Башкы редактору Үсөн Асанов. – Бишкек: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2004. – 400 бет. -ISBN 9967-14-016-X.
Категория:Музыка
Секвенция

Секвенция (лат. seguor - изинетүшүү, ээрчүү) –
 
1. Бир же көп үндүү музыкалык чыгарманын обондук бөлүгүнүн, кайрыгынын өзгөрүүсүз жогорулата же төмөндөтө кайталанышы. Секвенция бир тоналдуулукта жана ар түрдүү тоналдуулукта болушу мүмкүн. Ошондуктан Секвенция бир тоналдуу жана өзгөрүлгөн тоналдуу болуп бөлүнөт.

2. Орто кылымда Европанын чиркөө музыкасында калыптанган диний обон.

Колдонулган адабияттар
Алагушов, Балбай. Кыргыз музыкасы: Энциклопедиялык окуу куралы / Башкы редактору Үсөн Асанов. – Бишкек: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2004. – 400 бет. -ISBN 9967-14-016-X.

Категория:Музыка
Сейилкан уулу Муса

Сейилкан уулу Муса (1873, Ысык-көл району - 1953, Кочкор району) - комузчу.
 
Комузчулук таасирди атасы, чоң комузчу Сейилкандан, бир тууган таякеси айтылуу Каратолдодон алган.

 Ормондун небереси. 1910-жылдан Кочкордо жашаган.
 1916-ж.үркүндө Турпанга чейин барып, 1917-ж.Коткорго кайта келген.
 1936-38-ж.Бишкекте откон эл чыгармачылыгынын республикалык 1 - 2 - 3 –олимпиадаларына катышып, баш байгелерди жеңип алган.
 1939-ж. Москвада өткөн кыргыз искусствосу менен адабиятынын он күндүгүнө катышкан.
 1946-47-ж. Кыргыз мамлекеттик филармониясыңда иштеген.
 1947-жылдан Кочкордогу Каракоо орто мектебинде комуздан сабак берген. Ж. Самаков, А. Бейшеев, Б.Өмүрова өңдүү ондогон таланттуу жаштарга өнөрүн үйрөткөн. «Салмоюн шыңгырама», «Кызыл сок», «Кербез», «Кертолгоо», «Абылайхандын арманы» ж. б. элдик күүлөрдү черткен.
 Бүгүнкү күндө комузчулардын арасында чертилип жүргөн «Таш жалак», «Өткөн өмүр», «Абылайдын арманы» ж. б. классикалык күүлөрдү чыгарган.

Колдонулган адабияттар
Алагушов, Балбай. Кыргыз музыкасы: Энциклопедиялык окуу куралы / Башкы редактору Үсөн Асанов. – Бишкек: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2004. – 400 бет. -ISBN 9967-14-016-X.
Категория:Музыка
Свирель

Свирель –
 
1. Орус, белорустардын аэрофовдор түркүмүндөгү музыкалык аспабы. Узунунан бойлото кармалып ойнолот. Эки башы ачык.
 
2. Орус, белорустардын эки түтүктүү ышкырык жылчыгы бар чоору. Кээде ал двойчатка, двойница деп да аталат.

Колдонулган адабияттар
Алагушов, Балбай. Кыргыз музыкасы: Энциклопедиялык окуу куралы / Башкы редактору Үсөн Асанов. – Бишкек: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2004. – 400 бет. -ISBN 9967-14-016-X.
Категория:Музыка
Евгений Светланов

Светланов Евгений Фёдорович (1928-ж. т., Москва) - орус дирижёру, композитор жана пианист, СССР эл артисти (1968), Кыргыз ССР эл артисти (1974, кыргыз музыкасын активдүү пропагандалаганы үчүн).
 
1951-ж. Гнесиндер атындагы музыкалык педагогика институту (М. Ф. Гнесинден композиция, A. В.Гауктан дирижёр классын) бүткөн.

1955-жылдаң СССР Чон театрында дирижёр, 1963-65-ж. башкы дирижёр.
Римский-Корсаковдун «Чародейка», Щедриндин «Сүйүү гана эмес» (1961), Мураделинйн «Октябрь»(1964) операларын, Караевдин «Кааржолу» (1959), Баланчивадзенин «Өмүр барактары» (1960) балеттерин ж. о. койгон.
 
1965-жылдан СССР мамлекеттик симфониялык оркестринин көркөм жетекчиси жана башкы дирижёру.
 
Светланов - орус советтик музыкасынын көрүнүктүү интерпретатору. Ал симфония (1957), кантата, симфониялык поэмаларды, вокалдык жана аспаптык чыгармаларды жазган.
 
Лениндик сыйл. (1972) лауреаты, «Гран при» (Франция) сыйлыгын алган.
Ленин ордени, Эмгек Кызыл Туу ордени жана медалдар, ошондой эле Болгариянын 1даражадыг Кирилл жана Мефодий ордени менен сыйланган.

 Колдонулган адабияттар 
Алагушов, Балбай. Кыргыз музыкасы: Энциклопедиялык окуу куралы / Башкы редактору Үсөн Асанов. – Бишкек: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2004. – 400 бет. -ISBN 9967-14-016-X.
Категория:Музыка