Zhantas/Cleaned-Kyrgyz_Wikipedia huggingface dataset:
Кыргыз эл оюндары: басып жүрүп ойнолуучу оюндар

Басып жүрүп ойнолуучу оюндар - кыргыз улуттук оюндарынын бир түрү.
 Басуу
 Кыз куумай
 Из туурамай
 Кош аяктап жүгүрүү
 Өрдөк баш
 Таш үстүндө басуу
 Эки тизени бүгүп чочоюп басып жүрүп түртүшүү
 Тушоо менен басуу
 Этек тепсемей
 Колдонулган адабияттар 
 Х. Н. Анаркулов. Кыргыз эл оюндары. -Ф.: 1981, ISBN-10(13):5-65500669-3 
Категория:Оюндар
Басуу (оюн)

Эрежелер 
Оюнчулардын саны 5—15 киши.

Оюнга даярдануу: Жетекчи шайланат да, калган оюнчулар бир катар болуп турушкандан кийин оюн өткөрүлүүчү аралык, шарты жөнүндө сүйлөшүп алышат.

 Оюндун баяны 
Жетекчисинин буйругу боюнча катышуучулар белгиленген аралыктан жөө басып тез өтүүгө аракеттенишет. Оюн 2—3 жолу кайталанышы мүмкүн. Марага биринчи келгени оюндун жеңүүчүсү болуп эсептелинет.

 Оюндун башка дагы түрлөрү 
Таяк таянып басуу, таякты желкеге коюп басуу, таякты белге коюп басуу, дөңгө басып чыгуу, дөңгө басып түшүү, кумда басуу, сууда басуу, карда басуу, айдалган жерде басуу, ылай жерде басуу, чөптө басуу.

 Оюндун эрежеси: Буйруктан мурда басууга, бир бирине тоскоолдук кылууга, жүгүрүүгө, аралыктан толук өтпөй коюуга болбойт.

 Оюндун мааниси, Күчтүүлүгүнө, чыдамкайлыкка тарбиялайт. Бойду түз, тыкан алып жүрүүгө, келбеттүүлүккө үйрөтөт.
 Колдонулган адабияттар 
 Х. Н. Анаркулов. Кыргыз эл оюндары. -Ф.: 1981, ISBN-10(13):5-65500669-3 

Категория:Оюндар
Из туурамай

Шарттары 
Оюнчулардын саны 4—8 киши. Оюн өткөрүлүүчү жер: аянтча, спорттук бөлмө, Оюнга даярдануу. Оюнга жетекчи шайланат, калган оюнчулар бир катар болуп турушкандан кийин оюндун шарты жана кезеги жөнүндө сүйлөшүп алышат.

 Оюндун баяны 
Жетекчисинин талабы боюнча, катышуучулар белгиленген аралыктан кайсыдыр айбандын бирөөнүн басканын туурап өтүшөт. Оюн өзүлөрү каалаган убакытка чейин уланат да, оюндун шартын жакшы аткарганы жеңүүчү болот.

 Оюндун эрежеси 
Тапшырмадан чыгууга, бир бирине тоскоолдук кылууга, белгиленген аралыкты толук өтпөй коюга болбойт.

 Оюндун мааниси 
Ар кандай ыкма менен басуунун жолдорун үйрөтөт, айбандар жөнүндө кеңири түшүнүк берилет.
 Колдонулган адабияттар 
 Х. Н. Анаркулов. Кыргыз эл оюндары. -Ф.: 1981, ISBN-10(13):5-65500669-3 
Категория:Оюндар
Кош аяктап жүгүрүү

Шарттары 
Оюнчулардын саны 2—10 киши.

Оюн өткөрүлүүчү жер: аянтча, талаа спорттук бөлмө.

 Оюнга даярдануу 
Катышуучулар бир катар болуп турушуп алып оюндун шарты жана кезеги жөнүндө сүйлөшүп алышкандан кийин кош аяктап күтүп турушат.

 Оюндун баяны 
Оюнга катышуучулардын бирөөсүнүн буйругу боюнча оюнчулар белгиленген аралыктан кош аяктап жүгүрүп өтүү керек. Оюн 2—3 жолу кайталанышы мүмкүн. Марага биринчи келгени жеңүүчү болот.

Оюндун башка түрлөрү бар: Маселен, чалкалап, кол жана буттарды ракка окшотуп басуу. Өрдөкчө майпаңдап басуу ж. б.

 Оюндун эрежеси 
Буйруктан мурда аракетти баштоого, аралыкты толук өтпөй коюуга, бир бирине тоскоолдук кылууга болбойт. Оюн өткөрүлүүчү жер таза жана тегиз болушу керек. Ойноочулардын саны көп болсо, аларды топторго бөлүп өткөрсө талапка ылайык келет.

 Оюндун тарбиялык мааниси 
Адамда күч, ылдамдык, ийилчээктик чыдамкайлык калыптанат. Алдыга коюлган максатка жетүүгө үйрөтөт.
 Колдонулган адабияттар 
 Х. Н. Анаркулов. Кыргыз эл оюндары. -Ф.: 1981, ISBN-10(13):5-65500669-3 
Категория:Оюндар
Өрдөк баш

Шарттары 
Оюнчулардын саны 5—6 киши.

Оюн өткөрүлүүчү жер: аянтча, спорттук бөлмө.

 Оюнга даярдануу 
Оюнчулар бир катар болуп турушуп, оюн өткөрүлүүчү аралык, оюндун шарты жөнүндө сүйлөшүп алышкандан кийин, тизелерин бүгүшүп. чочоюп отурушат.

 Оюндун баяны 
Оюнчулардын бирөөсүнүн буйругу боюнча, катышуучулар өрдөкчө басышып белгиленген аралыктан тез өтүүгө аракеттенишет. Оюнчулардын аракети 2—3 жолу кайталанышы мүмкүн. Марага биринчи өрдөкчө басып келгени болот.

 Оюндун башка түрү 
Чочоюп отуруп, секирип жүрүү эки тизе менен басуу.

 Оюндун эрежеси 
Буйруктан мурда баштоого, туруп басууга, аралыкты толук басып өтпөй коюуга бир бирине тоскоолдук кылууга болбойт.

Оюнга методикалык көрсөтмө. Адегенде буттардын булчуңдарын жумшартып, кыймылдатып алгандан кийин киришсе болот.

 Оюндун мааниси 
Күч, ийилчээктик, чыдамкайлык Калыптанат, тартипти сактоого үйрөтөт.
 Колдонулган адабияттар 
 Х. Н. Анаркулов. Кыргыз эл оюндары. -Ф.: 1981, ISBN-10(13):5-65500669-3 
Категория:Оюндар
Таш үстүндө басуу

Шарттары 
Оюнчулардын саны 3—5 киши.

Өткөрүлүүчү жер: аянтча, таштуу жер.

 Оюнга даярдануу 
Адегенде оюн өтчү жерге таштарды 30 см. 1 м. аралыкта тизип алып оюндун шарты жөнүндө сүйлөшүп алынат. Ар ким өз кезеги келгенде бир бутун тизеден бүгүп, жерге тийгизбестен, тизилген таштардын үстүндө тең салмагын жоготпой басуу керек. Оюнчулардын аракети 3—5 жолу кайталанышы мүмкүн. Тең салмагын жоготпой бир буту менен таштарды басып өткөн оюнчу жеңип чыгат.

 Оюндун эрежеси 
Бир бирине тоскоолдук кылууга, жардам берүүгө, таштарды ордунан жылдырууга, тең салмакты жоготкондой кийин таш үстүндө басууну улантууга болбойт.

Оюндун тарбиялык мааниси — тең салмакты сактоого, чыдамкайлыкка, аралыкты туура аныктоого үйрөтөт.
 Колдонулган адабияттар 
 Х. Н. Анаркулов. Кыргыз эл оюндары. -Ф.: 1981, ISBN-10(13):5-65500669-3 
Категория:Оюндар
Эки тизени бүгүп чочоюп басып жүрүп түртүшүү

Шарты 
Оюнчулардын саны 4—10 киши. Оюн өткөрүлүүчү жер: аянтча, спорттук бөлмө. Оюнга даярдануу. Оюнчулар экиден болушуп бир бирин карашып тизелерин бүгүшүп чочоюп отурушуп, оюндун шарты жөнүндө сүйлөшүп алышат.

 Оюндун баяны 
Оюнчулар тизелерин бүгүп басып жана секирип жүрүшүп бир бирин колдору менен түртүшүп жана тартышып тең салмактарынан чыгарып отургузууга аракеттенишет. Андан кийин оюнчулар атаандаштары менен алмашышып, оюнду кайрадан каалашкан убакытка чейин улантышат. Атаандаштарын тең салмактарынан чыгарып көп ирет жыдыткан адам, оюндун жеңүүчүсү болот.

 Оюндун эрежеси 
Тизелерин түздөп тик турууга, бир бирин муштоого, урууга, колдун манжаларын кайрууга, кийимдерден, чачтардан кармоого, чурулдоого болбойт,

Оюндун тарбиялык мааниси. Күч, шамдагайлык, чыдамкайлыкка тарбияланат, туруктуулукка, тең салмакты сактоого үйрөтөт.
 Колдонулган адабияттар 
 Х. Н. Анаркулов. Кыргыз эл оюндары. -Ф.: 1981, ISBN-10(13):5-65500669-3 
Категория:Оюндар
Еврокөрүнүү бий сынагы

200px|right|thumb|Еврокөрүнүү бий сынагы
Еврокөрүнүү бий сынагы  — Европа телерадиоберүү бирикмесинин саамалыгы. Биринчи сынак Лондон шаарында 2007-жылы 1-сентябрда BBC телеканалы тарабынан уюштурулган, анда 16 мамлекет катышып биринчи орунду Финляндиялык бийчилер Юсси Вяянанен менен Катя Коуккула жеңген.

 Биринчи сынак (2007) 
200px|right|thumb|Еврокөрүнүү бий сынагы 2007

 Экинчи сынак (2008) 
200px|right|thumb|Еврокөрүнүү бий сынагы 2008

 Үчүнчү сынак (белгисиз) 

 Жыл Жай Жеңүүчү Упай 2007 Лондон Финляндия 132 2008 Глазго Польша 154 2012 Бакы 2013 

 Шилтемелер 
 http://www.eurovision.tv
 http://www.eurovisiondance.tv

 Эскертмелер 

Категория:Еврокөрүнүү бий сынагы
Тушоо менен басуу

Шарттары 
Оюнчулардын саны 3—5 киши.

Оюн өткөрүлүүчү жер: аянтча, спорттук бөлмө.

Оюнда жип колдонулат.

 Оюнга даярдануу 
Оюнчулар бир катар болуп турушуп буттарын жиптер менен өтүп, оюн өтчү аралык шарты жөнүндө сүйлөшүп алышат.

 Оюндун баяны 
Оюнчулардын бирөөсүнүн буйругу боюнча, оюнчулар белгиленген аралыктан тушоолору менен бат басып өтүүгө аракеттенишет. Оюнчулардын аракети 2—3 жолу кайталанышы мүмкүн. Марага биринчи болуп келген оюнчу жеңүүчү болот.

 Оюндун эрежеси 
Буйруктан мурда аракетти баштоого, тушоону чечип аралыктан өтүүгө, аралыкты толук өтпөй коюуга, бир бирине тоскоолдук кылууга болбойт.

Оюнга методикалык көрсөтмө. Оюн өтчү аралык тегиз, тоскоолдуксуз тушоолор бирдей болушу керек,

Оюндун педагогикалык мааниси. Күч тарбияланат, тең салмакты сактап жүрүүгө, кыймылдарды башкарууга, максатка ынтылууга үйрөтөт.
 Колдонулган адабияттар 
 Х. Н. Анаркулов. Кыргыз эл оюндары. -Ф.: 1981, ISBN-10(13):5-65500669-3 
Категория:Оюндар
Этек тепсемей

Шарттары 
Оюнчулардын саны 5—10 киши.

Оюн өткөрүлүүчү жер: аянтча, спорттук бөлмө.

 Оюнга даярдануу 
Оюнга жетекчи шайланат, калган оюнчулар этектерин артка жайышып, малдаш урунуп тегерек болуп отурушат да оюндун шарты жөнүндө сүйлөшүп алышат.

 Оюндун баяны 
Оюнчулар бутуна шарт туруп кетүүгө аракеттенсе, оюн жетекчиси алардын жайылган этектерин тепсеп, ордуларынан тургузбоого шашылат. Бутуна турганы, оюн жетекчиси менен орун алмашкандан кийин оюн кайрадан баштала берет. Оюн алар каалаган убакытка чейин уланат. Жетекчинин ролун жакшы аткарган катышуучу оюндун жеңүүчүсү болуп эсептелинет.

 Оюндун эрежеси 
Этектерин жыйнап отурууга, бир бирине жардам берүүгө же тоскоолдук кылууга, оюн жетекчисин түртүп жиберүүгө уруксат берилбейт.

Оюнга методикалык көрсөтмө. Оюнчулар бир бирине жакын отурушу керек.

Оюндун мааниси. Күч, ылдамдык, шамдагайлык калыптанат. Тартипке, ар кандай эрежеге көнүүгө үйрөнөт.
 Колдонулган адабияттар 
 Х. Н. Анаркулов. Кыргыз эл оюндары. -Ф.: 1981, ISBN-10(13):5-65500669-3 
Категория:Оюндар
Кыргыз эл оюндары: жүгүрүп жүрүп ойнолуучу оюндар

Жүгүрүп жүрүп ойнолуучу оюндар- кыргыз улуттук оюндарынын бир түрү.
 Ала күчүк
 Ат оюн
 Баш кийимди алып качуу
 Жашынмак
 Желмогуз кемпир
 Жигиттер аттангыла
 Жөө жарышуу
 Жөө кубалашуу
 Жоолук таштамай
 Жүгүрүшүү
 Карышкыр оюн
 Койчу жана карышкыр
 Кол кармашышып жүгүрүшүү
 Кубалап жетмей
 Куу түлкү
 Кызыл байрак, ак байрак
 Так орун
 Тушоо кесмей
 Чикилдек
 Колдонулган адабияттар 
 Х. Н. Анаркулов. Кыргыз эл оюндары. -Ф.: 1981, ISBN-10(13):5-65500669-3 
Категория:Оюндар
Ала күчүк

Шарттары 
Оюнчулардын саны 10—25 киши. Оюн өткөрүлүүчү жерге аянтча, талаа, спорттук бөлмө.

 Оюнга даярдануу 
Оюнчулар бир биринин колдорун кармашып тегерек болуп турушат. Өз ара макулдашуу менен ортого эки катышуучу чыгат, алардын бири качып, экинчиси кубалайт.

 Оюндун баяны 
Буйрук боюнча биринчиси тегерек болуп кол кармашып тургандардын арасынан кача баштайт экинчиси — «ала күчүк» аны кубалап жетүү керек. Бир биринин колдорун кармашып тегерек болуп турушкан оюнчулар «ала күчүккө» тоскоолдук кылышып, качып бараткан оюнчуга жардам беришет. Эгерде «ала күчүк» качып бараткан оюнчуну кубалап жетип алса, алар бири-бири менен алмашышып, оюнду кайрадан башташат. Эгерде «ала күчүк» көпкө чейин жетип кармай албаса, тегеректе турган оюнчулардын бирөөсү менен орун алмашат. Оюн катышуучулар каалаган убакытка чейин уланышы мүмкүн.

 Оюндун эрежеси 
«Ала күчүк» же качып бараткан оюнчу тегерек болуп тургандардын туурасынан кесип өтүп качууга тыюу салынат. Оюнчулар колдорун коё берүүдө «ала күчүктү» тигиге жеткирбей кармап калууга акылары жок.

Оюнга методикалык көрсөтмө. Оюнду даярдыгы мыкты болгондор башташат жана оюн түз, таза жерге өткөрүлүшү керек.
 Колдонулган адабияттар 
 Х. Н. Анаркулов. Кыргыз эл оюндары. -Ф.: 1981, ISBN-10(13):5-65500669-3 
Категория:Оюндар
Желмогуз кемпир (оюн)

Шарттар 
Оюнга катышуучулардын саны 5—15 киши.

Оюн аянтчада өткөрүлөт.

 Оюнга даярдануу 
«Желмогуз кемпир» шайлангандан кийин (үй) жана ойнолуучу аянтча сызылат» Катышуучулар аянтчадан, «желмогуз кемпир» аянтчанын сыртынан орун алат.

 Оюндун баяны 
Оюнчулар аянтчада турушуп ар түрдүү оюндарды ойношуп, бийлешип, ырдашып, жомок айтышып жатышып улам-улам «желмогуз кемпир» жакындап келбес үчүн аны карашып турушат. Эгерде «желмогуз кемпир» жакындай баштаса, оюнчулар «желмогуз кемпир» келе жатат деп «үйдүн» көздөй качышат. Эгерде «желмогуз кемпир» качып бараткан оюнчулардын бирөөсүн «үйгө» киргиче кармап алса оюнчу «желмогуз кемпир» менен алмашышып, оюнду кайрадан башташат. Ошентип, оюн каалаган убакытка чейин уланат. «Желмогуз кемпирге» кармалбаган оюнчу бул учурда жеңүүчү болот.

 Оюндун эрежеси 
«Желмогуз кемпир» кезекте туруп кайра «үйгө» кирүүгө болбойт.

Оюндун тарбиялык мааниси. Ылдамдыкка, бир нерсеге көңүл коюуга, тартипти сактоого үйрөтөт.
 Колдонулган адабияттар 
 Х. Н. Анаркулов. Кыргыз эл оюндары. -Ф.: 1981, ISBN-10(13):5-65500669-3 

Категория:Оюндар
Жигиттер аттангыла

Шарттар 
Оюнчулардын саны 6—16 киши.

Оюн өткөрүлүүчү жер, аянтча, спорттук бөлмө,

Оюнга камчы колдонулат.

 Оюнга даярдануу 
Жетекчи шайланат, калган оюнчулар колдоруна камчыларын алышып бир катар болуп турушуп, оюндун шарты жана кезеги жөнүндө макулдашып алышат.

 Оюндун баяны 
Оюнчулар жетекчинин «Жигиттер, аттангыла! деген буйругу боюнча колдорундагы камчыларын ат чаап бараткан кыймылды туурашып, «секиришип», аралыктан бат өтүүгө аракеттенишет. Оюн 2—5 жолу кайталанышы мүмкүн. Марага биринчи келген оюнчу жеңет.

 Оюндун эрежеси 
Буйруктан мурда баштоого, аралыкты толук өтпөй коюуга, бир бирине тоскоолдук кылууга жарабайт.
 Колдонулган адабияттар 
 Х. Н. Анаркулов. Кыргыз эл оюндары. -Ф.: 1981, ISBN-10(13):5-65500669-3
 
Категория:Оюндар
Жөө кубалашуу

Шарттары 
Оюнчулардын саны 4—10 киши. Оюн өткөрүлүүчү жер, аянтча, талаа, спорттук бөлмө.

 Оюнга даярдануу 
Катышуучулар экиден болушуп, катарга турушуп оюндун шарты, кезеги, оюн өткөрүлүүчү аралык жөнүндө сүйлөшүп алышат. Оюнчулардын теңи «аттар» теңи «атчандар» болуп эсептелинет.

 Оюндун баяны 
«Атчандар» аттарына минишип бир бирин белгиленген аралыкта кубалашып жетүүгө аракеттенишет. Андан кийин оюнчулар ролдору менен алмашышып оюнду улантышышат. Атаандаштарына жеткирбеген оюнчулар жеңүүчү болот.

 Оюндун эрежеси 
Бир бирин түртүп, тартып жыгылтууга, тоскоолдук кылууга болбойт.
 Колдонулган адабияттар 
 Х. Н. Анаркулов. Кыргыз эл оюндары. -Ф.: 1981, ISBN-10(13):5-65500669-3 

Категория:Оюндар
Карышкыр оюн

Шарттары 
Оюнчулардын саны 8—16 киши.

Оюн өткөрүлүүчү жер: аянтча, талаа.

Оюнда колдонуучу аспаптар. Чапан, күрмө, тон.

 Оюнга даярдануу 
Оюнчулар сырткы кийимдерин чечишип, аларды бүктөп, короодогу койлордой кылып катар коюшкандан кийин эки топко бөлүнүшөт. Андан кийин оюнчулардын макулдашуусу боюнча биринчи топтогулар «койчу», экинчилер «карышкырдын» ролунда болушат.

 Оюндун баяны 
«Карышкырлар» билдирбей келишип бир же бир канча «койлорду» уурдап кетүүгө аракеттенишет. «Койчулар» «карышкырларды» кубалашып, аларды баш кийимдери менен уруп алганга аракеттенишет. Кармалган «карышкырлар» «койлорго» кошулат. Оюн «карышкырлар» же «койлор» калбай калгыча ойнолот. Оюн 2—3 жолу кайталанышы мүмкүн. «Карышкырлар» же «койчулардын» ролун жакшы аткарган оюнчулардын тобу жеңишет.

 Оюндун эрежеси 
Кармалган «карышкырларга» кайрадан оюнга кирүүгө, чурулдоого, бир бирине тоскоолдук кылууга, жардам берүүгө болбойт.

 Оюндун педагогикалык мааниси 
Оюнда күчтүүлүккө, ылдамдыкка тарбиялап, бир нерсеге көңүл коюуга, тартипти сактоого үйрөтөт.
 Колдонулган адабияттар 
 Х. Н. Анаркулов. Кыргыз эл оюндары. -Ф.: 1981, ISBN-10(13):5-65500669-3 
Категория:Оюндар
Койчу жана карышкыр

Шарттары 
Оюнчулардын саны 5—15 киши.

Оюн өткөрүлүүчү жер: аянтча, спорттук бөлмө.

 Оюнга даярдануу 
«Койчу» жана «карышкыр» шайланат, калган оюнчулар «койлор» болот. Оюн өткөрүлүүчү жер белгиленет. Оюн өткөрүлүүчү жердин бир жагына «койчу», экинчи жагына «карышкыр», оюн өткөрүлүүчү жерде «койлор» жайланат жана аянтчадан 15—20 м аралыкта «кой короо» сызылат.

 Оюндун баяны 
«Карышкыр» оюн өткөрүлүүчү. жердин бир жагында байкатпаска аракет кылып чочоюп басып жүрөт. Ал эми «койлор» аянтчанын ортосунда жайылып оттошот. «Койчу» аянттын экинчи четинде. Аңдып турган «карышкыр» байкатбай чуркап жетип «койлордун» бирөөсүн же бир канчасын кармоого аракеттенет. «Койлор» «кой короого» качышат, «койчу» болсо «койлорду» карышкырдан сактап калууга аракеттенет. «Карышкырга» кармалганы «карышкырдын» ролун аткарат. «Карышкыр — койлорго кошулуп, оюн кайрадан башталат. Эгерде «койчу», «карышкырды» кармап алса, оюнчулар ролдору менен алмашышпайт. Оюн каалаган убакытка чейин боло бериши мүмкүн. Көп жолу «карышкырларды» туткан оюнчу, оюндун жеңүүчүсү болот.

 Оюндун эрежеси 
«Койчуга», «карышкырдан» мурда аянтчага кирүүгө «карышкырга» «койлорду», «кой короонун» ичинде кармоого, «койлорго» белгиленген аянтчадан чыгууга, «койчуга» жана «карышкырга» айтып коюуга, жардам берүүгө болбойт.

 Оюнга методикалык көрсөтмө 
Оюн тегиз, ыңгайлуу жерде, кечинде өткөрүлсө талапка ылайык.

 Оюндун педагогикалык мааниси 
Оюнда күч, ылдамдык, шамдагайлык тарбияланат, бир нерсеге көңүл коюуга, байкоого үйрөнөт.
 Колдонулган адабияттар 
 Х. Н. Анаркулов. Кыргыз эл оюндары. -Ф.: 1981, ISBN-10(13):5-65500669-3 
Категория:Оюндар
Кызыл байрак, ак байрак

Шарты 
Оюнчулардын саны 16—20 киши.

Оюн өткөрүлүүчү жер: аянтча, талаа.

Оюнда колдонуучу буюмдар. Желекчелер.

 Оюнга даярдануу 
Жетекчи шайланат, калгандары эки топко бөлүнүшүп, 25—30 м аралыкка бир катар болуп бетме-бет турушат. Катарларда биринчи болуп турган оюнчулар колдоруна бирден желекчелерди алышкандан кийин, оюндун шарты жөнүндө сүйлөшүп алышат.

 Оюндун баяны 
Жетекчинин буйругу боюнча, кезектери келгенде, колдоруна бирден желекчелерди алышып, карама-каршы турган оюнчулар тобунун артынан жүгүрүп өтүп келүүгө тийиш. Оюн 2—3 жолу кайталанышы мүмкүн. Топтун акыркы оюнчусу желекчени катарда биринчи болуп турган катышуучуга, кайрадан берген топтун оюнчулары жеңишке жетишишет.

 Оюнга методикалык көрсөтмө 
Оюн өткөрүлчү жер тегиз, ыңгайлуу буюмдарсыз шартта болгону жакшы. Оюнчулардын саны эки топко тең бирдей болушу керек. Желекчелердин бири ак, экинчиси кызыл болушу ылайык. Эгерде желекчелер жок болуп калган убакта алардын ордуна бет арчыларды, баш кийимдерди, камчы саптарды колдонсо болот.

 Оюндун педагогикалык мааниси 
Күч, ылдамдык тарбияланат, жүгүрүүнүн ыкмаларын, биримдикке, тартипти сактоого үйрөтөт.

 Колдонулган адабияттар 
 Х. Н. Анаркулов. Кыргыз эл оюндары. -Ф.: 1981, ISBN-10(13):5-65500669-3 

Категория:Оюндар
Кыргыз эл оюндары: секирип ойнолуучу оюндар

Секирип ойнолуучу оюндар- кыргыз улуттук оюндарынын бир түрү.
 Азаптуу кап
 Арыктан секирип өтүү
 Жамбыга секирип жетүү
 Беш тумак
 Бийиктикке узун камчы аркылуу секирип өтүү
 Дарактан секирип түшүү
 Дөңгө секирип чыгуу
 Жардан секирип түшүү
 Коён секириш
 Таяк менен түртүнүп бийиктиктен секирип өтүү
 Таяк менен түртүнүп узундукка секирүү
 Таяк менен түртүнүп секирип жүрүү
 Таяктар менен түртүнүп секирип жүрүү
 Таштан, ташка секирип жүрмөй
 Таштан секирип өтүү
 Термелип жаткан селкинчектен алыстыкка секирүү
 Узундукка секирүү
 Узунунан коюлган узун камчыдан секирип өтүү
 Колдонулган адабияттар 
 Х. Н. Анаркулов. Кыргыз эл оюндары. -Ф.: 1981, ISBN-10(13):5-65500669-3 
Категория:Оюндар
Азаптуу кап

Шарты 
Оюнчулардын саны 2—6 киши. Оюн өткөрүлөт кылкандуу кап да колдонулат.

 Оюнга даярдануу 
Оюнчулар бир катар болуп турушуп, каптарын буттарына кийишип, оюн өткөрүлүүчү аралык, оюндун шарты жөнүндө сүйлөшүп алышат.

 Оюндун баяны 
Оюнчулардын бирөөсүнүн буйругу боюнча, оюнчулар каптардын ооздорун эки жагынан эки колу менен кармашышып, секиришип белгиленген аралыктан өтүшү керек. Оюн 2—3 жолу кайталанышы мүмкүн. Марага биринчи секирип келген оюнчу, жеңүүчү болот.

 Оюндун эрежеси 
Бир бирине тоскоолдук кылууга, камсыз аралыктан өтүүгө, буйруктан мурда аракеттенүүгө, аралыкты толук өтпөй коюуга болбойт,

Оюнга методикалык көрсөтмө. Оюнчулардын жаш курактарына жараша топторго бөлүп өткөрсө болот.
 Колдонулган адабияттар 
 Х. Н. Анаркулов. Кыргыз эл оюндары. -Ф.: 1981, ISBN-10(13):5-65500669-3 
Категория:Оюндар
Арыктан секирип өтүү

Шарты 
Оюнчулардын саны 5—10 киши. 

Оюн арык аркылуу өткөрүлөт.

 Оюнга даярдануу 
Оюнчулар арыктын жээгине бир катар болуп турушуп, оюндун шарты жана кезеги жөнүндө сүйлөшүп алышышат.

 Оюндун баяны 
Оюнчулар кезектери келгенде, бир аз күүлөнүшүп жүгүрүшүп келишкенден кийин арыктан секиришип өтүүгө аракеттенишишет, оюнчулар каалаган убакытка чейин уланышы мүмкүн,

 Оюндун эрежеси 
Бир бирине тоскоолдук кылууга, бир убакытта бирден ашык оюнчуга секирүүгө, оюндун кезегин бузууга болбойт.

 Оюндун педагогикалык мааниси 
Күч, ылдамдык, шамдагайлык тарбияланат, чечкиндүүлүккө, тартипти сактоого, узундукка секирүүнүн ыкмаларын үйрөтөт
 Колдонулган адабияттар 
 Х. Н. Анаркулов. Кыргыз эл оюндары. -Ф.: 1981, ISBN-10(13):5-65500669-3 

Категория:Оюндар
Жамбыга секирип жетүү

Оюнчулардын саны 5—8 киши.

Оюн өткөрүлүүчү жер: аянтча, спорттук бөлмө, дарактуу жер.

Оюнда колдонуучу аспаптар. «Жамбы».

 Даярдануу 
Даракка «жамбы» илинет, оюнчулар андан 10—15 м. аралыкта турушуп, шарты жана кезеги жөнүндө сүйлөшүп алышат.

 Оюндун баяны 
Катышуучулар кезектери келгенде бирден жүгүрүп келип, асылып коюлган «жамбыга» секирип колу менен жетүүгө аракеттенишет. «Жамбыга» секирип жете албай калганы жыдып, оюндун андан аркы жүрүшүнө жардам берет. «Жамбыга» секирип жеткендерге «жамбы» улам дагы бийиктелип илинет. Оюндун жеңүүчүсү аныкталгыча ушинтип кайталана бериши керек.

 Оюндун башка түрү 
Асылып коюлган «жамбыга» секирип баш менен жетмей, асылга коюлган «жамбыга» секирип бут менен жетмей.

 Оюндун эрежеси 
Бир бирине тоскоолдук кылууга болбойт.

Оюнга методикалык көрсөтмө. Оюнчулардын саны кеп болсо, аларды топ-топко бөлүп өткөрсө болот.

 Оюндун педагогикалык мааниси 
Күч, ылдамдыкка тарбияланат. Секирүүнүн ыкмаларын үйрөтөт.
 Колдонулган адабияттар 
 Х. Н. Анаркулов. Кыргыз эл оюндары. -Ф.: 1981, ISBN-10(13):5-65500669-3 
Категория:Оюндар
Беш тумак

Шарттары 
Оюнчулардын саны 5—6 киши.

Оюн өткөрүлүүчү жер: аянтча, талаа, стадион.

Оюнда колдонуучу аспаптар. Тумак, тебетей топу.

 Даярдануу 
Оюндун шарты жана кезеги жөнүндө сүйлөшүшүп алышат. Кезектеги оюнчу калгандарынан 8—10 м. аралыкка алыс барып баш кийимчен отурат. Калгандары тескери карап малдаш куруп отурат.

 Оюндун баяны 
Кезеги келген катышуучу жүгүрүп келип баш кийимчен жалгыз отурган оюнчунун үстүнөн секирип өтөт. Калгандары да улам секирип өтүшөт. Баары өтүп бүткөн соң, жалгыз отурган оюнчу тумагынын үстүнө дагы бир тумак коюп бийиктетип алып отурат. Беркилери жүгүрүп келип андан секирип өтүүгө аракеттенишет. Ошентип оюн, оюндун жеңүүчүсүң аныктагыча өткөрүлөт. Оюндан биринчи чыгып калганы отурган оюнчу менен орун алмашышат.

 Оюндун эрежеси 
Оюн убагында отурган оюнчуга кыймылдоого, ордунан жылып күтүүгө уруксат берилбейт.

Оюнга методикалык көрсөтмө. Баш кийимдердин ордуна башка жумшак буюмдарды дагы колдонсо болот. Оюн өткөрүлчү жер таза, ыңгайлуу болушу керек.

 Оюндун педагогикалык мааниси 
Оюнда күч, ылдамдык, ийилчектик тарбияланат, секирүүнүн, түртүүнүн ыкмаларын, чечкиндүүлүккө үйрөтөт.
 Колдонулган адабияттар 
 Х. Н. Анаркулов. Кыргыз эл оюндары. -Ф.: 1981, ISBN-10(13):5-65500669-3 
Категория:Оюндар
Дарактан секирип түшүү

Шарты 
Оюнчулардын саны 2—5 киши, Оюн өткөрүлүүчү жер: дарактуу жай. Оюнга даярдануу. Бутактуу дарак тандалып алынган соң, оюндун шарты жана кезеги жөнүндө сүйлөшүп алышат.

 Оюндун баяны 
Оюнчулар кезектери келгенде, бирден дарактын белгиленген бутагына чейин чыгышып, ал жерден секирип түшүү керек. Даракка чыгып, секирип түшүш үчүн аз убакыт кетирген оюнчу, оюндун жеңүүчүсү болот.

Оюндун башка түрлөрү. Дубалдан секирип түшүү, аттан секирип түшүү ж, б.

 Оюндун эрежеси 
Бир убакытта бирден ашык киши оюнга катышууга, бир бирине тоскоолдук кылууга, секирип түшчү жерде туруп алууга болбойт.

Оюнга методикалык көрсөтмө. Секирип түшчү жер жумшак жана ыңгайлуу болушу керек,

 Оюндун педагогикалык мааниси 
Оюнда күч, ийилчектик, шамдагайлык тарбияланат, тырышчаактык, чечкиндүүлүккө үйрөтөт.
 Колдонулган адабияттар 
 Х. Н. Анаркулов. Кыргыз эл оюндары. -Ф.: 1981, ISBN-10(13):5-65500669-3 
Категория:Оюндар
Дөңгө секирип чыгуу

Шарты 
Оюнчулардын саны 4—8 киши. Оюн өткөрүлүүчү жер: дөңдү жер, дөбө.

 Оюнга даярдануу 
Оюн өткөрүлүүчү дөбөнү тандап алышып, оюн башталгыч жана мара сызылгандан кийин, оюн башталгыч сызыкта бир катар болуп турушуп, оюндун шарты жөнүндө сүйлөшүп алышат.

 Оюндун баяны 
Оюнчулардын бирөөсүнүн буйругу боюнча баары дөңгө секиришип чыгууга аракеттенишет. Оюн 2—5 жолу кайталанышы мүмкүн. Марага кеп жолу биринчи болуп келген оюнчу, жеңүүчү болот.

Оюндун башка түрү. Дөңдөн секирип түшүү.

 Оюндун эрежеси 
Буйруктан мурда аракеттенүүгө, бир бирине тоскоолдук кылууга, марага жетпей аракетти токтотууга болбойт,

 Оюндун педагогикалык мааниси 
Оюнда күч, ылдамдык тарбияланат, секирүүнүн, дөңгө чыгуунун ыкмаларын үйрөтөт.
 Колдонулган адабияттар 
 Х. Н. Анаркулов. Кыргыз эл оюндары. -Ф.: 1981, ISBN-10(13):5-65500669-3 

Категория:Оюндар