Zhantas/Cleaned-Kyrgyz_Wikipedia huggingface dataset:
Касымалиева, Аида

thumb|right|250px|Аида Касымалиева "Азаттык" үналгысынын сыналгы берүүсүн алып барууда. Бишкек, Кыргызстан
Аида Касымалиева - кыргызстандык журналист, VI чакырылыштагы Жогорку Кеңештин депутаты.

 Кыскача өмүр таржымалы 
1984-жылы 7-августта Кыргызстандын Ош шаарында туулган. 

Ош шаарындагы Гагарин атындагы гимназия-орто мектебин (1991 – 2001) артыкчылык аттестаты менен бүтүргөн. Бишкек гуманитардык университетинде (2001-2005) журналистика адистигинде билим алып, кызыл диплом менен аяктаган.

 Эмгек жолу 
2004 – 2008-жылдары "Азаттык" үналгысынын «Азаттык+» жаштар радио программасынын координатору жана «Азаттык+» жаштар телепрограммасынын автору жана алып баруучусу, продюсери болуп эмгектенген. 

2008-2019-ж.ж. Согуш жана тынчтыкты чагылдыруу боюнча Британиялык институтунун (IWPR) Кыргызстан жана Казакстан боюнча редактору.

2010-2012-ж.ж. "Азаттык" үналгысынын «Ыңгайсыз суроолор» телепрограммасынын алып баруучусу, мультимедиа продюсери.

2012-2013-ж.ж. "Азаттык" үналгысынын Москвадагы өз кабарчысы,
 
2013-2014-ж.ж. "Азаттык" үналгысынын Бишкектеги жана Чехиянын борбору Прагадагы Башкеңсесинде кабарчы болуп эмгектенген.

2014-ж. НТС ТРКсы, башкы продюсери. 

2015-ж. Кыргыз Республикасынын Коомдук телерадиоберүү корпорациясынын (кыскача КТРК), «Ой ордо» ток-шоусунун алып баруучусу.

2017-ж. 29-декабрь. КСДП фракциясынан Жогорку Кеңешинин депутаты.

2018-жылдын 26-декабрынан бери Жогорку Кеңешинин төрагасынын орун басары.

Жогорку Кеңештин Социалдык маселелер, билим берүү, илим, маданият жана саламаттык сактоо боюнча комитетинин мүчөсү.

 Эмгектери 
«Тарыхтын татаал ашуулары», «Эрте кеткен турналар», «Москвада калган ый» документалдык фильмдеринин автору.

 Сыйлыктары 
Кыргыз Республикасынын Президентинин Ардак грамотасы – 2017, Бишкек, Кыргызстан;

“Аялдарга жана кыздарга көрсөтүлгөн зордук-зомбулук боюнча жымжырттыкты бузуу” сынагынын алкагында эрте турмуш куруу жөнүндөгү “Эрте кеткен турналар” аттуу документалдык фильми үчүн биринчи орун - 2016, Бишкек, Кыргызстан

“Жыл ачылышы” атайын сыйлыгы - «Бир дүйнө» кинофестивалында мигрант аялдар жөнүндөгү фильми үчүн - 2012, Бишкек, Кыргызстан

Developing Asia Journalism Awards – 2006 Эл аралык сынагынын баш байгесинин жеңүүчүсү/ Манила, Филиппин

Developing Asia Journalism Awards – 2006 Эл аралык сынагынын баш байгесинин жеңүүчүсү /Токио, Япония

КР дин Президентинин “Үмүт” стипендиясынын ээси - 2004, Бишкек, Кыргызстан 

 Интернеттеги шилтемелер 
 VI ЧАКЫРЫЛЫШТАГЫ ЖОГОРКУ КЕҢЕШТИН ДЕПУТАТТАРЫ 
 [Developing Asia Journalism Awards – 2006 Эл аралык сынагынын баш байгесинин жеңүүчүсү/ Манила, Филиппин
 Тарыхтын татаал ашуулары документалдык тасмалары
 "Эрте кеткен турналар" документалдык тасмасы 
 Ой-ордо: "Ырыс алды - ынтымак" 10 июнь, 2015-ж.

Категория:Кыргызстан
Категория:Кыргыз медиасы
Категория:"Азаттык" үналгысы
Категория:Кыргыз журналисттери
Категория:Инсандар
Азербайжан тили

Азербайжан тили ― Азербайжандын мамлекеттик тили, жергиликтүү калктын жана Иран, Ирак, Ооганстан, Грузия, Армения, Дагстан жана Борбордук Азияда жашаган азербайжандардын тили.

Түрк тилдеринин түштүк батыш же огуз тобуна кирет. 7-11-кылымда түрк тилдүү уруулардын (огуз, селжук) Азербайжан жерине келиши менен жергиликтүү элдердин мурда колдонгон тилдери сүрүлүп, 11-13-кылымда жергиликтүү элдердин оозеки тили түрк тили болуп, ал азербайжан адабий тили катары калыптана баштаган. Азербайжан тилинде 4 диалектилик топ белгиленет: чыгыш тобу, түштүк тобу, батыш тобу, түндүк тобу. Азербайжан адабий тили шемахи жана бакы диалектилеринин негизинде 19-кылымда калыптанган. Азербайжан тили өзүнүн грамматикалык, лексикалык белгилери боюнча азыркы түрк, түркмөн, гагауз, башкача айтканда, огуз тобундагы тилдерге жакын. Кээ бир фонетикалык өзгөчөлүктөрү боюнча ногой, кумык, өзбек тилдери менен да жакындашат. Азербайжан тилинде 9 үндүү, 23 үнсүз тыбыш бар. 1929-ж. чейин араб графикасын колдонгон, ошол жылдан латын, э, ө, ү тамгаларын кошумчалап, 1940-ж. орус графикасына өткөн. Азыр кайрадан латын графикасын колдонот.

 Булактар 
 “Кыргызстан”. Улуттук энциклопедия: 1-том. Башкы ред. Асанов Ү. А., Б.: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2006. ISBN 9967—14— 046—1

Категория:Азербайжан тили
Категория:Тилдер
Орто Азия

Орто Азия — Азиядагы тарыхый-географиялык аймак. Заманбап түшүнүгүндө Кыргызстан, Өзбекстан, Тажикстан жана Түркмөнстанды камтыйт.

Орусиялык чыгыш тануучулар үчүн «Орто Азия» менен «Борбордук Азия» түшүнүктөрү бирдей болгон эмес.

Орусиялык тарыхчы С.М. Соловьёвдун 1851-жылкы тарых китебинде «Орто Азия» термини Чыгыш Европа түздүгүнөн түштүк-чыгышта жана Каспий деңизинен чыгыш тараптагы дала географиялык чөлкөм деп түшүнүлүп, колдонулганС.М.Соловьев. История России с древнейших времен. Том 1. Глава 1..

Түшүнүк алгач Орусия империясында Орус Түркстанды белгилөө үчүн колдонулган. Анын чегинде Закаспий, Сыр-Дарыя, Жети-Суу, Фергана жана Самарканд облусу курамындагы Түркстан генерал-губернаторлугу жана Орусия империясына көз каранды Бухара эмирлиги менен Хива хандыгы жайгашкан. 1917-жылы улам революциялардан Орусия империясы кулагандан кийин мурдагы Түркстан крайында (1886-жылына чейин Түркстан генерал-губернаторлугу) 1918-жылы Советтик Орусиянын курамында Түркстан АССР түзүлөт. Советтер Союзу учурунда 1924-жылы улуттук-мамлекеттик бөлүштүрүшү өткөндөн кийин жана 1936-жылына чейинки советтик мамлекеттүүлүк өнүгүшүнүн жыйынтыгында төрт биримдик республикасы калыптанат: Кыргыз ССР, Өзбек ССР, Тажик ССР, Түркмөн ССР. Алар Орто Азиялык экономикалык аймакты түзүшкөн. Мындан аларды «Орто Азия республикалары» деп айтып калышкан. 1924-жылындагы улуттук-мамлекеттик бөлүштүрүшүндө Орто Азиянын айрым аймактары Казакстанга өтүп кеткен. Бирок совет доорунда Казакстан Орто Азия бөлүгү катары эсептелген эмес. Беш республиканы камтыган аймакты «Казакстан жана Орто Азия» деп аташкан.

«Орто Азия» түшүнүгүн көп маанилүү «Борбордук Азия» түшүнүгү менен адыштырбоо керек. 1990-жылдардын башында «Орто Азия» ордуна «Борбордук Азия» колдоно баштайт. Азыркы учурда ал түшүнүктөр бир бирин коштоп колдонуп келгендиги үчүн туура түшүнүү боюнча күмөн жаратып келет. 

1992-жылы Казакстандын президенти Нурсултан Назарбаев Орто Азия саммитинде «Борбордук Азия» түшүнүгү пайдасына «Орто Азия жана Казакстан» түшүнүгүнөн баш тартууну сунуштаганЕ.Г. Гарбузарова Геополитические подходы к исследованию понятия «Центральная Азия». Проблемы постсоветского пространства.. ЮНЕСКО «Борбордук Азия» түшүнүгүнө башка аныктама берген. Ага ылайык Борбордук Азия айтылган өлкөлөрдөн тышкары Монголия, Батыш Кытай жана Түштүк Сибирди камтыйт. Бул аныктама география илиминде да колдонулат.

 Булактар 

 «Кыргызстан». Улуттук энциклопедия: 2-том. /Башкы ред. Асанов Ү. А. К 97 Б.: Мамл. тил жана энциклопедия борбору, 2007. 808 бет, илл. ISBN 978 9967-14-055-4

 
Категория:Дүйнө макроаймактары
Жүрөк физиологиясы

thumb|Адамдын жүрөгү
Адамдын жүрөгү 4 камерадан, магистралдык тамырлардан жана клапандардан турат.

Жүрөк аркылуу үзгүлтүксүз секунд сайын кан айланып жүрөт. Жүрөк эки өпкөнүн ортосунан орун алган, бир мүнөттө 60-80 жолу согот. 
Формасы конуска окшоп турат. Орточо салмагы 350 граммга барат. Жүрөктүн чоңдугу ар адамдын өз муштумундай. 
Адамдын жүрөгү тынч абалда, суткасына жүз миң жолу жыйрылат.

 Колдонулган адабияттар 

Категория:Медицина
Жусуп Баласагын

Жусуп Баласагын Хасс Хажиб — Карахан доордыгы акыны, ойчулу, жазуучусу. 

Караханиддер мамлекетинин борборунда Баласагун шаарында атактуу жана бай үй-бүлөдө туулган. Турмушу тууралуу көп маалымат сакталган эмес. Философия, математика, дары-дармек, астрономия, астрология, көркөм өнөр, адабият, тил илими жана башка илимий тилдерде окуган, жазгандарга үлгү кылып өз китебин жазып баштаган жана дүйнөлүк адабият, маданиятка Кутадгу билиг (Кут алчу билим, же Куттуу билим) аркылуу таанылган. 

Жусуп Баласагын бул поэманы хижрий жыл санагы боюнча 462-жылы, (1070-жылы) жазып бүтүргөн. Дастан «Хандардын ханы» Карахан мамлекеттин негиздѳѳчүсү (942 - 1210) Сулайман Арслан-ханга (908 - 955) тартууланган. Ошол себептен Жусуп Баласагынга "чыныгы хажиб" - же "чыныгы адис" деген наам берилип, "башкы кеӊешчи" кызматына дайындалган.

thumb|Жусуп Баласагын улуттук валютанын 1000 сомдук номиналында.

 Интернеттеги шилтемелер 

 "Куттуу билим" дастаны (кыргыз тилинде) 
 Жусуп Баласагын. Кыргыз поэзиясынын антологиясы. 1 том. 
 Абдыразаков А. "Жусуп Баласагындын «Кутадгу билиг» дастаны жана ислам дини" 

 Колдонулган адабият 
 Урстанбеков Б.У., Чороев Т.К. Кыргыз тарыхы: Кыскача энциклопедиялык сөздүк: Мектеп окуучулары үчүн. – Фрунзе: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын Башкы Редакциясы, 1990. 113 б. ISBN 5-89750-028-2

 Кыргыз Совет Энциклопедиясы: 6 томдук/ Башкы редактор Орузбаева Б. Ө./ - Ф.: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1979. Т.4. 155-157 бб.

 Дагы караңыз 
 Жусуп Баласагын атындагы Кыргыз Улуттук Университети

Категория:Кыргыз тарыхы
Категория:Кыргыз этнографиясы
Категория:Чыгыш таануу
Категория:Кыргыз философиясы
Категория:Түрк тили
Категория:1015-жыл
Категория:Түркология
Категория:Борбордук Азия
Категория:Ички Азия
Категория:Акындар
Категория:XI кылым
Категория:1070-жыл
Категория:Чүй облусу
Категория:Ойчулдар
Эстония

Эстония , ырасмый аты — Эстония Республикасы — Түндүк Европада Балтика деңизинин чыгыш жээгинде, Финн булуңунун жана Рига булуңунун суулары менен жуунган мамлекет. Чыгышта Орусия (чек арасынын узундугу — 324 км), түштүгүнөн Латвия (333 км) менен чектешет. Түндүктө, Финляндия булуңунда, Финляндия менен деңиз чек арасы бар. Түндүк жана батышында Балтика деңизинин суулары менен жуулат. Борбору — Таллин шаары. Аянты — 45 227 км2, калкы — 1 330 068 киши. Ошентип, Эстония жери боюнча дүйнөдө 129-орунда (Европада 29-орун), калкынын саны боюнча 158-орунда (Европада 34-орун) жана бул көрсөткүчтөр боюнча Балтика өлкөлөрүнүн ичинен эң кичинекейи.

1991-жылдын 17-сентябрынан бери БУУнун, 2004-жылдын 1-майынан Европа Биримдигине, 2004-жылдын 29-мартынан НАТОго, 2010-жылдын 9-декабрынан ЭКӨҮге, 1993-жылдан Европа Кеңешине мүчө. Шенген аймагынын жана Eurozone.

Ырасмый тили — эстон тили, акча бирдиги — евро
 thumb | 220x124px | right | Эстонианын аскерлери

 Шилтемелери 

Категория:Постсоветтик аймактын мамлекеттери
 
Категория:НАТО мүчөлөрү
Пуэрто-Рико эгемендик партиясы

thumbnail|200px|right|PIP

Пуэрто-Рико эгемендик партиясы - бүгүнкү күндө Пуэрто-Рикодагы ири үч саясий партиянын арасына кирет жана расмий түрдө катталган партияларынын арасында эң эски экинчи партия деп эсептелет, 20 октябрь 1946 жылы негизделген. Борбору - Пуэрто-Рико, Сан-Хуан. Жетекчиси - Рубен Берриоз Мартинез.
Бул партия Пуэрто-Риконун колониалдык бийликтен боштондугун жана улуттук эгемендүүлүгүн көздөйт.
Жаңы Осуят

thumb|right
Инжилде 27 китеп ар түрдүү убактарда жана жерлерде ар кандай жазуучуларынын жазылган. Байыркы Келишимдеги сыяктуу, жаңы осуят убакыттын салыштырмалуу тар аралыгында жазылган, сыягы, 50-жылдан 125 доордун бир кылымда, аз ашуун. жаңы осуят Ыйсанын окууларын жана адамды, ошондой эле биринчи кылымдагы жолдоочулары окуялар талкууланат. Ыйсанын жолдоочулары ыйык китептик аяттын катары бирге жаны жана Байыркы Келишимди да эсептешет. Жаңы осуяттын мазмуну:
жашоо, окутуу, өлүм жана Ыйсанын тирилиши төрт окуялар, «Инжил» деп аталган (же «жакшы кабар» эсептери);
баштапкы жыйында элчилердин иштерин баяндап, ал андан ары: «Элчилер», ошондой эле, балким, ошол эле жазуучу Лука Инжилин жазган деп аталат;
жыйырма бир тамга, көп учурда ар кандай жазуучуларынын жазылган «жазгандары» грек тилинен которгондо «кат» деп аталат, жана христиандык окууга, ой, акыл-насаат жана чыр-чатактарды чечүүдө турган; жана
бир Апокалипсис, пайгамбарлык китеби Аян китеби, Кичи Азиядагы жети жергиликтүү жыйнындарга айрым көрсөтмөлөрдү камтыган, бирок, негизинен, акыр заман тууралуу пайгамбарлык семиотика камтыган.

төмөнкүлөр мурдагыдай эле бул китеп менен байланыштуу жазуучунун кийин жаңы осуят китептердин тизмеси болуп саналат.

Категория Киргизский аты Англисче аталышы Төрт Инжилди китептер Матайдын Жакшы КабарыMatthewМарктын Жакшы КабарыMarkЛукмандын Жакшы КабарыLukeЖакандын Жакшы КабарыJohn Ыйсанын алгачкы жолдоочуларынын чиркөөсүнүн тарыхыЫйык Элчилердин иштери:en:Acts of the Apostles  Пабылдын катыРимдиктерге жазган катыRomansКорунттуктарга биринчи каты1 CorinthiansКорунттуктарга экинчи каты2 CorinthiansГалатиялыктарга жазган катыGalatiansЭфестиктерге жазган катыEphesiansФилипиликтерге жазган катыPhilippiansКолосалыктарга жазган катыColossians Тесалоникалыктарга биринчи каты1 Thessalonians Тесалоникалыктарга экинчи каты2 ThessaloniansТиметейге биринчи каты1 TimothyТиметейге экинчи каты2 Timothy Титке жазган катыTitusФилемонго жазган катыPhilemonЭврейлерге жазган катыHebrews жайыт каты Жакыптын катыJamesПетирдин биринчи каты1 PeterПетирдин экинчи каты2 PeterЖакандын биринчи каты1 JohnЖакандын экинчи каты2 JohnЖакандын үчүнчү каты3 JohnЖүйүттүн катыJude кыяматтык адабиятЖакан алган аянRevelation

 Интернеттеги шилтемелер 
Кыргыз тилинде инжил 

Категория:Христианчылык
Абдуллах Гүл

Абдуллах Гүл ― 1950-жылы 29-октябрда Кайсериде (Түркия) туулган. Түркия Республикасынын 11чи элбашысы. 
2007-жылы 28-августта Туркия элинин президенти болуп шайланган, ага чейин премьер-министрлик кызматты аралап келген.
Билими: Стамбул жана Эксетер Университетин бүтүргөн.

 Шилтемелер 
 Cumhurbaşkanlığı Resmi Sitesi 
 Abdullah Gül
 Abdullah Gül Özgeçmiş 

Категория:Инсандар:Түркия
категория:Таажы-2012
Бонсай

thumb|Бонсай (Malus toringo).
Бонсай - өзгөчө ыкмалар менен дарактардын гүл койгучтардын ичинде буталып өстүрүлүшү.

 Тарыхы 
Бул сөз жапон тилинден келип чыккан. Мааниси, "бон" (табак) жана "саи" (өсүмдүк). Мындайча айтканда, табактагы өсүмдүк же табактагы дарак дегенди түшүндүрөт.

Бул ыкма Японияга б.з. 7-9 кылымдарда Кытайдан келген. Бансаи ыкмасы Кытайдагы Пенйинг(Penjing) деген ыкмадан айырмаланып турат. Пенйинг Кытайда бир канча миңдеген жылдардан бери бар.

 Өстүрүлүшү 
Бонсаи - бул тирүү дарактарга карата урмат жана бул дарактардын жашоосу жөнүндөгү искусство. Бонсаилер миниатюралык болгону менен кадимки эле дарактардан айырмалары жок. Кылдаттык менен тандалган бутактар буталып өстүрүлүп, миниатюралык дарак көрүнүшүн алат. Эң кооз бонсаилер жапыз жана кең гүл койгучтарда өсөт. Ар кандай бонсаилер бар: шыпыргы сыяктуу, шаркыратма сыяктуу, шамалга ачык сыяктуу.

Япондордун табиятка болгон суугун күндөлүк турмушунда көрүүгө болот. Алар багбанчылык менен да алектенип келишет.

Категория:Ботаника
Кыргыз CCP

Кыргыз Советтик Социалисттик Республикасы/ орусча- Киргизская Советская Социалистическая Республика

Кыргызстандын 1936-жылдын декабрынан 1990-жылдын ноябрына чейинки расмий аталышы.

Борбору - Фрунзе (азыркы Бишкек) шаары болгон. 
1990-жылы ноябрда Кыргызстандын Жогорку Кеңеши жумурияттын расмий аиталышынан "Советтик" жана "Социалисттик" деген сөздөрдү алып салган. Жумурият тек гана "Кыргызстан Республикасы" деп аталып калган.

1990-жылы 14-декабрда Кыргызстан Республикасынын эгемендиги тууралуу декларация кабыл алынган.

Ал эми 1991-жылдын 31-августунда Кыргызстан Республикасынын Мамлекеттик көз каранды эместиги тууралуу декларация кабыл алынган.

Иш жүзүндө 1991-жылдын декабрында гана Советтер Биримдиги (СССР) биротоло ыдырап, дүйнө өлкөлөрү Кыргызстандын эгемендигин 1991-жылдын декабрынын соңунан тартып тааный башташкан.

 

Кыргыз Советтик Социалисттик Республикасынын Мамлекеттик Гимни.

Бишкек
Ош
Ысык-Көл
Пржевалск
Жалал-Абад
Токмок
Баткен
Балыкчы
Аксы
Баласагун
Каракол

 Кыргызстан 

Кыргызстан
Кыргыз Советтик Социалисттик Республикасы

Категория:Кыргызстан
Категория:Республикалар
ЮНЕСКО

thumb|ЮНЕСКО.

ЮНЕСКО - Бириккен Улуттар Уюмунун Билим, Илим жана Маданият боюнча мекемеси, штаб-квартирасы Парижде.

 Байланыштуу макалалар 
 Бүткүл дүйнөлүк мурас
 Биосфералык резерват
Якутия

Якутия , расмий түрдө Саха Республикасы (Якутия) ― Орусиянын Ыраакы Чыгышындагы, Орусия Федерацияясынын курамындагы автономдуу республика.
Саха Республикасы thumb | 220x124px | right thumb | 220x124px | right 
 Негизги маалымат 
Орусиянын курамында жайгашкан эң чоң акимий бирдик жана эң чоң республика. Аянты: 3,083,523 км2. Борбор калаасы: Якутск. Калкынын саны: 992 115 (2022)
 thumb | 220x124px | right | Саханын жайгашуун картасы

Категория:Орусия
Категория:Сибирь
Мавераннахр

Мавераннахр - кыргыз тилинде "эки дарыянын арасы, дарыянын өйүзүндөгү жер" деген маанини берет.
 thumb | 220x124px | right | Мауераннахр, Хорезм жана Улуу Корасан.
7-кылымдын аягы - 9-кылымда Амударыянын (Жейхундун) оң өйүзүндөгү аймактардын аталышы. Кийинчерээк Мавераннахр деп Амударыя менен Сырдарыянын (Сейхундун) аралыгындагы аймак атала баштаган.

Мавераннахрдын чоң калаалары катары Самаркан, Бухара, Хожент ж.б. шаарлар даңазаланган.

Араптар Мавераннахрды ээлеп (661-750), Таласка чейин келишкен. Бул жерде түрк элдери ислам дини менен таанышкан.

Бүгүнкү күндө Казакстан, Өзбекстан, Кыргызстан жана Түркмөнстан арасында жайгашкан.

Категория:Кыргызстан
Категория:Тарых
Франция

Франция , расмий аталышы — Француз Республикасы — трансконтиненталдык мамлекет, анын ичинде Батыш Европадагы негизги аймак жана бир катар океандын аймактары жана аймактары. Борбору — Париж. Республиканын урааны – “Эркиндик, Теңдик, Бир туугандык”, анын устанымы – эл, ​​эл тарабынан жана эл үчүн башкаруу.

Өлкөнүн аталышы франктардын байыркы герман уруусунун этнониминен келип чыккан. Франциянын калкынын басымдуу бөлүгү галло-роман тилдери аралаш жана роман тилинде сүйлөйт.

Калкы - метрополияда 62 814 233 адам жана 67 848 156 адам - ​​чет өлкөлөрдөгү ээликтерин эске алуу менен (2020-жылдын 1-июлуна карата эсеп боюнча), анын ичинде 90% жакыны - Франциянын жарандары.
Франциянын түпкү элдери, бретондуктар (2,2 млн, 2014), эльзастыктар (1,5 млн), корсикалыктар (0,3 млн), каталондор (0,3 млн), басктар (0,2 млн), фламанддар (0,2 млн) өздөрүн этникалык жактан француз деп эсептешпейт.
2019-жылга карата Франциянын калкынын диндер боюнча курамы: католиктер - 41%, динге ишенбегендер - 40%, мусулмандар - 5%, башка диндер - 5%, лютерандар - 2%, православдар - 2%, башка христиандар - 2 %, буддисттер – 1%, жөөттөр – 1%, маалымат жок – 1%.Special Eurobarometer 493, European Union: European Commission, September 2019, pages 229—230 Retrieved 17 January 2020. The question asked was «Do you consider yourself to be…?» With a card showing: Catholic, Orthodox Christian, Protestant, Other Christian, Jewish, Muslim — Shia, Muslim — Sunni, Other Muslim, Sikh, Buddhist, Hindu, Atheist, Non believer/Agnostic and Other. Also space was given for Refusal (SPONTANEOUS) and Don’t Know. On the other hand, Sikh and Hindu did not reach the 1 % threshold.

Франция өзөктүк мамлекет, НАТОнун мүчөсү жана БУУнун Коопсуздук Кеңешинин беш туруктуу мүчөсүнүн бири. 1950-жылдардан бери Европа биримдигин түзүүгө катышкан мамлекеттердин бири.

Мыйзам чыгаруу органы эки палаталуу парламент (Сенат жана Улуттук Ассамблея). Администрациялык-аймактык бөлүнүшү: 18 облус (метрополисте 13 жана чет өлкөлөрдөгү 5 регион), анын ичинде 101 департамент (мегаполисте 96 жана 5 чет өлкөлүк департамент), 5 чет элдик коомчулук жана өзгөчө статуска ээ 3 административдик-аймактык бирдик.

 Булактар 

 
Категория:НАТО мүчөлөрү
Улупамир

Улуу Памир ― Түркияда Ван областында Эржиш районундагы кыргыз айылы.

 Тарыхы 
Ооганстандагы согуштан качкан кээ бир кыргыздар 1982 жылы Түркиянин Ван областына барышат. Түркиягa көчүп келген кыргыздар, Кыргызстан жана Ооганстан четтеринин арасындагы Памир жайлоосунда жашаган жана Түркияга келгенден кийин жашаган жерлерин эстеп, үрп-адаттары менен жашоо үчүн жана айылдын атыны Улупамир деп атаган. Түркия Жумурийатынын өкмөтү макул болуп Улупамир айылы деп аталган.

 Маданияты 
үрп-адаты жалпысынан байыркы түрктөр менен бирдей. Меймандос эл болуп, тойлары көп түстү жана көркөмдүү. Ар жыл Маданияттык Шөлөндөр өтөт. Жылдын 6.нчы айында түзөлгөн шөлөндө айылдын кийимдери,тамактары, айылдын тарыхы жана жашоо акыбалы сөйлөнүшөт.

Тамактар; Беш-бармак жана манты, Ооган палоосу, эт менен жасалган нан, эт менен жасалган баштак (пейнир)ты прог (бөрек) түрлөрү Улупамир кыргыз элинин улуттук тамактары.

 Географиясы 
Ван шаарына 130 км, Эржиш шаарына 30 км аралыкта. 

 Экономикасы 
Айыл калкы дыйканчылык жана мал чарбасында иштейт.

 Айыл башкармасы 
Ар 5 жыл сайын шайлоо менен айыл башчысы дайындалат. Шайланган айыл башчылары:
2004 - Жума Тач
1999 - Жума Тач
1994 - Ариф Кутлу
1989 - Ариф Кутлу
1984 - Ариф Кутлу

 Кошумча маалымат 
Мектеби бар. Орто эсеп менен алганда 600-700 окуучу окуйт. Лицей жана жогорку окуу жайы жок. Бул себептен айылдын жаштары шаарда интернат мектептерге барып окуйт.

Почта, телефон жана телеграф станциясы жок. Айылга асфальт жолу менен барууга болот. Электркубат жана телефон байланышы бар.

Айылдын суусу төбөдөн келген булактан болуп башкарма карайт.

Улупамир айылы "Памир-Дер" атында коому бар. 

 Шилтемелер: 
Арслан Койчиев. Ван аймагында жашаган кыргыздардын турмушу (фотобаян)
Улупамир видео
жердилүктүү-нет
Эржиш

thumb|Эржиш.
thumb|Туркиядагы орду.

Эржиш - 
1) Түркиянын Ван дубанындагы эң көп калкы бар жана эң өнүккөн аймагы.

2) Эржиш аймагынын борбор шаары.

Эржиш шаарынын тургундарынын саны 2008-ж. 79.639 кишиге жеткен. Салыштырмалуу 1990-ж. - 40.481 киши, 2000-ж. - 70.881, 2007-ж. - 77.464. Бирок акыркы изилдөөлөргө караганда калктын саны 100 миңден ашты деп айтылууда.

Көпчүлүгү - азербайжандар, күрттөр, кыргыздар жана аз санда цыгандар да жашашат. Ван шаарынан - 90 км, Ван көлүнөн 5 км аралыкта жана 25 метр бийиктикте курулган. 13 кылымда белгилүү соода жолундагы Эржиш бүгүн Чыгыштын Батышка карай ачылган эшик болуусу өзгөчө мааниге ээ. Ирандан Орто Чыгыш өлкөлөрүнө кеткен транзиттик жол ушул жерде өтөт. Эржиш-Агры, Эржиш-Битлис, Эржиш-Ван темир жолу менен Түркиянын ар тарабына жетүүгө мүмкүн.

3) Эржиш шаарынанан 30 км аралыкта жайгашкан айыл.

Категория:Түркия
Февраль

Февраль ( — «тазаланчу ай», — «тазалануу майрамы») же бирдин айы — Григориан жылнаамасы боюнча экинчи ай болуп саналат. Байыркы римдиктер боюнча - он экинчи катарда турат, анткени Цезардын реформасынан улам жыл башы жалган куран айынан башталчу.

 Булактар 

 Кыргыз Совет Энциклопедиясы: 6 томдук/ Башкы редактор Орузбаева Б. Ө./ - Фрунзе: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1977-1980. - Том 1-6. 

Категория:Календарь, Категория:Февраль
Декабрь

Декабрь (лат. December) же бештин айы — Григориан жылнаамасы боюнча кыштын биринчи айы, 31 күндөн турган он экинчи ай болуп саналат. Байыркы римдиктер боюнча - тогузунчу катарда турат, анткени Цезардын реформасынан улам жыл башы жалган куран айынан башталчу. 

 Булактар 

 Кыргыз Совет Энциклопедиясы: 6 томдук/ Башкы редактор Орузбаева Б. Ө./ - Фрунзе: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1977-1980. - Том 1-6.

 
Категория:Ай аталыштары
Шумер жана түрк диалекттеринин тарыхый байланышы жана түрк тилинин жашы маселеси

"Шумер жана түрк диалекттеринин тарыхый байланышы жана түрк тилинин жашы маселеси", " Şumer žana türk dialektterinin taryxyj bajlanyşy žana türk tilinin žaşy maselesi" - Осман Недим Туна жазган шумер жана түрк тилдери арасындагы байланышты салыштырмалуу изилдөө китеби. Китепти Түрк тили мекемеси чыгарган.

Жазуучунун тезиси боюнча, ар бир тилде башка тилдерден өткөн сөздөр табылышы мүмкүн, ошентип, шумерологдар да (мисалы, Ландсбергер (Landsberger)) шумер тилиндеги тексттерде кезиккен, бирок шумер тилине таандык болбогон, түндүктөн (Анатолия аймагынын чыгышынан) бир элден алынган болуш керек деген сөздөрдү тизмелеген. Изилдөөчү ошол сөздөрдүн үстүндө иштеп жана лингвистикалык ыкмалар менен 166-сы түрк тилинин сөзү деп далилдейт.

 Шумерче Карачай Түркчөсү Түркия Түркчөсү аз аз Az баба ата Baba (ata) gaba gabara Yünlü yelek daim dayım Doyum, doyma me men Ben mu Bu, ol Bu, o ne ne Ne Ru ur Vur Er er Er, asker Tu Tuv- Doğ- Tud tuvdu doğdu Ed öt geç Çar çarh çark guruvaş karavaş Kadın köle uş üç üç üd ot Od, ateş Uzuk uzun uzun Tuş tüş- in-, aşağı inmek эшик Eşik Eşik ,kapı аур avur ağır Jau Jav/cav Yağ Jen Jer/cer Yer Egeç egeç kızkardeş Or or Orak çalmak кал kal- Kal- кыз kız Kız куш kuş Kuş Uat uvat- Ufala-, kır- Jarık Jarık/carık Aydınlık, ışık Jaz Jaz/caz- Yaz- Jün Jün/cün Yün Jol Jol/col Yol Jır Jır/cır Türkü, şarkı (Ir) Jarım Jarım/carım Yarım Çolpan çolpan Sabah yıldızı Çibin çibin Sinek (cibin-lik) İrik İrk/irik 5 yaşındaki koç Kur kur Kur- koru koru Koru- küre küre Küre- Kadau kadav Sürme kilit Kan kan Kan San san Sayı ikki eki İkiBuz buz BozÜz üz KoparSüz süz SüzEz öz Öz, kendi Ör öl Ölul ul Oğul