Zhantas/Cleaned-Kyrgyz_Wikipedia huggingface dataset:
Туризм

thumb|Туризм (Филиппин‎)
Туризм ( — сейилдөө, сапарга чыгуу) ― бош убакытта саякаттоо, активдүү эс алуунун бир түрү, 24 сааттан ашык башка жакка чыгып эс алуу.

 Түрлөр 
Туризмдин түрлөрү негизги эки топко бөлүнөт: рекреациялык туризм, иш-чара туризми. Рекреациялык туризм организмди физ. жана психологиялык жактан калыптандырууга арналган. Анын өз ара ден соолукту чыңдоо, таанып-билүү, спорттук ж. б. түрлөрү бар. Иш-чара туризми профессионалдык жана коммерциялык максатта жүргүзүлөт. Мис., бизнес-туризм, конгресс-туризм, шопингтуризм, археол. туризм ж. б. Ошондой эле туризм жабдуу ыкмасына (женил жүрүш, бэкпэкинг), уюштуруу формасына (пландуу, өз алдынча), туристтердин жаш өзгөчөлүктөрүнө жараша (балдар, жаштар, чоңдор, үй-бүлөлүк ж. б.) дагы бөлүнөт.

 Булактар 
 http://kyrgyzinfo.ru 
 «Кыргызстан». Улуттук энциклопедия: 7-том / Башкы ред. Ү. А. Асанов. К 97. Б.: «Кыргыз энциклопедиясы» башкы редакциясы, 2015. - 832 б., илл. ISBN 978-9967-14-125-4
Телекөрсөтүү

thumb|Телевизор (1958).
Телекөрсөтүү — радиоэлектрондук каражаттар аркылуу кыймылдуу сүрөттүрдү аралыкка берүүчү тармагы; көрмө маалымат берүү ыкмасы.

Телеканалды аралыкка берүү үчүн анын сүрөтү жана үнү электрдик сигналга айландырылат. Бул сигналды акыркы колдонуучуга жеткирүүнүн эки салттуу ыкмасы болуп саналат радио эфир жана кабель аркылуу (электрдик термелүүнүн жардамы менен; бул кабелдик телекөрсөтүү деп аталат).

 Булактар 

Категория:Искусство жана маданият
Категория:Телекоммуникация
Билим берүү

Билим берүү - – системалуу илим билимдерди берүү жана алуу процесси. 

Билим берүү мазмуну боюнча эң татаал түшүнүктөрдүн катарына кирет. Биринчиден, билим алуу кандайдыр бир көлөмдөгү жана сапаттагы билимдерди, билгичтиктерди, көндүмдөрдү өздөштүрүү; экинчиден, билим берүү – белгилүү бир тартипте уюштурулган окутуу процесси жана инсандын калыптанышы, өнүгүшү; үчүнчүдөн, билим берүү – билимдерди алууга жана берүүгө багытталган адамдардын аракеттеринин системасы катары каралат. Күндөлүк турмуштан байкалгандай, «билим берүү» термини биз элестеткен кеңири мазмунду толук чагылдыра албайт. Анткени, бул термин адатта мугалимдин аракетин же билим берүүчү мекемелердин гана ишин мүнөздөп калгандай көрүнөт. 

Чындыгында, бул термин аркылуу аныкталуучу түшүнүктүн мазмуну адамдын билимге ээ болуу процессин, ага жетекчиликти жана уюштурууну, акырында келип анын жыйынтыгын мүнөздөйт. Ошондуктан «билим берүү» түшүнүгүн өтө кеңири мааниде: окуучунун билим алуу, билгичтиктерге жана көндүмүдөргө ээ болуу ишмердигин; окуучунун инсан катары калыптануу процессин; таалим-тарбия берүү процессинин жана аны ишке ашырууга түзүлгөн шарттардын жалпы комплексин, ошондой эле таалимчилердин иш-аракетин; акыры келип инсандын гармониялуу мүнөздөгү өнүгүшүн түшүнүү ылайык болот.

Кыргызстан:
ЖОЖ:
Кыргыз Мамлекеттик Курулуш, Транспорт жана Архитектура университети
Арабаев атындагы Кыргыз мамлекеттик университети
Баткен мамлекеттик университети
Бишкек гуманитардык университети
Жалалабат мамлекеттик университети 
Kыргыз дене тарбия жана спорт институту 
Kыргыз мамлекеттик медицина академиясы 
Kыргыз-Орусия (Славян) универститети
Кыргыз-Орусия билим берүү академиясы 
Kыргыз-Өзбек университети
Kыргыз-Tүрк "Maнас" университети 
Kыргыз улуттук консерваториясы
Kыргыз улуттук университети 
КР ТИМ дипломатиялык академиясы
Нарын мамлекеттик университети 
Oш технология университети 
Oш мамлекеттик университети
Ош педагогикалык университети 
Талас мамлекеттик университети
ж.б.

 
Категория:Социалдык эволюция
Молдо Кылыч

Молдо Кылыч (1866—1917) — кыргыздын алгачкы жазгыч акындарынын бири. Кочкор өрөөнүнүн Бугучу деген жеринде төрөлгөн. Кылычтын өз атасы Шамыркан — атактуу баатыр Төрөкелдинин тун уулу. Кылыч беш жашка чыкканда анын атасы Шамыркан дүйнөдөн кайтат. Ал атасындай жаш кезинен чыйрак, зирек бала болуп чоноёт.
 
Анын Зилзала деп аталган чыгармасы 1911-жылы Казан шаарында араб алфавити менен басылып чыккан. Бул жагдай кыргыз элинин тарыхында басмага жарыланган алгачкы чыгармалардан болгондугун айгинелейт.

Чыгармалары адам баласынын жүрүм-туруму жөнүндөгү этикалык ойлорго, накыл сөздөргө, тарбия-таалим идеяларына бай. «Чүй баяны», «Буудайык» чыгармасы табиятка каршы баруу адам баласы үчүн трагедия менен аякташы мүмкүн деген философиялык ойду билдирип турат. Молдо Кылычтын чыгармалары тоталитардык идеология узак мезгил бою саясий кодулоодо болуп, «кара сандыкка» жабылган. Анын чыгармачылыгы жөнүндө 40-жылдары илимий эмгек жазган окумуштуу Тазабек Саманчин «Улутчул», «Космополит» катары куугунтукка алынган. Молдо Кылычтын адабий мурастары демократиялык жаңылануу жылдарында элге кайрылып келди, апасынын атын билбейбиз.

 Чыгармалары 
«Чүй баяны»
«Керме тоо»
«Канаттуу»
«Кол казал»
«Кара Кочкор»
«Кыз-жигит»
«Мал казал»
«Жатакчылар»
«Чүй канаттуулары».
 Сатиралары 
«Бүркүттүн тою»
«Он жети бий»
«Качанак Молдо Сулайман»
«Молдо Дүйшө».

 Санаттары 
«Зар-заман»
«Азаматтар»
«Сапар»

 Кошоктору 
«Байтайлак» ж.б.

 Жарык Көргөн Китептери 
Кысса-и-Зилзала (قصۀ زلزله), Казан: Типо-лит. Т-го Д-ма "В.Еремеевъ и А. Шашабринь", 1911
Тамсилдер (تمسلدەر), Маскөө: СССР калктарынын борбор басма мехкемеси, 1925
Канаттуулар (Qanatuular), Фрунзе: Кыргызмамбас, 1939

 Булактар 
Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору. Кыргыз педагогикасы (энциклопедиялык окуу куралы). - Б.: 2004

Категория:Педагогика
Категория:Маданият
Категория:Кыргыз адабияты
Категория:Кыргыз тарыхы
Категория:Арип боюнча жазуучулар
Категория:Кыргыз жазуучулары
Категория:Кыргыз акындары‎
Серб тили

thumb|
Серб тили - славян тилдеринин бири. Болгар, македон, словен, хорват жана босний тилдери менен бирге түштүк-славян тилдер группасына кирет. Кээде серб, хорват жана босняк тилдерин бириктирип, бирдиктүү серб-хорват тили деп эсептешет. Негизинен Сербияда, Черногорияда, Босния жана Герцеговинада, Хорватияда таралган. Алипеси кирил жана латын ариптеринин негизинде. Экөө тең бирдей колдонулат.

Категория:Тилдер
Хорватия

Хорватия, расм. Хорватия Республикасы — Балкан жарым аралынын батышындагы мамлекет. Мурдагы Югославиянын курамындагы Хорватия 1991-жылы мамлекеттик эгемендүүлүгүн алган. Борбору - Загреб шаары, акча бирдиги - куна. Калкы 4.4 млн. Калкынын негизги бөлүгүн түштүк славян католиктер түзөт.

Интернеттеги домени -.hr

thumb|left|Хорватиядагы Дубровник (Dubrovnik) шаарынын дубалы бул шаарды коргоодо сепил катары орто кылымдарда гана эмес, 1991-92-жылдары да мыкты рол ойногон.

 Хорватия жана Евробиримдик 
Хорватия 2013-жылдын 1-июлунда (теке айынын 1инде) Европа Биримдигине 28-мүчө өлкө болуп кирди. 

Хорватия Евробиримдикке кирүү тууралуу арызын 2003-жылы жолдогон болчу.

4,4 миллион калкы бар Хорватия Евробиримдикке мүчө болгон мурдакы Югославиянын экинчи республикасы. 

Мурдагы Югославия өлкөлөрүнүн ичинен биринчи болуп 2004-жылы Евробиримдикке Словения кабыл алынган. 

Эми Хорватиянын Евробиримдикке кирген башка өлкөлөр менен чектеш жерлеринде чек ара төлөмдөрү талап кылынбайт. Бирок азырынча Хорватия Шенген эркин виза мейкиндигине жана Европа монетардык ынтымагына кошулбайт.

 Булактар 
 (en) Roy Adkins, 2008, The War for All the Oceans, Penguin Books, ISBN 978-0-14-311392-8. - URL: http://books.google.hr/books?id=3u9jdSlnGiMC
 Damir Agičić, Dragutin Feletar, Anita Filipčić, Tomislav Jelić, Zoran Stiperski. Povijest i zemljopis Hrvatske: priručnik za hrvatske manjinske škole. - URL: http://books.google.com/?id=9SArPwAACAAJ - 2000. - ISBN 978-953-6235-40-7.

 Тышкы шилтемелер 
 http://www.azattyk.kg/content/news/25032442.html
 http://www.azattyk.kg/content/news/25031030.html
 
Категория:Европа
Категория:Европа мамлекеттери
Категория:Европа Биримдиги
Категория:НАТО мүчөлөрү
Чыңгыз хан

thumb|Чыңгыз хан эшен
Чыңгыз хан (моңголчосу: Чыңгыз Хаан, Чынгызхан {ᠴᠢᠩᠭᠢᠰ ᠬᠠᠭᠠᠨ} [tʃiŋɡɪs χaːŋ], өз аты Темужин, Темучин {ᠲᠡᠮᠦᠵᠢᠨ?}, моңголчосу: Тэмүүжин; болжолу (1155 же 1162-жж.) 25-август 1227-жыл) – Моңгол ханы, Улуу Моңгол империясынын негиздөөчүсү, дүйнөнүн эң белгилиүү тарыхый адамдарынын бири, чачырап кеткен монгол жана түрк урууларын бириктирген Монгол империясынын негиздөөчүсү жана биринчи улуу ханы (каган); моңголдордун Кытайда, Орто Азияда, Кавказда жана Чыгыш Европада басып алуу өнөктүгүн уюштурган кол башчы. Адамзат тарыхындагы эң ири континенталдык империянын негиздөөчүсү.

 Шилтемелер 
 Расмий сайты 

Категория:Инсандар
Категория:Мамлекеттик ишмерлер
Категория:Орто Азия тарыхы
Категория:Туулгандар 1155-жылы
Категория:Өлгөндөр 1227-жылы
Ыйсанын Нукура Чиркөөсү

Ыйсанын нукура чиркөөсү Фучжоудогу сыйынуу үйү|thumb|right
«Ыйсанын Нукура Чиркөөсү»  — Пекинде (Кытай) 1917 жылы түзүлгөн көзкарандысыз чиркөө.

Бул христианчылыктын протестант бутагынын кытай бутактануусу. Бүгүн беш континентте 1.5 миллиондой мүчөсү бар. Алардын эларалык ассамблеясы Лос-Анжлесте (АКШда) жайгашкан. Ошондой эле бир бөлүмү Москвада 1995 жылы ачылган.

 10 негизги принциби: 

1) Касиеттүү Рух: Ыйык Рухту алган ар кандай тилдерде сүйлөп (башка тилдерде сүйлөй), далилдерди, Ал асман падышачылыгында биздин мурас кепилдиги болуп саналат. 
2) Чокундуруу: Чөмүлтүлүү калыбына адамдардын күнөөлөрүнүн кечирилиши үчүн, арылтуу болуп саналат. Чөмүлүүгө дарыя, суу, же көл сыяктуу табигый жашоодогу суу болушу керек. буга чейин суу жана Ыйык Рухка чөмүлүү алына элек.Чөмүлдүрүүчү Мырзабыз Иса Машайактын ысымынын урматына сууга чөмүлдүрүү жөрөлгөсү жүргүзөт. Жана чөмүлтүлүү кабыл алып жаткан жак башчысы, таазим кылып жана көмкөрөсүнөн толугу менен сууга чөмүлүү керек. 
3) Бут жууш: бут жуу арылтпайт, Мырзабыз Иса Машаяк менен бирге бир берет. Ошондой эле, бир сүйүү, ыйык, момундук, кечиримдүүлүк, жана тейлөө болушу керек, дайыма эскертүү катары кызмат кылат. суу чөмүлтүлүүнү алган ар бир адам, алардын Ыйса Машайактын ысымынын урматына бутун сууга жубуу керек. тиешелүү болсо, өз ара бут жуу иш жүзүндө мүмкүн эмес. 
4) Ыйык жалпылык: Ыйык тынчтык, Мырзабыз Иса Машаяктын өлүмүн эскерүү кечесине арылтпайт болуп саналат. Биз түбөлүк өмүргө ээ жана акыркы күнү тирилүүгө тийиш экенин, ошондуктан келгиле, Жахабанын кан менен эттен ооз жана Аны менен бирге болуу мүмкүнчүлүгүн берет. Бул арылтпайт болушунча көбүрөөк өткөрүлөт. Бир гана, ачыткысыз нан жана жүзүм ширеси колдонулат. 
5) Суббота күнү: Ишемби күнү, жуманын жетинчи күнү (ишемби), батасын берип, Кудайдын ыйык, ыйык күн болуп саналат. Кудайдын жаратуу жана куткарылуу эскерүү үчүн Жахабанын ырайымы астында байкалган болуш керек жана жашоодо түбөлүк калган үмүт менен келишти. 
6) Иса Машаяк: Иса Машаяк адам болуп Word (Логос), үчүнчү күнү тирилген, күнөөкөрлөрдөн сатып алуу үчүн айкаш жыгачта өлүп, асманга көтөрүлүп кетти. Ал адамзаттын жалгыз Куткаруучу, асмандардын жана жердин Жаратуучусу, жана жалгыз чыныгы Кудай болуп саналат.
7) Ыйык Китепте: Ыйык Китеп Байыркы Келишимде жана Жаңы Осуят, Кудайдын рухунун жетеги менен жазылгандыктан, бир гана Ыйык Китептеги чындык жана жыйналыш жашоо үчүн стандарты.
8) Куткаруу: Куткарылуусу Кудайдын ырайымы менен, ишеним менен берилет. Ишенгендер ыйык рух жөнүндө, ыйыктыкка умтулууга Кудайды урматтап, ошондой эле адамзатты сүйүү менен таянышыбыз керек.
9) Чиркөө: Исанын чыныгы чиркөө, Мырзабыз Иса Машаяк менен белгиленген, «акыркы жамгыр» убагында Ыйык Рух аркылуу расулдардын убакыт калыбына чыныгы жыйын болуп саналат.
10) Aкыркы сот: Ыйсанын экинчи жолку келүүсүн дүйнөнү соттош үчүн, Ал асмандан түшкөн акыркы күнү өтөт: адил адамдарды ыймансыздар түбөлүккө айыптаган болот, ал эми, ал түбөлүк өмүргө ээ болот
Казак тили

Казак тили — казактардын тили. Казакстан Республикасынын мамлекеттик тили. Түрк тилдеринин кыпчак тобуна кирет. Адабий казак тили түндүк-чыгыш диалектинин негизинде калыптанган. Жазма эстеликтери 19-кылымдан башталган. 

Казак тилинин негизги өзгөчөлүктөрү: жалпы түрк тилдеринен «ч» тыбышынын ордуна «ш» тыбышы (мисалы, кач-каш), «ш» тыбыштын ордуна «с» тыбышы (мисалы, кыш-кыс ж. б.); «й», «дж», «с», «ч» тыбыштарынын ордуна «ж» тыбышы (йок - жок) колдонулганы менен айырмаланат. Казак тили адегенде араб, кийин латын алфавитинде болгон. 1940-жылдан орус графикасындагы алфавитке өткөн. Казак тили Кыргызстан, Өзбекстан, Түркмөнстан, Россия мамлекеттеринин айрым аймактарына жана Кытай, Моңголия, Иран, Афганстан, Пакистан, Түркия сыяктуу чет өлкөлөргө тараган. Казак тилинде сүйлөгөндөрдүн жалпы саны 23 млнго жакын. Морфологиялык жагынан кыргыз тилине окшош. Синтаксистик өзгөчөлүгү боюнча Казак тилинде атоочтук жана чакчыл түрмөктөрдүн негизинде уюшулган сүйлөм конструкциялары кеңири колдонулат. Жөнөкөй жана татаал сүйлөмдүн компоненттеринин ортосундагы байланыш чектелген. Казак тилинин лексикалык тутумун жалпы түрк сөздөрүнүн катмары жана аз сандагы араб тилинен өздөштүрүлгөн сөздөр түзөт. Советтик мезгилде орус жана европалык тилдерден көп сөз кирген. Адабий тили 15-19-кылымда калыптанып, адабий тилинин негиздөөчүсү Абай Кунанбаев болгон. Жаңы Казак алфавити:
Казак алфавити (Январь 2021)Kazakhstan Presents New Latin Alphabet, Plans Gradual Transition Through 2031
 A a(А а) Ä ä(Ә ә) B b(Б б) D d(Д д) E e(Е е) F f(Ф ф) G g(Г г) Ğ ğ(Ғ ғ) H h(Х х,Һ һ) I ı(І і) İ i(Й й,И и) J j(Ж ж) K k(К к) L l(Л л) M m(М м) N n(Н н) Ŋ ŋ(Ң ң) O o(О о) Ö ö(Ө ө) P p(П п) Q q(Қ қ) R r(Р р) S s(С с) Ş ş(Ш ш) T t(Т т) U u(У у) Ū ū(Ұ ұ) Ü ü(Ү ү) V v(В в) Y y(Ы ы) Z z(З з)

 Колдонулган адабияттар 
 “Кыргызстан” улуттук энциклопедиясы: 3-том. Башкы редактору Асанов Ү. А. К 97. Б.: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2011. 784 бет, илл. ISBN 978 9967-14-074 -5
Категория:Тилдер
Конфуций

Конфуций (кытайлык кырг. Куңзы, кыт. 孔子 Кун-Зы, жай кыт. 孔夫子 Кун Фу-Зы, лат. Confucius) - Кун фу зы (б.з.ч.551-479)- байыркы Kытай ойчулу, кытай философиясында конфуцийчилик багытына негиз салган.

thumb|upright

Куңзы тектүү, бирок кедейленип калган үй бүлөдө туулган. Өмүрүнүн көбүн Лу падышалыганда өткөргөн. Жаш кезинде чиновник болгон, кийин Кытайда биринчи жолу өзүнчө мектеп ачкан. Анда Куңзынын санат сөздөрү , аңгемелери окутулган, жакын шакирттери топтолгон.

Куңзыди ар түрдүү эмгектердин ("Өзгөрүштөрдүн китеби", "Ырлар китеби") автору деп эсептешет, бирок анын көз караштарынын бир кыйла тагыраак булагы - "Аңгемелер жана ой жүгүртүүлөр" (Лунь Юй) деген эмгеги болуп саналат, мында Куңзынын жана анын шакирттеринин санат сөздөрү жазылган. 

Куңзыдин философиялык системасынын борборунда адеп-ахлак жана тарбия маселелери турат. Куңзыдин окуусундагы башкы жобо- жень (гумандуулук). 
Жень - адамдардын социалдык жана этикалык өз ара мамилелерин аныктай турган мыйзам. Бул мыйзамды Куңзы мындайча аныктамалайт: "Өзүнө эмнени каалабасаң, аны башкаларга жасаба". Ошондой эле анын философиясында ли түшүнугү чоң роль ойнойт, бул түшүнүк коомдук жашоо- турмуш нормалары дегенди билдирет жана жэнь этикалык мыйзамынын практикалык ишке ашырылышын көрсөтөт. 
Ли түшүнүгү коомдун бүткүл социалдык турмушун өзүнө камтыйт, бирок бул түшүнүктүн таасир-аракети адамдардын социалдык абалына байланыштуу ар түрдүү келет. 

Куңзыдин системасында башка этикалык категориялар да орун алган: и - парыз, адилеттүүлүк сезими, синь - берилгендик, ак ниеттүүлүк. Куңзыдин этикалык концепциясынын бардык категориялары нормативдүү инсанды мүнөздөө үчүн кызмат кылат, бул инсан эң жогорку моралдык сапаттарга ээ жана эң бийик социалдык абалды ээлейт. Мындай инсанды ал "асылзаада адам" деп атаган. "Асылзаада адамга", Куңзыдин пикири боюнча, өзүнүн жеке керт башынын мүдөөсүнө жетеленген жана төмөнкү социалдык абалды ээлеген "кичиникей адам" карама каршы турат. Ошол эле убакта Куңзы жаратылышы боюнча бардык адамдар бирдей, бирок алар көнүмүш адат-жоруктарынан айырмаланышат. Мына ошондуктан өзүн өзү өркүндөтүү үчүн адам өз кемчиликтерин женип чыгып, изги жүрүш-турушка келиши керек.

Куңзыдин айткандарында мамлекеттик бийлик көйгөйү чоң орунду ээлейт. Анын пикири боюнча башкаруучулар элдин ишенемине ээ болууга жана аны өзүлөрүнүн жеке жүрүш-турушу менен тарбиялоого тийиш, анткени мамлекетти башкаруу ишке ашырылып жаткан формалар адамдардын жана жалпы эле коомдун адеп-ахлагына таасир берет. 

Куңзыдин саясий программасы коомдун бардык мүчөлөрүнүн тийиштүү милдеттерин аныктоо менен чектелет. Ар бир адам коомдогу өзүнүн ордун билиши керек: "Падыша-падыша, букара-букара, ата-ата, уул-уул болууга тийиш".Куңзы бардык чачыранды аймактарды бирдиктүү бир мамлекетке бириктирүүнү жактаган.

Конфуцийчиликтин идеялары Кытайдын тарыхында андан ары өнүктүрүлүп, кийин ал мамлекеттик дин катарында таанылган.

 Колдонулган адабияттар 
 Л. В. Блинников.Философтордун кыскача сөздүгү. - Б.: 1997, ISBN 5-900162-16-8

Категория:Инсандар
Категория:Инсандар:Кытай
Категория:Кытай
Категория:Философтор‎
Категория:Кытай философиясы
Категория:Кытайлар
Категория:Философтор‎
Даосизм

thumb|Даосизм.
Даосизм — 1) байыркы философия, диний окуулардын бири. Ал биздин заманга чейин 6–5-кылымдарда Байыркы Кытайда пайда болгон. Даосизм окуусунун негиз салуучусу катары Конфуцийдин замандашы Лао-Цзы эсептелет. Даосизм окуусунун негизги түшүнүгү – Дао, ал даосизм окуусунун философиялык идеясынын өзөгүн түзөт. Бул терминдин сөзмө-сөз мааниси кыргыздын байыркы дүйнө таанымы Теңирчиликтин – «Жол» нуска наамасынын мазмунуна жакын. Даосизм «дүйнөнүн түпкү себеби», «ааламдын маңызы», «жаратылыштын негизги мыйзамы» сыяктуу теориялык жоболорду камтыйт. Даосизмди ар тараптан өнүктүргөн Конфуцийдин окуусунда «дао» деп, мыкты башкаруучунун жолун, адилеттүүлүктү өркүндөтүүнүн жолун, ыйман-адеп ченемдеринин жыйындысын түшүнүшкөн. Даонун жолун жолдоо, табигый кубулуштарга жана процесстерге кийлигишпөө, табият менен таттуу мамиледе болуу гана ийгиликке алып келет дешкен. Ал эми «Дао Дэ Цзин» китебинде: бардык заттар өзүнүн «менчик» жолу – дао аркылуу жаралат жана өзгөрөт, дүйнөдө өзгөрүлбөс эч нерсе жок, бардыгы тең ошол өзгөрүүлөрдүн жүрүшүндө өзүнүн карама-каршысына айланышат деген философиялык тыянак бар. Биздин замандын 2–3-кылымында даосизм философиялык жана диний багыттарга бөлүнүп кеткен. 2) Кытай диндеринин бири, биздин заманда 2-кылымында пайда болгон. Даосизмдин негизги канондук жоболору: теологиясы менен теориясы 5-кылымдын башталышында иштелип чыккан, Тан доорунда (10-кылымга чейин) ал мамлекеттик бийликтин өзгөчө колдоосунда болгон. Даосизм кытайдын расмий дини катары классикалык дао философиясы менен аралашып, элдик синкреттик (бирикме, бүтүн) окуу катары 20-кылымдын ортосуна чейин сакталып келген. Даосизмди жактоочулардын максаты – дүйнөдө түркүн түрдүү ыкмаларды: атайын мүнөз тамак-аштан тартып, ар кандай дарылоочу дене тарбия көнүгүүлөрүнө чейинки ыкмаларды пайдалануу менен адам өмүрүн узартууга жетишүү болгон.

 Байланыштуу макалалар 
 Неодаосизм

 Булактар 
 Кыргызстан:энциклопедия
 Ян Хин-шун. Древне-китайский философ Лао-цзы и его учение. М., 1950; Торчинов Е. А. Даосизм. СПб., 1998; Вэнь Цзянь, Горобец Л. А. Даосизм в современном Китае, СПб., 2005.

Категория:Тарых
Категория:Кытай философиясы
Конфуцийчилик

thumb|
Конфуцийчилик (Куңзычылык) - байыркы Кытайда пайда болуп, анын рухий маданиятына, саясий турмушуна жана коомдук өнүгүшүнө эки миң жылдан ашык таасир тийгизген этикалык-саясий окуу. 

Конфуцийчиликтин негизи б.з.ч. 6-кылымда Конфуций тарабынан түзүлүп, андан кийин анын шакирттери (Мэн цзы, Сюнь цзы ж.б.) тарабынан өнүктүрүлгөн.

Конфуцийчилик байыркы салттарды, адамдардын үй-бүлөдөгү жана коомдогу өз ара мамилелеринин принциптерин бекем тутууга, ошону менен коомдук түзүлүштү жана салттуу бийлик формаларын чыңдоого үндөгөн.

 Байланыштуу макалалар 
 Неоконфуцийчилик

Категория:Кытай философиясы
Жыгач устачылык

Жыгачтан түрдүү буюм жасоо чеберчилиги. Буга жыгач буюмдарын жасоо, алардын бөлүктөрүн бири бирине туташтыруу, бекитүү (аштоо), жыгачты механикалык жол менен иштетүү, желимдөө, фанерлөө, сүргүлөө, куроо, жасалгалоо, жылмалоо иштери кирет. Жыгач усталар кыргыздарда жыгаччы же түндүкчү, ээрчи, кырмачы, тактачы, комузчу болуп бөлүнгөн. Жыгаччылар - боз үйдүн жыгачтарын; ээрчи - ээр, айырмач, ыңырчак; кырмачылар- аяк, табак, чара, чөмүч, тепши, челек, чыныкап, кашык, соку, сокбилек, ийик; тактачы - сандык, жагдан, такта, бешик, үкөк, чана, чарпая; комузчулар- комуз, кыяк, чоор, тактеке, добулбас жасашкан.

 Айрым шилтемелер 
 Акматалиев Амантур Сейтаалы уулу. Кыргыздын кол өнөрчүлүгү. Бишкек 1996: ISBN — 5-655-00960-9

Категория:Кыргыз кол өнөрчүлүгү
Ыңырчак

Ыңырчак - 
1. жүк артууга ылайыкталган, көбүнчө өгүзгө токула турган ээр.
Шилтемелер:
Темирбек Алымбеков. Американын ковбой ээри биздики менен киндиктеш 
Абдыкожо Жарбаналиев. Кыргыздардын күч унаалары, алардын токумдары
Айылчы Токтогулов. Мезгил сапары. Роман. II китеп.

Жыгач устачылык

2. Төлөк мырзанын кошумча аты.
Шилтемелер:
Асыкбек Оморов (Чын Темир) Бата берилбей, бала кан кусту 
 
3. Жер аты.
Шилтемелер:
Гүлмира Эшимкулова Академик (повесть)
Жагдан

thumb|right|Жагдан
Жагдан - кийим, буюм, кездеме, кооздуктар салынчу үкөктүн бир түрү. Жагдан ар кандай көлөмдө, бышык жыгачтан жасалып, сыртынан булгаары м-н капталган. Анын негизи, капкагы ашык-машыктар (топсо) менен бириктирилип, ачылчу жагынын негизине, капкагына кулпулук бекитилген. Жагдандын бурчтары, четтери калай, жез, алтын, күмүш, асыл таштар менен асемделген.
 Колдонулган адабияттар 
 “Кыргызстан”. Улуттук энциклопедия: 3-том. Башкы ред. Асанов Ү. А., Б.: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2011. ISBN 978–9967–14–074–5
Категория:Кыргызстан
Категория:Кол өнөрчүлүк
Машаякчылык

thumb|Ыйса Машаяк (машаякчылардын көз карашында Кудайдын Уулу дешет)

Машаякчылык, христиан дини эң кеңири таралган дүйнөдөгү диндердин бири болуп саналат.

Ал I кылымда пайда болгон. Андагы башкы каарман Нурхан (Иисус Христос), Нурхан пайгамбар Исламда пайгамбарлардын арасында болот. Ыйса Машайакты - Машаякчылар Адам Уулу менен Кудайдын Уулу дешет (Mатай 14:33), адам кудай болуп эсептеленет дешет, ал адамдардын күнөөлөрүн көтөрүп, айкаш жыгачка кадалып өлтүрүлгөн дешет. Ал тирилгенден кийин, асманга кайып болуп учуп кеткен деп ишенишет.

 Машаякчылык көз карашта 

Ыйсанын белгилүү шакирттери: Петир, Андрей, Жакып, Жакан, Филип, Барталамей, Томас, Тадай менен Жүйүт Искариот. 

Бул диндин ыйык китеби эки бөлүктөн: Инжил менен Забурдан турат аны Машаякчылар Байыркы жана Жаңы Осуят деп которушат, экөө кошулуп Библия китебин түзөт, китеп деп которулат. Байыркы осуятка Мусанын Беш китеби кирет. Анын биринчиси - "Башталыш" - дүйнөнүн жаралышы, Адам жана Обо эне, дүйнөлүк топон суу, Жусуп жана мисирдиктердеги туткун жөнүндө баяндалат. "Мисирден чыгуу" - экинчи китеп - жөөттөрдүн Мисирден кетүүсү, Муса жана анын насааттары жөнүндө баяндайт, кадаа-салттардын жыйындысы болуп эсептелет. 

Төртүнчүсү - "Сандар" - жана бешинчи китеп - "Мыйзам кайталоо" - жөөттөрдүн мисирдик туткундан кийинки тарыхына арналган. Анан дагы Инжилде пайгамбарлардын, соттордун жана Ысрайыл падышаларынын китептери, Дөөттүн забурлар жыйнагы, Сулаймандын ырлар жыйнагы, Сулаймандын Накыл сөздөрү жана башкалар орун алган.

Машаякчылык - ири жана Ыбрайым менен дүйнөлүк диндер, мүчөлөрүнүн саны да, болжол менен 2,3 млрд менен, территориялык бөлүштүрүү боюнча - дүйнөнүн ар бир өлкөдө, жок дегенде, бир Ыйсаны жолдогондордун коомчулугу бар.

Жаңы Осуят төрт Жакшы кабардан (Евангилие): Марктын, Матайдын, Луканын, Жакандын жакшы кабарларынан, ыйык элчилердин каттарынан, Жакандын алган аян (же "Апокалипсистен") турат.

1054-жылы христианчылык эки жыйынга: чыгыш жана батыш жыйындарына бөлүнөт. Батыштагысы католиктер деп, чыгыштагысы - православлиелик деп аталып калган.

 Машаякчылык Кыргызстанда 

Кыргызстандын жарандарынын 80-90% ислам динине кирет. Ал эми калган пайызын Орус Ортодокстуу Чиркөө түзөт. Кыргыз-машаякчылардын көбү - протестантизм бутагына кирет.

 Маалымат булагы 
 Тарыхка саякат, Бишкек, 1996. Саплина Е.В., Саплин А.И.

 Интернеттеги шилтемелер 
 Кыргызча Библия

 Жазуулар

Категория:Кыргызстан
Категория:Христианчылык
Категория:Дин

ilo:Cristianismo