Zhantas/Cleaned-Kyrgyz_Wikipedia huggingface dataset:
Иван Фёдоров

Фёдоров Иван Москвигин (1510-ж. ч. - 5(14). 12. 1583, Львов) - Россия менен Украинада китеп басууну негиздөөчү.
 
16-кылымдын 50-жылдары Москвадагы жашырын басмаканада иштеген. П. Мстиславец менен бирге (1563-64) «Апостолду» биринчи жолу баскан. Кошумча текстологиялык жана редактордук да ишти аткарган. Фёдоров басма шрифтти 16-кылымдын ортосундагы Москва жарым уставдык жазмасынын негизинде иштеп чыккан. 1566-жылы чиркөө кызматкерлери куугунтукталгандыктан Литвага, андан Львовго кеткен. 1574-жылы «Апостолдун» жаңы басылышын жана орустун биринчи окуу китеби «Азбуканы» чыгарган. Фёдоровдун төртүнчү басмаканасы Острогдо негизделип, анда да көп китеп басылган. Ал көптөгөн кесипке ээ болуп, ар тараптуу өнөрпоз болгон (замбирек куйган, көп стволдуу замбирек ойлоп чыгарган). 1909-жылы Москвада Фёдоровго эстелик тургузулган.

 Колдонулган адабияттар 
Журналистика энциклопедиясы. 1-том. Түз., А.А. Джапанов –Б., 2016. – 360б. ISBN 978-9967-19-414-4
Категория:Журналистика
Тильвитис Теофилис

Тильвитис Теофилис (15(28). 1. 1904, Гайжяй кыш,. азыркы Утена району - 5. 5. 1969, Вильнюс) - литва совет акыны, Литва ССР эл акыны (1954).
 
1951-жылдан КПСС мүчөсү. 1933-40-жылдары «Кунгаплис» сатира журналынын редактору. 

Чыгармалары 1923-жылдан жарыялана баштаган. «Үч грендер» жыйнагы (1926) символисттер менен романтистерге каршы жазылган «Кошчулар» поэмасы (1930-47) - Литванын тарыхый хроникасы. «Дичюс» поэмасы (1934) менен «Столдун тегерегиндеги саякат» романында (1936) эски коомдук түзүлүштү сынга алган. «Балтика шамалы» (1948), «Бакыт жөнүңдө сонеттер» (1951) ыр жыйнактары менен «Уснин» поэмасында (1949: СССР мамлекеттик сыйл., 1951) литвалык дыйкандардын социализмге өтүү жолун көргөзөт. 

Ленин ордени, Эмгек зыл Туу ж. б. орден, медалдар менен сыйланган.

Колдонулган адабияттар
Журналистика энциклопедиясы. 1-том. Түз., А.А. Джапанов –Б., 2016. – 360б. ISBN 978-9967-19-414-4
Категория:Журналистика
Сытин Иван Дмитриевич

Сытин Иван Дмитриевич (1851-1934) - орус агартуучусу, китеп басып чыгаруучу. Дыйкан үй-бүлөсүнөн. Жаш чагыңда көпөс дүкөнүндө кызмат кылган.
 
1876-жылы Москвада өз литографиясын ачып, басмадагы ишин сүрөт басып чыгаруудан баштаган. 

1884-жылы «Посредник» басмасынын китептерин, 1890-жылдардан тартып окуу китептерин, балдар адабияттарын, илимий-популярдуу жана колдонмо китептерди, ошондой эле «Өз бетинче окуп билим алуу үчүн китепкана», «Илимйй жана колдонмо билимдердин элдик энциклопедиясы» (1-14-т., 1910-1912) деген серияларды чыгарган. A. С. Пушкиндин, Н.В. Гоголдун, Л.Н. Толстойдун чыгармалар жыйнагы жана «Ата Мекендик согуш жана орус коомчулугу. 

1812-1912» (1911-1912), «Аскер энциклопедиясы» (1-18-т., 1911-1915), «Балдар энциклопедиясы» (1-10-т., 1913-1914) сыяктуу коп томдуу басьтлмалар Сытин чыгарган маанилүү китептердин катарына кирет. 

Сытин тарабынан, ошондой эле элдик календарлар, «Вокруг света» (1891-жылдан), «Искра», «Хирургия» журналдары, «Русское слово» газетасы басылып турган. 1917-жылдан кийин Сытиндин басмаканасы мамлекеттин карамагына алынып, өзү Госшдатка кеңешчи болгон.

Колдонулган адабияттар
Журналистика энциклопедиясы. 1-том. Түз., А.А. Джапанов –Б., 2016. – 360б. ISBN 978-9967-19-414-4
Категория:Журналистика
Соболев Леонид Сергеевич

Соболев Леонид Сергеевич (9(21). 7. 1898, Иркутск - 17. 2. 1971. Москва) - орус совет жазуучусу, Социалисттик Эмгектин Баатыры (1968).
 
Петербург деңиз окуу жайын бүткөн Чыгармалары 1926-жылдан жарыялана баштаган. Граждандык согуштун (1918-20) катышуучусу, Улуу Ата Мекендик согуш мезгилинде «Правда» газетасынын аскер кабарчысы. «Капиталдык ремонт» романында (1-т„ 1932, жаңы главалары - 1962) биринчи дүйнөлүк согуштун алдыңдагы орус падыша флотунун ыдырашы, матростор менен офицерлердин тадеялык-саясий такшалуусу көрсөтүлгөн. «Дени жаңдуу» аңгемелер жыйнагы (1942; СССР мамлекеттик сыйлыгы, 1943), «Жашыл нур» (1954, кыргызчасы - 1959) повестин ж. б. чыгармаларында матростордун тынчтык мезгилиндеги турмушун, Улуу Ата Мекендик согуштагы эрдигин баяндаган. М. Ауэзов менен «Абай» (1941) трагедиясын жазышкан Соболев - көп адабий, коомдук-саясий темалар макаланын автору. Анын чыгармалары дүйнө элинин тилдерине которулган. РСФСР жазуучулар союзунун уюштуруу комитетинин (кийин башкармасынын) төрагасы (1957-70), СССР Жогорку Советине (5-8-шайл.) депутат. 

Үч Ленин ордени, башка 4 орден жана медалдар менен сыйланган.

Колдонулган адабияттар
Журналистика энциклопедиясы. 1-том. Түз., А.А. Джапанов –Б., 2016. – 360б. ISBN 978-9967-19-414-4
Категория:Журналистика
Слово Кыргызстана

«Слово Кыргызстана» — Кыргызстандагы орус тилинде чыгуучу жалпы улуттук гезит. Жумасына эки жолу чыгат.
 
1925-жылы 23-мартта негизделген. Адегенде «Батрацкая правда», кийин «Крестьянский путь», 1927-жылдан «Советская Киргизия», 1991-жылдан «Слово Кыргызстана» аталган. Коомдогу саясий, экономикалык, маданий, социалдык жаш эл аралык абалдарды жана башка орчундуу маселелерди чагылдырат. 1961-жылы Эмгек-Кызыл Туу ордени менен сыйланган.

Колдонулган адабияттар
Журналистика энциклопедиясы. 1-том. Түз., А. А. Джапанов –Б., 2016. – 360б. ISBN 978-9967-19-414-4

Категория:Арип боюнча гезиттер
Скорина Франциск

Скорина Франциск (1490-жылдан мурда, Полоцк - 1541-жылга чейин Прага) - белорустун туңгуч китеп басып чыгаруучусу жана агартуучу.
 
1504-жылы Краков университетинде окуп, философиянын бакалавры даражасын алган. 1512-жылы Падуа университетине медицинанын доктору деген даража алуу үчүн экзамен берген. Скорива китеп басуу ишин Прагада баштаган. 1517-жылы ал «Псалтырды» славян тилинде чыгарган. 1517-19-жылдары Библиянын 19 китебин баскан. Скоринанын китептеринин көркөм жасалгасы мыкты болгон 20-жылдардын башында Вильнюска келип, азыркы СССРдин аймагында биринчи басмакана ачкан. 

1522-жылы «Кичинекей жол китепчесин», ал эми 1525-жылы славян тилинде «Апостолду» басып чыгарган. Скорина басып чыгарган китептерине өзү баш сөз, корутунду сөз, эскертүү, түшүндүрмөлөрдү жазган. Анын гуманисттик идеялары чыгыш славян элдеринин коомдук-саясий турмушуна таасирин тийгизген Белорус адабий тилинин калыптанышы жана белорус жазмасынын өнүгүшү да Скоринанын ысымына байланыштуу. Өмүрүнүн акыркы жылдарыңда Прагада король Фердинандга врач жана багбан болгон. 

Колдонулган адабияттар
Журналистика энциклопедиясы. 1-том. Түз., А.А. Джапанов –Б., 2016. – 360б. ISBN 978-9967-19-414-4
Категория:Журналистика
Синёльников Михаил Исаакович

Синёльников Михаил Исаакович (19.11.1946, Ленинград ш., ОСФСР, СССР) ― орус совет акыны, котормочу, адабий сынчы, эссеист, СССР жазуучулар союзунун мүчөсү (1976). Жаш кези Кыргызстанда өткөн.
 
1968-жылы Ош пед. институтун бүтүргөн. Эки жыл Ош обл. гезитинде кабарчы болуп эмгектенген. 1969-жылы М. Горький атындагы адабият институтунда билим алган. «Литературная газета», «Московские новости» гезиттериңде, «Дружба народов» журналында иштеген «Булуттар жана куштар» (1976), «Кыргыз рапсодиясы» (1979), «Аргонавтика» (1980), «Кыргыз мергенчилиги» (1988) ж. б. жыйырмадан ашык ыр жыйнактын автору. Чыгыш поэзиясынын (Орто Азия, Иңдия, Иран-Тажик ж. б.) белгилүү котормочусу. 

Анын котормосунда А. Осмонов, С. Эралиев, Ж. Мамыгов ж. б. кыргыз акындарынын чыгармалары орус тилинде жарык көргөн. Көпгөгөн эл аралык сыйлыктардын, ошоңдой эле А. Осмонов атн. сыйл. лауреаты.

Булактар
Журналистика энциклопедиясы. 1-том. Түз., А.А. Джапанов –Б., 2016. – 360б. ISBN 978-9967-19-414-4
Категория:Журналистика
Сёмпер Йоханнес

Сёмпер Йоханнес (10(22). 3. 1892, Тухалаане, азыркы Вильявди р-ну - 21, 2. 1970, Таллин) - эстон совет жазуучусу, Эстон ССР эл жазуучусу (1964).
 
1940-жылдан КПСС мүчөсү. Тарту университетин бүтүрүп (1928), анда окутуучу болуп иштеген (1928-40). «Лооминг» журналын редакторлогон (1930-40), агартуу министри (1940-ж.). Эстон ССР жазуучулар союзуна төрага (1946-50) болгон. 

Чыгармалары 1910-жылдан жарыялана баштаган. Граждандык жана философиялык темадагы «Пьеро» (1917), «Унчукпай коё албайм» (1943; Сов. Эстония сыйлыгы, 1947), «Барактар шамалдагы жалбырактай» (1972) ж. б. ыр жыйнактары, «Кызганыч» (1934), «Ташка таш» (1939), «Кызыл чөгө гүлдөр» (1955) дегендей психологиялык романдары бар. 

Семпер - Эстон ССР мамлекеттик гимнинин автору (Сов. Эстония сыйл., 1947). Ленин ордени, башка 2 орден жана медалдар менен сыйланган.

Колдонулган адабияттар
Журналистика энциклопедиясы. 1-том. Түз., А.А. Джапанов –Б., 2016. – 360б. ISBN 978-9967-19-414-4

Категория:Журналистика
Категория:Эстон жазуучулары
Категория:ССРС жазуучулары
Светлов Михаил Аркадьевич

Светлов Михаил Аркадьевич (4(17). 1903, Екатеринослав, азыркы Днепропетровск - 28. 9. 1964, Москва) - орус совет акыны. Жакыр үй-бүлөдөн. МГУда окуган (1927-28). Чыгармалары 1917-жылдан жарыялана баштаган.
 
Светлов өзүнө таандык стили бар романтик акын катары белгилүү. Бул касиет анын Граждандык согуш жөнүңдөгү ырларынан айкын көрүнөт: «Гренада» (1926), «Рабфакчыга» (1925), «Чалгында» (1927) ж. б. Улуу Ата Мекендик Согуш мезгилинде аскер кабарчысы болуп, «Жыйырма сегиз» деген поэма, Лиза Чайкина жөнүндө ырлар циклин жараткан. Кийин «Горюонт» (1959), «Мерген үйү» (1964) деген ыр жыйнактары чыккан. Светлов терең лиризмдүү жана романтикалык пафостогу «Жомок» (1939), «Жыйырма жылдан кийин» (1940), «Бөтөн бакыт» (1953) дегевдей пьесаларды да жазган. Чыгармалары дүйнө жана СССР элдеринин көп тилине которулган. «Соңку ырлар» аттуу жыйнагы үчүн Лениндик сыйлык алган (1967). Үч Ленин ордени жана медалдар менен сыйланган.

Колдонулган адабияттар
Журналистика энциклопедиясы. 1-том. Түз., А.А. Джапанов –Б., 2016. – 360б. ISBN 978-9967-19-414-4
Категория:Журналистика
Саясий элита

Саясий элита - өзгөчө мүнөзгө ээ болгон, жогорку социалдык статусу бар, ар кайсы саясий бийликтерди колдонуп, кай бир маселелерди чечүүгө активдүү катышкан социалдык топ.
 
«Элита» терминин илимий колдонууга 19-кылымдын аягында француз окумуштуусу Ж. Сорелъ киргизген. Саясий уюмунун теориялык мазмуну 20-кылымдын башында иштелип чыккан.

Заманбап саясий элитанын өзгөчө түрлөрүн классификациялоо критерийлерине төмөнкүлөр таандык:
 1) бийликти орнотууга катышуу деңгээли, буга ылайык башкаруучу элита жана бийликтин функцияларын тикелей ишке ашыруу мүмкүнчүлүгүнөн ажыраган оппозициялык элитага бөлүнөт;
 2) элитанын пайда болуусу менен байланышкан таасирдүү булактар, аларга ылайык элита каңдаш элитага же аристократияга, билимдүүлөр элитасына, компетенциялууга же меритократияга (маалымат коомуна), байлар элитасына же плутократияга (индустриялык коомдо) бөлүшөт;
 3) бийликти куруу жана түзүү ыкмасы, бийлик жүргүзүүчү класс (бирдиктүү автократиялык элита), башкаруучу класс (бирдиктүү демократиялык элита), үстөмдүк кылган элита (автократиялык элита) жана элиталык топтор (демократиялык элита);
 4) бийлик укуктарынын көлөмү, жогорку (саясий чечимдерди кабыл алуучу» стратегиялык кызматтарды ээлеген адамдардан турат), орто (региондук элита, өкүлдөрү шайлоо органдарында кызмат кылышат) жата администрациялык (мамлекеттик кызматтардын жогорку тармактарын ээлейт алар;
 5) элиталык байланыштардын ички түзүлүшү жана мүнөздөрү, аларга ылайык биримдүү элита, ага чыр-чатактардын жана атаандашуунун деңгээлдеринин азыраак болушу жана биримдиксиздик (ар кайсы элиталык топтордун бийлик бөлүштүрүүдөгү күрөшү) мүнөздүү;
 6) саясий система менен байланышы жана жаңылануу ыкмасы, аларга ылайык ачык (демократиялык, ар кайсы социалдык топтордун өкүлдөрү кирүүгө мүмкүнчүлүгү бар) жана жабык (автократиялык), (ага кирүүгө көптөгөн формалдык талаптар коюлган) бөлүнөт.
 7)Кыргыз Республикасында кыргыз саясий элитасын "Какырык"жана "Чимкирик" деп коюшат.

Колдонулган адабияттар
Журналистика энциклопедиясы. 1-том. Түз., А.А. Джапанов –Б., 2016. – 360б. ISBN 978-9967-19-414-4
Категория:Журналистика
Саясий социология

Саясий социология –
 
1) социологиянын тармагы; адамдардын саясий чөйрөдөгү: мамлекет, партия, коомдук кыймылдар сыяктуу институттар менен өз ара мамилелерин изилдейт;
 
2) саясат таануу, саясий психология менен катар бирдиктүү саясий илимдин бир бөлүгү.
 
Саясий социологиянын негизги предмети: саясий бийлик, анын жашоосун жана индивиддердин, социалдык талгын, топтордун, этностук-конфессиялык биримдиктер, алардын уюмдарынын реалдуу аң-сезимин, кызыкчылыктарын, жүрүм турумун изилдөө, мамлекеттик коомдо бийликти бөлүштүрүүнүн формалары жана ыкмалары. Адистешкен тармак катары саясий социология батыш маданиятында 20-кылымдын 30-50-жылдарында аныкталган. Предметтик бөлүгү жана саясатты социологиялык жактан кароо байыркы грек ойчулдары Платон, Аристотель тарабынан башталган. Кийинчерээк саясатты жана мамлекетти социологиялык түшүнүүнүн түрдүү аспектилерин Н. Макиавелли, К. Боден, Т. Гоббс, Ш.Монгескье, Токвипь сыяктуу жаңы мезгилдин көрүнүктүү теоретиктери иштеп чыгышкан Чыныгы саясий социологиянын орношуна чечүүчү салымды француз энциклопедисттери К. Сен-Симон, Дж. Локк ж. б., немис философтору Г. Гегель жана Маркс кошушкан. Жарандык коом менен мамлекетин теориялык айырмалануусу, 19-кылымдын 2-жарымында социологиянын өз алдынча илимий дисциплина катары калыптанышы саясий социологияда чечүүчү жетишкендик болгон.

Колдонулган адабияттар
Журналистика энциклопедиясы. 1-том. Түз., А.А. Джапанов –Б., 2016. – 360б. ISBN 978-9967-19-414-4
Категория:Журналистика
Саясий социалдаштыруу

Саясий социалдаштыруу - индивиддин белгилүү саясий системадагы керектүү сапаттарды жана билимдерди, нормаларды жана саясий-маданий баалуулуктары өздөштүрүү процесстери.
 
«Социалдаштыруу» терминин 19-кылымдын аягында амер. социолог Ф. Гвидингс илимий колдонууга киргизген. Алгачкы саясий социалдаштыруу саясий билим жаш көз караш менен түз байланышкан. Кийинкиси өз алдынча өздөштүрүлгөн саясий баалуулуктар жана багыттар. Саясий социалдаштыруу татаал институттар (мамлекет, партиялар, мектептер, чиркөөлөр); агенттер (саясий лидерлер, журналисттер, окутуучулар, туугандар) системасын түзөт. Саясий социалдаштыруу бир нече моделдерге бөлүнөт: системалык (гармониялык) модель бир калыптагы саясий системаны өнүккөн жарандык коомдун бийликке болгон түз көз карашын, укуктук тартипти, салттуу өзгөчө институттарды, мектеп жана үй-бүлө, социалдаштыруунун агенти адам чөйрөсүн өзүнө камтып турат. Ага өзгөчө англ-амер. саясий маданият мүнөздүү. Плюралисттик модель жарандардын саясатка жогорку активдүүлүктө катышуусун билдирет. Бул моделдеги өзгөчө социалдашкан институттарга мектеп, ММК, партиялар, коомдук уюмдар жана европ. континенттик саясий маданият кирет. Конфликттүү модель тигил же бул социалдык топко гана баш ийүүнү көздөйт. Мындагы социалдаштыруу институттары үй-бүлө жана чиркөө, көп учурда батыштык эмес цивилизациялуу өлкөлөр болот. Буларда индивид ар кандай шарттагы маданияттын, белгилүү бир үй-бүлөнүн же уруунун башка саясий туунду маданияттар менен болгон күрөшүндө саясий баалуулуктарды жана анын түрлөрүн үйрөнөт. Гегемониялык моделге, өзүнүкүнөн башка ар кандай социалдык жана саясий системага каршы чыгуу мүнөздүү. Адам саясатка аралашууда өзгөчө социалдык топтордун, диндин жана идеологиянын баалуулуктарына таянат. Бул моделде социалдаштыруунун агенттери болуп үгүттөөчүлөр жана жайылтуучулар эсептелет. Саясий социалдаштыруудагы бул модель айрыкча автократиялык режими бар өлкөлөргө тиешелүү, к. Саясий маданият, Саясий плюрализм, Саясий конфликт, Саясий баалуулуктар.

Колдонулган адабияттар
Журналистика энциклопедиясы. 1-том. Түз., А.А. Джапанов –Б., 2016. – 360б. ISBN 978-9967-19-414-4
Категория:Журналистика
Саясий процесс

Саясий процесс - өнүгүүсүндөгү саясий субъектердин иш-аракеттеринин багыттарынын кыймылы, өзгөрүп-өрчүү жана ырааттуу алмашууларынын көрүнүшү.
 
Саясий процесс төмөнкүдөй курамдык бөлүктөрдү камтыйт: ички жана тышкы саясий процесстер, объективдүү-субьективдүү себептерден келип чыккан эволюциялык жана революциялык процесстер; саясий субъекттердин багытына жараша - конфронтациялык жана консенсустук туруктуу жана туруксуз; саясий процесстин агымына жана убагына жараша - созулган жана кыска; таралуу деңгээлине жараша - глобалдык, региондук, жергиликтүү, агымынын мүнөзүнө жараша - ачык жана жабык (латенттүү) процесстер. 

Сапаттык жана сандык жактан өзгөрүп турган саясий процесстин агымынын өзгөчө эки формасы бар: иштөө жана өнүгүү тартиптери. Иштөө тартиби түптөлүп калган мамилелердин моделин жөнөкөйлөтүп, калыбына келтирүүнү мүнөздөйт, саясий системадагы механизмдер саясий бийликти ишке ашыруу үчүн колдонулат. Инновацияларга үстөмдүк кылган салттар саясий системаны өзгөрүүлөрдөн сактап, бардык саясий системаларга жетишерлик туруктуулукту, бир калыптуулукту берет. Саясий процесстердин циклдери эреже катары мамлекеттик бийлик органдарына шайлоолордун мезгил-мезгили менен болуп тургандыгынан көрүнөт. 

Саясий өнүгүүнүн, саясий системанын, саясий процесстин солгундоосуна жана кыйрашына 20-кылымдын 70-жылдарындагы советтик саясий система классикалык мисал болот. Саясий системанын, процесстин өнүгүү тартиби, коомдук, мамлекеттик түзүлүштүн жана мамилелердин мүнөздөрү тышкы чөйрөдөгү өзгөрүштөр менен дайыма байланышта турат.

Колдонулган адабияттар
Журналистика энциклопедиясы. 1-том. Түз., А.А. Джапанов –Б., 2016. – 360б. ISBN 978-9967-19-414-4
Категория:Журналистика
Саясий программа

Саясий программа - саясий партиялардын ишмердүүлүгүнүн негизги жоболору менен максаттарынын кыскача же ийне-жибине чейин баяндалышы, коомдун жалпы аткара турган иш пландарынын жыйындысы.
 
Саясий программа партиянын платформасы менен аныкталып, стратегиялык жана тактикалык иштерди камтыйт. Стратегия саясий платформа аныктаган жалпы, көбүнчө абстракттуу баалуулуктарды жана максаттарды, аларга жетүүнүн каражаттарынын топтомун көрсөтөт. Тактикалык программалар партияны бийликке алып келе турган ураандардын жыйындысы катары түзүлөт. Саясий программа саясий партиялар үчүн мамлекеттин, коомдун, инcандын өнүгүүсү үчүн ыңгайлуу шарттарды камсыз кылуу үчүн берилген партиянын сунушу, ошол эле учурда атаандаш партиянын ураандарынын ишке ашпастыгын же анын бийликте турган учурдагы ишмердүүлүгүнүн терс натыйжасын чагылдыруунун каражаты да болуп эсептелет. Эреже катары партия саясий программаны шайлоодо жеңүүнүн натыйжасында ишке ашырууга умтулат. Саясий программа тигил же бул партиянын бийликке келүүсүнүн каражаты катары да каралат.

Колдонулган адабияттар
Журналистика энциклопедиясы. 1-том. Түз., А.А. Джапанов –Б., 2016. – 360б. ISBN 978-9967-19-414-4
Категория:Журналистика
Саясий модернизация

Саясий модернизация - коомдун коомдук саясий системанын институттарынын жана саясий мамилелеринин заманбап жайлануусу, өзгөрүүсү менен байланышкан трансформациялануу процесси.
 
Саясий модернизация теориясы 20-кылымдын 50-жылдары калыптанган. Анын өнүгүшүнө Г. Алмонд, Д. Пауэлл, Л. Пай, С. Хантингтон ж. б. амер. окумуштуулар чоң салым кошушкан. «Саясий модернизация» термини салттык (агрардык) коомдон индустриялык коомго өтүп жаткан өлкөлөргө карата колдонулат. Көпчүлүк өнүккөн өлкөлөрдө саясий модернизация 17-кылымдын аягынан 20-кылымдын башына чейин жүргөн.
 
Модернизация негизги 2 типке бөлүнөт: 
 1) биринчилик (баштапкы, оригиналдуу) же орг. модернизация; 
 2) экинчилик же орг. эмес модернизация. 
Биринчи модернизация АКШ жана Багыш Европа өлкөлөрүндө коомдук жашоо чөйрөлөрүнүн эволюциялык өсүшү аркылуу ишке ашып, жарандык коомдун түзүлүшүнө жана саясий системанын жаңы тибинин пайда болушуна алып келген. Экинчилик модернизация биринчи этапты басып өткөн өнүккөн өлкөлөрдүн (Россия, Бразилия,Түркия ж. б.) тажрыйбасын өздөштүрүү, үйрөнүү менен жүргүзүлгөн; 20-кылымдын 70-90-жылдарында саясий модернизация теориясын кайра башкача түшүнүү, салттык саясий системаларды реформалоодо тарыхый жана улуттук шарттардын өзгөчөлүгүн эске алуу талабы келип чыккан. Модернизация теориясында толук эмес модернизация концепциясы (салттык институттар менен баалуулуктардын жаңы саясий структураларга кошулуу мүмкүнчүлүгү), кризистүү (регрессиялануучу) модернизация, рецидивдүү жана туюкка камалган модернизацияда концепциялары пайда болгон. Кыргызстандын саясий модернизация толук эмес, кризистик концепциялардын четинде жүргүзүлүүдө.

Колдонулган адабияттар
Журналистика энциклопедиясы. 1-том. Түз., А.А. Джапанов –Б., 2016. – 360б. ISBN 978-9967-19-414-4
Категория:Журналистика
Саясий мейкиндик

Саясий мейкиндик - саясий ишмердик камтыган чөйрөнүн өтө эле ар тараптуулугу жана калың массага тереңдеп сиңип кетиши.
 
Саясий мамилелер мейкиндиксиз жашай алышпайт. Саясий мейкиндикти жалаң эле геогр. мейкиндик менен окшоштуруп коюу туура эмес. Геогр. мейкиндик Саясий мейкиндиктин «үстүңкү катмары» сыяктуу чыгат. Саясий турмушка көбүрөөк активдүү кагышкан социалдык катмарлар саясий активдүүлүктүң, талаасын түзүшөт (ушунун өзү саясий мейкиндик болуп эсептелет), мына ушул жерде мамлекеттик бийлик боюнча мамилелерди түздөн-түз тактоо жүргүзүлөт. Саясий активдүүлүүгү көрсетпөгөн субъектилер саясий мейкиндиктин чет жакаларынан орун алышат, ал эми саясий жакырданган элементтер бул мейкиндиктен таптакыр чыгын калышат.

Колдонулган адабияттар
Журналистика энциклопедиясы. 1-том. Түз., А.А. Джапанов –Б., 2016. – 360б. ISBN 978-9967-19-414-4
Категория:Журналистика
Саясий манипуляция

Саясий манипуляция — кандайдыр бир белгилүү саясий жүрүм-турумду калыптандыруу үчүн саясий аң-сезимге таасир берүү ыкмасы.
 
Стереотиптердин ишмесинин жардамы аркылуу мифтерди жана символдорду колдонуу менен тымызын жасалат, көрүнүштөр жана процесстер тууралуу чыныгы маалыматтар алмаштырылат жаш субъектиге керектүү саясий бийлигин көрсөтмөлөрүн, кайсы бир саясий жашоо багыттарын түзөт. Саясий манипуляциянын өзгөчө жайылган методдору төмөнкүлөр: жашыруун аброй табуу методу, эмоциялуу резонанс методу, атайын митаамдык менен жасалган жалган салыштыруулар, маалымат блокадасы, өзүнөн-өзү ишке ашкан прогноздор, ошоңдой эле атактуулук жаш биринчилик эффекттерди түзүү.

Колдонулган адабияттар
Журналистика энциклопедиясы. 1-том. Түз., А.А. Джапанов –Б., 2016. – 360б. ISBN 978-9967-19-414-4

Категория:Журналистика
Саясий мамилелер

Саясий мамилелер - саясий бийликти колго алуу, пайдалануу жана кайрадан бөлүштүрүү боюнча саясаттын субъектилеринин өз ара аракеттери.
 
Саясий мамилелердин чөйрөсү дайыма кыймылда болот жана коомдук турмуштун саясатташуу деңгээлине көз каранды. Саясий мамилелердин субъектилери катары индивиддер, топтор, катмарлар, жалпылыктар, коомдун өзү жана анын уюмдары менен институттары эсептелет. Келишүү, консенсус, тилектештик, атаандаштык, конфликт, каршылашуу ж. б. мамилелер саясий мамилелер катары каралат. Саясий мамилелердин эң негизгилеринин катарына саясий башкаруу (башкаруучу менен баш ийүүчүлөрдүн ортосундагы) жана саясий бийлик жүргүзүү (бийликтегилер менен бийликке баш ийүүчүлөрдүн ортосундагы) мамилелери кирет. Саясий илимде саясий мамилелер симметриялык менен асимметриялык, туурасынан жана тигинен, элитарлык жана иерархиялык түрлөрүн айырмалашат.

Колдонулган адабияттар
Журналистика энциклопедиясы. 1-том. Түз., А.А. Джапанов –Б., 2016. – 360б. ISBN 978-9967-19-414-4
Категория:Журналистика
Саясий маданият

Саясий маданият - тарыхый калыптанган саясий тажрыйбалардын, баалуулуктардын, багыттардын, көз караштардын жана аларды билдирген символдордун системасы.
 
Бул система саясий калыптанууну иретке келтирип, саясий жүрүм турумду жөнгө салат. Саясий тажрыйба, саясий аң-сезим жана саясий жүрүм-турум саясий маданиятын негизги элементтери болуп саналат. Саясий маданият жарандар менен бийликтин ортосундагы өз ара мамилелерге тиешелүү көз караштардын, баалуулуктардын жана үлгүлүү жүрүм-турумдун жыйындысы.

Саясий маданият:
 1) саясат жөнүндө билимдин болушу;
 2) саясий окуяларга баа берүү, бийликтин жүргүзүлүшү тууралуу өзүнүн оюн билдирүү; 
 3) саясий багыттардын эмоциялык acaгa;
 4) коомдогу саясий жүрүм-турумдардын кабыл алынган үлгүлөрү жаш нормалары.
 
Саясий маданият - динамикалык көрүнүш, анын мазмуну жана формасы дайыма өнүгүп, өзгөрүп турат. Саясий маданиятын деңгээли саясий системанын өнүгүшүнүн көрсөткүчү болуп эсептелет. Саясий маданият идентификациялоо, саясий социалдаштыруу, адаптациялоо, саясий багыттоо, интеграциялоо, коммуникациялык, жөнгө салуучу ж.б. функцияларга ээ.

Колдонулган адабияттар
Журналистика энциклопедиясы. 1-том. Түз., А.А. Джапанов –Б., 2016. – 360б. ISBN 978-9967-19-414-4
Категория:Журналистика