Zhantas/Cleaned-Kyrgyz_Wikipedia huggingface dataset:
Мейманалиев Ыйманбек

Мейманалиев Ыйманбек (Казакбай) Уста. 1940-ж. Сокулук районундагы КашкаСуу айылында төрөлгөн.
 
Орто билимдүү. Чарбада жумушчу, Ак-Суудагы жемиш бактарынын көчөттөрүн өстүрүүчү совхоздо суу техник, кийин мектепте кол эмгек сабагынын мугалими болуп иштеген. 1984-жылдан «Кыял» элдик көркөм кол өнөрчүлүк Бирикмесинин үйдөн уздануучу чебери. Ал көбүнчө ат жабдыктарына узанат. Ээр чабат. Ээр чабуу үчүн тарамыштуу, катуу болгондуктан жердикке бакты тандайт. Аны күздө кыйып, ылайыктап ченеп, балта менен сомдойт. Анан керки менен майдалап чаап, ээр жаралгандан кийин жарылып кетпесин үчүн чоң казанга салып тузга кайнатат. Бул учурда ичиндеги заттар сууга чыгып, бактын тарамыштары бири бирине жабышып биригет. Жыгач тузду өзүнө сиңирет. Анан малдын майы же вазелин сыйпаса ээр өмүрү жарылбайт. Тузга кайнап бүтөөрү менен күн көргөзбөй дароо каптайт. Ошондо ат оонаса да, оңко турса да ээр жарылбайт. Улак тартууда жампага басууга оңтойлуу болсун үчүн устанын үзөңгү боосуң өйдө тагууга ылайык ээрлери бар. Ал жылып турат. Ыйманбек ээрди туюк чабат. Аны уй териси менен каптайт. Терини сыйрып алары менен жылуу кезинде түгүн сыртына чыгара ороп коёт. Ичине жел кирбей жылуу жерде турса, төрт күндө жыдыйт. Ички челин, тери этин кырып салып, ээрге каптайт. Кооздоо үчүн бөрктүү мыктарды пайдаланат. Ыйманбектин экинчи өнөрү - өрүмчүлүк. Ал жүгөндү, көмөлдүрүктү, басмайылды, куюшканды, камчыны өрүм ыкмалары аркылуу кармайт. Анын өрүмчүлүгү көк даярдоодон башталат. Ага эчкинин терисин пайдаланат. Тери сыйрылары менен бодонун терисиндей жылуулай ороп койгондо үч күндө жыдыйт. Аны челдейт. Челин, этин чалгы менен кырып таштайт. Бучкактарын алып, түз жерге керип кургатат. Чоң эчкинин териси он беш камчыга жердик болот. Камчы өрүмү 8 талдан 30 тал өрүмгө чейин тилинет. Өрүм үчүн тилинген талдар сыдыргыга салынат. Ал көктү жылмалайт. Мына ушундай жекече ыкмаларды аркалап, Ыйманбек камчынын «жылан боор өрүмүн», «терме өрүмүн» өрөт. Аңы саптап, белек-бечкек катары сатууга дүкөнгө чыгарат. Уста 8-16 тал аркылуу пайда болгон өрүмдү жөнөкөй өрүм, 16-36 тал менен пайда болгон өрүмдү татаал өрүм деп эсептейт. Уста ат жабдыктарынын калган бөлүктөрүн да өз алдынча кармайт. Аларды айыл ичиндеги кардарлар колго токтотушпайт.

Колдонулган адабияттар
Акматалиев A. Кыргыздын уз-усталары: Антология/Башкы ред. А. Карыпкулов; сүрөтчүлөрү Д. Чочунбаева, Г. В. Половникова. — Б.: КЭнин Башкы редакциясы, 1997, — 240 б.
ISBN 5-89750-080-0
Категория:Инсандар
Медетбай уулу Дүйшөнбай

Медетбай уулу Дүйшөнбай Жыгаччы. 1904-ж. Ысык-Көл районундагы Кара-Ой айылында төрөлгөн.
 
Дыйканчылык, тегирменчилик кылган. Таш чеккен. Улуу Ата Мекендик согуштун учурунда жумушчу дивизиясына барып, Боом капчыгайында жыгач уста катары темир жол салууга жандуу катышкан. Дүйшөнбай үй жыгачын жасайт. Ал үчүн талды кыйып, эки учун кыркып, так ченеп, кабыгын аарчып кургатат. Жалаң жылкынын кыгына суу сээп үйүп койсо, ал үч күндүн ичинде өзүнөн өзү кызып чыгат. Ошондо ортосун ачып, уук-керегелик жыгачтарды эки бөлүп жаткызат. Кызытылган кыкта ал күнү-түнү болот. Ушундан кийин четинен суутуп, теске коёт. Анын айтымында чыканактай ийри жыгачты да октой түз кылууга мүмкүнчүлүк түзүлөт. Маталган жыгачты кырып-жышып, кобулун алып, сырдайт. Боёгуна Ачык-Таштуу-Булак деген жердин жошосун пайдаланат. Уук-керегеге сүртүлгөн жошо кургагандан кийин, үстүнөн койдун боорун же көк боорун сүрткөндө жошо жыгачка сиңет. Сырдоодон ушундай ыкма менен чыккан керегенин баш аягы өлчөнүп, темгек салынат (Темгек салуу - көзөлүүчү жерди белгилөө). Муну көзөөчү чебердин атайын үшкүлөрү бар. Жерге казык кагып, бирөө кайыш менен тартат, чебер өзү керегени улам кыдыртып кармап турат. Көзөлгөн керегелер экиден кошоктоло жыйылат да, көктөө аракети башталат. Көк үчүн уйдун терисин жыдытып, жүнүн кырып пайдаланат. Уста түндүк да иет. Ага турган талды тандайт. Кыркып, жара чаап (узундугу 3 ы) жогоркудай ыкма менен кыкка көмөт. Жыгач эки күндө былкылдап жибийт. Аны теске чебер менен эки-үч адамдын колу тиет. Тестен чыккан тундүктү жер казыкка кагып жатак алдырат. Андан кийин тегиздеп чаап, бурама аркылуу карматып көзөйт. Муну ысытып көзөөчү куралы «чулгуур» деп аталат. Уста жыгаччылыкты айылдашы Ураалы Жакыпбай уулунан үйрөнгөн.

Колдонулган адабияттар
Акматалиев A. Кыргыздын уз-усталары: Антология/Башкы ред. А. Карыпкулов; сүрөтчүлөрү Д. Чочунбаева, Г. В. Половникова. — Б.: КЭнин Башкы редакциясы, 1997, — 240 б.
ISBN 5-89750-080-0
Категория:Инсандар
Матан уулу Мамыт

Матан уулу Мамыт (1875-1962) Зергер. Тоң районундагы Коңур-Өлөң айылында төрөлгөн.
 
Устанын кайыш ийлөө, шири ыштап, ага «наар», «чийме сынпос» түшүрүү, көн даярдоо ыкмалары учурунда жазылып алынган эмес. Маамыт учурунда ат жабдыктарын жана кыз-келиндердин зер буюмдарын арбын хармаган. Өтүк, маасы, кепич, мөкү, кете өңдүү бут кийимдерди ултарган. 1916-жылкы Улуу Үркүндө Маамыт уста узанган он эки зер буюмун, он эки үйдүн асем эмеректерин өрө кийизге ороп, үңкүргө катып, эл менен кошо Турпанга кетет. 1918-ж. качкындар туулган жерине кайтат. Бай-манаптар атактуу устага өчөгүшүп, үйүн өрттөп, аны аябай кыйнайт. Алиги салыкты алууга, элге таратып берүүгө эч мүмкүнчүлүгү болбойт. Кийин каткан жери белгисиз болуп кала берет. Небереси Элебес кызы Какиш - «Кыял» элдик көркөм кол өнөрчүлүк Бирикмесинде тери буюмдары боюнча үлгү жараткан үйдөн уздануучу чебер.

Колдонулган адабияттар
Акматалиев A. Кыргыздын уз-усталары: Антология/Башкы ред. А. Карыпкулов; сүрөтчүлөрү Д. Чочунбаева, Г. В. Половникова. — Б.: КЭнин Башкы редакциясы, 1997, — 240 б.
ISBN 5-89750-080-0
Категория:Инсандар
Матанова Оңол

Матанова Оңол Уз. 1935-ж. Ысык-Көл районундагы Он-жети-Карагай айылында төрөлгөн.
 
Кыйла жылдары айыл чарба өнөктүгүнө катышкан. Баатыр эне. Уздукту тестиер чагынан баштаган. 1979-ж. Чолпон-Атадагы этнографиялык музейди уюштуруучулардын бири катары жандуу катышып, ага уста иниси Орозобай экөө боз үй жасалгалап өткөрүшкөн. Улуу жибек жолу боюнча уздануучу уз катары киного да тартылган. Оңол өздүк чеберчилигинде өнөрдүн бардык түрлөрү боюнча кармайт. Анын кийиз оюмдары «кыял оюмун», «жарым кыял оюмун», «Ала-Тоо оюмун» түзөт. Мында колтук оюмдары «кыял оюму» болуп түшөт. Жээк оюмдарында (ак этеги) «кочкор мүйүз оюму» орун алат да, ал «кыял оюмдун» бир элементи катары көрүнөт. Айрым учурда аныы ордуна «чымын канат оюмун» берет. Ал боз үйдү уздукта жасалгалоодо кылдырооч, бел кырчоо, уук боо, аяк кап, текче, жабык баш өңдүүлөрүндө көркөм каражаттарды так, төп алат. Буюмдарында, мисалы, аяк кап, текчесинин «аламычына» «ит куйрук оюму» «жээк оюму» катары түшөт, капкалдырыгынын ортолугу «кыял оюмунун» бугу мүйүз оюму» сымал бутакташкан түрүн алат. Анда «мүйүз оюму», «карга тырмак оюму», «бармак боочу оюму» өңдүүлөрдүн элементтери биригет. Ага тор чачык менен топ чачык тагат, чачык менен «аламычынын» ортосуна кол чалма жиптен милте басылат. Канат чийине, чыгдан чийине, эшик чийине «жагалмай канат оюмун» этек көчөт, баш көчөт катары берет. Анын термелеринде элүүдөн ашык көркөм көчөттөр орун алат. Ал өзүнчө таар көчөттөрүн кыйыштыра алат. Чебер үйрөнчүктөрдүн жолун улантууда. Кыздары Айнура, Гүлнура, Айымкүл, кенже келини Нургүл Оңолдун уздугун улантуучулар. Эмгектери түстүү баттамада.
 
Катышкан көргөзмөлөрү, кароо-сынактары жана алган сыйлыктары 1984-ж. Кыргыз ССРинин жана Кыргызстан Компартиясынын түзүлүшүнүн 60 жылдыгына карата «Элдик чеберлердин көркөм буюмдарынын республикалык II кароо-сынагы». Боз үй тигип баргандыгы үчүн ЭЧЖРКнүн I даражадагы диплому; 1987-ж. Улуу Октябрь Социалисттик революциясынын 70 жылдыгына карата «Элдик көркөм кол өнөрчүлөрдүн республикалык кароо-сынагы». Боз үйдүн жасалгалары үчүн Обкомдун жана Облаткомдун Ардак Грамотасы.

Колдонулган адабияттар
Акматалиев A. Кыргыздын уз-усталары: Антология/Башкы ред. А. Карыпкулов; сүрөтчүлөрү Д. Чочунбаева, Г. В. Половникова. — Б.: КЭнин Башкы редакциясы, 1997, — 240 б.
ISBN 5-89750-080-0
Категория:Инсандар
Мамытова Айым

Мамытова Айым Оймочу. 1915-ж. Аксы районундагы Таш-Дөбө айылында төрөлгөн.
 
Сабатсыздыгын жойгон. Айыл ичиндеги ар кандай өнөктүктөргө арбын катышкан. Аксыдагы көрүнүктүү оймочу-шырдакчы катары анын көркөм үлгүлөрүн алыс-жакындан алып кетип турушат. Уз кара, ак түстөрдү арбын пайдалануусу анын кылчык күзгү жүндөн кийиз уютуусуна шартташат. Ал көркөм оюмдарды так, төп, түстөрдү даана тандагандыктан «жүрөкчө оюму» «Айым оюму» катары таанылат. Ошондо жиксиз ичинен табакчаланган «кочкор мүйүз оюмунун» башындагы «карга тырмак оюму» оюмдарынын табакчаларынын сыртынан төрт бурчунан төрт «ачкыч оюму» чыгат. Андан төрт табакча пайда болот. «Аламычы» берилип, «жагалмай канаттанган» «жарым кыяп оюму» жээк оюму болуп көрүнөт. Уз «кош кайкалак көчөтүн» жээкке түшүрүп, үч табакчанын ар бирин ичинен «ачкыч оюмун», «карга тырмак оюмун», «куш оюмун», «мүйүз оюмун» беттештире оюп, «бычак учу» аркылуу короолоп, бул табакчанын жарымын колтук оюм кылат. Албетте, мыяда уз кылдаттыкта төптөштүрөт.

Колдонулган адабияттар
Акматалиев A. Кыргыздын уз-усталары: Антология/Башкы ред. А. Карыпкулов; сүрөтчүлөрү Д. Чочунбаева, Г. В. Половникова. — Б.: КЭнин Башкы редакциясы, 1997, — 240 б.
ISBN 5-89750-080-0
Категория:Инсандар
Мамыров Ишеке

Мамыров Ишеке Жыгаччы. 1928-ж. Кочкор районундагы Кызыл-Дөбө айылында төрөлгөн.
 
Орто билимдүү. Айылдык Советтин алдындагы китепкананы башкарган. «Кыргыз ССРинин Эң жакшы китепканачысы» деген наамга эгедер. Ишеке боз үйдүн уук-керегесин кармайт. Керегеси он үч көктүү, эң мыктысы он беш көктүү болот. Чебер кереге талын 15 көктүү кылса 14 жолу, 13 көктүү кылса 12 жолу үшкүлөп үй жыгачына кызуу узанат. Үй жыгачынын негизги жердигине ал турган талды тандайт. Аны атайын тигет. Мунун чырпыгын болушунча узун кыркат. Аарчып туруп, түбүнөн тутам калтырып иет. Болбосо тал жарылып кетет. Аны көбүнчө март, апрель айларында кармайт. Талды иштетүүнүн биринчи ыкмасы - койдун таза сары кыгын кырдап төгүп, ал тегиз коңур күйүп чыккандан кийин, үстүнө нымдуу кылып дагы кык төгөт. Кык чоктонгон отко жетпей ысыганда ага талды сойлотот. Көтөрүлгөн буу сыртка чыгып кетпеси үчүн күрөктүн сырты менен кыкты таптап турат. Болжолу 15-20-30 минутада (чай кайнамда) жыгач ойдогудай жашыйт. Экинчи ыкмасы - жылкы менен кой-эчкинин кыгын аралаштырат. Жыгач бойлогудай узата төгүп, кырдап, суу сээп таптап койсо, бир бир жарым күндө кык өзү эле кызыйт. Ага сойлотулган жаш талды бир бир жарым саатта, куураган талды үч төрт саатта матоого алат. 75 баш үйдөн жогоркулардын керегеси 15-17 көктөн турат. Болбосо керегенин эриши кыска болот да, үй шоңшоюп же жалпайып калат. Албетте, мыяда уз кылдаттыкта төптөштүрөт.

Колдонулган адабияттар
Акматалиев A. Кыргыздын уз-усталары: Антология/Башкы ред. А. Карыпкулов; сүрөтчүлөрү Д. Чочунбаева, Г. В. Половникова. — Б.: КЭнин Башкы редакциясы, 1997, — 240 б.
ISBN 5-89750-080-0
Категория:Инсандар
Мамбетов Асанакун

Мамбетов Асанакун Зергер. 1931-ж. Нарын районунун Дөбөлү айылында төрөлгөн.
 
Колхоздо темир устачылыкта узанган. Тайчик уулу Көпөстүн нускасын алган. 1947-жылдан кыз-келиндердин зер буюмдарын кармоодо. «Кыял» көркөм кол өнөрчүлүк Бирикмесинин үйдөн иштөөчү чебери. Жасаган буюмдары дүкөндөргө чыгууда. Зергер күмүштү ийип, чоёт. Ага зооткер түшүрөт. Ал бурага казандын кара көөсүн аралаштырып, отко коюп, чала кызарган чакта жылмакай калагы аркылуу күмүш бетине сүртүүнү өздөштүрөт. Кемер курду «чегелөөнү», ошондой эле «сиркелетүүнү» жүзөгө ашырат. Мында ал эски ыкмаларды пайдаланат. Анын үлгүлөрү Айтмамбет уста жараткан жана тараткан үйрөнчүктөр мектебинен анча бөлүнүп чыга албайт. Асанакундун чоң атасы Найманбайдын устачылыгы көпчүлүккө дайын. Нарын дарыясынын эски көпүрөсү «Найманбайдын көпүрөсү» деп аталат. Мурунку календарга Найманбайдын көпүрөсүнүн сүрөтү түшкөн. Ал Эки-Нарындын куймасына да көпүрө салган. Анын көмүркөйү жана устакерчилик өнөрү уулу Мукашта калат. Асанакун уста ат жабдыктарын көбүнчө кайып кармайт. Ал кара булгаарыга ак кайышты беттеп, шибеге аркылуу кайып тигет. Буга жез чаап, шөкөттөйт. Ал шөкөттөргө «чагарак», «сүзмө», «купа», «тогоо», «солоңдор», «жүрөкчө», «кошунду» өңдүүлөр кирет да, жүгөндүн, көмөлдүрүктүн, басмайылдын, куюшкандын кооз топчулары болуп калат. Жезди эритүүнүн, кара темирди ширетүүнүн касиеттерин уста таасын билет. Асанакундун башка усталардан өзгөчөлөнгөн көрүгү «асма көрүк» деп аталат. Көмүркөйүндөгү ар түрдүү курал-аспаптары тигил же бул шөкөттөрдү жасоого шартташкан. Кийинки кезде көмүркөй күтүү, көмүр өчүрүү, күйгүзүү жөрөлгөлөрү чанда усталарга гана таандьк көрүнүш. Ат жабдыктарын ал куйма ыкмасы аркылуу жүзөгө ашырат. Зергердин байбичеси Лбакирова Зыябүбү устанын шакирти катары кызмат өтөйт. Ал эми уулу Байыш ата өнөрүн ишенимдүү улап, устакерчиликтин мектебинен ойдогудай өтүүдө. Уста үй-бүлөсү менен «Кыял» көркөм кол өнөрчүлүк Бирикмесинин үйдөн узануучу чеберлери болуп эсептелишет. Нарын шаарында жашашат.
 
Катышкан көргөзмөлөрү, кароо-сынактары жана алган сыйлыктары 1982-ж. СССРдин 60 жылдыгына карата «Элдик көркөм кол өнөрчүлөрдүн республикалык I кароо-сынагы». Ат жабдыктары үчүн Обкомдун жана Облаткомдун Ардак грамотасы; 1982 ж. Кыргыз ССРинин жана Кыргызстан Компартиясынын 60 жылдыгына карата «Элдик чеберлердин көркөм буюмдарынын республикалык II кароо-сынагы». Ат жабдыктары жана зер буюмдары үчүн Обкомдун жана Облаткомдун Ардак грамотасы; 1987 ж. Улуу Октябрь Социалисттик революциясынын 70 жылдыгына карата «Элдик чеберлердин республикалык кароо-сынагы». «Кыял» элдик көркөм кол өнөрчүлүк Бирикмесинин диплому.

Колдонулган адабияттар
Акматалиев A. Кыргыздын уз-усталары: Антология/Башкы ред. А. Карыпкулов; сүрөтчүлөрү Д. Чочунбаева, Г. В. Половникова. — Б.: КЭнин Башкы редакциясы, 1997, — 240 б.
ISBN 5-89750-080-0
Категория:Инсандар
Мамбеталиева Нуруйла

Мамбеталиева Нуруйла (1920-1989) Оймочу. Кочкор районундагы Кара-Суу айылында төрөлгөн.
 
Сабатсыздыгын жойгон. Чарбанын ар кандай өнөктүгүнө жандуу катышкан. Узчулукту өз алдынча үйрөнгөн. Нуруйланын кийиз үлгүлөрүндө төрт «кочкор мүйүз оюмунун» үстүнөн төрт «карга тырмак оюму» чыгып, ал жүрөкчөнү түзүп, мунун төртөө бир табак оюмун пайда кылган. Анын жээгине «ит куйрук оюмунан» «аламыч» берип, карага кызылдан милте (ыскыт) койгон. Ошондо шырдактарынын көбүнө жээк оюмдары түшпөйт да, жалпы оюм аркылуу түшкөн көркөмдүктөр илгерки салттуу жасалган бир түрдүу шырдактарды элестетет. Уз оюмдарды «жарым кыялданта» алган. Алар бири-бири менен айкалышат. Ала кийиздеги оюмдарды шырдакка, шырдак оюмдарын ала кийизге так, төп түшүрө алган. Кара, кызыл, күлгүн түстөрдү арбын пайдаланган. Төрт «жарым кыял оюму» бир табакчаны жаратып, аралары «бычак учуларына» бөлүнгөн.

Колдонулган адабияттар
Акматалиев A. Кыргыздын уз-усталары: Антология/Башкы ред. А. Карыпкулов; сүрөтчүлөрү Д. Чочунбаева, Г. В. Половникова. — Б.: КЭнин Башкы редакциясы, 1997, — 240 б.
ISBN 5-89750-080-0
Категория:Инсандар
Мамбеталиева Калыйбүбү

Мамбеталиева Калыйбүбү Шырдакчы. 1932-ж. Нарын районундагы Миң-Булак айылында төрөлгөн.
 
Нарын шаарындагы медициналык окуу жайын бүтүп, кыйла жылдары медакушерка болуп иштеген. Бишкек калаасында жашайт. Уздуктун сырларын айылдашы Маркатай Эсенаалы келининен үйрөнөт. Ал бир түр шырдакты да, түр шырдакты да бирдей кармайт. «Мүйүз оюмунун» үстүнөн «мүйүз оюмун», анын үстүнөн «карга тырмак оюмун» чыгарганда төрт оюм айкалышынан «жарым кыял оюму» пайда болот. Негизи ал оюмду ичкерээк алат. Ал бутактанып кеткендей баамдалат да, кармаган буюмдары нускоочусу Маркатай уздун үлгүлөрүнө үндөшөт. Жээк оюмуна «куш оюмунун» алдынан «карга тырмакты» «кыялдата» берүүсү, ортолук оюмдагы төрт табакчаны «аламыч» - «араа тиш» аркылуу курчашы көркөм оюмдун салттуулугун сактоо менен чыгармачылыкты өзгөртүп кармоосу анын уздугун далилдейт. Анын бир гана оюм түшүрүп, четине «бадам оюм» салган бир түр шырдагы, ар бири бөлөк бөлөк табак-табак оюлуп, «аламычы» курчалган бири бирине окшошпогон түр шырдактары дубалга тартууга ылайыкташкан. Түр шырдактагы табакчаларды «аламычы» менен алып же кошуп коюга - шырдактын аянтын чоңойтуп-кичирейтүүгө узда ойдогудай мүмкүнчүлүгү болот. Уздун кызы Күлүсүн эне таалимин алган.

Колдонулган адабияттар
Акматалиев A. Кыргыздын уз-усталары: Антология/Башкы ред. А. Карыпкулов; сүрөтчүлөрү Д. Чочунбаева, Г. В. Половникова. — Б.: КЭнин Башкы редакциясы, 1997, — 240 б.
ISBN 5-89750-080-0
Категория:Инсандар
Мамбетаип кызы Шакен

Мамбетаип кызы Шакен (1936-1995) Уз, прикладник сүрөтчү, Кыргыз Республикасынын эл сүрөтчүсү, Кыргыз Республикасынын маданиятка эмгек сиңирген ишмери. Тоң районундагы Туура-Там айылында төрөлгөн.
 
Бишкектеги сүрөтчүлөр окуу жайын бүткөн. Энеси Бытыкандын нускоосу менен жаш чагынан узчулукка жана сүрөтчүлүккө умтулган. Шырдак оюмдары - «мүйүз оюму», «кыял оюму» жана «бармак боочу оюмунан» өзүнүн «Шакен оюмун» жараткан. Анын таасири менен «Макен оюму» пайда болгон. Ал «Кыргыз орнаменттери», «Оюмдагы обондор» аттуу альбомдорду колдонмо катары чыгарган. Анда чийге, кездемеге, кийизге түшүүчү көркөм каражаттар арбын. «Төө жетелеген кыз», «Ак кеме», «Мейман күтүү», «Ашхана», «Кыз куумай», «Ак куу» сымал колдонмо-жасалга туштуктары республикалык, союздук, дүйнөлүк көргөзмөлөргө катышып, тарых-этнографиялык музейлердин экспонаттарын байыткан. Шакен өз үйрөнчүктөрүнүн мектебин уюштурган. Андан Дамира Касаболотова, Жыргал Касаболотова, Макен Жапарова өңдүү ишенимдүү шакирттер өсүп чыккан.

Колдонулган адабияттар
Акматалиев A. Кыргыздын уз-усталары: Антология/Башкы ред. А. Карыпкулов; сүрөтчүлөрү Д. Чочунбаева, Г. В. Половникова. — Б.: КЭнин Башкы редакциясы, 1997, — 240 б.
ISBN 5-89750-080-0
Категория:Инсандар
Мамадалимова Анара

Мамадалимова Анара Өрмөкчү. 1952-ж. Ноокат районундагы ЖарКоргон айылында төрөлгөн.
 
Атайын орто билимдүү. Китепканачы болуп иштеген. Анын үй жасалгасында сайма төшөк, терме таарлардын ондогон үлгүлөрү, кептакыя өңдүү нускалуу үлгүлөрү этнографиялык бай маалыматтарды берет. Өрмөк согуунун чебери шалча таарларын эндүү (3 м х 85 см х 2 м) жасайт. Мунун өрмөгү 28,5 см болот. Абалы 4 см «сыра көчөтүн» келтирет. 13+13=26 тал аркылуу «чычкан изи» (суу), араларын ажыратуучу «такта» берилет. Анан 8 см «тогуз дөбө көчөтү» түшүп, анын четтерине «суусу», тактасы келтирилет. Ал 1-1,5 смден 4 смге дейре болот. Башкача айтканда, буга тогуз жиптен он жип келет. «Карга тырмак көчөткө» 13+13=26 тал жип берилсе, ал 4,5 смди түзөт. Четки тактасы «суусу» (чычкан иэи) менен кайрадан чалынат. Буга 22+22=44 жипти сарптайт. «Ийрек» (кочкорек) 5 см түшүп, ага 13+13=26 тал жип керек. Анын четине «суусу» менен «тактасына» 4,5 см (22+22=44) түшөт. Уз азыр кызуу узданууда.

Колдонулган адабияттар
Акматалиев A. Кыргыздын уз-усталары: Антология/Башкы ред. А. Карыпкулов; сүрөтчүлөрү Д. Чочунбаева, Г. В. Половникова. — Б.: КЭнин Башкы редакциясы, 1997, — 240 б.
ISBN 5-89750-080-0
Категория:Инсандар
Маленкулов Абакир Слан Уулу

Маленкулов Абакир Слан Уулу Тери буюмдарынын чебери. 1956-ж. Тогуз-Торо районундагы Арал айылында төрөлгөн.
 
С. А. Чуйков атындагы кыргыз мамлекеттик сүрөтчүлөр окуу жайынын прикладдык бөлүмүн бүтүргөн. Абакир китеп тыштарын, куттуктоо папкаларын, кыздардын кол баштыктарын, бел кур өңдүүлөрдү арбын жасоодо. Тери чебери негизги аспап-куралдары болгон чийим шибеге, шибеге менен жекече сериялуу эмгектерди жаратууда. Чебердин «Мергенчинин өздүк буюмдары» аттуу ишинде басма ыкмасы бар. Ага мылтык кабы, ок чонтою, баштыкчалары, бычак кабы, шыралга илгичи, тери малакайы, чокою өңдүү өз өзүнчө милдет аткара турган буюмдары кирет да, алардын ички кооздуктары бири бирине тутумдашып, бир бүтүн чыгарманы түзүп турат. Мында наар түшүрүүдө «мүйүз оюмун», «бармак боочу оюмун», «кыял оюмун» негиз тутуп, булгаарынын табияты кабыл алгандай аларды майда, үзүл кесилсиз берген. Оюмдан оюм жаратып чөптүн сабактарын, гүлдөрдүн бутактарын жана таажыларын, бак-дарактардын жалбырактарын символдоштурган. Териге түшкөн кооздукту башка жердиктер кайталай албайт. Төтөн, күрөң сары булгаарыга өң сиңирүү ал өзүнчө чеберчилик. Бул жагынан Абахирдин жердиктин негизги касиеттерин таанып билүү артыкчылыгы байкалат. Терини боёдо боёк жугузуу үчүн теринин сырткы бетин тазалайт. Тери майын чыгарат. Аны «козу кулак кислотасы» менен жууйт. Тери күйүп кетпесин үчүн өз өлчөмүн так алат. Боёлгон теринин үстүнөн жылтыратууда мом менен сүртөт. Ал боёкту актайт, суу жуктурбайт. Абакир «Чабандын өздүк буюмдары» деген үлгү жараткан. Мында куру, дүрбү салгычы, радио кабылдагычтын тышы, бычак кыны, камчысы, чокою өңдүүлөрдү ал көркөм планда чагылдырган. Катышкан көргөзмөлөрү, кароо-сынактары жана алган сыйлыктары 1982 ж. «Прикладниктердин Бүткүл союздук көргөзмөсү». Мергенчинин өздүк буюмдары үчүн ЭЧЖКнүн коло медалы; 1987 ж. Октябрь революциясынын 70 жылдыгына карата «Элдик чеберлердин республикалык көргөзмөсү». Тери буюмдары үчүн Кыргыз ССР Маданият министрлигинин I даражадагы диплому; 1988 ж. Чыңгыз Айтматовдун 60 жылдыгына карата «Элдик чеберлердин жана сүрөтчүлөрдүн республикалык көргөзмөсү». «Кызып алма», «Солдат элек» китептеринин булгаары тышынын жасалгасы музейге экспонатталган; 1989 ж. Токтогул Сатылгановдун 125 жылдыгына карата Токтогул китебинин тышынын жасалгасы Токтогул музейине экспонатталган.

Колдонулган адабияттар
Акматалиев A. Кыргыздын уз-усталары: Антология/Башкы ред. А. Карыпкулов; сүрөтчүлөрү Д. Чочунбаева, Г. В. Половникова. — Б.: КЭнин Башкы редакциясы, 1997, — 240 б.
ISBN 5-89750-080-0
Категория:Инсандар
Макей Уулу Токтогул

Макей Уулу Токтогул Кара уста жана таш чеккич. 1909-ж. Түп районундагы Тасма (Сухой-Хребет) айылында төрөлгөн.
 
Улуу Ата Мекендик согуштун катышуучусу. Атасы Кыдыр акенин кызынын зер себин камдаган зергер болот. Токтогул атасынан темирчиликти даана үйрөнүп, Жети-Өгүз районундагы Үгүт айыл чарба артелинин устаканасын укштуруп узанат. Ал ат жабдыктарын жасоодо атадан калган, формасы башка усталардыкынан айырмаланган куйма калыптары бар. Ага жезди, мисти, колону эритип жатак алдырат. Ал темир комуздун жаагын күмүштөн да, жезден да, кара темирден да тандай билет. Жаагы менен чорт сынбай турган кобулуна муңайым (жумшак), тили менен иймегине болоттун өтө курчун керектейт. Муну жасоодо ал аспаптын ондон ашуун түрүн колдонот. Уста өзү темир комуз аркылуу «так теке» ойното алат. Токтогул тегирмен, жаргылчак чегүүдө анын ташын жаткан жайынан тандайт. Ага узануусу башкалардан анча айырмаланбайт. Катышкан көргөзмөлөрү, кароо-сынактары жана алган сыйлыктары 1974-ж. Кыргыз ССРинин жана Кыргызстан Компартиясынын 50 жылдыгына карата «Кол өнөрчүлөрдүн республикалык көргөзмөсү». Аваздык аспабы үчүн ЭЧЖРКнүн II даражадагы диплому.

Колдонулган адабияттар
Акматалиев A. Кыргыздын уз-усталары: Антология/Башкы ред. А. Карыпкулов; сүрөтчүлөрү Д. Чочунбаева, Г. В. Половникова. — Б.: КЭнин Башкы редакциясы, 1997, — 240 б.
ISBN 5-89750-080-0
Категория:Инсандар
Кыдырмышева Гүлнара

Кыдырмышева Гүлнара Чырмакчы, уз-сүрөтчү. 1953-ж. Тоң районундагы Бөкөнбаев айылында төрөлгөн.
 
Бишкектеги С. Чуйков атындагы сүрөтчүлөр окуу жайынын колдонмо-жасалга бөлүмүн бүтүргөн. Көркөм фондуда, «Ысык-Көл правдасы» газетасында, Балкаштагы тоо-кен башкармасында сүрөтчү болуп эмгектенген. 1986-жылдан «Кыял» элдик көркөм кол өнөрчүлүк Бирикмесинде үлгү түзүүчү болуп иштөөдө. Автордун «Чыгыш календары», «Ысык-Көл», «Кызыл гүл», «Курак», «Куюн», «Ашкана чий», «Көңүл ыргактары» өңдүү стилдештире берген эмгектери бир нече нускаланып дүкөндөргө, жайма базарларга түшкөн.
 
Катышкан көргөзмөлөрү, кароо-сынактары жана алган сыйлыктары 1987 ж. Улуу Октябрь Социалисттик революциясынын 70 жылдыгына карата «Элдик чеберлердин республикалык кароо-сынагы». Чий буюму үчүн Кыргыз ССР Маданият министрлигинин Экинчи даражадагы диплому; 1988 ж. «Кыял» элдик көркөм кол өнөрчүлүк Бирикмесинин Неопалдагы көргөзмөсү». Курак буюмдары менен катышкан; 1989 ж. Орто Азия жана Казакстандын колдонмо-жасалга өнөрүнүн көргөзмөсү. «Куюн» аттуу чий буюму үчүн ЭЧЖРКнүн диплому.

Колдонулган адабияттар
Акматалиев A. Кыргыздын уз-усталары: Антология/Башкы ред. А. Карыпкулов; сүрөтчүлөрү Д. Чочунбаева, Г. В. Половникова. — Б.: КЭнин Башкы редакциясы, 1997, — 240 б.
ISBN 5-89750-080-0
Категория:Инсандар