Zhantas/Cleaned-Kyrgyz_Wikipedia huggingface dataset:
Бонификация

Бонификация (фр. bonification , орто кылымдагы лат. bonifico – жакшыртуу) – 1) сапаты келишимде каралган стандарттан, негизги кондициядан жакшы болгон товардын баасына кошумча; 2) чет жакка ташылып кетип жаткан товарлардын дүйнөлүк базардагы атаандаштыгын арттыруу максатында алардан алынган салыктарды кайтаруу; 3) карыз алуучулардын айрым катмарларына берилген, кредит боюнча үстөк пайыздын көлөмүн азайтууга мүмкүндүк түзүүчү мамлекеттик субсидия; 4) мамлекеттик зайымдарды кармоочулар тарабынан аны конверсиялоодо бир ирет берилүүчү акчалай мүчөлүк акы.
 == Колдонулган адабияттар ==
 Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Бонус

Бонус (лат. bonus – жакшынакай) – кошумча төлөнгөн акы. Ал сыйлык, кошумча жеңилдик, двиденд ж. б. түрүндө болушу мүмкүн. Англис аталгысы «bonus» ар түркүн, м., көп жыл, жумуш убактысынан кийин иштегендиги үчүн кошумчаларды түшүндүрүүчү сөз түркүмдөрүндө да пайдаланылат.

 Колдонулган адабияттар 
 Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7

Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Борбордук депозитарий

Борбордук депозитарий – айрым мамлекеттерде бүткүл өлкөнүн чегинде баалуу кагаздар боюнча укуктарды жана алар менен аткарымдарды борборлоштуруп эсепке алуучу уюм; андын сырткары, баалуу кагаздардын тастыктамаларын сактайт. Б. д. депозитардык ишмердикти жогорку технологиялык шарттарда баалуу кагаздар менен түзүлгөн келишимдер жөнүндө маалыматтарды кыска мөөнөттүн ичинде каттоого мүмкүндүк түзүүчү, кеңири тарамдашкан маалымат тармагын пайдалануу менен ишке ашырат. Б. д-дин болгону баалуу кагаздардын ары-бери кыймылын азайтууга мүмкүндүк берет, бул өз кезегинде алардын айлануусун тездетет жана чыгымдарды азайтат. Мындан сырткары, Б. д-дин болгону баалуу кагаздардын жоголуп кетүү тобокелчилигин азайтат жана жасалма чыгарылышын төмөндөтөт. Кээбир мамлекеттерде (м.: Францияда) баалуу кагаздарды Б. д-де депонирлөө алардын фондулук биржа жүгүртүмүнө коё берилишинин сөзсүз милдеттүү шарты болуп саналат. КР Б. д. депозитордук жана аны коштоочу ишмердикти, анын ичинде тизме түзүүнү ишке ашыруучу юридикалык жак болуп саналат.
 == Колдонулган адабияттар ==
 Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7

Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Бошонуу жөлөкпулу

Бошонуу жөлөкпулу – белгилүү бир негиз боюнча (штат бирдигинин кыскарышына, аскер кызматына чакырылышына, мурда иштеген жумушчунун же кызматкердин кайра ордуна коюлушуна ж. б. у. с. байланыштуу) бошонуп жаткан жумушчуга же кызматкерге төлөнүүчү акча өлчөмү.
 Колдонулган адабияттар 
 Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7

Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Браконьердук

Браконьердук (фр. braconnier – браконьер; адепки маанисинде – ит аңы) – аңчылык, балык кармоо эрежелерин жана жаныбарлар дүйнөсүн коргоо жөнүндөгү башка мыйзам талаптарын бузуу менен жапайы айбанаттарды кармоо же кыруу (кара:Мыйзамсыз аңчылык ). 
 Колдонулган адабияттар 
 Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7

Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Брокеридж

Брокеридж – далдалчы алчу сыйакы. Ал бүтүм наркынын канчабир пайызы (м: баалуу кагаздарды сатууда) же жүк үчүн төлөнүүчү кайсыбир өлчөм түрүндө белгилениши мүмкүн.
 == Колдонулган адабияттар ==
 Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Брутто үлүш

Брутто үлүш – кармалып калчу жана кайра камсыздандыруу өлчөмү менен бирге, тобокелге камсыздандыруучу ала турган камсыздандыруунун жалпы өлчөмү.
 Колдонулган адабияттар 
 Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7

Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Брутто-ижара

Брутто-ижара – өзүнүн жеке менчигин тейлөө боюнча ижарага берүүчү баардык күндөлүк чыгымдарын төлөй турган ижара жөнүндөгү макулдашуу.
 Колдонулган адабияттар 
 Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7

Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Брутто-киреше

Брутто-киреше – баалуу кагаздарга капитал салуу же кыймылсыз мүлктү салыгы менен кошо баардык эсептен чыгаруулар боюнча кирешелер.
 == Колдонулган адабияттар ==
 Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр 
Категория:Бухгалтердик эсеп
Категория:Экономика
Брутто-пайыздар

Брутто-пайыздар — салыктарды чыгарып салганга чейин киреше булактарынан алынуучу пайыздык төлөмдөр.
 Булактар 
 Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Брутто-ставка

Брутто-ставка – камсыздандыруу боюнча төгүмдөрдүн (төлөмдөрдүн) тарифтик ченеми. Нетто-ставка менен кошумча төлөмдүн, м., камсыздандыруу аткарымдарын жүргүзүүгө, фонду корун түзүүгө, алдыналуу чараларына жумшалган чыгымдарды жабуу үчүн жумшалуучу кошумча төлөмдүн суммасы болуп саналат. Нетто-бычымды аныктоо принциби туруктуу келип, кошумча төлөм түзүмү, демек, Б-с. туруктуу болбойт (м.: жарнама үчүн жумшалган ири чыгымдарга байланыштуу).
 == Колдонулган адабияттар ==
 Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Брутто-сыйлык

Брутто-сыйлык – брутто ченем менен камсыздандыруу суммасынан келип чыккан камсыздандыруу боюнча төгүм суммасы.
 Колдонулган адабияттар 
 Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7

Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Бузуку аракет

Бузуку аракет – КР кылмыш-жаза мыйзамдары боюнча жыныстык колтийбестикке жана инсандын укуктук эркиндигине каршы кылмыш; ага күнөөлүүнүн өзүнүн, башка бирөөнүн жыныстык ышкысын канагаттандыруу, болбосо эрезеге жетелектердин тубаса жыныстык сезимин козгоо же канагаттандыруу максатын көздөгөндөр кирет. Аялдарга жыныстык органын көрсөтүү, болбосо эрезеге жетелектердин көзүнчө жыныстык катнаш жасоо, ошондой эле алар менен сексуалдык мүнөздөгү кептерди ачык айтуу да Б. а-ке жатат. Б. а-тин өзгөчөлүгү – зордук-зомбулуктун жоктугу.
 Колдонулган адабияттар 
 Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7

Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Бузулуу

Бузулуу — жарандык укук боюнча жүктүн табигый бузулушу, б. а. сырткы факторлордун таасирисиз эле анын баштапкы сапатынын жоголушу. Табигый бузулуу кокустук болуп саналбагандыктан, ал тобокелдик түшүнүгүнө кирбейт, демек, ошондуктан «баардык тобокелчиликтерди» төлөө шарттарында да камсыздандырууга камтылбайт. Мындай Б-ну камсыздандыруу адатта чоң ставка менен өзгөчө сүйлөшүлөт.

 Булактар 
Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Буйрукту же тескемени аткаруу

Буйрукту же тескемени аткаруу – КР кылмыш-жаза укугу боюнча жосундун кылмыштуулугун жокко чыгаруучу жагдайлардын бири. Адамдардын буйрукту же тескемени, демек кызматтык милдеттерин укук чегинде аткаруу убагынде келтирилген зыяндар кылмыш болуп саналбайт. Ушундай залал келтиргендиги үчүн кылмыш-жаза жоопкерчилигин мыйзамсыз буйрук же тескеме берген адам тартат. Ал эми атайылап мыйзамсыз буйрук же тескеме боюнча кылмыш жасаган адамдар жалпы негизде кылмыш жоопкерчилигине тартылат. Көзкөрүнөө мыйзамсыз буйрукту же тескемени аткарбоо кылмыш жоопкерчилигин жокко чыгарат.
 == Колдонулган адабияттар ==
 Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Букарачылык

Букарачылык – монархиялык башкаруу таризиндеги мамлекетте жарандыкты белгилөө үчүн колдонулуучу аталгы.
 Колдонулган адабияттар 
 Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7

Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Булгануу деңгээли

Булгануу деңгээли – үзгүлтүксүз өлчөөлөрдүн, белгилүү көзкараштардын (теребелдик булгануунун жол берилген чектеги токтотулуусун, денсоолукка жана/же курчап турган айлана-чөйрөгө таасирин) салыштырып талдоого алуу жолу менен аныкталган абанын бир жеринде же аймагында булгоочу заттардын топтолуп калуусу.
 Колдонулган адабияттар 
 Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7

Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Бурмалоо

Бурмалоо – жасалмалоо, атайылап бурмалоо, (нактаны, чындыкты) жалган менен алмаштыруу. КР кылмыш-жаза укугунда шайлоо документтерин, референдум документтерин Б-го же добуштарды туура эмес саноого жоопкерчилик каралган; эгер ал аракет карызкор уюмдун жетекчиси же ээси, болбосо кудуретсиздикке кабылган учурда жеке ишкер тарабынан жасалса, экономикалык ишти чагылдыруучу бухгалтердик ж. б. документтерди Б.; далилдерди Б. ж. б.
 == Колдонулган адабияттар ==
 Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7

Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Бүткөн жабдуулар

Бүткөн жабдуулар – түздөнтүз же түздөнтүз эмес абоненттик линиялар же туташтырылуучу зым, оптикалык-булалык жана электр жолун тартуучу шаймандарды пайдалануу аркылуу электр байланыш каражаттарынын жардамы менен пайдалануучу кабарларды берүүчү, кайра жаратуучу же кабыл алуучу техникалык каражаттар же жабдуулар.
 == Колдонулган адабияттар ==
 Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Бүткүл дүйнөлүк банк

Дүйнөлүк банк – БУУнун адистештирилген мекемелеринин бири: Эл аралык кайра куруу жана өнүктүрүү банкы (ЭКӨБ), Эл аралык каржы корпорациясы (ЭКК), Эл аралык өнүктүрүү ассоциациясы (ЭӨА), Көп тараптуу инвестициялык кепилдиктер боюнча агенттиги (КТИК), Эл аралык инвестициялык талаштарды жөнгө салуу боюнча борбор (ЭИЖСБ) кирет.

 Колдонулган адабияттар 
 Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр 

__INDEX__
__NEWSECTIONLINK__
Бүтүм

Бүтүм – жарандын жана юридикалык жактын жарандык укук менен милдеттерди белгилөөгө, өзгөртүүгө же токтотууга багытталган аракети. Жарандык укук менен жарандык мыйзамдар институту Б-дүн бирнече түрүн бөлүп көрсөтөт. Баарыдан мурда, Б. эки же көп жана бир тараптуу болушу мүмкүн. Б. ошондой эле шарттуу (т. а. кийинкиге калтыруу же жокко чыгаруу шарттары алдында жасалган), бекер жана акы төлөнгөн, тил табышуучулук жана иш жүзүндөгү, каузалдык болушу мүмкүн. Б. оозеки же жазуу жүзүндө (жөнөкөй же нотариалдык) түзүлөт. Кээбир учурларда мыйзам Б-дүн мамлекеттик каттоодон өтүшүн талап кылат. Милдеттүү мыйзам талаптарына жооп бербеген Б. сот тарабынан ушундай деп таанылгандыктан (талаш бүтүм), болбосо мындай деп таанылбай туруп эле (жараксыз бүтүм), жараксыз болуп саналат. Жараксыз Б. ал жасалган маалдан тартып эле ушундай болуп саналып, анын жараксыздыгы менен байланышкандан башкасы, юридикалык кесепетин тарттырбайт. Ошону менен бирге, баардык тарап алган нерселеринин баардыгын кайтарып берүүгө милдеттүү (кара:Реституция).
 == Колдонулган адабияттар ==
 Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Бүтүм валютасы

Бүтүм валютасы – тышкы соода келишиминде товардын баасы белгиленүүчү же берилген эларалык кредиттин суммасы туюнтулуучу валюта. Эреже катары, Б. в. катары салыштырмалуу туруктуу валюталар колдонулат.
 Колдонулган адабияттар 
 Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7

Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Бүтүмкер

Бүтүмкер — өз эсебинен бүтүмгө катышуучу жак; башка жактын агенти катары ыйгарым укугу бар жак.
 Булактар 
 Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Буу катчылыгы

Буу катчылыгы – башка органдардын ишин тейлөөчү жана алардын чечимдери менен сунуштарын ишке ашыруучу БУУнун башкы органдарынын бири; административдик-техникалык иш-милдетти аткарат, т. а. айрым материалдарды даярдайт; баяндамаларды, резолюцияларды ж. б. БУУ материалдарын которот, бастырат, таркатат; жыйындарда оозеки чыгып сүйлөөлөрдү которот; жыйындардын стенографиялык жана кыскача отчетторун бастырат, таркатат; БУУ документтерин архивде сактоо иштерин жүргүзөт ж. б. у. с. Ал БУУнун Башкы катчысынан жана тийешелүү кызмат адамдарынан турат.
 Колдонулган адабияттар 
 Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Буу куралдуу күчтөрү

Буу куралдуу күчтөрү – БУУнун Коопсуздук Кеңешинин чечими боюнча жана анын жетекчилиги астында БУУнун Уставына ылайык түзүлүүчү жана колдонулуучу БУУга мүчө-мамлекеттердин бириккен куралдуу күчтөрү. Ал тынчтыкта жашоо бузулганда же баскынчылык актысы болгондо (БУУнун Уставынын 39-ст.), аны ооздуктоо үчүн башка чара жетишсиздик кылган учурда же жеткиликсиз болгондо (БУУнун Уставынын 42-ст.) эларалык тынчтыкты же коопсуздукту колдоого же калыбына келтирүүгө арналган.
 == Колдонулган адабияттар ==
 Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
БУУ тутуму

БУУ тутуму — Бириккен Улуттар Уюмун жана анын БУУнун 14 адистештирилген мекемесин өз ичине камтыган эларалык уюмдардын жыйындысы.

 Булактар 
 Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
БУУ уставы

БУУ уставы – Экинчи дүйнөлүк согуш маалында гитлердик биримдикке каршы коалициянын зордөөлөт мамлекеттери (СССР, АКШ, Улуу Британия, Франция, Кытай) тарабынан иштелип чыгып, 1945-жылдын 25-июнунда 50 өлкөнүн өкүлдөрү катышкан Сан-Францискодогу Конференцияда бир добуштан кабыл алынган көп тармактуу эларалык келишим. Устав алгы сөздөн, 19 главадан, 111 статьядан жана БУУнун Эларалык Сотунун Статутунан турат. Уставда анын баардык мүчөлөрүнүн эгемен теңчилиги; зор дөөлөт мамлекеттердин – БУУнун Коопсуздук кеңешинин туруктуу мүчөлөрүнүн бирдей пикири (бөгөт коюу укугу); анын баардык мүчөлөрүнүн өзүнө жүктөлгөн милдеттенмелерди акниеттүүлүк менен аткаруусу; эларалык талаш-тартыштарды тынчтык жолу менен чечүү; БУУ мүчөлөрүнүн кандай гана мамлекет болбосун, анын аймактык колтийгистигине жана саясий көзкарандысыздыгына каршы корутуп-үркүтүүдөн же күч колдонуудан баштартышы; баскынчыларга каршы мажбурлоо чараларын колдонуу боюнча иш-аракеттерге БУУнун көмөк көрсөтүүсү; БУУнун мамлекеттердин ички иштерине кийлигишпөөсү. Устав БУУ мүчөлүгүнө кабыл алуу тартибин, башкы органдардын (Башкы Ассамблеянын, Коопсуздук Кеңешинин, Камкордук боюнча Кеңешинин, Эларалык Соттун, Катчылыктын) түзүмү менен иш-милдетин жөнгө салат; зарыл болуучу көмөкчү органдарды түзүү укугу (7-статья); эларалык талаштарды тынчтык жолу менен чечүү; БУУнун тынчтыкка коркунуч туулгандагы, тынчтык бузулгандагы, баскынчылык болгондогу иш-аракети; аймактык эларалык уюмдар менен макулдашуулардын ж. б. БУУ иштери боюнча маселелердин укуктук статусу.

 Колдонулган адабияттар 
 Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7

 Шилтемелер 
 БУУ Уставы

Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
БУУнун эл аралык соту

БУУнун эл аралык соту — БУУнун 6 башкы органдарынын бири жана ушул уюмдун башкы сот органы. 1945-жылдын 26-июнунда кол коюлуп, 1945-жылдын 24-октябрында күчүнө кирген БУУнун эл аралык сотунун статуту БУУ уставынын ажырагыс бөлүгүн түзөт.

Сот анын макамына ылайык өз аттарынан чыгуучу 15 судьядан турат. Сот тарабынан каралган иштердин тараптары мамлекет гана боло алат. БУУ Э. с-нун юрисдикциясы ар бир конкреттүү ишке карата талашкан тараптардын атайын макулдашууларына байланыштуу, болбосо мамлекеттин ушул органдын юрисдикциясын кабылдоосу жөнүндө билдирүүсүнөн улам пайда болот. Жайгашкан жери – Гаага (Нидерланддар).
 Булактар 
 Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Буунун адам укуктары боюнча жогорку комиссары

Буунун адам укуктары боюнча жогорку комиссары – БУУнун Башкы катчысына баш ийүүчү жана баардык адамдар тарабынан жарандык, экономикалык, социалдык, саясий жана маданий укуктардын аткарылышын колдоочу, коргоочу жана ишке ашыруучу эларалык кызмат адамы. Ж. к-дын кызматы БУУнун Башкы Ассамблеясынын 1993-жылдын 23-декабрындагы резолюциясы менен түзүлгөн. Ал БУУнун Башкы Ассамблеясы тарабынан 4 жылга дайындалат жана кызматы боюнча БУУнун Башкы Катчысынын орунбасары болуп саналат.
 Колдонулган адабияттар 
 Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7

Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
БУУнун адистештирилген мекемелери

Буунун адистештирилген мекемелери – экономикалык, социалдык, маданий жана башка чөйрөлөрдө иш-аракет жүргүзүүчү эларалык, өкмөттөр аралык уюмдар. БУУнун а. м. өзалдынча эларалык уюмдар болуп саналат. Алардын түзүмдөрү, компетенциясы жана башка уюштуруу маселелери укуктук тартипте эларалык келишимдерде, макулдашууларда же түзүү актыларында, алардын органдарынын регламенттеринде аныкталган. Азыркы учурда БУУнун 14 адистештирилген уюму бар: Бүткүл дүйнөлүк почта бирлиги (БДПБ), Эларалык электр байланыш бирлиги (ЭЭББ), Эларалык жарандык авиация уюму (ИКАО), Билим берүү, илим жана маданият маселелери Боюнча Бириккен Улуттар Уюму (ЮНЕСКО), Бүткүл дүйнөлүк саламаттык сактоо уюму (БДССУ), Бүткүл дүйнөлүк метереология уюму (БДМУ ), Эларалык деңиз уюму (ИМО), Бүткүл дүйнөлүк интеллектуалдык менчик уюму (ВОИС), БУУнун Азык-түлүк жана айылчарба уюму (ФАО), Эларалык валюта фонду (ЭВФ), Айыл чарбаны өнүктүрүүнүн эларалык фонду (АЧӨЭФ), Эларалык эмгек уюму (ЭЭУ), Өнөржайлык өнүктүрүү боюнча Бириккен Улуттар Уюму (ЮНИДО), Бүткүл дүйнөлүк банк (ага төмөндөгүлөр кирет: Эларалык кайра куруу жана өнүктүрүү банкы (ЭКӨБ), Эларалык каржы корпорациясы (ЭКК), Эларалык өнүктүрүү ассоциациясы (ЭӨА), Көп тараптуу инвестициялык кепилдиктер боюнча агенттиги (КТИК), Эларалык инвестициялык талаштарды жөнгө салуу боюнча борбор (ЭИЖСБ).
 Колдонулган адабияттар 
 Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7

Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
БУУнун азык-түлүк жана айыл чарба уюму

БУУнун азык-түлүк жана айыл чарба уюму — айыл чарбасын, токой чарбасын, балыкчылыкты өнүктүрүү максатын көздөгөн эларалык уюм. Ал БУУнун адистештирилген мекемеси болуп саналат. 1945-жылдын 15-октябрында негизделген. Техникалык жана азык-түлүк жардамдарын жасайт, ошондой эле дүйнөлүк айылчарба тармагын өнүктүрүү маселелери боюнча божомолдор менен каттоо маалыматтарын даярдайт.

 Булактар 
 Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
БУУ Башкы Ассамблеясы

Буунун башкы ассамблеясы – БУУнун башкы органдарынын бири. Ал мүчө болгон мамлекеттерден туруп, БУУ Уставы боюнча баардыгы бирдей укукка ээ. Ал кеңири укуктарга ээ. БУУ Уставына ылайык, ал баардык маселени же ишти, анын ичинде БУУнун башка баардык органдарына ишмилдеттери менен ыйгарым укуктарына тийешелүү маселелерди, алтургай, 12-статьяда каралгандардан сырткары, ушу сыяктуу баардык маселелер же иштер боюнча БУУ мүчөлөрү жана/же БУУнун Коопсуздук кеңешине кеңеш берүү менен, аны талкуулай алат (10-ст.). Эларалык тынчтыкты жана коопсуздукту колдоо, анын ичинде куралсыздандыруу жана куралданууну жөнгө салуу, ал маселелер боюнча өзүнүн кеңешин берүү ишчараларынын жалпы принциптерин кароо ыйгарым укугуна ээ. Каалаган мамлекет же Коопсуздук Кеңеши алдыга койгон эларалык тынчтыкты жана коргоого тийешелүү баардык маселелерди талкуулап чыгып, ал маселелер боюнча кызыкдар мамлекеттер менен Коопсуздук Кеңешине кеңеш берүүгө да акылуу. Коопсуздук Кеңешинин кепилдик сунушу боюнча БУУнун Башкы катчысы шайланат. БУУга жаңы мүчөлөр кабыл алынат, мүчө мамлекеттердин аргандай укуктары менен артыкчылыктары токтотулат.
 == Колдонулган адабияттар ==
 Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Буунун башкы ассамблеясынын комитеттери

Буунун башкы ассамблеясынын комитеттери – өзүнүн иш-милдеттерин аткаруу үчүн уюштурулган БУУнун Башкы Ассамблеясынын жардамчы органдары. Ассамблеянын арбир сессиясында 7 башкы комитет түзүлөт, Башкы комитетти (курамында Ассамблеянын төрагасы, төраганын 21 орун басары жана башка комитеттердин 7 төрагасы болгон), ошондой эле Ыйгарым укуктарды текшерүү боюнча комитетти (курамында 9 мүчөсү болгон) шайлайт. Башкы Ассамблеянын сессиялык органдарынан сырткары БУУнун убактылуу жана туруктуу негиздеги атайын комитеттери уюштурулат (Индия океаны боюнча атайын комитет, Космос мейкиндиктерин тынчтык максаттарда пайдалануу боюнча комитет, Тынчтыкты сактоо максатындагы аткарымдар боюнча атайын комитет, Конференциялар боюнча комитет ж. б.).
 Колдонулган адабияттар 
 Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7

Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр