Zhantas/Cleaned-Kyrgyz_Wikipedia huggingface dataset:
Өмүркул Кулумбаевдин чыгармалары

Өмүркул Кулумбаев

Алым келсе

Улуу элдин ырдап улуу казалын,

Узун элге угузамын атагын!

Ала-Тоосу бешик болуп термеген,

Айланайын, Айкөл кыргыз мазарым. 

Теңдешүүгө чамасы жок эч кимдин, 

Мен уулумун Теңиртоолук атанын. 

Жотом - кыргыз булбул учкан оозунан, 

Жаным кыргыз - жеңилбеген жоосунан. 

Бөркүм кыргыз - буудан минген канаттуу, 

Бейнем кыргыз - бүркүт учкан зоосунан. 

Тобо кылган атам-энем алп кыргыз, 

Бул дүйнөнүн тоосу кыргыз, тоо сунам. 

Аруу дүйнөм - ак кементай, чапаным,

Ак мөңгүдөй - Ала-Тоодой калпагым.

Жоболоңдуу сан кылымдык колумду,

Жүрөгүмө дастан кылып жазамын.

Карааныңды канат кылып кыргызым,

Карегиме сүрөтүңдү тартамын.

Күндө көрсөм күндө жашсың - күлгүнүм!..

Кубанычта куунак өмүр сүргүнүң.

Жандооч кылып, айландырып койсом дейм,

Жер шарынын сага байлап киндигин.

Алым келсе, Ата Журтум көтөрөм,

Боз үйүңө бу дүйнөнүн түндүгүн!..

"Окурмандар китеп текчеси" сериясы, 34-том
"Окурмандар китеп текчеси" сериясы, 34-том
Болду эми күрөшө албайм өзүм менен

Жыпара Исабаева

Болду эми күрөшө албайм өзүм менен 

Мен сени көрбөйүн деп, 

Көзүмдү жумуп алдым.

Көңүлүң бөлбөйүн деп,

Өзүмө-өзүм терең тунуп алдым.

А сенчи? 

Эрте-кеч элес болуп,

Мелтиреп мерез болуп,

Көшөрүп кетпей такыр,

Көгөрүп көз алдымда туруп алдың.
 

Кагышын жүрөгүңдүн угуп турдум,

Коргошун болуп жаным уюп турдум,

Капилет кайып болуп кетким келип,

Карайлап канчага айлам куруп турдум,

Өзүмө-өзүм чөгүп, 

Ансайын мелтиредим,

Өзүмдөн-өзүм качып,

Белгисиз туңгуюкта тентиредим.

Болду эми эрчибегин,

Боштондук берчи дедим,

Болбойле жаныма азап,

Анча эмне энчиледиң?

Болду эми, 

Күрөшө албайм өзүм менен,

Утулдум окшойм чындап өзүмдө мен.

Жетишет! Жыям дагы бар күчүмдү,

Берем да өзүмө дем,

Кирпикти өйдө ыргытып,

Даяр бол, азыр... азыр,

Көздөрүм жолугушат көзүң менен!
Маконде (эл)

Маконде — Танзаниянын түштүгүндө (Лукуледи жана Рувума дарыялардын ортосунда) жана Мозамбиктин түндүгүндө жашаган банту эли.

Жалпы саны 1,5 млн адам, анын ичинде 1,2 млн Танзанияда жана 0,3 млн Мозамбикте.
Көбү — мусулмандар (сүннөттөр). Ошондой эле христиандар жана жергиликтүү салттуу ишенимдерди кармагандар бар.
Негизги кесиби — кол менен иштетилген жер чарбасы (маниок, батат, сорго). Көпчүлүк плантацияларда (сизаль) жалданып иштешет.
Маконде жыгачтан оюм (буюмдар, маскалар, ритуалдык айкелдер) жасоодо эң жогорку чеберчиликке жетишкен.
Маданиятта суахилилердин жана арабдардын таасири байкалат.

 Адабият 

Гиренко Н. М. Маконде // Народы и религии мира / Глав. ред. В. А. Тишков. М.: Большая Российская Энциклопедия, 1999. С.311.

 Шилтемелер 

https://old.bigenc.ru/ethnology/text/2166713 

https://www.booksite.ru/fulltext/1/001/008/072/869.htm

Категория:Африка этностору
Категория:Банту элдери
Нигер-конго тилдери

Ни́гер-конго (нигер-кордофан же конго-кордофан) тилдери. 
Африканын, Сенегалдан тартып Түштүк-Африка Республикасына чейин, көпчүлүк тилдерин бириктирген макроүй-бүлө.

Ни́гер-конго макроүй-бүлөнүн макамы жалпысынан таанылган.

 Типология 

Бул макроүй-бүлөнүн тилдеринин негизги мүнөздүү өзгөчөлүгү номиналдык класстардын болушу, ошондой эле фонетиканын өзгөчөлүктөрү.

 Классификация 

Кордофан уясы
Манде уясы
Батыш атлантикалык уясы түндүк (фула, волоф ж.б.) жана түштүк бутактарына бөлүнөт. Бидього тили өз алдынча турат.
Иджо уясы
Догон уясы
Кру уясы
Сенуфо уясы
Ква уясы
Гур уясы
Адама́ва-убанги́ уясы

Бенуэ-конго бутагы:

Вольта-нигер уясы 9 топтон турат. Ал уяга йоруба, игбо, идома, эдо тилдер кирет.
Борбордук-нигериялык уясына 13 топ кирет.
Кросс-ривер уясы (70 тил, анын ичинде ибибио)
Банту уясына 14 топ кирет. Бул тилдердин саны (600 ашык тил) жана сүйлөгөндөрдүн саны (300 млн), ошондой эле ээлеген аянты (ареал) боюнча Нигер-конго макро-үйбүлөнүн эң ири тил уясы болуп эсептелет.

Гур жана Адамава-убанги тил уяларын бир уяга (Гур-убанги же Саванна) бириктирүү сунушталууда.

 Жазуусу 

Көпчүлүк тилдер үчүн латын алфавитинин негизинде түзүлгөн жазуу колдонулат. Европалыктар келгенге чейин кээ бир элдердин араб графикасында негизделген жазмалар болгон.
Ошол эле учурда, 19-кылымда болгон өздөрүнүн оригиналдуу жазуу системаларын иштеп чыгышкан. Мисалы бамум жасуусу, ваи жазуусу, менде жазуусу.
Нигерияда колдонулган нсибиди идеографиялык-мнемоникалык жазуусу өзгөчө кызыгууну туудурат. Бул жазуу байыркы убакта пайда болгон.

 Кордофан тилдери 

Кордофан жана Нигер-конго тилдеринин ортосундагы байланышы суроо бойдон калууда жана аз изилденген. 
Кордофан уясынын биримдиги да далилденген эмес. Мисалы, каду тил тобун Кордофан уясынан чыгарылып, Нил-сахара макроүй-бүлөсүн курамына өзүнчө уя катары киргизилген.

 Булактар 

http://tapemark.narod.ru/les/332c.html
https://www.garshin.ru/linguistics/languages/congo-saharian/congo-cordofanian/niger-congo.html
https://sanstv.ru/dict/нигеро-конголезские%20языки
https://www.booksite.ru/fulltext/1/001/008/063/720.htm

Категория:Нигер-конго тилдери
Гирьяма

Гирьяма (агирьяма, кигирьяма, ника, ньика) — Кенияда жашаган банту эли. Миджикенд элдеринин тобуна кирет.
Гирьяма Инди океанынын жээгине жана Малинди портуна жакын жашайт.
Саны 765 миң адам.

Тил

Гирьяма тили Банту уясына кирет. Ошондой эле суахили жана англис тилдери кеңири тараган.

Дин

Калктын бир бөлүгү мусулмандар. Калгандары христианчылыкты (протестантизм) жана жергиликтүү салттуу культтарды карманышат.

 Чарбалык иштер

Деңиз балык уулоо;
Малчылык (майда мүйүздүү мал);
Кол жер чарбасы (таруу, сорго, жүгөрү ж.б.).

Турак жай

Үй чөп менен капталган куполдуу алкактагы тегерек же сүйрү.

Тарых

Гирьяма эли суахилилердин маданий таасиринде калган. Алар христиандашууга каршылык көрсөтүшкөн. Британдык колонизаторлор тарабынан ыйык кайя эмен токойлорун жок кылуу кесепетинен англиялык миссионерлерге каршы көтөрүлүшкө (1914) алып келген. Көтөрүлүштүн жетекчиси аял-жоокер Мекатилили Ва Менза (Mekatilili Wa Menza). Көтөрүлүш басылып, жетекчиси өлкөнүн алыскы аймагына жөнөтүлгөн.

 Булактар 

https://old.bigenc.ru/ethnology/text/2211555 
https://dic.academic.ru/dic.nsf/enc1p/30074
https://www.booksite.ru/fulltext/1/001/008/003/199.htm

Категория:Африка этностору

Категория:Банту элдери
Фур тилдери

Фур тилдери — африкалык тилдердин аз сандуу уясы. Гипотеза боюнча Нил-сахара макроүй-бүлөсүнүн курамына кирет.

Фур уясына эки тил кирет:

фур тили Судандын түштүк-батышында (Дарфур аймагы) колдонулат (750 миң);

амданг (же мими) тилинде сүйлөгөндөр (41 миң) Чаддын чыгышында жашайт.

 Лексика 

фур тили:

мен — ka
сен — ʓi
биз — k-i
эмне — ka
ким — ki
бир — tok
эки — aw
ит — asa
жылдыз — wiri
жаан — kwi
дарак — kuru
баш — tabu

Пра-фур тили:

куш — *=ya
жумуртка — *=iro-
көз — *=uŋi
кулак — *=il-
кол — *=oŋa
кан — *=ewa
сөөк — *=aːru
от — *utu

 Булактар 

https://old.bigenc.ru/linguistics/text/2663703 

Старостин Г. С. Языки Африки. Опыт построения лексикостатистической классификации. Т. 3. Нило-сахарские языки Архивная копия от 6 октября 2021 на Wayback Machine. — М.: Издательский Дом ЯСК, 2017. — 840 стр. — ISBN 978-5-9909114-9-9.

Категория:Нил-сахара тилдери
Кабоверделиктер

Кабоверделиктер, кабовердиндер, Кабо-Верде креолдору (өз аталышы криолу) — эл. Кабо-Верде Республикасынын негизги калкы.

Тил

Кабо-Верде Республикасынын расмий тили — португал тили. Бирок калктын көбү креолдук кабувердьяну тилинде сүйлөйт. Бул тил эски португал тилинин батыш африкалык тилдер менен байланышынын натыйжасында пайда болгон.

Дин

Калктын басымдуу бөлүгү католиктер.
Аз санду протестанттар бар

Келип чыгышы

Кабоверделиктер 16—19-кылымдарда евпропалык (португал, италян, испан, француз ж.б.) отурукташкандар менен аралашып кеткен африкалык кулдардын тукумдары. Мулаттар 70% түзөт.

Кийим

Кийим-кече жана материалдык маданият европалык.

Тамак-аш

Тамак-ашы негизинен жашылчалардан жана балыктан турат.

Коом

Коомдук түзүлүштүн негизин моногамдуу чакан үй-бүлөлөр түзөт. Аталык туугандык эсеп.

Маданият

Кабо-Верде маданияты анын аралаш Батыш Африка жана португал тамырларын чагылдырат. Ал Морна сыяктуу музыканын ар түрдүү формалары жана ар анын түрдүү бийлери: Морнанын жумшак бийи, Фунана, Коладейранын өтө сезимталдыгы жана Батуке бийи менен белгилүү.

 Булактар 

http://etnolog.ru/people.php?id=KABO

https://travel-journal.ru/ethno/38/300/

https://dic.academic.ru/dic.nsf/enc1p/20666

Категория:Африка этностору

Категория:Индоевропа тилдеринде сүйлөгөн африкалык этностор
Жербөбөк

link=https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%A4%D0%B0%D0%B9%D0%BB:Meerkat_(Suricata_suricatta).jpg|thumb|Антверпен ажайыпканадагы жербөбөгү
Жербөбөк — мангусттар тукумундагы сүт эмүүчүлөрдүн бир түрү (Herpestidae). Түштүк Африкада (негизинен Калахари чөлүндө: түштүк-батыш Анголанын, Намибиянын, Ботсвананын жана Түштүк Африканын аймактарында) таралганFuehrer T. Suricata suricatta (meerkat) — Animal Diversity Web.

 Жайылтуусу 
Мангуст түрлөрүнүн ичинен мееркаттар дээрлик бак-дарактары жок ачык жана ээн жерлерде жашайт. Аларды саванналардын жана ачык түздүктөрдүн аймактарында кездештирүүгө болот, ал эми жербөбөктөр катуу жери бар жерлерде отурукташканды жакшы көрүшөт.

 Сүрөттөмөсү 
Жербөбөктөр — кичинекей мангустар, дене салмагы 700-750 г. Жербөбөктүн денесинин узундугу (башын кошкондо) 25-35 см, куйругу (ичке жана учуна карай ичке) 17,5тен 17,5ке чейин. 25 см Миркаттын тиш формуласы төмөнкүдөй:

(Бул жерде - кашка тиштер, - азуу тиштер, - премолярлар, - молярлар), демек, анын жалпы 36 тиши бар. Ошол эле учурда азуу тиштери бир аз ийри, азуу төшү бийик учтуу туберкулездүү.

Жүн түсү, адатта, кызгылт-күрөң болот. Бардык жербөбөктөргө кара тилкелердин мүнөздүү үлгүсү бар, ал жеке түкчөлөрдөн турат, алардын учтары кара түскө боёлгон. Башы ак, кулагы кара, мурду күрөң, куйругу сары, куйруктун учу кара. Жүнү узун жана жумшак, асты кочкул кызыл. Курсактагы жана көкүрөктөгү пальто кыска. Миркаттын дене түзүлүшү сымбаттуу, бирок аны калың жүндөрү жашырып турат. Жытылуу сырды бөлүп чыгарган чака бездери бар, алар тери бүктөмүндө катылган, ошол эле бүктөмдө секретордук секрециялар сакталат. Алдыңкы буттарында узун жана күчтүү тырмактары бар. Аялдардын 6 эмчеги бар.

Жербөбөктөр жигердүү казуучу жаныбарлар. Жербөбөктөрдүн колониялары африкалык жер тайынын таштап кеткен чуңкурларын казышат же колдонушат. Чуңкурлар терең, көбүнчө 1,5 метрден жана андан да терең, бир нече кире бериштери бар. Алар тоолуу аймакта жашаса, анда аскалуу үңкүрлөр аларга баш калкалоочу жай катары кызмат кылат. Алар күнүмдүк жашоо өткөрүшөт. Жылуу күнү алар эң кызык позаларды алып, күнгө сүзүүнү жактырышат. Алар арткы буттарында көпкө тура алышат. Турак-жайлар тез-тез алмашып турат, ал эми жаңы турак-жай эскисинен 1-2 км алыстыкта ​​болуп калат.

Жербөбөктөрдүн жашоо узактыгы табиятта орточо 4-5 жыл болсо, үй шартында 12-14 жылга чейин жетиши мүмкүн.

 Шилтемелери
Сахарави

Сахарави (араб. صحراويون‎ ṣaḥrāwīyūn) — Сахара чөлүнүн батыш бөлүгүндө жашаган эл.

Жалпы саны 750 миң адам.

анын ичинде:

Батыш Сахара (тарыхый мекени) — 300 миң;
Марокко — 221 миң;
Алжир — 184 миң (качкындар);
Мавритания — 26 миң (качкындар);
Испания — 12 миң.

 Этимологиясы 

Араб тилинен ṣaḥrāwīyūn деген сөз «чөлдөн бирөө» деп которулат. Башка тилдерде ал окшош же башка жолдор менен айтылат:

бербер тилдеринде: صحراوةṢeḥrawa, Iseḥrawiyen, Aseḥrawi, Aneẓrofan;

англ.: Sahrawi, Saharawi;
франц.: Sahraoui;
итал.: Saharaui, Sahraui;
порт.: Saaráuis, Sarianos, Saarianos;
исп.: Saharaui, Saharauita.

 Тилдер 

Хассания (араб тилинин жергиликтүү варианты);
Араб тили (тилдин адабий формасы жазуу үчүн гана колдонулат);
Бербер тилдери;
Испан тили.

 Дин 

Исламдын сүннөт багытындагы малики мазхабын карманышат. Суфий избасарлары да бар.

 Чарбалык иштер 

Негизги кесиби — көчмөн малчылык (төө, кой, эчки). Оазистерде зайтун, финик, инжир өстүрүү. Туз өндүрүү (салттуу ыкмалар менен).

 Тарых 

Азыркы аймактын байыркы калкы — көчмөн берберлер.
Арабдардын басып алуу мезгилинде азыркы аймакка Ислам динин берберлер өздөрү тараткан.
Жергиликтүү калк жаңы динди жана араб маданиятынын айрым элементтерин кабыл алган. Бирок араб тилине өтүү процесси узакка созулган. Себеп: араб калкынын аздыгы.
Кээде бербер уруулары жергиликтүү бийликти өзгөртүүгө жана өз династияларын же мамлекеттерин түзүүгө умтулган диний лидерлердин айланасына биригишкен. Алар Альморавиддер династиясын орнотууга жана Альморави мамлекетин түзүүгө катышкан.
1884-1975-жылдары аймак Испаниянын Рио-де-Оро колониясы болгон. Элдик боштондук кыймылынын натыйжасында Испаниянын колониялык режими кулаган. Бирок 1975-жылдын аягында бул аймакты Марокко жана Мавритания басып алган. 
Оккупанттарга каршы куралдуу күрөшкө Полисарио Фронтунун аскердик-саясий кыймылы жетекчилик кылган. 
1976-жылы 27-февралда
Сахара Араб Демократиялык Республикасы жарыяланды. 
1979-жылы Мавритания бул аймактан аскерлерин чыгарып кеткен. Мавритания территориялык дооматтардан баш тартты жана жаңы мамлекеттин көз карандысыздыгын тааныды (1984). Марокко бийликтеринин репрессиялары көп сандаган качкындарга алып келди.

 Булактар 

http://files.school-collection.edu.ru/dlrstore/c4d80fc5-86bc-56b1-3562-427e83026aae/1006353A.htm

https://www.spsrasd.info/news/ru/articles/2020/08/01/26899.html 

Категория:Африка этностору

Категория:Араб элдери
Тагдал тили

Тагдал (франц. Tagdal) же тагдалт тилинде негизинен Нигердин борбордук аймактарында сүйлөйт: Агадес аймагындагы Арли жана Чирозерин департаменттеринде, Тахуа аймагынын түштүк-чыгышында, Зиндер аймагынын түндүк-батышында жана Маради облусунун түндүгүндө.

 Классификация 

Ethnologue тилди аралаш бербер-сонгай тили деп эсептейт. Башка изилдөөчүлөр бул тилди Сонгай үй-бүлөсүнүн түндүк бутагы катары классификациялашат.

 Диалектилер 

Тил түндүк жана түштүк диалектилирге бөлүнөт. Түндүк диалектиде Тахуа аймагынын чыгышында жашаган игдален эли сүйлөйт. Түштүк диалектиде Мали чек арасына жакын жашаган ибероган эли сүйлөшөт.

 Лексика 

Тагдал тилинин лексикасы 75—80% бербер сөздөрүнөн турат. 
Бирок күнүмдүк баарлашууда 50% сонгай сөздөрүнөн турган лексика колдонулат.

 Булактар 

https://www.ethnologue.com/language/tda/
https://www.endangeredlanguages.com/lang/5812?hl=ru
https://old.bigenc.ru/linguistics/text/3636944 
Ritter, Georg. Wörterbuch zur Sprache und Kultur der Twareg II Deutsch-Twareg (нем.). — Висбаден: Harrassowitz Verlag, 2009. — 735 S.
Michael J Rueck; Niels Christiansen. Northern Songhay languages in Mali and Niger, a sociolinguistic survey. — SIL International, 1999.
Сайффер Норберт (Эд) (2000). Майкл Дж. Рюк; Нильс Кристиансен. «Языки северного сонгая в Мали и Нигере, социолингвистическое исследование». in Trends in Nilo-Saharan linguistics: труды 7-й нило-сахарской лингвистической конференции, Вена, Австрия, 2-6 сентября 1998 г. Кельн: Rüdiger Köppe Verlag.Википедия site:wiki5.ru

Категория:Нил-сахара тилдери
Кахтаниттер

Кахтаниттер - «түштүк арабдары», Кахтандын тукумдары. Араб тарыхына ылайык, Кахтан жана анын 24 уулу Араб жарым аралынын түштүгүн байырлаган, кахтаниттер деп аталган элдин ата-бабалары болуп саналат. Түпкү теги Араб жарым аралынын түштүк бөлүгүндө, негизинен Йеменде отурукташкан .

Ислам тарыхына ылайык, кахтаниттер, «арабдаштырылган арабдар» деп эсептелген аднаниттерден (Аднандын тукумдары) айырмаланып, «таза арабдар» деп эсептелет . Кахтаниттер эки топко бөлүнөт: отурукташкан (химяр) жана көчмөн (кахлан) . Кахлан да, Химяр да Сабы ибн Йашджуба ибн Йаруба ибн Кахтандын уулдары болуп эсептелишет. Исламга динине чейинки мезгилде химяриттер Йеменде өкүмдарлык кылып, адегенде иудаизмди, андан кийин христианчылыкты карманышкан. Химяр падышачылыгы Йеменге 72 жыл ээлик кылган соң, эфиопиялык аскерлер тарабынан басылып алынган (Ибн Хишамдын айтысуу боюнча). Кийинчерээк Сейф Зу-Йазан аль-Химьяр перс аскерлери менен бирге басылып алынган жерлерди эфиопиялыктардан бошоткон. Химяриттер мусулмандар тарабынан багынтылганга чейин персдердин бийлик алдында болушкан .

Химярлар куда'а, танух, калб, жухайна, узра ж.б. урууларына бөлүнүшөт. Кахландар - тайй, хамдан, амила, жузам, анмар, азд ж.б. урууларына бөлүнүшөт. Jirjī Zaydān, David Samuel Margoliouth,
 Umayyads and ʻAbbásids: Being the Fourth Part of Jurjí Zaydán,
 (about Islamic Empire), 1907, p.45. .

 Шилтемелер
Ополе воеводдугу

Ополе воеводдугу (; ) — Польшанын түштүк-батышында жайгашкан воеводдугу.

 Тарыхы 

 1950-1975 
Ополе воеводствосу 1950-жылы Силезия-Домбровск воеводдугунун Ополе жана Катовице воеводалыктарына бөлүнүшүнүн натыйжасында түзүлгөн. Мындан тышкары Вроцлав воеводствосунан Бжег жана Намыслув повяты жаны Ополе воеводдугунун курамына киргизилген.

 1975-1998 
1975-1998-жылдары Ополе воеводдугу Гожув-Шлонски, Кшановице, Кужня-Рачиборска, Олесно жана Рачибуж шаарлары менен гминанын курамында болгон, алар коңшулаш Катовице жана Ченстохова воеводалыктарына өткөрүлүп берилген.

 1999-жылдын 1-январынан баштап 
1998-жылдагы акимий реформанын натыйжасында Гожув-Шлонски жана Олесно шаарлары менен мурда бөлүнгөн гминанын айрымдары Ополе воеводдугуна кайтып келишти, андан тышкары жоюлган Ченстохова воеводдугунан Доброжен жана Прашка шаарлары менен бир нече башка коммуналар көчүп келишти.

 Калкы 
Калкы - 2017-жылдын 31-декабрына карата 990 069 киши

2007-жылдын 31-декабрына карата калктын гендердик курамыNowak Lucyna, Stańczyk Joanna, Znajewska Agnieszka. Ludność. Stan i struktura w przekroju terytorialnym (Stan w dniu 31 XII 2007 r.) Główny Urząd Statystyczny, Warszawa, 2008. ISSN 1734-6118:
+БардыгыАялдарЭркектерАдам%Адам%Адам%Калкы1 037 088100535 86051,7501 22848,3Аянты9 411,67 км²Калктын жыштыгы
(адам/км²)110,256,953,3

 Акимий бөлүнүшү 
Воеводалыкка 11 повят жана 1 шаар повят катары кирет.
№БелгисиПовяты
Повяты
Акимий борбору
Акимий борбору
Аянты
[км²]Калкы
(2018)Гминалар1link=https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%A4%D0%B0%D0%B9%D0%BB:POL_powiat_brzeski_(opolski)_COA.svg|28x28pxБжегBrzeskiБжегBrzeg876,529049362link=https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%A4%D0%B0%D0%B9%D0%BB:POL_powiat_g%C5%82ubczycki_COA.svg|25x25pxГлубчицеGłubczyckiГлубчицеGłubczyce673,14620943link=https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%A4%D0%B0%D0%B9%D0%BB:POL_powiat_k%C4%99dzierzy%C5%84sko-kozielski_COA.svg|28x28pxКенжежын-КожлеKędzierzyńsko-KozielskiКенжежын-КожлеKędzierzyn-Koźle625,289523664link=https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%A4%D0%B0%D0%B9%D0%BB:POL_powiat_kluczborski_COA.svg|30x30pxКлючборкKluczborskiКлючборкKluczbork851,596618945КрапковицеKrapkowickiКрапковицеKrapkowice442,356422756link=https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%A4%D0%B0%D0%B9%D0%BB:POL_powiat_namys%C5%82owski_COA.svg|28x28pxНамыслувNamysłowskiНамыслувNamysłów747,674267757link=https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%A4%D0%B0%D0%B9%D0%BB:POL_powiat_nyski_COA.svg|28x28pxНысаNyskiНысаNysa1223,8713781998link=https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%A4%D0%B0%D0%B9%D0%BB:POL_powiat_oleski_COA.svg|26x26pxОлесноOleskiОлесноOlesno973,626484879link=https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%A4%D0%B0%D0%B9%D0%BB:POL_powiat_opolski_COA.svg|28x28pxОполеOpolskiОполеOpole1586,821236121310link=https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%A4%D0%B0%D0%B9%D0%BB:POL_powiat_prudnicki_COA.svg|27x27pxПрудникPrudnickiПрудникPrudnik571,1655748411link=https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%A4%D0%B0%D0%B9%D0%BB:POL_powiat_strzelecki_COA.svg|28x28pxСтшелцеStrzeleckiСтшелце-ОполскеStrzelce Opolskie744,28748717

 Шилтемелери
Диана Войт

Диана Войт (чын аты – Диана Фаритовна Исхакова) (11-сентябрь 1989, Фрунзе, Кыргызстан) – кыргызстандык спортчу, ишкер жана коомдук ишмер.

 Өмүр баяны 
2011-жылы Диана Борис Ельцин атындагы Кыргыз-орус славян университетинин юриспруденция адистигин аяктаган. 2011–2012-жылдары “Лоренц” эл аралык юридикалык фирмасында, 2012–2014-жылдары Кыргыз Республикасынын Президентине караштуу Башкаруу академиясынын “Юриспруденция” кафедрасында окутуучу, 2014–2015-жылдары “Bishkek International School” эл аралык мектебинде юрист болуп эмгектенген.

2016-жылы ишкердикте карьерасын баштап, 2023-жылга карата Бишкекте 5 филиалы жана Алматыда 1 филиалы бар “La Letty”эл аралык эпиляция студиясы тармагын түптөгөн.

2020-жылдан тартып BOSWomen, SELFmama, V Balance эл аралык аялдар бизнес форумдарында баяндамачы болуп келет.

2022-жылдын 20-сентябрында Кыргыз Республикасынын Экономика министрлигинин “Жылдын ишкер айымы–2022” дипломун алган.

2022-жылдан бери Кыргыз Республикасынын Чыгармачыл өнөр жай ассоциациясынын мүчөсү.

Жашоону системалаштыруу боюнча практикумдун автору.

thumb|240px|С кубком Amateur Olympia India 2022
thumb|240px|На горнолыжной базе Каракол

 Спорттук карьерасы 
2022-жылы 170 смге чейинки фитнес-бикини категориясында бодибилдинг боюнча Amateur Olympia India эл аралык чемпионатын жеңип алган жана алдыдагы турнирлерге профессионалдар арасында катышууга укук берген IFBB PRO лига картасынын ээси болгон.

Лыжа тебүүнү да жакшы көрөт. 2022-жылдын январь айында Кыргызстандын туусун көтөрүп, улуттук кийимчен лыжа тепкен видеосу Кыргызстанда укмуштай популярдуу болгон.

 Жеке жашоосу 
2014-жылы турмуш курган. 2017-жылы төрөлгөн уулдун энеси.

 Эскертүүлөр 

Категория:Инсандар:Кыргызстан
Категория:Спортчулар
Добружа татар тили

Добруджа татар тили (tatarşa, tatar tĭlĭ) – крым татар тилинин варианты.As an Extra Small Language Romanian Tatar Turkish Негизинен Румыниянын Добружа аймагында сүйлөшөт. Болгарияда жана Түркияда да ораторлор бар. Ал румын тилинен көптөгөн сөздөрдү камтыйт.

 Алфавит 
Румыниялык татарлар колдонгон латын алфавити.
 Aa Áá Bb Çç Dd Ee Ff Gg Ğğ Hh Ii Íí Îî Jj Kk Ll Mm Nn Ññ Oo Óó Pp Rr Ss Şş Tt Uu Úú Vv Ww Yy Zz

IPAКириллицаЛатынчаАраб тамгаАраб тамга аты [ɑ] А а A a ا Элиф [æ] Ә ә Á á ا Элиф [b] Б б B b ب Бэ [v] В в V v و Уау [g] Г г G g گ Гэф [ʁ] Г г G g غ Гайн [d] Д д D d د Дал [je] Е е Ye ye / / [jo] Ё ё Yo yo / / [ʒ] Ж ж J j ژ Жэ [dʒ] Җ җ Ğ ğ ج Жим [z] З з Z z ز Зэ [i] И и I і ي Йэ [j] Й й Y y ي Йэ [k] К к K k ك Кеф [q] К к K k ق Каф [l] Л л L l ل Лам [m] М м M m م Мим [n] Н н N n ن Нун [ŋ] Ң ң Ñ ñ ڭ Неф [o] О о O o اُ Дамма Элиф [œ] Ө ө Ó ó ‎اُ Дамма Элиф [p] П п P p پ Пэ [r] Р р R r ر Рэ [s] С с S s س Син [t] Т т T t ت Тэ [u] У у U u اُ Дамма Элиф [w] Ў ў U u و Уау [y] Ү ү Ú ú اُ Дамма Элиф [f] Ф ф F f ف Фэ [χ]&[h] Х х H h ە Хэ [ts] Ц ц Ts ts / / [tʃ] Ч ч Ç ç چ Чим [ʃ] Ш ш Ş ş ش Шин [ɕ] Щ щ Şç şç / / [ɯ] Ы ы Î î اِ Элиф Касра [ɨ~ə] І і Í í اِ Элиф Касра [e~ɛ] Э э E e َ- Касра [ju] Ю ю Yu yu / / [jɑ] Я я Ya ya / /

 Булактар 

Категория:Тилдер
Категория:Румыния
Экофеминизм

Экофеминизм — феминизмдин бир бутагы катары айлана-чөйрөнү коргоодо аял менен жаратылыштын ортосундагы мамиленин негизин талдайт.

Климаттын өзгөрүшүн, гендердик теңчиликти ошондой эле социалдык адилетсиздикти көтөргөн идеология экофеминизмде өзгөчө басым жасалат. Экофеминистик көз караштагылар жаратылыш менен адам ортосундагы мамилени талдоодо «жыныс» концепцияны  колдонушат. Бул термин француз жазуучусу Франсуа де Бонн "Le Feminisme ou la Mort" (Феминизм же өлүм) китебинде биринчи жолу колдонулат.

Экофеминизм теориясы феминизмдин өнүгүүсүн таңуулоо менен коомчулукту кызматташууга үндөйт. Экофеминисттик талдоо аял менен жаратылыштын экономикада, динде, саясатта, адабиятта басмырлануусун талдайт. Бул изилдөөлөрдө аял менен жаратылышка болгон  мамиле каралат. Мисалы, эркектердин аялдарга үстөмдүк кылышы жана адамдардын жаратылышка кылган мамилесин камтыйт. Экофеминизм, аял менен жаратылышты сыйлоого жана аялзатына аяр мамиле кылууга чакырат.

Экофеминизм өзүнө көптөгөн көз караштарды камтыйт. Өзгөчө айлана-чөйрөгө жана аялдарга патриархалдык жактан басынтылуусу көңүл чордонундаБУУӨП. Женщины и окружающая среда в Кыргызской Республике. (орус.). https://www.kg.undp.org/content/dam/kyrgyzstan/Publications/gender/Photostory%20RUSfinal.pdf. 

 Булактар