Zhantas/Cleaned-Kyrgyz_Wikipedia huggingface dataset:
Мүнөт

Мүнөт (лат. minutus — кичирейтилген, кичине) 

 1) убакыттын системадан тышкаркы бирдиги. 
 Белгилениши: мин, эл аралык min - 60 сек=1/60 с = 1/1440 сутка. 
 2) Тегиздиктеги бурчтун 1/60 градуска барабар бирдиги.

 Булактар 
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Бишкек: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1979. Том 4. Лактация - Пиррол. -656 б.

Категория:Терминдер
Пайыздык своп

Пайыздык своп (англ. interest rate swap, IRS) — ал белгилүү бир датада бир тарап экинчи тарапка белгилүү суммада бекитилген пайызды төлөп берет жана экинчи тараптан өзгөрүлмө чен боюнча (мисалы, LIBOR) пайыздын суммасында төлөм ала тургандыгы жөнүндөгү эки тараптын ортосундагы макулдашуу формасындагы туундуу финансылык аспап. 
 
Келечектеги пайыздык чен жөнүндө макулдашуу (англ. Forward Rate Agreement) — стандартташтырылган пайыздык своп.
 
Пайыздык свопторду, бекитилген чендерди өзгөрүлмөлөргө жана тескерисинче өз ара которуу үчүн активдер жана пассивдер менен операцияларды камсыздандырууда пайдаланышат. Пайыздык своп боюнча позиция келишимдин тараптары үчүн, пайыздык жана насыялык тобокелдиктерди камтыйт.
 
 Колдонуу 
Пайыздык своптор ар кандай инвестициялык стратегияларда колдонулат. Алар хеджирлөө жана финансылык спекуляция үчүн белгилүү аспап болуп саналат.
 
 Хеджирлөө 
Свопторду макулдашуу боюнча пайыздык чендерди бекитүү, пайыздык чендердин түшүүсүнөн камсыздандырууга мүмкүндүк берет. Башка жагынан алганда, пайыздык чендерди төмөндөткөндө контрагент утушта болот.
 
 Спекуляциялар 
Пайыздык своп боюнча позицияга кирүүнүн төмөнкү босогосунан улам, алар пайыздык чендердин кыймылынан спекуляция кылуучу трейдерлер арасында белгилүү.
 
Ошентип, баанын төмөндөшү күтүлүп жаткан негизги актив боюнча толук кандуу кыска позицияны ачуунун ордуна, трейдер ошол эле мезгилге пайыздык ченди белгилеген своп келишимин түзүү жетиштүү болот.
 
 Шилтемелер 

Категория:Экономика
Сабрия

Сабрия — Sevimli TV каналында 30-ноябрда башталган өзбек сериалы.https://www.imdb.com/title/tt15149520/?ref_=nv_sr_srsg_0

 Тема 
16 жаштагы Сабрия аттуу кыз сүйгөн жигити менен мамиледе болгон деп айыпталууда. Сабрийе менен анын сүйүктүүсүнүн ыңгайсыз жоругунан кийин атасы аны 60 жаштагы карыяга экинчи аялдыкка берүүдөн башка аргасы жок. Драма Сабриянын жана анын үй-бүлөсүнүн тагдыры аркылуу коомдун айрым көйгөйлөрүн көрсөтүүгө аракет кылат.https://www.kinopoisk.ru/series/4540018/https://www.themoviedb.org/tv/132417-sabriya

 Актёрлор жана каармандар 
АктёрлорКаармандарСерияШиринабону СотволдиеваСабрия1-Жахонгир АбдумуминовичДостон1-Анвар АзимовМахмуд бай1-Гулхумор АбдуллаеваСаида1-Насиба ТурсуноваШайдо1-Фатхулла МаъсудовИсмоил1-Гавхар ЗокироваМахмуд байдын аялы1-Маъруфхон МухаммедовСирожиддин1-Зуфар РаимовИброхим1-Нодирбек УзоковНизом1-

 Обзор 
СезонСерия 
саныБаштапкы чыгаруу датасыБашталыш күнүАяктоо күнүКанал1 -30 Ноябрь 2021 -Sevimli TV

 Серияларhttps://sevimliplay.tv/series/sabriya/sabriya-1-season/sabriya-1-serie 
СерияДиректорСценаристЧыккан датасыРейтинг
(TOTAL)1. СерияНасиба ТурсуноваУткирбек Каххоров30 Ноябрь 20214.332. СерияНасиба ТурсуноваУткирбек Каххоров1 Декабрь 20213.753. СерияНасиба ТурсуноваУткирбек Каххоров2 Декабрь 20214.744. СерияНасиба ТурсуноваУткирбек Каххоров3 Декабрь 20214.905. СерияНасиба ТурсуноваУткирбек Каххоров6 Декабрь 20213.136. СерияНасиба ТурсуноваУткирбек Каххоров7 Декабрь 20213.667. СерияНасиба ТурсуноваУткирбек Каххоров8 Декабрь 20214.268. СерияНасиба ТурсуноваУткирбек Каххоров9 Декабрь 20214.389. СерияНасиба ТурсуноваУткирбек Каххоров10 Декабрь 20214.6410. СерияНасиба ТурсуноваУткирбек Каххоров13 Декабрь 20214.9311. СерияНасиба ТурсуноваУткирбек Каххоров14 Декабрь 20214.9012. СерияНасиба ТурсуноваУткирбек Каххоров15 Декабрь 20215.9513. СерияНасиба ТурсуноваУткирбек Каххоров16 Декабрь 20215.9014. СерияНасиба ТурсуноваУткирбек Каххоров17 Декабрь 20215.7015. СерияНасиба ТурсуноваУткирбек Каххоров20 Декабрь 20213.8016. СерияНасиба ТурсуноваУткирбек Каххоров21 Декабрь 20214.0017. СерияНасиба ТурсуноваУткирбек Каххоров22 Декабрь 20214.8018. СерияНасиба ТурсуноваУткирбек Каххоров23 Декабрь 20214.1019. СерияНасиба ТурсуноваУткирбек Каххоров24 Декабрь 20214.4020. СерияНасиба ТурсуноваУткирбек Каххоров27 Декабрь 20214.0021. СерияНасиба ТурсуноваУткирбек Каххоров28 Декабрь 20214.2022. СерияНасиба ТурсуноваУткирбек Каххоров29 Декабрь 20213.6023. СерияНасиба ТурсуноваУткирбек Каххоров30 Декабрь 20212.9024. СерияНасиба ТурсуноваУткирбек Каххоров04 Январь 20224.75

 Шилтемелер
Өрнөк (Тогуз-Торо району)

Өрнөк — Кыргыз Республикасынын Жалалабат облусунун Тогуз-Торо районундагы айыл. Тогуз-Торо айыл өкмөтүнүн курамына кирет.

 Калкы 
Калкы — 120 киши.

 Эскертүүлөр 

 Адабият 

Категория:Тогуз-Торо айыл аймагы
Категория:Айылдар
Ленин (Тогуз-Торо району)

Ленин – Жалал-Абад облусунун Тогуз-Торо районундагы кыштак. Тогуз-Торо айыл аймагына караштуу. Нарын дарыясынын боюнда, деңиз деңгээлинен 2020 м бийиктикте жайгашкан. Райондун борбору Казарман кыштагынан 2 км чыгыш тарапта. Багыш темир жол бекетинен 108 км. Кыштак 1950-ж. негизделген. Калкы 2 163 (2009); негизинен дыйкан чарбаларында эмгектенет. Орто мектеп, китепкана, бала бакча бар.
 Калкы 
Калкы - 2 163 киши.

 Булактар 

Категория:Тогуз-Торо айыл аймагы
Категория:Кыштактар
Табылгыты (Тогуз-Торо району)

Табылгыты — Кыргыз Республикасынын Жалалабат облусун Тогуз-Торо районундагы айыл. Сары-Булун айыл округу составына кирет.
 Калкы 
Калкы — 1 013 киши.

 Булактар 

Категория:Сары-Булуң айыл аймагы
Категория:Айылдар
Кара-Суу (Тогуз-Торо району)

Кара-Суу — Кыргыз Республикасынын Жалалабат облусун Тогуз-Торо районундагы айыл. Сары-Булун айыл округу составына кирет.
 Калкы 
Калкы — 1 739 киши.

 Булактар 

Категория:Сары-Булуң айыл аймагы
Категория:Айылдар
Бирдик (Тогуз-Торо району)

Бирдик — Кыргыз Республикасынын Жалалабат облусун Тогуз-Торо районундагы айыл. Көк-Ирим айыл округу составына кирет.
 Калкы 
Калкы — 1 118 киши.

 Булактар 

Категория:Көк-Ирим айыл аймагы
Категория:Айылдар
Арал (Тогуз-Торо району)

Арал — Кыргыз Республикасынын Жалалабат облусун Тогуз-Торо районундагы айыл. Көк-Ирим айыл округу составына кирет.
 Калкы 
Калкы — 1 811 киши.

 Айылдан чыккан инсандар 
Арал айылынан чыккан таанымал инсандардын арасында тарыхчы Бейше Урстанбеков ж.б. бар. 

 Булактар 

Категория:Көк-Ирим айыл аймагы
Категория:Айылдар
Карл Маркс (Тогуз-Торо району)

Карл Маркс — Кыргыз Республикасынын Жалалабат облусун Тогуз-Торо районундагы айыл. Атай айыл округу составына кирет.
 Калкы 
Калкы — 657 киши.

 Булактар 

Категория:Атай айыл аймагы
Категория:Айылдар
Атай (Тогуз-Торо району)

Атай (кыштак) – Кыргыз Республикасынын Жалал-Абад облусунун Тогуз-Торо районундагы кыштак. Атай айыл өкмөтүнө караштуу Карл Маркс айылы бар. Атай суусунун жээгинде, деңиз деңгээлинен 1358 м бийиктикте жайгашкан. Райондун борбору Казарман кыштагынан 25 км түштүк-батыш тарапта. Балыкчы темир жол бекетинен 435 км. 1909-ж. отурукташкан. Айылдын аталышы «Курманбек» эпосундагы Атай аттуу кейипкердин эрдиги, анын сөөгүнүн ошол жерде коюлушуна байланыштуу.
 Калкы 
Калкы - 1 640 киши.Численность населения областей, районов, городов,поселков городского типа, айылных аймаков и айылов (сел) Кыргызской Республики (по данным айыл окмоту на начало 2021г.), негизинен мал ж-а аары чарбаларында эмгектенет. Орто мектеп, китепкана, медпункт бар. Азыркы учурда 2016-2021-жж Атай айыл аймагын Бакдөөлөт Бобукеев башкарып келет. Айылда 2 орто билим берүүчү мектеп бар. Саймалуу-Таш жана Барктабас мектептери. 

 Колдонулган адабияттар 

 “Кыргызстан”. Улуттук энциклопедия: 1-том. Башкы ред. Асанов Ү. А., Б.: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2006. ISBN 9967—14— 046—1

Категория:Атай айыл аймагы
Категория:Кыштактар
Шанти мантралары

Шанти мантралары же "Тынчтык мантралары" же Панча Шанти - Упанишаддарда (индустардын бир диний жазуулары) тынчтык үчүн индуист дубалары (индуистардын диний жазуулары) (Шанти). Алар көбүнчө диний ырым-жырымдардын жана аңгемелердин башында жана аягында окулат. Шанти мантралары Упанишаддардын кээ бир бөлүктөрүнүн башында окулат. Шанти мантралары дайыма Ом (Аум) мууну жана "Тынчтык" дегенди билдирген "Шанти" сөзүнүн үч айтылышы менен аяктайт.
Брихадарaньяка жана Ишавасья Упанишаддарда
 Деванагари жазуунда Латын жазуунда Англис жазуунда Кыргызча ॐ पूर्णमदः पूर्णमिदम् पूर्णात् पूर्णमुदच्यते |
पूर्णस्य पूर्णमादाय पूर्णमेवावशिष्यते ||
ॐ शान्तिः शान्तिः शान्तिः || Mantra Pushpam, Page 6 oṃ pūrṇam adaḥ pūrṇam idam pūrṇāt pūrṇam udacyate
pūrṇasya pūrṇam ādāya pūrṇam evāvaśiṣyate
oṃ śāntiḥ śāntiḥ śāntiḥ Om! That is infinite (Man), and this (universe) is infinite.
The infinite proceeds from the infinite.
(Then) taking the infinitude of the infinite (universe),
It remains as the infinite (Brahman) alone.
Om! Peace! Peace! Peace!Brihadaranyaka Upanishad, Translated by Swami Madhavananda, Published by Advaita Ashram, Kolkata. 
Ом! Бул чексиз (Адам) жана бул (Аалам) чексиз.
Чексиздик чексизден келип чыгат. (Андан кийин) чексиздин (ааламдын) чексиздигин алып, Ал жалгыз чексиз (Брахман) болуп кала берет.
Ом! Тынчтык! Тынчтык! Тынчтык! 

Эскертүүлөрү
NASDAQ биржасы

NASDAQ биржасы же жөн эле NASDAQ - бул америкалык фондулук биржа болуп саналат. Бул аталыш National Association of Securities and Dealers Automated Quotationsтун толук аталышынын аббревиатурасы. АКШнын ири электрондук биржасы. NASDAQда 3700гө жакын компания тизмеленген, бул аны дүйнөдөгү эң ири соода биржасына айландырат.
 
 NASDAQ индестери 
 
NASDAQта жогорку технологиялык компаниялар гана котировкаланбайт, ошондуктан индекстердин бүтүндөй системасы пайда болду, алардын ар бири экономиканын тиешелүү тармагындагы кырдаалды чагылдырат. Азыр NASDAQ электрондук тутумунда сатылуучу баалуу кагаздардын котировкаларына негизделген мындай индекстердин он үчү бар.
 
 Nasdaq Composite 
 
Nasdaq Composite индекси NASDAQ (бардыгы 5000ден көбүрөөк) биржасында котировкалануучу бардык компаниялардын акцияларын камтыйт. Рыноктук баасы кийинкидей эсептелет: компаниянын акцияларынын жалпы саны бир акциянын учурдагы рыноктук баасына көбөйтүлөт.
 
 Nasdaq-100 
 
Nasdaq-100 капиталдаштыруу боюнча 100 ири компанияларды камтыйт, алардын акциялары NASDAQ биржасында сатылып жатат. Индекске каржы секторунун компанияларды камтылбайт. 2021-жылга карата Nasdaq-100дун 57% технологиялык компаниялар түзөт. QQQ тикеринин астындагы Nasdaq фонд биржада Nasdaq-100 динамикасын жогорку тактык менен кайталайт.
 
 NASDAQ башка индекстери 
 
 NASDAQ Bank Index — банктык сектордун компаниялары үчүн
 NASDAQ Biotechnology Index —медициналык жана фармацевтикалык компаниялар үчүн
 NASDAQ Computer Index — компьютерлер үчүн программалык жана аппараттык камсыздоону иштеп чыгуучу компаниялар үчүн
 NASDAQ Financial Index — банктык жана камсыздандыруучу компаниялардан башка каржылык сектордун компаниялары үчүн
 NASDAQ Industrial Index — өнөр жай компаниялары үчүн
 NASDAQ Insurance Index — камсыздандыруучу компаниялар үчүн
 NASDAQ Telecommunications Index —телекоммуникациялык компаниялар үчүн.
 
 Шилтемелер 

Категория:Финансы
Кызыл-Жылдыз (Тогуз-Торо району)

Кызыл-Жылдыз — Кыргыз Республикасынын Жалалабат облусун Тогуз-Торо районундагы айыл. Каргалык айыл округу составына кирет.
 Тарыхы 
Каргалык айылдык кеңеши Каргалык айыл аймагында “Кызыл-Жылдыз” калктуу конушу жок болгондугуна байланыштуу калктуу конушту Кыргыз Республикасынын Улуттук статистика комитетинин мамлекеттик классификатордон чыгаруусун сунуштаган“Кызыл Жылдыз” калктуу пунктун мамлекеттик классификатордон чыгаруу жөнүндө, Токтом № 59, Каргалык айылдык кеңешинин (ХХVII чакырылышынын) кезектеги ХIХ сессиясы, 2018.12.21. .

 Булактар 

Категория:Каргалык айыл аймагы
Категория:Айылдар
Кербен (Германия)

Кербен ( - Германиядагы коммуна, Рейнланд-Пфальц жеринде жайгашкан.

Майен-Кобленц районунун курамына кирет . Майфельддин жетекчилигине баш ийет. Калкы - 435 киши (31-декабрь, 2010-жыл). 4,71 км² аянтты камтыйт. Расмий коду — 07 1 37 048 .

 Эскертүүлөр
FTSE 100 Index

FTSE 100 Index (Financial Times Stock Exchange Index, формалдуу эмес Footsie) —
Лондон фондулук биржасынын алдыңкы индекси. Financial Times жана Лондон фондулук биржасына таандык көз карандысыз FTSE Group компаниясы тарабынан эсептелет.
 
1984-жылдын 3-январынан тартып 1000 пункт деңгээлинен баштап эсепетеле баштаган. 1999-ж. 30-декабрында 6950,6 пункт болуп эң жогорку көрсөткүчкө жетти.
 
 Индекстин компоненттери 
 
2021-жылдын сентябрында өнөр жай товарлар менен кызмат көрсөтүүлөр сектору индекстеги 11,5% салмагы менен эң ириси, андан кийин 11,3% менен финансылык сектор жана үчүнчү орунда 9,9% менен саламаттыкты сактоо сектору болгон. 10 ири компания индекстин бардык катышуучуларынын жалпы рыноктук капиталдаштыруусунун 41% суммалык салмагына ээ болгон.
 
 Тандоо критерийлери 
 
Акциялары FTSE 100 индексинин эсебинде эсептелинген компаниялар, FTSE Group тарабынан коюлган шарттарды канааттандырууга тийиш:

 Лондон фондулук биржасынын тизмесине кирүүгө,
 FTSE 100 индексинин акцияларынын баасы фунт же евро менен көрсөтүлүүгө тийиш,
 белгилүү бир мамлекетке тиешелүүлүгү боюнча тесттен өтүшү керек,
 акциялары эркин жүгүртүлүп жана жогорку ликвиддүү болууга тийиш.
 
Индекс квартал сайын март, июнь, сентябрь жана декабрдын биринчи жумасында каралат.
 
 Эскертүүлөр 

Категория:Финансы
Категория:Экономика
Батир-студия

Батир-студия — эреже катары чоң эмес ички тосмолорусуз батир, анда ашкана, мейманкана жана уктоо бөлмөсү биригип бир бөлмөдө жайгашат. 20-кылымдын башында студиялар жашай турган кичине бөлмө болуп, минимум эмерек жана кээ бирде кабатта жалпы санитардык түйүн катары эсептелинчи.
 
Бүгүн батир-студиялар кыймылсыз мүлктүн ар кандай сегменттеринде тартууланат. Эконом класста ал чоң эмес метраждагы батирлер. Ошондой эле элиталык үйлөрдө чоң аянттагы батир-студиялар да бар.
 
 Ар кандай өлкөлөрдө 

 АКШ 
АКШда студиянын орто көлөмү 46–56 м² түзөт.

 Аргентина 
Аргентинада бир бөлмөлүү батир monoambiente (испанча mono – бул бир, а ambiente - бөлмө) деп аталат.
 
 Германия 
Германияда бир бөлмөлүү батирди адатта Garçonnière (французчадан garçon, бала, жаш жигит же бойдок дегенди билдирет) же Einzimmerwohnung («Ein» бир, «Zimmer» - бөлмө, ал эми «Wohnung» - батирди билдирет) деп аташат.
 
 Гонконг 
Гонконгдо студия – бул 10 квадраттык метр аянты менен ванна жана ашканасы бар мини батир. Жашоо аянтынын минималдуу жеткиликтүү көлөмү автотуруктун көлөмүндөй болот.
 
 Канада 
Канадада студияны bachelor (бойдоктор батири) дешет.
 
 Португалия 
Португалияда батир-студияларда T0 (T-Zero) мааниси бар, 0 саны көз карандысыз уктоо бөлмөсү жок дегенди түшүндүрөт.
 
 Швеция 
Швецияда батир-студияны etta, «бирдик» деп аташат. Алардын аянты кадыресе 20дан 40 м² чейин болот.
 
 Япония 
Японияда 10 м² аянты менен батир-студиялар wan rūmu manshon (бир бөлмөлүү өзгөчө үй) деп аталат. 

 Эскертүүлөр 

Категория:Экономика
Үскүдар

Үскүдар - Ыстанбул илинин илчеси, Ыстанбулдун Азия бөлүгүндө.

Түндүктө Бейкоз аймагы, түштүк-чыгышта Аташехир, түштүгүндө Кадыкөй аймагы менен чектешет, батышта Босфор кысыгы менен жууп, ал аркылуу Бешикташ, Бейоглу жана Эминөнү аймактары менен байланышат. Европанын жээгинде.

 Этимологиясы 
Конуштун биринчи аталышы Хризополь болгон. Уламыш боюнча, шаар атын Агамемнон менен Хрисеид уулу Хрис атынан алган, ал каза болуп, ушул жерге коюлган. Башка версия боюнча, ал өз атын грек тилинен алган. χρυσό - алтын, анткени перстер Босфор аркылуу өткөн кемелерден салык алышкан, же күн баткандагы шаардын көрүнүшү үчүн. Үскүдар аты Рим армиясынын скутаторлорунун, атчан атчандардын (σκουτάριον) эквиттеринен келип чыккан деген түшүнүк кеңири тараган. Скутари деген ат да кездешет.

 Тарыхы 
Үскүдар байыркы Хризополь шаарынын ордунда жайгашкан. Хризополь Халкедонго (азыркы Кадыкөй) көз каранды болгон. 508-ж. д. Ахемениддердин империясына кирген. 400-ж. д. Ксенофонттун он миңи Хризополдо бир нече убакытка чейин болгон.

1912-жылы аймакта 81 117 мусулмандар, 50 360 армяндар, 34 640 гректер жана 5 670 жөөттөр жашаган.

 Атактуу мекендештер 

 Василий III (1846 — 1929) — Константинопольдун патриархы.
 Забел Есаян (1878 — 1943) — армян жазуучу.
 Осман Зеки Үнгөр (1880 — 1958) — түрк композитору, каманчы жана дирижеру, "Эгемендүүлүк маршы" улуттук гимнинин музыкасынын автор.
 Хризостом (Константинидис) (1921—2006) — Эфес митрополити.
 Ceza (род. 1977) — түрк рэпер.

 Сүрөттөр
Осман Зеки Үнгөр

Осман Зеки Үнгөр (1880, Үскүдар, Константинополь — 28 февраль 1958, Стамбул) - Түрк композитору, каманчы жана дирижёр, Президенттик симфониялык оркестрдин биринчи жетекчиси. Ал Мамлекеттик консерваториянын башатында турган, анын биринчи директору болгон. Анын көрүнүктүү чыгармасы - Түркиянын гимни "Эгемендүүлүк маршы".[3]

 Өмүр баяны 
1880-жылы Ыстанбулдун Үскүдар илчесинде кант сатуучунун үй-бүлөсүндө туулган. Анын чоң атасы сарай музыканты Сантури Хилми Бей болгон. Орто мектепти Бешикташ аскер окуу жайында бүтүрүп, 11 жашында Султандын музыкалык оркестри академиясына тапшырып, тез эле мугалимдердин жана Султан II Абдул-Хамиддин көңүлүн өзүнө бурган. Ошондуктан, көп өтпөй аны негизги скрипкачылар Вондра Бей менен д'Арадна Паша окута башташкан.

Окууну аяктагандан кийин Үнгөр оркестрге скрипкачы болуп ишке орношуп, андан кийин башкы скрипка кызматын ээлеп, акыры 1917-жылы дирижерлукка ээ болгон. Анын тапшыруусу менен оркестр аскердик оркестрден симфониялык оркестрге айланган. Үнгөр Стамбулдагы эркектер гимназиясында да сабак берген, дем алыш күндөрү да Француз биримдигинин алдында концерт берген. Мындан тышкары Вена, Берлин, Дрезден, Мүнхен, Будапешт жана Софияда дирижерлук кылган.

слеваҮнгөр 1922-жылы сөзү Мехмет Акиф Эрсойго таандык өлкөнүн улуттук гимни үчүн жазган музыкасынын аркасында популярдуулукка ээ болгон. Көп өтпөй Үнгөр Анкарадагы симфониялык оркестрдин башкы дирижеру кызматын ээледи.

Үнгөр 1924-жылдан 1934-жылга чейин жетектеген азыркы Хажеттепе университетинин мамлекеттик консерваториясынын мурунку директору болгон Мүзиги Мугаллим Мектебинин түзүлүшүндө негизги фигура болгон. Ал таланттуу студенттерге мамлекеттин колдоосун жана чет өлкөдө окууга стипендия берүүнү кепилдеген мыйзамды колдоду[4].

Үнгөр 1934-жылы ардактуу эс алууга чыккандан кийин Стамбулдагы Машка сарайына жайгашып, 1958-жылы 78 жашында каза болгон. Анын акыркы керээзи боюнча мүрзөсүнүн үстүндө гимн ойнолуп, Түркиянын тарыхында Эрсойдон кийинки экинчи адам болуп, анын мүрзөсүнө «Эгемендүүлүк маршы» жасалган[5]. Сөөгү Үскүдар облусунун Каражаахмет көрүстөнүндө коюлган.

Уулу Экрем Зеки атасынын жолун жолдоп, каманчы жана музыка мугалими болгон.

 Белгилер 

Категория:Инсандар:Түркия
Категория:Композиторлор
Категория:Түркия
Категория:Инсандар
Мехмет Акиф Эрсой

Мехмет Акиф Эрсой (20 декабрь 1873, Стамбул — 27 декабря 1936, Стамбул)Ayyıldız, Esat. “Mehmed Âkif Ersoy’un ‘Hasbihâl’ Adlı Makalesindeki Arapça Öğretimine Dair Görüşleri”. Kabulünün 101. Yılında İstiklâl Marşı ve Milli Şairimiz Mehmed Âkif Ersoy 2. Uluslararası Sempozyumu Kongre Kitabı. ed. Ayşe Erkmen – Mustafa Latif Emek. İstanbul: İKSAD Yayınevi, 2022. p. 40-48. - Осмон акыны (Түрк гимнинин сөздөрүнүн автору), ветеринар, мугалим, диний агартуучу (Куран котормочусу), сууда сүзүүчү, депутат.

 Өмүр баяны 
Атасы албан, апасы бухаралык өзбектерден болгон. Мехмет Акиф Эрсой мектепте окуп жүргөндө эле ыр жаза баштаган. 1889-1893-жылдары ветеринардык техникумда окуган. Алгачкы ырларын гезитке чыгарып, кийин 10 жылдай жарык көргөн эмес. 1898-жылы үйлөнгөн. 1906 жана 1907-жылдары айылдык мектептерде сабак берген. 1908-жылы ал эки журналга мисирдик акындардын ырларынын котормолорун жарыялаган. Эшреф Эдип чыгарган «Себилүррешад» журналынын башкы редактору болуп иштеген. Eşref Edip: Reactionary Islamism. 1913-жылы Мисирге эки айга барган. Жылдын аягында ветеринардык кызматтын директорунун орун басары кызматынан кетип, адабият сабагынан сабак берген. Биримдик жана Прогресс партиясына кошулду. Түркиянын мамлекеттик гимни үчүн поэзия сынагында жеңүүчү болгон. Гимндин тексти 1921-жылы 12-мартта Улуу Улуттук Жыйында бекитилген. Гимндин музыкасын композитор Осман Зеки Үнгөр жазган. 1930-жылдары боор циррозу менен ооруп калган. 1936-жылы 27-декабрда Стамбулда каза болгон. Ал түрк тарыхында мүрзөсүнүн үстүндө түрк гимни “Эгемендүүлүк маршы ойнотулган биринчи адам болуп калды.

 Чыгармачылык 
Эрсой салттуу чыгыш адабиятын жакшы билген, Виктор Үго, Эмиль Зола, Жан-Жак Руссо, Альфонс де Ламартин сыяктуу батыш жазуучуларынын чыгармаларын сүйгөн. Ал "Сафахат" (1911) аттуу 44 ыр жыйнагы жана улуттук гимндин тексти менен белгилүү. Түрктөр аны “эл акыны” катары тааныйт.

 Белгилер
Түркиянын Премьер-министри

Түркия Республикасынын Премьер-министри - Түркия өкмөтүнүн башчысы (бейрасмий түрдө - Түркиянын Премьер-министри, ). Премьер-министрлик кызмат 2018-жылдын 24-июнундагы президенттик шайлоодон кийин 2017-жылдагы мыйзамтизмелик ыслат учурунда жоюлуп, өкмөттүн ыйгарым укуктары шайланган президент Режеп Тайип Эрдоганга өткөрүлүп берилген. 2018-жылдагы ыслаттан кийин өлкөдө вице-президенттик кызмат пайда болгон

Таблицалардын биринчи мамычаларында колдонулган номерлөө шарттуу болуп саналат. Ошондой эле биринчи графаларда түстүү толтурууну колдонуу шарттуу болуп саналат, бул адамдардын партияга таандыктыгын чагылдырган графага кайрылуунун зарылдыгы жок эле ар кандай саясий күчтөргө тиешелүүлүгүн түшүнүүнү жөнөкөйлөтүү үчүн кызмат кылат. Премьер-министр алгачкы ыйгарым укуктардан кийин катары менен кайталап ыйгарым укуктарды алган учурда, ар бир ыйгарым укуктар өз-өзүнчө чагылдырылат. “Шайлоо” графасында парламенттин курамын түзгөн, өкмөттүн курамын бекиткен же аны колдогон шайлоо процедуралары чагылдырылат. Партиялык таандуулук менен катар «Партия» графасында инсандардын партиялык эмес (өз алдынча) статусу, же алар өз алдынча саясий күч катары иш алып барганда алардын куралдуу күчтөргө таандыктыгы да чагылдырылат.

 Белгилер
Саха тили

Саха тили — Сахалардын тили.
 
Түрк тилдеринин чыгыш бутагына кирет. Бирок көп жылдар бою эвенк, монгол ж. б. элдер менен карымкатышта болушу фонетика, лексика, айрыкча грамматикасынын кыйла өзгөрүшүнө алып келген. 1922-29-ж. эл аралык транскрипциянын негизинде С. А. Новгородов иштеп чыккан алфавити, 1929-39-ж. латын алфавити колдонулган. 1939-жылдан кайра орус графикасынын негизиндеги жазууда.

Колдонулган адабияттар
«Кыргызстан». Улуттук энциклопедия: 7-том / Башкы ред. Ү. А. Асанов. К 97. Б.: «Кыргыз энциклопедиясы» башкы редакциясы, 2015. - 832 б., илл. ISBN 978-9967-14-125-4
Категория:Саха
Мармара бөлгөсү

thumb|400x400px|Мармара бөлгөсү Түркиянын картасында
right|thumb|400x400px|Мармара бөлгөсүнүн илдер

Мармара бөлгөсү — Түркиянын эң Батыш географиялык (статистикалык) бөлгөсү.

Европа менен Азияда бир убакта жайгашкан. Үч деңизге (Мармара, Кара жана Эге) жана эки кысыкка (Босфор жана Чанаккале) жанаша турган 11 илди камтыйт. Бөлгөсүнүн борбору - Ыстанбул шаары.

 Илдер 
+Мармара бөлгөсүнүн илдерИл ысымы
Ил ысымы
Илдин аянты
км²Илдин калкы,
адам (2013)Table-1: Population of Province/District Centers and Towns/Villages and Population Growth Rate by Provinces Туркстат (The Results of Address Based Population Registration System, 2013-12-31)Turkey-divisionКалктын жыштыгы
адам/км²Админ. борборуАдмин.
борбордун калкы, адам.КодуБалыкесирBalıkesir14 4421 162 76174,53Балыкесир215 43610БилежикBilecik4 181208 88846,48Билежик34 10511БурсаBursa11 0872 740 970230,06Бурса1 194 68716КожаэлиKocaeli3 6351 676 202331,80Кожаэли195 69941КыркларелиKırklareli6 056340 55954,24Кыркларели53 22139СакарьяSakarya4 895917 373154,48Сакарья283 75254ТекиртооTekirdağ6 345874 47598,28Текиртоо107 19159ЧанаккалеÇanakkale9 887502 32847,03Чанаккале75 81017Ыстанбулİstanbul5 17014 160 4672248,02Ыстанбул8 803 46834ЭдирнеEdirne6 241398 58264,51Эдирне119 29822ЯловаYalova403220 122418,34Ялова70 11877бардыгы72 52223 202 727

 Белгилер