Zhantas/Cleaned-Kyrgyz_Wikipedia huggingface dataset:
Сөөк жана мүйүздөн буюмдарды жасоо

Сөөк жана мүйүздөн буюмдарды жасоо - Аңчылык, мал-чарбалык, дыйканчлык менен кесиптенген элдердин кол өнөрчүлүгүндө, үй-чарба өндүрүшүндө кеңири таралган.
 
Адатта чоң, көңдөй сөөктөр пайдаланылат. Сөөктү колдонуунун чоң манниге ээ болушун металл менен жыгачтын жетишпегени менен жана айрым элдердин өндөрүштүк салтына байланыштуу түшүндүрүүгө болот. Өндүрүштүк салттарга байланыштуу болгондо баалуу буюмдарды (скульптура ж.б.) жасоо үчүн сөөктү алыстан ташып келиши мүмкүн. Башка учурларда негизинен союлган малдын сөөгү иштетилет. Сөөк менен мүйүздү иштетүү этностук маданияттын өнүгүү өзгөчөлүгүнө
жараша болот. Чөлдөгү малчылар менен тундрада жашоочулар сөөктү, мүйүздү интенсивдүү пайдаланышат. Мүйүз менен сөөк бекемдиги боюнча металлдан бир аз эле айырмаланса да, көп сапаттары боюнча металл жогору турат. Ошондуктан арзан металлдын табылышы менен сөөктөн жасалуучу көп буюмдар металлдан жасала баштайт. Ошентсе да, сөөк менен мүйүздүн металлдан бир аз артыкчылыгы - алар жеңил, ысыкта ысыкты, суукта суукту көп өткөрбөйт. Арктикалык областтарда жашаган элдерде б.а. ненецтерде, якуттарда, эвенктерде, чукчаларда, эскимостордо металл
табуу жеңил экендигине карабастан сөөк менен мүйүз түрдүү максаттарда кеңири пайдалынылып келе жатат.
 
Башка шарттарда, сөөк менен мүйүздүн морттугуна, отко чыдамсыздыгына байланыштуу металл жайылган сайын салттуу өндүрүш чөйрөсүнөн сүрүлүүдө, анын үстүнө сөөк, мүйүз буюмдар даярдоо өлчөмү, формасы боюнча чектелүү.
 
Куралып жасалуучу буюмдарды металлеыз кураштыруу да көпкө чыдабайт жана ишенимсиз болгон. Ошондуктан алар негизинен кооздук буюмдарын жасоодо, майда кустардык өндүрүштө пайдаланылып калды. Мында регионалдык, этностук өзгөчөлүктөр даана байкалат. Пил сөөгү, керик мүйүзү, ташбаканын панцири көпкө чейин культтук буюмдарды жасоо үчүн, өзгөчө искусствонун баалуу үлгүлөрүн жасоодо, мозаика, металл жана жыгач буюмдарды инкрустациялоо үчүн пайдаланылган (өзгөчө Африкада, Индияда, Түштүк-Чыгыш Азия аймактарында).
Эң байыркы мезгилдерде мүйүз менен сөөктү пайдалануу кеңири тараган. Эне-аялдын элеси түшүрүлгөн палеолит мезгилиндеги эң байыркы скульптуралар мамонттун мурун сөөгүнөн жасалган.
 
Бугунун, багыштын мүйүзүнөн бийлик символдору, куралдардын сабы, жебе, жаанын каптагычтары, ооздуктун, куралардын, идиштердин бөлүктөрү жасалган. Скифтер, сарматтар доорундагы айрым евразиялык маданияттарда көркөмдөлгөн буюмдар үчүн, майда-барат тиричилик буюмдарын жасоодо жылкынын туягынын сырткы мүйүз кабыгын пайдаланышкан. Кооздук буюмдарын өзүнүн формасы, өлчөмү, аларга орнаменталдык сюжеттерди жайгаштыруу жана барельефтик сүрөттөрдүн тереңдиги сөөктүн алгачкы табигый өзгөчөлүктөрүнө жараша болот: алардын сүйрү узун пластинкалары туурасы 20 см бийиктиги 6-8 см келет. Сөөктү, мүйүздү иштетүүнүн ыкмалары да түрдүү болгон. Аларды түрдүү жолдор менен жумшарта алышкан, тарамыш жиптер менен өгөөлөп кесишкен, таш араа менен араалашкан, катар тешиктерди жасап,ошол аркылуу сындырышкан ж.б.

 Колдонулган адабияттар 
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Фрунзе: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1980. Том 5. Пирс - Токкана. -656 б.
Категория:Маданият
Сөөк куда

Сөөк куда - туугандык байланыш үзүлбөс үчүн сөөк жаңырткан туугандар.
 
Мындайда «сөөк түштүм» деп айтышат. Кыргыздар жети муун өтмөйүнчө сөөк жаңырткан эмес. Ислам дини тарагандан кийин төрт, үч муун өткөрүп да кудалаша турган болушкан.

 Колдонулган адабияттар 
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Фрунзе: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1980. Том 5. Пирс - Токкана. -656 б.

Категория:Каада-салттар
Структурализм

Структурализм - функционализмдин чегинде пайда болгон багыт.
 
Аны А.Радклифф-Браун негиздеген. Ал коомду айрым аракеттенген элементтердин структуралык жактан өз ара катышына ылайык адамдардын коомдук турмушунун белгилүү социалдык структуранын чегиндеги аракеттенүүсү катары элестетүүгө болот,
- деп түшүнгөн. Ар бир кайталануучу ишмердиктин функциясы -социалдык маанилүү милдеттерди чечүү жана структуралык улануучулукту колдоо болот. Социомаданий турмушка функционалдык мамиле кылуу индивиддер социалдык турмушту өздөштүрүп, ага ыңгайлаша жана аны колдой ала турган туруктуу формаларды иликтөө дегенди билдирет. Ошондуктан этнология илиминин негизги милдети адам коомундагы жана анын маданиятындагы дайыма кайталанып туруучу структуралык өз ара байланыштарды көрсөтүү болуп саналат.
 
Бул идеяны Англияда Э.Эванс-Притчард, Францияда К.Леви Стросс уланткан.
Башкы идеялары:
- маданиятты белги системаларынын (тил, илим, искусство ж.б.) топтому катары кароо;
- адамдардын жашоо тажрыйбасын, чогуу жашоо жана ишмердик кылуу тажрыйбасын маданий уюштуруунун универсалдуу принциптерин жана ыкмаларын издөө;
- адам ишмердигинин бардык чөйрөсүндө универсалдуу маданият уюштургуч универсалийлер бар;
- маданияттын түрдүү түрлөрү менен типтеринин өнүгүүсүнүн шкаласын жана көз караштарды бирдей тартипке келтирүү мүмкүн эмес ж.б.

 Колдонулган адабияттар 
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Фрунзе: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1980. Том 5. Пирс - Токкана. -656 б.
Категория:Коом
Сүннөт той

Сүннөт той — баланы отургузууда өткөрүлүүчү той.
 
Той айрым райондордо үч күнгө созулат. Биринчи күнү той кеңеш өткөрүлөт, тойго арналып багылган мал (аны баланын таятасы, таякелери алып келет) союлат ж.б. даярдыктар өткөрүлөт. Экинчи күнү той башталат, алыс-жууктан коноктор келет, аларга тамак тартылат, айылдагы үйлөргө коноктоого бөлүштүрөт. Байгелүү оюндар уюштурулат. Үчүнчү күн той узаар күн деп аталат. Бул күнү бала сүнөтткө отургузулат жана тойго келгендер тамактанып тарап кетишет.

 Колдонулган адабияттар 
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Фрунзе: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1980. Том 5. Пирс - Токкана. -656 б.

Категория:Каада-салттар
Сыйынуучу жайлар

Сыйынуучу жайлар - Кудайга сыйынуу жана диний жөрелгөлөрдү өткөрүү үчүн атайын курулган имараттар.
 
Мындай өзгөчө сыйынуучу имараттарды куруу алгачкы коомдо варварчылыктын
ортоңку баскычынын аягында, же анын жогорку баскычында пайда болгон. Алар пайда болгонго чейин сыйынуу жөрөлгөлөрү ачык жайларда адатта жалгыз, чоң, тике тургузулган таш менен белгиленген алтарда өткөрүлгөн. Кийин татаалыраак мегалиттик курулуштар - кромлехтер жасалат. Эң байыркы мегалиттик эстеликтер неолит дооруна таандык. Мамлекетке чейинки коомдо пайда болгон, кылымдардын тереңинен келаткан сыйынуучу жайларды салуу салты кийинки доорлордо типтеринин, образдарынын жана курулуш ыкмаларынын ар түрдүүлүгү боюнча таң калтырган курулуштарга өткөн. Бул курулуштар өз мезгилиндеги коомдун идеологиясы жөнүндө ой жүгүртүүгө гана мүмкүнчүлүк бербестен, ошол эле учурда материалдык маданияттын үлгүлөрү боюнча булак да болуп саналат. Аларды курууга коомдоогу өндүргүч күчтөрдүн өнүгүү дэңгээлине ылайык келген, курулуш искусствосунун мыкты жетишкендиктери пайдаланылган: курулуш материалдары, куруу техникасы, архитектуралык ой - баары кызматы боюнча өтө маанилүү жана бараандуу мындай имараттарды курууда коюла турган милдеттердин деңгээлине дал келүүгө тийиш болгон.
 
Аларды пландаштыруу, ошондой эле алардын сырткы көрүнүшү бул имараттар аткара турган сыйынуучулук функцияга жана диний идеяларга ылайык жасалган, бирок аларды элдин арасынан чыккан усталар кургандыктан айрым усталарда сөзсүз элдик көркөм көз-караш берилген. Ошондуктан мындай монументалдык курулуштар үстөмдүк кылуучу таптын суроо-талабы боюнча курулганына карабастан, бүткүл коомдун көркөм көз караштарынан кабар берген.
 
Түрдүү диндерге таандык сыйынуучу имараттар белгилүү, так, бирибиринен айырмаланган приндиптер боюнча курулган, алар пландаштыруунун композициялык ыкмаларында да, ошондой эле сырткы жасалгаларында, интерьерде чагылдырылган.

 Колдонулган адабияттар 
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Фрунзе: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1980. Том 5. Пирс - Токкана. -656 б.

Категория:Курулуштар
Таар көрпө

Таар көрпө, жер көрпө, жер төшөк - таар, шырдак (шырдамал), ала кийиздин үстүнө салынуучу төшөк.
 
Алгач ашталып, өңдөлгөн териден (бостек, пөстөк) жасалса, кийин шайы атлас, баркыт, чий ж.б. кездемелерден (ичи ар түрдүү кездемелерден иштелип) кээде чети башка ар кыл түстөгү кездемелер менен күбөөлөнүп, айланасын кыюу, милте менен кооздолуп, арасына жүн, кийиз, кебез салынып кабылып көктөлөт. Таар көрпөнүн
узундугу 1,5 - 3 метрдей, туурасы ыңгайга жараша ар түрдүү болот. Чеберлер курактын күбөөсүн саймалап, чырмап жасашары маалым. Кийинки мезгилдерде кездемелер оймолонуп, улуттук колоритте жасала баштады.

 Колдонулган адабияттар 
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Фрунзе: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1980. Том 5. Пирс - Токкана. -656 б.

Категория:Үй буюмдары
Талаа этнографиясы

Талаа этнографиясы - азыркы элдерди алардын салттуу турмуштук маданиятынын айрым компоненттери тууралуу алгачкы этнографиялык маалыматтарды чогултуу максатында түздөн-түз байкоо жолу менен изилдөө.
 
Талаа изилдөөлөрү көбүнчө түздөн-түз байкоо методу менен жүргүзүлөт. Ал стационардык же экспедициялык жол менен ишке ашырылат. Түздөн-түз байкоо
жүргүзүү изилденип жаткан элдин салттуу турмуштук маданиятынын түрдүү жактарын бир кыйла терең жана толук изилдөөгө мүмкүнчүлүк берет. Экспедициянын мөөнөтү кыска (бир нече жума) же узак (бир нече ай) болушу мүмкүн; ошол эле учурда экспедиция бир же бир нече талаа сезонуна эсептелиши да ыктымал. Талаа изилдөөлөрүн жүргүзүүдө багыттык же бир жердетуруп, ага жакын аймакты кошо иликтөө кошо колдонулат же алар айкалыштырылат. Экспедициянын биринчи формасында изилдөөчүлөр белгилүү бир багыт боюнча бир орундан экинчисине жылып изилдейт, экинчисинде болсо, бир «базалык» объектиде - ири калктуу пунктта изилдөө жүргүзүп, жыйналган маалыматтарды текшерүү жана тактоо үчүн айлана тегеректеги жакын калктуу пункттарга мезгил-мезгили менен чыгып турушат.
 
Акыркы мезгилде этнологияда тест колдонуу чоң мааниге ээ болуп бара жатат.

 Колдонулган адабияттар 
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Фрунзе: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1980. Том 5. Пирс - Токкана. -656 б.

Категория:Этнография
Тарыхый этнография

Тарыхый этнография - жок болуп кеткен алгачкы коомдорду, алардын социалдык мамилелеринин жана маданиятын изилдөөчү, аларды теориялык мүнөздө калыбына келтирүүчү өз алдынча илимий багыт.
 
Тарыхый этнографиянын негизги булагы болуп саякатчылардын баяндамалары, миссионерлердин күндөлүк каттары, юридикалык документтер, фольклордук жаздыруулар ж.б. эсептелет. Алардан башка лингвистикалык, ономастикалык, археологиялык материалдар пайдаланылат. Тарыхый этнография жок болуп кеткен алгачкы маданияттарды гана эмес, азыр жашап жаткан элдердин коомунун өткөн тарыхый этаптарын да калыбына келтирет. Ал бир эле коомдук өнүгүүнүн түрдүү этаптарындагы абалын салыштырууга, маданиятынын эволюциясына көз жүгүртүүгө мүмкүнчүлүк берет. Тарыхый этнографиянын алгачкы мектептеринин бири Франциядагы европалык аң-сезимдин жана менталитеттин эволюциясын изилдеген «Анналдар» мектеби эсептелет.

 Колдонулган адабияттар 
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Фрунзе: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1980. Том 5. Пирс - Токкана. -656 б.

Категория:Этнография
Тарыхый этнологиядагы америкалык мектеп

Тарыхый этнологиядагы америкалык мектеп (Ф.Боастын мектеби) - 19-к. акыркы он жылдыгында Франц Боас негиздеген илимий мектеп.
 
Ф.Боас этнологиядагы бардык мектептерди (эволюционизм, диффузионизм, функционализм) жетишерлик универсалдуу эмес деп четке каккан. Ал этнографиялык материалдарды кайрадан жыйнап, бара-бара жаңы усулдарды, жаңы теорияларды иштеп чыгып, соңку корутундуларды жасоого чакырган. Ф.Боастын окуучулары жана ишин улантуучулары: К.Уайт, А.Кребер, А. Гольденвейзер, Р.Лоун, П.Радин, Л. Уайт. Алардын көрүнүктүусү А. Кребер.
 
Мектептин негизги жоболору:
- этнология ар бир элди ар тараптан: тилин, маданиятын, антропологиялык тибин изилдөөгө тийиш;
- түрдүү элдердин маданияттарынын өз ара карым-катнашы белгилүү бир географиялык аймактагы маданий жалпылыкты түзөт;
элдердин өз ара алакаларынын конкреттүү формаларын, айрым маданий элементтеринин диффузиясын ошол аймактын гана чегинен издөө керек;
- адамзаттын жана анын маданиятынын өнүгүшү жалпы мыйзамдардын негизинде өнүгөт; ал мыйзамдарды таанып-билүү татаалга турары талашсыз; өнүгүүнүн жалпы мыйзамдарын таанып билүүдө кубулуштардын сырткы окшоштугуна карата жаңылбоо
зарыл, себеби алар маңызы жана түпкү теги жагынан ар түрдүү болуп калышы мүмкүн;
- бир элдин моралдык баалоо критерийлерин башка маданияттагы элдерди баалоодо колдонуу жарабайт; ар бир элдин езүнө тиешелүү социалдык идеалдары, моралдык нормалары тарыхтын жүрүшүндө калыптанат.

 Колдонулган адабияттар 
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Фрунзе: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1980. Том 5. Пирс - Токкана. -656 б.

Категория:этнология
Тилдик уя

Тилдик уя - Бул илимий термин этнография илимине лингвистикадан кабыл алынган.
 
Дүйнөдөгү элдердин келип чыгышы жана алардын тектери тилдик уяларга бөлүштүрүү аркылуу иликтенет. Мисалы, алтай тилдеринин уясы этногенетикалык жана этномада-
ний алакаларынын башаты жакын болгон (протоалтай мезгилинде) үч тилдик топко ажырайт: түрк тилдери, тунгус-манжур тилдери, монгол тилдери. Кыргыз тили бул классификация боюнча түрк тилдерине кирет. Ири тилдик уяларга индоевропа, дравид, индои-ран, алтай, ханзу ж.б. тилдик уялары кирет.

 Колдонулган адабияттар 
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Фрунзе: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1980. Том 5. Пирс - Токкана. -656 б.

Категория:Лингвистика
Токуу

Токуу - 🤟🏻
 
Илинчектер жиптерди биринин үстүнө экинчисин таштоо, чырмалыштыруу, ошондой эле түйүндөө жолдору менен жасалат. Токуу кол менен да, механикалык жол менен да
жүргүзүлөт. Кол менен токууда манжалар менен же илмек, чөлмөк ж.б. каражаттар менен иштөөгө болот. Археологиялык маалыматтарга жана азыркы аңчылык, жыйноочулук, балыкчылык менен тиричилик кылган элдерде кездеме жасоонун таралышына таянып, жогоруда аталган ыкмалар маданияттын эң алгачкы баскычтарында эле пайда болгон деп айтууга болот. Мындай жасалгаларды азыр
Түштук Америкада, Жаңы Гвинеяда жана Австралияда кезиктирүүгө болот. Бул ыкмалар менен буюмдарды ташуу жана сактоо каражаттары, аңчылык жана балыкчылык торлору, кийим, кооздук буюмдары, эс алуу жана түнөө жайлары (Түштүк Америкадагы гамактар), сыйынуу буюмдары ( Жаны Гвинеяда бет кап, бийлөөчүлөрдүн шарттуу белгилери) жасалган. Узун ийнелер жана илмек менен токуу маданияты кыйла жогору турган элдерде тараган, бирок эрте дыйканчылыктагы элдерде да жолугат.
 
Илмек, узун ийнелер менен токуу ыкмасы өнүккөн жерлерде эски ыкмалар унутулган. Уруулук коомдо токуу көбүнчө аялдардын жумушу болгон, ага эркектер да аралаша алган. Кол менен токуу көбүнчө узун ийнелер аркылуу ишке ашырылган. Ийнелер жиптин жоондугуна карата жасалган жана байпак, кол кап ж.б. токулган. Узун ийнелер менен токуу Афганистанда, Турцияда, Сирияда, Монголияда, Түндүк Кавказ элдеринде эзелтеден кеңири колдонулган.

 Колдонулган адабияттар 
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Фрунзе: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1980. Том 5. Пирс - Токкана. -656 б.

Категория:Кол-өнөрчүлүк
Силвия Мейс

Силвия Мейс (13.4.1978) — нидерланддык фотомодель жана актриса.

 Кыскача өмүр таржымалы 
Силвия Мейс 1978-жылы 13-апрелда Бреда шаарында төрөлгөн. Батыш Брабант жогорку мектебинде окуганSterren: Sylvie Meis . Учурда Гамбургда баласы менен туратSylvie Meis: Umzug? Nein, danke! "Let's Dance"-Moderatorin bleibt Hamburg treu // Purestars.de 09. März 2015 Sylvie Meis: Bilder, News und Hintergrund-Storys zu der schönen "Let's Dance"-Moderatorin // OK! Magazin Er ist der Mann in ihrem Leben // TZ жана «RTL» каналынын алып баруучусу болуп иштейт.

 Эскертүүлөр 

 Интернеттеги шилтемелер 

 Расмий сайты 
 

Категория:Актрисалар
Категория:Нидерланд
Категория:Туулгандар 1978-жылы‎
Марат Исаев

Марат Исаев — Кыргыз Республикасынын жараны.2016 жылдын 11-февраль күнү Москванын "Красносельская" метросунун станциясында рельске кулап кеткен аялды куткарган. Өз өмүрүн тобокелге салган Маратка, президент Алмазбек Атамбаевден баштап көптөгөн бийлик өкүлдөрү тарабынан сыйланган, Марат Исаевди 10-мартта Орусиянын президенти Владимир Путин да кабыл алып, аны "Өлүмдөн куткарып калгандыгы үчүн" медалы менен сыйлаган.
Көшөгө тартуу

"Көшөгө тартуу" - кыргыз элинин каада-салттарынын бири. Адатта, жаңы келин келгенде, кыз бойго жеткенде жана маркумдун сөөгүн бейитке алып кетээр алдында тийешелүү көшөгө тартылган. 

Салттын чоо-жайы

Эски доордо көчмөн кыргыздарда "боз үйгө көшөгө тартуу" деген салт болгон. Адатта, жаңы келин келгенде, үйдө көшөгө тартылат. 
Бирок дагы башка эки учурда да көшөгө тартыла турганын азыркы көп жаштар биле беришпейт. 
Ал учурлар: 1) башка бүлөгө келин болуп кетээр, бой тартып калган кыз үчүн тартылчу көшөгө; 
2) кимдир-бирөө каза болуп, боз үйдүн бир тарабына сөөк жаткырылып, ошол сөөк чыгарылаарда тартылчу көшөгө. 

Бойго жеткен кыз үчүн жана жаңы келин үчүн тартылчу көшөгө көк, кара жана күрөң түстө болбошу керек деген шарт да болгон. 

Адабият

 Молдокулова, Динара Төрөкелдиевна. Кыргыздардын салттык жүрүм-турум маданияты: (XIX кылымдын аягы - XX кылымдын башы) / Жооптуу ред. А.Асанканов. - Бишкек: Ж.И. "Сарыбаев Т.Т.", 2016. - 150 б. - ISBN 978-9967-04-743-3.
 Бейше Урстанбеков, Тынчтыкбек Чороев. Кыргыз тарыхы: Кыскача энциклопедиялык сөздүк. - Фрунзе: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын Башкы редакциясы. 1990. - ISBN 5-89750-028-2. – 288 бет. 
 Кыргыз тарыхы боюнча кыскача энциклопедия. Бишкек. 2003 
 
 
 

Интернеттеги шилтемелер 

 http://www.azattyk.org/a/kyrgyz_term_study_forum_soz_taanuu_sherinesi/2303052.html 
 
 
 

Категория:Кыргыз таануу
Категория:Кыргыз тарыхы
Категория:Кыргыз этнографиясы
Категория:Этнография
Категория:Каада-салттар
Категория:Кыргыз тарыхы
Категория:Кыргыз тили
Категория:Кыргызстан
Молдокулова, Динара Төрөкелдиевна

Динара Төрөкелди кызы Молдокулова (14.8.1981) – этнограф, тарыхчы, тарых илимдеринин кандидаты (2014), И.Арабаев атындагы КМУнун Чыгыш таануу жана эл аралык мамилелер факультетинде доценттин милдетин аткаруучу. Кыргыздардын салттык жүрүм-турум маданиятын изилдеген адис.

Кыскача өмүр таржымакалы

1981-жылы 14-августта Кыргызстанда туулган.

2003-жылы Бишкектеги Жусуп Баласагын атындагы Кыргыз улуттук университетинин тарых факультетин аяктаган. 

Учурда И.Арабаев атындагы КМУнун Чыгыш таануу жана эл аралык мамилелер факультетинде доценттин милдетин аткаруучу болуп иштейт. 

Илимий жана коомдук ишмердиги

Кыргыз тарыхына, этнографиясына, руханий маданиятына арналган илимий эмгектердин (а. и. 1 монография) автору. 
Кыргыз Тарых Коомунун мүчөсү (2012). 
 
Илимий даражасы. Сыйлыктары

Тарых илимдеринин кандидаты (2014). 

Профессор Рахат Ачылова атындагы илимий сыйлыктын ээси (2016).

Үй-бүлөсү

Үй-бүлөлүү. Эки кыз, эки уулу бар. 

Илимий эмгектери

 Молдокулова, Динара Төрөкелдиевна. Кыргыздардын салттык жүрүм-турум маданияты: (XIX кылымдын аягы - XX кылымдын башы) / Жооптуу ред. А.Асанканов. - Бишкек: Ж.И. "Сарыбаев Т.Т.", 2016. - 150 б. - ISBN 978-9967-04-743-3.

Колдонулган адабияттар

 Молдокулова, Динара Төрөкелдиевна. Кыргыздардын салттык жүрүм-турум маданияты: (XIX кылымдын аягы - XX кылымдын башы) / Жооптуу ред. А.Асанканов. - Бишкек: Ж.И. "Сарыбаев Т.Т.", 2016. - 150 б. - ISBN 978-9967-04-743-3.
 Бейше Урстанбеков, Тынчтыкбек Чороев. Кыргыз тарыхы: Кыскача энциклопедиялык сөздүк. - Фрунзе: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын Башкы редакциясы. 1990. - ISBN 5-89750-028-2. – 288 бет. 
 Кыргыз тарыхы боюнча кыскача энциклопедия. Бишкек. 2003 
 

Интернеттеги шилтемелер
 http://kutbilim.journalist.kg/2016/06/01/professor-rahat-achyilova-atyindagyi-ilimiy-syiylyik-z-eelerin-taptyi/ 
 http://muras.barakelde.org/unews/un_post:3535 
 http://aibat.kg/archives/9534 
 https://www.facebook.com/profile.php?id=100004369872343

Категория:Кыргыз тарыхчылары‎
Категория:XX кылым
Категория:XXI кылым
Категория:Кыргыз Тарых Коому
Категория:1981-жыл
Категория:Этнографтар
Категория:Кыргыз таануу
Категория:Кыргыз тарыхы
Категория:Каада-салттар
Категория:Кытайлык кыргыздар
Категория:Түркологдор‎
Ниржа Бханот

Ниржа Бханот ; 1963 жылы, 7 сентябрда Индиянын Чандигарх шаарында жарык дүйнөгө келген. «Pan American World» (Мумбайдагы бөлүмү, Индия) авиакомпаниясынын, Pan Am 73 каттамында башкы стюардессасы жана ошол каттамда өзүнүн баатырлыгын көрсөткөнү менен белгилүү. Ошол күнү террористердин колунан ок жеп, курман болгон. «Ашока Чакра» орденин (Индиядагы эң бийик даражадагы орден) алган эң жаш адам катары да таанымал.

 Өмүр баяны 

Ниржа "Ыйык жүрөк" орто мектебин аяктаган. Андан кийин Мумбайда билимин уланткан. Бир убактарда моделдик жааата эмгектенип, 16 жашында бир нече белгилүү брендердин жүзү болгон. 1986- жылдын март айында Ниржаны ата-энелер макулдашуусу менен күйөгө узатышкан. Бирок, күйөсү берилген калыңына нааразы болуп, 2 айдан кийин Ниржаны төркүнүнө жеткирген. Ажырашкандан кийин Ниржа өз бакытын дагы бир сынап, стюардесса болуп иштөөнү көздөп, Pan America авия компаниясына кирет. Анда ал өзүнүн жогорку билимин көрсөтүп, башкы стюардесса наамын алат. 

 Эрдиги 

Баягыдай эле жумушка киришип, «PA 73» каттамына башкы стюардесса болгон. Ал учак Мумбайдан, Пакистандын Карачи шаарына конуп, андан ары Франкфуртка, ал жактан Нью-Йоркко баш бакмак. Учак Карачи шаарына 05:00 убакт чамасында конгондо, 4 курал-жарак көтөргөн террористер учакты басып алган. Учакта 2 учкуч жана инжинер болгон. Кооптондуру белгилерин Ниржа өз убагында бергендиктен алар качууга үлгүргөн. Ал эми Ниржа башкы стюардесса болгодуктан учакты башкарууну өз мойнуна алган. Террористтер "Абу Нидал" топтомосунан болгон жана алар "Мен америкалыкмын" дегендердин баарын аткан. Андан кийин калган америкалыктарды табуу максатында, Ниржа Бханотко бүт жүргүнчүлөрүнүн паспорторун чогултууга буйрук берген. Ниржа жана башка экипаждын мүчөөлөрү чогултуп, 19 американын жараадарынын паспорторун каткан. 17 саатан өткөндө, террористер ок ата баштаган, ошол заматта Ниржа коопсуздук эшигин ачып элдерди кое берип, бир топ элди аман алып калган. Акырында окко өзүнүн төшүн тосуп 3 жаш баланын өмүрүн сактап калган. Азыркы учурда ошол балдардын бири учкуч болуп эмгкетенет. «Ашок Чакра» наамы ыйгарылып, бир топ сыйлыкка өзүнүн эрдигин көрсөткөн үчүн татып, каза болгонуна карабай баатыр деген наам берилген.

 Эcкерүү
Ильхам Алиев

Ильхам Гейдар уулу Алиев (; 24-декабрь 1961, Баку, Азербайжан ССР, ССРС) — азербайжандык мамлекеттик жана саясий ишмер, Азербайжан Республикасынын президенти (2003-жылдан тарта), Гейдар Алиевдин уулу, президенттик шайлоодо үч жолу уткан (2003, 2008, 2013 жана 2018 жж.)

Категория:Инсандар
Категория:Саясат
Категория:Азербайжандын президенттери
Категория:Азербайжандын премьер-министрлери
Категория:Саясатчылар
Категория:Мамлекет башчылары
Категория:Президенттер