Zhantas/Cleaned-Kyrgyz_Wikipedia huggingface dataset:
Лузанова Екатерина Сергеевна

Лузанова Екатерина Сергеевна (1955, Казакстандын Көкчөтөө обл., Зереңцин району, Викторовка айылы) - музыка таануучу жана композитор, искусство таануу илимдеринин кандидаты.
 
Атасы музыка күйөрманы болгондуктан, Лузанова секелек кезинен музыкага кызыгат.
 1968-ж. балдардын П. Шубин атындагы музыкалык мектепте окуйт.
 1974-ж. Кыргыз мамлекеттик М. Күрөңкоев атындагы музыкалык-хореографиядык окуу жайынын теоритикалык бөлүмүн,
 1980-ж. Кыргыз мамлекеттик Б. Бейшеналиева атындагы искусство институн бүтүрөт. Композициядан Кыргаз Республикасыиын эл. артисти М. Абдраевден, К. Молдобасановдон сабак алат.
 1979-ж. институттун музыка таануу, 1980-ж. композиция адистиктерин бүтүрөт.
 1981-85-ж. Кыргыз улуттук илимдер академиясынын философия жана укук институтундагы эстетика жана искусство таануу секторунда аспирантурада окуган.
 1988-жылдан Кыргыз мамлекеттик Б. Бейшеналиева атындагы искусство институтунда агамугалим, кафедра башчысы,
 1993-жылдан Кыргыз улуттук консерваторияда кафедра башчысы, илимий иштер боюнча проректор. Кыргыздын музыкалык искусствосунун өнүгүшү, ар кандай маселелери жөнүндө борбордук, республикалык газета-журналдарга ондогон макалаларды жарыялаган.
 1987-ж. СССР композиторлор союзунун мүчөлүгүне кабыл алынат. Кыргыз композиторлорунун чыгармачылыктарын, айрыкча, кыргыз балеттеринин музыкасын иликтейт. «Кыргыздын балеттик музыкасы», (К. Дүйшалиев менен бирдикте), кыргыздын элдик музыкалык чыгармачылыгын, А. Жумакматовдун «Оркестрдеги менин тагдырым» эскерүү китебин адабиятташтырган. Ондогон илимий макалаларды, очерктерди жарыялады. Ардак грамоталар менен сыйланган.

Колдонулган адабияттар
Алагушов, Балбай. Кыргыз музыкасы: Энциклопедиялык окуу куралы / Башкы редактору Үсөн Асанов. – Бишкек: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2004. – 400 бет. -ISBN 9967-14-016-X.
Категория:Музыка
Лур

Лур -
 
1. Скандинавиялыктардын аэрофондор түркүмүндөгү байыркы музыкалык аспабы. Ал көбүнчө колодон жасалган жана узундугу 2,3 т.
 
2. Скандинавия өлкөлөрүнүн малчылары колдонгон үйлөмө музыкалык аспап. Ал кайындын кабагынан жасалган. Добуш өзгөртүүчү көзөнөктөрү жана мүштөгү жок.

Колдонулган адабияттар
Алагушов, Балбай. Кыргыз музыкасы: Энциклопедиялык окуу куралы / Башкы редактору Үсөн Асанов. – Бишкек: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2004. – 400 бет. -ISBN 9967-14-016-X.
Категория:Музыка
Лумздялис

Лумздялис, лумждис, ламз делис,дуделе – литвалыктардын аэрофондор түркүмүндөгү музыкалык аспабы.
 
Добуш алууну оңойлоткон ышкырык жылчыгы бар. Лумздялис Узундугу 150-400 мм. 3-8 көзөнөктүү. Диатоникалык добуш катарында. Лумздялисти көбүнчө мал кайтаргандар ырды, бийди коштоодо колдонушкан.

Колдонулган адабияттар
Алагушов, Балбай. Кыргыз музыкасы: Энциклопедиялык окуу куралы / Башкы редактору Үсөн Асанов. – Бишкек: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2004. – 400 бет. -ISBN 9967-14-016-X.
Категория:Музыка
Лирикалык трагедия

Лирикалык трагедия (франц. tragedie lyrigue - музыкалык-поэтикалык, тактап айтканда, ырдалуучу трагедия) - 17-кылымдын экинчи жарымында Францияда жаралган опера жанры.
 
Лирикалык трагедия негиздөөчүлөрү Ф. Кино, Ж. Б. Люли. Лирикалык трагедия Байыркы грек мифтерин, легендаларын камтыган сюжетке жазылган. Анын негизги идеясы инсандык милдеттин, сүйүүнүн, жек көрүүчүлүктүн ортосундагы карама-каршылыкка негизделген.

Лирикалык трагедия 18-кылымдын аягында өз маанисин жоготкон. Бирок анда колдонулган музыкалык каражаттар, драматургиялык мыйзам ченемдүүлүктөр француз опера өнөрүнүн андан аркы өнүгүүсүнө көмөк көрсөткөн.

Колдонулган адабияттар
Алагушов, Балбай. Кыргыз музыкасы: Энциклопедиялык окуу куралы / Башкы редактору Үсөн Асанов. – Бишкек: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2004. – 400 бет. -ISBN 9967-14-016-X.
Категория:Музыка
Лирикалык опера

Лирикалык опера (франц. opera lyrigue - лирикалык опера) - 19-кылымдын экинчи жарымында Францияда пайда болгон опера жанры.
 
Лирикалык опера жаралышы жөнөкөй кишилердин ой-сезимине, күндөлүк турмушуна болгон кызыгууга, реалдуу жашаган каармандардын кейпин жаратууга болгон аракетке жана романтикалык опера жанрынын кризисине байланыштуу.

Лирикалык операнын музыкалык тили өтө жөнөкөй, ал күндөлүк турмушта пайдаланылган обон-күүлөргө таянат. Лирикалык операнын ыр, романс, бий, марш жанрлары башкы драматургиялык орунду ээлеген. Лирикалык опера үлгүлөрү катары Т. Бизенин «Бермет издөөчүлөр», Ш. Гунонун «Фауст» сыяктуу чыгармаларын көрсөтүүгө болот.

Колдонулган адабияттар
Алагушов, Балбай. Кыргыз музыкасы: Энциклопедиялык окуу куралы / Башкы редактору Үсөн Асанов. – Бишкек: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2004. – 400 бет. -ISBN 9967-14-016-X.
Категория:Музыка
Лендлер

Лендлер (нем. landler - айыл бийи) - австриялыктар менен германиялыктардын эки-экиден бийленүүчү айланма бийи.
 
Лендлер бий катары 18-кылымдын экинчи жарымынан тарала баштаган. 19-кылымдын биринчи жарымынан тартып жигердүү Лендлердин лирикалык маанайдагы, жай, илбериңки вальска өтүү процесси башталган.

Колдонулган адабияттар
Алагушов, Балбай. Кыргыз музыкасы: Энциклопедиялык окуу куралы / Башкы редактору Үсөн Асанов. – Бишкек: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2004. – 400 бет. -ISBN 9967-14-016-X.
Категория:Музыка
Легато

Легато (итал. legato - байланышкаң) - бир добуштан экинчи бир добушка тынымсыз өтүү. Вокалдык, аспаптык чыгармаларды аткарууда добуштарын созуп, бир-бири менен байланыштырып аткаруу.
 
Ырдоодо, үйлөмө музыкалык аспаптарда ойноодо добушту бир гана дем менен аткаруу, кылдуу жаалуу тартма аспаптардын жаасын бир гана (жогору же төмөн) тартуу. Эки нотаны бириктирген сызыкча белгиси.

Колдонулган адабияттар
Алагушов, Балбай. Кыргыз музыкасы: Энциклопедиялык окуу куралы / Башкы редактору Үсөн Асанов. – Бишкек: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2004. – 400 бет. -ISBN 9967-14-016-X.
Категория:Музыка
Инга Левченко

Левченко Инга Евгеньевна (1935-ж. т., Россиянын Омск ш.) - артист, балетмейстер, педагог, проф. Кыргыз ССР искусствосуна эмгек синирген ишмер (1987).
 
 1954-ж. Кыргыз мамлекеттик М. Күрөңкеев атындагы музыкалык -хореографиялык окуу жайынын хореография бөлүмүн педагог Б. Бейшеналиеваңын классынан бүтүргөн.
 1958-ж. Бурятиянын опера жана балет театрында иштеген.
 1963-ж. Москвадагы мамлекеттик А. В. Луначарский атындагы театр институтунун режиссёрдук хореография факультетинин педагог-балетмейстер адистигин бүтүргөн.
 1964-жылдан Кыргыз улуттук академиялык ,А. Малдыбаев атындагы опера жана балет театрында. СССР эл артисти Б. Бейшеналиева, А. Токомбаева, Ч, Базарбаев, Кыргыз Pecп-касынын эл артисти Р. Чокоева, У. Сарбагышев, Б. Алибаев, С. Түкбулатова, А. Нуртазин, К; Сыдыков, эмгек сиңирген артисти С, Мрлдобасанова, А. Баетова, Б. Суслов. С. Кубатова, А. Тумакова, Д. Еийсеев ж. б. менен бирге иштешип, бий классынан сабак берет. СССРдин, Кыргыз Республикасынын Маданият министерликтеринин жолдомосу менен (1973-77) Египеттин, Ирандын Рудаки - Холл театрларында А. Адавдын «Жизель», П. Чайковскийдин «Щелкунчик», «Ак куу көлү» аттуу балеттеринде жана хореографиялык концерттик программаларын көрсөткөн.
 1993-жылдан театрда иштөө менен бирге Кыргыз мамлекеттик Б. Бейшеналиева атындагы искусство институтунда хореография кафедрасында иштейт.
 1999-ж. доцент, 2001-ж. проф. Бир нече атайын окуу программаларынын жана биргелешип жазган «30 классикалык вариация» деген көлөмдүү илимий Эмгектин автору.
 «Эмгек ардагери» медалы менен сыйланган.

 Колдонулган адабияттар 
Алагушов, Балбай. Кыргыз музыкасы: Энциклопедиялык окуу куралы / Башкы редактору Үсөн Асанов. – Бишкек: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2004. – 400 бет. -ISBN 9967-14-016-X.
Категория:Музыка
Марина Ласточкина

Ласточкина Марина Леонидовна (1964-ж. т., Украина) - бийчи. Кыргыз Республикасынын эмгек синирген артисти (1992).
 Кыргыз Республикасынын эл артисти 
 
1974-ж. Фрунзедеги Ч. Базарбаев атындагы хореографиялык окуу жайын бүткөндөн кийин (1982) Кыргыз улуттук А. Малдыбаев атындагы опера жана балет театрында иштөөгө жиберилет.

Башкы партиялары: Одетта-Одилия («Ак куу көлү»), Жизель («Жизель»), Никия («Баядерка»), Китри («Дон-Кихот»), Зарема («Бахчисарай фонтаны»), Эгина («Слартак»), 7 вальс («Шопениана») ж. б.

Булардан башка да «Пахита», «Миң бир түн», «Болеро» ж. б. балеттерге да катышат. КМШ өлкөлөрүндө, Кытайда гастролдо болгон.

Колдонулган адабияттар
Алагушов, Балбай. Кыргыз музыкасы: Энциклопедиялык окуу куралы / Башкы редактору Үсөн Асанов. – Бишкек: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2004. – 400 бет. -ISBN 9967-14-016-X.
Категория:Музыка
Лавабо

Лавабо, рават, рабоб - кытайлыктардын (синьцзяндыктардын) чертме кылдуу элдик музыкалык аспабы.
 
Өзбекстанга жана Орто Азия, Индия өлкөлөрүнө да тараган. Лавабо Жыгачтан чабылат, чарасы чөйчөк түспөлүндө келип, жаргак менен капталат. Моюну 21-23 ладдарга, беренелерге бөлүнгөн. Жалпы уз. 950-1000 мт. 5 кылдуу, тарамыштан жасалат. Жеке, ансамблде эл аспаптар оркестринде ырларды ж. б. чыгармаларды коштойт.

Колдонулган адабияттар
Алагушов, Балбай. Кыргыз музыкасы: Энциклопедиялык окуу куралы / Башкы редактору Үсөн Асанов. – Бишкек: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2004. – 400 бет. -ISBN 9967-14-016-X.
Категория:Музыка
Кыргыз ССРинин маданиятка эмгек сиңирген кызматкери

thumb|Кыргыз ССРинин маданиятка эмгек сиңирген кызматкери медалы
Кыргыз ССРинин маданиятка эмгек сиңирген кызматкери - Кыргыз ССР Жогорку советинин Президиумунун 1954-жылдын 30-ноябры, 1968-жылдын 15-майындагы Указы боюнча 15 жылдан кем эмес иштеген физкультура жана спорт, маданият сарайларында, үйлөрүндө, клубдарда иштегендерге, өздүк көркөм чыгармачылыктын катышуучуларына, эл чыгармачылык үйлөрүнүн, газета-журналдардын, басмалардын, китепканалардын, кинематографиянын, окуу жайлардын ж. б. кызматкерлерине берилген.
 
Бул наам Кыргызстан эгемендүүлүккө чыкканга чейин берилип келген. Кыргыз ССРинин маданиятка эмгек сиңирген ишмери наамы Кыргыз Республикасынын Президентинин 1991-жылдын 27-мартындагы Указы боюнча «Кыргыз ССРинин искусствого эмгек сиңирген ишмери», «Кыргыз ССРинин маданиятка эмгек сиңирген
кызматкери», «Кыргыз ССРинин искусствосу менен адабиятына эмгек сиңирген ишмери» деген наамдардын ордуна көп тармактуу искусство, адабият, кино, театр, басма сөз кино, жогорку музыкалык окуу жайларынын китепкана, спорт жана физкультура, музей, цирк кызматкерлерине, композиторлорго, режиссёрлорго, жазуучуларга, драматургдарга, дирижёрлорго, хормейстерлерге ж. б. көп жылдардан берки ак ниет иштери, улуттук искусствону, адабиятты, маданиятты өнүктүрүүгө өзгөчө салым кошкондуктары үчүн берилүүчү ардак наам.
 
Кыргызстан эгемендүүлүккө ээ болгондон баштап, «Кыргыз Республикасынын маданиятына эмгек сиңирген ишмер» деген аталышта Президенттин Указы менен бериле баштады.

Колдонулган адабияттар
Алагушов, Балбай. Кыргыз музыкасы: Энциклопедиялык окуу куралы / Башкы редактору Үсөн Асанов. – Бишкек: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2004. – 400 бет. -ISBN 9967-14-016-X.
Категория:Музыка
Кыргыз эстрада ансамбли

Кыргыз эстрада ансамбли - аткаруучулук чыгармачылыктын ар кандай түрлөрун (музыкалык аспаптык, вокалдык аткаруучулук, көркөм окуу, бий, куудулдук ж. б.) бириктирген көркөм коллектив.
 
Кыргыз эстрада ансамблин 1967-ж. комузприма, комуз-бас, комуз-альт, электр-комуз жана урма аспаптар, аккордеондон курап, Н. Давлесов уюштурган жана Кыргыз ССРинин эмгек сиңирген артисти Чоро Кожомжаров жетектеген.
Негизги репертуарына кыргыз элдик обондору жана күүлөрү, композиторлордун эстрадалык ырлары, аспаптык чыгармалары кирет.

Ансамблде электр-домбра, бас-гитара, аккордеон жана урма аспаптар бар.
Ансамбль КМШ өлкөлөрүнун көп шаарларына, ошондой эле Монреалга бүткүл дүйнөлүк көргөзмөгө, Египет, Чехославия ж. б. өлкөлөргө гастролго барган. Ансамблде Кыргыз ССРинин эмгек сиңирген артисти А. Сапаралиев, Кыргыз Республикасынын эл артисти Э. Мойдунов, обончу-ырчы Ш. Үтөбаев, А. Исраилова, А. Базарбаева, А. Момунгазиев, К. Барктабасова, Н. Калназарова ж. б. ырчылар, жонглёр - К. Эдигеев ж. б. эмгектенет.
 
Филармонияда «Наристе» вокалдык-аспаптык ансамбли (1978, көркөм жетекчиси В. Томаренко), «Семетей» тобу (1967, көркөм жетекчиси Кыргыз ССРинин эмгек сиңирген артисти А. Сапаралиев), «Арман» вокалдык-аспаптык топ (көркөм жегекчиси К. Кожомкулов) иштеген.
"Наристе" үн аспаптар ансамбли оболу 1971-жылы Миң-Кушта уюшулган. 

Колдонулган адабияттар
Алагушов, Балбай. Кыргыз музыкасы: Энциклопедиялык окуу куралы / Башкы редактору Үсөн Асанов. – Бишкек: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2004. – 400 бет. -ISBN 9967-14-016-X.
Категория:Музыка
Кыргыз ССРнин маданиятка эмгек сиңирген кызматкери

Кыргыз ССРнин маданиятка эмгек сиңирген кызматкери - Кыргыз ССР Жогорку совстинин Президимунун 1954-жылдын 30-ноябры, 1968-жылдын 15-майындагы
Указы боюнча 15 жылдан кем эмес иштеген физкультура жана спорт, маданият сарайларында, үйлөрүндө, клубдарда иштегендерге, өздүк көркөм чыгармачылыктын катышуучуларына, эл чыгармачылык үйлөрүнүн, газета-журналдардын, басмалардын, китепканалардын, кинематографиянын, окуу жайлардын ж. б. кызматкерлерине берилген.
 
Бул наам Кыргызстан эгемендүүлүккө чыкканга чейин берилип келген. Кыргыз ССРинин маданиятка эмгек сиңирген ишмери наамы Кыргыз Республикасынын Президентинин 1991-жылдын 27-мартындагы Указы боюнча «Кыргыз ССРинин искусствого эмгек сиңирген ишмери», «Кыргыз ССРинин маданиятка эмгек сиңирген
кызматкери», «Кыргыз ССРинин искусствосу менен адабиятына эмгек синирген ишмери» деген наамдардын ордуна көп тармактуу искусство, адабият, кино, театр, басма сөз кино, жогорку музыкалык окуу жайларынын китепкана, спорт жана физкультура, музей, цирк кызматкерлерине, композиторлорго, режиссерлорго, жазуучуларга, драматургдарга, дирижерлорго, хормейстерлерге ж. б. көп жылдардан берки ак ниет иштери, улуттук искусствону, адабиятты, маданиятты өнүктүрүүгө өзгөчө салым кошкондуктары үчүн берилүүчү ардак наам.
 
Кыргызстан эгемендүүлүккө ээ болгондон баштап, «Кыргыз Республикасынын маданиятына эмгек сиңирген ишмер» деген аталышта Президенттин Указы менен бериле баштады.

Колдонулган адабияттар
Алагушов, Балбай. Кыргыз музыкасы: Энциклопедиялык окуу куралы / Башкы редактору Үсөн Асанов. – Бишкек: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2004. – 400 бет. -ISBN 9967-14-016-X.
Категория:Музыка
Кыргыз ССРинин искусствого эмгек сиңирген ишмери

Кыргыз ССРинин искусствого эмгек сиңирген ишмери - ардак наам. Кыргыз CСP Жогорку Советинин Президиумунун 1939-жылдан 10-январындагы указы боюнча ыйгарылуучу ардак наам. 1991-жылга чейин берилген.
 
Жогорку билимдүү музыка, адабият, драматургия, сүрөт, кино жагынан эң жогорку көркөмдүктөгү көрүнүктүү чыгармаларды, спектаклдерди, кинофильмдерди, адабият жана искусство боюнча илимий эмгектерди жараткан искусство тануучуларга, адабиятчыларга, искусство менен адабиятты өнүктүрүүгө, адистерди даярдоого, тарбиялоого айрыкча салым кошкон композиторлорго, сүрөтчүлөргө, театр жана кино режиссёрлорго, дирижёрлорго, драматургдарга, сценаристтерге, кино-операторлорго ж. б. адистерге берилет“Кыргызстан” улуттук энциклопедиясы: 4-том. Башкы редактору Асанов Ү. А. К 97. Б.: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2012. 832 бет, илл. ISBN 978 9967-14-104 -9.
 
Бул ; наамды алгачкылардан болуп П. Ф, Шубин, В. Я. Васильев, В. А. Власов, А. Куттубаев, А. Самарин-Волжский, В. Г. Фере, С. А Чуйков, Ш. Орозов ж. б. алышканАлагушов, Балбай. Кыргыз музыкасы: Энциклопедиялык окуу куралы / Башкы редактору Үсөн Асанов. – Бишкек: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2004. – 400 бет. -ISBN 9967-14-016-X..

 Булактар 

Категория:Музыка
Категория:Терминдер жана түшүнүктөр
Кыргыз ССР эл артисти

Кыргыз ССР эл артисти - ардак наам.
 
1939-жылдын 10-январындагы Кыргыз ССР Жогорку Советинин Президиумунун Указы менен белгиленген. Ал «Кыргыз ССРинин искусствосуна эмгек сиңирген ишмер»,
«Кыргыз ССРинин эмгек сиңирген артисти» деген наамдарга татыктуу болушкан, улуттук элдик жана профессионалдык көп тармактуу искусствонун өнүгүшүнө өзгөчө салым кошкон ырчыларга, комузчуларга, композиторлорго, драматургдарга, киночуларга, актёрлорго, филармониянын, театрлардын, кино, эстрада, цирк артисттерине, режиссерлоруна ж. б. чеберлерге берилет. Кыргыз Республикасы эгемендүүлүккө; чыккан күйдөн тартып бул ардак наам Кыргыз Республикасысынын эл артисти деген аталышта Президенттин указы менен ыйгарылууда.
 
Кыргыз ССР эл артисти деген наамга К. Орозов, М.Күрөңкеев, М. Мусулманкулов татыктуу болушкан.

Колдонулган адабияттар
Алагушов, Балбай. Кыргыз музыкасы: Энциклопедиялык окуу куралы / Башкы редактору Үсөн Асанов. – Бишкек: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2004. – 400 бет. -ISBN 9967-14-016-X.
Категория:Музыка
Кыргыз улуттук телерадиокорпорациясынын камералык хору

Кыргыз улуттук телерадиокорпорациясынын камералык хору - 1974-ж. Кыргыз улуттук телерадиокорпорациясынын алдында уюштурулган.
 
Хорду уюштурууда анын алгачкы жетекчиси Кыргаз Республикасынын эл apисти Алиев Кеңеш көп чыгармачылык күч жумшаган. Жергиликтүү жана чет өлкөлүк композиторлордун классикалык хорлорунан репертуар даярдаган (мис., В. Моцарттын, Ж. Вердинин, С. Танеевдин, С. Рахманиновдун, М. Абдраевдин, К. Молдобасановдун, Н. Давлесовдун хорлору, кантаталары, реквиемдери).

Телерадиокорпорациянын алтын фондуна беш жүздөн ашык чыгармаларды жаздырган. Хор телерадиоберүүлөргө, филармонияда өткөн концерттерге, конкурстарга, фестивалдарга такай катышып турат. Коллективди 30 жылдай Кыргыз Республикасынын маданиятына эмгек сиңирген ишмер В. Д. Гумбин жетектеген.
Ал А. Огомбаевдин «Эсимде», А. Малдыбаевдин «Жайлоодо», эл ырлары «Агын суу», «Шырылдаң» ж. б. ырларды хор үчүн иштеп чыккан.
 
1992-1994-ж. хорду К. Н. Нурматов, 1994-жылдан проф. Г. Маматова жетектөөдө. Камералык хордо жогорку классификациядагы В. Базылбекова, К. Исмаилова, 3. Тоялиева, О. Жапаров, Ч. Дүйшөналиев, С. Урманбетова сыяктуу ырчылар бар. Концертмейстери Л. В. Дмитрищенко. Камералык хор Кыргызстан жаштар союзунун лауреаты (1987), КМШ өлкөлөрүнүн, алардын ичинененн Кыргызстандын 22 шаарынын Ардак грамоталары менен сыйланган.

Колдонулган адабияттар
Алагушов, Балбай. Кыргыз музыкасы: Энциклопедиялык окуу куралы / Башкы редактору Үсөн Асанов. – Бишкек: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2004. – 400 бет. -ISBN 9967-14-016-X.
Категория:Музыка
Кыргыз улуттук телерадиокорпорациясынын академиялык симфониялык оркестри

Кыргыз улуттук телерадиокорпорациясынын академиялык симфониялык оркестри - 1969-ж. алгач 28 музыканттан турган камералык оркестр уюшулган.
 
Кыргыз өкмөтүнүн 1969-жылдын 31-декабрындагы токтому менен Улуттук телерадиокорпорациясынын алдына курамы 46 музыканттан турган симфониялык оркестр уюшулган.

Көркөм жетекчиликке жана башкы дирижёрлукка оркестрдин негиздөөчүсү жана уюштуруучусу, СССР эл арт., Эл баатыры Асанкан Жумактатов дайындалган.
1970-жылдын 9-февралында Кыргызстан композиторлор союзунун Пленумуна арналган оркестрдин тушоо кесүү концерти болгон.

Концертте М. Абдраевдин, К. Молдобасановдун, А. Жаныбековдун, М. Бурштиндин, А. Мурзабаевдин ж. б. чыгармалары аткарылган.

Оркестр 37-жылдан бери кыргыз обончуларынын, композиторлордун ырларынан тартып, көлөмдүү симфониялык чыгармаларына чейин Улуттук телерадионун алтын казынасына жаздырды. Азыркы күндө оркестр КМШ өлкөлөрүндөгү мыкты оркестрлердин катарына кирет. Ар кандай концерттерде оркестрдин коштоосунда кыргыздын атактуу ырчылары гана эмес, СССР эл артисти Е. Образцова, Е. Нестеренко, И. Архипова, М. Растропович, Т. Куузик ж. б. да ырдашкан. Ал эми оркестрди айтылуу дирижёрлор Е. Светланов, А. Журайтис, Б. Хайкин, Ю. Домаркос, Ю. Темирканов ж. б. дирижёрлогон.
 
Оркестрде ар кайсы жылдарда А. Хохлов, И. Машкевич, А. Георгиев, Ж. Каныметов, Н. Рысалиев, Р. Осмоналиев иштешкен.

Колдонулган адабияттар
Алагушов, Балбай. Кыргыз музыкасы: Энциклопедиялык окуу куралы / Башкы редактору Үсөн Асанов. – Бишкек: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2004. – 400 бет. -ISBN 9967-14-016-X.
Категория:Музыка
Болот Куттубаев

Куттубаев Болот Молдошевич (1951-ж. т., Фрунзе ш.) - балет бийчиси. Кыргыз Республикасынын эмгек сиңирген артисти (1980).
 
 1969-ж. Кыргыз мамл, М. Күрөңкеев атындагы музыкалык-хореографиялык окуу жайынан балет классын бүтүргөн.
 1969-1991 - ж. Кыргыз улуттук академиялык А. Малдыбаев атындагы опера жана балет театрында бийчи, балетмейстер. композиторлор А. Хачатуряндын «Спатагынан» Спартактын, К. Молчановдун «Макбетинен» Макбеттин, М. Раухвергердин «Чолпонунан» Нурдиндин, В. Власовдун «Аселинен» Аселдин, К. Молдобасановдун «Саманчы жолу» балет-ораториясынан Субанкулдун, У. Мусаевдин «Томирисинен» Кирдин, К. Молдобасанов менен Г. Окуневдин «Куйручугунан» Сарыбайдын, П. Чайковскийдин «Ак куу көлүнөн» Ромбарштын, Б. Асафьевдин «Бахчисарай фонтанынан» Гирейдин ж. б. балеттерден башкы партияларды аткарат.

 Колдонулган адабияттар 
Алагушов, Балбай. Кыргыз музыкасы: Энциклопедиялык окуу куралы / Башкы редактору Үсөн Асанов. – Бишкек: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2004. – 400 бет. -ISBN 9967-14-016-X.
Категория:Музыка
Кумуз

Кумуз, aгaч кумуз - дагестандыктардын элдик кылдуу чертме музыкалык аспабы.
 
Өрүктөн ж. б. жыгачтардан чабылат. Кумуздун ар кандай түрлөрү (авар, даргин, кумык ж. б.) калктарда кезигет. Алар кылынын саны, берейеси менен айырмаланат. Кумуз жаргактан жасалган плектор менен чертилет.

Биринчи кылында обон чертилсе, калган эки кылы коштойт. Азыркы кездеги өркүндөтүлгөн оркестрде ойноло турган Кумуздун үч түрү (Кумуз - прима, Кумуз - алът жана Кумуз - бас) бар. 14 беренеге бөлүнгөн. Эл аспаптар оркестринде ырларды коштойт.

Колдонулган адабияттар
Алагушов, Балбай. Кыргыз музыкасы: Энциклопедиялык окуу куралы / Башкы редактору Үсөн Асанов. – Бишкек: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2004. – 400 бет. -ISBN 9967-14-016-X.
Категория:Музыка
Кузнецов Андрей Георгиевич

Кузнецов Андрей Георгиевич (1940-ж. т., Өзбекстандын Самаркан ш.) - музыка таануучу, Кыргыз Республикасынын маданиятына эмгек сиңирген ишмер (1995), философия илимдеринин кандидаты (2000), 1982- жылдан СССР композиторлор союзунун мүчөсү.
 
Жети жашынан скрипкада, фортепьянодо ойной баштаган.
 1950-жылдан Бишкекте (Фрунзеде) жашайт. Жалпыга билим берүүчү мектепте окуп жүргөндө өздүк көркөм чыгармачылыктын үйлөмө оркестринде трубада, эстрада ансамблинде фортепьянодо ойнойт. Айрым музыкалык чыгармаларды аранжирлештирүүгө аракеттенет.
 1961-65-ж. Кыргыз мамлекеттик М. Күреңкеев атындагы музыкалык-хореографиялык окуу жайынын теория бөлүмүнөн окуйт.

Педагогдор В. Янковскийдеи, В. Кончаковдон сабак алап 1970-ж. Алматыдагы Курмангазы атындагы консерваториянын тарых-теорвд факультетин сырттан бүтүрөт.
 1962-67-ж. окуу менен бирге концертмейстер, Кыргыз мамлекеттик кыз-келиндер институтунун музыка жана ырдоо кафедрасында иштейт.
Музыканын тарыхы боюнча лекция окуйт.
 1967-жылдан Кыргыз мамлекеттик М. Күрөңкеев атындагы музыкалык окуу жайында музыкалык теориясынан, тарыхыңан сабак берет.
 1983-86-ж. Кыргыз ССР Маданият министрлигинде, Кыргыз мамлекеттик Б. Бейшеналиева атындагы искусство институтунда иштейт,
 1986-жылдан Кыргыз улуттук академиясынын философия жана укук институтунун эстетика секторунда ага илимий кызматкер,
 1999-ж. Бишкектеги Славян университетинин чет тилдер кафедрасынын доценти.
 1971-жылдан тартып республикалык газета журналдын беттерине кыргыздын профессионалдык, элдик музыкасынын чеберлери, аткаруучулары, музыкалык маданияттагы ар кандай маселелер жөнүндө сүрөттөмөлөрдү, очерктерди, сын макалаларды жаза баштайт. Залкар шайырлар М. Күрөңкеев, Б. Миңжылкыев, Т. Сейталиев, Ж. Шералиев, X. Мухтаров, композитор К. Молдобасанов ж. б. жөнүндө очерктерди, баш-аягы 400дөн ашык макалаларды басма сөз беттерине жарыялайт.
 
Атактуу ырчылардын өмүрүнө жана чыгармачылыгына арналган «Б. Миңжылкыев», «М. Махмутова», «С. Кийизбаева» аттуу очерктер жыйнагы, Р. Мадварова менен бирдикге «Темир. ооз комузда ойноо» окуу китеби жарык көргөн.
 
Ардак грамоталар, медалдар менен сыйланган.

Колдонулган адабияттар
Алагушов, Балбай. Кыргыз музыкасы: Энциклопедиялык окуу куралы / Башкы редактору Үсөн Асанов. – Бишкек: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2004. – 400 бет. -ISBN 9967-14-016-X.
Категория:Музыка