Zhantas/Cleaned-Kyrgyz_Wikipedia huggingface dataset:
Эл аралык келишимдер укугу

Эл аралык келишимдер укугу — эл аралык укуктун тармагы, анын ченемдери эл аралык келишимдердин анык шарттарын, аларды түзүүнүн, колдонуунун, өзгөртүүнүн жана токтотуунун тартибин аныктайт.

Бул тармактын объектиси — эл аралык укуктун башкы булактарынын бири катары эл аралык келишим болуп саналат.

Эл аралык келишимдер укугу алардын аталышына, объектисинин таризине жана түзүлүү жолжобосуна карабастан, эл аралык келишимдердин баардык түрлөрүнө таркалат.

Эл аралык келишимдер укугунун негизги булактары — эл аралык-укуктук адат жана эл аралык келишим укугу жөнүндөгү 1969-жылдагы Вена конвенциясы.

 Булактар 
Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Эл аралык келишимди жоюу

Эл аралык келишимди жоюу — мамлекеттин бир жактуу баш тартуусунун натыйжасында эл аралык келишимдин бул мамлекет үчүн юридикалык күчүн жоготуусу. Денонсациядан айырмаланып, ал келишимдин өзүндө бекитилгендей, тараптардын алдынала макулдашуусуна негизделбестен, бир жактуу мүнөздө болот. Ошондуктан, эл аралык келишимди жоюу эл аралык укукта каралбайт. Жараксыз эл аралык келишимдерди, так айтканда, ошол мамлекеттердин мурдагылары менен түзүлгөн, ошондой эле, башка тарап тарабынан бузулган, жагдайлардын өзгөрүшүнө байланыштуу ж.б. келишимдерди жоюу туура болуп эсептелет.

 Булактар 
Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Эл аралык келишимди каттоо

Эл аралык келишимди каттоо — эл аралык уюмдун атайын каттоосуна күчүнө кирген эл аралык келишимди киргизүү, бул андай уюмдун органдарында ага шилтеме жасоого мүмкүндүк түзөт. Эл аралык келишимди каттоо БУУ, ЭЖАУ катчылыктарында жана башка эл аралык уюмдарда ишке ашырылат. БУУда каттоодон өткөн келишимдер анын атайын жыйнактарында жарыяланат.

Кыргызстанда эларалык келишимдерин каттоону Кыргызстандын Тышкы иштер министрлиги ишке ашырат.

 Булактар 
Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Эл аралык келишимди алдын ала тастыктоо

Эл аралык келишимди алдын ала тастыктоо — келишим текстинин өз ара макулдашып жаткан мамлекеттердин ыйгарым укуктуу аталышы менен акыйкаттуулугун бекемдөө; сунуш кылынып жаткан текст негизги текст экендигин күбөлөндүрөт. Ал келишимдин баардыгына, ошондой эле анын айрым беренелерине гана тийиштүү болушу мүмкүн.

 Булактар 
Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Эл аралык келишимди бузуу

Эл аралык келишимди бузуу ― эл аралык келишимдердин тараптарынын жабыркоочуга же жабыркоочуларга зыян келтирүүчү жана эл аралык-укуктук жоопкерчиликке кириптер кылуучу укукка каршы кылмыштуу аракеттери же аракетсиздиктери. Э. к. б. ошондой эле эл аралык милдеттенмелерди акниет аткаруу принцибин бузат.

 Колдонулган адабияттар 
Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Эл аралык келишимди денонсирлөө

Эл аралык келишимди денонсирлөө (лат. denuntiatio – кабарлоо) — эл аралык эки тараптуу келишимдин аракетин токтотуунун же көп тараптуу келишимден чыгуунун биркыйла кеңири таралган ыкмасы. Алардын катышуучусунун ошондой келишимде көрсөтүлгөн тартипте жана мөөнөттө аны бузгандыгы тууралу кабарлоосу. Эгер келишим денонсирлөөнү карабаса жана анын катышуучуларынын андай ниеттеринин мүмкүндүгү белгиленбесе, анын денонсирленүүсү мүмкүн эмес.

 Булактар 
Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Эл аралык кепилдик

Эл аралык кепилдик — кандайдыр бир мамлекеттин (мамлекеттер тобунун) аныкталган укугун же макамын сактоону, эл аралык милдеттенмелердин аткарылышын же эл аралык мамилелердин белгилүү бир деңгээлин сактоону камсыз кылчу эл аралык байланыштагы башка катышуучуларынын иш аракетине карата мамлекеттин же мамлекеттер тобунун ишеним же кепилдик берүүсүн караган эл аралык-укуктук акт.

Эл аралык кепилдиктин өзөгү мамлекеттин бейтараптыгын же анын аймактык колтийбестигин сактоо болушу мүмкүн. Эл аралык кепилдик өз ара жана жамааттык болуп бөлүнөт. Адатта көп жактуу эл аралык келишимдер эл аралык укуктагы эл аралык кепилдиктин түзүлүү актысы болуп саналат. Эл аралык же мамлекеттик актыларга ылайык түзүлүп, мамлекеттин же географиялык бир чөлкөмдүн укугун, же болбосо макамын кепилдикке алууга даяр экендиги тууралуу келишим катышуучуларынын билдирүүсү эл аралык кепилдик катары саналышы мүмкүн. Бир тараптуу эл аралык кепилдикке да жол берилет (мисалы: насыя жөнүндөгү келишим боюнча кепилдик).

 Булактар 
Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Эл аралык коммерциялык арбитраж

Эл аралык коммерциялык арбитраж — эл аралык мүнөздөгү бүтүмдөр боюнча талаштарды чечүү тармагындагы бейтарап соту. Э. к. а. түшүнүгү эл аралык тажрыйбага кийинки жылдары эле кирди. Мурда мындай институт «соода» же «тышкы соода арбитражы» деп аталуучу.

 Булактар 
Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Эл аралык конгресс

Эл аралык конгресс — дипломаттык иш тажрыйбада мамлекет башчыларынын, тышкы иштер министрлеринин жана дипломаттык өкүлчүлүктөрдүн жетекчилеринин жыйындарын билдирүү үчүн колдонулуучу аталгы. Азыркы учурда «конгресс» аталгысы өкмөттүк эмес эл аралык илимий жана коомдук мүнөздөгү (м.: геологиялык, дарыгерлик К. ж. б.) форумдарга карата көп колдонулат.

 Булактар 
Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Эл аралык коомдук бирикме

Эл аралык коомдук бирикме ― уставына ылайык чет мамлекетте эч болбогондо анын жок дегенде бир түзүмдүк бөлүмү түзүлгөн жана өзүнүн ишмердигин жүргүзүп жаткан коомдук бирикме.

 Булактар 
Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Эл аралык космостук укук

Эл аралык космостук укук ― космос мейкиндигин жана асман нерселерин изилдөөнүн жана пайдалануунун жүрүшүндө мамлекеттер аралык мамилелерди жөнгө салуучу жана алардын укуктук режимдерин аныктоочу укуктук принциптердин жана ченемдердин жыйындысы. Э. к. у. БУУнун Уставынын принциптерин камтуу менен жалпы эларалык-укуктук принциптерге негизденет.

 Колдонулган адабияттар 
Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Эл аралык кызмат адамы

Эл аралык кызмат адамы — адатта кайсы бир мамлекеттин эларалык уюмдун катчылыгынын кызматында турган жараны, алардын катчылыгынын персоналынын мүчөсү. Эл аралык кызмат адамы өз өлкөсүнүн кызыкчылыгына өкүл боло албайт. БУУнун Уставынын 100-беренесине ылайык Башкы катчы жана башка эл аралык кызмат адамы өздөрүнүн кызмат милдеттерин пайдаланууда «Уюмдан тышкаркы эч бир өкмөттөн жана бийликтен көрсөтмө албоого жана сурабоого тийиш. Алар Уюмдун алдында гана жоопкерчиликтүү, эларалык кызмат адамы катары өздөрүнүн абалына кедерги келтирүүчү баардык аракеттерден оолак болуулары тийиш».

 Булактар 
Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Эл аралык кызматкер

Эл аралык кызматкер — эл аралык уюмдардын штаттык кызматкери. Кызматтык ыйгарым укуктарын аткарууда өзү жараны болгон мамлекеттен жана эл аралык уюмдун штаб-кеңсеси жайгашкан мамлекеттен көз каранды эмес. Эл аралык кызматкердин макамы тийиштүү уюмдун уставдык документтеринде жана эл аралык келишимдерде аныкталат.

 Булактар 
Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Эларалык кыймылдагы унаа каражаты

Эларалык кыймылдагы унаа каражаты – автомотоунаа каражаттары: а) ошол мамлекеттин аймагынан сырткары жерде турак алган жеке же юридикалык жактарга тийешелүү болгон; б) ошол мамлекетте каттоодо турбаган; в) ага убактылуу киргизилген (Жол кыймылы жөнүндө конвенция, Вена, 1968-жыл).

 Колдонулган адабияттар 
Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Эл аралык кылмыш-жаза укугу

Эл аралык кылмыш-жаза укугу — мамлекеттердин кылмышты алдын алууда, иликтөөдө жана жаза берүүдө — эл аралык келишимдерде каралган өзгөчө тартипте кызматташууларын жөнгө салуучу ченемдер менен принциптердин тутуму. Эл аралык укуктун мамлекеттин улуттук кылмыш мыйзамдары менен тыгыз байланышкан тармагы.

Эл аралык кылмыш-жаза укугунун өзгөчөлүгү: анын комплекстүү (кылмыш-жаза, кылмыш-жаза-процесстик жана кылмыш-жаза-аткаруу укуктарды камтыйт) мүнөзү; аскер кылмышкерлерине жана адамзатка каршы кылмыштарга мөөнөттүн эскирүүсүн колдонбогондугу.

Эл аралык кылмыш-жаза укугунун өзгөчө булактары эларалык универсалдык жана аймактык келишимдер жана жардамчы булактары (эл аралык трибуналдардын жана улуттук соттордун өкүмдөрү) экени; эл аралык трибуналдын уставдарына эл аралык коомчулук тарабынан таанылган, жасаган учурунда укуктун жалпы принциптерине ылайык кылмыш болуп эсептелген кылмыш акцияларына карата кайтарым күч бергени; мамлекеттин жана юридикалык жактардын кылмыштын өзгөчө субъектери болгону; өзгөчө санкциялар ж.б. болуп саналат. Эл аралык кылмыш-жаза укугунда эл аралык кылмыштар жана эл аралык мүнөздөгү кылмыштар үчүн жоопкерчилик аныкталган.

 Булактар 
Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Эл аралык кылмыш

Эл аралык кылмыш — эл аралык укуктун ченемдери менен принциптерин адамзат цивилизациясы үчүн өзгөчө коркунучтуу деңгээлде бузуу. Алардын ичинен иш жүзүндө мамлекеттин кылмыштуу саясатын жүзөгө ашырып жаткан кызмат адамынын кылмыштуу жоругу өзгөчө коркунучтуу болуп саналат. Ал кылмыштар үчүн эларалык саясий жана материалдык жоопкерчилик тартуучу булар менен бир катарда, кылмыштуу саясаттын аткаруучулары болушкан мамлекеттин башка жетекчилери, жогорку кызматтагы кишилери жана башкалар анын субъектиси болуп калышат.

Эл аралык кылмыштардын тизмеси биринчи жолу 1945-жылы Эл аралык аскер трибуналынын (ЭАТ) уставында жана 1946-жылкы ушуга эле окшош Ыраакы Чыгыш боюнча уставда түзүлгөн. ЭАТтын уставынын 6-беренесинде алар үч топко: тынчтыкка каршы кылмыш, аскер кылмыштары, адамгерчиликке каршы кылмыштар болуп бөлүнгөн. Аскер кылмышкерлерине жана адамзатка каршы кылмыштарга карата мөөнөттүн эскиргендигин колдонбоо жөнүндөгү 1968-жылкы конвенцияда биринчи жолу адамзатка каршы кылмыш эл аралык кылмыштардын өзүнчө (төртүнчү) тобуна бөлүнгөн. Эл аралык укукта аныкталган эрежелерге ылайык эл аралык кылмыш үчүн жоопкерчилик мамлекеттердин улуттук кылмыш мыйзамдарында да бышыкталат.

 Булактар 
Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Эл аралык кысыктар

Эл аралык кысыктар — эл аралык маанидеги кеме жолу өтө турган кургак жер аралыгындагы мухит менен деңиздерди бириктирүүчү табигый суу мейкиндиги. Аймактык деңиз жана ага жанаша жаткан тилкелер жөнүндөгү 1958-жылкы Женева конвециясында белгиленген негизги принцип боюнча, кысык боюнда жайгашкан мамлекеттер бул жерден өтүп бараткан кемелерди токтотууга тийиш эмес. Деңиз укугу боюнча БУУнун 1982-жылкы Конвенциясына ылайык, Э.к. тартиби анын түрүнө жараша болот: а) ачык деңиз бөлүгүн же таза экономикалык тилкени аймактык деңиз менен бириктирүүчү кысыктар (мында аймактык деңиз аркылуу тынчтык менен өтүп кетүү эрежеси колдонулат); б) ачык деңиздин бир бөлүгүнүн арасы аркылуу кемелердин өтүүсү үчүн кодонула турган кысыктар (мында транзиттик (басып) өтүү укук тартиби колдонулат); в) ортоңку бөлүгүндө ачык деңиз бар болгон же таза экономикалык тилкеге кирген кысыктар (мында соода жана аскердик кеме сүзүү эркиндиги колдонулат); г) атайын көп тараптуу эларалык келишимдер аркылуу белгиленген укуктук тартип өкүм сүргөн кысыктар (Балтика, Карадеңиз, Магеллан, Гибралтар кысыктары).

 Булактар 
Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Эл аралык лизинг

Эл аралык лизинг ― лизинг таризи, мында лизинг берүүчү же лизинг алуучу Кыргызстандын резиденти эмес болуп эсептелет. Э. л. келишимине катышуучулардын укуктары жана милдеттери эларалык каржылык лизинг жөнүндөгү УНИДРУА конвенциясы жана улуттук мыйзамдардын ченемдери менен жөнгө салынат.

 Колдонулган адабияттар 
Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Эларалык мүнөздөгү куралдуу жаңжал

Эларалык мүнөздөгү куралдуу жаңжал – мамлекеттердин куралдуу күчтөрүнүн ортосундагы кагылышуу; көтөрүлүш чыгарган (же согушуп жаткан) тарапка каршы кайсы бир мамлекеттин куралдуу күчтөрү менен улуттук-боштондук кыймылдарынын өзара кагылышуусу. Ал согуштук аракеттердин чектелүүсү жана кыйла кыска мөөнөткө созула тургандыгы менен мүнөздөлөт. Э. м. к. ж-га катышкан баардык тараптар тийешелүү эларалык укук ченемдерин, тагыраак айтканда, согуш каадалары менен согуш мыйзамдарын сактоого милдеттүү.

 Колдонулган адабияттар 
Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Эл аралык мүнөздөгү кылмыштар

Эл аралык мүнөздөгү кылмыштар ― эл аралык кылмыштарга тийиштиги жок, эл аралык келишимдерде каралган коомдук коркунучтуу жосундар; тынчтык кызматташууга зыян келтирет жана мамлекеттер аралык ойдогудай мамилелерге кол салат. Эл аралык кылмыштардан айырмаланып, эл аралык мүнөздөгү кылмыштар үчүн жоопкерчиликти мамлекет эмес, жеке адамдар тартат. Ал эл аралык келишимдердин негизинде, бирок улуттук укук боюнча келип чыгат. Кол салуу объектисине жана эларалык коркунучтуулугунун даражасына жараша эл аралык мүнөздөгү кылмыштар төмөндөгүдөй топторго бөлүнөт: а) эл аралык мамилелердин туруктуулугуна каршы кылмыштар (эл аралык террорчулук, адамды барымтага алуу , аба унааларында жасалган кылмыш, ядролук материалдарды уурдоо, баңгизаттарын мыйзамсыз жүгүртүү, жашыруун миграция ж.б.); б) каржы-экономикалык кылмыштар (акча-тыйындарды жасоо, кылмыштуу кирешелерди ачыкка чыгаруу, контрабанда ж. б.); в) адамдын жеке укуктарына кол салуу (кулчулук, кул сатуу, аялдарды жана балдарды сатуу, кыйноо ж. б.); г) ачык деңизде жасалган кылмыш (каракчылык, деңиз чөйрөсүн булгоо ж.б.); д) эл аралык мүнөздөгү аскердик кылмыштар (тыюу салынган каражаттарды жана согуш жүргүзүүнүн тыюу салынган усулдарын колдонуу, талап-тоноо ж.б.).

 Булактар 
Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Эл аралык өнүктүрүү ассоциациясы

Эл аралык өнүктүрүү ассоциациясы (ЭӨА) — ЭКӨБдүн өз алдынча бөлүмү; ал атайын өнүгүп келаткан өлкөлөргө (ЭКӨБдүн мүчөлөрү үчүн гана) жеңилдетилген (кээде 50 жылдык мөөнөт менен пайызсыз негизде) кредиттер менен зайымдарды берүү үчүн 1960-жылы банктын чечими боюнча түзүлгөн. Өзүнүн уставы бар, бирок иш жүзүндө ЭКӨБ башкарып, көп учурда банк менен бирдикте ар кандай долбоорлорду насыялайт. ЭӨА түзүмү: башкаруучулар кеңеши; аткаруу директораты; президент. Башкаруучулар кеңеши менен аткаруу директоратынын курамы ЭКӨБдөй эле. Башкаруу-тескөө иштерин ЭКӨБ кызматкери айкалыштырып иштөө менен жүргүзөт.

 Булактар 
Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Эл аралык почта байланышы

Эл аралык почта байланышы — аргандай мамлекеттердин карамагында турган почта байланышы боюнча ишканалардын өз ара почта жөнөтүмдөрүн алмашып туруусу.

 Булактар 
Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Эл аралык салык укугу

Эл аралык салык укугу ― чет өлкөлүк элементи бар субъекттерден салык алууларды жөнгө салуучу эларалык-укуктук (кеңири маанисинде – жана улуттук) ченемдердин жыйындысы. Кош салык салууга жана салык төлөөчүлөрдү басмырлоого жол бербөө, салык төөлөдөн качууларды болтурбоо, ошондой эле бирдиктүү рынок түзүү үчүн салык тармагын шайкеш келтирүү – салык салуу чөйрөсүндө эларалык кызматташуунун негизги максаты.

 Колдонулган адабияттар 
Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Эл аралык санкция

Эл аралык санкция ― эл аралык укук доктринасында жана иш-тажырыйбасында: а) бузуучу-мамлекет үчүн жамгымсыз кесепет экендигин көрсөткөн эл аралык укук ченеминин түзүмдүк бөлүкчөсү; б) эл аралык уюмдар, баарыдан мурда БУУ тарабынан колдонула турган мажбурлоо чарасы; в) эл аралык кылмыштын залакасы катары эл аралык-укуктук жоопкерчиликтин өзгөчө саясий таризи; г) эл аралык укук бузууга жооп болуп саналган жекече жана жамаатташ мажбурлоо чаралары; д) эл аралык укук бузуу жоопкерчилигинен качкан мамлекетке каршы колдонулуучу мажбурлоо чаралары. Жамаатташ чаралар да ушундай эле мүнөз күтөт.

 Колдонулган адабияттар 
Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Эл аралык сервитут

Эл аралык сервитут — эл аралык укуктагы бир мамлекеттин пайдасы үчүн экинчи бир мамлекеттин аймактык укугунун чектелиши: деңиз базасын түзүү, бөтөн аймакка отурукташтыруу, канал өткөөлү ж.б. у. с.

 Булактар 
Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Эл аралык соода укугу

Эл аралык соода укугу ― жеке жана юридикалык жактар катышкан эл аралык экономикалык (чарбалык) байланыштарды жөнгө салуучу ички улуттук жана эл аралык-укуктук ченемдердин, ошондой эле укуктук адат-салттардын жана ишкер каадалардын татаал жыйындысы. Эл аралык соода укугу улуттук же эл аралык укуктун өз алдынча тармагы болуп саналбайт. Ал эл аралык жекече укуктан баарыдан мурда, үй-бүлө, эмгек жана ишкердикке байланышпаган жарандык мамилелерге тийишпей, коммерциялык мүнөздөгү мамилелерди гана жөнгө салгандыгы менен айырмаланат. Эл аралык соода укугун ошондой эле эл аралык укуктун өз алдынча тармагы болуп саналган, негизинен мамлекеттердин жана эл аралык уюмдардын ортосундагы экономикалык мамилелерди жөнгө салуучу, экономикалык кызматташтыктын жалпы принциптерин белгилөөчү эл аралык экономикалык укук менен чаташтырууга болбойт. Кээде эл аралык соода укугу эл аралык соода укугу деп аталат. Эл аралык соода укугу укуктун жарандык, административдик, бажы, каржы (а. и. банк, салык), арбитраждык-процесстик, экологиялык ж.б. укук тармактарынын ченемдерин камтыйт.

 Булактар 
Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Эл аралык стандарт

Эл аралык стандарт ― эларалык уюмдар тарабынан кабыл алынган стандарт.

 Колдонулган адабияттар 
Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Эл аралык сүйлөшүү

Эл аралык сүйлөшүү — өз ара кызыкчылык туудурган маселелер, эл аралык мамилелердин ар кандай тармактарындагы кызматташтыкты орнотуу, колдоо жана өнүктүрүү, ага шайкеш келген укуктук каражаттардын жардамы аркасында аларды жөнгө салуунун принциптери менен айкын тариздерин аныктоо, эл аралык келишимдерди иштеп чыгуу жана корутундулоо, мамлекеттер аралык түзүмдөрдү жасоо маселелери боюнча ой-пикир алмашуу үчүн, ошондой эле талаш-тартыштар менен чыр-чатактарды, анын ичинде согуштук мүнөздөгүлөрүн да, чечүү үчүн эларалык укук субъекттеринин иш сүйлөшүүсүнүн эң натыйжалуу тариздеринин бири.

 Булактар 
Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Эл аралык талаш

Эл аралык талаш — эл аралык укук субъекттеринин факты же укук боюнча келип чыккан, расмий таанылган пикир келишпестиктери. Эки тараптуу же көп тараптуу болушу мүмкүн, мамлекеттердин иш-аракетинин аркайсы чөйрөлөрүндө тигил же бул эл аралык келишимге түшүндүрмө берүү же аны колдонуу, дайындуу мамлекеттин жоопкерчилиги д. у. с. маселелер боюнча келип чыгышы ыктымал. Тынчтык жолу жана каражаттары менен чечилүүгө тийиш.

 Булактар 
Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Эл аралык талаштарды чечүүнүн тынчтык каражаттары

Эл аралык талаштарды чечүүнүн тынчтык каражаттары — эл аралык укук субъектери (негизинен мамлекеттер) алардын арасында пайда болгон келишпөөчүлүктөрдү жөнгө салуу үчүн колдонуусу мүмкүн болгон эл аралык укукта аныкталган жолжоболук ыкмалардын жана практикалык чаралардын комплекси. Көрсөтүлгөн каражаттарды колдонуунун укуктук жербайын БУУнун Уставында белгиленген эл аралык талаштарды тынчтык жолу менен чечүү принциби түзөт. Анда эл аралык талаштарды чечүүнүн тынчтык каражаттары катары сүйлөшүүлөр, иликтөөлөр, ортомчулук, элдештирүү, арбитраж, соттук териштирүү, аймактык органдарга же келишимдерге кайрылуу, ошондой эле талаштын катышуучуларынын тандоосу боюнча ушул сыяктуу башка каражаттар каралган.

 Булактар 
Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Эл аралык темир жол байланышы

Эл аралык темир жол байланышы — дүйнөлүк коомдоштуктун чет элдик мамлекеттеринин ортосунда жүргүнчүлөрдү, жүктөрдү, жүкбагаждарын жана багаждарды темир жол унаасы менен ташуу.

 Булактар 
Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр