Zhantas/Cleaned-Kyrgyz_Wikipedia huggingface dataset:
Коммуникациялар жана байланыш каражаттар комплекси

Коммуникациялар жана байланыш каражаттар комплекси. Коммуникациялардын ичинен транспорт өзгөчө маанилүү.
 
Транспорттун негизги милдеттери - өндүрүштүн болжолдонгон көлөмүн, транспорттук кызмат көрсөтүүлөргө сурооталапты жана транспорт компаниялары менен ишканаларынын сунуштарын эсепке алуу менен экономиканын, фирмалардын жана үй чарбаларынын ташууларга керектөөлөрүн толук канааттандырууга негизделет. Жүк ташуу боюнча транспорттун бардык түрлөрү ташуу мүмкүнчүлүктөрүнүн жетиштүү резервине ээ жана экономиканын тармактарынын жүк ташууларга керектөөлөрүн камсыз кылат. 
 
Жүргүнчүлердү аба жана Автомобиль транспорту менен ташууларды Кыргызстанда көбөйтүүнүн эсебинен жүргүнчүлөрдү ташууну турукташтыруу белгиленүүдө. Аба катнашында ФРГ, Түркия, Кытай, Пакистан жана ОАЭ менен эл аралык үзгүлтүксүз жана чартердик рейстерди кеңейтүү, Бишкекти КМШнын шаарлары менен байланыштырып туруучу жаңы үзгүлтүксүз авиажолдорунда аба кемелерин пайдаланууну жакшыртуу каралууда. Франциянын «Томпсон» фирмасы менен контракт боюнча «Манас» аэропортунда аба кыймылы башкармасынын жабдууларын модернизациялоо аяктады. Улуттук авиакомпания республикадагы аэропорттордун тармакталган түйүндөрүнө ээ. 23 аэропорттун 14ү жасалма учуу-конуу тилкелерине ээ.
 
Борбордук Азиядагы эң ири аэротүйүндөрдүн бири болуп эсептелген Бишкек шаарындагы негизги «Манас» аэропорту төмөнкүлөр менен жабдылган:
 саатына 1700 жүргүнчүнү тейлей турган азыркы аэровокзал менен;
 саатына 350 жүргүнчүнү тейлей турган эл аралык аэровокзал менен;
 4200x60 метр өлчөмүндөгү жана иш жүзүндө дүйнөдө пайдаланылып жаткан аба кемелеринин бардык түрүн кабыл алууга жарактуу учуу-конуу тилкеси (УКТ) менен.
 
Кыргыз Республикасы Европа өлкөлөрүнүн Түштүк-Батыш жана Түштүк-Чыгыш Азиянын өлкөлөрүнө транспорттук аба жолдорунун кесилишинде болуп, географиялык жактан пайдалуу жайгашкандыгынан улам «Манас» аэропорту белгилүү кызыгууну туудурат жана эң жакынкы келечекте бүтүндөй Борбордук Азия региону үчүн маанилүү транзиттик авиатранспорт түйүнү болмокчу.
 
Эл аралык ташууларды техникалык, коммерциялык жана сервистик тейлөөнүн нормаларынын жана стандарттарынын так сакталышын камсыз кылуу үчүн кээ бир объектилерди реконструкциялоо жана «Манас» аэропортун азыркы жабдуулар менен жабдуу зарыл. 

Колдонулган адабияттар
Мусакожоев Ш.М. ж.б. Экономика: Жогорку окуу жайлары үчүн окуу китеби. Оңд. толукт. 2-бас./ Ш.М. Мусакожоев, Б.Ч. Ишенов, Б.Ш. Мусакожоева. - Б.: «Турар». 2011. - 528 б. ISBN 978-9967-15-095-9
Категория:Экономика
Конфиденциалдуулук жана менчик укугу боюнча келишим

Конфиденциалдуулук жана менчик укугу боюнча келишим (же болбосо жашырындуулук жөнүндө келишим) - компаниянын бизнесинин тегерегинде клиенттер жана сатуучулар арасында жашырындуулук жөнүндө тышка чыгарбоо, башка адамдарга айтпоо жөнүндөгү келишим.
 
Компания менен кызматкерлер арасында да түзүлөт Кызматкерлер компаниядагы бардык жашыруун сырларды тышка чыгарбоо жөнүндө милдеттенме алышат жана өзүнүн ойлоп табууларын компанияга берүүнү, мурунку иштеп кеткен жерине билдирбөө жөнүндө милдеттенет. 

Колдонулган адабияттар
Мусакожоев Ш.М. ж.б. Экономика: Жогорку окуу жайлары үчүн окуу китеби. Оңд. толукт. 2-бас./ Ш.М. Мусакожоев, Б.Ч. Ишенов, Б.Ш. Мусакожоева. - Б.: «Турар». 2011. - 528 б. ISBN 978-9967-15-095-9
Категория:Экономика
Коллективдүү эмгек акы

Коллективдүү эмгек акы - коллективге (бригада, цех ж.б.) ишинин жыйынтыгы боюнча акы төлөө.
 
Эмгек акы коллективдин ар бир мүчөсүнүн иштеген убагына жана тарифтик даражасына жараша бөлүштүрүлөт. Өндүрүштүн төмөнкү звеносунда коллективдүүлүктү жана өз ара жардамдашууну, эмгек санына жана сапатына жараша сыйлыкты так белгилөөнү, өндүрүш натыйжалуулугун жогорулатууга кеңири пайдалануу керек. 

 Колдонулган адабияттар 
Мусакожоев Ш.М. ж.б. Экономика: Жогорку окуу жайлары үчүн окуу китеби. Оңд. толукт. 2-бас./ Ш.М. Мусакожоев, Б.Ч. Ишенов, Б.Ш. Мусакожоева. - Б.: «Турар». 2011. - 528 б. ISBN 978-9967-15-095-9
Категория:Экономика
Коллективдүү келишим

Коллективдүү келишим - экономикалык жана социалдык өнүгүүнүн негизги талаптары боюнча фирманын администрациясы менен анын эмгек жамаатынын ортосунда түзүлүүчү кат жүзүндөгү макулдашуусу.
 
Келишимдин өзөгүн баарыдан мурда кызмат жана кызмат акы, жумуш убактысы, эс алуу, материалдык кызыктыруу, жамаат мүчөлөрүнүн жана алардын үй-бүлөсүнүн турмуш-тиричилик, маданий, социалдык жактан тейлөө ж.б. маселелер түзөт. 

 Колдонулган адабияттар 
Мусакожоев Ш.М. ж.б. Экономика: Жогорку окуу жайлары үчүн окуу китеби. Оңд. толукт. 2-бас./ Ш.М. Мусакожоев, Б.Ч. Ишенов, Б.Ш. Мусакожоева. - Б.: «Турар». 2011. - 528 б. ISBN 978-9967-15-095-9
Категория:Экономика
Клейн Лоуренс

Клейн Лоуренс (АКШ) - (эконометрикалык моделдерди түзгөндүгү жана аларды экономиканын термелүүсүн экономикалык саясатты талдоодо пайдалангандыгы үчүн 1980жылы Нобель сыйлыгына татыган).
 
Клейн Лоуренс 1920-жылы Небраска штатынын Омахе шаарында төрөлгөн. 1944-ж. Массачусетс технологиялык институтунда илимдин доктору даражасын алган. Биринчи жолу 1947-ж. Канаданын экономикасы үчүн модель түзөт, андан кийин «КлейнГолдбергдин» модели аттуу американын экономикасынын моделдеринин системасын аяктаган. Ал Израиль, Мексика, Япония ж.б. өлкөлөр үчүн да моделдер түзүп берген. Клейн бул иштери менен экономикалык талдоо жана прогноздоо иштерин жаңы деңгээлге көтөргөн.

 Колдонулган адабияттар 
Мусакожоев Ш.М. ж.б. Экономика: Жогорку окуу жайлары үчүн окуу китеби. Оңд. толукт. 2-бас./ Ш.М. Мусакожоев, Б.Ч. Ишенов, Б.Ш. Мусакожоева. - Б.: «Турар». 2011. - 528 б. ISBN 978-9967-15-095-9
Категория:Экономика
Классикалык буржуазиялык саясий экономия

Классикалык буржуазиялык саясий экономия - бурж. саясий экономикадагы илимий багыт.
 
Капит. өндүрүш ыгы калыптануу мезгилинде (18-к.) пайда болгон. Негиз салуучулары: У.Петти, А.Смит, Д.Рикардо (Улуу Британия); П.Буагильбер, А.Р.Ж.Тюрго,Ф.Кенэ (Франция); Ж.Ш.Сисмонди (Швейцария).
 
Товар чыгарууга жумшалган эмгекти нарк булагы катары карап, нарктын эмгек теориясын негиздеген. Кошумча нарктын айрым түрүн талдоого алгач аракет жасашкан. Нарктын жалгыз гана булагы эмгек экендигине негизделип, Классикалык буржуазиялык саясий экономия өкүлдөрү пайда, процент жана рента да жумушчу эмгегинин натыйжасы деген жыйынтыкка келишкен. Бирок алар капит. эзүүнүн маңызын жана өзгөчөлүгүн, кошумча нарктын түрдүү формасынын жалпы мазмунун ачып көрсөтө алган эмес.
 
Классикалык буржуазиялык саясий экономиянын туура жоболору (аларды К.Маркс нукура ил. Саясий экономияны түзүүдө пайдаланган) илимге жат элементтер (ал элементтерди вульгардык саясий экономия капитализмди апыртып жактоо максатында колдонгон) менен айкалышта болгон. 

 Колдонулган адабияттар 
Мусакожоев Ш.М. ж.б. Экономика: Жогорку окуу жайлары үчүн окуу китеби. Оңд. толукт. 2-бас./ Ш.М. Мусакожоев, Б.Ч. Ишенов, Б.Ш. Мусакожоева. - Б.: «Турар». 2011. - 528 б. ISBN 978-9967-15-095-9
Категория:Экономика
Кийинкиге жылдырылган инвестициялоо

Кийинкиге жылдырылган инвестициялоо –
 
1) компания бир нече баскычта (стадияда) финансылоону талап кылат. Качан тобокелчил фирма белгилүү компанияга өзүнүн каражатын салгандан кийин, дагы эң акыркы өсүшкө кошумча финансылоо жүргүзсө бул «кийинкиге жылдырылган инвестициялоо» деп аталат;
 
2) орун алып калган инвесторду кошумча инвестициялоо. Башталгыч инвестициялоого атайын түзүлгөн документ аркылуу кошумча инвестициялоо жүргүзүлөт. 

 Колдонулган адабияттар 
Мусакожоев Ш.М. ж.б. Экономика: Жогорку окуу жайлары үчүн окуу китеби. Оңд. толукт. 2-бас./ Ш.М. Мусакожоев, Б.Ч. Ишенов, Б.Ш. Мусакожоева. - Б.: «Турар». 2011. - 528 б. ISBN 978-9967-15-095-9
Категория:Экономика
Кичи бизнестин инвестициялык компаниясы

Кичи бизнестин инвестициялык компаниясы - АКШда 1958-жылдан баштап, мамлекеттик жана жеке инвестицияларды айкалыштыруу менен иш жүргүзөт.
 
Түзүлүүчү тобокелчил инвестициондук компанияларда АКШ өкмөтүнүн каражаттык катышуусу акционердик капиталдын үчтөн бирин, ал эми жеке инвестор үчтөн экисин салууга тийиш. 

 Колдонулган адабияттар 
Мусакожоев Ш.М. ж.б. Экономика: Жогорку окуу жайлары үчүн окуу китеби. Оңд. толукт. 2-бас./ Ш.М. Мусакожоев, Б.Ч. Ишенов, Б.Ш. Мусакожоева. - Б.: «Турар». 2011. - 528 б. ISBN 978-9967-15-095-9
Категория:Экономика
Кичи бизнести колдоо боюнча АКШнын агентствосу

Кичи бизнести колдоо боюнча АКШнын агентствосу - кичи бизнестин инвестициялык компанияларына карыз берип, алар тобокелчил (венчурдук) капиталды кичи бизнести каржылоого жумшашат.
 
1982-жылдан баштап, инновациялык бизнести колдоо үчүн федералдык бюджеттен каржылоо киргизилген. Изилдөө жана долбоорлорду иштеп чыгуу, келечекте аларды коммерциялаштыруу боюнча Америкалык өкмөттүк программа иштелип чыккан. Программа SBIR кичи бизнести 1982-жылдан бери инновациялык изилдөө жөнүндөгү Закон менен тейлейт, 2000-жылдын 30-сентябрында кичи бизнести иштетүүгө жана изилдөөгө багытталган Законду 2008-жылдын 30-сентябрына чейин узартышкан. Бул Закон азыркы убакытка чейин күчүн жоготкон жок. 

 Колдонулган адабияттар 
Мусакожоев Ш.М. ж.б. Экономика: Жогорку окуу жайлары үчүн окуу китеби. Оңд. толукт. 2-бас./ Ш.М. Мусакожоев, Б.Ч. Ишенов, Б.Ш. Мусакожоева. - Б.: «Турар». 2011. - 528 б. ISBN 978-9967-15-095-9
Категория:Экономика
Кирешеге салык

Кирешеге салык - ишкананын (анын филиалдарынын, бөлүмдөрүнүн, өкүлчүлүктөрүнүн ж.б.) кирешесинин бөлүгүн бюджетке алуу формасы;
 
мында кирешеге салык кармоо ишкананын уюштуруу түзүмүнүн, баш ийүүчүлүк жана менчик формаларына байланышсыз жүргүзүлө берет;

кирешеге салык аларга тиешелүү акциялардын, облигациялардан ж.б. баалуу кагаздардан алынуучу кирешеден, биргелешкен орток ишканалардагы үлүштүк катышуудан, видео көрсөтүүдөн, массалык концерттик оюн-тамаша иш-чараларынан, акча утуштары ыйгарылуучу оюн автоматтарын керектөөдөн, байгелүү оюн аттракциондордон, лотерея өткөрүүлөрдөн түшкөн кирешелерден кармалат.
 
Кирешеге салык салуунун объектиси жогоруда саналган иш-чаралардан түшкөн акчалар болуп саналат. Мында киреше алууга байланыштуу материалдык чыгымдар, о. э. амортизациялык чегерүүлөр, жарнамага сарптоолор ж.б. такталып эсептен чыгарылат. Салык ченеми иш-чаралардын түрү боюнча жиктелет. 

 Колдонулган адабияттар 
Мусакожоев Ш.М. ж.б. Экономика: Жогорку окуу жайлары үчүн окуу китеби. Оңд. толукт. 2-бас./ Ш.М. Мусакожоев, Б.Ч. Ишенов, Б.Ш. Мусакожоева. - Б.: «Турар». 2011. - 528 б. ISBN 978-9967-15-095-9
Категория:Экономика
Кирешелүү акциялар

Кирешелүү акциялар - кээ бир инвестициялык трастар бир канча акциялардын түрлөрүн чыгарышат Split Capital Investment Truste деп аталат жана рыноктун 10%ин түзөт.
 
Капиталды жөнөкөйлөштүрүлгөн бөлүштүрүүдө кирешелүү акцияны жөнөкөй акция менен бирдей эле катарда чыгарууларын элестетүү керек. Жөнөкөй акциялардын дивиденди траста пайда болгондон тартып такай эле төлөнө бербейт, бирок алардын баасы жана рыноктун баасы көтөрүлгөндүккө байланыштуу артыкчылык алышат. Кирешелүү акциянын ээси фонд иштеп тапкан кирешенин баарын алат, бирок булардын курсу жогорулашынан эч кандай пайда көрбөйт.
 
Эки түрү тең инвесторду кызыктырат, себеби инвестор кайсы түрү киреше алып келээрин тандап алат. «Кирешелүү акцияны» эң жогорку киреше алууну эңсеген инвесторлор тандап алат. Башкалар өсүшкө ориентир кылгандар «жөнөкөй акцияны» тандап алышат. 

 Колдонулган адабияттар 
Мусакожоев Ш.М. ж.б. Экономика: Жогорку окуу жайлары үчүн окуу китеби. Оңд. толукт. 2-бас./ Ш.М. Мусакожоев, Б.Ч. Ишенов, Б.Ш. Мусакожоева. - Б.: «Турар». 2011. - 528 б. ISBN 978-9967-15-095-9
Категория:Экономика
Керектөөчүлөрдүн категориясы

Керектөөчүлөрдүн категориясы - жаңы продукцияларды (даяр буюмду) керектөөгө даяр экендигинин классификациясына жооп берүү.
 
Керектөөчүлөрдүн негизги беш категориясы аныкталат:
 1. Инноватор;
 2. Биринчи продукцияны керектөөчү;
 3. Жаңы продукцияны эрте кабыл алуу же болбосо лидерлик кылуу, б. а., өзүн көрсөтүү менен лидерликке аракет жасоо;
 4. Эртерээк көпчүлүктү түзүү, булар биринчи сатып алуучуларынын толкуну;
 5. Кечирээк түзүлгөн көпчүлүк, булар инновацияга кайдыгер мамиле менен карап, инновациянын өзгөрүшүн күтүп кечирээк өзүнүн башынан өткөргөндөр. 

 Колдонулган адабияттар 
Мусакожоев Ш.М. ж.б. Экономика: Жогорку окуу жайлары үчүн окуу китеби. Оңд. толукт. 2-бас./ Ш.М. Мусакожоев, Б.Ч. Ишенов, Б.Ш. Мусакожоева. - Б.: «Турар». 2011. - 528 б. ISBN 978-9967-15-095-9
Категория:Экономика
Керектөөнүн кейнстик функциясы

Керектөөнүн кейнстик функциясы - кейнс теориясы керектөө, аманат, инвестициялар функциясы сыяктуу көрсөткүчтөр менен иш жүргүзөт.
 
Белгилүү болгондой, жеке колдогу киреше керектөөгө жана аманатка бөлүштүрүлөт. Керектөө - товарларды жана кызмат көрсөтүүлөрдү пайдалануу процесси. Бул өлкөнүн реалдуу сатып алуу жарамдуулугунун көрсөткүчү. Түпкү керектөөнү жана аралык керектөөнү айырмалашат. Түпкү керектөө - товарлар жана кызмат көрсөтүүлөр керектөө менен жок болгон кездеги түпкү пайдалануу процесси. Аралык керектөө - өндүрүштүн башка стадиясынын эмгек куралы катары өндүрүштүн бир стадиясынын эмгек продуктусун пайдалануу.
 
Керектөө функциясы (С) талдоо жагынан төмөнкүдөй түрдөгү теңдеме менен сүрөттөлөт: С = a + в . Ү, мында: a - автономиялык керектөө (Ү=0 учурунда), в - керектөө функциясынын ийри сызыгынын жантайышы. 

 Колдонулган адабияттар 
Мусакожоев Ш.М. ж.б. Экономика: Жогорку окуу жайлары үчүн окуу китеби. Оңд. толукт. 2-бас./ Ш.М. Мусакожоев, Б.Ч. Ишенов, Б.Ш. Мусакожоева. - Б.: «Турар». 2011. - 528 б. ISBN 978-9967-15-095-9
Категория:Экономика
Келишимдик баа

Келишимдик баа - товарды сатып алуу-сатуу боюнча бүтүмдө такталып белгиленүүчү баа.
 
Келишимдин шарттарына байланыштуу келишимдик баа туруктуу болушу ыктымал, б.а., келишимге кол коюу маалында белгилүү бир деңгээлде бышыкталган болушу мүмкүн; кийин белгиленип коюлуучу баа да болот, анда макулдашылган тараптар келишимдеги мөөнөттөрдө ишке ашырып жана ымыралашылып келишимге келишкен белгилүү бир булактардын негизине таянат; өзгөрүлмөлүү баа - контракттын иш аракетинин, баалардын өзгөрүлүү формуласы менен макулдашылган тараптарга ылайык, мезгил боюнча өзгөрүшү. 

 Колдонулган адабияттар 
Мусакожоев Ш.М. ж.б. Экономика: Жогорку окуу жайлары үчүн окуу китеби. Оңд. толукт. 2-бас./ Ш.М. Мусакожоев, Б.Ч. Ишенов, Б.Ш. Мусакожоева. - Б.: «Турар». 2011. - 528 б. ISBN 978-9967-15-095-9
Категория:Экономика
Карыздарды төлөө

Карыздарды төлөө - белгилүү карызды төлөө.
 
Карызды төлөөнүн эки ыкмасы бар: «кыскартылып өткөн фонд» жана «серийный төлөмдөр». «Кыскартылып өткөн фонд» ыкмасы мында карызга төлөнө турган каражаттар жыл сайын төлөнөт. Ал эми «серийный төлөмдөр» ыкмасы көбүнчө компаниялар менен муниципиалдык облигацияларды төлөөдө колдонулат. Мындай облигациялар серия менен чыгарылат, жарым жылда бир же жыл сайын төлөнөт. 

 Колдонулган адабияттар 
Мусакожоев Ш.М. ж.б. Экономика: Жогорку окуу жайлары үчүн окуу китеби. Оңд. толукт. 2-бас./ Ш.М. Мусакожоев, Б.Ч. Ишенов, Б.Ш. Мусакожоева. - Б.: «Турар». 2011. - 528 б. ISBN 978-9967-15-095-9
Категория:Экономика
Карыз алуу

Карыз алуу - ар кандай убакыттын аралыгына менчиктин ээси (карыз берүүчү) башкаларга аз менчик пайдалануу үчүн өткөрүп берет (карыз алуучуга) карыз алуучу бул менчикти кайрып берүүнү жана пайыз төлөп берүүгө милдеттенет.
 
Эгерде менчик акчалай түрүндө болсо, карыз алуу боюнча макулдашуу кагазына кол коюшат. Карыз барымта менен камсыз болушу же болбошу мүмкүн. 

 Колдонулган адабияттар 
Мусакожоев Ш.М. ж.б. Экономика: Жогорку окуу жайлары үчүн окуу китеби. Оңд. толукт. 2-бас./ Ш.М. Мусакожоев, Б.Ч. Ишенов, Б.Ш. Мусакожоева. - Б.: «Турар». 2011. - 528 б. ISBN 978-9967-15-095-9
Категория:Экономика
Капиталдын алгачкы жыйымы

Капиталдын алгачкы жыйымы - көпчүлүк майда товар өндүрүүчүлөрдүн (негизинен, дыйкандардын) жалданма жумушчуга айлануу процесси; бул процесс майда товар өндүрүүчүлөрдү өндүрүш каражатынан ажыратуу жана ал каражатты капиталга айландыруу жолу менен болот.
 
Тарыхый жактан Капиталдын алгачкы жыйымы капиталдык өндүрүш ыкмасынан мурда пайда болуп, анын өнүгүшүн тездеткен. Капиталдын алгачкы жыйымы Батыш Европада 15-18-к., Россияда 17-18-к. болгон. 

 Колдонулган адабияттар 
Мусакожоев Ш.М. ж.б. Экономика: Жогорку окуу жайлары үчүн окуу китеби. Оңд. толукт. 2-бас./ Ш.М. Мусакожоев, Б.Ч. Ишенов, Б.Ш. Мусакожоева. - Б.: «Турар». 2011. - 528 б. ISBN 978-9967-15-095-9
Категория:Экономика
Капиталдын айланышы

Капиталдын айланышы - капиталдын үзгүлтүксүз жаңырып туруш процесси.
 
Өнөр жай капиталы иреттүү айлануунун бардык баскычынан өткөн убакыт Капиталдын айланышынын убакытын түзөт. Жеке капиталдын айлануу ылдамдыгын өлчөө жана салыштыруу үчүн бирдик катары жыл кабыл алынган. Капиталдын айланышынын ылдамдашы менен кошумча нарк өндүрүү көбөйөт.

 Колдонулган адабияттар 
Мусакожоев Ш.М. ж.б. Экономика: Жогорку окуу жайлары үчүн окуу китеби. Оңд. толукт. 2-бас./ Ш.М. Мусакожоев, Б.Ч. Ишенов, Б.Ш. Мусакожоева. - Б.: «Турар». 2011. - 528 б. ISBN 978-9967-15-095-9
Категория:Экономика
Канторович Леонид Витальевич

Канторович Леонид Витальевич 1912-ж. Санкт-Петербургда төрөлгөн.
 
Ал 18 жашында Ленинград университетинин математика факультетин аяктоого үлгүргөн. Анын негизги эмгеги: «Ресурстарды колдонуудагы эң пайдалуу экономикалык эсептөө» (1959ж.). Канторовичке өз өлкөсүндө Сталиндик (1949-ж.), өкмөттүк жана Лениндик (1965-ж.) сыйлыктар ыйгарылган.
 
1975-ж. Канторович экономика боюнча оптимизация теориясына киргизген жаңылыктары үчүн (америкалык экономист Купманс менен бирдикте) Нобель сыйлыгына татыктуу болот. Ал 1986-ж. Москвада дүйнөдөн кайткан. 

 Колдонулган адабияттар 
Мусакожоев Ш.М. ж.б. Экономика: Жогорку окуу жайлары үчүн окуу китеби. Оңд. толукт. 2-бас./ Ш.М. Мусакожоев, Б.Ч. Ишенов, Б.Ш. Мусакожоева. - Б.: «Турар». 2011. - 528 б. ISBN 978-9967-15-095-9
Категория:Экономика
Камсыздандырууга жатпаган тобокел иштер

Камсыздандырууга жатпаган тобокел иштер - тобокелчил (венчурдук) ишкананы камсыздоого жата турган окуулардын тизмесине кирбеген, күтүлбөгөн кырсыктар, ар кандай окуялар венчурдук ишканага зыян келтирүүчү күтүлбөгөн окуялар.
 
Мисалы, рынокто ишкананын продуктусуна окшош илимий негизде чыгарылган жакшы керектөөгө учураган башка фирма чыгарган продуктулар. Атаандаштыктан артта калтырган мындай учур пайданын азайышына алып келет. Тобокелчил (венчурдук) капиталист долбоорду түзүп жатканда мындай окуялар эске алынган эмес жана мындай тобокел иштер камсыздоонун тизмесине кирген эмес. 

 Колдонулган адабияттар 
Мусакожоев Ш.М. ж.б. Экономика: Жогорку окуу жайлары үчүн окуу китеби. Оңд. толукт. 2-бас./ Ш.М. Мусакожоев, Б.Ч. Ишенов, Б.Ш. Мусакожоева. - Б.: «Турар». 2011. - 528 б. ISBN 978-9967-15-095-9
Категория:Экономика
Камсыздандыруу компаниясы

Камсыздандыруу компаниясы (саткандыруу компаниясы) — ар түрлүү рисктерди сактандыруучу каржы уюму.
 
Мисалы, инвесторлордун жана венчур капиталисттердин жаңы компанияны же иштеп жаткан компанияны кеңейтүү үчүн каражаттоо менен байланышкан рисктерден сактандыруу компаниялар аркылуу сактанса болот. 

 Колдонулган адабияттар 
Мусакожоев Ш.М. ж.б. Экономика: Жогорку окуу жайлары үчүн окуу китеби. Оңд. толукт. 2-бас./ Ш.М. Мусакожоев, Б.Ч. Ишенов, Б.Ш. Мусакожоева. - Б.: «Турар». 2011. - 528 б. ISBN 978-9967-15-095-9
Категория:Экономика
Калдык нарктын акционердик капиталдын төлөнгөн бөлүгүнө болгон катнашы

Калдык нарктын акционердик капиталдын төлөнгөн бөлүгүнө болгон катнашы
 
1) Сатуу коэффициенти;
 
2) Жоопкерчилиги чектелген шериктештин капиталынын кайсы бөлүгү акционердик капитал менен байланышта экендигин көрсөтөт. Капиталдын кумулятивдүү төлөнгөн бөлүгүнө карата айланышы. Бул көрсөткүч башкаруучуларга берилүүчү сыйлыкты жана кармалуучу сыйлыкты эсептебейт;
 
3) «Иштетилбеген» кирешени фонддун инвестициясына өлчөйт. 

 Колдонулган адабияттар 
Мусакожоев Ш.М. ж.б. Экономика: Жогорку окуу жайлары үчүн окуу китеби. Оңд. толукт. 2-бас./ Ш.М. Мусакожоев, Б.Ч. Ишенов, Б.Ш. Мусакожоева. - Б.: «Турар». 2011. - 528 б. ISBN 978-9967-15-095-9
Категория:Экономика
Кайтарууга опцион

Кайтарууга опцион - инвестициялык фонддогу генералдык шериктер, жоопкерчилиги чектелген шериктерге кайсыл бир даражада капиталды көтөрүүнү талап кылуу менен генералдык шерик капиталды бөлүштүргөндө көрсөтүлгөндөн жогорку процентти алууну көздөйт.
 
Эгерде инвестициялык фонд күчтүү компаниянын башкы этаптарына чыкса шериктештиктин макулдашуусу боюнча өз салымдарын, чыгымды жабуу үчүн артыкчылыгы бар кирешени көп алышат. Муну опциондук кайтарым гарантиялайт. 

 Колдонулган адабияттар 
Мусакожоев Ш.М. ж.б. Экономика: Жогорку окуу жайлары үчүн окуу китеби. Оңд. толукт. 2-бас./ Ш.М. Мусакожоев, Б.Ч. Ишенов, Б.Ш. Мусакожоева. - Б.: «Турар». 2011. - 528 б. ISBN 978-9967-15-095-9
Категория:Экономика
Кайталап сатылыш

Кайталап сатылыш –
 
1) жеке жана белгилүү өлчөмдөгү бөлүгүн берүү үчүн инвесторлордун портфелдик компаниясынын баалуу кагаздарды сатышы;
 
2) компаниянын жаңы баалуу кагаздарын чыгарышы. Тобокелчил (венчурдук) инвесторлор менен каржыланган биринчи кагаздарды каржылоо же көп убакытка кредитти берүү жөнүндө сүйлөшүүлөр. 

 Колдонулган адабияттар 
Мусакожоев Ш.М. ж.б. Экономика: Жогорку окуу жайлары үчүн окуу китеби. Оңд. толукт. 2-бас./ Ш.М. Мусакожоев, Б.Ч. Ишенов, Б.Ш. Мусакожоева. - Б.: «Турар». 2011. - 528 б. ISBN 978-9967-15-095-9
Категория:Экономика
Юнг планы

Юнг планы - Германиядан репарациялык төлөм алуу планы (1929-1930-ж.ж.).
 
Планды иштеп чыкканда жетекчилик кылган америкалык банкир О.Юнгтун ысымынан аталган. 1930-ж. Гаага конференциясында бекитилген. Жылдык репарациялык төлөмдүн өлчөмүн азайтуу. Германиянын эл чарба жана финансысына контролдук кылуунун бардык форма жана түрлөрүн алып таштоо каралып, Германиянын экономикасын милитаризациялоого өбөлгө түзгөн.

Колдонулган адабияттар
Мусакожоев Ш.М. ж.б. Экономика: Жогорку окуу жайлары үчүн окуу китеби. Оңд. толукт. 2-бас./ Ш.М. Мусакожоев, Б.Ч. Ишенов, Б.Ш. Мусакожоева. - Б.: «Турар». 2011. - 528 б. ISBN 978-9967-15-095-9
Категория:Экономика
Эсептешүүлөрдүн акцептик формасы

Эсептешүүлөрдүн акцептик формасы - жеткирип-тапшырып туруучулар менен керектөөчүлөрдүн ортосундагы акчасыз эсептешүүлөрдүн бир формасы;
 
мында жүктөлүп жөнөтүлгөн же жиберилген материалдык баалуулук, аткарылган иш же көрсөтүлгөн тейлөө үчүн төлөмдөр жеткирип тапшыруучунун документтеринин негизинде сатып алуучулардын макулдугу боюнча гана жүргүзүлөт, эсептешүүнүн акцептик формасында төлөөчү продукцияны жүктөп жөнөтүп же контрагентке тейлөө көрсөтүп, ага счет (товардык-транспорттук коштомо кагаз) төлөм талабын жазат да, аларды жеткирип тапшыруучуну инкассодо тейлөөчү банкка өткөрөт.
 
Банк документ айланымын уюштурууну өзүнө алып, сатып алуучулардан төлөмдө келип түшкөнгө чейин жеткирип тапшыруучуларга кредит берет. Төлөмдөр сатып алуучулардын акцепти (макулдугу) менен тейлеген банк төлөө төлөм-талабын алып, соңунан ага суммасын көрсөткөндөн кийин жүргүзүлөт. Анда көрсөтүлгөн сумма сатып алуучунун эсебинен өчүрүлүп ташталат да, төлөм мөөнөтү келгенде жеткирип-ташуучунун эсебине өткөрөт. Эгерде бул убакытка чейин төлөө үчүн сатып алуучунун акчасы жок болсо, анда ага кредит берилбейт да, ошол акча каражаты белгиленген тартипте төлөтүлүп алынат.
 
Ал эми мөөнөтүнөн кечиктиргендиги үчүн жеткирип-ташуучунун пайдасына штрафтык санкция колдонулат. Эгерде сатып алуучу төлөгөн товардык-материалдык баалуулуктар стандартка туура келбей толук эмес, сапатсыз ж.б. болуп чыкса, андан ага акцептсиз тартипте эле жеткирип-тапшыруучунун счётторунан ашык төлөнгөн сумманы чыгарып таштоого укук берилет. Эсептешүүлөрдүн аккредитивдик түрүнөн, акцептик формасынын эң башкы айырмасы, анын сатып алуучунун кызыкчылыгын коргогондугунда. 

Колдонулган адабияттар
Мусакожоев Ш.М. ж.б. Экономика: Жогорку окуу жайлары үчүн окуу китеби. Оңд. толукт. 2-бас./ Ш.М. Мусакожоев, Б.Ч. Ишенов, Б.Ш. Мусакожоева. - Б.: «Турар». 2011. - 528 б. ISBN 978-9967-15-095-9
Категория:Экономика