Zhantas/Cleaned-Kyrgyz_Wikipedia huggingface dataset:
Нушич Бранислав

Нушич Бранислав (8. 10. 1864, Бел­град —19. 1. 1938, ошол эле жер) — серб жазуучусу. драматург.
Серб И Анын акад. (1933). 

Белград университетинен укук боюнча билим алган. Туңгуч чыгармасы—Элдик депутат» (1883). 1887-ж. «Эки кул» деген сатиралык ыры үчүн түрмөгө камалган. 
Ыр, прозалык чыгармалалар да жазган, бирок адатта драматург катары маалым. Анын алгачкы драмалары серб маданиятынын, о. эле орте адабиятынын салттарында жазылган. «Күмөндүү киши» (1887), «Суремел» (1888), «Жөнөкөй адам» (1830) комедияларында бурж. парламентаризмди. бюрократизмди шылдыңдайт. «Министр айым» (1929), «Мистер Доллар» (1932), «Кайгыдагы үй-бүлөө (1S35). 

 Колдонулган адабияттар 
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Бишкек: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1979. Том 4. Лактация - Пиррол. -656 б.
Категория:Маданият
Нью-Гемпшир

thumb|эркек
Нью-Гемпшир - эт-жумуртка багытындагы тоок породасы. 

20-кылымдын башында АКШда (Нью-Хемпшир шт.) род-айланд тоогун тез жетилгичтиги, жумурткачылдыгы боюнча ылгоо менен чыгарылган. Чалгындары Кызыл, моюн жагы саргыч. Корозунун тирүү салм. 3,5—3,6, мекияны — 2,7—2,8 кг. Жылына 180—200 жумуртка тууйт. Жумурткасынын салм. 58—59 г. 20-кылымдын орто ченинде Нпдерланд, Франция, Швеция, СССРге алынып келинген. 

Породада көбүнчө жумуртка багытындагы атайын линиялар түзүлүүдө. 

 Колдонулган адабияттар 
 Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Бишкек: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1979. Том 4. Лактация - Пиррол. -656 б.

Категория:Канаттуулар‎
Нью-Мексико (штат)

Нью-Мексико (англ. New Mexico) — АКШнын батышындагы штатDepartment of State by State (англисче)Mexico/ U.S. Department of State in New Mexico (англисче). Административдик борбору - Санта-Фе шаары. 

Мексика менен чектеш. Аянты 315 миң км2. Админ, борбору — Санта-Феш. Климаты субтропиктик, кургак. Уран рудасы, калий тузу, мунай, табигый газ, цинк, полиметалл казып алынат. Түстүү металлургия, тамак- аш, атом (Лос-Аламос, Сандия) өнөр жай ишканалары иштейт.
 Колдонулган адабияттар 
 Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаев. -Фрунзе: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1977.
 Jones, Daniel. (1997) English Pronouncing Dictionary, 15th ed. Cambridge University Press. ISBN 0-521-45272-4

 Булактар 

 Тышкы шилтемелер 
 Штаттын расмий сайты.

Категория:АКШ
Категория:АКШ штаттары
Категория:АКШ административдик-аймактык түзүлүшү
Ньютондун механика мыйзамдары

Ньютондун механика мыйзамдары ― классикалык механиканын негизги үч мыйзамы. 
 Биринчи мыйзам: «Эгер нерсеге сырттан баш­ка күч аракет этпесе, ал нерсе салыштырмалуу тынч абалын же бир калыптагы түз сызыктуу кыймылын сактайт».
 Экинчи мыйзам: «Нерсенин кыймыл саны ал нерсеге аракет кылган күчкө пропорциялаш өзгөрөт жана аракет кылган күчтүн багыты боюнча багытталат».
 Үчүнчү мыйзам: «Аракет кылган күчкө чоңдугу жагынан ба­рабар жанa багыты карама-каршы күч аракет кылат, б. а. эки нерсенин бири бирине аракет кылган күчтөрү чоңдугу жагынан барабар жанa багы­ты боюнча карама-каршы болот».

Ньютондун механика мыйзамдары Г. Галилейдин, X. Гюйгенстин жана Ньютондун өзүнүн жан башкалардын жүргүзгөн байкоолору менен тажрыйбаларынын жана теориялык негиздөөлөрүнүн натыйжасында ачылды. Ньютондун механика закондору өтө кичине өлчөмдөгү объектилер (элементардык бөлүкчөлор) жана жарык ылдамдыгына жакын ылдамдык менен кыймылдагае нерселер үчүн аткарылбайт.
 Булактар 
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Бишкек: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1979. Том 4. Лактация - Пиррол. -656 б.

Категория:Физика
Обелиск

Обелиск - жогорулаган сайын ичкерип отурган пирамида сымал кырдуу таш мамы.

Байыркы Егппетте кеңири жайылып, көбүнчө ак сарай храм алдында эстелик катары тургузулган. 
Египеттен Европага алынып келген монолиттүү Обелисктер шаарды көрккө чыгаруу үчүн колдонулган. 
Обелисктин эстелик жанa монумент тү­рү Россияга 18-кылымда таралган. Фрун­зе шаарында Совет бийлиги үчүн курман болгондордун урматына Эмен багында Обелиск орнотулган (арх. И. А. Люб­линский, 1960).

 Колдонулган адабияттар 
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Бишкек: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1979. Том 4. Лактация - Пиррол. -656 б.

Категория:Эстелик
Облустук сот

Облустук сот — СССРде областтын аймагында биринчи, кассациялык. көзөмөлдөө инстанциясы ката­ры иштөөчү сот органы. 

Компетенциясы боюнча крайлык, автономия областтардын жанa округдардын соттору облустук сот менен бирдей болчу. 

 Булактар 
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Бишкек: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1979. Том 4. Лактация - Пиррол. -656 б.

Категория:Мыйзам
Область (математика)

Область (математика) — байланыштуу ачык көптүк. 

Мындай көптүк Область болуш учун төмөнкү шарттарды канааттандырыш керек: көптүктү каалагандай экиге белгенде жок дегенде ал бөлүктун бири экинчисинин пределдик бир чекитин ичине алышы керек жанa ар бир чекит өзүнүн кан­дайдыр аймагы (окрестность) менен бирге ал кептуктун ичинде жатууга тийиш. 

Область ка мисалдар: түз сызыкта — чектуу же чексиз узун интервалдар; тегиздикте — тегеректин ички бөлүгү.

 Колдонулган адабияттар 
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Бишкек: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1979. Том 4. Лактация - Пиррол. -656 б.

Категория:Математика
Облитерация

Облитерация (лат. obliteratio — унуткаруу, жок кылуу) 

 1) (мед.) көңдөй же түтүк сыяктуу органдардын алардын капталындагы ткандарынын (көбүнчө туташтырма ткандын) өсүшүнөн бүтөлүп жанa бири бирине жабышып калышы. 
 Облитерация көбүнчө сезгенүү нроцесстеринен, кээде шишиктин жайылып өсүшүнөн пайда болот. 
 Организмди катуу бузулууларга (мис., кан тамырларынын ич көңдөйүн бүтөп калган эндартериит) дуушар кылат. 
 2) (Ботан.) өсүмдүктүн клетка жанa ткандарынын жалпайышы. Ал клетка ичиндеги жанa клетка аралык көңдөйлөрдүн жоюлушуна алып келет.

 Колдонулган адабияттар 
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Бишкек: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1979. Том 4. Лактация - Пиррол. -656 б.

Категория: Биология
Обнорский, Виктор Павлович

Обнорский, Виктор Павлович [((23). 11. 1851, Грязовец, азыркы Во­логда обл.— 17. 4. 1919, Томск) — орус жумушчу революционери. 

 Мещандын үй-бүлөсүнөн. 1869—73-ж. Петербургдагы заводдордо слесарь. 
 Жумушчу ийримдерге активдүү катышкан. 
 1873-ж. Москва, Одесса жумушчуларынын, 1875-ж. Архангель губ-нын дыйкандарынын арасында жашырын үгүт жүргүзгөн. 
 Үч жолу чет мамлекетте болуп, батыш европ. жумушчу кыймылы, I Интернационалдын иши менен таанышкан. Петербургда 1878-ж. С. Н. Халтурин менен бирге «Орус жумушчуларынын түндүк союзун» негиздеген жанa анын программасынын авторлорунун бири. 
 1879-ж. камалып, 10 жылга сүфгүнгө айдалган. Кийин Кузнецк (азыркы Новокузнецк) шаарында полиция көзөмөлүндө жашаган. 
 1917-жылдагы Февр. революциясынан кийин коомдук угомдардын шааркомуна шайланган. 
 Обнорский Окт. рев-ясынын жеңишин куттуктаган.
 

 Колдонулган адабияттар 
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Бишкек: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1979. Том 4. Лактация - Пиррол. -656 б.
Категория:Орусия
Категория:Инсандар
Обои

Обои - турак жай жанa коомдук имараттардын дубалына жанa шыбына чаптоого ылайыкталган, негизи кагаз жасалга материал. 

 Обои кадимки (басылма), нымга чыдамдуу жанa үн жутуучу болуп бөлүнөт. Кадимки (басылма) Обоиде сүрөт ак же түстүү кагазга же алдын ала боёк сүйкөлгөн тустүу кагазга түшүрүлөт. Нымга чыдамдуу Обои — нымга туруктуу, кооз, катмарлуу синтетикалык ма­териал. Үн жутуучу (түктүү) Обои — бетине кебез, вискоза материалдарынын түгү желимделген кагаз. 
 Обоини чаптоо үчүн ун тоскогунан В. А. Обручев. даярдалган же сууга эзилүүчү синтет. желим колдонулат.

 Колдонулган адабияттар 
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Бишкек: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1979. Том 4. Лактация - Пиррол. -656 б.

Категория:Курулуш материалдары
Обочолонтуучу тилдер

Обочолонтуучу тилдер - сез өзгөртүүчү жанa сөз жасоочу мүчөлөр жалганбаган тилдер.
 
 Мис., Вьетнам, япон, тибет, бирма тилдери. Обочолонтуучу тилдерде сүйлөмдөгү сөздөр өз ара синтаксистик жол (сөздөрдүн орун тартиби, интонация, ритм жанa жардамчы сөздөр) аркылуу байланышат. 
 Обочолонтуучу тилдер уңгунун бир муундуу келиши, муунда муз. тондун болушу, бардык сөздердү сөз түркүмдорүнө ажыратууга мүмкүн эместиги, б. а. бир эле сөздүн ар түрдүү граммат. милдет аткара тургандыгы менен мүнөздөлөт. 
 Бул типтеги тилдердин айрым элементтери инди-европа, түрк, финн-угор тилдеринде да бар.

 Колдонулган адабияттар 
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Бишкек: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1979. Том 4. Лактация - Пиррол. -656 б.
Категория:Лингвистика
Обсерватория

thumb|Обсерватория (Словакия).
Обсерватория (лат. observo — байыркы астрономиялык, геофиз. банков жанa изилдөө жүргүзүүчү илимий мекеме. 

Алгачкы Обсерватория байкоо пункту катагы болгон. Кийин асманда сюлуучу кубулуштарга гана бай ­туруп түзүлбөстөп, ал кубулуштарды чанда кылган процесстерди изилдеп турган илимий мекемелерге айланды.

 Байланыштуу макалалар 
 Астрономиялык обсерватория

 Колдонулган адабияттар 
 Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Бишкек: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1979. Том 4. Лактация - Пиррол. -656 б.

Категория:Астрономия
Обухова, Надежда Андреевна

thumb|Надежда Андреевна Обухова, 1916
Обухова, Надежда Андреевна (22. 2(6. 3). 1886, Москва-15. 8. 1961, Феодосия) — сов. ырчы (меццо-соп­рано), СССР эл арт. (1937). 

 1912-ж. Москва консерваториясын У. А. Мазеттинин ырдоо классы боюнча бүтүргөн. Чыгармачылык ишин концерттик ырчы катары баштаган. 1916—43-ж. Чоң театрда солист. 
 Көрүнүктүү партиялары: Любаша (Н. А. Римский-Корса­ков, «Падыша колуктусу»), Марфа (М. П. Мусоргский, «Хованщина»), Кармен (Ж. Бизе, «Кармен»), Кончаковна (А. П. Бородин, «Князь Игорь»), Амнерис (Ж. Верди, «Аида») ж. б. ошондой эле орус, француз, италян, испан ырлары менен романстарын аткарган. 
 Обухова — орус вокалдык мектебинин көрүнүктүү өкүлү. СССР мамл. сыйл. (1943) лауреаты. Ленин ордени, башка 2 ор­ден жанa медалдар менен сыйланган.

 Колдонулган адабияттар 
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Бишкек: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1979. Том 4. Лактация - Пиррол. -656 б.
Категория:Маданият
Обухов коргонуусу

Обухов коргонуусу (1901) - Петербургдагы Обухов (азыркы «Боль­шевик») з-күндүк жумушчуларынын иш таштоосу.
 
1-май күнү 1,5 миңдей жумушчу ишке чыкпагандыгынан улам 26 киши жумуштан чыгарылган. Ага нааразы жумушчулар 7-майда 8 сааттык жумуш күнүн киргизүү, эмгек акыны жогорулатуу, иштен чыгарылган жумушчуларды, ишке алуу, 1-майды майрам табелине киргизүү ж. б. талаптарды коюшкан. 
«Обухов коргонуусун» заводдун жумушчулары А. Гаврилов, А. Ермаков жетектеген. Аны басууга аскер жанa полиция жиберилип, бир нече жумушчу өлтүрүлгөн жанa жарадар болгон. Аларды Петербургдуя башка заводунун жу­мушчулары колдогон. Иш таштоо 13—14-майда басылган, 800 адам ка. 29 адам сүргүнгө айдалган.

 Колдонулган адабияттар 
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Бишкек: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1979. Том 4. Лактация - Пиррол. -656 б.

Категория:Тарых
Община теориясы

Община теориясы, марка тео­риясы — бурж. историографияда 19- кылымдын 2-жарымында калыптанган көз караштар системасы.
 
 Анын тарапкерлери бардык (же айрым) элдерде тарыхый өнүгүүнүн белгилүү бир стадиясында жамааттык мамилелер болгонун далилдешкен. Герман жамааттарын — маркалардын материалдарынын негизинде немец тарыхчысы Г. Л. Маурер иштеп чыккан (марка теориясы). 
 Община теориясына ылайык жерди жеке менчиктоодон мурда жер коллективдүү менчик болуп, чогуу иштетилген. Община теориясы жеке менчик жана коомдун тапка бөлүнүү көрүнүш нүн түбөлүктүү экенп жөнүндөгү реакциячыл теорияны четке каккан. 
 Ал негизинен мына ушунусу менен баалуу. Ф. Энгельс Община теориясынын оң жактарын белгилеп келип, анын өкүлдөрүн жамааттын өнүгүшүндө тап күрөшүнүн ролун жеткире баалабаганы ж. б. кемчилдиктери үчүн сындаган.

 Колдонулган адабияттар 
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Бишкек: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1979. Том 4. Лактация - Пиррол. -656 б.

Категория:Тарых
Объективдүү идеализм

Объективдүү идеализм - идеализмдин негизги бир түрү; субъективдүү идеализмдин карама-каршысы. 
Дүйнөнүн башаты дух («идея» «акыл-эс» ж. б.) деп эсептейт.

 Колдонулган адабияттар 
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Бишкек: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1979. Том 4. Лактация - Пиррол. -656 б.
Категория: Философия
Огарков, Николай Васильевич

thumb
Огарков, Николай Васильевич (17 (30). 10. 1917 - 23 январь 1994, Москва ) — сов. аскер начальниги. 

 Советтик Союз. Маршалы, Советтер Союзунун Баатыры (1977). 1945-жылдан КПСС мүчөсү. 1938-жылдан Кызыл Армияда. 
 1941-ж. В. В. Куйбышев атн. Аскер-инженер академиясын, 1959-ж. Генштаб аскер академиясын бүткөн. 
 Улуу Ата Мек. согушта Батыш, Карел, З-Украин фронтторунда салгылашып, полкто, оригадада, дивизияда инженер бол­гон. Согуштан кийин штабдык жооптуу кызматтарда. 
 1955-жылдын ноябрынан Ыраакы Чыгыш аскер округунун штаб начальнигине орун басар. 1959-ж. мотоаткычтар дивизиясына командир. 
 1961-жылдан Белорус аскер округу­нун штаб начальниги — командачынын биринчи орун басары. 
 1965-ж. декабрдан Приволжье аскер округу­нун командачысы. 1968-жылдын апрелинен Генштаб начальнигинин би­ринчи орун басары. 
 1974-жылдан СССР Коргоо министринин орун баса­ры. 
 Огарков 1966-жылдан КПСС БК мүчөлүгүнө кандидат, 1971-жылдан мүчө. 
 СССР Жог. Советинин (7—10-шайл.) депутаты. Ленин ордени, Кызыл Туу, 1—2-дараж. Ата Мекендик Согуш, 2 Кызыл Жылдыз ордендери жанa медалдар, ошондой эле чет элдик 5 орден менен сыйланган.

 Колдонулган адабияттар 
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Бишкек: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1979. Том 4. Лактация - Пиррол. -656 б.
Категория:Аскер
Категория:Советтер Союзунун баатырлары
Одесса коргонуусу

Одесса коргонуусу — 1941-жылдын 5-августунан 16-октябрына чейин созулган өзүнчө Приморье аскеринин, Одесса согуш-деңиз базасынын, Кара деңиз флотунун шаар калкынын жардамы менен Одесса шаарын коргоо учун 4-румын аскерине каршы баатырдык салгылашы. 

 Немис-фа­шист аскерлери чоң жоготууларга учураса да, августтун башында Одес­саны кургактан курчоого алган. Айыгышкан салгылаш 73 күнгө созулуп, 9—10-октябрда душман акыркы жолу чабуулга өткөн, Одессаны коргоочулар чечкиндуу аракеттенип, душ­ман чабуулдарынын мизин кайтарган. 11-немис аскери Крымга кирип келген соң Кызыл аскерлер Жог. Башкы комапдованиенин буйругу боюнча 16-октябрга караган туну Одессаны калтырып, шаарды коргоочулар Крым­га эвакуацияланган. Коргонуучулар душмандын 160 миңден ашуун жоокерин, 200дөй учагын, 100дөй танкын жок кылып, Кызыл аскерлердин башка багыттагы согуштук аракетин жеңилдеткен.
 Одесса коргонуусун даңазалоо учун СССР Жог. Советинин Презпдиумунун указы (1942-жылы 22-декабрь) менен «Одессаны коргогондугу учун» меда­лы белгиленип, 1965-жылы шаарга Баа­тыр шаар деген наам жана Ленин орден, «Алтын Жылдыз» медалы берилген.
 1964—1967-жылы Одесса коргонуусу өткөн чөктө «Даңктын жашыл кырчоосу» аттуу 10 монумент эстелик тургузулган.

 Булактар 
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Бишкек: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1979. Том 4. Лактация - Пиррол. -656 б.
Категория:Тарых
Одесса университети

Одесса университети И. И. Мечников атнындагы - Россиядагы эски университет. 

 1865-жылдан Новороссийский университети болуп негизделген. 
 Совет бийлигинин алгачкы жылдарында оз алдынча бир нече жог. окуу жайга айланган. 1933-ж. Одесса университети аталган. 
 1945-ж. И. И. Мечниковдун ысмы коюлган. 
 1978-ж. Одесса университетинде 9 факультет; 3 бөлүм, аспиран­тура, 68 кафедра, ил. из. физика институту, эсептөө борбору, ил. из. сектору, 5 проблемалык лабороратия, астрономия обсерваториясы, ботан. багы, 4 музей жана китепканасы болгон. 
 1977—78-окуу жылында университетте 11,5 миң студент окуган. 696 окутуучу менен ил. кызматкерлердин 4ү УССР ИАнын корр. мүчөсү, 55и проф. жана илимд. доктору, 318и доцент, илимд. кандидаты. 
 1965-ж. университет Эмгек Кызыл Туу ордени менен сыйланган.

 Колдонулган адабияттар 
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Бишкек: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1979. Том 4. Лактация - Пиррол. -656 б.

Категория:Билим
Одинцов, Михаил Петрович

thumb
Одинцов, Михаил Петрович (18 ноябрь 1921 — 12 декабрь 2011) — СССРдин эмг. сиң. аскер учкучу (1967), эки жолу Советтер Союзунун Баатыры (1944Указ Президиума Верховного Совета СССР «О присвоении звания Героя Советского Союза офицерскому составу военно-воздушных сил Красной Армии» от 4 февраля 1944 года // Ведомости Верховного Совета Союза Советских Социалистических Республик : газета. — 1944. — 17 февраля (№ 10 (270)). — С. 1,1945), авиациянын генерал-лейтенанты (1968). 

1943-жылдан КПСС мүчөсү. 1938- жылдан Сов. Армияда. 1939-ж. Пермдеги учкучтар мектебин, 1952-ж. В. И. Ленин атн. Аскердик-саясий академияны, 1959-ж. Генштаб Аскер академиясын бүткөн. 
Улуу Ата Мек. согушта Түш.-Батыш, Брянск, Калинин, Воронеж, Талаа, 2- жанa 1-Украин фронтторунда салгылашкан. 
215 согуштук учуш жасап, жеке өзү душмандын 2 самолётун атып түшүргөн. 
Согуштан кийин ААКта жооптуу кызматтарда. 
1967-жылдан аскер округунун авиация командачысы. 
Эки Ле­нин ордени, Октябрь Революциясы, 4 Кызыл Туу, башка 4 орден жанa медалдар менен сыйланган. 
Свердловскиде бюсту орнотулган.

 Колдонулган адабияттар 
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Бишкек: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1979. Том 4. Лактация - Пиррол. -656 б.
Категория:Улуу Ата-Мекендик
Категория:Советтер Союзунун баатырлары
Оидиум

thumb|Оидиум
Оидиум — жүзүмдүн зыяндуу ак кебер илдети. 

Бул илдетти ак кебер мите козу карын таратат. Жайында аптапта пайда бо­лот. Өсүмдүктүн сабагын, жалбырагы менен мөмөсүн майда каралжын, боз жанa ак кебер басат. Жалбырак күрүшуп, эрте түшөт. Мөмө жарылып, чирий баштайт. Оидиум жүзүм өстүрүлүүчү бардык өлкөдө кездешет. Мекени — Түн. Америка. Закавказье, Крым, Орто Азияда тараган. 

Оидиум илдетине чалдыккан жүзүмдөн жасалган шараптын жыты жанa даамы начар болуп, тез бузулат. Жүзүмдүн көп сорту Оидиум илдетине чалдыгат. Айрым сорту (Тавквери, Саперави, Изабелла, Кара мускат, Алиготе) туруктуу келет.

Күрөш чарасы: агротехниканы туура жүргүзүү, илдетке туруктуу сорт чыгаруу жанa эгүү, эрте жазда жана гүлдөгөндөн кийин ар 10—15 кундө кургак күкүрт, аки таштуу күкүрт эритиндисин чачуу. Мөмө бышардан 2—3 жума мурда бул иш токтотулат.

 Колдонулган адабияттар 
 Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Бишкек: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1979. Том 4. Лактация - Пиррол. -656 б.

Категория:Козу карындар‎
Ой билдирүү логикасы

Ой билдирүү логикасы - матем. логиканын бөлүгү. 

Ал «жана», «же», «эгер» ж. б. байламталардын жардамы менен элементардык билдирүүлөрдөн түзүлгөн татаал билдирүүнүн логикалык формаларын иликтейт.

 Колдонулган адабияттар 
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Бишкек: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1979. Том 4. Лактация - Пиррол. -656 б.
Категория:Математика
Ойлоп чыгаруучулук

Ойлоп чыгаруучулук - техника, маданият, саламаттык сактоо жана башка тар­ная боюнча иштин ийгиликтүү чечилишин камсыз кылуучу жанa натыйжалуу чыгармачыл процесс. 

Соц. өлкөлөрдө Ойлоп чыгаруучулук — технологиялык прогрессти жанa өндүрүштү өркүндөтүүгө эмгекчилерди, атыштыруунун зарыл формаларынын бири. 

Бул мамлекеттерде технологиялык жетишкендиктерди эл чарбасына кеңири колдонуу, ойлоп чыгаруучу менен рационализаторду чыгармачылыкка кызыктыруу камсыз кылынган. Ойлоп чыгаруучулукка шыктандыруу максатында өндүрүшкө киргизилген жаңылыктар үчүн сыйлык төлөнөт. 

 Колдонулган адабияттар 
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Бишкек: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1979. Том 4. Лактация - Пиррол. -656 б.

Категория:Технология
Оймок

Оймок - тикмечинин куралы. 

Сөөмөйгө (кээде ортонго) салынып, ийнени өткөзүүнү жеңилдетет. Оймок көбүнчө металлдан (темир, жез, күмүш, кээде алтындан) жасалып, туюк Оймок, ачык же тамандуу Оймок болуп бөлүнөт. 

Кыргыздарга көбүнчө ачык Оймок мүнөздүү.

 Колдонулган адабияттар 
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Бишкек: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1979. Том 4. Лактация - Пиррол. -656 б.
Категория:Курал
Оймякон бөксө тоосу

thumb|Оймякон бөксө тоосу.

Оймякон бөксө тоосу - Якутияда Индигирка дарыясынын жогорку агымында, Сунтар-Хаята жанa Тас-Кыстабыт кырка тоолорунун ортосунда жайгашкан.
 
Жапыз массивде жанa жалчалар басымдуу. Суйдаң эскен жалбырактуу токой менен капталган. 1200 лгден жогору тоо тундраны ээлейт. Оймякон чуңкурдугунда Ин­дигирка дарыясын бойлой) Түндүк жарым шардагы суук үгөл жайгашкан (орт. темп-ра —50°Сге чейин).

 Колдонулган адабияттар 
 Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Бишкек: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1979. Том 4. Лактация - Пиррол. -656 б.

Категория:Сибирь‎
Ойноок бөйрөк

Ойноок бөйрөк - незделген оору. Бөйрөктүн байламталары болбойт, аны бөйрөк майы, чарым жанa кан тамырлар гана карман турат. Травмада, оор нерсе көтөргөндө, ич көңдөйүнүн басымы төмөндөгөндө Ойноок бөйрөк пайда болот. Мында бел сыздап ооруп, кускусу келет, кабырганын астында бөтөн нерсе болгондой сезилет. Бөйрок абдан ылдый тушсө, заара агуучу тутук толгонуп, сийдиктин чыгуусу кыйындайт, бөй­рөк ойдуңчасына заара толуп, анын басымы көбөйгөндүктөн ал чоюлат жанa сезгенет. Бөйрөктүн кан тамырлары кысылып, кээде гипертония оорусу пайда болот. 
Дарылоодо бөй­рөктүн тушун таңуу, кучтуу тамактануу, гимнастика, кээде хирургиялык жол колдонулат. Алдын алуу учун курсак булчуңдарып чыңдоочу гимнастика зарыл. 

 Колдонулган адабияттар 
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Бишкек: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1979. Том 4. Лактация - Пиррол. -656 б.

Категория:Ден соолук
Ока коругу

thumb|Ока коругу.
thumb|Пра (Окан оң куймасы).
Ока коругу - Рязань областынын Спас районундагы Мещёра ойдуңунун түш,чыгыш бөлүгүндө, Пра дарыясынын сол жээгинде. 1935-ж.
 
Мещёранын табигый комплексин коргоо жана калыбына келтирүү максатында уюштурулган. Аянты 22,9 миң га (1970), анын 18 миңи токой; коргоо зонасы 17." миң га. Көбүнчө ак кайың, Кызыл карагай жана жазы жалбырактуулар өсөт, эмен токойлору бар. 

Жери саздак. Корукта багыш, доңуз, тулку кундуз, арыс, суусар, жанат ит, он датра, тыйын чычкан, жарганат, күрөңкур, чип, каракур, каркыра, өрдөк; балыктан — окунь, жаян, карась, каңылжыр кең Мында кашкулак, калтар, кабылан. илегилек учурайт. 

Чаар бугу, дарыя кунусу байырлаштырылган. 1959-жындан зубрдын үйүрүп калыбына келтирүү боюнча иш жүргүзүлүүдө. Айбандарга тамга басып эн салуучу атайын жер бар, ач айбандары эсепке алынып, көбөйүү динамикасы изилилденет.

 Байланыштуу макалалар 
 Ока

 Колдонулган адабияттар 
 Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Бишкек: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1979. Том 4. Лактация - Пиррол. -656 б.

Категория:Коруктар‎
Категория:Орусия
Категория:1935-жыл
Океанография институту

Океанография институту - мамлекеттик — СССРдин Гидрометео­рология кызматынын башкы башкармасынын океанография жана деңиз гидрологиялык эсентөөлөрү боюнча борбордук илимий изилдөө жана илимий-методикалык мекемеси. 

1943-ж. Москвада уюшулган. Ленинград, Одесса, Севастополь шаарларында бөлүмдөрү, Бакуда лаборораториясы болгон. 
Институттун негизги максаты — океандардагы. деңиздердеги жана ири дарыялардын чаттарындагы физ. жана хим. процесстерди жана кубулуштарды ар тараптан изилдөө. Негизги маалыматтар институттун «Эмгектеринде» монографияларда, справочниктерде, атластарда басылып чыгат. Океаногра­фия жана деңиз гидрохимиясы боюнча эл аралык байланыш жүргүзөт. 

 Колдонулган адабияттар 
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Бишкек: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1979. Том 4. Лактация - Пиррол. -656 б.
Категория:Билим
Категория:Океанография