Zhantas/Cleaned-Kyrgyz_Wikipedia huggingface dataset:
Түбөлүк кыймылдаткыч

Түбөлүк кыймылдаткыч– сырттан энергия албастан чексиз убакыт иштей алат деп элестетилүүчү кыймылдаткыч (1-типтеги Түбөлүк кыймылдаткыч). 1- типтеги Түбөлүк кыймылдаткычтын идеясы энергиянын айлануу жана сакталуу законуна каршы келет жана аны жүзөгө ашырууга мүмкүн эмес. Механикалык Түбөлүк кыймылдаткычтын биринчи долбоору 13-к-га таандык (Виллар де Оннекур, 1225-ж; Пьер де Марикур, 1269-ж; Франция). Түбөлүк кыймылдаткычты жүзөгө ашыруунун көп кылымдык жемишсиз аракеттеринин натыйжасында 18-к-дын аягында окумуштуулардын арасында аны куруу мүмкүн эместиги жөнүндө ишеним чыңдалып, 1775-ж. Париж ИА Түбөлүк кыймылдаткычтын долбоорлорун кароодон баш тартышкан. 19-к-дын ортосунда энергиянын сакталуу жана айлануу закону тастыкталышы менен Түбөлүк кыймылдаткычты жүзөгө ашыруунун принципиалдуу мүмкүн эместиги далилденген. Түбөлүк кыймылдаткычтын сунуш кылынган моделдеринин арасында кандайдыр бир массивдүү нерсе туюк жол бойунча которулган механикалык Түбөлүк кыймылдаткычтар кеңири таралган. Жолдун кайсы бир бөлүктөрүндө (төмөн түшкөндө) нерсе жумуш аткарат, ал эми башка бөлүктөрүндө (жогору көтөрүлгөндө) нерсени которуу үчүн сырттан энергия талап кылынат. Мындай механизмдер аларга алгач ишке киргизилген кезде берилген кинетикалык энергиянын баштапкы запасынын эсебинен гана жумуш аткара алышат, качан бул энергия сарпталып бүткөндөн кийин Түбөлүк кыймылдаткыч токтойт. Түбөлүк кыймылдаткычтын бир катар татаал долбоорлорунда механикалык энергия энергиянын башка түрлөрүнө (электрдик, жылуулук ж. б.) айланып кетет. 1-типтеги Түбөлүк кыймылдаткыч менен катар, 2-типтеги Түбөлүк кыймылдаткычтар да каралган, алар курчап турган нерселерден (океандан, аба атмосферасынан ж. б.) алынган жылуулукту толугу менен жумушка айландыра алуучу, мезгилдүү иштөөчү машина катары элестетилген. Бул учурда чөйрө менен Түбөлүк кыймылдаткычтын суммардык энтропиясы азаюуга тийиш, бул болсо термодинамиканын 2-башталышына карама-каршы келет. Түбөлүк кыймылдаткычтардан энергиянын табигый запастарынын (Күн, атомдор ичиндеги ж.б. энергия) эсебинен иштөөчү «жалган» Түбөлүк кыймылдаткычды айырмалоо зарыл. Мындай механизмдер тетиктери керектен чыкканга чейин өтө узак иштейт, бирок аларды Түбөлүк кыймылдаткыч деп эсептөөгө болбойт.

 Колдонулган адабият 
 © Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору. Физика. Энциклопедиялык окуу куралы. 2004 Бишкек. 
ISBN 9967-14-010-0
 
Категория: Таажы-2012
Категория: Физика
Этек кармашмай

Шарты 
Оюнчулардын саны 6—8 киши.

Оюн өткөрүлүүчү жер аянтча, талаа.
 Оюнга даярдануу 
«Карышкыр» жана «эне» шайланат, калгандары «эненин» этегин кармашкандан кийин, оюндун шарты жөнүндө сүйлөшүп алышат.
 Оюндун баяны 
«Карышкыр» чабуул жасап этек кармашкан оюнчуларды бирден тутуп алууга аракеттенет, «эне» болсо аларды «карышкырдан» коруйт, «Карышкырга» кармалган оюнчулар оюндан чыгышын, акыркы оюнчу кармалгыча күтүшөт. Акыркы оюнчу кармалгандан кийин башка «карышкыр» жана «эне» шайлашып оюнду кайрадан башташат. Ошентип каалаган убакытка чейин уланат. Аз убакытта кеп оюнчуларды кармаган «карышкыр» оюндун жеңүүчүсү болот.
 Оюндун эрежеси 
«Карышкырды» урууга, тебүүгө, түртүүгө, кармалган оюнчуларга кайрадан оюнду улантууга болбойт.

Педагогикалык мааниси. Күч, ылдамдык, шамдагайлык тарбияланат.
 Колдонулган адабияттар 
 Х. Н. Анаркулов. Кыргыз эл оюндары. -Ф.: 1981, ISBN-10(13):5-65500669-3 
Категория:Оюндар
Тымпыйма

Шарты 
Оюнчулардын саны 2—5 киши.

Оюн бөлмөдө, сахнада, боз үйдө, аянтчада өткөрүлөт.

 Оюнга даярдануу 
Оюнчулар тегерек, уй мүйүз тарта отурушун, оюндун шарты жөнүндө сүйлөшүп алышат.

 Оюндун баяны 
Катышуучулар өзүлөрүнүн бирөөсүнүн буйругу боюнча, тымпыйып сүйлөшпөй турууга аракеттенишет. Оюн башталгандан кийин чыдабай биринчи сүйлөп жибергени жыдыйт. Жыдыган оюнчу коллектив үчүн пайдалуу иш аткарып бериши керек.

Тымпыйып эч сүйлөбөгөн оюнчу жеңүүчү болот.
 Оюндун эрежеси 
Бир бирине тоскоолдук кылууга, ордуларынан турууга болбойт.

Педагогикалык мааниси. Катуу тартипти сактоого үйрөтөт.
 Колдонулган адабияттар 
 Х. Н. Анаркулов. Кыргыз эл оюндары. -Ф.: 1981, ISBN-10(13):5-65500669-3 
Категория:Оюндар
Убакыт канча болду? (оюн)

Шарты 
Оюнчулардын саны 2—5 киши.

Оюн аянтчада, талаада өткөрүлөт.

Оюнда саат колдонулат.
 Оюнга даярдануу 
Катышуучулар тегерек болуп турушуп, оюндун шарты жөнүндө сүйлөшүп алышат.
 Оюндун баяны 
Ар ким кезеги келгенде, күндүн абалын карашып туруп убакыттын канча болгонун айтышы керек. Андан кийин саатты карашып ким туура жооп бергенин аныкташат. Убакыт канча болгонун туура айткан оюнчу жеңет.
 Оюндун эрежеси 
Бир бирине айтууга, саатты кароого, алдоого болбойт.

Педагогикалык мааниси. Убакытты туура болжоого, чындыкка үйрөтөт.
 Колдонулган адабияттар 
 Х. Н. Анаркулов. Кыргыз эл оюндары. -Ф.: 1981, ISBN-10(13):5-65500669-3 
Категория:Оюндар
Ажыдаар

thumb|upright=1.3|Ажыдаар

Ажыдаар (Улу) — мифологиялык жаныбар. Элдик жомоктордо учуроочу, адамды да, айбанды оп тартып соруп коюучу, каарданса оозунан от чыккан канаттуу, зор (кээде көп баштуу) жылан. Ажыдаардын алгачкы образы табияттын стихиялык күчүн элестетип, адамга жакшылык да, жамандык да кылуучу жаныбар катары пайда болгон. Мисалы, «Манас» эпосунда ажыдаар суунун жана жаан-чачындын ээси, аны пайда кыла турган күч катары баяндалат.

 Булактар 
 “Кыргызстан”. Улуттук энциклопедия: 1-том. Башкы ред. Асанов Ү. А., Б.: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2006. ISBN 9967—14— 046—1
Категория:Мифология
Ла Скала

«Ла Скала» — Миланда жайгашкан опера театры. Театрдын имараты архитектор Джузеппе Пьермарининин долбоору менен, Санта-Мария делла Скала чиркөөсүнүн ордунда, 1776—1778 жылдары курулган, ошондон улам театрдын аты аталып калган
thumb|Ла Скала түнкүсүн

 Колдонулган адабияттар 
 “Кыргызстан”. Улуттук энциклопедия: 5-том. Башкы ред. Асанов Ү. А., Б.: «Кыргыз энциклопедиясы» башкы редакциясы, 2014. ISBN 978—9967—14-111-7

 Эскертмелер 

Категория:Театр
Категория:Музыка‎
Категория:Италия маданияты‎
Категория:1778-жыл
Категория:Таажы-2012
Аль-Фатиха сүрөсү

Фатиха¹ сүрөсү (Бетачар) — Курандын биринчи сүрөсү.

Сүрөнүн түрү: Меккелик сүрө. Баардык ислам уламаларынын ою боюнча Фатиха сүрөсү 7 аяттан турат.

Бул сүрө Куранда орду боюнча да, жана толук түрдө бир түшкөнү боюнча да биринчи сүрө. Сүрөдө Курандын жалпы түшүнүгү берилип жана таухидди(жалгыз гана Кудайга сыйынуу) ырастоочу, динчил адамдарга жыргалчылыкты, ал эми динсиз жана күнөөлүү адамдарга катуу жаза болоорун эскертүүчү, Аллахка сыйынуу зарыл жана эки дүйнөдөгү бактылуулукка жол экенин ырастоочу сөздөр айтылат. Ошондой эле Аллахка моюн сунгандар жыргалчылыкта болоорун, ал эми баш ийбегендер зыян тартаары жазылган.

Фатиха мусулмандардын арасында эң көп колдонулган сүрө болуп, намаздын ар бир рекетинде сөзсүз түрдө окулууга тийиш.

 Транскрипциясы жана кыргызча мааниси 

 
 Бисмиллāҳир-Рохмāнир-Рохиим
 Эбегейсиз Мээримдуу, өзгөчө Ырайымдуу Алланын аты менен!

 
 Алҳамду лиллāҳи Роббил-'āламиин
 Бүткүл мактоо-шүгүрлөр ааламдардын Эгеси Аллага таандык.

 
 Ар-Рохмāнир-Рохиим
 Ал эбегейсиз Мээримдүү, өзгөчө Ырайымдуу.

 
 Маалики йавмид-диин
 Кыямат сурак күндүн жалгыз Өкүмдары.

 
 Иййāка на'буду ва иййāка наста'иин
 (Оо, Жараткан Алла!) Өзүңө гана кулдук кылабыз, Сенден гана жардам сурайбыз!

 
 Иҳдинас-сиротол-мустақиим
 Бизди Түптүз жолдо туруктуу кыла көр!

 
 Сиротол-лазиина ан'амта 'алайҳим ғойрил-мағдууби 'алайҳим валад-доллиин
 Каарыңа калгандар менен адашкандардын жолуна эмес, Өзүң сыйга бөлөгөн инсандардын жолуна (сала көр)!

 Кыскача түшүндүрмө 
 ¹ Фатиха-ачуучу.
 ² Алланын аты. Сыйынууга жалгыз өзү гана татыктуу!
 ³ Булар Алланын эң улуу сыпаттарынын экөөсү. Алланын Мээрими менен Ырайымында чек жок! 
 ⁴ Кыямат күнү бийлик жүргүзүүчү Ал өзү гана. 78-сүрөнүн 38-39-40-аяттарын караңыз.
 ⁵ Ушул сөздү намаз окуган адам кеминде 32 жолу кайталайт. Бирок ага маани береби?! Ал бир Аллага маалым. Биз эмнеге муктаж болсок да, дароо Аллага кайрылууга тийишпиз. Ушул күндө адамзатка сыйынуучулар көбөйдү. Мисалы: бир жумушун бүтүрүү үчүн тааныш издөө, пара бермей, кошомат кылуу ж.б.у.с.
 ⁶ Иудейлер менен христиандар; бири Алланын каарына калса, экинчиси адашкандар. Демек, алардын жолу туура эмес.

 Колдонулган адабият 

 "Ыйык Куран маанилеринин кыргызча котормосу". Baski Erkam Matbaasi-2006. - ISBN 9967-23-409-1

 Которгондор:Абдышүкүр Исмаилов, Дүйшөн Абдылдаев, Садибакас Доолов, Садык Гавай
 Текшергендер:Кимсанбай Абдурахманов, Камил Абжапаров

 Интернеттеги шилтемелер 

 Фатиха сүрөсү // QuranAcademy.org

Категория:Куран сүрөлөрү
Артикль

thumbnail|500px|right|Do you speak English ?
thumbnail|English
Артикль (The Article)- кыргыз тилинде артикль жок, тилинде артиклдин эки түрү бар:
 
 Белгисиз артикль – a(an)
 
 Белгилүү артикль – the 

Белгисиз артикль тарыхый жактан бир , жалгыз деген сөздөн чыккан.

Ошондуктан, адатта, ал саналуучу (pen, bag, match жана башка) зат атоочтор менен бирге колдонулат да, 

кыргызча бир, кайсыл бир деген маанини билдирет. 

Ал эми белгилүү артикль, сөз белгилүү бир нерсе туурасында болуп жаткандыгын билдирип, 

(кыргызча – бул, тигил, ошол, ал, ушул деген маани) жекелик сандагы жана көптүк сандагы зат атоочтор менен да колдонулат.

Мисалга;

Give me a pencil. – Мага карандаш берчи (a pencil – кандай болгону баары бир, кайсыл бир карандаш)

Give me the pencil you are writing with. – Мага өзүң жазып жаткан карандашты берчи
 
(the pencil – белгилүү конкреттүү жазып жаткан карандаш туурасында сөз болуп жатат)

Артикль өзүнчө сөз түркүмү эмес, ал жардамчы сөз. Адатта, зат атоочтун алдында келип, анын жалпы же, так мааниге ээ экендигин көрсөтөт.

Экертүү.

Белгисиз артикль төмөнкү учурларда колдонулбайт.

 Саналбоочу зат атоочтор алдында, She likes milk. Ага сүт жагат
 Энчилүү аттардын алдында, I spoke with Asan. Мен Асан менен сүйлөштүм.
 Таандык жана шилтеме ат атоочтор турганда, I see his father. Мен анын атасын көрүп турам.
 Номерди билдирген эсептик сан атоочтун алдындагы зат атоочто, He lives in flat 4 (four). Ал №4 квартирада жашайт.

Белгилүү артикль төмөнкү учурларда колдонулбайт.

 Эгерде зат атоочтун белгилүү, анык экендиги шилтеме (this, that, these, those), таандык (my, his, her, our), тангыч (no, nobody ж.б.), 

күндүк (same, any) ат атоочтор менен берилгенде.This pen is red. Бул кызыл карандаш.

 Энчилүү ат алдында, Do you know Bolot ?. Сен Болотту тааныйсынбы ?

Колдонулган адабияттар

Назаралиев Ш. ISBN 978-9967-424-56-2

Категория:Билим
Категория:Терминдер
Федералдык Чалгындоо Кызматы

Федералдык Чалгындоо Кызматы (англисче: Federal Bureau of Investigation) - Америка Кошмо Штаттарынын Адилет министрлигине караштуу мамлекеттик чалгындоо агенттиги. Агенттик 1908-жылы Чалгындоо Кызматы деген ат менен түзүлгөн. Аталышы 1935-жылы Федералдык Чалгындоо Кызматы болуп өзгөртүлгөн.

 

Категория: Федералдык Чалгындоо Кызматы
Бозбу-Ата, мазар

thumbnail|right|Бозбу тоосу. Ушул тоонун үстүндө Бозбу-Ата мазары жайгашкан.

Бозбу-Ата - мазар, эл сыйынуучу "ыйык жай".

Бозбу-Ата тоонун чокусунда, Жерге-Тал айылына тиешелүү тоонун түндүк капталында, көлдүн жээгинде деңиз деңгээли 2700 мдей бийиктикте жайгашкан. Кирпич сымал таштар менен менен төрт бурч болуп салынган. 

Кабырдын бийиктиги болжол менен6 1 мдей, узуну 2 м, туурасы 1,5 м. Ортосунда асаба кейиптеген бир куу жыгач сайылган. 

Бозбу-Ата мазарынын 100 кадамдай жерде арчанын жанында тегерете үйүлгөн "обо таш" бар. 

Кээ бир жери урап, бузулуп калган. Тегерете жыйылган таштардын бийиктиги бир метрден ашык. Диаметри 2-3 м келет. 

Эл оозунда Бозбу жайлоосу - Аксы аймагынын толтосу", - деп айтылат.

 Колдонулган адабияттар 
 Кыргызстандын кен байлыгы: Энциклопедиялык окуу куралы/Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору. Бишкек – 2004, ISBN 9967-14-009-7
 Аксы району: Энциклопедия / Башкы ред. Ү.Асанов. - Б.: Мамл,тил жана энциклопедия борбору, 2008. - 320 б. ISBN 978-9967-14-062-2

Категория:Аксы району
Категория:Кыргызстандын тоолору‎
Категория:Фергана
Кандидоз

150px|thumb|right| - Ымыркайдын ооз көңдөйүндөгү кандидоз|

Кандидоз — мите козу карындар козгоочу оору. Кишинин териси, былжыр чели, чанда ички органдары жабыркайт. Аны ачыткы сымал мите козу карын — кандида козгойт. Ал табиятта кеңири тараган, жашылчада (айрыкча канттуу), жемиште жашайт. Демейде кишинин терисинде, ооз жана ичеги-карын былжыр челинде кездешет. Ымыркай балага кандида козу карыны төрөт мезгилинде эле жугуп, анын тери жана былжыр челинде өмүр бою жашайт. Алар дени соо адамдын организминин нормалдуу иштешине эч зыян келтирбейт. Кандида адамдын ооруга каршы туруктуулугу начарлаганда, көпкө ооруганда (туберкулёз, дизентерия жана башка) же организмге керектүү заттардын жетишсиздигинде, антибиотиктерди врачтын көзөмөлүсүз көп колдонгон учурда пайда болот. Ашкере колдонулган антибиотик зыяндуу микробдор менен бирге ооз менен дем алуу органындагы жана ичеги-карындагы тамак сиңирүүгө катышуучу микробдорду жок кылып, кишинин териси жана былжыр челиндеги микроорганизмдердин биологиялык тең салмактуулугун бузат. Мунун натыйжасында антибиотиктердин таасирине чыдамдуу Кандидоздун козгогучтары (кандида) өтө тез көбөйүп, ооруну пайда кылат. Кандидоз менен көбүнчө ара төрөлгөн, оорукчал балдар көп ооруйт. Адегенде балдарда «оозул» пайда болуп, оорулуунун тили, бүйлөсү ак калың катмар менен капталат, ал оңой сыйрылып, кайра пайда болуп турат. Чоң кишилерде, адатта жашылча-жемиш менен, ошондой эле мончодо иштегендердин жана идиш-аяк жуугандардын колу жабыркап, аялдарда жыныс органдары, алардын тырмагынын тегереги кызарат, шишийт, ооруйт. Өтө семиз кишилердин жана балдардын чатында, манжаларынын арасында болушу мүмкүн. Эгер бул оору көпкө созулса, ал ичеги-карындын жана өпкөнүн клеткаларын бузуп, канга өтөт да, бүткүл денени ууландырат. Кандидоз анча жугуштуу эмес, бирок ымыркай балага баккан оорулуу кишиден жуккан учурлар белгилүү. Оору лабораторияда аныкталат. Врач
дарылайт.

 Алдын алуу үчүн өздүк гигиенаны сактап, тамакты жакшы бышырып, жашылчаларды ысык суу менен жууп жеш керек. Оорулуу өз учурунда врачка кайрылуу менен бирге, антибиотиктерди жана башка дары-дармектерди врачтын кеңеши менен гана колдонуу зарыл. 

 Дагы кара 
 Кандидамикоз

 Колдонулган адабияттар 
 Кыргыз Совет Энциклопедиясынын Башкы редакциясы. «Ден соолук» Медициналык энциклопедия. - Ф.:1991, ISBN 5-89750-008-8

Категория:Даарылар‎
Категория:Дары өсүмдүктөр
Категория:Витаминдер
Категория:Медицина
Категория:Ден-соолук
Категория:Дарыгерлик

kk:Кандида
Чагатай тили

Чагатай тили (جغتای — jaĝatāy же ترکی — Turkī; өзб. ﭼﯩﻐﻪتاي, chig’atoy tili, чиғатой тили; уйг. چاغاتاي تىلى/чағатай тили) - 19-кылымдын ортолоруна чейин Түркстандын ар тарабында, Батыш менен Чыгыш Түркстанда, Казак жана Казань өлкөлөрүнүн баарында күнүмдүк турмушта да адабий чөйрөдө да колдонулган түркий тил. 

Категория:түрк тилдери

 https://vtvestnik.kz/languages.html
Ихлас сүрөсү

thumb|Ихлас сүрөсү
Ихлас сүрөсү (Ыкылас), ошондой эле Аль-Таухид сүрөсү (Monotheism), — Курандын 112-сүрөсү. Уламалардын (аалымдардын) ою боюнча бул сүрө Меккеде түшүрүлгөн жана төрт айаттан турат. 

Сүрө түшүшүнүн себеби: Көп кудайга сыйынгандар Мухаммед пайгамбардан "Сенин Кудайың эмнеден жасалган?" деген суроону беришкенде жооп катары Ихлас сүрөсү түшүрүлгөн.

 Арабча тексти 
بِسۡمِ اللّٰہِ الرَّحۡمٰنِ الرَّحِیۡمِ 
 قُلۡ هُوَ اللّٰہُ اَحَدٌ 
 اَللّٰہُ الصَّمَدُ 
 لَمۡ یَلِدۡۙ وَ لَمۡ یُوۡلَدۡ 
 وَ لَمۡ یَکُنۡ لَّہٗ کُفُوًا اَحَدٌ 

 Транскрипциясы 
Бисмилляхи-р-Рахмани-р-Рахим
1. Кул ху Аллах ху ахад
2. Аллах ху с-самад
3. Лам ялид ва лам юлад
4. Ва лам якун лаху куфуван ахад

 Кыргызча мааниси 
Ихлас1 сүрөсү
Мээримдүү, Ырайымдуу Аллахтын аты менен
1. Айткын2: Аллах Жалгыз!
2. Аллах эч кимге муктаж эмес!
3. (Ал) төрөбөгөн жана төрөлбөгөн!
4. Ага эч ким теңдеш эмес!

 Кыскача түшүндүрмө 
1 Ихлас - Ыкылас
2 Эй, Мухаммед!

 Булактар 
"Ыйык Куран маанилеринин кыргызча котормосу". Baski Erkam Matbaasi-2006. - ISBN 9967-23-409-1

Категория:Куран сүрөлөрү
Абабийл

Абабийл (Абабиль) - Куранда бул сөз пил жылындагы Меккени курчап алган эфиопиялык колбашчы Абраханын аскерлерине Аллахдын каалосу менен качырып тийип, аларды жок кылган чымчыктар маанисинде айтылат. Ушул укмуштуу кубулуш себептүү эфиопалыктар шаарды ала албай, Каабаны талкалай албай калышкан. Бул окуя Мухаммед пайгамбар (с.а.в) төрөлгөнгө чейин мурдараак болгон жана бул окуя Куран аяттарында да орун алган: 
"Мээримдүү, Ырайымдуу Аллахтын аты менен. 1.Сенин Эгең пил ээлерин эмне кылганын билбейсиңби? 2.Ал алардын арам ой-максаттарын ойрон кылбадыбы? 3.Ал аларга тобу менен куштарды жөнөтпөдүбү? 4.Ал куштар тигилердин үстүнө бышкан чопо таштарды ташташты. 5.Ошентип, аларды чайналган эгиндей кылып салды."(Куран:105,1-5)

 Колдонулган адабият 
 Али-заде А. Исламский энциклопедический словарь. -Ансар, 2007. -400 стр. -ISBN 5-98443-025-8

 Шилтемелер 

 http://old.islam.kg 

Категория:Дин
Категория:Мекке
Категория:Ислам тарыхы
Категория:Ислам
Категория:Куран
Малкалды, айыл (Аксы району)

Малкалды айылы (совет доорундагы аталышы – Жаңы-Жол) – Кыргызстандын Жалал-Абат облусуна караштуу Аксы районундагы ири кыштак. 

 Кыскача таржымакалы 
Малкалды айылы (совет доорундагы аталышы – Жаңы-Жол) – Кыргызстандын Жалал-Абат облусуна караштуу Аксы районундагы ири кыштак. Ал Жаңы-Жол айыл округунун борбору. Бул кыштак мурда Аксы районунун борбору да болуп турган.

Калк саны – 2074 киши (2007-жылдын эсеби). Айылда негизинен кыргыздын саруу уруусунун өкүлдөрү байырлайт. 

Негизги чарбасы – дыйканчылык, мал чарбачылыгы.

Кыштакта орто мектеп, маданият үйү, дарыкана, амбулатория бар.

Улуу Ата мекендик согушта курман болгондорго эстелик тургузулган. Лениндин эстелиги кароосуз калды.

 Географиялык маалымат 
thumbnail|left|Аксы районунда жайгашкан Бозбу тоосу. Ушул тоонун үстүндө Бозбу-Ата мазары жайгашкан.

Кыштак калкынын малы Авлетим, Чоң-Жайлоо, Бозбу-Ата ж.б. жайлоолордо жайлайт.

Кыштак райондун азыркы борбору Кербен кыштагынан 55 чакырым чыгышыраакта жайгашкан. 

Кыштак Таш-Көмүр темир жол бекетинен 40 чакырымдай түндүк-батышта жайгашкан.

 Кыштактан чыккан инсандар 
Малкалды кыштагынан бир катар даңазалуу инсандар, илимпоздор, коомдук ишмерлер чыккан.

Алардын арасында тарых илимдеринин кандидаты Туратбек Жоробеков (1946-2016), экономика илимдеринин кандидаты Кадыржан Райымбеков, педагогика илимдеринин доктору Сатканбай Момуналиев, биология илимдеринин кандидаты Максатбек Казакович Мамытбеков, саясат таануу илимдеринин кандидаты Уран Токтоназарович Ботобеков, ж.б. чыккан. 

Ушул айылдан айтылуу Алымкан Субан-бий кызы (1874-1942) чыккан. Ага кезинде Токтогул Сатылган уулу ашык болгон. Анын атасы Субан-бий Аксыда 19-кылымда төбөсү көрүнгөн бий болгон. 

Айылдагы “Ленинчил жаш” орто мектеби пост-советтик доордо айылдык агартуучу Жоробек Мамытбековдун ысымын алып калды.

 Малкалдылык илимпоздордун эмгектеринин кыскача тизмеси 
 Ботобеков У.Т. Захруддин Мухаммед Бабур кайсы улутка тиешелүү? // «Dialog Avrasya». – Бишкек. Издательство “Басма”, 2009, – Б. 24-25.
 Ботобеков У.Т. Ситуация в Ферганской долине: религиозный экстремизм и оборот наркотиков // Многомерные границы Центральной Азии. Под ред. М.Б. Олкотт и А Малашенко. Московский Центр Карнеги. – Москва, Гендальф, 2000. Вып. №2. – С. 44-55.

 Интернеттеги шилтемелер 
 http://rus.gateway.kg/news/kg/politika/4487
 http://www.gezitter.org/society/9971_ubotobekov_borba_vlasti_s_korruptsiey_provoditsya_izbiratelno/ 
 http://kyrgyztoday.kg/ru/politika/item/9040-uran-botobekov-politolog-partiya-ar-namyis-vyidvinuv-pered-vyiborami-v-meryi-goroda-omurbeka-suvanalieva-sovershila-takticheski-vernyiy-shag.html
 http://jansherik.kat.kg/?page_id=34 
 http://ipp.kg/ru/news/2396/ 
 http://kyr.24.kg/koom/ky-rgy-z-reklamasy 
 http://library.kat.kg/?cat=147 
 http://facebook.com/aishat.botobekova

Категория:Кыргызстандын кыштактары
Категория:Фергана
Категория:Аксы району
Фалак сүрөсү

thumb|right|300px
thumb|right|اَلْفَلَق
Фалак cүрөсү (Таң) — Курандын 113 сүрөсү. Ислам уламаларынын ою боюнча Фалак сүрөсү Меккелик сүрө болуп эсептелет (б.а. Меккеде түшкөн). Сүрө 5 аяттан турат.

Сүрөнүн түшүшүнүн себеби: Мухамед пайгамбар иудейлердин сыйкыр дубасынан улам ооруп калат. Ошондо Мухаммед пайгамбарга Жабреиль периште келип, иудейлер тарабынан сыйкырга колдонулган атрибуттар катылган бир кудукту көрсөткөн. Андан соң Фалак сүрөсү окулуп Мухаммед пайгамбар айыгып кеткен делет. 

 Арабча тексти 

بِسۡمِ ٱللهِ ٱلرَّحۡمَـٰنِ ٱلرَّحِيمِ
1. قُلْ أَعُوذُ بِرَبِّ الْفَلَق
2. مِنْ شَرِّ مَا خَلَقَ 
3. وَمِنْ شَرِّ غَاسِقٍ إِذَا وَقَبَ 
4. وَمِنْ شَرِّ النَّفَّاثَاتِ فِي الْعُقَدِ 
5. وَمِنْ شَرِّ حَاسِدٍ إِذَا حَسَدَ 

 Транскрипциясы 
Бисмиллахир Рахманир Рахиим
1. Кул аъууз̃у бираббил фалак
2. Мин шарри ма халак
3. Уамин шарри гасикин из̃а уакаб
4. Уамин шаррин наффас̃ати фиил ъукад
5. Уамин шарри хасидин из̃а хасад

 Кыргызча мааниси 
Фалак1 сүрөсү
Мээримдүү, Ырайымдуу Аллахтын аты менен
1. Айткын2: "Сактанам таңдын Эгеси менен;
2. Ал жараткан нерселердин жамандыгынан;
3. караңгылык каптагандагы анын жамандыгынан;
4. түйүндөргө сыйкырлоочулардын кастыгынан;
5. көрө албастардын кызгангандагы жамандыгынан”

 Кыскача түшүндүрмө 
1 Фалак - Таң
2 Эй, Мухаммед!

 Колдонулган адабият 
 "Ыйык Куран маанилеринин кыргызча котормосу". Baski Erkam Matbaasi-2006. - ISBN 9967-23-409-1
 Которгондор: Абдышүкүр Исмаилов, Дүйшөн Абдылдаев, Садибакас Доолов, Садык Гавай 
 Текшергендер:Кимсанбай Абдурахманов, Камил Абжапаров

 Интернеттеги шилтемелер 
 Фалак сүрөсү 

Категория:Куран сүрөлөрү
Наас сүрөсү

thumb|right|300px
thumb|right|سورۃ ٱلنَّاس
Наас сүрөсү (Адамдар) — Курандын 114 жана эң акыркы сүрөсү. Сүрө 6 аяттан турат, жана Меккелик сүрө болуп саналат.

Сүрө адамдарды сактануу үчүн Аллахка кайрылууга жана шайтандын, адамдардын, жиндердин азгыруусуна берилбөөнү буйруйт. Ошондой эле Аллахтын 99 аты айтылып турган жерлерден шайтандын качаары да берилген.

 Арабча тексти 
بِسۡمِ ٱللهِ ٱلرَّحۡمَـٰنِ ٱلرَّحِيمِ
1. قُلۡ أَعُوذُ بِرَبِّ ٱلنَّاسِ 
2. مَلِكِ ٱلنَّاسِ 
3. إِلَـٰهِ ٱلنَّاسِ 
4. مِن شَرِّ الْوَسْوَاسِ الْخَنَّاسِ 
5. الَّذِي يُوَسْوِسُ فِي صُدُورِ النَّاسِ 
6. مِنَ الْجِنَّةِ وَ النَّاسِ

 Транскрипциясы 
Би-сми_л-Лааhи_р-Рахьмаани_р-Рахьиим(и)
1. Къул а’уузу би-рабби_н-наас(и)
2. Малики_н-наас(и)
3. Илааhи_н-нас(и)
4. Мин шарри_л-васвааси_л-ханнаас(и)
5. Ал-лазии ювасвису фии съудуури_н-наас(и)
6. Мин альджиннати ва-н-наас(и)

 Кыргызча мааниси 
Наас1 сүрөсү
Мээримдүү, Ырайымдуу Аллахтын аты менен
1. Айткын2: "Сактанам адамдардын Эгеси менен;
2. (Ал) адамдардын падышасы,
3. (Ал) адамдардын Кудайы3,
4. Жашырынган азгыруучунун жамандыгынан;
5. Ал адамдардын жүрөктөрүн азгырат.
6. (Алар) жиндер жана адамдардан (болот)".4<

 Кыскача түшүндүрмө 
1 Наас - Адамдар
2 Эй, Мухаммед!
3 Бул айат Аллах Тааланын жалгыз экенин, андыктан сыйынуу ага гана таандык экенин кабарлайт. Баардык эле "Кудай” деп, ага ишенгендер, Кудай бүткүл ааламдардын Эгеси, кожойуну экенин талашпайт. Ал эми сыйынууга келгенде эле бөлүнүп кетишет. Жалгыз Аллах Таалага сыйынбай ширк кылышат.
4 Бул жерде айтылгандай азгыруулар биз көрө алган адам баласынан да, биз көрө албаган жин-шайтандардан да болот. 

 Колдонулган адабият 
"Ыйык Куран маанилеринин кыргызча котормосу". Baski Erkam Matbaasi-2006. - ISBN 9967-23-409-1
Которгондор:Абдышүкүр Исмаилов, Дүйшөн Абдылдаев, Садибакас Доолов, Садык Гавай
Текшергендер:Кимсанбай Абдурахманов, Камил Абжапаров

 Интернеттеги шилтемелер 
 Куран 

Категория:Куран сүрөлөрү‎
Роза Рымбаева

Роза Кубаныч кызы Рымбаева — обончу, Казак ССРинин эл артисти (1984), Казакстан Республикасынын эл артисти (2004), Кыргыз Республикасынын эмгек сиңирген артисти. 1957-жылы 28-октябрда Жаңгызтөбе станциясында туулган. Азыркы убакта Алматыда турат.

 Шилтемелер 

 Интернеттеги шилтемелер 
 Роза Рымбаеванын расмий сайты 
 Roza Rymbayeva — Фейсбук социалдык тармагында Роза Рымбаеванын профили 
 Роза Рымбаева — Фейсбукта Роза Рымбаеванын экинчи профили 

Категория:Казак музыкасы