Zhantas/Cleaned-Kyrgyz_Wikipedia huggingface dataset:
Mail.Ru Агент

Мail.Ru Агент — Интернет аркылуу көп кат алышуу үчүн түзүлгөн программасы,Mail.Ru компаниясы эң алгач 2003 жылдан тартып иштеп баштаган... 
Жеткиликтүү нускалары PC (Windows, Mac OS жана веб-aгент, атайын орнотууларды талап кылбайт жана браузер аркылуу иштөөчү болуп эсептелет), жана ошондой эле смартфондорго,планшеттерге оперативдүү системалар (Java, Symbian, Bada, Android, iOS, Windows Mobile жана Windows Phone).

Программа IP-телефоннун колдойт , видеочалуу, SMS жиберүү, ошондой эле жаңы почтага билдирүүлөр берилет,Mail.Ru серверине келгендерге .Эгер колдонуучуларга эсептик жазуулар жетпей калса @mail.ru, @inbox.ru, @list.ru, @bk.ru, @mail.ua. Эсептик жазуу (Логин) менен электрондук почтага туташууга болот, «Mail.Ru бизнес үчүн» серверге байлаган. Официалдуу колдонуучуга ICQ колдойт.
(кат жиберүлөрү,үндүк чалуулар жана видеочалуулар агент колдонуучулар үчүн акысыз) 
 Тарыхы 
«Mail.Ru» жарык дүйнөгө эксперимент катары жаралган. 1998-жылы Питердеги «DataArt» америкалык программалар менен камсыз кылуучу компаниянын кызматкерлери белгилүү бир компанияга жаңы программа менен жабдылган веб-сервер ачып берүү сунушу менен кайрылышат. Ал даяр болгондо сынактан өткөрүү үчүн орусиялык колдонуучуларга сунушташат. Веб-серверди түзүүчүлөр аз убакыт ичинде популярдуу болуп чыга келген сайтка ээлик кылуу укугун заказ кылгандарга бербей коюшат. 
Ал кезде «Mail.Ru» эмес, «Port.ru» деп аталчу. 2001-жылдын 15-октябрында «Port.ru» жана «netBridge» орусиялык белгилүү интернет бренддер биригип, «Mail.Ru» деген ат менен иштөөнү чечишкен. 
2002-жылдын жаз мезгилинде «Mail.Ru» сайтынын почта кызматында домен көбөйүп кеткенде катталууга жеңил болуш үчүн Mail.Ru дарегинен тышкары ( inbox.ru, bk.ru, list.ru.) электрондук даректери киргизилген. 
Учурда сөз болуп жаткан сайттын көп колдонуучулары үчүн «Mail.ru агент» (2003-жылы ачылган), «Менин дүйнөм» («», 2007-жылы иш­тей баштаган) сыяктуу бө­лүм­дөр киргизилген. Аталган социал­дык түйүн, негизинен, атуул­дарга жакындарын, классташтарын, курсташтарын, тууган-туушкандарын, досторун табууга, алар менен тыгыз байланышууга шарт түзүп берет. Ал эми «Таанышуу» бөлүмү жалгыз бойлорго түгөй табууга көмөкчү болот.
«Менин дүйнөмдө» 40 миллиондон ашык колдонуучу катталган (2010 жылдык эсеп боюнча) . Бир күндө жок дегенде 300 миңге жакын адам сайттан колдонот.
 Чалуулар 
 Мобилдик нускасы 
 Статистикасы 
 «Менин дүйнөмдөн» 1 айда 32,5 миллион адам жаңы дос табат.(2010)
 Бир күндө «Mail.Ru» сайтына 15,6 миллионго жакын колдонуучу кирет. Анын 11,6 миллиондон ашыгы агент кызматын колдонот.(2010)
 2000-жылдын февралында «Mail.Ru» сайтына катталгандардын саны миллионго жетип, сайт «Гиннес рекорддор китебине» кирген.
 2005-жылы колдонуучулардын саны 30 миллиондон ашкан.
 2008-жылдагы маалыматка караганда, компанияга 74,6 миллион доллар түшүп, таза кирешеси 34,3 миллион доллар болгон.
 Кыргызстанда 
 Шилтемелер 

Категория:Социалдык тармактар
Mail.Ru

Mail.Ru — Орус тилдүү интернет-портал, технологиялык эсси Mail.Ru Group компаниясы.
Иштей баштаган убактысы – 2001-жыл, 18-октябрь.Кожоюну – “Mail.ru Group” компаниясы
Генералдык директору – Дмитрий Гришин

 Тарыхы 
«Mail.ru» жарык дүйнөгө эксперимент катары жаралган. 1998-жылы Питердеги «DataArt» америкалык программалар менен камсыз кылуучу компаниянын кызматкерлери белгилүү бир компанияга жаңы программа менен жабдылган веб-сервер ачып берүү сунушу менен кайрылышат. Ал даяр болгондо сынактан өткөрүү үчүн орусиялык колдонуучуларга сунушташат. Веб-серверди түзүүчүлөр аз убакыт ичинде популярдуу болуп чыга келген сайтка ээлик кылуу укугун заказ кылгандарга бербей коюшат. 
Ал кезде «Mail.гu» эмес, «Port.ru» деп аталчу. 2001-жылдын 15-октябрында «Port.ru» жана «netBridge» орусиялык белгилүү интернет бренддер биригип, «Mail.ru» деген ат менен иштөөнү чечишкен. 
2002-жылдын жаз мезгилинде «Mail.ru» сайтынын почта кызматында домен көбөйүп кеткенде катталууга жеңил болуш үчүн mail.ru дарегинен тышкары inbox.ru, bk.ru, list.ru. электрондук даректери киргизилген. 
Учурда сөз болуп жаткан сайттын көп колдонуучулары үчүн «Mail.Ru Агент» (2003-жылы ачылган), «Менин дүйнөм» («», 2007-жылы иш­тей баштаган) сыяктуу бө­лүм­дөр киргизилген. Аталган социал­дык түйүн, негизинен, атуул­дарга жакындарын, классташтарын, курсташтарын, тууган-туушкандарын, досторун табууга, алар менен тыгыз байланышууга шарт түзүп берет. Ал эми «Таанышуу» бөлүмү жалгыз бойлорго түгөй табууга көмөкчү болот.
«Менин дүйнөмдө» учурда 40 миллиондон ашык колдо-нуучу катталган. Бир күндө жок дегенде 300 миңге жакын адам сайттан колдонот.(2010 жылдын маалыматы боюнча) 
 Статикасы 
 «Менин дүйнөм» 1 айда 32,5 миллион адам жаңы дос табат.(2010)
 Бир күндө «Mail.ru» сайтына 15,6 миллионго жакын колдонуучу кирет. Анын 11,6 миллиондон ашыгы агент кызматын колдонот.(2010)
 2000-жылдын февралында «Mail.ru» сайтына катталгандардын саны миллионго жетип, сайт «Гиннес рекорддор китебине» кирген.
 2005-жылы колдонуучулардын саны 30 миллиондон ашкан.
 2008-жылдагы маалыматка караганда, компанияга 74,6 миллион доллар түшүп, таза кирешеси 34,3 миллион доллар болгон.
 Шилтемелер 
Mail.ru официалдуу сайты
Супер-Инфо (гезит)

Супер-Инфо - Кыргызстандагы кыргыз тилдүү көп нускалуу гезит (учурдагы беттердин саны 32). Ар аптанын Жума күндөрү жаңы саны чыгат. Гезиттин багыты ар тараптуу. Башкача айтканда өзүнүн бетин спорт, шоу дүйнө жаңылыктары, саясат, атайын балдар үчүн бет жана башка рубрикалары менен толуктайт.

Тарыхы 
Учурда
Рубрикалары 
Окурмандары 
Сыйлыктары

Шилтемелер 
https://www.super.kg/article/
Periscope

Periscope — бул приложения Android жана iOS үчүн ,күнүмдүк жашооңду видео аркылуу түз агылтуучу (жеткерүүчү) программасы. 
Сервис 2015 жылдын 26 мартынан тартып азыркы күнгө чейин иштөөдө 
 Тарыхы 
 Перископ деген эмне? 
Бул суу астында жүрүүчү кеменин ичинен кургактыкка, суу үстүндөгү башка кемелерге көз салчу дүрбү. 
Перископ 2014-жылдын февраль айында америкалык Кейвон Бейпкур жана анын бир нече жардамчылары тарабынан иштелип чыккан. 2015-жылдын мартында аны Твиттер социалдык тармагы сатып алган. 
Перископ жер жүзүнүн булуӊ-бурчунда болуп жаткан түрдүү окуяларды түз алып берүү мүмкүнчүлүгүнө ээ. Бир карасаӊ Инстаграмдын бир түрүндөй туюлат. Мында деле колдонуучулар жеке жашоосундагы жаӊылыктары, окуялары менен бөлүшөт. Болгону түз байланыш аркылуу. Мисалы, сиз телефонуӊузга Перископту жүктөп, ага катталдыӊыз дейли. Эми сиз кызыктуу инсандардын баракчасына жазыласыз да, алардын Перископтон байланышка чыгышын күтөсүз. Элестетиӊиз, сиз дүйнөнүн бир бурчунда туруп алып эле канадалык ырчы Жастин Бибердин эмне кылып жатканын онлайн режимде көрө аласыз. Ал эле эмес түз байланыш учурунда ага өз сурооӊузду
узатып, жооп алсаӊыз да болот. Эми андагы функциялар менен тааныштырабыз.
250px

 Кантип колдонобуз? 
Бул программа Андроид, iOS платформасындагы жана Apple үлгүсүндөгү телефондорго ылайыкташтырылган. Жүктөгөндү баарыбыз эле билсек керек. Эми сиз үчүн Перископко саякатка чыгабыз Социалдык тармака сиз твиттердеги аккаунттуңуз же телефон номериңиз аркылуу кирсеңиз болот
 Кызыктуу маалыматтар 
 2015-жылдын 26-мартында колдонууга берилди. 4 ай ичинде ага 10 миллион колдонуучу катталып, дүйнөдөгү эӊ тез популярдуу болгон социалдык тармак аталууда.
 Бул программаны компьютерге да орнотуп алса болот.
 Жарык көргөн алгачкы айларда колдонуучулар көбүнчө муздаткычтарында эмне бар экенин көрсөтө беришчү.
 Эгер сиз кайсы бир түз байланышты көрүүгө жетишпей калсаӊыз, аны 24 сааттын ичинде кайталап көрүүгө болот. Себеби ар бир видеонун өмүрүнүн узактыгы 1 сутка гана. «Эмне үчүн видео аз гана убакыт сакталат?» деген суроого Перископту жаратуучулар «колдонуучулар жаӊы видеолорду тез-тез жүктөшсүн деген максатты көздөгөнбүз» деген жоопту узатышкан.
 Орусиялык колдонуучулардын арасында Эрик Давидыч аттуу блоггер өзүнүн мыйзамсыз унаа жарыштары жүрүп жаткан жерден уюштурган түз байланыштары, аялдар тууралуу айткан акылга сыйбас кептери, деги эле качан болбосун жаӊжалдан башы чыкпаган жүрүш-турушу менен Перископто популярдуу. Анын баракчасына 348 миӊден ашуун колдонуучу жазылып, видеолоруна басылган «жакты» белгисинин саны 9 миллиондон ашкан. Бул социалдык тармакта мындай атактуулук менен Орусиянын эч бир жылдызы мактана албайт.
 Ой пикир 
Фейсбук социалдык тармагы Инстаграм менен WhatsApp программаларын сатып алып, өз популярдуулугун ого бетер арттырган эле. Сыягы, Твиттердин да кожоюндары атаандаштарынан кем калгысы келбегенби, алар да Инстаграмга теӊ келчү, балким, андан ашып өтчү жаӊы Перископ аттуу программаны колдонуучуларга сунушташты. 
 Шилтемелер
Таймлапс

Таймлапс – англис тилинен алынган, бизче time – «убакыт», lapse – «өтүү», «бүтүү» дегенди билдирет. Бул бир ыраатта жасалган, белгилүү бир интервалда тартылган сүрөттөрдү бир катарда видео кылуу. Жөнөкөйлөтүп айтканда, таймер менен тартылган бир канча сүрөттөрдү видео кылып айкалыштыруу. Таймлапс сүрөт менен видеонун так ортосунда десек болчудай. Мында сүрөттөрдүн интервалы бир канча секундадан бир канча сааттарга чейин болушу мүмкүн. Таймлапста көбүнчө бир эле орундан сүрөттөр тартылып алынат. Мисалы, шаардын бир күндүк жашоосун чагылдыруу, күндүн батышы-чыгышы жана башка. Кезинде таймлапс интервалдык сүрөт, цейтрафердик сүрөт деп аталып, илим жаатында жай жүргөн процесстерди изилдөө үчүн колдонулган. Учурда таймлапс жаратылыш, кино, жарнактык роликтерди тартууда да кеӊири колдонулуп келет.
thumb
Флейм

Флейм – интернет айдыӊындагы колдонуучулардын сөз менен урушушу же бири-бири менен болгон айтышы. Флеймди «уруш үчүн уруш» деп да атап коюшат. Бул терминди англис тилинен которгондо «от, жалын» деп которулат. Бардыгы жөнөкөй тамаша иретинде айтылган же жөнөкөй троллингдин аягы флейм менен бүтөт. Анткени көбүнчө виртуалдык аӊгемелештин бирөөсү таарынганда мындай «жалын» пайда болот. Интернеттеги айтыштар саясат, спорт, оюн, кино жааттарындагы талашып-тартышуудан келип чыгат. Мындай учурда флеймди жараткандар сайттын модератору тарабынан жазаланат.
Спичрайтер

thumb|Президент Барак Обама Бириккен Улуттар Уюмунун Башкы Ассамблеясына сүйлөгөн сөзүнө даярдануу үчүн жыйын өткөрүүдө, Овалдык кеңседе, 2014-жылдын 22-сентябрында. 
Спичрайтер (Cambridge Dictionary/speechwriter ) – белгилүү жана абройлуу адамдардын эл алдына чыгып сүйлөй турган сөзүнүн текстин жазып берүүчү адис. Англисче «speechwriting» – «сүйлөөчү сөздү жазуу» дегенден алынган. Мындай адистер саясат тармагында көбүрөөк талап кылынат жана текст саясатчынын көзөмөлүндө жазылат. Мисалы, жазылгандан кийин кайсы жерине оӊдоп-түзөө киргизүү, эмнеге көбүрөөк басым коюу керектиги көрсөтүлөт. Спичрайтердин милдети – сүйлөнгөн сөз элдин эсинде сакталып жана жакшы таасир бере тургандай кылып сүйлөөчүнүн пикирин аудиторияга кызыктуу түрдө жеткирүү.Kaplan Community Career Center/Speechwriter Job Description

 Эскертмелер
Абес

thumb|Кабык
Кабык – азыктардын сыртынан оролгон камыр. Абес ашпозчулардын арасында колдонулган бул термин abaisse француз тилинен которгондо «кабык» дегенди түшүндүрөт. Камырдын ичинде эт же болбосо кондитердик азыктар болушу мүмкүн. Кызыгы, абес ичиндеги тамак менен кошо берилбейт, жөн гана форма берүүчү кабыктын ролун аткарат. Камырга оролгон азыкты электр мешине бышырып алган соӊ «кабыгын» алып салышат.
Хилис

thumb|heelys ботинкасы
Хилис – бул дөӊгөлөктүү бут кийим. Англис тилиндеги «согончок» дегенди түшүндүргөн «heelys» сөзүнөн келип чыккан. Рожер Адамс аттуу киши бир ирет скейтборд тээп жүргөн адамдарды карап отуруп, «а эмнеге жөнөкөй эле бут кийимге дөӊгөлөк кадап койгонго болбосун?» деп өз оюн ишке ашырган. 2001-жылы дөӊгөлөктүү бут кийимдер сатыкка чыгып, абдан популярдуу болуп кеткен. 
Хилис кийип жүргөн адамдарды Бишкектин көчөлөрүнөн да жолуктурууга болот. Хилистерге көнүп кетүүгө кыйын дешет, бирок эбин тапкан соӊ зуулдап жүрүп калууӊуз турган иш. Эгер жөн эле басуу керек болсо, дөӊгөлөктү алып коюуга да болот. Баса, бул бут кийимдер адамдын басыгын бузары да айтылып жүрөт.
Биографиялык фильм

Биографиялык фильм - эл аралык айтылган сөздө (Байопик) – колдонууга жаӊыдан кирип, бирок бат эле оозго алынып кеткен заманбап сөздөрдүн бири. Ал «биографиялык фильм» дегенди түшүндүрөт. Англис тилиндеги «biography» (биография) жана «picture» (сүрөт, картина) деген сөздөрдөн келип чыккан. Байопикте тарыхта болгон адамдын же азыркы учурда жашап жаткан адамдын өмүрүнүн урунттуу окуялары көрсөтүлөт. Кыргыз тасмаларынын арасынан, мисалы, «Курманжан датка» тасмасын байопик деп атоого болот. Байопиктер коомчулук тарабынан абдан жакшы кабыл алынат. Заманбап техниканын өнүгүшү, тарыхый окуялардын болушунча реалдуулукка жакын көрсөтүлө башташы байопиктердин популярдуулугун арттырууда.
Категория:Кино жанрлары
Категория:Кинематограф
LOL

250px|Ушундай фотолор дагын "Лол" - деп аталат
Лол (LOL) – («») деген сөздөрдүн кыскартылып айтылышы, кыргызчага которгондо «каткыруу» же «үндү бийик чыгарып күлүү» деген маанини берет.бул акыркы учурда интернет же уюлдук телефон аркылуу кат алышууларда кеӊири колдонула баштаган сөз.Демек, LOL кат алышууда адамдын эмоциясын чагылдыруучу сөз деп айтууга болот. Башкача айтканда, кимдир бирөө сизге кат жазып, анда LOL деген сөздү колдонгон болсо, анда кат жазган адам каткырып жатат деп түшүнүӊүз. Баса, LOL сөзү англис тилинин айтылуу Чоӊ Оксфорд сөздүгүнө жаӊы сөз катары киргизилген.
Троллинг

thumb|right|200px|Кээ бир сайттарда колдонулган эскертүү белгиси:Троллингден абайлаңыз!
Троллинг — термини виртуалдык коомдун катышуучуларынын сленги (колдонулуп жүргөн сөздүн башка мааниде айтылганы). Иш жүзүндө аң-сезими жетип туруп эле жалган айтуу, уруш-талашты жаратуу жана козутуу, чагымчылдык, жаман иштерге чакырык таштоо деп түшүнсөк болот. Интернет колдонуучулар мындай кадамдарга барган адамдарды Скандинавия жөө жомокторундагы түрү суук, жамандык жасоочу троллдорго салыштырышып, термин ошондон чыккан дегендер да бар. Интернетте чырды жаратуучулар – троллдор XXI кылымда социалдык тармактарда өздөрүнүн уюмун түзүп, чыр-чатакты күчөтүү ыкмалары боюнча тажрыйба алмаша башташкан. Учурда кээ бир өлкөлөрдө троллинг менен шугулданган адамдар мыйзам тарабынан жазаланышат. Маалымат согушунда кеңири колдонулат.

Категория:Маалымат технологиялары
Категория:Интеллект
Шоппер маркетинг

Шоппер маркетинг – деген сөзүнөн алынган. Шопперлер – сатып алуучуну соода түйүндөрүнө коштоп барып, модага жараша кийим тандашат. Бул кесип Голливудда жаралып, анын ролун азыркыга чейин көбүнчө стилист, визажисттер аркалап келишет. Алар дүкөндөрдө эмнелер сатылып жатканынан кабардар болуп турушат. Кээси өз алдынча иштешсе, айрымдары атайын агенттиктерге иштешет. Кыскасы, шоппер – гардеробго байланышкан маселени чечүүчү адам. Анын кызматынан көбүнчө байлар жана атактуулар колдонушат. Орусияга 5-6 жыл мурун жеткен бул кесип бизге азырынча келе элек. Ага чейин бизге курбубуз, эже-сиңдибиз же ага-инибиз шоппер боло турсун.

Категория:Экономика
Джеггинс

thumb
Джеггинс — айымдарга ылайыкталган шым. Адатта джеггинстер жумшак, чоюлчаак кездемеден тигилет, башкача айтканда, лосинанын бир түрү деп койсок болот. Бирок джеггинстин лосинадан айырмасы – ал жынсы шымдарга окшош. Атайын жынсы шымдардыкындай тигиш жана чөнтөктөр менен кооздолот, өңү да жынсы шымга ылайыктуу түстө болот. Маалыматтарга караганда, джеггинстер 2009-жылдардан бери кеңири пайдаланылууда. Мода кууп кийинген айымдардын айтымында, буттары узун жана түз болгон кыздарга бул шымдар жакшы жарашат.

 Эскертмелер 

Категория:Кийим-кечек
Лайфхак

Лайфхак – күнүмдүк жашоого керек болгон, пайдалуу кеӊеш дегенди түшүндүргөн заманбап сөз. Англис тилинин «life» (жашоо) жана «hack» (ачуу, бузуу) деген сөздөрүнөн келип чыккан. «Жашоону ачуу» деген маанини берет.
Сөзүбүз толук болушу үчүн бир мисал айта кетели. Эгер спорттук сумкаӊыз жагымсыз жыттанып калса, ага бир нече чай пакеттерин салып койсоӊуз, ал жыт жоголот. Мына ушул кыска, бирок пайдалуу кеӊеш лайфхак.
Маалым болгондой, лайфхак сөзү IT-адистеринин лексиконунан алынган экен. Бул сөздү эӊ биринчилерден болуп британиялык журналист Дэнни О’Брайэн 2004-жылы пайдалана баштаган дешет. 2006-жылы диалектилерди изилдөөчү америкалык бирикме лайфхак сөзүн эӊ керектүү сөз деп тапкан.
Краш-тест

thumb|300px|Краш-тест General Motors
Краш-тест (о.э крэш-тест,  — ) — унаалардын коопсуз экендигин текшерүү үчүн уюштурулган сыноо. Англис тилинин «crash test» деген сөзүнөн алынган, бизче которгондо «авариялык сыноо» дегенди билдирет. Бул үчүн жаӊы жасалган унаага манекен салынат, андан соӊ унаа белгиленген ылдамдыкта келип бетон дубалды сүзөт. Унаанын жараксыз жерлери, ичиндеги манекендин кандай жабыр тартканы текшерүүгө алынат. Акыркы кездерде бетон дубалынын ордуна карама-каршы тилкеде келе жаткандай элес калтырган унаага окшош атайын каражат колдонула баштаган. Бул авариялык кырдаалды чындыкка болушунча жакындатуу аракети экени айтпаса да белгилүү. Краш-тестте кээде унаанын капталына, аркасына да соккулар урулат. Акыркы кездерде краш-тест жеке эле унааларга эмес, ноутбук, уюлдук телефондорго да колдонулуп калды.
Кавер-версия

Кавер — бул автордук музыкалык чыгарманын башка ырчы тарабынан аткарылышы. Ал англис тилиндеги (cover) «жабуу» деген сөзүнөн келип чыккан. Адатта абдан популярдуу болгон ырлар кавер болуп аткарылат. Кээде белгисиз эле ыр кавер болуп ырдалган соӊ таанымал болуп чыга келет.
Кыргыз шоу-бизнесинде да кавер кеӊири колдонула баштады. Маселен орусиялык «IOWA» тобунун «Улыбайся» ырын кыргызстандык «STYLE MIX» триосу кавер кылып ырдап жүрөт. Баса, жалаӊ кавер ырлардан турган жыйнак трибьют деп аталат.
Imo.im

imo.im — веб-сервис (Instant Messaging, IM)
 Дагы караңыз 
 Шилтемелер
 www.imo.im Официалдуу сайты
 - Иштөөчүнүн Google Sites баракчасы 
 Руформатор.ру сайтында
Дарбазачы (футбол)

Дарбазачы (голкипер, goalkeeper деген англис сөзүнөн) — футболдо дарбазаны сактаган оюнчу. Дарбазачынын негизги максаты - каршылаш команданын оюнчуларына гол киргизбей, дарбазаны сактоо. Көбүнчө дарбазадан алыс эмес жерде, дарбазачынын сызыгынан ашпай ойнойт. 
thumbnail| Джан Луиджи Буффон Италия - Англия беттешинде дарбазага урулган топту тосууда
 Кол менен ойноо 
Дарбазачы башка оюнчулардан айырмаланып, өзүнүн чийилген талаасында колу менен топту кармап, тосуп, башкаларга колу менен ыргытып пас бере алат. Ал эми ал зонадан сырткары чыкса, кадимки оюнчулардай эле топту кармабайт, кармаса же колуна тийип кала турган болсо, эреже бузулган болот. 
 Экипировкасы 
Дарбазачынын формасы башка оюнчулардан айырмаланып, башка өңдө болот, жана көбүнчө дарбазачылар 1 деген же 13 деген номерди алышат. 
Колуна кол кап(перчатки) кийишет, ал топту кармаганга ылайыкталган жана соккунун күчүн азайтуу, манжалардын чыгып кетишинен сактоо ж.б. касиеттерге ээ. Футболдо кол капсыз деле ойносо болот, бирок бардык дарбазачылар коопсуздук үчүн кийишет. Биринчи жолу кол кап кийген дарбазачы болуп аргентиналык Амадео Кариссо болгон.
 Дарбазачыны алмаштыруу 
Оюнда дарбазычыны алмаштырууга болот. Командалык резерв боюнча 3 дарбазачы болот. Бирок дарбазачы жаракат алып калганда же эреже бузуп, талаадан кеткенде калыска билдиргенден кийин катардагы оюнчу деле дарбазачынын ролун аткара алат. Катардагы оюнчу пенальтини да тоскон учурлар болгон.

Категория:Футбол
Уакари

Уакари же Какажао, какайо,  — Маймыл сымалдуулар тукуму Pitheciinae, уруусу .
Уакаринин башкы өзгөчөлүгү – бети жайык, ачык кызыл түстө жана түгү жок, ал эми башы таз. Жашаган жери – Түштүк Американын түндүк-батыш жагындагы тропиктик, жамгыр абдан көп жаачу токойлор. Тагыраак айтканда, Бразилия, Түштүк Колумбия жана Перунун чыгышы.

Мүнөздөмө
Бойлорунун бийиктиги 54-57 сантиметрге, салмактары 2,9-3,5 килограммга чейин жетет. Куйругунун узундугу 14-19 сантиметрди түзөт. Кулактары адамдардыкына окшош. 
Уакари ич ара майда түрлөргө бөлүнөт. Андыктан айрымдарынын узун, самсаалаган жүнүнүн өңү көгүш-боз болсо, кээлериники саргыч, кызгылт-күрөң. Тамактарында сакалга окшоп түк өсөт. Ооздорунда 36 тиш болот. 30-50дөн, ал тургай жүзгө чейин топтошуп жашашат жана топту күчтүү эркеги башкарат. Негизинен, мөмөлөр менен азыктанышат. Аз өлчөмдө гүлдөрдү, дарактардын жалбырактарын жана курт-кумурскаларды да жешет. Жамгыр сезону кезинде тамакты дарактардын өйдө жагынан издеп калышат. Кургакчылыкта жерге түшкөн мөмөлөр, өсүмдүктөрдүн даны менен да тамактанууга туура келет. Эртең менен тамак издеп аз-аздан бөлүнүп кетишкени менен, кечки убак баары бир жерге чогулушат.
Жашоосунун көбү даракта өт­көндүктөн, жоон бутактарда 4 буттап басып, дарактан даракка се­кирип, чоң аралыкты өтө алат. Се­кирүү жагынан булар шамдагай гимнасттарга окшоп кетет.
Бири-бири менен үн чыгарып байланышат. 600 гектарга чейинки аралыктын ичинде гана нары-бери которулуп жашап, андан ары алыс кетишпейт. Ачуусу катуу келгенде кызыл беттери ого бетер кызарып кетет. Болжол менен 6-8 жылга чейин жашашат.
Ургаачылары 3 жашында тазга айланат
Булардын түксүз кызыл бети ден соолуктун индикатору катары кызмат өтөйт. Эгер бетинин өңү бозоруп, күлгүн тартып, шишип калса, анда бул анын калтыратма оорусуна чалдыккандагы белгиси. Мындай беттүү ургаачыларды эркектери карабайт. Ургаачылары 2 жылда бир гана жолу тууйт. Балдары көбүнчөсү кургакчыл мезгилде, октябрь-ноябрь айларында жарыкка келет. Бирок кээде башка айларда туулуп калгандары да болот. Баланы курсакта көтөрүү 6 айга созулат. Туулгандан 3-5 айга чейин эмчек эмишет да, андан кийин аз-аздан мөмө жегенге өтүшөт. Эмчектен 2 жашка барып чыгышат. Балдарынын дамамат апасынын жүнүнө жабышып алып жүргөндөрүн көрүүгө болот. Ургаачылары 3 жашка чыкканда баштарындагы болор-болбос түгү түшөт. Бул жыныстык жактан жетилүүнүн белгиси. Эркектери ургаачыларына караганда кеч жетилет.
Адамдардын аңчылыгы
Адамдардын аңчылык кылуусу, токойлордун барган сайын кыйылуусу бул маймылдардын адам бара элек аймактарга качуусуна себеп болууда. Кээ бир индей уруулары уакаринин адамга окшоштугу үчүн аңчылык кылышпайт. Бирок Перуну байырлаган индей уруулары анын эти үчүн аң уулашат. Туристтерге маймылдын башын сатып оокат кылгандары да бар. Балдарын кармап келип, колго үйрөтүшүп, үй жандыгына айлантып да алышат. Баласынан айрылган айрым ургаачылар күйүттөн улам эч нерсе жебей, ичпей ачкадан өлүп калышат. Бул жагынан адамдардын энелерине көбүрөөк окшош.
Топтуу хоккей

thumb|Кыргызстан улуттук топтуу хоккей курамасы 
thumb|273x273px|Оюндун схемасы

Топтуу хоккей (мындан сырткары бенди деп атап коюшат, англис тилинен) - кышкы спорт оюндарынын бир түрү. Бул оюнда эки команда (ар биринде 10 талаа оюнчусу жана бир дарбазачы) беттешет. Баардык оюнчулар муз үстүнөн жылуу үчүн коньки кийишет, талаа оюнчулары клюшка менен каршылаштын дарбазасына топ киргизүүгө умтулушат жана ошону менен бирге өз дарбазасына гол кирип кетпеши үчүн бардык аракетин жумшашат. Дарбазачыные максаты - өз дарбазасын гол киргизбей кайтаруу, ал клюшка колдонбойт.
Оюн узактыгы убакыт менен чектелүү: 45 мүнөттөн 2 тайм оюн өткөрүлөт. Калыстын чечими менен аба ырайынын кескин сууктап кетүүсүндө 30 мүнөттөн турган 3 тайм ойнолот. Оюндун жеңүүчүсү болуп эң көп гол киргизген команда эсептелинет.

Кыргыздарда "топтуу хоккей" болгону менен, эл аралык мелдештерде "бенди" деп аталат.

Эл аралык топтуу хоккей федерациясы - Federation of International Bandy.
Эл аралык Олимп Комитети тарабынан официалдуу түрдө кышкы оюндары деп саналганы менен, азыркыга чейин Кышкы Олимп оюндарынын 
программасына кошулган эмес. 2011-жылы өткөн Азия оюндарынын программасына кошулган жана 2012-жылы Алма-Ата шаарында биринчи Азия чемпионаты өткөн.

2022-жылы өтө турчу Олимп оюндарына топтуу хоккейдин официалдуу оюндар программасына кошулуусу күтүлүүдө.

Категория:Хоккей