Гернси

Гернси — Улуу Британиянын курамына кирбеген британ падышалыгынын ээлиги. 

Ла-Манш кысыгындагы Норманд аралдарынын бири болгон Гернси аралынын жана ошондой эле башка бир нече кичинекей аралчаларды өз курамына камтыйт. 

Борбору - Сент-Питер-Порт шаары. 

Расмий тилдери — англис жана француз тилдери.

 Географиясы 
link=https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%A4%D0%B0%D0%B9%D0%BB:Guernsey_landscape_2_(1993).jpg|right|thumb|Гернсинин жээги
Франциянын Нормандия жээгинен батышты көздөй болжол менен 48 чакырым, ал эми Англиянын түштүк жээгинен 120 чакырым алыстыкта жайгашкан.

Гернсинин жалпы аянты болжол менен 78 км² түзөтWorld Data. Guernsey. Аралдын рельефи эки негизги бөлүктөн турат:

 Haut Pas (Жогорку аймак): Аралдын түштүк бөлүгү тоолуу келет. Бул жерде тик аскалуу жээктер басымдуулук кылып, деңиз деңгээлинен эң бийик чекити болгон Ле-О-Боргардун (Hautnez) бийиктиги болжол менен 110 метрге жетет.
 Bas Pas (Төмөнкү аймак): Түндүк бөлүгү түзөң жана жапыз келет. Бул аймактарга кумдуу жээктер жана түздүктөр мүнөздүү.

Гернсинин жээк сызыгы өтө кооз келетThe States of Guernse. Түштүгүндө бийик аскалар толкундардан коргоп турса, батыш жана түндүк жээктеринде кең кумдуу булуңдар жайгашкан. Аралдын айланасындагы деңиз суусунун мезгил-мезгили менен тартылуусу жана көтөрүлүшү дүйнөдөгү эң жогорку көрсөткүчтөргө жетет жана суунун деңгээли бир сутканын ичинде 10 метрге чейин өзгөрүшү мүмкүн.

 Климаты 
Аралдын климаты мелүүн океандык мүнөзгө ээ. Гольфстрим агымынын таасири менен кышы жумшак, ал эми жайы салкын болотGlobe Media. Guernsey Climate and Weather. Кышында аба температурасы сейрек учурда нөлдөн төмөн түшөт, ал эми орточо аба температурасы 6–9°CiExplore. Guernsey — Weather. Жайында орточо аба температурасы 16–20°C тегерегинде болуп, өтө ысык болбойт. Жаан-чачын негизинен күз жана кыш айларында жаап, жылына болжол менен 800–900 мм түзөтVirtual Bunch. Everything you need to know about the weather in Guernsey.

 Флора жана фаунасы 
Жумшак климаттын таасири астында бул жерде экзотикалык гүлдөр жана өсүмдүктөр жакшы өсөтUK Overseas Territories Conservation Forum. Guernsey. Өзгөчө жапайы орхидеялар жана аралдын символу болгон "" (Гернси лилиясы) белгилүү. 

Деңиз канаттуулары жана сейрек кездешүүчү атлантикалык тюлендер аралды байырлашат.

 Мамлекеттик түзүлүшү 
Мамлекеттин башчысы — Британиянын падышасыThe Royal Household. Crown Dependencies. Аралда ал "Нормандиянын герцогу" катары кабыл алынат. Королдун кызыкчылыгын аралда ал дайындаган лейтенант-губернатор коргойт. Анын ролу негизинен расмий жана салтанаттуу мүнөзгө ээThe Royal Court of Guernsey. 

Гернсинин парламенти Делиберация штаттары деп аталат. Парламент 38 эл тарабынан шайланган депутаттан жана добуш берүү укугу жок 2 өкүлдөн (Олдерни аралынан) турат. Гернсиде саясий партиялар дээрлик жок. Депутаттардын көбү көз карандысыз талапкер катары шайланышат, бул болсо чечимдерди консенсус аркылуу кабыл алууга шарт түзөт.

Аткаруу бийлигин Саясат жана ресурстар боюнча комитет ишке ашырат. Бул комитеттин төрагасы иш жүзүндө аралдын өкмөт башчысы болуп саналат. Башка тармактык комитеттер (саламаттыкты сактоо, билим берүү, ички иштер ж.б.) өз багыттары боюнча жооптуу.

Гернсинин укуктук системасы англо-америкалык "жалпы укук" менен байыркы норманддык кадимки укуктун аралашмасынан турат. Жогорку соттук кызмат орду — Бейлиф . Ал бир эле учурда соттун төрагасы жана парламенттин спикери кызматын аткарат.

Коргонуу жана тышкы саясат тармактары үчүн Улуу Британия жоопкерчилик алат. Арал өзүнүн салык, бюджет жана ички мыйзамдарын толук өз алдынча аныктайт. Британиянын парламенти Гернси үчүн аралдын макулдугусуз мыйзам чыгара албайт.

 Административдик-аймактык түзүлүшү 
Гернси аралынын өзүндө 10 коомчулук ошондой эле британ падышалыгынын ээлигинин курамына кирген Олдерни аралындагы Сент-Анн өзүнчө коомчулугунан турат. Сарк жана Херм аралдары эч бир коомчулук курамына кирбейт, бирок бейливиктин ичиндеги көз карандысыз бирдиктер болуп саналат.
№КоомчулукКоомчулук (гернс.)Калкы, адам (2001)Аянты, км²1.КастелLé Casté897510,2002.Ла-ФореLa Fouarêt15494,1103.Сент-ЭндрюSaint Andri24094,5104.Сент-МартинSaint Martin62677,3405.Сент-Питер-ПортSaint Pierre Port16 4886,6776.Сент-Пьер-дю-БуаSaint Pierre21886,2577.Сент-СампсонSaint Samsaon85926,0428.Сент-СейвьерSaint Sauveux26966,3789.ТортевалTortévas9733,11510.Ле-ВальLé Vale95738,95111.Сент-Энн24007,90012.СаркSèr or Cerq6005,45013.ХермHaerme602,000Жалпы62 77078,930

 Булактар 

 Тышкы шилтемелер 

 Гернсинин туризм порталы