Zhantas/Cleaned-Kyrgyz_Wikipedia huggingface dataset:
Львов облусу

Львов облусу — Украинанын батышындагы административдик-аймактык бирдик. Административдик борбору жана эң чоң шаары — Львов.

Бул Карпат Еврочөлкөмүнүн курамына кирген Галичина тарыхый-маданий чөлкөмүнүн үч аймагынын бири. Экономикалык, туристтик, маданий жана илимий багыттар боюнча мамлекеттин эң өнүккөн аймактарынын бири. Ал 1939-жылы 27-ноябрда Молотов-Риббентроп пактынын негизинде Польшанын чыгыш бөлүгү Кеңештер Бирлиги тарабынан аннексиялангандан кийин түзүлгөн.

Львов облусу Волынь, Ровно, Тернополь, Ивано-Франковск жана Закарпатье облустары менен чектешет жана Польша Республикасы менен мамлекеттик чек арага чыгуу мүмкүнчүлүгү бар.

Облусу түндүгү аралаш токой зонасына кирет, атап айтканда, Кичи Токойлуу түздүгүндө; ортоңку бөлүгү - токойлуу талаага, ал жерде Розточие, Гологир, Вороняк, Ополе жана Подольск тоосунун батыш бөлүгү өзгөчөлөнөт. Андан ары түштүктө Карпат тоо этектери жана чындыгында Карпат тоолору. Алар Бескиддердин өкүлдөрү. Облустун түштүк чек арасы Верховинский бөлүүчү кырка тоосуна туура келет. Кара жана Балтика деңизинин негизги европалык суу бөлгүчтөрү да аймактын аймагынан өтөт.

Львов облусунда Львов-Волынский көмүр бассейнинин түштүк бөлүгү жана Закарпат нефти-газдуу облусунун батыш бөлүгү жана Закарпат күкүрт бассейни жайгашкан. Ири өнөр жай борборлору: Червоноград, Львов, Бориславско-Дрохобытско-Стебницкий.

Трускавец, Моршын жана Схидница — эл аралык маанидеги бальнеологиялык курорттор. Львов менен Жовкванын архитектуралык ансамблдери, сепилдер жана башка кооз жерлер, бул аймак бай, Карпат тоолору аймактын туризмин өнүктүрүү үчүн чоң мейкиндиктерди берет.

 Административдик-аймактык түзүлүшү 

Львов облусунун административдик борбору — Львов шаары.

 Райондору 
2020-жылдын 17-июлунда облустун жаңы 7 районго бөлүнүшү кабыл алынган:
+№РайонуКалкы
(миң адам)Аянты
(км²)Акимий борбору1Дрогобыч району239,01 493,4Дрогобыч ш.2Золочев району163,32 887,9Золочев ш.3Львов району1 150,44 976,2Львов ш.4Самбор району227,73 247,1Самбор ш.5Стрый району327,73 854,0Стрый ш.6Червоноград району233,03 001,2Червоноград ш.7Яворов району180,92 373,2Яворов ш.
Райондор өз кезегинде шаардык, поселкалык жана айылдык бириккен аймактык жамааттарга бөлүнөт .

 Колдонулган адабияттар 

 Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Бишкек: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1979. Том 4. Лактация - Пиррол. -656 б.
Категория:Украина
Категория:Украинанын облустары
Категория:1939-жыл
Белгороддун желеги

thumb|Белгороддун желеги
Белгороддун желеги — Орусиянын Белгород облусунун Белгород шаарынын расмий белгилеринин бири (герб менен бирге). Желек шаар тургундарынын биримдигинин жана өз ара аракеттенүүсүнүн символу болуп саналат.

Учурдагы желек 1999-жылдын 22-июлунда депутаттардын Белгород шаардык кеңешинин №321 чечими менен бекитилген жана 2002-жылы 978 каттоо номери менен Россия Федерациясынын Мамлекеттик геральдикалык реестрине киргизилген.Решение Белгородского городского Совета депутатов от 22.07.1999 № 321 «О внесении изменений в решение городского Совета депутатов от 18 июня 1999 года № 279 „Об утверждении Положения о флаге города Белгорода“» 

 Желектин сүрөттөлүшү 
Белгород шаарынын желеги (төмөндө ак тилкеси бар көк полотно) арткы буттарында турган сары арстандын, анын үстүндө ак бүркүттүн учуп баратканын чагылдырган. Шаардын символдоруна 300 жылдан ашкан жана Петр Iдин тушунда пайда болгон.Орус падышасы Полтавадагы салгылашта шведдерди жеңгендигинин урматына Белгород элине герб тартуулаган (1709). 1712-жылы герб душманды талкалаган Белгород полкунун туусуна түшүрүлүп, 1727-жылы жаңы түзүлгөн губерниянын символу болуп калган.https://militaryarms.ru/simvolika/goroda/flag-belgoroda/

 Булактар
Харьков облусу

Харьков облусу — Украинанын чыгышында облусу. Анын акимий борбору — Харьков шаары

1932-ж. 27-февралында уюшулганБольшая советская энциклопедия Статья 77780. Харьковская область.

Бул аймак Украинанын чыгышында жайгашкан. Украинанын Луганск, Донецк, Днепропетровск, Полтава, Сумы облустары жана Орусиянын Белгород облусу менен чектешет.

 Калкы 
2020-жылдын 1-январына карата облустун калкынын иш жүзүндөгү саны 2 658 461 адамды түзөт, анын ичинен шаар калкы – 2 158 121 адам же 81,2 %, айыл калкы – 500 340 адам же 18,8 %Чисельність наявного населення України на 1 січня 2020 року // Державна служба статистики України. Київ, 2020. Стор. 66-70.

Аймакта калктын көп улуттуу курамы бар. Харьков облусунун калкынын басымдуу бөлүгүн (70,7%Всеукраинская перепись населения 2001 года. Численность и состав населения Харьковской области) украиндер түзөт. Ошондой эле облуста орустар (25,6%), белорустар (0,5%), еврейлер (0,4%), армяндар (0,4%) жана башка улуттардын өкүлдөрү жашайт.

2001-жылдагы Бүткүл украиналык эл каттоого ылайык, Харьков облусунун тургундарынын көпчүлүгү (53,8%) украин тилин эне тили деп эсептешет, ал эми калктын 44,3% орус тилин эне тили деп аташкан.

 Административдик-аймактык түзүлүшү 

Харьков облусунун административдик борбору — Харьков шаары.

 Райондору 
2020-жылдын 17-июлунда облустун жаңы 7 районго бөлүнүшү кабыл алынган:
+№РайонуКалкы
(миң адам)Аянты
(км²)Акимий борбору1Богодухов району128,44 508,1Богодухов ш.2Изюм району181,65 906,2Изюм ш.3Красноград району108,94 335,2Красноград ш.4Купянск району137,24 612,9Купянск ш.5Лозовая району154,64 027,1Лозовая ш.6Харьков району1 762,83 222,5Харьков ш.7Чугуев району202,24 804,0Чугуев ш.
Райондор өз кезегинде шаардык, поселкалык жана айылдык бириккен аймактык жамааттарга бөлүнөт .

 Колдонулган адабияттар 

 Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Бишкек: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1979. Том 4. Лактация - Пиррол. -656 б.
Категория:Украина
Категория:Украинанын облустары
Чернигов облусу

Чернигов облусу — Украинанын түндүгүндөгү облус. Батышта Киев облусу, чыгышында Сумы облусу, түштүгүндө Украинанын Полтава облустары, түндүгүндө Беларустун Гомель облусу жана Орусия Федерациясынын Брянск облусу менен чектешет. 

Административдик борбору жана ири шаары — Чернигов, башка ири шаарлары Нежин, Прилуки, Бахмач, Носовка, Новгород-Северский.

1932-ж. 15-октябрында уюшулган.

 Калкы 
2020-жылдын 1-январына карата облустун калкынын иш жүзүндөгү саны 991 294 адамды түзөт, анын ичинен шаар калкы 649 063 адам же 65,5%, айыл калкы 326 817 адам же 34,5%Чисельність наявного населення України на 1 січня 2020 року // Державна служба статистики України. Київ, 2020. Стор. 79-81.

Облустун калкынын иш жүзүндөгү саны 2015-жылдын 1-февралына карата 1 054 626 адамды түздү, анын ичинен шаар калкы – 678 603 адамды (64,35%), айыл калкы – 376 023 адамды (35,65%) түздү. Туруктуу калк - 1 046 084 адам, анын ичинде шаар калкы - 668 369 адам (63,89%), айылдыктар - 377 715 адам (36,11%). Облустун борборунун калкынын саны 294 614 адамды (облустун калкынын 27,94%) түздү.Численность населения на 1 февраля 2015 года

Урбанизациянын деңгээли (2007-жылга): шаар калкы - 690,5 миң - 60,4%, айыл калкы - 452,9 миң - 39,6%.

Урбанизациянын деңгээли (2001-жылга): шаар калкы - 727,2 миң адам. - 58,4%, айыл калкы - 518,1 миң адам. - 41,6%.

Ырасмый маалыматтар боюнча улуттук курамы (2001-ж.): украиндер 93,5%, орустар 5,0%, белорустар 0,6%, башкалар 0,9%.
+Эл каттоого ылайык, азыркы чектерде, миңдеген адамдар:1897191419261939195919701 2751 7341 9151 6221 5731 5601979198920012010201420191 5061 4161 2451 1101 067991

 Административдик-аймактык түзүлүшү 

Чернигов облусунун административдик борбору — Чернигов шаары.

 Райондору 
2020-жылдын 17-июлунда облустун жаңы 5 районго бөлүнүшү кабыл алынган:
№РайонуКалкы
(миң адам)Аянты
(км²)Акимий борбору1Корюковка району91,74 600,9Корюковка ш.2Нежин району228,77 219,0Нежин ш.3Новгород-Северский району66,44 630,4Новгород-Северский ш.4Прилуки району158,25 210,8Прилуки ш.5Чернигов району460,910 203,9Чернигов ш.
Райондор өз кезегинде шаардык, поселкалык жана айылдык бириккен аймактык жамааттарга бөлүнөт .

 Колдонулган адабияттар 

 Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Бишкек: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1979. Том 4. Лактация - Пиррол. -656 б.
Категория:Украина
Категория:Украинанын облустары
Категория:1932-жыл
Запорожье облусу

Запорожье облусу — Украинанын административдик-аймактык бирдиги, өлкөнүн түштүгүндө, Днепрдин төмөнкү агымында жайгашкан.

Батышта Херсон облусу, түндүгүндө Днепропетровск облусу, чыгышында Донецк облусу менен чектешет, түштүгүндө Азов деңизи менен жуулат.

Облустун аянты 27,1 миң км² (Украинада 9-орун), 2022-жылдын башына карата калкынын саны 1,6 миллион адамга (7-орун) бааланган. Акимий борбору жана ири шаары — Запорожье, башка ири шаарлары — Мелитополь, Бердянск, Энергодар, Токмак.

Облус 1939-жылы Украина ССРинин Днепропетровск облусунан бөлүнүшү менен түзүлгөн. 1944-жылы батыш бөлүгү облустан бөлүнүп, Херсон облусуна айланган.

2022-жылы Орусиянын Украинага басып киришинин натыйжасында облус жарым-жартылай орус баскынчылыгында калган. 2022-жылдын 30-сентябрында Орусия облустун аннексияланганын жарыялаган.

Кээде бүт аймак туура эмес Запорожье деп аталат, бирок тарыхый жактан бул аталыш Запорожье облусунун түндүгүндө, азыркы Днепропетровск облусунун аймагындагы аймакка берилген.

 Административдик-аймактык түзүлүшү 

Запорожье облусунун акимий борбору — Запорожье шаары.

 Райондору 
2020-жылдын 17-июлунда облустун жаңы 5 районго бөлүнүшү кабыл алынган:
№РайонуКалкы
(миң адам)Аянты
(км²)Акимий борбору1Бердянск району183,94 469Бердянск ш.2Васильевка району188,74 293Васильевка ш.3Запорожье району874,24 693Запорожье ш.4Мелитополь району286,67 008Мелитополь ш.5Пологи району172,56 771Пологи ш.
Райондор өз кезегинде шаардык, поселкалык жана айылдык бириккен аймактык жамааттарга бөлүнөт .

 Булактар 

 Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Бишкек: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1979. Том 4. Лактация - Пиррол. -656 б.
Категория:Украина
Категория:Украинанын облустары
Категория:1939-жыл
Молотов-Риббентроп пактысы

Нацисттик Германия менен Кеңештер Бирлигинин ортосундагы кол салбоо жөнүндөгү пакт (; ошондой эле Молотов-Риббентроп пакты деп аталат) — 1939-жылы 23-августта Нацисттик Германия менен Кеңештер Бирлигинин тышкы иштер боюнча ведомстволорунун башчылары кол коюшкан өкмөттөр аралык келишим. Буга чейин Германия менен ушундай келишимдерге Польша (1934), Улуу Британия (1938), Франция (1938), Литва (1939), Латвия (1939), Эстония (1939) кол койгон; кийин - Түркия (1941)

КСРБ менен Германиянын Антикоминтерндик пакт боюнча союздашы болгон Япониянын ортосунда Халхин-Голдогу салгылашуулардын жүрүшүндө кол салбоо жөнүндө советтик-германдык келишим түзүлгөн. Келишимге ылайык, тараптар бири-бирине кол салбоого жана эгерде алардын бири үчүнчү тараптын согуштук аракеттеринин объектиси болуп калса, бейтараптуулукту сактоого милдеттендирилген. Келишимге катышкандар башка державалар менен «тике же кыйыр башка тарапка каршы багытталган» союздук мамилелерден да баш тартышты. Тараптардын таламдарын козгогон маселелер боюнча өз ара маалымат алмашуу каралган.

Келишимдин айырмалоочу өзгөчөлүгү «территориялык жана саясий кайра түзүү» болгон учурда Чыгыш Европадагы тараптардын кызыкчылыктарынын чөйрөлөрүн делимитациялоо жөнүндө ага тиркелген жашыруун кошумча протокол болду. Протокол Латвияны, Эстонияны, Финляндияны, чыгыштагы «поляк мамлекетинин курамына кирген оодандарды»Секретный дополнительный протокол к Договору о ненападении между Германией и Советским Союзом жана Бессарабияны СССРдин таламдарынын чейресуне кошууну караган. Литва жана Польшанын батыш бөлүгү немистик кызыкчылыктардын чөйрөсүнө бекитилген.

 Шилтемелер 

Категория:1939-жыл
Категория:Келишимдер
Житомир облусу

Житомир облусу — Украинанын түндүгүндө, Полиска ойдуңунун чегинде, түштүгүндө Днепр тоолорунун чегинде облус. Түндүгүнөн Беларустун Гомель облусу, чыгышынан Киев облусу, түштүгүнөн Винница облусу, батышынан Украинанын Хмельницкий облусу жана Ровно облусу менен чектешет. 

Административдик борбору — Житомир шаары. 

1937-жылы 22-сентябрда Киев облусунун батыш райондорунан түзүлгөн.

 Калкы 
2020-жылдын 1-январына карата облустун калкынын иш жүзүндөгү саны 1 208 212 адамды түзөт, анын ичинен шаар калкы 716 457 адам же 59,3%, айыл калкы 491 755 адам же 40,7%Чисельність наявного населення України на 1 січня 2020 року // Державна служба статистики України. Київ, 2020. Стор. 28-31.

2021-жылдын 1-декабрына карата облустун калкынын иш жүзүндөгү саны 1 180 638 адамды, анын ичинде шаар калкы – 704 027 адамды (59,63%), айыл калкы – 476 611 адамды (40,37%) түздү. Туруктуу калк - 1 181 407 адам, анын ичинде шаар калкы - 701 887 калк (59,41%), айылдыктар - 479 520 калк (40,59%)Численность населения на 1 декабря 2021 года Главное управление статистики в Житомирской области..

 Административдик-аймактык түзүлүшү 

Житомир облусунун административдик борбору — Житомир шаары.

 Райондору 
2020-жылдын 17-июлунда облустун жаңы 4 районго бөлүнүшү кабыл алынган:
№РайонуКалкы
(миң адам)Аянты
(км²)Акимий борбору1Бердичев району209,21 460Бердичев ш.2Житомир району254,62 056Житомир ш.3Звягель району82,81 843Звягель ш.4Коростень району185,31 873Коростень ш.
Райондор өз кезегинде шаардык, поселкалык жана айылдык бириккен аймактык жамааттарга бөлүнөт .

 Шилтемелер 

Категория:1937-жыл
Категория:Украинанын облустары
Хмельницкий облусу

Хмельницкий облусу (1954-жылдын 4-февралына чейин — Каменец-Подольский облусуУказ Президії ВР СРСР «Про перейменування міста Проскурова на місто Хмельницький і Кам'янець-Подільської області на Хмельницьку область») — Украинанын батышындагы облус. 1937-жылы 22-сентябрда КПСС Борбордук Комитетинин чечими менен борбору Каменец-Подольский шаарында түзүлгөн.

Түндүк-батышта Ровно, түндүк-чыгышта Житомир, чыгышта Винница, түштүгүндө Черновцы, батышта Тернополь облустары менен чектешет.

Облустун аянты 20 629 км² (Украина аймагынын 3,42%). Калкы — 1 254 702 киши (2020-жылдын 1-январына карата)Чисельність наявного населення України на 1 січня 2020 року // Державна служба статистики України. Київ, 2020. Стор. 73-75.

Акимий борбору жана ири шаары — Хмельницкий, башка ири шаарлары — Каменец-Подольский, Шепетовка, Нетишин, Славута, Староконстантинов.

 Тарыхы 
Каменец-Подольский 1434-1793-жылдары Польша таажысынын Кичи Польша провинциясынын курамындагы Подольский воеводствосунун борбору болгон.

Россия империясындагы Подольск губернаторлугу 1793-жылы түзүлгөн.

1796-жылы Подольск губернаторлугу Подольск губерниясына айландырылган.

Облус 1937-жылдын 22-сентябрында Винница облусунан бөлүнгөн. 1954-жылдын 26-апрелине чейин Каменец-Подольский облусу деп аталып келгенПереименована Указом Президиума Верховного Совета СССР от 4 февраля 1954 года. Переименование утверждено Законом СССР от 26 апреля 1954 года. Облустун административдик борбору алгач Каменец-Подольск шаары болгон (1944-жылдын 9-августунан Каменец-Подольский шаары). Бирок 1941-жылдын 12-майында облустун административдик борбору Проскуров шаарына которулуп, облус 1954-жылга чейин «Каменец-Подольск» бойдон калып, Проскуров Хмельницкий деп өзгөртүлгөн.

 Калкы 
2020-жылдын 1-январына карата облустун калкынын иш жүзүндөгү саны 1 254 702 адамды түзөт, анын ичинен шаар калкы 720 752 адам же 57,4%, айыл калкы 533 950 адам же 42,6%Чисельність наявного населення України на 1 січня 2020 року // Державна служба статистики України. Київ, 2020. Стор. 73-75.
+Калкы, миңдеген адамдар менен, эсептөөлөр жана эл каттоо боюнча, азыркы чектерде:1897191419261939195919701 0931 4651 7741 6511 6061 6151979198920012010201420191 5581 5271 4311 3341 3071 257

 Улуттук курамы 
2001-жылга карата Хмельницкий облусунун калкынын улуттук курамы
+№УлутуЭл саны%1Украиндер1 339 33193,88 %2Орустар50 6863,55 %3Поляктар23 0051,61 %4Беларустар2 7500,19 %5Жөөттөр1 4100,10 %6Молдавандар1 3530,09 %7Армяндар1 1590,08 %8Цыгандар4900,03 %9Татарлар4640,03 %10Немистер3650,03 %11Башкалар5 6360,40 %Бардыгы1 426 649100 %

 Административдик-аймактык түзүлүшү 

Хмельницкий облусунун административдик борбору — Хмельницкий шаары.

 Райондору 
2020-жылдын 17-июлунда облустун жаңы 3 районго бөлүнүшү кабыл алынган:
+№РайонуКалкы
(миң адам)Аянты
(км²)Акимий борбору1Каменец-Подольский району291,14 521Каменец-Подольский ш.2Хмельницкий району687,010 756Хмельницкий ш.3Шепетовка району286,55 347Шепетовка ш.
Райондор өз кезегинде шаардык, поселкалык жана айылдык бириккен аймактык жамааттарга бөлүнөт .

 Шилтемелер 

Категория:Украинанын облустары
Категория:1937-жыл
Абай облусу

Абай облусу — Казакстандын чыгыш бөлүгүндөгү облус, 2022-жылы 8-июнда түзүлгө, административдик борбору – Семей шаары.

x300px|thumb

 Физикалык жана географиялык мүнөздөмөлөрү 

 Географиясы 
Облус Казакстандын чыгышында жайгашкан, чыгышында Чыгыш Казакстан облусу, түштүгүндө – Жети-Суу облусу, батышында – Караганды облусу, түндүк-батышында – Казакстандын Павлодар облусу менен чектешет, түндүгүндө - Орусияда (Алтай кыры), түштүк-чыгышында - Кытай менен (Шинжаң-Уйгур автоном району).

 Рельефи 
Облустун басымдуу бөлүгүн казак тоо кыркаларынын чыгыш бөлүгү ээлейт жана бийиктиги 500-700 м келген толкундуу түздүк. Түштүк-чыгышында Тарбагатай кырка тоосу 3000 мге чейин сөзүлүп, Зайсан жана Балхаш-Алакөл ойдуңдарын бөлүп турат. .

Облустун түндүк бөлүгүн кара топурактуу талаа ээлейт, бирок аймактын көпчүлүк бөлүгүндө чөлдүү талаа басымдуулук кылат.

 Гидрографиясы 
Казакстандын бардык суу запастарынын 40%дан ашыгы өлкөнүн чыгышында топтолгон.

Райондун негизги суу артериясы – Иртыш дарыясы, анын жээгинде Чүлбү ГЭСи жайгашкан.

Абай облусунда көптөгөн көлдөр бар, алардын эң чоңу Алакөл жана Сасыккөл, ошондой эле Чүлбү суу сактагычы.

 Климаты 
Климаты кескин континенттик, абанын температурасынын суткалык жана жылдык амплитудалары чоң. Кышы катаал, жайы ысык. Январдын орточо температурасы -17°С, июлдун +21°С, жаан-чачыны жылына 300 мм. Шамалдын жылдык орточо ылдамдыгы 2,3 м/с, абанын жылдык орточо нымдуулугу 66%.
 Калкы 
+ Абай облусунун калкынын саны Численность населения на начало года, регионы Республики Казахстан, 2009-2015 2022 2023 2025 611 888 610 158 600 800
 Административдик-аймактык бөлүнүшү 
 Шилтемелер
Яворов району

Яворов району — Украинанын Львов облусунун административдик бирдиги. Административдик борбору — Яворов шаары.

 Тарыхы 
Яворов району 1939-жылы 4-декабрда түзүлгөн. Анын чек аралары 1964-жылы турукташкан жана 2020-жылга чейин өзгөргөн эмес.

2020-жылдын 17-июлунда жүргүзүлгөн административдик-аймактык реформанын натыйжасында район чоңойтулуп, анын курамына төмөнкү аймактар ​​кирди:

 Яворов району 
 Мостиска району
 ошондой эле облустук маанидеги Яворов шаары.

 Калкы 
Райондун калкы — 179 219

Райондун калкынын саны 2020-жылдын 17-июлуна чейин чек аралардагы 2020-жылдын 1-январына карата 126 115 адам, анын ичинен шаар калкы 59 763 адам, айыл калкы 66 352 адам.Чисельність наявного населення України на 1 січня 2020 року // Державна служба статистики України. Київ, 2020. Стор. 48-52

2001-жылдагы бүткүл украиналык эл каттоонун жыйынтыгы боюнча облуста 123,3 миң адам жашаган (1989-жылдагы эл каттоого карата 101,6%), анын ичинен 121,6 миң адам (98,6%) украиндер, 1,3 миңи орустар болгон. жалпы калктын 1,1%и) жана поляктар – 0,1 миң адам (0,1%)Національний склад населення / Львівська область.

 Административдик түзүлүшү 
2020-жылдын 17-июлунан тартып чоңойтулган чек аралардагы район 6 аймактык жамаатка (коомчулукка)Постанова Верховної Ради України «Про утворення та ліквідацію районів», анын ичинде 4 шаардык, 1 поселкалык жана 1 айылдык жамаатка (каша ичинде - алардын административдик борборлору) бөлүнгөн:

 Шаардык:
 Яворов шаардык жамааты (Яворов ш.)
 Мостиска шаардык жамааты (Мостиска ш.)
 Новояворовск шаардык жамааты (Новояворовск ш.)
 Судовая Вишня шаардык жамааты (Судовая Вишня ш.)
 Шаарчалык:
 Ивано-Франково шаарчалык жамааты (Ивано-Франково шч.)
 Айылдык:
 Шегини айылдык жамааты (Шегини айылы)

2020-жылдын 17-июлуна чейин районго 2 шаар (Яворов жана Новояворивск), шаар тибиндеги 4 поселка (Немиров, Краковец, Шкло жана Ивано-Франково) жана 132 айылдык калктуу пункттар (31 айылдык кеңеш) кирген.

 Шилтемелери
Рашизм

Рашизм же русизм же орусчулдук — бир катар изилдөөчүлөр, саясатчылар жана журналисттер постсоветтик Орусиянын идеологиясын, социалдык практикасын жана саясий тартибин сүрөттөө үчүн колдонгон термин. «Рашизм» саясий системанын агрессивдүү мүнөзүн, экспансионисттик тышкы саясатты, ультра улутчулдукту, жеке адамга сыйынууну жана шовинизмди баса белгилейт.

«Раш» деген муун Russia деген сөздүн транскрипциясын билдирет (англис тилинен – «Россия»; прон. Rush), экинчи муун «изм» Орусияда зордук-зомбулук идеологиясынын, кыязы, фашизмдин бар экенин көрсөтүп турат деп эсептелет. "Рашисттер" деп Украинага басып кирүүгө катышкан орус аскерлери, ошондой эле Путин режиминин жактоочулары айтылат.

Рашизм 2008-жылы Грузиядагы согуштан кийин коомдук талкууда колдонула баштаган. Бирок бул термин эң чоң популярдуулукка Крым Орусияга кошулуп, 2014-жылы орус-украин согушу башталгандан кийин ээ болгон.

 Мааниси 
2022-жылдын июль айына карата «рашизм» термини бир түшүнүктүү чечмелөөгө ээ болгон эмес жана анын этимологиясы дагы эле талаш-тартыштын предмети болгон. Бул сөз бир эле учурда италян, орус жана англис тилдерине шилтемелерди камтыйт деп болжолдонууда. Демек, "раш" мууну Орусия сөзүнүн транскрипциясына окшош, "Rush" деп айтылат жана ошол эле учурда "Рашка" деген кемсинтүүчү жаргонго окшош. Экинчи муун "изм" зордук-зомбулук идеологиясын, кыязы, фашизмди билдирет. Башка версиялар боюнча, "изм" бир эле учурда "фашизм" жана "расизм" дегенди билдирет. Национал-социализмге эмес, фашизмге шилтеме жасоо постсоветтик мейкиндиктин тилдик өзгөчөлүгү менен түшүндүрүлөт, мында “фашизм” 20-кылымдагы немис жана италиялык режимдер үчүн эң кеңири таралган термин.

 Булактар 

Категория:Расизм
Дьялонке (тил)

Дьялонке (ялонке, диалонке, ялунга) — диалонке элинин эне тили. Манде тобуна кирет. Сүйлөгөндөрдүн саны 104 миң. Анын ичинде: 55 миң Гвинеяда (2002), 30 миң Сьерра-Леонеде (2002), 10 миң Сенегалда (2007), 9 миң Малиде (2002).

Дьялонке тилине сусу тили жакын. 
Дьялонке тили фонтофа, сангалаа, санкаа, сулима, фириа, мусайа ж.б. диалектилерге бөлүнөт. Тилдин айрым диалектилеринин окшоштугу 83–92% түзөт.

 Булактар 

Bankole Kamara Taylor, Bankole Kamara, Bankole Taylor Editor. Sierra Leone and Its People. — Bankole Kamara Taylor, 2011-06-27. — 180 с. — ISBN 9781463661281.

Мандингское языкознание на сайте Игоря Гаршина. www.garshin.ru. Дата обращения: 20 марта 2019.

Greg Pruett. A Linguistic Analysis of the Yalunka Language

https://www.ethnologue.com/show_language.asp?code=yal

Категория:Нигер-конго тилдери
Өмүркул Кулумбаев

Өмүркул Кулумбай уулу (1931-2010)
Акын Өмүркул Кулумбаев 1931-жылы Ат-Башы районундагы Терек-Суу айылында финансы кызматкеринин үй-бүлөсүндө туулган. 1940-жылы ушул эле айылдын толук эмес мектебинде окуп, 1950-жылы Кара-Суу орто мектебин "эң жакшы" деген баалар менен аяктаган. Билими орто. Алгачкы эмгек жолун Нарын шаардык типографиясында арип терүүчүлүк кесипте эмгектенүү менен баштаган. Тянь-Шань областтык аскер комиссариатында финансы администрация бөлүмүнүн башчысы болуп иштеп, кызматтык командировка мезгилинде 1961-жылдын 9-июнь күнү автомобилдик кырсыкка учурап, биринчи топтогу майып болуп калган. 1966-жылдан баштап колуна калем алып, поэзия дүйнөсүнө кадам койгон. 12 поэтикалык китептердин автору. Оорукчан болуп, төшөктө жатып калгандыгына байланыштуу мамлекеттик сыйлыктарды ала алган эмес. СССР Жазуучулар союзунун жана Кыргызстан Жазуучулар союзунун мүчөсү. Ат-Башы районунун ардактуу атуулу. Республикадагы "Жылдын мыкты адамы" наамынын ээси."Окурмандын китеп текчеси " сериясы 34-том