Zhantas/Cleaned-Kyrgyz_Wikipedia huggingface dataset:
Испан революциясы (1931-39)

Испан революциясы (1931-39) - испан элинин монархиялык түзүлүшкө каршы революциячыл күрөшү.
 
 Испанияда монархиянын жана феод, калдыктардын сакталып калышы өлкөнү социалдык жана саясий карама- каршылыкка дуушар кылган.
 1930-ж. башталган экономикалык кризис ал каршылыктарды ого бетер ырбаткан. Өлкөдө иш таштоо, дыйкандардын толкундоолору күч алып, куралдуу күрөшкө өсүп чыккан. Натыйжада 1931-ж. апрелде монархия кулатылып, король чет өлкөгө качкан. Испания республика деп жарыяланып, бийликке майда республикачылар келген. 
 1931-ж. декабрда кабыл алынган конституция боюнча чиркоо мамлекеттен бөлүнүп, мүлкү конфискацияланган. Бирок өкмөт Испания үчүн эң зарыл болгон агрардык реформа жүрзүзүү ордуна реакция менен ыкташып, жумушчу дыйкандарга каршы зомбулукту күчөткөн. Бул республикачыл өкмөттөн эл массасынын көңүлү калган. Ошол абалдан пайдаланган контрреволюция мурдагы тартипти калыбына келтирүүгө даярданган.
 1932-ж. 10- августта чыккан аскер козголоңу эл тарабынан дароо басылган. Саясий кризис курчуй берип, 1933-ж. оңчул күчтөрдүн кысымынан республикачыл партиялар ыдырап, парламент таркатылган. 
 1933-жылкы шайлоодо радикалдык партия жана фашист чалыш оңчул күчтөр жеңип чыккан. Реакция бийликти ээлеп, республикапын ичинде ырк кетирүү үчүн кеңири мүмкүндүк алган. Ушул максатта реакциячыл күчтөр Автономиялуу оңчулдар конфедерациясына биригишкен. Ушул мезгилде контрреволюцияга каршы элдик күрөшкө Испания компартиясы жетекчилик кылган.
 
 1934-ж. Астурия, Каталония, Мадрид ж. б. шаарларда пролетариаттын антифаш. кыр көрсөтүүлөрү болгон. Калктын талабы боюнча 1935-ж. декабрда реакциячыл өкмөт отставка чыккан.

 Колдонулган адабияттар 
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Фрунзе: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1978. Том 3. Ирик - Лактар. -640 б.
Категория:Революциялар
Испан революциялары

Испан революциялары (19-к.) - Испаниядагы 1808-14,1820-23,1834- 43, 1868-74-жылдардагы революциялар. Феодализмге каршы 1808 -14- жылдардагы испан революциясы француз баскынчыларына каршы боштондук күрөш менен айкалышкан.
 
 Революция алдында өлкөдө феодалдык, мамиле үстөмдүк кылып, католик чиркөөсүнүн таасири күчтүү эле. Бул өлкөдө жаңыдан пайда болгон капиталисттик мамиленин өнүгүшүнө тоскоолдук кылган.
 1808-ж. француз аскеринин Испанияга басып кириши революциянын чыгышына түрткү болуп, өлкөдө боштондук курөш башталган. Испан элинин алдында өлкөнү Наполеондун кулчулугунан жана феодализмден куткаруу милдети турган. Наполеон армиясынын Роосияда кыйрашы француз баскынчыларыи Испаниядан чыгып кетуугө аргасыз кылган.
 1813-ж. декабрда Фердинанд VII кайрадан такка отуруп, өлкөдө реакция жанданган. Бул жагдай 1820-23-жылдагы испан бурж . революциясын чыгарган. Мунун натыйжасында король конституциялык өкмөт түзүүгө жана ага шайлоо өткөрүүгө мажбур болгон. Бирок 1823-ж. 7-апрелде француз армиясы Испанияны басып кирип, өлкөдө абсолюттук бийлик кайрадан орнотулган. 1834-43-жылдардагы испан революциясы бийлик үчүн талаштан чыккан.
 
1837-ж. 18-июнда жаңы конституция кабыл алынып, король бийлиги чектелип жана чиркео жерлери сатыла баштаган. Жетекчиликтин уюмдашпагандыгы жана буржуазиянын келишкис саясатынын натыйжасында 1843-ж. 23-июлда контрреволюция кайрадан бийликке келген. 1868-74-жылдагы испан бур ж. революциясынын алдында феодалдык, саркындыларга сокку уруп, 19-кылымда дүйнөдө кеңири тараган капит. мамилеге жол ачуу милдети турган.
 
Революция 1868-ж. 18-сентябрда Кадис флотунда башталып, аны Мадрид, Барселона, Валенсия ж. б. ири шаарлар колдогон. Революция кыштактарды да кучагына алган. 30-сентябрда королева өлкөдөн качып, убактылуу өкмөт түзүлгөн. Бирок демократтар менен республикачылар мамлекетти башкарууга кирген эмес. 1869-ж. 6-июнда Испанияны мурастык монархия деп жарыялаган конституция кабыл алынып, ал эркектер үчүн демократиялык укуктар киргизген. Бирок эл массасынын мүдөөсүн канааттандыра алган эмес. Өлкөдө республика үчүн күрөш күчөгөн. Революциянын таасири менен испан эмгекчилеринин ар түрдүү уюмдары уюштурулган. 1868-жылдын аягы - 1869- жылдын башында Мадридде жана Барселонада 1-Интернационалдын испан тобу пайда болуп, илимий коммунизм идеялары кеңири жайыла баштаган. Испан пролетариаты биринчи жолу өз алдынча күч катары баш көтөргөн.
 
1873-ж. король тактан түшүп, Испания республика деп жарыяланган. Бирок контрреволюция кайрадан күч алып, 1874-ж. 29-декабрдагы аскер төңкөрүшүнүн натыйжасында королдун бийлиги кайрадан калыбына келген.

1868-74-жылдагы революциянын натыйжасында Испанияда помещиктик- блоктун үстөмдүгү орногон

 Колдонулган адабияттар 
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Фрунзе: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1978. Том 3. Ирик - Лактар. -640 б.
Категория:Революциялар
Испан мурасы

Испан мурасы — Испан мурасы үчүн согуш — Франциянын Европада үстөмдүк кылуу үчүн Габсбургдар менен узак убакыт жүргүзгөн күрөшүнүн жана жаш капиталисттик мамлекеттер — 
Англия менен Голландиянын европалык саясий аренага келишинин натыйжасыйда 1701-1714-ж. чыккан согуш.
 
Ага испан королу Карл II Габсбургдун эркек тукумунун жоктугу себеп болгон. Испан тагын көбүнчө Франциянын королу Людовик XIV Бурбон жана Ыйык Рим империясынын императору Леопольд I Габсбург талашкан. Мында король такка өзүнүн (испан ханышасынан төрөлгөн) небереси Филипп Анжуйскийди, ал эми Рим императору улуу эрцгерцог Карлды олтургузмак болгон. Англия менен Голландия Испаниянын начарлашынан пайдаланып, империянын жана Франциянын күчөшүнө жол бербөө үчүн Испанияны бөлүштүрүүгө умтулган.
 
Бирок Англия жана Голландиянын соода жагынан испан колонияларында артыкчылыкка ээ болуу максаты жүзөгө ашпаган. Ошондуктан алар Францияга каршы 1701-ж. 7-сентябрда Гаагада «Ыйык Рим империясынын» императору менен союз түзүп, 1702-ж. май айында Францияга согуш жарыялаган. Кийин Францияга каршы коалицияга Бранденбург, германдык ж. б. княздыктар, Дания, Португалия жана Франциянын мурдагы союздашы Савойя кошулган.
 
Испан мурасы үчүн согуштун патыйжасында Филипп V Бурбонго Испания колониялары менен калтырылган (ал француз тактыны мурастоо укугунан баш тартууга тийиш болгон). Австрия Габсбургу Испаниянын Нидерланддагы (Бельгия) жана Италиядагы (Милан герцогдугу, Неаполитан королдугу ж. б.) ээликтерин алган. Англия Гибралтар, Жер Ортолук деңиздеги Менорка аралына, Түндүк Америкадагы аймакка жана башкаларга ээ болгон.

 Колдонулган адабияттар 
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Фрунзе: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1978. Том 3. Ирик - Лактар. -640 б.
Категория:Испания
Испан-америка согушу (1898)

Испан-америка согушу (1898) - колонияларды кайрадан бөлүштүрүү үчүн болгон биринчи империалисттик согуш.
 
Куба жана Филиппинде испаниялык колониалдык эзүүгө каршы чыккан көтөрүлүштөн пайдаланып, АКШ өкмөтү 
Испанияга ультиматум жарыялап, Кубадан испандык аскерлерди алып кетүүнү талап кылган. Испания бул ультиматумду аткаруудан баш тарткан күнү (1898, 21-апр.) АКШ Испанияга каршы согуш ачкан.
 
АКШ согуш аракеттерин Куба жана Филиппин аралдарында жүргүзгөн. Согушта америкалык флот испан флотун талкалаган.
1898-ж.10-декабрдагы Париж тынчтык келишими боюнча Куба, Пуэрто-Рико, Гуам жана Филиппин АКШга өткөн.

Испан-америка согушунун натыйжасында АКШ келечектеги баскынчылык саясаты үчүн стратегиялык маанидеги аймактарга ээ болгон.

 Колдонулган адабияттар 
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Фрунзе: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1978. Том 3. Ирик - Лактар. -640 б.
Категория:Согуштар
Исмаилилер

Исмаилилер - Араб халифатында 8-кылымдын орто чениндө пайда болгон шейиттик секта.
 
Ал шейиттердин 6-имамы Жафардын түн уулу Исмаилдин ысымы менен аталган (ал закондуу 7-имам деп эсептелген). Исмаилилер неоплатонизм менен буддизмдин таасиринде диний-философия окууну иштеп чыккан.

Исмаилилер жети пайгамбарды (Адам, Ибраим, Нух, Муса, Иса, Мухаммед жана Исмаил) «дүйнөлүк акылдын» туундулары, ал эми имамдар болсо «дүйнөлүк жандын» жердеги адам кейпин алган көрүнүштөрү деп эсептешкен. Алар буддизмден «жандын кубулуп көчүшү» жөнүндөгү идеяны кабыл алып, Мухаммед менен Аалынын жаны Исмаилилер дин имамдарына көчкөн деген ишенимде болушкан. Исмаилилер дин кожолору ислам тараган өлкөлөрдөгү эзилген дыйкандар жана кол өнөрчүлөр арасында үгүт жүргүзүп, аларды өз сектасына тартышкан. Алар элдин саясий-социалдык нааразылыгын пайдаланып, айрым өлкөдө мамлекеттик бийликке ээ болушкан.
 
Секта фатимилер, карматтар, ассасиндер, низарилер, мустилилер деген агымдарга бөлүнгөн. Азыр Исмаилилердин көбүн низарилер түзөт. Низарилер Пакистан, Индия, Иран, Ирак, Сирия, Афганистан, Кытай,Бирма, Египет менен Чыгыш Африканын бир катар өлкөсүндө бар.
 
Исмаилилерлердин ишенимин туткандар Тажикстандын Тоолуу Бадахшан автономия областында да жолугат.

 Дагы кары 
 Исмаилдик

 Колдонулган адабияттар 
 Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Фрунзе: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1978. Том 3. Ирик - Лактар. -640 б.
Категория:Секталар
Искусстводогу академизм

Искусстводогу академизм - 16-19-кылымда ак сөөктөрдүн көркөм академияларында түзүлгөн догмалык багыт.
 
Ал классикалык искусствонун салтттарын, үлгүлөрүн, мазмунун жана формасын айныбай тууроого негиз- делген. Академизм профессионал көркөм билимди системалаштырууга жана искусстводо классикалык салттарды бекемдөөгө түрткү берген. Бирок искусстводо чагылышка азыркы учур арзыбайт деп эсептеп, көбүнчө доордун жана жеке улуттун көркөм нормалары менен байланышпаган, реалдуу турмушка коошпогон мифтик жана библиялык сюжеттер жана идеалдаштырылган образдарга кайрылган. Ошол себептүү бул багыт улуттук реалисттик искусствонун өнүгүшүнө кедерги болгон.
 
Искусстводогу академизм 16-кылымдын аягында Италияда пайда болуп, 17-18-кылымда башка өлкөлөргө тараган. Реалисттик сүрөт өнөрү үчүн чечкиндүү күрөш көп мамлекеттерде, о. эле Россияда да Искусстводогу академизм багытынын жок болушуна алып келген.
 
Искусстводогу академизмдин саркындысы 19-кылымдын аягы 20-кылымдын башында кээ бир өлкөдө гана неоклассицизмдин жаңыланган формасында сакталып калган.

 Колдонулган адабияттар 
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Фрунзе: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1978. Том 3. Ирик - Лактар. -640 б.
Категория:Багыттар
Исиркектүү ылаң

Исиркектүү ылаң - ооз, уурт, тумшук, салаа, желинде ысык пайда кылып, тез таралуучу ылаң.
 
Уй, жылкы, чочко ылаңдайт. Кишиге да жугушу мүмкүн. Ылаңдаткычы - өзүнчө вирус. Ылаң жылуу мезгилде, август- сентябрда кеңири таралат. Ылаңдаткыч малга жукканда тишинин түбүнө, таңдайына, тилине, таноосунун тегерегине сары суулуу майда ысык чыгат да, ыйлаакчага айланат. Ылаңдаган малдын температурасы көтөрүлүп, оттобой, кепшебей калат, сааны тартылат, оозунан шилекей куюлат. Бул ылаңды шарптан айырмалоо зарыл. Аны дезинфекциялоочу эритинди, антибиотиктүү май менен дарылайт. Ылаң мал өзүнчө бөлүнүп, соосу башка жайытка которулат. Чарбага чек коюлат. Дарылоо үчүн жегич натрийдин 2%түү эритиндиси колдонулат.

 Колдонулган адабияттар 
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Фрунзе: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1978. Том 3. Ирик - Лактар. -640 б.
Категория:Оорулар
Трипстер

Трипстер (Thysanoptera) - Исиркек буттулар - курт-кумурска түркүмү.
 
Денесинин уз. негизинен 0,5- 2 мм, тропикте жашагандарыныкы 14 мм ге жетет. Башындагы оозу сайып соруучу типте. Буттары кыска, таманы 1-2 муунактуу, начар өскөн 2 тырмагынын ортосунда бир нерсеге жабышууга ыңгайланган исиркеги бар. Ошондон улам Исиркек буттулар деп аталган. Курсагы 11 муунактан турат. Личинкасынын канаты болбойт. Чоңдорунун чети кирпикчелүү эки жуп узун канаты болот. 

Кээ бир түрүнүн жумуртка таштоочу органдары бар. Бардык Исиркек буттулар чала кубулуу жолу менен өөрчүйт. Жер шарынын бардык бөлүктөрүндө 2000дей түрү таралган.

Колдонулган адабияттар
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Фрунзе: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1978. Том 3. Ирик - Лактар. -640 б.
Категория:Курт-кумурскалар
Исаков Иван Степанович

thumb|Исаков Иван Степанович
Исаков Иван Степанович (10(22). 8. 1894, Азерб. ССР, Ажикен айылы. - 11. 10. 1967, Москва) ― Советтер Союзунун флот адмиралы (1955), Советтер Союзунун Баатыры (1965), СССР ИАга корр. мүчө (1958).
 
 1939-жылдан КПСС мүчөсү.
 1918-жылдан Советтик АДФте кызмат кылып, Жарандык согушка катышкан.
 Аскер-деңиз академиясына караштуу жогорку составдын курстарын (1928) бүткөн.
 1933-35-ж. Балтика деңиз күчүнүн штабынын начальниги, кийин окутуучулук кесипте.
 1937-38-ж. Балтика флотунун штабынын начальниги жана командачысы.
 1938-46-ж. АДФ эл комиссарынын 1-орун басары.
 1946-47-ж. АДФтин башкы штабынын начальниги, 1947-5Аж. АДФтин башкы командачысынын орун басары, «Деңиз атласынын» жооптуу редактору.
 1954-57-ж. СССР Коргоо мин-восунун борбордук аппаратында жооптуу кызматтарда. СССР Жогорку Советинин (1-шайл.) депутаты.
 
 СССР мамлекеттик сыйлыгы берилген (1951).
 Алты Ленин ордени, 3 Кызыл Туу, 1-дараж. 2 Ушаков, 1-дараж.
 Ата Мекендик Согуш, Кызыл Жылдыз ордендери жана медалдар менен сыйланган.

 Булактар 
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Фрунзе: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1978. Том 3. Ирик - Лактар. -640 б.
Категория:Инсандар
Ирландия көтөрүлүшү

Ирландия көтөрүлүшү (1641 — 52) - англ, монархиянын Тюдорлор жана биринчи Стюарттар убагында ирланд жерин тартып алуусуна, элин кулдандыруусуна каршы чыккан улуттук-боштондук көтөрүлүш.
 
1641-ж. 23- октябрда башталган. Англиядагы буржуазиялык революция (17-к.) мезгилинде болгон. Көрүлүшкө ирланд жана англис-ирланд феодалдары менен дыйкандары катышып, аларга ак сөөктөр жана католик дин кызматчылары жетекчилик кылган. Көтөрүлүштүн англис-ирланд ак сөөк жетекчилери мурда тарттырган жерлерин (же алардын айрым бөлүгүн) кайтарып алуу, англ, бийликтин зомбулугун жоюу сыяктуу гана максатты көздөсө, жергиликтүү ирланд эли андан алда канча чечкиндүү аракеттенүүнү талап кылган.

1642-ж. көтөрүшчүлөр өз мамлекетин - католиктердин Ирландия конфедерациясын тузгон.

Бирок ак сөөктөр менен жогорку дин кызматчыларынын чыккынчылыгынын кесепетинен Конфедерация англ, король Карл I менен 1643-ж. элдешүү, 1646-ж. тынчтык келишимдерин (1649-ж. калыбына келтирилген) түзгөн. Бул англ, индепенденттердин Ирландияны толук басып алышына мумкундук берген. 1649-ж. августта О. Кромвель башкарган англ, аскерлер Ирландияга түшүрүлүп, Кромвель жана анын тарапкерлери ирланд жерин массалык түрдө тартып алган. Мунун натыйжасында англ, жаңы жер ак сөөктөрү түзүлүп, ал Англиянын өзүндө 1660-ж. монархиянын калыбына келтирилишине таяныч болгон

 Колдонулган адабияттар 
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Фрунзе: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1978. Том 3. Ирик - Лактар. -640 б.
Категория:Көтөрүлүштөр
Ириң

Ириң - сезгенүү экссудатынын бир түрү.
 
Ал саргыч күрөң, кээде жашыл, киргил, коюу суюктук түрүндө болот.
Ириңде көп сандаган ак денечелер (лейкоциттер), бузулган белоктор, тирүү микробдор, ошондой эле өлүү ткандар менен микробдордун элементтери учурайт Алар Ириңдеги түрдүү ферменттердин таасири менен эрийт. Уу заттар канта өтүп кетпес үчүн, чогулган Ириңди хирургиялык жол менен жарып, алып таштоо зарыл.

 Колдонулган адабияттар 
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Фрунзе: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1978. Том 3. Ирик - Лактар. -640 б.
Категория:Оорулар
Премчанд

Премчанд (чын аты-жөнү - Дханпатрай Шривастав; 31. 7. 1880, Ламхи, Бенареске жакын-8. 10.1936, Бенарес) - инди жазуучусу жана публицист.
 
Туңгуч аңгеме жыйнагы («Ата Журтту сүйүү») 1909-ж. жарык көргөн.

Премчанддын «Кечилдин сүйүүсү» (1922), «Майдан» (1925), «Кармаш талаасы» (1932), «Ажалы жеткен уй» (1936) романдарында, «Жети лотос» (1917), «Баатырдык сапар» (1932) жыйнактарында инди элинин турмушу, бийлик бажындагылардын зомбулугу реалдуу сүрөттөлөт.

Премчанд - урду жана хинди адабияттарында сын реализмди негиздөөчү, Индия прогрессчил жазуучулар ассоциациясын түзүүчүлөрдүн бири.

Классикалык орус адабияттын, Горькийдин чыгармаларын жогору баалаган, Л. Толстойдун 20дан ашык ангемесин хинди тилине которгон.

Колдонулган адабияттар
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Фрунзе: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1980. Том 5. Пирс - Токкана. -656 б.
Категория:Инсандар
Преднизолон

Преднизолон - гормон дарыларынын бири. Синтетикалык жол менен алынат.
Преднизолон аллергия менен сезгенүүгө каршы таасир этет.
 
Таблетка, эритме түрүндө жана майы Кызыл жүгүрүк, полиартрит, бөйрөктүн кээ бир ооруларында, бронх астмасында ж. б. колдонулат.

Колдонулган адабияттар
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Фрунзе: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1980. Том 5. Пирс - Токкана. -656 б.
Категория:Дарылар
Практикалык астрономия

Практикалык астрономия - астронометриянын бир бөлүмү; ал астрономиялык байкоолордон убакытты, географиялык координаталарды жана багыттын азимуттарын аныктоо жана астрономиялык аспаптарды үйрөнүүгө арналган.
 
Практикалык астрономиянын маселесин чечүүнүн шартына жараша ал геодезиялык астрономия, деңиз астрономиясы жана авиация астрономиясы болуп бөлүнөт.
Практикалык астрономиянын аспаптары горизонталь, вертикаль тегиздиктеги бурчтарды ченөөдө жана жарык чыгаруучунун вертикаль жана альмукантарат аркылуу өтүү учурун белгилөөдө колдонулат.

Мындай аспаптарга: универсал аспап, зенит-телескоп, сүрөткө түшүрүп алма зенит түтүгү ж. б. кирет. Ал эми кеңдикти аныктоодо убакыт радиосигналын кабыл алуучу аппараттар пайдаланылат. Практикалык астрономия маселелери астрономия, геодезия, геофизикада чоң мааниге ээ.

Колдонулган адабияттар
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Фрунзе: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1980. Том 5. Пирс - Токкана. -656 б.
Категория:Астрономия
Потсдам декларациясы (1945)

Потсдам декларациясы (1945) - Улуу Британия, АКШ жана Кытай өкмөттөрүнүн атынан 26-июнда Потсдамда жарыяланган.
 
Анда экинчи дүйнөлүк согушта немисттик блоктун бир катышуучусу - Япониянын кынк этпей багынышын талап кылынган. 

Декларацияда Япониядагы милитаристтердин бийлигин жана таасирин жоюу, япон аймагын убактылуу багынтуу, АКШ, Улуу Британия жана Кытай өкмөттөрүнүн Каир конференциясында (1943) кабыл алынган Декларациясын орундатуу, Хонсю, Хоккайдо, Кюсю, Сикоку аралдарына, ошондой эле чакан аралдарда Япониянын бийлигин чектөө, өлкөдө демократиялык салтты чыңдоого каршылык көрсөтпөй, япон экономикасын тынч турмушка өткөрүү ж. б. каралган. Япон өкмөтү Потсдам декларациясынын талаптарын четке каккан (1945, 28- июль). Бирок Потсдам декларациясына Советтик Союзу кошулуп (1945, 8-август), Японияга каршы согуш ачканда (9-август), япон өкмөтү 1945-ж. 14-августта Потсдам декларациясынын шарттарын кабыл алганы тууралуу билдирген.

Колдонулган адабияттар
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Фрунзе: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1980. Том 5. Пирс - Токкана. -656 б.
Категория:Декларациялар
Потёмкин, Григорий Александрович

Потёмкин, Григорий Александрович (13(24). 9. 1739 - 5(16). 10. 1791, Яссы шаарынын району) - орус мамлекеттик жана аскер ишмери, дипломат, генерал-фельдмаршал (1784).
 
Каныша Екатерина IIнин сүймөнчүгү.

Орус-түрк согушунун (1768-74) катышуучусу жана 1787-91-жылдардаты орус-түрк согушунда орус аскеринин башкы кол башчысы, Потёмкиндин иш аракети крепостнойлук мамлекетти жана Россиянын эл аралык абалын бекемдөөгө жардам берген.

Колдонулган адабияттар
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Фрунзе: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1980. Том 5. Пирс - Токкана. -656 б.
Категория:Инсандар
Потёмкин, Владимир Петрович

Потёмкин, Владимир Петрович (7 (19). 10. 1874 - 23. 2. 1946, Москва) - советтик мамлекеттик жана парт, ишмер. тарыхчы, дипломат.
 
 СССР ИАнын жана РСФСР ПИАнын (1943) анык мүчөсү.
 1919-жылдан КПСС мүчөсү.
 Дарыгердин үй-бүлөсүнөн. Москва университетин бүтүргөн (1898).
 1900-19-ж. эл агартуу жагында иштеген.
 Жарандык согуштун катышуучусу.
 1922-40-ж. дипл. кызматта; СССР дин Греция (1929-32), Италия (1932-34), Франциядагы (1934- 37) полномочиелүү өкүлү.
 1937-40-ж. СССРтышкы иштер эл комиссарынын биринчи орун басары.
 1940- 46-ж. РСФСРдин агартуу эл комиссары.
 Потёмкиндин илимий эмгектери Франция менен Англиядагы жумушчу кыймыл жана эл аралык мамиле маселелерине арналган.
 3 томдук «Дипломатия тарыхы» китебинин башкы редактору жана авторлорунан.
 1939-жылдан КПСС БКнын, 1935-жылдан СССР БАКтын мүчөсү.
 СССР Жогорку Советине (1-2- шайл.) депутат.
 СССР мамлекеттик сыйлыгы (1942, 1946) лауреаты.
 Ленин ордени, башка 2 орден менен сыйланган.

Колдонулган адабияттар
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Фрунзе: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1980. Том 5. Пирс - Токкана. -656 б.
Категория:Инсандар
Павел Постышев

Постышев, Павел Петрович (парт, жашырын аты - Ермак) (6(18). 9. 1887, Иваново-Вознесенск-26. 2. 1939) - советтик мамлекеттик жана парт, ишмер.
 
 1904-жылдан Компартия мүчөсү.
 Жумушчу үй-бүлөдөн.
 1905-ж. Иваново- Вознесенск жумушчу депутаттар советинин депутаты.
 1907-08-ж. РСДРПнин Иваново-Вознесенск окружкомунун бюро мүчөсү.
 1908-жылдан түрмөдө, сүргүндө болгон.
 1914-17-ж. РСДРПнин Иркутск бюросунун, ревкомунун мүчөсү.
 Октбярь революциясынан кийин Ревтрибуналдын председатели, жарандык согуш (1918-20) мезгилинде Ыраакы Чыгышта жашырын иш жүргүзүп, партизан отряддарын жетектеген.
 1920- 22-ж. Ыраакы Чыгыш республикасында парт., аскердик жана мамлекеттик иште. 1923-жылдан Украинада парт. иште.
 1926-30-ж. Украина КП (б) БКнын Саясий бюросунун мүчүсү, УК(б)П БКнын секретеры.
 1930-33-ж. ВКП (б) БКнын секретарь ВКнын Уюштуруу бюросунун мүчөсү, 1933-37-ж, * УК(б)ПБКнын секретари, анын саясий бюросунун жана Уюттунуу бюросунун мүчөсү.
 1937-38-ж. ВКП(б) Карбышев секретарь.
 ВКП(б)нин 14-съездинде БКнын мүчөлүгүнө кандидат, 15-17-съезддерде БКгя мүчө болуп шайланган.
 1934-38-ж. ВКП (б) БКнын Саясий бюросунун мүчөсү.
 СССР БЛК президиум мүчөсү.
 Ленин жана Кызыл Туу ордени менен сыйланган.

Колдонулган адабияттар
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Фрунзе: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1980. Том 5. Пирс - Токкана. -656 б.
Категория:Инсандар
Пост

Пост (лат. positus - коюлган дегенден) (аскердик) –
 
1) сакчы күзөтүүчу жана коргоочу аскердик объект.
 
2) Атайын тапшырма аткаруучу солдат же анча чоң эмес аскердик бөлүкчө. Мисалы, аба чабуулунан коргонуучу, аба байланыш, күзөт ж. б. Посттор бар.

Колдонулган адабияттар
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Фрунзе: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1980. Том 5. Пирс - Токкана. -656 б.
Категория:Аскер