Zhantas/Cleaned-Kyrgyz_Wikipedia huggingface dataset:
Чоробаев Жоомарт Абдыкалыкович

(1945–1986)

Акын Жоомарт Чоробаев Ак-Талаа районунун Чоң-Арык айылында 1945-жылы 1-мартта туулган. 1963-жылы Нарын шаарында Токтогул Сатылганов атындагы орто мектепти, 1968-жылы КМУнун филология факультетин бүтүргөн.
Эмгек жолун 1968-жылы «Кыргызстан маданияты» гаезитинде кабарчы болуп иштөө менен баштаган. 1970-жылдан өмүрүнүн акырына чейин Нарын облустук телеберүү жана радиоуктуруу комитетинде эмгектенген.
Чыгармаларын 1960-жылдан баштап жарыялай баштаган. Биринчи поэтикалык жыйнагы «Тоодогу өмүрлөр» деген ат менен 1972-жылы басылып чыккан. 
1982-жылдан СССР Жазуучулар союзунун мүчөсү.

ЖАРЫК КӨРГӨН КИТЕПТЕРИ

Кыргыз тилинде

Тоодогу өмүрлөр: Ырлар.– Ф.: Мектеп, 1972. – 32 б. 

Кайда көчөт булуттар: Ырлар.– Ф.: Мектеп, 1980. – 16 б. 

Жашыл поезд: Ырлар жана поэма.– Ф.: Кыргызстан, 1983. – 72 б. 

Жарадар жүрөк: Ырлар жана поэмалар.– Б., 2000. – 240 б.
 
Мончок: Ырлар. – Ф.: Адабият, 1990.– 16 б.
Чотурова, Бактыгүл

Бактыгүл Чотурова (1955-жылы 29-сентябрда туулган) - заманбап кыргыз акын айымы, журналист, драматург, котормочу. 
Кыргыз Республикасынын маданиятына эмгек сиңирген ишмер.

Кыргыз Республикасынын эл акыны (2021)

 Кыскача өмүр таржымакалы 
Акын Бактыгүл Чотурова Кыргызстандын Жалал-Абат облусуна караштуу Токтогул районундагы Кара-Жыгач айылында 1955-жылы 29-сентябрда туулган. 

КМУнун филология факультетин бүтүргөндөн кийин мугалим, 1990-жылдан райондук «Учкун» гезитинде бөлүм башчы, 

1996-жылдан КТРдын «Манас» чыгармачылык өндүрүштүк бирикмесинде редактор болду. 
1997-жылдан азыркы мезгилге чейин «Кыргыз Туусу» гезитинин бөлүм башчысы болуп иштейт. 

 Чыгармачыл ишмердиги 
Чыгармачылык ишмердүүлүгү 1972-жылдан башталып, ырлары республикалык гезит-журналдарга, альманахтарга, кыргыз поэзиясынын антологиясына жарыяланган.
1989-жылы «Кызыл ат» аттуу алгачкы жыйнагы жарык көргөн. 
2003-жылы «Асанкул куудул» китебине түзүүчү автор катары кирген.
Казак элинин таланттуу акыны Шахизада Абдукаримовдун «Көк астындагы каганат» ырлар жыйнагын кыргызчага которгон. 
1989-жылдан СССР Жазуучулар союзунун мүчөсү.
2004-жылы Алыкул Осмонов атындагы адабий сыйлыгы ыйгарылган.

 ЖАРЫК КӨРГӨН КИТЕПТЕРИ 
 Кыргыз тилинде 
Кызыл ат.–Ф.: Кыргызстан, 1989. («Жүрөк толкуну» коллективдүү ырлар жыйнагы.)

Боз торгой: Ырлар. – Б.: Эркин-Тоо, 1998. – 132 б. 

Асанкул куудул: Проза. – Б.: Бийиктик, 2003. – 201 б. 

Сагыныч: Ырлар.– Б.: Бийиктик, 2004. – 254 б.

Ысык-Көл сүйүүнүн көзүндөй: Ырлар. – Б.: Бийиктик, 2006. – 146 б.

Чокморовго ырдесте: Ырлар – Б.: Бийиктик, 2006. – 35 б.

 Орус тилинде 
Легендарный Иссык-Куль: Стихи /пер. Н.Пустынникова и Т.Осмонова/ – Б.: Бийиктик, 2008. – 165 с. 

 КОТОРМОЛОРУ 
Шахизада Абдукаримов. Көк астындагы каганат. Ырлар жыйнагы. – Б., 2003. – б.

 Интернеттеги шилтемелер 
 
 http://www.ktrk.kg/kg/post/7550/kg 

 https://books.google.cz/books/about/%D0%9A%D2%AF%D0%BD_%D0%9A%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%B9%D0%B4%D1%8B%D0%BD_%D0%BA%D0%B0%D1%80%D0%B5%D0%B3%D0%B8.html?id=6YoutAEACAAJ&redir_esc=y 

 

 

 

Категория:Кыргыз адабияты
Категория:Кыргыз акындары
Категория:Кыргызстан
Категория:Жалал-Абат облусу
Категория:Кыргыз таануу
Категория:Кыргыз аялдары
Категория:XX кылым
Категория:XXI кылым
Категория:1955-жыл
Категория:Поэзия
Шайбеков, Ысак

(1880–1957)

Акын Ысак Шайбеков Кемин районуна караштуу Чоң-Кемин айылында 1880-жылы туулган. 1900-жылы Токмокто жаңы ачылган окууга кирип, эки жыл окуйт. 
1916-жылы эл менен Кытайга Ысак да кошо кетет.
Акындын «Азган эл», «Кайран эл», «Кайткан эл» аттуу поэмалары да өз көзү менен көрүп, өзү күбө болгон чоң үркүнгө арналган.
Ысак Шайбеков оозеки чыгармаларды биринчилерден кагаз бетине түшүрүп, жазма түрүндө тарата баштаган акындардан. 
Акындын жазган алгачкы көлөмдүү чыгармасы – «Зилзала» аттуу поэма. 
Ал Совет бийлигинин алгачкы жылдарында «Пролетарлардын демократтык союзу» деп аталган уюмга мүчөлүккө өтүп, Алма-Ата шаарында өткөн Советтердин биринчи съездине делегат болуп барган. Ысак Шайбеков 1922–1924-жж. Быстровка волостунун ревкомунун төрагалыгында жана айыл чарбасынын ар кайсы тармактарында иштейт. 

ЖАРЫК КӨРГӨН КИТЕПТЕРИ

Кыргыз тилинде

Ысактын ырлары. – Ф.: Кыргызмамбас, 1936. – 48 б.

Кайран эл; Кемин капчыгайы: Поэмалар. – Ф.: Кыргызмамбас, 1940. – 30 б.

Ырлар жыйнагы. – Ф.–Казань: Кыргызмамбас, 1940. – 32 б.

Ысактын ырлары. – Ф.–Казань: Кыргызмамбас, 1955. – 64 б.

Кайран эл: Ырлар жана поэмалар.–Ф.: Кыргызстан, 1975. – 83 б.

Тандалган чыгармалар: Ырлар жана поэмалар.– Ф.: Кыргызстан,1980. – 12 б.
Шатманов, Салибай

(1932–2007)

Акын Салибай Шатманов Аксы районунун Кызыл-Жар айылында 1932-жылы 25-декабрда туулган. 1953-жылы Жалал-Абад мугалимдер институтун бүтүрүп, Жаңы-Жол районунун айылдарындагы мектептерде директор, 1960-жылга чейин Ак-Суу орто мектебинде кыргыз тили жана адабияты мугалими, «Колхоз жолу» аттуу райондук гезиттин редакциясында адабий кызматкер болгон. 1961–1966-жж. КМУнун филология факультетинде окуган. Университетти бүтүрүп, «Мугалимдер газетасында» адабий кызматкер, бөлүм башчы болуп 18 жыл бою эмгектенип, 1986-жылдан «Мектеп» басмасынын жаштар редакциясында редактор, «Адабият» басмасында редактордук кызматта иштеп келген.
Акындын алгачкы ыры 1950-жылы «Болот коргон» деген ат менен Жалал-Абад облустук гезитине басылып чыккан. Биринчи «Гүлдесте» аттуу ырлар жыйнагы 1961-жылы жарык көргөн. 
Ал тарабынан С.Баруздиндин, В.Астафьевдин, К.Ушинскийдин, И.Кожедубдун, А.Дорофьевдин ж.б. чыгармалары кыргыз тилине которулган.
1967-жылдан СССР Жазуучулар союзунун мүчөсү.
СССРдин жана Кыргыз ССРинин «Билим берүүсүнүн отличниги».
В.И.Лениндин туулган күнүнүн 100 жылдыгынын урматына «Каарман эмгеги үчүн» медалы, ЛКЖС БКнын Ардак грамоталары менен сыйланган.
2002-жылы Алыкул Осмонов атындагы сыйлыктын лауреаты болгон жана 2004-жылы «Кыргыз Республикасынын маданиятына эмгек сиңирген ишмер» наамын алган.

ЖАРЫК КӨРГӨН КИТЕПТЕРИ

Кыргыз тилинде

Гүлдесте: Ырлар жана поэмалар. – Ф.: Кыргызокуупедмамбас,1961. – 128 б.

Жер ортосу: Ырлар. – Ф.: Мектеп, 1965. – 27 б.

Too сүрөттөрү: Ырлар. – Ф.: Кыргызстан 1966. – 56 б.

Гүлбадам: Ырлар. – Ф.: Мектеп, 1967. – 35 б. 

Сөз: Ырлар. – Ф.: Мектеп, 1968. – 47 б. 

Алтын топурак. – Ф.: Кыргызстан, 1970. – 56 б. 

Кызыл ат минген жигит. – Ф.: Кыргызстан, 1970. – 52 б.
 
Ата мурасы: Ырлар. – Ф.: Мектеп, 1972. – 83 б.

Адамдын жарыгы адамга тиет. – Ф.: Кыргызстан, 1973. – 59 б.

Ажарлуу адам. – Ф.: Кыргызстан, 1975. – 49 б.

Дан жана ыр: Ырлар жыйнагы. – Ф.: Кыргызстан, 1975. – 82 б.

Биздин курак: Ырлар. – Ф.: Мектеп, 1977. – 76 б.

Алаканда от жанат: Ырлар. – Ф.: Мектеп, 1979. – 100 б.

Белгим: Ырлар жана поэма. – Ф.: Кыргызстан, 1982. – 160 б.

Мистелүү адырлар: Ырлар. – Ф.: Мектеп, 1984. – 69 б.

Бозбу: Ырлар. – Ф.: Кыргызстан, 1986. – 120 б.

Нан жана дүйнө: Ырлар. – Ф.: Мектеп, 1988. – 144 б.

Табийгат жана адам: Ырлар. – Ф.: Адабият, 1990. – 149 б.

От менен суу: Ырлар жана поэма. – Б.: Адабият, 1992. – 302 б.

Күн жана эне: Ырлар, уламыштар жана поэмалар. – Б.: Адабият, 1994. – 351 б.

Айтамга: Ырлар. – Б.: Алтын тамга, 1999. – 96 б.

Менин өмүр баяным: Ырлар жана поэмалар. 1–4-том. – Б.: Бийиктик.

КОТОРМОЛОРУ

Баруздин С. Көчөдө солдат баратат: Аңгемелер. – Ф.: Мектеп, 1976. – 44 б. 

Астафьев В. Кузя аба тооктордун кожоюну: Аңгеме. – Ф.: Мектеп, 1980. – 56 б. Кожедуб И.Н. Көктөгү кармашуу: Учкуч-истребителдин аңгемеси – Ф.: Мектеп, 1983. – 40 б.
 
Дорофеев А.Д. Ак таранчы: Аңгемелер. – Ф.: Мектеп, 1986. – 28 б.

Ушинский К.Д.Мойнок: Аңгемелер. – Ф.: Мектеп, 1988. – 14 б. 

Ханс Кристиан Андерсен. Оле Лукойе: Жомок. – Б.: Кыргызстан, 1995. – 27 б.

Цыферов Г. Менин Андерсеним; Дюймовочка; Кандай солдат; Оттук таш; Асыл жер: Аңгемелер. – Ф.: Мектеп, 1980. – 30 б.
Шисыр, Исхар

Акын, окумуштуу-изилдөөчү Исхар Шисыр Москва районундагы Александровка айылында 1954-жылы туулган. 1978-жылы Москвадагы M.Горький атындагы адабият институтун бүтүргөн.
1978-жылдан Кыргыз ССРинин ИАсынын дунгантаануу бөлүмүндө иштейт. Алгач Борбордук Азиядагы дунган адабиятын изилдеп, монография басып чыгарып, 1986-жылы «Образ нового человека в дунганской прозе: 50–70-е годы» деген монографиясын басып чыгарып, 1987-жылы «Дунганская проза 50-70-х годов: образ нового человека» деген темада филология илимдеринин кандидаттык даражасына диссертация жактаган.
1988-жылдан дунган фольклорун изилдеп, Кыргызстандын, Казакстандын, Өзбекстандын, Кытайдын ж.б. айылдарын кыдырып, материал чогултуп, 40тан ашык илимий макала жазган. Бардык материалдары Кыргыз Республикасынын ИАсынын дунгантаануу бөлүмүндө сакталуу. 
Анын «Чиннян» аттуу ырлар жыйнагы 1978-жылы жарык көргөн. Шисыр Исхар окуу китептеринин да автору.
1989-жылдан Кыргыз Республикасынын Жазуучулар союзунун мүчөсү.

ЖАРЫК КӨРГӨН КИТЕПТЕРИ

Көркөм чыгармалары

Чиннян (Зрелость): Стихи. – Ф. Мектеп, 1978. – 59 с. 

Хан чонни (Буду петь): Стихи. – Ф. Мектеп, 1985. – 48 с.

Шедрая душа: Стихи, Ф. Адабият, 1990. – 128 с. (В соавторстве с М.Курбановым, и Т.Закировой).

Щятян куэзу фигуэни (На исходе лета): Стихи и поэмы. – Б.: Илим. – 245 с.
Монографиялары

Образ нового человека в дунганской прозе 50–70-е годы – Ф.: Илим, 1986. – 120 с.

Прозаический фольклор хуэйцзу Центральной Азии. – Б.: Илим, 2004. – 279 с.

Устная народная традиция хуэйцзу Центральной Азии. – Б.: Илим, 2008. – 245 с.

Окуу китептери

Хуэйцзу йүан зэмусы вынщүэди жихуа (I–XI) (Программа по изучению дунганского языка и литературы для 1–11 классов). – Ф.: Мектеп, 1992. – 31 б. (В соавторстве с М.Х.Имаозвым).

Фуму вынщүэ: (Родная литература). Учебник для 4 кл. – Ф.: Мектеп, 1990. – 152 с.

Фуму вынщүэ: (Родная литература). Учебник для 7 кл. – Б. Адабият, 2007. – 192 с.

Фуму йүян: (Родная речь). Учебник для 2–3 кл. – Б. Илим, 2007. – 151 с.
Шүкүров, Шерназар

Шерназар Шүкүров (Өзбек Республикасынын Самаркан облусуна (азыркы Жызак) караштуу Заамин районунун Жети-Кечүү айылында 1951-жылы 28-январда туулган - 2018-жылдын 5-августунда каза болгон, Бишкек, Кыргызстан) - акын, жазуучу жана котормочу. 
1967-жылы аталган айылдын он жылдык кыргыз орто мектебин бүтүп,
эмгек жолун совхоздо бухгалтердин жардамчысы, тракторчулук кесип менен баштаган. 
1975-жылы Кыргыз мамлекеттик улуттук университетинин филология факультетин аяктаган.
1975–1981-жж. Кыргыз мамлекеттик көркөм сүрөт искусство музейинде улук илимий кызматкер,
1981–1986-жж. «Мектеп» басмасында адабий-көркөм редакциясында редактор,
1986–1990-жж. «Кыргызстан маданияты», «Советтик Кыргызстан» гезиттеринде, «Кыргызстан коммунисти» журналында, Мамлекеттик телерадио комитетинде кабарчы,
1990–1997-жж. аралыгында көркөм адабий, тарыхый-этнографиялык «Мурас» журналынын башкы редактору,
1997–2001-жж. «Кыргыз туусу» гезитинде, «Чалкан» журналында баяндамачы, редактордун орунбасары, Кыргыз Республикасынын Эл өкүлдөр Жыйынын басмасөз кызматында консультант жана «Азаттык» радиосунда кабарчы,
2002–2005-жж. республикалык «Эркинтоо» гезитинде жооптуу редактордун орунбасары, жооптуу редактор кызматтарында иштеп, бүгүнкү күндө Кыргыз Республикасынын Президентине караштуу Мамлекеттик тил боюнча улуттук комиссиянын «Кыргыз тили» илимий-рухий гезитинде редактордун орунбасары болуп иштеп келет.
1989-жылы «Советтик Кыргызстан» гезитине жарыяланган «Жылдыз көппү, кыргыз көппү?!» аттуу публицистикалык жол очерк түрмөктөрү үчүн Кыргызстан Журналисттер союзунун 1-сыйлыгынын лауреаттыгына татыган.
Алгачкы көркөм котормочулугу 1972-жылы «Ала-Тоо» журналына А.Мухтардын «Махабат» аңгемесин которуу менен башталган. 
1992-жылдан Кыргызстан Жазуучулар союзунун мүчөсү.ЫР ЖЫЙНАКТАРЫ:

“Адашкан саптар”, “Саратан”, “Алгырларым”, "Кош арман"

КОТОРМОЛОРУ:

Гармаа Доржиин. Кызыктуу баяндар: Повесттер. – Ф.: Мектеп, 1983. – 108 б. 

Лондон Джек. Үчөөнүн жүрөгү. Роман. – Ф.: Кыргызстан, 1985. – 315 б. 

Уткир Хашимов. Баар кайрылбайт. Повесть. – Ф.: Мектеп, 1987. 

Өзбек эл жомоктору. – Ф.: Адабият, 1989.
Каныбек Эдилбаев

Эдилбаев, Каныбек (1952–1996)

 Кыскача өмүр таржымакалы 
Сынчы Каныбек Эдилбаев Жети-Өгүз районундагы Барскоон айылында 1952-жылы туулган. 1969-жылы орто мектепти бүтүрүп, колхоздо кара жумушчу, пионердик тарбиячы болуп иштеген.
1976-жылы СССРдин 50 жылдыгы атындагы КМУнун филология факультетин артыкчылык диплому менен аяктаган.
1976–1977-жж. Кыргыз ССРинин Илимдер Академиясындагы Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясында илимий редактор, 1977–1979-жж. «Кыргызстан маданияты» гезитинин кабарчысы, 1979-жылдан «Ала-Too» журналынын редакциясында бөлүм башчы, башкы редактордун орунбасары, 1995-жылдан Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнө караштуу автордук жана чектеш укуктарды коргоо боюнча Мамлекеттик агенттигинин директору, 1996-жылдан Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнө караштуу Интеллектуалдык менчик боюнча мамлекеттик агенттигинин директорунун биринчи орунбасары болуп дайындалган жана бул кызматта өмүрүнүн аягына чейин эмгектенген.
Чыгармалары 1974-жылдан жарыялана баштаган. Биринчи адабий-сын макалаларынын жыйнагы «Сөз тагдыры» деген ат менен 1981-жылы басылып чыккан. 
1981-жылдан СССР Жазуучулар союзунун мүчөсү, Фрунзе шаарында 1982-жылдын сентябрында өткөрүлгөн Азия жана Африка өлкөлөрүнүн жаш жазуучуларынын IV Эл аралык жолугушуусунун катышуучусу болгон.
1981-жылы Кыргыз ССРинин ЖКнын Грамотасы менен сыйланган. 
1991-жылы «Кыргыз Республикасынын маданиятына эмгек сиңирген ишмер» деген ардактуу наамга ээ болгон.

 Каныбек Эдилбаевдин азилдеринен 
Урушчаактын тукуму

Үч-төрт жазуучу өз ара сүйлөшүп олтуруп, бири: "Менин атам ырчы эле, ошон үчүн жазуучу болуп калдым", - десе бирөө: "Менин чоң энем жомокчу эле, ошон үчүн жазуучу болуп калдым" - деп, айтор түпкүлүгүндө баарынын тең эле ата-теги өнөрпоз болуп чыга келет. Анда сынчы Каныбек Эдилбаев: "Менин атам айылдагы эң урушчаак киши эле, ошон үчүн сынчы болуп калдым", - деп кыйытыптыр дейт. 

 ЖАРЫК КӨРГӨН КИТЕПТЕРИ 
Кыргыз тилинде

Сөз тагдыры: Адабий-сын макалалар. – Ф.: Кыргызстан, 1981. – 160 б. 

Мезгилдин чакырыгы: Адабий-сын макалалар. – Ф.: Кыргызстан, 1985. – 136 б.

 Ал тууралуу чыгармалар жана китеп макалалары 
 Жусупов, Кеңеш. Жан шерик: Жыйнак / Жыйнакты түзгөн Айгүл Эралиева. – Бишкек: Бийиктик, 2007. – 588 б. - ISBN 978-9967-13-229-0. - (Мында: 360-361-бетте). 
 Писатели Советского Киргизстана: Справочник / Авторы-составители К.Ботояров, Р.Момунбаева; сост. А.Макеева; Редколл.: Барпы Рыспаев (глав. ред.) и другие. - Фрунзе: "Адабият", 1989. - 656 стр. - (здесь: С. 620). - ISBN 5-660-00084-3. 

 Интернеттеги шилтемелер 
 Калыгул, Казыбек: Казалдар. Ш.Үмөталиев, Т.Абдилов менен авторлош – Б.: «Ала-Тоо журналы, 1992.

 http://kmb3.kloop.kg/?p=4124 
 http://www.presskg.com/tuusu/09/0501_24.htm 
 http://www.presskg.com/km/11/0223_21.htm 
 Орусча маалымат - http://www.biblus.ru/Default.aspx?auth=1b28i16g1&acls=121056 

Категория:Кыргыз адабияты
Категория:Кыргыз медиасы
Категория:Кыргыз жазуучулары
Категория:Кыргыз таануу
Категория:Кыргыз сынчылары
Категория:Кыргызстан
Категория:Туулгандар 1952-жылы
Категория:1996-жыл
Категория:Журналистика
Мукай Элебаев

Элебай уулу Мукай (1906–1944) — кыргыз акыны, жазуучусу жана котормочусу. Мукайдын өмүрү жана чыгармачылыгы кыргыз адабиятында терең из калтырган.

Мукай Ысык-Көл облусунун Түп районундагы Чоң-Таш айылында 1906-жылы төрөлгөн. Ал тогуз жашында жетим калды.

1916-жылы ал эл менен бирге Үркүн натыйжасында Кытайга көчүүгө аргасыз болгон, 1919-жылы кайрадан Ысык-Көлгө иниси Беккулу менен кайтып келген. 1921-жылы Мукай Караколдогу жетим балдарды тарбиялоочу жатак мектепке кабыл алынып, кийинчерээк Түптөгү айыл-чарба кесип мектебинде үч жыл окуган. Андан соң Фрунзедеги борбордук мугалимдик кесип мектебине өтүп, бул окуу жайды 1930-жылы аяктаган.

Мукайдын чыгармачылык жолу 1925-жылы «Эркин-Тоо» гезитинде жарыяланган «Зарыгам» аттуу ыры менен башталган. Анын биринчи ырлар жыйнагы 1931-жылы жарык көргөн. 1934-жылы ал КСРБ Жазуучулар бирикмесине мүчө болгон. Мукайдын чыгармалары советтик кыргыз адабиятында өзгөчө мааниге ээ, анын ичинде 1936-жылы жарык көргөн «Узак жол» аттуу өз өмүр баяны тууралуу романы кыргыз адабиятындагы алгачкы роман болуп эсептелет
.

Ал жазуучулук менен катар чебер котормочу катары да белгилүү болгон. Элебаев Гогольдун «Шинель» жана «Өлүк жандар», Толстойдун «Хажы Мурат», Фурмановдун «Кызыл десант» жана «Козголоң», Пушкиндин «Хандын өлгөн кызы менен жети баатырдын жомогу» сыяктуу чыгармаларын кыргыз тилине которгон.

Мукай Экинчи дүйнөлүк согушта Кызыл армиянын жоокери болуп, 267-аткычтар бөлүмүнүн атчысы катары кызмат өтөп жүрүп, согуш талаасында жаракат алып, 1944-жылдын 15-бугу айында Псков облусунда каза болгон.

Анын урматына Ысык-Көл облусунун Түп районундагы Талды-Суу айылындагы жана Ош облусунун Базар-Коргон районундагы мектептерге анын ысымы ыйгарылган.

 Жарык көргөн китептери 
Окуу китеби. – Ф.: Кыргызмамбас, 1930. – 125 б. (Жамгырчиев Ж. менен бирге.)
Ырлар жыйнагы. (1-жыйнак). – Ф.: Кыргызмамбас, 1931. – 99 б.
Майдан. 2-жыйнак. – Ф.: Кыргызмамбас, 1933. – 60 б.
Ырлардын толук жыйнагы. – Ф.: Кыргызмамбас, 1936. – 80 б.
Узак жол: Роман 1-китеп. – Ф: Кыргызмамбас, 1936. – 138 б.
Ырлардын толук жыйнагы. – Ф.: Кыргызмамбас, 1938. – 103 б.
Кыйын кезең: Аңгеме. – Ф.: Кыргызмамбас, 1938. – 52 б. 
Салам кат: Ырлар. – Ф.: Кыргызмамбас, 1941. – 46 б.
Улуу марш: Ырлар. – Ф.: Кыргызмамбас, 1943. – 32 б.

«Узак жол» романы орус, латыш, түрк тилдерине которулган. «Кыйын кезең» түрк тилине да которулган.

 Котормолору 
Данилич-Кочин А. Динамит: Аңгеме. – Ф.: Кыргызмамбас, 1934. – 31 б.
Фурманов Д.А. Козголоң – Ф.: – Казан, Кыргызмамбас, 193 б. – 199 б.
Маршак С.Я. Акылсыз чычкандын баласы тууралуу. – Ф. – Казан: Кыргызмамбас, 1937. – 8 б.
Толстой Л.Н. Хаджи Мурат. – Ф.: – Казан: Кыргызмамбас, 1938. – 139 б.
Гоголь Н.В. Шинель: Повесть. – Ф.: – Казан: Кыргызмамбас, 1938. – 46 б.
Пушкин А.С. Хандын өлгөн кызы менен жети баатыр жөнүндө. – Ф.: – Казан, Кыргызмамбас, 1938. – 28 б.

 Сүрөт баян 

 Интернеттеги шилтемелер 
 "Кыйын кезең" чыгармасы 
 "Узак жол" чыгармасы 

 Булактар 
Категория:Адабият
Категория:Кыргыз жазуучулары
Категория:Акындар
Категория:Инсандар
Категория:Котормочулар
Эсенкожоев Кусейин

Кусеин Эсенкожоев (1920-жыл, 20-май –1944-жыл 15-март) - биринчи кыргыз фантаст жазуучусу, акын, котормочу жана балдар жазуучусу. 1939-жылдан тартып СССР жазуучулар союзунун мүчөсү. 

 Өмүр таржымалы 
Кусеин Эсенкожоев - 1920-жылы 20-майда Ичке-Булуң айылында (азыркы Жети-Өгүз району) туулган. Молдо баласы. Эрте жашынан жетим калып, байкесинин колунда өскөн. 

Орто мектепти 17 жашында бүтүрүп, ошол эле жылы күзүндө Кыргызстан Мамлекеттик педагогикалык институтка келип кирет. Кусейин Эсенкожоев институттун акыркы курсунда окуп жатканда Алма-Атадагы офицерлерди даярдоочу согуш мектебине жиберилип мектепти кыска мөөнөттө бүтүрүп чыгып, офицердик наам менен фронтко аттанып, Москва алдындагы катуу салгылашта жыйырмадан жаңы ашкан кезинде курман болот.
К.Эсенкожоев өзүнүн чыгармачылык өмүрүндө «Саякатчы бала», «Үчүнчү шар», «Родинанын уулу» ж.б. балдарга арналган илимий-фантастикалык кызыктуу чыгармаларды жазган.
Ал көп ырларды, поэмаларды, очерктерди, фельетондорду жазган, көбү бүтпөй калган. К.Эсенкожоевдин котормосу менен Пушкиндин, Лермонтовдун, Маяковскийдин бир нече ырлары кыргыз тилинде чыккан.
Кыргыз адабиятынын тарыхында К.Эсенкожоев кыргыз балдар адабиятынын негиз салуучуларынын бири.

 Чыгармачылыгы 
Кусеин Эсенкожоев — балдарга арналган бир катар фантастикалык чыгармалардын жана котормолордун автору. 

Эң биринчи аңгемелерин Казанда жарыялаган. 1937-жылы өзүнүн чыгармаларында, шар формасындагы аппарата адам менен ит космоско учкандыгы жөнүндө айтылат. 
 Жарык көргөн китептери 
 Кыргыз тилинде 
 "Саякатчы бала" - Аңгеме. – Ф.: Кыргызмамбас, 1938. – 24 б.
 "Үчүнчү шар" - Аңгеме. – Ф.: – Казань, Кыргызмамбас, 1958. – 30 б.
 "Родинанын уулу" - Аңгеме. – Ф.: – Казань: Кыргызмамбас, 1939. – 41 б.
 "Канаттуулардын сыры" - Поэма. – Ф.: – Казань: Кыргызмамбас, 1939. – 89 б.
 "Шарше" - Аңгеме. – Ф. – Казань: Кыргызмамбас, 1939. – 31 б.
 "Жалындуу жаштык" - Ырлар. – Ф.: Кыргызмамбас, 1951. – 87 б.
 "Аңгемелер жана ырлар" - Тестиер жана өспүрүм балдар үчүн. /Түзгөн: Ж.Самаганов. – Ф.: Кыргызмамбас, 1957. – 195 б.
 "Чыгармаларынын жыйнагы: Аңгемелер жана ырлар" - Кириш сөзүн жазган К.Укаев. Экинчи басылышы. – Ф.: Кыргызстан, 1972. – 214 б.

 Котормолору 
 "Жолдоштор. Испания жөнүндөгү ырлар." (Михалков С.Б.) – Ф.: Кыргызмамбас, 1939. – 16 б.
 "Гулливер алптарда" (Жонатан Свифт) – Ф. – Казань: Кыргызмамбас, 1940. – 55 б.
 "Падыша Салтан, анын даңктуу жана кайраттуу баатыр уулу князь Гвидон Салтанович жана сонун Каныша Аккуу тууралуу жомок." (Пушкин A.C.) – Ф. – Казань, Кыргызмамбас, 1940. – 39 б.; 1949. – 32 б.
 "Доктор Айболит. Гью Лофтинг боюнча" (Чуковский К.И. ) – Ф.: Кыргызмамбас, 1940. – 102 б. (М.Ыйманкулов менен бирге).
 "Доктор Айболит" (Чуковский К.И. )– Ф.: Кыргызмамбас, 1953. – 80 б.
 "Амангелди Иманов: Тарыхый аңгеме" (Рахтанов И.А. ) – Ф.: Кыргызмамбас, 1941. – 43 б.

 Сыйлыктары 
 "Кызыл жылдыз" ордени
 "Эрктиги үчүн" медалы

 Интернеттеги шилтемелер 
 "Кусейин Эсенкожоев" чыгармаларынын жыйнагы 
 "Саякатчы бала" чыгармасынын аудио китеби; 
 "Родинанын уулу" чыгармасынын аудио китеби; 
 "Шарше" чыгармасынын аудио китеби; 
 "Үчүнчү шар" чыгармасынын аудио китеби;
Генри Форд

thumb|Henry Ford (1919)

Генри Форд (Кулжа айынын (Июль) 30, 1863 - Чын Куран айынын (Апрель), 1947) Американын Форд Мотор Компаниясынын жана унаанын массалык чыгарылышын атасы деп аталат. Анын Модель Т аттуу унаанын бет ачары Америка индустриясын жана жалпы ташууда (транспорт) революция кылды. Аны "Фордизмдин" себеби деп саналчы. Анын аты арзан унаанын массалык чыгарылышы жана ошондой эле жумушчуларын жогору айлыгы менен бир мааниде болуп калган. Форд Мотор Компаниясынын эсси болуп дүйнөдөгү эң бай жана таанымал адамдардын тобуна кирген.

 Балачагы 

Генри Форд Кулжа айынын 30, 1863-жылы Гринфилд Тоувншипте (Детроиттин жанында, Мичиган) дыйканканада (фермада) төрөлгөн. Анын атасы, Уильям Форд (1826-1905), Ирландиядагы Каунтри Корккто төрөлгөн. Анын апасы, Мэри Литогот Форд (1839-1876), Мичиганда төрөлгөн; ал Белгиялык иммигранттардын арасында эң кенжеси болгон; эрте жетимдеп кошуналар багып алынган, О'Генрилер менен.
Категория:Арип боюнча инсандар
Таң-Шаң

thumb|Теңир-Тоо
thumb|Теңир-Тоо
Таң-Шаң — «Манас» эпосундагы топоним. Таң-Шаң түрүндө Сагымбай Орозбаковдун вариантында (2. 170) гана кезигет.

Таң-Шаң же таанымал Тянь-Шань топонимдин башаты уннуларга (хунну) тийиштүү. Уннулар биздин заманга чейин эле «Теңир-Тоо» (Кытай жылнаамасында — Циляншань) деп атап келишкен. Кытайлар өз тилине Тянь-Шань деп которуп, анын ар кайсы бөлүгүн (Тянь-Шань, Богдошань, Байшань, Цунлин жана башкалар) атаган. Кыргыздар илгертеден эле Ала-Тоо, Керме-Тоо атап келген. Тянь-Шань топонимин таркаткан (19-кылым 30-ж.) европалык окумуштуулар болгон. Сагымбай «Манаста» Тянь-Шань, Таң-Шаң деп берген. Мекенибиздеги нукура «Ала-Тоо» наамы жасалма Тянь-Шань атын биротоло жокко чыгарып, картада өзүнүн мыйзамдуу ордун ээлөө жолунда турат.
 Колдонулган адабияттар 
 "Манас" энциклопедиясы/Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору.Бишкек: Кыргыз энциклопедиясынын Башкы редакциясы, - 1995. 1-т. - 440. ISBN -5-89750-013-4

Категория:Манас эпосу
Категория:Тоолор
Категория:Манас эпосундагы топонимдер‎