Zhantas/Cleaned-Kyrgyz_Wikipedia huggingface dataset:
Хоэнбург

Хоэнбург — Германия Федеративтик Республикасынын Баварияжеринде жайгашкан муниципалитет. Жогорку Пфальц административдик округуна карайт. Амберг-Зульцбах районуна кирет.

Калкы — 1626 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты — 39,29 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 09 3 71 129. Муниципалитеттин башчысы — Герхард Шерль.

 Булактар 

Тышкы шилтемелер
 Расмий сайты

Категория:Бавария шаарлары
Хоэнварт

Хоэнварт — Германия Федеративтик Республикасынын Баварияжеринде жайгашкан муниципалитет. Жогорку Пфальц административдик округуна карайт. Кам районуна кирет.

Калкы — 2008 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты — 24.23 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 09 3 72 135. Муниципалитеттин башчысы — Франц Ксафер Гмах.

 Булактар 

Тышкы шилтемелер
 Расмий сайты

Категория:Бавария шаарлары
Хоэнкаммер

Хоэнкаммер — Германия Федеративтик Республикасынын Баварияжеринде жайгашкан муниципалитет. Жогорку Бавария административдик округуна карайт. Фрайзинг районуна кирет.

Калкы — 2299 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты — 25.74 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 09 1 78 133. Муниципалитеттин башчысы — Йохан Штегмайр.

 Булактар 

Тышкы шилтемелер
 Расмий сайты

Категория:Бавария шаарлары
Хоэнлинден

Хоэнлинден — Германия Федеративтик Республикасынын Баварияжеринде жайгашкан муниципалитет. Жогорку Бавария административдик округуна карайт. Эберсберг районуна кирет.

Калкы — 2822 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты — 17.32 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 09 1 75 123. Муниципалитеттин башчысы — Лудвиг Маурер.

 Булактар 

Тышкы шилтемелер
 Расмий сайты

Категория:Бавария шаарлары
Хоэнпайссенберг

Хоэнпайссенберг — Германия Федеративтик Республикасынын Баварияжеринде жайгашкан муниципалитет. Жогорку Бавария административдик округуна карайт. Вайльхайм-Шонгау районуна кирет.

Калкы — 3813 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты — 20.44 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 09 1 90 130. Муниципалитеттин башчысы — Томас Дорш.

 Булактар 

Тышкы шилтемелер
 

Категория:Бавария шаарлары
Хоэнпольдинг

Хоэнпольдинг — Германия Федеративтик Республикасынын Баварияжеринде жайгашкан муниципалитет. Жогорку Бавария административдик округуна карайт. Эрдинг районуна кирет.

Калкы — 1476 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты — 27.42 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 09 1 77 121. Муниципалитеттин башчысы — Хериберт Нидермайер.

 Булактар 

Тышкы шилтемелер
 Расмий сайты

Категория:Бавария шаарлары
Хоэнрот

Хоэнрот — Германия Федеративтик Республикасынын Баварияжеринде жайгашкан муниципалитет. Төмөнкү Франкония административдик округуна карайт. Рөн-Грабфельд районуна кирет.

Калкы — 3590 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты — 17.14 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 09 6 73 135. Муниципалитеттин башчысы — Георг Штрауб.

 Булактар 

Тышкы шилтемелер
 Расмий сайты

Категория:Бавария шаарлары
Хоэнтанн

Хоэнтанн — Германия Федеративтик Республикасынын Баварияжеринде жайгашкан муниципалитет. Төмөнкү Бавария административдик округуна карайт. Ландсхут районуна кирет.

Калкы — киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты — 68.32 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 09 2 74 141. Муниципалитеттин башчысы — Петер Драйер.

Муниципалитет административдик курамы боюнча 7 шаардык районго бөлүнөт.

 Булактар 

Тышкы шилтемелер
 

Категория:Бавария шаарлары
Хоэнфельс

Хоэнфельс — Германия Федеративтик Республикасынын Баварияжеринде жайгашкан муниципалитет. Жогорку Пфальц административдик округуна карайт. Ноймаркт-Жогорку-Пфальц районуна кирет.

Калкы — 2064 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты — 137.1 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 09 3 73 134. Муниципалитеттин башчысы — Бернхард Граф.

Муниципалитет административдик курамы боюнча 4 шаардык районго бөлүнөт.

 Булактар 

Тышкы шилтемелер
 

Категория:Бавария шаарлары
Хоэнфурх

Хоэнфурх — Германия Федеративтик Республикасынын Баварияжеринде жайгашкан муниципалитет. Жогорку Бавария административдик округуна карайт. Вайльхайм-Шонгау районуна кирет.

Калкы — 1501 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты — 12,41 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 09 1 90 129. Муниципалитеттин башчысы — Гунтрам Фогельсгезанг.

 Булактар 

Тышкы шилтемелер
 Расмий сайты

Категория:Бавария шаарлары
Хугльфинг

Хугльфинг — Германия Федеративтик Республикасынын Баварияжеринде жайгашкан муниципалитет. Жогорку Бавария административдик округуна карайт. Вайльхайм-Шонгау районуна кирет.

Калкы — 2563 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты — 24.36 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 09 1 90 131. Муниципалитеттин башчысы — Бернхард Камхубер.

 Булактар 

Тышкы шилтемелер
 Расмий сайты

Категория:Бавария шаарлары
Хуйсхайм

Хуйсхайм — Германия Федеративтик Республикасынын Баварияжеринде жайгашкан муниципалитет. Швабия административдик округуна карайт. Донау-Рис районуна кирет.

Калкы — 1618 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты — 22.78 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 09 7 79 167. Муниципалитеттин башчысы — Херман Руппрехт.

 Булактар 

Тышкы шилтемелер
 Расмий сайты

Категория:Бавария шаарлары
Хуммельталь

Хуммельталь — Германия Федеративтик Республикасынын Баварияжеринде жайгашкан муниципалитет. Байройт районуна кирет.

Калкы — 2430 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты — 18.4 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 09 4 72 155. Муниципалитеттин башчысы — Рихард Мюллер.

Муниципалитет административдик курамы боюнча 20 шаардык районго бөлүнөт.

 Булактар 

Тышкы шилтемелер
 

Категория:Бавария шаарлары
Хундердорф

Хундердорф — Германия Федеративтик Республикасынын Баварияжеринде жайгашкан муниципалитет. Төмөнкү Бавария административдик округуна карайт. Штраубинг-Боген районуна кирет.

Калкы — 3264 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты — 22.24 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 09 2 78 139. Муниципалитеттин башчысы — Ханс Хорнбергер.

 Булактар 

Тышкы шилтемелер
 Расмий сайты

Категория:Бавария шаарлары
Хундинг (Төмөнкү Бавария)

Хундинг (Төмөнкү Бавария) — Германия Федеративтик Республикасынын Баварияжеринде жайгашкан муниципалитет. Төмөнкү Бавария административдик округуна карайт. Деггендорф районуна кирет.

Калкы — 1183 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты — 14.67 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 09 2 71 126. Муниципалитеттин башчысы — Фердинанд Брандль.

 Булактар 

Тышкы шилтемелер
 Расмий сайты

Категория:Бавария шаарлары
Хурлах

Хурлах — Германия Федеративтик Республикасынын Баварияжеринде жайгашкан муниципалитет. Жогорку Бавария административдик округуна карайт. Лехтеги Ландсберг районуна кирет.

Калкы — 1635 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты — 17.15 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 09 1 81 126. Муниципалитеттин башчысы — Вильхельм Бөм.

Муниципалитет административдик курамы боюнча 2 шаардык районго бөлүнөт.

 Булактар 

Тышкы шилтемелер
 Расмий сайты

Категория:Бавария шаарлары
Хуттурм

Хуттурм — Германия Федеративтик Республикасынын Баварияжеринде жайгашкан муниципалитет. Төмөнкү Бавария административдик округуна карайт. Пассау районуна кирет.

Калкы — 5934 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты — 37.2 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 09 2 75 128. Муниципалитеттин башчысы — Херман Бауман.

 Булактар 

Тышкы шилтемелер
 Расмий сайты

Категория:Бавария шаарлары
Майндагы Целль

Майндагы Целль — Германия Федеративтик Республикасынын Баварияжеринде жайгашкан муниципалитет. Төмөнкү Франкония административдик округуна карайт. Вюрцбург районуна кирет.

Калкы — 4335 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты — 9,96 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 09 6 79 209. Муниципалитеттин башчысы — Анита Фойербах.

 Булактар 

Тышкы шилтемелер
 Расмий сайты

Категория:География
Категория:Европа
Категория:Германия
Категория:Бавария шаарлары
Штайнхөринг

Штайнхөринг — Германиянын Бавария жериндеги муниципалитет. Жогорку Бавария административдик округуна карайт. Эберсберг районуна кирет.

Калкы — 3912 киши (2010-жыл). Аянты — 36,29 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 09 1 75 137.
Булактар

Тышкы шилтемелер
 Расмий сайты

Категория:Бавария шаарлары
Майндагы Эрленбах

Майндагы Эрленбах — Германия Федеративтик Республикасынын Баварияжеринде жайгашкан Шаар. Мильтенберг районуна кирет.

Калкы — 9919 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты — 15,71 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 09 6 76 122. Мэр — Михель Бернингер.

 Булактар 

Тышкы шилтемелер
 

Категория:Бавария шаарлары
Равалпинди

thumb|Равалпинди.
Равалпинди – Пакистандагы шаар. Лех дарыясынын боюнда жайгашкан. Пенжаб провинциясында. Калкы 2,0 млн (2010; шаар айланасы жана Исламабад шаары менен агломерацияны түзөт; анда 3 млн). Текстиль, тамак-аш, химиялык, нефть ажыратуу, металл иштетүү өнөр жай ишканалары иштейт. Кол өнөрчүлүк өнүккөн. Конституция боюнча 1962-жылы Пакистандын (Исламабад курулганга чейин) убактылуу борбору болгон. Биздин заманга чейинки 1-миң жылдыктан эскерилет. 

Колдонулган адабияттар
 “Кыргызстан” улуттук энциклопедиясы: 6-том. Башкы редактору Асанов Ү. А. К 97. Б.: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2014. 816 бет, илл. ISBN 978 9967-14-117-9

Категория:Шаарлар
Категория:Пакистан
Морис Равель

thumb|alt=slender|Ravel (1925)

Равель Морис Жозеф (07.03.1875, Сибур – 28.12.1937, Париж) – француз композитору, пианист, дирижёр. Оксфорд университетинин музыка боюнча ардактуу доктору (1929). Париж консерваториясын бүткөн (1900). Г. Фореден композиция боюнча таалим алган. Ал «Инфантанын өлүмүнө павана» деген фортепьяно үчүн жазылган чыгармасы менен белгилүү болгон. Равелдин фортепьяно үчүн жазылган «Суунун кубулушу» (1901), «Чагылуу» (1905), «Түн жышаандары» (1908) ж. б. чыгармаларында импрессионизм принциптери байкалат. Равелди испан музыкасы, эски жана жаңы бийлер, жаз ыргактары кызыктырган. «Испан бир сааты» (1907); «Бала жана сыйкырчылык» (1925) операларында, «Дафнис менен Хлоя» балетинде (1912); оркестр үчүн «Вальс» (1920); «Болеро» (1928), «Испан рапсодиясы» (1935) ж. б. чыгармаларында испан обондорун пайдаланган. «Куперен күмбөзү» сюитасын (1917) өзү катышкан 1-дүйнөлүк согушта курман болгон жолдошторуна арнаган. «Цыганка» (скрипка менен фортепьяно үчүн рапсодия) ж. б. пьесалары ж. б. бар. М. П. Мусоргскийдин «Көргөзмөдөгү сүрөттөрүн» оркестрлештирген. Дирижёр катары көп өлкөлөрдө гастролдо болгон. 1970-жылы А. Малдыбаев атындагы Кыргыз улуттук опера жана балет театрында Равелдин «Болеросу» коюлган.

Колдонулган адабияттар
 “Кыргызстан” улуттук энциклопедиясы: 6-том. Башкы редактору Асанов Ү. А. К 97. Б.: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2014. 816 бет, илл. ISBN 978 9967-14-117 -9

Категория:Арип боюнча инсандар
Категория:Композиторлор
Радиоактивдүүлүк

right|150px
Радиоактивдүүлүк (радио... жана латынча activus – активдүү, аракеттенүү) – химиялык элементтин туруксуз изотобунун өзүнөн өзү элементардык бөлүкчөлөрдү же ядролорду (мисалы, а-бөлүкчөнү) бөлүп чыгаруу менен башка элементтин изотобуна айланышы. Радиоактивдүүлүк кубулушунун маңызы – негизги же дүүлүккөн абалдагы атом ядросунун курамынын өз алдыча өзгөрүүсүндө жатат. Мындай өзгөрүүлөр ядродон элементардык бөлүкчөлөрдүн же башка ядролордун учуп чыгышы менен коштолот. Жаратылыштагы изотоптордо байкалуучу радиоактивдүүлүк табигый, ал эми ядро реакциясы аркылуу алынганы жасалма радиоактивдүүлүк деп аталат. Радиоактивдүүлүк айланууларды элементардык (бир баскычтуу) жана татаал (эки баскычтуу) деп экиге бөлүүгө болот. Элементардык айланууга α–ажыроо, β–ажыроо, ядронун өз алдынча бөлүнүшү ж. б., эки баскычтуусуна кечигүүчү бөлүкчөлөрдү (протон, нейтрон, тритий ядросу ж. б.) чыгаруучу процесстер кирет.

Радиоактивдүүлүк 1896-жылы ачылган. А. Беккерель уран элементинин белгисиз нур чыгарганын байкаган. Ал радиоактивдүү нур деп аталган. Кийин Мария жана Пьер Кюри полоний жана радий элементтери да радиоактивдүү нур чыгарганын аныкташкан. Э. Резерфорд радиоактивдүү элементтер 3 түрдүү нур (⍺-,β -, γ-нурлар) бөлүп чыгарарын көрсөткөн. 1934-жылы И. Жолио-Кюри жана Ф. Жолио-Кюри жасалма радиоактивдүүлүктү ачышкан. Ядролордун радиоактивдүү ажыроо процесстери N0 =N0exp(-λt) закону боюнча жүрөт. Мында NQ – убакыттын баштапкы учурундагы радиоактивдүү ядролор саны, λ – ажыроо туруктуулугу, Nt–t убакыттан кийинки радиоактивдүү ядролор саны. радиоактивдүүлүктүн негизги бирдиги – кюри жана резерфорд. радиоактивдүүлүк техникада жана медицинада кеңири колдонулат.

Колдонулган адабияттар
 “Кыргызстан” улуттук энциклопедиясы: 6-том. Башкы редактору Асанов Ү. А. К 97. Б.: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2014. 816 бет, илл. ISBN 978 9967-14-117 -9

 
Категория:Радиобиология
Радио уктуруу

thumb|upright
Радио уктуруу — маалыматты, кайрылууну же музыканы ж.б. радио аркылуу берүү; массалык үгүттөө, билдирүү иштерин жүргүзүүнүн негизги каражаттарынын бири. Радио уктуруу түрдүү тармактарга бөлүнөт: мисалы, коомдук-саясий, маданий, спорт, медицина ж. б. Совет доорунда радио уктуруу байланыш каражаты гана эмес, маалымат булагы катары бааланган. 1917-жылы радиодон Совет өкмөтүнүн декреттери, маанилүү окуялар жана эл аралык кабарлар уктурулган. 1918-жылы Эл Комиссарлар совети (ЭКС) өлкөдө радио техникалык ишти борборлоштуруу жөнүндө декрет кабыл алган. 1919-жылы Нижегород радио (1920-жылы В.И. Ленин жетекчилик кылган) лабораториясында, 1920-жылдан радио уктуруу станцияларында алгачкы тажрыйба жүргүзүлүп, радио уктурууну өнүктүрүүгө өтө чоң маани берилген. 1933-жылы Эл Комиссарлар Совети «СССР ЭКСке караштуу радиолоштуруу жана радио уктуруу боюнча бүткүл союздук комитет жөнүндө жобону» бекиткен. 1945-жылы 7-майда радио күнүн (ЭКС тарабынан) майрамдоо жөнүндө токтом кабыл алынган. 1962-жылы «Бүткүл Союздук радио берүү жөнүндө жаңы жобо» кабыл алынып, анда пландаштырылуучу берүүлөрдүн мазмуну, жанры, уктуруунун мезгилдик талаптары каралган. Радио уктуруу СССР элдеринин 60тан ашык тилинде жана чет өлкөлөрдүн 70ке жакын тилинде жүргүзүлгөн. Уктуруунун орточо суткалык көлөмү 1975-жылы СССРдин калкы үчүн миңден ашык саатты, ал эми Кыргызстанда 22 саатты түзгөн. 

 Байланыштуу макалалар 
 Кыргыз радио уктуруу

Булактар

 “Кыргызстан” улуттук энциклопедиясы: 6-том. Башкы редактору Асанов Ү. А. К 97. Б.: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2014. 816 бет, илл. ISBN 978 9967-14-117-9
Раздан

thumb|Раздан (Ереван).
Раздан, 3ангa – Армениядагы дарыя, Аракстын сол куймасы. узундугу 146 км, алабынын аянты 7310 км2. Севан көлүнөн агып чыгат. Орточо чыгымы 4,08 м3/сек. Дарыяга 6 ГЭС курулган. Сугатка пайдаланылат. Боюнда Ереван ш. жайгашкан. 

Колдонулган адабияттар
 “Кыргызстан” улуттук энциклопедиясы: 6-том. Башкы редактору Асанов Ү. А. К 97. Б.: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2014. 816 бет, илл. ISBN 978 9967-14-117-9

Категория:Дарыялар
Категория:Армения
Райкин Аркадий Исаакович

280px|thumb|Райкин 2001-жылы Орусиянын мөөрү
Райкин Аркадий Исаакович (11 (24). 10. 1911, Рига – 17. 12. 1987, Москва) – советтик эстрада, театр жана кино артисти, СССР эл артисти (1968). Социалисттик Эмгектин Баатыры (1981). Ленинград театр техникумун бүткөн (1935). Москвада өткөн (1939) биринчи Бүткүл союздук эстрада артисттеринин конкурсунун лауреаты. 1939-жылдан Ленинград эстрада жана миниатюра театрынын артисти, 1942–82-жылдары көркөм жетекчиси болуп иштеген. Райкин советтик турмушка тоскоол болгон кемчиликтердин бетин курч сатира менен чебер ачып берген. Сатиралык жана лирикалык типтүү образдарды түзгөн. Райкин бир эле спектаклде же сахна миниатюрасында бир нече роль аткарган, ал жетектеген спектаклдер: «Сүйүү жана үч апельсин» (1959), «Экиден элүүгө чейин» (1961), «Светофор» (1969), «Тандалмалар 73» (1973) ж. б. 1982-жылы Райкиндин театры Москвага көчүп Мамлекеттик миниатюра театры, кийинчерээк 1987-жылы «Сатирикон» деп аталган. Театр 1991-жылдан анын ысымында Лениндик сыйлыгынын лауреаты (1980). 1-даражадагы Ата Мекендик согуш, Эмгек Кызыл Туу, Эл Достугу ордендери жана медалдар менен сыйланган. 

Колдонулган адабияттар
 “Кыргызстан” улуттук энциклопедиясы: 6-том. Башкы редактору Асанов Ү. А. К 97. Б.: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2014. 816 бет, илл. ISBN 978 9967-14-117 -9

Категория:Инсандар
Категория:1911-жыл
Категория:1987-жыл
Рак сымалдар

thumb|Abludomelita obtusata.

Рак сымалдар (лат. Crustacea), рактар – муунак буттуулар тибинин классы. 6 классчасы, 31 түркүмү, 30000 түрү белгилүү. Дене узундугу бир нече ммден 80 смге жетип, хитин кабыгы менен капталган; 10дон 50гө чейинки сегменттерге бөлүнүп, баш, көкүрөк жана курсак бөлүгүнөн турат. Көпчүлүк учурда татаал түзүлүштүү рактардын баш жана көкүрөк бөлүгү биригип, баш-көкүрөк бөлүгүн түзөт. Алардын баш бөлүгүндө 5, көкүрөк бөлүгүндө 8, курсак бөлүгүндө 8 же андан көп сегменттери болот. Башында жуп (айрымдарыныкы жалкы) фасеттүү көзү, сезүү, кээде кыймыл-аракет органынын ролун аткарган муруту жайгашкан. Көкүрөк бөлүгүндөгү буттарынын жардамы менен жылат, кээ биринин 1–3 жуп буттары азыгын кармоо кызматын аткарат. Бакалоорлору же териси аркылуу дем алат. Нерв системасы нерв түйүнү тибинде, кан айлануу системасы туюк эмес, жонунда булчуңдуу жүрөгү жайгашкан. Рак сымалдар айрым жыныстуу, көпчүлүгү – гермафродиттер. Уруктануусу сырткы чөйрөдө өтөт. Көпчүлүк рак сымалдар метаморфоз жолу менен өөрчүйт. Рак сымалдар бактерия, өсүмдүктөр, органикалык заттар, өлгөн жаныбарлар ж. б. менен азыктанат. Кээ бир түрлөрү тамак ылгабайт. Айрымдары (крабдар, дарыя рагы ж. б.) тамак катары колдонулат. Көптөгөн түрлөрү – суу жаныбарларына жем.Түзүлүшү жана рак өзгөчөлүктөрү 

Колдонулган адабияттар
 “Кыргызстан” улуттук энциклопедиясы: 6-том. Башкы редактору Асанов Ү. А. К 97. Б.: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2014. 816 бет, илл. ISBN 978 9967-14-117 -9
Рангун

thumb|Рангун.
Рангун, Янгон – Мьянмадагы ири шаар жана экономикалык борбор (2005-ж. чейин анын борбору болгон; Нейпьидого көчүрүлгөн).

Климаты тропиктик, пассаттык. Майдан ноябрга чейин жаан жаайт. Орт. температурасы апрелде 37°С, январда 25,1°С. Жылдык жаанчачыны 2680 мж. Калкы 6,7 млн (2012). Иривади дарыянын дельтасындагы дениз жана дарыя порту. Эл аралык аэропорту бар. Тамак-аш, текстиль жана тигүү, жыгач, кеме ремонттоо, нефть ажыратуу, фармацевтика ж. б. өнөр жай ишканалары иштейт. Кол өнөрчүлүк өнүккөн. Университет, музейлер бар. 1755-ж. чейин алгач Оккала, андан кийин Дагон аталган. 1852-ж. Улуу Британия басып алган. 1862-1948-ж. Бирмадагы Британия ээлиги. Шуэдагоун (борбордук ступасы б. з. ч. 6-кылымда, 14-18-к. кайра айланасындагы курулуштар 19-20-кылымда курулган) маданий комплекси салынган. Синагога бар.

Колдонулган адабияттар
 “Кыргызстан” улуттук энциклопедиясы: 6-том. Башкы редактору Асанов Ү. А. К 97. Б.: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2014. 816 бет, илл. ISBN 978 9967-14-117-9
 «Кыргызстан». Улуттук энциклопедия: 7-том / Башкы ред. Ү. А. Асанов. К 97. Б.: «Кыргыз энциклопедиясы» башкы редакциясы, 2015. - 832 б., илл. ISBN 978-9967-14-125-4

Категория:Шаарлар
Категория:Мьянма
Рапти

thumb|Рапти.
Рапти – Непал менен Индиядагы дарыя, Гхагхра дарыясынын (Гангдын алабы) сол куймасы. узундугу 600 км, алабынын аянты 30 миң км2дей. Гималай тоолорунан башталып, Сивалик тоосунан кууш капчыгай аркылуу өтөт; төмөнкү агымы Ганг түздүгү боюнча агат. Жайкысын кирет. Сугатка пайдаланылат. Горакхпур (Индия) шаарынан төмөн кеме жүрөт.

Колдонулган адабияттар
 “Кыргызстан” улуттук энциклопедиясы: 6-том. Башкы редактору Асанов Ү. А. К 97. Б.: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2014. 816 бет, илл. ISBN 978 9967-14-117-9

Категория:Дарыялар‎
Категория:Индия
Категория:Непал
Бертран Рассел

thumb|right|

Рассел Бертран (18. 5. 1872, Уэльс, Треллек -2.2. 1970, Уэльс, Пенриндайурайт) – англиялык философ, логик, математик, социолог, коомдук ишмер. Англиялык неореализмдин жана неопозитивизмдин негиздөөчүсү; объективдүү идеализмден субъективдүү идеализмге өткөн. Математиканы логикалык жактан негиздөө максатында логиканын дедукциялык-аксиомалык түзүлүшүн өнүктүргөн. Математикалык логиканын негизин түзгөн. «Математиканын негиздери» (1–3-том, 1910–13) эмгегинин автору (А. Уатхед менен бирге). Пагуош кыймылынын демилгечилеринин бири. Адабият боюнча Нобель сыйлыгынын (1950) лауреаты. 
Категория: Инсандар
 Колдонулган адабияттар 
 “Кыргызстан” улуттук энциклопедиясы: 6-том. Башкы редактору Асанов Ү. А. К 97. Б.: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2014. 816 бет, илл. ISBN 978 9967-14-117 -9
Ред-Ривер

Ред-Ривер – Түндүк Америкадагы эки дарыя.
 АКШ жана Канаданын аймагында. узундугу 920 км, алабынын аянты 297 миң км2. Борбордук түздүк аркылуу агып, Виннипег көлүнө куят. Орточо чыгымы 240 м3/сек. Ортонку жана төмөнкү агымында кеме жүрөт. Боюнда Виннипег шары (Канада) жайгашкан;
 АКШнын түштүгүндөгү дарыя, Миссисипинин оң куймасы. узундугу 2050 км, алабынын аянты 233 миң км2. Орточо чыгымы 880 м3/сек. Төмөнкү агымында тармактанып, бир салаасы Мисиссипиге (Олд-Ривер), экинчиси Мексика булуңуна куят (Атчафалая). Шривпорт шаарына чейин кеме жүрөт. Тексома ири суу сактагычы, ГЭС курулган. 

Колдонулган адабияттар
 “Кыргызстан” улуттук энциклопедиясы: 6-том. Башкы редактору Асанов Ү. А. К 97. Б.: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2014. 816 бет, илл. ISBN 978 9967-14-117-9

Категория:Дарыялар‎
Резонатор

Резонатор – резонанс кубулушун пайда кылуучу система (же нерсе). Резонатор акустикалык (керилген кыл, камертон, мембрана, аба мамычасы ж. б.), электрдик (термелме контур, көлөмдүк резонатор). кварц резонатору болуп бөлүнөт. Көпчүлүк учурда резонатор өзүнүн термелүү жыштыгына жакын гармониялык таасирге жооп берет. Серпилгич термелүүлөрдүн резонатору – музыкалык аспаптардын кылдары, стержендер, камертондун буттары, мембраналар ж. б. Ал эми электр-магниттик термелүүлөрдүн резонатору – өткөргүч тосмо менен чектелген көңдөйчө (көлөмдүк резонатор), күзгүлөр системасы (оптикалык резонатор). 
Категория: Техника
Колдонулган адабияттар
 “Кыргызстан” улуттук энциклопедиясы: 6-том. Башкы редактору Асанов Ү. А. К 97. Б.: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2014. 816 бет, илл. ISBN 978 9967-14-117 -9
Рейн

thumb|Рейн.
Рейн – Батыш Европадагы дарыя, негизинен Германияда. узундугу 1320 (айрым маалыматтарда 1230) км, алабынын аянты 224,4 миң км2. Швейцария Альп тоолорунан башталып, Боден көлү жана Жогорку Рейн ойдуңу, Рейн Сланецтүү тоосундагы кууш өрөөн аркылуу агып өтүп, Орто Европа түздүгүнө чыгат; анда дарыя нугунун көп жери дамба менен тосулган. Түндүк деңизге куярда дельтаны пайда кылат. Негизги куймалары: Ааре, Мозель, Маас, Неккар, Майн, Рур. Жыл бою суусу мол, орточо чыгымы 2500 м3/секдяй, жогорку агымына чейин кеме жүрөт. Кышкысын тоңбойт. Рейн – Батыш Европадагы маанилүү транспорт магистралы (күнүнө 650–700 кеме өтөт). Рейн Рона, Марна, Везер, Эльба, Эмс дарыясы менен каналдар аркылуу туташат. Боюнда Базель (Швейцария), Страсбург (Франция), Мангейм, Кобленц, Бонн, Кёльн, Дуйсбург (Германия), Роттердам ш. (Нидерланд) жайгашкан. 1986-жылы Рейнде Европадагы ири экологиялык апаат («Сандос» химиялык заводунда өрт чыккан) болуп өткөн. Анын натыйжасында дарыяга 30 тонна пестицид, сымап ж. б. химикаттар төгүлгөн. 10 күн бою дарыя кызыл түскө боёлгон. Суу агып, Түндүк деңизге чейин жетип, суудагы көптөгөн балыктар кырылып, айрымдары тукум курут болушкан. 

Колдонулган адабияттар
 “Кыргызстан” улуттук энциклопедиясы: 6-том. Башкы редактору Асанов Ү. А. К 97. Б.: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2014. 816 бет, илл. ISBN 978 9967-14-117 -9

Категория:Дарыялар‎
Категория:Франция
Категория:Германия
Категория:Нидерланд
Категория:Швейцария
Рейн сланецтүү тоолору

thumb|Рейн сланецтүү тоолору.
Рейн сланецтүү тоолору — Рейн дарыясынын ортонку агымынын эки өйүзүн бойлой жатат. Негизинен Германияда. Узундугу 400 кмдей, эң бийик жери 880 м (Гросер-Фельдберг чокусу). Сланец, кварцит, кумдук ж. б. тектерден. Рейн сланецтүү тоолору платону түзүп, андан 300–400 мге чейин кристаллдык массивдери (Таунус, Хунсрюк, Эйфель ж. б.) жана жанар тоо казанбактары көтөрүлүп жатат. Рейн, Мозель, Лан дарыясынын өрөөндөрү менен тилмеленген. Бук жана карагай токойлору өсүп, саздар кездешет. Түндүк этегинде Рур таш көмүр бассейни бар. 

Колдонулган адабияттар
 “Кыргызстан” улуттук энциклопедиясы: 6-том. Башкы редактору Асанов Ү. А. К 97. Б.: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2014. 816 бет, илл. ISBN 978 9967-14-117-9

Категория:Тоолор‎
Категория:Германия