Иордан динары

Иордания динары — Иорданиянын расмий акча бирдиги. ISO 4217 стандарты боюнча тамга коду — JOD, сандык коду — 400Кыргыз Республикасынын Улуттук статистика комитети. Мамлекеттер аралык валюталар классификатору.. Расмий белгиси — د.أ же JD. Бир иордания динары 100 пиастрдан же 1000 филстен турат.

Иорданиянын Борбордук банкы 1965-жылы ишин баштап жана Иорданиянын Валюта Кеңешинин укуктактарын, милдеттерин өзүнө алып бул кеңешти толугу менен алмаштырган. Азыркы учурда Иорданиянын Борбордук банкы Иорданиянын расмий валютасынын жалгыз эмитенти болуп саналат.

 Тарыхы 
XIX кылымдын аягына чейин азыркы Иордания аймагы Осмон империясы курамында болгон. Бул мезгилде негизинен осмон акчалары колдонулган. 

1927-жылы Палестинанын британиялык администрациясы Палестина валюта кеңешин түзгөн, ал Палестина фунтун чыгарган жана бул валюта Мандаттык Палестина жана Трансиордания эмирлигинин аймактарында расмий валюта болгон. 

Иордания 1946-жылы 25-майда көз карандысыз падышачылыкка айланганы карабастан Палестина фунтун колдонууну уланта берген. 

1949-жылы кабыл алынган №35 убактылуу мыйзамга ылайык Иордания валюта кеңеши падышачылыктын аймагындагы иордан динары деп аталган иорданиялык валютаны чыгарууга укуктуу жалгыз орган катары түзүлгөн. Бул кеңеш Лондондо жайгашкан, курамы президенттен жана төрт мүчөдөн турган, 1949-жылы иордания динарлары чыгара баштаган жана палестина фунту менен бирге тең укуктуу расмий валюта болуп саналган. Иордан динарынын курсу палестина фунттуна карата 1=1 деп бекитилген. 

1959-жылы Иорданиянын борбордук банкы түзүлүп, динарды чыгаруу жана акча-кредит саясатын башкаруу укугу ушул мекемеге өткөн. Бул кадам өлкөнүн финансы системасын бекемдеп, валютанын туруктуулугун камсыз кылган.

Иордан динары Жакынкы Чыгыштагы эң туруктуу валюталардын бири болуп эсептелет.

1995-жылдан бери динар АКШ долларына туруктуу курс менен байланган. Бул саясат инфляцияны көзөмөлдөөгө жана эл аралык сооданы жеңилдетүүгө жардам берген.

Иордан динары дүйнөдөгү номиналдык курсу боюнча эң кымбат валюталардын катарына кирет.

 Монеталар 
Жүгүртүүдө номиналы 1 кирш (пиастр), 5 жана 10 пиастр, ошондой эле 1/4 жана 1/2 динар болгон монеталар бар, аларга падыша Абдалла II сүрөтү түшүрүлгөн. Мындан тышкары, номиналы 1/2 кирш (пиастр) жана 2,5 пиастр болгон монеталар азыркы учурда чыгарылбайт, бирок мурдагы падыша Хусейн I сүрөтү түшүрүлгөн монеталар мыйзамдуу төлөм каражаты макамына ээ.

Расмий түрдө кирш 10 филске бөлүнөт, бирок инфляциянын кесепетинен филстерди көп убакттардан бери жүгүртүүдөн кезиктирүүгө мүмкүн эмес. 1950-жылдагы 1 филс номиналындагы монеталарга англис тилинде жаңылыштык менен «1 fil» деп жазылган.
Биринчи серия (2000)СүрөтНоминалДиаметр
(мм)Салмагы
(г)МатериалКыры
(гурт)Алдыңкы бетиАрткы бетиЧыгарылган жылдарыКошумча маалыматАлдыңкы бетиАрткы бети1 кирш25.005.50Жез менен капталган болотжылмакайАбдулла IIИорданиянын Хашимит падышалыгы, номинал (англис жана араб сандарында); чыгарылган жылдары (ислам жана григориан календары боюнча)20005 пиастр
(кирш)26.005.00Никель менен капталган болоткесикче50 филс
Shilin10 пиастр
(кирш)28.008.00100 филс
Bareezah1⁄4 динар26.507.40Жезжылмакай2004Rub'a
25 пиастр
250 филс1⁄2 динар29.009.60Сырткы: алюминий жана коло2000Nusf
50 пиастр
500 филсОртосу: Купроникель

 Банкноттор 
Иорданиянын Борбордук банкы 1964-жылы түзүлгөндөн бери иорданиялык банкнотторду чыгаруу боюнча жалгыз орган болуп саналат. Ал 1965-жылдын 4-августунда иорданиялык банкноттордун биринчи сериясын жүгүртүүгө чыгарган.

 Иордания борбордук банкынын банкноттору 

Биринчи серия
 Биринчи серия (1949–1952) Сүрөт Номинал Өлчөмү(мм) Негизги түсү Сүрөттөөмөсү Басылган жылдары Алдыңкы бети Арткы бети Алдыңкы бети Арткы бети 75px 75px 500 филс 128 x 76 Кызгылт көк Вади Аль Араб сугат долбоору Малдарын кайтарып жүргөн койчу1949 (Григориан календары)
1368 (Ислам календары) 85px 85px 1 динар 160 x 86 Жашыл Абдуллах ибн Хусейн Oval Plaza, Жераш 90px 90px 5 динар 169 x 88 Кызыл Эль-Хазне 102px 102px 10 динар 185 x 97 Көк 105px 105px 50 динар 190 x 100 Күрөң Акаба

Экинчи серия
 Экинчи серия (1952–1965) Сүрөт Номинал Өлчөмү(мм) Негизги түсү Сүрөттөөмөсү Басылган жылдары Алдыңкы бети Арткы бети Алдыңкы бети Арткы бети 75px 75px 500 филс 128 x 76 Кызгылт көк Вади Аль Араб сугат долбоору Малдарын кайтарып жүргөн койчу1952 (Григориан календары)
1371 (Ислам календары) 85px 85px 1 динар 160 x 86 Жашыл Хусейн ибн Талал Oval Plaza, Жераш 90px 90px 5 динар 169 x 88 Кызыл Эль-Хазне 102px 102px 10 динар 185 x 97 Көк

 Иорданиянын Валюта Кеңешинин банкноттору 

 Биринчи серия 
 Биринчи серия (1965–1975) Сүрөт Номинал Өлчөмү(мм) Негизги түсү Сүрөттөөмөсү Басылган жылдары Алдыңкы бети Арткы бети Алдыңкы бети Арткы бети 80px 80px 1⁄2 динар 140 x 70 КүрөңХусейн ибн Талал Oval Forum, Жераш 4-август 1965 85px 85px 1 динар 150 x 75 Жашыл Аска Куполу 95px 95px 5 динар 164 x 82 Кызыл Эль-Хазне 100px 100px 10 динар 175 x 88 Көк Эль-Махтас

 Экинчи серия 
 Экинчи серия (1975–1992) Сүрөт Номинал Өлчөмү(мм) Негизги түсү Сүрөттөөмөсү Басылган жылдары Алдыңкы бети Арткы бети 80px1⁄2 динар 136×67.5 Күрөң Хусейн ибн Талал Oval Forum, Жераш 16-ноябрь 1975 80px 1 динар 144×71.5 Жашыл Аска Куполу 16-ноябрь 1975 80px 5 динар 152×76 Кызыл Петра 16-ноябрь 1975 80px 10 динар 160×80 Көк Маданият сарайы, Аль-Хуссейн жаштар спорт шаары, Рим амфитеатры, Амман 16-ноябрь 1975 80px 20 динар 168×84 Кочкул жашыл Аль-Хусейн жылуулук электр станциясы, Зарка, Зайтун багы 3-июнь 1978 80px Көк Жашыл 25-август 1990

 Үчүнчү серия 
 Үчүнчү серия (1992–2002) Сүрөт Номинал Өлчөмү(мм) Негизги түсү Сүрөттөөмөсү Басылган жылдары Алдыңкы бети Арткы бети 100px 1⁄2 динар 131×62 Күрөң Хусейн ибн Талал Кусайр-Амра 1-август 1992 100px 1 динар 137×66 Жашыл Кардо, Жераш 100px 5 динар 143×70 КызылЭль-Хазне 1-октябрь 1992 100px 10 динар 149×74 Көк Ажлун чепили 100px 20 динар 155×78 Кочкул жашыл Аска Куполу 1-август 1992 50 динар 149×74https://www.cbj.gov.jo/EN/ListDetails/Issuance_of_Banknotes/2338/22 Күрөң жана кызгылт көк Абдулла II Рагадан сарайы 27-январь 2000https://www.cbj.gov.jo/EN/Pages/Introductions

 Төртүнчү серия 
 Төртүнчү серия (2002–2022) Сүрөт Номинал Өлчөмү(мм) Негизги түсү Сүрөттөөмөсү Биринчи жолу басылган Басылган жылдары Алдыңкы бети Арткы бети Алдыңкы бети Арткы бети 1 динар 133×74 Жашыл Хусейн ибн Али аль-Хашимиi;Хашимиттердин күмүш монетасы Араб көтөрүлүшү;Кайра жаралуу ордени (Иордания) 20021423 30-март 2003 5 динар 137×74 Orange Абдуллах ибн Хусейн;Армия Маан сарайы, Иорданияда жасалган Умайяд тыйыны 22-декабрь2002 10 динар 141×74 Көк Талал ибн Абдулла;Умм Кайс музейи Иорданиянын биринчи парламенти, Вади Рам;Аль-Касталдык декоративдик мотив 20 динар 145×74 Циан Хусейн ибн Талал;Падыша Абдулла I мечити Аска Куполу 2-февраль 2003 50 динар 149×74 Ачык күрөң Абдулла II Рагадан сарайы;Аль-Акса мечитиндеги мрамордогу оюлар, кара ирис гүлү

 Бешинчи серия 
 Бешинчи серия (2022) Сүрөт Номинал Өлчөмү(мм) Негизги түсү Сүрөттөөмөсү Биринчи жолу басылган Басылган жылдары Алдыңкы бети Арткы бети Алдыңкы бети Арткы бети 80px 80px 1 динар 133×74 Жашыл Хусейн ибн Али аль-Хашими;Acanthus syriacus Вади Рам тоолору;мала эжекебеса чымчыгы2022 26-декабрь2022 85px 85px 5 динар 137×74 Кызыл Абдуллах ибн Хусейн;Петра Казына, Петра 16-август 2023 90px 90px 10 динар 141×74 Көк Талал ибн Абдулла;Кусайр-Амра Рим театры, Амман 26-июль 2023 95px 95px 20 динар 145×74 Циан Хусейн ибн Талал;Падыша Хусейндин мечити Эль-Мужиб 21-март 2023 100px 100px 50 динар 149×74 Кызгылт көк Абдулла II;Иерусалим Вади Рам 5-февраль 2023

 Булактар 

 Тышкы шилтемелер 

 Иордания Борбордук банкынын расмий сайты