Zhantas/Cleaned-Kyrgyz_Wikipedia huggingface dataset:
Шумкар

Кыргыз тилинде шумкар таанылган алгыр куш орус тилиндеги "кречет" (лат. Falco rusticolus) менен эмес Алтай шумкары (Falco cherrug altaicus) катары таанылган кушка дал келет (тактоо талап кылынат).Алдашев А. А. "Биология терминдеринин жана айбанат аттарынын орусча-кыргызча сөздүгү". - Б.: «Кыргызстан - Сорос» фонду, 1998, ISBN 9967 - 11 - 027 - 9 Шумкарлар уруусуна кирген куштарды эсептегенде, кадимки шумкар - алтай шумкары деп аныкталган. 

Алтай шумкары - шумкарлардын эң ириси. Анын классификациясы талкууда. Шумкар ителгинин түрчөсү катары эсептелет. Алтай шумкары Борбордук Азия, Саян жана Алтай тоолорунда уялайт. Уялары көбүн учурларда ителги уялаган (Falco cherrug) аймактар менен дал келет. Алтай шумкарынын жашоо аймактарында шумкар (орус. кречет) (лат. Falco rusticolus) адатта уялабайт. Алтай шумкары ителги менен шумкардын (орус. кречет) (лат. Falco rusticolus) ортосунан чыккан түр болушу болжонот. Борбордук Азия элдеринде шумкарлар байыртан эле мүнүшкөрчүлүктө жогору бааланып келет. Ушундан улам Мадар элинин уламыштуу Турул кушу Алтай шумкары болушу болжонот. Almásy Gy 1903. Vándor-utam Ázsia szívébe. (My Travels to the Heart of Asia -in Hungarian) Budapest, Természettudományi Könyvkiadó-vállalat. Ellis DH 1995. What is Falco altaicus Menzbier? Journal of Raptor Research,29, 15-25.Menzbier MA 1891. (1888—1893). Ornithologie du Turkestan et des pays adjacents (Partie No. -O. de la Mongolie, steppes Kirghiz, contree Aralo-Caspienne, partie superieure du bassin d’Oxus, Pamir). Vol. 12. Publiee par l’Auteur, Moscow, Russia.Orta J 1994. 57. Saker Falcon. In: del Hoyo J, Elliott A, Sargatal J (eds.): Handbook of Birds of the World, Volume 2: New World Vultures to Guineafowl: 273—274, plate 28. Lynx Edicions, Barcelona. ISBN 84-87334-15-6Potapov E, Sale R 2005. The Gyrfalcon. Poyser Species Monographs. A & C Black Publishers, London.Sushkin PP 1938. Birds of the Soviet Altai and adjacent parts of north-western Mongolia. Vol. 1. [In Russian.] Academy of Science of USSR Press, Moscow, Russia.. 

Алтай шумкарынын 3 түрчөсү бар: күрөң, бозомук, кызыл жондуу.

 Түшүндүрмөлөр 

 Адабият 

 Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Фрунзе, 1980. 6-том, 481-б.

 Интернеттеги шилтемелер 
С. Рыскулов. Кара шумкар - Ф.:Адабият, 1994,ISBN 5-660-00532-2 

Категория:Канаттуулар
Жазылыш

Жазылыш
(Record-Запись). Берилиштер базасында бир нече талааны камтыган структура. Талаа болсо байланышкан фактылардын жыйындысын камтыйт. Мисалы, даректер файлы ысымдарды жана даректик маалыматтарды камтыган жазылыштардан турат. Бир ысымга тийиштүү бардык берилиштер жазылышка жыйналат. Ар бир жазылыш окшош талааларды камтыйт. Берилиштер базасын түзүү алдында берилиштердин жазылыштарынын тизмесин түзүп алуу зарыл. Берилиштер базасынын структуру түзүлгөндөн кийин берилиштер жазылыштар талааларына баскычтоп тактасынын жардамы менен киргизилет.
 

 Adobe Frame Maker 
 Adobe Systems 
 Adobe Page Maker
 Adobe Page Mill
 Adobe Photoshop
 Adobe Illustrator

 Колдонулган адабияттар 
Компьютер жана интернет: Энциклопедиялык окуу куралы. У.Н. Бримкулов, А.С. Өмүралиев, В.Ф. Бабак.-2004. ISBN 9967-14-014-3

Категория:Компьютер
Категория:Интернет
Категория:Программалоо
Категория:Илим
Жазылыш кошуу

Жазылыш кошуу
(Record add-Добавление записей). Берилиштерди кошумчалоо зарыл болсо, анда алар жазылыштар түрүндө файлга кошулат. Мисалы, эгер клиент банктан эсеп бет ачса, анда жаңы эсеп бет үчүн жазылыш банктын эсеп бет файлына кошулат. Жазылыштарды кошуу файлды модификациялоонун негизги бөлүгү. Файлга жаңы жазылыштарды кошуунун тартиби төмөнкүчө болот: (1) кызматкер эсеп бет ачуу програмын аткартат; (2) програм клиентин эсеп бетине номер берет; (3) кызматкер клиенттин ысмын жана алгачкы депозитин киргизет; (4) програм кызматкер киргизген берилиштердин тууралыгын аныктайт; (5) програмдык кабар клиенттин жазылышы файлга кошулгандыгын билгизет.
 Adobe Frame Maker 
 Adobe Systems 
 Adobe Page Maker
 Adobe Page Mill
 Adobe Photoshop
 Adobe Illustrator

 Колдонулган адабияттар 
Компьютер жана интернет: Энциклопедиялык окуу куралы. У.Н. Бримкулов, А.С. Өмүралиев, В.Ф. Бабак.-2004. ISBN 9967-14-014-3

Категория:Компьютер
Категория:Интернет
Категория:Программалоо
Категория:Илим
Жайгаштыруу

Жайгаштыруу (Spacing- Расположение). Тамгалардын бири-бирине карата орун алышы жана саптардын жайгашышы (саптар интервалы) жайгаштыруу деп аталат. Моно жайгаштырууда сап боюнча ар тамгага бирдей өлчөмдөгү орун бөлүнөт. Пропорциалдуу жайгаштырууда туурасы кең тамгаларга (Ш жана М сыяктуу) туурасы ичкелерине (Н сыяктуу) тамгаларга караганда чоң орун бөлүнөт. Саптар арасындагы интервал бир саптын экинчисине чейинки тиги (вертикалы) боюнча интервалдык аралык менен аныкталат.
 Adobe Frame Maker 
 Adobe Systems 
 Adobe Page Maker
 Adobe Page Mill
 Adobe Photoshop
 Adobe Illustrator

 Колдонулган адабияттар 
Компьютер жана интернет: Энциклопедиялык окуу куралы. У.Н. Бримкулов, А.С. Өмүралиев, В.Ф. Бабак.-2004. ISBN 9967-14-014-3
Категория:Компьютер
Категория:Интернет
Категория:Программалоо
Категория:Илим
Жалпы ресурс

Жалпы ресурс(Public resource- Общие ресурсы). Бир нече түзүлүш же програмдар колдонгон каалагандай түзүлүш же програм. Windows иштетүү системинде жалпы ресурс деп тармак колдонуучулары үчүн жеткиликтүү болгон каталог, файл, принтер жана аталган каналдар аталат. Ошондой эле бул термин тармак колдонуучуларына жеткиликтүү болгон сервер ресурстары үчүн дагы колдонулат.
 Adobe Frame Maker 
 Adobe Systems 
 Adobe Page Maker
 Adobe Page Mill
 Adobe Photoshop
 Adobe Illustrator

 Колдонулган адабияттар 
Компьютер жана интернет: Энциклопедиялык окуу куралы. У.Н. Бримкулов, А.С. Өмүралиев, В.Ф. Бабак.-2004. ISBN 9967-14-014-3
Категория:Компьютер
Категория:Интернет
Категория:Программалоо
Категория:Илим
Жануучу бет

Жануучу бет(Тouchpad -Сенсорная поверхность) же көрсөткүч жаздыкчасы деп аталып, ал тик бурчтуу тегиздик түрүндө болот жана тегиздикке манжаларды жанып кыймылдатуу менен чычкан көрсөткүчү жылдырылат. Көп-чүлүк жануу жаздыкчаларында манжанын кыймылын жана ордун билиш үчүн жануучу тегиздиктин астына электрондук торчолор орнотулат. Кээ бир жануу жаздыкчалар чычкандыкы сыяктуу баскычтар менен кошумчаланат, айрымдарында баскычтар аткарган аракет жануу жаздыкчасынын бетин манжа менен ургулап аткартылат. Көбүнчө жануу жаздыкчалар колдо алып жүрүүчү компьютерлерде орнотулат.
 Adobe Frame Maker 
 Adobe Systems 
 Adobe Page Maker
 Adobe Page Mill
 Adobe Photoshop
 Adobe Illustrator

 Колдонулган адабияттар 
Компьютер жана интернет: Энциклопедиялык окуу куралы. У.Н. Бримкулов, А.С. Өмүралиев, В.Ф. Бабак.-2004. ISBN 9967-14-014-3

Категория:Компьютер
Категория:Интернет
Категория:Программалоо
Категория:Илим
Жарык калем

Жарык калем
(Light pen- Световое перо). Жарык калемди экранга тийгизүү менен анда графиктик берилиштерди түзүп же өзгөртө алабыз. Жарык калемдин учундагы фотоэлемент калемдин ордун аныктайт. Жарык калем иштетүүчү аркеттерди (опцияларды) тандоодо же экранга сүрөт тартууда колдонулат.
 
 Adobe Frame Maker 
 Adobe Systems 
 Adobe Page Maker
 Adobe Page Mill
 Adobe Photoshop
 Adobe Illustrator

 Колдонулган адабияттар 
Компьютер жана интернет: Энциклопедиялык окуу куралы. У.Н. Бримкулов, А.С. Өмүралиев, В.Ф. Бабак.-2004. ISBN 9967-14-014-3

Категория:Компьютер
Категория:Интернет
Категория:Программалоо
Категория:Илим
Окситоцин

thumb|200px|Окситоциндин молекуласы
Окситоцин (Oxytocin) — гипоталамуста түзүлгөн ак зат-пептид гормону. Гипофиздин артыңкы бөлүгүндө чогулат жана канга чыгарылат. 

Окситоцин жыныстык төлдөөдө өзүн ролу менен белгилүү, жекече, төрөө жана андан кийинки убагында. Ал жатындын моюну жана жатындын өзү чоюлуп калганда, чоң өлчөмдө чыгарылып, төрөгөндү жеңилдетет, жана, желин эргигенден кийин, эмизгеңге жардам берет.

Жакында окситоциндин түрдүү жүрүмдүү реакцияларда ролун изилдеп башташты. Анын ичинде оргазм, коомдук таануу, сүйүү мамиле, чочулоо жана энелик жүрүмү. Ошол себептен аны кээде “сүйүү гормоны” деп атап коюшат. Окситоцинди чыгара албагандык жана эмпатия сезалбагандык социопатия, психопатия, нарциссизм менен байланыштуу.

Сөз окситоцин грек тилинен (ὼκυτοκίνη, ōkytokínē) алынган, “тез төрөт” дегенди белгилейт. Фармакологчу сэр Дейл Халлетт 1906 жылы жатындын жылмакай булчуңдардын жыйрылышын стимулдаштыруу окситоциндин касиетин ачкан. 1910 жылы Отто жана Скотт, алар менен бирге 1911 жылы Шафер жана Маккензи окситоциндин сүт чыгаруу касиетин баяндап жазышкан. Окситоцинде тогуз аминокычкылдын ырааттуулугун дю Виньо ж.б. 1953 жылы аныкташкан. Ошол эле жылда тез арада дю Виньо ж.б. биохимиялык ыкма аркылуу окситоцинди синтездешкен. Окситоцин эң биринчи синтездешкен полипептиддүү гормон болчу.

 Түзүлүшү жана вазопрессинге тектештиги 
Окситоцинди тогуз аминокычкыл түзөт (нонапептид). Анын системалык аты — цистеин-тирозин-изолейцин-глутамин-аспарагин-цистеин-пролин-лейцин-глицин-NH2 (cys – tyr – ile – gln – asn – cys – pro – leu – gly - NH2, же CYIQNCPLG-NH2) . Цистеиндин калдыгы дисульфид байланыштарды жаратат. Окситоциндин молекулардык салмагы 1007 дальтон. Окситоциндин бир эл аралык бирдиги (IU) нукура полипептиддин 2 микрограммына эквиваленттүү.

Окситоциндин түзүлүшү ошондой эле вазопрессиндигине окшош (cys – tyr – phe – gln – asn – cys – pro – arg – gly - NH2), нонапептид сера көпүрөлөрү менен, окситоцинден 2 аминокычкылы менен айырмаланат. Окситоцинди жана вазопрессинди дю Виньо 1953 жылы чыгарып бөлгөн жана синтездеген. Ошол кызматы үчүн 1955 жылы ага химиядан Нобел сыйлыгы ыйгарылган.

Адамдын артыңкы питуитардык без аркылуу чыккан окситоцин жана вазопрессин, аралыкка таасирин тийгизген жалгыз гормондор. Буга карабастан, окситоцинди чыгарган нейрондор башка дагы полипептиддерди синтездейт, анын ичинде кортикотропин-рилизинг гормону (КРГ) жана динорфин, мисалы, локалдуу таасирин тийгизет. Окситоцинди чыгарган магноклеткалуу нейрондор, вазопрессинди чыгарган магноклеткалуу нейрондорго жакын, жана көп касиеттери менен окшош.

 Таасири 
Окситоцин перифериялык (гормоналдуу) таасирин, жана да мээде таасирин тийгизет. Окситоцин таасирин спицификалык жогоруаффин окситоциндин рецепторлору аркылуу тийгизет. Окситоциндин рецептору бул G-протеин рецептор, Mg2+ жана холестеролго муктаж болуп турган. Бул рецептор родопсин-типке (I класс) G-протеин рецептордун тобуна таандык.
Нураков Исак

Нураков Исак (1906, азыркы Тогуз-Торо району, Дедемел кыштагында туулган. -1982, Тогуз-Торо району, Казарман кыштагы) -малчы, Социялистик Эмгектин Баатыры (1948). Улуу Ата Мекендик согуштун катышуучусу. Армиядан келгенден кийин Тогуз-Торо районундагы Ленин атындагы колхоздо жылкычы болуп иштеген. 1948-ж. 100 бээден 100 кулун алып, аман асыраган. 1951-55-жылдары СССР Жогорку Советинин депутаты.

 Сыйлыктары 
Социялистик Эмгектин Баатыры, «Ардак Белгиси» ордени менен сыйланган.

 Колдонулган адабият 
 Борбугулов М. "Ош областы энциклопедия" Фрунзе 1989ж.

Категория:Инсандар
Категория:Кыргызстан
Категория:Тогуз-Торо району
Категория:Малчы
Категория:Социалисттик эмгектин баатырлары
Мамбет Абдылдаев

Мамбет Абдылдаев (1929-жылы Токтогул району, Мазар-Суу кыштагы.) - малчы, Социялистик Эмгектин Баатыры (1971). Мал чарбасынын устаты (1967). 1967-жылдан КПСС мүчөсү. 1954-жылдан Токтогул районундагы Токтогул атындагы совхоздо койчу, 1960-жылдан баш чабан, 1986-жылдан ирилештирилген чабандык бригаданын башчысы. Он биринчи беш жылдыкта төл алуу планын 139%ке, жүндүкүн 148%ке аткарган. 1966-70-ж. СССР Жогорку Советинин депутатыСписок депутатов Верховного Совета СССР VII созыва.
 
 Сыйлыктары 
Социялистик Эмгектин Баатыры, Эки Ленин ордени, Октябрь Революциясы, Эмгек Кызыл Туу ордендери менен сыйланган.

 Колдонулган адабият 
 Борбугулов М. "Ош областы энциклопедия" Фрунзе 1989ж.
 Музалевский М. В. Герои Социалистического Труда. Биобиблиографический словарь. — М.: РИЦ «Кавалер», 2008. — Т. 2. — 200 с.

Категория:Инсандар
Категория:Кыргызстан
Категория:Токтогул району
Категория:Мал чарбасынын устаты
Категория:Социалисттик эмгектин баатырлары
Топчубай Юнусов

Юнусов Топчубай (1905, азыркы Кара-Суу району, Монок кыштагы. - 1982, ошол эле жерде) – айыл чарба өндүрүшүн уюштуруучу, Социялистик Эмгектин Баатыры (1957). Кыргыз ССРинин эмгек сиңирген дыйканы (1958). 1947-жылдан КПСС мүчөсү. Улуу Ата Мекендик согушка катышкан.

Эмгек жолун 1924-ж. мугалим болуп иштөөдөн баштаган. 1930-жылдан админ.-чарбалык иштерде. 1945-жылдан Кара-Суу районундагы К. Маркс атындагы колхоздун председатели. Ал жетектеген колхоз 1956-ж. 700 га аянттын гектарынан 34,6 цден пахта жыйнап алган. 1962-66-жылдары СССР Жогорку СоветининСписок депутатов Верховного Совета СССР VI созыва, 1955-66-жылдары Кыргыз ССР Жогорку Советинин депутаты. 

 Сыйлыктары 
Социялистик Эмгектин Баатыры,Ленин ордени, Эмгек Кызыл Туу ордени, медалдар менен сыйланган.

 Колдонулган адабият 
 Борбугулов М. "Ош областы энциклопедия" Фрунзе 1989ж.

Категория:Инсандар
Категория:Кыргызстан
Категория:Кара-Суу району
Категория:Айыл чарба
Категория:Туулгандар 1905-жылы
Категория:Өлгөндөр 1982-жылы
Категория:Социалисттик эмгектин баатырлары
Кушназар Юнусалиев

Юнусалиев Кушназар (1910-жылы азыркы Ленин району, Майлы-Сай кыштагында туулган.) — айыл чарба өндүрүшүн уюштуруучу, Социялистик Эмгектин Баатыры (1957). 1941-жылдан КПСС мүчөсү. Эмгек жолун 1928-ж. Майлы-Сай айыл советинде секретарь болуп иштөөдөн баштаган. 1930-ж. Ташкентдеги Орто Азия мамлекеттик университетинин жумушчулар факультетин бүтүргөн. 1932-42-жылдары Ленин райондук аткаруу комитетинин жооптуу секретары, райондук керек-жарак союзунун председатели, райондук финансы бөлүмүнүн башчысы. 1942-жылдан Жалал-Абад областык аткаруу комитетинин председателинии орун басары, Токтогул райондук партия комитинин 1-секретеры, Ленин райондук зоотехниктер бөлүмүнүн башчысы, 1951-жылдан Ленин райондук Эл депутаттар советинин аткомунун председатели. Ал иштеген райондун экономикасы өнүгүп айыл чарба өсүмдүктөрүнүн, айрыкча пахтанын түшүмдүүлүгүн арткан, коомдук малдын саны көйүп, кунардуулугу арткан. 1959-63-жылдары Кыргыз ССР Жогорку Советинин депутаты.

 Сыйлыктары 
Социялистик Эмгектин Баатыры, Ленин ордени, «Ардак Белгиси» ордени, медалдар менен сыйланган.

 Колдонулган адабият 
 Борбугулов М. "Ош областы энциклопедия" Фрунзе 1989ж.
 Frunze Kyrgyz Tuusu, Newspaper Archives, May 22, 1991 Page 4
 Frunze Sovetnik Kyrgyzstan, Newspaper Archives, November 17, 1968 Page 2

Категория:Инсандар
Категория:Кыргызстан
Категория:Ленин району
Категория:Айыл чарба
Категория:Туулгандар 1910-жылы
Категория:Социалисттик эмгектин баатырлары
Тажихан Эрматова

Эрматова Тажихан (1940 Араван району, кыштагында туулган. - 1988, ошол эле жерде) — пахтачы, Социялистик Эмгектин Баатыры (1957). 1962-жылдан КПСС мүчөсү. Эмгек жолун Араван райондагы «Коммунизм» колхозунда иштөөдөн баштаган. 1956-жылдан пахта өстүрүү звеносун жетектеп, 15 га аянттагы пахтадан эң жогорку түшүм жыйнап алган. 1965-жылдан комплекстүү талаачылык бригадасынын бригадири. 1974-79-жлдары СССР Жогорку Советинин депутатыСписок депутатов Верховного Совета СССР IX созыва.

 Сыйлыктары 
Социялистик Эмгектин Баатыры,Ленин ордени, Эмгек Кызыл Туу ордени, медалдар менен сыйланган.

 Колдонулган адабият 
 Борбугулов М. "Ош областы энциклопедия" Фрунзе 1989ж.

Категория:Инсандар
Категория:Кыргызстан
Категория:Араван району
Категория:Пахтачы
Категория:Социалисттик эмгектин баатырлары
Биринчи дүйнөлүк согуш

Биринчи дүйнөлүк согуш 220pxДаталар 28 июль 1914 — 11 ноябрь 1918Катышкандар Европа, Африка и Жакынкы Чыгыш (кыска мөөнөттө - Кытай, Тынч океандын аралдары)Согуштун себеби экономикалык империализм, территориалдык жана экономикалык тартышуулар, соода тосколдуктары, милитаризм жана автократия, европалык мамлекеттердин милдеттемелери.Согуштун жыйынтыгы Антантанын жеңиши. Орусиядыгы Февраль жана Октябрь революциялары, Германиядагы Ноябрь революциясы, Осмон империясынын жана Австро-Венгриянын кыйроосу. Америкалык капиталдын Европага кирип башташы. 
Биринчи дүйнөлүк согуш (28-июль 1914-жылы — 11-ноябрь 1918-жылы) — адамзаттын тарыхындагы эң чоң жана татаал согуштардын бири.

Биринчи дүйнөлүк согуш Төрттүк союз (Герман империясы, Австрия-Венгрия, Осмон империясы, Болгария) жана 
Антантa (Орусия империясы, Франция, Улуу Британия, Бельгия, Сербия, Черногория кийинчерээк Япония, Италия, Румыния, Португалия, Греция, АКШ жана башка бардыгы 34 мамлекет катышкан коалицияларынын ортосундагы согуш. 

Сараеводо австрия-венгриялык тактынын мураскери Франц-Фердинанддын өлтүрүлүшүнө байланышкан Босния кризисинен улам келип чыккан. Германия Англия менен Франциянын эсебинен жаңы колонияларды басып алууну, Франция менен Россияны начарлатууну, Европада өз үстөмдүгүн күчөтүүнү көздөгөн.

Австрия-Венгрия Балканда өз таасирин кеңейтүүгө жана өзү эзип жаткан элдердин улуттук-боштондук кыймылын басууга умтулган. Англия Германияны начарлатууга, анын колонияларынын бир бөлүгүн басып алууга үмүттөнгөн. Франция 1871-жылы Германияга тарттырып жиберген Эльзас менен Лотарингиянын чыгышын кайтарып алууну, ошондой эле Германиянын Саар жана Рейн облустарынын жарымын басып алууну каалаган. Россия Балканда жана Босфор менен Дарданелл кысыктарында өз үстөмдүгүн орнотууга, ошондой эле Германияны экономикалык жактан начарлатууга жана Австрия-Венгриянын Балканда үстөмдүк кылуу коркунучун жок кылууга умтулган. Биринчи дүйнөлүк согуш Антантанын жеңиши менен аяктады. Биринчи дүйнөлүк согуштун жүрүшүндө согушуп жаткан тараптар 74 миллион кишини аскерге мобилизациялашты. 10 миллионго жакын киши курман болду, 20 миллионго жакыны жарадар, 10 миллионго жакын киши ачарчылыктан жана эпидемиялардан (холера, темгилдүү келте, испан тумоосу) каза болду. 

1919-жылы 28-июнда Биринчи дүйнөлүк согуштун бүткөндүгү жөнүндө Германия менен Версаль тынчтык келишимине кол коюлду. Германиядан Европадагы биртоп жерлер алынып, Франция, Бельгия, Польшага берилди. Германиянын колонияларын жеңип чыккан мамлекеттер өз ара бөлүп алышкан. Жеңилген мамлекеттер, анын ичинде Осмон империясы көп жеринен ажырап калган. Австрия-Венгриядан Австрия, Венгрия, Чехословакия өз алдынча мамлекет болуп бөлүнүп чыккан. Австрия-Венгрия жеринин бир бөлүгү Румыния, Италия, ошондой эле кайрадан түзүлгөн Польша жана Югославия мамлекеттерине кирген.
Категория:Тарых
Крикун, Василий Гаврилович

Крикун Василий Гаврилович - (1918-ж. т., азыркы Сузак району, Октябрь кыштагы) — Советтер Союзунун Баатыры (1943). жылдан КПСС мүчөсү. Улуу Ата Мекендик согушка чейин ветеринар-фельдшер болуп иштеген. 1942-жылы ноябрдан фронтто; старший сержант, Кызыл Туулуу 315-аткычтар дивизиясынын 362- аткычтар полкунда отделение командири. Мелитополь шаары үчүн салгылашта эрдик көрсөткөн. Душмандын бронепоездин жарган. Автоматчылар тобу менен душмандын штабын талкалап, штаб офицерин туткунга алган. Душмандын 18 танкын, 6 автомашинасын, 5 замбирегин иштен чыгарган (1943). Ал аскер окуу жайында окуган. Согуштан кийин Анжияндагы мончо - кир жуучу комбинаттын директору, Жалал-Абаддагы «Коминтерн» артелинин председатели. 1978-жылдан пенсияда, Новосибирск шаарында жашайт. Ленин ордени менен сыйланган.

 Адабият 
 Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Ф., 1973-ж.

Категория:Инсандар
Категория:Кыргызстан
Категория:Коом
Категория:Ош шаары
Категория:Борбордук Азия
Категория:Кыргыз таануу
Категория:Сузак району
Категория:Туулгандар 1918-жылы
Категория:Советтер Союзунун баатырлары
Категория:Кыргыз тарыхы
Мазков Евдоким Константинович

Мазков Евдоким Константинович - (1922, Казак ССРи, Актөбе облусу Мартук бекети — 1980, Жалал-Абад шаары) — учкуч, Советтер Союзунун Баатыры (1944). 1944-жылдан КПСС мүчөсү. Орто мектепти Жалал-Абад шаарынан бүтүргөн. Жалал-Абад шаарынан Советтик Армиянын катарына чакырылган. 1941—42-жылдары Чкалов шаарындагы учкучтардын жогорку мектебинде окуган. 1943-жылдын апрелинен Түштүк-Батыш жана Закавказье-Украин фронтторунда болуп, Белгород, Донбасс, Запорожье, Кривой Рог, Никополду бошотууга катышкан. 85 согуштук учуу жасап, душ-мандын 89 автомашинасын, 7 танк, 26 замбирегин, 8 дзот, ок-дары сакталуучу 4 кампасын, 19 вагонун, 2 ротадай аскерин жок кылган. Запорожье аймагында Днепр дарыясындагы темир жол көпүрөсүн сүрөткө тартып алуу боюнча өтө татаал тапшырманы аткарган. Түндүк Балтиканы бошотууга катышкан. 1943-жылдын сентябрынан авиазвенонун командири, 1944-жылы Балтика боюндагы салгылашта оор жарадар болгондон кийин капитан наамында отставкага чыккан. Смоленск облусунун Шумячь районунундагы Форпост кыштагында слесарь болуп иштеген. Кийин Жалал Абад шаарында жашаган. Эмгек Кызыл Туу ордени, медалдар менен сыйланган.

 Булактар 
 Борбугулов М. "Ош областы энциклопедия" Фрунзе 1989-ж.

Категория:Кыргызстан
Категория:Борбордук Азия
Категория:Туулгандар 1922-жылы
Категория:Өлгөндөр 1980-жылы
Категория:Учкучтар
Категория:Казакстан
Юсуп Момбеков

Момбеков Юсуп (1926, Ленин району, Хиля кышыштагы —1983, ошол эле жерде) — ал өндүрүштүн уюштуруучу, Социалисттик Эмгектин Баатыры (1973). 1957-жылдан КПСС мүчөсү. Эмгек жолун 1942-жылы «Кызыл-Жылдыз» колхозунда иштөөдөн баштаган, кийин «Бүргөндү» колхозунда эсепчи, бухгалтер, Карл Маркс атындагы колхоздо башкарманын орун басары, 1961-жылдан өмүрүнүн акырына чейин М. И. Калинин атындагы колхоздун председатели болуп иштеген. Ал жетектеген чарбанын экономикасы чыңдалып, 1973-жылы мамлекетке ал чыгарылган продукцияларын тапшырууну ашыгы менен аткарган. Эки Ленин ордени, «Ардак Белгиси» ордени, медалдар менен сыйланган. 1971—75-жылдары жана 1980—84-жылдары Кыргыз ССР Жогорку Советинин депутаты. 
 Адабият 
Борбугулов М. Ош областы энциклопедия. Фрунзе 1989-ж.

Категория:Инсандар
Категория:Кыргызстан
Категория:Илим
Категория:Коом
Категория:Эмгекчилер
Категория:Борбордук Азия
Категория:Кыргыз таануу
Категория:Кыргыз тарыхы
Категория:XX кылым
Разияхан Моминова

Моминова Разияхан (1918-жылы туулган. Ош шаары) — Кыргыз ССР эл артисти (1940). 1943-жылдан КПСС мүчөсү. Балдар үйүндө тарбияланган. Өздүк- көркөм чыгармачылык коллективинин катышуучусу. 1932-жылдан Оштогу Өзбек музыкалык драма театрында иштеген. Ал аткарган ролдор: Кымбат (У. Исмаилов, «Рустам»), Күмүшай (М. Ашрафи, «Бороон»), Жамийла (X. Хамза, «Бай менен батрак»), Оксана (К. Яшен, «Оккупанттарга өлүм») өзбек, уйгур, кыргыз классикалык бийлерин чебер аткарган. Ал аткарган «Анжиян полькасы» бий искусствосунун алтын фондусуна кирген. Кыргыз искусствосунун Москвада өткөн он күндүгүнө (1939) катышкан. 40— 50-жылдары Ош облусунун жана шаардык Эл депутаттар советине бир нече жолу шайланган. Эки «Ардак Белгиси» ордени, медалдар менен сыйланган. 1982-жылдан театрдын башкы балет-мейстери.

 Адабият 
 Борбугулов М. Ош областы энциклопедия. Фрунзе 1989-ж.

Категория:Коом
Категория:артисттер
Категория:Көркөм өнөр
Категория:Кыргызстан
Категория:Борбордук Азия
Категория:Кыргыз таануу
Категория:Кыргыз тарыхы
Категория:Туулгандар 1918-жылы
Категория:Ош шаарынын Бабур театры
Бектемир Мурзубраимов

Мурзубраимов Бектемир - (1940-жылы туулган Өзгөн району, Ничке-Сай кыштагы) — химия илимдеринин доктору (1986), профессор (1987). 1967-жылдан КПСС мүчөсү. 1956-жылы орто мектепти бүтүрүп, ошол эле жылы Ош мамлекеттик педагогика институтуна өткөн. 1962-жылы институтту бүтүргөндөн кийин жарым жылча мектепте иштеген. Кыргыз мамлекеттик университетинин аспирантурасында окуган. 1965-жылдан Ош мамлекеттик педагогика институтунда (окутуучу, кафедра башчысы, проректор, биология факультетинин деканы) болуп иштейт. 130дан ашык илимий эмгектери бар. Алардын көпчүлүгү СССР ИАнын журналына жана союздук Конференциялардын материалдарына жарыяланып, чет элдик тилдерге которулган. Мамлекеттин жетекчилигинде Ош педагогика институнун химиктери менен турмуш-тиричилик үчүн маанилүү элементтердин аракеттенүүсүнүн илимий негиздерин иштеп чыгып жаңы натыйжалуулукка ээ болгон биоактивдүү препараттарды синтездөөдө эмгектенип жатышат. СССР эл агартуу жана элге жогорку билим берүүнүн, Кыргыз ССР элге билим берүүнүн отличниги. В. И. Лениндин 100 жылдыгына карата «Эмгектеги артыкчылыгы үчүн» медалы, СССР ИАнын Н. С. Курнаков атындагы эстелик медалы менен сыйланган. 

 Адабият 
 Борбугулов М. Ош областы энциклопедия. Фрунзе 1989-ж.

Категория:Кыргызстан
Категория:Кыргыз таануу
Категория:Кыргыз тарыхы
Категория:Өзгөн району
Категория:Туулгандар 1940-жылы
Категория:Ош шаары
Категория:Окумуштуулар
Категория:химия