Zhantas/Cleaned-Kyrgyz_Wikipedia huggingface dataset:
Какыбаева Рабия

Какыбаева Рабия Оймочу жана чырмакчы. 1915-ж. Жумгал районундагы Кызарт айылында төрөлгөн.
 
Улуу Ата Мекендик согуш учурунда колхоздо эмгектенген. Рабиянын боз үйү Бишкектеги ат майданында, Ленин атындагы спорт сарайында, Кыргыз республикасынын 50 жылдык салтанатында тигилген. «Бекбекей» телеконкурсуна тартылган. Боз үйүнүн түрдүү үлгүлөрү бар. Жабык башынын ортосуна уз көбүнчө шырдакка таандык «табак оюмунун» жана «түр оюмунун» бирин ирээти менен салып, аны шырыйт. Боз үйдүн аянтына карата тегерете бычылган буюм эки же төрт бөлүктөн турат. Кош жабык башта кызыл-көк айкалышат. Ошол эки түс үйдүн ички көрүнүшүн өзүнө оодарып турат. Уздун тегиричинин чачыктары, боо-чуулары канат чийи, чыгдан чийи менен үндөшөт. Мында жалпы өң-түс пайда болот. Буюмдарына «табак оюмун», «кош кыл оюмун» маңдай тескейлетип берет. Көк-кызыл, кара-кызыл түстөгү оюмдар ортолук оюм менен четтик оюму үчүн бирдей карым-катыш жасай алат. Мунун «ак этегине» (жээк оюм) уз көк-кызылды, жашыл-караны кадимкидей жупташтырган. Канат чийи менен чыгдан чийине «ашкана көчөтү» менен «килем көчөтүн», «кыял көчөтүн», «омуртка көчөтүн» алат. «Аламончогун» аксары түс аркылуу берет. Чебер өзүнчө узчулук мектебин уюштуруп, өнөрканасында келиндери: Анар, Майрамкүл, Чилде анын узчулук нускасын алышат. 

Кыз-келиндери өрмөк үстүндө герменин «кыял оюмун», «карагай бутак көчөтүн», «илбирс тырмак оюмун» түшүрүшөт. Катышкан көргөзмөлөрү, кароо-сынактары жана алган сыйлыктары 1974-ж. Кыргыз ССРинин жана Кыргызстан Компартиясынын 50 жылдыгына карата «Элдик чеберлердин көркөм буюмдарынын көргөзмөсү». Боз үй тигип келгендиги үчүн Ардак грамота; 1982-ж. СССРдин 60 жылдыгына карата «Элдик көркөм кол өнөрчүлөрдүн райондук, областтык көргөзмөсү». Боз үйдүн жасалгасы үчүн Обкомдун жана Облаткомдун «Алтын колдуу чебер» деген дипломдору; «Канат чий», «Чыгдан чийи» үчүн Кыргызстан КП БКнын жана Кыргыз ССР Министрлер Советинин Ардак грамотасы.

 Колдонулган адабияттар 
Акматалиев A. Кыргыздын уз-усталары: Антология/Башкы ред. А. Карыпкулов; сүрөтчүлөрү Д. Чочунбаева, Г. В. Половникова. — Б.: КЭнин Башкы редакциясы, 1997, — 240 б.
ISBN 5-89750-080-0
Категория:Инсандар
Какишева Бурулча

Какишева Бурулча Саймачы. 1925-ж. Кемин районундагы Жол-Булак айылында төрөлгөн.
 
6-классты бүткөн. 1939-ж. Москвадагы Бүткүл союздук олимпиадага катышкан. Китепканачы, Кыргызстан мамлекеттик опера жана балет театрынын ырчысы, Чүй колхоз-совхоз театрынын артисти, 1940-жылдан Токтогул Сатылганов атындагы мамлекеттик филармониянын ырчысы болуп иштеген. Узчулуктун учугун абалы энеси Калыйдан үйрөнгөн. Бурулчаны энеси сайма саюуга жүк маанектете баштаганда анын ырчылык шыгы тутанып, элдик атактуу таланттар Калык, Осмонкул, Алымкул, Шаршен, Адамкалый Байбатыров, Бектемир Эгинчиевдердин тобуна кошулат. Айыл аралап, оюн коюуга чыгат. Талаа-түстө жүргөндө аның узчулук шыгын байкаган артисттер эркелетип, сайма саюуга үндөктөйт. Осмонкул жердик, жип-шуу таап берет, Калык атайын устага барып кергич жасатат, Байбатыр эки шибегени бир жасатат. Ошол учурларда бош боло калганда эле сайма саюуга отуруп, баш-аягы 62 туш кийиз сайып белектейт. 

Бурулчанын сайма жердиктери момосуйдан, трайкеден, баркуттан турат. Буюмду илме сайма аркылуу жүзөгө ашырат. Жалбырактардын сабактарын кыялдата ичке жана суйдаң алып, ар бир табакчанын (үйдүн) ортолорунан бардекчеленген көчөттөрдү чыгарып, алты табакчадан бир буюмду жаратат. Мында «карга тырмак көчөтү» «куш канат көчөтү» «кыял көчөтүнө» чабалекейдей катыш жасайт. Өсүмдүктөрдүн жалбырактары, бутактары жана гүлдөрдүн таажылары көркөм көчөттүн элементтери болуп эсептелет. Борбордук көчөт менен жээк көчөгтөрүнүн ортосуна жүргүзүлүүчү «суу» ак жип менен сайылып, «ит куйрук» оюмдан туруп, ортосунан сарыдан тегерекче (көзчө) берилет. 

Уз кызыл, көк, сары, мала, ак өңдөрдү ич ара жагызып, көк менен сары жипти алдыга алып чыгат.

 Колдонулган адабияттар 
Акматалиев A. Кыргыздын уз-усталары: Антология/Башкы ред. А. Карыпкулов; сүрөтчүлөрү Д. Чочунбаева, Г. В. Половникова. — Б.: КЭнин Башкы редакциясы, 1997, — 240 б.
ISBN 5-89750-080-0
Категория:Инсандар
Кайбылдаев Асан

Кайбылдаев Асан Жыгаччы, абаз изилдөөчү. 1929-ж. Ак-Суу районундагы Боз-Учук айылында төрөлгөн.
 
Жогорку билимдүү филолог. Устачылык шыкты аталаш агасы Абдылда Дөнөнбай уулунан алган. Ал чоң комузчу жана комуз уста болгон. Өз атасы да комуз черткен. Асандын чапкан комузу башкалардан айырмаланат. Жердигин жергиликтүү өрүктөн тандайт. Аны кыш айларында кыркат (себеби, декабрь, январь айында жыгач «уйкусурап» турган чагы, февралдан тамыры ойгоно баштайт). Ак-Суудагы Түргөн суусунун жээгиндеги «кайың боз карагайдан» комузга капкак жасайт. Жыгач тарамы күдүрөйүп көрүнүп, ал комуз капкагы үчүн табылгыз материал. Асан устаты Абдылданын айтуусу боюнча комуз капкагынын ичине ага тийбегидей кылып гитаранын үч кылын тагат. Комузду капкактап, кылын тагып черткенде ал жагымдуу жардамчы үн чыгарат. Бул ыкманы башка эч ким колдоно элек. Ал комуздун тулкусуна кооздоо, куранды жолотпойт. Анткени комуздун добушун качырат. Комуз чабууда уста жыгачты кыйып, каны-сөлү кача электе дароо чабат. Улам муздак сууга салып турат. Ал жарака кетирбей, жумшартат. Комуз бетин түптүз кылат (бети аз эле дөмпөк же кайкалак болсо добуш бузулат). Мындан сырткары устанын байкоосу боюнча комуздун чарасы менен моюнунун узундугу тепетең болушу керек. Эгер моюну узун болсо манжалар кылды басууга жетпей, басуу аралыгы алыстайт. 

Чарадан кыска келсе манжалар бүрүшүп калат. Комуздун моюну жоон болсо беш манжа бүт ойной албайт. Бармак жетпейт. Моюн өтө ичке болсо, манжалар ийилип калат. Асан күү чертүүдө баш бармакты иштете билет. Ал Ыбырай Туман уулуңун ичегиден кыл жасоо ыкмасын өздөштүргөн. Атактуу комузчу беш манжасын түгөл иштете билген. Калган комузчулар кылды басууда көбүнчө үч манжасын гана кыймылдатат. Асан комуз чабууда көл кылаасындагы комузду өтө чебер жасаган Жансерке, Кузьма, Чалагыз сыяктуулардын ыкмаларын өздөштүргөн. Ал усталар учурунда Карамолдо, Ыбырайларга комуз чаап берип турушкан. Алардын аспапкуралдары балта, чот-керки, үшкү, балка, маки гана болгон. Асан сүрөтчү-флорист дагы. Ал жыгач дарактарынын бутактарынан, тамырларынан, дүмүрлөрүнөн оңтоюна жараша сөлөкөттөрдү кылдат жасайт.

 Колдонулган адабияттар 
Акматалиев A. Кыргыздын уз-усталары: Антология/Башкы ред. А. Карыпкулов; сүрөтчүлөрү Д. Чочунбаева, Г. В. Половникова. — Б.: КЭнин Башкы редакциясы, 1997, — 240 б.
ISBN 5-89750-080-0
Категория:Инсандар
Казаболотова Дамира Асек кызы

Казаболотова Дамира Асек кызы Чырмакчы жана саймачы. 1963-ж. Бишкек шаарында төрөлгөн.
 
Орто билимдүү. Кинопрокатта фильмдерди көзөмөлдөөчү, Бишкектеги балдардын эстетикалык борборунда, Сүрөтчүлөр союзунун көркөм фондусунда чебер болуп узданган. Таянеси Батыркандын, энеси Шакендин таасиринде кичине чагынан эле өкмөттүк ири заказдарды аткарууга катышкан. Ага «Кыргызстандын герби», «Казакстандын герби», «Өзбекстандын герби», «Тажикстандын герби», «Молдавия республикасынын герби», Ш. Мамбетаипованын «Төө жетелеген кыз», «Мейман күтүү», «Бий», «Ак кеме» өңдүү чий чырмак эмгектеринин кагаз үлгүлөрү кирет. Дамира чебер аткаруучу катары абалы таанылып, кийин өз алдынча чыгарма түзүүгө бет бурат. Мында анын туштуктарга композиция түзүү ропорт (табакча) берүү аркылуу өзөктүү көрүнгөн ондогон чыгармалары бар. Анын «Конуш», «Төө жүгү», «Жылдыздуу түн», «Түгөлбай Сыдыкбеков» (портрет) өңдүү чий, сайма туштуктарында «жарым бадам», «калемпир көчөт», «карга тырмак», «тумарча», «айчык» өңдүү көчөттөрдү көбүнчө сары, ак, көгүш түстөрдү шурулата алып чыгат, ал иштери чакан белек-бечкекке шартташат. Ал тоолуктардын көчмөңдүү жашоо-турмушун элестетет. Катышкан көргөзмөлөрү, кароо-сынактары жана алган сыйлыктары 1987 ж. Улуу Октябрь Социалисттик революциясынын 70 жылдыгына карата «СССРдин ЭЧЖКнүн көргөзмөсү. Чакан чий чырмак үлгүлөрү үчүн ЭЧЖКнүн күбөлүгү; 1988 ж. Эл чыгармачылыгынын Бүткүл союздук фестивалына карата «Элдик кол өнөрчүлөрдүн республикалык кароо-сынагы». 

Сайма туштугу үчүн Кыргыз ССР Маданият министрлигинин Ардак грамотасы; 1990-ж. «Кыргызстан Эл чеберлер союзунун уюштуруу кароо-сынагы». Сайма, чий туштугу үчүн ЭЧЖРКнүн диплому, медалы.

 Колдонулган адабияттар 
 Акматалиев A. Кыргыздын уз-усталары: Антология/Башкы ред. А. Карыпкулов; сүрөтчүлөрү Д. Чочунбаева, Г. В. Половникова. — Б.: КЭнин Башкы редакциясы, 1997, — 240 б.
ISBN 5-89750-080-0

Категория:Инсандар
Категория:Туулгандар 1963-жылы
Кадралиева Гүлбайра

Кадралиева Гүлбайра Саймачы жана куракчы. 1928-ж. Ысык-Ата районундагы Кең-Булуң айылыңда төрөлгөн.
 
Жети жылдык мектепти бүтүп, Бишкекте фабрика, комбинат, ательелерде бычмачы-тикмечи болуп эмгектенген. Узчулукту апасынан үйрөнгөн. Кол өнөрчүлүктү сайма («таңдай сайма», «жөрмөмө сайма», «басма сайма», «илме сайма», «терс кайык») саюудан баштаган. Анын колунан ак жердикке сайылган (айбанат, канаттууларды көчөт кылган) керебетке тарткыч, кийим жапкыч, сүлгү, терезе пардоо, бетаарчы, туш кийиз, туштук өңдүү буюмдары азыр да көөнөрбөй, уздук үлгү катары сакталууда. Саймачылык менен түймөчүлүктү (тор чачыкчылыкты) эриш-аркак аткарат. Куракчылыкта агасы Садыбакастын көркөм оюмдары аркылуу чебер аткаруучу катары да таанылган. Гүлбайраяын өздүк үлгүлөрүнө курак-өөндөрүн майда алып, алты-сегиз өңдү (кызып, көк, жашыл, сары, күрөң, мала, ак, кара) ич ара чаташтырбай айкалыштырып, жалпысынан коңур түстү пайда кылып, сүрөтчүлөрдүн живопистери сымал маанайды элестете билүү мүнөздүү. Уз көбүнчө чий куракты, каттама куракты арбын кармайт. «Чымын канат көчөтүн», «калдыркан канат көчөтүн» берет. Эки көчөттү бири-биринен айырмалоо-бөлүү үчүн «каркыра канат көчөтүн» «аламыч» катары такай колдонот. Төрт бурчтуу майда бир табакча жаралып, өзүнчө өзөгү бар «үйдү» түзгөн көчөттөрүнө туштук (туш кийиз), текче, күзгү кап, куржун, көпчүк, кайчы кап сыяктуулары кирет. Кооз буюм-тайымдары С. Кадралиевдин автордук музейине түбөлүккө илинген. Эмгеги түстүү баттамада. 

Катышкан көргөзмөлөрү, кароо-сынактары 1988 ж. С. Кадралиевдин жекече көргөзмөсү. Курак буюмдарынын түрлөрү, туш кийизи коюлган. 1992-ж. Кыргызстан эл чеберлер Союзунун сатуу көргөзмөсү. Туштугу, көпчүгү, алты каты, күзгү кабы, текчеси, кайчы кабы коюлган.

 Колдонулган адабияттар 
Акматалиев A. Кыргыздын уз-усталары: Антология/Башкы ред. А. Карыпкулов; сүрөтчүлөрү Д. Чочунбаева, Г. В. Половникова. — Б.: КЭнин Башкы редакциясы, 1997, — 240 б.
ISBN 5-89750-080-0
Категория:Инсандар
Ишенова Асия

Ишенова Асия Саймачы, чырмакчы. 1943-ж. Куланак районундагы (азыркы Нарын) Куланак айылында төрөлгөн.
 
Орто билимдүү. Бишкектеги «Кызыл тикмечи» фабрикасында уздук жолун баштаган. Андан соң Кыргыз ССР Сүрөтчүлөр союзунун алдындагы көркөм фондуга которулуп, чий цехинде чырмакчылыкты өздөштүрөт. 1982-жылдан «Кыял» элдик көркөм кол өнөрчүлүк Бирикмесинде саймачылык боюнча узданган. 1990-жылдан Кыргызстан Эл чеберлер союзунун мүчөсү. Асиянын өнөрканасында чий жана сайма буюмдарына көркөм көчөт түшүрүү аракеттеринен тизгинде барууда. Анын жараткан чакан үлгүлөрүндө адис прикладник сүрөтчүлөрдүн иштерине зор таасирленгени байкалат. Узда толук ойду түшүндүргөн ырааттуу чечмелөөгө ылайык бир бүтүн чыгарма катары берүү ыкмалары арбын жолугат. Негизи ал чий чырмакчылык боюнча көрүнүктүү сүрөтчү-прикладниктердин тапшырмалары анын уздануусуна ого бетер жол ачты. Ал В. И. Ленинден тартын көп инсандардын портретин чийге түшүрүүгө машыккан. Алардын алкагына чыгармачылыкка таандык көчөттөрдү төп түшүрөт. Уз чий чырмак, сайма буюм үлгүлөрү боюнча аттанган ири ташпырмаларды аткарган. Катышкан көргөзмөлөрү, кароо-сынактары жана алган сыйлыктары 1978 ж. Москва. «Элдик жасалга өнөрүнүн Бүткүл союздук көргөзмөсү». 

Ала кийизи үчүн Ардак грамота; 1979 ж. Москва. «Элдик колдонмо-жасалга өнөрүнүн Бүткүл союздук көргөзмөсү». Ала кийизи үчүн Ардак грамота; 1988-ж. Багдад. Эл аралык көргөзмө. Сайма кийиэ текчеси менен катышкан; 1990-ж. «Кыял» элдик көркөм кол өнөрчүлүк Бирикмесинин «Корея элдик демократиялык республикасындагы көргөзмөсү». Сайма кийиз туштугу менен катышкан; 1990-ж. Орто Азия жана Казакстан союздук республикаларынын «Ташкенттеги колдонмо өнөрү боюнча көргөзмөсү». Сайма текчелеринин өзүнчө бир бүтүмү менен катышкан; 1990-ж. «Кыргыэстав Эл чеберлер союзунун уюштуруу көргөзмөсү». Сайма жана чырмак буюмдары менен катышкан.

 Колдонулган адабияттар 
Акматалиев A. Кыргыздын уз-усталары: Антология/Башкы ред. А. Карыпкулов; сүрөтчүлөрү Д. Чочунбаева, Г. В. Половникова. — Б.: КЭнин Башкы редакциясы, 1997, — 240 б.
ISBN 5-89750-080-0
Категория:Инсандар
Итикеев Эсенбек

Итикеев Эсенбек Ат жабдыктарынын чебери. 1933-ж. Жумгал районундагы Сары-Булуң айылында төрөлгөн.
 
Бүтпөгөн Орто билимдүү. Ат жасалгаларынын шөкөттөрүн кармоосу башкалардан анча айырмаланбайт. Ал эми үзөңгүнүн кооз түрүн чоюндан, жезден, колодон сомдоп, буюмдун өзүнө гана таандык бөтөнчөлүгү жана сыйдалуулугу билинет. Үзөңгү куюда эки бөлүктөн турган жекече калыбын колдонот. Чөйчөккө калайды салып, көмүр менен эритет. Аны көркөм калыбына куюп, датчадбас болот аркылуу карматыл, өгөөлөп жымсалдайт. Өзүнчө түр таап жараткан жез үзөңгүлөрүнө жана «кошунду», «сүзмө» (жүзмө), «купа», «солондор», «тогоо», «чагармак» өңдүү өрүм менен кайыкка бирдей көркөм кынапталып түшүүчү шөкөттөрүнө калк кардар.

 Колдонулган адабияттар 
Акматалиев A. Кыргыздын уз-усталары: Антология/Башкы ред. А. Карыпкулов; сүрөтчүлөрү Д. Чочунбаева, Г. В. Половникова. — Б.: КЭнин Башкы редакциясы, 1997, — 240 б.
ISBN 5-89750-080-0
Категория:Инсандар
Исраилова Элиза

Исраилова Элиза Чырмакчы жана оймочу. 1963-ж. Тоң районундагы Ак-Терек айылында төрөлгөн.
 
Бишкектеги көркөм окуу жайынын колдонмо өнөрү боюнча бөлүмүн бүткөн. Азыр Караколдо шаардык байланыш бөлүмүндө сүрөтчү. 1990-жылдан Кыргызстан Эл чеберлер союзунун мүчөсү. Энеси Бурмакан Мамбет кызынын («Кыял» элдик көркөм кол өнөрчүлүк Бирикмесинин үйдөн уздануучусу) таалим-тарбиясын алган. Нлизанын чеберчилигинде чий чырмакчылык башкы орунда турат. Ал көркөм каражаттарды адам менен айбанаттарды тыгыз стилдештирип адис сүрөтчү катары берүүгө дымагы бар. Уз кийиз, кездеме буюмдарыяда көркөм оюм-көчөттөр менен айкалыштыра алат. Ал белек-бечкекке шартташат да, ар бирине ат коюп композиция түзүүгө аракеттенет. Мисалы, бүркүтчөн карыя кымыз ичип отурат. Боз үйдөгү майрам тынчтык, күнөстүү гүлдөгөн Кыргызстандын элесин тартуу, күүнүн сыры - чоор, комуз сымалдарды ич ара стилдештирип, жандуу образ жаратууга дилгирлиги баамдалат. 

Сатуу көргөзмөлөрүндө кардар адамдарын табат. Катышкан көргөзмөлөрү, кароо-сыяактары жана алган сыйлыктары 1984-ж. Кыргыз ССРинин 60 жылдыгына карата «Элдик чеберлердин көркөм буюмдарынын республикалык II кароо-сынагы». Чий туштуктары үчүн ЭЧЖРКнүн III даражадагы диплому; 1990-ж. «Кыргызстан Эл чеберлер союзунун уюштуруу көргөзмөсү». Чий тушгуктары, ала кийиздери менен катышкан.

 Колдонулган адабияттар 
Акматалиев A. Кыргыздын уз-усталары: Антология/Башкы ред. А. Карыпкулов; сүрөтчүлөрү Д. Чочунбаева, Г. В. Половникова. — Б.: КЭнин Башкы редакциясы, 1997, — 240 б.
ISBN 5-89750-080-0
Категория:Инсандар
Исраил уулу Сыдык

Исраил уулу Сыдык Ат жабдыктарынын чебери. 1924-ж. Кемин районундагы Чоң-Булак айылында төрөлгөн.
 
Орто билимдүү. Улуу Ата Мекендик согушка катышкан. Кыйла жылдары эсеп-кысап жаатында эмгектенген. Айылдашы Мажит зергерден таасир алган. Сыдык эркек-аялдардын эски ат жабдыктарынын эски үлгүлөрүнүн негизинде ортодон өзүнчө сыйда түр жараткан. Устанын көмүркөйүндөгү ар кандай аспап-куралдарынын ичинен ойлоп тапкан чүмөк шибегеси кайыш менен булгаарыны беттеп кайып жатканда бошотпой чымыратып тартып турат. Сыдык жезге пластмасса чөгөрөт. Жабдыктын шөкөттөрүнө сары жезди пайдаланат. Акак таш, каухар таш ордуна айнек менен буюм-тайымды «тогуз төбөлөйт».

 Колдонулган адабияттар 
Акматалиев A. Кыргыздын уз-усталары: Антология/Башкы ред. А. Карыпкулов; сүрөтчүлөрү Д. Чочунбаева, Г. В. Половникова. — Б.: КЭнин Башкы редакциясы, 1997, — 240 б.
ISBN 5-89750-080-0
Категория:Инсандар
Исраилов Исламбек Садык уулу

Исраилов Исламбек Садык уулу Зергер. 1966-ж. Кемин районундагы Жон-Булак айылында төрөлгөн.
 
Бишкектеги элдик көркөм кол өнөрчүлүк кесипчилик-техникалык окуу жайынын таш чегүүчүлүк бөлүмүн бүтүргөн. 1992-жылдан Кыргызстан Эл чеберлер союзунун мүчөсү. Устакерчилик таасирди аталары Сыдык жана Садыктан алган. Исламбек ат жабдыктарын кайып жасайт. Ага жезден, мистен шөкөт чабат. Анын формасын кыз-келиндердин илгерки ат жабдыктарына үндөштүрүп жасайт. Ал жүгөнгө, көмөлдүрүккө, басмайылга, куюшканга тогоо, чагармак, сүзмө (жүзмө), купа, кошунду, солондор жана жардамчы шөкөттөрдү чаап, чапкылоо аркылуу «айчык», «тоок көз» сымал түр түшүрөт. Куюшкандын солондорува «мүйүз оюмун» чегип, жагалмай канаттантат. Анын кошундусу «купадан» болот. Басмайылга «каз таңдай өрүмүн» жаткызып, акак ордуна кызыл булгаарыдан «тогуз төбөлөө» түрүн түшүрөт. Шөкөттөр үчүн жука, калыңыраак жезди, мисти бирдей пайдаланат. Көмөлдүрүк жүрөкчвсүн тумарча кылат. Чабылуучу түстүү металлдарды мис ордуна, адатта, темир ак мык аркылуу карматат да, анын арткы бетине бөрк коёт. Исламбек камчыга «жылан боор» өрүмүн түшкүн кылат. Алакан ордуна «көзчө» берип, сабын табылгыдан тандайт. Ээр да чабат. Анын жердигине талды пайдаланат. Ээрди жумуру чаап, үстүнүн сынбашы үчүн тарамыш «ичирип», ичи-сыртын булгаары менен каптайт. Анын ат жабдыктарынын толук бүтүмү Казакстан менен Кыргызстандын жайма базарларына дайыма сатууга түшүп, колго токтобойт. Желдик, тердик тигүүдө, ак кайышка булгаарыны беттеп кайып кармоодо энеси Нуруйпанын кол кабышы бар. Катышкан көргөзмөлөрү, кароо-сынактары жана алган сыйлыктары 1987 ж. «Кыргызстан Эл чеберлеринин III сатуу квргөзмөсү». Ат жабдыктарынын толук бүтүмү үчүн I даражадагы диплом.

 Колдонулган адабияттар 
Акматалиев A. Кыргыздын уз-усталары: Антология/Башкы ред. А. Карыпкулов; сүрөтчүлөрү Д. Чочунбаева, Г. В. Половникова. — Б.: КЭнин Башкы редакциясы, 1997, — 240 б.
ISBN 5-89750-080-0
Категория:Инсандар
Исмаилова Сайра

Исмаилова Сайра Саймачы. 1938-ж. Тоң районундагы Ак-Өлөн, айылында төрөлгөн.
 
Орто билимдүү. «Кыял» элдик көркөм кол өнөрчүлүк Бирикмесинин Ысык-Көл шаарыядагы филиалын уюштурууга жандуу катышкан. Анын жигит калпагы, балдардын калпагы, туштук боюнча өзүнчө жараткан үлгүлөрү көркөм кеңештерден өтүп көп нускаланган. Кыргыз ССР Жергиликтүү өнөр жай министрлиги «II сынактагы чебер сүрөтчү» деген наам берген. Уз жердикти өзү жасайт да, көбүнчө эки табакчаны алат. Ар бир табакчанын ичинен төрт «кочкор мүйүз оюмунун» төбөсүнөн шарттуу «карга тырмак оюмун» чыгарат. Ал төрт жүрөкчөнү элестетет. Ал табакчанын төрт жеринен төрт «карга тырмак» оюму чыгырыкташып орун алган оюм элементтерине шайкештелет. Табакчанын ичинен пайда болгон жүрөкчө оюмдары жарыш жээктелет. Бир бүтүмдү түзгөн эки табакчанын алдынан беш жеринен топ чачык (чок, папик) төгүлүп турат. Табакчалардын сыртынан «жагалмай канат оюмунан» кыялданта алкак (жээк оюм) берет. Негизи кара жердикке ачык (сары, ток сары) түстөгү жипти илме сайма (шибеге сайма) аркылуу төп, так берүүсү уздун өтө кылдаттыгын билдирет. Чакан туштуктарынын этек кулакчындары сөзсүз төкмө чачыланат. Сайрабүбү кийизден жердик жасап, ага көркөм көчөттөрдү ийне сайма менен «илме сайма» ыкмасында «куш оюмунун» алдынан «карга тырмак оюмун», «кочкор мүйүз оюмдарын» берет. Башка саймачылардай шырдак оюмдары менен көркөм көчөттөрдү бири бирине айкаштыруу арасында кооздуктарды жаратпай, жалац оюмду кооздуктун каражатына пайдаланат. Ал «Жайлоодо» аттуу туштугунан көрүнөт. Жердиги кийизден жасалган бул эмгекте кыргыздын жашоо-тиричилиги элестейт. Анда түстөрдүн касиети менен толукшуп, нөөмөтүнө келип турган кадимки жай ыракаты көз алдыга тартылат. Аны керектелүүчү гана буюм эмес, утилитардуу (жасалга-колдонмо), уникалдуу (чанда жолугуучу) чыгарма катары да кароого болот. Катышкан көргөзмөлөрү, кароо-сынактары жана алган сыйлыктары 1987 ж. Улуу Октябрь Социалисттик революциясынын 70 жылдыгына карата «Элдик чеберлердин республикалык кароо-сынагы». Сайма буюмдары үчүн «Кыял» элдик көркөм кол өнөрчүлүк Бирикмесинин Ардак грамотасы; 1988 ж. «Кыял» элдик көркөм кол өнөрчүлүк Бирикмесинин 20 жылдыгына карата «Элдик чеберлердин республикалык кароо-сынагы». Баш кийими, сайма буюмдары үчүн «Кыял» Бирикмесинин Ардак грамотасы.

 Колдонулган адабияттар 
Акматалиев A. Кыргыздын уз-усталары: Антология/Башкы ред. А. Карыпкулов; сүрөтчүлөрү Д. Чочунбаева, Г. В. Половникова. — Б.: КЭнин Башкы редакциясы, 1997, — 240 б.
ISBN 5-89750-080-0
Категория:Инсандар
Исмаилов Сапар Токтосун уулу

Исмаилов Сапар Токтосун уулу Жыгаччы. Тоң районундагы Ак-Терек айылында төрөлгөн.
 
Атасы Токтосун устанын таалимин алган. Сапар жыгачтын жердигине жапайы талды, колдо өстүргөн талды пайдаланат. Аны чала кургатып, түзөтүү үчүн кызытуу ыкмасын колдонот. Койдун жаңы кыгына улам текши суу сээп турганда ал болжолдо 8-9 сааттардан соң ысып чыгат. Ага 4-5 талды сойлотот. Жаңы кыктын курамында түрдүү заттар болгондуктан жыгач ойдогудай жашыйт. Андан кийин талдарды ирээти менен бирден тезге коёт. Кереге-ууктук талдардын матоосу жанбашы үчүн өзүнчө жатак колдонот. Чебер Кара-Кужур кыштоосунун Ичке-Төрүндөгү жошо топурагын алып, ага малдын канын аралаштырып аябай эзет. Аны менен уук кереги боёсо ал колго жукпайт. Жошо жыгачтын ички касиеттерине жараша түрдүү түстү пайда кылат.

 Колдонулган адабияттар 
Акматалиев A. Кыргыздын уз-усталары: Антология/Башкы ред. А. Карыпкулов; сүрөтчүлөрү Д. Чочунбаева, Г. В. Половникова. — Б.: КЭнин Башкы редакциясы, 1997, — 240 б.
ISBN 5-89750-080-0
Категория:Инсандар
Исмаил уулу Токтосун

Исмаил уулу Токтосун Жыгаччы. 1928-ж. Тоң районундагы АкТерек айылында төрөлгөн.
 
Устакерчиликти элүүнчү жылдары баштаган. Атасы уста болуп, барасы оң-тетири айланган кош тегирмен чуркаткан таш чеккич аталган. Токтосун жыгаччылык боюнча «Кыял» көркөм кол өнөрчүлүк бирикмесинде үйдөн уздануучу чебер болуп иштеген. Токтосун (Токон) жыгаччылыкка жергиликтүү сөгөт, турпан талды пайдаланат. Анткени, жапайы тал оролуп өсүп, керегеге бышык келет, өзөгү жок болот. Өзөгү ичкерээк актал турпан талдан өзөгү жоонураак көрүнүп, уукка жарашат, матоодо. түзөлөт. Алты канат ак өргөө көтөрүүдө уста түндүктөн 85-87 көз чыгарат. Жердиктери түгөл даярдалса, айына бир боз үйдүн сөөгүн жеке бүтүрөт. Ал болжолдо 150дөй үй жыгачын даярдаган. Ага Кочкор, Жумгал, Нарын, КараКужур, Тоң аймактарынан кардарлар көп. Чебер үй жыгачына узануу боюнча үйрөнчүктөрдү өстүргөн. Аларга Ч. Зеретбеков, М. Тыныкеев, Б. Бейшекеев өңдүүлөр кирет.

 Колдонулган адабияттар 
Акматалиев A. Кыргыздын уз-усталары: Антология/Башкы ред. А. Карыпкулов; сүрөтчүлөрү Д. Чочунбаева, Г. В. Половникова. — Б.: КЭнин Башкы редакциясы, 1997, — 240 б.
ISBN 5-89750-080-0
Категория:Инсандар
Исаков Койчуке

Исаков Койчуке Жыгаччы. 1932-ж. Кемин районундагы Кызыл-Суу айылында төрөлгөн.
 
Бишкектеги айып чарба техникумун бүткөн. 1980-жылдан казак кыргызга таанымал ээрчи Казактыя нускоосу менен жыгаччылыкка узанат. 1991-жылдан Кыргызстан Эл чеберлер союзунун мүчөсү. Ал ээр үчүн жергиликтүү талды тандайт. Аны жыл мезгилин тандабай кыят да, бир учурда 15- 20дайын дароо сомдоп, жаткан жайында кургаганын четинен чабат. Ал ээрди сомдоого, чабууга илгерки бай тешелерди (атайын Ташкенден алдырып) пайдаланат. Байтеше кетмен менен жер чапкандай болуп жыгачка жабыша түшөт. Андан кийин балтаны, керкини, ал эми ээрдин кашы, алдыңкы жана арткы акталары үчүн бычакты пайдаланат. Уста ээрди туюк чаап, бодонун териси менен каптайт. Анын ээрин кардарлар токтотпой алат. Ал кырма идиштер: табак, аяк, сузгу, чөйчөк, кашык өңдүүлөргө да кызуу узанууда. Катышкан көргөзмөлөрү, кароо-сынактары жана алган сыйлыктары 1991-ж. «Кыргызстан Эл чеберлер союзунун уюштуруу көргөзмөсү». Ээр үлгүлөрү менен катышкан.

 Колдонулган адабияттар 
Акматалиев A. Кыргыздын уз-усталары: Антология/Башкы ред. А. Карыпкулов; сүрөтчүлөрү Д. Чочунбаева, Г. В. Половникова. — Б.: КЭнин Башкы редакциясы, 1997, — 240 б.
ISBN 5-89750-080-0
Категория:Инсандар