Zhantas/Cleaned-Kyrgyz_Wikipedia huggingface dataset:
Элдик демилге

Элдик демилге – биркатар өлкөлөрдүн конституциялык укугундагы институт; түздөнтүз калк аркылуу мыйзам чыгаруу укугун ишке ашыруу механизми, ал үчүн мыйзам долбоорун колдоочу белгилүү санда кол топтоо талап кылынат. КРде Э.д. 30 миң шайлоочуга таандык.

 Колдонулган адабияттар 
Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Элдик сот арачылар ишти кароо жөнүндөгү өтүнмө

Элдик сот арачылар ишти кароо жөнүндөгү өтүнмө – кээбир өлкөлөрдүн процесстик укугунда соттор айыпталуучунун өзүнүн ишин ушундай сотто гана кароо арызын берүүсү каралган. Айыпталуучу мындай өтүнүчкө ага адепки тергөө иштери аякталганы жарыялангандан кийин жана иштин баардык материалдары таанышуу үчүн берилген учурда гана укуктуу болот. Андан кийин Э. с. а. и. к. ж. ө. кабыл алынбайт.

 Колдонулган адабияттар 
Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Элдик сот арачылары

Элдик сот арачылары – айрым өлкөлөрдө, мисалы, РФде – соттордо жарандык жана кылмыш-жаза иштерин кароого катышуу үчүн шайланган жарандар. Соттун судьялары менен бирдей укуктарга ээ. Адатта, соттун курамына эки Э. с. т. кирет.

 Колдонулган адабияттар 
Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Элдик сот арачысы

Элдик сот арачысы – элдин түздөнтүз сот акыйкаттуулугуна катышуу принцибин жүзөгө ашыруучу сот тутумундагы институттарынын бири. Классикалык жагынан алганда, ал ошол иш үчүн гана кокустук усулунда тандалып алынган 6, 12 же андан башка сандагы элдик сот арачыларынан – акылдаштар алкагынан, жана да укук маселелерин чечүүчү 1 (кээбир учурларда бирнече) кесипкөй соттон турат. Э. с. а-нын чечиминин негизинде сот өзүнүн өкүмүн чыгарып, жаза чарасын аныктайт. Эреже катары, Э. с. а. баштапкы баскычта турган өтө маанилүү кылмыш ишин карап, анын чечими кайра даттанууга жатпайт. Ал Англияда XII–XV кылымдарда чыгып, Улуу француз ыңкылабынан кийин (1789–1793-жж) Европа менен дүйнөнүн башка жерлеринде кеңири тарай баштаган. Ушу тапта Э. с. а. институттары АКШда, Улуу Британияда, Канадада, Ирландияда, Швейцарияда ж. б. өлкөлөрдө иштейт. Орусияда 1864–1917-жылдар аралыгында иштеп, 1993-жылы (анын 9 субъектисине гана) кайра киргизилди. КРде андай институтут жок.

 Колдонулган адабияттар 
Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Элдүүлүк

Элдүүлүк – адамдардын тарыхый жактан калыптанган тилдик, аймактык, экономикалык жана маданий жалпылыгы. Азыркы адабияттарда Э. эл жана улут дегенге карата белигилери жана маанилери тууралуу талаш-тартыш жүрүүдө.

 Колдонулган адабияттар 
Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Электр байланыш кызматы

Электр байланыш кызматы – өзүнө тийиштүү же болбосо башкаларга таандык электр байланыш тармагы аркылуу электр байланыш кызматтарын көрсөтүү негизги иши болуп саналган жеке же юридикалык жактар.

 Колдонулган адабияттар 
Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Электр байланышы

Электр байланышы – зым, радио, оптикалык жана башка электромагниттик жабдуулардын жардамы менен белгилерди, жазуу текстерин, сүрөттөрдү жана үндөрдү, же болбосо башка аргандай маалыматтарды кабыл алуу жана берүү.

 Колдонулган адабияттар 
Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Электр байланышынын оператору

Электр байланышынын оператору – электр байланыш тармагын иштетүүчү жеке жана юридикалык жак. Э. б. о. байланыш боюнча ыйгарым укуктуу мамлекеттик орган тарабынан берилүүчү лицензиялык макулдашуунун негизинде аракеттенет.

 Колдонулган адабияттар 
Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Электр- жана жылуулук кубаттуулуктарын уурдоо

Электр- жана жылуулук кубаттуулуктарын уурдоо – тийешелүү улуксаты жок, өзүбилемдикке салуу менен электр жана жылуулук кубаттуулуктарын берүүнүн, керектөөнүн булактарына кошулуп алуу.

 Колдонулган адабияттар 
Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Электр менен жабдууга типтүү келишим

Электр менен жабдууга типтүү келишим – өндүрүүчү, ташып жеткирүүчү, бөлүштүрүүчү ишканалардын жана керектөөчүлөрдүн ортосундагы кызмат көрсөтүүлөрдү бөлүштүрүүнүн жана кызмат көрсөтүүлөрдөн пайдалануунун сөзсүз сакталуучу белгилүү шарттары, белгилүү укуктардын жана милдеттенмелердин тизмеси көрсөтүлгөн макулдашуу.

 Колдонулган адабияттар 
Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Электробайланыш түйүнү

Электробайланыш түйүнү – үнү, добушу, көрсөтүүсү, маалыматтарды берүү жана көрсөтүү, ошондой эле баардык мындай билдирүү бөлүкчөлөрү менен бирге, коммутация менен электробайланышты багыттоо үчүн тартылган радио-, оптикалык же электромагниттик тутум.

 Колдонулган адабияттар 
Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Электрон биржасы

Электрон биржасы – компьютер тармагы аркылуу соода жүргүзүүчү биржа. Э. б. 1984-жылы Бермуд аралдарында уюштурулган. Андагы биржа алкагын (же кампасын) ар кыл өлкөлөрдөгү терминалдык түзүлүштөр, далдалчылар менен байланышкан кубаттуу ЭЭМ алмаштырган. 1990-жылы АКШнын айрым ири биржаларында түнкү убакыт киргизилген.

 Колдонулган адабияттар 
Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Электрондук төлөм

Электрондук төлөм – мыйзамга жана белгиленген жолжоболорго ылайык, электрондук төлөм документинин жардамы менен жүзөгө ашырылуучу төлөм.

 Колдонулган адабияттар 
Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр 
Категория:Финансы
Категория:Банк иштери
Категория:Экономика
Категория:Бухгалтердик эсеп
Электрондук төлөм документи

Электрондук төлөм документи – электрондук таризде түзүлгөн, электрондук сандык кол коюу менен ырасталуучу эсептешүүлөрдү жүргүзүү үчүн зарыл болгон маалыматтар бар төлөм документинин бир түрү.

 Колдонулган адабияттар 
Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр 
Категория:Финансы
Категория:Банк иштери
Категория:Экономика
Категория:Бухгалтердик эсеп
Электрондук төлөмдөрдү жүргүзүү боюнча тейлөө кызматтарын көрсөтүүчү каржылык жана башка мекемелер

Электрондук төлөмдөрдү жүргүзүү боюнча тейлөө кызматтарын көрсөтүүчү каржылык жана башка мекемелер – ыйгарым укуктуу мамлекеттик орган тарабынан берилген лицензиянын негизинде электрондук төлөмдөрдү ишке ашыруу боюнча каржылык кызмат көрсөтүүлөрдү ишке ашырууга адистештирилген каржы мекемелери жана башка коммерциялык банктар.

 Колдонулган адабияттар 
Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Элчилик укук

Элчилик укук – эларалык укуктун байыркы тармагы; бир мамлекеттин башка мамлекеттин аймагындагы дипломаттык өкүлчүлүктөрүнүн жана дипломаттык агенттеринин юридикалык статусун жана иштеринин принциптери менен ченемдерин камтыйт. Эларалык мамиле каадаларынын негизинде миңдеген жылдар бою жыйналган Э. у-тун ченемдик курамы азыркы мезгилде Дипломаттык карым-катнаштар жөнүндө 1961-жылкы Вена конвенциясында, Атайын миссиялар жөнүндө 1969-жылкы конвенцияда ж. б. иретке салынган жана кодификацияланган. Дипломаттардын жана дипломаттык өкүлчүлүктөрдүн укуктук абалынын маселелериэки тараптуу эларалык келишимдерди жана улуттук мыйзамдарды жөнгө салуунун да объектиси болуп саналат. «Э. у.» аталгысы кээде дипломаттык укук маанисинде колдонулат.

 Колдонулган адабияттар 
Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Элчиликтин консулдук бөлүмү

Элчиликтин консулдук бөлүмү – барган мамлекеттин борборунда же анын башка жактарында, ал аймакта өзалдынча консулдук мекеме болбогон шарттарда элчиликтин алдында уюштурулган консулдук милдеттерди жүргүзүүчү бөлүм. Э. к. б-ндө иштөө үчүн элчиликтен өздөрүнүн элчиликке таандык статустарын сактап калуу менен дипломаттык жана административдик-техникалык кызматкерлер бөлүнүп берилет. Э. к. б-нүн башчысын дайындоо тууралуу анан жеке жана кызматтык маалыматтары көрсөтүлүү менен барган өлкөнүн Тышкы иштер министрилигине билдирилет. Мында адатта консулдук патентти же экзекватураны алуунун зарылдыгы болбойт (дипломаттык мамилелерди түзүү консулдук мамилелерди да түзөт). Э. к. б-н түзүү КРде колдонулуучу СССРдин 1976-жылкы Консулдук уставында каралган.

 Колдонулган адабияттар 
Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Эмансипация

Эмансипация (АЗАТТАНУУ) (лат. emancipatio – көзкарандуулуктан бошоо) – жашы жете элек өспүрүмдү толук бойдон аракетке жарактуу деп жарыялоо. КР жарандык мыйзамдарына ылайык, 16 жашка толгон адам, эмгек келишими (контракты) боюнча иштеп жатса, же болбосо жеке ишкердик менен шугулданып жүрсө (ата-энесинин, асыроочуларынын же камкорчуларынын макулдугу менен), толук бойдон аракетке жарамдуу деп жарыяланышы мүмкүн. Э. көзөмөлчү жана камкорчу органдар тарабынан, ал эми ата-энесинин (асыроочулардын, камкорчулардын) макулдугу болбогон учурда, соттун чечими менен жүргүзүлөт. Ата-эне, асыроочулар, камкорчулар азаттанган адамдын милдеттенмелери боюнча жооп беришпейт.

 Колдонулган адабияттар 
Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Эмбарго (тыюу)

Эмбарго (тыюу) (исп. embargo – тыюу салуу) – эларалык мамилелерди ишке ашырылып келе жаткан бир мамлекет же мамлекеттер тобу тарабынан башка бир мамлекетке карата, аны өз милдеттенмелерин аткарууга, эларалык укуктун негизги принциптерине жана жалпыга таанымал ченемдерине каршы келген саясатынан баш тартууга мажбурлоо үчүн колдонулуучу чара. Согуш же тынчтык мезгилинде ал өлкө менен байланыштарды (эреже катары, тышкы экономикалык) толук же жарым-жартылай токтотууну, же болбосо айрым товарларды ошол өлкөгө экспорттоого тыюу салууну же ошол өлкөдөн айрым товарларды импорттоого тыюу салууну билдирет. Мамлекеттин өзүнүн суубекеттеринен жана аймактык сууларынан чет мамлекеттин кемелеринин чыгып кетүүсүнө тыюу салуусу да Э. деп аталат. Согуш жарыялаганда, же болбосо репрессалий катарында ж. б. айрым учурларда колдонулат.

 Колдонулган адабияттар 
Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Эмгек ардагери

Эмгек ардагери – ордендер же медалдар менен сыйланышкан, болбосо СССРдин же КРдин ардак наамдарын алууга арзышкан, болбосо ведомстволук эмгек артыкчылык белгилерине жана эс алууга укук берүүчү эмгек стажына ээ адамдардын наамы.

 Колдонулган адабияттар 
Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Эмгек бааракысы

Эмгек бааракысы – КР социалдык камсыздоо укугу боюнча, жалпы эмгек жылдарына кирүүчү эмгектик ж. б. коомго пайдалуу иштерине байланыштуу жарандарга дайындала турган мамлекеттик бааракы. Э. б. түрлөрү: жаш курагы боюнча, майыптыгы боюнча, багуучусун жоготкондугу боюнча.

 Колдонулган адабияттар 
Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Эмгек биржасы

Эмгек биржасы – жумушчу күчүн жалдоого ортомчулук кылган уюм. Э. б. ошондой эле жумушсуздарды каттоого алат. Э. б. дүйнөнүн, өлкөнүн ар кыл аймактарында жумушчу күчүнө болгон суроо-талапты жана сунуштарды иликтейт, жаштарды кесипке багыттоо маселелери менен алектенет. Э. б. айрым Эларалык эмгек уюму (ЭЭУ) конвенцияларында эларалык укуктук регламентацияга ээ.

 Колдонулган адабияттар 
Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Эмгек жамааты

Эмгек жамааты – уюмдун ичинде пайда болуучу социалдык-эмгек мүнөзүндөгү маселелерди чечүүгө компетенттүү кызматкерлердин бирикмеси. Э. ж-нын ыйгарым укуктарын ишке ашыруунун негизги таризи – жалпы чогулуш.

 Колдонулган адабияттар 
Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Эмгек жамаатынын акциялары

Эмгек жамаатынын акциялары – мамлекеттик ишкананы менчиктештирүүнүн жана мамлекеттен ажыратуунун жүрүшүндө эмгек жамаатына берилген акциялар; ошол ишкананын жумушчуларынын арасында таратылат.

 Колдонулган адабияттар 
Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Эмгек жылдары

Эмгек жылдары – эмгек ишмердүүлүгүнүн белгиленген тартипте эсептелинүүчү узактыгы. Ал жалпы, атайын жана үзгүлтүксүз Э. ж. болуп бөлүнөт.

 Колдонулган адабияттар 
Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Эмгек келишими

Эмгек келишими – жумуш берүүчү кызматчыга иш-милдетинин шартталышы боюнча жумуш берүүгө, эмгек мыйзамдарда, жамааттык келишимдерде, макулдашууларда, жергиликтүү ченемдик актыларда каралган эмгек шарттарын камсыз кылууга, кызматчынын эмгек акысын өз маалында жана толук төлөп берүүгө милдеттенме ала турган, ал эми кызматчы ички эмгек тартибине баш ийүү менен, белгилүү бир кесип (адистик), адистешүү же кызмат орду боюнча ишти жеке өзү аткарууга милдеттене турган жумуш берүүчү менен кызматчынын ортосундагы макулдашуу.

 Колдонулган адабияттар 
Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Эмгек китепчеси

Эмгек китепчеси – кызматчынын иштеген жылдары менен эмгек иши тууралуу негизги документи. Э. к-не анын ээси, аткарган иши, ошондой эле анын сыйлыктары жөнүндөгү маалыматтар киргизилет. Иштен бошотуунун себептери жөнүндөгү жазууларда колдонулуудагы мыйзамдардын жолжоболору так көчүрүлүп, мыйзамдын тийешелүү статьялары менен пункттарына шилтеме жасалууга тийиш. Э. к-н жүргүзүү тартиби менен таризи КР Өкмөтү тарабынан белгиленет.

 Колдонулган адабияттар 
Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Эмгек талаштары боюнча комиссия (этк)

Эмгек талаштары боюнча комиссия (этк) – КР мыйзамдарында аларды кароонун башка тартиби каралгандардан башка уюмдарда (бөлүмдөрдө) болуучу жекече эмгек талаш-тартыштарын кароо боюнча баштапкы орган. ЭТК 10дон кем эмес адам иштеген уюмдарда кызматкерлердин жана/же иш берүүчүнүн демилгеси боюнча кызматкерлердин жана иш берүүчүнүн өкүлдөрүнөн бирдей санда түзүлөт. Кызматкерлердин өкүлдөрү эмгек талаш-тартыштары боюнча комиссияга шайланышат же кызматкерлердин өкүлчүлүктүү органы тарабынан жиберилет, кийин уюмдун кызматкерлеринин жалпы чогулушунда (конференциясында) бекитилет. ЭТКнын иши, уюмдун жалпы чогулушунда бекиген жобо менен жөнгө салынат.

 Колдонулган адабияттар 
Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Эмгек укугу

Эмгек укугу – мамлекет тарабынан белгиленген жана уруксат берилген ченемдердин жыйындысын билдирген жумуш берүүчү менен кызматчынын ортосундагы мамилелерди жөнгө салуучу укуктун өз алдынча тармагы.

 Колдонулган литературалар 
Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Эмгек шарттары

Эмгек шарттары — жумушчунун иштөө жөндөмдүүлүгүнө жана денсоолугуна таасир этүүчү, өндүрүштүк чөйрө жана эмгек жүрүмүндөгү жагдайлардын жыйындысы.

 Булактар 
Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Эмгек эркиндиги

Эмгек эркиндиги – адамдын социалдык-экономикалык жана маданий укуктарына кирүүчү негизги конституциялык укуктарынын бири. Адатта, эмгекке өз жөндөмдүүлүгүн пайдалануу, иш менен кесип түрүн тандап алуу, ошондой эле мажбурлап иштетүүгө тыюу салуу эркиндиктеринин мүмкүнчүлүгүн камтыйт. Кандайдыр бир иш түрү үчүн белгилүү бир билим деңгээлин же дагы башка атайын адистикти талап кылуу (м.: медициналык көрсөткүчтөр, белгилүү бир куракка жетүү) сыяктуу, мыйзам тарабынан айрым чектөөлөр коюлушу мүмкүн.

 Колдонулган адабияттар 
Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Эмгек акы

Эмгек акы — эмгек келишимине жана жамааттык макулдашууга, жамааттык келишимге ылайык, мыйзамдарда аныкталган чектерде, тараптардын эмгек келишимдеринде белгиленген өлчөмдө жалдоочу кызматкерге эмгеги үчүн төлөп берүүсү тийиш болгон сый акы. Эмгек кызматчыга эмгек салымына жараша кемсинтүүсүз, мыйзамда белгиленген минимумдун чегинде төлөнүп берилет.

 Аванс жана эмгек акыны эрте алуу 
Эмгек акына жетүү ( EWA ), ошондой эле дароо төлөө, табылган киреше, эмгек акына эрте жетүү, топтолгон эмгек акына жетүү, аванс же талап боюнча төлөө деп да аталат, — бул кызматкерлерге, өзгөчө аз маяка алган жана сааттык кызматкерлерге, кадимки эсептешүү мезгили аяктаганга чейин топтолгон эмгек акысынан бир бөлүгүн алууга мүмкүнчүлүк берүүчү каржылык кызмат.

Эмгек акына жетүү кызматтарын көрсөткөн провайдерлер микрокредит уюмдарга салыштырмалуу этикалык чечим катары позицияланат, анткени алар адатта пайыздын ордуна өтө аз бирдиктүү төлөм алат, жана эмгек акына жетүү боюнча операцияларда регресс, кредит тарыхына таасир же андеррайтинг мүмкүнчүлүгү жок. Сын-пикирлердин ичинде эмгек акына жетүү микрокредиттештирүүгө окшош экени жана эгер эмгек акына жетүү кызмат провайдерлери насыя боюнча мыйзамдардан бошотулуп, өзүнчө эрежелер топтому менен жөнгө салынса, алар керектөөчүлөрдүн укуктарын коргоо механизмдерин айланып өтүшү мүмкүн экени айтылат. Бул ошондой эле көз карандылык циклине алып келиши мүмкүн: адам эмгек акына жетүүнү сурангандан кийин анын кийинки айлыгы баштапкы сумманы кайтаруу зарылдыгынан улам азыраак болуп, кайрадан эмгек акына жетүү муктаждыгынын жогорулашына алып келиши ыктымал.

Дараздуу (моменталдуу) жеткиликтүүлүк системасы бул боштукту жоюуга жардам берет. Талап боюнча табылган эмгек акыны алуу мүмкүндүгү аркылуу иш берүүчүлөр кызматкерлерге аларга татыктуу каржылык ийкемдүүлүктү камсыз кыла алышат жана ошол эле учурда туруктуураак, катышуусу жогору жана берилген команда түзүп алышат. Анткени кызматкерлер өздөрүн коопсуз сезгенде, өндүрүш натыйжалуураак иштейт жана баары утушта чыгат.

Иш берүүчү менен интеграцияланган эмгек акына жетүү моделинде, эмгек акына жетүү кызматын көрсөткөн провайдер иш берүүчү менен кызматташып, анын маяна эсептөө жана жумуш убактысын каттоо тутумдарына интеграцияланат. Бул кызматкердин реалдуу убакыт режиминде канча тапканын эсептөөгө мүмкүндүк берет. Колдонуучу өз кирешесин эрте алганда, аванс провайдери иш берүүчүнүн атынан каражаттарды өткөрүп берет, ал эми кайтаруу кийинки маяна төлөө күнүндө маянадан кармоо аркылуу ишке ашырылат.

 Шилтемелер 

 Булактар 
Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Эмгекке жарамдуу курак

Эмгекке жарамдуу курак – адам эмгекке жарамдуу болуп, эмгектенүүгө укугу бар курак. КРде 2007-жылдын январынан тартып Э. ж. к. бааракылык социалдык камсыздандыруу жөнүндө КР мыйзамдарына ылайык эркектер үчүн – 16–63 жаш, аялдар үчүн – 16–58 жаш.

 Колдонулган адабияттар 
Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Эмгекке жарамдуулук

Эмгекке жарамдуулук — эмгек ишине жөндөмдүүлүк. Адам аткарууга мүмкүн болгон иш мүнөзүнө жараша, ал жалпы эмгекке жарамдуулук (б.а. кандайдыр бир ишти демейки шартта аткаруу жөндөмдүүлүгү), кесиптик эмгекке жарамдуулук (б.а. белгилүү бир кесип, адистик боюнча иш аткаруу жөндөмдүүлүгү), атайын эмгекке жарамдуулук (б.а. белгилүү бир өндүрүштүк же табигый шартта — жер алдында, бийик тоолуу аймакта ж.б. иш аткаруу жөндөмдүүлүгү) болуп бөлүнөт.

 Булактар 
Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Эмгекке жарамсыз үйбүлө мүчөлөрү

Эмгекке жарамсыз үйбүлө мүчөлөрү – 16 жашка чыгалек балдар, бааракы мыйзамдарына ылайык, бааракы жашына жеткен жарандар, медициналык-социалдык эксперттик комиссия (МСЭК) тарабынан эмгекке жарамсыз деп табылган балдар, жубайлар, ата-энелер, биртуугандар.

 Колдонулган адабияттар 
Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр