Zhantas/Cleaned-Kyrgyz_Wikipedia huggingface dataset:
Робот

thumb|Адам сымал робот ASIMO
thumb|Өнөр жай роботтору
Робот – айлана-чөйрө менен аракетинде жарым-жартылай же толугу менен адам сымал кыймылдоочу машина. «Робот» терминин алгачкы жолу чех жазуучусу К. Чапек чыгармасында колдонгон. Ал көбүнчө адам кейпинде жасалат. Өнөр-жайда, илим изилдөөдө, куткаруу ишинде өнөр-жайлык Робот колдонулат. Анын үч түрү бар: 1) өзгөрүлбөс программалуу; 2) адам-оператор башкаруучу; 3) адамсыз эле максаттуу («акыл менен») иштөөчү, б. а. жасалма интеллектүү Робот Ал негизги 3 блоктон – кабыл алуу жана аткаруу механизмдеринен, башкаруу блокторунан турат. Роботту түзүүдө адамды тууроо гана эмес, кээ бир татаал жана бир өңчөй операцияларды адамдан жакшы аткарууга мүмкүнчүлүгү бар системаны түзүү максаты коюлат. Азыркы Робот – программалык-башкарылуучу манипулятор, ал өтө такоолооодрдрллл, тез жана өтө кооптуу же адам бара алгыс шартта (космосто, деңиз түбүндө) иштей алат. Робот адамдан күчтүү, берилген операцияларды адамдан тез аткарышы менен экономикалык жактан пайдалуу болушу керек.

Колдонулган адабияттар
 “Кыргызстан” улуттук энциклопедиясы: 6-том. Башкы редактору Асанов Ү. А. К 97. Б.: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2014. 816 бет, илл. ISBN 978 9967-14-117-9

Категория:Техника
Родопи тоолору

thumb|Родопи тоолору.
Родопи тоолору — Балкан жарым аралында, Болгария менен Грекиянын аймагында. Узундугу 240 км. Эң бийик жери 2191 м (Голям-Перелик чокусу). Негизинен акиташ теги менен кумдуктардан түзүлгөн. Байыркы тайпак жерлер мүнөздүү, андан айрым токол тоолор көтөрүлүп жатат, түндүк капталдарын жазы жана ийне жалбырактуу токой, субальп шалбаасы; түштүгүн жер ортолук деңиздик бадалдар ээлейт. Коргошун-цинк кен таштары (Мадан ж. б.) чыгат. Минералдуу булактар, курорттор (Пампорово, Велинград, Нареченски-Бани ж. б.), бир нече резерваттар бар. 

Колдонулган адабияттар
 “Кыргызстан” улуттук энциклопедиясы: 6-том. Башкы редактору Асанов Ү. А. К 97. Б.: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2014. 816 бет, илл. ISBN 978 9967-14-117-9

Категория:Тоолор‎
Категория:Болгария
Категория:Грекия
Родос

thumb|Родос.
Родос – Эгей деңизиндеги арал, Кичи Азия жарым аралынын жээгине жакын, Грекиянын аймагында жайгашкан. Аянты 1404 км2 (Түштүк Спорада аралдарынын эң чоңу). Жер Ортолук деңизге мүнөздүү бадалдар өскөн дөңсөөлөр жана бийиктиги 1215 м. (Атавирос чокусу) жеткен токойлуу тоолордон турат. Дан эгиндери, жүзүм, цитрус өсүмдүктөрү өстүрүлөт. Балык, былпылдактар кармалат. Родос – байыркы грек маданиятынын борбору. Курорттору бар. Туризм өнүккөн. Башкы шаары жана порту – Родос. 

Колдонулган адабияттар
 “Кыргызстан” улуттук энциклопедиясы: 6-том. Башкы редактору Асанов Ү. А. К 97. Б.: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2014. 816 бет, илл. ISBN 978 9967-14-117-9

Категория:Аралдар‎
Категория:Грекия
Рождество аралы

thumb|Рождество аралы.
Рождество аралы, Кристамас – Инди океанынын чыгыш бөлүгүндөгү арал. Австралиянын ээлиги. Аянты 156 км2. Бийиктиги 356 мге чейин. Тропик өсүмдүктөрү өсөт. Фосфат казып алынат.

Колдонулган адабияттар
 “Кыргызстан” улуттук энциклопедиясы: 6-том. Башкы редактору Асанов Ү. А. К 97. Б.: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2014. 816 бет, илл. ISBN 978 9967-14-117 -9

Категория:Австралиянын административдик-аймактык түзүлүшү
Категория:Рождество аралы
Категория:Аралдар
Роза гүлдүүлөр

thumb|Rosa arvensis.
Роза гүлдүүлөр – өсүмдүктөрдүн эки үлүштүүлөр классынын тукуму. Дарак, бадал жана чөп өсүмдүктөр. Жалбырагы, көбүнчө жан жалбырактуу, кезектешип жайгашкан. Гүлү айрым жыныстуу, жалгыздан же топ гүлдүү. Гүл коргону, көбүнчө 5 мүчөлүү, аталыгы көп. Мөмөсү – кутуча, алма, данек ж. б. Айрым колдо өстүрүлгөн Роза гүлдүүлөрдүн мөмөсү уруксуз жана партенокарптуу. Жер бетинде 115ке жакын уруусу, 3000ден ашык түрү Түндүк жарым шардын мелүүн жана субтропиктеринде таралган. КМШ өлкөлөрүндө 55тей уруусу, 700дөн ашык түрү, Кыргызстанда 134төй түрү кездешет. Роза гүлдүүлөргө мөмө дарактар [алма, алмурут, бий алма (айва), чие, өрүк, шабдаалы, кара өрүк ж. б.], жемиштүүлөр (дан куурай, кулпунай, кожогат, бүлдүркөн ж. б.), кооз өсүмдүктөр (роза, спирея ж. б.) жана дары-дармек өсүмдүктөр (долоно, ит мурун ж. б.) кирет.

Колдонулган адабияттар
 “Кыргызстан” улуттук энциклопедиясы: 6-том. Башкы редактору Асанов Ү. А. К 97. Б.: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2014. 816 бет, илл. ISBN 978 9967-14-117-9

Категория:Өсүмдүктөр
Роки-Маунтин улуттук паркы

thumb|Роки-Маунтин улуттук паркы.
Роки-Маунтин улуттук паркы - АКШнын Колорадо штатында жайгашкан. Аянты 107 миң га. Деңиз деңгээлинен 2300-4300 м бийиктикте. Ал 1915-ж. уюштурулуп, Аскалуу тоолордун борбордук бөлүгүнүн ландшафты коргоого алынган. Парк аркылуу Колорадо дарыясы агып өтөт. Токойлор жыштагы Too жолунун узундугу 578 км. Паркта 150дөй көл, агын суулар жана дарыялар бар. Бийиктиги 3700 мден жогору келген 60 чоку орун алган. Too беттерин альп шалбаасы жана дугласия, мырза карагай, көк карагай, ийне жалбырактуу токой ээлейт. Флорасында 700дөн ашык түтүкчөлүү татаал түзүлүштөгү өсүмдүктөр өсөт. Фаунасы омурткалуу жаныбарларга (анын ичинде 200 канаттуу, гризли аюусу, кара куйрук вапити бугусу, аркар, карышкыр, пума ж. б.) бай. Жыл бою эс алуучуларды кабыл алуучу базалар иштейт. Туризм өнүккөн. Биосфералык резерват. 

Колдонулган адабияттар
 “Кыргызстан” улуттук энциклопедиясы: 6-том. Башкы редактору Асанов Ү. А. К 97. Б.: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2014. 816 бет, илл. ISBN 978 9967-14-117-9

Категория:Коруктар‎
Категория:АКШ географиясы‎
Категория:1915-жыл
Рок-музыка

Рок-музыка — поп-музыканын заманбап бөлүгү. Рок-музыка өзүнүн калыптануусунда «ритм-эндблюз» жана «кантри-энд-вестрн» чыгармачыл багыттарына таянган. Рок-музыка 20-кылымдын 50–60-жылдарында Англия, АКШда калыптанган. Анын өнүгүшүнө «Битлз», «Роллингстоунз», «Лед-Зеппелинг», «Пинк Флойд» сыяктуу ансамблдердин салымы чоң. Бүгүнкү күндө Рок-музыка көп түрдүү чыгармачыл багыттардан турат: белгилүү бир социалдык-маданий кыймылга тийиштүүлүгү (мисалы, «хиппилер» менен байланышкан Рок-музыка, «панк-рок»), муундарга жиктелиши (мисалы, чоңдорго жана өспүрүмдөргө арналган рок ж. б.), динамикалык өзгөчөлүгү (мисалы, «оор рок», «жумшак рок»), техникалык жабдылышы (мисалы, электрондук рок), тигил же бул салттар менен айкалышы («афро-рок», «барокко-рок», «жаз-рок», «фолкрок» ж. б.). Рок-музыка үчүн аткаруучулардын сахнадагы жүрүм-туруму, кийген кийими ж. б. чоң роль ойнойт . 
Категория:Музыка
Колдонулган адабияттар
 “Кыргызстан” улуттук энциклопедиясы: 6-том. Башкы редактору Асанов Ү. А. К 97. Б.: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2014. 816 бет, илл. ISBN 978 9967-14-117 -9 

 Булактар
Ромен Роллан

thumb|Romain Rolland

Роллан Ромен (французча Romain Rolland; 29. 1. 1866, Француз империясы, Кламси – 30. 12. 1944, Везле) – француз жазуучусу, музыка таануучу, коомдук ишмер. Париждеги гуманитардык мектептен билим алган. Студент кезинен эле Л. Н. Толстой менен кат алышып, андан таалим алган.
«Элдик театр» (1903) деген китеби искусстводо элдик баатырдыкты даңазалайт. «Ишеним трагедиясы», «Касиеттүү Людовик» (1897), «Аэрт» (1898), «Мезгил келет» (1899), «Революция драмалары», «Карышкырлар» (1898), «Дантон» (1899), «14-июль» (1902) ж. б. чыгармаларында көбүнчө революциячыл идеялар берилет. 20-кылымдын башында Роллан искусство ишмерлеринин өмүрү жөнүндө көркөм чыгармалар циклин жарыялаган («Микеланжелонун өмүрү», 1907; «Бетховендин өмүрү», 1903; «Толстойдун өмүрү», 1911). «Жан-Кристоф» (1–10-т., 1904-12) роман-эпопеясы 1-дүйнөлүк согуштун алдында Европада рухий маданиятын ыдырай башташынын реалдуу көрүнүшүнүн фонунда каарман Жан Кристоф аркылуу искусствонун чындыгы, тазалыгы үчүн күрөшкөн гениалдуу музыкант Л. Бетховендин образын жараткан. Бул романдагы идея анын «Кола Брюньон» (1918; кыргызчасы – 1955) аттуу повестинде уланат. «Робеспьер» (1939) трагедиясында жана «Сыйкырдуу жан» (1922–33) романында революциянын тарыхый ролун ачып берген. Роллан музыка тарыхы боюнча да баалуу илимий эмгектерди жараткан. Нобель сыйлыгынын лауреаты (1915). 
Категория:Инсандар
Колдонулган адабияттар
 “Кыргызстан” улуттук энциклопедиясы: 6-том. Башкы редактору Асанов Ү. А. К 97. Б.: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2014. 816 бет, илл. ISBN 978 9967-14-117 -9

Категория:Франция жазуучулары
Ромул

Ромул – Рим уламыштарына караганда Римди негиздөөчү жана анын биринчи падышасы (6. з. ч. 754/753–717/716). Легенда боюнча Ромул жана анын бир тууганы Рем кечил Рея Сильвия менен Марс кудайынан төрөлгөн. Аларды карышкыр багып, малчы тарбиялаган. Ромул сенат жана курия сыяктуу институттарды түзүп, аскер курап, рим элин патриций жана плебейлерге бөлгөн. 
Категория:Фольклор
Колдонулган адабияттар
 “Кыргызстан” улуттук энциклопедиясы: 6-том. Башкы редактору Асанов Ү. А. К 97. Б.: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2014. 816 бет, илл. ISBN 978 9967-14-117 -9
Росарио

thumb|Росарио.
Росарио – Аргентинадагы шаар. Калкы 1,2 млн (2010). Эл аралык аэропорту бар. Жолдор тоому. Парана дарыясындагы порт (айыл-чарба азыктары сыртка чыгарылат). Өлкөнүн финансы, соода жана индустрия ири борбору. Ар кандай программаларды түзүп (анын ичинде биомедицина жана информатика-технология), иштеп чыгуучу өндүрүшү өнүккөн. Машина куруу (автомобиль, тамак-аш өнөр-жай үчүн жабдуулар, тиричилик техникалары, муздаткычтар), тамак-аш (май ж. б.), химиялык, нефть-химиялык өнөр-жай иштейт. Университет, музей бар. Шаар 1689-ж. негизделген.

 Байланыштуу макалалар 
 Че Гевара‎

Колдонулган адабияттар
 “Кыргызстан” улуттук энциклопедиясы: 6-том. Башкы редактору Асанов Ү. А. К 97. Б.: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2014. 816 бет, илл. ISBN 978 9967-14-117-9

Категория:Шаарлар
Категория:Аргентина
Росс деңизи

thumb|Росс деңизи.
thumb|Росс деңизи (2016).
Росс деңизи (Ross Sea) – Тынч океанынын четки деңизи. Батыш Антарктиданын жээгинде Адэр жана Колбек тумшуктарынын аралыгында. Аянты 440 миң км2. Эң терең жери 2972 м. Деңиздин түштүк бөлүгүн Росс шельф муздугу Kan-Tan жатат, түндүгүн жыл бою калкыма муздар ээлейт; айсбергдер көп. Жылдык орточо температурасы суунун үстүнкү бетинде -1°С, жайкысын кээде 2°Ска чейин көтөрүлөт. Туздуулугу 33,75-34,4%о. Суткасына 2 жолу ташкындайт (бийиктиги 1 мге чейин) Росс, Уэдделл түлөнү, краб жегич түлөн, кит мекендейт. Англиялык уюл изилдөөчү Ж. К. Росстун ысымынан аталган. 

Колдонулган адабияттар
 “Кыргызстан” улуттук энциклопедиясы: 6-том. Башкы редактору Асанов Ү. А. К 97. Б.: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2014. 816 бет, илл. ISBN 978 9967-14-117 -9

Категория:Деңиздер
Категория:Антарктида
Роттердам

thumb|Роттердам.
Роттердам – Нидерланддагы шаар. Рейн дарыясынын дельтасында (түндүк салаасында) жайгашкан. Калкы 586,3 миң (2010). Дүйнөдөгү эң ири (Шанхайдан кийинки) порт (2008-ж. 421 млн т жүк ташылган). Аванпорттору: Влардинген, Схидам, Хук-ван-Холланд. Ири жол тоому. Эл аралык аэропорту бар. Метрополитен иштейт. Соода жана финансы иштеринин ири борбору. Нефть ажыратуу, нефть-химиялык өнөр-жай өнүккөн. Машина куруу (кеме), металл иштетүү, металлургия, химиялык, жеңил, тамак-аш өнөр-жай иштейт. Университет, искусство академиясы, Табигый-тарых, нидерланд король коому, кеме куруу жана навигация улуттук институту, музейлер (анын ичинде тарых, деңиз, өлкө таануу, этнография), сүрөт музейи ж. б. бар. Готика стилиндеги чиркөө (15-кылым) сакталган. 2001-ж. Европанын маданий борбору деп жарыяланган. Шаар 1282-жылдан эскерилет. 

Колдонулган адабияттар
 “Кыргызстан” улуттук энциклопедиясы: 6-том. Башкы редактору Асанов Ү. А. К 97. Б.: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2014. 816 бет, илл. ISBN 978 9967-14-117 -9
Категория:Нидерланд шаарлары
Руан

thumb|Руан.
Руан – Франциянын түндүгүндөгү шаар. Сена департаментинин административдик борбору. Калкы 115,6 миң (2010). Порт. Текстиль, тамак-аш, кагаз, химиялык, нефть ажыратуу, машина куруу өнөр-жай ишканалары иштейт. Асем искусство жана карапа, антика ж. б. музейлер бар. Готика стилиндеги Нотр-Дам собору (12–16-кылымдын башы), Сен-Маклу чиркөөсү (15-кылым) сакталган. Нормандия герцогдугунун 10–13-кылымдардагы борбору болгон. 

Колдонулган адабияттар
 “Кыргызстан” улуттук энциклопедиясы: 6-том. Башкы редактору Асанов Ү. А. К 97. Б.: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2014. 816 бет, илл. ISBN 978 9967-14-117-9

Категория:шаарлар
Категория:Франция
Руб-эль-Хали

thumb|Руб-эль-Хали.
Руб-эль-Хали ― Араб жарым аралынын түштүк-чыгышындагы чөл, Сауд Арабиясында. Узундугу батыштан чыгышка 1200 кмге созулат. Туурасы 500 километрдей, аянты 650 миң км2 (жер шарындагы кумдуу чөлдөрдүн эң ирилеринен). Батыштан чыгышты карай 500–1000 кмден 100-200 кмге чейин төмөндөгөн түздүк. Аянтынын 10% ин бархандар (бийиктиги 200 мге чейин), кум жалчалары ээлейт. Айрым жерлеринде жылып жүрмө кумдар басымдуу. Өсүмдүктөрү (баялыш, төө тикен) сейрек. Төө багууга ыңгайлуу. Мунай кени бар. 

Колдонулган адабияттар
 “Кыргызстан” улуттук энциклопедиясы: 6-том. Башкы редактору Асанов Ү. А. К 97. Б.: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2014. 816 бет, илл. ISBN 978 9967-14-117-9

Категория:Чөлдөр‎
Категория:Сауд Арабиясы
Румелия

thumb|Румелия (1801).
Румелия – 14–16-кылымдарда осмон түрктөрү басып алган Балкан өлкөлөрүнүн жалпы аты. 16-кылымдын аягынан 19-кылымга чейин борбору София болгон түрк провинцияларынын (Болгария, Сербия, Герцеговина, Албания, Македония, Эпир, Фессалия) аталышы. Түркиянын Европа бөлүгү (Стамбулдан башка) азыр Румелия деп аталат.

Колдонулган адабияттар
 “Кыргызстан” улуттук энциклопедиясы: 6-том. Башкы редактору Асанов Ү. А. К 97. Б.: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2014. 816 бет, илл. ISBN 978 9967-14-117-9

Категория:Европа‎
Румындар

thumb|Румындар (1840).
Румындар, ромынь (латынча romani, өздөрүн романус «римдик» деп аташат) – эл, Румыниянын негизги калкы. Жалпы саны 23,5 млн киши, анын ичинде 16 870 миңи Румынияда (2011). Молдова, Украина, Италия, АКШ, Канада, Сербия, Австралия, Германия, Испания, Венгрия, Бразилия, Болгария, Франция, Түркия, Австрия, Улуу Британия, Швеция, Венесуэла, Аргентина, Словакия, Россия, Казакстан жана Өзбекстанда да жашашат. Румын тилинде сүйлөшөт. Динге ишенгендеринин көбү православныйлар, арасында протестанттар, католиктер да бар. Румындар байыркы Рим провинцияларындагы романдашкан уруулардан, фракий урууларынан (гет жана дакийлер) куралган. Бул татаал этностук процесс б. з. 1–2-миң жылдыктарынын ортосунда чыгыш роман элинин жана роман тилинин калыптанышы менен аяктаган. Румындар 19-кылымда улут болуп калыптанган. Негизги кесиби – дыйканчылык, жүзүмчүлүк жана мал чарбачылык, ошондой эле кол өнөрчүлүгү да кеңири өнүккөн. Аялдардын салттуу кийимдери – туника сымал ак түстүү кендир көйнөк же кыска кофта, бели кыналып тигилген түстүү юбка кийип, оймо-чиймеленип саймаланган алжапкыч тагынат, башына жибек чепец же оромол жамынышат. Эркектери да туника сымал тигилген ак түстүү кендир көйнөк, кенен ыштан, жеңсиз бешмант кийип, белине булгаары кур курчанат, башына кийиз же чий калпак кийишет. Тамак-ашы негизинен – дан, эт, балык азыктары.

Колдонулган адабияттар
 “Кыргызстан” улуттук энциклопедиясы: 6-том. Башкы редактору Асанов Ү. А. К 97. Б.: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2014. 816 бет, илл. ISBN 978 9967-14-117-9

Категория:Дүйнө элдери
Категория:Румыния

Категория:Европанын роман элдери
Рур

thumb|Рур.
thumb|Рур.
Рур – Германиядагы дарыя, Рейндин оң куймасы. Узундугу 235 км, алабынын аянты 4,5 мин км2дей. Зауэрланд тоосунан башталып, төмөнкү агымы Түндүк Германия ойдуңунун түштүк чети боюнча агып өтөт. Орточо чыгымы 70 м3/сек. Рурга 6 суу сактагыч, ГЭС курулган. Виттен шаарына чейин кеме жүрөт. Эмс дарыясы менен канал аркылуу туташкан Рур дарыясын бойлото Рур көмүр бассейни жатат. Боюнда Винтерберг, Дортмунд Эссен шаары, чатында Дуйсбург-Рурорт порту жайгашкан. 

Колдонулган адабияттар
 “Кыргызстан” улуттук энциклопедиясы: 6-том. Башкы редактору Асанов Ү. А. К 97. Б.: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2014. 816 бет, илл. ISBN 978 9967-14-117-9

Категория:Дарыялар
Категория:Германия
Рур көмүр бассейни

thumb|Рур көмүр бассейни.
Рур көмүр бассейни, Төмөнкү Рейн-Вестфалия көмүр бассейни – Батыш Европадагы ири таш көмүр бассейни. Аянты 6200 км2. Рейндин оң куймасы Рур дарыясынын алабында (Германия). Көмүр карбондун катмарларында жайгашкан. Өнөр-жайлык көмүрдүн 2000 м тереңдикке чейинки жалпы запасы 214 млрд т, 1500 м тереңдикке чейинкиси 20,3 млрд т. Көмүр коксталат (65% ке чейин). Күйгөндө 36,2 мДж/кг жылуулук энергиясын берет. 13-кылымдан белгилүү, 19-кылымдын орто ченинен баштап ургаалдуу казыла баштаган. 1900–84-жылдары бассейнден 8 млрд гдай көмүр казылып алынган. Жер астынан казылат. Бассейнде кокс заводдору жана брикет фабрикалары иштейт.

Колдонулган адабияттар
 “Кыргызстан” улуттук энциклопедиясы: 6-том. Башкы редактору Асанов Ү. А. К 97. Б.: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2014. 816 бет, илл. ISBN 978 9967-14-117-9

Категория:Кен байлыктар
Категория:Германия
Руталар

thumb|Skimmia reevesiana.
Руталар – өсүмдүктөрдүн эки үлүштүүлөр классынын тукуму. Дарак, бадал, кээде чөп. Жалбырагы татаал, канаттай, чанда жөнөкөй, кезектешип жайгашкан. Вегетация органдарында, кээде мөмөсүндө бальзам, чайыр, эфир майлары бар. Гүлү эки, айрым учурда бир жыныстуу, гүл коргону 4–5, кээде 2–3 мүчөлүү, аталыгы экөө, энелиги 1–5 же көп мөмө жалбыракчалуу, мөмөсү–кутуча. Жер бетинде 1600 түрү, көбүнчө, тропик жана субтропик алкактарында таралган. КМШ өлкөлөрүндө 5 уруусу, 40тай түрү, Кыргызстанда 11дей түрү бар. Көпчүлүк Руталар мөмө берүүчү (бергамот), дары-дармек өсүмдүктөрү, айрымдарынан баалуу жыгач алынат.

Колдонулган адабияттар
 “Кыргызстан” улуттук энциклопедиясы: 6-том. Башкы редактору Асанов Ү. А. К 97. Б.: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2014. 816 бет, илл. ISBN 978 9967-14-117 -9

Категория:Өсүмдүктөр
Рутил

thumb|Рутил.
Рутил (латынча rutilus – саргыч кызыл, ачык кызыл) – минерал, титандын кош оксидинин (TiO2) полиморфтук модификациясынын бири. Тетрагон системасында кристаллдашат. Өңү сары, кызыл күрөн, кара күрөң. Алмаз сымал жылтырайт. Катуулугу 6–6,5. Салыштырма салмагы 4,2–5,6. Р. интрузия тоо тектеринин курамында акцессор минералы катары кеңири таралган. Пегматит жана гидротерм тарамдарында кездешет. Рутил – титан кен ташынын негизги минералы. Синтетикалык Рутил зергерчиликте колдонулат. 

Колдонулган адабияттар
 “Кыргызстан” улуттук энциклопедиясы: 6-том. Башкы редактору Асанов Ү. А. К 97. Б.: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2014. 816 бет, илл. ISBN 978 9967-14-117 -9

Категория:Минералдар
Руфижи

thumb|Руфижи.
thumb|Танзания жана Руфижи.
Руфижи (Rufiji) – Танзаниядагы дарыя. Ньяса көлүнүн чыгышындагы тоодон башталган Лувегу жана Киломберо дарыяларынын кошулушунан түзүлгөн. Узундугу Лувегу дарыясы менен кошо 1400 км, алабынын аянты 178 миң км2. Шугури шаркыратмасына чейин тоодон, андан төмөн түздүк менен агып, Инди океанына куят. Орточо чыгымы 1100 м3/сек. Төмөнкү агымында кеме жүрөт. 

Колдонулган адабияттар
 “Кыргызстан” улуттук энциклопедиясы: 6-том. Башкы редактору Асанов Ү. А. К 97. Б.: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2014. 816 бет, илл. ISBN 978 9967-14-117-9

Категория:Дарыялар‎
Категория:Танзания
Рыскулов Кеңеш

Рыскулов Кеңеш (1930-ж. т., азыркы Ысык-Көл облусу, Жети-Өгүз району, Жети-Өгүз айлы) — ветврач, ветеринария илимдеринин доктору (1994), профессор (1996). 
1952-ж. К. И. Скрябин атындагы Кыргызстан айыл чарба институтунун ветеринария факультетин бүтүргөн. 
1955-ж. ошол эле жерде аспирантураны бүтүргөн. 
1955—57-ж. Кыргыз ССР ИАнын Президиумунун окумүштуу-катчысы болуп иштеген. 
1957-жылдан Түп районундагы «Сухой хребет» совхозунда башкы ветврач. 
1959-жылдан Кыргызстан мал чарба жана ветеринария илимий изилдөө институтунун микробиология лабораториясында улук илимий кызматкер, 1960-жылдан ошол эле институттун эпизоотология бөлүмүнүн башчысы, 1963—67-ж. институттун директорунун ветеринария илимдери боюнча орун басары, 1967—72-ж. койлордун ылаңын изилдөө лабораториясында улук илимий кызматкер, 1972-жылдан койлордун ылаңдарын изилдөө лабораториясынын (азыр Кыргыз Республикасынын айыл чарба продукциялар министрлигинин ветеринария боюнча илимий-өндүрүштүк бирикмеси) башчысы. 
Анын илимий эмгектери койлордун жугуштуу жана ветеринарияда башта изилденбеген ыландардын таркалып кетиши жана пайда болуу себептерин изилдеп жана аларга каршы дарылоо, алдын алуу, профилактика жана башкаларга арналган. 150дөн ашык илимий эмгектин (анын ичинде 16 сунуш) автору. 
Микробиология, эпизоотология, малдын инфекциялык патологиясы боюнча адис. 230дан ашык илимий эмгектин автору. «Ардак Белгиси» ордени жана медалдар менен сыйланган.
«Ардак Белгиси» ордени жана медалдар менен сыйланган. 
Эмг.: Диагностика, лечение злокачественного отека сычуга ягнят. Ф., 1973; Ветеринарно-профилактические мероприятия в овцеводстве (в соавторстве). Ф., 1989. 

 Колдонулган адабияттар 
 Ысык-Көл облусу энциклопедия. Бишкек-1994-ж.
 “Кыргызстан” улуттук энциклопедиясы: 6-том. Башкы редактору Асанов Ү. А. К 97. Б.: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2014. 816 бет, илл. ISBN 978 9967-14-117 -9

Категория:Ветеринария
Категория:Инсандар
Рысмамбетова Үмүткөр Калыевна

Рысмамбетова Үмүткөр Калыевна (1932-жылы туулган, Ысык-Көл облусу, Тоң району, Ак-Сай айылы) – врач, Социалисттик Эмгектин Баатыры (1969). СССРдин саламаттык сактоосунун отличниги (1967). Кыргыз Мамлекеттик Медицина институтун бүтүргөн (1958). Тоң райондук ооруканасында акушер-гинеколог (1958–66), башкы врачтын орун басары жана төрөт бөлүмүнүн башчысы (1966–84). Тон райондук поликлиникасынын бөлүм башчысы (1985–95). СССР Жогорку Советинин 8-шайланышынын депутаты (1970–74) Список депутатов Верховного Совета СССР VIII созыва. Ленин, «Ардак Белгиси» ордендери жана медалдар менен сыйланган. 

Колдонулган адабияттар
 “Кыргызстан” улуттук энциклопедиясы: 6-том. Башкы редактору Асанов Ү. А. К 97. Б.: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2014. 816 бет, илл. ISBN 978 9967-14-117 -9

Категория:Инсандар
Категория:Социалисттик эмгектин баатырлары
Рүген

thumb|Рүген
Рүген – Балтика деңизинин түштүк-батышындагы арал, Германиянын жээгинде. Аянты 926 км2. Жээги булуң-буйткалуу; морена жалчалуу дөбөлүү түздүк, бийиктиги 161 мге чейин. Бук токойлуу. Дан эгиндери, кант кызылчасы эгилет. Балык кармалат. Деңиз климаттык курорттору (Бинц, Гёри, Зелпин ж. б.) бар. Материк менен дамба жана көпүрө аркылуу байланышат. Башкы шаары жана порту – Засниц.

Колдонулган адабияттар
 “Кыргызстан” улуттук энциклопедиясы: 6-том. Башкы редактору Асанов Ү. А. К 97. Б.: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2014. 816 бет, илл. ISBN 978 9967-14-117 -9

Категория:Аралдар‎
Категория:Германия
Рюкю

thumb|Рюкю.
Рюкю, Нансей – Тынч океандагы архипелаг, Япониянын аймагында. Түндүк-чыгыштан түштүк-батышты карай уй мүйүз тартып, Кюсю жана Тайвань аралдарынын ортосунда 1200 кмге созулуп жатат. Аянты 4,8 мин км2дей. Эн ири аралдары – Окинава жана Амами. Рюкюнун түштүктөгү аралдар тобун бойлото шуру рифтери жатат. Плато жана жапыз тоолор басымдуу. Бийиктиги 1935 мге жеткен аракеттеги үч жана бир нече өчкөн жанар тоо бар. Климаты субтропиктик жана тропиктик муссондук. Жылдык жаан-чачыны 2000-3500 мм. Тайфундар тез-тез болуп турат. Тропиктик токойлор жана бадалдар ээлейт. Шалы, батат, бал камыш өстүрүлөт. Балык кармалат. Башкы шаары – Наха (Окинава аралында). 

Колдонулган адабияттар
 “Кыргызстан” улуттук энциклопедиясы: 6-том. Башкы редактору Асанов Ү. А. К 97. Б.: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2014. 816 бет, илл. ISBN 978 9967-14-117-9

Категория:Аралдар
Категория:Жапония
Калилин (Андижан область)

Калилин — Өзбекстан Республикасынын Андижан облусун Коргон-төбө районундагы айыл. Дардак округу составына кирет.