Zhantas/Cleaned-Kyrgyz_Wikipedia huggingface dataset:
Акча которуму

Акча которуму – которумда көрсөтүлгөн жакка белгилүү өлчөмдөгү акчаны төлөп берүү жөнүндөгү телетайп, телеграф, телефакс байланышы аркылуу же мындай тескеменин аныктыгын камсыз кылуучу башка байланыш каражаттарын пайдалануу менен түзүлгөн жазуу жүзүндөгү тескеме. Кредит жана почта-телеграф мекемелери А. к-н өздөштүрөт. А. к. алуучунун аты-жөнү, дареги көрсөтүлүү менен, тийиштүү мекемеге белгиленген өлчөмдөгү акчаны чегерүү жолу аркылуу ишке ашырылат.
 Колдонулган адабияттар 
 Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7

Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Акча массасы

Акча массасы – 1) жүгүртүүдө турган акча белгиси; 2) жеке жана юридикалык жактардын эсеби менен аманаттарында турган акча каражаты; 3) банктардын ж. б. аткарыла турган шартсыз акча милдеттенмелери.
 == Колдонулган адабияттар ==
 Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Акча милдеттенмеси

Акча милдеттенмеси – карызкор өз кредиторунун менчигине аныкталган же аныкталуучу өлчөмдөгү акча белгисин бере турган милдеттенме.
 Колдонулган адабияттар 
 Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7

Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Акча реформасы

Акча реформасы – акча жүгүртүүсүн тартипке салуу жана бекемдөө максатында мамлекет тарабынан жүргүзүлгөн акча тутумун толук же жарым-жартылай кайра түзүү. А. р. аргандай таризде жүргүзүлөт: валюта деноминациясы; эски акча бирдигин жаңы менен алмаштыруу же жарыша алпаруу; айрым акча белгисин жаңы үлгү менен алмаштыруу, аны менен бирге эле улуттук валютаны девальвациялоо же ревальвациялоо ж. б.
 Колдонулган адабияттар 
 Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7

Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Акча суррогаттары

Акча суррогаттары – мыйзамдарда каралбаган жана айрым жактар тарабынан өз бетинче киргизилген акча белгилери. Ырасмий акча белгилеринин жетишсиздигинен (негизинен) улам пайда болот.
 Колдонулган адабияттар 
 Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7

Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Акча талабын кыюуга байланышкан каржылоо келишими

Акча талабын кыюуга байланышкан каржылоо келишими – бир тарап (каржылоо агенти) экинчи тарапка (кардарга) кардардын акча талабынын эсебине анын көрсөткөн товарларынан, аткарган иштеринен же үчүнчү тарапка көрсөткөн кызматтарынан келип чыккан акча каражаттарын үчүнчү тарапка (кредит берүүчүгө) берүүгө, ал эми кардар каржы агентине ал акча талабын кыюуга милдеттенген келишим. Кардар тарабынан карыздарга акча талабы ошондой эле кардардын каржы агентинин алдындагы милдеттенмесин камсыз кылуу максаттарында кыйылышы мүмкүн. А. т. к. б. к. к. акыркысынын милдеттенмеси кардар үчүн бухгалтердик эсеп жүргүзүүнү, ошондой эле ага акча талабын кыюуга байланышкан кыюу предмети болуп эсептелген башка каржылоо кызматтарын көрсөтүүнү ичине камтыйт. Каржылоо агенти катары А. т. к. б. к. к. банктар, ушундай иштерге улуксаты (лицензиясы) бар башка кредиттик уюмдар, ошондой эле коммерциялык уюмдар түзө алышат. Каржылоо болуп жаткан кыюу предмети катары төлөө мөөнөтү жеткен акча талабын (аракеттеги талап) кыюудай эле, жаңыдан пайда болгон акча каражаттарына укук (болочок талап) да жатат. Кыюу предмети болгон акча талабы кардардын каржы агенти менен түзгөн келишиминде аныкталуусу тийиш. Ошондой келишим түзүлгөн учурда аракеттеги талаптарды, а келечектеги талаптарды анын пайда болушунан кечикпестен окшоштуруп салыштырууга мүмкүнчүлүк болот. Келишимдин бул түрү эларалык иш-тажырыйбада «факторинг» деген ат менен кеңири колдонулат.
 Колдонулган адабияттар 
 Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7

Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Акча тутуму

Акча тутуму – өлкөдөгү акча жүгүртүмүн уюштуруу таризи. Ага төмөнкүлөр кирет: ырасмий акча бирдиги; накталай акчанын эмиссия тартиби; акча жүгүртүмүн уюштуруу жана жөнгө салуу.
 Колдонулган адабияттар 
 Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7

Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр 
Категория:Финансы
Категория:Банк иштери
Категория:Экономика
Категория:Бухгалтердик эсеп
Акчалай активдер

Акчалай активдер – акча каражаттары жана тараптардын ушул уюмга белгилүү бир сумманы төлөп берүү милдеттенмеси; кийинкилер баланста акчалай эмес активдерден айырмаланып, түшүүсү күтүлүп жаткандын көлөмү боюнча көрсөтүлөт; акчалай жана акчалай эмес активдерди так айырмалоо инфляциянын таасирин эсепке алууда маанилүү.
 Колдонулган адабияттар 
 Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
 

Актив сенин чонтогуно акчаны салат
Пассив чонтогундогу акчаны алат
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Акчалай милдеттенмелер валютасы

Акчалай милдеттенмелер валютасы – акчалай баалануучу милдеттенменин наркын билдирүүчү (келишим суммасын) валюта бирдиги.
 Колдонулган адабияттар 
 Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7

Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Акчаны камсыздоо

Акчаны камсыздоо – өтүмдүү (жеңил сатылуучу) баалуулуктар (баалуу металлдар, четөлкө валюталары ж. б.); банкнот чыгарган жана ага карата ишенимди камсыз кылуучу банк ээлигинде турат.
 Колдонулган адабияттар 
 Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7

Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Акы алуу менен калкка кызмат көрсөтүү жана соода-сатык салыгы

Акы алуу менен калкка кызмат көрсөтүү жана соода-сатык салыгы – КРдеги жергиликтүү салыктардын бири; чен-өлчөмдөрү жергиликтүү бийлик органдарынын чечимдери менен белгиленет. Юридикалык жана жеке жактар анын салык төлөөчүсү болуп саналат.
 == Колдонулган адабияттар ==
 Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Акы төлөнүүчү бүтүм

Акы төлөнүүчү бүтүм (акы төлөнүүчү келишим) – бүтүм, ал боюнча тарап өз милдеттерин аткаргандыгы үчүн акы же башка түрдөгү кайтарма берүүнү алышы керек.
 Колдонулган адабияттар 
 Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7

Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Акылуу кызмат көрсөтүү келишими

Акылуу кызмат көрсөтүү келишими – аткаруучу тапшырык ээсинин тапшыруусу боюнча кызмат көрсөтүүгө (белгилүү иштерди бүткөрүүгө же белгилүү ишкердикти жүзөгө ашырууга), ал эми тапшырык берүүчү алардын акысын төлөөгө милдеттенген келишим.
 == Колдонулган адабияттар ==
 Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Акэа кепилдиги

Акэа кепилдиги – ядролук кубатты чарбачылыкта пайдалануу иштерин ядролук курал, ядролук жардыруу түзүлмөсүнө ж. б. согуштук багытка бурулушуна жол бербөө максатында ядролук куралга ээ болбогон мамлекеттердин ядролук ишмердүүлүгүнүн үстүнөн жүргүзгөн Атом кубаты боюнча эларалык агенттигинин ( АКЭА ) көзөмөлү. Ал Ядролук куралды таркатпоо жөнүндөгү 1968-жылкы келишимге ылайык, атайын макулдашуулар аркылуу жүргүзүлөт.

 Колдонулган адабияттар 

 Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7

Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Алгач тергөөчү

Алгач тергөөчү — алгачтергөө органдарынын кызмат адамы, болбосо алгачтергөө органынын начальниги иш боюнча сотко чейинки тергөө өндүрүшүн тапшырган киши.
 Булактар 
 Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Алдын ала акцепт

Алдын ала акцепт — төлөө (м.: төлөм талабын), анын мөөнөтү аяктагандан кийин, б. а. төлөөчүнүн алдынала макулдугунан кийин жүргүзүлүшү мүмкүн болгон акцепт; төлөм талаптары акцептин мөөнөтү аяктагандан кийинки күнү төлөнөт.

 Булактар 
 Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Алдын ала үлүш пайда

Алдын ала үлүш пайда — акционердик коомдун жылдык жыйынтыктоочу балансы чыгаралгандан жана кабыл алынгандан мурда төлөнгөн акча каражаттарынын бөлүгү. М., көпчүлүк коомдор үлүшпайдаларды ар жыл чейреги сайын төлөп беришет.

 Булактар 
 Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Алеатордук (тобокел) келишимдер

Алеатордук (тобокел) келишимдер (лат. alea – чүкө, кокустук) – жарандык укукта аткарылышы келишим түзүп жатканда тараптарга белгисиз шарттарга байланыштуу тобокел келишимдер. А. к. өзүнүн аткарылышында мүмкүн болуучу пайдалар менен чыгымдарды так аныктоого мүмкүндүк бербеген шарттарды өзүнө камтыйт. А. к. камсыздандыруу, үйлөрдү сатуу, сатып алууда анын ээсин өмүр боюу багуу боюнча келишимдерди, кумар оюндарына жана мелдешүүлөргө байланышкан аркыл бүтүмдөрдү киргизип жүрүшөт.
 == Колдонулган адабияттар ==
 Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Алиби (далил)

Алиби (далил) (лат. alibi – башка жерде) – криминалистикада айыпталуучунун, же шектүү адамдын кылмыш жасалып жаткан учурда ал жерден башка жерде болгону тууралуу далилденген факты.
 Колдонулган адабияттар 
 Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7

Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Алиенация

Алиенация – 1) ажыратып алуу, күрөөгө коюу, сатуу; сатуу же берип ийүү укугу; 2) акциянын, капиталдын, баалуулуктун ээсинин алмашылуусуна алып келүүчү аткарымдар (м.: сатуу, өткөрүп берүү).
 Колдонулган адабияттар 
 Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7

Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Алимент төлөө жөнүндө макулдашуу

Алимент төлөө жөнүндө макулдашуу – алимент төлөөгө милдеттүү адам менен алимент алуучу адам жана/же алимент төлөөчү же алимент алуучу адам аракетке жарамсыз болгон учурда – алардын мыйзамдуу өкүлдөрүнүн ортосунда түзүлгөн макулдашуу. Аракетке жарамдуулугу толук эмес адамдар А. т. ж. м-ну өздөрүнүн мыйзамдуу өкүлдөрүнүн макулдугу менен түзөт.

 Жашы жетпеген балдарды багуу үчүн алимент төлөөгө 
Алимент төлөөгө тийиш жараша жагдайлар, алар мүмкүн эмес списана же прощены натыйжасында банкрот. Ошондуктан айтканда негиздери үмүттөнө анда сакчылары ак ниет выполнят өзүнүн милдеттерин, взыщут алимент жана переведут алардын мыйзамдуу өкүлүнө, жашы жете элек балдар. Эгер алар иштебесе – даттануулар болсо аларды иштөөгө мажбур болушат.Жашы жете элек балдарды багуу үчүн алимент төлөөгө кантип жетишүү керек?

 Жазуулар 

 Колдонулган адабияттар 
 Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7

Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Алмаштыруу аткарымдары

Алмаштыруу аткарымдары – өз эсебинен жана лицензияттын атынан чет өлкө валюталарын накталай сатып алуу, сатуу жана алмаштыруу аткарымдары.
 == Колдонулган адабияттар ==
 Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Алтын валютасы

Алтын валютасы – түздөнтүз алтынга алмаштырылышы мүмкүн болгон акча бирдиги.
 Колдонулган адабияттар 
 Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7

Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Алтын кору

Алтын кору – борбордук эмиссия банкынын, мамлекеттик каржы органдарынын же эларалык валюта-кредиттик уюмдарынын карамагында турган (уютулган же тыйын түрүндөгү) борбордоштурулган алтын кору.
 Колдонулган адабияттар 
 Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7

Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Алтын менен камсыздоо

Алтын менен камсыздоо – КР Өкмөтү тарабынан белгиленип, банк эмиссиясын жабуу үчүн колдонулуучу мамлекеттин алтын кору.

 Колдонулган адабияттар 
 Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7

Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Алтын теңдештиги

Алтын теңдештиги – 1) мамлекет тарабынан белгиленген жана мыйзамда камтылган таза алтындын (салмагынын) өлкөнүн акча бирдигиндеги катышы; 2) 2 акча бирдигинин камсыздандыруучу катары белгиленген алтын салмагы боюнча бири-бирине катышы.
 == Колдонулган адабияттар ==
 Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Алуучу

Алуучу – түзүлгөн бааракы келишимине ылайык, бааракы төлөнүп берилген же төлөнүп берилүүсү тийиш болгон КРдин жараны, чет өлкө жараны же жарандыгы жок адам.
 == Колдонулган адабияттар ==
 Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7

Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Алымдардын өзгөчө түрү

Алымдардын өзгөчө түрү – КР мыйзамдарына ылайык, КР экономикалык кызыкчылыгын коргоо максатында товарларга карата А. ө. т. убактылуу колдонулушу мүмкүн: атайын коргоо, демпингге каршы, ордун толтуруу.
 Колдонулган адабияттар 
 Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7

Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Алымдары төлөнбөй жеткирилди (ddu)

Алымдары төлөнбөй жеткирилди (ddu) – Инкотермс эрежеси боюнча коюлган шарт. Ал боюнча сатуучу өз товарын соода-сатык келишиминде көрсөтүлгөн ташып чыгаруучу өлкөнүн жерине чейин товар жеткирип берет. Сатуучу товар ташып чыгарууда төлөнүүчү алым, салык ж. б. ырасмий жыйымдарды кошпогондо, калган товар жеткирүүгө байланыштуу баардык тобокелчилик менен чыгымдарды, ошондой эле бажы жолжоболорун жасоо боюнча тобокелчилик менен чыгымдарын толук көтөрөт. Сатуучу товар ташып чыгарууда өз маалында «тазалабай» коюудан улам келип чыккан кошумча чыгымдарды өзү төлөйт, тобокелчилигин өзү көтөрөт. Товар ташуунун кайсы түрүнө карабастан, ушундай шарт колдонулат.
 == Колдонулган адабияттар ==
 Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Алымдары төлөнүп жеткирилди (ddp)

Алымдары төлөнүп жеткирилди (ddp) – Инкотермс эрежеси боюнча коюлган шарт. Ал боюнча сатуучу өз товарын соода-сатык келишиминде каралган күнү же мөөнөттө өлкөнүн макулдашылган товар ташып чыгаруучу жерине чейин жеткирип берүүгө милдеткер болот. Алымы, салыгы менен кошо, товар ташып чыгаруу үчүн «тазаланган» товарды жеткирүү боюнча баардык тобокелчилик менен чыгымдарды сатуучу өзү көтөрөт. Жеткирүүгө макулдашылган жерде сатып алуучу товарды кабыл алууга милдеттүү. Макулдашылган жерде сатуучу тарабынан товар тапшырылган соң, товарга байланыштуу калган тобокелчилик менен чыгымдардын баардыгын сатып алуучу өзү көтөрөт.
 Колдонулган адабияттар 
 Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7

Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Алымсыз соода дүкөнү

Алымсыз соода дүкөнү – КР бажы аймагындагы (эларалык катнаш үчүн ачылган аэробекеттерде жана башка бажы органдары тарабынан белгиленген жерлерде) бажы алымдары менен салыктары алынбай туруп жана товарларга карата экономикалык жөнгө салуу чаралары көрүлбөстөн, товарлар бажы көзөмөлү астында сатылуучу бажы тартиби.
 Колдонулган адабияттар 
 Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7

Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Алымсыз ташып келүү

Алымсыз ташып келүү – бажы алымдарынан бошотулган товарларды импорттоо. Бир өлкөдөн же өлкөлөрдүн тобунан алынып келүүчү айрым товарларга же баардык импортко колдонулат: кыска же узак мөөнөттүү мүнөзгө ээ болуусу мүмкүн.
 Колдонулган адабияттар 
 Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7

Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Алына турган вексель

Алына турган вексель – акча алынуучу вексель. Векселди кармоочуга карата анын карамагындагы башка кишилердин колдору коюлган векселдердин баардыгы А. т. в. болуп саналат.
 Колдонулган адабияттар 
 Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7

Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Алыпкоюу

Алыпкоюу – кылмыш-жаза-процесстик укуктагы, эгер кимде, кайда экендиги анык болсо, тергөө иши үчүн мааниси бар деген буюмдарды же документтерди жеке жана юридикалык жактардан алып алууга байланышкан тергөө аракети.
 Колдонулган адабияттар 
 Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7

Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Алыс чет өлкөлөргө барган туристтерден алынган салык

Алыс чет өлкөлөргө барган туристтерден алынган салык – КР жергиликтүү салыктардын бири; бийликтин жергиликтүү өкүлчүлүктүү органы тарабынан белгиленген ченемде болот. Алыскы чет өлкөлөргө барган жеке жактар бул салыктын төлөөчүсү болуп саналат.
 Колдонулган адабияттар 
 Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7

Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Альтернат

Альтернат (лат. alter — экинин бири, alternus — алмак-салмак) — эл аралык укукта ушул макулдашып жатышкан тараптарга даярдалган эл аралык макулдашуунун нускасы боюнча биринчи орунга: анын аталышы (тараптардын жалпы тизмесинеде), укуктуу өкүлдөрүнүн колу, мөөр жана келишимдин мамлекеттик тилдеги текстти жайгаштырылган ченем. Ошондой эле, кол коюлгандан кийин келишимдин бул тарапта калуучу нускасы да альтернат деп аталат.
 Булактар 
 Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Альтернативалык (теңата) добуш берүү

Альтернативалык (теңата) добуш берүү – 
мажоритардык шайлоо тутумундагы анын жыйынтыгын арттыруу үчүн колдонулуучу добуш 
берүү ыкмасы. Бир эле жолкуда эки, үч, төрт жолку добуш берүү натыйжа берет. А. 
д. б. Шайлоочу бюллетенге өзү каалаган ар бир талапкерге карата мамилесин 
билдире алат. Эгер добуш санай келгенде биринчи жолку эсепте эчбир талапкер 
басымдуу көпчүлүк добушка ээ боло албаса, андан аз добуш алган талапкердин 
добушу калган талапкерлерге экинчи орундагыга жараша бөлүштүрүлөт. Бул жолжобо 
добуштарды эсептөөдө талапкерлердин бири басымдуу добуш алганга чейин 
улантылат.
 == Колдонулган адабияттар ==
 Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Альтернативалык (теңата) жарандык кыз¬мат

Альтернативалык (теңата) жарандык кыз¬мат – аскерге чакырылуу курагындагы жарандарына алардын диний көзкараштарын, үйбүлөлүк абалын, же денсоолугун эске алып, мөөнөттүү анык аскердик кызматты алмаштырган аскерден тышкаркы кызматтын түрү. А. ж. к-ка чакырылган жарандар уюмдарга, менчигинин түрүнө жана чарба жүргүзүү шарттарына карабастан дыйкан (фермер) чарбаларга, анын ичинде табигый кырсыктардын, эпидемиянын ж. б. өзгөчө кырдаалдардын кесепеттерин жоюу боюнча жумуштарга жөнөтүлөт.
 Колдонулган адабияттар 
 Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7

Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Альтернативалык (теңата) милдеттенме

Альтернативалык (теңата) милдеттенме – кайсы биринин аткарылышы милдеттенменин орундалышы болуп саналуучу, карызкордун сүйлөшүлгөн 2 же андан арбын иш-аракети.
 Колдонулган адабияттар 
 Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7

Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Альтернативдүү ведомстволук тийиштүүлүк

Альтернативдүү ведомстволук тийиштүүлүк – өз укуктарына коргоо издеген жактын тандоосу боюнча ведомстволук тийиштүүлүк .
 == Колдонулган адабияттар ==
 Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Аманат (депозиттик) тастыктамасы

Аманат (депозиттик) тастыктамасы – банкка төгүлгөн салым өлчөмүн, салуучунун белгиленген мөөнөт өткөндөн кийин ала турган акча өлчөмүн жана тастыктама берген банктагы же анын баардык филиалдарындагы шартташкан пайызын алууну күбөлөндүрө турган баалуу кагаз. Ааманат тастыктамасы жарандарга, ал эми депозиттик тастыктамасы юридикалык жактарга берилет. А. (д) т. көрсөтмөлүк же жеке ыйгарымдык түрүндө болушу мүмкүн.
 Колдонулган адабияттар 
 Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7

Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Аманат (сактык) банкы

Аманат (сактык) банкы – негизги иш-милдетине калктын аманат жана колдогу акчасын тартуу кирген банк .
 Колдонулган адабияттар 
 Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7

Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр