Zhantas/Cleaned-Kyrgyz_Wikipedia huggingface dataset:
Экспорттук көзөмөл

Экспорттук көзөмөл – КР ченемдик укуктук актыларында аныкталган көзөмөлдөгү продукцияга карата тышкы экономикалык ишмердикти жүзөгө ашыруу тартибин ишке ашырууну камсыз кылуучу иш-чаралардын топтому.

 Колдонулган адабияттар 
Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Экспорттук көзөмөл тутуму

Экспорттук көзөмөл тутуму –курал-жарактарды жана аскердик техникаларды, ошондой эле аларды жасоодо пайдаланышы ыктымал болгон айрым чийки заттарды, материалдарды, жабдууларды жана илимий-практикалык маалыматтарды КРдин чегинен чыгарып кетүүнүн тийиштүү КР ченемдик укуктук актыларда белгиленген тартибин камсыз кылуу, массалык кыргын салуучу куралдарды, куралдардын башка түрлөрүн жана аларды жасоонун технологияларын чыгарып кетүүгө жол бербөө, ошондой эле бул багыттагы укук бузуулардын алдыналуу, аларды айкындоо, аларды болтурбоо максаттарында аткаруу бийлик органдары тарабынан жүзөгө ашырылуучу чаралардын жыйындысы.

 Колдонулган адабияттар 
Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Экспорттук сыйлыктар

Экспорттук сыйлыктар – каржы жана баа мүнөзүндөгү экономикалык таянычтарды бир түрү. Мамлекет тарабынан продуктунун белгилүү бир түрлөрүн сыртка чыгарууга жана четөлкөлүк өнөктөргө кызмат көрсөтүүлөрдү көбөйтүүгө түрткү берүү, экспортту кеңейтүү, сырткы базарды өздөштүрүү үчүн колдонулат, товарларды четөлкөлүк базарларда сатып өткөрүү үчүн бир кыйла ыңгайлуу баалык шарттарды түзөт.. Адатта Э.с. экспортоочу фирмаларды тигил же бул салыктан, импорт төлөмдөрүнөн бошотуу, аларга акциз жыйымдарын кайтарып берүү таризинде, же болбосо экспортту тикелей субсидиялоо түрүндө болот. Э.с-ды колдонуу жарым-жартылай ГАТТ жоболору, анын ичинде демпингке каршы жолжобо эрежелери аркылуу теске салынат.

 Колдонулган адабияттар 
Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Экспорттук товарлар

Экспорттук товарлар – КРдин бажы аймагынан ташылып чыккан товарлар. Ал тышкы соодалык алып келүүлөр да, чет өлкөгө бараткан жүргүнчүлөр алып чыгып бараткан буюмдар да болушу мүмкүн. Э. т. аны бажы органдарына көрсөткөндөн тартып, бажы аймагынан алып чыгып кеткенче бажы укук мамилелеринин буюмзаты болуп калат.

 Колдонулган адабияттар 
Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Экспроприация (тартып алуу)

Экспроприация (тартып алуу) (орто кыл. лат. expropriatio – менчиктен ажыратуу) – ордун толтуруу же ордун толтурбастан эле мамлекет тарабынан менчиктин мажбурлоо менен алынып коюлушу. Акы-сынын төлөнүп берилишине же төлөнүп берилбешине жараша Т. а.: реквизиция жана конфискация болуп эки түргө бөлүнөт.

 Колдонулган адабияттар 
Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Экстрадиция

Экстрадиция — кылмыш-жаза жоопкерчилигине тартуу үчүн адамды бир мамлекеттин экинчи мамлекетке өткөрүп берүүсү.

Азыркы конституцияларда жана мыйзамдарда, эреже катары, өз жарандарын чет мамлекетке өткөрүп берүүгө сөзсүз тыюу салынган (анын ичинде КРде да). Чет өлкөлүк жарандарды жана жарандыгы жок адамдарды өткөрүп берүүгө, адатта, тийиштүү мамлекеттерди байланыштырып турган эл аралык келишимдерде көрсөтүлгөн учурларда гана жол берилет. Эл аралык укуктун жалпыга таанымал принциптерине ылайык, өткөрүлүп берилүүчү адамды өлүм жазасы же кыйноо күтүп турган мамлекетке экстрадиция кылууга жол берилбейт.

 Булактар 
Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Эксцедент

Эксцедент – берүүчү камсыздандыруу компаниясынын өзүндө кармаган суммасынан тышкары кайра камсыздандырылууга жаткан тобокелчиликтин суммасы, бул тобокелчиликти башка камсыздандыруу компаниясы мойнуна алат. Э. адатта берүүчү компаниянын өзүндө кармаган суммасына белгилүү бир санды эселенткен көбөйтүндүсү түзөт. Эгер мындай Э-тин сум-масы тобокелчиликти толук кайра камсыздандырууга жетишсиз болсо, биринчи Э-тен кийин экинчиси, үчүнчүсү д.у.с. болуп, кайра камсыздандырылуучу тобокелчилик толук камсыздандырылмайынча улана берет.

 Колдонулган адабияттар 
Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Эксцеденттик (кайра камсыздандыруу) келишим

Эксцеденттик (кайра камсыздандыруу) келишим – теңдештирилген кайра камсыздандыруу келишимдеринин эң кеңири таралган түрү. Бул келишимдин шарттары боюнча берүүчү компаниянын өзүндө кармаган суммасынан ашкан, камсыздандырылууга кабыл алынган баардык тобокелчиликтер белгилүү бир лимиттин же эксцеденттин, б. а. берүүчү компаниянын макулдашылган санда эселентип көбөйтүлгөн өзүндө кармаган суммасынын чектеринде кайра камсыздандырууга берилиши керек.

 Колдонулган адабияттар 
Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Эл бийлиги

Эл бийлиги – демократиянын жалпы кабыл алынган түшүнүгүндөгү анын орчундуу касиеттеринин бири. Э. негизинен конституциялык кеңири колдонуудагы элдик эгемендүүлүк деген түшүнүк менен бирдей. «Социалисттик» өлкөлөрдүн саясий жана мамлекеттик укук теориясында көпчүлүк учурларда «Э.» жана «демократия» түшүнүктөрүнүн ортосунда айырма жүргүзүлбөйт.

 Колдонулган адабияттар 
Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Эл аралык аба каттамы

Эл аралык аба каттамы ― эки же андан көп мамлекеттердин ортосундагы, белгилүү авиаунаалык ишкана туруктуу учууларды ишке ашыруучу аба жолу. Ар бир авиаунаалык ишкана эл аралык каттамдар (трассалар) боюнча өзүнүн Э. а. к-н ачат. Ачуу укугу аба каттамдары жөнүндөгү эларалык макулдашуулар боюнча, эреже катары, эки тараптуу негизде берилет. «Э. а. к.» аталгысы кээде «эл аралык аба жолун эксплуатациялоочу авиаунаалык ишкана» маанисинде да колдонулат.

 Булактар 
Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Эл аралык аба укугу

Эл аралык аба укугу — аба байланыштарын түзүүнүн, ишке ашыруунун жана өнүктүрүүнүн жүрүшүндө келип чыгуучу эларалык мамилелерди, ошондой эле аба мейкиндигинин укуктук режимин жөнгө салуучу принциптердин жана эрежелердин жыйындысынан турган эл аралык укук тармагы.

 Булактар 
Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Эл аралык аймак

Эл аралык аймак — мамлекеттик аймактан сырткары жаткан, кайсы бир мамлекетке таандык болбогон, жалпы адамзаттык пайдалануудагы, баардык мамлекеттердин колдонуусундагы, укуктук режими эл аралык укук менен аныкталуучу географиялык аймактар. Ачык деңиздер, анын үстүндөгү аба мейкиндиги, континенттик шельфтин сыртындагы деңиз түбү, Антарктида, космос мейкиндиктери, Ай жана башка асман нерселери эл аралык аймакка кирет.

 Булактар 
Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Эл аралык алмашуу жайы

Эл аралык алмашуу жайы ― кирген жана чыккан эл аралык почта жөнөтүүлөрүн толук иштеп чыгуу, ошондой эле аларды дарегине жөнөтүү жүзөгө ашырылуучу, бөлүнгөн почталык байланыш ишканасы.

 Колдонулган адабияттар 
Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Эл аралык аскер трибуналы

Эл аралык аскер трибуналы ― башкы согуш кылмышкерлерин изилдеп-иликтөө жана жазалоо боюнча эл аралык сот органы. Нацисттик Германия тарабында согушкан Европа өлкөлөрүнүн кылмышкерлери үчүн эл аралык аскер трибуналы СССР, АКШ, Улуу Британия жана Франциянын өкмөттөрүнүн ортосундагы Лондон макулдашуусу боюнча 1945-жылы 8-августта уюштурулган. Ыраакы Чыгыш үчүн эл аралык аскер трибуналы 1946-жылдын 19-январында уюштурулган.

 Булактар 
Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Эларалык аукцион

Эларалык аукцион – алдынала макулдашылган убакта жалпы элге жарыялоо менен товарлар сатылган, товар баарынан көбүрөөк бааны сунуш кылган сатып алуучунун менчигине өткөн, атайын уюштурулган, белгилүү бир жерде болуучу рынок.

 Колдонулган адабияттар 
Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Эл аралык бажы укугу

Эл аралык бажы укугу ― мамлекеттердин жана/же эл аралык уюмдардын ортосунда келишимдик негизде түзүлгөн, бажы маселелери боюнча эл аралык кызматташуу чөйрөсүндөгү мамилелерди жөнгө салуучу эл аралык укуктук ченемдердин жана принциптердин (милдеттенмелердин жана эрежелердин) жыйындысы.

 Булактар 
Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Эл аралык бизнес компаниясы

Эл аралык бизнес компаниясы — өзүнүн улуттук салык юрисдикциясынан чыгып кетүү жолу менен резидент эместердин салыктарын азайтуу максатында уюштурулган юридикалык жактар.

 Булактар 
Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Эл аралык биржа

Эл аралык биржа — тийиштүү товардын дүйнөлүк керектөөлөрүн тейлөөчү биржа. Анда белгиленген валюталык, соода жана салык тартиптери башка өлкөлөрдүн биржалары менен бүтүмдөрдү жүргүзүүгө, биржа жайгашкан өлкө жактарынын жана резидент эмес фирмаларынын биржа соодаларына катышууларына жана биржа аткарымдарынын боюнча кирешелерди эркин которууга тоскоолдук кылбайт.

 Булактар 
Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Эл аралык валюта фонду

Эл аралык валюта фонду (ЭВФ, ) ― эл аралык валюталык-каржы уюму, БУУнун адистештирилген мекемеси. Эл аралык сооданын жана валюталык кызматташтыктын өнүгүшүнө көмөктөшүү менен валюталык курстарды жөнгө салуунун ченемдерин аныктайт жана алардын сакталышын көзөмөлдөйт; валюталык паритеттердин туруктуулугун кармап турат, төлөөнүн көп тараптуу тармагын иштеп чыгат жана валюталык чектөөлөрдү жоёт, ошондой эле өзүнүн мүчөлөрүнө төлөм баланстарынын тең салмаксыздыгына байланыштуу болгон валюталык кысталыштарда кредиттик ресурстарды берет. 1944-жылы Бреттон-Вудс эл аралык валюталык-каржы конференциясында түзүлгөн.

 Колдонулган адабияттар 
Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7

 Булактар 

Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Эл аралык вексель

Эл аралык вексель ― төлөөлөрдүн жана берүүлөрдүн орду, төлөөчүнүн турган жери жана берүүчү орду; төлөмдөрдү алуучунун жана берүүнүн орду; векселди берүүчүнүн турган жери жана берүү орду; төлөө орду жана төлөөчүнүн турган жери; аны алуучунун турган жери жана төлөө орду; төлөө жана түзүү орду аркыл мамлекеттердин аймагында турганын билдирүүчү вексель. Үчүнчү мамлекетте же кармоочуда ― үчүнчү мамлекеттин резидентинде турган эл аралык вексель (ошол үчүнчү мамлекетке карата) транзит вексели деп аталат.

 Булактар 
Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Эл аралык гуманитардык укук

Эл аралык гуманитардык укук — согушуп жаткан мамлекеттердин өз ара мамилелерин, ошондой эле бир жагынан — алардын ортосундагы, экинчи жагынан — алар менен бейтарап өлкөлөрдүн өз ара мамилелерин жөнгө салуучу, эл аралык конвенциялык жана согуш жүргүзүүнүн кадимки ченемдеринин (согуш мыйзамдары жана салттары) жыйындысы; алардын максаты ― согуштук каражаттарды жана усулдарды гумандаштыруу. Эл аралык гуманитардык укуктун ченемдери айрым алганда, согуш туткундарын, жарандык калктын жана согуштун башка курмандыктарын коргойт.

 Булактар 
Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Эл аралык дарыя

Эл аралык дарыя — 2 же андан көп мамлекеттердин аймактары аркылуу агып өткөн жана пайдалануусу эл аралык укук мамилелеринин маселеси болгон дарыя (өзөн суу). Эл аралык дарыянын ар бир бөлүгү ал өзү чектеринде агып өткөн мамлекеттердин эгемендүүлүгү алдында болот. Эл аралык дарыянын ичинен бир канча мамлекеттердин аймактарын бөлүп турган жана адатта эл аралык кеме жүрүүсү үчүн ачык эмес чек ара дарыяларын бөлүү кабыл алынган.

 Булактар 
Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Эл аралык деликт

Эл аралык деликт — ченем, тартип же келишим милдеттенмелерин бузуу менен, эл аралык жоопкерчиликке алып келе турган эл аралык жалпы укук субъекти тарабынан жасалган аракет (аракетсиздик). Муну бузган тарап же жак «делинквент» аталат. Бирок, эл аралык деликтти атайын жасалган аракет катары кароо — азыркыга чейин талаш маселе.

 Булактар 
Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Эл аралык деңиз укугу

Эл аралык деңиз укугу ― мамлекеттердин, эл аралык уюмдардын деңиздерди, океандарды жана алардын байлыктарын, айрым учурларда ― деңиз аймактарынын үстүндөгү аба мейкиндиктерин (м.: кысыктарды, ачык деңизди ж.б.) пайдаланууга байланыштуу ишмердиктеринен келип чыккан өзара мамилелерин жөнгө салуучу укуктук принциптердин жана ченемдердин жыйындысы. Эл аралык укуктун маанилүү тармактарынын бири. Ачык деңизде кемелердин эркин жүрүүсү жана алардын үстүндө эркин учуу, аймактык деңиздер аркылуу чет элдик кемелердин тынч өтүү укугу, эл аралык кысыктар аркылуу кемелердин транзиттик өтүүгө жана алардын үстүнөн учуучу аппараттардын учуп өтүүгө укуктары Эл аралык деңиз укугунун өзгөчө ченемдери жана принциптери болуп саналат. Эл аралык деңиз укугунун башкы булагы ― БУУнун 1982-жылы кабыл алынып, 1994-жылы октябрда күчүнө кирген деңиз укуктары боюнча конвенциясы.

 Булактар 
Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Эл аралык деңиз уюму

Эл аралык деңиз уюму ― эларалык өкмөттөр аралык уюм, БУУнун адистештирилген мекемеси. Ал 1959-жылдан тарта иш жүргүзүп келет. ЭДУ эларалык соода кемечилигине тийиштүү техникалык маселелер боюнча кызматташуу жана маалымат алмашып туруу үчүн аппарат катары кызмат кылат. Эларалык соода кемечилигине тийиштүү өкмөттөр тарабынан кабыл алынган аргандай кысым көрсөтүүлөр менен чектөөлөрдү жокко чыгарууга, ошондой эле деңизде жүрүүнүн коопсуздук ченемдерин (а. и. экономикалык) кабыл алууга көмөктөшөт. ЭДУ конвенцияларды жана башка документтерди (сунуштарды, кодекстерди, колдонмолорду, акыл-насааттарды) иштеп чыгат.

 Колдонулган адабияттар 
Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Эларалык жабык келишим

Эларалык жабык келишим – жоболорго ылайык анын катышуучуларынын чөйрөсү кандайдыр бир көрсөткүчтөр менен чектелген келишим.

 Колдонулган адабияттар 
Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Эл аралык жарандык авиация уюму (ICAO)

Эл аралык жарандык авиация уюму (ЭЖАУ) — БУУнун адистештирилген мекемеси, жарандык авиациянын баардык иштери боюнча мамлекеттердин эл аралык кызматташуусун уюштурат жана ыраатка салат.

ЭЖАУга 190 мамлекет кирет. ЭЖАУнун уюштуруу актысы — Эл аралык жарандык авиация жөнүндөгү 1944-жылкы конвенция, анын текстине жобо киргизилип, ал уставды түзөт. ЭЖАУнун максаты: эл аралык учак жол-жоболору менен усулдарын иштеп чыгуу, эл аралык учак унаа каражаттарын ыраатка салуу жана өнүктүрүүгө көмөк көрсөтүү, учуу-техникалык эрежелерин өркүндөтүү, учуунун коопсуздугун камсыз кылуу ж. б.

 Булактар 
Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Эл аралык жарандык процесс

Эл аралык жарандык процесс — эл аралык жеке укуктун ажырагыс бөлүгү катары түшүнүлгөн шарттуу аталгы; ар бир улуттук мамлекеттин алкагында аракеттенген, чет элдик юридикалык жактардын жана жеке адамдардын, ошондой эле жарандыгы жок адамдардын, чет мамлекеттин жана анын дипломаттык өкүлдөрүнүн, эл аралык уюмдардын процесстик абалын, мамлекеттин иммунитетин, улуттук соттордун компетенциясын чектөөнү (эларалык соттолууга жатчу маселелерин), жарандык иштерде сот далилдерин көрсөтүү менен субъекттердин категорияларынын катышуусун, чет элдик соттордун тапшырмаларын, чет элдик соттордун чечимдерин таанууну жана аткарууну, чет элдик сотто козголуп, анда бүтпөй калган юридикалык маселелердин маанисин, ошондой эле чет элдик арбитраждардын чечимдерин аткарууну жөнгө салуучу жарандык-процесстик эрежелердин комплекси.

 Булактар 
Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Эл аралык жеке деңиз укугу

Эл аралык жеке деңиз укугу — ченемдери чет элдик элементи бар жана деңиз соодасына байланыштуу мамлекеттик органдардын, уюмдардын жана жарандардын мамилелерин жөнгө салуучу эл аралык жеке укуктун тармактык бөлүмдөрүнүн бири. Мамлекеттик ички мыйзамдар жана эл аралык келишимдер эл аралык жеке деңиз укугунун булактары болуп саналат. Эл аралык жеке деңиз укугу ― деңиз укугунун ажырагыс бөлүгү (эл аралык жалпы элдик жана улуттук деңиз укуктары менен бир катарда).

 Булактар 
Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Эл аралык жеке укук

Эл аралык жеке укук ― эларалык мүнөзгө ээ (чет элдик элемент) жарандык-укуктук мамилелерди жөнгө салуучу укук ченемдеринин татаал комплекси. Чет элдик элемент аларга чет элдиктердин, чет өлкөлүк юридикалык жактардын жана мамлекеттин катышуусунан көрүнүүсү мүмкүн; алар 2 же андан көп мамлекеттердин аймактары менен байланышкан; алардын укук мамилелеринин объектиси чет элде жайгашкан буюм болот. «Жарандык-укук мамилелери» деген түшүнүк Э. ж. у-та өзгөчө мааниге ээ болот: бул мүлктүк жана ага байланыштуу мүлктүк эмес мамилелер эле эмес, ошондой эле үйбүлөлүк, эмгектик жана процесстик укук ченемдери менен жөнгө салынуучу мамилелер дагы. Э. ж. у-нун булактары-ички мыйзам актылары жана эларалык келишимдер. Э. ж. у-нун негизги милдети эки укук тартибинин ортосундагы коллизияларды (кагылышууларды) чечүү болуп саналат, ошондуктан Э. ж. у-нун басымдуу бөлүгүн тигил же бул мамилелерге карата кайсы мамлекеттин укугу пайдаланылуусу керектигин көрсөткөн коллизиялык ченемдери түзөт. Дагы бир бөлүгүн түз аракеттеги, түздөнтүз эларалык мүнөздөгү жарандык-укуктук мамилелерди жөнгө салуучу ченемдер түзөт.

 Колдонулган адабияттар 
Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Эл аралык каналдар

Эл аралык каналдар — деңиз жана мухит төтө жолдорун тогоштуруу максатында курулуп, эларалык кеме каттамдарынын унаа байланыштары үчүн кызмат кылуучу кээбир мамлекеттердин аймагында жайгашкан суу жолдору (Суэц каналы, Панама каналы, Киль каналы). Ал чегарасында жайгашкан өлкөнүн эгемендүү-лүгүнө карабастан, ошону менен бирге эле эки же көп тараптуу эл аралык келишимдерге же болбосо эл аралык салттарга ылайык эларалык-укуктук режимге баш ийет. Мындай режимдин негизин соода кеме каттамдарынын эркиндик принциби түзөт.

 Булактар 
Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Эл аралык каржы корпорациясы

Эл аралык каржы корпорациясы (ЭКК) — Дүйнөлүк банк тобунун мүчөсү; БУУнун адистештирилген мекемеси болуп саналган юридикалык жана каржы жагынын көз карандысыз эл аралык уюм. ЭККнын максаты — жеке капиталдын инвестицияларын чет өлкөлөргө, көбүнесе жаңыдан өнүгүп келаткан өлкөлөргө, акыркы жылдары Чыгыш Европа өлкөлөрүнө тартуу жолу менен, мүчө-өлкөлөрдүн экономикалык жактан өнүгүшүнө таасир этүү.

 Булактар 
Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Эл аралык келишим

Эларалык келишим – эки же бир нече мамлекеттин же эларалык укуктун башка субъекттеринин ортосундагы алардын саясий, экономикалык жана башка чөйрөлөрдөгү өзара укуктарын белгилөөгө, өзгөртүүгө же токтотууга байланыштуу түзүлгөн келишим. Эларалык укуктун негизги булагы. Э. к. – келишимдерди, макулдашууларды, пакттарды, трактаттарды, конвенцияларды, декларацияларды, коммюникелерди, протоколдорду ж. б. өзүнө камтыган тектик түшүнүк. Тигил же бул аталыштардын туруктуу белгиленген мааниси жок. Аталыштарына карабастан баардык Э. к. бирдей юридикалык күчкө ээ. Катышуучуларынын санына жараша эки тараптуу жана көп тараптуу (аймактык же универсалдуу) болуп бөлүнөт. Эгер Э. к-ге кызыкдар мамлекеттердин баары катыша алышса, анда ал ачык деп аталат.

 Колдонулган адабияттар 
Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр