Zhantas/Cleaned-Kyrgyz_Wikipedia huggingface dataset:
Жоржтаун

thumb|Жоржтаун.
Жоржтаун - Гайана Кооперация Республикасынын борбор шаары. Демерара-Махайка регионунун административдик борбору. Өлкөнүн түндүк-чыгыш бөлүгүндө, Атлантика океанынын жээгинде жайгашкан порточо Калкы 238,7 миң (2007). Өлкөнүн экономикалык борбору жана ири жолдор тоому. Эл аралык аэропорту бар. Шаардын экономикасында тейлөө чөйрөсү басымдуулук кылат. Өлкөдөгү эң ири кант корпорациясы, бир нече алдыңкы компаниялар (анын ичинен финансы жана башка), тамак-аш (анын ичинен кант, ром, пиво), тамеки, жыгаччылык өнөр жай. ишканалары иштейт. Унивеситет, тех. институт, коллеждер, Карнегинин экономикалык мектеби, калк китепканасы, музейлер (улуттук, антропология), театр («Гилд тиэтр»), улуттук маданий борбор бар.

Шаарды 1781-жылы англичандар негиздеп, Георг Шнүн урматынан аташкан, 1784-жылы Голландиянын Түш. Америкадагы ээлигинин борбору болуп, алар тарабынан Стабрук (Таброк) деп аталган. 19-кылымдын башынан англичандардын ээлигине өткөн. 1812жылдан азыркы атында аталат. 1831-1966-жылы Британиялык Гвиананын, 1966-жылдан Гайананын борбору. Ыйык Андрей (1811-18), жыгачтан салынган Сент-Жорж англичан (1889-94) жана католиктердин соборлору (1915-20), Улуттук ассамблеянын имараты (1829-34), ратуша (1887-89) жана башка сакталган. Ботан. бак, зоопарк уюштурулган. 

 Колдонулган адабияттар 
 “Кыргызстан” улуттук энциклопедиясы: 3-том. Башкы редактору Асанов Ү. А. К 97. Б.: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2011. 784 бет, илл. ISBN 978 9967-14-074-5

Категория:Гайана
Категория:Шаарлар‎
Жо Байден

Жозеф Робинетт "Жо" Байден (төрөлгөн 20-ноябрь, 1942, Скрантон, Пенсильвания, АКШ) — 2009-жылдан 2017-жылга чейин АКШнын 47-чи вице-президенти. 3-ноябрь, 2020-жылы ал АКШдагы 2020-жылдагы президенттик шайлоодо 46-чы жаңы президент болду.

 Өмүр баяны 

Категория:Саясатчылар‎
Категория:АКШ
Категория:АКШ президенттери
Асунсьон

thumb|Асунсьон.
Асунсьон - Парагвай Республикасынын борбор шаары. Борбордук округ өзүнчө административдик бирдикти түзөт. Калкы 508,8 миң (агломерациясы м-н 1,5 млн, 2005). Парагвай дарыясындагы ири порт (ал аркылуу экспорттун 3/4, импорттун 9/10 өтөт). Суу жолу м-н Буэнос-Айрес ж-а Монтевидео шаары м-н байланышат. Жолдор тоому. Acyнcьондон трансулуттук автомобиль жолдору - Боливияга (түндүк-батышка карай), Аргентинага (түштүккө), Бразилияга (чыгышка) тарайт; Парагвайдагы темир жолдун баштапкы пункту.

Эл аралык аэропорту бар. 1537-ж. испан конкистадорлору тарабынан индейлер отурукташкан жерде негизделген. Архитектура эстеликтери: кафедра собору (1842-50), ратуша (1604), 17-кылымдагы турак жайлар ж. б. Опера театры (1860, учурда Конгресс сарайы), Улуттук клуб (1860-ж. ченде), Каса-Лопес (кийинчерээк өкмөт үйү), Эне Кудай Асунсьон сыйынуу жайы (1854; учурда Улуттук пантеон) курулган. Парагвай (1927), Гуарани тили ж-а маданияты (1975), Парагвай тарыхы, саясий ж-а социалдык илимдер академиялары, Асунсьон улуттук (1889), Католик (1960) университтери, Улуттук китепкана ж-а архив (1869), Улуттук асем өнөр (1887), карапа ж-а асем искусство (1938), этнографиялык музейлери (1929) ж. б. бар. Асунсьон - өлкөнүн башкы экономикалык (а. и. өнөр жай, финансы) борбору. Өнөр жайынын башкы тармактары: тамак-аш (эт, ун, тартуу, кант, суумай, тоң май, тамеки, парагвай мате чайын өндүрүү), жеңил (пахта тазалоо, кебез-кездеме, булгаары-бут кийим), нефть ажыратуу (Сан-Лоренсо), токой (а. и. ийлөө заттары), кеме куруу ж-а курулуш материалдар өндүрүшү. Тейлөө чөйрөсү өнүккөн.

 Колдонулган адабияттар 
 “Кыргызстан”. Улуттук энциклопедия: 1-том. Башкы ред. Асанов Ү. А., Б.: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2006. ISBN 9967-14-046-1

Категория:Шаарлар
Категория:Парагвай
Парамарибо

thumb|Парамарибо.
Парамарибо – Суринам Республикасынын борбору. Өлкөдөгү эң ири шаар. Суринам дарыясынын Атлантика океанына куя беришинен 20 км өйдөрөөк жайгашкан. Климаты субэкватордук, ысык жана нымдуу. Орточо температурасы жылдын бардык мезгилинде 23°Стан 31°Ске чейин. Жылдык жаан-чачыны 2300-3000 мм. Калкы 241,3 миң (2010). Жолдор тоому. Эл аралык аэропорту бар. Өлкөнүн башкы порту (боксит, жыгач, ром ташылат). Шаарды француздар 1640-ж. негиздеген. Тамак-аш (кокос майы сыгылат), тактай тилүүчү ишканалар иштейт. Дүйнөдөгү эң артта калган өлкө болгондуктан, маданий мекемелери өнүккөн эмес. Университет, музей, парк бар. Зеландия форту, цитадель (17-кылым) сакталган. Шаардын кууш көчөлөрүн мангр өсүмдүктөрү каптап, өзгөчө көрүнүшкө ээ. Туристтерди Парамарибонун чет жакасында жайгашкан Браунсберг улуттук паркы (дүйнөдөгү эң ири дайыма жашыл жапайы токой массиви) кызыктырат. Шаар Бүткүл дүйнөлүк мурастын тизмесине киргизилген.

 Колдонулган адабияттар 
 “Кыргызстан” улуттук энциклопедиясы: 6-том. Башкы редактору Асанов Ү. А. К 97. Б.: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2014. 816 бет, илл. ISBN 978 9967-14-117 -9

Категория:Суринам
Категория:Шаарлар‎
Дези Баутерсе

280px|thumb|Дези Баутерсе жана Роберт Амирали
Дези Баутерсе (төр. 13-октябрь 1945) — Суринамдын президенти.

Категория:Саясат
Категория:Америка
Категория:Туулгандар 1945-жылы
Суринам доллары

Суринам доллары ― Суринамдын улуттук валютасы.

Суринам доллары 2004-жылдын 1-январында cуринам гульденинин ордуна улуттук валюта катар кабыл алынып жана жүгүртүүгө киргизилген. Эски валютаны алмаштыруу курсу 1 доллар 1000 гульденге барабар деп коюлганWet Vernoeming en Herleiding van Guldensbedragen tot Dollarbedragen.

 Банкноттор 
2004-жылы 5, 10, 20, 50 жана 100 доллар номиналындагы банкноттор жүгүртүүгө чыгарылган.

2010-жылы бул банкнотторго өзгөртүү киргизилип кошумча коргоо элементтери кошулган. 

2012-жылы Борбордук банктын 55 жылдыгына арналган 50 доллар номиналындагы эстелик банкнот чыгарылган.

2024-жылы 200 жана 500 доллар номиналындагы банкноттор жүгүртүүгө киргизилгенCBvS kondigt officieel biljetten van SRD 200 en SRD 500 aan.

 Суринам долларынын банкноттору Сүрөт Номинал(доллар) Өлчөмү
(мм) Түсү Сүрөттөөмөсү Басып чыгарылган жылдары Алдыңкы бети
(аверс) Арткы бети
(реверс) Алдыңкы бети
(аверс) Арткы бети
(реверс) 5 140×70 кызыл Борбордук банкынын имаратыКокос пальмасы жана Гран-Рио Сула дарысындагы босого 2004, 2006, 2009 140px 2010, 2012 10 күлгүн жашылСары лапачо дарагы жана Суринам дарыясы 2004, 2006, 2009 2010, 2012 20 көкКызыл мангр дарагы жана Волтз тоосу 2004, 2006, 2009 140px 2010, 2012 50 сары Капок дарагы жана Каси Касима аскасы 2004, 2006, 2009 2010, 2012, 2016 2012 100 күрөңТокой жана Маровейне дарыясы 2004, 2006 2010, 2012, 2016 200 жашылКумдуу дарак жана балык улоочу траулер 2024 500 кызгылт көкМориче пальмасы жана күрүч жыйноочу комбайн

 Булактар 

 Тышкы шилтемелер 

 Суринамдын борбордук банкынын расмий сайты
 Суринамдын банкноттору

Категория:Акча
Категория:Америка
Монтевидео

thumb|Монтевидео.
Монтевидео – Уругвай Республикасынын борбору, шаар. Монтевидео департаментинин административдик борбору. Атлантика океанындагы Ла-Плата булуңунун сол жээгинде, дениз деңгээлинен 500 м бийиктикте жайгашкан. Калкы 1,34 млн (2012; Уругвайдын калкынын 40% и). Жол тоому. Эл аралык аэропорту (Карраско) бар. Өлкөнүн маанилүү деңиз порту. Уругвай жана Парана дарыясы боюнча кеме катнашынын баштапкы пункту.

Шаар 1726-жылы испандар тарабынан негизделген. 1816-28-жылы Бразилиянын курамында болгон. Эт тоңдуруучу, нефть ажыратуу, металл иштетүү, цемент, химия, текстиль, булгаары-бут кийим өнөр жайы ишканалары иштейт. Ун-ттер, География жана тарых институтуту, ИИИлер (адабият академиясы жана башка), техникалык коллеж, улуттук кооз искусство жана зоология музейлери бар. Планетарий жана эки зоопарк уюштурулган. Собор (18-кылым, өтө кооздолгон), ратуша (19-кылым), чеп жана башка сакталган. 1726-жылы негизделген.

 Колдонулган адабияттар 
 “Кыргызстан” улуттук энциклопедиясы: 5-том. Башкы редактору Асанов Ү. А. К 97. Б.: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2014. илл. ISBN 978 9967-14-111-7

Категория:Шаарлар‎
Категория:Уругвай
Торонто

thumb|Торонто.
Торонто - Канаданын шаарларынын бири.

 Байланыштуу макалалар 
 Торонто университети
 Торонто эл аралык кинофестивалы

Категория:Шаарлар
Категория:Канада
Тайбэй

thumb|Тайбэй
Тайбэй — Тайвандагы шаар. Тайвань провинциясынын административдик борбору. Тайвань кысыгындагы (Чыгыш Кытай деңизинин түштүгүндө) деңиз аванпорту. Калкы 2,7 млн (2010; агломерациясы менен 8,5 млн). Жолдор тоому. Эл аралык аэропорттору (Таоюань жана Суншань) бар. Аралдын экономикалык (анын ичинде соода-финансы), илимий жана маданий борбору. Металлургия, машина куруу, цемент, химиялык, жыгаччылык, электр приборлор (калькулятор, телевизор ж. б.), тамак-аш, текстиль жана тигүүчү өнөр жай ишканалары иштейт. Тайбэй финансы корпорациясына тийиштүү болгон 101 кабаттуу «Тайбэй 101» небоскрёбу, Чан Кайши мемориалы, театр, Император ак сарайы жана көркөм искусство музейи, зоопарк, будда жана даос храмдары, университет ж. б. бар. 1956-жылдан Тайбэй – Тайвань аралынын негизги шаары. 

 Булактар 
 “Кыргызстан” улуттук энциклопедиясы: 6-том. Башкы редактору Асанов Ү. А. К 97. Б.: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2014. 816 бет, илл. ISBN 978 9967-14-117-9

Категория:Шаарлар
Категория:Тайвань
Куала-Лумпур

thumb|Куала-Лумпур

Куала-Лумпур (джави:كوالا لومڤور) – Малайзиянын борбору, шаар. Федерация аймагы статусуна ээ. Селангор штатынын административдик борбору. Малакка жарым аралынын түштүк-батыш бөлүгүндө жайгашкан. Калкы 1 809 699 (2009; шаар агломерациясында 7,6 млн). Жолдор тоому. Эл аралык аэропорттору бар. Куала-Лумпурдун деңиз аванпорту Келанг (2007-ж. 133,5 млн т жүк ташылган). Өлкөнүн экономикалык, саясий, илимий жана маданий ири борбору. Кытай калай казуучулары тарабынан 1857-ж. негизделген. 19-кылымдын 80-жылдарында шаарга айланган. 1946–57-жылдары Англия ээлиги Малайя Союзунун (1948–57-жылдары Малайя Федерациясы), 1957–63-жылдары көз каранды эмес Малайя Федерациясынын, 1963-жылдан Малайзиянын борбору. 2001-ж. Куала-Лумпур «улуттук жана мыйзам чыгаруучу борбор» статусун алган. Металл иштетүү, жыгаччылык, тамакаш өнөр-жай ишканалары иштейт. Каучук иштетилет. Куала-Лумпур өлкөнүн информатикалык технологиясынын башкы борбору. Ири 40 авиакомпания (анын ичинде «Malaysia Airlines», туристтик маршруттарга адистештирилген) иштейт. Дүйнөдөгү эң бийик имарат Эгиз мунара же Петронас комплекси (бийиктиги 452 м, 88 кабат) ушул шаарда жайгашкан. Анда көпүрө (48-кабатта), телемунара (421 м; бийиктиги боюнча дүйнөдө 4-орунда), айланып жүрмө ресторан, обсерватория бар. Чаньцзясы кытай храмы, Масжид Жамек мечити (инди-моңгол стилинде), Шри-Махамариамман индуисттер храмы, Дайябуми комплекси (араб-византия стилинде), готика стилиндеги Ыйык Мария чиркөөсү, султан Абдул Самаддын ак сарайы (саат мунарасы менен, бийиктиги 30 м), Истана Негара (Малайзия королунун расмий резиденциясы), Чайнатаун, табигый парктар (анын ичинде орхидея, гибискус өстүрүлүп, көпөлөк, куштар жана эликтер мекендейт) сакталган. Куала-Лумпурдан түндүктө дүйнөдөгү эң ири Бату-Кейвс үңкүр храм комплекси (1891; бийиктиги 47 м скульптурасы менен) жайгашкан. Бул жерде жыл сайын «Тайпусам» (диний) фестивалы өткөрүлүп турат. Университеттер (анын ичинде эл аралык ислам), Илим изилдөө институттары, улуттук жана калк китепканалары, театрлар, музейлер (Мэйбанка нумизматика, каучук), сүрөт галереясы (кол өнөрчүлөрдүн эң баалуу буюмдары, калай идиштер) бар. Шаарда эл аралык ар кандай турнирлер, «Формула-1» авто жана моторлуу кайыктар жарышы өткөрүлүп турат. Туризм өнүккөн. 

 Колдонулган адабияттар 
 “Кыргызстан” улуттук энциклопедиясы: 4-том. Башкы редактору Асанов Ү. А. К 97. Б.: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2012. 832 бет, илл. ISBN 978 9967-14-104-9

Категория:Малайзия
Категория:Шаарлар‎
Нанкин

thumb|Нанкин.
Нанкин (кытайча Наньцзин) - Чыгыш Кытайдагы шаар. Цзянсу провинциясынын административдик борбору. Янцзы дарыясынынтөмөнкү агымындагы порт (деңиз кемелери келет). Калкы 3,4 миллион (2010, шаар агломерациясы менен 4,4 млн). Жолдор тоому. Көп тармактуу машина куруу, металлургия, химиялык (жер семирткич, жасалма була), текстиль, тамак-аш өнөр жай ишканалары иштейт. ИАнын филиалы, университет, музейлер (анын ичинен тарых жана башка), обсерватория, Кытай демократ-революционери Сунь-Ятсендин мавзолейи бар.

Биздин заманга чейинки 5-кылымданар түрдүү ат мененбелгилүү болуп келген. 1368-1421-жылы Кытайдын, 1853-68-жылы көтөрүлүшкө чыккан тайпиндер ээлеп, алар жарыялаган Тай-пин тяньго мамлекетинин борбору, (фарфор мунара жана башка тарыхый эстеликтер талкаланган) 1927—37- жана 1946—49-жылы Кытай Республикасынын өкмөту турган жай болгон. 1937-45-жылы япон аскерлери басып алган. Цисясы кечилканасындагы Шэлита таш пагодасы (10-кылым), Лингусы кечилканасындагы «уляндянь» (кыштан салынган «устунсуз сепил») сакталган. Ботаникалык бак уюштурулган. Нанкин аймагынан темир, таш көмүр, пирит казылып алынат.

 Колдонулган адабияттар 
 “Кыргызстан” улуттук энциклопедиясы: 5-том. Башкы редактору Асанов Ү. А. К 97. Б.: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2014. илл. ISBN 978 9967-14-111-7

Категория:Кытай
Категория:Шаарлар
Гамбург

Гамбург ― Германиядагы шаар. Өз алдынча административдик-аймактык бирдикти Гамбург жерин түзөт. Эльба дарыясынын боюнда, Түндүк деңизинен 100 км аралыкта жайгашкан. Калкы 1,7 млн (2006); калкынын саны боюнча өлкөдөгү Берлинден кийинки 2-шаар. Жолдор тоому. Өлкөнүн башкы деңиз жана дарыя порту. Эл-аралык аэропорту бар. Эльба-Траве каналы аркылуу Балтика деңизиндеги Любек порту менен байланышат. Ири өнөр жай, соода, финансы жана маданий очок. Кеме жана авиакуруу, электр-техникалык, нефть ажыратуу, Химиялык, жеңил, тамак-аш-татымал, түстүү металлургия, кино өнөр-жайы, метрополитен, университет, ядро изилдөө институту, мамлекеттик опера театры иштейт. Гамбургдагы суу астындагы тоннел аркылуу Стокгольм Лиссабон автострадасы өтөт. Альтон (Түндүк Германиянын маданияты жана тарыхы), этнографиялык, Кунстхалле, искусство жана кол өнөрчүлүк музейлери, скульптор жана жазуучу Эрнст Барлахтын үйү бар. 9-кылымдарда Улуу Карл тарабынан чеп катары негизделген. Орто кылымда ганзалардын башкы шаары болгон. 1510 жылдан эркин империя, 1815-1933-ж. эркин шаар. Кыштан салынган готика стилиндеги Ыйык Пётр (11-к.), Ыйык Екатерина (14-15-к.), Ыйык Иаков (14-к.) чиркөөлөрү сакталган. Г. 17-кылымдардан музундугу маданияттын ири борбору. 1975-жылдан «Балет күндөрү», 1985-жылдан кыска метраждуу фильмдердин фестивалдары болуп турат. 1974-, 2006-ж. футбол боюнча дүйнөнүн чемпионаты өткөрүлгөн. Гамбург жашыл шаар (шаардын аймагынын 40%тен ашыгын бакча, парк, аянттар, токой ээлейт). «Плантен унд блумен» паркы (рекреация объектиси) шаардын Түндүк бөлүгүндө жайгашкан. Көпүрөлөрдүн саны боюнча (2200дөн ашык) дүйнөдөгү шаарлардын ичинен алдыңкы орунду ээлейт. Балык базары (порттун аймагында), Хагенбек зоопаркы (1907) иштейт. Немистин улуу композиторлору И. Брамс жана Я. Мендельсон ушул шаарда төрөлгөн.

 Булактар 
 “Кыргызстан” улуттук энциклопедиясы: 2-том. Башкы редактору Асанов Ү. А. К 97. Б.: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2007. 808 бет, илл. ISBN 978 9967-14-055-4

 Тышкы шилтемелер 
Расмий сайт

Категория:Германия
Категория:Шаарлар‎
Белорусь Советтик Социалисттик Республикасы

Белорусь Советтик Социалисттик Республикасы - КСРБ нын курамында болгон мамлекет. Башкалаасы жана ири экономикалык маданий борбору - Минск шаары.

 Эскертүүлөр 

*
Категория:ССРС Республикалары
Орусия Советтик Федеративдик Социалисттик Республикасы

Орусия Советтик Федеративдик Социалисттик Республикасы - КСРБ нын курамында болгон мамлекет. Башкалаа сы жана ири экономикалык маданий борбору - Москва шаары.

 Булактар 

Категория:ОССФР
Категория:ССРС Республикалары
Украина Советтик Социалисттик Республикасы

Украина ССР (Советтик Социалистик Республикасы) — КСРБнын курамында болгон мамлекет. Башкалаасы жана ири экономикалык маданий борбору - Киев шаары.

Категория:Украина ССР
Категория:ССРС Республикалары
Будапешт

Будапешт — Венгрия Республикасынын борбору,Пешт медьесинин администрациялык борбору. Дунай дарыянын өйүз-бүйүзүндө жайгашкан. Өзүнчө администрациялык-аймактык бирдик. Калкы 1,7 млн (2012). Ири жолдор тоому.

 Тарых 
1148-жылдан белгилүү болуп, ал тарыхый 3 бөлүктөн (Пешт, Буда, Обуда) турат. 1872-ж. алар Будапешт болуп бир шаарга бириктирилген. 1241-ж. Буда, Обуда, Пешт моңгол баскынчылары тарабынан талкаланган. 1242-жылдан Буда венгр королдорунун туруктуу резиденциясы, 1350-жылдан Венгр королдугунун борбору. Буда, Обуда жана Пешт 1541–1686-ж. Осмон империясынын, 18-кылымдын башында Габсбургдардын бийлиги астында болгон. 1867-жылдан Венгрия королдугунун, 1918-ж. көз каранды эмес Венгр мамлекетинин борборуна айланган. 1944-ж. мартта немец аскерлери тарабынан оккупацияланып, 1945-ж. февралда советтик аскерлер бошоткон. 1918-жылдан Венгрия Республикасынын борбору. Өлкөнүн башкы саясий, илимий, экономикалык жана маданий борбору. Эл аралык аэропорту бар. Будапештте Венгриянын өнөр жайынын 30%и жайгашкан. Машина куруу (прибор, трактор кураштыруу, транспорттук, электр-техникалык), текстиль жана химиялык өнөр жайы өнүккөн. Тамак-аш, фармацевтика, резина, кийим тигүү, полиграфия ишканалары иштейт. Венгрия ИА, университет, Ф. Лист атындагы музыкалык академия, Улуттук галерея, Сүрөт искусство музейи, Улуттук искусство, этнографиялык жана тарых, Чыгыш-Азия музейлери, театрлар бар. Будапештин негизги бөлүгү тоолуу Буда (оң жээк) жана түзөңдүү Пештте (сол жээк) жайгашкан. Буда Будапештин тарыхый очогу, анда 13–19-кылымдын архитектура эстеликтери басымдуу келип, алар Бүткүл дүйнөлүк мурастын тизмесине кирген. Шаарды бошоткон Советтик жоокерлерге Боштондук эстелиги тургузулган (1947). Пештте соңку жана азыркы курулмалар бар. Негизги өнөр жайлуу райондору Дунайга жанаша жайгашкан (Чепель, Уйиешт жана башка). Метрополитен иштейт. 
 Колдонулган адабияттар 
 “Кыргызстан” улуттук энциклопедиясы: 2-том. Башкы редактору Асанов Ү. А. К 97. Б.: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2007. 808 бет, илл. ISBN 978 9967-14-055-4

Категория:Венгрия
Категория:Шаарлар
Загреб

Загреб – Европадагы шаар, Хорватиянын башкалаасы жана ири экономикалык, маданий борбору.

Сава дарыясындагы порт. Калкы 702,4 миң (2007). Эл аралык аэропорту бар. Каптола жана Градца шаарынын биригишинен пайда болгон. Машина куруунун ири борбору (анын ичинде электр-техника), химия, нефть ажыратуу, текстиль, булгаары-бут кийим, жыгаччылык, полиграфиялык өнөр жай ишканалары иштейт. Илимдер жана искусство академиялары, университет, Штросмайер (мурдагы чеберлердин) галереясы, 40тан ашык музей (анын ичинде Элдик революция, искусство жана кол өнөрчүлүк, археологиялык жана башка), скульптор И. Мештровичтин үй-музейи бар. Эл аралык ярмаркалар (апрель, октябрь) өткөрүлүп турат. Алгач 1094-жылдан эскерилет. 16-кылымдын ортосунан Габсбургдардын бийлиги астында болгон. Собор, епископтун резиденциясы (13-15-, 19-кылым), чептердин калдыктары (15-16-кылым), шаар чептери (1318-к.), готика стилиндеги Ыйык Марк чиркөөсү (14-15-к.), барокко (Оршич-Раухов, 18-кылым) жана классицизм (Елачичтер сарайы, 18-19-кылым) стилиндеги турак жайлар, театр (19-кылымдын аягы, эклектика), биржа (1920) сакталган. Түштүк Загребде заманбап курулмалар курулган. 

 Колдонулган адабияттар 
 “Кыргызстан” улуттук энциклопедиясы: 3-том. Башкы редактору Асанов Ү. А. К 97. Б.: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2011. 784 бет, илл. ISBN 978 9967-14-074-5

Категория:Европа борборлору
Категория:Шаарлар
Категория:Хорватия
Кишинёв

Кишинёв, Кишинэу — Молдова Республикасынын борбору, шаар. 1995-жылдан өзгөчө автономия статусу бар өзүнчө административдик бирдикти — муниципийди түзөт. Бык дарыясынын боюнда (Днестрдин оң куймасы), Кодр токойлуу дөңсөөсүндө, деңиз деңгээлинен 429 м бийиктикте жайгашкан. Калкы 785,1 миң (2008; агломерациясында 1,3 млн). Темир жана автомобиль жолдорунун ири тоому. Эл аралык аэропорту бар. Алгач 1466-жылдан «Акбашев Кешенев» деп эскерилет. 1712-жылы расмий булактарда шаар деп аталган. 15-кылымдын башынан Осмон империясынын, 1812-жылдан Россия империясынын, 1918-жылдан Румыниянын, 1940-жылдан СССРдин (Молдаван ССРинин борбору) курамында болгон. 1991-жылдан Молдова Республикасынын борбору. Машина куруу (анын ичиндеайыл чарба машиналары, соода жана тамак-аш, авиация, муздаткычтар, электр-өлчөөчү приборлор ж. б. өнөр жай үчүн жабдуулар, телевизорлор ж. б.), тамак-аш—татымалдар [жашылчажемиш консервалары, шарап даярдоочу (салттуу мүнөзгө ээ), тамеки], химиялык (фармацевтика, лак-боёктор, пластмасса буюмдары, парфюмерия), жыгаччылык (анын ичинде эмерек) өнөр жай ишканалары жана кондитер (250гө жакын продукция чыгарат), тигүү фабрикалары, айнек такталар заводу, трикотаж бирикмеси иштейт. Килем токулуп, зер буюмдар даярдалат. Шаардын борбордук аянтында салтанат капкасы, тарыхый бөлүгүндө Орган залы жайгашкан. Ошондой эле кафедралуу собор (учурда сүрөт музейинин филиалы), Мазаракиевск (18-кылым), Рышкановск (18-кылым) жана Благовещенск (19-кылымдын башы) чиркөөлөрү сакталган. Кишинёвдо Улуу Стефан IIIгө, М. Горькийге, Л. Н. Толстойго ж. б-га эстелик орнотулган. Кишинёв— Молдованын илим, билим жана маданий ири борбору. Шаарда 30дан ашык жогорку окуу жай (анын ичинде мамлекеттик университеттер), ИА, бир нече ИИИ, китепканалар (80ден ашык), А. С. Пушкиндин үй-музейи, 9 музей (анын ичинде тарых-край таануу, сүрөт, адабият ж. б.), театрлар (анын ичинде опера жана балет), филармония бар. Кишинёвдо туристтер үчүн заманбап мейманканалар курулган. Шаардын чегинде шарап сакталган Криково атактуу жер төлөсү, Чыгыш Европанын түштүгүндөгү эң кооз табигый парк — Роза гүлдөр өрөөнү, күмүш көлмөлөр жана бүтүндөй бир парк скульптура галереясы жайгашкан. Жыл сайын эл аралык куурчак театрлар жана музыкалык фестивалдар, конкурстар өткөрүлүп турат.

 Колдонулган адабияттар 
 “Кыргызстан” улуттук энциклопедиясы: 4-том. Башкы редактору Асанов Ү. А. К 97. Б.: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2012. 832 бет, илл. ISBN 978 9967-14-104-9

Категория:Молдова
Категория:Шаарлар‎
Любляна

thumbnail|Любляна.
Любляна шаары (, ) – Словения Республикасынын борбору. Словениянын борбордук бөлүгүндөгү Любляна ойдуңунда жайгашкан. Крайна тарыхый облусунун административдик борбору. Калкы 257,7 миң (2010; калкынын көпчүлүк бөлүгү орус тилин жакшы билишет). Жолдор тоому. Эл аралык аэропорту бар.

Славяндардын тургун жайы катары 1144-жылдан белгилүү. 13-кылымдын 2-жарымынан шаар. 1335– 1918-ж. (1809–13-ж. мезгил-мезгили менен Иллирий провинциясынын административдик борбору) габсбургдардын бийлиги астында болгон. 1918-ж. Сербдердин, хорваттардын жана словендердин королдугу (1929–92-ж. Югославия) түзүлгөндөн Любляна – Словениянын, 1992-жылдан көз каранды эмес Словения Республикасынын борбору. Машина куруу, химия, фармацевтика, текстиль, тамак-аш, булгаары– бут кийим, жыгаччылык, кагаз, полиграфия өнөр жай ишканалары иштейт. Град сепили (9–19-к.), епископтордун барокко стилиндеги ак сарайы (16–18-к.), Ыйык Якоб (17-к.), урсулинкалардын Ыйык Троица (18-к.) чиркөөлөрү, Ыйык Николай собору (18–19-к.), ратуша (18-к.), Антика Эмон шаарынын калдыктары (5-к.), 16–19- кылымдагы архитектуралык эстеликтер сакталган. Архитектор Й. Плечниктин улуттук колориттеги курулуштары, Революция аянтында ансамбль (1963–75), Словениянын Илимдер жана искусство академиясы, университет (1595), улуттук этнографиялык музей, улуттук галерея жана башкалар бар. Эл аралык ярмаркалар, фестивалдар өткөрүлүп турат. Туризм өнүккөн.

 Колдонулган адабияттар 
 “Кыргызстан”. Улуттук энциклопедия: 5-том. Башкы ред. Асанов Ү. А., Б.: "Кыргыз энциклопедиясы" башкы редакциясы, 2014. ISBN 978—9967—14-111-7

Категория:Словения
Категория:Шаарлар