Zhantas/Cleaned-Kyrgyz_Wikipedia huggingface dataset:
Кум

thumb|Кумдуу чөл (дюна)
Кум ― майда бүртүкчөлүү (бөлүкчөнүн диаметри 0,1 ммден 1–2 ммге чейин) борпоң чөкмө тоотек. Ал кварцтан, талаа шпаттарынын ж.б. минералдардын жана тоотектердин сыныктарынан турат. Арасында чопонун жана алевролиттин тоскоктору болот. Кум курулушта, айнек жасоодо пайдаланат.

 Булактар 
 Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору. Кыргызстандын географиясы ISBN 9967-14-006-2

Категория:Геология‎
Категория:Топонимия‎
Объект (программалоо)

Объект — 1) Термин объектке багыталган программалоо тилдеринде колдонулат. Объект деп көз каранды эмес программанын модулу катары каралып берилиштерди (берилиш-мүчө) жана аларды иштетүүчү усулдары (функция–мүчө) камтыйт. Берилиш менен усулдарды бирдикте көрсөткөн модулдун касиети инкапсулдоо (жашыруу) деген ат менен белгилүү. Объекттер башка объекттердин берилиштерин жана усулдарын белгилүү эреже боюнча колдоно алат. Объекттер классы деп аталган топко бир типтүү объекттер биригишет. Класстар мурастоо механизмин колдогон класстар базалык жана туунду иерархиясын түзүшөт. 2) Кошумчалоо жана байланыштыруунун объектте багытталган технологияларда (OLE технологиясы) шилтемени кыстаруу, кошума кыстаруу же объектти кыстаруу буйруктары менен башка документке которулган документ же документ бөлүгү.

 Булактар 
 Компьютер жана интернет: Энциклопедиялык окуу куралы. У.Н. Бримкулов, А.С. Өмүралиев, В.Ф. Бабак. ISBN 9967-14-014-3, 2004-ж.

Категория:Компьютер
Категория:Интернет
Категория:Программалоо
Категория:Илим
Обжектке багытталган берилиштер базасы

Обжектке багытталган берилиштер базасы - {). Жакынкы жылдары обжектке багытталган техноложиге негизделген берилиштер базасынын башка типтеги структурасы иштелип чыкты. Обжектке багытталган берилиштер базасы берилиштер менен берилиштерди пайдаланган аракеттерди камтыган обжектерден турат. Мисалы, обжектке багытталбаган берилиштер базасындагы кызматкердин жазылышы кызматкердин номери, аты- жөнү, дареги, бөлүмү, айлык акысынын өлчөмү ж.б.у.с. жөнүндө берилиштерди камтымак. Обжектке багытталган берилиштер базасындагы кызматкердин жазылышы жогоруда айтылган берилиштерден сырткары кошумча кызматкер жазылышын кантип көрсөтүү же басып чыгаруу жана кызматкердин айлык акысын эсептөөчү көрсөтмөлөрдү камтыйт. Обжектке багытталган берилиштер базасы, ошондой эле фото сүрөт, аудио-видео сыяктуу структуралуу эмес берилиштерди сактай тургандай иштелип чыккан.

 Колдонулган адабияттар 
Компьютер жана интернет: Энциклопедиялык окуу куралы. У.Н. Бримкулов, А.С. Өмүралиев, В.Ф. Бабак.-2004. ISBN 9967-14-014-3

Категория:Компьютер
Категория:Берилиштер базасы
Категория:Программалоо
Категория:Илим
Объектке багытталган программалоо

Обьектке багытталган программалоо ( - ) - башкы кызыкчылыгы обжекттерди кайталап колдонуу жана аларды өзгөртүү болгон программалоо жолу. Обжект – класс деп аталган абстрактуу берилиштер тибиндеги чоңдук. Ар бир класс бир же андан көп туунду класс деп аталган төмөнкү деңгээлдеги класстарга ээ боло алышат. Деңгээли жогору болгон класс супер же база классы деп аталат. Ар бир туунду класс суперкласс обжекттеринин методдорун жана белгилерин мурастап алат.

Объект бул маалыматты жана функцияларды камтыган структура. Реалдуу дүйнөдөгү нерселерди же концепцияларды моделдейт, мисалы, машина, студент же бухгалтерия. Объекттин мүнөздөмөлөрү (атрибуттары) жана функциялары (методдору) болот.

Класс бул объекттердин типтерин аныктаган шаблон. Ал объекттин мүнөздөмөлөрүн жана жүрүм-турумун аныктайт. "Автомобил" классы бардык автомобилдер үчүн жалпыланган мүнөздөмөлөрдү жана функцияларды камтыйт.

Инкапсуляция бул объекттин ички мүнөздөмөлөрүн жашырууга жана контролдоо мүмкүнчүлүгүн берген концепция. Аны контролдоо үчүн "getter" жана "setter" методдору колдонулат.

Наследование бул класстардын мүнөздөмөлөрүн мурас катары алуу процессин билдирет. "Транспорт" классы "Автомобил" классына мурас берип, анын мүнөздөмөлөрүн жана функцияларын алууга мүмкүндүк берет.

Полиморфизм бул объекттердин ар кандай типтерде өз ара аракеттешүүгө мүмкүндүк берүүчү концепция. Бир метод бир нече объектте ар кандай түрдө иштей алат.

OOP концепциялары программалоону структуралаштырып, кодду кайра колдонууга, оңой иштетүүгө жана тапшырмаларды натыйжалуу аткарууга шарт түзөт.

 Колдонулган адабияттар 
Компьютер жана интернет: Энциклопедиялык окуу куралы. У.Н. Бримкулов, А.С. Өмүралиев, В.Ф. Бабак.-2004. ISBN 9967-14-014-3

Категория:Компьютер
Категория:Интернет
Категория:Программалоо
Категория:Илим
Объекттерге ээ болуу

Обжекттерге ээ болуу компьютердик системге жетүү үчүн керек болгон кандайдыр белги. Обжекттерге ээ болууга мисал төш белги, кардтар жана ачкычтар кирет. Обжекттерге ээ болуу каражаттары жекече тааныгыч номерлер менен бирдикте пайдаланылат. Жекече тааныгыч номер мекеме же колдонуучу өзү дайындаган сандык парол. Жекече тааныгыч номер кассирдин автоматташтырылган машинесине кардты пайдаланууда киргизилет жана коопсуздуктун кошумча деңгелин камсыз кылат.

 Колдонулган адабияттар 
Компьютер жана интернет: Энциклопедиялык окуу куралы. У.Н. Бримкулов, А.С. Өмүралиев, В.Ф. Бабак.-2004. ISBN 9967-14-014-3
Категория:Компьютер
Категория:Интернет
Категория:Программалоо
Категория:Илим
ОКУЯ ЖУРНАЛ КЫЗМАТЫ

(Log file service- Cлужба журнала событий). Windows 2000 де системдик, коопсуздук жана колдонуу журналдарына окуяларды каттоону аткарган кызмат. Окуя журналынын кызматы окуяларды кароо терезесинде чакыруу менен каттоо аткарылат.

 Колдонулган адабияттар 
Компьютер жана интернет: Энциклопедиялык окуу куралы. У.Н. Бримкулов, А.С. Өмүралиев, В.Ф. Бабак.-2004. ISBN 9967-14-014-3
Категория:Компьютер
Категория:Интернет
Категория:Программалоо
Категория:Илим
Түзөтүү

Түзөтүү — түзүлгөн документти түзөтүү процесси, түзүлгөн документке өзгөртүү киргизүү менен аны түзөтүү дегенди билгизет. Документти түзөтүү учурунда жаңы тексттерди кыстаруу, өчүрүү, документтин башка бөлүгүнө которуу максатында кесип алуу жана көчүрүү, башка документтен жаңы фрагментти орнотуу, текстен сөз же символду издөө жана керек болгон учурда аны башка менен алмаштыруу сыяктуу көп аракеттери аткарылат. Булардан сырткары тексттин катасын текшерүү, тезаурусту колдонуу, грамматикасын текшерүү, аннотация жана тамганын жанган жарыгын өзгөртүү (жарыкты чоңойтуу) аракеттери кирет.

 Булактар 
Компьютер жана интернет: Энциклопедиялык окуу куралы. У.Н. Бримкулов, А.С. Өмүралиев, В.Ф. Бабак.-2004. ISBN 9967-14-014-3
Категория:Компьютер
Категория:Интернет
Категория:Программалоо
Категория:Илим
ОПТИК УНИВЕРСАЛ КОД

(Universal Product Code (UPC)-Универсальный код продукта). Берилиштерди көрсөтүү үчүн оптик коддорунда үлгү же атайын символдор пайдаланылат. Оптик коддорго штрих код кирет, ал вертикал сызыктардан жана түрдүү кеңдиктеги орундардан турат. Штрих коддор демейде буюмдун пакетине басылат же буюмдун этикеткасы менен бирге бириктирилет. Буюмдарды таанууда штрих кодду окуучу түзүлүш жарык нурун колдонот. Штрих коддордун ичинен кеңири таралганы буюмдун универсалдуу коду (UPC) эсептелет. Сатылуучу буюмдарда колдонулуучу UPC штрих код тиешелүү түрдө он разряддуу санга которулат жана ал буюмдун номерин менен буюмду жасагандарды билдирет.

 Колдонулган адабияттар 
Компьютер жана интернет: Энциклопедиялык окуу куралы. У.Н. Бримкулов, А.С. Өмүралиев, В.Ф. Бабак.-2004. ISBN 9967-14-014-3
Категория:Компьютер
Категория:Интернет
Категория:Программалоо
Категория:Илим
Оптикалык таануу програмдык жабдыгы

Оптикалык таануу програмдык жабдыгы . OCR програмдык жабдыгы сүрөттөлүштү скандоочу түзүлүш менен бирге колдонулат жана тексттин сүрөттөлүшүн оңдоп-түзөтүүгө мүмкүн болгон текст калыбына өткөрөт. Бул програмдык жабдык төмөнкүчө иштейт: алды менен бир барак текст скандалат, андан кийин, ал тексттин ар бир символу таанылып, тексттик документке өзгөртүлөт.

 Колдонулган адабияттар 
Компьютер жана интернет: Энциклопедиялык окуу куралы. У.Н. Бримкулов, А.С. Өмүралиев, В.Ф. Бабак.-2004. ISBN 9967-14-014-3
Категория:Компьютер
Категория:Интернет
Категория:Программалоо
Категория:Илим
ОПТИКАЛ ЭС КАРДЫ

(Optical memory card- Оптическая карта памяти)– кредит кард өлчөмүндөгү пластик кард, алар лазер нурун колдонуп 4.1 МБ текст же сүрөттөлүштү сактоого жөндөмдүү. Оптикал эс карды берилиштерди кошумчалоого мүм-күндүк берет, бирок өчүрүп же кайра жазууга болбойт. Оптикал эс карды автомобил отчетторун сактоодо, жеке медицина маалыматтарын диагноздоодо ж.б. пайдаланылат.

 Колдонулган адабияттар 
Компьютер жана интернет: Энциклопедиялык окуу куралы. У.Н. Бримкулов, А.С. Өмүралиев, В.Ф. Бабак.-2004. ISBN 9967-14-014-3
Категория:Компьютер
Категория:Интернет
Категория:Программалоо
Категория:Илим
Орнотуу (програмдык камсыздоо)

Орнотуу ( - )). Програмдык камсыздоону орнотуу - деп програмды кайсы бир иштетүү системиндеги компьютерге толук иштөө мүмкүнчүлүктөрү менен бирге жайгаштыруу иш-аракетин айтабыз. Б. а. програмдык жабдык ишин туура аткаруу үчүн керек болгон файлдарды жана папкаларды катуу дискке орнотуу жана тиешелүү берилиштерди системдик реестрге кошуу. Орнотуу иш-аракети иштетүү системинде болуучу Орнотуу устасынын жардамы менен аткарылат жана орнотулчу програмга же иштетүү системине карап өзгөчөлөнөт. Анын милдети - орнотуунун жүрүшүндөгү көпчүлүк иш-аракеттерди ырааты менен аткаруу. Жабдууларга карата орнотуу компьютерге түзүлүштү физикалык туташтыруу, түзүлүштөр драйвелерин иштетүү системине кошуу жана түзүлүштүн касиеттерин жана параметрлерин айкалыштыруу.

 Колдонулган адабияттар 
Компьютер жана интернет: Энциклопедиялык окуу куралы. У.Н. Бримкулов, А.С. Өмүралиев, В.Ф. Бабак.-2004. ISBN 9967-14-014-3

Категория:Компьютер
Категория:Интернет
Категория:Программалоо
Категория:Илим
URL

URL (Uniform Resource Locator деп чечмеленет) — кайсы бир интернет-ресурска шилтеме боло алган конкреттүү символдор сабы. Ал тармак барагын издеп табат жана ал дарек Интернеттеги атайын ресурсту көрсөтөт. URL http:// менен башталып тармак барагын камтыган документтин бөлүгүнө чейинки даректи камтыйт. Тармак барактарын көзөмөлдөөнү камсыз кылуунун эки жолу бар: (1) хронологдук тизме жана (2) кыстаруу белгилер тизмеси. Хронологдук тизмеде каралып өткөн барактардын даректеринин тизмеси келтирилет. Хронологдук тизме терезени кароо програмы менен иштөө аяктаганда тазаланып турат. Кийинки сеанстарда мурда каралган баракты кайра жеңил чыгарып алуу максатында ал орунга кыстаруу белгисин (закладка) орнотуп койсо болот. Кыстаруу белгиси тармак барагынын ысымынан жана ошол барактын URL дарегинен турат. Кыстаруу белгиси же ысык деп аталган тизмени кийинки сеанстарда пайдалануу өзүңүздүн компьютерде сакталгандыгы менен хронологдук тизмесинен айырмаланат. Програм жана документтерди иреттөө үчүн колдонулат. Алар файлдарды жана башка папкелерди камтыйт.

 Булактар 
 Компьютер жана интернет: Энциклопедиялык окуу куралы. У.Н. Бримкулов, А.С. Өмүралиев, В.Ф. Бабак.-2004. ISBN 9967-14-014-3

Категория:Интернет
Категория:Программалоо
Офис системдери

(Office systems- Офисные системы). Мекеменин бардык бөлүмдөрүндө жолуккан административдик маселер үчүн пайдаланылган колдонмо програмдык жабдыктарды камтыйт. Бул колдонмолорго текстти иштетүүнү, үстөлдөгү басма системи, электрондук жадыбалды, берилиштер базасын, графикти көрсөтүү ж.б. пакеттер кирет. Офистик системге мисал болуп Microsowt Office програмдар тобу эсептелет.

 Колдонулган адабияттар 
Компьютер жана интернет: Энциклопедиялык окуу куралы. У.Н. Бримкулов, А.С. Өмүралиев, В.Ф. Бабак.-2004. ISBN 9967-14-014-3
Категория:Компьютер
Категория:Интернет
Категория:Программалоо
Категория:Илим
Өз убагында алынган маалымат

Аны пайдаланууга мөөнөтү туура экендигин билгизет. Убакыт өткөн сайын маалыматтардын көпчүлүгү баалуулугун жоготот, маанисин жоготпогон айрым маалыматтар дагы кездешет.

 Колдонулган адабияттар 
Компьютер жана интернет: Энциклопедиялык окуу куралы. У.Н. Бримкулов, А.С. Өмүралиев, В.Ф. Бабак.-2004. ISBN 9967-14-014-3
Категория:Компьютер
Категория:Интернет
Категория:Программалоо
Категория:Илим
Өткөрмө шыктуулук

Тармактын өткөрмөгө шыктуулугу (англ. - bandwidth, орус. - пропускная способность ) - тармактын бир белгилүү бөлүгүнөн маалыматтын өтүү максималдуу ылдамдыгы, бит/сек өлчөмүндө ченелет.

 Колдонулган адабияттар 
Компьютер жана интернет: Энциклопедиялык окуу куралы. У.Н. Бримкулов, А.С. Өмүралиев, В.Ф. Бабак.-2004. ISBN 9967-14-014-3
Категория:Компьютер
Категория:Интернет
Категория:Программалоо
Категория:Илим
Пакеттерди туташтыруу

(Рacket switching- Коммутация пакетов). Компьютер тармагында ың-гайлуу маршрут бойлоп жай-гашкан булак жана кабыл алуучу арасында тармакта кабарларды жеткирүү техно-ложиси, мында пакеттер станциялар аркылуу ретранс-ланат. Берилиштер жөнөтүү алдында чакан пакеттерге бөлүнөт, ал эми кабыл алганда пакеттерди чогултуу процесси ишке ашырылып калыбына келтирилет. Пакеттердин мар-шруттары жана убактысы кээде айырмаланат, бирок пакетти кабыл алган тарап пакеттерди керектүү улаа-лаштыгында жыйнай алат.

 Колдонулган адабияттар 
Компьютер жана интернет: Энциклопедиялык окуу куралы. У.Н. Бримкулов, А.С. Өмүралиев, В.Ф. Бабак.-2004. ISBN 9967-14-014-3
Категория:Компьютер
Категория:Интернет
Категория:Программалоо
Категория:Илим
Пакет файлы

Пакеттик файл же Буйрук файлы ( - ) - буйрук интерпретатору аткаруу үчүн MS-DOS, OS/2 жана Windows иштетүү системдериндеги буйруктардын удаалаштыгын камтыган текстик файл. Пакеттик файл жүргүзүлгөн соң интерпретатор (Адатта, COMMAND.COM же CMD.EXE) анын саптарын катары менен окуй баштайт жана аларды жазылган тартибинде, ирети менен аткарат. Буйрук файлдардын аттарынын кеңейтилиши .com, .cmd же .bat болот. Пакеттик файлдарды ошондой эле буйрук файлдары деп атап коюшат.

 Колдонулган адабияттар 
Компьютер жана интернет: Энциклопедиялык окуу куралы. У.Н. Бримкулов, А.С. Өмүралиев, В.Ф. Бабак.-2004. ISBN 9967-14-014-3
Категория:Компьютер
Категория:Интернет
Категория:Программалоо
Категория:Илим
Панков, Павел Сергеевич

(1950),физика-матема-тика илимдеринин доктору (1988), профессор (1995), КР УИАнын корр.-мүчөсү (1997), КР илим жана техник боюнча мамлекеттик сыйлыктын лау-реаты (1998)
Орус.Украин ССР Днепро-петровск ш.туулган.
КМУну (1969), КР УИАнын аспирантурасын (1971) аяк-таган.
КР УИАнын математика инс-титунда илимий кызматкер болуп иштеген. 1999-жылдан бери Кыргыз Эл аралык уни-верситетинин кафедра баш-чысы.
Математикалык методдорду колдонулушу жана эсептөөчү техника боюнча кесип ээси. Кырг.ССР Ленин комсомо-лунун илим жана техник боюнча (1975), И.Арабаев атындагы сыйлыкттарынын лауреаты. 140 ашык илимий эмгекти жарыялаган, анын ичинде 2 монография жана 6 окуу куралы.

 Колдонулган адабияттар 
Компьютер жана интернет: Энциклопедиялык окуу куралы. У.Н. Бримкулов, А.С. Өмүралиев, В.Ф. Бабак.-2004. ISBN 9967-14-014-3
Категория:Компьютер
Категория:Интернет
Категория:Программалоо
Категория:Илим
Параллелдүү порт

(Parallel port- Параллельный порт). Көп учурда компьютердин бир тү-зүлүшүнөн экинчи түзүлүшү-нө берилиштерди жиберүүдө параллел порттор колдонулат. Алар аркылуу 8 бит берилиш сегиз зымдуу кабел аркылуу бир учурда жиберилет. Параллел порттор көп сандагы берилиштерди принтерлерге, дисктерге ж.б. түзүлүштөргө жиберип же алардан алып турат. SCSI (Small Computer System Interface) – атайын типтеги параллел порт, ал аз орун ээлейт жана анын жалгыз портуна жетиге чейинки түзүлүш туташтырып койсо болот.

 Колдонулган адабияттар 
Компьютер жана интернет: Энциклопедиялык окуу куралы. У.Н. Бримкулов, А.С. Өмүралиев, В.Ф. Бабак.-2004. ISBN 9967-14-014-3
Категория:Компьютер
Категория:Интернет
Категория:Программалоо
Категория:Илим
Партнердук программа

(Partner’s program- Партнерская программа). Өнөктүк програм келүүчүлөрдүн көңүлүн тартуу аны менен сатуулар көлөмүн көбөйтүү максатында Интернетте колдонулат. Өнөктүк програмына сатуучу-сайт жана партнер-сайт катышат. Партнөр програмдар сунуш кылынган кызмат жана товар түрлө-рүнөн жараша ар андай мүм-күнчүлүктө түзүлөт.

 Колдонулган адабияттар 
Компьютер жана интернет: Энциклопедиялык окуу куралы. У.Н. Бримкулов, А.С. Өмүралиев, В.Ф. Бабак.-2004. ISBN 9967-14-014-3
Категория:Компьютер
Категория:Интернет
Категория:Программалоо
Категория:Илим
Сырсөз менен коргоо

Сырсөз менен коргоо — программага, файлга, компьютерге же тармакка сырсөздү киргизүү талабы аркылуу жетүүнү чектөө ыкмасы. Айрым программалар сырсөз аркылуу файлдарды коргоого мүмкүндүк берет, муну менен файлдарды башка колдонуучу окуй же өзгөртө албайт.

 Булактар 
 Компьютер жана интернет: Энциклопедиялык окуу куралы. У.Н.Бримкулов, А.С.Өмүралиев, В.Ф.Бабак. ISBN 9967-14-014-3, 2004-ж.
Категория:Компьютер
Категория:Интернет
Категория:Программалоо
Категория:Илим
Пиксел

(Pixel- Пиксел) деп монитордун ар жандырылган чекит аталат. Чечилүү же монитордогу сүрөттөлүштүн ачыктыгы пикселдер санына байланыштуу, монитордо ар бир пиксел арасындагы аралык көрсөтүлөт. Пиксел арасындагы аралык чекиттер кадамы деп аталат. Пикселдер саны көп болуп, чекиттер кадамы кичирейген монитордун чечи-лүүсү жакшы болот, себеби көбүрөөк сандагы пикселдер көрсөтүлөт. Пикселдер экран чечилүүсүнүн стандарттуу бирдиги болуп саналат. Монитордо көрсөтүлгөн пикселдер саны экрандагы горизонтал жана вертикалдык пикселдердин саны менен туюнтулат, 640 (горизонтал пикселдер) х 480 (вертикал пикселдер) сыяктуу. Пикселдердин саны програм, видео кардтын адаптеринин мүмкүнчүлүгү жана түздөн-түз монитор менен аныкталат. Мониторлор жана видео кардтар адаптерлеринин сапаты жогорку стандарттагы графиктик дисплейди колдогону менен билинет. Азыркы учурда мо-ниторлор жана видео кардтар адаптерлери VGA (video graphics array) жана SVGA (super video graphics array) стандарттарын колдошот. VGA түзүлүштөрүнүн чечилүүсү 640х480 пикселдер саны менен аныкталат.SVGA түзүлүш-төрүнүн чечилүүсү 800х600 жана андан жогору болот. Графиктик жана башка тексттик эмес сүрөттөлүштөр үчүн жогорку чечилүүдөгү мониторлорду колдонушат. Жогорку чечилүүдөгү чагылдыруу сапаты фото сүрөткө эквиваленттүү болот.

 Колдонулган адабияттар 
Компьютер жана интернет: Энциклопедиялык окуу куралы. У.Н. Бримкулов, А.С. Өмүралиев, В.Ф. Бабак.-2004. ISBN 9967-14-014-3
Категория:Компьютер
Категория:Интернет
Категория:Программалоо
Категория:Илим
Пин

(Рin- Пин код). Бул эң кичине өлчөмдөгү програмдык код, ар бир пин код ар кандай аракетти же буйрукту камтыйт. Көп агымдуу режим ошол эле програмдын ичинде көп сандагы пин коддорду бир учурда аткарууга мүмкүндүк берет жана кийинки буйрукту кабыл алууга програмды бошотот. Алдыңкы буйруктун аягына чейин аткарылышынын күтпөй кийинки буйрукту киргизүүнү улай берсе болот.

 Колдонулган адабияттар 
Компьютер жана интернет: Энциклопедиялык окуу куралы. У.Н. Бримкулов, А.С. Өмүралиев, В.Ф. Бабак.-2004. ISBN 9967-14-014-3
Категория:Компьютер
Категория:Интернет
Категория:Программалоо
Категория:Илим
Плагин

Плагин — кээ бир программа пакеттеринин мүмкүнчүлүктөрүн кеңейтүү үчүн атайын жасалган кошумча программа.

 Булактар 
Компьютер жана интернет: Энциклопедиялык окуу куралы. У.Н. Бримкулов, А.С. Өмүралиев, В.Ф. Бабак.-2004. ISBN 9967-14-014-3
Категория:Компьютер
Категория:Интернет
Категория:Программалоо
Категория:Илим
Пластик картасы

(Plastic card- Пластик карт)– жекечеленген төлөмдүн аспабы болуп товар жана кызматтар үчүн төлөмдү акчасыз аткарууга, ошондой эле банктан жана банктык автоматтан акча алууга мүмкүндүк берет. Пластик кардтын бирден бир кызматы колдонгон адамды төлөм системинин субжектиси катары идентификтөөнү (таанытууну) камсыз кылуу.

 Колдонулган адабияттар 
Компьютер жана интернет: Энциклопедиялык окуу куралы. У.Н. Бримкулов, А.С. Өмүралиев, В.Ф. Бабак.-2004. ISBN 9967-14-014-3
Категория:Компьютер
Категория:Интернет
Категория:Программалоо
Категория:Илим
Плоттер

(Plotter-Графопостроитель). Чыгаруучу түзүлүш жана жогорку сапаттагы имараттын планын, жадыбал же чынжырлар диаграммы сыяктуу чиймелерди басып чыгарууда колдонулат. Айрым плоттерлер 40 тан 48 дүйм (100 ден 120 см.) өлчөмүндөгү документтерди басып чыгаруу үчүн иштелип чыккан. Плоттерлердин калемдүү жана электростатистик деп аталган эки түрү болот. Калемдүү плоттерлер бир же бир нече сандагы калемди документтин бетинде жылдыруу менен сү-рөттөлүштөрдү түшүрөт. Калемдүү плоттерлердин эки түрү кездешет, алар планшеттүү жана барабандуу плоттерлер. Програмдык жабдыктардын буйругу менен калемдер планшеттин бетине орнотулат жана буйруктарга ылайык бет боюнча жылып сүрөттөлүштү тартат. Көпчүлүк планшет плоттерлер түсүн жана жоондугун өзгөрткөн бир же бир нече калемден турат. Барабан плоттерлерде айланып турган барабан же цилиндр пайдаланылат, аларга калемдер орнотулат. Барабан айланганда калемдер оңго жана солго жылып, сүрөттөрдү түшүрөт. Барабан плоттердин артыкчылыгы түргөк кагазды пайдалангандыктан чийменин (графиктин) узундугу чектелбейт. Чийменин туурасы барабандын туурасы менен чектелет.

 Колдонулган адабияттар 
Компьютер жана интернет: Энциклопедиялык окуу куралы. У.Н. Бримкулов, А.С. Өмүралиев, В.Ф. Бабак.-2004. ISBN 9967-14-014-3
Категория:Компьютер
Категория:Интернет
Категория:Программалоо
Категория:Илим
Порт

(Port- Порт). Системдик блокту чөйрө түзүлүштөрү менен туташтырууда колдонулат. Порттордун көпчүлүгү системдик блоктун артында жайгашат жана түрдүү типтеги кабелдер менен тышкы түзү-лүштөрдү туташтырат. Кабелдердин учтарында бириктиргичтер орнотулуп, алардын жардамы менен портторго бекитилет. Бириктиргичтин айрымдары бир же бир нече учтардан турат. Розеткаларга туура келген патрондордо бириктиргич учтарын орнотуу үчүн ошончо сандагы оюкчалар болот. Порттор параллель жана удаалаш болуп эки түргө бөлүнөт жана ар башка түзү-лүштөдү туташтыруу үчүн колдонулат.

 Колдонулган адабияттар 
Компьютер жана интернет: Энциклопедиялык окуу куралы. У.Н. Бримкулов, А.С. Өмүралиев, В.Ф. Бабак.-2004. ISBN 9967-14-014-3
Категория:Компьютер
Категория:Интернет
Категория:Программалоо
Категория:Илим
Постмастер

(Postmaster- Постмастер). Компьютер түйүнүндө, мекеменин почто серверинде же болбосо провайдер мекемесинде (ISP) электрон почтонун иштешине жооптуу адам.
 
 Колдонулган адабияттар 
Компьютер жана интернет: Энциклопедиялык окуу куралы. У.Н. Бримкулов, А.С. Өмүралиев, В.Ф. Бабак.-2004. ISBN 9967-14-014-3
Категория:Компьютер
Категория:Интернет
Категория:Программалоо
Категория:Илим