Zhantas/Cleaned-Kyrgyz_Wikipedia huggingface dataset:
Мергенчи

Шарты 
Оюнчулардын саны 2—5 киши.

Оюн аянтчада өткөрүлөт.

Оюнда чакан таштар, бута колдонулат.

 Оюнга даярдануу 
Оюнчулар бутаны тургузушкандан кийин, андан 15—20 м. аралыкта чакан таштарын алышып бир катар болушуп турушкандан кийин, оюндун шарты жөнүндө сүйлөшүп алышат.

 Оюндун баяны 
Оюнчулар кезектери келгенде, бирден чакан таштарды бутага ыргытышып тийгизүүгө аракеттенишет. Оюн, оюнчулар каалаган убакытка чейин уланышы мүмкүн. Көп жолу бутага чакан таштарын ыргытып тийгизген оюнчу, оюндун жеңүүчүсү болот.

 Оюндун эрежеси 
Оюнчулар бир бирине жакын турууга, бутанын жанында болууга, бир бирине тоскоолдук кылууга, оюндун кезегин бузууга болбойт.

 Оюндун педагогикалык мааниси 
Оюнда күч, ийилчээктикке тарбияланат, кол менен кыймылдарды так аткарууга, көздөөгө үйрөтөт.
 Колдонулган адабияттар 
 Х. Н. Анаркулов. Кыргыз эл оюндары. -Ф.: 1981, ISBN-10(13):5-65500669-3

Категория:Оюндар
Найза ыргытмай

Шарты 
Оюнчулардын саны 2—5 киши.

Оюн талаада өткөрүлөт,

Оюнда жыгачтан жасалган найзалар колдонулат.

 Оюнга даярдануу 
Узундугу 15—20 м., ээни2—3 м. келген өткөөл (коридор) жана өткөөлдүн акырына сызык сызылат. Андан кийин оюнчулар оюндун шарты жөнүндө сүйлөшүп алышат.

 Оюндун баяны 
Оюнчулар кезектери келгенде, бирден колдоруна найзаларын алышып, өткөөлдө бир аз күүлөнүп жүгүрүшкөндөн кийин, туурасынан сызылган сызыкты тепсебей туруп «найзаларын» алыстыкка ыргытышат. Оюн, оюнчулар каалаган убакытка чейин уланышы мүмкүн. «Найзаны алыстыкка ыргыткан оюнчу, оюндун жеңүүчүсү болот.

 Оюндун башка түрү 
Бакан ыргытмай, уук ыргытмай, күрөк ыргытмай, илип ыргытмай.

 Оюндун эрежеси 
Бир бирине жакын турууга, тоскоолдук кылууга, талаада турууга болбойт.

Оюндун педагогикалык мааниси. Оюнда күч, ийилчээктикке тарбияланат, ыргытуунун ыкмаларын үйрөтөт.
 Колдонулган адабияттар 
 Х. Н. Анаркулов. Кыргыз эл оюндары. -Ф.: 1981, ISBN-10(13):5-65500669-3 
Категория:Оюндар
Опол

Шарты 
Оюнчулардын саны 2—4 киши.

Оюн өткөрүлүүчү жер: аянтча.

Оюнда чүкөлөр колдонулат.

 Оюнга даярдануу 
Аянты 1 метрдей келген төрт бурч сызылат, анын ортосунан түз сызык өткөрүлөт, ал сызыктын ортосуна бир чүкө тикесинен (опол) коюлат. Андан кийин ар бир оюндун катышуучусуна 5тен чүкөнү «оңолдук» эки жагына катарынан тизилет. Төрт бурчтун эки жагына, 4—5 м. аралыкка, чүкө ыргытуу сызыктар сызылгандан кийик, оюндун шарты жана кезеги жөнүндө макулдашат.

 Оюндун баяны 
Оюнчулар кезектери келгенде, бирден сызыкта турушуп «казынадагы» чүкөлөрдү төрт бурчтан уруп чыгарууга аракеттенишет. Эгерде оюнчулардын бирөөсү «казынадан» бир же бирден көп чүкөнү уруп чыгарса, ал оюнду дагы улантат. Эгерде ыргытылган абалак төрт бурчтун ичинде калса, ал оюнчу абалак менен чертип, жаңылгыча чүкөлөрдү төрт бурчтан чыгарса болот. Эгерде оюнчулардын бирөөсү тикесинен коюлган «опол» чүкөнү төрт бурчтан уруп чыгарса, ал Оюнчу «казынадагы» чүкөлөрдүн бардыгын утуп алат. Андан кийин оюн кайрадан башталат, Оюн каалаган убакытка чейин уланат. Чүкөнү көп уткан оюнчу жеңет.

 Оюндун эрежеси 
Бир бирине тоскоолдук кылууга, чүкөлөргө тийүүгө, оюндун кезегин бузууга болбойт.

 Оюнга методикалык көрсөтмө 
Оюн өткөрүлүүчү жер тегиз, ыңгайлуу болушу керек. Оюнчулардын саны көп болсо, аларды топторго бөлүп өткөрсө болот.

 Оюндун педагогикалык мааниси 
Күч тарбияланат, кыймылдарды так аткарууга, бир бирин урматтоого үйрөтөт.
 Колдонулган адабияттар 
 Х. Н. Анаркулов. Кыргыз эл оюндары. -Ф.: 1981, ISBN-10(13):5-65500669-3 
Категория:Оюндар
Таякты алыстыкка ыргытуу

Шарты 
Оюнчулардын саны 5—8 киши.

Оюн талаада өткөрүлөт.

Оюнда таяктар колдонулат.

 Оюнга даярдануу 
Оюнчулар таяктарын алышып, бир катар болуп турушуп, оюндун шарты жөнүндө сүйлөшүп алышат.

 Оюндун баяны 
Оюнчулар кезектери келгенде, бирден таяк ыргытчу жерге чыгышып, өтөөлдө бир аз күүлөнүшүп жүгүрүшүп, таякты алыстыкка ыргытышат. Оюн, оюнчулар каалаган убакытка чейин уланат.

 Оюндун башка түрү 
Казыкты алыстыкка ыргытуу, таякты бийикке ыргытуу, казыкты бийиктикке ыргытуу, баканды алыстыкка ыргытуу, уукту алыстыкка ыргытуу.

 Оюндун эрежеси 
Бир бирине жакындоого, турууга, тоскоолдук кылууга, талаада турууга, оюндун шартын бузууга болбойт.

 Оюндун педагогикалык мааниси 
Оюнда күч, ийилчээктикке тарбияланат, күчтү чактоого, ыргытуунун ыкмаларын кыймылдарды так аткарууга үйрөтөт.
 Колдонулган адабияттар 
 Х. Н. Анаркулов. Кыргыз эл оюндары. -Ф.: 1981, ISBN-10(13):5-65500669-3 
Категория:Оюндар
Упай

200px|thumbnail|right|Упай
 Шарты 
Оюнчулардын саны 4—6 киши.

Оюн аянтчада же чоң. бөлмөдө өткөрүлөт.

Оюнда 30—90 даана чүкөлөр жана 1 абалак колдонулат.

 Оюнга даярдануу 
Оюнчулар тегерек болуп отурушкандан кийин жетекчи шайланат, ал катышуучуларды эки бөлүп, кезектерин аныктап чүкөлөрдү жерге чачып таштайт.

 Оюндун баяны 
Оюнду баштоочу абалакты огу менен урушу керек. Эгерде ал оюнчу, абалакты уруп алалбаса, жыдып кезекти, башкаларга берет. Баш бармак менен сөөмөйдүн жармы менен урса болот. Оюнду баштап жана абалак уруп алган оюнчу айы бош колу менен кармап турса болот же аны белгилүү жерге коёт. Катарынан 3 чүкөнү уруп алгандан кийин, абалакты ордуна кайтарып коёт. Айкүргө түшкөн чүкөлөрдү айкүр чүкөлөр менен тааныта менен, чикти-чик менен бөк күүлөнүп түнөк менен уруп алат.

 Оюнчулар төмөнкү учурда чүкөлөрдү уруу укугун жоготушат 
Эгерде уруп алгандан кийин үч чүкөнү алуунун ордуңа эки же төрт чүкөнү алса (бул убакыт да бардык уткан чүкөлөрдү оюнчу ордуна кайра коюшу керек), эгерде ок дагы бир башка абалда турган чүкөгө тийсе, кийиктин ордуна, окту алса, кокустан бир жери менен жаткан чүкөлөргө тийип кетсе, же бош болуп жаткан чүкөнү уруп алса, эгерде башка оюнчунун берген кенеши менен уруп алса жаа оюнчулары менен кенешкенден кийин чүкөнү атса болот, эгерде шериктеринин бирөөсү, уткан чүкөлөргө ок кийикке таянып же жатып калса оюн жыдыйт. Оюн каалаган убакытка чейин уланат. Оюнда кеп чүкөлөрдү утуп алган жааттын оюнчулары жеңишке жетишет.

 Оюндун эрежеси 
Бир ок менен бир нече жолу урууга, бир бирине жакын турууга, тоскоолдук кылууга болбойт, окту кийик менен уруп алса болот.

 Оюнга методикалык көрсөтмө 
Оюн өткөрүлүүчү жер тегиз, ыңгайлуу болушу керек.

 Оюндун педагогикалык мааниси 
Күч тарбияланат, кол менен кыймылдарды так аткарууга, атуу ыкмаларын, аралыкты чамалап аныктоого, коюлган максатка жетүүгө тартипти сактоого, бири бирин урматтоого үйрөтөт.
 Колдонулган адабияттар 
 Х. Н. Анаркулов. Кыргыз эл оюндары. -Ф.: 1981, ISBN-10(13):5-65500669-3 
Категория:Оюндар
Урмай топ

Шарты 
Оюнчулардын саны 5—10 киши.

Оюн аянтчада, талаада өткөрүлөт.

Оюнда топтор колдонулат.

 Оюнга даярдануу 
Оюнга жетекчи шайланат, диаметри 3 м. тегерек сызылат. Тегеректин ортосуна, түз сызык сызылат, ал сызыкка оюнчулар өздөрүнө бирден топ бактыдай кылып чуңкур казышат. Андан кийин оюндун шарты жөнүндө сүйлөшүп алышат.

 Оюндун баяны 
Оюнчулар өздөрү казган чуңкурлардын жанында турушат, Оюн жетекчисинин буйругу боюнча, оюнчулардын бирөөсү, тегеректен 1 метрдей аралыкта туруп, топту чуңкурларды көздөй тоголотот. Эгерде тоголотулган топ чуңкурлардын бирөөсүнө түшүп, кайра чыкпай токтоп калса, оюнчулар ар тарапка качышат, Топ түшкөн чуңкурдун ээси, топту чуңкурдан алып, качып бараткан оюнчулардын бирөөнү уруп калганы аракеттенет. Эгерде, ыргытылган топ качып бараткан оюнчулардын бирөөнө тийсе, топ тийген оюнчунун чуңкуруңа бир чакан таш салынат. Андан кийин топту оюнчулар кезеги менен тоголотушат. Оюн катышуучулардын бирөөнүн чуңкурунда, оюнчулардын санын чалык чакан, таштар чогулгуча ойнолот. Утулган оюнчу, ырдап же бийлеп бергенден кийин оюнду кайрадан баштаса болот.

 Оюндун эрежеси 
Бир бирине тоскоолдук кылууга, топту чуңкурдан сырткары кармоого, тийүүгө болбойт.

 Методикалык көрсөтмө 
Оюн өткөрүлүүчү жер тегиз, таза, ыңгайлуу болушу керек. Оюнчулардын саны көп болсо, аларды жааттарга бөлүп өткөрсө болот. Эгерде тоголотулган топ, чуңкурлардын бирөөңө түшүп, токтобой тегеректен тоголонуп чыгып кетсе, топту кайрадан тоголотуу керек. Эгерде экинчи жолу тоголотулган топ кайрадан чуңкурлардын бирөөнө түшпөсө, чакан таш, топ тоголоткон оюнчунун чуңкуруна салынгандан кийин, оюндун кезеги, кийинки оюнчуга өтөт.

 Оюндун педагогикалык мааниси 
Ылдамдык, күч, шамдагайлыкка тарбияланат, кыймылдарды бат жана аткарууга, көңүл коюуга үйрөтөт.
 Колдонулган адабияттар 
 Х. Н. Анаркулов. Кыргыз эл оюндары. -Ф.: 1981, ISBN-10(13):5-65500669-3 
Категория:Оюндар
Шаңгы тепмей

Шарты 
Оюнчулардын саны 4—10 киши,

Оюн талаада өткөрүлөт.

 Оюнда колдонуучу аспаптар 
Шаңгылар.

 Оюнга даярдануу 
Оюнчулар бир катар болуп турушуп, оюндун шарты жөнүндө сүйлөшүп алышат.

 Оюндун баяны 
Оюнчулар кезектери келгенде, бирден белгиленген аралыктан шангы тебишип бат өтүүгө аракеттенишет, Оюн, оюнчулар каалаган убакытка чейин уланат. Белгиленген аралыктан бат шаңгы тебип өткөн оюнчу, оюндун жеңүүчүсү болот,

 Оюндун эрежеси 
Белгиленген жолдон чыгууга, бир бирине тоскоолдук кылууга болбойт.

 Оюндун педагогикалык мааниси 
Оюнда күч, ылдамдык, шамдагайлык, чыдамкайлыкка тарбияланат.
 Колдонулган адабияттар 
 Х. Н. Анаркулов. Кыргыз эл оюндары. -Ф.: 1981, ISBN-10(13):5-65500669-3 
Категория:Оюндар
Арканга чыгуу

Шарты 
Оюнчулардын саны 3—6 киши.

Оюн аянтчада, спорттук бөлмөдө, дарактуу жерлерде өткөрүлөт.

Оюнда аркан колдонулат.

 Оюнга даярдануу 
Оюнчулар аркандын бир жак учун даракка бекем байлашат, экинчи учу жерге тийбей асылып турушу керек. Андан кийин оюндун шарты жөнүндө сүйлөшүп алышат.

 Оюндун баяны 
Оюнчулар кезектери келгенде, бирден макулдашыш кан ыкма менен аркандын белгиленген жерине чейин чыгышып, кайра жерге түшүшөт. Оюн, оюнчулар каалаган убакытка чейин уланат. Арканга оюндун шартын бузбай, бат чыгып кайра түшкөн оюнчу, оюндун жеңүүчүсү болот.

Оюндун башка түрлөрү: Баканга чыгуу, түркүккө чыгуу, устунга чыгуу, темир шыргыйга чыгуу, терекке чыгуу.

Оюндун эрежеси, арканга жакын турууга, бир бирине тоскоолдук кылууга, оюндун шартын жана кезегин бузууга болбойт.

 Оюнга методикалык көрсөтмө 
Оюнда колдонуучу аркандын сапаты жакшы, аркандын асты жумшак, башка буюмдар болушу керек.

 Оюндун педагогикалык мааниси 
Оюнда күч, ийилчектик, чыдамкайлыкка тарбияланат, тырышчаактыкка, кайраттуулукка үйрөтөт.
 Колдонулган адабияттар 
 Х. Н. Анаркулов. Кыргыз эл оюндары. -Ф.: 1981, ISBN-10(13):5-65500669-3 
Категория:Оюндар
Баканга чыгуу

Шарты 
Оюнчулардын саны 2—5 киши.

Оюн спорттук аянтчада өткөрүлөт.

Оюнда бакан колдонулат.

 Оюнга даярдануу 
Оюнчулар баканды тургузушкандан кийин, оюндун шарты жөнүндө сүйлөшүп алышат.

 Оюндун баяны 
Оюнчулар кезектери келгенде, бирден баканга макулдашыш кан ыкма менен белгиленген жерге чейин чыгышып кайра түшүшөт. Оюн, оюнчулар каалаган убакытка чейин уланат. Баканга чыгуунун ыкмаларын жакшы аткарып чыгып кайра түшкөн оюнчу, оюндун жеңүүчүсү болот.

 Оюндун эрежеси 
Бир бирине тоскоолдук кылууга, бакандын астында турууга, оюндун кезегин бузууга болбойт.

Оюнга, методикалык көрсөтмө. Бакан тегерек сырты тегиз, түшчү жер башка буюмдарсыз болушу керек.

 Оюндун педагогикалык мааниси 
Оюнда күч, ийилчээктикке, чыдамкайлыкка тарбияланат, кайраттуулукка, максатка жетүүгө үйрөтөт.
 Колдонулган адабияттар 
 Х. Н. Анаркулов. Кыргыз эл оюндары. -Ф.: 1981, ISBN-10(13):5-65500669-3 

Категория:Оюндар
Дөбөгө боортоктоп чыгуу

Шарты 
Оюнчулардын саны 3—5 киши.

Оюн дөбөдө өткөрүлөт.

 Оюнга даярдануу 
Оюнчулар дөбөнүн түбүнө бир катар болуп ичтеринде жатышып, оюндун шарты жөнүндө сүйлөшүп алышат.

 Оюндун баяны 
Оюнчулардын бирөөсүнүн буйругу боюнча, оюнчулар дөбөнүн белгиленген жерине чейин боортоктоп чыгууга аракеттелет. Оюн, оюнчулар каалаган убакытка чейин уланат. Дөбөнүн белгиленген жерине чейин боортоктоп келген оюнчу, оюндун жеңүүчүсү болот.

 Оюндун башка түрлөрү 
Дөңдөн боортоктоп түшүү, дөңгө жөрмөлөп чыгуу, дөң ден жөрмөлөп түшүү, дөңгө кош аяктап чыгуу, дөңдөн кош аяктап түшүү.

 Оюндун эрежеси 
Буйруктан мурда аракеттенүүгө, бир бирине жакын турууга, тоскоолдук кылууга, белгиленген аралыктан боортоктоп толук өтпөй коюуга болбойт.

 Оюнга методикалык көрсөтмө 
Оюн өткөрүлүүчү жер тегиз, таза, башка буюмдарсыз, чөптүү жер болушу керек.

 Оюндун педагогикалык мааниси 
Оюнда күч, ийилчээктикке тарбияланат, чыдамкайлыкка, тырышчаактыкка үйрөтөт.
 Колдонулган адабияттар 
 Х. Н. Анаркулов. Кыргыз эл оюндары. -Ф.: 1981, ISBN-10(13):5-65500669-3 

Категория:Оюндар
Дубалдан ашып түшүү

Шарты 
Оюнчулардын саны 3—5 киши.

Оюн аянтчада, талаада, стадиондо өткөрүлөт.

Оюнда дубал, каша, тосмо колдонулат.

 Оюнга даярдануу 
Оюнчулар дубалга жакын жерде, бир катар болуп турушуп, оюндун шарты жөнүндө сүйлөшүп алышат.

 Оюндун баяны 
Оюнчулар кезектери келгенде, бирден дубалдан ашып өтүшүп кайра ордуларына турушат. Оюн, оюнчулар каалаган убакытка чейин уланат.

Оюндун башка түрлөрү. Аңдан өтүү, дөңдөн өтүү.

 Оюндун эрежеси 
Бир бирине тоскоолдук кылууга, жардам берүүгө, дубалдан ашып өтпөй коюуга болбойт.

 Оюндун педагогикалык мааниси 
Оюнда күч, ийилчээктикке, ылдамдыкка тарбияланат, чыдамкайлыкка, тырышчаактыкка, чечкиндүүлүккө үйрөтөт.
 Колдонулган адабияттар 
 Х. Н. Анаркулов. Кыргыз эл оюндары. -Ф.: 1981, ISBN-10(13):5-65500669-3 

Категория:Оюндар
Ширин Айтматова

Ширин Чыңгызовна Айтматова 
thumb|center|200pxЖалпы маалыматТөрөлгөндө берилген аты: Ширин Чыңгызовна АйтматоваТуулган жылы: 1977-жылы 28-июльТуулган жери: МоскваӨлкө: КыргызстанИшмердүүлүгү: Жогорку Кеңештин депутаты

Ширин Чыңгызовна Айтматова - 1977-жылдын 28-июлунда Москва шаарында төрөлгөн, Кыргыз Республикасынын Жогорку Кеңешинин депутаты.

 Эмгек жолу 
2003 жылы эл аралык Айтматов фондунун “Дебют” долбоорунун түптөөчүсү.
2007 жылы Борбор Азиядагы Америкалык Университетинин корком адабият мугалими.
2010-жылдын ноябрь айынан тартып «Ата Мекен » саясый партиясынын тизмеси менен Кыргыз Республикасынын Жогорку Кеңешинин депутаты. Адам укуктары, тең мүмкүнчүлүктөр жана коомдук бирикмелер боюнча комитетинин төрагасынын орун басары.

 Шилтеме 
http://www.kenesh.kg/Articles/416-AJTMATOVA_SHirin__Ata_Meken_deputattyk_frakciyasy.aspx

Категория:Инсандар
Токтобаев, Болот

Болот Токтобаев 1968- жылы Кара-Кулжа районунун Ылай-Талаа айылында туулган. Ош пединститутунун музыка бөлүмүн аяктаган, 30 жакын ырларга обон чыгарган. Атап айтсак, “Күттүм сени”, “Коштошуу”, “Сүйүп жүрдүм”, “Кылым дастаны” ж.б. көптөгөн ырларга обон жазган. 

 Колдонулган адабият 
“Нур Эл” гезити, №7 2010.11.03

Категория:Кыргызстан
Категория:Маданият
Гиннестин рекорддор китеби

Гиннестин Рекорддор китебинин тарыхы
1759-жылы Ирландиянын борбору Дублин шаарында Артур Гиннес деген адам пиво чыгаруучу ишкана ачат. 1833- жылдан тартып бул ишкана Ирландиядагы ири пиво чыгаруучу жайга айланат. Ал эми 1930- жылы А. Гиннес Улуу Британиядагы эки пивзаводдун ээси болгон. “Гиннес” пивзаводунун өнүгүшүнүн себеби, Гиннес компаниясынын жетекчилиги рекламага көп көңүл бурушкан. 
1951- жылы “Воксфорд” компаниясы тарабынан жергиликтүү аңчыларга арналган кечки тамакта “Гиннес” компаниясынын директору сэр Хью Бивер коноктордун бири менен Европадагы эң тез учкан куш “Золотая ржанка” деп талашат. Буга туура жоопту бир дагы справочник бере албайт. Бул талаш үч жылдан соң кайра кайталанат: “Золотая ржанкабы же шотланд кекилигиби?”. Ошондо сэр Хьюнун оюна “Гиннес” компаниясы тарабынан өзгөчөлөнгөн булак-справочник чыгарылып, ага кызыктуу жана өтө сейрек маалыматтарды киргизүү керек деген ой туулат. 
Ошентип, “Гиннес” соода маркасы 1955- жылы 27- августта 198 беттен турган биринчи китепти басмадан чыгарат. Ага илимий далилдер менен эксперттердин күбөлөрү менен таанылган материалдар киргизилген. Бүгүнкү күндө “Гиннестин” рекорддор китеби дүйнөнүн 40 өлкөсүндө англис тилинде жарыкка чыгат, ошондой эле 37 тилге которулат. 2000-жылы “Гиннестин рекорддор китеби” расмий түрдө “Гиннестин дүйнөлүк рекорддор китеби” деп аталган. 
 Эң көп балалуу ата 
Эң көп балалуу болгон аталардын бири 18- кылымда жашаган россиялык Яков Кириллов болгон. Ал Веденский кыштагында жашаган карапайым дыйкан. Я. Кирилловдун биринчи аялынан 57 баласы болгон: аялы 4 жолу төрттөн эгиз төрөгөн, 7 жолу үч эгиз, 9 жолу эки эгиз, 2 жолу бирден төрөгөн. Анын эки аялынан биригип 72 баласы болуптур. Бул маалымат падышалык сарайдын иш кагаздарында сакталып калган. 
 Эң жаш чылым чеккич 
2009- жылдын июнунда Кытайда эң жаш чылым чеккен адам катталган. Ал Лян Лян деген бала, болгону эки жарым жашта. Бул туурасында Кытайдын эл аралык радиосу билдирген. Тяньцзинь мегаполисинде жашаган наристе, бир жыл мурун тамеки чегүүнү баштаган. Анын тамеки тартышына ата-энеси себепкер болгон. Ал төрөлгөнүнөн эле грыжа болгонуна байланыштуу дарыгерлер ага операция кылууга эрте экенин билдиришкен. Бала оорудан кыйналгандыгы үчүн, атасы ага тамеки чектире баштаган. Лян Лян күнүнө бир пачка тамеки чегет. Кытайда кош бойлуу аялдардын жанында тамеки чегүүгө тыюу салынган. Кытайда ар бир мүнөттө эки адам тамекиден өлүмгө дуушар болот. 
 Биринчи ксерекс 
Владимир Михайлович Фридкин Москва мамлекеттик университетин 1953- жылы аяктап, ушул эле жылы ксерексти ойлоп тапкан жана ксерографиянын теориясын андан ары өнүктүргөн. Ксерография – таза физикалык кубулуштарга таянган фотографиялык процесс. Бүгүнкү күндө ксерекс жок бир да мекемени элестетүүгө болбойт. Ф.М. Фридкин физика- математика илимдеринин доктору, профессор, эл аралык сыйлыктардын ээси.

 Колдонулган адабият: 
 “Нур Эл” гезити, №7 2010.11.03

Категория:1955-жыл
Категория:Китептер
Каракорум

thumb|Каракорум (2007).
Каракорум – байыркы монгол мамлекетинин борбор шаары. Орхон дарыясынын баш жагында жайгашкан. 1220-жылы Чыңгыз хан негиздеген. 1260-жылга чейин империянын борбору болгон. Моңгол хандарынын өз ара чабышынан көп жолу кыйраган. Юань династиясы кулаган (1380) соң, шаар катуу бүлүнгөн. 16-кылымда ээн калган. Кара-Корумдун жайгашкан жерин 1889-жылы Н. М. Ядринцев аныктаган. Академик В. В. Радлов жетектеген экспедиция шаардын планын алгач кагазга түшүргөн. 1948–49-жылдары СССР Илимдер академиясынын корреспондент мүчөсү С. В. Киселёв башкарган советтик-моңголдук, 2000-жылдан моңголдук-германиялык экспедиция казуу жумуштарын жүргүзгөн. Угэдэйдин ак сарайынын калдыктары жана башка сакталган.

 Колдонулган адабияттар 
 “Кыргызстан” улуттук энциклопедиясы: 4-том. Башкы редактору Асанов Ү. А. К 97. Б.: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2012. 832 бет, илл. ISBN 978 9967-14-104-9
 Кыргыз Тарыхы. Энциклопедия. Мамалекеттик тил жана энциклопедия борбору. Бишкек, 2003. И. Арабаев атындагы Кыргыз мамлекеттик педагогикалык университети.

Категория:Шаарлар
Категория:Орто Азия тарыхы‎
Категория:Археология
Категория:Монголия
Кыргыз Википедиясы

Кыргыз Википедиясы — Википедиянын кыргыз тилиндеги бөлүгү.

Кыргыз тил бөлүгү 2002-жылдын 3-июнунда ачылган. Кыргыз Википедиясына көбүнчө орус, англис тилдүү википедиялар өз таасирин тийгизишет. 

Кыргыз Википедиясы -жылдын күнүнө карата камтыйт. катталган, алардын ичинен акыркы 30 күн аралыгында катышуучу салым кошкон.

 администратор макамына ээ. 

Түзөөлөрдүн жалпы саны .

 Статистика 
 14-сентябрь 2012-жылы  — 10 000 макала.
 17-октябрь 2012-жылы  — 15 000 макала.
 6-ноябрь 2012-жылы  — 16 000 макала.
 12-ноябрь 2012-жылы  — 17 000 макала.
 13-ноябрь 2012-жылы  — 18 000 макала.
 24-ноябрь 2012-жылы — 19 000 макала.
 9-декабрь 2012-жылы — 20 000 макала.
 29-декабрь 2013 жылы — 25 000 макала.
 16-июнь 2015 жылы — 30 000 макала.
 24-август 2015-жылы  — 35 000 макала.
 7-сентябрь 2015 жылы — 40 000 макала.
 18-сентябрь 2015 жылы — 45 000 макала.
 18-декабрь 2015 жылы — 50 000 макала.
 15-декабрь 2016 жылы — 60 000 макала.
 23-декабрь 2017 жылы — 70 000 макалаwiki/Wikimedia_News#Wikipedias .
 8-август 2020-жылы — 80 000 макала.

 Логотип 

 Галерея 

 Булактар 

 Тышкы шилтемелер 
 В Кыргызстане стартовала Неделя Википедии — Азаттык, azattyk.org, 08.03.2011.
 Тынчтыкбек Чоротегин. «Википедия» в Кыргызстане: Мысли вслух о недавних семинарах и встречах о кыргызской «Википедии» // rus.azattyk.kg, 28.03.2011
 Википедияда кыргызча маалыматтар көбөйүүдө — Азаттык, azattyk.org, 03.11.2011.
 Более 4000 статей на кыргызском языке появилось в кыргызской Википедии // soros.kg, 21.12.2011
 Элмурат Аширалиев. «Википедия» на кыргызском увеличилась в три раза за полгода // kloop.kg, 05.01.2012
 Будет кыргызская Википедия // Общенациональная газета «Слово Кыргызстана», slovo.kg, 14 февраля 2012
 10-летие кыргызскоязычной «Википедии» энтузиасты намерены отметить добавлением 20 тысяч новых статей // knews.kg, 30.05.2012
 Представители «Движения кыргызских википедистов» хотят совершить прорыв в количестве статей на кыргызском языке в Википедии // soros.kg (по сообщению kg.akipress.org), 30.05.2012

 Шилтемелер 
 Кыргыз Википедиясынын статистикасы

Категория:Википедия
Категория:Википедия бөлүгү
Элечек чечмей

Шарты 
Оюнчулардын саны 4—8 киши.

Оюн аянтчада, жолдо, талаада, спорттук бөлмөдө өткөрүлөт.

Оюнда элечек колдонулат.

 Оюнга даярдануу 
Катышуучулардын бирөөсү башына элечек оройт. Калгандары андан 2—3 кадам аралыкта туруп оюндун шарты жөнүндө макулдашат.

 Оюндун баяны 
Элечек кийген оюнчу, калгандардан белгиленген жерден чыкпай кача баштайт. Беркилер артынан кубалап жетишип элечегин чечип кетүүгө тийиш. Элечекти чечкени аны өзүнүн башына орогондон кийин оюн кайрадан башталат. Ошентип, оюн каалаган убакытка чейин уланат. Элечекти баарынан кеп чечүүгө жетишкен оюнчу жеңүүчү,болот.

 Оюндун эрежеси 
Аянтчадан сыртка чыгууга, бир бирин урууга, жыгууга жол берилбейт,

 Методикалык көрсөтмө 
Оюнга кыз, келиндер катышат. Оюнчулар элечек ороону үйрөнгөндөн кийин киришсе болот,

 Педагогикалык мааниси 
Ылдамдык, күч шамдагайлык, чыдамкайлыкка тарбияланат, элечек ороону үйрөнөт.
 Колдонулган адабияттар 
 Х. Н. Анаркулов. Кыргыз эл оюндары. -Ф.: 1981, ISBN-10(13):5-65500669-3 
Категория:Оюндар
Керме арканда отуруп кайра туруу

Шарты 
Оюнчулардын саны 2—5 киши.

Оюн дарактуу жерде өткөрүлөт. Оюнда колдонуучу аспап- аркан.

 Оюнга даярдануу 
Оюнчулар эки дарактардын ортосуна аркан тартышып андан кийин, оюндун шарты жөнүндө сүйлөшүп алышат.

 Оюндун баяны 
Оюнчулар кезектери келгенде, бирден керме арканда. отурушуп, буттарына турушуп кайра отурууга аракеттенишет. Оюн оюнчулар каалаган убакытка чейин уланат. Тең салмагын жоготпой, керме арканда отуруп кайра турган оюнчу, оюндун жеңүүчүсү болот.

 Оюндун башка түрлөрү 
Эшек жыгачка отуруп кайра туруу, баканда отуруп кайра туруу, атта отуруп кайра туруу, эшекте отуруп кайра туруу.

 Оюндун эрежеси 
Керме арканга жакын турууга, бир бирине жардам берүүгө, тоскоолдук кылууга, тең салмагын жоготкондон кийин, кайрадан аракетин кезексиз улантууга, бир убакытта бирден ашык оюнчуларга керме арканда турууга болбойт.

 Оюнга методикалык көрсөтмө 
Оюн өткөрүлүүчү жерде башка буюмдар болбошу керек.

 Оюндун педагогикалык мааниси 
Оюнда күч, ийилчээктик, шамдагайлыкка тарбияланат, чечкиндүүлүк, тең салмакты сактоого, кыймылдарды башкарууга үйрөтөт.
 Колдонулган адабияттар 
 Х. Н. Анаркулов. Кыргыз эл оюндары. -Ф.: 1981, ISBN-10(13):5-65500669-3 
Категория:Оюндар
Керме арканда селкинчек тебүү

Шарты 
Оюнчулардын саны 2—5 киши.

Оюн дарактуу жерде өткөрүлөт.

Оюнда аркан колдонулат.

 Оюнга даярдануу 
Оюнчулар эки дарактардын ортосуна аркан тартышкандан кийин, оюндун шарты жана кезеги жөнүндө сүйлөшүп алышат.

 Оюндун баяны 
Оюнчулар кезектери келгенде, бирден эки дарактардын ортосуна тартылган арканга отурушуп, колдору менен арканды эки капталдар жагынан кармашып, буттарын жерден көтөрүшүп, шилтешип селкинчек тебүүгө аракеттенишет, Оюн, оюнчулар каалаган убакытка чейин уланат.

 Оюндун эрежеси 
Селкинчек тебип жаткан оюнчуга жакындоого, тоскоолдук кылууга, оюндун кезегин бузууга болбойт.

 Оюнга методикалык көрсөтмө 
Оюн өткөрүлүүчү жерде башка буюмдар болбошу керек.

 Оюндун педагогикалык мааниси 
Оюнда күч, шамдагайлыкка тарбияланат, чечкиндүүлүккө, тең салмакты сактоого, кыймылдарды башкарууга үйрөтөт.
 Колдонулган адабияттар 
 Х. Н. Анаркулов. Кыргыз эл оюндары. -Ф.: 1981, ISBN-10(13):5-65500669-3 
Категория:Оюндар