2020 Бейрутгагы жарылуу

Бейруттагы жарылуу — 2020-жылдын 4-август күнү кечинде, саат 18: 08де EEST, Ливандын борбору Бейрут шаарында бир нече жарылуу болгон Жарылуулар Бейрут портунда катталып, 207 адам каза болуп, 9 адам дайынсыз жоголуп, 6500ден ашык адам жаракат алышкан. Бейруттун губернатору Марван Аббуд жардыруулардан 300,000ге жакын адам үй-жайсыз калган деп эсептейт. 

Негизги жарылуу болжол менен аммиак селитрасы менен байланыштырылган, алар мамлекет тарабынан таштап кеткен кемеден конфискацияланган жана акыркы алты жыл ичинде тийиштүү коопсуздук чаралары жок портто сакталып калган. Жарылуунун эквиваленттүү таасиринин болжол менен 300 тонна TNT болгон. 

 Негизги 
Ливандын экономикасы жарылуулардан мурун кризиске кабылган, өкмөт карызды төлөбөгөндүктөн, Ливандын фунту төмөндөгөн жана жакырчылык деңгээли 50% дан ашкан. Мындан тышкары, Ливандагы COVID-19 пандемиясы өлкөдөгү көптөгөн ооруканаларын кризиске алып келген, алардын көпчүлүгү кызматкерлеринин маянасын төлөй албай калышкан. 

Бейрут порту Ливандын деңизге чыгуучу негизги пункту жана жетишсиз товарларды импорттоо үчүн маанилүү инфраструктура болуп саналат. Ливан өкмөтүнө таандык порт төрт бассейнди, 16 катмарды жана 12 кампаны камтыган. Ага буудайдын стратегиялык запасы болгон эгин силосу жайгаштырылган. Бейрут деңиз базасы порттун бир бөлүгү. 

2013-жылдын 23-сентябрнда Орусияга таандык Молдавия желеги менен MV Rhosus жүк кемеси Батуми шаарынан, Грузиядан Бейрага, Мозамбикке жөнөп, 2750 тонна аммиак селитрасын ташыган. Сапар учурунда, кыймылдаткычтын көйгөйү менен Бейрут порттуна кетүүгө аргасыз болгон. Порт Мамлекеттик көзөмөл тарабынан текшерүүдөн өткөндөн кийин, Rhosus жараксыз деп табылган жана сүзүп өтүүгө тыюу салынган.Бортто сегиз украиналык жана бир орус жараны болгон, ал эми украин консулунун жардамы менен беш украин мекенине кайтарылып, экипаждын төрт мүчөсүн кемеге кам көрүшкөн. 

Rhosus ээси банкрот болуп, жүк ташуучулар жүккө болгон кызыгуусун жоготкондон кийин, кемени таштап кетишкен. Ошондон кийин Rhosus кам көрбөй калынып, ал эми экипаж иммиграциялык чектөөлөрдөн улам түшө албай калышкан. 

Кредиторлор ошондой эле кемеге каршы камакка алуу үчүн үч ордер алышкан}} Адвокаттар экипажды боорукер негизде кайтарып берүүнү талап кылышып, кеменин бортунда турган жүктүн коркунучу болгондуктан, Бейруттагы Шашылыш маселелер боюнча сот бир нече кишини кемеге отуруп алып, үйүнө кайтууга уруксагене Андан кийин кооптуу жүктөрдү 2014-жылы жээкке алып чыгып, соттун буйругу менен Ангар 12 портуна, кийинки 6 жылга ошол жерде калган 

Ар кандай бажы кызматкерлери сотторго конфискацияланган жүктүн маселесин чечүүнү суранып, аммиак селитрасын экспорттоону же армияга өткөрүп берүүнү же жеке Ливандык жарылуучу заттар компаниясына сатууну сунуш кылышкан}} Каттар 2014 жылдын 27-июнунда, 2014 5-декабрда, 2015 6-майда, 2016 20-майда, 2016 13-октябрда жана 2017 27-октябрда жөнөтүлгөн. 2016-жылы жөнөтүлгөн каттардын биринде судьялар мурунку суранычтарга жооп бербегендигин жана "өтүнүчүн" билдиришкен. 

 Кош жарылуу 
thumb|'Beirut Explosion Moment of blast captured in a BBC interview' - video from BBC Urdu.
thumbtime=00:01|thumb|Red smoke from the explosion found in the sky over Lebanon on the evening of the explosion. Video from eyewitness livestream.
Жергиликтүү убакыт боюнча саат 18:00дөн кийин (UTC + 03: 00), Өчүргүчтөр бир складдык өрттү өчүрүү үчүн жөнөтүлгөн Бейрутта Port. Биринчи, кичинекей жарылуу, оттун үстүнө түтүн чыгып анчалык болгон эмес Экинчи жарылуу кыйла олуттуу болгон жана жергиликтүү убакыт боюнча саат 18:08 чамасында кайталаган. Ал Бейруттун борборун титиретип, абада кызыл-кызгылт булут каптаган. Экинчи жарылуу Израилдин түндүгүндө жана Кипрден сезилген. АКШнын Геологиялык изилдөөлөр үчүн 3,3 балл катары бааланганын кабарлашкан , ал эми Иорданиянын сейсмологиялык Observatory, ал 4,5 баллга жеткен жер титирөө жергиликтүүлөр барабар экенин билдирген. 

Аммиак селитрасы ТНТ эквивалентине 42% ээ, бул жарылуу болжол менен 1 килотон деп эсептелет, бирок жалпысынан жарылууларда бардык эле материалдар жарылбайт. Жарылуунун эквиваленттүүлүгү болжол менен 300 тонна тротилди түзөт. 

 Себептери 

Портто жарылуучу жана химиялык заттар камтылган ар кандай кампалар бар болгон, анын ичинде нитраттар, жер семирткичтер жана жарылуучу заттар. Коомдук коопсуздуктун башкы директору жарылууга Rhosдон конфискацияланган аммиак селитрасы себеп болгон деп билдирген. Коопсуздук булагы билдиргендей, өрттүн алгачкы себеби кампанын тешиктерин ширетүү учурунда болгон. 

 Жабыркагандар 
right|thumb|200x200px|'Beirut Wakes Up to Scenes of Devastation' - video news report from VOA News (portions removed due to copyright)
Жарылуулардан кийин кеминде 135 адамдын өлгөнү ырастаган жана миңден ашуун адам жаракат алышкан. Каза болгондордун арасында үч Бангладештин жарандары, эки Финландиянын жарандары, бир мисирлик бир белгиялык, бир Америкалык, бир грек жана пакистандык бала бар. Жардыруулардан кеминде 101 Бангладеш жараны жабыркап, чет элдик коомчулуктан эң көп жабыркаган. Жарылуудан Бириккен Улуттар Уюмунун Ливандагы Убактылуу Күчүнүн (UNIFIL) мүчөлөрү болгон бир нече аскер күчтөрү жарадар болушкан. 

Назар Najarian, жалпы-катчысы Kataeb партиясынын, жардыруу учурунда оор жаракат алып кийин көз жумган, жана Камал Хайек, төрагасы мамлекеттик мүлктүн электр компаниясынын, абалы абдан оор бойдон калган. Казакстандык консул өзүнүн офисинде жарадар болгон. 

 Зыяны 
Жарылуу унааларды оодарып, темирден курулган имараттарды ороп алган. Порт аймагында жарылуу жээктин бир бөлүгүн кыйраткан. Күбөлөрдүн айтымында, жарылуудан үйлөр жабыркаган, жана жарылуулардан 300000 адам үй-жайсыз калган. Өкмөттүн билдирүүсүнө караганда, шаардын экинчи ири grain elevato жок, болгон Азык-түлүктүн жетишсиздигин күчөткөн COVID-19-пандемиясы жана оор каржы кризиси. 15,000 тоннага жакын дан эгиндери жок болуп, бир айга жетпеген эгиндин запасы сакталып калган.

 Эскермелер 

 Шилтемелер 

 Бейруттагы жарылуу - The Guardian тарабынан түшкөн сүрөттөр 
 Сүрөттөрдө: CNN тарабынан жарылуучу аскалар Бейрутта 
 Сүрөттөр: NPR тарабынан жарылуулар Бейрут шаарын таштап кетти 
 Ливандагы жарылуулар The New York Times гезитинин сүрөтү 
 Бейруттагы жарылуу : Убакыттын өтүшү менен жарылуудан дагы бир шаардын сүрөттөрү