Zhantas/Cleaned-Kyrgyz_Wikipedia huggingface dataset:
Жарыкты карай албоо

Жарыкты карай албоо — көздүн күндүзгү же жасалма жарыкты өтө сезгичтиги. Кишинин нормалдуу көрүүсү үчүн жарык күчүнүн белгилүү өлчөмү болуш керек. Эгерде жарык күчүнүн өлчөмү жогоруласа, адам жарыкты карай албай жалтанат, көрүү начарлагандай сезим туулат. Көздүн мындай реакциясы көрүүнүн бузулушу эмес, ошондой эле Жарыкты карай албоого да кошууга болбойт. Кадимки жарыкта эле көз ооруп, жарыкты карай албаса оору болуп эсептелет. Жарыкты карай албоо көздүн ар кандай ооруларынын — конъюнктивит, кератит, иридоциклиттин, көздүн сырткы катмарынын жабыркашынын белгиси болуп эсептелет; кээ бир жугуштуу ооруларда (мисалы, кызылча жана башкада) да байкалат. Ошондуктан Жарыкты карай албоо байкалары менен врачка кайрылуу керек. Ошондой эле дары куюп, каректи чоңойткондо, көздүн түсүн берүүчү катмар тубаса жок болгондо, альбинизмде болушу мүмкүн. Оору кармаганда көз катуу ооруйт, көздүн жапкактары эрксизден жумулуп, жаш агат. Дарылоо негизги ооруну айыктырууга багытталышы керек. Ооруну азайтуу үчүн күндөн сактоочу түрдүү фильтрдүү көз айнектер колдонулат. Өздүк гигиенаны бузбай, түрдүү жугуштуу оорулардан сактануу зарыл.

 Колдонулган адабияттар 
Кыргыз Совет Энциклопедиясынын Башкы редакциясы. «Ден соолук» Медициналык энциклопедия. - Ф.:1991, ISBN 5-89750-008-8

Категория:Ден соолук
Категория:Көз оорусу
Категория:Медицина
Биохимия

thumb
Биохимия (Биологиялык жана физикалык химия) — организмдеги химиялык заттардын составын, структурасын, таралышын, алмашуусун жана функциясын изилдөөчү илим.

 Тарыхта өнүгүүсү 
Биохимия өз алдынча илим катары 19-кылым менен 20-кылымдын ортосунда органикалык химия, физиология жана башка илимдердин жетишкендиктеринин негизинде калыптанды.

Тирүү материяны химиялык көз караш менен изилдөө байыркы эле кезде башталып, жаныбарлар менен өсүмдүктөрдүн составдык бөлүгүн изилдөө медицина, айыл чарба, өнөр жайдын талабына байланыштуу калыптанган. Жаныбар менен өсүмдүк дүйнөсүндөгү химиялык изилдөөлөргө медицина чоң таасир берген. 16-кылымдын башында Теофраст Парацельс оорунун пайда болушу оорулуунун организминдеги химиялык процесстердин бузулушу менен байланыштуу жана аны дарылоо үчүн химиялык заттарды колдонуу керек экендиги жөнүндөгү окууну негиздеген. Кийинчерээк догдур менен дарычылар да чоң салым кошкон. 

 Биохимиянын изилдөөчү объекттере 
thumb

Биохимия тез өөрчүп, белгилүү объектти изилдөөчү өз алдынча бөлүктөрү (киши менен жаныбарлар биохимиясы, өсүмдүктөрдүн биохимиясы, микроорганизмдердин биохимиясы, техникалык биохимия — жаныбар менен өсүмдүк сырьёсун иштеп чыгуу, тамак продуктуларын даярдоо жана башка) пайда болгон. Аны менен бирге эволюциялык биохимия (тирүү организмдин өөрчүшүнүн ар кайсы стадиясындагы биохимиялык процесстерди изилдөө), биохимиялык генетика, молекулалык биология, квант биохимиясы, клиникалык биохимия калыптанган. 20-кылымда биохимиядагы ири жетишкендиктер биологияга так илимдердин (химия, математика, кристаллография) методдорун киргизүү менен байланыштуу. Электрондук микроскоптун жардамы менен ачылган тирүү клетканын ядросунда генетикалык информацияны берүүчү нуклеотиддердин, нуклеин кислоталарынын синтезделиши аныкталган. Белоктордун структурасы изилденип, түрдүү белоктордо аминокислоталардын ырааттуу жайгашуусу аныкталды; 200гө жакын белоктор (анын ичинде гормондор) синтезделди.

Кишинин ооруларын алдын алууда жана алардын диагностикасында биохимиялык ыкмалар маанилүү роль ойнойт. Кийинки кезде клиникалык биохимияда колдонулуучу түрдүү экспресс методдор жана автоматташтырылган аппарат менен кыска мөөнөттө (мисалы, 30 сек) жана изилдөөчү материалдын аз эле көлөмүндө (мисалы, кандын 1тамчысы) түрдүү заттардын өлчөмүн таап, диагнозду так коюуга жардам берет. 

 Шилтемелер 

 Колдонулган адабияттар 
 Кыргыз Совет Энциклопедиясынын Башкы редакциясы. «Ден соолук» Медициналык энциклопедия. - Ф.:1991, ISBN 5-89750-008-8
Жасалма кан айландыруу

Жасалма кан айландыруу — оорулуу адамга же тажрыйба жасалуучу жаныбарга жасалма аппараттын жардамы менен кан агымын жүргүзүү. Жасалма кан айландырууну бүт организмге же болбосо айрым мүчөлөргө (мисалы, колго же бутка) жасаса болот. Жасалма кан айландыруу аппаратын биринчи жолу советтик илимпоз С. С. Брюхоненко 1925-ж. түзгөн. 50— 60-жылдары көкүрөк хирургиясынын жетишкендигинин жана канды уютпоочу материалдын пайда болушунун натыйжасында жасалма кан айландыруучу жаңы аппаратты чыгарууга мүмкүнчүлүк болду. Жүрөктү алмаштыра ала турган — насосу, өпкөнү алмаштыруучу оксигенатору бар азыркы аппаратты колдонуу менен жүрөктүн тубаса жана кийин пайда болгон кемтигин дарылоо, ири кан тамырлар, жүрөк клапандарын алмаштыруу операцияларын жасоого мүмкүнчүлүк болду. 

Бул операцияны жасоодо жүрөк убактылуу кан агымынан ажыратылат. Оорулуунун вена каны насос менен сордурулуп түтүк-каналы аркылуу Жасалма кан айландыруу аппаратынын оксигенаторунан өтүүдө кычкылтек менен байытылып, оорулуунун организмине кайра келет. Жасалма кан айландыруу аппараты оорулуунун организминде кандын айлануусун операция жасалып бүткөнгө чейин бир калыпта кармап тура алат. Операция бүткөндөн кийин аппарат токтотулат, жүрөк өзү иштеп, кан агымы өз калыбына келет. Жасалма кан айландырууну терапиялык клиникада жүрөк оорусун дарылоодо убактылуу, жарым-жартылай жүрөктүн жүгүн азайтуу үчүн пайдаланууга болот. Бул учурда оорулуунун кан тамырына аппарат туташтырылып, кишинин жүрөгү менен бир убакта иштеп, анын ишин жеңилдетет да, жүрөктүн эс алышына мүмкүнчүлүк түзөт. Айрым мүчөлөргө (мисалы, колго, бутка) куюлуучу препарат жалпы организмге тескери таасир тийгизе турган болсо Жасалма кан айландыруу колдонулат. Оорулуунун бутунун кан агымын жалпы кан айлануудан бөлүп, Жасалма кан айландыруучу аппаратты буттун кан тамырынын нугуна кошот да, керектүү дарыны куят. Дарылоо сеансы бүткөндөн кийин аппаратты алып таштайт, кан агымы өз ордуна келет.

 Колдонулган адабияттар 
Кыргыз Совет Энциклопедиясынын Башкы редакциясы. «Ден соолук» Медициналык энциклопедия. - Ф.:1991, ISBN 5-89750-008-8

Категория:Ден соолук
Категория:Дарыгерлик
Категория:Медицина
Биоэлектр кубулуштары

Биоэлектр кубулуштары (биоток, биоэлектр потенциалдары) — тирүү организмдердин ткань менен клеткаларында пайда болгон электр потенциалдары. 

Биоэлектр потенциалдары организмдеги бардык физиологиялык процесстер менен байланыштуу биоэлектр кубулуштары козголуу процессин пайда кылып, ал нерв талчалары аркылуу өтүп, натыйжада скелеттин, кан тамырлардын, жүрөктүн булчуңдары кыскарат, без клеткасы өзүнүн секрециясьн чыгарат. Биоэлектр кубулуштары тамак сиңирүүнүн, бардык анализаторлордун негизин түзөт. Организмдеги бирикмелердин көбү оң жана терс заряддалган бөлүкчөлөр — иондор түрүндө болот. 

 Биоэлектр кубулуштарын өлчөө 
Биоэлектр кубулуштарынын пайда болушуна тиричилик процессинде бул иондордун таралышы, аларды бир орундан экинчи орунга жеткирүү жана башка себеп болот. Тажрыйбада бардык биоэлектр кубулуштары атайын аспаптар (гальванометр) менен өлчөнөт. Азыркы кезде микроэлектроддордун жардамы менен клетка кабыгынын (мембрананын) ички жана сырткы жагынан электр потенциалдарынын айырмасын өлчөөгө болот. 

 Потенциал тынч жана потенциал козголуу 

Клеткалык мембрананын сырты менен ич жагынын ортосунда дайыма потенциалдык айырма болуп, ал мембраналык потенциал же тынч абалдагы потенциал деп аталат. Ал биринчи иретте цитоплазма менен клетканы курчаган чөйрөнүн ортосунда натрий жана калий иондорунун текши эмес таралышынан келип чыгат. Клетканын козголуусунда кыймылдын потенциалы пайда болот, ал потенциал клетканын үстүнөн тынч абалдагы толкуну түрүндө секундасында бир нече ондогон метр ылдамдыкта жылат. Козголуу потенциалы клетка мембранасынын натрий иондору үчүн өткөргүчтүгү көбөйгөндүктөн келип чыгат. 

Көп клеткалуу организмдин айрым бөлүктөрүнүн өз ара байланышы 2 түрдүү болот. Биринчи байланыш медиаторлор, гормондордун жардамы менен жүрөт. Бирок мындай байланыш информациянын тез берилишин (мисалы, кокусунан кол отко тийсе аны тартып алууну) камсыздайт. Аны клеткада пайда болгон электр импульстары гана камсыз кылат. Тирүү организм биотокторду пайда кылуудан башка, электр тогун да өткөрөт.

 Биоэлектр кубулуштарынын түрү 

Биоэлектр кубулуштарынын өзгөчө түрү — электр кинетикалык потенциал. Мисалы, кан тамырдын капталы менен жылган кандын ортосунда электр потенциалынын айырмасы пайда болот. Ал потенциалдын көрсөткүчү кээ бир патологиялык абалдарда өзгөрүлөт, диагностикада маанилүү роль ойнойт. Атайын аспаптар (осциллограф жана башка) менен түрдүү биоэлектр кубулуштарын өлчөө көпчүлүк оорулардын пайда болушун изилдөөдө, диагностика жүргүзүүдө көмөк болот. Мээнин электр активдүүлүгүн жазып, анализдеп кээ бир нерв жана психикалык ооруларды аныктайт. Жүрөктүн электр активдүүлүгүн жазып, жүрөк-кан тамыр системасын изилдейт. Булчуңдарда жүрүп туруучу биоэлектр кубулуштарыдын негизинде бут-колдун биоэлектр протездери жасалган. 

 Колдонулган адабияттар 
 Кыргыз Совет Энциклопедиясынын Башкы редакциясы. «Ден соолук» Медициналык энциклопедия. - Ф.:1991, ISBN 5-89750-008-8

Категория:Медицина
Категория:Ден соолук
Категория:Дарыгерлик
Категория:Биология
Жасалма көз

Жасалма көз — пластмасса же айнектен жасалган көз. 
 thumb|right|
Оң жана сол көзгө коюлуучу жасалма көз.
Ал көз чарасына көзү жок же түрдүү себептен көзү соолуп калган кишилерге косметикалык, ошондой эле дарылоо, оорунун диагнозун табуу жана көздү ар кандай зыяндуу нерселерден сактоо максатында салынат. Жасалма көз өзгөчө тунук, түстүү айнектен жана пластмассадан жасалып, формасы, өлчөмү соо көзгө туура келгидей болуш керек. Косметикалык жасалма көз ар түрдүү айыкпаган оорудан кийин көздү алып салган учурда салынат.
thumb|right|Жогоруда жасалма көз туура тандалып коюлган, төмөндө жасалма көз салынбаган ошол эле оорулуу.

Дарылоо үчүн жасалган жасалма көз пластмассадан, кээде дары кошулуп жасалат. Ал көздүн түрдүү катмарларына жасалган пластикалык операциядан кийин жана көздү дарылоо үчүн коюлат.
Диагностикалык Жасалма көз көзгө түшкөн жат нерсенин рентген аркылуу көздүн кайсы жеринде турганын билүү үчүн колдонулат. Ал эми көздү сактоочу Жасалма көз коргошун кошулган айнектен жасалып, көздүн ткандарына түрдүү зыян келтирүүчү ион жана рентген нурларынан, ошондой эле көздүн тегерегиндеги органдарды түрдүү нурлар менен дарылоодо көздүн тканын сактайт. Жасалма көздү түнкүсүн алып, бор кычкылынын эритмеси менен чайкап, кургак кармоо зарыл.

 Колдонулган адабияттар 
Кыргыз Совет Энциклопедиясынын Башкы редакциясы. «Ден соолук» Медициналык энциклопедия. - Ф.:1991, ISBN 5-89750-008-8

Категория:Ден соолук
Категория:Жасалма көз
Категория:Медицина
Биттер

{{Taxobox
| name = Биттер
| image = Pediculus humanus.JPG
| image_width = 
| image_caption = 
| regnum = Айбанаттар
| phylum = Муунак буттуулар
| classis = Каскактар
| ordo = Биттер
| author = (Leach, 1815)
| synonyms = 
 Echinophthiriidae
 Enderleinellidae
 Haematopinidae
 Hamophthiriidae
 Hoplopleuridae
 Hybothiridae
 Linognathidae
 Microthoraciidae
 Neolinognathidae
 Pecaroecidae
 Pedicinidae
 Адам бити (Pediculidae)
 Phthiridae Polyplacidae Ratemiidae| binomial = Anoplura| binomial_authority = (Лич, Уильям Элфорд, 1815
}}

Биттер (лат. Anoplura) — кан соргуч жандык, сүт эмүүчүлөрдүн жана кишинин мителери (лат. Pediculus humanus''); бүт тиричилиги ээсинде өтөт. 2380ден ашык түрү белгилүү. Үч тукумга бөлүнөт. Сокур биттер — кургакта жашоочу сүт эмүүчүлөрдүн (маймыл менен кишиден башка), сайгычтуу биттер — деңиз сүт эмүүчүлөрүнүн, педикулиддер маймыл менен кишинин мителери.
 
 Өзгөчөлүк жүрүм-турумдары 
Кишиде кийим бити, чач бити мителик кылат. Беттер бардык өөрчүү стадиясында (сиркесинен башка) кан менен азыктанат. Көйнөк бити суткасына 2—3 жолу кан сорот. Сиркесин 28—30° температурада чачка же кийимдин түгүнө жабыштырып таштайт. Сиркеден личинканын чыгышы жана андан ары өөрчүшү чөйрөнүн температурасына жараша болот. Личинкасы үч жолу түлөп, битке айланат. Өөрчүшүнүн бүт цикли 15 күндө бүтөт. Кийим бити 2 ай, чач бити 4 жумача жашайт. Биттер баш келтенин, кайталанма келтенин козгогучтарын таратат.

 Биттин таралуу 
Биттөө жагымсыз санитардык-гигиеналык шартка, калктын материалдык жана маданий деңгээлинин төмөн болушуна байланыштуу. Биттегенде дене дүүлүгүп кычышат, тырмагандан тери тытылып, ириңдүү жара пайда болот.

 Биттөөнүн алдын алуу 
Биттөөнүн алдын алуу үчүн калктын материалдык жана маданий деңгээлин жогорулатуу, санитариялык билимди жайылтуу, мончо, кир жуугуч жайларды жакшыртуу керек, ошондой эле тез-тез жуунуп, кийимди жана шейшептерди алмаштырып туруу зарыл. Чач биттеп кеткенде майда тарак менен тарап, балдардын жана эркектердин чачын алып таштаган оң.

Химиялык заттарды пайдалануу жакшы натыйжа берет. Ага таза керосин, самын-керосин эмульсиясын жана башка колдонсо болот. Булардын бирөөнү чачка сүйкөп 20—30 минутага башты жоолук менен катуу байлап коюп, андан кийин жылуу суу менен самындап жууп, майда тарак менен тарайт. Кийим битин жоготуу үчүн денени ысык суу менен жууп, кийимди, төшөнчүнү дезинфекциялоо керек.

 Колдонулган адабияттар 
 Кыргыз Совет Энциклопедиясынын Башкы редакциясы. «Ден соолук» Медициналык энциклопедия. - Ф.:1991, ISBN 5-89750-008-8
 “Кыргызстан” улуттук энциклопедиясы»: 2-том. Башкы редактору Асанов Ү. А. К 97. Б.: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2007. 808 бет, илл. ISBN 978 9967-14-055 -4

Категория:Курт-кумурскалар‎
Категория:Медицина

de:Tierläuse#Anoplura Echte Tierläuse
Жасалма тамактандыруу

thumb|right|255px| 

Жасалма тамактандыруу — организмге тамак заттарын зонд, клизма же инъекция жолу менен венага, кээде териге же булчуңга куюу. Ал өзү тамактана албай же тамак сиңирүү процесси бузулган кишилерге колдонулат. Зонд менен Жаасалма тамактануу адатта бет-жаак жарадар болгондо, кызыл өңгөч тарыганда, тынымсыз кусканда, айрым психикалык жана башка ооруларда белгиленет. Жасалма тамактанууну врач же тажрыйбалуу медсестра жүргүзөт. Тамактын составын, өлчөмүн жана убактысын врач белгилейт. 

Анын составына көбүнчө сорпо, сүт, май, чийки жумуртка, мөме ширелери кирет. Тамактануудан бир саат мурда ичегилерди кадимки клизма менен тазалайт. Клизманын жардамы менен көтөн чучук аркылуу негизинен суюктук жана туз куюлат. Тамак заттар венага, териге же булчуңга ичеги-карын аркылуу тамактанууга мүмкүн болбогон учурда куюлат. Бул максатта атайын белоктуу дарылар, май эмульсиялары, ошондой эле глюкоза жана башка кант эритмелери колдонулат. 

 Колдонулган адабияттар 
Кыргыз Совет Энциклопедиясынын Башкы редакциясы. «Ден соолук» Медициналык энциклопедия. - Ф.:1991, ISBN 5-89750-008-8

Категория:Ден соолук
Категория:Дарыгерлик
Категория:Медицина
Жасалма тиш

Жасалма тиш (тиш протези) — түрдүү себептерден түшкөн же алып салынган тиштин ордун толуктоо же кыйшык тиштерди түзөтүү үчүн жасалган атайын түзүлүш. Балдардын тиштери туура эмес жайгашканда же кем ээк, орсок тиш болгондо атайын ортопедиялык Жаалма тиш колдонулат. Ал бет менен жаактын деформациясын алдын алууга жана дарылоого мүмкүндүк берет. Жасалма тиш организмге зыянсыз материалдан (фарфор, пластмасса, асыл металлдар жана башка) ар бир кишиге жеке жасалат.

thumb|right|Жасалма тиштер

Жасалма тиштин ар кандай түрлөрү: 1—тиш жамаачысы (стрелка менен көрсөтүлгөн); 2— металл көронка (а — коронка, 6 — коронканы бекитүүчү цемент катмары, в — тиш дентини, г — бүйлө); 3— штифтүү тиштин бети пластмассаланган (стрелка менен көрсөтүлгөн); 4— жаактын гипс моделиндеги көпүрө сымал жасалма тиш (стрелка менен көрсөтүлгөн); 5— ээр сымал жасалма тиш (а — коронка кийилүүчү тиштер, б — тишке кийгизилүүчү коронка); 6— үстүңкү жаактын бюгель жасалма тиши (кара түскө боёлгон); 7— алдыңкы кыймылдуу тиштерди бекитүүчү атайын илмектүү (стрелка менен көрсөтүлгөн) бюгель жасалма тиш; 8— үстүңкү жаактын айрым бөлүктөрү алынып коюлуучу жасалма тиш (илмек менен бекиген жери стрелка менен
көрсөтүлгөн); үстүңкү жаактын толук алынып коюлуучу 9— жасалма тиши.

Жасалма тишти өз убагында салдырбаса тамак-аш жакшы чайналбай жутулуп, акыры ичеги карындын иши бузулат. Жасалма тиштер түзүлүшү боюнча таяныч тишке бекитилген туруктуу жана кийме болот. Туруктуу жасалма тиштердин жамаштырма, каптама, көпүрө сымал, штивдүү түрлөрү бар. Жамаштырма тиш пластмасса же фарфордон жасалып, маңдайкы тиштер сынганда же чирип бузулганда колдонулат. Каптама тиш дат баспас болоттон, пластмассадан, фарфордон жана металлды пластмасса же фарфор менен каптап жасалат. Эгер маңдайкы тиштин таажысы такыр бузулуп, түбүн дарылоого мүмкүн болсо ага орнотулган штифтүү Жасалма тиш койсо болот. Көпүрө сымал жасалма тиш 1 — 4 тиш жок учурда жасалат. Анын ортосун фарфор же пластмассадан, же бүт эле металлдан жасап, таяныч тишке бекитет. Таяныч тиш бекем болуп, жакшы дарыланышы зарыл.
Кийме жжасалма тиш таңдайга же бүйлөгө кийилүүчү пластинкадан жана ага бекиген жасалма тиштен турат. Тиштин көбү жок болгондо жана соо таяныч тиш болбогон учурда кийме тиш салынат. Жасалма тиш салуудан мурда чириген тишти дарылоо, өтө бузулган тишти жулдуруу, таяныч боло турган тиштердин түбүндөгү ткандарды жакшылап текшерүү жана башка зарыл. Жасалма тиш салдырган киши ага акырындап көнөт. Адегенде жакшы сүйлөй албай, тамакты чайнай албай, даамын жакшы сезбей калат, кээде жүрөгү айлангансыйт. Мындай сезимдер бара-бара жоголот. Биринчи күндөрү жумшак тамак-аш ичүү керек. Эгер оорутса врачка кайрылууга туура келет. Тамак ичкенден кийин тишти чайкап, жууп, кийме тишти түнкүсүн алып самындап же тиш жуугуч менен жууп, тамактын калдыктарын тазалоо керек. Аны ысык суу менен жууга болбойт.

 Колдонулган адабияттар 
Кыргыз Совет Энциклопедиясынын Башкы редакциясы. «Ден соолук» Медициналык энциклопедия. - Ф.:1991, ISBN 5-89750-008-8

Категория:Ден соолук
Категория:Дарыгерлик
Категория:Медицина
Блефарит

250px|right|thumbБлефарит (лат. blepharitis байыр -грек. βλέφαρον — «көздүн кабагы») — көз жапкагынын (четтеринин) сезгениши. 
 Себеби 
Блефаритке жетишсиз тамактануу, аз кандуулук, ичеги карын жолдорунун оорусу, көзгө чаң, шамал дайыма таасир эткенде, алыстан жана жакындан начар көрүүдө, астигматизмде көз айнек кийбей жүрүү түрткү берет. Анда көз жапкагынын чети кызарып, кирпиктердин түбү шишийт, майда агыш боз же сары какачтар каптайт. Кирпик түшөт, топтошуп же көздү карай кайрылып туура эмес өсүп, көздү өйкөйт. Оору көпкө созулуп, кычыштырат, көз тез талыйт, жарыкты сүйбөйт. 
 Дарылоо 
Блефаритти алдын алуу жана дарылоодо барыдан мурда үйдөгү жана жумуштагы гигиеналык шартты жакшыртуу организмди чыңдоо, түрдүүлөп жакшы тамактануу, көздүн оптикалык жетишсиздигинде көз айнек тагынуу зарыл. Көз жапкагынын ооруларында врачка кайрылуу керек. Догдур сунуш кылган дары майды айнек таякча менен сыйпоо талапка ылайык. Кээ бир учурда көз жапкагына массаж жасоо жакшы таасир берет. Аны догдур жасайт. 

 Дары-дармектерди тандоо 
 Белгиленген тизме бирдиги
 Эритромицин, көз майы 0,5 % 3—4 жолуу суткасына.
 Гентамицин, көз майы 0,3 % 3—6 жолуу суткасына
 Хлорамфеникол, көз линименти 1 % 3—5 жолуу суткасына

 Альтернативалуу дары-дармектер 
 Ципрофлоксацин, көз тамчысы 0,3 % 2—5 жолуу суткасына.
 Офлоксацин, көз тамчысы 0,3 % 3—6 жолуу суткасына.
 «Макситрол», көз майы (неомицин 3,5 мг/г + полимиксин 6 миң. ЕД/г + дексаметазон 1 мг/г) жолуу суткасына.
 Колдонулган адабияттар 
Кыргыз Совет Энциклопедиясынын Башкы редакциясы. «Ден соолук» Медициналык энциклопедия. - Ф.:1991, ISBN 5-89750-008-8

Категория:Дарылар
Категория:Медицина
Категория:Ден соолук
Категория:Дарыгерлик
Гинекология

thumb|right|228px|1822
Гинекология (грек. γυναίκα — «аял» жана λόγος — «үйрөнүү») — клиникалык медицинанын бөлүгү: аял организминин ар кандай мезгилдеги анатомия-физиол өзгөчөлүгүн, ошондой эле аялдардын жыныс органдарынын ооруларын, аларды дарылоо жана алдын алуу чараларын изилдейт. 

Гинекология хирургия, эндокринология, физиология жана башка менен тыгыз байланыштуу. Азыркы гинекология жана акушерлик бир илимди түзөт. Жыныс органдарынын сезгенүү себептерин аныктоодо бактериологиянын өөрчүшү, айрыкча сүзөк козгогучтарынын ачылышы зор мааниге ээ болду. Гинекологиянын башталышы байыркы Индия, Байыркы Грекия жана башкалардын жазуу мурастарынан белгилүү. 18-кылымдан баштап өзалдынча илим катары калыптана баштаган. 19-кылымдын аягында гинекологиялык ооруларды операция жолу менен дарылоо методдору иштелип чыкты. 20-кылымда теориялык гинекология чоң ийгиликке жетишкен. Гипофиздин, энелик уруктун жана бөйрөк үстүндөгү бездин гормондорунун ачылышы жана синтезделиши жыныс гормондорунун аял организмине тийгизген таасирин изилдөөгө, этеккир циклинин бузулушун дарылоодо гормондук терапияны колдонууга мүмкүндүк берди. Гинекологиялык ооруларды алдыналуу максатында диспансердик байкоо, айрым оорулар жаңы башталганда дарылоо жүргүзүп, рак оорусуна өтүп кетишин болтурбоо үчүн аракет жасоо зарыл. Жыныс органдарынын коркунучтуу шишиктерине нур терапиясы жана операция колдонулат. Гинекологиянын татаал маселелери эларалык конгресстерде талкууланат.

 Колдонулган адабияттар 

Кыргыз Совет Энциклопедиясынын Башкы редакциясы. «Ден соолук» Медициналык энциклопедия. - Ф.:1991, ISBN 5-89750-008-8

Категория:Медицина
Боор

thumb|Боор.
Бойрок — адамдын, айбандардын тамак сиңирүүгө зарыл болгон бир катар заттарды иштеп чыгаруучу ички органы. Бул орган канды тазалайт.

 Колдонулган адабияттар 
Категория:Анатомия
Гидроцефалия

250px|thumb|right|Гидроцефалия менен ооруган баш соок
Гидроцефалия (байыркы грек. ὕδωρ — суу жана κεφαλή — баш) — баш сөөк көңдөйүнө жүлүн суусунун толушунан пайда болгон балдар оорусу. Гидроцефалия адатта мээде жүлүн суусу ашык иштелгенде же сезгенүүдө, шишикте жана башка себептерден улам мээ карынчаларынан жүлүн суусу агып чыкчу тешик бүтөлүп калганда болот. Гидроцефалия өөрчүү мезгилине жараша тубаса жана кийин пайда болгон болуп айырмаланат. Кош бойлуу аял котон жара жана токсоплазмоз менен ооруса тубаса гидроцефалия, ал эми бала төрөлгөндөн кийин менингит, менингоэнцефалит оорулары менен ооруса, башы травмага учураса жана уулангандан кийин пайда болгон гидроцефалия болушу мүмкүн. Кээде жүлүн суюктугу өтүүчү жолдордун тубаса өспөй калуусу да гидроцефалияга чалдыктырат. Анын белгилери: баш сөөктүн көлөмү чоңоёт, көз чалыраят, көз алмасы тез-тез кыймылдайт (гистагм), кээде көрүү жана угуу начарлайт жүрөк айланат, баш ооруйт ж. б Айрым учурда гидроцефалия бала курсакта кезин де эле башталат, баланын башынын чоңоюп кетиши төрөттү кыйындатат.

Оору улам күчөп, баш чоңоё берет. Бети чүрүшүп, чекеси дөмпөйүп көздөрүн жаап тургансыйт. Баш көңдөйүндөгү суюктуктун басымы жогорулагандыктан баш сөөктөрү бириккен жеринен ажырап, сөөгү жукарып жана баланын эмгеги чоңоёт. Ошонун натыйжасында мээ начар тамактанат да, анын ткандарынын түзүлүшү өзгөрүп жабыркайт, көлөмү кичирейет. Бала кеч басат, башын кармай албайт, кээде шал болот. Кара куш мээ жабыркаса, кем акылдыкка дуушарлантат.

Ооруну дарылоо үчүн баш сөөк көңдөйүндөгү жүлүн суюктугун жана денедеги сууну азайтуучу дарылар берилет. Оору күчөсө жүлүндөн суу алынат.

 Колдонулган адабияттар 
Кыргыз Совет Энциклопедиясынын Башкы редакциясы. «Ден соолук» Медициналык энциклопедия. - Ф.:1991, ISBN 5-89750-008-8

Категория:Оорулар
Категория:Медицина