Аль-Имран сүрөсү

thumb|Хижаз жазуусу менен жазылган, болжол менен хижранын 1-кылымынын аягына таандык кол жазмадагы Аль-Имран сүрөсүнүн аяттары.

Аль-Имран сүрөсү — Мединада түшүрүлгөн сүрөлөрдүн бири жана Жети узун сүрөнүн катарына кирет. Анфал сүрөсүнөн кийин, хижранын үчүнчү жылында, Ухуд салгылашуусунан кийин түшүрүлгөн. Сүрө мукатта тамгалары менен башталат: 
.
Анын аяттарынын саны – эки жүз, сөздөрүнүн саны – үч миң төрт жүз сегиз, ал эми тамгаларынын саны – он төрт миң беш жүз жыйырма беш. Бул сүрө Имрандын (Мариямдын атасы) аты эки жолу катары менен келгендиктен "Аль-Имран" (Имрандын үй-бүлөсү) деп аталган.

Бул сүрөнүн пазилети тууралуу Пайгамбар (Ага Алланын салам-салаваттары болсун) Ан-Навас ибн Самаандан риваят кылынган хадисте мындай деген: «Кыямат күнү Куран алып келингенде, анын алдында Бакара сүрөсү жана Аль-Имран сүрөсү турат». Сүрөнүн негизги максаттарынын бири – акыйдага басым жасоо, Аллахтын жалгыздыгын далилдеген далилдерди келтирүү, ошондой эле согуштар, жихад жана башка маселелерге байланыштуу шарият өкүмдөрүнө көңүл буруу. Сүрөдө Аллахка тиешелүү болгон сыпаттар, Ухуд салгылашуусу жана анда болгон окуялар, Нажрандан келген элчилер жана сүрөнүн корутундусу баяндалат.

 Аталышы 
Сүрө "Аль-Имран" деп аталган, анткени анда Имрандын үй-бүлөсүнүн, тактап айтканда, Мариямдын атасы Имрандын жана анын кызы Мариям менен небереси Исанын төрөлүшү тууралуу окуя баяндалат. Пайгамбар өзү бул сүрөнү ушинтип атаган: .

 Сүрөнүн пазилети 
 Абу Умама аль-Бахилиден риваят, ал Алланын Элчисинин (Ага Алланын салам-салаваттары болсун) мындай дегенин уккан:

thumb|Шанхайдагы эң эски мечиттердин биринин дарбазасына кытай каллиграфиясы менен кооздолуп жазылган аяты.
 Ан-Навас ибн Самаандан риваят, ал Пайгамбардын (Ага Алланын салам-салаваттары болсун) мындай дегенин уккан:

 Абдуллах ибн Аббас риваят кылат, ал бир түнү таежеси, Пайгамбардын жубайы Маймуна бинт аль-Харистин үйүндө түнөгөн. Ал жаздыктын четине жаткан, ал эми Алланын Элчиси жана анын үй-бүлөсү узунунан жатышкан. Алланын Элчиси түн ортосуна чейин, же андан бир аз мурун же кийин уктады. Анан ойгонуп, отуруп, колу менен жүзүндөгү уйкуну сүрттү да, Аль-Имран сүрөсүнүн акыркы он аятын окуду. Андан кийин илинип турган чаначтан суу алып, эң сонун даарат алды да, намазга турду. Ибн Аббас айтат: "Мен да ал кылгандай кылдым да, анын жанына барып турдум. Ал оң колун башыма коюп, оң кулагымдан кармап, аны бурады. Анан эки рекет, дагы эки рекет, дагы эки рекет, дагы эки рекет, дагы эки рекет, дагы эки рекет намаз окуп, андан кийин витир окуду. Анан азанчы келгенге чейин жатты. Азанчы келгенде туруп, эки рекет жеңил намаз окуп, анан чыгып, багымдат намазын окуду".

 Сүрөнүн темалары 
Сүрөдө эки жүздүүлүк (нифак) жана мунафыктардын момундардын демин сууттуруу аракети кеңири баяндалат. Андан соң асман менен жердин падышачылыгына, андагы кемчиликсиз жана кереметтүү жаратылышка, Улуу Жаратуучунун бар экенине ишарат кылган сырларга ой жүгүртүү менен аяктайт. Жыйынтыгында жихад жана мужахиддер жөнүндө айтылып, жакшылыкка жетүү, жеңишке ээ болуу жана ийгиликке жетүү үчүн зарыл болгон осуяттар берилет: .

Сүрө диндин эки маанилүү негизин камтыйт:
 Биринчиси: Акыйда негизи жана Аллахтын жалгыздыгына далилдерди келтирүү. Бул бөлүмдө каралган негизги темалар:
 Аллахтын жалгыздыгын (таухид) анын бардык түрлөрү менен (улухия, рубубия, ысым-сыпаттары) бекемдөө.
 Бардык диндердин булагы бир – Аллах экендигин түшүндүрүү.
 Каапырлар менен мушриктерге эскертүү жана алардын барар жери тозок экенин, күч-кубаты, байлыгы жана бийлиги аларды Аллахтын азабынан куткара албастыгын баяндоо.
 Адамдардын акыйкаттан жүз буруусунун себептерин көрсөтүү.
 Курандын момундарды тарбиялоодогу улуулугу.
 Куран – бар болуунун жана түбөлүктүүлүктүн китеби.
 Ухуд салгылашуусунан алынган сабактар.
 Аллахтын мыйзамдары туруктуу жана анын эрежелери жалпыга тиешелүү.
 Курандын акыйданы куруу жана аны коргоодогу усулу.
 Исламга каршы айла-амал кылган душмандар.
 Экинчиси: Шарият, өзгөчө согуштарга жана жихадга байланыштуу өкүмдөр. Бул бөлүмдө каралган негизги темалар:
 Улуу Бадр салгылашуусуна ишарат кылуу.
 Ухуд салгылашуусунун чоо-жайын баяндоо.
 Аллах Таала момундар үчүн даярдап койгон түбөлүк бейиш бакчалары жана ырахаттары жөнүндө айтуу.
 Ислам дининин маанилүүлүгүн баса белгилөө.
 Аллахтын инсанга болгон сүйүүсүнүн белгилерин жана анын натыйжаларын түшүндүрүү.
 Пайгамбарлардын (алейхимус салам) даражасын жана ордун баяндоо.
 Тарбиялык жана адеп-ахлактык эрежелерге буйруу (мисалы, такыбалык, жакшылыкка чакырып, жамандыктан кайтаруу, Исанын кереметтери жөнүндө айтуу).
 Мусулмандарды биримдикке, өзүн-өзү сыйлоого, сабырдуулукка жана жакшы иштерди (мисалы, Аллах жолунда сарптоо) кылууга үндөө.
 Сүрөнү Аллахтын жараткандарына ой жүгүртүүнүн маанилүүлүгүн баса белгилөө менен аяктоо.
 Ислам дини толук жана так баяндалгандан кийин, анда бекем туруу жана Ахли китаптын (Китеп ээлеринин) шек-күмөндөрүнө жооп берүү.

 "Аль-Имран" сүрөсүнүн өзгөчөлүктөрү 
 Кыямат күнү өз ээсин коргоп талашат.
 Мухкам жана муташабих аяты ушул сүрөдө гана кездешет.
 Мубахала аяты ушул сүрөгө гана таандык.
 Анда Аллахтын Улуу ысымы (Исм-ул-Азам) камтылган, ал менен дуба кылынса, кабыл болот.
 Үй-бүлөнүн аты менен аталган жалгыз сүрө – Аль-Имран (Имрандын үй-бүлөсү).
 Бул сүрө "Мужадала" (Талаш-тартыш) сүрөсү деп да аталган, анткени анын сексенден ашык аяты Пайгамбардын (Ага Алланын салам-салаваттары болсун) Нажран христиандары менен болгон талаш-тартышына байланыштуу түшүрүлгөн.

 Түшүрүлүү себептери 
Сүрөнүн башынан сексен үчүнчү аятына чейинки бөлүгү Нажран христиандарынын элчилиги жөнүндө түшүрүлгөн. Алар хижранын 9-жылы келишкен. Абу Умама аль-Бахилиден (Аллах андан ыраазы болсун) риваят кылынат: "Нажрандын христиандары Алланын Элчисине Иса ибн Мариям жөнүндө талашып-тартышуу үчүн келишкен. Ошондо Аллах Таала Аль-Имран сүрөсүнүн башынан сексенден ашуун аятын түшүргөн".

 Ошондой эле караңыз 
 Мубахала
 Курандагы талаш-тартыштар
 Курандын метафоралары
 Куранды тартил менен окуу

Категория:Куран сүрөлөрү
Категория:Мединалык сүрөлөр
Категория:Имрандын үй-бүлөсү