Хорог

Хорог (шугн. Xaraɣ, ) — Тажикстандагы шаар, Тоолуу Бадахшан автономиялуу облусунун административдик борбору.

 Географиясы 
Шаар облустун түштүк-батыш бөлүгүндө жайгашкан жана батыш тарабынан Ооганстан менен чектешет (Гунт дарыясынын Панжга кошулган жеринде), Душанбеден 525 км алыстыкта. Хорог Памирдин туристтик борбору, ал аркылуу бардык каттамдар өтөт, шаар деңиз деңгээлинен 2200 метр бийиктикте жайгашкан (BSk индекси).

Хорог жарым кургак климаттык зонага кирет. Жыл бою жаан-чачын аз. Кёппен климаттык классификациясы боюнча шаардын климаты – кышы салкын , мелүүн кеңдиктеги кургак жарым кургак климат.
 
2023-жылы 15-февралда Хорогдо кар көчкү жүрүп, анын кесепетинен 13 адам каза болуп, 30 адам жаракат алган.

Кварталдар: Дашти-Тем, Наводак, Дашт-Хоруг, Шош-Хоруг, Бар-Хоруг, Бизмич, Гулакен, Хуфак, Баржев, Носири Хисрав, Тырчит, Дуоб, Варцуж.

 Курамы 
+ Айылдар Калкы (2020) Исмоили Сомони 15000 Шириншо Шотемур 15772

Хорог шаары 10 маалладан турат:

 Андарзитез
 Моёншо Назаршоев
 Нивадак
 Насири Хусрав
 Сайфулла Абдулаев
 Султани Вали
 Тем
 Шашхаруг
 Бархоруг
 ТБАОнун 75 жылдыгы

 Экономикасы 
Хорог соода, транспорт жана билим берүүнүн маанилүү аймактык борбору. Шаарда Моёншо Назаршаев атындагы Хорог мамлекеттик университети (ХоМУ), Борбордук Азия эл аралык университеттин (БАУ) филиалы жана Ага Хан Фондунун лицейи сыяктуу окуу жайлары жайгашкан.

Памир автожолу Хорог аркылуу өтүп, шаарды Душанбе жана Ош шаарлары менен байланыштырат. Вахан өрөөнү менен Аличур айылын аралап өткөн кара таштак жол бар . Ошондой эле Кулма-Карокурум ашуусу аркылуу шаарды Кытай менен байланыштырган жана шаарга негизги импортту камсыздаган жол бар.

Шаарда аэропорт бар

Ишемби, жекшемби күндөрү иштеген, көпүрөнүн жанына базар курулган.

 Калкы 
Калкынын болжолдуу саны 2019-жылдын 1-январына карата 30,3 миң адамды түзөт.
Хорогдун калкы19391959197019791989199219951996199819993,88,212,317,820,221,524,324,826,827,2200020012002200320042005200620072008200927,427,627,827,827,827,727,627,627,627,7201020112012201320142015201620172018201927,828,128,428,628,828,929,229,529,930,32020202120222023202430,530,931,131,331,4

 Улуттук курамы 

1989-жылдагы эл каттоого ылайык :
Улуттар Саны (адам.) Пайыздык көрсөткүч (%) тажиктер 18,995 94.25 % орустар 640 3.18 % украиндер 152 0,75 % белорустар 64 0.32 % татарлар 64 0.32 % өзбектер 46 0.23 % казактар 39 0.19 % кыргыздар 35 0.17 % башка улуттар 119 0.59 % баардыгы 20 154 100.00 %
2010-жылдагы эл каттоого ылайык :
Улуттар Саны (адам.) Пайыздык көрсөткүч (%) тажиктер 27,729 98.69 % өзбектер 241 0,86 % кыргыздар 52 0.19 % орустар 25 0.09 % башка улуттар 51 0.18 % баардыгы 28,098 100.00 %

 Спорт 
1950-жылдары Топтуу хоккей боюнча Тажикстандын чемпиондугу өтүп, ошол учурда эле Хорогдун өзүнүн стадиону болгон. Спорттун бул түрү боюнча беттештер өткөн эң бийик спорт объектиси .

 Туризм 
Хорог Памирдин туристтик борборлорунун бири жана Памирдин негизги кызыктуу жерлерине туристтер үчүн шаар саякатоонун алгачкы этапбынын башталышы болуп саналат.

 Ботаникалык бакча 
Шаардын чыгыш четинде Памир ботаникалык багы жайгашкан — КМШдагы эң бийик жана дүйнөдө деңиз деңгээлинен бийиктиги боюнча экинчи (2320 м) орунда, Непал Ботаникалык бакчасынан кийин. Бак 1940-жылы негизделген. Ботаникалык бактын коллекциясында дүйнөнүн бардык аймактарынан 4 миңден ашык өсүмдүктөрдүн түрүн камтыйт. Тажикстандын эгемендүүлүк доорунда бакча ийгиликтүү ишин улантып, илимий иштер жүргүзүп келет.

 Белгилүү инсандары 
 Феликс Ташмухамедов — Советтик жана Тажикстандык драматург, режиссёр жана театр мугалими.
 Азизбек Наврузбеков — Моветтик мамлекеттик жана саясий ишмер, Тажикстанда Совет бийлигин негиздөөчүлөрдүн бири, Коммунисттик партиясынын (большевиктер) мүчөсү.

 Булактар 

 
Категория:Тажикстан шаарлары