Zhantas/Cleaned-Kyrgyz_Wikipedia huggingface dataset:
Өгүз

thumb|Өгүз.
Өгүз - уйдун эн бези алынган эркеги; ноопаздан кийинки жаштагысы. Унаа катары жана эт алыш үчүн багылат. Өгүз букага караганда жоош, жакшы бордолот. Этке бөлүнгөн музоолор 3-5 айлыгында, унаа катары калтырылгандары 8 12 айлыгында (күзүндө же эрте жазда) бычылат. Эт багытындагы өгүздөн 60% (кээсинен андан да көп) таза эт чыгат. Жумушка 2 жашынан көндүрүлүп, 8-9 жылга чейин пайдаланылат, андан кийин бордолуп семиртилет. Өгүздүн терисинен калын жана бышык булгаары жасалат.

Колдонулган адабияттар
 “Кыргызстан” улуттук энциклопедиясы: 5-том. Башкы редактору Асанов Ү. А., Б.: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2014. илл. ISBN 978 9967-14-111 -7

Категория:Сүт эмүүчүлөр
Категория:Мал чарбачылыгы
Өкүргөн-Көл

Өкүргөн-Көл - Ички Теңир-Тоодогу тоо көлү. Жетим-Бел кырка тоосунун түштүк капталындагы Тарагай суусунун он куймасы Өкүргөн суусунун алабынан 3628 м бийиктиктен орун алган. Аянты 1,15 км2. Төрдөгү чакан 4 мөңгүдөн куралган Сары-Төр өзөнү көлдү толуктап турат. Көл чанагы мөңгүнүн аракетинен пайда болуп, мореналар менен бөгөлгөн чункурда жайгашкан. Андан агып чыккан суу — Сары-Төр менен кошулуп, Өкүргөн суусун түзөт. 

 Этимология 
Эл оозунда айтылган уламышка караганда, 1916-жылдагы Үркүн учурунда бир үй-бүлө кыргынга учурап, жаш келин ымыркайы менен жалгыз калат. Аман калуунун максатын көздөп, төөнү минип алып, Кытай тарапка бет алат. Эки-үч күн жол жүрөт. Алдынан жолдо каза болгон адамдардын жансыз денелерин көрүп чочуйт. Ошентип Жетим-Бел кырка тоосунун этегиндеги жайык көлгө туш келет. Көлдү айланып өткүчөктү, күн уясына кирип, караңгы кирет. Келин көлдөн өтсө эле жатакчыларга жетип, аман-соо калабыз деп ойлойт. Анын үстүнө көлдүн үстү тоңгондой көрүнөт. Бирок, көлдүн жарымына жетип-жетпей, муз чарт экиге жарылып, келин ымыркайы, минген төөсү менен көлгө чөгүп кетет. Төө боздоп, ымыркай ыйлап, келин кыйкырып жардам сураганы менен аларга эч ким, эч кандай күч жардам бере алган эмес. Бирок, ошол кайгылуу окуядан кийин аянычтуу үндөр көл үстүнөн айрыкча кышкысын бороон-чапкын болуп, шамал катуу жүргөн учурда жаңырып турат. Ошондон улам бул көлдү жергиликтүү эл Өкүргөн-Көл деп аташат. Көл кышкысын тоңуп, жайкысын толкуп туратӨкүргөн-Көл. 

Колдонулган адабияттар
 “Кыргызстан” улуттук энциклопедиясы: 5-том. Башкы редактору Асанов Ү. А., Б.: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2014. илл. ISBN 978 9967-14-111-7
 Булактар 

 Тышкы шилтемелер 

 Кыргызстан жөнүндө маалыматтар

Категория:Кыргызстандын көлдөрү
Категория:Теңир-Тоо
Өрдөктөр

thumb|Аңыр (Tadorna ferruginea).
Өрдөктөр (лат. Anatidae) — каз сымалдар түркүмүндөгү сууда сүзүүчү куштар тукуму. Дене уз. 29-150 см. Тумшугунун кыры тиш сымал пластинкалуу, алар чыпкалоочу аппаратты пайда кылат. Кээ биринде жыныстык диморфизм (эркеги чоңураак келип, ачык түстө) даана байкалат. Чычаң бези жакшы өөрчүгөн. Бут салаалары жаргакчалар менен капталган. Жүнү калын, тыгыз. Учпаган түрү да бар. Көпчүлүк өрдөктөр жакшы чумкуйт, азыгын суу ичинен же суу түбүнөн табат. Тиричилик өзгөчөлүгү жана аңчылык мааниси боюнча 3 топко (накта өрдөктөр, чумкугуч өрдөктөр жана суксурлар) бөлүнөт.

Өрдөктөрдүн 47 уруусунун (өрдөк, куулар, казаркалар ж. б.) 150дөй түрү бардык жерде таралган. КМШ өлкөлөрүндө 50 түрү уялайт, 8 түрү учуп өтөт. Кыргызстанда 20 түрү кезигет. 10 түрү Ысык-Көлдө, Сон-Көлдө уялайт. Кызыл баш чумкугуч, суксур ж. б. Ысык-Көлдө кыштайт. Моногамдар. Бир түстүү 2-16 жумуртка тууйт. Түштүк Америкада кезигүүчү бир түрү жумурткасын башка куштун уясына таштайт. Көбү — аңчылык объектиси. Кээ бир жерде саны кескин азайып кеткендиктен, 12 түрү, 3 түрчөсү ТКЭСтин кызыл китебине катталган. 

Колдонулган адабияттар
 “Кыргызстан” улуттук энциклопедиясы: 5-том. Башкы редактору Асанов Ү. А., Б.: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2014. илл. ISBN 978 9967-14-111 -7

Категория:Канаттуулар‎
Өсүмдүк анатомиясы

thumb|Хлоропласттар (Mnium stellare).
Өсүмдүк анатомиясы - ботаниканын өсүмдүктүн ички түзүлүшүн изилдөөчү бөлүмү. Өсүмдүк анатомиясынын пайда болуусу микроскопту ойлоп табуу жана италиялык биолог М. Малыгагинин жана англиялык ботаник Н. Грюнун биринчилерден болуп өсүмдүк обьектисин микроскоптук изилдөөлөрү менен байланыштуу (17-кылымдын аягы). 19-кылымда өсүмдүк клеткасын изилдөөлөрдү немис биологу Т. Шванн клетка теориясын иштеп чыгууда пайдаланган. 19-кылымдын 2-жарымында 20-кылымда өсүмдүк клеткаларын, ткандарын жана алардын органоиддерин изилдөө алардын онтогенез процессиндеги өсүүсүн, өөрчүшүн изилдөө менен тыгыз байланышта жүргүзүлгөн. Өсүмдүк анатомиясынын маалыматтары агрономия, техника, тарых жана археология, өнөр жайдын фармацевтика, кагаз, жыгач иштетүү ж. б. тармактарында пайдаланылууда. 

Колдонулган адабияттар
 “Кыргызстан” улуттук энциклопедиясы: 5-том. Башкы редактору Асанов Ү. А., Б.: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2014. илл. ISBN 978 9967-14-111 -7

Категория:Ботаника
Өсүмдүк зыянкечтери

thumb|Leptinotarsa decemlineata.
Өсүмдүк зыянкечтери - эгилме өсүмдүктөргө залал келтирүүчү жандыктар. Ө. з. жылына дүйнөлүк түшүмдүн 20-25% ин жок кылат. Өсүмдүк зыянкечтеринин ичинен айрыкча омурткалуулардан кемирүүчүлөр, омурткасыздардан боор буттуу моллюскалар, нематодалар классындагы жумуру курттар, ошондой эле курт-кумурска жана жөргөмүштөрдүн, көп буттуулардын жана чаян сымалдар классынын көп түрү зыян келтирет, к. Өсумдук бити, Колорада коңузу. 

Колдонулган адабияттар
 “Кыргызстан” улуттук энциклопедиясы: 5-том. Башкы редактору Асанов Ү. А., Б.: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2014. илл. ISBN 978 9967-14-111-7

Категория:Ботаника
Категория:Айыл чарба
Өсүмдүк морфологиясы

thumb|upright|Өсүмдүк морфологиясы.
Өсүмдүк морфологиясы (фитоморфология) - өсүмдүк түзүлүшүнүн закон ченемдүүлүгү жана форма пайда кылуу процесси жөнүндөгү илим. Өсүмдүк морфологиясы кең мааниде өсүмдүк формасын бүтүндөй өсүмдүктүн клетка органоиддеринин жана макромолекулалардын түзүлүшүнө чейинки деңгээлде, тар мааниде макроструктураны изилдейт. Өсүмдүк морфологиясынан өз алдынча өсүмдүк анатомиясы, эмбриологиясы жана цитологиясы бөлүнүп чыккан. Өсүмдүк морфологиясы изилдеген объектилерине жараша палинология (чанчаларды изилдейт), карпология (мөмөлөрдү), ризология (тамыр системаларын) болуп айырмаланат, к. Морфология макаласын.

Колдонулган адабияттар
 “Кыргызстан” улуттук энциклопедиясы: 5-том. Башкы редактору Асанов Ү. А., Б.: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2014. илл. ISBN 978 9967-14-111-7

Категория:Ботаника‎
Өсүмдүк пигменттери

thumb|upright|хлорофилл.
Өсүмдүк пигменттери - өсүмдүк тканындагы химиялык түзүлүшү ар башка боёк заттар. Өсүмдүк жалбырагында пигменттин 4 тобу болот: хлорофилл, каротиноид, фикобилин жана антоциандар. Эн негизгиси хлорофиллдер фотосинтездин негизин түзгөн жашыл түстөгү орг. бирикме. Каротиноиддерге сары, саргыч кызгылт же кызыл түстүү өсүмдүк пигменттери кирет. Эң негизгилери: каротин, ксантофилл. Каротин сабиз, кызыл өрүк, шабдалы жана ит мурундун мөмөсүндө арбын. Фикобилиндер хлорофилл менен бирге балырдын клеткасында болуп, фотосинтезге активдүү катышат. Антоциандар кызгылт көк жана көк, кызыл өсүмдүк пигменттери гүл желекчелеринде, мөмөлөрдө, жалбырактарда болот. Фотосинтезге катышпайт. Өсүмдүк пигменттеринин аракетинен бардык организмдердин материалдык жана энергиялык базасы түзүлөт. 

Колдонулган адабияттар
 “Кыргызстан” улуттук энциклопедиясы: 5-том. Башкы редактору Асанов Ү. А., Б.: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2014. илл. ISBN 978 9967-14-111 -7

Категория:Ботаника‎
Өсүмдүктүн бактерия илдеттери

Өсүмдүктүн бактерия илдеттери - бактериоз өсүмдүктүн бактериялар пайда кылуучу жугуштуу илдети. Бардык жерде тараган. Бактериянын таасиринен өсүмдүк организми бузулуп, тканы менен клеткасынын түзүлүшү жана физиол. функциясы өзгөрөт. Бактериоздор а. ч-га чон залал келтирет. Өсүмдүктүн бактерия илдеттери бир нече типке бөлүнөт: өсүмдүктүн чирик илдети (тканы жумшарып чирийт; тамыр чириги); өсүмдүктүн темгил так илдети (өркүн, жалбырак, мөмөсүнө темгил так түшөт); өсүмдүк күйүгү (гүлү, түйүлдүгү, жалбырагы, өркүнү бозоруп, карарып, куурайт); өсүмдүктүн рак илдети (өсүмдүктүн тамыр, сабак же бутагында дөмпөгөй шишик пайда болот); чайыр агуу (гоммоз). Бактерия өсүмдүккө үт, нектар түтүгү же сынган, сыйрылган жери аркылуу кирет. Бактерияны көбүнчө курт-кумурска жуктурат. Бактерия өсүмдүк тканына кирип, клетка ортосундагы өткөөлдөр аркылуу тарап, клетка аралык пластинкаларды эритет. Өсүмдүк үрөнүнө бактериоз илдети эки жол менен сыртынан (үрөн илдеттүү өсүмдүк менен булганганда ж. б.), ичинен (түтүкчө бактериоз илдети) жугат. Бактериоз өсүмдүккө көбүнчө топурактан тамыр аркылуу, кээде шамал, жаан-чачын аркылуу да жугат. Мөндүр өсүмдүктүн жалбырак, сабагына зыян келтирип, бактериоз илдетинин пайда болушуна себеп болот. Бактериоз илдетин алдын алуу үчүн түшүм жыйналган соң, аңызды өсүмдүк калдыгынан тазалоо, которуштуруп эгүү эрежесин сактоо, агротех. ыкманы туура пайдалануу, бактериоз илдетине каршы пестицид чачуу сунуш кылынат, к. Өсумдүк коргоо. 

Колдонулган адабияттар
 Биология: Энциклопедиялык окуу куралы/Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору. -Б.:2004, ISBN 9967-14-002-4
 “Кыргызстан” улуттук энциклопедиясы: 5-том. Башкы редактору Асанов Ү. А., Б.: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2014. илл. ISBN 978 9967-14-111-7

Категория:Ботаника
Өт

thumb|Өт баштыгы.
Өт - адам менен жаныбарлардын боор клеткалары иштеп чыгаруучу суюктук (секрет). Кишинин боору суткасына 1,2 л өт иштеп чыгарат. Курамында өт кислотасы, пигменттер, холестерин, туздар ж. б. болот. Иштелип чыккан секрет өт баштыгына жыйналат. Өт ичегиде майлардын эришине жана сиңишине жардам берет. 

Колдонулган адабияттар
 “Кыргызстан” улуттук энциклопедиясы: 5-том. Башкы редактору Асанов Ү. А., Б.: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2014. илл. ISBN 978 9967-14-111 -7

Категория:Зоология‎
Өт баштыгы

thumb|Өт баштыгы.
Өт баштыгы - өт чогулуучу орган. Өт баштыгы миксина, минога, көпчүлүк балык жана куш, жерде-сууда жашоочуларда бар. Кишинин өт баштыгы алмурут же жумуртка формасында болуп. уз. 10-14 см, туурасы 3,5-4 см, көлөмү 40—50 мл. Өт баштыгынын өткөөлү менен боордон өттү алып чыгуучу өткөөл биригип, жалпы өткөөлдү түзөт да, ал он эки эли ичегиге кирет. Боордон чыккан өт боор өткөөлү аркылуу өт баштыгына жыйналат. Тамак жегенде мезгил-мезгили менен өт баштыгынын булчуңу жыйырылып, өт он эки эли ичегиге куюлуп турат. 

Колдонулган адабияттар
 “Кыргызстан” улуттук энциклопедиясы: 5-том. Башкы редактору Асанов Ү. А., Б.: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2014. илл. ISBN 978 9967-14-111 -7

Категория:Анатомия‎
Доннер Отто

Доннер Отто – финляндиялык тилчи, лингвист-угро-финн таануучу, алтай тилдери боюнча таанымал адис, 1835-ж. Финляндияда туулган, 1909-ж. Коколада дүйнөдөн кайткан. Гелсингфорс университетинин профессору. Санскрит жана салыштырмалуу тилтаануунун профессору катары белгилүү болгон. 1875-1905 жж. Гелсингфорс университетинде иштеген. 1883-ж. болсо финн-угор коомун негиздеген, 1893-ж. анын перизиденти болуп калган. Индоевропа жана финн-угор тилдери боюнча бир катар эмгектердин автору. 1886-1891 жж. "Journal de la Société finno-ougrienne" журналынын редактору болуп иштеген. Финн-угор тилдеринин жана элдеринин тарыхый мекени, тили, анын Сибирь, Түштүк Сибирдин этникалык чөйрөсү менен алакаларын жазган. Бул аймакты изилдеген батыштын изилдөөчүлөрү менен өтө тыгыз алакаларда болгон. Доннер Отто башка финн, венгр (мажар) тарыхчылары, этнографтары, ориенталистери сыяктуу эле өз элинин этникаоык тарыхынын баштапкы этабын, салттуу маданиятын Сибирь, өзгөчө Түштүк Сибирь аймактарынан издешкен. 

 Эмгектери 

"Cosmogonie des Hindous comparйe а celle des Finnois" (1865); "Vergleichendes Wцrterbuch der finnisch-ugrischen Sprachen" (1874-1884); Cosmogonie des Hindous comparée а celle des Finnois, Hels., 1865; Le pronom personnel dans les langues altaiques, Hels., 1865; Coup d'oeil historique sur les travaux de linguistique ougro-finnoise, Hels., 1872;"Die gegenseitige Verwandschaft der finnisch-ugrischen Sprachen" (в "Acta Societatis scientiarum fennicae" 1880, т. XI); "Sur les Contrйes de la Russie autrefois occupйe s par les Finnois" (ошол эле жерде, 1875); "Lieder der Lappen" (финн жана немис тилдериндеги котормолору менен,1876)ж.б. Категория:Инсандар Категория:Тилчилер
Категория:Финляндия
Мункачи Бернат

thumb|Бернат Мункачи.
Мункачи Бернат (венг. Bernát Munkácsi, 12 март, 1860 - Надьварад, Трансильвания (азыркы Орадя, Румыния, Австро-Венгрия) — 21 сентябрь 1937, Будапешт, Венгрия) - венгр (мажар) тилчиси, түрколог, этнографы, адабиятчысы жана фольклористи. Венгер ИАсынын академиги (1910-жылдан тарта).

1882-ж. Австро-Венгриянын Будапешт университетин аяктаган Бернат Мункачи өмүрүн Поволожьядагы жана Батыш Сибирдеги финн-угор жана түрк элдерин (удмурт, ханси, манси, чуваш ж.б.) жана алардын венгрлер (мажарлар) менен этникалык, тилдик жана маданий байланыштарын изилдөөгө арнаган. Изилдөөлөрүн талаа материалдары менен толуктап турган. Алсак, 1885-жылы жергиликтүү элдердии изилдөө максатында Россия импеиясынын Уфа губерниясындагы 6 уездинде илимий жүрүштө болгон. Бернат Мункачи “Ethnographia” журналында редакторлук кызматты аркалаган, андан башка “Келети семле” (“Keleti Szemle”) журналынын негиздөөчсү болгондугу белгилүү. 1904-ж. Венгр комитетине караштуу Орто жана Чыгыш Азия эл аралык коомун түзгөн. 1915-1916 жж. Б.Мункачи Эстергомск лагеринде болуп, ал жерде Биринчи дүйнөлүк согушта орус армиясынан автстро-венгрлерге туткунга түшкөн 25 удмурт солдаттан ар кыл текстерди жазып алган. Бернат Мункачинин изилдөөлөрү - прикладдык (тилге байланыштуу абдан көп тексттердин колдонмо коллекциясы) жана теоретикалык (тарыхтан мисалдар, тилдик салыштыруулар жана Поволжья, Батыш Сибирь калктарынын диалектологиясы) проблемаларга багышталып, күнүбүздө да өзүнүн актуалдуулугун жогото элек. Б. Мункачи кыргыз этнонимин чечмелөөгө аракет кылган. Алсак, B.Munkasciнин ою боюнча “кыргыз” этноними “кырогуз” сөзүнөн келип чыгат деген пикирин айткан. Мункачинин негизги эмгектерин салыштырма тил илиминде, тюркологияда, иранистика жана этнография тармактарында жүргүзгөн. Алардын айрымдары башка финно-угоротаануучулар тарабынан анын өлүмүнөн кийин жарык көргөн. 

Эмгектери

 Votják nyelvmutatványok. Ugor füzetek 5., Budapest, 1884.
 Votják népköltészeti hagyományok., Budapest, 1887.
 A votják nyelv szótára., Budapest, 1890–1896.
 Vogul népköltési gyűjtemény. köt I-IV., Budapest, 1892, 1892, 1893, 1896. (A jegyzeteket tartalmazó 2. kötetek megjelenési évei: 1902, 1910, 1952, 1963 &ndash ; az utóbbi kettőt Kálmán Béla rendezte sajtó alá; a II. részhez egy 3. kötet is megjelent 1921-ben.)
 A vogul nyelvjárások szóragozásukban ismertetve., Budapest, 1894.
 Déli osztják szójegyzék. (Pápai Károly gyűjtése alapján). Ugor füzetek 12., Budapest, 1896.
 Árja és kaukázusi elemek a finn–magyar nyelvekben I., Budapest, 1901.
 Volksbräuche und Volksdichtung der Wotjaken., MSFOu 102. Herausgeben von D. R. Fuchs, Helsinki, 1952.

Колдонулган адабияттар

 О. Каратаев​ Орто Азия чөлкөмүн жана түрк дүйнөсүн изилдеген окумуштуулар. –Бишкек, 2015

Категория:Этнографтар
Категория:Түркологдор
Категория:Филологдор
Филип Иохан вон Страленберг

thumb|Орусия (1725).
Филип Иохан вон Страленберг (швед. Philip Johan von Strahlenberg), дворян чинине ээ болгонго чейин Табберт (швед. Tabbert) деген фамиляины алып жүргөн. Страленберг Филипп Иоган фон – Швециянын аскер офицери, шеограф, лингвист жана жазуучу. Енисей бассейниндеги кыргыздарга таандык болгон жазуу маданиятын, Енисейдеги рун сымал жазууну ачууга катышкан, немис окумуштуусу Г.Мессершмидтин экспедициясына катышкан. 1676-ж. Германиядагы Штральзунд деген жерде туулган. 1747-ж. Швециянын Фрёллинге шаарында дүйнөдөн кайткан. 1709-ж. Страленберг Орус мамлекетине кол салган швед королу Карл XII жандап жүргөн. Полтавадагы салгылашууга катышып, орустарга туткунга түшүп калган Страленберг 13 жылга Сибирге сүргүнгө айдалган. Тобольскиде сүргүндө жүргөн Страленберг менен немис окумуштуусу Д.Г.Мессершмидт таагышып калат да, орус императору болуп калган Пётр I ден (1921-ж.) Иван Филиппович Табертти (Страленбергди) экспедиция үчүн зарыл деген арыз менен бошотуусун өтүнгөн экен. Страленберг экспедициянын курамында Түштүк Сибирди кыдырып, зор маалыматтарды жыйнаган жана аларды кийин жарык көргөн эмгектерине колдонгон. Ништадт тынчиык келишими түзүлгөндөн кийин Швецияга кайтып кеткен. Страленбергдин жазган эмгектеринен Европаынын ошол кездеги илим чөйрөсү Сибирь жана ал аймакта жашаган калк, алардын маданияты, тилдери, үрп-адаттары, кыргыздардын Енисейдеги рун сымал жазуу маданияты тууралу маалыматтарды алышкан. Ал алгачкы китебин 1730-ж. жарыялаган. Орус мамлекети, алардын башкаруучулары, Сибирдин жергиликтүү калктары жана алардын тилдери илим үчүн өтө маанилүү. Анын китеби 1790-ж. орус тилинде жарык көргөн.

 Эмгектери 

 «Предварительное сообщение о Великой Татарии и Сибирском царстве» (1726 г.), орус жана немис тилдеринде; 
 «Историко-географическое описание Северной и Восточной частей Европы и Азии» (1730 г.), орус жана немис тилдеринде.

 Колдонулган адабияттар 

О. Каратаев​ Орто Азия чөлкөмүн жана түрк дүйнөсүн изилдеген окумуштуулар. –Бишкек, 2015

Категория:Немис жазуучулары
Категория:Тилчилер
Категория:Географтар‎
Шахрани Назиф

Шахрани Назиф — антропологиянын профессору, Жакынкы Чыгыш, орто Азия боюнча изилдөөлөрдүн профессору, Жакынкы Чыгыш жана Ислам изилдөөлөрү боюнча Программанын директору, Инидиана Университетинин (АКШ, Блунгмингтон, Индиана штаты) Жакынкы Чыгыштын тилдери жана маданияты факултетинин төрагасы (жетекчиси). Назиф Шахрани 1945-ж. Афган Бадахшанында туулган, теги жергиликтүү көчмөн өзбектерден. АКШнын атуулу, үч никеден төрт уулу бар экендиги маалым. Афган кыргыздарынын лидери ажы Рахманкул хандын жакын досу болгон. Кыргыздардын арасында көп ирет болуп алардын антропологиясы (этнографиясы), салттуу маданияты, чарбалык уклады, уруулук курамы жана алардын жайгашуу ареалы, социалдык алакалары, мамилелери боюнча жазган жана аны китептер, илимий макалалар катары чыгарган ири адистердин бири. «Афганистандын кыргыздары жана вахалары» деген фундаменталдуу монографиянын автору. Англис, кыргыз, фарси, пуштун, түрк, өзбек тилдеринде эркин сүйлөйт. 

Билими 
1. Бакалавр даражасы, Университет Гаваи, Гонолулу, 1970 
2. Магистр даражасы, Университет Вашингтон, Сиэтл, 1972 
3. Илимдин доктору даражасы,, Университет Вашингтон, Сиэтл, 1976 
4. Жакынкы чыгышты изилдёё Борбору, Гарвард Университети (1976-1977) 
5. Стэнфордогу Гуманитардык борбор, Стэнфорд Университети (1984-1985)
6. Смитсониан (Smithsonian) Институту (1997-1998) 

Эмгектер
 Кыргыз хандары. Борбордук Азиядагы традициялуу лидерликтин стили жана маьызы (The Kirghiz Khans: Styles and Substance of Traditional Local Leadership in Central Asia)
 Афган Памиринин кыргыз малчылары (Kirghiz Pastoralists of the Afghan Pamirs: An Ecological and Ethnographic Overview)
 Афгинстандын кыргыздарынын карылыкка алдыруу процесси.(Growing in Respect: Aging Among the Kirghiz of Afghanistan)
 Кыргыз Одиссеясы (The Kirghiz Odyssey)
 Афган Памириндеги кыргыздардагы малчылыктын сакталышы. (The Retention of Pastoralism Among the Kirghiz of the Afghan Pamirs)
 Кыргыздар (The Kirghiz)

Категория:Антропология
Лев Штернберг

thumb|Лев Штернберг.
Лев Штернберг (Хаим-Лейб) Яковлевич, этнограф, Россиядагы, андан кийинки СССРдеги этнография (Этнология жана Антропология) мектебин түзүүчүлөрүнүн бири, дүйнөгө таанымал окумуштуу, этнография илиминин теоретиги. Петроград университетинин профессору, СССР ИАсынын корроспондент-мүчөсү (1924), 1861-ж. Россия империясынын Житомир губерниясында туулган, еврей улутунан. 1927-ж. Дудерговто (СССР) каза болгон. Санкт-Петербург университетине укук таануу факультетине келип кирип, андан соң Новороссийск университетине которулган. 1889-1897 жж. народниктердин кыймылына катышкандыгы үчүн Сахалин аралына сүргүнгө айдалган. Сүргүндө нивхилердин (гиляктар) этнографиясы менен кызыгып калып, изилдөөлөрдү жүргүзгөн. 1901-ж. Санкт-Петербургдагы Этнография жана антропология Музейинде иштеп калат. 1902-ж. укуктаануу адистиги боюнча диплому колуна тийген. Мамлекеттик географиялык институтта, кийинчерээк Ленинград тарых жана адабият институтунда сабак берген. Л.Я.Штернберг жети жыл бою Сахалин жана Приамурье аймактарында жашаган гиляк (нивхи), ороки, орочи, ольч, гольд ж.б. тунгус-манжур тилдериннин диалектилеринде сүйлөгөн этникалык топтордун тилин, грамматикасын, этнографиялык маалыматтарын, фольклору боюнча баалуу материалдарды жыйнап илимге киргизген. Эволюциялык өнүгүү жагынан адамзаттын тегинин жалпылыгын аныктоого аракет жасаган. Этнографияны алгачкы адамдардын маданиятын жана ага байланышкан ырым-жырымдарды, каада-саллтарды изилдеп үйрөнүүчү илим катары түшүнгөн. Л.Я.Штернберг алгачкы коомдун диний ишенимдерин жана анын тарыхын изилдөөгө өз салымын кошкон окумуштуу катары белгилүү. 1921-ж. Совет бийлиги тарабынан камакка алынып, бирок Максим Горькийдин атайын кайрылуусу менен бошотулган. Анын белгилүү окуучулары төмөнкүлөр: Н. П. Дыренкова, Г. Н. Прокофьев, Г. М. Василевич, С. В. Иванов, Л. Э. Каруновская, С. М. Абрамзон, Л. П. Потапов, А. А. Попов ж.б.көрүнүктүү этнографтар болгон.

Негизги эмгектери

"Сахалинские гиляки", "Этнографическое Обозрение", 1893, 2; "Гиляки. Происхождение, быт, семья, род и религия" ("Этнографическое Обозрение", 1894, № 1 и 2). Анын эмгектери аталган жыйнактарда жарык көргөн: "Известиях Императорской Академии Наук" (том XIII, № 4) и отдельно ("Образцы материалов по изучению гиляцкого языка и фольклора", СПб., 1901); "Материалы по изучению гиляцкого языка и фольклора" ж.б. 

Колдонулган адабияттар
 О. Каратаев​ Орто Азия чөлкөмүн жана түрк дүйнөсүн изилдеген окумуштуулар. –Бишкек, 2015

Категория:Этнографтар