Zhantas/Cleaned-Kyrgyz_Wikipedia huggingface dataset:
Артур Рэнсом

Артур Мичелл Рэнсом (англ. Arthur Michell Ransome; 1884-жыл 18-январь — 1967-жыл 3-июнь) — англиялык жазуучу жана журналист болгон. Ал балдарга арналган Чабалекейлер жана амазондар (англ. Swallows and Amazons) сериясы менен белгилүү болгон. 

Анда Лэйк жана Норфолк жергелериндеги жаш балдардын мектеп каникулунда өткөргөн кызыктуу окуялары тууралуу баяндалат. Китептердин көбү сүзүү, балык уулоо, кемпиң жана башка жалпы темаларды камтыйт. Китептер популярдуу бойдон калууда, "Чабалекейлер жана амазондар" Уиндермир жана Конистон көлдөрүнүн айланасындагы туризм өнөр жайынын өнүгүшүнө негиз салган. Рэнсом аталган эки көлдү ойдон чыгарылган Түндүк өлкө көлү деп өзгөртүп колдонгон.

Рэнсом Manchester Guardian гезитинин журналисти катары иштеп жүргөн кезинде, чет өлкөгө чыккан тышкы корреспондент болгондон баш тартып, толук штатта иштеген жазуучу болууну чечет. Ошол учурда эле гезиттеги жарым күндүк жумушун уланта берет.

Ошондой эле ал Лондондун адабий турмушу, 1917-жылдагы көтөрүлүшкө чейинки, ошол учурдагы жана андан кийинки Орусия жөнүндө жазган.

 Чыгармалары 
Чабалекейлер жана амазондар, 1930

 Булактар 

 
Категория:Британия жазуучулары‎
Категория:Журналисттер
Категория:Туулгандар 1884-жылы
Категория:Өлгөндөр 1967-жылы
Викрам Сет

thumb|Викрам Сет.
Викрам Сет (англ. Vikram Seth; 1952-жылдын 20-июнунда туулган) — индиялык жазуучу жана акын. Ал бир нече романдарды жана поэзия китептерин жазган. Ал "Падма шри", "Сахитя академиясы", "Праваси бхаратия самман", "Смит адабият сыйлыгы" жана "Кроссворд китеп" сыйлыктары сыяктуу бир нече сыйлыктарды алган. Сеттин "Карталар" (англ. Mappings) жана "Макулук жомоктору" (англ. Beastly Tales) сыяктуу поэзиялык жыйнактары индия англис тилиндеги поэзиялык жазмага кошулган көрүнүктүү салым болуп калган.

 Өмүр таржымалы 

 Чыгармалары 

 Жарамдуу бала (1993)

 Булактар 

Категория:Индия жазуучулары
Категория:Туулгандар 1952-жылы
Томас Харди

thumb|Томас Харди.
Томас Харди (англ. Thomas Hardy; 1840-жыл 2-июнь — 1928-жыл 11-январь) — англиялык жазуучу жана акын болгон. Жордж Элиоттун салтын улаган Виктория доорунун реалисти Харди романдарында да, поэзиясында да Романтизм кыймылынан, өзгөчө Уильям Вордсворттон таасирленген. Ал Виктория коомун аябай сын көз караш менен караган. Айрыкча өзүнүн мекени болгон Түштүк-Батыш Англияда болгон сыяктуу Британиядагы айыл элининин макамынын төмөндөшүн сынга алган.

Өмүр бою ыр жазып, өзүн негизинен акын деп эсептеген Хардинин алгачкы жыйнагы 1898-жылга чейин жарыкка чыккан эмес. Ошондуктан ал башында "Алаңгазар көпчүлүктөн алыс" (англ. Far from the Madding Crowd, 1874), "Кэстербриждин мэри" (англ. The Mayor of Casterbridge, 1886), "Тэсс Д’Эрбервилл" (англ. Tess of the d'Urbervilles, 1891) жана "Билинбей жүргөн Жуд" (англ. Jude the Obscure, 1895) сыяктуу романдарды автору катары таанымал болгон. Көзү тирүү кезинде Хардинин поэзиясы жаш акындардын (өзгөчө Жоржиянын акындарынын) алкоосуна татыган. Алар Хардини насаатчы деп эсептешкен. Көзү өткөндөн кийин анын ырлары Эзра Паунд, Уистен Хү Оден жана Филип Ларкин тарабынан даңазаланган.

Анын романдарынын көбү өз каалоосуна, коомдук жагдайларга каршы күрөшкөн кайгылуу каармандар тууралуу баяндайт жана алар көбүнесе жарым-жартылай ойдон чыгарылган Уэссекс аймагында болуп өтөт. Алгач орто кылымдагы Англо-саксон падышалыгына негизделген Хардинин Уэссекси бара-бара Англиянын түштүк-батышындагы жана борбордук түштүгүндөгү Дорсет, Уилтшир, Сомерсет, Девон, Гэмпшир жана Беркшир өлкөлөрүн камтый баштаган. Анын "Алаңгазар көпчүлүктөн алыс" жана "Тэсс Д’Эрбервилл" аттуу эки романы Би-би-синин "Эң мыкты 200 китеп" тизмесинде алдыңкы 50 катардан орун алган.

 Өмүр таржымалы 

 Чыгармалары 

 Шилтемелер 
Категория:Британия жазуучулары
Категория:Туулгандар 1840-жылы
Категория:Өлгөндөр 1928-жылы
Себастян Чарлз Фолкс

thumb|upright|Себастян Фолкс.
Себастян Чарлз Фолкс (англ. Sebastian Charles Faulks; 1953-жылдын 20-апрелинде туулган) — британиялык жазуучу, журналист жана теле алып баруучу. Ал Франциядагы окуяларды чагылдырган тарыхый романдары менен белгилүү. Алар: "Кыз менен алтын арстан" (англ. The Girl at the Lion), "Чымчык сайрашы" (англ. Birdsong) жана "Шарлотта Грей" (англ. Charlotte Gray). Ошондой эле, азыркы шарттардагы окуяларды чагылдырган романдарды жараткан. Алар: "Декабрдагы бир апта" (англ. A Week in December, 2009), "Жеймс Бонд" (англ. James Bond, 2008) романынын уландысы, ошондой эле Пелам Гренвилл Вудхаустун "Живс" (англ. Jeeves) сериясынын уландысы "Живс жана той коңгуроосу" (англ. Jeeves and the Wedding Bells, 2013). Ал Би-Би-Синин 4-үналгысыдагы The Write Stuff адабий сынагынын тайпа башчысы болуп саналат.

 Өмүр таржымалы 

 Чыгармалары 

 Шилтемелер 

Категория:Британия жазуучулары
Категория:Туулгандар 1953-жылы
Жорж Элиот

thumb|Жорж Элиот.
Мэри Энн Эванс (англ. Mary Anne Evans; 1819-жыл 22-ноябрь — 1880-жыл 22 декабрь) — Жорж Элиот каймана аты менен белгилүү болгон англиялык роман жазуучу, акын, журналист, котормочу жана Виктория доорундагы алдыңкы жазуучулардын бири болгон. Ал "Адам Бид" (англ. Adam Bede, 1859), "Флосстогу жел тегирмен" (англ. The Mill on the Floss, 1860), "Сайлес Марнер" (англ. Silas Marner, 1861), "Мидлмарч" (англ. Middlemarch, 1871-1872) жана "Дэниэл Деронда" (англ. Daniel Deronda, 1876) менен катар жети романдын автору болуп саналат. Чыгармаларынын көпчүлүгү Англиянын элет жериндеги окуяларды чагылдырат, реализми жана психологиялык тереңдиги менен таанымал.

Чыгармалары олуттуу түрдө кабыл алынышы үчүн ал эркек каймана атын колдонгонун айткан. Элиоттун көзү тирүү кезинде аял жазуучулар өз аттары менен эмгектерин жарыкка чыгарышкан, бирок ал аялдар жеңил романтикаларды эле жазат деген стереотиптерден оолак болгусу келген. Ошондой эле ал өзүнүн көркөм чыгармасын эбак эле редактор жана сынчы катары кеңири белгилүү болгон эмгектеринен өзүнчө каралышын каалаган. Анын каймана ат колдонушуна дагы бир себеп — бул жеке жашоосун коомдук көзөмөлдөн коргоо аракетине байланыштуу болушу ыктымал. Андан тышкары ал мурда үйлөнгөн Жорж Генри Лүис менен 20 жылдан ашуун убакыт чогуу жашап, аны менен болгон мамилесине байланыштуу чыр-чатактарды алдын алгысы келген болушу да мүмкүн.

Элиоттун "Мидлмарч" чыгармасы Мартин Эмис жана Жулиан Барнс тарабынан "англис тилиндеги эң улуу роман" деп сүрөттөлгөн.

 Өмүр таржымалы 

 Чыгармалары 

 Шилтемелер 

Категория:Британия жазуучулары
Категория:Журналисттер
Категория:Туулгандар 1819-жылы
Категория:Өлгөндөр 1880-жылы
Ивлин Во

Артур Ивлин Сент-Жон Во (англ. Arthur Evelyn St. John Waugh; 1903-жыл 28-октябрь — 1966-жыл 10-апрель) — англиялык роман, өмүр баян жана саякат китептерин жазуучу болгон. Ошондой эле ал үзүрлүү эмгектенген журналист жана китеп сынчысы болгон. Анын атактуу эмгектерине биринчи жарык көргөн "Түшүү жана уроо" (англ. Decline and Fall, 1928), "Алакандагы топурак" (англ. A Handful of Dust, 1934) аттуу сатиралык чыгармалары, "Брайдсхедге кайтуу" (англ. Brideshead Revisited, 1945) романы жана Экинчи дүйнөлүк согуш туурасындагы "Сый-урмат кылычы" (англ. Sword of Honour, 1952-1961) үчилтиги кирет. Во 20-кылымдагы англис тилинде жазган улуу проза зергерлеринин бири катары таанылат.

Басмакана ээсинин уулу болгон Во Лансиң коллежинде, андан кийин Оксфорддун Хэртфорд коллежинде билим алып, толук кандуу жазуучу болуп кеткенге чейин аз убакыт аралыгында мектеп мугалими болуп эмгектенген. Ал жаш кезинде көптөгөн мода чөйрөсүндөгү жана ак сөөк досторду таап, дачалык үй коомчулугу боюнча табитин иштеп чыккан. 1930-жылдары ал көп жерлерди кыдырган. Көбүнесе гезит кабарчысы болуп иштеп, 1935-жылы Италия басып алган убакта Абиссиниядан репортаждарды чыгарып турган. Ал Экинчи дүйнөлүк согуш (1939-1945) бүткүчө Британиянын куралдуу күчтөрүнүн катарында кызмат өтөгөн; биринчи Падышалык деңиз аскерлеринин катарында, андан кийин Падышалык атчан кайгуул кызматында жүргөн. Ал, негизинен, күлкүлүү таасир калтырыш үчүн өз тажрыйбаларынан жана өзүнүн көркөм чыгармаларында кездешкен адамдардын кеңири катмарын пайдаланып жазган көрөгөч жазуучу болгон. Во өзүнөн-өзү ушунчалык алыстай алгандыктан ал 1950-жылдардын башындагы өзүнүн акыл-эсинин начарлашын көркөмдөп жаза алган.

Биринчи никеси ийгиликсиз болуп калгандан кийин Во 1930-жылы католик динин кабыл алган. Анын салттык мамилеси чиркөөнү реформалоо боюнча бардык аракеттерге катуу каршы туруусуна алып барган. Экинчи Ватикан кеңеши тарабынан сунушталган өзгөрүүлөр (1962-1965), өзгөчө диний үгүттөөнү күнүмдүк тилге которуу демилгеси анын сезиминде дүрбөлөң салган. Диний салттуулугуна урулган бул сокку, согуштан кийинки өлкө жыргалчылыгы маданиятын жактырбашы жана ден соолугунун начарлашы өмүрүнүн акыркы жылдарын карартканы менен бирок ал жазуусун уланта берген. Коомчулук алдында Во кайдыгерликтин беткабын кийип, бирок ал өзүнүн досу деп эсептелген адамдар үчүн көп жакшылык кылууга жөндөмдүү болгон. 1966-жылы көзү өткөндөн кийин ал өз чыгармаларынын тасма жана киносериалдар версиялары, мисалы, "Брайдсхедге кайтуу" (1981) телесериалы аркылуу жаңы окурмандарды таба алган.

 Өмүр таржымалы 

 Чыгармалары 

 Шилтемелер 

Категория:Британия жазуучулары
Категория:Туулгандар 1903-жылы
Категория:Өлгөндөр 1966-жылы
Кеннет Грэм

thumb|upright|Кеннет Грэм.
Кеннет Грэм (англ. Kenneth Grahame; 1859-жыл 8-март — 1932-жыл 6-июль) — шотландиялык жазуучу болгон. Ал "Мажрум тал арасындагы шамал" (англ. The Wind in the Willows, 1908) аттуу балдар адабиятындагы классикалык чыгармалардын биринин автору катары таанымал. Ошондой эле, ал "Тартынчаак ажыдаар" (англ. The Reluctant Dragon) чыгармасын жазган; аталган эки китеп тең кийинчерээк Disney компаниясынын тасмаларына ылайыкташтырылган. Алар: "Икабод менен Тоад мырзанын укмуштуу окуялары" (англ. The Adventures of Ichabod) жана "Тартынчаак ажыдаар" (англ. The Reluctant Dragon).

 Өмүр таржымалы 

 Чыгармалары 

 Шилтемелер 

Категория:Британия жазуучулары
Категория:Туулгандар 1859-жылы
Категория:Өлгөндөр 1932-жылы
Луи де Берниер

thumb|Луи де Берниер.
Луи де Берниер (англ. Louis de Bernières; 1954-жылдын 8-декабрында туулган) — "Капитан Кореллинин мандолинасы" (англ. Captain Corelli's Mandolin) аттуу төртүнчү романы менен белгилүү болгон британиялык жазуучу. 1993-жыл де Берниер Granta журналынын жарнамасынын бир бөлүгү катары чыккан "20 мыкты жаш британиялык жазуучунун" бири катары тандалып алынган. "Капитан Кореллинин мандолинасы" кийинки жылы басылып чыгарылып, Жазуучулар шериктештиги сыйлыгынын "Мыкты китеп" наамын утуп алган. Ошондой эле бул чыгарма 1994-жылы Sunday Express гезитинин жыл китеби кыска тизмесине кирген. Ал 11ден ашуун тилге которулуп, эл аралык бестселлерге айланган.

2008-жылдын 16-июлунда де Берниерге Лестердеги Де Монтфорт университетинин ардактуу доктор наамы ыйгарылган. Аталган окуу жай Лестер политехникалык институту болуп турган кезинде де Берниер ал жерде билим алган.

 Өмүр таржымалы 

 Чыгармалары 

 Шилтемелер 

Категория:Британия жазуучулары
Категория:Туулгандар 1954-жылы
Уилки Коллинз

thumb|upright|Уилям Коллинз (1874).
thumb|Wilkie Collins, 1850

Уилям Уилки Коллинз (англ. William Wilkie Collins; 1824-жыл 8-январь — 1889-жыл 23-сентябрь) — англиялык роман жазуучу, драматург жана аңгеме жазуучу болгон. Анын көрүнүктүү чыгармалары "Ак көйнөкчөн аял" (англ. The Woman in White, 1859), "Аты жок" (англ. No Name, 1862), Армадейл (англ. Armadale, 1866) жана "Ай таш" (англ. The Moonstone, 1868) болуп саналат. Аты аталган акыркы чыгарма заманап англис тилиндеги алгачкы детектив роман деп эсептелет.

Лондондогу сүрөтчү Уилям Коллинздин үй-бүлөсүндө төрөлгөн Уилки бала кезинде эле үй-бүлөсү менен Италияда жана Францияда жашап, француз жана италиян тилдерин үйрөнүп алган. Ал чай сатуучунун катчысы катары иштеген. Алгачкы "Антонина" (англ. Antonina) романы 1850-жылы басылып чыккандан кийин ал Чарлз Диккенс менен жолугушуп, Диккенс ага жакын дос, устат жана кызматташ болуп калган. Коллинздин айрым эмгектери адегенде Диккенстин All the Year Round жана Household Words журналдарында жарык көргөн жана алар экөө драма жана көркөм чыгармалар боюнча кызматташып турушкан.

Коллинз өзүнүн белгилүү чыгармаларын 1860-жылдары басып чыгарып, каржылык туруктуулукка жана эл аралык кадыр-баркка жетишкен. Ошол убакта ал каны уюп жабыр тарта баштаган. Оорусу үчүн апийим колдонуп жүрүп ал көз каранды болуп калган. 1870 жана 1880-жылдары анын китептеринин сапаты ден соолугунун начарлашы менен бирге төмөндөй баштаган.

Коллинз үйлөнүү институтуна карата кыйкымчыл мамиледе болуп эч качан үйлөнгөн эмес; ал өз убактысын Кэролин Грэйвс (эки жылдык ажырашууну эске албаганда) менен жарандык никедеги жубайы Марта Рудддун ортосунда бөлүштүргөн. Марта экөөнүн ортосунда үч баласы болгон.

 Өмүр таржымалы 

 Чыгармалары 

 Шилтемелер 

Категория:Британия жазуучулары
Категория:Драматургдар‎
Категория:Туулгандар 1824-жылы
Категория:Өлгөндөр 1889-жылы
Жей Эшер

thumb|upright|Жей Эшер (2011).
Жей Эшер (англ. Jay Asher) — күнүбүздөгү америкалык өспүрүмдөр романын жазуучу. Ал "Эмне үчүн экенине он үч себеп" (англ. Thirteen Reasons Why) чыгармасы менен белгилүү.

 Өмүр таржымалы 

Эшер Калифорниянын Аркадия жергесинде 1975-жылы 30-сентябрда туулган. Ал гитара ойноодон тартып жазуучулукка чейин бардык кызыгууларын ишке ашырууга колдоо көрсөткөн үй-бүлөдө өсүп чоңойгон. Ал Сан Луис Обиспо орто мектебин бүтүргөндөн кийин эле Куеста коммүнити коллежине барган. Ал ошол жерде "Балдардын адабий баасы" сабагында өзүнүн алгачкы эки балдар китебин жазган. Орто мектепти аяктагандан кийин ал башталгыч класстын мугалими болгусу келген. Кийин ал Сан Луис Обисподогу Калифорния штатынын политехникалык университетине которулуп кеткен. Ал жерде Эшер акыркы курста окуп жүргөндө окуусун таштап, жазуучулук эмгек жолун улантып кетүүнү чечкен. Ал 2002-жылдын 7-сентябрында Жоан Марияга үйлөнгөн. Ал өз жашоосунда бут кийим дүкөнүндө, китепканада жана китеп дүкөндөрүндө сатуучу болуп, ошондой эле башка ар кандай компанияларда иштеген. Иш тажрыйбасынын көпчүлүк бөлүгү анын китептеринин айрым аспекттерине таасир эткен.

 Чыгармалары 

 Шилтемелер 

Категория:АКШ жазуучулары
Категория:Туулгандар 1975-жылы
Жеймс Дэшнер

thumb|Жеймс Дэшнер.
Жеймс Смит Дэшнер (англ. James Smith Dashner; 1972-жылдын 26-ноябрында туулган) — америкалык жазуучу. Фантастикалык чыгармаларды, өзгөчө балдарга жана жаштарга арналган "Лабиринтте чуркоочу" (англ. Maze Runner) жана "13-чындык" (англ. 13th Reality) сыяктуу серияларды жараткан. Аталган циклдеги 2008-жылы чыккан "Кызыктырган тамгалар журналы" (англ. The Journal of Curious Letters) аттуу биринчи романы Borders компаниясынын жыл сайын өткөргөн "Нукура добуш" тандоосунун бири болгон.

 Өмүр таржымалы 

Жеймс Дэшнер 1972-жылы 26-ноябрда Жоржиянын Остилл жергесинде туулган. Алты бир туугандын бири болгон Дэшнер Дулут орто мектебинин бүтүрүүчүсү жана Ютадагы Бригам Яң университетинен бухгалтерия багытында магистр даражасын алган. Жубайы Линетт экөөнүн төрт баласы бар жана учурда Ютада жашашат.

 Чыгармалары 

 Шилтемелер 

Категория:АКШ жазуучулары
Категория:Туулгандар 1972-жылы
Дэниел Хэндлер

thumb|Дэниел Хэндлер (2006).
Дэниел Хэндлер (англ. Daniel Handler; 1970-жылы 28-февралда туулган) — америкалык жазуучу, музыкант жана журналист. Ал Лемони Сникет каймана аты менен таанымал. Бул ат менен "Бактысыз окуялар" (англ. A Series of Unfortunate Events) жана "Бардык ката суроолор" (англ. All the Wrong Questions) аттуу балдар серияларын чыгарган. Ошондой эле, ал чоңдор үчүн чыныгы ысымы менен романдарды жазган; анын "Негизги сегиз" (англ. The Basic Eight) биринчи китеби караңгы темасынан улам көптөгөн басмаканачылар тарабынан четке кагылган. Анын акыркы китеби "Биз каракчыларбыз" (англ. We Are Pirates) деп аталат. Хэндлер бир нече топтордо аккордеон да ойногон.

 Өмүр таржымалы 

 Чыгармалары 

 Шилтемелер 

Категория:АКШ жазуучулары
Категория:Журналисттер
Категория:Туулгандар 1970-жылы
Оуэн Колфер

thumb|upright|Оуэн Колфер.
Оуэн Колфер (англ. Eoin Colfer; 1965-жылдын 14-майында туулган) — балдар китептерин жараткан ирландиялык жазуучу. Ал жазуучулукка биротоло кирип кеткенге чейин башталгыч класстардын мугалими болуп иштеген. Ал "Артемис Фоул" (англ. Artemis Fowl) циклинин автору катары белгилүү. 2008-жылы сентябрда Колферге "Автостоп менен галактикага кантип барыш керек?" (англ. Hitchhiker's Guide to the Galaxy) сериясынын "Анан дагы..." (англ. And Another Thing...) аттуу алтынчы бөлүмүн жазуу тапшырылып, ал 2009-жылы октябрда басылып чыгарылган.

 Өмүр таржымалы 

Оуэн Ирландиянын Уэксфорд жергесинде туулган. Ал "Артемис Фоулдун" биринчи китебин жарыкка чыгарып, New York Times гезитинин бестселлерине айланганда жана бир нече уландыларын жазганда 2001-жылы дүйнө жүзү боюнча атак-даңкка жеткен. Анын башка популярдуу чыгармаларынын арасында "Жарым ай изилдөөлөрү" (англ. Half Moon Investigations), "Каалоо тизмеси" (англ. The Wish List), "Адаттан тыш болгондор" (англ. The Supernaturalist) жана "Оуэн Колфер уламыштары" (англ. Eoin Colfer's Legends) циклдери бар. 2008-жылдын январында Колфер дагы бир бестселлер болгон "Учкуч" (англ. Airman) чыгармасын жараткан. Бүгүнкү күнгө чейин анын китептеринин жарымынан көбү New York Times гезитинин тизмесине, жок эле дегенде, бир жолу илинген.

 Чыгармалары 

 Булактар 

Категория:Ирландия жазуучулары
Категория:Ирланд жазуучулары

Категория:Ирландия
Категория:Туулгандар 1965-жылы
Скотт О’Делл

Скотт О’Делл (англ. Scott O'Dell; 1898-жыл 23-май — 1989-жыл 15-октябрь) — америкалык жазуучу. Анын жаш окурмандарга арналган 26 романы, чоңдорго арналган үч романы жана төрт нон-фикшн чыгармасы бар. Ал тарыхый көркөм чыгармаларды, анын ичинде негизинен Калифорния менен Мексиканын тарыхый жактары тууралуу бир нече балдар романдарын жазган. Балдар жазуучусу катары кошкон салымы үчүн ал 1972-жылы эки жылда бир берилген эл аралык Ханс Кристиан Андерсен атындагы сыйлыкка ээ болгон. Бул балдар китептерин жаратуучулар үчүн жеткиликтүү болгон эң жогорку сыйлык болуп саналат. Ал 1976-жылы Түштүк Миссисипи университетинин медальонун жана 1978-жылы Католик китепканалар бирикмесинин Регина медалын алган.

 Чыгармалары 
О’Делл "Көк делфиндердин аралы" (англ. Island of the Blue Dolphins, 1960) тарыхый романы менен белгилүү болуп, 1961-жылы "Нүбери" медалына жана 1963-жылы Германия балдар адабияты сыйлыгына татыган. Ошондой эле Лүис Кэрролл Шелф сыйлыгынын тизмесинде чыгарманын аты аталган. Ал дагы үч башка китеби менен жыл сайын өткөрүлгөн "Нүбери" сыйлыгында экинчи орунду алып калган. Алар: "Падышанын бешинчиси" (англ. The King's Fifth, 1966), "Кара бермет" (англ. The Black Pearl, 1967) жана "Ай тууралуу ырдагыла" (англ. Sing Down the Moon, 1970).

 Өмүр таржымалы 

 Шилтемелер 

Категория:АКШ жазуучулары
Категория:Туулгандар 1898-жылы
Категория:Өлгөндөр 1989-жылы
Уилям Стайрон

thumb|upright|Уилям Стайрон (1989).
Уилям Кларк Стайрон кич. (англ. William Clark Styron Jr.; 1925-жыл 11-июнь — 2006-жыл 1-ноябрь) — өз чыгармалары менен негизги адабий сыйлыктарды утуп алган америкалык жазуучу жана эссеист болгон.

 Өмүр таржымалы 

 Чыгармалары 
Стайрон төмөнкү романдары менен таанымал болгон:
 "Караңгылыкта жаталы" (англ. Lie Down in Darkness, 1951), анын алгачкы мактоого татыган чыгармасы, 26 жашында жарык көргөн;
 "Нат Төрнердин моюнга алуусу" (англ. The Confessions of Nat Turner, 1967), 1831-жылы Виржиниядагы кулдардын көтөрүлүшүнүн башчысы Нат Төрнер тарабынан баяндалат;
 "Софинин чечими" (англ. Sophie's Choice, 1979) — "Освенцимде аман калган полшалык католик кыз жана анын акылдуу бирок психикалык жактан жабыркаган жөөт сүйүктүүсү тууралуу согуштан кийинки Бруклиндеги окуясы түштүктүк жаш шыктандырган жазуучунун көзү менен баяндалат".
1985-жылы ал алгачкы депрессиядан жабыр тарткан. Ушул баштапкы илдеттен кийин бутка турган Стайрон "Көзгө көрүнгөн караңгылык" (англ. Darkness Visible, 1990) аттуу эскермесин жазган. Бул чыгарма менен ал өмүрүнүн акыркы жыйырма жылында белгилүү болуп калган.

 Шилтемелер 

Категория:АКШ жазуучулары
Категория:Туулгандар 1925-жылы
Категория:Өлгөндөр 2006-жылы
Эльдар Александрович Рязанов

thumb|283x283px|2008 жыл
Эльдар Александрович Рязанов (1927-жыл 18-ноябрь, Самара - 2015-жыл 30-ноябрь, Москва) - советтик жана орусиялык кино режиссер, сценарист, актер, акын, драматург, педагог, профессор. СССРдин эл артисти (1984). СССР Мамлекеттик сыйлыгынын (1977-ж.) жана РСФСРдин бир тууган Васильевдер атындагы Мамлекеттик сыйлыгынын лауреаты (1979-ж.).

 Өмүр таржымалы 

 Жеке жашоосу 

Эскерүүлөр
 Эльдар Рязановдун аты Самара областына караштуу Волжский районунун "Южный город" кичирайонундагы көчөгө берилген.
 2015-жылкы "Людмила Гурченко" телесериалында режиссердун ролун Андрей Курносов ойногон.

 Шилтемелер 
Категория:Кино жылдыздары
Категория:1927-жыл
Категория:2015-жыл
Леонид Куравлёв

280px|thumb|Леонид Куравлёв
Леонид Вячеславович Куравлёв (1936-жылы 8-октябрда Москвада туулган ― 2022-жылы 30-январьда өлгөн) — советтик жана орусиялык киноактер. РСФСРдин эмгек сиңирген артисти (1965), РСФСРдин эл артисти (1976).

 Өмүр таржымалы 

Карьерасы
Леонид Куравлев туңгуч ирет киного али стедент кезинде тартылган.
1960-жылы ал Михаил Швейцердин тарыхый-революциялык "Мичман Панин" тасмасында матрос Камушкинди ойногон. Куравлев буга катар Василий Шукшиндин "Лебяжьеден билдирмекчимин" (орус. Из Лебяжьего сообщаю) дипломдук ишине тартылган.
Куравлев - айкын өзгөчөлүгү бар, бир түрдүү актер. Анын эң эле таанымал ролдору булар:
 Пашка Колокольников ("Ушундай боз улан бар" (орус. Живет такой парень), Василий Шукшин);
 Хома Брут ( "Вий", Константин Ершов);
 Шура Балаганов ( "Алтын музоо" (орус. Зоротой теленок), Михаил Швейцер);
 Жорж Милославский ( "Иван Васильевич кесибин алмаштырат" (орус. Иван Васильевич меняет профессию), Леонид Гайдай);
 Курт Айсман ("Жаздын он жети көз ирмеми") (орус. Семнадцать мгновений весны);
 Афанасий Борщов ( "Афоня", Георгий Данелия);
 Володька Завитушкин ( "Болушу мүмкүн эмес!" (орус. Не может быть!) Леонид Гайдай);
 Копченый ( "Жолугушчу жерди өзгөртүүгө болбойт" (орус. Место встречи изменить нельзя), Станислав Говорухин);
 инспектор Рири Гранден ( "Аялды издегиле" (орус. Ищите женщину) Алла Сурикова);
 Спартак Иванович Молодцов ( "Жашоого коркунучтуу!" (орус. Опасно для жизни!) Леонид Гайдай).
1960-1992 жылдары Киноактер студиялык театрынын актеру болгон.
1990-жылдардын аягында Вахтанг Кикабидзе менен бирге циркон билериктердин рекламасында тартылган.
"Ак Тоту" (орус. Белый попугай) телекөрсөтүүсүнө катышкан. 1990-жылдын акырына жаңы китептер жөнүндө айтылган "Леонид Куравлев менен китептер дүйнөсү" телепрограммасын алып барган.

Сыйлыктары жана наамдары
 1965-жыл - РСФСРдин эмгек сиңирген артисти
 1976-жыл - РСФСРдин эл артисти
 "Ардак Белгиси" төш белгиси
 2006 - калыбына келтирилген Александр Невский төш белгисин ыйгаруу боюнча конкурстун лауреаты
 2012-жыл 29-декабрь "Орусиянын маданият жана искусствосуна кошкон салымы, жемиштүү эмгеги үчүн" IV даражадагы "Ата-Мекенге эмгеги үчүн" төш белгиси
 2010-жылы Ярославлда Л. Куравлев аткарган каарман - "Афоня" тасмасындагы темир уста Афонянын скульптурасы орнотулган.

 Шилтемелер 
Категория:Кино жылдыздары
Категория:Өлгөндөр 2022-жылы
Категория:Туулгандар 1936-жылы
Эдвард Виттен

thumb|Эдвард Виттен.
Эдвард Виттен (англ. Edward Witten, айтылышы: /ˈvɪtən/; 1951-жылы 26-август) – америкалык физик-теоретик жана Принстондогу (Нү-Жерси) Перспективдик изилдөө институтунун математикалык физика илиминин профессору.

Виттен кылдар теориясынын, кванттык гравитация, суперсимметриялык квант талаа теориясынын жана математикалык физиканын башка тармактарынын изилдөөчүсү.

Физика илимине кошкон салымына кошумчалуу Виттен теориялык математикага да чоң таасирин тийгизген. Виттен 1990-жылы Эл аралык математика уюмунун Филдс сыйлыгына татыган эң биринчи физик окумуштуусу болгон. 2004-жылы Time журналы Виттен дүйнө жүзү бою эң билимдүү физик-теоретиги болуп эсептелгенин жарыялаган.

 Өмүр таржымалы 

Изилдөөлөрү

Виттен 1990-жылы Эл аралык математика уюмунун Филдс сыйлыгына татыган эң биринчи физик окумуштуу болгон.

Атьянын кайрылуусунда эскерилген үчүнчү тармагы Виттендин суперсимметрия жана дифференциацияланган функция түшүнүгүнүн колдонуусу менен ар түрдүүлүктүн топологиясын изилдеген Морс теориясы деп аталган математиканын тармагы менен байланышкан эмгеги болгон. Виттендин изилдөөсү Морс теңсиздигинин классикалык натыйжасынын физикалык дилилдөөсүн берген, окумуштуу теорияны суперсимметрикалык квант механикасы аркылуу чечмелеген.

 Сыйлыктары 

 Шилтемелер 

Категория:Нобель сыйлыгынын лауреаттары
Категория:Филдс сыйлыгынын лауреаттары
Категория:Физиктер
Категория:АКШ окумуштуулары
Категория:Туулгандар 1921-жылы