Zhantas/Cleaned-Kyrgyz_Wikipedia huggingface dataset:
Кайчы

thumb|Кайчынын түрлөрү — кездемеге, ашканада, кагазга
thumb|left|Калай кесүүчү кайчы
thumb|Немец өрт өчүрүүчүсү гидравликалык кайчы менен иштөөдө
Кайчы — бир нерсени кесүү үчүн шайман.

Тиричиликте колдонуучу кайчылар менен негизинен кагазды жана кездемени кесишет, ошондой эле чач жана тырмакты кыркууда да колдонулат. Ошону менен бирге эле өнөр жайда колдонулуучу кайчылар да бар, мисалы, калайды ж.б. кесүүдө колдонулат. Темир кесүүчү кайчылардын оң жана сол кесүүчү мийизи болот.

Гидравликалык кайчыларды куткаруучулар көп пайдаланышат, мисалы автоунаа кырсыгына кабылган жарандарды куткарууда.

 Тарыхы 
Эң байыркы кайчылар Байыркы Римде табылган, болжолдуу жашы 3-4 миң жыл, аларды негизинен кой, эчкилерди кыркууда колдонушкан. Бул кайчылар пинцетке окшош болушкан, алардын кесүү мийизи уч жагында гана болгон. Конструкция ыңгайсыз болгону менен эки кылымдан ашуун эч өзгөрүүсүз тиричиликте колдонулуп келген.

 Шилтемелер 

 Интернеттеги шилтемлер 
 энциклопедиясы орусча

Категория:Ашкана буюмдары
АЙРЕКС (IREX), уюм

АЙРЕКС – АКШда алдынкы коммерциялык эмес уюм болуп эсептелип, билим берүү жана Интернетти өнүктүрүү боюнча долбоорлорду иштеп чыгып аны ишке ашырып, Америка Кошмо Штатында, Европада, мурунку Советтер Союзунун Республикаларында, Жакынкы Чыгышта жана Азияда көз карандысыз массалык маалымат каражаттарын жана укуктуу жарандык коомду колдойт.

Кыргызстандагы “Билимдеги заманбап технологиялар” программасы окучуулар менен мугалимдерге компютерде иштөө ыгын үйрөнүүгө, билим берүү процессинде интернетти колдонууга, бирге билим долбоорлорду иштеп чыгарууга жана өткөрүүгө АКШдагы курдаштар жана кесиптештер менен байланышууга мүмкүнчүлүк түзөт. 

Бул программа Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнүн маалымат-коммуникациялык Технологияларынын билим берүү системасына киргизүү боюнча демилгесин ишке ашырат.

 Интернеттик шилтемелер 

 Уюмдун расмий сайты 

Категория:Кыргызстан
Категория:Уюмдар
Категория:Билим берүү
Категория:АКШ уюмдары
Категория:Кыргыз таануу
Аркан тартыш

400px|thumbnail|right|Аркан тартыш34-4

 Эрежелери 
Оюнга 10 киши катышат.

Оюн аянтчада өткөрүлөт.

Оюнда аркан колдонулат.

 Оюнга даярдануу 
Оюнчулар эки топко бөлүнүшүп, аркан оюн өткөрүлүүчү жерге коюлат. Аркандын ортосуна түстүү чүпүрөк байланат, жерге туурасынан үч сызык сызылат, Ортонку сызыктан четтеги сызыктардын аралыгы 2 метрге чейин болот, Оюнчулар тең эки топторго бөлүнөт. Ар бир топтун оюнчулары бир оюнчудан кийин аркандын бир жагынан, калган оюнчулар дагы бир оюнчудан кийин аркандын экинчи жагынан кармашат.

 Оюндун баяны 
Оюнчулардын же карап тургандардын бирөөсүнүн буйругу боюнча топтордогу оюнчулар арканды өз тарабына тартып алууга аракеттенишет. Эгерде бир топтогу оюнчулар, экинчи топтогу оюнчуларды өз жагындагы сызылган сызыктан тартышып өтсө (алышса) жеңиш алардыкы болот. Оюн 2—5 жолу кайталанышы мүмкүн. Көп жолу арканды тартышып алышкан оюнчулардын тобу жеңишет.

Оюндун башка түрлөрү. Бакан тартыш, басмайыл тартыш, таар тартыш, төшөк тартыш ж.б.

Оюндун эрежеси. Буйруктан мурда аракеттенүүгө, арканды коё жиберүүгө болбойт.

Методикалык көрсөтмө. Аянтча түз, таза, тоскоол кылчу буюмдарсыз болушу, аркан жакшы абалда, оюнчулардын саны бирдей болушу керек.

Педагогикалык мааниси. Күч, ийилчээктик тарбияланат, тырышчаактыкка, биримдүүлүккө үйрөтөт.
 Булактар 
 Х. Н. Анаркулов. Кыргыз эл оюндары. -Ф.: 1981, ISBN-10(13):5-65500669-3 
Категория:Оюндар
Категория:Таажы-2012
Сейталиев, Адис (сүрөтчү)

Сейталиев Адис thumb|center|200pxЖалпы маалыматТөрөлгөндө берилген аты: Сейталиев АдисТуулган жылы: 1965-жылы 12-декабрь 1965-жылТуулган жери: Бишкек, Бишкек,КыргызстанӨлкө: КыргызстанИшмердүүлүгү: сүрөтчү 

Адис Сейталиев 1965 жылы Бишкек шаарында туулган.

1980 жылы Бишкек шаарынын №5 мектебинин 8 классын бүтүп ошол эле жылы С.А.Чуйков атындагы көркөм сүрөт окуу жайына өтөт. 1984 жылы окуусун бүтүрөт. 

Ошол эле жылы Москвадагы В.Суриков атындагы институтуна графика факультетине тапшырып өтөт. 

1984 жылдан 1986 жылга чейин аскер милдетин өтөт. 1992 жылы окуусун бүтүп Бишкеке кайтып келет.1996 жылы Кыргызстан сүрөтчүлөр союзуна мүчө болуп өтөт.

Адис Сейталиев ар кандай техникаларда иштейт: живопись, графика, басма графика, видео-арт. Акыркы убакытта кино-исусствосуна кызыгып кино-сүрөтчү жана режиссердук иштери да бар. 

2004 жылы режиссер катарында «Кара мольберт» аттуу автордук көркөм кыска метраждуу фильмин тарткан. Ал фильмде азыркы замандагы сүрөтчүнүн ахвалын чагылдырып көрсөткөн. 

2009 жылы сүрөтчү катарында «Айдай» аттуу кыска метраждуу фильминде иштеген. Адис озүнүн сүрөттөрү менен сүрөтчү-график катарында Франциядагы Шамалье шаарында Графика триенналесине, Новосибирск шаарында Графика биенналесине такай катышып келе жатат. 

2011 жылы май -июнда Италияда Венециялык заманбап искусствонун биенналесине катышуучу катарында чакырылды.

Категория:Кыргыз сүрөтчүлөрү
Категория:Маданият
Категория:Искусство
Категория:Инсандар
Айтмамбетов Дуйшө

Айтмамбетов Дүйшө (1921, Ысык-Көл облусу, Тоң району, Күнчыгыш (азыркы Бөкөнбаев) айылы - 1985, Фрунзе) — кыргыз тарых илимдеринин доктору (1981), профессор (1983), этнограф, профессор. 1951-ж. Кыргыз мамлекеттик педагогикалык институтун бүтүргөн. 1951-жылдан Кыргызстан КП БКнын аппаратында жооптуу кызматта, «Мугалимдер газетасынын» редактору, Кыргыз ССР ИАнын Тарых институтунда кенже, улук илимий кызматкер, Кыргыз педагогикалык илимий-изилдөө институтунда сектор башчы, 1981-85-ж. КМУда Кыргызстандын тарыхы кафедрасында доцент, профессор болуп иштеген. Анын илимий эмгектери Кыргызстандын революцияга чейинки салттуу маданиятын изилдөөгө арналган. 130дан ашык илимий эмгектин автору. Эмгектери: Развитие культуры киргизского народа во второй половине 19 и начале 20 вв. Ф., 1967; Кыргыз ССРинин тарыхы. Ф., 1963, 1968.
Партиялык кызматтарда иштеген. Кыргыз Илимдер академиясында, Кыргыз Педагогика институтунда эмгектенген. 
Анын илимий изилдөөлөрү төңкөрүшкө чейинки маданияттын өнүгүү проблемаларына, мектеп, билим берүү тарыхына арналган. 

 Колдонулган адабияттар 
 “Кыргызстан”. Улуттук энциклопедия: 1-том. Башкы ред. Асанов Ү. А., Б.: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2006. ISBN 9967—14— 046—1
 Каратаев О.К., Эралиев С.Н. Кыргыз этнографиясы боюнча сөздүк. Б.,2005-жыл. 
 Кыргыз тарыхы: энциклопедия. 2003-ж.
 Чоротегин Т.К., Молдокасымов К.С. Кыргыздардын жана Кыргызстандын кыскача тарыхы: (Байыркы замандан тартып бүгүнкү күнгө чейин): Тарыхты окуп үйрөнүүчүлөр үчүн. – Бишкек, 2000. – (Краткая история кыргызов и Кыргызстана. На кыргызском языке. Со-автор кандидат исторических наук Кыяс Молдокасымов). (ISBN 9967-00-001-5). – 160 стр. 
 Урстанбеков Б.У., Чороев Т.К. Кыргыз тарыхы: Кыскача энциклопедиялык сөздүк. – Фрунзе: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын Башкы редакциясы. 1990. – 288 бет. – (История Киргизии: Краткий энциклопедический словарь). – (В со-авторстве с кандидатом исторических наук, доцентом Бейше Урстанбековым). – (ISBN 5-89750-028-2)
 Асанов У.А., Жуманазарова А.З., Чоротегин Т.К. Кто есть кто в кыргызской науке: Краткий биобиблиогр. справочник докторов наук Кыргызстана / Под ред. акад. У.А.Асанова. — Бишкек: Гл. ред. Кыргызск. энциклопедии, 1997. — 672 с. 

 Интернеттеги шилтемелер 
Категория:Арип боюнча инсандар
Категория:Арип боюнча окумуштуулар
Категория:Арип боюнча тарыхчылар
Категория:Тоң районунда туулгандар
Категория:Туулгандар 1921-жылы
Категория:Өлгөндөр 1984-жылы
Брудный Арон Абрамович

Брудный Арон Абрамович - Философия илиминин доктору, профессор, Мамлекеттик Илим Академиясынын член-корреспонденти, Орусиялык Табигый Илимдер Академиясынын мүчөсү, Калифорниялык Билим Берүү Академиясынын жана педагогика жана социалдык илимдер Академиясынын кадырлуу профессору.

52 жылдын аралыгында Кыргыз Илим Академиясында иштеген, Москвалык Мамлекеттик Университетинде (МГУ) авторлук курстарды окуткан, Кыргыз Орус Славян Университетинин (КРСУ) психология кафедрасын жетектеген, 1998 жылдан баштап Орто Азиялык Америкалык Университетинде (АУЦА) психологиялык лабораториясын жетектеген.

300 ашык илимий иштердин автору, илим жана техника чөйрөсүндөгү Кыргыз Мамлекеттик премиясынын Лауреаты. Анын иштери дүйнөнүн жети тилинде которулуп, көп жолу кайтадан басылып чыккан. Эл аралык профессионалдык конгресстерде катышкан.

Интенсивдик изилдөө иштеринен сырткары, киносценарий жана илимий-фантастикалык чыгармалардын үстүнөн иштеп, экзистенциалдык проза жанрында новелласын жарыялаган. Анын бир киносценарийинен Швейцариядан По одному из его киносценариев в "Көлөкө күзгүсү" атту кино тартылып, "Спиритикалык сеанс" пьесасы Москвада коюулган.

Акыркы маалда Арон Абрамович "Түшүнүү интеллектин көпчүлүк функциясы катары жана анын изилдөө усулдары" атту илимий-изилдөө долбоордун үстүнөн иш жүргүзгөн. Азыркы учурда басмада анын иштеринин жыйнагы Орто Азиялык Америкалык Университетинин психологиялык лабораториясында сакталып турат. Бул жыйнакты профессор жашоосунан кайтканына бир жума каларда бүтүргөнү үлгүргөн. Арон Абрамович Брудный 78 жашында 14.03.2011 башка дүйнөгө кайткан. Изилдөөчүнү өзүнүн жубайынын жанында көргө коюлган.

 Колдонулган адабияттар 
 Философия: энциклопедиялык окуу куралы/Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору.-Б.: 2004, ISBN 9967-14-020-8

http://www.centrasia.ru 

Категория:Философтор‎
Категория:Психология
Категория:Туулгандар 1932-жылы
Категория:Өлгөндөр 2011-жылы
Акыйнек, акый

Акыйнек, акый - кыргыз оозеки поэзиясындагы айтыш жанрынын бир түрү. 

Кордоо, шакаба чегүү, мыскыл мүнөзүндөгү жаш кыздардын айтышы. Акыйнек айтышкан кыздар тууган-уругуна, айыл-конушуна карата эки жаат болуп бөлүнүп, маңдай-тескей туруп, бири экинчисинин кемчилигин алмак-салмак чукуп, шакаба айтышкан. Акыйнек музыкалык аспапсыз, көбүнчө обонго салынбай айтылган. Акыйнек жалаң эле кордоо, мазактоо мүнөзүндө болбостон, кээде сөзгө чечендикти, сөз тапкычтыкты сынашуу максатын да көздөп оюн-зоок, тамаша иретинде да айтылган. Акыйнек айтышуу учурда жанданып, айтыш өнөрүнүн бир жанры катары өнүгүүдө.

Мисалы: "Байдын кызы менен жардынын кызы" деген акыйнек айтыш: 
Байдын кызы: 
Этегимби, жеңимби? 
Ушул кыз менин теңимби? 
Ой, жарды кыз, жарды кыз, 
Жакшылап уккун кебимди. 
Жарыбаган жалчылар, 
Жалданып улак алчулар. 
Жалдап коюп жакырды, 
Жакшы жүрөт малдуулар. 
Согончогу чор болуп, 
Жалданышат кор болуп. 
Өзүңдү өзүң билбейсиң, 
Тегерегиң тор болуп. 

Жардынын кызы: 
Сасык байдын сары кыз,
Эр албаган кары кыз. 
Атаңыздын төрүндө, 
Көп олтуруп алдыңыз. 
Атакеңдин төрүндө, 
Ак чач болуп жүрө бер. 
Акыйнек айтып талаада, 
Арсыз акмак үрө бер. 
Өзүмдү сага теңебейм, 
Өлсөм дагы кебелбейм, 
Сен окшогон көөдөктү, 
Өлгүчө минип тебелейм. 
(Элдик ыр) 
Акыйнек бир топ учурда уруш – талашка, чачташууга, чабышууга чейин да жеткен. Азыркы учурда мындай айтыштар дээрлик учурабайт деп айтууга болот. 

 Колдонулган адабияттар 
 Ж . Шериев, А . Муратов. "Кыргыз адабиятынын терминдеринин түшүндүрмө сөздүгү" Бишкек-1994

Категория:Фольклор
Категория:Этнография
Категория:Элдик оюндар
Категория:Оюндар
Категория:Балдар оюндары
Маалымат-ресурстук «Америка борбору»

АКШнын Элчилиги: 
 - Маалымат- ресурстук «Америка борбору»: 
1. Үй-бүлөсү аз камсыз болгон балдар үчүн борбордо акысыз англис тилин үйрөнүүгө, Жогорку окуу жайына кирүүгө даярданууга бардык шарттар түзүлгөн, маектешип-сүйлөшүүчү клубдар, курстар, аңглис тилинде сүйлөшкөн АКШнын элчилигинин кызматкерлери менен жолугушууларды, майрамдарды, викториналар, мелдештери уюштурулган.
2. 2008-жылдан бери китепканадан пайдалануучулар үчүн акысыз Интернет кызматы жана АлаТВ кабельдик телевидениясы уюштурулуп берилген.

К.Баялинов атындагы китепкана жылына мезгилдүү басылмалардын 266 аталыштагы санын алат. Алардын 222си гезит жана 44 аталыштагы журналдар.
Күчү жок эт, күчтүү сорпо

Күчү жок эт, күчтүү сорпо

Бул окуяны эки заманды тең көргөн атабыз айтып калаар эле. Атам бала жигит кезинде бир байга малай жүрүптүр. «Малай» дегендин мааниси «кол бала» дегенди түшүндүрөт. Илгерки заманда адамдар чоңоюп келе жаткан уулун кагылып-согулсун деп малайлыкка беришчү экен. Байдын башка да малайлары болуптур. Алардын бири тилдүү-ооздуу, сөз кезегин жибербеген чечен жигит экен.

Күндөрдүн биринде байдыкына мейман келип калат. От улуу жагылып, эт арбын салынат. Малайлар жаны тынбай, бири от жагып, бири казанды карап, сорпону сапырыштырып, этти астын-үстүн кылып, эткелин алып дегендей тынбай кызмат кылышат. Бүгүн бир курсак тоёр деген үмүттө болушат. Эт бышкандан кийин бай этти чыгартып алып, конокторуна тартып, калганын үй-бүлөсүнө берет. Малайларына болсо сорподон гана бердирип коёт. Анысынан да митаам бай жөн отурбастан: «Ичкиле, балдар, ичкиле. Эттин күчү сорпого чыгат» - дей бергени өтүп кетет. Ошондо баягы малай жигит кептин кыябын келтирип туруп: «Байаке, андай болсо күчтүү сорпону өзүңөр ичип, күчү жок этти бизге эле бербейсизби» - дептир. Олтурган эл дуу күлүп, митаам бай сөзгө жыгылып, уят болуп калган экен.

Түгөлбаев Орозобек, Кыргыз билим 
берүү академиясынын окутуучусу

 Дагы караңыздар 
 Акмак уул, амалдуу ата (Келтенбай менен Теке)
 40 жаштын кыры тууралуу
 Заман тууралуу

Категория:Кыргыз тили
Категория:Аңгеме
Акмак уул, амалдуу ата (Келтенбай менен Теке)

Акмак уул, амалдуу ата (Келтенбай менен Теке)

Өткөн заманда өз эмгеги менен күн көргөн Теке аттуу бир адам жашаптыр. Текенин Келтенбай ысымдуу эси жогураак жалгыз уулу болуптур. Кичинесинен эркелеп жалкоо өскөндүктөн, чоңойгондо деле атасына жардамы тийбеген дардес болуп калыптыр.

Бир жолу Теке эгин айдайт, маласын өзү тартат, үрөнүн себет, жайлата сугарат. Келтенбайдан жардам жок, талаага келгенден кийин уктап жатып алат. Ошентип жүрүп Текенин эгини калаган камыштай болуп жакшы чыгып бышат, орок башталат. Теке эгинин оро баштайт, уулу болсо дардайып уктаганы уктаган. Теке уулунун балбансынып жүргөнүн, мактанчаактыгын билет. Амал ойлойт. Уулун жанына отургузуп алып, илгерки өткөн балбандардан кеп кылып Келтештин бүйрүн кызытат. Акырында: «Илгеркилер ушундай эр болчу. Мен да бош келбейм. Баланча-түкүнчө балбанды жыккамын. Эмкилер далдайган менен мууну жок. Атаңдын көрү ай, күч сынашаар адам жок, каруулашаар балбан жок» - дейт. Кептен кеп чыгып отуруп, экөө күрөшмөк болушат. Ким жыкса, чыныгы балбан катары эгинди бүт оруп-жыйнамак болот.

Теке менен Келтенбай коён колтук алышып, ары сүрүшөт, бери сүрүшөт. Акыры амалданган атасы чийдин дүңгөсүнө чалынымыш болуп чалкасынан кетет. Теке балбанды жыктым деп мактанган Келтенбай айбан, эгинди убада боюнча бүт оруп жыйнаптыр.

Балбанмын деп атасы менен күрөшкөн Келтенбайдын, жашында татыктуу тарбия бере албай, көпкөн уулу менен таймашкан Текенин бул жоруктары «баягы Теке менен Келтенбайча» деп узун элдин учуна, кыска элдин кыйрына лакап болуп тарап кеткен экен.

Түгөлбаев Орозобек Кыргыз билим берүү академиясынын окутуучусу

 Дагы караңыздар 
 Күчү жок эт, күчтүү сорпо
 40 жаштын кыры тууралуу
 Заман тууралуу

Категория:Кыргыз тили
Категория:Аңгеме
Гүлчө

Гүлчө — Кыргызстандын Ош облусунун Алай районундагы шаар. 

 Калкы 
Калкы ― 14 121 киши (2023-жылы).

 Шаардын тарыхы 
Илгери–илгери кара Кытай элине да озго журтка таанымал, адилет, акылман хан болгон экен. Кудайга канча заарлап какшаса да артында туягы жок, перзент көрбөптүр. Күндөрдүн бир күнүндө, ошол кара Кытай ханы жер кыдырып, эл кыдырып, кыргыз жерине Алайда эс алып жүргөндө, тоо арасындагы гул талаада айперидей кыз перзенттуу болуптур. Кудайдан мин ирет жалынып суранса да, перзент корбой, бала жытына зар болгон хан, коз жашы төгүлө сүйүнүп, чон той өткөрүп, кызынын атын «Тоо–Гүлү» же "Гүлшань" деп коюптур. Татынакай наристеге арнап, Кытай хан кызы төрөлгөн жерине гүл талаага ак сарай курдуруп, айланасын коргондоп, сарай ичин тайгылткан гүлбакчага айлантат. Кызы бойго жетип, артараптан жуучу келе баштайт. Бирок Гүлшанга ылайыктуу күйөө чыкпайт. Гүлшандын сулуулугу бут дуйно жүзүнө таркайт да, кыргыз элинин аксаклдары кенешип олтуруп, кызды кайда тарттырып жиберебиз деп, кытай ханына келишет. Ханга кыргыз элинин меймандостугу, кен пейилдиги, Алайдын жери, суусу, таза абасы жагып, кзына тендеш, акылман, айкол батырын ала келишет. Гүлшань ал жигитти бир коруп жактырып калат. Кара Кытай ханы терен ойлонуп, насаатчы кенешчилери менен жалгыз кызынын оюна макул болушат. Ошентип, тогуздап токту толо мал айдап күйөө-кыз ордого келет. Той күнү дасторкон жайылып, түркүн даамдар менен толот. Ошол учурда Гүлшань дасторкондогу мейизден уучтап алып, оозуна салат. Мейиздин арасында уулу каракурт болгон. Каракурттун уусунан кыз заматта коз жумат. Ааламды карангылык каптап, не кытай ханы, не кудаалар эмне кылаарын билбей, оозунан алдырган куштай абдырап, ичтеринен кайгынын зили каптап олтуруп калган дешет.

Гулшань мекендеген көк булун анын атынан, тилдеги орфогрфиялык өзгөрүүлөрдөн кийин Гулчо деп өзгөргөн.

 Булактар 

 
Категория:Гүлчө айыл аймагы
Муса Адышев

thumb|М. Адышев
Адышев Муса Мирзапаязович (15.6.1915, Ош облусу, Алай району, Гүлчө кыштагы - 1.1.1979, Фрунзе) — белгилүү илимпоз, геология-минералогия илимдеринин доктору (1969), профессор (1971), Кыргыз ССР ИАнын академиги (1961), корреспондент мүчө (1954), вице-президенти (1974) ж-а президенти (1978). Кыргыз ССРинин илимге эмгек сиңирген ишмери (1975). Жалал-Абад педтехникумун (1935), Орто Азия мамлекеттик университетинин (САГУ) геология факультетин бүтүргөн (1947). Улуу Ата Мекендик согушка (1941-45) катышкан. Жалал-Абад, Ош облусунда айылдык мектепте мугалим, директор (1935-38), СССР ИАнын Кыргыз филиалынын Геология институтунун кенже илимий кызматкери (1947), директору (1952), 1954-75-ж. Кыргыз ССР ИАнын Геология институтунун директору болуп ишгеген. Адышев литогенез геохимиясынын өкүлү. Илимий эмгектери негизинен Теңир-Тоодогу байыркы доордо пайда болгон чөкмө тоотектердин геологиясын, беш элементтин (негизгиси урандын) геохимиясын жана кенбайлыктарын изилдөөгө арналган. Теңир-Тоодо кеңири тараган уран, ванадий, молибден жана алтынга бай көмүртеккремнийлүү сланецтер формациясын изилдеп чыккан. Кыргыз ССР Жогорку Советинин депутаты (1975-77), Эмгек Кызыл Туу, Октябрь революциясы, «Ардак Белгиси» ордендери жана медалдар менен сыйланган. Адышевдин ысмынан Кыргыз Республиканын УИАнын Геология институту, Түштүк-Батыш Теңир-Тоодогу кырка тоо жана андагы бийик чоку, ошондой эле Ош техникалык университети, Бишкектеги көчө аталган.

 Эмгектери 
 Металлогения метаморфических и осадочных толщ Тянь-Шаня, в кн.: «Закономерности размещения полезных ископаемых», вып. IX, М., 1970; 
 Четвертичное тектоника Чуйской впадины. Ф., 1988. 
 Современные движения земной коры и сейсмичность (соавтор. В. Е. Цурков). Б.,1992.

 Колдонулган адабияттар 
 Кыргызстандын кен байлыгы. Энциклопедиялык окуу куралы/Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору. Бишкек – 2004, ISBN 9967-14-009-7
 “Кыргызстан”. Улуттук энциклопедия: 1-том. Башкы ред. Асанов Ү. А., Б.: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2006. ISBN 9967—14— 046—1

Категория:Геологдор
Категория:Таажы-2012
Категория:Инсандар
Категория:Ош облусу
Категория:Кыргызстан
Өмүрбек Текебаев

Өмүрбек Чиркешович Текебаев — кыргыз саясатчысы, Жогорку Кеңештин 4 чакырылыштын депутаты, "Ата-Мекен" партиясынын жана «Реформа үчүн!» кыймылынын жетекчиси (лидери).

 Саясий тажрыйбасы 
1958-жылдын Бештин айынын 22 Жалал-Абад дубандын Базар-Коргон аймагынын Акман айылында туулган. Улуту — кыргыз.

1981-жылында физика факультетин аяктаган. 1981-1991-жылдарында Жалал-Абад дубандын Базар-Коргон аймагынын Акман айылынын мектебинде физика боюнча мугалим болуп иштеген. 1986-1991-жылдарында университеттин физика факультетинде улуу лаборанты болгон.

1991-жылдын Бирдин айынында «Эркин Кыргызстан» улуттук-демократиялык партиянын негиздешкендердин бирөөсү болгон. Чын куран айынында Жалал-Абад дубандын монополияга каршы жана ишкердикти колдоо башкарманын башчысы, Жалал-Абад дубанынын дубандык элдик депутаттарынын кеңешинин мүчөсү болуп калган.

1991-жылы КСРБнин Жогорку кеңешинин, юридикалык масалелер боюнча Улуттук Кеңеш Комитетин мүчөсү катары шайланган.

1992-жылы «Ата-Мекен» социалисттик партиясын түптөп, анын курамында Жогорку Кеңешке кирет.

1992-1994-жылдары Жалал-Абад дубанын мамлекеттик акимчилигин жетекчисинин орун басары кызматында болгон. 1994-жылы Жусуп Баласагын атындагы Кыргыз Улуттук Университетинин юридикалык факультетин аяктаган.

1995-жылы Кыргыз Республикасынын президенттигине талапкер болгон.

2000-жылы Тогуздун айынын 29у өткөн президенттик шайлоодо 13,89% алып, Акаевтен кийин экинчи орундун ээси болгон.

 Интернеттеги шилтемелер 
 https://www.youtube.com/watch?v=mlK1jucrddI 

Категория:Кыргыз Республикасынын Жогорку Кеңешинин I чакырылышынын депутаттары 
Категория:Кыргыз Республикасынын Жогорку Кеңешинин II чакырылышынын депутаттары 
Категория:Кыргыз Республикасынын Жогорку Кеңешинин III чакырылышынын депутаттары 
Категория:Кыргыз Республикасынын Жогорку Кеңешинин IV чакырылышынын депутаттары 
Категория:Жогорку Кеңештин төрагалары
Категория:Кыргыз Республикасынын Жогорку Кеңешинин V чакырылышынын депутаттары 
Категория:Кыргыз Республикасынын Жогорку Кеңешинин VI чакырылышынын депутаттары 
Категория:Кыргызстандын саясатчылары‎
Арстанбабтын токойлору

Арсланбабтын токойлору — Кыргызстандын түштүгүндө жаратылыштын өзү кадимки ботаникалык бакты өстүрүп койгондой болуп көрүнөт. Жашыл токой тилкеси Фергана өрөөнү менен чокусун ак кар баскан Арсланбаб тоосун бөлүп турат. Арсланбаб-жаңгак токоюнун эң негизги борбору. Мындай токойлордун арасынан ар түрдүү гүлдөрдү, өсүмдүктөрдү жана жаныбарларды учуратууга болот.

Жайында жаңгак токойлорун аралап жүрүү аябай көңүлдүү жана эң кызык эс алуу болуп саналат. Бул токойлордун жаратылышы да ар түркүн жана адамды кызыктыргыдай көрктүү. Жаңгактардын жашыл жалбырактарынан чыккан жыпар жыт адамдын көңүлүн сергитет.
 
Жаңгак токоюнун мааниси зор. Ал дүйнөлүк мааниге ээ боло турган эң сонун климаттык курорт катары бааланат. Кыргызстандагы жаңгак токойлорунун климаты Швейцариянын климаттык курортторунан ашып түшпөсө, андан эч кем калышпайт. Мына ошондуктан Арсланбабтагы эс алуу үйлөрүндө азыр эң көп адамдар эс алышат.

 Дагы кара 

 Арстанбап
 Арстанбап өрөөнү

 Колдонулган адабият 
 Кыргызстандын географиясы . — Бишкек: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2004. — 728 б. —ISBN 9967-14-006-2

Категория:Кыргызстандын географиясы‎
Категория:Токойлор
Категория:Таажы-2012
Вигвам

thumb|250px|Апачилердин вигвамы, 1903
Вигвам — Түндүк Америкa индейцтеринин үйү.

Дарактардын кабынан же болбосо майда бутактарынан жасалган, үстүнкү бети чөп өсүмдүктөрү же малдын териси менен жабылган чатыр.
Америкалык индейцтердин тазалануу жана кайра жаралуу салтында колдонулат, вигвам Улуу Арбак дегенди түшүндүрөт. Анын тегерек формасы дүйнө бир экенини билдирип, ал эми андан чыккан түтүн Улуу Арбактын көрүнүп жатканы деп билишет. Бул караңгы жайдан сыртка чыгуу, адамдын баардык кылган жаман нерселерин караңгыга калтырып чыкканы болуп саналат. Анын ортосундагы карагай Жер менен Асманды бириктирип туруучу Күнгө карай жол. Ал эми түтүн чыга турган түндүк болсо Асманга чыгуу жана арбактарга ачылган каалга деп билишет.

 Ошондой эле 
 Боз үй
 Дүйнө элдери

Категория:Маданият
Категория:Архитектура