Zhantas/Cleaned-Kyrgyz_Wikipedia huggingface dataset:
Социалдык тейлөө

Социалдык тейлөө – социалдык кызматтардын кыйынчылыктуу турмуштук жагдайларга тушуккан жарандарды социалдык колдоо, аларга социалдык-тиричиликтик, социалдык-медициналык, психологиялык-педагогикалык, социалдык-укуктук кызмат көрсөтүү, жарандарды социалдык ыңгайлаштырууну жана реаблитациялоону жүзөгө ашыруу боюнча иш-аракеттер. С. т. даректүүлүк, жеткиликтүүлүк, ыктыярдуулук, гумандуулук, кыйынчылыктуу турмуштук жагдайларга туш келген жашы жете электерге артыкчылык берүү, жашыруундук, алдыналууга багыттангандык принциптерине негизденет.
 Колдонулган адабияттар 
 Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Социалдык туризм

Социалдык туризм – мамлекет тарабынан социалдык керектөөлөр үчүн бөлүнгөн каражаттын эсебинен каржылана турган саякат же жер которуу.
 Колдонулган адабияттар 
 Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Социалдык-гигиеналык мониторинг

Социалдык-гигиеналык мониторинг – калктын денсоолугунун жана жашоо чөйрөсүнүн алабалына байкоо жүргүзүүнүн, аларды талдоонун, баалоонун жана божомолдоонун мамлекеттик тутуму, ал ошондой эле калктын денсоолугунун ал-абалы менен жашоо чөйрө таасиринин ортосундагы себеп-натыйжа байланыштарын аныктоону да өзүнө камтыйт.
 Колдонулган адабияттар 
 Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Социалдык-маанилүү соода ишмердиги

Социалдык-маанилүү соода ишмердиги – КР мыйзамдарына ылайык, калктын социалдык жактан корголгон топторунун керектөөлөрүн канаттандырууга багытталган экономикалык ишмердиктин бир түрү.
 Колдонулган адабияттар 
 Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Социалдык-медициналык кызмат көрсөтүүлөр

Социалдык-медициналык кызмат көрсөтүүлөр – алгачкы медициналык жардам көрсөтүү, денсоолук мүмкүнчүлүктөрү чектелген адамдарга социалдык карап-багууну жүзөгө ашыруу, аларды социалдык-медициналык жактан реаблитациялоого көмөк көрсөтүү.
 Колдонулган адабияттар 
 Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Спецификациялоо

Спецификациялоо (лат. spesificatio , species – түр, facere – кылуу) – 1) жарандык укукта менчик укугунун пайда болушуна алып келүүчү кайра иштетүү ыкмасы; 2) сунушталуучу же алып келип берилүүчү товарлардын тизмеси, мында алардын ар сорту, үлгүсү, артикулу жана зарыл учурларда баасы сыяктуу сапаттык көрсөткүчтөрү көрсөтүлөт. С. – келишимдин ажырагыс бөлүгү болуп саналат. С-нын бирнече түрү бар: а) жүктөлүп берилүүчү – товарлардын партиясына берилүүчү товар узатуучу документ; эгер товардын партиясы өз-өзүнчө жүк орундарынан турса, орундар боюнча С. түзүлөт; б) өндүрүш жүрүмүндө пайдаланылуучу же алынуучу продукту, чийкизат же материал туура келүүгө тийиш болгон талаптарды камтуучу жана сапатты баалоонун негизи катары кызмат кылуучу документ, келишимдин тиркемеси болуп саналат; в) эсепке карата С. – эсептешүү документинин бир бөлүгү.
 Колдонулган адабияттар 
 Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Спорттук курал

Спорттук курал ― спорт менен машыгууга арналган ок атылуучу жарандык курал.
 Булактар 
 Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Спортчу

thumb|Спортчу
Спортчу – бирдиктүү спорттук жиктештирүүгөжараша спорттук даражага (разрядга) же спорттук наамга ээ болгон, спорттун өзү тандап алган түрү менен үзгүлтүксүз машыккан жана белгиленген эрежелерге ылайык спорттук мелдештерге катышып турган адам.

 Колдонулган адабияттар 
 Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7

*
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Спот

Спот – 1) дароо берүү шарты менен накта товарды сатуу-сатып алуу боюнча биржалык бүтүм; 2) валюталык аткарымдарда накталай валюталык бүтүм, мында төлөп берүү иши бүтүм түзүлгөндөн кийинки экинчи жумуш күнүндө жүзөгө ашырылат. Бул мөөнөт эларалык иш тажырыйбада калыптанган жана түзүлгөн бүтүмдү банкта биротоло бекемдөө (алгачкы документтерди жазып берүү, төлөп берүү жана кабарландыруу телеграммаларын даярдоо ж. б. у. с.) зарылдыгы менен түшүндүрүлөт.
 Колдонулган адабияттар 
 Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Ссуда (карыздоо) келишими

Ссуда (карыздоо) келишими – (акысыз пайдалануу келишими), бир тарап (ссуданы (карыз) берүүчү) экинчи тарапка (ссуданы (карыз) алуучу) берген же буюмдарды убактылуу бекер пайдаланууга берүүгө, кийинкиси ошол эле алган буюмду ыктуу эскирүүсүн эске алуу менен алгандагыдай, же келишимде шартталган абалда кайтарууга милдеттенген келишим.
 Колдонулган адабияттар 
 Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Стандарт

Стандарт (англ. standard – ченем, үлгү) – стандартташтыруу объектисине карата ченемдердин, эрежелердин, талаптардын комплексин белгилөөчү ченемдик-техникалык документ. С. өз ичине мамлекеттик стандартты, санитардык ченемдер менен эрежелерди, курулуш ченемдери менен эрежелерин жана товардын (жумуштун, кызмат көрсөтүүнүн) сапаты боюнча милдеттүү талаптарды мыйзамга ылайык белгилеген башка документтерди камтыйт.

 Колдонулган адабияттар 
 Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7

 
Категория:Стандартташтыруу
Категория:Долбоорлоо
Стандартташтыруу

Стандартташтыруу – ченемдерди, эрежелерди жана мүнөздөмөлөрдү (талаптарды) белгилөө боюнча иш-аракеттер, ал төмөндөгүлөрдү камсыз кылуу максатында жүргүзүлөт: продуктулардын, жумуштун жана кызмат көрсөтүүнүн айлана-чөйрө, өмүр, денсоолук жана мүлк үчүн коопсуздугун; продуктулардын техникалык жана маалыматтык жактан дал келүүлөрүн, ошондой эле өзара алмашылуучулугун; продуктунун, жумуштардын жана көрсөтүлгөн кызматтардын сапатынын илимдин, техниканын жана технологиянын өнүгүү деңгээлине жараша болушун; өлчөөнүн бирдиктүүлүгүн; ресурстардын баардык түрлөрүн үнөмдөөнүлүгүн; табигый жана техногендик алааматтардын жана башка чукул кырдаалдардын келип чыгуу тобокелдигин эске алуу менен чарбалык объектилердин коопсуздугун; өлкөнүн коргонуу жөндөмдүүлүгүн жана мобилизациялык даярдыгын.
 Колдонулган адабияттар 
 Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Статус-кво

Статус-кво — эл аралык укукта эл аралык байланыштардын кандайдыр бир чөйрөсүндөгү же мамлекеттердин өз ара мамилелериндеги учурда болуп турган же мурдараакта болгон абал. Статус-квону кармап туруу, калыбына келтирүү — учурдагы абалды сактоо же мурдараакта болгон абалга кайрылып барууну билдирет. Статус-кво анте беллум – согуш башталганга чейин болгон абал.

 Дагы караңыз 
 Де-факто
 Де-юре
 Когнициялык өндүрүш

 Булактар 
 Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Статут

Статут (лат. statuo – токтом кылам, чечем) – 1) Улуу Британия парламентинин, АКШ конгрессинин, англосаксон укук тутумундагы ж. б. биркатар өлкөлөрдүн парламенттеринин кээбир мыйзам актыларынын аталышы. С-та камтылган ченемдер статуттук укукту түзөт; 2) кандайдыр бир уюмдун уставы (орто кылымдардагы цехтердин С-ту), же аймактык түзүлүштүн, адатта автономиянын уставы, (м.: Италияда ар бир обулустун өз С-ту бар); 4) эларалык укукта көбүнесе кандайдыр бир орган жөнүндө жобо. Эларалык органдын С-ту анын максаттарын, түзүмүн жана милдеттерин аныктайт (м.: БУУ Эларалык сотунун С-у).
 Колдонулган адабияттар 
 Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Стипендия

thumb
Стипендия – студенттерге, аспиранттарга же башка билим алуу процесcинде жүргөн адамдарга акча же башка ресурстар түрүндө берилүүчү финансылык колдоо каражаты. Стипендиялар билим алууну колдоп, билим алуу мүмкүнчүлүктөрүн кеңейтүү, ошондой эле финансылык кыйынчылыктарды жеңүү үчүн берилет. 

Ал мамлекеттик, муниципалдык же жеке адамдар тарабынан берилиши мүмкүн.

 Түрлөрү 
 Мамлекеттик стипендиялар: Өкмөт тарабынан сунушталат жана адатта мамлекеттик билим берүү мекемелеринде окуган студенттерге берилет.
 Жеке стипендиялар: Жеке ишкерлер, фонд же уюмдар тарабынан берилет. Мындай стипендиялар адатта белгилүү критерийлерге негизделет. Мисалы: академикалык жетишкендиктер, спорттук ийгиликтер же коомдук ишмердүүлүк.
 Магистратура жана аспирантура стипендиялары: Жогорку билим алууга арналган, адатта, конкреттүү изилдөө тармагына багытталган.
 Эл аралык стипендиялар: Чет өлкөнүн өкмөтү тарабынан же уюмдар тарабынан берилет.

 Колдонулган адабияттар 
 Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Стратегиялык товарлар

Стратегиялык товарлар – экспорттолушу көзөмөлгө алынган, чектелген (лицензияланган), ал тургай тыюу салынган чийкизаттар, жабдуулар, ноу-хау, технологиялар, мындай иш-аракет товардын же кызмат көрсөтүүнүн ээси болгон өлкөнүн улуттук коопсуздугуна жана экономикасына залал келтирбөө максатында жүзөгө ашырылат. Стратегиялык минералдык чийкизаттардын негизги түрлөрүнүн тизмеси төмөндөгүлөрдү камтыйт: мунайзат, жаратылыш газы, уран, марганец, хром, титан, жез, никель, коргошун, молибден, калай, цирконий, бериллий, сурма, литий, германий, алтын, күмүш, алмаз, өзгөчө тазалыктагы кварцтык чийкизаттар ж. б.
 Колдонулган адабияттар 
 Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Субвенция (жармакташ жардам)

Субвенция (жармакташ жардам) – (лат. subvenire – жардамга келет) – КР бюджет тутумунун башка денгелдеги бюджетке же белгилүү бир максаттуу чыгымдарды ишке ашыруу үчүн юридикалык жакка акысыз негизде берүүчү каражаттары. С. дотациядан айырмалуу белгиленген мөөнөттө жана максаттуу пайдалануулуусу тийиш; андай болбоган учурда, ал аны берген органга кайтарылып берилүүгө жатат.
 Колдонулган адабияттар 
 Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Сублизинг

Сублизинг – лизингтин түрү, лизинг алуучу КР мыйзамдарына жана лизинг келишимине ылайык, үчүнчү жакка лизинг келишимине жана лизингди түзүүчү буюм боюнча мурда лизинг берилүүчүдөн алынган буюмду сублизингге алуу келишиминин шартына ылайык мөөнөткө жана акы төлөө менен ишкердүүлүк максаты үчүн убактылуу алууга жана пайдаланууга берет. Ошол эле учурда, сублизинг берүүчү да, сублизинг алуучу да лизинг берүүчү жана лизинг алуучу катары чыгып, ошол лизинг бүтүмүнүн катышуучулары үчүн КР мыйзамдарында аныкталган укуктарга ээ болот жана милдеттер тагылат. Сублизинг келишиминин мөөнөтү лизинг келишиминин аракет мөөнөтүнөн ашык болууга тийиш эмес.
 Колдонулган адабияттар 
 Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Суброгация (толуктооч)

Суброгация (толуктооч) (лат. subrogatio мыйзамдын айрым бөлүктөрүнө толуктоолорду киргизүү) – 1) камсыздоочунун зыян ордун толтуруу укуктары камсыздандыруучуга өтүшү. Эгер мүлктүк келишиминде же мыйзамда башкача каралбаса, камсыздандыруунун натыйжасында орду толтурулган чыгым үчүн жоопкер жакка карата камсыздоочунун талабынын көлөмүндө төлөнгөн өлчөмү чегиндеги талап кылуу укугу камсыздандыруу чыгымын төлөгөн камсыздандыруучуга өтөт. Атайылап зыян келтирген жакка карата талап кылуу укугунун камсыздоочуга өтүшүн жокко чыгаруучу мүлктүк камсыздандыруу шарттары кенедей гана; 2) колдонулуп жаткан мыйзамга толуктоолорду киргизүү.
 Колдонулган адабияттар 
 Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Суброгация жөнүндө акты

Суброгация жөнүндө акты – камсыздануучунун үчүнчү тараптан чыгымдарды өндүрүп алуу үчүн, ал камсыздандыруу төлөмдөрүн калыбына келтиргенден кийин, өз укуктарын бергендиги тууралуу документ.
 Колдонулган адабияттар 
 Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Субсидиардык жоопкерчилик

Субсидиардык жоопкерчилик – жарандык жоопкерчиликтердин бир түрү; мыйзамда же келишимде каралган учурларда, милдеттенмелерди аткаруу үчүн кредит берүүчүлөр алдында карызкорлор менен катар эле жооп бере турган жактардын кошумча жоопкерчилиги.
 Колдонулган адабияттар 
 Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Субэсеп

Субэсеп – коммерциялык ж. б. өзүн-өзү каржылоочу уюмдардын банктагы эсебине кошумча иретинде ачылуучу көмөкчү (эсеби эсеп-кысап, күндөлүк, корреспонденттик). Менчик ээси тарабынан каржыланган мекемелердин, анын филиалдарынын, жайгашкан жери боюнча бөлүмдөрүнүн С-и бар. С. бар болгондо, ар сумманы өзүнчө чегерүү зарылдыгы жоюлуу менен, банк менен кардарлардын ишин кыйла жеңилдетет.
 Колдонулган адабияттар 
 Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Судья

Судья — сот акыйкаттыгын жүзөгө ашырууга жана өз милдетин кесипкөйлүк негизде аткарууга конституциялык негизде ыйгарым укук берилген жак.
 Булактар 
 Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Судьялардын алмаштырылгыстыгы

Судьялардын алмаштырылгыстыгы – сот түзүлүшүнүн (сот тутумунун) негизги конституциялык принцибинин бири. КРде судьянын башка кызмат ордуна же башка сотко которулушуна жол берилбейт, жана да анын ыйгарым укуктары КР мыйзамда каралган тартип менен негиз боюнча гана токтотулат же токтойт.
 Колдонулган адабияттар 
 Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Судьянын кызматтан кетүүсү

Судьянын кызматтан кетүүсү – судьянын кызмат ордунан кетиши. Юристтик кесипте 25 жылдан кем эмес эмгектенип, анын ичинде 15 жылдан кем эмес сот кызматында иштеген жаш курагына карабастан, судья өз каалоосу боюнча кызматтан кетүүгө акысы бар. Кызмат ордунан кетип жаткан адам сот жамаатчылыгы тарабынан уюштурулган аргандай ишчараларга катышуу укугун сактап калат. Кызматтан кетип жаткан сдьяга арбир толук иштеген жылы үчүн орточо айлык көлөмүндө жөлөкпул төлөнөт, ал таштап кетип жаткан кызматынын орточо айлык эмгек акы көлөмүнөн төрт эседен кем эмес болууга тийиш.
 Колдонулган адабияттар 
 Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Сүзөк оорулар

Сүзөк оорулар – негизинен жыныстык катнаштар аркылуу таралуучу жугуштуу оорулар: котон жара, кулгуна, алдынан сезгенүү ж. б. Жыныстык катнаштан сырткары (өбүшүү, жалпы идиш, шейшеп ж. б.) жугуу өтө сейрек кездешет. С. о-ды атайылап жуктургандыгы үчүн КР мыйзамдарында кылмыш-жаза жоопкерчилиги каралган.
 Колдонулган адабияттар 
 Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Сүйрөө

Сүйрөө – деңиз укугу боюнча, кеме ээсинин сыйакы алуу менен, башка кемени же калкып турган бир нерсени белгилүү бир аралыкка чейин сүйрөтүүсү (деңиз С.) же болбосо суубекет айланасында сүйрөтүү, анын ичинде кемелерди суубекетке киргизүү же чыгаруу иштерин аткаруу.
 Колдонулган адабияттар 
 Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Өсүмдүк (өсүмдүктөр дүйнөсүнүн объектиси катары)

Өсүмдүк (өсүмдүктөр дүйнөсүнүн объектиси катары) – күндүн кубаттуулугун пайдалануу менен, органикалык эмес кошулмалардан органикалык заттарды чаңдаштырууга жөндөмдүү жакындашуусуз тукумдоо, уруктар жана вегетативдик бөлүкчөлөр аркылуу көбөйүүчү (козукарын, эңилчек, балыр, гүлсүз өсүмдүктөр) организмдер.
 Колдонулган адабияттар 
 Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Өсүмдүк материалы

Өсүмдүк материалы – сортторду кайра өндүрүүдөн башка максаттарда пайдаланылуучу өсүмдүк же анын бөлүкчөсү.
 Колдонулган адабияттар 
 Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Өсүмдүктөр дүйнөсү

Өсүмдүктөр дүйнөсү (өсүмдүктөр) – жер бетинде же анын айрым аймактарында өсүп турган, алардын саны жана өсүмдүктөрдүн артүркүн топтору, алардын аймактары, түзүмү жана өнүгүүсү, ошондой эле өсүмдүктөрдүн жашоо тариздери менен мүнөздөлгөн, табигый курамы, түзүмү, абалы жана мааниси аркыл, жаралуу мезгили артүркүн жана фитоценогенездин арбашка бөлүмдөрүнө бириктирилген өсүмдүктөрдүн же өсүмдүк түркүмдөрүнүн жыйындысы.
 Колдонулган адабияттар 
 Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Өсүмдүктөр дүйнөсүнүн объектиси

Өсүмдүктөр дүйнөсүнүн объектиси (же табигый өсүмдүктөр байлыгы) – жер бети менен жер астында жапайы өскөн өсүмдүктөрдүн баардык түрлөрү: тамырлар, уруктар, гүлдөр, чөптөр, дары-дармек жана техникалык өсүмдүк заттары, жапайы мөмөлөр, козукарындар, жемиштер, жаңгактар, мистелер, чычырканактар, сейрек жана жоголуп бараткан өсүмдүктөр, дарактар, дарак тобундагылар, бадалдар, мажүрүм талдар, камыштар, ошондой эле эңгилчектер, суу өсүмдүгү, балырлар ж. б. у. с. Ө. д. о. өзара төмөндөгүдөй бөлүнөт: а) арналышы боюнча – азык-түлүк, тоют, дары-дармек, техникалык; б) таралышы боюнча – жалпы таралган, таралышы чектелген, сейрек кездешүүчү, жоголуп бараткан өсүмдүктөр.
 Колдонулган адабияттар 
 Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Өсүмдүктөр тобу

Өсүмдүктөр тобу – жаныбарлар жана айлана-чөйрөгө мамилелери, курамы жана түзүмү өзара татаал катнаштар менен шартталган бир тектүү аймакта өсүп турган өсүмдүктөрдүн жыйындысы.
 Колдонулган адабияттар 
 Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Өсүмдүктөрдүн жалпы зыянкечтери

Өсүмдүктөрдүн жалпы зыянкечтери – туруктуу саны же көбөйүп кетүүсү менен түшүмдүүлүктүн азайышына же айыл-чарба өнүмдөрүнүн сапаттык жактан начарлашына алып келе турган зыянкечтер.
 Колдонулган адабияттар 
 Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Сурак

Сурак – процесстик укукта укук коргоо органдарынын ыйгарым укуктуу кызмат адамдарынын (мыйзамда каралган тартипте) мыйзамда көрсөтүлгөн жактардан аныктоого жатуучу жагдайлар тууралуу жана анын сурак же сот ишининин протоколунда, анын тиркемелеринде схема, аудио-, кино-, көрмө-жазуу, ошондой эле сурак берген тараптан алынган маалымат менен катталган маалыматты далдаштыруу күбөлүгү түрүндө маалымат алуу.
 Колдонулган адабияттар 
 Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Сурамжылоо

Сурамжылоо – ыкчам иликтөө кызматкеринин иликтенип жаткан окуянын иш жүзүндөгү маалыматтары жана ага тиешеси бар адамдар жөнүндө бирдеме белгилүү болгон жаран менен жеке аңгемелешүүсүн билдирген, ыкчам-иликтөө чараларынын бири. Жарандарды С-го алар өз ыктыярлары менен макул болгондо гана жол берилет. Козголгон кылмыш-жаза иши болбогон учурда ал жарандарды С. жашаган жерлери боюнча милицияга же дагы башка укук коргоо органына чакыруусуз жүргүзүлөт. Сурамжылануучуларга алардын күбө катары чакырылып жатканы жөнүндө чакыруу кагаздары жөнөтүлбөйт жана алар күбө болуп саналашпагандыктан, көрсөтмө берүүдөн баштарткандыктары же билип туруп жалган көрсөтмө бергендиктери үчүн жоопкерчиликтери тууралуу эскертилишпейт. С. жыйынтыктары жөнүндө ыкчам иликтөө кызматкери кол койгон маалымдама түзүлөт.
 Колдонулган адабияттар 
 Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Сүрөөнчүлүк (колдоочулук)

Сүрөөнчүлүк (колдоочулук) – камкорчулук таризи. Эрезеге жеткен жана аракетке жөндөмдүү жаран денсоолугуна байланыштуу өз укугун жүзөгө ашыра жана коргой албаса же өз милдетин аткара албаса, анда анын өтүнүчү боюнча С. таризиндеги көзөмөлчүлүк коюлат. Сүрөөнчү (жардамчы) камкорчу жана көзөмөлчү орган тарабынан андай жарандын макулдугу менен гана дайындалат жана анын мүлкүн өзара түзүлгөн тапшыруу же ишеним башкаруусунун негизинде тескейт. Көзөмөлчү (жардамчы) тарабынан көзөмөлгө алынган адамды багууга жана анын керектөөсүн канагаттандырууга жумшалуучу турмуш-тиричилик ж. б. бүтүмдөр анын макулдугу менен жасалат. Ал С. алынган жарандын талабы боюнча токтотулат.
 Колдонулган адабияттар 
 Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр