Zhantas/Cleaned-Kyrgyz_Wikipedia huggingface dataset:
Эт

Эт — калктын жана койдун, жылкынын эң баалуу жана кеңири тараган тамак-ашы. 

Эт түрдүү химиялык составы, айрыкча белогу менен азыктык жана биологиялык жактан баалуу. Ал өтө аш болумдуу жана сиңимдүү келет. Этти адам танбайт, түрдүүлөп тамак-аш жасоого болот. Тамак-аш даярдоого бодо малдын, майда жандыктардын, чочконун, жылкынын, топоздун, төөнүн, бугунун эти пайдаланылат. Ошондой эле жапайы жаныбарлардын доңуздун (камандын), аюунун, багыштын, эликтин жана куш (Куш, куш эти) эти да желбейт

.Ayyıldız, Esat. “Klasik Arap Edebiyatında Et Motifi”. International Malatya Gastronomy Culture and Tourism Conference. ed. Aynur Ismayilova – Gunay Rzayeva. 19-24. Malatya: IKSAD Publishing House, 2022.

 Курамы 
Эттин курамында белок, май, витамин жана минерал заттар бар. Эт организмди негизинен белок жана май менен камсыз кылат. Химиялык курамы жана сиңиримдүүлүгү жагынан туташтырма, нерв ткандарындагы, кемирчектеги белокторго караганда булчуң ткандарындагы белоктор өтө баалуу. Уйдун жана эчкинин майы тез тоңот; койдун, чочконун, жылкынын майы анча тоңбойт, сиңимдүү келет. Этте фосфор, темир, ошондой эле калий, натрий, цинк, жез, йод жана башкалар минерал заттар бар. Ички органдарда, айрыкча боордо жана май ткандарында витаминдер көп болот. Этте экстрактивдүү заттар болуп, бышырганда сорпого чыгат. Алар тамак сиңирүү органдарынын иштөөсүн жакшыртып, табитти ачат, тамакты сиңирет, эттин даамын жана жытын жакшыртат. Экстрактивдүү заттар малдын жашына жараша көбөйөт, ошондуктан жаш малдыкына караганда чоң малдын сорпосу даамдуу жана жыттуу келет. Эттин химиялык составы малдын семиз же арыктыгына, түрүнө жараша болот. Сатыкка түшкөн эт сортко жана категорияга бөлүнөт. Эттин сапаты анын түрү, өңү, жыты жана башкалар боюнча аныкталат. Сергитилген этти муздаткычта бир нече күн сактоого болот, ал эми тоңгон этти муздаткычтын тоңдургучуна сактоо керек. Бузулган эт ууландырышы, түрдүү жугуштуу жана мите ооруларын козгошу мүмкүн. Тамга салынбаган этти сатып алуу жарабайт.

 Колдонулган адабият 
Кыргыз Совет Энциклопедиясынын Башкы редакциясы. «Ден - соолук» Медициналык энциклопедия. - Ф.:1991, ISBN 5-89750-008-8

Категория:Тамак-аш
Желе (аңчылык)

Желе — илбээсин кармаш үчүн жылкынын туу куйругунан, бышык жиптен же чыйратылган кылдан жасалган аңчылык куралы. Аны кылтак желе же тузак желе деп аташат. Желе 5–6 же 10–15 көздүү (кылтактуу) жасалат. Ал көбүнчө кекилик, чил, бактек, жапайы каз, өрдөк кармоо үчүн пайдаланылган.

 Адабият 
Кыргыз Тарыхы. Энциклопедия. Мамалекеттик тил жана энциклопедия борбору. Бишкек, 2003. И. Арабаев атындагы Кыргыз мамлекеттик педагогикалык университети. 
Категория: Кыргызстан
Категория: Тарых
Категория: Илим
Желе (аркан)

Желе — кулун байлоого ылайыкталып керилген жоон аркан. Аралаштырылган ар кыл жүндөн жоон эшилип, үч-төрт катталып чыйратылат. Узундугу 15–20 м. Желенин эки учу эки казыкка байланат. Ортосундагы аралык майда жыгач (арча, четин, кайың) казыктарга бекитилет. Бир желеге 15–20 кулун байланат;

 Адабият 
Кыргыз Тарыхы. Энциклопедия. Мамалекеттик тил жана энциклопедия борбору. Бишкек, 2003. И. Арабаев атындагы Кыргыз мамлекеттик педагогикалык университети. 
Категория: Кыргызстан
Категория: Тарых
Категория: Илим
Терезе (информатика)

thumb|Терезе
Терезе — экрандын тик бурчтуу бөлүгү болуп эсептелет, ал маалыматты көрсөтүү үчүн колдонулат. Биринин үстүнө экинчиси жайгашкан жана түрдүү маалыматты камтыган кагаз барагы сыяктуу экран терезелерин дагы ар башка маалыматтарды киргизип бири биринин үстүндө жайгаштырса болот. Кагаздар сыяктуу экран терезелеринин астында жайгашканын үстүнө чыгарып алып кароого болот. Windows (терезе) термини Microsoft Windows'го тийиштүү. Ал персоналдык компьютерлерде колдонулган графикалык интерфейсти уюштурган популярдуу операциялык системасы.

 Колдонулган адабияттар 
 Компьютер жана интернет: Энциклопедиялык окуу куралы. У.Н. Бримкулов, А.С. Өмүралиев, В.Ф. Бабак.-2004. ISBN 9967-14-014-3

Категория:Компьютер
Категория:Информатика
Кесе

thumb|right|Пластиктен жасалган кесе
Кесе — тамак ичүүгө арналган чоң чыны.

 Колдонулган адабияттар 
 Кыргыз тилинин түшүндүрмө сөздүгү (1969-ж.)

 Интернеттик шилтемелер 

Категория:Ашкана буюмдары
Категория:Идиш аяк
Капчык

thumb|Капчык
Капчык — көбүнчө ичине акча, кредиттик карта, идентификациялык карта, сүрөт, билет, белек картасы, таанытма картасы жана башка карталарды салып жанга алып жүрүүчү булгаары же кездемеден жасалган кичинекей жалпак баштыкча.
Батир

thumb|Көп батирлүү үй
Батир (Этимологический словарь русского языка Макса Фасамера) — турак үй; өзүнчө бир же бир нече бөлмөдөн турган, ашканасы жана башка ыңгайлуулуктары болгон турак үйдүн бир бөлүгү.
 
Шаарларда аз орун болгондуктан, ал жерде бир батирлүү үйлөргө караганда көп батирлүү үйлөр көбүрөөк.
 
 Ар кайсы өлкөлөрдө 
 Арменияда 
Колдонуу максаты боюнча ар кандай типтеги долбоорлуу имараттар, турак-жай (үй-бүлөлөр үчүн), мейманканалар (чакан үй-бүлөлөр жана бойдоктор, ошондой эле коноктор үчүн) жана жатаканалар (студенттер, куруучулар жана убактылуу жашоо үчүн) алдын ала жазылуу менен курулат. Имаратка салык салуу калктын жашоо шартына жана квартиралардын санитардык абалына белгилуу таасирин тийгизет. Бул белгилери боюнча имараттар аз жана көп кабаттуу (4 кабаттан жогору) болуп бөлүнөт. Көп кабаттуу үйлөрдөгү сантехника (лифт, борборлоштурулган таштанды чыгаруу)) деңгээли жогору. Бул үйлөрдөгү батирлерге жашыл бак-дарактар ​​көмүлүп, ысык күндөрү ысыктан сактайт. Айрыкча аз кабаттуу жеке үйлөр бардык санитардык шарттарды сактоо менен атайын долбоорлор боюнча курулат.
 Россияда 
Россияда Бөлмөлөр — бул турак-жай фондусуна кирбеген, бирок жашоо үчүн зарыл шарттарга ээ болгон турак эмес жайлар (батирлерден айрмасы). Бөлмөлөр административдик имараттарда, ошондой эле мейманкана статусуна ээ болгон имараттарда сатылат.
Бөлмөлөр менен батирлердин айырмачылыктарынын бири — жашаган жери боюнча каттоого туруу мүмкүнчүлүгү жоктугу. Дагы бир айырмачылык — эксплуатациялык чыгымдардын наркы: батирлер формалдуу түрдө турак-жай катары классификацияланбагандыктан, коммуналдык кызматтардын тарифтери коммерциялык жайлардагыдай эсептелет.
 Казакстанда 
Казакстанда Бөлмөлөр турак-жай жана турак эмес жайлар болуп саналат. Казакстандын кыймылсыз мүлк рыногу үчүн Бөлмөлөр түшүнүгү салыштырмалуу жаңы, бирок Батышта ал көптөн бери колдонулуп келген жана бардыгына тааныш. Юридикалык мааниде Бөлмөлөр — бул ашканасы жана дааратканасы милдеттүү түрдө болгон 20 м² аянты бар батир.
 
 Колдонулган адабияттар 

 
Категория:Курулуш
Колдонуучу

thumb|Колдонуучунун икону
Колдонуучу — компьютер же тармактык кызмат (электрондук почта, бүткүл дүйнөлүк желе) менен иштөөчү адам. Адатта, программалардын колдонуучулары программалар кантип иштегенин билишпейт.Jargon File entry for Компьютер менен иштеген адамдардын көбү өздөрү программа түзүшпөйт. Колдонуучулар компьютерде даяр программалар менен иштешет.Информатика Базалык курс 7-9 класстары, 2015, 6-бет

Көбүнчө учурда колдонуучунун колдонуучу аккаунту бар болот, жана колдонуучу аты менен системага ким экенин аныктайт.

 Дагы караңыз 
 Керектөөчү

 Шилтемелер 

Категория:Компьютер
Категория:Информатика
Мария Склодовская-Кюри

thumb|Мария Склодовская-Кюри (1920).
Мария Саломеа Склодовская-Кюри, - (07.11.1867-ж-04.07.1934-ж.) - радиоактивдүүлүк боюнча алгачкы илимий изилдөө жүргүзгөн поляк улутундагы белгилүү француз физиги жана химиги. Нобель сыйлыгын алган биринчи аял, эки жолу алган биринчи киши жана биринчи аял, эки башка илим боюнча алган жалгыз киши жана беш Нобель сыйлыгын алган үй-бүлөнүн мүчөсү.

Сыйлыктары
Нобель сыйлыгынын эки жолку лауреаты - 1903-ж. физика жана 1911-ж. химия боюнча.

Эмгеги
Күйөөсү Пъер менен бирдикте радий (лат. radium - нурлуу) жана полоний (лат. polonium - польский - туулган жеринин наамынан) элементтерин ачкан. Ал Парижде жана Варшавада Кюри институттарынын негиздөөчүсү.

Өмүр баяны
Польшанын борбору Варшава шаарында төрөлгөн, кичинесинен энесинен жана эжесинен ажырап калган. Бирок, кайгыга чөмүлүп калбастан, абдан тырышып билимин жогорулаткан. Ал убакта аялдар билим алуу мүмкүнчүлүгүнө ээ болбогондуктан, тарбиячы - губернантка болуп иштеп, 24 жашында туугандарынын жардамы менен Сорбоннага, Парижге келип, химия менен физиканы үйрөнө баштаган. Мээнетинин акыбети кайтып, бул университеттин тарыхында алгачкы айым - окутуучу болууга жетишкен. Болочок жолдошу Пъер менен ушул жерде таанышкан.

Өмүрүнүн аягы

Склодовская-Кюри 1934-жылы радиоактивдүү изопоттор менен иштөөдө коргонбогондуктан, лейкемия оорусуна чалдыгып, ошондон каза тапкан. Талисман катары радийдин ампуласын төшүнө илип жүрүүсү да таасирин тийгизбей койгон эмес.

Колдонулган адабият
 Шоокум журналы. №3 20-март 2008-жыл.

Категория:Польша
Категория:Франция окумуштуулары‎
Категория:Физиктер‎
Категория:Химия
Категория:Нобель_сыйлыгынын_лауреаттары
Категория:Туулгандар 1867-жылы
Категория:Өлгөндөр 1934-жылы
Нюрнберг

Нюрнберг — Германиядагы шаар, Бавария жеринин түндүк бөлүгүндө, Пегниц дарыясынын боюнда жайгашкан. 

 Тарыхы 
Нюрнберг алгач 1050-жылы тарыхый булактарда эскерилет. 1219-жылдан тартып эркин империя шаары макамына ээ болгон. Шаардын борбордук бөлүгүндө орто кылымдардагы архитектуралык эстеликтер сакталган, алардын катарына Император сепили (11-кылым), Соңку готика стилиндеги чиркөөлөр (13–15-кылымдар), жана Альбрехт Дюрердин үй-музейи кирет.

1945–1946-жылдары шаарда Нюрнберг процесси болуп өтүп, анда 2-дүйнөлүк согуштун башкы кылмышкерлери эл аралык трибунал тарабынан соттолгон.

 Экономикасы 
Нюрнберг — Германиянын өнөр жай жана технология борборлорунун бири. Шаарда:

 машина куруу,
 электр-техникалык жана полиграфия тармактары,
 жыгаччылык жана жеңил өнөр жай,
 карандаш жана оюнчук өндүрүшү жакшы өнүккөн.

Шаарда метрополитен (U-Bahn) иштейт, шаар Германиянын түндүк жана түштүгүн байланыштырып турган негизги транспорт түйүнү болуп саналат.

 Маданияты 
Нюрнбергде бай тарыхый жана маданий мурастар бар. Бул жерде:

 Германия Улуттук музейи,
 Транспорт музейи,
 Оюнчук музейи,
 Консерватория (1821) жана
 Опера театры (1905) жайгашкан.

Шаар дүйнөгө белгилүү сүрөтчү Альбрехт Дюрердин туулган жери катары да белгилүү.

 Галереясы 

Булактар
 “Кыргызстан” улуттук энциклопедиясы: 5-том. Башкы редактору Асанов Ү. А. К 97. Б.: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2014. илл. ISBN 978 9967-14-111-7

Категория:Шаарлар‎
Категория:Германия
Бөрү

thumb|left|Бөрү
Бөрү, карышкыр — сүт эмүүчү жырткыч аң. Ит сымалдуулар тукумуна кирет. Азыркы мезгилде бул жырткыч жоголууда ошого карабастан өзүнүн күчүн жоготпой келет. Алардын дене түзүлүшүнүн узундугу (куйругун эсептебегенде)160см ге чейин жетет,куйругу 52см ге ал эм эсеп салмагы 86 кг га чейин жетет.Ал эми алар отурукташкан жерлер:
алар адам чарбачылыгына чоң зыян алып келет. Ача туяктуулар жашаган баардык жерде байырлашат.

 Эволюция 
Эӊ биринчи бөрүлөр мындан 1 800 000 жыл мурда пайда болгон. Алардын арасында Canis priscolatrans, кичинекей , азыркы кызыл бөрүгө окшош, Евразиядан берингияга чейин жашаган.

ДНК менен изилдегенде дүйнөдө бөрүлөрдүн 4 түрү гана териси баалуу жана эӊ байыркы бөрүлөр бар. Бул бөрүлөрдүн мекени Африка болуп эсептелет. Калгандары болсо Индиялык субконентке тиешелүү. Алардын ичинен эӊ байыркылар Гималай тукумунан 800 000 жыл мурда, Гималайда чоӊ өзгөрүүлөр болуп жаткан кезде пайда болгон.
Индиялык бөрү Гималайлык бөрүдөн бөлүнгөнүнө 400 000 жылдын жүзү болду. Эӊ акыркы тукумдардан болуп Тибет бөрүлөрү, Кашмир бөрүлөрүнүн түпкү тукуму, 150 000 жыл мурда пайда болгон деп эсептелет.

 Колдонулган адабияттар 
 ...

Категория:Сүт эмүүчүлөр
Саманчынын жолу

thumb |111x111px|Саманчынын жолунун моделиСаманчынын жолу — Күн тутумун камтыган галактика.

Күн Галактиканын борборунан 25 000 жарык жылына барабар болгон алыстыкта жайгашкан. Саманчынын жолунун дискинин диаметри 100 000 жарык жылына, калыңдыгы 3000 жарык жылына барабар болуп, чамалаганда 100 миллиарддан ашуун жылдыз камтыйт.

Галилео Галилей биринчи жолу 1609-жылы өзү жасаган анча кубаттуу эмес телескобу менен Саманчынын жолуна байкоо жүргүзүп, ал сансыз көп жылдыздан турарын айткан. Астрофизиктердин изилдөөсү боюнча Саманчынын жолу көзгө көрүнбөгөн Ааламдын заттарына чөмүлгөн.

 Жерден көрүнүшү 
thumb|Жердин түнкү асмандагы Саманчынын жолунун борбору 
Жер асманынын түндүк жарым шарында Эгиз, Букачар, Возничий, Кассиопея, Цефей, андан соң Бүркүт топ жылдызынан эки тармакка ажырап, анын бир тармагы түштүк жарым шарына өтүп, Калкан, Жаачы, Чаян, Центавр, Түштүк крест, Киль, Парус, Тайган, Единорог, андан кайра асмандын түндүк жарым шарына өтүп, Орион жана Эгиз топ жылдыздарына тушма-туш келген “сүттөй” ак түстөгү жазы тилке.
Булактар
 Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору. Физика. Энциклопедиялык окуу куралы. 2004 Бишкек. ISBN 9967-14-010-0

Категория:Астрономия
Көпүрө

280px|thumb|Суюлтулган абалда Санкт-Петербургдагы Сарай көпүрөсү
Көпүрө — суудан, терең сайдан, андан ж. б. өтүү үчүн салынган же атайлап курулган өткөөл.

 Шилтемелер 
 Түзүлүшү – Эл аралык маалыматтар базасы жана 10000дөн ашуун көпүрө бар Инженердик Курулуштар Галереясы

Категория:Архитектура
Категория:Структура
Азиз Суракматов

Азиз Суракматов (22-ноябрь, 1971, Фрунзе, Кыргыз ССР) — Кыргызстандык саясий жана мамлекеттик ишмери. Бишкек шаарынын мэри (2018-2020). 

 Өмүр баяны 
Азиз Суракматов 1971-жылы 22-ноябрда Бишкек шаарында туулган. Ал 1994-жылы Кыргыз архитектуралык курулуш институтун инженер-куруучу адистиги боюнча бүтүргөн. 1996-жылы Кыргыз улуттук университетинен юрист адистиги боюнча билим алган. 1994-1995-жылдары - “Шоола” ишканасынын өндүрүш мастери; 1995-1996-жылдары - “Кыргызпотребсоюз” Бишкек ПМКсында өндүрүш мастери; 1996-1999-жылдары - Бишкек башкы архитектурасында инженер; 1999-2000-жылдары - “Консалтингдик-эксперттик фирма” ЖЧКсынын директору; 2000-2002-жылдары - Бишкек шаарынын мэриясында башкы адис; 2002-2008-жылдары - Бишкек башкы архитектурасында башкы архитектордун орун басары; 2008-жылдын ичинде - Бишкек шаары боюнча Мамлекеттик архитектуралык-курулуш көзөмөл башкармалыгынын башчысы; 2008-2010-жылдары - Бишкек шаардык кеңешинин төрагасы; 2010-жылы - “Ата Журт” саясий партиясынын тизмеси менен Жогорку Кеңешке депутат болуп шайланган. Учурда КСДПнын тизмесинде 54-орунда турат. 2018-жылы 8-августта Бишкек шаардык кеңеши тарабынан Бишкек шаарынын мэри болуп шайланган.

 Эскермелер 
 
 Шилтемелер 
Категория:Бишкек шаарынын мэрлери
Тургунбай Садыков

Тургунбай Садыков - Кыргыз эл баатыры, бедизчи, сүрөтчү, КСРБнин Лениндик сыйылыгынын лауреаты. Социалисттик эмгектин баатыры. 
1935-жылы азыркы Баткен дубанын Баткен районундагы Говсувар деген жеринде туулган. Говсуварда он жылдык мектеп болбогондуктан, 1947-жылдан тартып Ош шаарынын ныптасындагы Жапалак кыштагындагы жатактуу мектепте окуп, аны 1954-жылы бүтөт. 

Жаратман алгачкы эмгеги «Баланын башы» айкели 1957-жылы Республикалык көргөзмөдө скульпторлор арасында баш байгени алат. 

1961-жылы «Койчу» жана «Телегей Сагынбаева» деген эки иши Москвада Бүткүл бирликтик көргөзмөдө ачылып, бедизчинин көп улуттуу өлкөдө таанылышына чыйыр ачат. 

Тургунбай Садыков 1962-64 жылдары Москванын Жогорку көркөм өнөрчүлүк окуу жайынын алдындагы эки жылдык жогорку курста окуйт. Бул жылдары СССРдин эл сүрөтчүсү, Лениндик сыйлыктын лауреаты Сергей Коненьков менен өтө жакындашып, анын таалим-тарбиясын көрөт жана ак батасын алат. 

Бедизчинин «Жылкычы» деген иши 1967-жылы Кыргызстан Ленин комсомолу атындагы республикалык сыйлыкка татыктуу болот. 

Тургунбай Садыков Бишкектеги Улуттук филармониянын алдындагы манасчылардын айкелинин, «Ала-Тоо» кинотеатрынын каптал жагындагы «Революциянын каармандары» жана С. Ибрагимов көчөсүндөгү 1941-45 жылдардагы Экинчи дүйнөлүк согуштун катышуучуларына арналып тургузулган комплекстин, ошондой эле «Ала-Тоо» аянтындагы Эркиндик айкелинин автору. 

Ал Бишкектеги Көркөм өнөр академиясынын жана анын алдындагы талантуу балдардын жатак-мектебинин негиздөөчүсү.

U.A.Asanov, A.Z.Jumanazarova, T.Chorotegin. Kyrgyzskaia nauka v litsah: Kratkiy istoricheskiy I bio- bibliograficheskiy svod / Otv. Red. U.A.Asanov. – Bishkek: Tsentr gosyazyka I entsiklopedii. 2002. – 544 pages, ill., map. (ISBN 5-89750-142-4)

Категория:Арип боюнча инсандар
Категория:Арип боюнча сүрөтчүлөр
Категория:Кыргыз Республикасынын Баатырлары
Категория:Википедия:Карточка калыбы жок инсандар
Кыргыз оймолорунун мааниси

Жалбырак – Жайлоо, айлана-чөйрө, жаратылыш деген маанини билдирет. Жалбырак дайыма оюм-чийимдин башына жайгашат.
 
 
Карга тырмак – Кыламык карда карга басып кеткенде ушул сыяктуу из калгандыктан бул оюм «карга тырмак» деп аталат.
 
 
Ит куйрук – Иттин чычайта көтөрүлгөн куйругунун элесинен алынган элемент. Ит куйрук оюму жалгыз колдонулбайт. Шырдак, сайма, ала кийиз беттеринде бир нече элемент биригип кооз тизмекти түзөт.
 
 
Кочкор мүйүз – Кожоюндун, жайлоодо жайлаган элдин мал-жандыгын түшүндүрөт. Кандай оюм-чийим болбосун кочкор мүйүзсүз түзүлбөйт. Башка элдин оюуларынан кыргыздыкын айырмалап турган ушул элемент.
 
 
Теке мүйүз – Кочкор мүйүздү жандап жүргөн кошумча элемент. Теке мүйүз жалгыз турганда жөнөкөй, көрксүз болуп калат.
 
 
Каз моюн – Каздын моюнуна окшошкон оюу.
 
 
 
Булак – Жерден чыккан көзөнөк суунун булакка айланганы. Кыз-келиндердин кийимдеринде көбүрөөк колдонулат.
 
 
Умай оюму – Кийим-кечеге, анын ичинде балдардын кийимдерине, баш кийимдерге, күмүш буюмдарга түшүрүлөт.
 
 
Адамдын жүзү – Аялдардын дээрлик көбү илгери саамайларын экиге бөлүп өрүшкөн. Экиге бөлүнгөн саамайдын элесинен алынган элемент «адамдын жүзү» деп аталат.
 
 
Мүйүз кыял – Жандыктын мүйүзүнүн элеси тартылган, бирок үзүлбөгөн оюм. Саймада, шырдакта, темир, жыгач буюмдарда, белдемчи, чапандардын жээктеринде жээк оюу катары колдонулат.
 
 
Төрт кулак – Боз үйдүн керегелерин билдирип, «боз үй» деген маанини берет. Бир нече оюу бириккенде көп учурда ортосуна жайгашат.
 
КЫЗ-КЕЛИНДЕРДИН КИЙИМДЕРИНЕ
 
Кыз-келиндердин көйнөктөрүндө өсүмдүктөрдүн, гүлдөрдүн жана алардын жалбырактарынын элестери түшүрүлгөн оюм-чийимдер басымдуу болот. Ал жерде кочкор мүйүз оюму сөзсүз катышат.
 
ЭРКЕКТЕРДИН КИЙИМДЕРИНЕ
 
Эркектердин кийимдерине бүркүт, бугунун элеси, кочкордун мүйүзү, куштун канаттары салынат. Жигиттер аңчылыкка, куш салууга жакын болсо, калпактарына ошол маанини камтыган оюм-чийимдер түшүрүлгөн. Мисалы, «тоо теке», «бүркүт», «аркар» оюмдары. Эл баатырларына «илбирстей», «бөрүдөй», «жолборстой» деген салыштыруулар көп колдонулгандыктан калпактарына «илбирс», «жолборс» жана башка түрдөгү оюулар түшүрүлгөн.
 
ЖАШ БАЛДАРГА УМАЙ ОЮМУ КОЛДОНУЛГАН
 
Жаш балдарга колдой жүрсүн деп Умай эненин, көз тийбесин деп карганын тырмагын, тилеги дайыма суудай аппак болсун деп булактын жана башкалардын образын оюу менен чагылдырышкан. Ошондуктан оюулар да «Умай эне», «карга тырмак», «булак» оюмдары деп аталат.http://kmborboru.su/2017/02/15/kyrgyzdyn-oyuularyndagy-maaniler/
Мадемилова Күлбүбү

Күлбүбү (Гүлбүбү) (Эркин) Мадемилова (тж. 27-февраль, 1929 Фрунзе, Кыргыз ССРи - 27-июль 2018, Бишкек, Кыргызстан) — Кыргыз опера бийчисиhttps://who.ca-news.org/people:26173?embed&pack=109 , балетмейстерhttps://www.kino-teatr.ru/teatr/acter/w/sov/351493/forum/. Кыргыз ССРнин маданиятына эмгек сиңирген ишмери (1963).

Өмүр баяны 
Күлбүбү Мадемилова 1929-жылы 27-февралда Фрунзе шаарында төрөлгөн. 1937-жылы Ленинград мамлекеттик хореографиялык окуу жайга тапшырганУразгильдеев Р. Ее сценическое имя — Эркин // https://slovo.kg/?p=33683. 1943-жылдан баштап Кыргыз театрында балет бийчиси болуп иштеп баштайт. 

1947-жылы Кыргыз мамлекеттик опера жана балет театрынын балет труппасына кабыл алынып, 1953-жылга чейин балерина катары Одетта-Одилия (П. Чайковский, «Ак куу көлү»), Зарема (Б. Асафьев, «Бахчысарай фонтаны»), Анар (В. Власов, А. Малдыбаев, В. Фере, «Анар»), Айдай (М. Раухвергер, «Чолпон»), Раймонда (А. Глазунов, «Раймонда»), Флорида (К. Делиб, «Коппелия») ж. б. ролдорду аткарган. 

1953-1958-жылдар аралыгында Москва шаарындагы Мамлекеттик театралдык искусство институтунда (ГИТИС) режиссёр - балетмейстер адистиги боюнча билим алган. 1959-жылы Кыргыз улуттук опера жана балет театрынын башкы бийчи-коюучу кызматына дайындалган. 

1970–72-жылдары Моңголияда балетмейстер, 1974–76-жылдары Вьетнамда балетмейстер-педагог болуп сабак берген. 1977–87-жылдары Кыргыз мамлекеттик филармониясынын алдындагы бий ансамблинин («Ак-марал») көркөм жетекчиси жана башкы балетмейстери болуп иштеген. 

Кыргыз опера жана балет театрында 1958-жылы Кара Караевдин «Чагылгандын изи менен», 1962-жылдан Штраустун «Чоң вальс», Аренскийдин «Египет түнү», Чайковскийдин «Франческа да Римини» балеттерин, Римский-Корсаковдун «Испан каприччиосу» миниатюрасын койгон. «Акмарал» бий ансамбли менен Бельгияда, Францияда, Данияда, Швецияда, Мозамбикте, КМШ өлкөлөрүндө гастролдо болгон. 

 Сыйлыктары 
1964-жылы Күлбүбү Мадемиловага Кыргыз ССРнин маданиятына эмгек сиңирген ишмери наамы ыйгарылган. 

1979-жылы хореография жаатындагы эмгектери үчүн Кыргыз ССРнин Эл артисти наамы берилген.

 Өлүмү 
2018-жылы 3 айдан ашык оору менен алышып, 27-июлда эртең мененки саат 6:00дө каза болгон. 

Кыргыз ССРнин Эл артистин акыркы сапарга узатуу зыйнаты 29-июлда саат 10:00дө Абдылас Малдыбаев атындагы Кыргыз улуттук опера жана балет театрында өткөн. Маркумдун сөөгү "Ала-Арча" көрүстөнүнө коюлганМасалиева Ж. Скончалась первая женщина-балетмейстер Кыргызстана Кулбубу Мадемилова // https://24.kg/obschestvo/92078_skonchalas_pervaya_jenschina-baletmeyster_kyirgyizstana_kulbubu_mademilova_/ .

 Колдонулган адабияттар 

 “Кыргызстан” улуттук энциклопедиясы: 5-том. Башкы редактору Асанов Ү. А. К 97. Б.: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2014. илл. ISBN 978 9967-14-111 -7

Категория:Кыргызстандын айымдары
Иосиф Кобзон

Иосиф Кабзон (тж 11-сентябрь 1937 Часов Яр, Сталин облусу, Украин ССРи, СССР — 30-август 2018, Москва) — Советтик жана Орусиялык ырчы. Коомдук ишмер жана мамлекеттик ишмер. Мамлекеттик Думанын II-VII чакырылыштарындагы депутатыИосиф Кобзон: актер бардык ырлар. 
 Өмүр баяны 
Иосиф Кабзон 1937-жылы 11-сентябрында Украинанын Донецк облусуна караштуу Часов Яр шаарында төрөлгөн. 1959-1962-жылдары Бүткүл союздук радио түйүнүндө эмгектенген. Андан кийин мамлекеттик концерттик уюмда ырчы болуп иштеген. Иосиф Кобзонго Бүткүл союздук атактуулукту "А у нас во дворе" деген ыры алып келген. Дал ушул жылы орусиялык эстрада артисттеринин сынагынын, Польшадагы эл аралык сынактын лауреаты болгон. 1963-жылы Мамлекеттик музыкалык-педагогикалык институтта вокал боюнча билимин алса, 1974-жылы Марксизм-ленинизм университетин бүтүргөн. 1984-жылы Мамлекеттик музыкалык-педагогикалык институтта эстрадалык вокал боюнча сабак бере баштаган. 1993-жылы профессор болгон. Ал эми 1973-жылы Советтер Союзунун Коммунисттик партиясынын мүчөсү, 1989-жылдын май айынан 1991-жылдын сентябрына чейин СССРдин Эл депутаты жана "Союз" депутаттык тобунун мүчөсү болгон. 1997-жылы Мамлекеттик Думанын депутаты болгон. 1999-жылдан тартып депутаттык топтун, партиянын мүчөсү катары Мамлекеттик Думанын II-VII чакырылыштарындагы депутаты. 2015-жылы Донецк Эл Республикасынын Эмгектин Баатыры, 2016-жылы Орусия Федерациясынын Эмгектин Баатыры деген жогорку сыйлыктарга ээ болгон.
Готти (тасма 2018)

Готти — Америка драмасы, режиссёру Кевин Конноллли. 
 Мазмуну 
 Каармандарда
 Жон Траволта — Жон Готти
 Келли Престон — Вероника Готти
 Стэйси Кич
 Пруитт Тэйлор Винс
 Крис Малки
 Меган Леонард
 Лидия Халл
 Элла Блю Траволта
 Патрик Бориелло
 Уильям ДеМео

 Эскертмелер

 Шилтемелер 
 

Категория:Аңглис тилиндеги тасмалар
Токтогул мектеби

1924-жылы халмион айылында №1 жетим балдар мектеби ачылган.Мектепке Халмион айылына чектеш Ынтымак, Таш-Добо, Ноогардан, Алга , Джанов Бургонду айылдарынан кейинчерээк райондун аймагынан балдар жана кыздар мектепке тартылган Ахун деген агай директор болуп дайындалган. Халмион айылында райондо биринчилерден болуп 1932-жылы жети жылдык мектеп ачылып, мектептин жаны имараты курулуп, пайдаланууга берилген. Ошол жылдары мектептин директоруу Курбан Михтиев, окуу болумунун башчысы Акбар Акбар Эшонхужаев иштеген.Тарых музейи-тарбия борбору, А.Базарбай, А. Тажибаев, Ош-2016. 20-бет

1939- жылы мектептин жаны имарати курулуп, ошол эле жылы он жыдык билим беруу багыты киргизилген.

Категория:Кыргызстан