Zhantas/Cleaned-Kyrgyz_Wikipedia huggingface dataset:
Росбюри

Росбюри — Мичиган штатынын Оушенa округуна караган АКШ шаары.

Калкы — 416 киши. Болжолдуу аянты — 2.6 км². FIPS коду — 26-69880.

Тышкы шилтемелер
 АКШ-нын бардык шаарларынын статистикалары жөнүндө
 U.S. Census Bureau.

Категория:Мичиган штатынын шаарлары
Роскоммон

Роскоммон — Мичиган штатынын Roscommon округуна караган АКШ шаары.

Калкы — 1133 киши. Болжолдуу аянты — 4.2 км². FIPS коду — 26-69540.

Тышкы шилтемелер
 АКШ-нын бардык шаарларынын статистикалары жөнүндө
 U.S. Census Bureau.

Категория:Мичиган штатынын шаарлары
Эммануил Сведенборг

Эммануил Сведенборг (1688-1772) Декарттан кийин табияттын бардык структуралары бир эле принцип менен түзүлөт деген гипотезаны сунуш кылган. Атомдор жана жылдыздар материянын куюндуу кыймылынан келип чыгат. Атом - Күн системасы сымал- бөлүкчөлөрдүн татаал системасы. Саманчы Жолу - бул жылдыздардын системасы, алар бири бирине магниттик күчтөр менен кармалып турат деп түшүндүргөн. Сведенборг Ньютондун тартылуу законун тааныган эмес. Бул гипотеза ката болгон менен жылдыздар системасынын алгачкы динамикалык модели болгон.

Адабият
 Астрономия илиминин өнүгүшү. – Мамбетакунов Э., Калыбеков А. – Ж.Баласагын атындагы КУУ, Бишкек, 2014. – 240 б.

Категория:Билим берүү
Категория:Агартуучулар
Категория:Физиктер‎
Категория:Астрономдор‎
Категория:Педагогика
Категория:Швеция
Мирбо, Октав

thumb|center|200pxОктав МирбоТөрөлгөндө берилген аты: Октав МирбоТуулган жылы: 16–Февраль 1848-жылТуулган жери: ТревьерӨлкө: ФранцияКаза болгон: 16–Февраль 1917 (69 жашында)Ишмердүүлүгү: жазуучу, драматург, медкызматкерЖанры: Роман, драма, ЮморКол тамгасы: 
Октав Мирбо (фр. Octave Mirbeau, 16. 2. 1848, Тревьер, Франция – 16. 2. 1917, Париж) – француз жазуучусу жана драматург.

 Романы 
 Le Calvaire (Голгофа) (1886).
 L'Abbé Jules (Аббат Жюль) (1888).
 Le Jardin des supplices (Сад пыток) (1899).
 Le Journal d'une femme de chambre (Дневник горничной) (1900).

Драмалары
 Les Mauvais bergers (Дурные пастыри) (1897).
 Les affaires sont les affaires (Власть денег) (1903).
 Le Foyer (Очаг) (1908).

Колдонулган адабияттар

 Pierre Michel – Jean-François Nivet, Octave Mirbeau, l'imprécateur au cœur fidèle (1990).
 Cahiers Octave Mirbeau (1994-2015).

Шилтемелер

 http://mirbeau.asso.fr/.
 http://www.mirbeau.org/.
 http://mirbeau.asso.fr/dicomirbeau/.

Категория:Франция жазуучулары‎
Категория:Драматургдар
Категория:Туулгандар 1848-жылы
Категория:Өлгөндөр 1917-жылы
Таке Акунов

Акунов Таке — 1917-жылы Ат-Башы районунун Жаңы-Күч кыштагында, кедей-дыйкандын үй-бүлөсүндө туулган. Арадан алты ай өтпөй атасы Акун каза болуп калып жетим өсүп чоңойгон.
Эмгек жолун 1940-жылы Ат-Башы районунун «Калинин» жети жылдык мектебинде мугалим болуп иштеп баштаган. Ушул жылдын август айында Ат-Башы райондук комсомолунун эсеп бөлүмүнүн башчылыгына дайындалат. 
1942-1943-жылдары Ат-Башы райком комсомолунда экинчи секретарь, МТСтин саясий бөлүмүндө космомолдун секретари болуп иштеген, ошол жылдары КПССтин мүчөлүгүнө кабыл алынат.1943- жылы Ашхабаддагы жөө аскер окуу жайына жиберилип, ден соолугуна байланыштуу (буту ооруп) туулуп-өскөн жерине кайтып келген. 
1944-1948- жылдары партиянын Тянь-Шань областтык комитетинин кадрлар боюнча сектор башчысы болуп иштеген. 
1948-жылы Кыргызстан Коммунисттик партиянын Борбордук Комитетинин алдындагы партиялык мектебин жана Кыргыз педагогикалык институтунун тарых факультетин бүтүргөн. 
Жогорку билимдүү адис катары партиянын Тогуз-Торо райондук комитетинин үчүнчү катчылык кызматына дайындалат. 1949-жылы партиянын Тогуз-Торо райондук комитетинин биринчи катчысы болуп иштейт. 
1953-жылы Ак-Талаа жана Тогуз-Торо райондору бириккенине байланыштуу Ак-Талаа райондук комитетинде экинчи катчылык милдетти аркалайт. 
1958-жылы КПСС Борбордук Комитетинин тапшырмасы боюнча жыйырма беш миңинчилер менен айыл-кыштакты көтөрүү үчүн Ат-Башы районунун «Пограничник» колхозуна башкарма болуп келет. 
1963-1965-жылдары «Калинин» колхозунда башкарма болуп иштейт. 
1965-жылы пенсияга чыгып, 1981-жылга чейин «Пограничник» орто мектебинде тарых сабагын окутат. 
Элине ак кызмат кылгандыгы үчүн: 
 эки жолу «Ардак белгиси» ордени; 
 Кыргызстан Жогорку Советинин Ардак грамотасы; 
 Областтык жана райондук партия комитетинин Ардак грамоталары; 
 «Лениндин 100 жылдыгы» медалы менен сыйланган. 
 Үч жолу областтык кеңешке, төрт жолу райондук кеңешке депутат болуп шайланган. 
1961-жылы Советтер Союзунун Коммунисттик партиясынын январь пленумунда Пограничник колхозунун жетишкендиктери жөнүндө сөз сүйлөп, Советтер Союзунун Коммунисттик партиясынын биринчи секретары Никита Сергеевич Хрущевден алкыш алган. 
Иштеген ийгиликтерин баалап, айылдаштары Жаңы-Күч айылынын бир көчөсүнө анын ысмын коюшкан. Уул-кыздары Мелис, Шакен, Чоробай, Нургазы, Миргасы, Гулнаралар мамлекеттик кызматта, Жогорку окуу жайларында эмгектенишүүдө.

Категория:1917-жыл
Категория:Ат-Башы районунда төрөлгөндөр
Малдыбай Кайыпов

Малдыбай Кайыпов — 1949-жылы Ат-Башынын Жаңы-Күчүндө туулган. Кыргыз Республикасынын Билим берүүсүнүн эмгек сиңирген кызматкери. 1974-жылы Фрунзе шаарындагы Б. Бейшеналиева атындагы искусство институтунун хор дирижеру бөлүмүн аяктаган соң, 1974-84-ж. Токмок маданий-агартуу техникумунда окутуучу, окуу бөлүмүнүн башчысы, 1984-86 жылдары Токмок шаардык маданият үйүнүн директору, 1986-96-ж. Токмок шаардык аткаруу комитетинин төрагасынын орун басары, 1991-ж. Кыргызстан КП Токмок шааркомунун 2-катчысы, 1991-97-ж. Токмок маданият техникумунун директору. 1997-жылдан Чүй-Токмок шаарынын мамлекеттик админстрациясынын башчысынын орун басары, 2000-жылдан тарта Бишкек шаарынын маданият башкармасынын начальниги. Көптөгөн мамлекеттик маданий иш-чараларды өз деңгээлинде өткергөндүгү үчүн ардак баракчалар жана медалдар менен сыйланган.

Категория:1949-жыл
Жолдубаев Темирбек Жукешович

thumb|Темирбек Жукеш уулу Жолдубаев. Бишкек, Кыргызстан. 01.10.2015.

Темирбек Жукешович Жолдубаев (орусча Темирбек Джукешович Джолдобаев; англисче Temirbek Joldubaev; 1961-жылы чын куран (апрел) айынын 2синде туулган) - Кыргызстандагы заманбап жазуучулардын бири, ишкер. 

 Кыскача өмүр таржымакалы 
Темирбек Жукешович Жолдубаев 1961-жылы чын куран (апрел) айынын 2синде Кыргызстандын Чүй облусуна караштуу Жайыл районундагы Кызыл-Дыйкан айылында туулган.

Атасы Жүкөш Жолдубай уулу Эшбото небереси ошол эле айылда туулуп-өскөн. Уруусу - төңтөгөр (кытай уруусуна кирет).
Энеси Саадат Оомат кызы - Жайыл районунун Ак-Башат айылынан. Уруусу - жутма (солто уруусуна кирет).

1978-жылы Чүй облусуна караштуу Москва районундагы Будённый атындагы орто мектепти аяктаган.

1979-81-жылдары Советтик армияда Украинанын чыгышында танк айдап кызмат өтөгөн. 

1982-85-жылдары Фрунзедеги курулуш техникумунда окуган. Адистиги - өнөржайдагы жарандык курулуш тармагынын инженери.

1985-90-жж. Кыргыз мамлекеттик университетинин (азыркы Жусуп Баласагын атындагы Кыргыз улуттук университетинин) география факултетинде сырттан окуган.

1985-2013-жылдары Чүй облусуна караштуу Москва районундагы Ак-Суу айылында Ак-Суу кант ишканасында жана крахмал даярдоо ишканасында курулуш бөлүмүнүн башчысы болуп эмгектенди.

2014-жылдан тартып азыркыга чейин Бишкек шаарында курулуш тармагында иштеп келет.

 Коомдук ишмердиги 
2013-жылы декабрда Кыргызстан Жазуучулар Биримдигине мүчө болду. 

 Үй-бүлөсү 
Үй-бүлөлүү. Жубайы - Мунара Мыскалбек кызы. 1964-жылы туулган. 
Алар 1985-жылы баш кошушкан.

Балдары - Рамис (1986), Гүлназ (1988), Исламбек (1991), Айпери (1993).

 Чыгармаларынын кыскача тизмеси 
 Ойлон, изден, тап: Кыргызча кроссворддор жыйнагы. - Бишкек, 2000. 
 Өмүр толкун: Ырлар жыйнагы. - Бишкек, 2003. 
 Кыял чабыты: Ырлар жыйнагы. - Бишкек, 2007. 
 Кыял сырлары: Ырлар жыйнагы. - Бишкек, 2011. 
 Актоко: Баян. - Бишкек, 2015. 

 Интернеттеги шилтемелер 
 https://24.kg/obschestvo/135252_kyirgyizstantsyi_sredi_laureatov_literaturnogo_festivalya_proshedshego_vbryussele/ 
 https://ky..org/wiki/%D0%A4%D0%B0%D0%B9%D0%BB:Temirbek_Joldubayev._Bishkek._01.10.2015.jpg 
 http://www.turmush.kg/ru/news:1329878 
 https://www.youtube.com/watch?v=FlJrfBsKvdc 

Категория:Кыргызстан 
Категория:Кыргыз адабияты 
Категория:Кыргыз жазуучулары 
Категория:Кыргыз акындары 
Категория:Туулгандар 1961-жылы
Категория:Кыргыз таануу
Категория:Чүй облусу 
Категория:XX кылым 
Категория:XXI кылым 
Категория:Кыргыз Улуттук Университети
Адамды тергөө

Кыргыз элинде улуусунун атынан айтпоо - тергөө деп ата¬лат. Жаштар улууларын чоң ата, ата, аке, аба, байке, жезде, чоң эне, эне, апа, эже, жеңе дешсе, кичүүлөрүн иним, үкөм, балам сиңдим, карындашым дешет. Демек, өзгөчө улууларды атынан айтпоо жөрөлгөсү байыртадан эле улуттук адеп-ахлакка, ыйман-ызаатка айланган. Бул адепти билген кишинин улуу адамды атынан айтканга оозу да барбайт.
Ал эми жаңы келген келиндер күйөөсүнүн жакындарын, ал түгүл ошол барган айылдагы улуу кишилердин бардыгын тергешкен. Ал гана эмес бир топ мезгилге чейин кайната, кайнагаларына көрүнбөй «качкан». Тергөөдө ата, апа, эже, жеңе, уста аке, мергенчи аке, фермер аке, саймачы жеңе, мугалим эже, уйчу уул, кичине бала, уул, агай, студент кыз ж.б. деп тергегени жөндүү. Бирок, эч качан адамдын жеке кемчилигин айтып терuегенге жол берилбеши керек.
 Адабият 
 Кадыров Ысмайыл. Кыргыз маданиятынан тамган тамчылар. –Б.: 2011. – 208 б.
Баланын төрөлүшү

Баланын төрөлүшү — Бир баласын курсагына көтөруп, бир баласын бооруна көтөруп, бирөөнү жетелеп турган аялдан өтөөрү жок
Кыдыр аке
Жаш жубайлардагы жагымдуу окуя баланын төрөлүшү. Ба¬ла төрөлгөндө киндигин кескен аял киндик эне болуп эсептелет. Баланын кийинки кулк-мүнөзү киндик энесине окшош болот деп айтышат.
 Киндик эне 
Кыргыз эли жарык дүйнөгө келген ымыркайды биринчи жерден алып, киндигин кесип, киндик канын жерге тамызып, ороп алууну өтө кастарлуу, сыймыктуу иш катары баалашкан. Баланын кулк-мүнөзү, кайраты киндик энесине жараша болот деген түшүнүк боюнча, киндик энени кайраттуу, үлгүлүү, алпейим, дили ак аялдардан тандашкан. Ошондуктан элде "жетемди эмес, жерден алганымды тартам" деген сөз айтылат. Киндик кесүүчү аспап катуу, сүрдүү болгон. Байыркы мезгилде кыргыз эли баланын киндигин муз менен кесип, муздай тунук, сууктай кайраттуу болсун деп ырымдашкан. "Кыргыз эли муз менен киндигин кескен тууштуу элбиз" деген сөз эмдигиче айтылат. Киндик кесүү ак бата айтуу менен коштолгон. Батанын касиети баланын киндик каны менен бирге рухуна кирип, батада айтылган сөздөй узун өмүрлүү, акылдуу, кайрымдуу, боорукер, элдик адам болуусун тилешкен. Алсак: 
Быссымылда, менин колум эмес, Батма, Зууранын колу. Улуунун жашын берсин, Жакшынын башын берсин. Бакайдын өмүрүн берсин, Эр Агыштын көңүлүн берсин. Манастай билектуу бол. Каныкейдей тилектуу бол. Алмамбеттей улуу бол. Аруукедей сулуу бол. Билектүүдөн күчтүү бол. Жалтырактан түстүү бол. Аталуудан улуу бол, Акылдуудан кундуу бол. Энелүүдөн эрке бол, Эл алдында серке бол. Кызыл тилден таңдайлуу бол, Ырыскыдан маңдайлуу бол. Оомийин! 
Киндик эне баланы биринчи көрүп, ата-энесине сүйүнчүлөгөн адам. Деги эле баланын 7 энеси болот. Алар: киндик эне, өз эне, чоң эне, таене, кайын эне, өкүл эне, аяш эне. Киндик эне булардын эң алгачкысы болуп, ал баланын өмүр бою урматтап, сыйлап жүрөр энеси. Азыркы мезгилде шартка жараша келин төрөт үйүндө төрөгөндүктөн балдардын киндик энеси врачтар болуп калды. 
Бала төрөлөр замат киндигин кескенден кийин энесинин чачы менен баланын таңдайын сайгылап кустурган, анткени кокус бала чарайнанын суусун жутуп алса, кийин куспай жакшы торолгон. Ошондон кийин гана киндик эне сары май менен оозанткан, анан ага ат (ысым) коюшкан. Баланын атына белгилүү мазмун сыйдырылган. Ал наристенин келечек тагдырына, шайтан-шабырдан коргоосуна таасир тийгизет деп эсептешкен.

 Адабият 
 Кадыров Ысмайыл. Кыргыз маданиятынан тамган тамчылар. – Б.: 2011. – 208 б.
Сүйүнчү айтуу

Ата-энеңдин сен жаралдың таалайына, Hyp болуп жанып турчу маңдайымда! 
Токтогул Жумадилов
Бала төрөлгөндө, жакын адамы алыс сапардан келгенде, баласы окууга өткөндө ж.б.у.с. кандайдыр бир кубанычтуу окуя болгондо, жакшылык жөнүндөгү кабарды жакын адамдарга айтканда, жакшы санаалаштарга, туугандарга ж.б. билдирүү сүйүнчүлөө болуп эсептелет. Сүйүнчүнү керектүү адамдарга чоң кишилер өздөрү да айтат, же киши чаптырып, же жакын жерде болсо бала чуркатышат./ Мурда айрыкча уул бала төрөлгөндө үймө-үй кыдырып сүйүнчүлөшкөн. (Бул эркек балдардын аздыгынан болсо керек. Анткени жоокерчилик заманда жигиттер көбүрөөк курман болушкан). Мисалы, 
- Сүйүнчү, сүйүнчү! Байке, жеңем балалуу болушту! 
- Болсун, болсун! Бешик боосу бек болсун! - дешкен экен. Мындай жакшы кабарды биринчи айткан кишиге же балага сүйүнчү ыроолошкон. Сүйүнчү алган киши эч качан аз же көп деп айтпашы шарт. Бергенине гана ыраазы болуп кете берет. Бул ата-бабадан келаткан жөрөлгө. Бирок, кээде сараң адамдар сүйүнчү бербей сүйүнчүлөп келген адамдын демин суутуп койгон учурлар да болот. Мындай учурда сүйүнчү айткан киши жоош же бала болсо ичинен наараазы болуп кете берет. Ал эми нарк билген, сөз билген тири карак адам болсо тигини чымчып уяткарат. 
Ага «Манас» эпосунан бир мисал келтирели. Чыйырды уул төрөгөндө Акбалтанын Жакыпка сүйүнчүлөп турганы: Айтканымды туюнчу Арстаным Жакып, сүйүнчү! Дегенимди туюнчу Дегдеген Жакып, сүйүнчү! Карыганда байбиче Кабылан тапты, сүуйүнчү! Жобогондо байбиче Жолборс тапты, сүйүнчү! Жоголордо байбиче Жолдош тапты, сүйүнчү! Эриккенде байбиче Эрмек тапты, сүйүнчү! Кайгырганда байбиче Каралды тапты, сүйүнчү! 
Жакып муну угуп сүйүнгөндөн көпкө эс-учун жоготуп, далдырап калат. Эсине келгенде Акбалтадан байбичесинин чын эле уул төрөгөнүн, анын өзү аман-эсендигин кайта-кайта сурай бе¬рет. Катуу кубанганынан Акбалтага сүйүнчү бергенди да унутат. Акбалта тамашага чалып ушундай кубанычтуу кабары үчүн сүйүнчү бербей, көпкө кыйшаӊдап сараӊданып турганын уяткарат. Анда Жакып күлүп, Акбалтага төмөнкүдөй жооп айтат: Андай болсо Акбалта, Эркеги буудан am болду Эр жигитке тараттым. Ургаачысынын баарысын Ак түлөөгө жараттым. Үйүрү үч жүз болуптур, Жашы үч асыйга толуптур. Камбарбоздун үйрүнөн Каалап туруп тогузду ал. Төөдөн алгын төртөөнү. Терт түлүк малдан төрт тогуз, Балтам сага жетеби?...

Адабият
 Кадыров Ысмайыл. Кыргыз маданиятынан тамган тамчылар. –Б.: 2011. – 208 б.
Жентек той, бала көрүү

Ак бата менен көгөрүп биздин көшөгө, Ата-эне болдук, балдарга көрүп камылга. 
Бактыгул Чотурова
Адам катарын дагы бир адамдын толукташы чоң кубаныч. Ошондуктан үй ээсинин чакырышын күтпөй эле бала төрөлөрү менен айыл-ападагылар бала көрүп келе башташкан. Баланы мурдунан чымчып өөп, аны алдына алып отурган кишиге (байбичеге, келинге, кызга) көрүндүк беришкен. Үй ээси карындагы майду бузуп, баланы оозанткан сары майды талканга аралаштырып келгендерге ооз тийгизген. Жээнтек тойго келгендер бата берип кайтышкан. Эгер жээнтекке мал союлса, мүлжүнгөн сөөктөрдү жерге көмүшкөн. Бул баланы сактоочу, коргоочу Умай энеге курмандык болуп эсептелген. 
Жаш наристеге аяр мамиле жасашкан: салмагын айткан эмес, көп назар салышпаган, кийим-кечесин түндөсү эшикке калтырбаган, күзгүгө көргөзбөгөн. Кыргызда уулдун баласы небере, кыздын баласы жээн делет. Төрөгөн келиндин өз энеси жээнин көрүп келгенде кызына белдемчи тартуулаган. Белдемчи тоо-ташта жүргөн кыргыз келиндери төрөп-түшкөндөн кийин белин бекем бууп, жылуулукту, тазалыкты жана ден соолукту сактоодо зор өбөлгө болгон. (Белдемчинин ошондой эле той-тамашаларда кооздук үчүн да тартынышкан). Бала төрөлгөндөн кийин бир-эки күндүн ичинде туз татытылган суу менен киринтип, денесин тунгактан кетиришет. Бул - «арам сууга алуу» деп аталат. 
Ал эми тун баласын төрөгөн келиндин эки өрүм чачынын учуна чач учтук тагып, элечек кийгизишкен. 
Кыргыздар малдын ичинен төөнү дагы төрөдү деп айтып, төөнүн башына ак жоолук салып, жээнтек берген. 

 Адабият 
 Кадыров Ысмайыл. Кыргыз маданиятынан тамган тамчылар. –Б.: 2011. – 208 б.
Достоштуруу

Ала-Тоолук аз кыргыз, Алды алдыңдан бөлүнбө. Ата-бабаң бирге өскөн, Аралаш жашыл төруңдө. 
Токтаалы Жапаров
Кыргыз эли эч качан дос деп айткан эмес. Эң жакын адамдарын - жолдош, курбу, теңтуш, жакшы санаалаш, бир тилектеш ж.б. аташкан. Эгер бирин-бири дос деп атаса, анда ал өтө эле жакындыкты билдирген. Достошкондор бири-бири үчүн жанын кыюуга даяр болгон. «Манас» эпосундагы Манас менен Алманбет, «Курманбек» дастанындагы Курманбек менен Аккан мына ушундай достордон. Достордун бир туугандан айырмасы жок болгон, ал түгүл айрым жагдайда бир туугандардан да жа¬кын болгон. Мына ошондуктан айрым адамдар бири бирине бе- рилгендикти, бирин бири кыйбастыкты чыңдоо, улантуу максатында балдарын шилекей алыштырып достоштурган учурлар да болгон. Демек, шилекей дос дегендин өзү эле ыйык, касиеттүү. 
Кыргыз эли байыртадан эле экологияга да зор көңүл буруп, табиятка, жан-жаныбарларга бейчеки тийбөө керектигине тарбиялашкан. Алсак, бир бала чымчык кармап алса, аны өлтүртпөй, баланын да шагын сындырбай шилекей алыштырып достоштуруп учуруп жиберишкен. Баланын канаттууларга бол¬гон ызаттоосун, боорукердигин козгогон.
 Адабият 
 Кадыров Ысмайыл. Кыргыз маданиятынан тамган тамчылар. –Б.: 2011. – 208 б.
Вестминстер

Вестминстер  — Лондон шаарындагы тарыхый район, Вестминстер административдик округунун бир бөлүгү. Вестминстер сарайында Улуу Британиянын Парламенти жайгашкан.

Вестминстер районунда жайгашкан атактуу жайлар

Букингем сарайы – британ монархиясынын резиденциясы. 

Трафальгар аянтчасы, адмирал Нельсондун 51-метр болгон эстелиги дал ушул аянтчада турат.

Категория:Улуу Британия
Бейшебай Айтмамбет

Айтмамбет Бейшебай уулу (1984-жылдын июн (кулжа) айынын 29унда туулган) – кытайлык кыргыздардын ичинен чыккан жаш илимпоз, фолклор таануучу, аспирант. 

 Кыскача өмүр таржымакалы 
Айтмамбет Бейшебай уулу 1984-жылдын июн (кулжа) айынын 29унда Кытайдын ШУАРындагы Кызыл-Суу Кыргыз автоном облусуна караштуу Ак-Чий ооданында Ак-Чий (мурдагы Уч) шаарында туулган. 
Анын ата-бабасы – кытайлык мусулман кыргыздардын черик уруусунун карагул уругунан.

Атасы Бейшебай Тойтук уулу (1954-жылы 24-декабрда) туулган. Азыр Ак-Чий шаарында турат. 

Энеси Батмаш Осмон кызы – жоош уруусунан. Ал Ак-Чий ооданындагы Жалаң-Чий кыштагында туулган. Бейшебай менен Батмаш 1970-жж. башында үйлөнүшкөн. Эки уул (Орозомамбет, Айтмамбет) жана эки кызы (Айгүл, Айшагүл) бар. 

Айтмамбет орто мектепти КЭРдеги Кызыл-Суу Кыргыз автоном облусуна караштуу Ак-Чий шаарынан (мурдагы Уч) окуп, 2003-жылы аяктаган.

2003-2009-жылдары Шинжаң педагогикалык университетинде окуп, психология адисигине ээ болгон.

2009-жылы 15-июнда Кыргызстанга барып, бир жарым жылдай Ош облусунун Алай районунда кытайлык фирмада котормочу болуп иштеди.

2011-жылдын февралынан тартып Кыргызстандан кайра Кытайга кайтып келген.

2011-жылдын май (бугу) айынан 2013-жылдын март (жалган куран) айына чейин Кытайдын Выши шаарында мамлекеттик кызматкерлерди тарбиялоо курсунда окуду. 

2013-жылы сентябр (аяк оона) айынан тартып ал Бээжиндеги Борбордук улуттар университетинде (Минзу) Казак тил-адабият факултетинде фолклор таануу боюнча 3 жылдык күндүзгү аспирантурада окуй баштаган. 

Учурда Бээжинде жашайт.

 Фолкор таануудагы иликтөөлөрү 

Учурда ал кыргыз жана түрк фолклор таануусу жана В.Жирмунскийдин эпос таануу жаатындагы салымдары жөнүндө иликтеп келет. 

Илимий жетекчиси – Токтобүбү Ысак кызы. 

 Билген тилдери 
Эне тили – кыргыз тили. Андан тышкары кытайча (ханзу) мыкты билет, орусча окуй алат, англисче жана монголчо үйрөнүп жатат. Уйгур жана казак тилдериндеги адабиятты (араб жазмасында) эркин пайдаланат. 

 Эмгектери 
 

 Интернеттеги шилтемелер 
 http://archive.ktrk.kg/ky/content/uluu-manaschy-zhusup-mamaydy-akyrky-saparga-uzatuu-zyynaty-ottu
 http://www.zpress.kg/news/news_only/33/38259/486.py
 http://www.dem.kg/kg/article/6312/v-urumchi-prohodit-konkurs-skaziteley-eposa-manas

Категория:Кытай
Категория:ШУАР
Категория:Ички Азия
Категория:Кыргыз таануу
Категория:Кыргыз адабияты
Категория:Кыргыз тарыхы
Категория:Котормочулар
Категория:Этнография
Категория:Тарыхчылар
Категория:Манас таануу
Категория:Туулгандар 1984-жылы‎
Категория:Кызыл-Суу Кыргыз автоном облусу
Категория:Кытайлык кыргыздар
Категория:Түркология 
Категория:Кыргыз адабиятчылары
Аш-той

Жакшылыктан кача берсең, жамандык өзү басып келет
М. Убукеев
Кыргызда жамандык, жакшылык деген түшүнүк бар. Жакшылык - бала төрөлгөндөн баштап, каза болгонго чейинки тойлор, дос-тамыр күтүү ж.б. адамдык мамилелер, ал эми жамандык - сөөк коюу. Жакшылыкты той берүү менен белгилөө, жамандыкты (өлүм-житим) аза күтүп кайгыруу менен белгилөө салт. 
Той - дасторкон жайнаган дүйүм тамак-аш, бака-шака түшкөн таң-тамаша менен коштолот. Ал күнү ал үйдө ыр-күлкү оболоп, санжыра-сармерден айтылат. Той бала төрөлгөнгө, аны отургузганга, кыз берип, келин алганга, жаңы үйго киргенге ж.б. арналып берилет. Туулган күнүн белгилөө салты кыргызда бол¬гон эмес. Бул кийин гана адатка айланып калды. 
Тойдо тилектер айтылып, бата берилген. Азыр деле тилектер айтылат, бирок той чыныгы майрамга айланбай, кийин кийилбөөчү чапандар жабылып, сөз чектелип, музыка дүңгүрөтө ашкере бийик коюлуп, жылаңач кыздар бийлеп, фотографтар, артисттер келип, той филармонияга, циркке, бизнес жасоочу жерге айланып баратканы, тамада 7 келин, 7 жигитти чакырып, алманы (тамак) багелегинен киргизип, моюндан чыгарып, эки-экиден алма тиштеттирип, беттерин, төштөрүн тийиштирип, айтор төө чечмейдин сыйда түрүнө өткөнүбүз жакшы эмес. Айтор тойдон ырахат алып, эс албастан, суй жыгыла чарчап, бир нече күнү кулагың дүңгүрөп жүрөт.

 Адабият 
 Кадыров Ысмайыл. Кыргыз маданиятынан тамган тамчылар. –Б.: 2011. – 208 б.

Категория: Кыргыз Адабияты
Категория: Маданият
Аӊкилдек

Таяк ыргытуу оюну. 
 Таяктын узундугу 1 м болот. 
Балдар кезек менен таяк ыргытышат. Таяк ыргытылганда улам бир ба¬шы жерге тийип, аӊкилдек атып кетиш керек. Таяктын эки башы тоголок болсо, андай таяк жакшы аңкилдек атат. Жакшы ыргы тылган таяк ондон ашык аңкилдек атат. Бул оюн колдун, манжалардын күчүн чыӊдайт, көз өлчөмүн өнүктүрөт, шамдагайлыкка, шайдооттукка көнүктүрөт. Оюн көбүнчө тоодо ойнолот.
 Адабият 
 Кадыров Ысмайыл. Кыргыз маданиятынан тамган тамчылар. –Б.: 2011. – 208 б.

Категория: Кыргыз Адабияты
Категория: Маданият
Жамбы атмай, кыйык атуу

Жамбы атмай, кыйык атуу - Кыргыз элинин байыркы оюндарынын бири. Ар түрдүү формада жана ар кандай салмакта уютулган, илгерки заманда акча ордуна жүргөн күмүш - жамбы деп аталган. Аш-тойлордо жамбыны бийик жерге илип коюп, көзгө атар мергендерди сынашкан. Жамбы мурда жылкынын куйрук кьшына байланып илинген. Жамбы атуучулар ошол кылды үзө атып, жамбыны түшүрүшкөн. Жамбыны мурда жаа менен атса, кийин мылтык менен атууга өтүшкөн. Мылтыктын калибрин, бытыранын номерин, катышуучулардын санын ж.б. шарттарды мелдешти өткөргөндөр аныктаган. Аянт айылдан четте кеминде 500x500 м өлчөмүндө болуп, 16 жаштан өткөн оюнчулар бытыра мылтык жана ээр токумдуу ат менен катышкан. Учуна 3-4 м туура жыгач бекитилген 10-15 м узундуктагы шыргый тикесинен ор- нотулуп, ага кыйыкка байланган бута («жамбы») илинген. Ал 25x30 см чоӊдуктагы кагаз же фанерадан кара боёк менен боёлуп, куш түспөлүндө жасалган. Мелдеш башталганда кезектеги оюнчу мылтыгын октоп, чаап бара жатып бутага 70-75 м калганда аткан. Башка туру боюнча бута 7-8 м бийиктикте Г тамгасына окшош устунга илинип, ок 25-30 метрден атылган. Бардык чыгууларда эң көп упай алган жаат же аткыч мелдештин жеңүүчүсү деп табылган. Оюн 1972-80-ж. спорттун улуттук түрү катары ойнолгон.
 Адабият 
 Кадыров Ысмайыл. Кыргыз маданиятынан тамган тамчылар. –Б.: 2011. – 208 б.

Категория: Кыргыз Адабияты
Категория: Маданият