Үрк

Үрк — Флеволанд провинциясындагы шаар жана муниципалитет. Калкы: 17 946 (2008). 1986-жылдан бери Үрк өзүнчө муниципалитет болуп саналат (109,90 км², жер аянты: 11,54 км²). Эйсселмээрди оңдоо иштери уланып жаткандыктан, жер аянты көбөйөт.

Бүгүнкү күндө жергиликтүү экономиканын пайдубалдарынын бири - Түндүк деңизинде балык уулоо. 2012-жылга карата Урк Нидерландиядагы эң чоң балык уулоо флотуна ээ (130 кеме, экипажы 900дөн ашык адам).

Үрктүн өзүнүн 17 орундуу муниципалдык кеңеши бар. Кылымдар бою жакырчылыкка карабастан, Үрктүн жергиликтүү тургундары болгон үрктүктөр көптөн бери өздөрүнүн туруктуулугу, биримдиги жана өзгөчө этникалык өзгөчөлүгү менен айырмаланып келишкен. Алардын диалекти бир катар уникалдуу өзгөчөлүктөргө ээ. Үрк салттуу түрдө Реформаланган Чиркөөнүн жана Төңкөрүшкө каршы партиянын чеби катары кызмат кылып келген.

 Тарыхы 
Полдерлерде негизделген Флеволанд провинциясы 1986-жылы гана түзүлгөнү мененНидерланды, Урктун өзү 966-жылдан бери белгилүү, ал Отто Iнин Кёльндеги Панталеон монастырына берген жарлыгында эскерилет. Полдерингге чейин Урк шаары ушул эле аталыштагы аралда жайгашкан. Жогоруда айтылган жарлыктын текстинде: "Cuiisdam insulae medietatem in Almere, que Urch vocatur" (латынча: "Төмөнкү Альмердеги бир нече аралдардын бири Үрх деп аталат") деп айтылат. Жергиликтүү уламышка ылайык, аралда бир кезде беш айыл болгон. Бирок бара-бара арал суу астында калып, адамдар барган сайын жогору көтөрүлө беришкен. 1475-жылга чейин Үрктүн Жогорку жана Төмөнкү Сеньёриялары Ван Күнре үй-бүлөсүнүн колунда болгон. 1475-жылдан 1614-жылга чейин Урк Утрехт патрицийинин үй-бүлөсү Зуденбалхка таандык болгон:

 1475—1495: Эверт I Соуденбалх (1424—1503);
 1495—1530: Эверт II Соуденбалх (1455—1530);
 1530—1558: Йохан Соуденбалх (1503—1558);
 1558—1567: Эверт III Соуденбалх (1540—1567);
 1567—1599: Геррит Соуденбалх (1541—1599);
 1599—1614: Варлавина Соуденбалх (1538—1616).
1614-жылдан 1660-жылга чейин Үрк Антверпендин жараны (испан жараны дегенди билдирет) Йонххир ван дер Вервеге таандык болгон. 1617-жылы ал Үрк дарыясына маяк курган. 1660-жылдан 1792-жылга чейин Урк Амстердам муниципалитетине, ал эми 1660-жылдан 1678-жылга чейин аны Апельсин үйүнүн душманы Андрис де Граефф башкарган. 1792-жылдан 1950-жылга чейин Урк Түндүк Голландия (Түндүк Голландия) провинциясына караган. Үрк балыкчылары деңиздин коркунучтарына дайыма туш болушкан. Мисалы, 1865-жылы деңизде 343 жергиликтүү балыкчы каза болгон. 1897-жылы материктен Үрккө биринчи телефон кабели тартылган.

Биринчи дүйнөлүк согуш учурунда Үрктө шерик мамлекеттердин интерндик офицерлери үчүн лагерь түзүлгөн: негизинен бельгиялыктар, британиялыктар жана француздар. 1916-жылы болгон чоң суу ташкынынан кийин, Зөүдерзээ булуңунун бир бөлүгүн кургатуу боюнча расмий чечим кабыл алынган.

1927-жылдан 1933-жылга чейин Түндүк деңизди булуңдан бөлүп турган Зөүдерзээверкен инженердик долбоорунун алкагында Афслөүтдейк дамбасы курулган. Натыйжада, "Түштүк деңизинин" ордуна тайыз тузсуз көл Эйсселмээр пайда болгон. 1939-жылдан 1942-жылга чейин, Экинчи Дүйнөлүк Согуш учурунда, Үрк дамбалар аркылуу Фрисланд жана Оверейссел провинциялары менен байланышкан. Ошентип, ал арал болбой калган. 1944-жылга чейин жетүүгө кыйын Үрк басып алган эмес. Үрктүктөр көп учурда кулаган шериктердин учкучтарын баш калкалап турушкан. Бул 1944-жылы 18-ноябрда немистер Үрктү полдерлер аркылуу басып алып, дароо 80 эркек менен баланы камакка алганда өзгөргөн. Ошондон тартып, Үрк бир нече ай бою немистер тарабынан ээленип, алар Үрктүктөрдүн башына момун мэрди коюшкан. Айрым тургундар, анын ичинде жөөт Кропвельддин үй-бүлөсү да өлтүрүлгөн. 1945-жылы 17-апрелде Үрк канадалыктар тарабынан бошотулган.

20-кылымда Үрк жери Нордоостполдердин курамына кошулган. 1950-жылдан 1986-жылга чейин Үрк Оверейссел провинциясына караган. 1986-жылдан бери Үрк эң жаңы провинция Флеволандга караган.

 Кеме куруусу 
Үрктүн эң эски кеме куруучу жайы 1768-жылдан бери Балк үй-бүлөсүнө таандык. Кеме куруучу жай мурда балык уулоочу кемелерди оңдоого адистешкен, бирок 1932-жылы Афслөүтдейк дамбасынын курулушу менен баары өзгөргөн. Дамба балык уулоо тармагында олуттуу төмөндөөгө алып келген. Андан кийин Балктар жүргүнчү ташуучу кемелерди жана жеке яхталарды, ал эми 2004-жылдан баштап суперяхталарды кура башташкан.

 Галереясы 

 Белгилери 

Категория:Нидерланд шаарлары