Zhantas/Cleaned-Kyrgyz_Wikipedia huggingface dataset:
Дөөлөталиева Бакбү

Дөөлөталиева Бакбү Оймочу. 1929-ж. Токтогул районундагы Ак-Тектир айылында төрөлгөн.
 
Таенеси Куунактын нускасын алган. Кыйла жылдары чарбада иштеген. Кийинчерээк боз үй көтөрүүгө ышшланып, жыгачын өмүрдөшү жасаса, өзү анын ичи-сыртын жасалгалаган. Бакбүнүн шири жасоо ыкмасы төмөнкүчө. Жаңы сыйрылган уйдун терисинин жүнүн кырып, аны шилтеге салат (шилтеге салуу - комуз кактын түбүн, чиенин, карагандын бир түрүнүн түбүн казып казанга кайнатып, ага терини салуу). Ал үчтөрт күндөн кийин аябай былкылдап жумшарат. Казандан чыгаргандан кийин жумшак боюнча бычып тигет. Ичине кум салып, анан ага мүйүз сындыргысы аркылуу (чийим шибегеси) тери тоборсуп келатканда көркөм оюм-чийимдерди келтирет. Көөкөрдүн ийинин, моюнун жана түбүн көркүнө келтирүү үчүн уздун ийри шиши бар. Тери ичиндеги куму боюнча кургайт. Ал буюмдун кебин ойдогудай келтирет. Ага оюм-чийим батырыла да түшөт. Кумун төгөөрү менен ал көөкөр болуп калат. Ал сабаа жасоодо тери шилтеден чыккандан кийин түз жайга тасмадай керет да, коңур кургак болгондо бычат. Көөкөр менен сабааны ыштыкка коёт. Ыштык ичинде туура жыгачтары болот. Буюм ошого илинет. Ыштыктын от жага турган жери төрт-беш кулач алыс болот. Уз көбүнчө самандын, арпа-буудайдын бакалы менен ыштайт. Бакбүнүн боз үй жасалгаларында, кийиз оюмдарында ак, кызыл, ач жашыл, ач сары өңдөр буюмдун узга таандык жүзүн ачып берет да, «Бакбүнүн оюмдары» деген таанып-билүүчү чекке жетет. Андай чыгармачылык «жабык башынан» сезилет. Анын «ак этеги» «кош чагармак» (бакжагай көчөт) болуп көрүнөт. Уздун уздук татымы кызыл-жашыл өндү бири бирине жуткурбай берүүдөн көрүнөт. Жашыл оюмга актан милте коюу аркылуу аягында ак-карадан «ак этек» түшүрүүсү өзүнчө колоритти пайда кылат. Мунун ортосунан ич ара элементтери төп түшкөн «жүрөкчөлөнгөн» табак оюм чыгат. Ар бир жүрөкчөдө «кочкор мүйүз оюму» «кош мүйүз оюму» биригип, ал өзүнчө «жүрөкчө оюмун» түзөт. Уз жабык башты 75 баш үйгө чактап жасайт, ал төрт бөлүктөн турат. Ага тегирич уланат. Жети түгөйлүү тал аркылуу ак-кара жиптер «чагармак көчөтүн» түшүрөт. Бакбү «кош мүйүз көчөтүн» берүүдө 25 түгөйлүү жипти эришке чыгарат. Борбордук көчөттүн четтериндеги чагармактан кийин салттуулукту сактап, түймө чачыкты чалып чыгат. Кызы Венера эне өнөрүн улоодо. Катышкан көргөзмөлөрү, кароо-сынактары жана алган сыйлыктары 1982-ж. СССРдин 60 жылдыгына карата «Элдик көркөм кол өнөрчүлөрдүн республикалык II кароо-сынагы». Боз үй жасалгалап келгени үчүн ЭЧЖРКнүн I даражадагы диплому; 1984-ж. Кыргыз ССРинин жана Кыргызстан Компартиясынын 60 жылдыгына карата Элдик чеберлердин көркөм буюмдарынын республикалык II кароо-сынагы». Боз үйдүн ички сырткы жасалгалары үчүн Обкомдун жаиа Облаткомдун I даражадагы диплому. Кыргызстан КП БКнын жана Кыргыз ССР Министрлер Советинин III даражадагы диплому.

 Колдонулган адабияттар 
Акматалиев A. Кыргыздын уз-усталары: Антология/Башкы ред. А. Карыпкулов; сүрөтчүлөрү Д. Чочунбаева, Г. В. Половникова. — Б.: КЭнин Башкы редакциясы, 1997, — 240 б.
ISBN 5-89750-080-0
Категория:Инсандар
Досбаева Суусар

Досбаева Суусар Өрмөкчү, саймачы. 1937-ж. Сузак районундагы Ачы айылында төрөлгөн.
 
Орто билимдүү. Колхоздо эсепчи болуп иштеп, эс алууга чыккан. Азыр Тогуз-Торо районунун Арал айылында жашайт. Баатыр эне. Кыз кезинде өзүнүн себин өзү кармоо аркылуу узчулукка ышкысы түшкөн. Суусар түштүк курагынын, илме дос саймасынын, кара термесинин көркөм көчөттөрүнүн бардык түрлөрүн кармайт. Ал 80 баш үй көтөрүп, анын ички сырткы жасалгаларын талаптагыдай көркөмдөп жасоосу аркылуу көпчүлүктүн купулуна толгон. Уз өзүнүн шакирттери жана үйрөнчүктөрү: Черикова Мээрбүбү, Үмөталиева Жылдыз өңдүүлөр менен «Манас-1000ге» карата ак өргөө көтөргөн. Мында таар, чий, кийиз, түймө буюмдарына жалаң кызыл-көк түстү айкалыштырып, анын «аламычына», «ала мончогуна», «чычкан изине», «бычак учуна», «тумарчасына» ак-кара түстү колдонуу менен буюмду бир өңчөй, бир демде кармоосу аркылуу ак өргөөсү нукуралыкты билдирет. Ал боз үйдүн жыгачына Сатыбалдиев Манас (Кара-Буура айылы) мыкты узанган.

 Колдонулган адабияттар 
Акматалиев A. Кыргыздын уз-усталары: Антология/Башкы ред. А. Карыпкулов; сүрөтчүлөрү Д. Чочунбаева, Г. В. Половникова. — Б.: КЭнин Башкы редакциясы, 1997, — 240 б.
ISBN 5-89750-080-0
Категория:Инсандар
Дооронбеков Жакшылык

Дооронбеков Жакшылык Зергер. 1938-ж. Кара-Буура районундагы Бейшеке айылында төрөлгөн.
 
Орто билимдүү, механизатор. Себетти колдо жасоону Төрөгүл устадан, күмүш бетине чийим түшүрүп, ага себет төгүүнү Бейшенаалы Курманкул уулунан үйрөнгөн. Зер жасалгалары: сөйкө, билерик, шакек, оймок, бойтумар өңдүүлөргө себетти (сыя төгүү) пайдаланууга чоң усталардын узануу ыкмаларын таасын колдонуп, андан ары улоого ишенимдүү нугу бар. Себет жасоо, аны күмүш бетине жугузуу, ага акак таш чөгөрүү, ийне шибеге аркылуу күмүш оюм-чийим түшүрүү ыкмаларына узанууда анын чыгармачылык чыйырындагы үндөштүктөр өз устаттарынан анча айырмалана албайт. Бирок, такай көркөм буюм кармоосунда улам өзүнүн чеберчилик кошумчаларын киргизип отурат да, өнөр кайра чеберди ээрчигендей сезилип турат. Катышкан көргөзмөлөрү, кароо-сынактары жана алган сыйлыктары 1984-ж. Кыргыз ССРинин жана Кыргызстан Компартиясынын 60 жылдыгына карата «Элдик чеберлердин көркөм буюмдарынын республикалык кароо-сынагы». Зер буюмдары үчүн Кыргызстан КП БКнын жана Кыргыз ССР Министрлер Советинин Ардак грамотасы; 1988-ж. Кыргыз ССР Илимдер Академиясынын, Кыргыз ССР Маданият министрлигинин, Кыргыз ССР Жергиликтүү өнөр жай министрлигинин жана Кыргыз ССР Сүрөтчүлөр союзунун «Эл чыгармачылыгынын Бүткүл союздук II фестивалына карата элдик чеберлердин республикалык көркөм көргөзмөсү». Зер буюмдары мамлекеттик музейлерге экспонатталган.

 Колдонулган адабияттар 
Акматалиев A. Кыргыздын уз-усталары: Антология/Башкы ред. А. Карыпкулов; сүрөтчүлөрү Д. Чочунбаева, Г. В. Половникова. — Б.: КЭнин Башкы редакциясы, 1997, — 240 б.
ISBN 5-89750-080-0
Категория:Инсандар
Деркембай уулу Алым

Деркембай уулу Алым Зергер. 1900-ж. Нарындын Эки-Нарын деген жеринде төрөлгөн.
 
Ал аймакташ Айтымбет устанын үлгүлөрүн кармоо менен өзүнчө нук алат. № 53-жылкы заводунда устакерчилик, жылкычылык кылган. Зергерчилиги менен темирчилигинде кургак («чапкылоо», «чегүү», «ийүү», «созуу», «эшүү», «тордоо» ж. б.) жана чыктуу («жашытуу», «эритүү», «сиркелетүү», «сьмлоо», «кепшерлөө», «уютуу», «тогуз төбөлөө») устачылыкты тең кармаган. Анын күмүш буюмдарына узануусунда көркөм калыбы болгон. Ага эритип, ийип-чоюп жатак алдырып чапкан. Билектерин эшип, жумурулап, жазылантып жасайт. 

Чолпуларына бир тумарчадан төрт канат чыгарып, анын ар бирөенөн төрттөн калакча чыгат. Ага «айчык» түшүрөт. Күмүш бетине түшкөн көркөм оюмдар женөкөйрөөк берилет, бирок, көзгө кооз көрүнөт. Күмүш калакчалары чыйратылган күмүш зымдар аркылуу илиштирилет. Зергер айрым нускаларында буюм бетин чегүү аркылуу жүрөкчө түшүрөт. Ал алты сай шакек, оймокторго, билериктерге арбын узанат. Алым уста кезегинде ат жабдыктарын да кармаган. Ага түшкөн шөкөттөрү «моңолдордун сынпосторунан» анча айырмаланбаган.

 Колдонулган адабияттар 
Акматалиев A. Кыргыздын уз-усталары: Антология/Башкы ред. А. Карыпкулов; сүрөтчүлөрү Д. Чочунбаева, Г. В. Половникова. — Б.: КЭнин Башкы редакциясы, 1997, — 240 б.
ISBN 5-89750-080-0
Категория:Инсандар
Дербишалиев Уланбек

Дербишалиев Уланбек - Жыгаччы. 1970-ж. Ак-Суу районундагы Жергез айылында төрөлгөн.
 
Бишкектеги көркөм кол өнөрчүлүк окуу жайын бүткөн. Жыгаччылык таасирди Кулболдиев Муканбеттен алган. Жыгачтын ар кандай түрлөрүнүн текстурасын мыкты тааныйт. Жыгачты мелүүн жайга кургатат. Абалы буюм-тайымдын түспөлүн сомдоп алат да, ага чагарактата, балык жондото көбүнчө «кыял оюмду», «бармак боочу оюмду» түшүрөт. Буга анын кырма идиштери кирет. Уланбек жасаган үлгүлөрүнө тематикалык жактан композициялык сюжет түзүп, образ жаратат. Андай иштерине «Манастын төрөлүшү», «Үч мээрим», «Тогуз коргоол», «Шахмат» өңдүүлөрү кирет. Катышкан көргөзмөлөрү, кароо-сынактары 1994-ж. Көркөм кол өнөрчүлөрдүн жана сүрөт ышкыбоздорунун кароо-сынагы. «Тогуз кумалак» аттуу жасалга-колдонмо буюму үчүн Башкы сыйлык, I-даражадагы диплом.

 Колдонулган адабияттар 
Акматалиев A. Кыргыздын уз-усталары: Антология/Башкы ред. А. Карыпкулов; сүрөтчүлөрү Д. Чочунбаева, Г. В. Половникова. — Б.: КЭнин Башкы редакциясы, 1997, — 240 б.
ISBN 5-89750-080-0
Категория:Инсандар
Дейди уулу Абдыкул

Дейди уулу Абдыкул (1904-1976) Жыгаччы. Кочкор районундагы Семиз-Бел айылында төрөлгөн.
 
Аламүдүн районундагы Көк-Жар айылында жашап, өмүрүнүн көбүн Кенен-Аңыракайдагы МЖСтин малын багууга жумшаган. Жайсандык казак устага шакирт болуп, кийин ез бетинче керки, тарткы, тестин баскычын жасап узана баштаган. Уста кадимки эле койдун жаңы кыгын тизе бою үйүп, үстүн тегиздейт. Ага суу себет. Кыкка укуруктай талдарды сойлотуп киргизет. Билектей талдардын бир тобун катар жаткызгандан кийин анын үстүнө дагы кык бастырат. Кайрадан колу менен шапшып суу сээп, үстүнө дагы тал тизет. Акыры үйүлгөн кык балык жон болуп чыгат. Бир, бир жарым сааттан кийин кык ысып буу көтөрүлөт. Кыктан жыгачты алат. Жылыган жыгачтын илеби көпкө суубайт. Муну теске салып басканда кайыштай жумшарат, жыгач жашып, ийриси ойдогудай түзөлөт. Талды түздөгөңдөн кийин боз үйдүн ууккерегесин болжолу менен жонуп жасайт. Же абалы уук, керегенин жыгачынын учу чыкпагандай арык жасап, ага кык толтуруп, түтүнү көтөрүлгөнчө кор кылат. Анан ага жыгачты сойлотот. Мындай ыкма кыйла опурталдуу. Жыгач күйүп, чычала болуп кетиши ыктымал. Устанын боз үйдүн жыгачын жасоочу теси эң жөнөкөй. Ошол тес аркылуу боз үйдүн бүтүндөй адими жыгачы: уук, кереге, түндүк жасалууда. «Тестин баскычы» - метрден ашып-ашпай баса турган жагы жаллак, башка тарабы жумуру. Муну уста сол капталына салат. Кучкач ээрдин кашындагы эки ачадай жерге аштап, салмак менен басканда жыгач каалагандай ийрейет. Мындай ыкманы колдонууга маш уста ууктун сызма илгичке, жабык башка жана кереге көзгө байлана турган тарабындагы ийгисин ойдогудай иет. Тестин баскычысыз уукту, керегенин көзүн, түндүктүн чагарактарын ийүүгө мүмкүн эмес. Абдыкулдун тес, тестин баскычынан башка тарткы деген аспабы бар. Анын эки тарабы миздүү, эки сабы бар. Тарткы менен ууктун жана керегенин билегине жол түшүрүлөт. Боз үйдүн жыгачына ал Суусамырдын талы менен кайыңын колдонгон. Малчыларга ылайыктап жасаган анын боз үйүнүн жыгачы төрт канат, 55 баштуу, 9 көктүү, жел көздүү керегеси болгон. Көгүн төө терисинен тилген. Кадик уста Абдыкул жерди чуңкур кылып казып, көлчүк жасап, ага жаңы сыйрылган терини көөмп жүнүн жыдыткан. Андан тилип көк жасаган. Көккө өгүз терисин да колдонгон. Боз үйдүн жыгачын жошологон. Жошону казактардын КөкАдыр деген жеринен алган. Ал боз үйдүн жыгачынын касиетин сактап, узакка урунуу үчүн табылгыс боёк болуп саналат.

 Колдонулган адабияттар 
Акматалиев A. Кыргыздын уз-усталары: Антология/Башкы ред. А. Карыпкулов; сүрөтчүлөрү Д. Чочунбаева, Г. В. Половникова. — Б.: КЭнин Башкы редакциясы, 1997, — 240 б.
ISBN 5-89750-080-0
Категория:Инсандар
Гапарова Саадат

Гапарова Саадат - Килемчи жана өрмөкчү. 1933-ж. Баткен районундагы Говсувар айылында төрөлгөн.
 
Тамеки өстүрүүчү бригадада эмгектенет. Ал уз үй-бүлөдө өскөндүктөн көркөм кол өнөрчүлүктүн көпчүлүк түрлөрүн кармай билет. Термени кайын энеси Базилден үйрөнгөн. Ал шалчага «тай туяк көчөтүн», «ит таман көчөтүн», «тайлак таман көчөтүн», «терме», «беш кеште» сыяктуу таардын көркөм үлгүлөрүн такай кармап, ал үлгүлөрү тарыхий жасалгалык мааниге ээ болууда. Анын килем буюмдарына түшүрүлгөн «ашкана көчөттөрүнө» жашылды кызыл түскө арбын пайдалангандыктан буюм бети канчалык так, төп түргө бай болгону менен анча ачылбай, бүдөмүк көрүнөт.

 Колдонулган адабияттар 
Акматалиев A. Кыргыздын уз-усталары: Антология/Башкы ред. А. Карыпкулов; сүрөтчүлөрү Д. Чочунбаева, Г. В. Половникова. — Б.: КЭнин Башкы редакциясы, 1997, — 240 б.
ISBN 5-89750-080-0
Категория:Инсандар
Гапарова Изат

Гапарова Изат Өрмөкчү жана саймачы. 1938-ж. Баткен районундагы Кара-Суу айылында төрөлгөн.
 
Жумушчу болуп иштеген. Изат төө жүнүн ийирип, чыйрак оң-тетири чыйратып, ат жабуунун бир беткей жердигин жаратат да, ага «илме дос» саймасы аркылуу кооздук түшүрүүгө машыккан. Мында «тогуз төбөлөөдөн», «допу төбөлөөдөн» турган табакчаларда «ийрек көчөтүнүн», «кайкалак көчөтүнүн», «жылдызча көчөгүнүн» элементтерин ич ара сарысаптайт. Көк-кызыл түс алдыга чыгып, четине ак-карадан турган кадимки өрмөк ыкмасы аркылуу «чагармак көчөтү» берилет. Ton чачыктарына зымдан кырчоо түйүм жасайт. Изаттын балыштык, жаздыктык кара жердикке түшкөн саймаларында өз ара өңдү тандай алышы анын «бадам оюму», «өзөк оюму» жана ага түшкөн «суусунан» билинет. Эмгеги баттамада.

 Колдонулган адабияттар 
Акматалиев A. Кыргыздын уз-усталары: Антология/Башкы ред. А. Карыпкулов; сүрөтчүлөрү Д. Чочунбаева, Г. В. Половникова. — Б.: КЭнин Башкы редакциясы, 1997, — 240 б.
ISBN 5-89750-080-0
Категория:Инсандар
Быжыева Эркин

Быжыева Эркин Бычмачы-тикмечи. 1937-ж. Аламүдүн районундагы Чоң-Таш айылында туулган. Орто билимдүү.
 
Азыр Кара-Көл калаасында «Назик» чакан ишканасында узданат. Анда ак калпактын үлгүлөрүн жаратууда. Аны «кыз калпагы», «жаштар калпагы», «карыялар калпагы» өңдүүлөргө бөлүп узданат. Эркин саймачылыгында «кыял оюмунун», «мүйүз оюмунун», «бармак боочу оюмунун» эң майда элементтерин көчөт үчүн пайдаланат. Уулу Кыдырмышов Кутманбек (1955-ж. туулган, сүрөтчү-прикладник) чийген көркөм оюм-көчөттөрдүн үлгүсүн пайдаланат. Ал боз үй көтөрүп, чебер аткаруучу катары ак өргөөнүн ички-сырткы кооздугу үчүн салттуу буюм үлгүлөрдүн көрүнүктүүлөрүн тандаган. Катышкан көркөм көргөзмөлөрү жана алган сыйлыктары 1987-ж. Улуу Октябрь революциясынын 70 жылдыгына карата көркөм кол өнөрчүлөрдүн республикалык көргөзмөсү, кароо-сынагы. «Кыял» элдик көркөм кол өнөрчүлүк бирикмесинин Ардак грамотасы. 1988-ж. Эл чыгармачылыгынын бүткүл союздук II фестивалы. II даражадагы диплом, медаль.

 Колдонулган адабияттар 
Акматалиев A. Кыргыздын уз-усталары: Антология/Башкы ред. А. Карыпкулов; сүрөтчүлөрү Д. Чочунбаева, Г. В. Половникова. — Б.: КЭнин Башкы редакциясы, 1997, — 240 б.
ISBN 5-89750-080-0
Категория:Инсандар
Буудайчиева Разия

Буудайчиева Разия Шырдакчы. 1923-ж. Кочкор районундагы Кызыл-Дөбе айылында төрөлгөн.
 
Ал айылдаштарына үлгү таратуучу катары таанылган. Саймачылыктан уздугун баштап, кийин биротоло кийиз буюмдарын (көбүнчө шырдак) кармоого өтөт. Анын түр шырдактары дубалга тартууга да шартташкан. Анда ал бири бирине окшобогон 12-13 табакчаларын «аламыч» аркылуу (көбүнчө «бычак учу») бөлүп, ар биринин ичинен «кочкор мүйүз оюмунун» ичинен «кочкор мүйүз оюмун», «карга тырмак оюму» бар «куш канат оюмунун» ичинен «кочкор мүйүз оюмун», «кочкор мүйүз оюмунун» ичинен «жүрөкчө оюмун», «төрт кочкор мүйүз оюмунун» ортосунан өзүнчө өзөк, төрт «мандалак оюмунун» ичинен «ит куйрук оюмун» чыгарып, булардын колтуктарына «мүйүз оюмунан», «карга тырмак оюмунан», «куш канат оюмунан» турган «жарым кыял оюмун» берип, четине бир эле «бармак боочу оюмун», «ит куйрук оюмун», «сыңар мүйүз оюмун» караактан, кара-сарыдан, кара-кызылдан берип коюшу аркылуу кооз көрүнот. Жээк оюмдарында алды-артынан «мүйүз оюмдары» үзүл-кесилсиз берилген «жүрөкчө» мүнөздүү келет. Сүрөттө Буудайчиева Р. шакирти менен.

 Колдонулган адабияттар 
Акматалиев A. Кыргыздын уз-усталары: Антология/Башкы ред. А. Карыпкулов; сүрөтчүлөрү Д. Чочунбаева, Г. В. Половникова. — Б.: КЭнин Башкы редакциясы, 1997, — 240 б.
ISBN 5-89750-080-0
Категория:Инсандар
Нуфтидин Букардинов

Букардинов Нуфтидин Зергер. 1959-ж. Кочкор районундагы Арзы айылында төрөлгөн.
 
Бишкектеги № 19 элдик көркөм кол өнөрчүлүк кесипчилик-техникалых окуу жайын бүтүрүп, анын зергер бөлүмүндө башкы чебер болуп иштеген. КМУнун Караколдогу филиалын бүтүргөн. Атасынан ат жабдыктарын кармоо нускасын, Чүй районундагы Маданият айылында жашаган таежездеси Хунушаалыдаи зергерчиликти, мугалими Мырзабаев Шамандын үлгүлөрүн алган. Нуфтидин ат жабдыктарын аруу колдон чыгарат. Буюмдагы бөтөнчөлүк - андагы зергерчилик. Зергерчилик-күмүштү, жезди, мисти ич ара айкалыштыра кармай билгени. Нуфтидин ээрге, жүгөнгө, көмөлдүрүккө, басмайылга, куюшканга, үзөңгүгө жезди жогорку чеберчиликте чабат. Алсак, үзөңгүнү кызыл жезден куюп, ага илгерки кыз үзөңгүсүнүн түспөлүндө кооздук берет. Ал ээрдин кашына, чарасынын жээгине, алдыңкы-үстүңкү актасына жезди кылдай ичке кылып чоюп, аны эшип чаап, төгөрөгүн жээктейт. Чебердин ээр токумундагы «купа», «сүзмө», «того», «сагалдырык», «кошунду», «чагалдырык», «солондор» сыяктуу куйма шөкөттөрүнүн нускасы кайышка майда жаяа сыйда, так жана таза, чыныгы чыгармачылыкта чабылат. Кыз-келиндердин аруу буюмдары: сөйкө, желбирөөч, шакек, билерик, оймок, топчу, төөнөгүч, бой тумар, эр кемер өңдүүлөрдү зергерчиликтин жана жекече чыгармачылыктын күчүнө салып, бир тутумда айкалыштыра жүзөгө ашырат. Буюмдун жердигин дүкөңдөн алат. Күмүштү чач учтуктардан эритет. Өзү жасап алган аспап-куралдары бар. Көркөм куйма калыптарынын ондон ашык түрлөрүн алмаксалмак пайдаланат. Көрүк катары компрессорлорду (жел үйлөткүчтү) колдонот. Буюмдун бетине көркөм оюм түшүрө турган чийим шибегени да өзү жасаган. Нуфтидин ээрди курама кылып чабат. Мында негизинен кыргыз ээрикин эң эски, өтө сыйда, нукура үлгүлөрүнөн болуп саналган «анжиян ээринин» түспөлүн сактайт. Аны өзү жасап алган керкинин түрлөрү аркылуу кебине келтирет. Эни тегерек миздүү аспаптары менен ээр чабат. Ал эр ээри он эки бөлүктөн турат да, тарамыш ордуна капрон жиптин артына желим (эпоксид чайырын) ичирип, анан булгаары каптайт. Ээр жеңил да, бекем да, бышык да келет. Катышкан көргөзмөлөрү, кароо-сынактары жана алган сыйлыктары 1984-ж. Кыргыз ССРинин жана Кыргызстан Компартиясынын 60 жылдыгына карата «Элдик чеберлердин көркөм буюмдарынын республикалык кароо-сынагы». Кыргызстан КП БКнын жана Кыргыз ССР Министрлер Советинин Биринчи даражадагы диплому.

Колдонулган адабияттар
Акматалиев A. Кыргыздын уз-усталары: Антология/Башкы ред. А. Карыпкулов; сүрөтчүлөрү Д. Чочунбаева, Г. В. Половникова. — Б.: КЭнин Башкы редакциясы, 1997, — 240 б.
ISBN 5-89750-080-0
Категория:Инсандар
Боталиева Сатымбүбү

Боталиева Сатымбүбү Жырдакчы, бычмачы-тикмечи жана өрмөкчү. 1930-ж. Ак-Талаа районундагы КараТагай (1-май) айылында төрөлгөн.
 
Көбүнчө жекече кызыгуусу аркылуу узчулукту сарысаптайт. Анын оймочулугу түр шырдак кармоодон баамдалат. Анда көркөмдүк үчүн «карга тырмак оюмун», «балдак оюмун», «бадам оюмун» четтик оюмга түшүргөндө борбордук оюм үчүн «салбай оюму», «жагалмай канат оюму» башы «карга тырмак оюмунан» турган менен тутумдашып бир табакчаны түзөт. Ал «бычак учу» (араа тиш) аркылуу «ала мончоктолот». Ошондо сары, жашып, кызыл түстөр түр шырдактардын, кийиэ буюмдарынын жүзүн ачат. Сатымбүбүнүн өрмөкчүлүгү жана кийизди мыкты уютушу, бычмачылык-тикмечилик өнөрү менен шартташат. Ал төөнүн, тайлактын жүнүн ипичке ийрип, аны оң-тетири чыйратып, үзбөй-түйүндөбөй челдеп, өрмөктү күзүктөп согуп, андан таңдайлашкан таар жаратып, төө чепкен (суп чепкен) тиккен. Козунун жүнүн кылдап, кыска кыркып жасаган кементай калпактары чанда кездешүүчү үлгү катары үйүндө сакталган. Ал таар буюмдарынын кара термесин арбын согот. Чебердин кызы Жумабүбүнүн да уздугу артылууда.

 Колдонулган адабияттар 
Акматалиев A. Кыргыздын уз-усталары: Антология/Башкы ред. А. Карыпкулов; сүрөтчүлөрү Д. Чочунбаева, Г. В. Половникова. — Б.: КЭнин Башкы редакциясы, 1997, — 240 б.
ISBN 5-89750-080-0
Категория:Инсандар
Бостериева Орозокан Арзыкул кызы

Бостериева Орозокан Арзыкул кызы Саймачы жана чырмакчы. 1966-ж. ЭкиНарында төрөлгөн.
 
Кийим тигүү фабрикасында эмгектенген. Бишкектеги элдик көркөм кол өнөрчүлүк кесипчилик-техникалык окуу жайын бүтүрүп, «Кыял» элдик көркөм кол өнөрчүлүк Бирикмесиңде узданууда. 1990-жылдан Кыргызстан Эл чеберлер союзунун мүчөсү. Орозокан өзүнчө композициялык чыгарма түзүү аркылуу пайда болгон буюм-тайымдарында өңдөлгөн, ышкын түп менен боёлгон жаргак териден, бир өңчөй согулган таардан, колдо уютулган кийизден жердик жаратып, аларга сайма көчөттөрүн түпгүрүүгө, бир бүткөн иш жаратууга айрыкча назар таштоосу менен сарысапталган туштуктары чыныгы салттуулукту даана айкындайт. Уз «Жаратылыш», «Мамык», «Гүл», «Ашкана», «Толкун» аттуу иштеринде (туштуктарында) өзү өнүп-өскөн аймактын табиятынын кооздугун көркөм каражат кылып алат. Ал ошону менен өрмөкчүлүктө геометриялык так жана төп көчөттөрдү берүүгө машыккан. Уз боз жердикке (фонго) күрөң, агыш, жашыл, сары, кызыл, күрөң кызыл түстөрдү ич ара жагыза берүүгө өтө дилгирленет. Табигый ак, кара, күрөң жүндү пайдалднып ашкана чий жараткан. Бул салттуу буюм үч табакчадан турат. Четтери ак, кара жүндөн чырмалат да, тегерегинде «ит куйрук көчөтүнөн» өзөк пайда болот. Карадан «сыңар мүйүз», «кочкор мүйүз оюму» түшөт. Алардын четиндеги ак жүндөн «аламончок» көркөм көчөттөрдү бөлүп көрсөтөт. Мында «кочкор мүйүз оюму» аянттуу берилип, ал күрөң көрүнөт да, буюмдун жалпы танабы (фону) катары сезилет. Орозокандын сайма буюмдарынын бир нече түрлөрү Санк-Петербургдагы мамлекеттик этнографиялык музейге экспонатталган. Сүрөттө буюмдары жана ортодо өзү. Катышкан кө^гөзиөлөрү, кароо-сынактары жана алган сыйлыктары 1987-ж. Улуу Октябрь Социалисттик революциясынын 70 жылдыгына карата «Элдик чеберлердин республикалык кароо-сынагы. Сайма буюмдарынын түрлөрү үчүн Ардак грамота; 1989-ж. Эл чыгармачылыгынын республикалык III фестивалына карата «Элдик чеберлердин кароо-сынагы». «Гүл» аттуу туштугу үчүн I даражадагы диплом; 1990 ж. Элдик жасалга-колдонмо өнөрүнүн Бүткүл союздук көргөзмөсү. Сайма буюмдары үчүн Диплом; 1990-ж. Кыргызстан Эл чеберлер союзунун уюштуруу көргөзмөсү. Чыгдан чийи, сайма туштуктары коюлган.

 Колдонулган адабияттар 
Акматалиев A. Кыргыздын уз-усталары: Антология/Башкы ред. А. Карыпкулов; сүрөтчүлөрү Д. Чочунбаева, Г. В. Половникова. — Б.: КЭнин Башкы редакциясы, 1997, — 240 б.
ISBN 5-89750-080-0
Категория:Инсандар
Боромбаева Асылбү

Боромбаева Асылбү Оймочу. 1939-ж. төрөлгөн.
 
Атасы шартка байланыштуу Кытайдагы кыргыздарга өз журтчулугу Сузакка келишкен. «Барпы» атындагы чарбада чабан болуп иштеген. Уз ала кийиз уютуп, ага кооз оюмдарды берет. Аны аруу колдон жаратууда Асылбүнүн өзүнчө чыгармачылык бетөнчөлүктөрү билинет. Уз абалы буюмга тандалма күзгү кара жүндү тазалайт. Аны сабан, чийнеге чабактап, бышыра электе жууйт. Мында кийиз балбырап калат. Оюм түшүрүп, аны кара кийиздин үстүнө жаткызат. Жаткызылган оюмдун аралары, ички кычыктары ар түрдүү жүндөр менен толтурулат. Мында оюм ичинен оюм жаралат. Асылбүнүн чечмелөөсүндө буларга майда оюмдар түшүя, ал «кыз оюм» деп аталат. Кийиз бетиндеги кесек оюмдар «чоң оюм» делет. Буюмдардагы негизги оюмдардын (ала кийизде оюмду «түр» деп айтса да болот) араларын ачык жана так көрсөтүү үчүн живопистик маанай берүүдө Асылбүбүнүн кооздукту тандай билүү касиети бар. Албетте мындай көрүнүш анын кармаган шырдактарынан да билинет. Шырдагында четтик оюм кесек берилет. Ал көбүнчө «бадам оюмдан» турат да, четине бычак учу (араа тиш) түшөт. Аянттуу чоң шырдактарда төрт табакча орун алып, жалпы оюм аркылуу берилет да, өтө майда көрүнөт. Ар бир табакча төрт бөлүктөн турат. Анын ар биринде үч төрттөн оюм элементтери кездешет. Ал табакчаларда айрыкча «бугу мүйүз оюму» орун алат. Көркөм оюмдарды мындай берүү илгерки Енисейлик кыргыздардын буюм үлгүлөрүн даана элестетет. Чебер боёкко кылдат мамиле кылып, түстү тааный да, ички бөтөнчөлүктөрүн ача да билет. Ток кызыл деп күрөң кызылды айтат, ал эми саргыч кызылды «ач кызыл» дейт. Күлгүн кызылды «пушту кызыл» дейт. Көк өңдү кара көк деп бөлөт. Ач көк болсо суюгураак келет. Жашыл түстү да бөлүп атайт. Асылбү шырдак, ала кийиз оюмдарына ач кызылды тох (коюу көк) менен же тескерисинче ток кызылды ач көк (суюк көк) менен беттеп буюмдун жүзүн ачууда. Ач сары ток жашыл менен айкалышат. Айып ичиндеги көркөм кол өнөрчүлөрдүн нускоочусу болуп калган ал чеберчиликти чоң энеси Аныйпадан үйрөнүп, эми бул салттуу өнөрдү кыздары Сапаргүл менен Гүлмирага жугузууда. Эмгеги баттамада. Катышкан көргөзмөлөрү, кароо-сынактары жана алган сыйлыктары 1989 ж. Кыргыз ССРинин жана Кыргызстан Компартиясынын «Элдик чеберлердин көркөм буюмдарынын республикалык II кароосынагы». Ала кийизи үчүн Обкомдун жана Облаткомдун Ардак грамотасы. Ала кийизи музейге экспонатталган.

 Колдонулган адабияттар 
Акматалиев A. Кыргыздын уз-усталары: Антология/Башкы ред. А. Карыпкулов; сүрөтчүлөрү Д. Чочунбаева, Г. В. Половникова. — Б.: КЭнин Башкы редакциясы, 1997, — 240 б.
ISBN 5-89750-080-0
Категория:Инсандар