Zhantas/Cleaned-Kyrgyz_Wikipedia huggingface dataset:
Сузак газ кени

Сузак газ кени Жалал-Абад облусунун Сузак районунда, Сузак кыш–нан түндүк тарабында, Фергана тоо тизмегинин түндүк этегинде. Кен аймагында бор, палеоген жана неогендин чөкмө тектери кеңири таралган. Тоотектер бүктөлүүгө дуушарланып, асимметриялык антиклиналь түзүлүшүн пайда кылган. Газ жашыл, боз түстөгү чопо жана алевролиттин жука кабатчалары менен бөлүнүп турган боз, күрөң боз кумдуктун катмарларында топтолгон. Пайдалуу катмарлардын жалпы калыңдыгы 70 мге чейин. Чыккан газдын дебити суткасына 200 миң м3, буфердеги басымы 130 кг/см2. 1997-жылга карата газдын калган запасы – 17 млн м3. 1996-ж. кенден 0,25 млн м3 газ алынган.

 Колдонулган адабияттар 
 Кыргызстандын кен байлыгы: Энциклопедиялык окуу куралы/Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору. Бишкек – 2004, ISBN 9967-14-009-7
Категория: Кыргызстандын кен байлыктары
Сузак чопо кени

Сузак чопо кени Жалал-Абад облусунун Сузак районунда. Жалал-Абад шаарынан 20 км батышта, Акман бөксө тоосунун чыгыш жак этегинде. 1972-ж. геол. чалгындалып, запасы эсептелген. Кен аймагын палеоген-неогендин кумдук, чопо, конгломерат чөкмө тектери түзөт. Чопо катмарынын узундугу 1800 м, орточо калыңдыгы 23,3 м. Өңү кызгылтым, мала кызыл. Бирин-серин куму бар, сууда жакшы эзилип, чоюлган жумшак ылайды пайда кылат. Технологиялык жана химиялык касиети боюнча бул кендин чопосун Жалал-Абад кенинин кумайлуу топурагына 20%ке чейин кошсо «100», «150», «200» маркасындагы кирпичти алууга болот. Запасы А+В категориясы боюнча 911 миң м3, С1–1336 миң м3. Сол жана оң канаттарындагы уландысынан жана тереңдиктен запасын көбөйтүүгө болот.

 Колдонулган адабияттар 
 Кыргызстандын кен байлыгы: Энциклопедиялык окуу куралы/Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору. Бишкек – 2004, ISBN 9967-14-009-7
Категория: Кыргызстандын кен байлыктары
Сулууташ роговик теги кени

Сулууташ роговик теги кени Талас районунда, Чатбазар кыштагынан 6 км түндүк-батыш тарапта, Акташ тоосунун түштүк жана түштүк-чыгыш капталында, Талас суусунун оң өйүзүндө . 1974-ж. табылган. Кен аймагында метаморфизмделген көмүртек-кремнийлүү сланецтер жатат. Роговик алардын арасында катмар түрүндө жайгашкан. Пайдалуу катмардын жалпы калыңдыгы 130 мге жетип, 1200 мге созулат. Таштын өңү ачык, жашыл, түрдүү иреңдүү жана өтө кооз оймо-чиймелүү. Таш оңой кесилип, жакшы сайкалданат. Алынуучу блоктордун көлөмү 0,06–0,61 м3, блоктон такталардын чыгышы 35%. Запасы С1 категориясы боюнча 2,8 миң м3 . Таш ар кандай кооз буюмдарды жасоого жарактуу.

 Колдонулган адабияттар 
 Кыргызстандын кен байлыгы: Энциклопедиялык окуу куралы/Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору. Бишкек – 2004, ISBN 9967-14-009-7
Категория: Кыргызстандын кен байлыктары
Сумсар полиметалл кени

Сумсар полиметалл кени Жалал-Абад облусунун Чаткал районунда, Сумсар суусунун боюнда, Чаткал кырка тоосунун түштүк этегинде, деңиз деңгээлинен 1350–1450 м бийиктикте. Кен жергиликтүү элге илгертен белгилүү. 1936-ж. алгачкы геол. маалымат берилген. Кен талаасы бир нече км2 аянтты ээлеп, геол. түзүлүшү боюнча бирдей шарттагы Түндүк, Борбордук, Кызылсай, Түштүк-Чыгыш, Ортоаралык, Түштүк, Алыскы сыяктуу бири-бирине жакын жайгашкан участкалардан турат. Кен аймагын девон мезгилинин доломит, акиташ, кумдук, конгломерат тектери жана аларды жиреп чыккан гранодиорит штоктору жана порфирит дайкалары түзөт. Тоотектер бүктөлүүгө дуушарланып, «Чоң Сумсар» брахиантиклиналь структурасын пайда кылган. Бул түзүлүштү Чоңкөл, Кушарт тектоникалык терең жаракалары кесип өтүп, кен талаасын майда бөлүкчөлөргө бөлүп турат. Мында негизинен тектоникалык жаракаларды бойлой бир нече руда тулкулары табылган. Алар доломит тоотегинде талкаланып, өзгөргөн тилкелерде линза, катча, мамы түрүндө жатат. Руда тилкесинин жалпы узундугу 1800 м. Руда галенит, сфалерит, халькопирит ж. б. минералдардан турат. Кен 1950-ж. иштетилген. Алгачкы жылдары ачык карьерден казып алынса, кийин жер астынан алынган. 4247,2 миң т руда казып алынып, андан 65500 т коргошун, 11300 т цинк алынган.

 Колдонулган адабияттар 
 Кыргызстандын кен байлыгы: Энциклопедиялык окуу куралы/Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору. Бишкек – 2004, ISBN 9967-14-009-7
Категория: Кыргызстандын кен байлыктары
Сур-Таш көмүр кени

Сур-Таш көмүр кени Ош облусунун Кара-Кулжа районунда, Кара-Кулжа суусунун оң куймасы болгон Сурташ суусунун сол капталында. 1945–47-ж. геол. cъемка жүргүзүү убагында ачылган. 1994-ж. технологиялык көмүрдү издөө иши жүргүзүлгөн. Көмүр туюк свитасынын төмөнкү жагы менен байланышкан. 20 кабат жана кабатчалар аныкталган. Алардын ичинен 7 кабаттын калыңдыгы 0,30 м, 4 кабаттыкы 0,5 мден көп. Көмүрдүн жердин үстүнө жакын, талкаланган бөлүгү гана изилденип, технологиялык касиети изилденбеген. Болжол менен көмүр антрацит (А) маркасына кирет. Көмүрдүн күлдүүлүгү 4,79–24,86%ке чейин, күйүү жылуулугу 28,6 МДж/кгдан 36,2 МДж/кг чейин. Болжол ресурсу 600 м тереңдикке чейин 44 млн т.

 Колдонулган адабияттар 
 Кыргызстандын кен байлыгы: Энциклопедиялык окуу куралы/Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору. Бишкек – 2004, ISBN 9967-14-009-7
Категория: Кыргызстандын кен байлыктары
Сур-Теке алюминий кени

Сур-Теке алюминий кени Нарын облусунун Ат-Башы районунда, Ат-Башы кыштагынын чыгыш тарабында, Ат-Башы кырка тоосунун түштүк капталындагы Суртеке суусунун жогорку агымында. Кен аймагын бир нече фазадан турган жегичтүү интрузия тектери түзөт. Кен интрузиянын төртүнчү фазасында пайда болгон уртит тоотегинен турат. Мында уртиттин анча чоң эмес дайка сымал 2 тулкусу табылган. Алардын калыңдыгы 4–100 м, тик бурч менен жантаят. Курамындагы нефелин 70–80%. Алюминий кычкылынын орточо өлчөмү 25,73%, болжол ресурсу 94 млн т.

 Колдонулган адабияттар 
 Кыргызстандын кен байлыгы: Энциклопедиялык окуу куралы/Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору. Бишкек – 2004, ISBN 9967-14-009-7
Категория: Кыргызстандын кен байлыктары
Суулу-Бакайыр плагиогранит кени

Суулу-Бакайыр плагиогранит кени Талас облусунун Кара-Буура районунда, Кызыладыр кыштагынан 40 км түштүк-батыш тарапта, Суулубакайыр суусунун сол өйүзүндө жайгашкан. Кен аймагын кембрий мезгилинин орточенинде жиреп чыккан интрузия тоотектери түзөт. Пайдалуу тоотек плагиогранит менен плагиогранит-диориттен турат. Алар орто жана ири кристаллдуу, өңү ачык боз, кээде кызгылтым боз, жакшы сайкалданып, күзгүдөй жалтырайт. Имараттын дубалдарын кооздоп каптоого жарактуу. Болжол запасы 10 млн м3.

 Колдонулган адабияттар 
 Кыргызстандын кен байлыгы: Энциклопедиялык окуу куралы/Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору. Бишкек – 2004, ISBN 9967-14-009-7
Категория: Кыргызстандын кен байлыктары
Суулутерек базальт кени

Суулутерек базальт кени Чүй облусунун Кемин районунда, Кызкүйөө т. ж. бекетинен 4 км түштүк-батышта, Балыкчы шаарынан 45 км түндүк-батышта, Боом капчыгайында, деңиз деңгээлинен 1450–1730 м бийиктикте. 1964-ж. Түндүк Кыргыз геол. экспедициясы чалгындаган. Кен палеоген-неоген мезгилинде пайда болгон бадамташтуу боз базальт катмары түзөт. Пайдалуу катмар синклиналдык бүктөлүүнү түзүп жатат. Анын түштүк канатында базальттын калыңдыгы 15–55 м, түндүк канатында – 22–80 м. Базальттар «100» жана «150» маркадагы минералдык таш буласын алууга жарамдуу. Запасы В категориясы боюнча 770 миң м3, С1–640 миң м3, В+С1–10 миң м3. 1997-жылга карата баланстагы запасы В – 767 миң м3, С1 – 7 миң м3, В+С1–1404 миң м3.

 Колдонулган адабияттар 
 Кыргызстандын кен байлыгы: Энциклопедиялык окуу куралы/Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору. Бишкек – 2004, ISBN 9967-14-009-7
Категория: Кыргызстандын кен байлыктары
Суходол (кургак) калай кени

Суходол (кургак) калай кени Ысык-Көл облусунун Ак-Суу районунда, Эңилчек кыштагынын түштүк тарабында, Кайыңды жана Эңилчек өрөөндөрүнүн аралыгындагы кургак сайда. 1930-жылдан белгилүү. Кен аймагын девондун мраморлошкон акиташ теги жана аны жиреп чыккан гранит, гранит-диорит интрузиялары түзөт. Калай рудалары интрузиянын экзоконтактиларындагы роговик, мрамор, акиташ тектеринде линза, уя, тарам сымал жатат. Негизги минералы касситерит. Чанда сейрек жер элементтеринин минералдары кезигет.

 Колдонулган адабияттар 
 Кыргызстандын кен байлыгы: Энциклопедиялык окуу куралы/Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору. Бишкек – 2004, ISBN 9967-14-009-7
Категория: Кыргызстандын кен байлыктары
Сүлүктү акиташ кендеринин ТОБУ

Сүлүктү акиташ кендеринин ТОБУ Баткен облусунун Лейлек районунда, Сүлүктү шаарынын аймагында, Түркстан кырка тоосунун түндүк этегинде жайгашкан. Аймакта Сүлүктү I, Сүлүктү II, Сүлүктү III деген кендер бар. Алар 1939-жылдан белгилүү. Кен аймагын силурдун кумдук, сланец, акиташ, конгломерат тектери түзөт. Пайдалуу катмар акиташ тегинен турат. Өңү ак, агыш, кара темгилдүү. Калыңдыгы 20–30 м, узундугу 2,5 кмге чейин. Кендердеги акиташ тегин цемент даярдоого жана айнек жасоого кошунду катары пайдаланса болот. Запасы Сүлүктү I кениники 40 млн т С2 категориясы боюнча, Сүлүктү II–1,5 млн т (С1), Сүлүктү III –33 млн т (В) жана 225 миң т (С1).

 Колдонулган адабияттар 
 Кыргызстандын кен байлыгы: Энциклопедиялык окуу куралы/Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору. Бишкек – 2004, ISBN 9967-14-009-7
Категория: Кыргызстандын кен байлыктары
Сүлүктү гипс кени

Сүлүктү гипс кени Баткен облусунун Лейлек районунда, Сүлүктү шаарынан 1,5–2,7 км чыгыш тарапта, Белалма тоосундагы Каттасай суусунун оң жана сол өйүзүндө. 1953-ж. «Средазуглеразведка» трести геол. чалгындоо жумуштарын жүргүзгөн. Кен аймагын мезозой-кайназойдун чөкмө тектери түзөт. Гипс 2 горизонтто топтолуп, анын бирөө бор мезгилинин аягында пайда болгон, экинчиси палеогендин тоотек катмарларында жатат. Бор мезгилиндеги гипс катмарынын жалпы калыңдыгы 0,3–2 м. Гипстин өңү ак, майда бүртүкчөлүү, жакшы сайкалданат. Кооз майда буюмдарды жасоого жарактуу, ошондой эле курулуш гипсин алууга, кыртышты гипстендирүүдө, цемент өндүрүүдө пайдаланса болот. Запасы 693 миң т.

 Колдонулган адабияттар 
 Кыргызстандын кен байлыгы: Энциклопедиялык окуу куралы/Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору. Бишкек – 2004, ISBN 9967-14-009-7
Категория: Кыргызстандын кен байлыктары
Сүлүктү глиеж кени

Сүлүктү глиеж кени Баткен облусунун Лейлек районунда, Түркстан кырка тоосунун түндүк этегинде, деңиз деңгээлинен 1100 м бийиктикте. Бул жерде бири бирине жакын жайгашкан 3 участка (Коросон, Белалма, Ортотуз) бар. Кен 1930-ж. Сүлүктү күрөң көмүр кенинде геол. чалгындоо жумуштары жүргүзүлө баштагандан белгилүү. Кыргыз ССР геол. башкармасы чалгындоо жумуштарын жүргүзгөн (1956). Кен аймагында юра мезгилинде пайда болгон көмүрлүү чөкмө тоотек катмарлары жатат. Кен жер астында табигый өрттөнгөн көмүр менен байланышта болуп, конгломерат, гравелит, кумдук жана чопонун күйгөн катмарларынан турат. Глиеж катмарлары 200–300 мге чейинки терендикте кезигет: узундугу 4–6 км, туурасы 6–50 м, калыңдыгы 4,65–35 м. Глиежди портланд цементе жана бетонго аралаштыра турган кошунду катары пайдаланууга болот. Запасы С1 категориясы боюнча 2350 миң т, С2–2400 миң т, болжол ресурсу 26 млн т. Карьерден казып алууга мүмкүндүк бар.

 Колдонулган адабияттар 
 Кыргызстандын кен байлыгы: Энциклопедиялык окуу куралы/Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору. Бишкек – 2004, ISBN 9967-14-009-7
Категория: Кыргызстандын кен байлыктары
Сүлүктү кварцтуу кум кени

Сүлүктү кварцтуу кум кени Баткен облусунун Лейлек районунда, Сүлүктү шаарынан 3 км түндүк-чыгышта, Туркстан кырка тоосунун түндүк этегинде, деңиз деңгээлинен 1200–1365 м бийиктикте. 1936-ж. табылып, 1941–47-ж. геол. чалгындоо жумуштары жүргүзүлгөн. Кен аймагын мезозой менен кайнозойдун чөкмө тектери түзөт. Пайдалуу катмар бор мезгилинин аягында пайда болгон кварц кумунан турат. Анын 2 катмары бар. Алар бири биринен 3,2 м калындыктагы чопо катмары менен бөлүнүп турат. Үстүнкү катмардын куму майда бүртүкчөлүү, чополуу, калыңдыгы 12,5 м. Астынкы катмардыкы майда жана орточо бүртүкчөлүү, таза, калыңдыгы 15–20,5 м. Жалпы кумдун өңү агыш, бозомтук агыш түстө. Химиялык технологиялык касиети боюнча кум металлургия жана айнек өнөр жайында, ошондой эле жол курулушуна, бетонго жана курулуш ылайына пайдаланса болот. Запасы А+В категориясы боюнча 521 миң м3, С1– 42 миң м3. Ачык карьерден казып алынат.

 Колдонулган адабияттар 
 Кыргызстандын кен байлыгы: Энциклопедиялык окуу куралы/Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору. Бишкек – 2004, ISBN 9967-14-009-7
Категория: Кыргызстандын кен байлыктары
Сүлүктү көмүр кени

Сүлүктү көмүр кени Баткен облусунун Лейлек районунда, Түркстан кырка тоосунун түндүк этегинде. Кен илгертен эле жергиликтүү элге белгилүү. Көмүр казып алуу 1871-ж. башталган. Кен ар түрдүү антиклиналдык, синклиналдык бүктөлүүлөр, тектоникалык жаракалар менен татаалданган Сүлүктү депрессиясында жайгашкан. Көмүр төмөнкү юранын сүлүктү свитасы менен байланышкан. Көмүрлүү катмарда 7 кабат бөлүнгөн. Алардын ичинен «Ф» кабаты бүт бойдон, «С» кабаты айрым жерлерде өндүрүштүк мааниге ээ. Калган кабаттардын практикалык мааниси төмөн. Эксплуатациянын негизги об úектиси болгон «Ф» кабатынын калындыгы 5–7 м. «Ф» кабатынын көмүрү 3Б маркасына кирет. Көмүрдүн орточо күлдүүлүгү 10,82%, күйүү жылуулугу 27,2 МДж/кг (6494 ккал/кг) – 30,3 МДж/кг (7239 ккал/кг). Кенди казып алуу эки шахтада (шахта 6/18, Раззаков атн.) жана Кызылбулак разрезинде жүргүзүлөт. 1997-жылга карата көмүрдүн калган запасы А+В+С категориясы боюнча 183,1 млн т.

 Колдонулган адабияттар 
 Кыргызстандын кен байлыгы: Энциклопедиялык окуу куралы/Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору. Бишкек – 2004, ISBN 9967-14-009-7
Категория: Кыргызстандын кен байлыктары
Сүттүбулак гранит-диорит кени

Сүттүбулак гранит-диорит кени Талас облусунун Талас районунда, Талас шаарынан 33 км чыгыш тарапта, Сүттүбулак суусунун төмөн агымында жайгашкан. Кен аймагын кембрий, ордовик мезгилинде жиреп чыккан интрузия комплекси түзөт. Пайдалуу тоо тек гранит-диориттен турат. Алар орто, көбүнчө ири кристаллдуу, порфилдүү; өңү боз, бозомтук кызгылт, арасында текши таралган каралжын роговой обманка менен биотиттин ири кристаллдары кездешет. Таш жакшы сайкалданып, жылмаланган беттин өңү чыгып, кооз көрүнөт. 3 м3ге чейинки көлөмдөгү блокторду алууга болот. Имараттын дубалдарын кооздоп каттоого жарактуу. Болжол запасы 5 млн м3ге чейин.

 Колдонулган адабияттар 
 Кыргызстандын кен байлыгы: Энциклопедиялык окуу куралы/Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору. Бишкек – 2004, ISBN 9967-14-009-7
Категория: Кыргызстандын кен байлыктары
Сүттүбулак көмүр кени

Сүттүбулак көмүр кени Ысык-Көл облусунун Жети-Өгүз районунда, Кызыл-Суу кыштагынан 17 км түштүк-чыгышта, 1947-ж. жүргүзүлгөн геол. издөө ишинин негизинде бир көмүр кабаты табылган. 1986-ж. бургулоо менен жер астынан издөө иши жүргүзүлгөн. Натыйжада көмүр кабаты юра катмарынын жер үстүнө чыккан жеринде гана сакталып, тереңдеген сайын (жер үстүнөн 17 – 20 мден кийин) калыңдыгы жукарып жок болуп кетээри аныкталган. Жер бетине чыккан жеринде көмүр катмарынын калыңдыгы 0,70 мден ашпайт. Көмүрдүн күлдүүлүгү 31%.

 Колдонулган адабияттар 
 Кыргызстандын кен байлыгы: Энциклопедиялык окуу куралы/Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору. Бишкек – 2004, ISBN 9967-14-009-7
Категория: Кыргызстандын кен байлыктары
Табылгыты барит кени

Табылгыты барит кени Нарын облусунун Жумгал районунда, Чаек кыштагынан 65 км түштүк-батышта, Молдо-Тоо тоосунун түндүк этегинде, деңиз деңгээлинен 2280 м бийиктикте. 1954-ж. Түштүк Казакстан чалгындоо партиясы, 1958-ж. Кыргыз ССР Геология башкармасы геол. чалгындоо жумуштарын жүргүзгөн. Кен аймагын ордовик мезгилинде пайда болгон алевролит, кумдук, туф-конгломерат жана кварц-порфир тоотектери түзөт. Бул тектер антиклиналдык бүктөлүүлөргө дуушарланып, анын түштүк канаты терең жаракалар менен тилмеленген. Бариттүү тарам жаракалардын биринде топтолгон. Узундугу 330 м, калыңдыгы 1,5–7 м, 70–750 бурч менен түштүккө карай жантаят. Барит майда бүртүкчөлүү, бозомук, ак. Химиялык курамы: ВаSО4 (29,18 – 61,02%), SiО2(0,44 – 28,3%), Fе2О3(0,19 – 9,99%), СаO(0,11 – 5,32%), SiO3(18,76 – 34,1%) СО3(0,11 – 5,88%), Sr(0,32–1,82%), Аg (6 г/т га чейин). Бариттин 1-сорту лак боёкторун жасоого, кант өнөр жайында пайдаланууга жарайт, 2–3 сорттору бургулоого колдонулуучу суюктукка пайдаланууга сунуш кылынат. Кендин жалпы запасы 394,2 миң т. Ачык казып алууга ыңгайлуу.

 Колдонулган адабияттар 
 Кыргызстандын кен байлыгы: Энциклопедиялык окуу куралы/Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору. Бишкек – 2004, ISBN 9967-14-009-7
Категория: Кыргызстандын кен байлыктары
Табылгыты темир кени

Табылгыты темир кени Нарын облусунун Жумгал районунда, Чаек кыштагынан 70 км түштүк-батышта, Молдо-Тоонун түндүк этегинде. 1948-ж. табылган. Кен айма гын карбондун кумдук, сланец, акиташ тектери түзөт. Темир рудасы хлориттешкен көгүш боз сланецтин арасында катмарланып жатат. Катмардын калыңдыгы 19–58 м, узундугу 3250 м. Темир чөкмө жолу менен пайда болуп, метаморфизмделген. Негизги минералдары: гематит, лимонит, пирит, халькопирит, магнетит ж. б. Кендеги темирдин кондициялык өлчөмү 26,79–58,43%. Запасы С2 категориясы боюнча 40 млн т.

 Колдонулган адабияттар 
 Кыргызстандын кен байлыгы: Энциклопедиялык окуу куралы/Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору. Бишкек – 2004, ISBN 9967-14-009-7
Категория: Кыргызстандын кен байлыктары
Тайлак чопо кени

Тайлак чопо кени Нарын районунда, Нарын шаарынан 12,6 км түштүк-батышта, деңиз деңгээлинен 2000–2100 м бийиктикте. 1990-ж. чалгындалган. Кен аянты неоген жана төртүнчүлүк мезгилинде пайда болгон тоотектеринин катмарынан түзүлгөн. Жогорку төртүнчүлүк мезгилинде пайда болгон кумайлуу чопо пайдалуу катмар болуп эсептелет. Кумайлуу чопонун өңү кызыл түстөн саргыч-күрөнгө чейин өзгөрөт. Калыңдыгы 3,0–17,3 м. Кумайлуу чоподон «125», «150» маркадагы кирпич алынуусу аныкталган. Запасы В категориясы боюнча 322 миң м3, С1–1358 миң м3, В+С1–1680 миң м3. Кенди Нарын кирпич заводу 1994-жылга чейин казып алган. 1997-жылга карата калган запасы В категориясы боюнча 293 миң м3, С1–1317 миң м3, В+С1–1610 миң м3.

 Колдонулган адабияттар 
 Кыргызстандын кен байлыгы: Энциклопедиялык окуу куралы/Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору. Бишкек – 2004, ISBN 9967-14-009-7
Категория: Кыргызстандын кен байлыктары
Талас мрамор кени

Талас мрамор кени Талас облусунун Бакай-Ата районунда, Бортерек кыштагынан 13 км, Эчкилитоонун түндүк этегинде, деңиз деңгээлинен 1390–1520 м бийиктикте. 1986-ж. чалгындалган. Мрамор жогорку рифей мезгилинде пайда болгон, майда кристаллдуу, өңү сыя көк, жол-жол темгилдүү, жогорку декоративдүү. Орточо тыгыздыгы 2,71 г/см3, көзөнөктүүлүгү 1,02%, суу сиңирүүсү 0,11%, үстүнөн баскандагы бекемдик чеги кургак абалда 120,5 МПа, сууга каныккан абалында – 109,9 МПа, 25 цикл суукка чыдамдуулугун текшергенден кийин – 107,1 МПа. Кондициялык блоктордун чыгышы 8,0%, сайкалданган такталардын чыгышы 13,6 м2/м3. Имараттардын ички жана тышкы дубалдарын каптоого колдонулат. Запасы С2 категориясы боюнча 1840 миң м3, С2 –532 миң м3, С1+С2–2372 миң м3.

 Колдонулган адабияттар 
 Кыргызстандын кен байлыгы: Энциклопедиялык окуу куралы/Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору. Бишкек – 2004, ISBN 9967-14-009-7
Категория: Кыргызстандын кен байлыктары
Талдыбулак базальт кени

Талдыбулак базальт кени Чүй облусунун Кемин районунда, Орловка кыштагынан 10 км түштүктө, деңиз деңгээлинен 2000 м бийиктикте. 1993-ж. табылган. Продуктулуу тектер девон мезгилинин арал свитасынын экинчи кабаттар тобунун спилиттери, долеттери жана базальттарынан түзүлгөн. Технологиялык изилдөөлөрдүн негизинде кендин базальтынан өтө ичке штапелдик була алууга мүмкүн экендиги аныкталган. Болжол ресурсу 10–11 млн т.

 Колдонулган адабияттар 
 Кыргызстандын кен байлыгы: Энциклопедиялык окуу куралы/Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору. Бишкек – 2004, ISBN 9967-14-009-7
Категория: Кыргызстандын кен байлыктары
Тамга баткак кени

Тамга баткак кени Ысык-Көл облусунун Жети-Өгүз районунда, Тамга кыштагынан 8 км түндүк-батыш тарапта, Ысык-Көлдүн Акчий булуңунда. 1963-ж. табылган. Дары баткак 1–2 м тереңдиктеги көл түбүндө жана көлдүн жээгин бойлой жатат. Көл түбүндөгү дары баткак жука балыр кабатчанын астында. Калыңдыгы 0,1–0,2 м. Күкүрттүү суутек жыттанат. Кара жана каралжын түстөгү илээшкек ылайдан турат. Баткактын кара түсү курамындагы күкүрттүү темирдин арбындыгына (100 гда 340–350 мг) байланыштуу. Күкүрттүү суутек 100 г баткакта 120 мг, органикалык заттар 1,67%ке чейин, рН 8,5. Жээктеги дары баткак кумайлуу чопонун 0,4 м астында жайгашкан. Калыңдыгы 0,5 м, каралжын, боз түстө, курамында органикалык заттар аз (0,47%), 100 г баткакта күкүрттүү суутек 2–16 мг, рН-7,7–8,2. Кендин геол. чалгындалган аянты 3000 м2, запасы 40,9 миң т. Баткак «Тамга» санаторийинде жана Жетиөгүз районунун дарылоо мекемелеринде пайдаланылат.

 Колдонулган адабияттар 
 Кыргызстандын кен байлыгы: Энциклопедиялык окуу куралы/Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору. Бишкек – 2004, ISBN 9967-14-009-7
Категория: Кыргызстандын кен байлыктары
Тамчы мунай кени

Тамчы нефть кени – Баткен облусунун Лейлек районунда. Сүлүктү т. ж. бекетинен 11,5 км түндүк-чыгышта, Түркстан кырка тоосунун түндүк этегинде. Жалал-Абад нефть чалгындоо экспедициясынын издөө жана бургулоо иштерин жүргүзүүсү менен 1981-ж. ачылган. Кен аймагында негизинен палеоген менен неогендин боз, бозомук жашыл, ачык күрөң түстөрдөгү кумдук, алевролит, чопо, акиташ теги, мергель жана неогендин бозомук күрөң, коңур күрөң түстөгү гравелит, чополуу кумдук, алевролит, кумайлуу чопо катмарлары кеңири таралган. Алар бүктөлүүгө дуушарланып, антиклиналдык түзүлүштү пайда кылган. Антиклиналдын узундугу 6 км, туурасы 1 кмге жакын. Нефть палеогендин кумдук жана чополуу алевролит тектеринде кезигет. Нефтилүү катмарлар 2100–2200 м тереңдикте жатат. Бургулоо көзөнөгүндөгү нефтинин суткалык чыгымы 0,2 м3. Нефтинин тыгыздыгы 0,876 г/см3, күкүрттүүлүгү 0,26%. Курамындагы акциз чайыры 28–36%, селикогелий чайыры 10,3–15,6%, парафин 7,0%, кокс 4,5 –,8%. 1997-жылга карата иштеп-чыгаруу запасынын калдыгы В+С1 – 485 миң т. 1996-ж. кенден 0,4 миң т нефть өндүрүлгөн.

 Колдонулган адабияттар 
 Кыргызстандын кен байлыгы: Энциклопедиялык окуу куралы/Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору. Бишкек – 2004, ISBN 9967-14-009-7
Категория: Кыргызстандын кен байлыктары
Таржылга көмүр кени

Таржылга көмүр кени Ош облусунун Өзгөн районунда, Жазы (Яссы) суусунун оң жээгинде, Өзгөн ойдуңунун четинде, Кенче 1935-жылдан белгилүү. Көмүр зындан свитасынын минтур катмарчасы менен байланышкан. Бардыгы 4 кабат аныкталган, алардын ичинен бир кабат кээ бир жерлеринде жумушчу калыңдыкка ээ. Анын калыңдыгы 0,14–0,40 мден 1,80–2,19 мге чейин, тереңдеген сайын жукарып жок болот. Күлдүүлүгү 22,93–27,65%, күйүү жылуулугу 29,70 МДж/кг. 100 м терендикке чейин жакындатылган болжол ресурсу 261 миң т.

 Колдонулган адабияттар 
 Кыргызстандын кен байлыгы: Энциклопедиялык окуу куралы/Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору. Бишкек – 2004, ISBN 9967-14-009-7
Категория: Кыргызстандын кен байлыктары
Ташкороо калай кени

Ташкороо калай кени Ысык-Көл облусунун Ак-Суу районунда. Эңилчек кыштагынын түштүк-чыгыш тарабында, Кайыңды өрөөнүндө. 1963-жылдан белгилүү. Кен аймагын силурдун аягында пайда болгон сланец, акиташ тектери жана аларды жиреп чыккан граниттер түзөт. Чөкмө тектер метаморфизмделип, өзгөрүүлөргө дуушарланып мраморго, роговикке айланган. Руда тулкулары интрузиянын эндоконтактыларындагы роговик, мрамор, акиташ тектеринде жатат. Касситерит жана вольфрамиттүү кварц-турмалин, кварц-сульфид тарамдарынан түзүлгөн руда зоналарынын туурасы 1 кмге, узундугу ондогон кмге жетет. Зонадагы руда тарамдарынын калыңдыгы бир нече смден 3 мге, айрым жерлерде 6 мге чейин.

 Колдонулган адабияттар 
 Кыргызстандын кен байлыгы: Энциклопедиялык окуу куралы/Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору. Бишкек – 2004, ISBN 9967-14-009-7
Категория: Кыргызстандын кен байлыктары