Zhantas/Cleaned-Kyrgyz_Wikipedia huggingface dataset:
Латакия шаары

thumb|Латакия.
Латакия шаары – Сириянын чыгышындагы шаар. Латакия мухафазасынын административдик борбору. Өлкөнүн Жер Ортолук деңиз жээгиндеги ири порту. Калкы 371,2 миң (2010). Эл аралык аэропорту бар.

Шаар болжол менен биздин заманга чейин 358–281-ж. негизделген. Түндүк Сириядагы эң ири соода борборлордун бири. Биздин замандын 494- жана 555-ж. жер титирөөдөн талкаланып, кайрадан курулган. Селевкиддер мезгилиндеги курулуштардын издери, салтанат капкасы, театр, коринф колоннадалары (Бахус), маяктуу порт курулуштары, Ыйык Бийкеч (18-кылым), Ыйык Николай (17–18-кылым) византия чиркөөлөрү, мунара (14-кылым), Аль-Кабир жана АльЖадид (18-кылым) мечиттери сакталган. Заманбап курулуштары: Деңиз изилдөө борбору (1980), Наисса мечити (1989), спорт комплекси (1987), университет, музей (карапа жана айнек буюмдар коюлган) бар. Тамак-аш (суу май, ун), тамеки, булгаары, пахта тазалоочу өнөр жай ишканалары иштейт. Накта жибек кездемелер чыгарылат. Кол өнөрчүлүгү өнүккөн. Латакиянын айланасында Угарит шаарынын урандылары бар. Калъат-Салах-эдДин чеби (Сайун; 10-кылым, 12–13-кылым) византия мезгилиндеги курулуштун фрагменттери жана араб мечиттери мунаралары менен Бүткүл дүйнөлүк мурастын тизмесине киргизилген.

 Колдонулган адабияттар 
 “Кыргызстан”. Улуттук энциклопедия: 5-том. Башкы ред. Асанов Ү. А., Б.: «Кыргыз энциклопедиясы» башкы редакциясы, 2014. ISBN 978—9967—14-111-7

Категория:Шаарлар‎
Категория:Сирия
Латерит

thumb|Латерит (Аргентина‎).
Латерит (лат. later – кыш, кирпич) – ысык, нымдуу климаттык шартта алюмосиликаттардын физикалык-химиялык жол менен талкаланышынан пайда болгон кызыл түстүү эллювий тектери. Чопо сыяктанып бек, нык, катуу келип, негизинен каолинит, темир кычкылы, гиббсит, титандын кош кычкылы, магнетит жана галлуазиттен турат. Башка тектерден курамында сульфаттар, карбонаттар, гидрослюдалар, туздар, монтмориллонит тобундагы минералдар болбогондугу менен айырмаланат. Жылдык орточо жаан-чачыны 1300–2000 ммден ашык, температурасы 20–30ᵒСтан жогору болгон тропиктик жана субтропиктик алкактарда пайда болот. Мындай шартта жер бети тез ысып, талкалануу процесси катуу жүрөт. Натыйжада кыртыштагы органикалык заттар тез жана толугу менен кычкылданат. Курамындагы кремнезём (SiO2) менен негиздер (Na, K, Ca, Mg) бөлүнүп чыгып, Al, Аe, Ti кычкылдары топтоло берет. Латерит жер шарынын тропиктик алкактарындагы платолордо, дөңсөөлөрдө кездешет. Калыңдыктары бир нече мден 50 мге чейин жетет. Геологиялык пайда болуу мезгили юрадан баштап, азыркы күнгө чейин созулат. Украина, Казакстан, Сибирь, Урал, Орто Азияда чөкмө жана шиленди түрдө орун алган түрлөрү жолугат. Алар менен бирге алюминий, темир, марганец, никель кенташтары, бокситтин ири кендери кездешет. Индияда курулуш үчүн кыш даярдалат.

 Колдонулган адабияттар 
 “Кыргызстан”. Улуттук энциклопедия: 5-том. Башкы ред. Асанов Ү. А., Б.: «Кыргыз энциклопедиясы» башкы редакциясы, 2014. ISBN 978—9967—14-111-7

Категория:Геология‎
Латын Америкасы

thumb|Латын Америкасы.
Латын Америкасы (испанча Amerika Latina, англ. Latin Amerika) – Түштүк жана Борбордук Америкадагы, Түндүк Американын түштүк бөлүгүндө жайгашкан мамлекеттердин жалпы аты. Аянты 20,5 млн км2. Калкы 451 млн (1998); Европадан көчүп келгендердин тукумдары, индейлер, метистер, негрлер жана мулаттар. Негизинен татаал этностук жана тарыхый процесстердин натыйжасында пайда болгон.

Латын Америкасынын аймагында 33 мамлекет жайгашкан. Алар Антигуа жана Барбуда, Аргентина, Багама Аралдары, Барбадос, Белиз, Боливия, Бразилия, Венесуэла, Гаити, Гайана, Гватемала, Гондурас, Гренада, Доминика, Доминикан Республикасы, Колумбия, Коста-Рика, Куба, Мексика, Никарагуа, Панама, Парагвай, Перу, Сальвадор, Сент-Винсент жана Гренадины, Сент-Китс-Невис, Сент-Люсия, Суринам, Тринидад жана Тобаго, Уругвай, Чили, Эквадор, Ямайка мамлекеттери, ошондой эле Улуу Британия, Франция, Нидерланд, АКШнын ээликтери жайгашкан. Бул континенттеги 18 мамлекеттик расмий тили – испан тили. Бразилияда – португал, Гаитиде – француз, Суринамда – нидерланд, ал эми калган мамлекеттерде – англис тилдери. Ошондой эле 10%тен ашыгы түрдүү индей тилдерин жана диалектилерин колдонушат. Калктын көпчүлүгү латын тилинен пайда болгон роман тилинде сүйлөгөндүктөн, континенттин бул бөлүгү Латын Америкасы деп аталган. Кариб деңизине жакын өлкөлөр Кариб Америкасы деп да аталат.

 Колдонулган адабияттар 
 “Кыргызстан”. Улуттук энциклопедия: 5-том. Башкы ред. Асанов Ү. А., Б.: «Кыргыз энциклопедиясы» башкы редакциясы, 2014. ISBN 978—9967—14-111-7

Категория:Америка
Лаутока

thumb|Лаутока.
Лаутока – Фижи Республикасындагы шаар. Батыш округунун административдик борбору. Калкы 55,2 миң (2010; шаар айланасы менен 80 миң); калкынын саны боюнча өлкөнүн борбору Сувадан кийинки 2-шаар. Нади эл аралык аэропорту (Лаутокадaн 25 км) бар. Тынч океандын жээгиндеги порточо 1789-ж. пайда болгон. 1977-жылдан шаар. Лаутока – «шекер борбору» деп аталып, өлкөдөгү эң ири кант заводу, улуттук ири компаниялардын офистери жайгашкан. Металл конструкциялары, жыгач иштетүүчү, тигүү, тамак-аш (суусундуктар) өнөр жай ишканалары иштейт. Жыл сайын кант фестивалы өткөрүлөт. Шаардын четинде эл аралык курорт комплекстери (пляж, дайвинг, яхтинг, гольф клубдары, алымсыз соода кылуучу дүкөндөр) уюштурулган.

 Колдонулган адабияттар 
 “Кыргызстан”. Улуттук энциклопедия: 5-том. Башкы ред. Асанов Ү. А., Б.: «Кыргыз энциклопедиясы» башкы редакциясы, 2014. ISBN 978—9967—14-111-7

Категория:Шаарлар‎
Категория:Фижи
Лафонтен де Жан

thumb|upright|Жан де Лафонтен.
Лафонтен, Жан де - 8. 7. 1621, Шато-Тьерри – 13. 4. 1695, Париж) – француз жазуучу. 1643-жылдан ыр жаза баштаган. Ыр менен жазылган жомоктору менен аңгемелеринде (1–5-т., 1665–85) комедияларында, тамсилдеринде элдин акылмандуулугуна жана фольклорго таянган ойчул, сатирик катары көрүнөт. «Евнух» комедиясы (1654), «Адонис» (1658) поэмасы жана башка чыгармалары бар. Лафонтендин салттарын И. А. Крылов пайдаланган.

 Колдонулган адабияттар 
 “Кыргызстан”. Улуттук энциклопедия: 5-том. Башкы ред. Асанов Ү. А., Б.: «Кыргыз энциклопедиясы» башкы редакциясы, 2014. ISBN 978—9967—14-111-7

Категория:Франция жазуучулары‎
Категория:Туулгандар 1621-жылы
Категория:Өлгөндөр 1695-жылы
Лахор

thumb|Лахор.
Лахор – Пакистандын түндүк-чыгышындагы шаар. Пенжаб провинциясынын административдик борбору. Рави дарыясынын жээгинде жайгашкан. Калкы 7,1 млн (2010; калкынын саны боюнча өлкөдөгү Карачиден кийинки 2-шаар). Жолдор тоому. Эл аралык аэропорту бар. Шаарда Пакистандагы ири компаниялардын (банк, фонд биржасы) штаб-квартиралары жайгашкан. Текстиль (кебез-кездеме, жүн, кийим-кечек), тамак-аш, химия (кездеме боёктору даярдалат), резина-техника, металл иштетүү жана машина куруу өнөр жай ишканалары иштейт. Кол өнөрчүлүк (алтын, күмүштөн зер буюмдарды жасоо, сайма саюу, оймочийме түшүрүү) өнүккөн. Университеттер (анын ичинде аялдар, техника жана технология жана башка), китепканалар, театрлар, музейлер бар. Биздин замандын башында пайда болгон. 1799–1849-ж. сикхтердин мамлекетинин борбору болгон. Шаардын тарыхый борборунда калың дубалдар менен курчалган Кызыл форт (16-к.), бермет чөгөрүлүп кооздолгон мунаралуу мечит менен ак сарай комплекси (17-к.) жана Шалимар багы Бүткүл дүйнөлүк мурастын тизмесине киргизилген. Бул фортко улай 13 дарбазалуу Эски шаар жайгашкан. Анда 16–17-кылымга таандык мечиттер (Нивин, Шах-Бегум, ВазирХан), мавзолейлер (философ Абу-ль-Хасандын, Муса Ахангардын жана башка) сакталган. Лахор – Пакистандын илимий жана маданий ири борбору. Университеттер, ИИИлер, жогорку мектептер, коллеждер, китепканалар, музейлер (анын ичинде курал-жарак) бар. Кино индустриясынын ири борбору. Бүткүл дүйнөлүк жана эл аралык фестивалдар (куурчак жана башка) өткөрүлүп турат.

 Колдонулган адабияттар 
 “Кыргызстан”. Улуттук энциклопедия: 5-том. Башкы ред. Асанов Ү. А., Б.: «Кыргыз энциклопедиясы» башкы редакциясы, 2014. ISBN 978—9967—14-111-7

Категория:Шаарлар
Категория:Пакистан
Лаэ шаары

thumb|Лаэ.
Лаэ шаары – Папуа-Жаңы Гвинея Республикасындагы шаар. Моробе провинциясынын административдик борбору. Жаңы Гвинея аралынын чыгыш жээгинде жайгашкан. Калкы 96,2 миң (2010); калкынын саны жана чоңдугу боюнча өлкөнүн борбору Порт-Морсбиден кийинки 2-шаар. Жол тоому. Өлкөнүн ири деңиз порту (2005-ж. 2,4 млн тонна жүк ташылган; контейнер терминалы бар). Автомобиль магистралынын баштапкы пункту. Аэропорту бар. 1920- ж. негизделген. Ири цемент заводу, жеңил, тамак-аш өнөр жай ишканалары иштейт. Технологиялык университет бар. Ботаникалык бак уюштурулган.

 Колдонулган адабияттар 
 “Кыргызстан”. Улуттук энциклопедия: 5-том. Башкы ред. Асанов Ү. А., Б.: «Кыргыз энциклопедиясы» башкы редакциясы, 2014. ISBN 978—9967—14-111-7

Категория:шаарлар
Категория:Папуа-Жаңы Гвинея
Элиас Лөннрот

Элиас Лөннрот - (4. 9. 1802, Саммати – 19. 3. 1884, ошол эле жер) – финляндиялык фольклорчу. Петербург ИАнын ардактуу мүчөсү (1876). Биринчи финн журналын («Mehi- lainen» – «Аары», 1836–40) негиздеген. Карель, ижор, финн рундарынан «Калевала» (1835, акыркы редакциясы 1849) эпосун, «Кантелетар» (1840–41) лирикалык рун жыйнагын, элдик макалдар, табышмактар жыйнагын түзгөн.
 Колдонулган адабияттар 
 “Кыргызстан”. Улуттук энциклопедия: 5-том. Башкы ред. Асанов Ү. А., Б.: «Кыргыз энциклопедиясы» башкы редакциясы, 2014. ISBN 978—9967—14-111-7
Категория:Инсандар
Категория:Финляндия
Лезгинка

thumb| (1900).

Лезгинка – Бүткүл Кавказга тараган (кабардин, осетин, чечен, ингуш жана башка элдерге) байыркы элдик бий жана аны коштогон музыка. Лезгинка – бий-жарыш. Ал бийчилерден шайдооттукту, ыкчамдыкты, чеберчиликти талап кылат.

 Бийдин сүрөттөлүшү 
Лезгинка - жеке же жубу менен бийленүүчү бий. Кавзказ элдеринин көбүндө тараган. Улуттук кийимдер жана ансамблдин коштоосунда көркөм көрүнөт. Бийдин музыкалык чени - 6/8; обону так жана шайдоот, ыргагы ылдам.ң

Бийде эки элес жаратылат: Эркек "бүркүттүн" туурап, жай жана учкул кыймылдарды алмаштырып турат; Аял болсо "ак куунун" элесин салып, көрктүү калкып, колдорун жай кыймылдатат.

 Колдонулган адабияттар 
 “Кыргызстан”. Улуттук энциклопедия: 5-том. Башкы ред. Асанов Ү. А., Б.: «Кыргыз энциклопедиясы» башкы редакциясы, 2014. ISBN 978—9967—14-111-7
Категория:Көркөм өнөр
Ле Клезио Жан Мари Гюстав

thumb|Ле Клезио (2008).
Ле Клезио, Жан Мари Гюстав (Le Clezio, 13. 4. 1940-ж. туулган, Ницца) – франциялык жазуучу. «Протокол» (1963), «Топон суу» (1966), «Terra Amata» (1967), «Согуш» (1970), «Чөл» (1980) жана башка 30дан ашык романдардын, «Мондо» (1978) повестинин, «Диего жана Фрида» китебинин, аңгемелер жыйнактарынын автору. Нобель сыйлыгынын лауреаты (2008).

 Колдонулган адабияттар 
 “Кыргызстан”. Улуттук энциклопедия: 5-том. Башкы ред. Асанов Ү. А., Б.: «Кыргыз энциклопедиясы» башкы редакциясы, 2014. ISBN 978—9967—14-111-7

Категория:Франция жазуучулары‎
Категория:Нобель сыйлыгынын лауреаттары‎
Категория:Туулгандар 1940-жылы
Станислав Лем

thumb|Станислав Лем (2005).
Станислав Херман Лем, (Lem, 12. 9. 1921, Львов – 27.3. 2006, Краков) – польшалык жазуучу. Илимий-философиялык фантастика жанрында жазылган көптөгөн чыгармалары, анын ичинде «Эдем» (1959), «Солярис» (1961), «Бийиктиктеги добуш» (1968) романдары жана повесттери бар. «Бийик сепил» (1966) аттуу автобиографиялык романдын, кибернетика, космонавтика, футурология проблемалары боюнча китептердин да автору («Технология суммасы», 1964; «Абсолюттук вакуум», 1971). Анын калемине «Диалогдор» (1957) аттуу философ-социологиялык изилдөө, адабият проблемалары боюнча «Кокустук философиясы» аттуу эссе, «Фантастика жана футурология» (1–2-т., 1970) монографиясы, адабий очерктер жана башка таандык.

 Колдонулган адабияттар 
 “Кыргызстан”. Улуттук энциклопедия: 5-том. Башкы ред. Асанов Ү. А., Б.: «Кыргыз энциклопедиясы» башкы редакциясы, 2014. ISBN 978—9967—14-111-7

Категория:Поляк жазуучулары
Категория:Еврей жазуучулары
Категория:илимий фантастика
Категория:Польша
Лемурлар

thumb|Eulemur fulvus.
Лемурлар (Lemuridae) – приматтар түркүмүндөгү чала маймылдар тукуму. Дене узундугу 13–25 смден (кидик лемурлар) 50 смге (кыска лемурлар) жетет. Арткы буттары алдынкысынан узунураак, тырмактуу. Жүнү калың, кара, күрөң, боз же саргыч, куйругу бир түстө, кээде туурасынан кеткен ачык жана кочкул жүндөрү болот. Тумшугу узун, тиши 36, кээде 32, 4–5тен муруту, 1–2 жуп сүт бездери (желини) бар, көзү чоң. Түнкүсүн жана күүгүмдө, кээде күндүз азыгын издейт. Кургакчыл жылдары 2 түрү чээнге кирет. Тропик токойлорунда жашайт. Дарак бутагында, жерде тобу же үйүрү менен, жалгыздан жана жубу мн жүрүшөт. Жыгач бактарына жалбырактан , чөптөн уя жасайт. 1–3 тү (кээде 4) тууйт. Тукумуна эркеги да, ургаачысы да кам көрөт. Ылгабай азыктанат, курт-кумурска, майда жаныбарларды, өсүмдүк мөмөсү менен уругун жейт. Лемурлардын 6 урууга кирген 14 түрү бар. Саны азайып кеткендиктен, ТКЭСтин Кызыл китебине катталган.

 Колдонулган адабияттар 
 “Кыргызстан”. Улуттук энциклопедия: 5-том. Башкы ред. Асанов Ү. А., Б.: «Кыргыз энциклопедиясы» башкы редакциясы, 2014. ISBN 978—9967—14-111-7
 А. А. Алдашев. Биология терминдеринин жана айбанат аттарынын орусча-кыргызча сөздүгү. - Бишкек, 1998. ISBN 9967-11-027-9

Категория:Сүт эмүүчүлөр
Лена дарыясы

thumb|Лена.
Лена дарыясы (якутча Улахан-Юрях – чоң дайра) – Чыгыш Сибирдеги дарыя, Иркут облусу менен Саха Республикасынын аймагында. Узундугу 4400 км, алабынын аянты 2490 миң км2. Байкал кырка тоосунан башталып, Лаптевдер деңизине куярда чоң дельтаны (аянты 30 миң км2дей) пайда кылат. Жогорку агымында (Витимдин чатына чейин) кууш өрөөн аркылуу агып, төмөнкү агымында 30 кмге чейин кеңеет. Жээги Якутск шаарына чейин бийик, аскалуу; андан төмөн ойдуңдуу. Негизги куймалары: Нюя, Вилюй (сол), Киренга, Витим, Олёкма, Алдан (оң). Лена негизинен кар (жылдык агымынын 50%и) жана жамгыр сууларынан куралат; кыртыш сууларына 1–2% туура келет. Суусунун деңгээли ортонку агымында 10–15 мге, төмөнкү агымында 18 мге көтөрүлөт. Лена суусунун молдуулугу боюнча КМШнын аймагында Енисейден кийинки 2-дарыя. Орточо чыгымы 17 000 м3/сек, эң көбү 200 000 м3/сек, эң азы 366 м3/сек. Жазында кирип, жайында жаан-чачындан ташкындайт. Жылына деңизге 12 млн тоннага жакын шиленди агызып келет. Жогорку агымы октябрдын аягынан майдын ортосуна, төмөнкү агымы октябрдан июндун башына чейин тоңуп, муз эригенде үйөр пайда кылат. Ленанын куймаларына Вилюй, Мамакан ГЕСтери курулган. Алабы кен байлыкка бай: алтын (Витим, Алдандын алаптарында), алмаз (Вилюй), ошондой эле көмүр (Лена, Түштүк Якут бассейндери), газ, темир, слюда, туз жана башка. Качуг шаарчасынан чатына чейин (4125 км аралыкка) кеме жүрөт. Навигация жогорку агымында 160 суткага, төмөнкү агымында 120 суткага созулат. Жайында эң кооз жерлерине туристтик рейстер уюштурулат. Дельтасында Усть-Лена коругу бар. Балык (муксун, Сибирь ряпушкасы, нельма, омуль, хариус жана башка) кармалат. Ленанын суусун булгаган негизги заттар – нефть продуктулары, фенол, темир, жез, цинк. Негизги порттору жана пристандары (башатынан чатын карай): Качуг, Жигалово, Уст-Кут, Марково, Киренск, Витим, Пеледуй, Ленск, Олёкминск, Покровск, Якутск, Нижний Бестях, Сангар, Жиганск, Быковский.

 Колдонулган адабияттар 
 “Кыргызстан”. Улуттук энциклопедия: 5-том. Башкы ред. Асанов Ү. А., Б.: «Кыргыз энциклопедиясы» башкы редакциясы, 2014. ISBN 978—9967—14-111-7

Категория:РФ дарыялары‎‎
Категория:Сибирь‎
Леон, Леон-де-лое-Алдама шаары

thumb|Леон.
Леон, Леон-де-лое-Алдама шаары – Мексиканын борборунда жайгашкан шаар, Гуанахуато штатында. Мексика тайпак тоосунун түштүгүндө, деңиз деңгээлинен 1885 м бийиктикте, Турбио дарыясынын боюнан орун алган. Калкы 1,2 млн (2010; шаар айланасы менен 1,7 млн). Эл аралык аэропорту бар. Өлкөнүн булгаары-бут кийим өнөр жайынын (негизги ишканасы «Саlzado Dingo» (балдардын жана жаштардын бут кийимдери), «Сalzado Velmar S. A. de C. V.» (аялдар менен эркектердики) жана башка компаниялар) башкы борбору. Тери ашатчу жана иштетүүчү ишканалары өнүккөн. Тамак-аш – татымал (пиво кайнатылат, суусундуктар), текстиль, металл иштетүү, химия, целлюлоза-кагаз, эмерек, айнек өнөр жай ишканалары иштейт. Техникалык май өндүрүлөт. Кафедралуу базилика собору (19-к.), чиркөөлөр, саат мунарасы (19-кылымдын 2-жарымы), муниципалитет (1867–69), Кальсада-де-лос-Эрос капкасы, (1893) жана башкалар сакталган. Университеттер, институттар, эл аралык туризм мектеби, бир нече илимий борбор, музейлер, китепканалар бар. Жыл сайын көргөзмө, ярмаркалар, «Ралли Мексика» автомобиль жарышы өткөрүлүп турат. Зоопарк уюштурулган. Туризм өнүккөн. Испандар тарабынан 1576-ж. негизделген.

 Колдонулган адабияттар 
 “Кыргызстан”. Улуттук энциклопедия: 5-том. Башкы ред. Асанов Ү. А., Б.: «Кыргыз энциклопедиясы» башкы редакциясы, 2014. ISBN 978—9967—14-111-7

Категория:Шаарлар‎
Категория:Мексика
Леон, Сантьяго-де-лос-Кабальерос-де-Леон шаары

thumb|Леон.
Леон, Сантьяго-де-лос-Кабальерос-де-Леон шаары – Никарагуадагы шаар. Леон департаментинин административдик борбору. Тынч океандын түндүк жээгинде жайгашкан. Калкы 145,2 миң (2010); өлкөдөгү калкынын саны боюнча Манагуадан кийинки 2-шаар.

1524-ж. испаниялык конкистадор Ф. Э. Кордоба тарабынан негизделген. 1609-ж. жер титирөөдөн талкаланган. Шаардын эски бөлүгүнүн калдыгы Бүткүл дүйнөлүк мурастын тизмесине киргизилген. 1820–52-ж. көз каранды эмес Никарагуанын борбору болгон. Бир кабаттуу шаардын тарыхый курулуштары, кафедралуу собор (18-к.), Сан-Хуан-Баутиста–Сутиаба (17-к.), СанФрансиско (17-к.) жана башка чиркөөлөр, епископ ак сарайы сакталган. Булгаары, текстиль жана тамак-аш өнөр жай ишканалары иштейт. Металл өндүрүшү (медицина столдору, идиш-аяк, газ плита), айыл чарба техникалары, самын жана кир кетирүүчү каражаттар чыгарылат. Илимий-изилдөө мекемелери, улуттук жана христиан автономия университеттери бар. 

 Колдонулган адабияттар 
 “Кыргызстан”. Улуттук энциклопедия: 5-том. Башкы ред. Асанов Ү. А., Б.: «Кыргыз энциклопедиясы» башкы редакциясы, 2014. ISBN 978—9967—14-111-7

Категория:Шаарлар‎
Категория:Никарагуа
Евгений Леонов

thumb|1979
Леонов Евгений Павлович (2. 9. 1926, Москва – 29. 1. 1994, ошол эле жер) – орус актёру, СССР эл артисти (1978). 1947-ж. Москвадагы театр студиясын бүтүргөн. 1948–68-жылдары Москвадагы К. С. Станиславский атындагы драма театрында, Вл. Маяковский атындагы театрда 1968–72-ж. иштеген. Леонов диапазону кеңири ролдорду аткарып, ишенимдүү образдарды жараткан: Ванюшин (С. А. Найдёнов, «Ванюшиндин балдары»), Санчо Панса (Д. Вессерман жана Ж. Дериона, музыкасы М. Линики, «Ламанчтан келген адам») жана башка 1974–90-ж. Ленин комсомолу атындагы театрда иштеген. Ивановдун (А. П. Чехов, «Иванов»), Вожактын (В. В. Вишневский, «Оптимисттик трагедия»), Тевьенин (Г. И. Горин, «Эскерип сыйынуу»; РФтин мамлекеттик сыйлыгы, 1992) образдарын жеткиликтүү, терең ачып берген. Кинодо 1947– 60-жылдардын ортосунда көбүнчө трагикомедияга басым жасаган: реж. Г. Н. Данелиянын «Отуз үч», «Афоня», «Күзгү марафон» (РСФСР Мамлекеттик сыйлыгы, 1981), «Кин-дза-дза», «Настя» жана башка, Э. А. Рязановдун, В. В. Мельниковдун, М. А. Захаровдун фильмдеринде кейипкерлердин мүнөзүн ар тараптуу ачып, зор чеберчиликте ойногон. Фильмдердеги эң көрүнүктүү ролдору: Приходько («Белорус вокзалы», 1971), Коля («Афоня», 1975), Көз боочу («Жангын, жангын менин жылдызым» 1970), Потапов («Сыйлык», 1975; СССР Мамлекеттик сыйлыгы, 1976). «Винни-Пух» анимациялык фильмин үн менен коштоого катышкан.
 Колдонулган адабияттар 
 “Кыргызстан”. Улуттук энциклопедия: 5-том. Башкы ред. Асанов Ү. А., Б.: «Кыргыз энциклопедиясы» башкы редакциясы, 2014. ISBN 978—9967—14-111-7

Категория:Инсандар
Категория:Орусия
Категория:СССР эл артисти
Леонтьев Василий

thumb|Василий Леонтьев (1973).
Леонтьев, Василий (5. 8. 1906, Мюнхен – 5. 2. 1999, Нью-Йорк) – америкалык экономист. АКШ УИАнын (1974), СССР ИАнын (1988) мүчөсү. Нобель сыйлыгынын лауреаты (1973). Ленинград университетин (1925), Берлин университетин (1928) бүткөн. Экономика илимдеринин доктору (1928). 1920-жылдары дүйнөдө биринчи жолу эл чарба балансын (СССР, 1923–24-ж.) иштеп чыккан. Киль университетиндеги дүйнөлүк экономика институтунда иштеген. 1931-ж. АКШга келип, Гарвард университетинде профессор 1948-ж. өзү түзгөн «Гарварддык экономикалык изилдөө долбоорунун» жетекчиси. 1970-ж. Америка экономикалык ассоциациясынын президенти, 1975–85-ж. Нью-Йорк университетинин экономикалык анализ институтунда директор. 1970- жылдары дүйнөлүк экономикалык өсүүнү прогноздоо иштерин жетектеген. Бир нече жолу Россияга келип кеткен. 1993-ж. Петербургда «Леонтьев фонд» түзүлгөн. «Чыгым–чыгаруу» методдорунун теориялык негиздерин түзгөн. Экономикалык илимде статистикалык маалыматтарды анализдөөдө ЭЭМди алгач колдонгон. Эмгектери: Исследования структуры американской экономики. Теоретический и эмпирический анализ по схеме затраты–выпуск. М., 1958; Экономическое эссе. Теории, исследования, факты и политика. М., 1990.

 Колдонулган адабияттар 
 “Кыргызстан”. Улуттук энциклопедия: 5-том. Башкы ред. Асанов Ү. А., Б.: «Кыргыз энциклопедиясы» башкы редакциясы, 2014. ISBN 978—9967—14-111-7

Категория:АКШ окумуштуулары‎
Категория:Экономисттер‎
Категория:Туулгандар 1906-жылы
Категория:Өлгөндөр 1999-жылы
Ле-Пюи

thumb|Ле-Пюи.
Ле-Пюи, Ле-Пюи-ан-Веле – Франциядагы шаар. Жогорку Луара департаментинин административдик борбору. Калкы 23,2 миң (2010). Жолдор тоому.

Шаар 4-кылымдын аягында негизделген. Роман стилиндеги 6 кумпалуу Нотр-Дам собору (11–12-к.; маңдайы 5 ярустуу аркададан туруп, 2 түстүү таш менен, каптал порталдары (12-к.) мусулман архитектурасынын салттарында кооздолгон; оюуланган эшиктери (12-к.), коңгуроо (13-к.), дубалдарга тартылган 12–15-кылымга таандык сүрөттөр жана башкалар бар). Бүткүл дүйнөлүк мурастын тизмесине киргизилген. Аны айланта Сен-Жан баптистерийи (11-к.), «Машикули» имараты (12-к.), Жансыз капелла (12-к.) жайгашкан. Доминикан Сент-Лоран чиркөөсү (14–15-к.), Сент-Клер монастыры (1432), Паннессак мунарасы (15-к.), «Сен-Видаль» отели (15–16-к.), епископтордун ак сарайы (16-кылымдын аягы), готикалык жана Ренессанстык турак-жайлар сакталган. Ратуша (1752), Крозатье фонтаны (1858) жана музейи (1865–68) жана башкалар бар. Шаардын экономикасынын негизин туризм бизнеси түзөт.

 Колдонулган адабияттар 
 “Кыргызстан”. Улуттук энциклопедия: 5-том. Башкы ред. Асанов Ү. А., Б.: «Кыргыз энциклопедиясы» башкы редакциясы, 2014. ISBN 978—9967—14-111-7

Категория:Шаарлар‎
Категория:Франция
Лессинг Дорис Мэй

thumb|right|Doris Lessing (2006)

Лессинг Дорис Мэй (Lessing, 22. 10. 1919-ж. туулган, Иран, Керманшах) – англиялык жазуучу жана публицист. Чыгармачылыгы 20-кылымдын 30-жылдары башталган. Анын алгачкы романы – «Чөп ырдайт» (1950). «Марта Квест» (1952), «Ылайыктуу нике» (1954), «Төрт дарбазалуу шаар» (1969), «Бешинчи бала» (1988) жана башка романдардын автору. «Аргустун архивиндеги Канопус» (1975–83, 5 китеп) аттуу чыгармалар түрмөгү жазуучунун реалисттик салттардан биротоло кол үзгөндүгүн көрсөтөт. «Тандалган аңгемелер» (1978, 2 китеп) Лессингдин кызыкчылыктарынын ар түрдүүлүгүн кайрадан ачып берет. Лессинг – «Боорукер террор» (1985), «Кайрадан сүйүү» (1996), «Мара менен Данн» (1999), «Альфред менен Эмили» (2008) романдарынын автору. Нобель сыйлыгынын лауреаты (2007).
 Колдонулган адабияттар 
 “Кыргызстан”. Улуттук энциклопедия: 5-том. Башкы ред. Асанов Ү. А., Б.: «Кыргыз энциклопедиясы» башкы редакциясы, 2014. ISBN 978—9967—14-111-7
Категория:Инсандар
Категория:Улуу Британия
Лестер шаары

thumb|Лестер.
Лестер шаары – Улуу Британиядагы ири шаарлардын бири. Англияда. Чыгыш Мидлендде. Лестершир графтыгынын административдик борбору. Унитардык шаар түзүлүш статусуна ээ. Калкы 296,6 миң (2010; конурбациясында 440 миң; көп улуттуу). Ири жол тоому. Эл аралык аэропорту бар.

Шаар 50-ж. рим чеби катары негизделген. Ыйык Николай чиркөөсү (9–13-к.), Лестер сепили комплекси (11–12-к.), кампа дарбазалары (1410-ж. чен), шаардын тарыхый бөлүгүндө Ыйык Мартин собору (12–15-к.), Тринити оорукана комплекси (14-к.), «Ханыша Елизавета» мектеби (1573), неоготика стилиндеги «Саат мунарасы» (1868) жана башкалар сакталган. Шаардын тейлөө чөйрөсүндө калктын 70%и эмгектенет. Китеп басып чыгаруу, дизайн жана жарнама бизнеси өнүккөн. Өнөр жайынын башкы тармактары: машина куруу, электр-техника, тамак-аш. Университеттер (1921), Лестер ислам академиясы (1981), бир нече коллеждер, атайын мектептер, галерея, музейлер, китепканалар бар. Жыл сайын Шаар күнү, комедия фестивалы, Кариб карнавалы, «Дивали» индей майрамы жана спорттук ар кандай мелдештер өткөрүлүп турат.

 Колдонулган адабияттар 
 “Кыргызстан”. Улуттук энциклопедия: 5-том. Башкы ред. Асанов Ү. А., Б.: «Кыргыз энциклопедиясы» башкы редакциясы, 2014. ISBN 978—9967—14-111-7

Категория:Шаарлар‎
Категория:Улуу Британия