Zhantas/Cleaned-Kyrgyz_Wikipedia huggingface dataset:
Орто-Арык чопо кени

Орто-Арык чопо кени Чүй облусунун Панфилов районунда, Кайыңды т. ж. бекетинен 15 км түштүктө, деңиз деңгээлинен 1140–1200 м бийиктикте. 1987-ж. Түндүк Кыргыз геол. экспедициясы чалгындаган. Кен аймагы түндүк-чыгышка созулган жогорку төртүнчүлүк мезгилинде пайда болгон кумайлуу чопо катмарынан түзүлгөн. Кумайлуу чопонун калыңдыгы 2,8 мден 15 мге чейин өзгөрөт. Лабораториялык, технологиялык жана заводдук изилдөөлөрдүн негизинде кумайлуу чоподон "100", "125" маркасындагы кирпичти, "400" – "800" маркадагы аглопориттик шагылды алууга болору аныкталган. Запасы: А категориясы б–ча 235 миң м3, В – 549 миң м3, С – 1235 миң м3, А+В+С1 –2019 миң м3. 1996-жылга карата калган запасы А – 165 миң м3, В – 549 миң м3, С – 1235 миң м3, А+В+ С1–1949 м3.

 Колдонулган адабияттар 
 Кыргызстандын кен байлыгы: Энциклопедиялык окуу куралы/Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору. Бишкек – 2004, ISBN 9967-14-009-7
Категория: Кыргызстандын кен байлыктары
Орус-Булак брекчия тоотеги кени

Орус-Булак брекчия тоотеги кени Баткен облусунун Кадамжай районунда, Кан шаарынан 7–8 км батышта, Орусбулак өрөөнүндө, деңиз деңг 200–1400 м бийиктикте. 1976-ж. изилденген. Кен аймагын палеозойдун чөкмө тектери түзөт. Пайдалуу катмар тектоникалык жараканы бойлой жайгашып, серпентиниттин майда сыныктарынан пайда болгон брекчиядан турат. Мында жашыл, кочкул жашыл түстөгү жана үбөлөнүп, майдаланган серпенгиниттердин арасында акиташ-серпентинит курамдуу брекчиялар чыгып жатат. Алардын аянты 2050–50200 м. Брекчия оңой кесилип, жакшы сайкалданат. Жылмаланган бети жылтырак, кооз оймо-чиймелүү. Кочкул жашыл түстүү фонунда кызгылтым, жашыл жана күрөң такчалар кооз көрүнүп турат. Блоктуулугу 0,20,20,2 м. Болжол ресурсу 200 миң м3. Кооз майда буюмдарды жасоого болот.

Колдонулган адабияттар
 Кыргызстандын кен байлыгы: Энциклопедиялык окуу куралы/Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору. Бишкек – 2004, ISBN 9967-14-009-7
Категория: Кыргызстандын кен байлыктары
Оттук кремнезём кени

Оттук кремнезём кени Ысык-Көл облусунун Ак-Суу районунда, Эңилчек кыштагынан 60 км аралыкта, Оттук суусунун өрөөнүндө, деңиз деңгээлинен 3300 м бийиктикте. 1985-ж. геол. cъемка жүргүзүү убагында табылган. Төмөнкү палеозой мезгилинин бүркүт жана олжобай свиталарынын катмарларынын арасында. Мында эни 1–1,5 км болгон, кристаллдуу кварцтан турган лидит жана фтаниттин тилкеси байкалат. Алардагы кремнезёмдин өлчөмү 81,76–95,14%, органикалык заттыкы – 0,1–4,85%ке чейин жетет. Лидит жана фтаниттердин отко чыдамдуу материал катары колдонулушу илим-изилдөө иштеринин негизинде аныкталган. Ресурсу көп деген жыйынтык чыгарылган.

 Колдонулган адабияттар 
 Кыргызстандын кен байлыгы: Энциклопедиялык окуу куралы/Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору. Бишкек – 2004, ISBN 9967-14-009-7
Категория: Кыргызстандын кен байлыктары
Оттук талаа шпаты кени

Оттук талаа шпаты кени Ысык-Көл облусунун Тоң районунда, Балыкчы шаарынан 20 км түштүктө, деңиз деңгээлинен 2000 м бийиктикте. 1985-ж. "Средазкварцсамоцветы" экспедициясы издөө-баалоо иштерин жүргүзгөн. Кызыл-Омпол ири кристаллдуу сиенит интрузиясында, узундугу 1000 мге созулган орто бүртүктүү сиенит-диориттердин дайка сымал тулкусунда, талаа шпатынын өңү кубулуп туруучу кристаллдары кездешет. Кристаллдардын өлчөмү 10–12 см, түзүлүшү б–ча ортоклазга тийиштүү, өңү боз, ачык-боз саргыч-боздон, күмүш сымал-актан, ачык-көктөн тунук-көккө чейин кубулжуп турат. Өнөр жайлык мааниси боюнча Орто Азияда мындай кооз таштын жапайдан жалгыз кени болуп эсептелет. Өңү кубулжуп турган талаа шпатынын запасы - С1категориясы боюнча 188,2 т. 1997-жылга карата баланстагы запасы С1– 180,2 т.

 Колдонулган адабияттар 
 Кыргызстандын кен байлыгы: Энциклопедиялык окуу куралы/Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору. Бишкек – 2004, ISBN 9967-14-009-7
Категория: Кыргызстандын кен байлыктары
Оттук чопо кени

Оттук чопо кени Ысык-Көл облусунун Тоң районунда, Балыкчы шаарынан 4 км түштүктө, Ысык-Көлдүн жээгинде, деңиз деңгээлинен 1630–1640 м бийиктикте. 1972-жыл Түндүк Кыргыз геологиялык экспедициясы чалгындаган. Кумайлуу чопо кени Ысык-Көлдүн ички булуңунун жогорку антропогендик мезгилинде пайда болгон көлдүн чөкмө катмары менен байланышкан. Аянты 1200850 м болгон линза сымал кумайлуу чопонун калыңдыгы 0,5–1,0 мден 12,6 мге чейин. Кумайлуу чопонун өңү саргыч-боз жана күрөң-боз түстө. Кумайлуу чопо "100" маркадагы кирпич, "75", "100" маркадагы керамикалык таш, "500" жана "600" маркадагы аглопорит алууга жарамдуу. Запасы А категориясы боюнча – 1010 миң м3, В – 1939 миң м3, С1 – 3304 миң м3, А+В+ С1–6153 миң м3.

Колдонулган адабияттар
 Кыргызстандын кен байлыгы: Энциклопедиялык окуу куралы/Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору. Бишкек – 2004, ISBN 9967-14-009-7

Категория:Кыргызстандын кен байлыктары
Категория:Тоң району
Ош акиташ кени

Ош акиташ кени Ош облусунун Кара-Суу районунда, Ош шаарынан 5 км батышта. 1957-ж. геол. чалгындоо жүргүзүлүп, запасы эсептелген. Кен аймагын палеозой заманында пайда болгон чөкмө тоотектер түзөт. Пайдалуу катмар девондун башталышында пайда болгон агыш боз жана боз акиташ тегинен турат. Массивдүү, майда жана ири бүртүкчөлүү, майда жаракалуу. Акиташ катмарынын калыңдыгы 380 м. Химиялык-технологиялык касиети боюнча «500», «600» маркасындагы портланд-цементине жарактуу; андан курулуш акисин алууга да болот. Запасы А категориясы боюнча 8900 миң т, В –13453 миң т, С1–20 859 миң т.

 Колдонулган адабияттар 
 Кыргызстандын кен байлыгы: Энциклопедиялык окуу куралы/Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору. Бишкек – 2004, ISBN 9967-14-009-7
Категория: Кыргызстандын кен байлыктары
Ош кум кени,

Ош кум кени, Танги куш кени Ош облусунун Кара-Суу районунда, Ош шаарынан 12 км түштүктө, деңиз деңгээлинен 1200 м бийиктикте. 1962–63-ж. Түштүк Кыргыз геол. экспедициясы чалгындаган. Кен аймагы бор мезгилинде пайда болгон тоотектерден түзүлгөн. Калыңдыгы 5,8 мден 10 мге чейин, жазылыгы 40 мден 300 мге чейин, узундугу 800 мден 2 кмге чейин болгон үч кум участогу белгилүү. Кум майда бүртүктүү, жуугандан кийин бетонго кошууга жана курулуш ылайын жасоого жарамдуу. Запасы С1 категориясы боюнча – 909 миң м3, С2– 891 миң м3.

 Колдонулган адабияттар 
 Кыргызстандын кен байлыгы: Энциклопедиялык окуу куралы/Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору. Бишкек – 2004, ISBN 9967-14-009-7
Категория: Кыргызстандын кен байлыктары
Ош кум-шагыл кени

Ош кум-шагыл кени Ош облусунун Кара-Суу районунда, Ош шаарынан 4 км түндүк-батыш тарапта, Акбуура суусунун боюнда. 1955-ж. геол. чалгындоо жумуштары жүргүзүлүп, запасы эсептелген. Кен аймагын антропогендин борпоң чөгүндүлөрү түзөт. Кум-шагыл кени Акбуура суусунун оң жак өйүзүндө кашат тектерин түзүп жатат. Жалпы чалгындалган аянты 88,31 га. Калыңдыгы 10–15 мге чейин. Петрографиялык курамында гранит, диорит, диабаз, сланец жана акиташ тектери бар. Шагылды «300» жана «500» маркасындагы бетонго, кумду шыбакка колдонсо болот. Запасы А категориясы боюнча 165 мин м3; В–177,9 миң м3, С1–1756,5 миң м3.

 Колдонулган адабияттар 
 Кыргызстандын кен байлыгы: Энциклопедиялык окуу куралы/Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору. Бишкек – 2004, ISBN 9967-14-009-7
Категория: Кыргызстандын кен байлыктары
Ош 7 чопо кени

Ош 7 чопо кени Ош облусунун Кара-Суу районунда, Ош шаарынан 2,5 км түндүк тарапта, деңиз деңгээлинен 1090 м бийиктикте. 1978–79-ж. чалгындоо иши жүргүзүлгөн. Кен аймагы ортоңку төртүнчүлүк мезгилинде пайда болгон кумайлуу чопо катмарынан түзүлгөн. Кумайлуу чопонун изилденген калыңдыгы 4,9 мден 17,0 мге чейин өзгөрөт. Кумайлуу чопонун өңү бозомтук-сары түстө, тыгыз, майда көңдөйлүү, диаметри 0,5 мм болгон гипс-карбонаттык кошундулар көп. Ийилгичтиги 4,58%. Кумайлуу чопо "75" маркадагы кирпич даярдоого жарамдуу. Запасы А+В категориясы боюнча 1044 миң м3, С – 380 миң м2, А+В+С2 – 1424 миң м3, С2 171 миң м3. 1996-жылга карата калган баланстагы запасы С1–110 миң м3, С2– 148 миң м3.

 Колдонулган адабияттар 
 Кыргызстандын кен байлыгы: Энциклопедиялык окуу куралы/Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору. Бишкек – 2004, ISBN 9967-14-009-7
Категория: Кыргызстандын кен байлыктары
Өзгөн акиташ кени

Өзгөн акиташ кени Ош облусунун Өзгөн районунда, Куршаб суусунун оң жээгинде, Куршаб кыштагынан 7 км түндүк-батышта, деңиз деңгээлинен 850–970 м бийиктикте. 1956-ж. "Средазгеолнеруд" трести тарабынан чалгындалган. Кен аймагын палеоген мезгилинде пайда болгон, бири биринен чопо жана мергель катмарчалары менен бөлүнүп турган үч акиташ кабаты түзөт. Пайдалуу акиташ тектеринин жалпы калыңдыгы 60,5 мге чейин өзгөрөт. Акиташ кабаттарын бөлүп турган чопо жана мергелдердин калыңдыгы 1,5 мден 9 мге чейин. Сапаты боюнча акиташтардан аз магнезиялуу, тез бышчу I сорттогу аки алууга болот. Акиташтын запасы А категориясы боюнча 218 миң т, В – 197 миң т, С1 – 340 миң т, А+В+С1 – 755 миң т.

 Колдонулган адабияттар 
 Кыргызстандын кен байлыгы: Энциклопедиялык окуу куралы/Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору. Бишкек – 2004, ISBN 9967-14-009-7
Категория: Кыргызстандын кен байлыктары
Өзгөн көмүр бассейни

Өзгөн көмүр бассейни – Кыргызстандагы көмүр кендери жайгашкан ири аймак. Ош облусунун чыгыш, Нарын облусунун түштүк-батыш бөлүктөрүндө, Чаткал, Молдо-Тоо, Алай жана Торугарт тоо кырларынын аралыгында. Түндүк-батыштан түндүк-чыгышка 150 кмге созулуп, 3000 км2дей аянтты ээлейт. Кендер жергиликтүү элге илгертен белгилүү. Бассейндеги Тегене, Таш-Көмүр (Нарын), Көк-Жаңгак, Кумбел, Зындан, Туюк, Каргаша, Карадөбө, Алдаяр, Көккыя ж. б. кендер бар. Аймакта негизинен палеозой (силур, девон, карбон, пермь), мезозой (триас, юра) жана кайнозой (палеоген, неоген, антропоген) тоотектери таралган. Көмүр юра мезгилинин кумдук, алевролит, чопо катмарларынын арасында жатат. Ар кандай калыңдыкта жогорку сапаттуулугу (аз күлдүүлүгү, табынын ысыктыгы ж. б.) менен айырмаланат. Айрым кендердеги көмүр кокс алууга жарамдуу. Бассейндеги көмүрдүн запасы 17723,04 млрд т. Мындан Көк-Жаңгак 1910-жылдан, Маркай 1914-жылдан казыла баштаган; азыр Таш-Көмүр, Тегене жана Көк-Жаңгак кендери иштетилүүдө.

 Колдонулган адабияттар 
 Кыргызстандын кен байлыгы: Энциклопедиялык окуу куралы/Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору. Бишкек – 2004, ISBN 9967-14-009-7
Категория: Кыргызстандын кен байлыктары
Өзгөрүш акиташ кени

Өзгөрүш акиташ кени Талас облусунун Бакай-Ата районунда, Өзгөрүш кыштагынан 2–3 км түндүк тарапта, Эчкили тоосунун чыгыш учунда, Нылды суусунун Талас суусуна куйган чатынан 2 км жогору. 1970-ж. изилденген. Кен аймагын үстүнкү протерозойдун, палеозойдун сланец, мрамор жана алардын үстүн жаап жаткан палеоген-неогендин конгломерат, кумдук, мергель, акиташ тоотектери түзөт. Пайдалуу катмар акиташ тегинен туруп, ал палеоген-неогендин чөгүндүлөрүнүн арасында жатат. Кенде акиташ тегинин үч түрү кезигет: 1) агыш боз жана каралжын боз акиташ теги – структурасы майда бүртүкчөлүү, текстурасы брекчиялуу, блоктуулугу 202010 см; 2) ачык боз акиташ теги – текстурасы темгилдүү, структурасы майда бүртүкчөлүү. Кызгылтым тактар ар түрдүү өлчөмдөгү изометриялык формаларды берет; блоктуулугу 202020 см; 3) кызгылтым акиташ теги – текстурасы массивдүү, структурасы майда бүртүкчөлүү. Арасында тунук кальцитке толгон көңдөйчөлөр бар. Ташты кесип жылмалаганда көңдөйчөлөрдөгү кальцит кристаллдары кызгылтым акиташка укмуштуудай кооздукту берет. Блоктуулугу 0,5 м3. Жакшы сайкалданат. Кендин жалпы запасы 100 миң м3.

Колдонулган адабияттар
 Кыргызстандын кен байлыгы: Энциклопедиялык окуу куралы/Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору. Бишкек – 2004, ISBN 9967-14-009-7
Категория: Кыргызстандын кен байлыктары
Өзгөрүш оникс кени

Өзгөрүш оникс кени Талас облусунун Бакай-Ата районунда, Өзгөрүш кыштагынан 4–5 км түндүк тарапта, Нылды суусунун чатынан 3 км түндүк-батышта, деңиз деңгээлинен 2100–2200 м бийиктикте. 1980-ж. изилденген. Кен аймагын протерозой жана палеозой тектери жана алардын үстүн жаап жаткан палеоген-неогендин терриген-карбонат чөкмөлөрү түзөт. Мрамор оникси палеоген-неогендин акиташ теги менен кумдук катмарларынын чегинде линза сымал жатат. Мындагы мрамор оникси эң кооздугу менен айырмаланат. Өңү кызгылтым күрөң, кочкул күрөң болуп, жарыш кеткен ачык түстөгү катчалар кайталанат. Майда бүртүкчөлүү, жука темгилдүү. Жакшы сайкалданат. Болжол ресурсу 63,9 т.

 Колдонулган адабияттар 
 Кыргызстандын кен байлыгы: Энциклопедиялык окуу куралы/Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору. Бишкек – 2004, ISBN 9967-14-009-7
Категория: Кыргызстандын кен байлыктары
Өнөрчек базальт кени

Өнөрчек базальт кени Чүй облусунун Кемин районунда, Чүй суусунун оң жээгинде, деңиз деңгээлинен 2500 м бийиктикте. 1962-ж. изилденген. Палеогендин көктурпак свитасынын арасында калыңдыгы 70–90 м, узундугу 800 м болгон тоотеги кездешет. Химия-технологиялык издөөлөрдүн негизинде базальттан минералдык кебез алынышы аныкталган. Болжол ресурсу 2,5 млн м3.

 Колдонулган адабияттар 
 Кыргызстандын кен байлыгы: Энциклопедиялык окуу куралы/Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору. Бишкек – 2004, ISBN 9967-14-009-7
Категория: Кыргызстандын кен байлыктары
Панфилов чопо кени

Панфилов чопо кени Чүй облусунун Панфилов районда, Панфилов кыштагынан 2 км батышта. 1950-ж. табылып, 1960-ж. геол. чалгындоо жүргүзүлгөн. Кен антропоген мезгилинде пайда болгон саргыч, боз, күрөң түстөгү лёсс сымал чоподон турат. Анын арасында майда кумдун жука катмарлары кезигет. Пайдалуу катмардын калыңдыгы 5,0–18,5 м. Анын алдында кум-шагыл бар. Химия-технологиялык касиети боюнча чопо «100» маркасындагы кирпич даярдоого жарактуу. Запасы А+В категориясы боюнча 1426 миң м3, С1–1371 миң м3. 1963-жылдан Кайыңды кирпич заводу пайдаланат.

 Колдонулган адабияттар 
 Кыргызстандын кен байлыгы: Энциклопедиялык окуу куралы/Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору. Бишкек – 2004, ISBN 9967-14-009-7
Категория: Кыргызстандын кен байлыктары
Перевальный алтын кени

Перевальный алтын кени Жалал-Абад облусунун Чаткал районунда, Чаткал кырка тоосунун түштүк капталында, Терексай суусунун орто агымында, деңиз деңгээлинен 1800–2200 м бийиктикте. 1968–83-ж. геол. чалгындоо иштери жүргүзүлгөн. Кен аймагы карбондун монцониттери, диориттери, гранодиориттери, триастын кварцтуу сиенит–порфирлери, кварцтуу сиениттери менен жирелген протрезойдун мраморлору, кварц-плагиоклаз-амфибол сланецтери, кварц-плагиоклаз сланецтери, граниттери, диориттери, плагиограниттеринен түзүлгөн. Рудалануу протерозойдун семизсай свитасынын сланецтериндеги талкаланган жана жаракалар зоналары менен байланышкан. Руда тарам тибине жана алтын-сульфиддүү формацияга кирет. Руданын негизги минералдары: пирит, арсенопирит. Рудадагы алтындын орточо өлчөмү 7,5 г/т. Руданын запасы 998,3 миң т, алтындыкы – 7,5 т.

 Колдонулган адабияттар 
 Кыргызстандын кен байлыгы: Энциклопедиялык окуу куралы/Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору. Бишкек – 2004, ISBN 9967-14-009-7
Категория: Кыргызстандын кен байлыктары
Покровка баткак кени

Покровка баткак кени – Ысык-Көл облусунун Жети-Өгүз районундагы дарылык касиети бар баткак жаткан жер. Покровка кыштагынан 7–8 км түндүк-батыш тарапта, Ысык-Көлдүн түштүк-чыгыш жээгинде. 1963-ж. табылган. Кен бири биринен анчалык алыс эмес 4 аймакта, көл түбүндө 0,5–10 м тереңдикте жатат. Жалпысынан кендеги баткак астынкы жана үстүнкү болуп эки катмардан турат. Үстүнкүсүнүн өңү каралжын боз, күкүрттүү суутек жыттанат. Анын астында ныкталган бозомтук ылай жатып, тереңдеген сайын чопого өтөт. Эки катмар тең дарылык касиетке ээ. Аз минералдашкан. Салыштырма салмагы 1,4, нымдуулугу 5–54%, рН= 7,7–7,9, органикалык заттар 0,59–0,70%. Баткактын запасы 60 миң т (1966). Кенди Ысык-Көл курорт зонасындагы курорт-санаторийлер пайдаланат.

 Колдонулган адабияттар 
 Кыргызстандын кен байлыгы: Энциклопедиялык окуу куралы/Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору. Бишкек – 2004, ISBN 9967-14-009-7
Категория: Кыргызстандын кен байлыктары
Покровка чопо кени

Покровка чопо кени Ысык-Көл облусунун Жети-Өгүз районунда Кызыл-Суу кыштагынан 15 км түндүк-батыш тарапта, Ысык-Көлдүн Кара-Булуңунда, деңиз деңгээлинен 1620 м бийиктикте. Кенди 1956-ж. "Средазгеолнеруд" трести, 1958-ж. Кыргыз ССР Геология башкармасы геол. чалгындоо ишин жүргүзгөн. Кен аймагында антропоген мезгилинде пайда болгон чөкмө тоотек катмарлары жатат. Катмарлардын түзүлүшүнө төмөнкү тоотектер катышат (үстүнөн астын карай): 1) күрөң түстүү ныкталган кум-чопо, калыңдыгы 1,2 – 4,0 м; 2) кургак, абдан нык, агыш боз чопо, калыңдыгы 1,0–4,0 м; 3) күрөң кызыл, көгүш боз ж. б. түстөгү чополордун катталышы. Алардын арасында кумдун линзалары кезигет. Кендеги боз чопо пайдалуу катмар. Чопо ийилчээктиги боюнча 2–класска кирип, "150" маркасындагы курулуш кирпичин жана черепица даярдоого жарамдуу. Кирпич 1050°Сден жогорку температурада гана бышырылууга тийиш. Чопонун баланстык запасы А категориясы боюнча 412 миң м3, В –18 миң м3, С17–1730 миң м3, А+В+С – 2760 миң м3, С2– 3449 миң м3. 1996-жылга карата калган запасы: А – 77 миң м3, В – 618 миң м3, С1 – 1730 миң м3, А+В+С – 2425 миң м3, С2 – 3449 миң м3, Кендин базасында жергиликтүү маанидеги кирпич заводу иштейт.

 Колдонулган адабияттар 
 Кыргызстандын кен байлыгы: Энциклопедиялык окуу куралы/Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору. Бишкек – 2004, ISBN 9967-14-009-7
Категория: Кыргызстандын кен байлыктары
"Пристань" арашан суусу

"Пристань" арашан суусу – Ысык-Көл облусунун, Жети-Өгүз районундагы дарылык касиети бар минералдуу ысык суу булагы. Каракол шаарынан 8 км түндүктө, "Пристань" шаарчасынын аймагында жайгашкан. 1990-ж. чалгындалып, запасы бекитилген. Терм-минералдык суу неоген мезгилинин Ысык-Көл свитасынын кумдук-чопо кабаттуу калыңдыгы менен байланышкан. Иоддошкон минералдуу ысык суу бургулоо көзөнөгүнүн 1950–2450 м тереңдигинен чыгат. Суунун минералдуулугу 14 г/л ден 32 г/л, жылуулугу чыгышына жараша 26°Сден 56°Сге чейин өзгөрөт. Химиялык курамы боюнча суу хлориддүү, натрий-кальцийлүү. Сууну нерв, муун, сөөк, гинекологиялык ооруларды дарылоого колдонсо болот. Запасы А категориясы боюнча суткасына 100 м3.

 Колдонулган адабияттар 
 Кыргызстандын кен байлыгы: Энциклопедиялык окуу куралы/Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору. Бишкек – 2004, ISBN 9967-14-009-7

Категория: Кыргызстандын кен байлыктары
Пржевальский гранит-диорит кени

Пржевальский гранит-диорит кени Ысык-Көл облусунун Ак-Суу районунда, Пржевальск шаарынан 15 км түштүк-чыгыш тарапта, Ак-Суу жана Арашан сууларынын аралыгында. 1975–79-ж. геол. изилдөө жумуштары жүргүзүлгөн. Кен аймагында палеозойдун интрузия тоотектери жатат. Пайдалуу тоотек даана профирлүү гранит-диориттен турат. Ал ортоклаз минералынын узун, кооз, ачык боз кристаллдарынан түзүлгөн. Блоктуулугу 30–35 %. Кондициялык блок чыгуучу аянт 70х100 м. Таштан майда кооз асем буюмдарды жасоого болот.

 Колдонулган адабияттар 
 Кыргызстандын кен байлыгы: Энциклопедиялык окуу куралы/Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору. Бишкек – 2004, ISBN 9967-14-009-7
Категория: Кыргызстандын кен байлыктары
Пржевальский чопо кени

Пржевальский чопо кени Ысык-Көл облусунун Ак-Суу районунда, Каракол шаарынан 1,5 км түштүк тарапта, деңиз деңгээлинен 1840–2142 м бийиктикте. Кенде 1966- жана 1974-ж. геол. чалгындоо жумуштары жүргүзүлгөн. Кен антропоген мезгилинде пайда болгон саргыч боз түстөгү кумайлуу чопо катмарынан турат. Ал эрозиянын таасиринен бир нече тилкелерге бөлүнгөн. Пайдалуу кабаттын калыңдыгы 0,5–1 мден 15–20 мге чейин. Технологиялык жана жарым заводдук изилдөөлөрдүн негизинде кумайлуу чоподон "125" жана "150" маркадагы кирпич алынаары аныкталган. Запасы С1 категориясы боюнча 1602 миң м3, С2– 1481 миң м3.

 Колдонулган адабияттар 
 Кыргызстандын кен байлыгы: Энциклопедиялык окуу куралы/Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору. Бишкек – 2004, ISBN 9967-14-009-7
Категория: Кыргызстандын кен байлыктары
Рахманжан чопо кени

Рахманжан чопо кени Жалал-Абад облусунун Ноокен районунда, Ноокен кыштагынан 9 км батышта, деңиз деңгээлинен 960–1040 м бийиктикте. 1990–91-ж. Түштүк Кыргыз геол. экспедициясы чалгындаган. Кен аймагы төртүнчүлүк мезгилде пайда болгон кумайлуу чопо катмарынан түзүлгөн. Анын калыңдыгы 10 мден ашат. Чопо тыгыз, көңдөйлүү, бүртүкчөлүү, кол менен кармаганда майланышып турат. "75" маркасындагы кирпичти даярдоого жарамдуу. Запасы В категориясы боюнча 165 миң м3, С1 – 313 миң м3, В+С1 – 478 миң м3.

 Колдонулган адабияттар 
 Кыргызстандын кен байлыгы: Энциклопедиялык окуу куралы/Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору. Бишкек – 2004, ISBN 9967-14-009-7
Категория: Кыргызстандын кен байлыктары
Риштан озекерит кени

Риштан озекерит кени Баткен облусунун Кадамжай районунда, Риштан шаарчасынан 15 км түштүктө. 1947- жана 1953-жылдары "Ферганозокерит" жана "Ферганнефтеразведка" тресттери издөө иштерин жүргүзгөн. Кен Түндүк Риштан антиклиналынын эки канатындагы палеогендин риштан жана түркстан ярустарынын кумдуктары менен байланышкан. Продуктулуу кабаттар озокерит менен сиңирилген чопо жана акиташ цементи толгон кумдуктар болуп эсептелет. Кендин жалпы аянты 16 км2. Пайдалуу кен кабаттары 120 м тереңдикке чейин чалгындалган. Кабаттардын калыңдыгы 1,6 мден 19,8 мге чейин, битумдун өлчөмү 8,93%ке чейин. Озокериттин запасы С1 жана С2 категориясы боюнча 202,8 миң т.

 Колдонулган адабияттар 
 Кыргызстандын кен байлыгы: Энциклопедиялык окуу куралы/Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору. Бишкек – 2004, ISBN 9967-14-009-7
Категория: Кыргызстандын кен байлыктары
Риштан чопо кени

Риштан чопо кени Баткен облусунун Кадамжай районунда, Риштан шаарчасынан 14 км түштүктө, Алай кырка тоосунун түндүк этегинде. 1970-ж. табылган. Кен аймагын палеоген мезгилинде пайда болгон кумдук менен чопонун катмарчалары түзөт. Көпчүлүк жерде алардын үстүн антропоген чөкмөлөрү жаап калган. Пайдалуу катмар кызгылтым түстөгү чоподон турат. Анын калыңдыгы 60 мге, узундугу 7–8 кмге жетет. Чопо жогорку даражадагы ийилгичтик, суукка чыдамдуулук, эрибестик касиеттерге ээ. Ошондуктан андан дренаж куурларын жасоого болот. Запасы 6 млн м3.

 Колдонулган адабияттар 
 Кыргызстандын кен байлыгы: Энциклопедиялык окуу куралы/Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору. Бишкек – 2004, ISBN 9967-14-009-7
Категория: Кыргызстандын кен байлыктары
Рыбачье кум кени

Рыбачье кум кени Балыкчы кум кени Ысык-Көл облусунун Тоң районунда, Балыкчы шаарынан 3 км түштүк-батыш тарапта, Чүй д-нын боюнда. Кен аймагын антропоген мезгилинде пайда болгон аллювий чөкмөлөрү түзөт. Кум ири өлчөмдөгү линза сымал кум-шагыл катмарынын арасында жатат. Майда жана орто бүртүкчөлүү. Чопо кошундуларынын өлчөмү 1,7%, слюда 0,8%тен ашпайт. Кум табигый түрдө «500» маркасындагы бетонго, курулуш ылайына (шыбакка) жана жол курулушуна жарайт. Запасы В категориясы боюнча 1137 миң м3, С1–3921 миң м3.

 Колдонулган адабияттар 
 Кыргызстандын кен байлыгы: Энциклопедиялык окуу куралы/Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору. Бишкек – 2004, ISBN 9967-14-009-7
Категория: Кыргызстандын кен байлыктары
Рыбачье кум-шагыл кени

Рыбачье кум-шагыл кени Ысык-Көл облусунун Тоң районунда, Балыкчы шаарынан 4 км түштүк-батыш тарапта, Чүй дарыясынын боюнда, деңиз деңгээлинен 1650 м бийиктикте. 1965-ж.чалгындалган, 1976-ж. кайрадан чалгындалып, запасы эсептелген. Кен аймагында антропоген мезгилинде пайда болгон аллювий чөкмөлөрү жатат. Кум-шагыл жакшы жумуруланган катуу тоотектердин (гранит, сиенит, кумдук, чаңда сланец) кесекчелеринен, майда кумдан, бир аз чопо кошундуларынан турат. Курамында 40 ммден кесек шагылдар 20%, 5 ммден майда кум 39%. Кендеги кум-шагыл "300" маркасындагы бетонду даярдоого жана жол курулушуна пайдаланууга жарактуу. Запасы А+В категориясы боюнча 6818 миң м3, С1– 7236 миң м3.

 Колдонулган адабияттар 
 Кыргызстандын кен байлыгы: Энциклопедиялык окуу куралы/Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору. Бишкек – 2004, ISBN 9967-14-009-7
Категория: Кыргызстандын кен байлыктары
Рыбачье 2 кум-шагыл кени

Рыбачье 2 кум-шагыл кени Көк-Мойнок кум-шагыл кени Ысык-Көл облусунун Тоң районунда, Балыкчы шаарынан 14 км түндүк-батышта, Чүй дарыясынын оң жээгинде, деңиз деңгээлинен 1897 – 2000 м бийиктикте. 1984-ж. чалгындалган. Кен аймагы антропоген мезгилинде пайда болгон пролювий чөкмөлөрүнөн түзүлгөн. Иргелбеген койташ-шагыл-кум катмарынын калыңдыгы 7 мден 15 мге чейин өзгөрөт. Гранулометриялык курамы: 500–70 мм – 31%, 70–5 мм – 48%, 5 ммден майдасы – 21%. Кум-шагылды "300" маркадагы бетонду даярдоого жана жол курулушуна пайдаланууга болот. Запасы А+В+С1категориясы боюнча 1659 миң м3. 1997-жылга карата баланстагы запасы А – 68 миң м3, В – 387 миң м3, С1– 1060 миң м3, А+В+С1– 1 515 миң м3.

 Колдонулган адабияттар 
 Кыргызстандын кен байлыгы: Энциклопедиялык окуу куралы/Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору. Бишкек – 2004, ISBN 9967-14-009-7
Категория: Кыргызстандын кен байлыктары