Алба

thumb|320x320px|Күн карама албасы
Алба же халва ( х̣аля̄ба - "таттуулук" ‎) - бул көбүктөндүрүүчү агент менен камчыланган карамель массасынан жана майдаланган куурулган жаңгактардын, жер жаңгактын жана майлуу өсүмдүктөрдүн (күн карама, күнжүт) данектеринен жасалган чыгыш таттуусу, майлуулугу кеминде 25% .

"Алба" - бул башка канттуу кондитердик азыктарга да берилген аталыш.

 Түрлөрү 

 Майлуу уруктардан жана жаңгактардан жасалган алба 
Бул типтеги албанын үч негизги компоненти:

 белок массасы (майлуу уруктардан же жаңгактардан жасалган паста);
 карамель массасы (шекер, патока) же бал;
 көбүктөндүрүүчү агент.

Орусиядагы өнөр жай өндүрүшүндө кант жана патока колдонулат, ал эми бал үй шартында жасалган рецепттерде гана колдонулат. Халвага катмарлуу, булалуу түзүлүш берүү үчүн карамель аралашмасына көбүктөндүрүүчү агент кошулат. Көбүктөндүрүүчү агент катары көбүнчө мыя тамыры жана самын тамыры (кой тикен тамыры) колдонулат; зефир тамыры жана жумуртканын агын да колдонсо болот. Кээде халвага даам берүүчү, боёк берүүчү жана кошумча катары башка ингредиенттер кошулат: ваниль же ванилин, какао күкүмү, шоколад жана мисте. Лецитин эмульгатор катары колдонулат, ал эми аскорбин кычкылы антиоксидант болуп саналат.

 Тахин 
right|thumb|Мисте кошулган күнжүт (тахини) албасы
Тахин (күнжүт) халвасы Балкандарда, Жакынкы Чыгышта, Жер Ортолук деңиз аймагынын башка бөлүктөрүндө жана мурдагы КСРБде кеңири таралган. Бул албанын ак пастасы кунжуттун майдаланган уруктарынан жасалат.

 Күн карама 
Күн карама халвасы Чыгыш Европада (Беларусь, Казакстан, Орусия, Украина, Молдова) кеңири таралган. Анын негизги ингредиенти кунжут пастасы эмес, кондитердик жана майлуу өсүмдүктөрдүн түрлөрүнүн майдаланган күн карама данектери. Күн карама халвасы тахини албасына караганда бир топ караңгыраак. Кондитердик күн карама данектеринен жасалган халва күн карама майынын даамынан куру жана кымбатыраак, бирок даамы үчүн баалуу.

 Жер жаңгак 
Жер жаңгак албасы күнжүт албасына окшош, бирок майдаланган жер жаңгактан жасалат. Тахин менен жер жаңгак албасынын айкалышы да бар. Үй шартында жасалган рецепттер балга негизделген жана көбүк чыгаруучу каражатты камтыбайт.

 Жаңгак 
Жаңгак албасынын негизин ар кандай жаңгактар болушу мүмкүн : кешью, бадам, мисте.

 Ун албасы 
thumb|Түрк ун албасы
Ал буудайдан, жүгөрү же күрүч унунан, шекерден жана сары майдан жасалат.

 Жашылчалардан жана сүттөн жасалган алба 
right|thumb|Сабиз менен жасалган үндү гажар ка халва
Ал Үндүстан, Пакистан жана Бангладеш ашканасынын бир бөлүгү.

 сабиз негизиндеги
 маш буурчактарына негизделген
 калабаш негизинде

 Пахта момпосуйунан жасалган алба 
left|thumb|Түрк албасы пишмание

 Керектөөчү маданияты 
Чыгыш жана Азия өлкөлөрүндө алба салттуу түрдө негизги тамактан кийин ысык чай менен десерт катары берилет.

Алба манжалар менен майда бөлүктөргө бөлүнүп, тилге коюлат, бирок жутулбайт; анын ордуна, ооздо эригенче даамы сезилип, андан кийин гана чай менен ичилет.

Европалык салтта алба көбүнчө чай ичүү учурунда, ошондой эле чай кашык менен аз өлчөмдө ичилет.

 Астрономияда 

 Бул даамдуу тамакты абдан жакшы көргөн америкалык астроном Реймонд Дуган тарабынан 1903-жылы ачылган (518) Халва астероиди халванын атынан коюлган.

 Галереясы 

 Эскертүүлөр 

 Адабият 

 Восточные сладости : [арх. 22 января 2023] // Великий князь — Восходящий узел орбиты. — М. : Большая российская энциклопедия, 2006. — С. 766—767. — (Большая российская энциклопедия : [в 35 т.] / гл. ред. Ю. С. Осипов ; 2004—2017, т. 5). — ISBN 5-85270-334-6.
Категория:Азия ашканасы