Zhantas/Cleaned-Kyrgyz_Wikipedia huggingface dataset:
Бардин Иван Павлович

Бардин Иван Павлович (13. 11. 1883-7. 1. 1960) - советтик металлург, СССР И Анын акад. (1932),. Социалисттик Эмгектин Баатыры (1945).
 
Киев политех, институтун бүтүргөн (1910). 1910-11-ж. АКШ заводдорунда, кийин Россиянын түштүгүндөгү металлургия заводдорун-, да жумушчу. 1929-36-ж. Кузнецк металлургия комбинатынын курулушунун жетекчилеринин бири, 1937-ж. кара металлургия тармагына жетекчи. 

СССР ИАнын Металлургия институтунун (1939) жана Борбордук кара металлургия илимий изилдөө институтунун (1944) директору. 1960-ж. бул институт Бардиндин ысмына коюлган. 1942-ж. СССР ИАнын вице-президенти. Улуу Ата Мекендик согуш жылдарында (1941-45) СССРдин чыгыш райондорунун ресурстарын өлкөнүн коргоо талабына мобилизациялоого жетекчилик кылган. СССР Жогорку Советинин 1-5-шайл. депутаты, СССР Мамлекеттик (1942, 1949), Лениндик (1958) сыйл. лауреаты, 7 Ленин ордени жана медалдар менен сыйланган.

 Колдонулган адабияттар 
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор А. Табалдиев. -Фрунзе: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1976. Том 1. А - Бюулук -608 б.
Категория:Инсандар
Бардыкма

Бардыкма (Hemiplegia laryngis) - малдын энтиктирмө дартынын бир түрү.
 
Бул көбүнчө жылкыда кезигет. Мында дарттуу мал дем алганда ышкырык пайда болот. Кээ бир жугуштуу ылаңдардын ылаңдаткычтарынын токсиндери Бардыкма себепкери деп божомолдонот. Улаарма Бардыкманы коорсуз айыктырууга даба жок, бирок шалга каршы колдонулуучу дарылар жардам берет. Кээде операция жасалат.

 Колдонулган адабияттар 
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор А. Табалдиев. -Фрунзе: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1976. Том 1. А - Бюулук -608 б.
Категория:Оорулар
Барклай-Де-Толли Михаил Богданович

Барклай-Де-Толли Михаил Богданович (1761-14. 5. 1818) - орус ген. -фельдмаршалы (1814). Ата Мекендик согуштун баатыры (1812), князь (1815) Ригага көчүп келген илгерки шотландиялык кланынан.
 
Орус-түрк (1787-1791) жана орус-швед (1788-1790, 1808-1809) согуштарына катышкан.
Ата Мекендик согушта 1-Батыш армиясынын командачысы болгон, ага 2-Батыш армиясы да баш ийген. Бородино салгылашуусунда орус армиясынын оң тарабына командачылык кылып, согуштук жогорку чеберчиликти жана эр жүрөктүүлүгү көрсөткөн. 1813-ж. З-Армияга, андан кийин орус-пруссия аскерлерине командачы болуп, алардын чет өлкөлөргө жасаган жортуулдарына жетекчилик кылган.

 Колдонулган адабияттар 
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор А. Табалдиев. -Фрунзе: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1976. Том 1. А - Бюулук -608 б.
Категория:Инсандар
Баркова Ульяна Спиридоновна

Баркова Ульяна Спиридоновна (3. 1. 1906-ж. т. ) - Кострома облусундагы "Ка-раваево" с-зунун уй фермасынын бригадири (1943). Эки жолу Социалисттик Эмгектин Баатыры (1948, 1951).
 
 1941-жылдан КПССтин мүчөсү. 
 1917-25-ж. жалданып иштейт. 
 1925-43-ж. саанчы. 
 1935-ж. сабатсыздыкты жоюу курсун бүтүрөт. 
 Ал 1947-ж. 16 уйдун ар биринен 6047, 1948-ж. 24 уйдан 6277, 1949-ж. 56 уйдан 6404 жана 1950-ж. 40 уйдан 7386 кг дан сүт саап алган. 
 Баркова - персоналдык пенсионер. 
 4 Ленин ордени, Эмгек Кызыл Туу ордени жана медалдар менен сыйланган.

 Колдонулган адабияттар 
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор А. Табалдиев. -Фрунзе: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1976. Том 1. А - Бюулук -608 б.
Категория:Инсандар
Категория:Социалисттик эмгектин баатырлары
Бар-Кохба

Бар-Кохба (байыркы еврейче - жылдыздын уулу) - 132-135-ш. римдиктерге каршы Иудеяда чыккан көтөрүлүштүн согуш жетекчиси Симондун ылакап ысмы.
 
Көтөрүлүшчүлөр 50 чепти басып алышканы менен, римдик кол башчы Юлий Северден жеңилип калышкан. Бар-Кохба курчоого алынган Бетара шаарын коргоодо курман болгон. 

1952-ж. Мураббаат үңкү-рүнөн Бар-Кохбанын ошол кезде жазган каты табылды. Иешуа бен-Галголдун аскер башчысына арналган ал катта Бар-Кохба: "христиандарга тийбегиле", - деп буйрук берген экен.

 Колдонулган адабияттар 
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор А. Табалдиев. -Фрунзе: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1976. Том 1. А - Бюулук -608 б.
Категория:Инсандар
Бармин Владимир Павлович

Бармин Владимир Павлович (17. 3. 1909 — 17. 7. 1993) - советтик илимпоз, механика жана машина куруу боюнча адис, СССР ИАнын акад. (1966; 1958-ж. мүчө-корр. ).
 
Социалисттик Эмгектин Баатыры (1956). 1944-жылдан КПССтин мүчөсү. 1930-ж. Москва жогорку тех. окуу жайын (МВТУ) бүтүрүп, "Компрессор", заводунда иштейт. 1941-ж. конструкторлор бюросунда начальник жана башкы конструктор. 

1931-жылдан бери МВТУда сабак берет (1960-жылдан профессор ). Негизги эмгектерин компрессор куруу, муздатуу техникасынын маселелери ж. б. боюнча жазган. СССР Мамлекеттик (1943, 1964) жана Лениндик (1957) сыйл. лауреаты. 5 Ленин ордени, башка 2 орден, медалдар менен сыйланган.

 Колдонулган адабияттар 
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор А. Табалдиев. -Фрунзе: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1976. Том 1. А - Бюулук -608 б.

Категория:Инсандар
Категория:Социалисттик эмгектин баатырлары
Барометрден нивелирлөө

Барометрден нивелирлөө - жер бетиндеги эки чекиттин бийиктик айырмасын аныктоо үчүн колдонулуучу ыкма.
 
Барометрден нивелирлөө бийиктикке көтөрүлгөн сайын абанын басымы төмөндөн тургандыгына негизделип, атмосферанын басымын өлчөө менен жүргүзүлөт. Эки чекиттин бийиктик жана атмосфера басым айырмаларынын ортосундагы байланыш барометрдик формула боюнча эсептелет. Басым барометр, анероид менен өлчөнүп, температура жана нымдуулукка карай түзөтүүлөр киргизилгенден кийин, бийиктикти 3 м ге чейинки тактыкта аныктоого болот.

 Колдонулган адабияттар 
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор А. Табалдиев. -Фрунзе: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1976. Том 1. А - Бюулук -608 б.
Категория:Инсандар
Барон

thumb
Барон (лат. baro - киши, эркек) - Батыш Европада королго түздөн-түз көз каранды феодал, кийинчерээк дворяндык титул (аял - баронесса).
 
Англияда Барон титулу (азыр да сакталып калган) жогорку дворяндык баскычта акыркы орунда турат. Кеңири маанисинде англ. бардык жогорку дворяндар, лорддор палатасынын мүчөлөрүнүн мурасчылары Баронго кирет. Францияда, Германияда Барон титулу графтан төмөн турган. Россия империясында Барон титулу Балтика боюндагы жогорку немис дворяндары үчүн Петр I киргизген.

 Колдонулган адабияттар 
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор А. Табалдиев. -Фрунзе: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1976. Том 1. А - Бюулук -608 б.
Категория:Инсандар
Баротравма

Баротравма (гр. baros - салмак жана майып кылуу) — атмосфералык басымдын капыстан өзгөрүшүнөн угуу мүчөлөрүнүн (кээде өпкө, ичегинин) бузулушу.
 
Күчтүү атмосфералык басым акырындык менен таасир этсе, кулактын тарсылдагынын эки жагындагы (тышкы угуу тешигиндеги жана ички кулактын көңдөйүндөгү) басым евс-тахий түтүгү аркылуу теңдешип турат да, бузулуу пайда болбойт. Басым капысынан өзгөргөндө (мис, самолет ылдам көтөрүлгөндө жана ылдый түшкөндө), басымды теңдөө үчүн жутуу кыймылын жасоо сунуш кылынат. Эгер басым теңделүүгө жетише албай калса, кулактын тарсылдагы ичин карай тартылат да, басым угуу сөөк-чөлөрү аркылуу ички кулакка оойт. Басым абдан күчтүү болсо, кулактын тарсылдагы жарылып кетиши мүмкүн. Баротравма учкучтарда, парашютчулар жана суучулдарда кездешет. Аны алдын алуу үчүн мындай жумушка евстахий түтүктөрү таза адамдарды тандап, алып, алар менен атайын баро-камераларда машыгууларды жүргүзүү зарыл.

 Булактар 
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор А. Табалдиев. -Фрунзе: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1976. Том 1. А - Бюулук -608 б.
Категория:Физика
Баррикада

Баррикада - жергиликтүү материалдардан (устун, дөңгөч, кум салынган мешок, таш ж. б.) көчөлөрдө, жолдордо, көпүрөлөрдө жана тоодогу өткөөлдөрдө тосулуп коюлган жасалма бөгөт.
 
Баррикада 13-14-кылымда Москваны, Рязанды, Владимирди моңгол-татар баскынчыларынан коргоодо, Степан Разин жана Емельян Пугачёвдун жетекчилиги менен болгон дыйкандар согушунда колдонулган. 19-кылымдагы пролетариат көтөрүлүштөрүндө (Париж, Брюссель, Лион, Прага, Берлин, Дрезденде), 1871-ж. Париж Коммунасы учурунда баррикадаларда айыгышкан салгылашуулар болгон. 

Россияда 1905-ж. революцияда жана Улуу Октябрь Социалисттик революциясы күндөрү көтөрүлгөн эл баррикаданы падышанын аскерлерине каршы күрөшүү үчүн пайдаланды. Жарандык согушта (1918-20) жана Улуу Ата Мекендик согушта (1941-45) кээ бир шаарларда баррикада - жасалган.

 Колдонулган адабияттар 
 Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор А. Табалдиев. -Фрунзе: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1976. Том 1. А - Бюулук -608 б.
Категория:Курулуштар
Барто Агния Львовна

thumb|1969
Барто Агния Львовна (4 (17). 2. 1906-ж. т. ) - орус совет акыны.
 
Балдар үчүн жазат. Чыгармачылыгы 1925-жылдан башталган. "Кичинекей бир туугандар" (1928), "Кежир бала" (1934), "Оюнчуктар" (1936), "Снегирь" (1939) ж. б. ыр жыйнактарын чыгарган. Ага "Балдар үчүн ырлар" (1949) китеби үчүн СССР Мамлекеттик сыйлык (1950), "Гүл издеп кышкы токойго" ыр жыйнагы үчүн Лениндик сыйлык ыйгарылган (1972). 

Анын ырлары үчүн тилдин жөнөкөйлүгү, ачыктык, жумшак юмор мүнөздүү. Бартонун чыгармалары СССР жана дүйнө элдеринин тилдерине которулган. "Кичинекей бир туугандар" (1937), "Балдар үчүн" (1954), "Машенька" (1961) ж. б. ыр жыйнактары кыргыз тилинде да чыккан.

 Колдонулган адабияттар 
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор А. Табалдиев. -Фрунзе: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1976. Том 1. А - Бюулук -608 б.
Категория:Инсандар
Бела Барток

thumb|Béla Bartók (1927)

Барток Бела (25. 3. 1881-26. 9. 1945) - венгер композитору, пианист жана музыковед-фольклориулук
 
1907-жылдан Будапешттеги музыкалык академиянын профессор Пианист катары 1919-жылдан тартып көп өлкөлөрдө гастролдо болгон. Барток венгр, румын, словак ж. б. элдериндеги дыйкандардын фольклорун изилдеген. Анын "Көк Сакал герцогдун сепили" (1911) опе-расына окшогон чыгармаларын консервативдүү сын жактырган эмес. 1919-ж. жазылган эң көрүнүктүү чыгармасынын бири - "Укмуштай мандарин" белети (1926-ж. коюлган). Бартоктун чыгармаларынын көпчүлүгү - аспаптык музыка. Дүйнөдөн кайткандан кийин ага Кошут атындагы сыйлык (1948) жана Тынчтыктын эл аралык сыйлыгы (1955) берилген.

 Колдонулган адабияттар 
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор А. Табалдиев. -Фрунзе: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1976. Том 1. А - Бюулук -608 б.
Категория:Инсандар
Барщина

Барщина, иштеп берүү рентасы -; феодалдык жер рентасынын бир түрү; феодалга көз каранды дыйкандын өз шайман-турманы менен феодалдын чарбасында аргасыздан бекер иштеген эмгеги.
 
Барщина үстөмдүк кылган шартта эмгектин өндүрүмдүүлүгү өтө төмөн болгон, өндүргүч күчтөр эң жай өнүккөн. Феодализмдин ар кайсы өнүгүү стадиясында жана ар башка өлкөдө Барщинанын өлчөмү жана экономикалык ролу ар түрдүү болгон. Крепостной дыйкан Барщина системасы боюнча феодал үчүн аптанын көпчүлүк күнүн, өзү үчүн жуманын аз күнүн иштеген. Россияда крепостной укук жоюлганда деле Барщина кала берген. Барщина крепостнойлуктун саркындысы катары Октябрь революциясынан кийин гана жоюлду.

 Колдонулган адабияттар 
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор А. Табалдиев. -Фрунзе: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1976. Том 1. А - Бюулук -608 б.
Категория:Тарых
Басаңдаткычтар

Басаңдаткычтар - силикат цементинин жана гипс ангидриттүү илээшкек материалдардын катууланып, убактысын узартуу үчүн аларга кошулуучу заттар.
 
Силикат цемента үчүн Басаңдаткычтар катары гипс, күкүрт кислотасынын күчсүздүрөөк эритмеси, күкүрт кычкылдуу темир алынат. Гипс ангидриттүү илээшкек материалдары үчүн Басаңдаткычтар болуп жегич натрий же аки таш кайыры менен аралаштырылган жыгач желими колдонулат. Басаңдаткычтар кошулганда эритмелердин катууланып! мөөнөтүн 5-10 мин нын ордуна 30 мин дан бир нече саатка чейин узартууга болот. Гипске караганда ангидрит цемента акырындык менен катат да, 30 мин дан кийин башталып, 24 саттта, экстрихгипс эки сааттан кийин ката баштап, 6-10 саатта катып бүтөт.

 Колдонулган адабияттар 
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор А. Табалдиев. -Фрунзе: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1976. Том 1. А - Бюулук -608 б.
Категория:Химия
Басилей

Басилей, басилес -Микен доорундагы Байыркы Грецияда азыраак калк жашаган жердин башкаруучусу.
 
Гомердик мезгилде согуштук, жрец-тик жана соттук укукка ээ болгон Уруунун же уруулар союзунун башчысы; адегенде бийликке шайлануу жолу менен келишкен, кийинчерээк бийлик атадан балага мурас болуп калган. Афиныда падышалык бийлик жоюлгандан кийин (б. з. ч. 11-кылымдагы салт боюнча) "Басилей" деген термин экинчи архонтту белгилөө үчүн, Спартада - падышалардын титулдарынын бири катарында, эллиндик мамлекеттерде монархтардын аты катарында колдонулган. Байыркы грек адабиятында Рим императорлору Басилей деп аталган. Орто кылымда Басилей Византия императорлорунун атайын титулу болгон.

 Колдонулган адабияттар 
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор А. Табалдиев. -Фрунзе: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1976. Том 1. А - Бюулук -608 б.
Категория:Терминдер
Баскилер

Баскилер (өздөрүн эускалдунак деп аташат) - Испания менен Франциядагы жашаган эл.
 
Испанияда 800 миңге (1970), Францияда 130 миңге жакын, 250 миңге жакыны Латын Америкасындагы эмигранттар. Баск тилинде сүйлөшөт. Дини боюнча католиктер. Кесиби - мал чарбасы, дыйканчылык. Металлургия өнөр жайда, кенде иштешет. Баскилер васкондордун иберий урууларынын тукумдары. Баскилер жашаган территориянын түндүгү Франциянын (16-к. ), түштүк райондору бирдиктүү Испания мамлекетинин (15-к. аягы - 16-к. ) составына кошулган. Улуттук райондорду борборлоштуруу жана күч менен испандаштыруу саясатына Баскилер дайыма каршы күрөшкөн. 

1931-39-жылдагы испан революциясы улуттук жаңы кыймылдын күчөшүнө алып келген. 1936-ж. октябрда автономия район түзүлүп, ал Басктар Өлкөсү болуп аталган. Өлкөнү Франконун фашисттик аскерлери басып алгандан тартып (1937-ж. июнь) Баскилер автономиясы жоюлган.

 Колдонулган адабияттар 
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор А. Табалдиев. -Фрунзе: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1976. Том 1. А - Бюулук -608 б.
Категория:Улуттар
Батисфера

Батисфера (гр. bathys -терең жана sphaira - шар) - суу астында байкоо жүргүзүү үчүн ылайыкталган шар түрүндөгү камера.
 
Ал телефон, өлчөө аспаптары, бир нече иллюминатор жана аба тазалоо системасы менен жабдылат. Көбүнчө болоттон жасалат да, кемеден зым аркан менен түшүрүлөт. Батисфераны 1-жолу 1892-ж. италиялык илимпоз Зальзамелло 165 м тереңдикке түшүргөн. Гидростаттардын чыгарылышына байланыштуу 20-кылымдын 50-жылдарынан тартып Батисфера сейрек колдонулат.

 Колдонулган адабияттар 
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор А. Табалдиев. -Фрунзе: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1976. Том 1. А - Бюулук -608 б.
Категория:Механика
Батицкий Павел Федорович

thumb
Батицкий Павел Федорович (14(27). 6. 1910-ж. т., Харьков) - Советтик Союз. Маршалы (1968), Советтик Союз Баатыры (1965). 1938-жылдан КПССтин мүчөсү. Атчан аскер мектебин (1929), Фрунзе атындагы Аскер академиясын {1938), Ген штабдын аскер академиясын (1948) бүтүргөн. Эскадрондун гэмандири. Генштабда иштеген, бригада, дивизия штабдарынын начальниги.
 
Улуу Ата Мекендик согушта Түндүк-Батыш фронтто (1941 -43) штабдын начальниги жана аткычтар дивизиясынын командири, Воронеж, 1-2-Украина жана 1-Белорус фронтторунда 73- жана 128-аткычтар корпустарына командачы болуп, Берлинди, Прага-ны бошотууга катышкан. Согуштан кийин аскердик жетекчи кызматтарда. 1966-жылдын июлунан өлкөбүздүн Аба чабуулунан коргонуу аскерлеринин Башкы командачысы жана СССР коргоо министринин орун басары. 1966-жылдан КПСС БКнын мүчөсү. СССР Жогорку Советинин 6-9-шайл. депутаты. 4 Ленин ордени, Октябрь Революциясы, 5 Кызыл Туу, 2-дараж. Суворов, 1-2-даражадагы Кутузов ордендери жана медалдар менен сыйланган.

 Колдонулган адабияттар 
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор А. Табалдиев. -Фрунзе: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1976. Том 1. А - Бюулук -608 б.
Категория:Инсандар
Батов Павел Иванович

Батов Павел Иванович. (20. 5(1. 6). 1897-ж. т. ) - армиянын генералы (1955), эки жолу Советтик Союздун Баатыры (1943; 1945).
 
1929-жылдан КПССтин мүчөсү. 1915-жылдан армияда, 1-дүйнөлүк, Жарандык согуштарга катышкан. "Выстрел" курсун (1927), Жогорку академиялык курсту (1950) бүтүргөн. 1936- 37-ж. Испаниядагы жарандык согушка, 1939-40-ж. советтик -Финляндия согушка катышкан. Батов Улуу Ата Мекендик согушта жана согуштан кийин аскердик жооптуу жетекчи кызматтарда, СССР Жогорку Советинин 1-2- жана 4-6-шайл. депутаты. "Одер операциясы" (1965) ж. б. эскерүүлөрдүн автору. 

5 Ленин ордени, 3 Кызыл Туу, 3 1-дараж. Суворов, 1-дараж. Кутузов, 1-дараж. Богдан Хмельницкий, "Ардак Белгиси" ордендери, чет өлкөлүк 3 орден жана медалдар менен сыйланган.

 Колдонулган адабияттар 
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор А. Табалдиев. -Фрунзе: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1976. Том 1. А - Бюулук -608 б.
Категория:Инсандар
Бауман Карл Янович

Бауман Карл Янович (29. 8. 1892, Вильненский волосту, Латвия, -1937) - советтик партиялык ишмер.
 
 1907-жылдан Компартиянын мүчөсү. Киевдеги коммерция институтун бүтүргөн. 
 1917-ж. Псков, Киев Саратовдо парт, иштерде жүргөн. Киевде Октябрь революциясынын катышуучусу (Киев). 
 1920-жылдын декабрынан РКП (б) Курск губкомуна секретарь, 1923-ж. РКП (б) БКнын аппаратында иштеген. 
 1928-ж. ВКП (б) БКНБИ Уюштуруу бюросуна мүчө жана Секретариатынын мүчөлүгүнө кандидат, партиянын БКсынын айыл-кыштак менен иштөө боюнча бөлүм башчысы, ВКП (б) нин Москва Комитетинин экинчи секретары. 
 1929-30-ж. ВКП (б) БКнын секретары жана Москва комитетинин биринчи секретары. 
 1930-ж. ВКП (б) БКнын секретары жана ВКП (б) БКнын Уюштуруу бюросуна мүчө. 
 1931-34-ж. ВКП (б) БКнын Орто Азия Бюросуна биринчи секретарь болуп иштеп, Орто Азияда парт, уюмдарды идеялык жана уюштуруу жагынан чыңдоого, Орто Азия республикаларынын экономикасы менен маданиятын өнүк-түрүүгө зор салым кошкон. 

1934-ж. ВКП (б) БКнын бөлүм башчысы. 

Партиянын 14-17-съезддеринде ВКП (б) БКга, СССР БАКка мүчө болуп шайланган.

 Колдонулган адабияттар 
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор А. Табалдиев. -Фрунзе: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1976. Том 1. А - Бюулук -608 б.
Категория:Инсандар
Бауман Николай Эрнестович

Бауман Николай Эрнестович (17 (29). 5. 1873, Казан, -8 (31). 10. 1905, Москва) - адис революционер, большевиктер партиясынын ишмери.
 
Кол өнөрчү үй-бүлөдөн. 1895-ж. Казан вет. институтун бүтүргөн. 1896-97-ж. Петербург "Жумушчу табын эркиндикке чыгаруу үчүн күрөш союзунун" активдүү мүчөсү. 1897-ж. камалып, 1899-ж. Вятка губерниясына айдалат, андан Швейцарияга качат. Ал "Искраны" уюштурууда (1900) В. И. Ленинге активдүү жардамчы жана "Искранын" жашырын агенти болгон. Партиянын 2-съездинин (1903) делегаты. 

1903-ж. Москва парт, уюмун жана РСДРП БКнын Түндүк бюросун башкарат. 1904-жылдын июнунан 1905-жылдын октябрына чейин камакта. Түрмөдөн чыккандан кийин революциялык ишке активдүү катышат. 1905-ж. 18-октябрда демонстрация мезгилинде черносотёнчи тарабынан жырткычтык менен өлтүрүлгөн. Аны көмүү 300 миң адам катышкан зор саясий демонстрациям айланган. Москвадагы район, көчө, аянт, жогорку техникалык окуу жайына Б-дын ысымы берилген.

 Колдонулган адабияттар 
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор А. Табалдиев. -Фрунзе: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1976. Том 1. А - Бюулук -608 б.
Категория:Инсандар
Баухауз

thumb|Баухауз Дессау.
Баухауз (de: Bauhaus) - Германиядагы архитектуралык курулуш, көркөм чыгармачылык жогорку окуу жайы жана анын бирикмеси.
 
1919-ж. архит. чыгармачылыктын педагогу жана теоретиги В. Гропиус тарабынан архитекторлорду, сүрөтчү-конструкторлорду жаңы ыкма менен тарбиялоо максатында уюштурулган.

" Баухауз" 1933-жылга чейин иштеп, фашисттер бийликке келгенде жоюлган. " Баухаузда" белгилүү функционалист архитекторлор В. Гропиус, Х. Мейер, Л. Мис ван дор Роэ-лер шакирттери менен эксперимент жасашып, аларга өз өнөрлөрүн үйре-түшкөн.

 Колдонулган адабияттар 
 Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор А. Табалдиев. -Фрунзе: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1976. Том 1. А - Бюулук -608 б.

Категория:Архитектура
Категория:Германия
Отто Бауэр

thumb|Отто Бауэр, 1919
Бауэр Отто (1882-1938) - австралиялык социал-демократтар лидерлеринин бири, ав-стромарксизмдин идеологу.
 
Бурж. үй-бүлөдө туулган. Билими боюнча юрист, 2-Интернационалдын көрүнүктүү ишмери. К. Реннер менен бирге маданий-улуттук автономия теориясын сунуш кылган. Орус аскерлерине 1-дүйнөлүк согушта туткунга түшүп, Россиядагы Февр. революциясынан кийин Петрограддагы меньшевиктер менен жакындашкан. Австрия республикасъгаын тышкы иштер министри (1918-19). Австрия менен Германиянын биригүүсүн жактаган. Өзүнүн эмгектеринде Россиядагы пролет, революцияга жана большевиктер партиясынын саясатына каршы болгон. 

Негизинен оппортунистчил, центристчил позицияда турса да, СССРде социализмдин ийгиликтеринен, башка өлкөлөрдө фашизмге каршы, антиимпер. күрөштүн күчөшүнөн улам өмүрүнүн акырында өзүнүн кээ бир реформачыл көз караштарын кайра талдоо жолуна түшкөн.

Колдонулган адабияттар
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор А. Табалдиев. -Фрунзе: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1976. Том 1. А - Бюулук -608 б.

Категория:Инсандар
Бахман Курт

Бахман Курт (22. 6. 1909-ж. т. ) - немис жумушчу кыймылынын ишмери. 1932-жылдан Германия компартиясынын мүчөсү (1938).
 
Францияга барып Каршылык көрсөтүү кыймылына катышкан. 1942-ж. камакка алынып, 1945-жылга чейин фаш. концлагерде болгон. 1945-ж. "Нацизм убагында куугунтукка алынган адамдардын бирикмесин" уюштурууга катышып, анын президиум мүчөсү жана Каршылык көрсөтүү кыймылына катышуучулардын эл аралык федера-циясына мүчө болгон. 1950-жылдан Германия компартиясынын башкармасынын секретариатында иштеп, партияга тыюу салынгандан кийин (1956), "Тат" журналынын Бонндогу кабарчысы болгон. 

Германиянын коммунисттик партиясын (ГКП) түзүүнүн демилгечиси. 1969-жылдан ГКП-нин председатели, 1973-жылдан ардактуу председатели.

 Колдонулган адабияттар 
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор А. Табалдиев. -Фрунзе: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1976. Том 1. А - Бюулук -608 б.
Категория:Инсандар
Бахрушин Сергей Владимирович

Бахрушин Сергей Владимирович (1882-1950) - советтик тарыхчы, СССР ИАга мүчө-корр. (1939), РСФСР педагогика ИАнын анык мүчөсү (1945), Москва университетин бүтүргөн (1904).
 
Ошол университеттин приват-доценти. (1909), профессор (1927). 1937-жылдан СССР ИАнын Тарых институтунда иштеген. 16-17-к. Россиянын экон. тарыхын, тап күрөшүн, чет жакаларынын тарыхын, ички саясатын. изилдеген. "Москванын тарыхы" (1-2-т., 1952, 1953), "Дипломатиянын тарыхы" (1941; бул эмгеги СССРдин Мамлекеттик сыйлыгына татыктуу болгон, 1942) деген көп томдуу китептердин редактору жана авторлорунун бири. 

Орто Азия менен Закавказьенин, Сибирдин, Ыраакы Чыгыштын элдеринин тарыхы боюнча бир нече эмгек жазган. Алардын ичинде "17-кылымдагы Енисей кыргыздары" деген китеби бар. Жогорку окуу жайлары үчүн окуу китептеринин автору.

 Колдонулган адабияттар 
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор А. Табалдиев. -Фрунзе: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1976. Том 1. А - Бюулук -608 б.
Категория:Инсандар
Баштыкчалуу козу карындар

thumb|Helvella crispa.
Баштыкчалуу козу карындар, аскомицеттер (Ascomycetes) - татаал түзүлүштүү козу карындардын чоң классы.
 
Жипчелери көп клеткалуу. Мүнөздүү белгиси: тукумдук денелеринде баштыкчаларды пайда кылат. Алар жыныстык процесстен пайда болот. Баштыкчада 8ден спора (аскоспора) калыптанат. Баштыкчалуу козу карындар кээде конидиялары менен көбөйөт. Көпчүлүгү азык-түлүктөрдө (кеберлер), ичимдиктерде (ачыткылар) өсүп, алардын бузулушуна себеп болот. Кээ бири (ак кебер, өсүмдүк рагы, темгил, чакалай, чирик), көбүнчө өсүмдүктөрдө, чандасы кишиде жана жаныбарларда мителик кылат. Айрым Баштыкчалуу козу карындар тамак-ашка ачыткы катары колдонулуп, кээсинен медицинада кеңири пайдаланылуучу пенициллин препараты даярдалат.

 Колдонулган адабияттар 
 Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор А. Табалдиев. -Фрунзе: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1976. Том 1. А - Бюулук -608 б.

Категория:Козу карындар