Zhantas/Cleaned-Kyrgyz_Wikipedia huggingface dataset:
Соттолуучу

Соттолуучу – кылмыш-жаза процессинде иши сотко өткөрүлгөн айыпталуучу. Соттук териштирүүгө катышууга, четке кагууга жана өтүнүч жасоого, далилдерди келтирүүгө, соттук жарыш сөзгө катышууга, акыркы сөзүн айтууга, соттун өкүмүнө жана чечимине даттанууга акысы бар. С-нун сотко келүүсү милдеттүү. Айыптоо өкүмү чыгарылгандан жана мыйзамдуу күчүнө киргенден кийин С. соттолгон адам болуп калат.
 Колдонулган адабияттар 
 Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Соттолуучулук

Соттолуучулук – соттордун ортосунда биринчи баскычта каралууга жаткан иштерди бөлүштүрүү, б. а. ошол ишти чечүүгө тийиш болгон дайындуу сотту аныктоо. Сот процессинде С-тун 2 түрү айырмаланат: түрдүк (предметтик) жана аймактык (жергиликтүү). Түрдүк С. кылмыштын түрүнө жана жарандык иштин мүнөзүнө жараша ишти сот тутумунун тигил же бул звеносунун кароосуна берет. Аймактык С. бир эле тизмектеги соттордун компетенцияларын чектейт. Кылмыш-жаза иштери боюнча ал адатта кылмыш жасалган жерге карата аныкталат, б.а. иш кылмыш жасалган жердин соту тарабынан каралат. Эгер аны аныктоо мүмкүн болбосо, С. алдынала тергөө же алгачкы тергөө бүткөн жер боюнча аныкталат. Жарандык иштер боюнча доо, эреже катары, жоопкердин жашаган жери (жоопкердин – юридикалык жактын мүлкү жайгашкан жери) боюнча сотко берилет.
 Колдонулган адабияттар 
 Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Соттолуучунун акыркы сөзү

Соттолуучунун акыркы сөзү – соттолуучунун соттогу жарыш сөз аяктагандан кийин, соттун өкүм чыгаруу үчүн кеңешүү бөлмөсүнө кетээр алдында сотко кайрылып сүйлөөчү сөзү. Мыйзам соттолуучуга соттук териштирүүнүн жүрүшүндө айкындалган жагдайлардын баарына өз баасын берүүгө, сотко өтүнүч айтууга мүмкүнчүлүк берет. С. а. с-нүн убактысы чектелбейт, бирок төрагалык кылуучу, эгер соттолуучу ишке тиешеси жок жагдайлар тууралуу сөз баштаса, анын сөзүн токтотууга акылуу. Соттолуучуга С. а. с-нүн учурунда соттолуучуга суроо берүүгө улуксат берилбейт. Коргонуу укугунун кепилдиктеринин бири. С. а. с-н бербей коюу – өкүмдү жокко чыгарууга негиз болот.
 Колдонулган адабияттар 
 Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Соттордун көзкарандысыздыгы

Соттордун көзкарандысыздыгы – демократиялык мамлекеттерде соттор, сот арачылары иштерди аргандай сырткы таасирлерди болтурбаган шарттарда, мыйзамдын негизинде гана чечилишин билдирүүчү сот адилеттигинин конституциялык принциби. Сот ишине мамлекеттик органдардын, жергиликтүү өзалдынча башкаруу органдарынын, башка органдардын, кызмат адамдарынын, жарандардын, юридикалык жактардын кийлигишүүлөрүнө жол берилбейт, жана ал үчүн мыйзамда белгиленген тарипте жоопкерчиликке тартылат.
 Колдонулган адабияттар 
 Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Соттук автор таануусу

Соттук автор таануусу – соттук колжазма таануу менен катар, криминалисттик техника тармагынын бирдиктүү бөлүгү болуп саналат: «каттарды криминалисттик изилдөөчү». Ээси аныктала турган тоголок кат-кабарлар С. а. т. экспертизасынын объектиси катары чыгат.
 Колдонулган адабияттар 
 Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Соттук аткаруучу

Соттук аткаруучу – мамлекеттик кызматта турган жана сот актылары менен башка органдардын актыларын аткаруу боюнча өзүнө тагылган милдеттерди аткаруучу кызмат адамы.
 Колдонулган адабияттар 
 Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Соттук жүрүм мөөнөтү

Соттук жүрүм мөөнөтү – мыйзамда каралган же сот (судья) тарабынан белгиленип, айрым жүрүм иштери жасала же иштердин жыйындысы жыйынтыктала турган кандайдыр бир мезгил аралыгы. С. ж. м. багышталган субъектиге жараша аларды 3 түргө бөлүүгө болот: соттун өзү жасай турган аракет үчүн мөөнөт; жүрүм катышуучулары үчүн мөөнөт; сот тапшырмаларын аткарууга милдеттүү жактар үчүн мөөнөт.
 Колдонулган адабияттар 
 Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Соттук колжазма таануу

Соттук колжазма таануу – кылмышты ачуу жана жарандык иштер боюнча жагдайларды ачык-айкын анытоо максатында колжазмаларды изилдей турган жана аны изилдөө усулдарын иштеп чыгуучу криминалисттик илимдин тармагы.
 Колдонулган адабияттар 
 Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Соттук коргоо

Соттук коргоо – жарандардын укугу, ошондой эле ар-намысын жана кадыр-баркын, өмүрүн жана саламаттыгын, жеке эркиндигин жана мүлктөрүн кылмыштуу кол салуудан коргоого багытталган процесстик аракеттердин жыйындысы; айыптоону четке кагуу же жоопкерчиликти жумшартуу. Бул укук жарандык же кылмыш иштери боюнча сот өндүрүшүнө коргоочунун (жактоочунун) катышуусу менен камсыз кылынат. 
 Колдонулган адабияттар 
 Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Соттук прецедент

Соттук прецедент (лат. praecedentis –алдыда болгон) – ошондой иштерди териштирип кароодо ошол же төмөнкү баскычтагы баардык соттор үчүн милдеттүү эреже болуп калуучу соттун конкреттүү иш боюнча чыгарган чечими. С. п. Рим юстициясында эле маанилүү ролго ээ болгон. Азыркы учурда бир катар өлкөлөрдө (Улуу Британияда, АКШнын көпчүлүк штаттарында, Канадада, Австралияда) укуктун булагы болуп саналат жана баардык укук тутумунун негизинде жатат. Алардагы үстөмдүк кылган негизги доктринага ылайык С. п. ченем түзбөйт, жөн гана адам табиятындагы жалпы башаттардан келип чыгуучу укуктарды калыптандырат. Көптөгөн башка мамлекеттерде С. п. укукту колдонуу, мыйзамдагы боштуктарды толтуруу, каада-салттарды таануу маселелери үчүн маанилүү; прецеденттин негизинде колдонуудагы мыйзамга айрым толуктоолор киргизилет, мыйзамга чечмелөө берилет.
 Колдонулган адабияттар 
 Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Соттук приставдар

Соттук приставдар – сот ишиндеги белгиленген тартипти камсыз кылуу боюнча милдеттер жүктөлө турган өзгөчө мамлекеттик кызмат адамы.
 Колдонулган адабияттар 
 Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Соттук териштирүүнүн тикелей жүргүзүлүшү

Соттук териштирүүнүн тикелей жүргүзүлүшү – сот өндүрүшүнүн демократиялык принциптеринин бири. Мунун маңызы биринчи баскычтагы соттун иш боюнча далилдерди: күбөлөрдүн, соттолуучунун көрсөтмөлөрүн, ишке катышкан адамдардын түшүнүктөрүн, эксперттин корутундуларын өзү тикелей угуусунда, жазуу жүзүндөгү далилдер менен өзү тикелей таанышуусунда, буюмдай далилдерди өзү тикелей карап чыгуусунда турат. Зарыл болгон учурда сот кароону жеринде жүргүзөт. Эреже катары, иш боюнча маанилүү жагдайлар тууралуу маалыматтарды ал биринчи булактардан алуусу тийиш. Сот өкүмүн соттун жыйындарында каралган далилдер менен гана негиздейт. С. т. т. ж. бир катар эрежелердин сакталышын талаптайт: биринчи баскычтагы соттун жыйынында териштирүү сөзсүз түрдө жалпы эреже боюнча соттолуучунун милдеттүү түрдө катышуусу менен жүрүүсүн; С. т. т. ж. далилдерди иликтөөнүн оозеки түрүн шарттайт, ошондой эле соттун курамынын өзгөрбөстүгүн жана соттук териштирүүнүн үзгүлтүксүздүгүн талап кылат. С. т. т. ж. соттордун иш боюнча алдынала иликтөө жана алгачкы тергөө органдарынын далилдерге берген бааларынан жана жыйынтыктарынан көзкарандысыздыгын (өкүм чыгарууда) кепилдейт.
 Колдонулган адабияттар 
 Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Соттук териштирүүнүн үзгүлтүксүздүгү

'''Соттук териштирүүнүн үзгүлтүксүздүгү – сот өндүрүшүнүн жалпы принциптеринин бири. Анын маңызы арбир иш боюнча соттун жыйынынын үзгүлтүксүз (эсалуу үчүн белгиленген убакыттан башка) жүргүзүлүшүндө; аны териштирип бүтмөйүнчө соттун башка иштерди кароого акысыздыгында жатат. Бул судьяларда каралып жаткан иштин жагдайлары тууралуу бир бүтүн таасир калыптандырат. С. т. ү. соттолуучунун акыркы сөзүн угаар менен сот дароо кеңешүүчү бөлмөгө кирген, ал эми кеңешме бүтөрү менен өкүм жарыялаган эрежени сактоого өбөлгө түзөт. Өзгөчө жагдайларда гана айрыкча оор жарандык иштер боюнча негиздүү чечимдерди чыгаруу 3 күндөн ашпаган мөөнөткө калтырылышы мүмкүн, ошентсе да анын резолютивдик бөлүгү ошол ишти териштирүү аяктаган жыйында жарыяланат.

 Колдонулган адабияттар 
 Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Соттук-медициналык экспертиза

Соттук-медициналык экспертиза – кылмыштарды иликтөө менен соттук териштирүүдө келип чыккан медициналык жана биологиялык маселелерди чечүү үчүн тергөөчүнүн, соттун токтому (аныктамасы) боюнча жүргүзүлүүчү медициналык экспертизанын бир түрү. С-м. э. кесипкөй дабагерлер, ошондой эле ага теңдештирилген медициналык эмес жогорку билими бар (химик, физик ж. б.) адистер тарабынан жүргүзүлөт.
 Колдонулган адабияттар 
 Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Соттук-психиатриялык экспертиза

Соттук-психиатриялык экспертиза – соттук-медициналык экспертизанын бир түрү. Акыл-эси акыбалы жагынан тергөөнүн же соттун шек саноосун туудурган шек саналуучунун, айыпталуучунун, соттолуучунун акыл-эси жайында экендиги жөнүндөгү корутундусун, ошондой эле кылмыш жасагандан кийин акыл-эси жайында эмес деп табылган же жин оорусу менен ооруган жактарга карата медициналык чара колдонуу зарылчылыгы жөнүндөгү корутундусун жана психикалык абалын аныктоо анын негизги милдетине кирет.
 Колдонулган адабияттар 
 Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Соттун президиуму

Соттун президиуму – процесстик мыйзамдарда каралган тартипке ылайык облустук жана аларга теңдештирилген соттордун мыйзамдуу күчүнө кирген сот актыларын көзөмөлгө алуу тартибинде кайра кароо компетенциясына кирген сот тутумундагы сот баскычы; процесстик мыйзамдарда каралган учурларда алардын кабыл алган сот актыларын жаңы ачылган жагдайлар боюнча кайра кароо. КРде С. п. курамына КР Жогорку сотунун төрагасы, сот коллегияларынын төрагалары жана КР Жогорку сотунун 5 судьясы кирип, КР Жогорку сотунун деңгээлинде гана иштейт. С. п-нун курамына кирген судьялар КР Жогорку сотунун пленумуна 2 жылга шайланышат. С. п-нун жыйыны иш келип түшкөн күндөн кийин 3 айдан кечиктирилбестен өткөрүлөт.
 Колдонулган адабияттар 
 Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Соттун токтому

Соттун токтому – КРде сот актыларынын бир түрү. Кылмыш-жаза процессинде – өкүмдөн сырткары, ишти кароодо сот жекече кабыл алуучу чечим. Жарандык процессте сот отурумдарында чыгарылуучу сот актылары С. т. деп аталат. Мыйзамдуу күчүнө кирген сот актыларын кайра караганда өкүмдү, чечимди, аныктаманы жокко чыгаруу, өзгөртүү же өзгөртүүсүз калтыруу жөнүндө С. т. чыгарылат. Сот актыларынын ичинен КР Жогорку сотунун пленумдарынын токтомдору өзгөчө орунду ээлейт, анткени аларда мыйзамдарды колдонуу маселелери боюнча жетектөөчү түшүндүрмөлөр камтылат. Мындай токтомдор жалпы юрисдикциядагы баардык соттор үчүн милдеттүү. Конституциялык сот өндүрүшүндө КР Конституциялык сотунун жыйынтык чечими да токтом деп аталат.
 Колдонулган адабияттар 
 Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Соттун төрагасы

Соттун төрагасы – КРде тийиштүү сот органын (райондук, шаардык сот ж. б.) жетектөөчү судья. С. т. өзү жетектеген соттун деңгээлине жараша мыйзам тарабынан белгиленген ыйгарым укуктарга ээ болот. Ошону менен бирге С. т. судьяларга иштерди, материалдарды, арыздарды кароо үчүн бөлүштүрөт; соттун жарандарды кабыл алуу, алардын сунуштарын, арыздарын жана даттанууларын кароо боюнча иштерди уюштурат; соттун аппаратынын ишине жетекчилик кылат; сот статистикасын жүргүзүүнү жетектейт; сот аппаратынын кызматкерлерин кызматка дайындайт жана бошотот; соттун кызматкерлеринин кесиптик даярдыктарын арттыруу боюнча иштерди уюштурат; КР мыйзамдарына ылайык башка ыйгарым укуктарды ишке ашырат.
 Колдонулган адабияттар 
 Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Соттун чакыруу кагазы

Соттун чакыруу кагазы – сотко чакыруу жөнүндө ырасмий кабарлоо. С. ч. к-нда төмөндөгүлөр көрсөтүлөт: ким, ким катары, каякка, кимге жана кайсы убакытка чакырылгандыгы, ошондой эле чакырууга келбей койсо эмне болору (м.: күбө адам мажбурланып алынып келиши мүмкүн, ал эми айыпталуучуга – чектөө чарасы өзгөртүлүп, катуурагына алмаштырылышы ыктымал). С. ч. к. менен сотко күбөлөр, эксперттер, адистер жана котормочулар да чакырылат. С. ч. к. менен жарандарды тергөөчүгө (адепки тергөө жүргүзүүчүгө) чакыруу дагы жол-жоболоштурулат.
 Колдонулган адабияттар 
 Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Социалдык бааракы

Социалдык бааракы – эмгектик ж. б. коомго пайдалуу иштерине байланыштуу бааракы алууга укугу жок (кандайдыр бир себептер боюнча) жарандарга карата белгиленүүчү мамлекеттик бааракы. С. б. төмөндөгүлөргө чектелет: I жана II топтогу майыптарга, анын ичинде бала чагынан берки майыптарга; 16 жашка чейинки майып балдарга; бир же эки ата-энесин жоготкон 18 жашка толо элек балдарга; 65 жана 60 жашка толгон жарандарга (эркек менен аялдарга).
 Колдонулган адабияттар 
 Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Социалдык жарнама

Социалдык жарнама – жарнаманын өзгөчө түрү, ал коомдук жана мамлекеттик мүдөөлөрдү көздөйт жана кайрымдуулук максаттарына жетишүүгө багытталат. С.ж-да коммерциялык уюмдар жана жеке ишкерлер, алардын товарларынын дайындуу үлгүлөрү (моделдери, артикулдары, ошондой эле коммерциялык эмес уюмдардын ишкердик иш-аракетинин жыйынтыгы болуп саналган товарлардын үлгүлөрү (моделдери, артикулдары) көргөзүлбөөгө (эске салынбоого) тийиш.
 Колдонулган адабияттар 
 Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Социалдык жумуш

Социалдык жумуш – аларда тийиштүү жашоо деңгээлин камсыз кылуу жана кыйынчылыктуу турмуштук кырдаалдардан чыгуу үчүн алардын өз мүмкүнчүлүктөрүн ыкчамдатуу максатында адамга, адамдардын тобуна мамлекеттик жана мамлекеттик эмес таасир көрсөтүү таризи.
 Колдонулган адабияттар 
 Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Социалдык жыйымдар

Социалдык жыйымдар – жумуш берүүчүлөр, жумушчулар жана ишкерлер атайын адистештирилген фонддорго: бааракы фондуна, социалдык камсыздандыруу фондуна, милдеттүү медициналык камсыздандыруу фондуна төлөөчү максаттуу жыйымдардын тобу.
 Колдонулган адабияттар 
 Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Социалдык калыбына келтирүү

Социалдык калыбына келтирүү – оорудан же социалдык статусунун өзгөрүшүнөн же девланттык жүрүм-турумунан улам адамдын өзүн өзү тейлөөгө, кесиптик иш-аракеттин аркыл түрлөрү менен иштөөгө жөндөмдүүлүктөрү бузулганда же жоюлганда аларды калыбына келтирүүгө (же ордун толтурууга) багытталган иш-чаралардын комплекси, мында майыптардын толук кандуу жашоо-тиричиликти алып баруусун, алардын укуктары менен болочоктуу мүмкүнчүлүктөрүн жүзөгө ашыруусун камсыз кылуу негизги максат болуп саналат.
 Колдонулган адабияттар 
 Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Социалдык камсыздалууга укук

Социалдык камсыздалууга укук – адамдын (кээде жарандын гана) негизги конституциялык укуктарынын бири. Постсоветтик өлкөлөрдүн конституцияларында адатта мамлекеттен улгайгандыгына байланыштуу бааракы жана жөлөкпул, убактылуу же туруктуу эмгекке жараксыздыгына байланыштуу, багуучусунан ажыраган учурда, жумушсуздуктан, жакырлыктан улам жардам алуу түрүндө калыптанууда. Мындай жардамдын шарттары жана көлөмү мыйзам менен аныкталат. Башка мамлекеттерде С. к. у. бир кыйла сейрек кездешет, ал эми англо-америкалык укук тутумундагы өлкөлөрдүн конституцияларында – таптакыр жок, ошентсе да бул жактарда социалдык коргоо тармагы жок дегенди билдирбейт.
 Колдонулган адабияттар 
 Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Социалдык камсыздоо

Социалдык камсыздоо – карыган жана эмгекке жарамсыз жарандарды мамлекеттик камсыздоо жана тейлөө тутуму. КРде С. к-го төмөндөгүлөр камтылган: бааракылар, иштегендерге жөлөкпулдар (убактылуу эмгекке жарамсыздык боюнча, кошбойлуулугу жана төрөгөндүгү боюнча д. у. с. ), балдары бар жетишсиз камсыз болгон үйбүлөлөргө жөлөкпулдар; карыгандарды жана майыптарды атайын мекемелерде (карыгандар жана майыптар, майып балдар үчүн жатак үйлөрүн д. у. с. ) багуу жана тейлөө; кепжасоо; майыптарды кесипке окутуу жана жумушка орноштуруу; майыптарга жана көп балалуу энелерге жеңилдиктер.
 Колдонулган адабияттар 
 Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Социалдык колдоо

Социалдык колдоо – турмуштук кыйын кырдаалда калган адамдарга берилүүчү социалдык-экономикалык, укуктук жана башка мүнөздөгү социалдык кызмат көрсөтүүлөрдүн топтому.
 Колдонулган адабияттар 
 Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Социалдык кызмат көрсөтүүлөр

Социалдык кызмат көрсөтүүлөр – социалдык кызматтардын белгилүү бир адамдарга жардам берүү боюнча иш-аракеттери, алар: камкорчуларды, асырап алуучу ата-энелерди табууга; билим жана кесип алууга; материалдык жардам алууга; укуктук жардам алууга жана мыйзамда каралган башка жардам түрлөрүн алууга көмөк көрсөтүү иретинде жүзөгө ашырылат.
 Колдонулган адабияттар 
 Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Социалдык кызматтар

Социалдык кызматтар – менчигинин түрүнө карабастан, социалдык кызмат көрсөтүүчү уюмдар, ошондой эле юридикалык жакты түзбөстөн калкты социалдык тейлөө боюнча ишкердик иш-аракетин жүргүзгөн жарандар.
 Колдонулган адабияттар 
 Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Социалдык мыйзамдар

Социалдык мыйзамдар – жалдоо боюнча иштегендердин ал-абалын, ошондой эле социалдык камсыздоо маселелерин жөнгө салуучу укуктук ченемдер.
 Колдонулган адабияттар 
 Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Социалдык өнөктөш тараптар

Социалдык өнөктөш тараптар – кызматкерлер (алардын өкүлдөрү), менчигинин түрүнө карабастан, жумуш берүүчүлөр (алардын өкүлдөрү) мамлекеттик бийликтин жана жергиликтүү өзалдынча башкаруу органдары (трипартизм принциби боюнча – өкмөт, кесиптик бирликтер – жумуш берүүчүлөр).
 Колдонулган адабияттар 
 Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Социалдык өнөктөш тутуму

Социалдык өнөктөш тутуму – социалдык-эмгек мамилелеринин жана социалдык-эмгек талаштарын чечүү чөйрөсүндөгү уюштуруу, укуктук, экономикалык мүнөздөгү чаралардын жыйындысы; социалдык өнөктөштөр түзгөн органдар жана алардын өзара аракеттенишүүсүнүн жана иш алып баруусунун тартиби.
 Колдонулган адабияттар 
 Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Социалдык өнөктөштүк

Социалдык өнөктөштүк – мамлекеттик органдардын, жумуш берүүчүлөр бирикмелеринин жана кесиптик бирликтердин макулдашылган социалдык-экономикалык саясатты, эмгек мамилелери чөйрөсүндөгү саясатты аныктоо жана жүзөгө ашыруу жаатындагы өзара аракеттенүүсү, ошондой эле ал жумуш берүүчүлөр менен кесиптик бирликтердин ортосундагы эки тараптуу мамилелерди да камтыйт, мында мамлекет тараптардын өзара аракеттенүүсүнүн чектерин аныктайт.
 Колдонулган адабияттар 
 Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Социалдык сүрөмөлөө

Социалдык сүрөмөлөө – туруктуу социалдык көзөмөлгө муктаж адамдарга социалдык кызматтар тарабынан көбүнесе үйүндө кызмат көрсөтүү, алардын үйлөрүнө ар дайым барып туруу, зарыл турмуш-тиричиликтик кызмат көрсөтүү жана жөнөкөй медициналык жолжоболорду өткөрүү.
 Колдонулган адабияттар 
 Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр