Түндүк Корея вону

Түндүк Корея вону — Корей Эл-Демократиялык Республикасынын расмий акча бирдиги. ISO 4217 стандарты боюнча тамга коду — KPW, сандык коду — 408. Расмий белгиси — ₩ жана 원, эмитенти — КЭДР Борбордук банкы. Бир вон 100 чондон туратCurrency History.Северо-корейская вона — история, курс, особенности валюты.

Кытай юаны — КЭДР аймагында параллелдүү жүгүртүүдөгү валютаЛогиновский Е.Л. Юань в экономике Северной Кореи: новые горизонты сотрудничества КНР и КНДР. 

1947-жылы жүгүртүүгө киргизилген. Мурда вон 100 чонго бөлүнгөн, бирок азыркы учурда инфляциянын натыйжасында чон номиналындагы монеталар көп кездеше бербейт. 

Кореяны Жапония басып алгандан кийин, бул аймактагы акча бирдик катары Сеулдагы Тёсэн банкынын (мурдагы Корея банкы) коря иенасы болгон. Корея үчүн банкнотторду (10, 20, 50 сен, 1, 5, 10 иена) Жапониянын биринчи Улуттук банкы басып чыгарган.

0.5, 1, 5, 10, 20 чон, 0.5, 5, 10 жана 20 вон номиналындагы монеталар дагы чыгарылган. 

1945-жылы Кореянын түндүк бөлүгүндө советтик аскерлер бийлигин орноткондон кийин 1, 5, 10, 100 вон номиналындагы согуш мезгилинин банкноттору жүгүртүүдө болгон, кийинчерээк 1947-жылы Түндүк Кореянын Убактылуу Элдик Комитети тарабынан КЭДР вону чыгарыла баштаган.

 Монеталар 
1959-жылы жана 1974-жылы алюминийден 1, 5 жана 10 чон номиналында чыгарылган. 

1978-жылы 50 чон номиналындагы, 1987-жылы 1 вон номиналындагы монеталар чыгарылган.

Ар кандай майрамдарга арналган юбилейлик монеталар (аз номиналдагы юбилейлик монеталар алюминийден, чоң номиналдагы юбилейлик монеталар колодон, жез-никель куймасынан, күмүштөн жана алтындан жасалат) чыгарылы турат. 

2008-жылы чыгарылган 1 жана 5 чон номиналындагы 2008-жылы жүгүртүүгө киргизилген жаңы вон үчүн даярдалган, бирок кийинки гиперинфляциянын жогорулашынан суроо-талап майда номиналдагы монеталарга азайган.

1959-2008-жж. монеталарАверсРеверсНоминалСалмагы
(г)Диаметр (мм)Калыңдыгы
(мм)СүрөттөөмөсүЧыгарылган жылдарыМатериалКыры (гурт)АверсРеверс87x87px87x87px1 чон0,64 г16 мм1,4 ммАлюминийжылмакайКЭДР герби, чыгарылган жылыНоминал, арткы бетинде 1 견본 жазуусу195985x85px85x85pxНоминал1959, 197085x85px85x85px0,62 гНоминал, арткы бетинде тартылган бир жылдыз195985x85px85x85pxНоминал, арткы бетинде тартылган эки жылдыз0,8 г18 мм1,48 ммКЭДР герби, номиналШлиппенбахтын рододендрону, чыгарылган жылы200885x85px85x85px5 чон0,81 г18 мм1,4 ммКЭДР герби, чыгарылган жылыНоминал, арткы бетинде 5 견본 жазуусу195985x85px85x85pxНоминал1959, 197485x85px84x84pxНоминал, арткы бетинде тартылган бир жылдыз197485x85px85x85pxНоминал, арткы бетинде тартылган эки жылдыз1 г19 мм1,51 ммКЭДР герби, номиналДарак пиону, чыгарылган жылы200887x87px10 чон0,95 г20 мм1,4 ммКЭДР герби, чыгарылган жылыНоминал, арткы бетинде 10 견본 жазуусу195985x85px86x86pxНоминал85x85px85x85pxНоминал, арткы бетинде тартылган бир жылдыз85x85px85x85pxНоминал, арткы бетинде тартылган эки жылдыз1 г19,5 мм1,47 ммКЭДР герби, номиналАзалия, чыгарылган жылы200250 чон2,01 г25 мм1,4 ммЧхоллима, чыгарылган жылы, арткы бетинде 견본 жазуусу1978Чхоллима, чыгарылган жылыЧхоллима, чыгарылган жылы, арткы бетинде тартылган бир жылдызЧхоллима, чыгарылган жылы, арткы бетинде тартылган эки жылдыз1,5 г21,6 мм1,78 ммКимченирия, чыгарылган жылы20021 вон2,32 г27 мм1,79 ммкесикчеКЭДР герби, номинал, чыгарылган жылыЭлдик окуу сарайы19871,8 г24 мм1,91 ммжылмакайКЭДР герби, номиналКимирсения, чыгарылган жылы20025 вон1,2 г21 мм1,5 ммКЭДР герби, чыгарылган жылыНоминал200510 вон1,67 г23 мм1,8 мм50 вон2,01 г25 мм1,85 мм100 вон2,27 г27 мм1,8 мм

 Банкноттор 
1947-жылы декабрда вон валютасы Түндүк Кореяда жүгүртүүгө киргизилип, корея иенасын 1:1 катнашында алмаштырганБониста. Валюта Северной Кореи с 1948 года и немного истории.

 1947-жылдагы банкноттор 
1947-ж. серияСүрөтНоминалӨлчөмү
(мм)ТүсүСүрөттөөмөсүЧыгарылган
жылдарыАверсРеверсАверсРеверс85x85px85x85px15 чон85×44күрөңКөркөмдөлгөн орнаменттеги номиналКөркөмдөлгөн орнаменттеги номинал194785x85px85x85px20 чонжашыл104x104px104x104px50 чон104×54көк114x114px114x114px1 вон114×61жашыл
кызгыл сарыЗаводдун алдында турган жумушчу жана дыйканПэктусан130x130px130x130px5 вон130×70бирюза түстүү130x130px130x130px138x138px138x138px10 вон138×74жашыл
кызгылт көк138x138px138x138px170x170px170x170px100 вон170х95кызыл

 1959-жылдагы банкноттор 
1959-жылы 1947-жылдагы банкноттор 100:1 катнашында деноминацияланган. 1999-жылга чейин негизги валютага параллель эки түрдөгү чет элдиктер үчүн банкноттор жана монеталар чыгарылган: 

 Достук мамиледеги өлкөлөрдөн келген туристер үчүн кызыл банкноттор, бир жылдыздуу монеталар чыгарылып турган.

Социалисттик өлкөлөрдөн келген туристтерге арналган серияСүрөтНоминалӨлчөмү
(мм)ТүсүСүрөттөөмөсүЧыгарылган
жылдарыАверсРеверсАверсРеверс1 чон100×46кызылНоминалНоминал19885 чон10 чон50 чон1 вон110×56Эл аралык достук көргөзмөсүНоминал, зайтун бутагы менен глобус5 вон120×6610 вон130×6650 вон140×70

 Капиталисттик өлкөлөрдөн келген туристер үчүн жашыл жана көк банкноттор, эки жылдыздуу монеталар чыгарылып турган.

Капиталисттик өлкөлөрдөн келген туристтерге арналган серияСүрөтНоминалӨлчөмү
(мм)ТүсүСүрөттөөмөсүЧыгарылган
жылдарыАверсРеверсАверсРеверс1 чон100x45кочкул кызыл, көкНоминалНоминал19885 чон10 чон50 чон1 вон110×55кочкул жашылЧхоллима, ядролук энерггетиканын символуНоминал, орнамент5 вон120×6610 вон130×6650 вон140×70
2002-жылы «параллель валюталардын» эки түрү тең жүгүртүүдөн алынып салынган жана өлкө чет элдик валюталарды эркин алмаштырууга уруксат берген.
1959-ж. серияСүрөтНоминалӨлчөмү
(мм)ТүсүСүрөттөөмөсүЧыгарылган
жылдарыАверсРеверсАверсРеверс130x130px130x130px50 чон130×60көкНоминалНоминал1959150x150px150x150px1 вон150×64кызгыл сарыБалык уулоочу шхуна156x156px156x156px5 вон156×68жашылКим Ир Сен университети158x158px158x158px10 вон158×70кызылТэдонмунАлма кармаган дыйкан аял191x191px191x191px50 вон191×90кызгылт көкПхеньяндагы Тэдоган дарыясынын үстүндөгү темир жол көпүрөсүүрүч боосун кармап турган дыйкан аял250x250px250x250px100 вон250×96ачык жашылЗаводКымгансан

 1978-жылдагы банкноттор 
1978-ж. серияСүрөтНоминал
(вон)Өлчөмү
(мм)ТүсүСүрөттөөмөсүЧыгарылган
жылдарыАверсРеверсАверсРеверс1130×65жашыл
кызгылтАдамдар жана заманбап имараттарМылтык көтөргөн жоокер, гүл көтөргөн аял, тапанча көтөргөн аял )1978 5140×70көкШаардын фонунда жумушчу жана дыйкан аялКымгансан10150×75күрөңЧхоллимаЧхоллима металлургиялык комбинаты50160×80жашыл
шабдалы түстүүАвтомат кармаган жоокер, буудай кармаган дыйкан аял, шамана кармаган партизан жана китеп кармаган жумушчуТоо көлү 100170×85кызгылтКим Ир Сендин портретиМангёндэдеги Ким Ир Сендин туулган үй

 1992—2007-жылдардагы банкноттор 
1992—2007-жж. серияСүрөтНоминал
(вон)Өлчөмү
(мм)ТүсүСүрөттөөмөсүСуу белгисиЧыгарылган
жылдарыАверсРеверсАверсРеверс1115×55жашылГүл себет көтөргөн келинКымгансанЧхоллима19925125×60көкСтуденттер, Ким Ир Сен университети жана Мангёндэ аймагындагы мектеп окуучуларынын сарайыЭлдик окуу сарайы199810135×65күрөң
кызгыл сарыЖумушчу жана ЧхоллимаНампходогу Батыш деңиз гидрокоплекси1992199850145×69кызгыл сарыКореянын Жумушчу партиясынын мүчөлөрү жана чучхе идеясынын эстелигинин алдында турган жумушчуПэктусанЧучхе идеясына арналган эстелик1992 100155×75кызыл
күрөңКим Ир Сендин портретиМангёндэдеги Ким Ир Сендин туулган үйТриумф аркасы 200139×73көгүш
жашылЗибольда магнолиясыНоминалЧхоллима2005500155×75кочкул жашылКымсусан Күн сарайыПхеньяндагы Тэдоган дарыясынын үстүндөгү Чхонню көпүрөсүТриумф аркасы1998 20071000155×75көгүш жашылКим Ир Сендин портретиМангёндэдеги Ким Ир Сендин туулган үй2002 20065000155×75кызгылт көк2002 2006

 2009-жылдагы банкноттор 
2009-жылдын ноябрынын аягында КЭДР бийлиги вон 100:1 катнашында деноминацияналарын жарыялаган. Алмашуу мөөнөтү ошол эле жылдын 7-декабрына чейин белгиленген жана жарандарга банкнотторду алмаштыруу үчүн бир жумага жакын убакыт берилгенDaily NK. 北 화폐교환 상한 액수 왜 자주 변경하나?. 

2014-жылдын август айында жаңы үлгүдөгү 5000 вон номиналындагы банкнот чыгарылганRT. Власти Северной Кореи убрали изображение Ким Ир Сена с новых банкнот. 
2002-ж. серияСүрөтНоминал
(вон)Өлчөмү
(мм)ТүсүСүрөттөөмөсүСуу белгисиЧыгарылган
жылдарыАверсРеверсАверсРеверс5145×66көгүш
көкпрофессор жана студентСупхун ГЭСиЗибольда магнолиясы2002 (2009) 10жашыл
кызгылт көкучкуч, матрос жана жоокерКорея согушундагы Жеңиш музейинин башкы кире беришинин алдындагы эстелик50көгүш
кызгылт көкКЖП мүчөлөрү жана жумушчуПхеньяндагы Кореянын Жумушчулар партиясынын негизделгендигине арналган эстелик100боз
күрөңмагнолия гүлүноминал2008 (2009)200кызгылт көкЧхоллима эстелигиноминал500көкПхеньяндагы триумф аркасыноминал1000кызгылт көкМангёндэдеги Ким Ир Сендин туулган үйСамджиён көлү2000көгүш
көкЧонильбон чокусу жана Ким Чен Ирдин Пэктусандагы жашыруун лагериндеги туулган үйүПэктусан5000күрөң
кызгылтКим Ир СенМангёндэдеги Ким Ир Сендин туулган үйкүрөңМангёндэдеги Ким Ир Сендин туулган үйЭл аралык достук көргөзмөсү2013+

 Булактар 

 Тышкы шилтемелер 
 Nordkorea (Banknoten)