Zhantas/Cleaned-Kyrgyz_Wikipedia huggingface dataset:
Салык тутуму

Салык тутуму – белгиленген тартипте алынуучу салыктардын, жыйымдардын алымдардын ж.б. төлөмдөрдүн жыйындысы.(кара:Салык , Бажы жыйымдары ).
 Колдонулган адабияттар 
 Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Салык укугу

Салык укугу – белгилүү бир мамлекетте салык түрлөрү менен аны алуу тартибин белгилөөчү, салык милдеттенмелеринин келип чыгуусуна, өзгөрүүсүнө, токтотулушуна байланыштуу мамилелерди жөнгө салуучу юридикалык ченемдердин жыйындысы; каржы укук тармагынын бир тарамы. С. у-нун булактары: КР Конституциясы, КР Салык кодекси, салык салуу маселелерин козгогон дагы башка мыйзамдар.
 Колдонулган адабияттар 
 Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Салыктан кыйгап өтүү

Салыктан кыйгап өтүү – юридикалык же жеке жак салык төлөөчү болуп саналбай калган көрүнүш. С. к. ө-нүн 2 түрү бар: Биринчиси – мыйзамчылар салык төлөө милдетине байлабай турган таризде киреше алуу, бул мыйзамга каршы келбейт жана аны чексиз пайдалана берүүгө болот. Экинчи түрү мыйзам тарабынан тыюу салынган ыктарды колдонуу (м.: уюмду каттоодон качуу, бухгалтердик эсепти туура эмес жүргүзүү), ошентип ал (салыкты төлөөдөн качуу менен бирге) салык мыйзамын бузуу болуп саналат.
 Колдонулган адабияттар 
 Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Салыктык кеп-кеңеш берүүчүлөр палатасы

Салыктык кеп-кеңеш берүүчүлөр палатасы – салыктык кеп-кеңеш берүүчүлөрдү, юристерди, бухгалтерлерди мүчөлүккө алуу аркылуу түзүлүп, салыктык кеп-кеңеш берүүчүлөрдүн кесиптик иш-аракетине көзөмөлдүк кылуу жана аларды кесиптик милдеттерин бузгандыгы үчүн жоопкерчиликке тартуу иш-милдеттери жүктөлө турган кесипкөй бирикме. С. к-к. б. п-нын мүчөлөрү өздөрүнүн кесиптик ишин жүргүзүүдө өзалдынчалыгын сактап калышат.
 Колдонулган адабияттар 
 Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Салыктык төлөм талабы

Салыктык төлөм талабы – КР Каржы министрлигинин алдындагы Мамлекеттик салык инспекциясынын төлөөчүгө карыз өлчөмүн банктагы же дагы башка каржы-кредиттик мекемелердеги эсеп-кысап, валюталык ж. б. эсептердеги каражаттын эсебинен жоюштуруу жолу менен төлөө талабын билдирген төлөм документи.
 Колдонулган адабияттар 
 Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Салымды тескөө

Салымды тескөө – жарандарга аманат ж. б. кредиттик мекемелердеги өз салымдарын тейлөөгө мүмкүнчүлүк берүүчү укук институту. Салым ээси аманат салган өз акча каражатын тескөөгө укугу бар; жеке өзү же өкүлү аркылуу өз салымын толук же жарым-жартылай берүүнү талап кылууга акысы бар; салым ээлеринин тапшырмасы боюнча ал каражат банктын бир мекемесинен башкасына которулат. Салым ээси талап кылууга акылуу, ал эми кредиттик мекеме накталай эмес эсептешүү жөнүндөгү анын тапшырмасын аткарууга милдеттүү. КРде ал жарандык мыйзам ченемдери, ошондой эле кредиттик уюмдардын уставдары аркылуу жөнгө салынат.
 Колдонулган адабияттар 
 Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Салынган төлөм

Салынган төлөм – жүк же почта жөнөтүүчү жиберилген жүктү же почтаны бааланган наркы алган тарап тарабынан төлөнгөн учурда гана берүүсүн жүк ташуу уюмуна же почтага тапшырган эсеп-кысап ыкмасы. Материалдык баалуулуктар аны жөнөтө турган адам толтурган бланканын негизинде жөнөтүүгө кабыл алынат. Жөнөтүүчүгө которуу акысын кармап калуу менен жүктү алуучу төлөгөн сумма төлөнүп берилет.
 Колдонулган адабияттар 
 Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Салыштырмалуу укук

Салыштырмалуу укук – ага ээлик кылган жакка белгилүү бир сандагы милдеткер жактар каршы турган жекече укук. С. у. белгилүү бир жактын же жактардын тигил же бул иш-аракетти жасоо милдетин кабарлайт (м.: сатуучунун буюмду сатып алуучуга берүү милдетин). С. у-ка милдеттенмелик укуктар да кирет.
 Колдонулган адабияттар 
 Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Санаторий-курорттук уюмдар

Санаторий-курорттук уюмдар – мамлекеттик, муниципалдык, жеке ж. б. менчикте туруп, денсоолук чыңдоо чөлкөмүндө жайгашуу менен, дарылоо жана саламаттык сактоо кызматтарын көрсөтүүчү санаторийлер, алдынала дарылоо жайлары, пансионаттар, эсалуу үйлөрү менен базалар, туристтик базалар (мисалы: Ой-Карагай (Алматы облусу, Казакстан) ), спорт лагерлери, балдар лагери ж. б. уюмдар.
 Колдонулган адабияттар 
 Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Санация (жандандыруу

Санация (жандандыруу ) (лат. sanatio – дарылоо) – уюмдарды банкроттон куткаруу жана анын атаандашчылдыгын арттыруудагы каржылык ж. б. экономикалык жактан калыбына келтирүү боюнча ишчаралар тутуму.
 Колдонулган адабияттар 
 Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Сандык акчалар –

Сандык акчалар – айлануусу купуялыкты кепилдеген электрондук түрдө берилген жана жүгүртүлгөн төлөм каражаттары. Накалай купюраларга окшоштурганда С. а. электрондук документтер катары номиналдык бааны, эмитентке көрсөтүүчү жеке белгилерди (серия, номур ж. б.) жана жасалма чыгаруудан коргоо элементтерин (аларды эмитенттин сандык кол коюусун) камтыйт.
 Колдонулган адабияттар 
 Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Санитардык жугуштуу ооруларга каршы (алдыналуу) ишчара

Санитардык жугуштуу ооруларга каршы (алдыналуу) ишчара – айлана-чөйрө акыбалынын адамга тийгизген терс таасирин жоюуга же азайтууга, жугуштуу оорулар менен жугуштуу эмес жалпы дартка чалдыгуунун (уулануу) келип чыгуусуна жана анын таркап кетүүсүнө бөгөт коюуга багытталган уюштуруучулук, административдик, инженердик-техникалык, медициналык-санитардык, ветеринардык ж. б. чаралар.
 Колдонулган адабияттар 
 Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Санитардык коргоо тилкеси

Санитардык коргоо тилкеси – КР экологиялык мыйзамдары боюнча, жерге жакын аба катмарында бузуучу заттар кошундусунун талап кылынган ченемин камсыз кылууга, ишканалардын, унаа каражаттарынын, электр өткөргүчтөрүнүн ошол тегеректе жашаган калкка тийгизген терс таасирин азайтууга, шуулдак, дирилдөөнүн жогорку деңгээли, инфраүн, электромагниттик толкун, статисттик электр кубаты сыяктуу нерселердин физикалык таасирин төмөндөтүүгө арналган аймак. С. к. т-нде адамдардын туруктуу жана убактылуу жашоосуна тыюу салынат, чарбачылык иштерине чектөө тартиби киргизилет, радиациялык көзөмөл жүргүзүлөт.
 Колдонулган адабияттар 
 Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Санитардык чөлкөм (тоо-санитардык коргоо чөлкөм)

Санитардык чөлкөм (тоо-санитардык коргоо чөлкөм) – КР мыйзамдарына ылайык, чарба жүргүзүүдө, жашап турууда, жаратылышты пайдаланууда табигаттын дарылык касиеттерин коргоону жана сактоону жана аларга жакын жайгашкан саламаттыкты чыңдоочу жерлерди булгануудан жана эрте коромжу болуудан сактоону камсыз кылуучу режим орнотулган өзгөчө коргоодогу жаратылыш аймагы. Табигый дарылык касиеттери (арашан суулар, дарылоочу ылайлар ж. б.) жаратылыш байлыгына кирген саламаттыкты чыңдоочу жерлер жана курорттор үчүн тоо-санитардык тикелери белгиленет. Калган жагдайларда санитардык коргоо чөлкөмдөрү белгиленет. Саламаттыкты чыңдоочу жердин, курорттун, курорттук аймактын чегаралары санитардык коргоо анын сырткы чеги болуп саналат.
 Колдонулган адабияттар 
 Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Санитардык эреже

Санитардык эреже – айлана-чөйрө таасиринин адам үчүн коопсуздук жана/же зыянсыздык чен-өлчөмүн белгилей турган ченемдик акты. Баардык мамлекеттик органдар, өзүнүн баш ийүү жана менчик түрүнө карабастан юридикалык жактар, кызмат адамдары, жарандар С. э-ни сактоого милдеттүү.
 Колдонулган адабияттар 
 Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Санитардык-эпидемиологиялык корутунду

Санитардык-эпидемиологиялык корутунду – жашоо чөйрөсүнүн, чарбачылык ж. б. иш-аракеттердин, өндүрүмдөрдүн, жумуштун, тейлөө кызматынын, ошондой эле укуктук ченемдик акты долбоорлорунун, курулуш долбоорлорунун, пайдалануу жолжоболорунун таасир этүүсү боюнча санитардык эрежелерине ылайык келе тургандыгын (келбей тургандыгын) күбөлөндүрүүчү документ.
 Колдонулган адабияттар 
 Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Санитардык-эпидемиологиялык кырдаал

Санитардык-эпидемиологиялык кырдаал – так көрсөтүлгөн маалда белгилүү бир аймактагы калк саламаттыгы менен жашоо чөйрөсүнүн абалы.
 Колдонулган адабияттар 
 Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Санкция

Санкция (лат. sanction – катуу токтом) – адатта, акыркы мүнөздөгү чара, чечим. Анын төрт негизги мааниси бар: а) укук тартибин бузгандарга карата колдонулуучу жана ага белгилүү бир жагымсыз кесепетин тийгизе турган чара. Чара мүнөзүнө жана аны колдонгон органдарга жараша, кылмыш-жаза-укуктук, административдик-укуктук, тартипке чакыруу-укуктук, мүлктүк болуп бөлүнөт. Кылмыш-жаза-укуктук С. (эркинен ажыратуу, жазапул салуу ж. б. у. с.) сот тарабынан гана колдонулат; административдик-укуктук С. (административдик жазапул, административдик камак) – милиция, полиция тарабынан; тартипке чакыруу-укуктук С. (кызмат ордунан төмөндөтүү, бошотуу) – кызмат адамдары, администрация тарабынан; мүлктүк С. (м.: жабырлануучуга зыян ордун толтуруп берүү, анын пайдасына мүлктү чектеп берүү, бүтүмдү негизсиз деп таануу) өзалдынча чара же башкалар менен айкалыштырылган чара катары сот тарабынан гана дайындалат; б) ал ченемди бузуучуга таасир этүү чарасы экендигин көрсөткөн жалпы ченемдердин түзүмдүк бөлүгү; в) кылмыш жасагандыгынан шек саналган жакка карата мажбурлоо чарасын колдонууга (камакка алууга, тинтүүгө ж. б.) улуксат берүүчү прокурордун токтому; г) эларалык укуктагы бул ченемдер менен эларалык милдеттенмелерин бузган мамлекетке таасир көрсөтүү чарасы (кара: Эларалык санкция).
 Колдонулган адабияттар 
 Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Сапат тастыктамасы

Сапат тастыктамасы – жеткирилген товардын иш жүзүндөгү сапаты менен анын келишим шартына дал келе тургандыгын тастыктоочу күбөлүк. Ал товар мүнөздөмөсүн камтыйт, болбосо анын сапатынын белгилүү бир калыптарга же тапшырыктын техникалык шарттарына дал келүүсүн тастыктайт. Экспорттоочу да, импорттоочу да өлкөлөрдөгү тийешелүү уюмдар, органдар, соода палаталары, атайын лабораториялар тарабынан берилет. Кээбир учурларда тараптар С. т. аргандай көзөмөлдөө жана текшерүү мекемелери, институттар, өлчөө жана ченөө палаталары ж. б. тарабынан берилүүсүн макулдашат.
 Колдонулган адабияттар 
 Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Сапатсыз дары-дармек каражаттары

Сапатсыз дары-дармек каражаттары – ченемдик документтерде белгиленген талаптарга ылайык келбегендиктеринин натыйжасында колдонууга жараксыз дары-дармек каражаттары.
 Колдонулган адабияттар 
 Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Сатисфакциялоо

Сатисфакциялоо (лат. satisfactio – канагаттандыруу – мамлекет-бузуучу жабыр тарткан мамлекеттин талабын канагаттандыргандыгы менен мүнөздөлө турган эларалык-укуктук жоопкерчилигинин таризи. С. түрлөрү: өкүнүү, жабыр тарткан тарапты мындан ары кайталанбай тургандыгына ишендирүү, кечирим суроо, күнөкөрлөрдү жазалоо, жабыр тарткан мамлекетке урмат көрсөтүү, жабыр тарткан тарапка моралдык жактан колдоо көрсөтүүнүн дагы башка тариздери. Ал келтирилген зыян менен саясий жагдайга жараша болот.
 Колдонулган адабияттар 
 Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Сатуучу

Сатуучу – менчигинин түрүнө карабастан, соода-сатык келишими боюнча кардарларга товар сата турган жеке ишкер же аргандай менчик таризиндеги уюм.
 Колдонулган адабияттар 
 Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Сатуучу өлкөнүн мыйзамы

Сатуучу өлкөнүн мыйзамы ( lex venditoris ) – сатуучу таандык болгон мамлекеттин укугу колдонулуучу бекитүү формуласы. Эларалык товар сатууда колдонулуучу укук жөнүндөгү 1955-жылкы Гаага конвенциясынын негизине алынган. С. ө. м. – анын негизги маңызын түзүүчү келишимдин тараптарынын өндүрүштүк иш ордунун мыйзамы түшүнүлгөн бекитүүнүн жалпыланган формуласы: соода-сатык келишиминде – С. ө. м. мүлктү жалдоодо – жалдоочунун, ал эми ташып жеткирүү келишиминде – ташып жеткирүүчүнүн ж. б. негиз болот. 
 Колдонулган адабияттар 
 Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Сатылып алынган материалдык ресурстар үчүн салык

Сатылып алынган материалдык ресурстар үчүн салык – салык төлөөчү субъект тарабынан төлөнүүчү же төлөнүүгө жаткан кошумча нарк салыгы. 
 Колдонулган адабияттар 
 Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Сатып алуунун артыкчылык укугу

Сатып алуунун артыкчылык укугу – жалпы менчиктин кайсы гана катышуучусунун болбосун катышуучулардын бири сатып жаткан баа боюнча жана башка тең шарттарда (жалпы ачык тооруктарда сатылгандан башка учурларда) башка жактарга караганда үлүштү сатып алууга артыкчылыктуу укугу. Үлүштүн сатуучусу жалпы менчиктин калган катышуучуларына өзүнүн үлүшүн башкаларга сатканы жатканы тууралуу ниетин, анын баасын жана башка шарттарын кабарлоого тийиш. Эгер калган катышуучулар үлүштү сатып алуудан баш тартышса, же бир айдын ичинде сатылып жаткан үлүштү – кыймылсыз мүлктү менчик укугуна, ал эми кыймылдуу мүлктү 10 күндүн ичинде сатып алышпаса, сатуучу аны кимге да болбосун сатып ийүүгө акылуу. Үлүштү сатууда С. а. а. у. бузулган шартта жалпы менчиктин кайсы гана катышуучусу болбосун 3 айдын ичинде (сот тартибинде) сатып алуучунун укуктарын жана милдеттерин өзүнө которууну талап кылууга укугу бар. С. а. а. у-нда эпке келүүгө жол берилбейт.
 Колдонулган адабияттар 
 Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Сатып алуучунун чеги

Сатып алуучунун чеги – чекене соодада сатып алуучудан акча алынганы жөнүндө кассалык дүмүрчөк.
 Колдонулган адабияттар 
 Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Саясий башбаанек укугу

Саясий башбаанек укугу – заманбап демократиялык мамлекеттердин конституциялары жана мыйзамдары чет өлкөлүк жарандарга жана жарандыгы жок адамдарга берүүчү өзгөчө жеке укук. С. б. у. эгер чет өлкөлүктү өз мекенинде саясий, диний, илимий жана ошондой негиздер боюнча куугунтукка алып жатышса, анын белгисиз мезгилдерге чейин ошол өлкөнүн аймагында кала берүүсүнө мүмкүнчүлүк берилгенинде турат. Башкалка берүү менен мамлекет өзүнө ал кишини куугунтукка алып жаткан мамлекетке өткөрүп бербөө милдеттенмесин алат. С. б. у-гун берүү автоматтык түрдө жарандык берүүнү шарттабайт. КР конституциялык мыйзамдарында чет өлкөлүк жарандарга жана жарандыгы жок адамдарга адам укугу бузулган учурларда С. б. у-гун берүү каралган.
 Колдонулган адабияттар 
 Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Саясий жоопкерчилик

Саясий жоопкерчилик 

1) Эл аралык укуктук жоопкерчиликтин бир түрү. Сатисфакциялар, репрессалийлер таризинде, ошондой эле БУУ уставына ылайык, БУУнун Коопсуздук Кеңешинин чечими боюнча өз аракеттери менен тынчтыкка коркунуч келтирген же аны бузган мамлекеттерге карата колдонулушу мүмкүн болгон жамааттык санкциялардан көрүнөт. Мындай санкциялар экономикалык байланыштарды, коммуникациялардын (транспорт жана байланыш) ишин толук же жарым-жартылай токтотуудан, дипломаттык мамилелерди үзүүдөн, ошондой эле эл аралык тынчтыкты жана коопсуздукту сактоо жана калыбына келтирүү үчүн зарыл болгон куралдуу күчтөрдү аба, деңиз жана кургактагы күчтөрдү колдонуудан (БУУга мүчө өлкөлөрдүн куралдуу күчтөрүнүн мүмкүнчүлүктөрүн көрсөтүү, камоого алуу жана башка аткарымдарынан) көрүнөт.

2) Конституциялык жоопкерчиликтин бир түрү (Мисалы: Өкмөттүн парламент алдындагы жоопкерчилиги.)
 Колдонулган адабияттар 
 Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Саясий кылмыштар

Саясий кылмыштар – бийлик мамилелерине, мамлекеттик курулушка, коомдук түзүлүшкө тигил же бул даражада тийешеси болгон кылмыштар тобунун аталышы. Эреже катары, дүйнө өлкөлөрүнүн кылмыш-жаза мыйзамдары аларды ырасмий түрдө «мамлекеттик кылмыштар» же «конституциялык түзүлүшкө каршы кылмыштар» деп атоо менен, С. к-ды жалпы кылмыштардан тикелей бөлбөйт. Ошондуктан «С. к.» деген аталыш көбүнесе илимий жана саясий лексикада гана колдонулат. Латын Америка өлкөлөрүндө С. к. бар экени экстрадицияга (Колумбия, Венесуэланын кылмыш-жаза кодекстеринде) жана башка айрым институттарга арналган мыйзамдык ченемдер аркылуу кыйыр түрдө белгиленет. Бул өлкөлөрдүн мыйзамдарында «саясий кылмышкерлерге» карата (өлүм жазасын колдонбоо, кара жумуштарга пайдаланбоо ж. б.) белгилүү бир артыкчылыктар каралган.
 Колдонулган адабияттар 
 Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Саясий мамлекеттик кызмат оруну

Саясий мамлекеттик кызмат оруну – КРде ага дайындоо (шайлоо), андан бошотуу КР Конституциясына ылайык жана алар үчүн КР Конституциясы жана мыйзамдары менен белгиленген ыйгарым укуктардын чөйрөсүн аныктоо менен жүргүзүлгөн мамлекеттик кызмат оруну .
 Колдонулган адабияттар 
 Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Саясий партия

Саясий партия – КРда калктын белгилүү бир бөлүгүнүн саясий эркинин жүзөгө ашырылышына түрткү бере турган жалпы саясий максаты менен милдети бар жана мамлекеттик ишти башкарууга өз өкүлдөрү аркылуу катышкан жарандардын ыктыярдуу бирикмеси.

Кыргыз Республикасында тиешелүү мамлекеттик органдардан расмий каттоодон өтүп, өз ишмердигин жүргүзүп жаткан саясий партиялардын тизмеси:
 "Бүтүн Кыргызстан" саясий партиясы
 Кыргызстан Социал-Демократиялык партиясы
 "Ата-Мекен" Социалисттик партиясы
 "Ата-Журт" мекенчил партиясы
 "Ар-Намыс" саясий партиясы
 "Мекенчил" саясий партиясы

 Байланыштуу макалалар 
 Саясат

 Колдонулган адабияттар 
 Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Саясий режим

Саясий режим – конституциялык укук илиминде коомдогу саясий бийликти жүзөгө ашыруу ыкмаларынын, жолдорунун, тариздеринин тутумун билдирүүчү түшүнүк; бул бийликтин милдеттик мүнөздөмөсү. С. р-дин бирдиктүү типологиясы жок. Илим көбүнесе демократиялык, авторитардык, тоталитардык С. р-дерди айырмалайт. С. р-дин мүнөзү мамлекеттердин конституцияларында эч убакта (алардын демократиялык мүнөзү тууралуу жетишерлик кеңири таралган ырастоолорду эсепке албаганда) ачык жана тике жазылбайт, бирок, дээрлик баардык учурларда алардын мазмунунан түздөнтүз көрүнүп турат.
 Колдонулган адабияттар 
 Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Саясий репрессиялар

Саясий репрессиялар – саясий жана диний ишенимдерден, социалдык, улуттук жана башка белгилерден улам мамлекет тарабынан колдонулуучу аркыл мажбурлоо чаралары, алар эркиндигинен ажыратуу жана өмүрдү кыюу, психиатриялык дарылоо мекемелерине мажбурлап жайгаштыруу, жарандыктан ажыратуу, бүтүндөй бир калктын тобун жашаган жеринен көчүрүү, сүргүнгө, атайын жер которууга айдоо, эркиндиги чектелген шарттарда эмгекке мажбурлап тартуу, укуктарды жана эркиндиктерди башка жолдор менен чектөө түрүндө болушу мүмкүн. Мындай чаралар мамлекет жана мамлекеттик түзүлүш үчүн таптык, социалдык, улуттук, диний жана башка белгилер боюнча социалдык жактан коркунучтуу деп табылган адамдарга карата көрүлөт жана соттордун жана соттук милдеттер тагылган башка органдардын чечимдери боюнча, же болбосо аткаруу бийлик органдары жана кызмат органдары тарабынан административдик тартипте жүзөгө ашырылат.
 Колдонулган адабияттар 
 Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр