Zhantas/Cleaned-Kyrgyz_Wikipedia huggingface dataset:
Демократия

thumb|400px|
Демократия ( Гр. demos – эл, kratos – бийлик) – эл бийлигине негизделген саясий түзүлүштүн формасы. Демократияда эл бийликтин негизги булагы, аныктоочусу катары таанылат, мамлекеттик бийликтин негизги органдары шайланат, граждандардын тең укуктуулугу, чечимдерди кабыл алууда азчылыктын көпчүлүккө баш ийиши, азчылыктын укугунун корголушу жана башка камсыз болот. Демократиянын тарыхы байыркы батыш цивилизациясынын (өзгөчө грек жана рим) мезгилинен башталат. Батышта демократия түшүнүгү Байыркы Грециядагы шаар-мамлекеттердин өнүгүшү менен коштолот. Азыркы демократиянын калыптанышына жана бекемделишине адамдын табияттан берилүүчү жашоого, эркиндикке жана жеке менчикке болгон идеялары чоң түрткү болгон. Либералдуулукка негизделген азыркы демократия төмөнкүдөй принциптерди камтыйт: адам укугу жана аны мамлекеттин укугунан жогору коюу; эркин атаандаштык жана базар мамилелериндеги эркиндик, азчылыктын үстүнөн көпчүлүктүн бийлигин конституциялык жол менен чектөө; жеке ойго ээ болуу жана аны эркин айтуу боюнча азчылыктын укугун урматтоо жана башка. Либералдар жеке адамдын кызыкчылыгын жогору коюну көздөсө, демократияда тескерисинче эл бийлигин, атуулдардын саясий теңдигин, азчылыктын көпчүлүккө баш ийишин жогору коёт. Демократиянын ар кандай формалары жана институттары болушу мүмкүн. Бирок демократиянын талаптарына жооп берүүчү жалпы нормалары, баалуулуктары, принциптери бар. Алар биринчи кезекте адам укуктарын жогору коёт. Тең салмактуулукту кармап турган өз алдынча, бирок бири-бири менен байланыштуу болгон бийликтин 3 бутагы түзүлөт. Аларга мыйзам чыгаруучу, аткаруучу жана сот бийлиги ыйгарылат. Демократиянын негизги принциптеринин бири – ар бир атуул мыйзам алдында бирдей жооптуу жана тең укуктуу. Маалымдуулук принциби – демократиянын алмаштыргыс шарты. Азырынча демократиянын принциптерин толугу менен ишке ашырган бир да өлкө жок.

 Маалыматтын булагы 
Демократия - бул мыйзамдын чексиз бийлиги жана азчылыктын копчулуко баш ийиши жана азчылыктын укутарын сыйлоо деп аныкталат. 

 Караңыз 
 Мамлекетти башкаруу формасы

Кыргыз тарыхы боюнча кыскача энциклопедия. Бишкек. 2003
Категория:Саясат таануу
Категория:Коомдук илимдер
Категория:Коом таануу
Долондор

Кытай Эл Респ-нын Шинжаң Автономиялуу облусунда жашаган калктын бир уруусунун аты. Бүгүнкү күндө уйгурларга жуурулушуп бараткан Д. өздөрүнүн түпкү тегин кыргыз экендигин белгилешет. Д- дун материалдык маданияты ж-а антропологиялык тиби да кыргыздарга жакын. Ч. Ч. Валиханов Чыгыш Түркстандагы Барчык ж-а Маралбашы аймактарын мекендеген Д. аттуу өзгөчө уруу ж-дө жазган. Алар өздөрүнүн тегин кыргыздар м-н жалпы экендигин белгилешерин эскерген. Д. – моңгол тилинде жети санын түшүндүрөт. Этноним жети уруу, жети уруу эл маанисин берет. Кыргызстандын аймагында бул ат м-н тоодогу ашуу, айыл-кыштактар белгилүү.

 Маалыматтын булагы 
Кыргыз тарыхы боюнча кыскача энциклопедия. Бишкек. 2003

Категория:Кыргыз тарыхы
Категория:Кыргыз таануу
Категория:Этнография
шфкекефвап
Нооруз манасчы

Нооруз-манасчы (XVII-XVII-кылым) 

Эл оозунда айтылып жүргөн маалыматка караганда Нооруз 17-кылымдын орто чени – 18 кылымдын башында жашаган. 
Чын-чынына келгенде Нооруз манасчы жөнүндө аябай эле аз маалымат бар, дээрлик жокко эсе десе да болот. Бирок кадимки уламалуу, аттуу манасчылар Келдибек менен Балыкооз дал ушул Нооруз манасчыдан үлгү алган деген маалыматка караганда анын манасчылыгын эскербей, аттап кетүү дегеле мүмкүн эмес. Андан сырткары Тоголок Молдонун:
“Мурунку келген сөз менен,
Бура салбай жолунан.
Нооруз ырчы ырдаптыр,
Калганын тизип жамгарып.
Барган сайын толуктап,
Уккан адам таң калып.
Нооруздун арка жагынан,
Улап кетти тарыхты.
өз уругу чоңчарык,
Абийир тапкан “Манастан”.
Элден мурун үйрөнүп,
Айтып келген Таластан.
үйрөнгөнүн билбеймин,
Нооруз ырчы каяктан” – деген Тоголок Молдонун гана эскерүүсү бар.

Категория:Манас эпосу
Категория:Манас таануу
Категория:Манасчылар
Назар Эмил уулу

Эл оозунда аты аталып жүргөн уламалуу манасчылардын бири таластык Эмил уулу Назардын качан төрөлгөндүгү жөнүндө так маалыматтар жок. Бирок анын атактуу манасчылардан экендиги жөнүндө эл азыркыга чейин уламалап айтып жүрөт. Камчынын бир бүлдүргүсүн бир жума айтып түгөтө албаган Назар, Мамбет Чокмор уулу сыяктуу Баатырларга түшүндө эмес, өңүндө жолуккан дешет. 
Алгач Таластын суусунан кече албай, ар жактагы тегирменге өтө албай турган Назарды кандайдыр бир көзгө көрүнбөгөн күчтөр колдоп ар жакка да, кайра бер жакка да өткөрүп коюшат. Андан көп өтпөй ордо ойноп жаткандарга кезигет. Алыстан кызыгуусу артып, жакындап барганда гана тигилердин опсуз зор адамдар экенин байкап, эси чыга баштайт. Тигилер муну сооротушуп, чокон атууга кошуп алышат. Анан оюндун кызуусу менен аралашып кетет. Оюндан кызыгуусу тараганда кайра кайта берип, артына кылчайса, азыр эле ойноп жаткан ордо да оюнчулар да орду-түбү менен жок болуп калат. Кийинчерээк кайыптарга кезиккенин туят. Бирок бул кайра-кайра кайталанып, Назар үчүн көнүмүш ишке айланып кетет. Ошентип, арты Назардын “Манас” айтып калуусуна такалат.
Эл арасында: “Назар Баатырлар менен аралаш жүрөт экен, ал тургай алардын чачын алып берет экен” – деген имиш, анын көзү тирүүсүндө эле айтыла баштайт. Бирок бир сырдуу манасчы аларга жооп кайрыбай өз жомогун айтып жүрө берет.
Өз кезегинде дагы бир уламалуу манасчы Түлөбердиден таалим алган Назардын өмүрүнүн аягы да табышмактуу болуп, анын тирүүлөй кайыпка айланып кеткендигин эл бүгүнкү күнгө чейин аңызга айландырып айтып жүрөт.

Категория:Манас эпосу
Категория:Манас таануу
Категория:Манасчылар
Кумар уулу Бекмурат

Бекмурат Кумар уулу (1793 - 1873) - манасчы.

Аты аңаза, даңкы даңаза болгон аттуу манасчылардын бири Бекмурат Кумар уулунун туулган жылы тууралуу так маалыматтар жок. Бирок айрым бир материалдарга таянганда Балык манасчы болжол менен 1793-жылы туулуп, 80 жаш курагында Чүйдөгү Арчалуу деген жерде дүйнөдөн кайтат. Сөөгү Байтиктин Бас-Бөлтөгүнө коюлат.
Эл оозунда Балыкооз деген ылакап аты белгилүү бул манасчыга да салттуу түш көрүү негизги себеп болгон. Ал жаш кезинде Наманганга мал айдап баратып жаанга калат. Жаандан корголоп, Манастын күмбөзүнө баш калкалап, анда жатып уктап кетет да, түш көрөт. Түшүндө Манас кырк чоросу менен келип, бизди айтып жүргүн деп табыштайт да, минип жүр деп тору кунан берет. Түшүндө берген кунанды Балык Наманганга бараткан жолунда, Кабак деген жерден кармап минет. Намангандын Кушбегине жеткенде, жолдогу көргөндөрүн, түшү жөнүндө айтып берет. Кушбеги “Манас” айтып берүүсүн өтүнөт. Биринчи жолу ошол жерден “Манас” айтат. Кушбеги аябай ыраазы болуп, аттап-тондоп, Таластын бийлерине кат жолдоп, жакшы тосуп алгыла деп узатат. Ошондон тартып, Балыкооздун өмүрү жалаң сыйдын үстүндө өтөт.
Балыкооз Манас баатырга чейинки кыргыз тарыхы деп, “Оторхан” жомогун айткан, санжыраны, тарыхты аябай мыкты билген манасчы болгон. “Алгач үч чай кайнам айттым, анан үч ай айтсам да түгөнбөдү” – деген Балыкооз аты уламышка айланган Нооруз манасчыдан үлгү алганын Тоголок Молдо эскерет. 
Балыкооздун даңкы таш жарып турган кезде Байтик Таласка мейманчылап келип, Ажыбектен сурап, Балыкты өзү менен ала кетет. Ошондо манасчы:

“Суу сурасам, бал берген,
Суусар энем аман бол.
Ат сурасам, төө берген,
Ажыбек атам аман бол” – 
деп, ырга кошуп коштошот. Талас эли манасчыны улам кетиргиси келбей, улам бири коноктоп атып, анын коштошуусу эле бир жылга созулган экен. Манасчынын элге сиңген кадыры эл оозунда ушундай баяндалат. Ал эми пенде дит багып сүйлөй албаган Байтикке бир гана Балыкооз каяша айткандыгын эске алсак, анын кадыры ого бетер арта түшөт. Манасчынын айттусундагы айрым үзүндүлөр гана биздин күнгө келип жетти. “Таласты мактоо”, “Манастын кээ бир кийимдери”, “Манастын күмбөзү” ж.б. Балыкоозго таандык үзүндүлөрдү Каюм Мифтаков Таластын Кең-Кол жана Улуу-Төр жайлоосунда Сулайман Рыскулбек уулунун айтуусунда жазып алган. Сулайман болсо бул үзүндүлөрдү Балыктын уулу Найманбайдын өз оозунан угуп үйрөнгөн экен.
Атактуу манасчы, Балыкооздун түздөн-түз шакирти Шапак Рысменде уулунун айтымында, Балыкооз улгайып калганда да бетине бырыш түшпөгөн, үнү шаңкылдап, жигит кезиндегидей бийик чыккан киши болгон экен. өмүрүнүн акыркы жылдары кайра Таласка барган Балык:
 “Кашка тиштен ажырап,
Карыганда кез болдук.
Калың эттен ажырап,
Арыганда кез болдук” – 
деп, эл менен эсендешип ырдайт. өмүрүндө далай жолу жар чакырып, далай жолу айтышка түшкөн, кара нөшөр жамгырдай оозунан ырлар чубурган манасчынын ысмын өз доорунда да, андан кийин да кыргыз журтчулугу аздек менен атап, ага карата качан да болсо урмат көрсөтөт. Эл оозунда айтылып жүргөн “Шербеттин сөзү – берметтин көзү, Балыктын сөзү – калыктын сөзү” – деген ылакап да ошого далил болуп берет.

Категория:Манас эпосу
Категория:Манас таануу
Категория:Манасчылар
Мираида Далбаева

Далбаева Мираида Жалпы маалыматТөрөлгөндө берилген аты: Далбаева МираидаТуулган жылы: 1939-жыл Туулган жери: Баш-Кара-Суу айылы, Аламүдүн району, КыргызстанӨлкө: 22px|border|CCCР желеги СССР→22px|border|Кыргызстан желеги КыргызстанИшмердүүлүгү: театр жана кино, артисти Наамдары: 
 
Кыргыз Республикасынын эл артисти жана Кыргыз ССРинин эмгек сиңирген артисти. 
Далбаева Мираида – театр жана киноартисти.

 Өмүр баяны 
Далбаева Мираида 1957-жылдан Кыргыз мамлекеттик академиясынын театрында иштейт.

Далбаева улуттук, дүйнөлүк, орус драматургдарынын спектаклдеринде бир катар башкы каармандардын образын түзүп, алардын кулк-мүнөзүүн, ички дүйнөсүн жеткиликтүү даражада бере алган актёр. Биринчи жараткан ролу К. Эшмамбетовдун «Эгиз бала» драмасындагы Муңдуктун ролу.

 Негизги ролдору 
Раневская («Алчалуу бак», А. Л. Чехов) 
Эркайым («Ак боз ат» Ш. Садыбакасов) 
Алыйман, Жамыйла («Саманчы жолу», «Жамыйла», Ч. Айтматов) 
Айганыш («Өлбөстүн үрөнү», А. Токомбаев) 
Аял («Унутулган адам», Н. Хикмет) 
Коренкина, Катерина («Күнөөсүз күнөөлүлөр», «Добул», А. Н. Островский)
Жыпар, Сейдимкан, Калича («Атабектин кызы», «Акындын үмүтү», «Ашырбай», Т. Абдумомунов)
Регана («Король Лир», У. Шекспир) 
Агафья («Үйлөнүү», Н. Гоголь) 
Майраш, Зуура, Сыпайы кемпир («Атанын тагдыры», «Жүрөлүчү жүрөк оорутпай», Б. Жакиев) 
Зулайка («Байыркы жомок», М. Байжиев) 
Ханума («Ханума», В. Цагарели) 
Анара («Фудзиямадагы кадыр түн», Ч. Айтматов, К. Мухамеджанов) 
Гулгаакы («Курманбек», К. Жантөшөв) 
Арапбаева («Жүз катын», Б. Өмүралиев) 
Каныкей, Чачыкей, Каныкей («Айкөл Манас», «Сейтек», «Манастын уулу Семетей», Ж. Садыков) жана башкалар.

 Киноролдору 
Гүлжан («Менин жаңылыштыгым»)
Кошокчу аял («Кошокчу»).

 Колдонулган адабияттар 
 Чүй облусу энциклопедия. Бишкек-1994-ж.
Асанбеков, Сарман. Мираида Далбева. Фрунзе.Кыргызстан.1988.
Ж.Кулмамбетов. Театр дүйнөсүндө. Фрунзе, Кыргызстан, 1987.

 Айрым шилтемелер 
«Сахнанын пири, Королдун Лири»

Категория:Инсандар:Кыргызстан
Категория:Кыргыз театры
Категория:Театр
Категория:Маданият
Категория:Кыргыз маданияты
Чоюке Өмүр уулу

Чоюке Өмүр уулу (1863-1925) - манасчы.

Бугунун Арыкмырза уруусундагы Байым уругунан чыккан белгилүү манасчы Чоюке өмүр уулу 1863-жылы Ысык-Көлдүн Түргөн болуштугуна караштуу Кара-Бөлтөк айылында дүйнөгө келген. 
Ал кадимки Саякбай Карала уулунун устаты болгон. “Чоюке – чынар, мен – чырпык. Чоюке – бүркүт, мен – чымчык” деп, кезегинде анын талантына Саякбай Карала уулу баа берген. Калың эл өз кезегинде Чоюкедей эч ким айта албайт дешкен.
Чоюкенин түшүнө баатырлар көп жолу аян берген экен. Анын бири төмөнкүдөй: “ Кызыл-Кыянын белинде келе жаткан Чоюке өзүнөн өзү талыкшып уктап кетет. Ойгонсо, бир аксакал киши жанына келип калган болот. Ал: “Сен Чоюкесиңби? “Чоң казатты айтасыңбы?” – дейт. Чоюке ага чейин эле Чоң казатты олуп-чолуп, ар кайсы жеринен айта коюп жүрчү экен. Андыктан, айтам деп жооп берет. Андан соң аксакал кыбыла жакты көргөзүп: “Тиги, кара жал аксур ат минип, кара калпак, боз чепкен кийип, алдыда кырк чорону ээрчитип келаткан Манас баатыр. Анын соңундагы кызыл буурул ат минген, кызыл чийкил жаш бала Семетей. Андан ары Кең-Колду көздөй көч баштап, алтымыш төөгө пул артып келаткан Кайыптын кызы Каныкей, анын артынан Темиркан кызы Чачыкей келет” – деп, андан ары кытайдын Коңурбайын да кырк кечили менен тааныштырып, ушулардын баарын айта жүр деп табыштайт. Бакай болсо, быйыл Кең-Колго барып, Баатырга зыярат кылуусун буйрук этет.
Ошону менен Таласка келип, күмбөзгө зыярат кылып, Чоюке алты жылдай ушул чөлкөмдө жүрүп калат. Андан Чүйгө өтүп, ал жакта да үч-төрт жылдай жүрөт. Андан айылына барып, анда да көп турбай, Кытай жакка өтүп, ал жактагы Жусупакун деген манасчыны байырлап, аны менен бирге “Манас” айтып жүрөт.
Чоюкенин дагы бир шакирти Мамбетаалы Ашымбай уулунун эскерүүсүнө караганда, Чоюке мал-жанына да, бала-чакасына да карабай, “Манас” дегенде баарын таштап кете берген киши болгон. Аны ким чакырса токтолбой аттанып кеткен. өзү айтылуу Акылбек менен Тыныбектерден үлгү алган. Бирок эл Чоюке өз устаттарынан да мыкты айтат дечү экен. Айрыкча Каныкейдин Тайторуну чапкан жерин айтканда, ыйлабаган киши калчу эмес экен. Айтылуу Саякбай Карала уулу да ушул бөлүктү аябай ийине жеткире мыкты аткарганына караганда, өз устаты Чоюкеден ушул бөлүктү жазбай өздөштүргөн деп болжолдосо болот.
Эл оозунда уламага айланган белгилүү манасчы 1925-жылы өз айылында дүйнө салган.

Категория:Манас эпосу
Категория:Манас таануу
Категория:Манасчылар
Бегелдинов Талгат

Бегелдинов Талгат Якубекович 1922-ж Кыргыз ССРиндеги Фрунзе шаарында жумушчунун үй-бүлөсүндө туулган. Улуту казак.КПССтин мучосу.Фрунзе шаарында орто мекпепти жана аэроклубду бутургондон кийин Чкаловскийдеги аскердик авиациялык окуу жайына өткөн. Гвардиянын улуу лейтенанты. Учкуч-штурмовик.Эскадрильянын командири.Улуу Ата-Мекендик согушка 1942-жылдын күзүнон согуш аяктаганга чейин катыщкан. Согуш мезгилинде Талгат Бегелдинов 300дон ашык учуш жасаган.
 Наамдары 
Айрыкча эрдик жана каармандык көрсөткөндүгү үчүн 1944-ж 26-октябрда Советтер Союзунун Баатыры деген наамга татыктуу болгон. Экинчи "Алтын Жылдыз" медалы менен 1945-ж 27-июнда сыйланган. Жоокердик эрдиктери учүн Кызыл-Туу,3-даражадагы Даңк,1 жана 2-даражадагы Ата-Мекендкк согуштун,Александр Невский ордендери менен сыйланган. Согуштан кийин Кызыл-Туу ордендуу Аскер-аба академиясын бутургон.1956-ж запаска чыккан. Алма-Ата шаарында Казак ССРинин Автомото сүйүүчүлөр ыктыярдуу коомунун преседатели болуп иштеген. Советтер Союзунун эки жолку Баатыры полковник Талгат Бегелдиновго Ярунзе шаарына колодон бюст орнотулган.

 Колдонулган адабияттар 
А.Иманкулов "Алардын эрдиги тубөлүккө жашайт"-Ф,1986

Категория:персаналия
Жолбаев, Рүстөм

Рүстөм (Рустам) Жолбаев - Социалисттик эмгектин баатыры.

 Өмүр таржымалы 
1914-жылы азыркы Лейлек районунун Голбо кыштагында туулган. 1943-жылы Сүлүктүдөгү № 4-шахтада навалоотбойщиктердин биригадири болуп калат. Ал киши өз кесибин сүйгөн, изденип, чымырканып иштеген жумушчу болгон. Инсандык сапаты үлгү аларлык оор басырыктуу, кичи пейил адам болгон. Жаштарга насаатчылык милдетин да чын дилдеп аткарган, 75 навалоотбойщикти тарбиялап чыккан. Анын шакирттеринин арасында ардактуу шахтер, орден, медалдардын кавалерлери бар, Мисалы, Темирбай Марипов,- Ленин, “Ардак белгиси” ордендери менен сыйланган.
 Эмгек кызматы жана сыйлыгы 
Рүстөм Жолбаев көмүр казууда эмгекти мыкты уюштуруп, эмгек өндүрүмдүлүгүн жогорулатуу бойунча жаны методдорду өндүрүшкө киргизген. Ленин, Эмгек Кызыл Туу ордендери, “Эмгектеги кармандыгы үчүн” медал менен сыйланган.1955-жылы Сүлүктү анын кенчилери Кыргыз ССР Жогорку Советине депутатка шайлашкан. Көмүр өндүрүүдөгү көп жылдык эмгек жетишкендиктерин эске алып Социалисттик Эмгектин Баатыры –деген ардактуу наам ыйгарылат. Азыркы убакта Сүлүктү шаарынды баатыр атабыздын уул-кыздары жашоодо. Булардан тышкары да түпкүлүгү лейлектик болуп, Тажикстандын Жигдали кыштагында жашап калган бир топ аталарыбыз жана агаларыбыз Сациалисттик Эмгектин Баатыры болушкан.Алар: Акмат Саматов Жигдалида “1-Май” колхозунда көп жылдар бою раис (төрага) болуп иштеп, чарбага мыкты жетекчи болуп пахта өндүрүшүнүн планын ашыгы менен аткаргандыгы үчүн Социалисттик Эмгектин Баатыры наамына татыктуу болгон.Ал жетекчилик кылган колхоздогу пахта бригадирлери Гадай Алыбаев жана Баба Базарбаевдер да Социалисттик Эмгектин Баатыры болгон.

 Дүйнөдөн кайтуусу 
Рүстөм Жолбаев абабыз 1971-жылы июль айында дүйнөдөн кайткан. 

Азыркы күндө Сүлүктүдөгү №4-мектепке жана көчөгө Рүстөм Жолбаевдин атына ыйгарылган.Рүстөм Жолбаев жөнүндө Ош областык, Кыргыз Совет энциклопедияларында маалымат берилген.Колдонулган адабият: Гапыр Мадаминов "Лейлек жана Лейлектиктер тарыхы" Бишкек. 1998-жыл.

 Колдонулган адабияттар 
 Герои Социалистического Труда Киргизстана. — Фрунзе: Изд. «Кыргызстан», 1966
 Библиография

Категория:Инсандар
Категория:Социалисттик эмгектин баатырлары
Базарбаев, Гапар

Гапар Базарбаев (1915-) - коомдук ишмер.

 Өмүр таржымалы 
Гапар Базарбаев 1915-жылы азыркы Лейлек районунун Кара-Булак кыштагында туулган.
Г.Базарбаев Хоженттеги балдар үйүндө тарбияланган.
Ташкенттеги педагогикалык техникумду бүтүргөн.

Анын жөндөмүн, шыгын билишкен ошол кездеги жетекчилер Гапарды Ленинграддагы педагогикалык окуу жайына жөнөтүшкөн.
Андан кийин финансылык окуу жайына да бүтүргөн. 
1929-жылга чейин түрдүү жылдарда Үч-Коргон (Кадамжай) райисполкомунун төрагасынын орун басары, республикалык финансылык органдарда жетекчи кызматтарда,
Чүй райкомпартиясынын,
Талас обкомпартиясынын 1-катчысы болуп иштеп турган.

1945-жылы Кыргызстан КП Борбордук Комитетинин айыл-чарба бөлүмүнүн башчысынын орун басары,
1946-48-жылдары партиянын Лейлек райкомунун биринчи катчысы болуп иштеген.
Мына ошол жылдары райондун социалдык-экономикалык абалын жакшыртууга, бөлүнгөн чарбаларды калыбына келтирүүгө багытталган бир топ иштерди жүзөгө ашырган.
1951-1961-жылдары Жалал-Абат шаарынын чарбалык, маданий жактан өсүшүнө чоң салым кошкон жана пенсияга чыкандан кийин да өмүрүнүн акырына чейин Жалал-Абадда жашап өткөн.
Гапар Базарбаев бир нече жолу Кыргыз ССРинин, Ош, Жалал-Абат областтык Советтеринин депутаты болуп шайланган. 

Базарбаевтин 5 баласы бар. Алар Алма-Ата, Ош, Жалал-Абат шаарларында турушат. Кенже кызы Базарбаева Тамара - техникалык илимдердин кандидаты, Бишкектеги политехникалык институнунда иштейт.

 Сыйлыктары 
Эл алдындагы ак эмгеги калыс бааланып, эки "Ардак белгиси" ордени, бир нече медалдар менен сыйланган.

 Колдонулган адабияттар: 
Гапыр Мадаминов. Лейлек жана Лейлектиктер тарыхы. Бишкек, 1998-жыл.
 
Categoru: Персоналияa
Базарканов Кочкунбай

Базарканов Кѳчкүмбай (1924-жылы Ысык кѳл облусунун Жети-Өгүз району, Дархан айылы) - экономист, экономика илимдеринин доктору (1985-жылы), профессор (1987-жыл). Кыргыз мамлекеттик университетинин тарых факультетин (1952-жылы), Кыргыз ССР Илимдер Академиясынын Экономика интитутунун аспирантурасын (1967-жылы) бүтүргѳн. Кыргыз аскер комиссариатынын 2-бѳлүмүнүн, Ош шаардык аскер комиссариатынын начальниги, илимий кызматкер, колхоздун председатели, Кыргыз мамлекеттик университетинин окутуучусу, доцент, профессор 1995-жылдан баштап илимий консультант. Саясий экономия боюнча адис жана 20дан ашуун илимий иштери жарык кѳргѳн. Улуу Ата Мекендик согуш ордендери жана медалдар менен сыйланган.

 Эмг. 
 Воспроизводства капитала и экономические кризиси. Ф., 1990;
 Специализация и концентрация сельскохозяйственного производства объективная необходимость в развитии сельского хозяйства. Ф., 1996.
 Колдонулган адабият:Кыргызстан энциклопедиясы.Б.,2006-жыл.

Категория:Экономисттер‎
Категория:Жети-Өгүз районунда төрөлгөндөр
Категория:Туулгандар 1924-жылы
Бектурсун Алымов

Алымов Бектурсун - публицист, педагогика илимдеринин доктору, 
Кыргыз Республикасынын эмгек сиңирген мугалими, Кыргызстан жазуучулар жана журналисттер союздарынын мүчѳсү.

 Өмүрү таржымалы 
Алымов Бектурсун (25-август 1930-жылы, Чүй облусунун Панфилов району, Чорголу айылы - 28. 10. 1998, Бишкек) - публицист, педагогика илимдеринин доктору (1994-жылы), Кыргыз Республикасынын эмгек сиңирген мугалими (1983-жылы), Кыргызстандын жазуучулар жана журналисттер союздарынын мүчѳсү.

 Билими жана ишмердүүлүгү 
Жалал-Абаддагы педагогикалык окуу жайын (1951-жылы), Ош мамлекеттик педагогикалык институтун (1955-жылы) бүтүргѳн. Ош областынын Ноокат, Араван, Жалал-Абаддагы Ноокен районундагы мектептерде мугалим, директор, Кыргыз мамлекеттик университетинде ага окутуучу, доцент, профессор(1986-жылы)эмгектенген. Ал кыргыз адабиятын окутуу методикасынын пайдубалын түптѳгѳн белгилүү илимпоздордун бири. Кѳптѳгѳн адабий-теориялык жана методикалык эмгектерди жаратып, ѳз чыгармачылыгы аркылуу окурмандын философиялык-педогогикалык ой-дүйнѳсүнүн, жалпы маданиятынын жогорулашына чоң салым кошкон.

 Эмгектери 
Анын калеминен 200дѳй илимий эмгектер, окуу китептери жаралган. Орто мектептердин 7-, 8-, 9-класстары үчүн кыргыз адабияты боюнча программалардын, окуу китептеринин жана методикалык эмгектердин автору. Алымовдун «Шакиртиме кат» (1981) аттуу кѳркѳм публицтикасы жазылып, «Жараланган жүрѳк» фильм-спектакли тартылган. «Ѳмүр элестери», «Күүнүн сыры» драмалары элдик театрларда коюлган. Бишкек шаарындагы № 39 мектепке анын ысымы берилген.

Эмгектери: А.Токомбаевдин чыгармаларын мектепте окутуу. Ф., 1965, 1976; Жогорку класстарда жазуу жумуштарын жүргүзүүнүн айрым маселелери. Ф.,1968; Кыргыз совет адабиятын окутуунун айрым маселелери. Ф., 1972; Кыргыз совет адабиятын окутуунун методикасы (жогорку окуу жайларынын студенттери үчүн окуу китеби.) Ф., 1981; II китеп.

 Колдонулган адабияттар 
 Кыргыз энциклопедиясы.Б.,2006-жыл

Категория:Педагогика
Категория:Инсандар
Категория:Туулгандар 1930-жылы
Категория:Таажы-2012
Аманалиев Баатырбек

Аманалиев Баатырбек (1929, Чүй облусу., Акбешим айылы – 1996, Бишкек) – философия илимдеринин доктору (1966), профессор (1968). 

1950-ж. Кыргыз мамллекетинин педагогиялык институтун бүтүргөн. Мугалимдер институтунда, КМУда доцент, Ош мамлекеттик институтунда кафедра башчысы, Кыргыз ССР ИА философия жана укук институтунда директордун орун басары, Бишкек мамл. университетинде профессор. Философия тарыхы жана социалдык филос. тармагында белгилүү адис. 40тан ашык илимий эмгектин, анын ичинде 4 монографиянын автору. Илимпоздук кудуретин кыргыздардын байыркы мезгилден 20-к-дын башына чейинки коомдук-философиялык ойлорунун өнүгүшүнө, кыргыз философиясына арнаган. А. и. Асан Кайгы, Толубай сынчы, Санчы сынчы, Калыгул, Арстанбек, Молдо Кылыч, Токтогул, Тоголок Молдо сыяктуу акын ойчулдардын философиялык көз караштарын талдаган. А. Б. 19–20-к-дардагы кемтикти ар кандай социалдык багыттагы кыргыздын философиялык ойлорун изилдөөгө өзгөчө көңүл буруу менен толуктаган. А. Б. изилдөөлөрүндө кыргыздын философиялык кызыкчылыгын 5-к-дан баштаганы менен 15–18-к-дарда гана белгилеген. А. Б. этикалык ойлорду заманачылар ачык-айкын чагылдырганын өз изилдөөлөрүндө баса көрсөтөт. А. Б. заманачылар деп аталган ойчулдардын социологиялык жана философиялык идеяларына илимий талдоо жүргүзүү көбүрөөк орунду ээлейт. 

 Негизги эмгектери 
 Из истории философской мыси киргизского народа. Ф.: 1963; 
 Социально-политические и философские идеи Токтогула и Тоголок Молдо. Ф. : 1963; 
 Кыргызские мыслители 19 – и нач. 20 века. Ф.: 1965; 
 Из истории религии и свободомыслия в Киргизии. Ф.: 1968 ж.б.

 Колдонулган адабияттар 
Философия: энциклопедиялык окуу куралы/Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору.-Б.: 2004,ISBN 9967-14-020-8
 О. Каратаев Орто Азия чөлкөмүн жана түрк дүйнөсүн изилдеген окумуштуулар. –Бишкек, 2015

Категория:Философтор
Категория:Билим берүү
Категория:Педагогика