Zhantas/Cleaned-Kyrgyz_Wikipedia huggingface dataset:
Убактылуу сактоо

Убактылуу сактоо – бажылык жол-жоболоштуруу баскычы. КР бажы мыйзамдарына ылайык, товарлар менен унаа каражаттары бажы органына кайрылган учурдан тартып кайра чыгарылганга же салык тартибине жараша атайын көрсөтмө берилгенге чейин салык көзөмөлү астындагы У. с-до болот. У. с. кампасына баардык товарлар жайгаштырылат. Башка товарларга залал келтирчү же сактоого өзгөчө шартты талап кылган товарлар У. с. кампасынын атайын ыңгайлаштырылган жайларында сакталууга тийиш.

 Колдонулган адабияттар 
Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Убактылуу сактоо кампалары

Убактылуу сактоо кампалары – бажы укугунда товарлар жана унаа каражаттары КР бажы органына алып келгенден тартып андан чыгарылганга чейин жайгаштырылуучу (бажы көзөмөлү астында убактылуу сактоо үчүн) атайын бөлүнгөн жана жазалган жайлар жана орундар. У. с. к. ачык жана жабык типте болушу мүмкүн. Ачык типтеги У. с. к. аргандай товарды, жабык кампада сакталгандан башка учурларда, сактоого жана артүрдүү жактар тарабынан пайдаланууга арналган. Жабык түрдөгү У. с. к. б. а. белгилүү бир товарларды же белгилүү бир жактардын товарларын сактоо үчүн арналган кампаларды түзүүгө кызыкдар жактардын жүйөөлөнгөн кайрылуулары болгондо гана жол берилет. Жабык түрдөгү кампаны түзүү тышкы экономикалык иш-аракеттин катышуучуларынын же унаа каражат уюмдарынын керектөөлөрүнө жооп берүүгө тийиш.

 Колдонулган адабияттар 
Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Убактылуу эмгекке жарамсыздык

Убактылуу эмгекке жарамсыздык – кыска убакыт аралыгында денсоолугуна байланыштуу жумуш жасоого жөндөмсүздүк. Эмгек ишмердүүлүгүн таптакыр же узак мөөнөткө токтотуу же эмгек шартын кескин өзгөртүү зарылчылыгына алып келген туруктуу эмгекке жарамсыздык абалында болгондорго майыптык белгиленет. Жарандардын У. э. ж-гын калыс баалоо чарасы КР Өкмөтү тарабынан белгилеген тартипте мамлекеттик алдынала дарылоо мекемелеринин дарыгери же медициналык-социалдык эксперттик комиссиясы (МСЭК) жүргүзөт.

 Колдонулган адабияттар 
Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Үгүт материалы

Үгүт материалы – шайлоо өнөктүгүнүн жүрүшүндө үгүт жүргүзүү шарттарына ылайык, шайлоо чакырыктарынын мазмунуна ээ болгон жана жалпы таратылып, жалпы жарыя кылына турган басма, угузма, көргөзмө ж. б. материалдар.

 Колдонулган адабияттар 
Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Узак мөөнөттүү аманат

Узак мөөнөттүү аманат – белгилүү мөөнөт өткөндөн кийин гана кайтарылып берилиши мүмкүн болгон аманат. У. м. а. кээде ондогон жылдар боюу сакталат жана белгилүү максатта (эрезеге жеткенге чейин ж. б. ) салынышы мүмкүн.

 Колдонулган адабияттар 
Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Узак мөөнөттүү милдеттенме

Узак мөөнөттүү милдеттенме – жоюу мөөнөтү бир жылдан ашык созулган карыз милдеттенмеси.

 Колдонулган адабияттар 
Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Узанс

Узанс (фр. usance , лат. usus – каада) – соода мамилелериндеги демейки жагдай.

 Колдонулган адабияттар 
Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Узартылган вексель

Узартылган вексель – вексель кармоочунун макулдугу менен төлөө мөөнөтү узартылган вексель.

 Колдонулган адабияттар 
Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Үзгүлтүксүз эмгек жылдары

Үзгүлтүксүз эмгек жылдары – бир уюмда же болбосо, эгер биринен башкасына өткөндө эмгек жылдары белгиленген тартипте сакталса, аркыл уюмдарда иштеген убакыттын узактыгы. Ү. э. ж-на жараша эмгекке убактылуу жарамсыздык боюнча төлөнүп берилип жана бааракыга кошумчалар кошулат.

 Колдонулган адабияттар 
Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Үй жандыктары

Үй жандыктары – үйрөтүлгөн, жапайы эмес жаныбарлар. Ү. ж. ээсинин менчиги болуп эсептелет жана мыйзам тарабынан корголот. Ү. ж. жарандардын денсоолугуна келтирген зыян же мүлкүнө келтирген залал КР мыйзамдарында белгиленген тартипте калыбына келтирилет. Ү. ж-н, айрым алганда ит кармоо үчүн КР мыйзамдарында жыйым белгиленген. Жыйымдын төлөөчүлөрү жалпы пайдалануудагы үйлөрдө ит кармаган жеке жактар болуп эсептелет.

 Колдонулган адабияттар 
Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Үй жумушчусу

Үй жумушчусу – жалдоочу берген же жалдоочунун эсебинен сатылып алынган жабдууларды, жарак-жабдыктарды колдонуу менен, анын материалдарынан өз үйүндө кандайдыр бир жумушту аткаруу боюнча жалдоочу менен эмгек келишимин түзгөн адам.

 Колдонулган адабияттар 
Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Үй ээликтери

Үй ээликтери – жер участогунан жана ал жерге жайгашкан туракжай имаратынан же бирнече имараттан жана/же курулуштардан, ошондой эле дагы башка обьекттерден, анын ичинде көп жылдык бак-дарактар менен көлмөлөрдөн турган кыймылсыз мүлктүн бирдиктүү комплекси.

 Колдонулган адабияттар 
Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Үй ээси

Үй ээси – туракжайдын же кыймылсыз мүлк комплексине турган туракжайдын ээси, ошондой эле үй ээликтештигиндеги же үй ээлеринин шериктештигиндеги жалпы мүлктүн тийешелүү үлүшүнүн ээси.

 Колдонулган адабияттар 
Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Үйбүлө дабагери

Үйбүлө дабагери – жынысына карабастан, үйбүлө мүчөлөрүнө алгачкы медико-санитардык жардам көрсөтүү боюнча атайын көп тармактуу даярдыктан өткөн дабагер. Ү. д-нин иш-аракет тартиби КР Өкмөтү жана тийешелүү мамлекеттик органдар тарабынан белгиленет.

 Колдонулган адабияттар 
Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Үйбүлө курамы

Үйбүлө курамы – биргелешип чогуу жашаган, туугандык мамилелер аркылуу байланышкан, жалпы чарба жүргүзгөн жана жалпы бюджети бар адамдардын саны.

 Колдонулган адабияттар 
Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Үйбүлө менчиги

Үйбүлө менчиги – кээбир өлкөлөрдөгү мазмуну менен субъектиси айрым мыйзам тутумдарынан кыйла айырмаланып турган өзалдынча менчик таризинин (түрүнүн) бири. КР мыйзамдарында «Ү. м.» аталгысы колдонулбайт; Ү. м. жубайлардын биргелешкен менчиги деген түшүнүктү билдирет, т. а. жубайлар никеде турган учурда тапкан мүлк.

 Колдонулган адабияттар 
Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Үйбүлө мүчөсү

Үйбүлө мүчөсү – 1) үйбүлөлүк мамилелерге негизделген укуктарга ээ жана жоопкерчиликтерди да тартуучу адам; 2) аялы/күйөөсү, ошондой эле балдар жана жубайлардын экөөнүн тең багуусундагы, алар менен кошо жашап жүрүшкөн ата-энелери.

 Колдонулган адабияттар 
Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Үйбүлө мыйзамдары

Үйбүлө мыйзамдары – нике-үйбүлө жана ага байланышкан мамилелерди жөнгө салуучу ченемдик укук актыларынын жыйындысы. Кээде Ү. м-нын негизги башаттарына кайчы келбегендиктен, үйбүлө мамилелерине карата жарандык укук ченемдери да (анын ичинде аналогиясы боюнча) колдонулушу мүмкүн.

 Колдонулган адабияттар 
Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Үйбүлө укугу

Үйбүлө укугу – КР укугунун салттуу тармактарынын бири. Башкалар сындуу эле, ал өзүнө үйбүлө мыйзамдарын, Ү. у. илимин жана тийиштүү окуу сабагын камтып турат. Ал никеге туруу, никени токтотуу жана аны жараксыз деп табуу шарттары менен тартибин белгилейт, үйбүлө мүчөлөрүнүн: жубайлардын, ата-эне менен балдардын (асыроочулар менен асырандылардын), үйбүлө мыйзамдарында каралган учурда жана анын чегинде, башка туугандар менен башка жактардын ортосундагы мүлктүк эмес жеке жана мүлктүк мамилелерди жөнгө салат, ошондой эле ата-энелеринин кароосунан тышкары калган балдарды үйбүлөдө жайгаштыруу тариздери менен тартибин аныктайт.

 Колдонулган адабияттар 
Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Үйбүлөгө жана жашы жете электерге каршы кылмыштар

Үйбүлөгө жана жашы жете электерге каршы кылмыштар – КР кылмыш-жаза мыйзамдарында каралган, үйбүлөнүн талаптагыдай жашоосуна, жашы жете электерди адеп-ахлактык жана дене тарбиялык жактан тарбиялоого ыңгайлуу шарттарды түзгөн коомдук мамилелерге кол салуучу кылмыштар. Андайларга: аялды никеге турууга мажбурлоо же анын никеге турушуна тоскоолдук кылуу, эки же андан көп аял алуу, ата-эненин балдарды багуудан качуусу ж. б. кирет.

 Колдонулган адабияттар 
Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Үйбүлөдөгү жыныстык зомбулук

Үйбүлөдөгү жыныстык зомбулук – бир үйбүлө мүчөсүнүн башка бир үйбүлө мүчөсүнүн жыныстык колтийбестиги менен жыныстык эркиндигине тийиштик кылган жосун, ошондой эле эрезеге жетелек үйбүлө мүчөсүнө карата жанкумарын кандыруу мүнөзүндөгү аракет.

 Колдонулган адабияттар 
Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Үйбүлөдөгү зомбулук (үйбүлө зомбулугу)

Үйбүлөдөгү зомбулук (үйбүлө зомбулугу) – бир үйбүлө мүчөсүнүн башка үйбүлө мүчөсүнүн мыйзамдуу укуктарын жана эркиндиктерин кемсинткен, ага физикалык, психологиялык жана моралдык жактан зыян алып келген бардык аракеттери.

 Колдонулган адабияттар 
Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Үйбүлөдөгү зомбулукка социалдык жол бербөө

Үйбүлөдөгү зомбулукка социалдык жол бербөө – коркунучту жоюу, ага учураган адамдын коопсуздугун зарыл кырдаалдар келип чыкканда дароо камсыз кылуу, ошондой эле зомбулук көрсөткөн адамдардын укукка сыйбаган кайталанма жана тутумдуу иш-аракеттерине жол бербөө максатында үйбүлөнүн көзкаранды мүчөсүнүн денсоолугуна жана өмүрүнө тикелей коркунуч туулганда тийиштүү кызмат тарабынан тез арада көрсөтүлүүчү социалдык колдоо.

 Колдонулган адабияттар 
Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Үйбүлөдөгү зомбулуктан социалдык-укуктук коргоо

Үйбүлөдөгү зомбулуктан социалдык-укуктук коргоо – үйбүлөдөгү зомбулуктан жапа чеккен үйбүлө мүчөлөрүнө социалдык колдоо көрсөтүү жолу менен үйбүлөдөгү кыйынчылыктуу турмуштук жагдайды чечүү, талаптагыдай үйбүлө мамилелерин калыбына келтирүүдө үйбүлөгө жардам берүү, жүрүм-турумду оңдоо үчүн чараларды иштеп чыгуу жаатындагы тийиштүү кызматтардын иштери.

 Колдонулган адабияттар 
Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Үйбүлөдөгү күч зомбулугу

Үйбүлөдөгү күч зомбулугу – адамдын денеси менен психикасынын саламаттыгына зыян тийгизе турган, анын адамдык ар-намысына шек келтире турган, ошондой эле жабыр тарткан баланын психикалык, денебой жана кертбашынын өнүгүүсүнө тоскоол боло турган же үйбүлө мүчөсүн өлүмгө алып келе турган бир бүлө мүчөсүнүн башка мүчөсүн кыйноосу же атайылап уруп-сабоосу, денсоолугуна залал келтирүүсү, бир бүлө мүчөсүнүн башка мүчөсүн эркин жүрүүсүнөн, туракжайынан, тамак-аштан, кийим-кечеден, дагы башка жашоо шартынан атайылап ажыратуусу, оор кара жумуш жасоого мажбурлоосу, ошондой эле ата-энесинин, асыроочунун, өз үйбүлөсүндө тарбыялоого алуучунун эрезеге жетелек балдарды багуудан, алардын денсоолугу менен жеке коопсуздугуна кам көрүүдөн баштартуусу.

 Колдонулган адабияттар 
Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Үйбүлөлүк абал

Үйбүлөлүк абал – жарандын никеде турган же ажырашуу абалы, баласынын же дагы башка үйбүлө мүчөлөрүнүн бар же жок экендиги.

 Колдонулган адабияттар 
Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Үйбүлөнү пландаштыруу

Үйбүлөнү пландаштыруу – бала төрөө же төрөлгөн баладан баштартуу, алардын саны, төрөттөр аралгы, тандоо ынанымын камсыз кылууга жол ача турган маалыматтар менен каражаттарды алуу жөнүндөгү жубайлар же айрым жарандар тарабынан тандап алуу менен аны жүзөгө ашырууга багытталган ишчаралар тутуму.

 Колдонулган адабияттар 
Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Үйбүлүдөгү психикалык зомбулук

Үйбүлүдөгү психикалык зомбулук – бир үйбүлө мүчөсүнүн экинчи бир үйбүлө мүчөсүнүн ар-намысына атайылап шек келтирүүсү же анын ден-соолугуна коркунуч туудура турган, ошондой эле эрезеге жетелек үйбүлө мүчөсүнүн акыл-эс, дене-бой, инсандык жактан жетилишине кедерги боло турган коркутуп-үркүтүү, мазактоо, басмырлоо аркылуу бир нерсеге мажбурлоосу.

 Колдонулган адабияттар 
Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Үйдөн чыгарып салуу

Үйдөн чыгарып салуу – туракжай укугунда мамлекетке же коомдук туракжай фондуна тийешелүү үйдөгү ээлеген туракжайынан мыйзамда каралган негизде Ү. ч. с. Ал сот тартибинде жүргүзүлөт. Туракжайды суроо-сопкутсуз ээлеп алгандар же ээнбаштык менен үйгө кирип алгандар гана прокурордун санкциясы аркылуу административдик тартипте чыгарылат. Мыйзамда каралган учурлардан башка кездерде, чыгарылгандарга ошол замат бөлөк туракжай берилет.

 Колдонулган адабияттар 
Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Үйкамак

Үйкамак – кылмыш жүрүмүндөгү баскан-турганын чектөө, тыюу салуу түрүндө күнөөлөнүүчүгө карата көрүлгөн чара: а) белгилүү бир адамдар менен гана сүйлөшүү; б) кат-кабар алуу жана жөнөтүү; в) түнкүсүн үйүнөн чыкпоо; г) кылмыш иши өндүрүштө турган жердин тергөөчүсүнүн, соттун же органдын улуксатысыз административдик аймактын чегинен чыкпоо.

 Колдонулган адабияттар 
Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Укугун калыбына келтирген сот иши

Укугун калыбына келтирген сот иши – кайрылган 
тараптын жоготкон документи боюнча укугун калыбына келтирүүчү сот тартиби. У. к. 
к. с. и. – өзгөчө өндүрүштүн бир түрү. КР жарандык процесстик мыйзамдарына 
ылайык, өзүнүн күбөлүк документин жоготуп жиберген адам, мыйзамда белгиленген 
учурларда, ал документ жокко чыгарылып, ал документ боюнча укугун калыбына 
келтирип берүү өтүнүчү менен сотко кайрылууга акылуу. Арызды кабыл алгандан 
кийин, сот өзүнүн аныктамасы аркылуу документ берген мекемеге (жакка) ал 
документ боюнча төлөмдөрдү жүргүзүүгө же берүүгө тыюу салуу менен, бир нускасын 
документ берген мекемеге же каттоо ээсине же каттоочуга жиберет. Жоголгонун 
билдирген документ ээси жоголгондугу тууралуу билдирген күндөн тартып 3 айлык 
мөөнөт ичинде өз аныктамасын чыгарган сотко кайрылып, документке карата өзүнүн 
укугун билдирүүгө жана жоголгон документтин түпнускасын берүү тууралуу өтүнүүгө 
тийиш. Эгер документ ээси ушул шартты аткарса, сот документин жоготкондугу 
тууралуу арыз менен кайрылган адамдын арызын кароосуз калтырат жана документти 
берген мекеменин ал боюнча төлөмдөрдү жүргүзүүгө, берүүгө тыюу салган (2 айга 
чейинки) мөөнөт чектейт. Ошол эле учурда, сот жоготкондугун билдирген адамга 
документ ээсинин үстүнөн доо коюп, ал документти талап кылуу укугун, ал эми 
документ ээсине тыюу салуу чараларынын айынан тарткан чыгымын жоготкон адамдан 
доолап алуу укугун түшүндүрөт. Эгерде документ ээси ага өз укугу тууралуу 
билдирбесе, жоголгон документти жокко чыгарууну таануу жөнүндөгү ишти сот 3 
айлык мөөнөттөн кийин карап чыгат. Жоготкондугун билдирген адамдын өтүнүчү 
канагаттандырылган учурда, жоголгон документ жараксыз деген чечим чыгарат. Бул 
чечим жоготкон адамдын өз салымын алуусуна же жараксыз деп табылгандын ордуна 
жаңы документ алуусуна негиз болуп саналат.

 Колдонулган адабияттар 
Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Укук аналогиясы

Укук аналогиясы – укуктун ушул тармагынын ченемдери, тиешелүү укук тармагынын жалпы башаты менен принциптери аркылуу жөнгө салынбаган мамилелерге карата колдонулуучу ыкма. Ал өтө сейрек, т. а., мыйзам аналогиясын колдонууга мүмкүн болбогон учурда колдонулат. Укук кенемтесин толтуруу үчүн кызмат кылат. У. а-н кылмыш-жаза ишинде колдонууга жол берилбейт.

 Колдонулган адабияттар 
Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Укук аң-сезими

Укук аң-сезими – коомдук турмушта укукка жана укуктук көрүнүштөргө карата адамдардын мамилелерин билдирүүчү сезимдердин жана көзкараштарынын жыйындысы. У. а.-с. коомдун социалдык-экономикалык жашоо шарттары, анын маданий-укуктук, демократиялык же буйрукчул-төбөлдүк салттары менен аныкталат.

 Колдонулган адабияттар 
Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Укук белгилөөчү документ

Укук белгилөөчү документ – КР жарандык мыйзамдары боюнча менчик укугун, же кыймылсыз мүлк бирдигине укук белгилөөчү, токтотуучу же болбосо чектөөчү документ (компетенттүү органдын мыйзамы, чечими, келишим, соттун чечими ж. б).

 Колдонулган адабияттар 
Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Укук бузуу

Укук бузуу – укуктун кандайдыр бир ченемдерин бузган жосун. Төмөндөгүчө бөлүнөт: жарандык (инсанга, жарандын же уюмдун мүлкүнө зыян келтирүү), административдик (м.: жолдо жүрүү эрежелерин бузуу), дисциплинардык тартип бузуу (ишке келбей коюу). Кылмыш жасоо бир кыйла кооптуу түрү болуп саналат. У. б. үчүн тийиштүүлүгүнө жараша мыйзамда жарандык, административдик, дисциплинардык жана кылмыш-жаза жоопкерчиликтери каралган.

 Колдонулган адабияттар 
Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Укук булагы

Укук булагы – укук ченемдерин бекемдөө таризи. Ченемдик укуктук актылары, укук каадалары, сот иштери, ошондой эле эларалык келишимдер менен мамлекеттик ички келишимдер (ченемдик маанидеги келишимдер) У. б-нын негизги түрлөрү болуп саналат.

 Колдонулган адабияттар 
Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7

*
Укук жөндөмдүүлүк

Укук жөндөмдүүлүк – КР жарандык мыйзамдары боюнча жеке адамдын жарандык укуктардын жана милдеттенмелердин алып жүрүүчүсү болуу жөндөмдүүлүктөрү. У. ж-кө жаран (а. и. чет өлкөлүк жаран жана жарандыгы жок адам) туулгандан ээ болот жана өлүмү менен жоюлат. Баардык жарандардын У. ж-гү бирдей сакталат жана мүлккө жеке менчик укугуна ээ болуу мүмкүнчүлүгүнөн; мыйзам тарабынан тыюу салынбаган каалагандай ишмердик менен алектенүүдөн; юридикалык жактарды түзүүдөн; келишимдерди жана башка аракеттерди жүзөгө ашыруудан көрүнөт.

 Колдонулган адабияттар 
Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Укук институту

Укук институту – укуктун тийешелүү тармагына кирген жана бир түрдүү коомдук мамилелерди жөнгө салуучу юридикалык ченемдердин өзгөчө тобу. Укук тармактарынан айырмаланып, У. и. белгилүү түрдөгү мамилелердин айрым бөлүгүн гана жөнгө салуучу ченемдерди бириктирет. Айрым учурларда У. и. 2 же андан көп укук тармактарынын (м.: зарыл коргонуу, абдан зарылдык, өкүлчүлүк, конфискация институттары тармактар аралык болуп саналат) ченемдерин түзө алат.

 Колдонулган адабияттар 
Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр