Zhantas/Cleaned-Kyrgyz_Wikipedia huggingface dataset:
Калуга (шаар)

thumb|Калуга. Биздин күндөрдө.

Калуга (шаар) — Россиядагы шаар. Калуга облусунун административдик борбору. Орто Орус дөңсөөсүндө, Ока дарыясынын сол өйүзүндө жайгашкан. Калкы 327,5 миң (2007). Жолдор тоому. Темир жол бекети. Ока дарыясындагы пристань.Калуга: сүрөттөлүшү жана кооз жерлери

Алгач 1371-жылы литва князы Ольгерддин грамотасында эскерилет. Калуганын тургундары 1605—07-жылы И. И. Болотников жетектеген көтөрүлүштү колдогон. 1776—1929-жылы Калуга губерниясынын, 1944-жылдан Калуга облусунун борбору. 1859—68-жылы имам Шамил (ардактуу туткун катары) жашаган. Мурда шаарда жыгач курулуштар басымдуулук кылса, 17-кылымдын орто ченинен таштан салынган чиркөөлөр курула баштаган. Барокко стилиндеги 4 баскычтуу коңгуроолуу Успение (1754—62), Ыйык Ионн Предтеча (1734—35), Ыйыктар Косма жана Дамиан (1794) чиркөөлөрү, Троица собору, дворяндар окуу жайы (1779; учурда Мамлекеттик педагогикалык университет), почтамт (1782), меймандар ак сарайы, Макаров палатасы, Оболенскийдин үйү жана башка сакталган. Машина куруу (электроника, транспорт жана өнөр жай жабдуулары), «Калугаприбор» (байланыш аппаратуралары), «Автоэлектроника-Элкар» илимий-өндүрүштүк ишканасы, «Промприбор» (1992; сууну жана жылуулук энергиясын эсептөөчү приборлор), «МегаК» (1991; контактсыз өчүрүүчү приборлор жана датчиктер), электр-механика, металл иштетүү, транспорттук машина куруу [(темир жол техникаларын жана автомобилдерди германиялык «Volkswagen» концернинин лицензиясынын негизинде чогултат (моделдери: «VW Passat», «Skoda Octavia»)], булгаары — бут кийим («Калуга — Шен-Заря» Россия — Германия бирикмеси), жыгаччылык («Гигант» бирикмеси), химия, тамак-аш («Кристалл» аракшарап, пиво, эт, сүт жана башка) өнөр жай ишканалары, клавишалуу музыкалык аспаптар өндүрүшү иштейт. Телемеханикалык курулмалар ИИИ, Калуга илимий борбору, 16 ЖОЖ (анын ичинен филиалдар, педагогикалык институт), авиация жана космос техникалары илимий-изилдөө лаборсы, китепканалар, музейлер (анын ичинен край таануу, сүрөт, К. Э. Циолковский атындагы Космонавтика тарыхы жана анын филиалы жана башка), Циолковскийдин үй-музейи, театрлар, планетарий бар. 2002-жылдан 3 жылда бир С. И. Танеев атындагы камералык ансамблдердин эл аралык конкурсу, «Калуга жазы» искусство фестивалы (2004-жылдан) жана башка өткөрүлүп турат.

 Колдонулган адабияттар 
 “Кыргызстан” улуттук энциклопедиясы: 4-том. Башкы редактору Асанов Ү. А. К 97. Б.: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2012. 832 бет, илл. ISBN 978 9967-14-104-9

Категория:Орусия шаарлары
Кальдира

thumb|Кальдира.
Кальдира (испанча caldera, сөзмө-сөз — чоң казан) — казан сымал, капталдары тик, таманы тегиз жайык ойдуң; тегерек же сүйрү тегерек келген кенен чуңкурдук, диаметри 10—20 км, тереңдиги жүздөгөн мге жетет. Капталдары тик же көп тектирлүү. Жанар тоо өзөгүнүн (жерло) колкосуна (кратер) газдар топтолуп, жарылууга учураганда же колкодогу кесек талкаланган тектердин урап, кулап кетишинен келип чыгат. Жер бетиндеги эң ири Кальдиралардын бири — Япониядагы Асо Кальдирасы кирет. Аянты 375 км2.
 
 Колдонулган адабияттар 
 “Кыргызстан” улуттук энциклопедиясы: 4-том. Башкы редактору Асанов Ү. А. К 97. Б.: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2012. 832 бет, илл. ISBN 978 9967-14-104 -9

Категория:Жанар тоолор
Калькутта

thumb|Калькутта.
Калькутта (2001-жылдан расмий аталышы Колката) — Индиянын чыгышындагы ири шаар жана порт (жылына 10 млн T жүк ташылат). Гангдын бир салаасы (Хуглинин) боюнда, Бенгал булуңунан 150 км аралыкта жайгашкан. Батыш Бенгалия штатынын административдик борбору. Калкы 5,1 млн (2008; Чоң Калькутта агломерациясында 15 млн); калкынын саны боюнча өлкөдөгү 3шаар (Мумбаи, Делиден кийин). Тогуз жолдун тоому. Эл аралык аэропорту бар. Метрополитен иштейт.

Шаар 1690-жылы негизделген. Калькутта 1773-жылдан 1911-жылы чейин Индиядагы Британия ээлигинин борбору болгон. Калькутта — Индиянын чыгышындагы финансы, соода өнөр жайынын ири борбору. Шаарда фонд биржасы (соода жүргүзүү боюнча Мумбаиден кийинки), чет өлкөлүк банктардын ири өкүлчүлүктөрү, алдыңкы корпорациялардын штабквартиралары жайгашкан. Өнөр жайынын алдыңкы тармагы машина куруу жана металл иштетүү (автомобилдер, ар түрдүү приборлор, электр-техникалык продукциялар). Жут (дүйнөдөгү жуттун 50% өндүрүлөт), текстиль, химиялык, кагаз өндүрүшүнүн борбору. Ошондой эле кеме куруу жана ремонттоо, фармацевтика, боёочу каражаттар, айнек, азык-түлүк, полиграфия жана башка өнөр жай ишканалары иштейт. К. — Индиянын ири илимий жана маданий борбору. Эки унт (Калькутта, 1857; Жадавпур, 1955), институттар (анын ичинен Рабиндри Бхарати), жана илимий-изилдөө мекемелери (анын ичинен Ш. Бозе атындагы Фундаменталдык илимдер борбору), музейлер (анын ичинен археологиялык, этнографиялык), Рабиндранат Тагордун үй-музейи, улуттук китепкана (анда учурда 1,5 млн китеп сакталууда), парк жана башка бар. Сепил (Уильям форту), Ыйык Павел христиан, Ыйык Ионн англикан соборлору, Накхода мечити, индус храмы, раджалардын ак сарайлары сакталган. Ботанкалык бак уюштурулуп, обсерватория курулган. Кино индустриясынын ири борбору. Улуттук театр жана эл аралык кино фестивалдары, 1987-жылы Түштүк Азия оюндарынын, 2005-жылдан аялдар арасында теннис турнири жыл сайын өткөрүлүп турат. Туризмдин жана зыярат кылуунун дүйнөлүк маанидеги ири борбору. 

 Колдонулган адабияттар 
 “Кыргызстан” улуттук энциклопедиясы: 4-том. Башкы редактору Асанов Ү. А. К 97. Б.: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2012. 832 бет, илл. ISBN 978 9967-14-104-9

Категория:Индия
Категория:Шаарлар‎
Кальмарлар

thumb|Slosarczykovia circumantarctica.
Кальмарлар (лат. Teuthida) — баш буттуу моллюскалар түркүмү. Дене узундугу 2 смден 5 мге жетет. Ири кальмарлардын узундугу 6—13 мге (тинтүүрү менен), кээде 18 мге, салмагы 300 кгдан 1 тга чейин жетет. Башында 8 буту, 2 тинтүүрү бар. Тинтүүрүндө төрт же андан көбүрөөк катар соргучтары болот. Скелети мүйүз сымал ичке пластинка (гладиус). Бардыгынын радуласы жана сыя баштыкчалары бар. Тайыз сууда жашоочу кальмарлар түсүн өзгөртүп турат, тереңдегилери бир түстө же түссүз. Көбүнүн жарык чыгаруучу органдары бар. Кальмарлардын 25 тукуму, 85тен ашык уруусу, 250дөн ашык түрү Арктикадан Антарктидага чейин таралган. Кальмарлар — үйүрү менен жүргөн активдүү жырткычтар. Деңиз түбүндөгүлөрү — аз кыймылдаган макропланктонофагдар. Кальмарлар — кашолоттун, ошондой эле кээ бир деңиз жаныбарларынын негизги азыгы. Кальмарлар — фармацевтика өнөр жайынын сырьё булагы. 

 Колдонулган адабияттар 
 “Кыргызстан” улуттук энциклопедиясы: 4-том. Башкы редактору Асанов Ү. А. К 97. Б.: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2012. 832 бет, илл. ISBN 978 9967-14-104 -9

Категория:Моллюскалар
Кальцит

thumb|Кальцит.
Кальцит (латынча calcis — аки), акиташ шпаты, карбонаттар классына кирүүчү минерал. Химиялык формуласы СаСОЗ. Тригон системасында кристаллданат. Өңү ак, боз, каралжын, саргыч. Курамындагы киринди элементтерге жараша түрдүү түстө болот. Кээси түссүз. Мөлтүрөгөн тунуктары да кездешет. Кош чагылууну пайда кылган тунук түрү исланд шпаты деп аталат. Анын бетин чийсе, кош чийин болуп көрүнөт. Айнектей жалтырайт. Катуулугу Моос шкаласы боюнча 3. Салыштырма салмагы 2,7. Суу кошулган туз кислотасын тамчылатсак, көмүр кычкыл газын бөлүп чыгарып, боркулдап кайнайт. Жер кыртышында кеңири тараган минерал. Акиташ, доломит, мрамор, бор сыяктуу тектердин курамында жолугат. Химиялык чөкмөлөрдө (акиташ, доломит), гидротерм (кальцит тарамдары) жана метаморфизм процессинен ( мрамор) пайда болот. Жаныбарлардын скелеттерин, сөөк-саактарын, раковиналарын түзүүгө катышат. Курулуш ишинде, акиташ өндүрүүдө, металлургияда, химияда, кагаз, резина өнөр жайында, айнек жасоодо, полиграфияда колдонулат. Исланд шпаты микроскопто пайдаланылат.

 Колдонулган адабияттар 
 “Кыргызстан” улуттук энциклопедиясы: 4-том. Башкы редактору Асанов Ү. А. К 97. Б.: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2012. 832 бет, илл. ISBN 978 9967-14-104 -9

Категория:Минералдар
Кальян

thumb|Кальян.
Кальян — Индиянын батышындагы шаар. Махараштра штатында. Араб деңизинин жээгинде, Улхас дарыясынын чатында жайгашкан. Калкы 1,3 млн (2008; Домбивли шаары менен биригип кеткен). Темир жол тоому. Мумбаи шаары менен темир жол аркылуу байланышат. Чоң Мумбаи агломерациясына кирет. Алгач Биздин заманга чейинки 4-кылымда порт катары эскерилет. 19-кылымдын башында Бомбей провинциясынын курамына (1947—60 Бомбей штатында) киргизилген. Машина куруу (электр жабдуулары), металл иштетүү, нефть ажыратуу, химиялык (боёктор, жуучу каражаттар жана башка), текстиль (кебез-кездеме) өнөр жай ишканалары иштейт. 

 Колдонулган адабияттар 
Биринчи кальян качан кандайдыр изобретенный жылы даярдалган бири кокосовой кабыкчасы жана трубок менен прикрепленной глиняной чашей үстүнөн. сөздөрүн кошуп.

 Жазуулар 

 Колдонулган адабияттар 
 “Кыргызстан” улуттук энциклопедиясы: 4-том. Башкы редактору Асанов Ү. А. К 97. Б.: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2012. 832 бет, илл. ISBN 978 9967-14-104-9

Категория:Индия
Категория:Шаарлар‎
Кальяо

thumb|Кальяо.
Кальяо — Перудагы шаар. Кальяо конституциялык провинциясын (өзгөчө административдик бирдикти) түзөт. Тынч океандын жээгиндеги кууш тилкеде жайгашкан. Калкы 390 миң (2008; провинциясында 849,6 миң). Лима Борбордук агломерациясына кирет. Ири жолдор тоому (Панамерика шоссесинин бир бөлүгү да өтөт). Эл аралык аэропорту бар. Кальяо — Перунун «деңиз дарбазасы» жана Лиманын аванпорту. Өлкөнүн ири соода жана балык кармоочу башкы порту.

Шаар 1537-жылы негизделип, 1671-жылы шаар статусун алган. 1746-жылы толугу менен цунамиден талкаланып (5 миң жашоочудан 200дөй гана адам калган), кийинчерээк кайрадан курулган. 1820-жылдан көз каранды эмес Перунун курамында. Реаль-Фелипе (18-кылым) чеби, чиркөөлөр сакталган. Университеттер (анын ичинен католик, улуттук), аскер-деңиз мектеби, Олимпия академиясы, деңиз институту, китепкана, аскер-деңиз музейи, театр бар. Кальяо—фөлкөнүн ири индустриялык борбору. Перудагы ири кеме ремонттоочу ишканалар (көптөгөн кургак доктору менен) ири нефть ажыратуучу заводдору, навигациялык жабдуулар өндүрүшү, химиялык, жеңил, тамак-аш өнөр жай ишканалары иштейт. Балык кармалып, беленделет.

 Колдонулган адабияттар 
 “Кыргызстан” улуттук энциклопедиясы: 4-том. Башкы редактору Асанов Ү. А. К 97. Б.: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2012. 832 бет, илл. ISBN 978 9967-14-104-9

Категория:Перу
Категория:Шаарлар‎
Кальяри

thumb|Кальяри.
Кальяри — Италиядагы шаар. Сардиния а-нын башкы экономикалык жана маданий борбору. Сардиния облусунун жана Кальяри районунун административдик борбору. Сардиния аралынын түштүгүндө жайгашкан. Калкы 154,1 миң (2008; шаар айланасы менен 380 миң). Жер Ортолук деңизинин Кальяри булуңундагы порт (жылына 4,6 млн T жүк ташылат). Аэропорту бар.

Финикиялыктар тарабынан Биздин заманга чейинки 7-кылымда негизделген. Шаардын эски бөлүгү аралдын деңиз жак жээгиндеги дөңсөөлөрдө жайгашып, орто кылымдын сепилдери, дубалдар жана мунаралар менен курчалган. Амфитеатр (Биздин заманга чейинки 1-кылым — биздин замандын 1-кылымы ; бул жерде жайында опера спектаклдери өткөрүлөт), Ыйыктар Косма жана Дамиан (же Ыйык Сатурнин, 5—7-к ылым, Кальяридеги эң байыркы храм) жана Ыйык Эфизио (5-кылым) чиркөөлөрү, Санта-Мария-Ассунта (13—14-кылым) собору, палаццо жана башка сакталган. Университет, астрологиялык обсерватория, мамлекеттик архив, китепканалар, улуттук пинакотека, музейлер, сүрөт галереясы, опера театры бар. Машина куруу, металл иштетүү, электртехника, жыгаччылык, текстиль, тамакаш жана тамеки өнөр жай ишканалары иштейт. Ботаникалык бак уюштурулган. Шаардын экономикасын тейлөө чөйрөсү түзөт. Жыл сайын күндөлүк керектелүүчү товарлардын эл аралык көргөзмөсү өткөрүлөт. Туризм (яхтинг, дайвинг) өнүккөн.

 Колдонулган адабияттар 
 “Кыргызстан” улуттук энциклопедиясы: 4-том. Башкы редактору Асанов Ү. А. К 97. Б.: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2012. 832 бет, илл. ISBN 978 9967-14-104-9

Категория:Италия
Категория:Шаарлар‎
Камагуэши

thumb|Камагуэши.
Камагуэши — Кубадагы шаар. Камагуэй провинциясынын административдик борбору. Атибонико дарыясынын өрөөнүндө, Гаванадан түштүк-чыгышта жайгашкан. Калкы 309,5 миң (2008); калкынын саны боюнча өлкөдөгү 3-шаар (Гавана, Сантьяго-де-Кубадан кийин). Эл аралык аэропорту бар.

1514-жылы Кубанын губернатору Веласкес де Куэльяр тарабынан негизделген. 1817-жылдан шаар статусуна ээ. 1903жылдан азыркыдай аталат. Чиркөөлөр, ак сарайлар, театрлар, бир нече ири аянттар сакталган. Илимий-изилдөө мекемелер (анын ичинен информатика жана технология башкармалыгы), айлана-чөйрөнү изилдөө борборлору, университет, китепкана, архив, край таануу музейи, сүрөт галереясы бар. Шаардын өнөр жай ишканалары негизинен айыл чарба продуктуларын белендөөгө адистешкен. Сүт өндүрүү боюнча өлкөдө алдыңкы орунду ээлейт (жылына 70 млн л). Пиво жана суусундуктарды куюу өндүрүшү (Кубадагы эң ири), курулуш материалдар, минералдык жер семирткичтер жана резинадан буюм жасоочу өнөр жай ишканалары иштейт.

 Колдонулган адабияттар 
 “Кыргызстан” улуттук энциклопедиясы: 4-том. Башкы редактору Асанов Ү. А. К 97. Б.: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2012. 832 бет, илл. ISBN 978 9967-14-104-9

Категория:Куба
Категория:Шаарлар‎
Камакура

thumb|Камакура
Камакура — Жапониядагы музей-шаар. Сагами булуңунун жээгинде, Хонсю аралынын түштүк-чыгышында жайгашкан. Калкы 165,2 миң (2007). Жолдор тоому. Шаардын архитектурасында салттуу жана заманбап курулуштар айкалышып курулган. Будданын (Дайбуцу) колодон куюлган статуясы (1252; бийиктиги 11,5 м), көптөгөн буддизм жана синтоизм храмдары менен монастырлар (Хасэоэра, 8-кылым ; Гокуракудзи, Энгакудзи 13-к ылым; Цуругаока Хатимангу, 1063—1828; бардыгы жыгачтан салынган) сакталган. Шаар сёгундардын борбору катары 1192-жылы негизделген. Кино, машина куруу өнөр жай ишканалары иштейт. Музейлер (улуттук байлык, заманбап иск усство), көркөмколдонмо буюмдар, сувенирлер өндүрүшү бар. Буддисттердин зыярат борбору. Деңиз курорту. Туризм (жылына 20 млнго жакын туристтер келет) өнүккөн. 
 
 Булактар 
 “Кыргызстан” улуттук энциклопедиясы: 4-том. Башкы редактору Асанов Ү. А. К 97. Б.: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2012. 832 бет, илл. ISBN 978 9967-14-104 -9

Категория:Шаарлар‎
Категория:Жапония‎
Камалов Жылдызбек

Өмүр баяны 
thumb|Камалов Жылдызбек КамаловичЖалпы маалымат Аты-жөнү: Камалов Жылдызбек Камалович Туулган жылы: 1961-жылы 30-июльТуулган жери:Ош облусу Алай району, Гүлчө айылы Жарандыгы: КыргызстанИлимий чөйрөсү: Химия, Химия илимдериИштеген жери: ОшМУ, Медицина факультети, табигый илимдер дисциплиндер кафедрасынын башчысы.Илимий даражасы :химия илимдеринин докторуИлимий наамы: доктор

Камалов Жылдызбек Камалович 1961-жылы Ош облусуна караштуу Алай районунун Гүлчө айылында туулган — химия илимдеринин доктору (2004) профессор. 1985-жылы Кыргыз Мамлекеттик университетинин физикалык факультетинин "катуу телолордун физикасы" адистигин бүтүргөн. Учурда, б. а. 2002-жылдан тартып Ош Мамлекеттик университетинин медицина факультетинин табигый илимдер дисциплиндер кафедрасынын башчысы, Ош Мамлекеттик университетинин медицина факультетинин окуу методикалык борборунун директору кызматын аркалоодо.

 Эмгек тажрыйбасы 
 1985-1987-жылдары Ош Педагогикалык институнун физика-математикалык факультетинин эксперименталдык жана теориялык физика кафедрасында инженер
 1987–1988-жылдары Ош Педагогикалык институнда комсомол комитетинин секретары
 1988–1989-жылдары Ош Педагогикалык институнун биологиялык факультетинин биологиялык химия кафедрасында стажер
 1989–1993-жылдары МХТИ им. Д.И.Менделеева биологиялык химия кафедрасында аспирант
 1993–1994-жылдары Ош Мамлекеттик университетинин физика-математикалык факультетинин жалпы физика кафедрасында ага окутуучу
 1995–1998-жылдары Ош Мамлекеттик университетинин медицина факультетинин химия-биологиялык дисциплиндер кафедрасынын доценти
 1998–1999-жылдары Ош Мамлекеттик университетинин медицина факультетинин органикалык химия жана химиялык технологиялар кафедрасынын доценти 
 1999–2001-жылдары Кыргыз Мамлекеттик университетинин ЮЦ жана ППК директору
 Ош Мамлекеттик университетинин медицина факультетинин окуу методикалык борборунун директору 
 2002-жылдан тартып азыркы учурга чейин Ош Мамлекеттик университетинин медицина факультетинин табигый илимдер дисциплиндер кафедрасынын башчысы кызматында эмгектенүүдө. Жалпы эмгек тажрыйбасы 24 жыл.

 Диссертациялары 
54төн ашык илимий эмгектин автору, анын ичинен 2 монографиясы, 7 окуу-методикалык пособие жарык көргөн жана 3 патенти бар. 
Химия илимдеринин кандидаты: физикалык химия боюнча адис. Эмгеги: "Спектрохимия комплексных соединений цинка и ртути с семи и тиокарбазидом" (1993).
Химия илимдеринин доктору: органикалык эмес химия боюнча адис. Эмгеги: "Электронное строение и колебательные спектры метало(тио)семикарбазидных комплексов" (2004). 

Категория: Кыргызстан
Категория: Инсандар
Категория: Окумуштуулар
 Колдонулган адабияттар 
 “Кыргызстан” улуттук энциклопедиясы: 4-том. Башкы редактору Асанов Ү. А. К 97. Б.: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2012. 832 бет, илл. ISBN 978 9967-14-104 -9
Каман (доңуз)

thumb|Sus scrofa domesticus.
Каман (доңуз) (L. 1758) — чочколор тукумунун уруусу. Анын 3 түрү (каман, сакалчан чочко, кидик чочко) белгилүү. Камандын (жапайы чочко) узундугу 2 мге, салмагы 300 кгга жетет. Астыңкы жана үстүңкү кылкайма тиштери чоң (айрыкча эркегиники), ууртунан чыгып, жогору кайрылып турат. Денеси кылчык жүндүү, кышкысын кылчык жүнүнүн түбү жумшак жүн менен капталат. Чоң каман күрөң түстө, торопою агыш, узата ак темгилдүү. Түндүк Африка, Европа, Азия, Балтика бою, Беларуссия, Украина, Борбордук Азия жана башка жерлерде, көбүнчө токойлордо кездешет. Кыргызстанда Сары-Челек, Арстанбапта көп жолугат. Өсүмдүк тамыры, жапайы алма, доңуз жаңгак, чөп жана башка менен азыктанат. Негизинен топтошуп, эркеги куут мезгилине чейин жалгыз жашайт. Кууту ноябрь — январда жүрөт, мартмай айында ургаачысы 4—6 торопой тууйт. Эти тамак-ашка, териси булгаары жасоо үчүн колдонулат. К-дан үй чочкосу келип чыккан. Кидик чочко ТКЭСтин Кызыл китебине катталган. 

 Колдонулган адабияттар 
 “Кыргызстан” улуттук энциклопедиясы: 4-том. Башкы редактору Асанов Ү. А. К 97. Б.: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2012. 832 бет, илл. ISBN 978 9967-14-104 -9

Категория:Сүт эмүүчүлөр
Камбий

thumb|4: Камбий.
Камбий — өсүмдүк сабагы менен тамырын түзүүчү ткандын (меристеманын) бир түрү. Ал сабактын жана тамырдын кабыгы менен жыгачынын аралыгында же өткөргүч боочолордун флоэмасы менен ксилемасынын ортосунда жайгашкан. Камбий клеткаларынын бөлүнүп көбөйүшүнөн орган жооноёт (туурасынан өсөт). Ал ич жакка 2-ксилеманын, сырт жакка 2-флоэманын клеткаларын пайда кылып турат. Мелүүн алкакта камбий кеч күздөн жазга чейин тыным абалында болот. 

 Колдонулган адабияттар 
 “Кыргызстан” улуттук энциклопедиясы: 4-том. Башкы редактору Асанов Ү. А. К 97. Б.: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2012. 832 бет, илл. ISBN 978 9967-14-104 -9

Категория:Ботаника
Каменский Алексей Николаевич

Каменский Алексей Николаевич (29. 7. 1938-жылы туулган—Москва шаары) — КРдин эл сүрөтчүсү (2000)—Москвадагы Строганов атындагы Жогорку көркөм өнөр окуу жайын бүткөн (1962). Кыргызстанга 1962-жылы келген. 1963-жылдан республикалык, Бүткүл союздук жана Эл аралык көргөзмөлөрдүн катышуучусу. 1966-жылдан СССР Сүрөтчүлөр союзунун мүчөсү. К. Воронин— С. Бакашев— З. Хабибулин менен бирге М. В. Фрунзенин мемориалдык музейинин имаратынын тематикалык рельефин түзүүгө— Кыргыз мамлекеттик филармониясынын, «Айчүрөк» Борбордук универмагынын жана Москвадагы «Киргизия» кинотеатрынын имараттарын жасалгалоого катышкан. П. Шубин атындагы балдар музыкалык мектебиндеги мозаикалык паннонун— Бишкектеги «Бакыт» үйүнүн, Нарындагы «Ала-Тоо» мейманканасынын чий панносунун жана карапа жасалгасынын—«Күн» жана «Түн» жана башка пейзаждык композицияларынын автору. Каменский станоктук живопись— портрет жана пейзаж жанрларында да эмгектенет. Анын «Кара баткак» (1966)— «Хива. Палван-Дарбаза» (1968)— «Оодарыш» (1970)— «Сүйүнүч» (1972)— «Памир мотиви» (2002) жана башка живопистик чыгармалары бар. К-дин чыгармалары Г. Айтиев атындагы Кыргыз улуттук көркөм сүрөт искусство музейинде жана КМШ өлкөлөрүнүн музейлеринде сакталуу. 
 
 Колдонулган адабияттар 
 “Кыргызстан” улуттук энциклопедиясы: 4-том. Башкы редактору Асанов Ү. А. К 97. Б.: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2012. 832 бет, илл. ISBN 978 
9967-14-104 -9
 Кыргыз сүрөт искусствосу: Энциклопедиялык окуу куралы/Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору. -Б.:, 2004
Категория:Инсандар
Категория:Кыргыз сүрөт исскуствосу
Каменск-Уральский

thumb|Каменск-Уральский.
Каменск-Уральский — Россиядагы шаар. Свердлов облусунда. Ортоңку Уралдын түштүк-чыгыш капталында, Каменка дарыясынын Исеть дарыясына куя бериште жайгашкан. Калкы 181,6 миң (2007). Темир жол бекети. Екатеринбург шаары менен автомобиль жолу аркылуу байланышат.

1682-жылы пайда болгон. 1935жылдан шаар. 1940-жылдан азыркыдай аталат. Шаар — облустун ири өнөр жай борбору. Алюминий түтүктөрүн жасоочу, электр-механикалык жана башка заводдор, түстүү металлургия өндүрүшү үчүн жабдуу, жеңил, курулуш материалдар өнөр жай ишканалары иштейт. Ыйык Троица собору (1790—1808), Преображение жана башка чиркөөлөрү сакталган. 2001-жылы Александр-Невский саат мунарасы курулган. Ондон ашык ЖОЖ (анын ичинен филиалдар,өкүлчүлүктөр), китепканалар, музейлер (анын ичинен край таануу, геология жана башка), театрлар, Красногорск ЖЭБ бар.

 Колдонулган адабияттар 
 “Кыргызстан” улуттук энциклопедиясы: 4-том. Башкы редактору Асанов Ү. А. К 97. Б.: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2012. 832 бет, илл. ISBN 978 9967-14-104-9

Категория:Орусия шаарлары
Камерун жанар тоосу

thumb|Камерун жанар тоо (кратерлер)
Камерун жанар тоо (порт. Piodes camarones — «креветкалуу дарыя» деген мааниде) — Батыш Африкадагы жанар тоо массиви, Гвинея булуңунун жээгинде. Камерун мамлекетинин аймагында. Капталдары жантайыңкы, көптөгөн каптал конустары (100дөн ашык) жана кратерлери бар домпок (бийиктиги 4100 м), трахибазальттуу стратожанартоо. Эң бийик жери 4070 м (аракеттеги Фако жанар тоо конусу; акыркы жолу 2000-жылы атылган). Батыш жана түштүк-батыш капталдары Африканын эң жаанчыл жери, Дебунжада жылына 9655 мм чамасында жаан-чачын жаайт. Капталдарын нымдуу тропик токою, дайыма жашыл тоо токою жана шалбаасы ээлейт.

 Булактар 
 “Кыргызстан” улуттук энциклопедиясы: 4-том. Башкы редактору Асанов Ү. А. К 97. Б.: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2012. 832 бет, илл. ISBN 978 9967-14-104-9
Категория:Жанар тоолор арип боюнча‎ 
Категория:Камерун
Томмазо Кампанелла

thumb|Томмазо Кампанелла 
Томмазо Кампанелла (5. 9. 1568, Италия, Стило — 21. 5. 1639, Париж) — итал. философ жана акын, саясий ишмер, коммунисттик утопияны түзүүчү; доминикандык кечилимий «Туюмдар менен далилденген философиясында» Б. Телезионун натурфилос.

көз карашын жактаган; бир нече ирет теоретик катары айыпталган. 1598—99-жылы Калабрияда испаниялык үстөмдүккө каршы активдүү катышкандыгы үчүн камалып, 27 жылдай түрмөдө отурган жана философия, саясат, астрономия, медицина боюнча ондогон чыгармаларды жазган. «Күн шаары» аттуу эмгеги деңиз саякатчысынын аңгемеси түрүндө жазылып, анда окумуштуужрецтер кастасы башкарган, жеке менчик, үй-бүлө жоюлуп, балдарды мамлекет тарабынан тарбиялап, илим жана агартуу өнүккөн идеалдык коомду сүрөттөгөн. Ал — лирикалык ырлардын, канцондордун, мадригалдардын, сонеттердин да автору. 
Категория:Инсандар 
Колдонулган адабияттар
 “Кыргызстан” улуттук энциклопедиясы: 4-том. Башкы редактору Асанов Ү. А. К 97. Б.: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2012. 832 бет, илл. ISBN 978 9967-14-104 -9