Zhantas/Cleaned-Kyrgyz_Wikipedia huggingface dataset:
Кызыл-Ордо облусу

thumb|Байкоңур космодрому (2017).
Кызыл-Ордо облусу - Казакстан Республикасында. Облус 1938-ж. 15-январда уюшулган. Аянты 226,0 миң км2 (Казакстандын жеринин 8,3%и). Калкы 607,1 миң (2004). Борбору — Кызыл-Ордо шаары Административдик-аймактык жактан 7 районго, 3 шаарга бөлүнөт. Облустун экол. абалы кийинки жылдары Арал деңизинин тартылышынан, Байкоңур космодромунун таасиринен уулуу заттар абага тарап, начарлоодо. Кызыл-Ордо облусу Сыр-Дарыянын төмөнкү агымында, Арал деңизинин чыгыш жагында, негизинен Туран ойдуңунун чегинде (бийиктиги 50-200 м) жайгашкан. Климаты кескин континенттик жана өтө кургак. Январдын орточо температурасы 13°С, юлдуку 42-44°Сге чейин жетет. Кум 60-70°Ска чейин ысыйт. Жылдык жаан-чачыны 100-115 мм. Облустун аймагында Арал деңизинин түндүк-чыгыш бөлүгү жатат. Ири дарыясы — Сыр-Дарыя. Туздуу көлдөрү көп. Жеринин көп бөлүгүн кум ээлейт. Бир аз шыбак, бетеге, шор өсүмдүктөр, жазында эфемерлер; ойдуңчаларында төө куйрук, буудайык, кум дөбөлөрдө ак сөксөөл, жылгын, шыбак, Сыр-Дарыянын жайылмасында шалбаа өсүмдүктөрү, кээде токой жана бадалдар (тал, жийде), дельтасында жана суу жээктеринде калың камыш өсөт. Кен байлыктарынан аш тузу, сульфат, мирабилит, кварц куму, гипс, алебастр, акиташ теги казылып алынат. Ошондой эле күрөң көмүрдүн, түстүү металлдардын, нефть жана газ кендеринин запасы бар. Тамак-аш (балык, күрүч актоочу, пиво кайнатуу, арак заводдору, эт, сүт, нан комбинаттары, тегирмендер) өнөр жайынын башкы тармагы. «Кызылордокүрүчмаш» АК, курулуш материалдар жана курулуш, Арал туз комбинаттары, бут кийим, токулбаган кездемелер ф-касы бар. айыл чарбага жарактуу жери 10 млн га, андан ичкери 8 млн гасына дан эгиндери айдалат. Сугат жери 215,0 миң га. Облус Казакстанда жыйналган күрүчтүн 80%ин берет. Мал чарбасында негизинен каракөл коюн багуу өнүккөн. Облустун чарбачылыгына, калктын жашоо тиричилигине Арал апааты өзүнүн терс таасирин тийгизүүдө. Университеттер, институт, драма театры, филармония жана башка бар. 

 Административдик бөлүнүшү 
Облустун курамына 7 район, облустук баш ийген Кызыл-Ордо шаары жана облустук маанидеги ижарага алынган Байкоңур шаары кирет. 

 Арал району, борбору — Арал шаары
 Жал-Агач району, борбору — Жал-Агач айылы
 Жаңы-Коргон району, борбору — Жаңы-Коргон айылы
 Казалы району, борбору — Айтеке бий айылы
 Кармакчы району, борбору — Жошолу айылы
 Сыр-Дарыя району, борбору — Терең-Өзөк айылы
 Чиели району, борбору — Чиели айылы
 Кызыл-Ордо шаары
 Байкоңур шаары

thumb|400x400px
Шилтемелер
 “Кыргызстан” улуттук энциклопедиясы: 4-том. Башкы редактору Асанов Ү. А. К 97. Б.: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2012. 832 бет, илл. ISBN 978 9967-14-104-9

Категория:Казакстан географиясы‎ 
Категория:Казакстан облусттары
Кызыл учкун

thumb|«Кызыл учкун» ийрими. 1927-жылы. Биринчи катарда: Кубанычбек Маликов, Ташим Байджиев, Мамасалы Абдукеримов. Экинчи катарда: Узакбай Абдукаимов, Зияш Бектенов, Касымалы Жантошев, Саткын Сасыкбаев, Мукай Элебаев. Үчүнчү катарда: Жумаш Кадыров, Жоомарт Бөкөнбаев, Жума Жамгырчиев, Масыралы Кырбашев.
Кызыл учкун — 1927-жылы Кыргыз педагогикалык техникумунда уюшулган адабий ийрим. Ага кыргыздын 1920-жылдары жаңыдан өсүп келаткан чыгармачыл интеллигенциясы, адабият менен искусствого шыктуу жаштар (У. Абдукаимов, М. Абдукаримов, А. Айылчинов, Т. Байжиев, К. Баялинов, З. Бектенов, Ж. Бөкөнбаев, М. Дөгдүров, К. Жантөшев, Т. Жолдошов, К. Жумашев, К. Ибраимов, А. Идирисов, С. Карачев, Ш. Көкөнов, К. Маликов, С. Нааматов, К. Рахматуллин, Т. Саманчин, С. Сасыкбаев, Р. Шүкүрбеков, М. Элебаев, К. Эшмамбетов жана башка) топтолгон. Ийрим расмий болбосо да, бардык чыгармачыл уюмдардын милдетин аткарган. Ийрим кийин (1932) Кыргыз педагогикалык институту ачылганда да иштеген. Көптөгөн кыргыз акын-жазуучу, адабиятчы, педагог жана башка кесип ээлери « Кызыл учкундан» таалим алышкан. 
Категория: Билим берүү 
Категория:Педагогика
Колдонулган адабияттар
 “Кыргызстан” улуттук энциклопедиясы: 4-том. Башкы редактору Асанов Ү. А. К 97. Б.: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2012. 832 бет, илл. ISBN 978 9967-14-104 -9
Кыймыл саны

Кыймыл саны, импульс (лат. impulsus — согуу, түртүү) — механикалык кыймыл чени. Кыймыл саны =mv — багыты чекит ылдамдыгындай багытталган вектордук чоңдук. Күч таасир эткенде чекиттин Кыймыл санынын чоңдугу жана багыты Ньютон законунун негизинде өзгөрөт. Күч таасир этпегенде Кыймыл саны туруктуу болот. Механикалык системанын Кыймыл саны (Q) анын бардык k чекиттеринин Кыймыл санынын геометриялык суммасына же бардык системанын массасы (M) менен анын масса борборунун ылдамдыгынын көбөйтүндүсүнө барабар: Q==M. Кыймыл санынын өзгөрүү закону төмөнкүчө жазылат: - = , мында , — баштапкы жана берилген убакыттагы системанын Кыймыл саны, Pk— тышкы күч импульсу. Системага тышкы күч таасир этпегенде ички күчтүн таасиринен системанын кээ бир бөлүкчөсүнүн Кыймыл саны өзгөрөт, бирок сакталуу закону боюнча бүткүл системанын Кыймыл саны туруктуу бойдон калат. Бул закондун негизинде реактивдүү кыймылды атуу учурундагы артка түртүүнү жана башка түшүндүрүүгө болот. Нерсенин ылдамдыгы жарыктыкына с жакындаган кезде, Кыймыл саны төмөнкү формула менен аныкталат: p=m/, мында =v/c, эгер v<<c болсо, бул формула =mv түрүндө жазылат. Физикалык талаалар да Кыймыл санына ээ, мисалы, электр-магнит талаасынын импульсу. Талаанын Кыймыл саны анын тыгыздыгы менен мүнөздөлөт жана талаанын чыңалышы же потенциалы менен туюнтулат, к. Кванттык механика. 
Категория:Физика
Колдонулган адабияттар
 “Кыргызстан” улуттук энциклопедиясы: 4-том. Башкы редактору Асанов Ү. А. К 97. Б.: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2012. 832 бет, илл. ISBN 978 9967-14-104 -9
Кыргызфильм

Кыргызфильм Т. Океев атындагы — улуттук киностудия.

1939-жылы Фрунзеде кинохрониканын кабарчылык пункту катары уюшулган. 1941-жылы Фрунзе кинохроника студиясы аталып, 1951-жылы хроникалык-документалдык фильмдер киностудиясына, 1956-жылы документалдык жана көркөм фильмдер киностудиясына айланган (бир катар көркөм фильмдер «Мосфильм», «Ленфильм, «Казакфильм» киностудиялары менен биргеликте тартылган). 1957-жылы киностудиянын өнөр жай базасы кеңейтилип, айрым цехтер кайра конструкцияланган. 1961-жылдан азыркы аталышында. 1974-жылдан «Көрөгөч» сатиралык киножурналы чыккан. 1977-жылы «Хроника» чыгармачылык бирикмеси түзүлгөн, анда мультфильмдердин техникалык өндүрүшү негизделген. Студия бир жылда 3 көркөм фильм, 1 телефильм, 16 хроникалык, документ, илимий-популярдык жана окуу фильмдерди чыгарган, 30га жакын фильмди кыргыз тилине которгон (1985). 2002-жылы «Кыргызфильм» студиясына Т. Океевдин ысмы ыйгарылган. 2004-жылы Улуттук статус берилген. 1990—2010-жылдары жеке менчик студиялардын өнүгүшүнө жардам көрсөткөн. Фильмдердин дээрлик бардыгы «Кыргызфильмдин» техникалык базасында, анын катышуусу менен пайда болду. Толук метраждуу, кыска метраждуу, даректүү фильмдер, балдарга арналган «Аралаш» киножурналы тартылган. Ар кайсы жылдарда Т. Ибрагимов, С. Койчуманов, Б. Карагулов жетектеген. 2009-жылдан директордун милдетин Т. Кулмендеев аткарат. 

Колдонулган адабияттар
 “Кыргызстан” улуттук энциклопедиясы: 4-том. Башкы редактору Асанов Ү. А. К 97. Б.: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2012. 832 бет, илл. ISBN 978 9967-14-104-9

 
Категория:1939-жыл
Тоо кыры

thumb|Анд тоолору.
Тоо кыры же тоо кыркасы — рельефтин узунунан созулуп жаткан көтөрүңкү формасы. Капталдарынын бийиктиги 10—15°Стан тигирээк келип, бийиктиги, узундугу жана формасы тоонун өрчүү тарыхы менен аны түзгөн тоо тектердин курамына жараша болот. Кыргызстандагы ири кырка тоолор: Какшаал (узундугу 582 км), Кыргыз Ала-Тоосу (454 км), Тескей Ала-Тоо (354 км), Алай (350 км) ж. б. Океан түптөрүндө да кырка тоолор болот; мисалы, түндүк Муз океанындагы Ломоносов кырка тоосу (узундугу 1800 км) ж. б. 

Колдонулган адабияттар
 “Кыргызстан” улуттук энциклопедиясы: 4-том. Башкы редактору Асанов Ү. А. К 97. Б.: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2012. 832 бет, илл. ISBN 978 9967-14-104-9
Кырк-Кечүү

Кырк-Кечүү, Кырк Кечик — Ак-Бууранын оң куймасы; Кара-Суу районунундагы суу. Узундугу 45 км, алабынын аянты 425 км2. Алай кырка тоосунун түндүк-чыгыш тармагы Ак-Туур тоосунун түндүк-батыш капталынан башталат.13 куймасы бар; ирилери: Берксуу, Талды-Булак (сол). Негизинен кар, мөңгү сууларынан куралат. Жылдык орточо чыгымы 3,10 м3/сек. Эң көбү июнь—июлда, эң азы февралда байкалат. Сугатка пайдаланылат. Боюнда Чыргай, Кызыл-Ой, Ак-Терек ж. б. кыштактар жайгашкан. 

Колдонулган адабияттар
 “Кыргызстан” улуттук энциклопедиясы: 4-том. Башкы редактору Асанов Ү. А. К 97. Б.: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2012. 832 бет, илл. ISBN 978 9967-14-104-9
 Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору. Кыргызстандын географиясы ISBN 9967-14-006-2

Категория:Кыргызстандын суулары
Категория:Кара-Суу району
Кырк муун

thumb|upright|Equisetum fluviatile.
Кырк муун (L. 1753) — өсүмдүктөрдүн кырк муундар тукумундагы уруусу. Муунакталма тамырынан кремнезёмдуу, катуу сабак өсөт, ал муунактап бутактайт, ар муунагында начар өөрчүгөн жалбырагы жайгашат. Сабагы өтө катуу. Кырк муундун 30дай түрү Австралия жана Жаңы Зеландиядан башка бардык жерде таралган. КМШ өлкөлөрүндө 17 түрү, Кыргызстанда 3 түрү шагылдуу, саздуу, токой көлөкөлөрүндө кезигет. Камыш сымал жана ала кырк муун бугу ж. б. айбанаттарга жакшы тоют. Токой кырк мууну кереңкур, чил, каракур сыяктуу куштарга азык болот. Кышкы кырк муун жыгач буюмду жылмалоодо колдонулат. Талаа кырк мууну — отоо чөп, таштак жана чополуу, кумдак жерде өсөт. Саз кырк мууну — мал үчүн уулуу.

Колдонулган адабияттар
 “Кыргызстан” улуттук энциклопедиясы: 4-том. Башкы редактору Асанов Ү. А. К 97. Б.: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2012. 832 бет, илл. ISBN 978 9967-14-104 -9
 Биология: Энциклопедиялык окуу куралы/Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору. -Б.:2004, ISBN 9967-14-002-4

Категория:Өсүмдүктөр
Кыркырхан

Кыркырхан, Каркар(а)хан — орто кылымда Кимак каганатынын курамындагы өзэркин Энесай кыргыздарынын мамлекеттүүлүгү.

 Аталышы 
«Худуд ал-Алам» боюнча Кыркырханда жайлаган элдин үрп-адаты кыргыздардыкына окшош болгон. В. Ф. Минорский аны Иртыш дарыясынын түштүгүндөгү Каракаралы шаары менен салыштырган. Тарыхчылар Б. Е. Кумеков Кыркырханды ал-Идрисинин «Нузхат алмуштак» аттуу эмгегиндеги Тарбагатай тоо кыркасынын «Гиргир» деген аталышка байланыштырса, Ө. Караев Ысык-Көлдүн чыгышындагы Каркыра жайлоосу менен байланышы бар болушу мүмкүн деп божомолдойт.

 Жайгашуусу 
«Манас» эпосу боюнча Каркырахандын аймагы Жети-Суу, Талас өрөөнү жана Сыр-Дарыянын орто агымындагы жерлерди камтыган. Чындыгында Каркырахандын аймагы борбору Дахлан менен Балхаш көлү менен Алтайдын ортосунда жайгашкан. Каркырахан орто кылымдардагы жазма булактарда «Кыркырхан», кээде «Хыркыр» деп да аталат.

 Тарыхы 
8-кылымдын ортосунда карлуктардын негизги бөлүгү Иртыштан чыгып кеткенден кийин, кимак-кыпчак урууларынын курамындагы Энесай кыргыздарынын айрым топтору Алтайдын түштүк-батыш тарабына көчүп кетишкен. Жаңы аймактарда Каркырахандын энчиси түзүлгөн. Кыргыз каганатына союздаш болгон Каркырахан мамлекети 840-жылдары Уйгур каганатын талкалоого катышкан.

Мурасы
Каркырахандын урпактары келген кыргыздардын башкы топторуна, ошондой эле кыпчактардын, башкырлардын, карлуктардын курамына кирген. Башкыр элинин курамында Сыр-Дарыянын орто агымындагы аймактардан чыккан ири кыргыз уруусу кирет.
 thumb | right | Сыр-дарыясынын картасы.
Алтайдан Уралга чейин кыргыз этникалык компонентинин андан ары кеңейиши «кыргыз», «кыргыз-кайсак» этнониминин таралышына өбөлгө түзгөн, аны Оруссия жаңылыш түрдө казактарды деп белгилеген.

 Караңыз дагы 
 Каркыранын сазы

Колдонулган адабияттар
 “Кыргызстан” улуттук энциклопедиясы: 4-том. Башкы редактору Асанов Ү. А. К 97. Б.: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2012. 832 бет, илл. ISBN 978 9967-14-104-9

Категория:Орто Азия тарыхы‎
Кысык

thumb|Гибралтар кысыгы
Кысык — деңиз же көлдөрдү бири-бирине туташтырып туруучу көл, деңиздердеги булуңдарды негизги суу алабынан бөлүп турган салыштырмалуу ичке суу мейкиндиги. Дүйнөдөгү эң узун кысык — Мозамбик (узундугу 1760 кмге жетет), эң жазы кысык — Дрейк (1120 км). 

Булактар
 “Кыргызстан” улуттук энциклопедиясы: 4-том. Башкы редактору Асанов Ү. А. К 97. Б.: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2012. 832 бет, илл. ISBN 978 9967-14-104 -9
Кысым (напор), гидравликада

Кысым (напор), гидравликада — берилген чекитте суюктук агымынын салыштырма (салмак бирдигине туура келген) механикалык энергиясын туюнтуучу сызыктуу чоңдук. Агымдын салыштырма энергиясынын запасы (толук кысымы) Бернулли теңдемеси менен аныкталат: H=z+P/+/2g, мында z — эсептөө тегиздигинен каралуучу чекитке чейинки бийиктик, P — ылдамдыкта аккан суюктук басымы, — суюктуктун салыштырма салмагы, g — эркин түшүүнүн ылдамдануусу. Биринчи эки кошулуучу абалдын (z) салыштырма потенциалдык энергиясы менен басымдын (P/) cуммасын аныкайт. Бул салыштырма потенциалдык энергиянын толук көрүнүшү болуп эсептелет жана гидростатистикалык кысым деп аталат, ал эми үчүнчү кошулуучу — салыштырма кинетикалык энергиянын туюнтуп ылдамдатылган кысым деп аталат. Агымды бойлото кысым азаят. Түтүк аркылуу аккан илээшкек суюктук учурунда коромжуланган кысым Дарси-Вейсбах формуласы менен чыгарылат. .
Категория:Гидравлика
Колдонулган адабияттар
 “Кыргызстан” улуттук энциклопедиясы: 4-том. Башкы редактору Асанов Ү. А. К 97. Б.: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2012. 832 бет, илл. ISBN 978 9967-14-104 -9
Кытандар

thumb|Ardea cinerea
Кытандар (лат. Ardeidae) — кунас сымалдар түркүмүндөгү тукум. Салмагы 130дан—2 кгга чейин жетет. Денеси сүйрү, мойну, буту узун. Тумшугу учтуу, узун, уч жагында тишчелери бар. Шыйрагы жүнсүз, канаты кыска, жазы, куйругу кыска,түрдүү түстө (саргыч, күрөң, көгүш, айрымдары ак). 32 уруусу, 66 түрү түндүктөн башка бардык жерлерде таралган. КМШ өлкөлөрүндө 12 уялоочу түрү кездешет. Алар суу боюнда жашап, майда балык, бака, курт-кумурска, айрымдары жумуртка жана балапан жейт. Жай учат. Бакта топтолуп уялайт, 3—7 жумуртка тууйт. Балапандарын кулгуп азыктандырат. Көпчүлүгү азыгын күүгүмдө, түнкүсүн издейт. 

Колдонулган адабияттар
 “Кыргызстан” улуттук энциклопедиясы: 4-том. Башкы редактору Асанов Ү. А. К 97. Б.: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2012. 832 бет, илл. ISBN 978 9967-14-104 -9

Категория:Канаттуулар
Кыш

thumb|Кыш мезгили (декабрь айы)
Кыш — Жердин Түндүк жарым шарында кышкы чилденин түшкөн учурунан (21-же 22-декабрдан) жазгы күн-түн теңелүүгө чейинки (20- же 21-март) жыл мезгили. Адатта декабрь, январь, февраль айлары кыш мезгили деп аталат. Түштүк жарым шарда бул мезгилде жай болот. Топоним катары да кездешет, мисалы, Кыш-Абад ж. б. 

Булактар
 “Кыргызстан” улуттук энциклопедиясы: 4-том. Башкы редактору Асанов Ү. А. К 97. Б.: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2012. 832 бет, илл. ISBN 978 9967-14-104-9

Категория:Жыл мезгилдери
Категория:Метеорология
Категория:Климат
Кяриз

thumb|Кяриз.
Кяриз (персче кериз — жер астындагы сугат каналы) — кыртыш сууларын чогултуп, жер бетине алып чыгаруучу жер астындагы курулма. Адатта, кяриз суулуу катмардан суу өткөрбөөчү катмарга карай анча терең эмес жерге (тик кудуктардын жардамы менен) салынат. Сугат жана суу менен камсыз кылуу үчүн (негизинен Борбордук Азиянын тоолуу жана тоо этегиндеги кургакчыл аймактарында, Закавказьеде, Жакынкы жана Ортонку Чыгыш өлкөлөрүндө) пайдаланылат. Узундугу бир нече мге, бийиктиги 1—1,5 мге чейин жеткен. Суу чогултуучу бир же бир нече галереядан турат. 

Колдонулган адабияттар
 “Кыргызстан” улуттук энциклопедиясы: 4-том. Башкы редактору Асанов Ү. А. К 97. Б.: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2012. 832 бет, илл. ISBN 978 9967-14-104-9

Категория:Агын суулар‎
Категория:Каналдар
Канн

thumb|Канн.
Канн, Канны – Франциядагы шаар. Прованс–Альпы–Күнөстүү Жээк регионунда, Жер Ортолук деңизинин жээгинде жайгашкан. Калкы 108,0 миң (2008). Франциядагы Парижден кийинки 2-туристтик борбор. Жолдор тоому. Порт (соода жана сейил кемелерин кабыл алат). Аэропорту (өлкөдөгү эң ири) бар. Деңиз климаттык курорт (Күнөстүү Жээк курортунун курамына кирет). Алгач 10-кылымдан эскерилет. Курорт катары 9-кылымдын башынан белгилүү. 20-кылымдан туризмдин борбору катары өнүгүүдө. Климаты жер ортолук деңиздик субтропиктик, кышы жумшак, күнөстүү (январдын орточо температурасы 9оC), жайы кургак, жылуу (июлдуку 23оC). Жылдык жаанчачыны 600 мм. Жыттуу эссенция чыгаруу өндүрүшү иштейт. Шаардын эски бөлүгүндө сепилдер (12-кылым), чеп дубалдардын калдыктары (14-кылым), кароол мунарасы, собор, храм сакталган. Музейлер (этнология, деңиз) бар. Шаардын экономикасынын негизин тейлөө чөйрөсү түзөт. Канда көптөгөн көргөзмөлөр, симпозиумдар, конгресстер жана башка иш-чаралар, жыл сайын үн жазуунун жана музыкалык чыгармалардын эл аралык көргөзмөлөрү жана кинофестивалдар (1946-жылдан) өткөрүлүп турат. Гүл өстүрүүчүлүк өнүккөн. 

 Байланыштуу макалалар 
 Канн кинофестивалы

 Колдонулган адабияттар 
 “Кыргызстан” улуттук энциклопедиясы: 4-том. Башкы редактору Асанов Ү. А. К 97. Б.: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2012. 832 бет, илл. ISBN 978 9967-14-104-9

Категория:Франция
Категория:Шаарлар‎
Кантхо

thumb|Кантхо.
thumb|upright
Кантхо – Вьетнамдын түштүк-батышындагы борборго баш ийген шаар. Хошимин шаарынан 170 км түштүк-батышта, Меконг – Бассак (Хау) дарыясынын башкы салаасынын биринде жайгашкан башкы шаар. Калкы 268,7 миң (2008; агломерациясында 1,2 млн). Жолдор тоому. Деңиз порту. Аэропорту бар.

1739-жылы негизделген. 1991 – 2004-жылдары Кантхо провинциясынын административдик борбору болгон. Будда пагодалары, калкыма базарлар, университет (Күрүч Илим Изилдөө институту менен) бар. Күрүчтү экспорттоо боюнча дүйнөдөгү эң ири борбор. «Чанок» жана «Хунгфу» индустрия парктары, жашылча-жемиш консерва, кант өндүрүшү, пиво кайнатуу заводдору, текстиль, кеме куруу өнөр-жай ишканалары иштейт. 

 Колдонулган адабияттар 
 “Кыргызстан” улуттук энциклопедиясы: 4-том. Башкы редактору Асанов Ү. А. К 97. Б.: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2012. 832 бет, илл. ISBN 978 9967-14-104-9

Категория:Вьетнам
Категория:Шаарлар‎
Каньон

thumb|upright|Каньон.
Каньон ( – ноо, капчыгай маанисинде) – капталдары өтө тик, таманы салыштырмалуу кууш, терең дарыя өрөөнү; кууш капчыгай. Таманын дарыя нугу толук ээлеп жатат. Платолордо же тоолуу жерлерди суу жемирип жеп кетишинен пайда болот. Каньон көбүнчө агын сууларга жарды, климаты кургакчыл, акиташ же базальт тектеринен турган платолорго мүнөздүү. Дүйнөдөгү эң ири жана белгилүү Каньон – Колорадо дарыясындагы Чоң Каньон (АКШда), анын узундугу 320 км, тереңдиги 1800 мге чейин. Кыргыздар мындай жерлерди шаңшаар, танги деп атайт.

 Колдонулган адабияттар 
 “Кыргызстан” улуттук энциклопедиясы: 4-том. Башкы редактору Асанов Ү. А. К 97. Б.: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2012. 832 бет, илл. ISBN 978 9967-14-104 -9
Каңылтырлар

thumb|Protochondrostoma genei.
Каңылтырлар (лат. Cyprinidae) – балыктардын каңылтыр сымалдар түркүмүндөгү тукуму. Денеси түрпүлүү же түрпүсүз. Алардын 270тей уруусу, 1500дөй түрү белгилүү. Көбүнчө Түштүк Азия жана тропик Африкада таралган. Кара, Азов, Каспий деңиздеринин жана Амур дарыясынын алабында 50дөн ашык уруусунун өкүлдөрү кездешет. Кыргызстанда Ысык-Көлдө, Чүй, Талас жана башка сууларда бар. Каңылтырлар өрдөйт, шар аккан, ошондой эле жылуу, кычкылтеги аз сууларда жашайт. Жумурткасын өсүмдүк жана таш арасына, кээде суунун терең жерлерине таштайт. Айрымдары жумурткасын коргойт. Көпчүлүгү (тыран, сазан, кара балык ж. б.) промысел катары пайдаланылат.

 Колдонулган адабияттар 
 “Кыргызстан” улуттук энциклопедиясы: 4-том. Башкы редактору Асанов Ү. А. К 97. Б.: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2012. 832 бет, илл. ISBN 978 9967-14-104 -9

Категория:Балыктар‎
Каолинит

thumb|Каолинит.
Каолинит – алюмосиликаттар тобуна кирүүчү минерал. Химиялык формуласы Al4[Si4O10](OH)8. Моноклин системасында кристаллданат. Өңү-түсү ак, түссүз.

 Каолин

 Колдонулган адабияттар 
 “Кыргызстан” улуттук энциклопедиясы: 4-том. Башкы редактору Асанов Ү. А. К 97. Б.: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2012. 832 бет, илл. ISBN 978 9967-14-104 -9

Категория:Минералдар
Капелла

Капелла – 1) католик же англикан чакан чиркөөсү: өзүнчө салынган кичирээк курулма же храмда бир үй-бүлө чокунуучу, реликвиялар жана башка сакталуучу жай; 2) диний хор (хор ырдалуучу чакан чиркөө же чиркөө бөлмөсүнүн атынан); аспапта ойноочулар коллективи. 18-кылымдан ырчылар жана аспапта ойноочулардан түзүлгөн аралашма ансамбль. Айрым Капелланы композитор И. C. Бах, Й. Гайдн, М. Глинка, Н. Римский-Корсаков жана башка башкарган. Кыргызстанда хор Капелласын C. Юсупов, К. Алиев, Г. Маматова жана башка жетектеди.
Категория:Музыка
 Колдонулган адабияттар 
 “Кыргызстан” улуттук энциклопедиясы: 4-том. Башкы редактору Асанов Ү. А. К 97. Б.: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2012. 832 бет, илл. ISBN 978 9967-14-104 -9
Капка капчыгайы

Капка капчыгайы – Талас өрөөнүнүн түндүгүндөгү Эчкили-Тоону туурасынан кесип өткөн антецеденттик капчыгай. Кара-Буура жана Манас райондору аймагында. Түштүк-чыгыштан Түндүкбатышты карай жарыш жаткан Чоң Капка (узундугу 2–3 км, жазылыгы 200 мге чейин) жана Кичи Капка (узундугу 0,8–1,0 км, жазылыгы 250 мге чейин) деген эки капчыгайдан турат. Таманынын деңиз деңгээлинен бийиктиги 900–950 м. Рельефи зоокалуу. Капчыгай протерозойдун сланец, кумдук, чопо тектеринен түзүлгөн. Таманы, этектери жана капталдары неогендин шагыл, кум, чополорунан турат. Климаты континенттик. Январдын орточо температурасы –8,0оС, июлдуку 21,3оC. Жылдык орточо жаан-чачыны 160–170 мм. Чоң Капка аркылуу Талас суусу агып өтөт. Чоң Капка тосулуп, Кара-Буура суу сактагычы курулган. Ал калктын эс алуу жайына айланган.

Кичи Капкадан Бишкек–Талас автомобиль жолу өтөт. Капчыгайдын аймагына жарым чөл жана кургак талаа ландшафттары мүнөздүү. Таманы шалбаалуу саздак топурактуу. Шыбак, ак кылкан, кара кыяк, чий, эрмен, эфемерлер өсөт. Талас суусунун боюнда терек, бадалдуу токой бар.
 
 Колдонулган адабияттар 
 “Кыргызстан” улуттук энциклопедиясы: 4-том. Башкы редактору Асанов Ү. А. К 97. Б.: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2012. 832 бет, илл. ISBN 978 9967-14-104-9

Категория:Кыргызстандын капчыгайлары‎
Капка-Таш кырка тоосу

Капка-Таш кырка тоосу – Ички Теңир-Тоодо, Кичи Нарын жана Сары-Күнгөй (Оорук-Там) менен Кара-Саз, Солтон-Сары жана Көк-Торпок тектоникалык өрөөндөрүнүн аралыгында. Нарын районунун аймагында. Узундугу 40 км. Эң жазы жери 10 км. Орточо бийиктиги 3500 м, эң бийик жери 4146 м (Кара-Кыр чокусу). Кырка тоодо кембрийдин кумдук теги, төмөнкү палеозойдун гранити басымдуу. Батышы бийик, чыгышы жапыз; түндүк-чыгышы өтө басаңдап, Кызыл-Мойноктун белинде Жылаңач тоосуна өтөт.
Тоонун Түндүк бетинин тиктиги 25–40о, түштүгүнүкү 45–60о, капчыгайлуу.
Түндүк капталына токойлуу жана шалбаалуу талаа (2600–3600 м бийикте), батышында альп шалбаасы жана субнивалдык чөл басымдуу. Түштүк бети каксоо, кургак талаа өсүмдүктөрү өсөт. Батыш бөлүгү нымдуу болгондуктан, тулаңдуу. Жайыт. 

 Колдонулган адабияттар 
 “Кыргызстан” улуттук энциклопедиясы: 4-том. Башкы редактору Асанов Ү. А. К 97. Б.: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2012. 832 бет, илл. ISBN 978 9967-14-104-9
 Кыргызстандын географиясы ISBN 9967-14-006-2

Категория:Кыргызстандын тоолору‎
Категория:Теңир-Тоо
Категория:Нарын облусу
Категория:Тумар-2011