Zhantas/Cleaned-Kyrgyz_Wikipedia huggingface dataset:
Молдобаев Нарынбек

Молдобаев Нарынбек - КР V чакырылышынын депутаты

 Өмүр баяны 
1953-жылы 15 мартта Нарын шаарында туулган. 

Жогорку билимдүү. 

1982-жылы С.М.Киров атындагы Казак мамлекеттик университеттин бүтүргөн.

1971-1973-жылдары Совет армиясынын катарларында кызмат өтөгөн.

 Ишмердүүлүгү 
Эмгек жолун 1973-жылы Нарын башкы автотранспорт мекемесинде контролер, улук инженер болуп баштаган.

1979-1984-жылдары Киргизия Компартиясынын Нарын шаардык комитетинде уюштуруу, пропаганда жана агитация бөлүмдөрүнүн инструктору болуп иштеген.

1984-жылдан баштап, 1985-жылы М.Рыскулов атындагы музыкалык-драмалык театрында директор болуп иштеген, 1985-жылынан баштап 1988-жылга чейин Нарын областык аткаруу комитетинде маданият башкармасынын жетекчиси, эл депутаттарынын Нарын областтык кеңешинин катчысы болуп иштеген.
1988-жылдан тартып 1991-жылга чейин «Чүйөнөржайкурулуш» курулуш тресттинде УПТКнын жетекчиси, башкы диспетчер, кадрлар бөлүмүнүн башчысы болуп иштеген.

1991-жылы жоопкерчилиги чектелген коомунун башкаруучусу, 1996-жылы «Руланд-Бишкек» бириккен ишканасынын башкы директору, 1999-жылы «Мунай» нефтепродукт ташуучу Балыкчы нефтебазасы мамлекеттик ишкананын директору, 2000-жылы «Мунай» нефтепродукт ташуучу мамлекеттик ишкананын коммерциялык директору, директорунун биринчи орун басары, 2004-жылы «Залкар» жоопкерчилиги чектелген коомунун директору болуп иштеген.

2007-жылынын декабрь айында Кыргыз Республикасынын Жогорку Кеңешинин IV чакырылышынын депутаты болуп шайланган. Алгач Кыргыз Республикасынын Жогорку Кеңешинин Экономикалык тармактарды өнүктүрүү боюнча комитеттин төрагасынын орун басары, андан кийин Өнөр жай, соода жана туризмди, чакан жана орто бизнести, транспорт жана коммуникацияны, курулуш жана архитектураны өнүктүрүү боюнча комитеттин төрагасынын орун басары болуп иштеген.

2010-жылы октябрь айынын Кыргыз Республикасынын V чакырылышынын Жогорку Кеңешине «Ата-Журт» идеалисттик, демократиялык жана саясый партиясынан депутат болуп шайланган.

 Наамдары 

Кыргыз Республикасынын Ардак грамотасы менен сыйланган. 

Кыргыз Республикасынын эмгек сиңирген куруучу.

 Шилтеме 

 

Категория:Инсандар
Осмонов Курманбек Эргешович

Өмүр баяны 
Осмонов Курманбек Эргешович Кыргыз Республикасынын депутаты. «Ата-Журт» фракциясынын депутаты. 
Осмонов Курманбек Эргешович 1953-жылдын 1-мартында Ош областынын Кара-Кулжа айылында туулган. 
 Эмгек жолу 
Эмгек жолун 1970-жылы Совет райондук элге билим берүү бөлүмүнүн статис-иш жүргүзүүчү болуу менен баштаган, андан кийин Кара-Кулжа жумушчу жаштар мектебине улук пионер вожатый, орус тили жана адабияты мугалими кызматына өткөн. 
1971-жылы аскердик кызматка чакырылган. 1973-жылы запаска бошотулуп, кыргыз мамлекеттик университетинин юридикалык факультетине “укук таануу” адистиги боюнча тапшырган. ЖОЖду аятагандан кийин Ош областында облобкомдо улук юрист болуп иштеген. 
1981-1983-жылдары областтагы мамлекеттик арбитражда башкы арбитр, кийинки төрт жылда Кыргызстан Компартиясынын Ош обкомунун административдик органдары бөлүмүндө инструктор. 1987-1991-жылдары Ош шаардык сотунун төрагасы, Кыргызстан Компариясынын ПКСнын мамлекеттик органдар жана мыйзам чыгаруу демилгелери байланыштары боюнча топтун жетекчиси. 
1991-1994-жылдары Кыргыз Республикасынын юстиция министрлигинин сот органдары башкармасынын начальниги. 
1992-1994 –жылдары Кыргыз Республикасынын Юстиция министрлигинин орун басары, биринчи орун басары. 
2002-жылы Кыргыз Республикасынын биринчи вице-премьер-министри болуп дайындалган. 2003-жылы айкалыштырып иштөөгө Кыргыз Республикасынын Юстиция министрлиги тарабынан бекитилген. 2004-жылы Кыргыз Республикасынын Жогорку сотунун төрагасы болуп дайындалган. Ушул посто төрт жыл иштеген. 
2009-2010-жылдары Кыргыз Республикасынын өзгөчө тапшырмалар боюнча элчиси – Тышкы иштер министринин кеңешчиси. 
2010-жылдын октябрынан Кыргыз Республикасынын Жогорку Кеңешинин V чакырылышына “Ата-Журт” идеалисттик демократиялык саясий партиясынан тизме боюнча депутат болгон. 
Кыргыз Республикасынын Эмгек сиңирген юристи жогорку квалификациялык класстагы судья, юстициянын 2-класстагы мамлекеттик кеңешчиси, мамлекеттик кызматтын 2-класстагы мамлекет кеңешчиси, Коопсуздук коргоо жана укук тартиби проблемалары боюнча Россия Академиясынын академиги. Кыргыз Республикасынын Ардак Грамотасы, “Даңк” медалы, Россиянын биринчи баскычтагы улуу Петр ордени менен сыйланган. 2006-жылы коомчулук укуктук проблемалар жана сот системасынын абалы боюнча кызуу талкуулап жаткан мезгилде “Кыргыз Республикасынын сот реформасынын маселелери жана өнүктүрүү жолдору” деген китебин тапшырган. 
 Шилтеме 
http://www.kenesh.kg/Articles/488-OSMONOV_Kurmanbek_Ergeshovich__AtaZHurt_deputattyk_frakciyasy.aspx 
Cotegory: Персоналия
Хажимурат Коркмазов

Коркмазов Хаджимурат Зулкарнаевич-коомдук ишмер,КР V чакырылышынын депутаты.

 Өмүр баяны 

1953-жылы 26-октябрда Чүй облусунун Аламүдүн районунун Васильев шарапсовхозунда туулган. 

Жогорку билимдүү. 

1985-жылы СССРдин 50 жылдыгы атындагы Кыргыз мамлекеттик университетин «юрист-укук таануучу» адистиги боюнча бүтүргөн.

1971-1972-жылдары Кант районунун Киршелк к. Фрунзе айыл чарба техникумунда окуган. 

1972-1974-жылдары Советтик Армиянын катарында кызмат өтөгөн. 

1974-1975-жылдары Фрунзе айыл чарба техникумун аяктаган. 

 Ишмердүүлүгү 

Эмгек жолун 1975-жылы Москва районунун «Заветы Ильича» колхозунун зоотехниги, СТФнын бөлүм башчысы болуп иштөөдөн баштаган. 1979-1981-жылдары Москва районунун «Заветы Ильича» колхозунун комсомол уюмунун катчысы болгон.

1981-1994-жылдары Кыргыз Республикасынын Ички иштер министрлигинин Сокулук районунун ИИБнын оперкызматчысы, бөлүмдүн начальниги болуп иштеген.

1994-жылдын мартында Кыргыз Республикасынын Жогорку Кеңешинин Аппаратынын Президиумунун Мыйзамдуулук жана укук тартиби маселелери боюнча улук консультанты болгон.

1994-жылдын апрелинен 1995-жылга чейин Кыргыз Республикасынын Жогорку Кеңешинин Аппаратынын Президиумунун Укук бөлүмүнүн улук консультанты болгон. 1995-2000-жылдары Кыргыз Республикасынын Жогорку Кеңешинин Мыйзам чыгаруу жыйынынын I чакырылышынын депутаты болуп шайланган. 1998-2000-жылдары [[Кыргыз Республикасынын Жогорку Кеңешинин Мыйзам чыгаруу жыйынынын Сот-укук реформасы боюнча комитеттин төрагасы болгон.

2000-2005-жылдары Кыргыз Республикасынын Жогорку Кеңешинин Мыйзам чыгаруу жыйынынын II чакырылышынын депутаты.

2005-2007-жылдары Кыргыз Республикасынын Жогорку Кеңешинин Мыйзам чыгаруу жыйынынын Ш чакырылышынын депутаты. 2006-2007-жылдары Кыргыз Республикасынын Жогорку Кеңешинин Мыйзам чыгаруу жыйынынын Укук тартиби жана коррупцияга каршы күрөш боюнча комитетинин төрагасы.

2007-2010-жылдары Кыргыз Республикасынын Жогорку Кеңешинин IV чакырылышынын депутаты. 2007-2009-жылдары Кыргыз Республикасынын Жогорку Кеңешинин Коргоо, коопсуздук, укук тартиби жана сот-укук реформасы боюнча комитетинин төрагасынын орун басары. 2009-2010-жылдары Кыргыз Республикасынын Жогорку Кеңешинин Коргоо, коопсуздук, укук тартиби жана сот-укук реформасы боюнча комитетинин төрагасынын орун басары.

2011-жылдын 8-сентябрында «Ата-Журт» идеалисттик демократиялык саясий партиясынын тизмеси боюнча Кыргыз Республикасынын Жогорку Кеңешинин V чакырылышынын депутаты болуп шайланган.

 Наамдары 

2011-жылдын 15-сентябрында Сот-укук маселелери боюнча комитеттин мүчөлөрүнүн курамына киргизилген.

2001-жылы «Күжүрмөн кызмат өтөгөндүгү үчүн» I даражадагы медалы менен сыйланган.

2 Класстагы мамлекеттик кеңешчи. 

Милициянын генерал-майору атайын наамы бар.

 Шилтеме 
 

Категория:Инсандар
Эсенаманов Эркинбек

Эсенаманов Эркинбек советтик жана партиялык ишмер
Эсенаманов Эркинбек
 Кыскача өмүр жолу 
Эсенаманов Эркинбек (1904–1938) – советтик жана партиялык ишмер. 1920-ж. биринчи даражадагы Советтик эмгек мектебинде, 1925-жылга чейин Чыгыш эмгекчилеринин коммунисттик университетинде окуган. 1930-ж. апрелден 1931-ж. январга чейин Кыргыз АССРнин Орто Азиядагы туруктуу өкүлү катары Ташкен шаарында иштеген. Москвадагы Кызыл профессуранын агрардык институтунда окуп, 1933-ж. Кемин районуна машина трактор станциясынын саясий бөлүмүнүн башчысы катары жиберилген. 1934-жылдын июндан 1937-жылдын 8-сентябрга чейин Кыргыз АССРинин жер боюнча эл комиссары болуп иштеген. Ушул эле жылы сентябрь айында камакка алынып, 1938-ж. 5-ноябрда өлүм жазасына өкүм кылынган. 1957-жылы акталган. Отузунчу жылдардагы кыргыз элинен чыккан алгачкы билимдүү, илимдүү жаштардын катарын толуктап, партиялык саясий ишмер катары тарыхта аты калды. Репрессиянын курмандыктарына арналган “Ата-Бейит” мемориалдык комплексинде Эсенамановдун фамилиясы жазыксыз атылгандардын катарында турат.
 Колдонулган адабият 
Кыргыз тарыхы энциклопедия

Категория:Инсандар
Кожокан Шоруков

Кожокан Шоруков (1903, Жетисуу облусу, Каракол уезди, Жолголот айылы – 1938, Бишкек (ал кездеги Фрунзе) - Совет бийлиги үчүн жигердүү күрөшкөндөрдүн бири, советтик-партиялык ишмер. 

 Кыскача өмүр таржымалы 
Кожокан Шоруков 1903-жылы Кыргызстандын Каракол үйөзүнө караштуу Жолголот айылында туулган.

1916-жылы Караколдо уезд начальнигине малай жүргөн. Аны менен кошо Москвага барып, андан Перовскиге кеткен. Улуу Октябрь революциясынан кийин Ташкентке келип, тилмеч болуп иштеген. 1922–23-жылдары РКП(б)нын Каракол уездик шааркомунун катчысы, 1923–26-жылдары Москва шаарында жумушчу факультетинде окуйт. 1926-жылдан Жалал-Абад, Каракол, Ош кантондук комитеттериндежигердүү иштеген жана Кыргыз обкомунда иштеген. 1929-жылдан Москвада Кыргыз АССРинин туруктуу өкүлү болгон, 1934–37-жылдары Кыргыз ССР саламаттык сактоо эл комиссары болуп, 1929-жылдан Кыргыз АССР БАКнын мүчөсү болгон. 1937-жылы буржуазиялык улутчул деген жалаа менен репрессияланып, 1956-жылы толук акталган. 

 Колдонулган адабият 
 Курманов З.К. Борьба политических элит Кыргызстана в период возрождения национальной государственности кыргызского народа: Автореферат диссертации... д-ра ист. наук. - Бишкек, 1997. (Научный консультант Ч.Ш.Жакыпова). - НАН КР; Институт истории. 
 Курманов З.К. Кожокан Шоруков // Пропагандист и агитатор Киргизстана. - 1988. - № 21. -0,3 п.л.
 Кыргызы и Кыргызстан: опыт нового исторического осмысления./ Пред. редкол. Т.К.Койчуев; НАН Кыргызской Республики. - Вишкек: Илим, 1994.

 Бейше Урстанбеков, Тынчтыкбек Чороев. Кыргыз тарыхы: Кыскача энциклопедиялык сөздүк. - Фрунзе: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын Башкы редакциясы. 1990. - ISBN 5-89750-028-2. – 288 бет. 

 Интернеттеги шилтеме 
 Кыргыз тарыхы боюнча кыскача энциклопедия. Бишкек. 2003 
 http://tyup.net/page/shorukov-kozhokan

Категория:Инсандар
Категория:Туулгандар 1903-жылы
Категория:Өлгөндөр 1938-жылы
Категория:Кыргызстан
Категория:Ысык-Көл облусу
Категория:Куугунтукталгандар
Категория:СССР
Категория:Сталинизм
Категория:Кыргыз тарыхы
Категория:Кыргыз таануу
Токтогонов, Султан

Токтогонов Султан (1913-жылы т., Чүй облусу, Жайыл району, Сарыбулак айылы) — тарыхчы жана географ, тарых илиминин доктору (1968), профессор (1970). 

1950-ж. Кыргыз мамлекет педагогикалык институтун (1945), КПСС БКнын Жогорку партиялык мектебин бүтүргөн. 

Комсомолдун Гүлчө, Балыкчы районундук комиттеринде бөлүм башчы, Кыргызстан Компартиясынын Борбордук комитетинин агитация жана пропаганда бөлүмүнүн башчысынын орун басары, Кыргызстан эл агартуу министри, 1956–59-жылы Республиканын жогорку окуу жайларында (Бишкек, Каракол) иштеген. 

1959–95-жылы Ош мамлекет педагогикалык институтунда кафедра башчысы жана профессор, 1995-жылдан «Дастан» технологиялык университетинде профессор. 

Илимий эмгектери негизинен кыргыз элинин маданиятынын өнүгүшүнө арналган. 

Токтоговдун 120дан ашуун илимий эмгеги бар. 
Кыргыз Республикасынын эмгек сиңирген мугалими. 

2 орден жана медалдар менен сыйланган. 

 Колдонулган адабияттар 
 Кыргыз тарыхы боюнча кыскача энциклопедия. Бишкек. 2003

Категория:Инсандар
Категория:Тарых
Томирис

thumb|Ханша Томирис Кирдин басынын жанында, Питер Пауль Рубенс.
Томирис – Каспий жана Арал деңиздеринин жээгинде жашаган массагеттердин ханышасы.

 Өмүр таржымалы 
Томирис - (болжол менен б.з.ч. VI кылымда жашаган) скифтердин башчысы Ишпакайдын тукумунан болгон. Ал Мадиянын чөбөрөсү, легендарлуу башчы Сыпыранын небереси же кызы болгон. Томирис беш жашында эле атка отуруп, ээн талаага чаптырып жүргөн экен. Алты жашында колуна оор акинак алып, колдонууну үйрөнгөн. Томиристи атасы жаш кезинен баарына үйрөткөн. Өз апасы эрте каза болгон. Томиристин күйөөсү Рустам, абдан күчтүү баатыр болгон. Ал массагеттердин эң күчтүүсү делген баатырларын кармаштарда жеңе билген. Экөө үйлөнгөндөн кийин атасы көз жумат. Күйөөсү Рустам көз жумгандан кийин тактыга Томирис отурат. Томирис өлгөндөн кийин сактарды бир эле маалда үч хан башкарып калган.
 
 Томиристин эрдиктери 
Ахеменилер державасынын падышасы Кир II массагеттерди баш ийдирүү үчүн Орто Азияга биздин заманга чейин 6 кылымда кол салган. Кир II өзүнүн элчисин жиберет. Ал Томиристи ага турмушка чыгууга жана эки элди согушсуз бир мамлекет кылып бириктирүүнү сунуштайт. Бул сунушка сактардын ханышасы баш тартат. Сактарды ал убакта алардын каза болгон башчысынын аялы Томирис башкарып турган. Кир II ге аял эмес, көптөгөн жерлер, байлыктар, сактардын эр жүрөк жоокерлери керек экендигин ал жакшы түшүнгөн. Томирис ойлогон, душманга бөтөн жерде согушкан кыйыныраак болот деп. Саны 200 миң болгон Кирдин аскерлерине каршылык көрсөтүү үчүн Томирис да ошончо армия топтоого аргасыз болгон. Томиристин баласы жетектеген биринчи салгылаш сактардын жеңиши менен аяктайт. Сактардын салты боюнча жеңишти жуушкан. Ушул учурдан пайдаланып фарсилер түн ичинде сактардын жоокерлерине күчтүү винону ичиришип, аларды катуу мас кылышат. Кир жоокерлеринин үчтөн бир бөлүгүн жана Томиристин баласы Спаргаписти туткунга алат. Томирис Кирге элчи жиберген, сактардын жеринен чыгып кетүүсүн жана баласынын сөөгүн талап кылган. Аягында: "эгер муну аткарбасаң, ишене бер мен сени кан ичирем", деп жиберген. Кийин 2-салгылашууда сактар фарсилерди талкалаган. Ата журтунун көз карандысыздыгы үчүн болгон күрөштү Томирис жетектеген. Ал согушта каныша Томиристин уулу курман болгон. Томирис амал менен Кирди колго түшүрүп, анын башын «канкор башың канга тойсун» деп кан толтурулган чаначка салдырган.

 Колдонулган адабияттар 
 Какеев А.Ч., Плоских В. Кыргызы. Истоические предания и легенды. - Б., 2003.10-11-б.
 Осмонов Ө.Ж. Кыргызстан тарыхы. - Б., 2008-ж.
 Интернеттеги шилтемелер 
 Кыргыз тарыхы боюнча кыскача энциклопедия. Бишкек 2003

Категория:Аялдар
Категория:Тарых
Категория:Борбордук Азия
Категория:Б.з.ч. 6-кылым‎
Кир II

130px|right|thumb|КИР II
КИР II – Ахеменилер державасынын негиздөөчүсү. 
Биздин заманга чейин 558–530-жылы Жакынкы жана Орто Чыгыш өлкөлөрүнүн көбүн бириктирген зор империяга негиз салган. 
Мидияны, Вавилонду, Египетти, Фракияны, Македонияны жана Индиянын түндүк-батыш бөлүгүн жеңип алган. 
Борбордук Азиянын дыйканчылыкка ыңгайлуу аймактарын ээлегенден кийин Орто Азияда жашаган көчмөн массагет урууларын багындырууга багыт алып, б. з. ч. 530-жылы Кирдин аскерлери башында Томирис деген аял турган массагеттер менен Амударыясынын жээгинде катуу салгылашка чыккан. Салгылашта Кир жана анын аскерлери толугу менен талкаланган.
 Колдонулган адабияттар 
 Кыргыз тарыхы боюнча кыскача энциклопедия. Бишкек. 2003

Категория:Инсандар
Категория:Тарых
Кенесары Касым уулу

Кенесары Касым уулу (1802 — 1847) — казактын Орто Жүзүнөн чыккан султан, Чыңгыз Кандын жана Аблай хандын тукуму, 1841-жылдан баштап Орусия императору Николай I тааныбаган казактардын бардык Үч жүзүнүн ханы. 1837–1847-жылдары казактардын Орусиядан улут-азаттык кыймылынын башында болгон.

Алгач Кенесары Орто жүздө чоң атасы Аблай хан түзгөн хандыкты калыбына келтирүүнү жана өзүнүн чексиз жеке бийлигин орнотууну эңсеген. Ошондой эле ал Казакстанда Орусия империясынын таасиринин таралышына, үстөмдүгүнүн орношуна тоскоол болууну көздөп, чечкиндүү түрдө падыша аскерлеринин жолун торогон.

Хан Кененин дээрлик 10 жылга созулган кыймылы (1837–1847) кийинчерээк зордук-зомбулук, талап-тоноо, кан төгүү менен коштолгон.

40-жылдардын орто ченинде абалы начарлап, аскери азайган хан Кене Борбордук Казакстанды калтырып, Сары-Аркадан Улуу Жүз казагынын мекендеген Жети-Сууга конуш которот. Ал Улуу жүз казагы менен алатоолук кыргыздарды багындырууну жана аларга таянып, падыша аскерлерине, Кокон хандыгына каршы күрөштү улантууну көздөгөн. Бирок ою ордунан чыкпай, анын акыркы жылдарда күч алган талоончул согуштары калктын кыйла бөлүгүн, султан, бийлердин бир тобун кыймылдан алыстоого түрткөн.

1846-жылы Кенесары кыргыздарга бүлгүн салганда, Орто жүздүн Аягуз, Каркаралы, Көкбекди аймактарынын айрым султандары хандан четтеп кетишкен.

1846-жылы Улуу жүз казак султандары менен бийлеринин көбү Орусия тарапка оогон. Бирок абалынын начарлагандыгына карабастан, Кенесары 1847-жылы кыргыз жерине кол салып чапкын баштоого камынат. Орус аскерине каршы кармашта алдан тайып, түштүктү көздөй сүрүлгөн хан Кене кыргыздарды каратып, алардан салык, аскер алууга үмүттөнгөн. Кыргызстан жоого каршы күрөштү улантуу үчүн эң оңтойлуу оорукка айланмак. Бул айыгышкан 107 салгылашууда хан Кенесарынын кошууну жеңилүүгө учурап, Кенесарынын өзүн кыргыздар туткунга түшүргөн.

 Колдонулган адабияттар 
 Кенесары Касымов // Казахстан. Национальная энциклопедия. — Алматы: «Қазақ энциклопедиясы», 2004. — ISBN 9965-9389-9-7.
 Кыргыз тарыхы боюнча кыскача энциклопедия. Бишкек. 2003

Категория:Инсандар
Категория:Тарых
Керимбаев, Сүйүн

Керимбаев Сүйүн (1915-жылы т., Чүй облусу, Сокулук району, Кызылтуу айылы) – тарых илиминин доктору (1984). 
 Өмүр таржымалы 
Ата Мекендик согуштун катышуучусу. 
1935-жылы Бишкектеги педагогикалык техникумду бүтүрүп, ошол эле жерде мугалим болуп иштеген. 
1941-жылы Ленинград мамлекет университетинин тарых факультетин бүткөн. 
1946–56-жылы СССР ИАнын Кыргыз филиалынын улуттук маданий, кийин тарых музейинин директору болуп иштеген. 
1957–70-жылы Кыргызстан ИАнын Тарых институтунда совет доору секторун жетектеген. 1970-жылдан илимий кызматкер. 

Керимбаев Сүйүн (1915-жылы туулган, Чүй облусу, Сокулук району, Кызылтуу айылы) – тарых илимдеринин доктору (1984). Ата Мекендик согуштун катышуучусу. 1935-жылы Бишкектеги педегогикалык техникумду бүтүрүп, ошол эле жерде мугалим болуп иштеген. 1941-жылы Ленинград мамлекеттик университетинин тарых факультетин бүткөн. 1946–1956-жылдары СССР Илимдер Академиясынын Кыргыз филиалынын улуттук маданий, кийин тарых музейинин директору болуп иштеген. 1957–1970-жылдары Кыргызстан Илимдер Академиясынын Тарых институнда совет доору секторун жетектеген. 1970-жылдан илимий кызматкер. Эмгектери Кыргызстандын тарыхынын Улуу Ата Мекендик согуш мезгилине арналган, ошондой эле Кыргыз тарыхынын бардык томдоруна автор жана 2–3-басылыштын редакциялык коллегиясынын мүчөсү. 90дон ашуун (адабий илимдин, 3 монография) илимий эмгектин автору. Эмгек Кызыл Туу, Кызыл Жылдыз, «Ардак Белгиси» ордендери жана медалдар менен сыйланган. Кыргыз Республикасынын илим жана техника боюнча мамлекеттик сыйлыгынын лауреаты (1970-жылы)

 Жетишкендиктери 
Эмгектери Кыргызстандын тарыхынын Улуу Ата Мекендик согуш мезгилине арналган, ошондой эле Кыргыз тарыхынын бардык томдоруна автор жана 2–3-басылыштын редакциялык коллегиясынын мүчөсү. 
90дон ашуун (анын ичинде 3 монография) илимий эмгектин автору. 
 Сыйлыктары 
Эмгек Кызыл Туу, Кызыл Жылдыз, «Ардак Белгиси» ордендери жана медалдар менен сыйланган.
Кыргыз Республиканын илим жана техника боюнча мамлекет сыйлыгынын лауреаты (1970). 
 Колдонулган адабияттар 
 Кыргыз тарыхы боюнча кыскача энциклопедия. Бишкек. 2003

Колдонулган адабият
Кыргыз Тарыхы. Энциклопедия. Бишкек, 2003
Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору. И. Арабаев ат. Кыргыз Мамлекеттик Педагогикалык Университети
Башкы ред. Ү.А. Асанов, Жооптуу ред. А. А. Асанканов
Ред. кеңеш: Ө.Ж. Осмонов (төрага), Т.Н. Өмүрбеков (жооптуу катчысы), А.Ж. Жуманалиев, ж.б.

Категория:Инсандар
Категория:Тарых
Алымкул уулу Аман

Алымкул уулу Аман (1909, Атаке болуштугу, Жарбаң айылы – 2003, Чүй району, Маданият айылы) ― кыргыз санжырачысы, советтик, партиялык кызматкер, тарыхчы-педагог. Улуу Ата Мекендик согуштун катышуучусу.

1930-жылдары Фрунзедеги педтехникумду, мугалимдер институтун, КМУну бүтүргөн. Токмок рабфагында, орто мектепте мугалим, колхоздо башкарманын төрагасы, комсомолдун Кыргызстан БКнын дыйкан жаштар бөлүмүнүн башчысы, Панфилов районундук аткомунун төрагасы, Чүй районундук гезитинин башкы редактору, 40 жылдан ашык Чүй районундагы Дүр орто мектебинде директор болуп иштеген.

«Жарбаңдардын санжырасы», «Агартуу мурастарыбыз», «Манап бий таржымалы» деген китептердин, санжыра боюнча 50дөн ашуун макалалардын автору.

Орден, медалдар менен сыйланган. 

 Булактар 
 Кыргыз тарыхы боюнча кыскача энциклопедия. Бишкек. 2003

Категория:Инсандар
Категория:Тарых
Чоку бий

Чоку Бий, Жакып Молдо Жанболот уулу, Бала Бий – Жалал-Абад аймагынан чыккан кыргыздын белгилүү тарыхый инсандарынын бири. 
Ал 16 жашында Кандын коргону деп аталган жайга сейилге келген Мадали хандан бий наамын алган. Ошондон кийин ал «Бала бий» деген да атка конгон. Маалыматтарга караганда Чоку бий 1865-жылы Ташкендин жанында М. Г. Черняев менен болгон согушта Алымкул аскер башынын кошуунунда, кийин 1873–74-жылы Мамыр Мерген уулунун, Полот хандын көтөрүлүштөрүнө катышкан. 
Кезегинде Кокон ордосунун ири саясатчылары менен байланышып иш туткан Чоку бий Чаңгет өрөөнүндөгү, Зергер, Ийрисуу аймактарындагы элди ордо оюндарынан алыс кармап келгендиги, ыркы жокторду ынтымакка, бейкуттукка чакырып жүргөндүгү маалым. 
Бейкүнөө элдин запкы жеп калышынан чочулаган Чоку бий өзүнүн таасириндеги айылдарды 1898-жылдагы Анжиян көтөрүлүшүнө катыштырбай аман сактап калган. 
 Колдонулган адабияттар 
 Кыргыз тарыхы боюнча кыскача энциклопедия. Бишкек. 2003

Категория:Инсандар
Категория:Тарых
Үкү Балбан Норузбай уулу

Үкү Балбан Норузбай уулу (туулган жылы белгисиз – август, 1916) – 1916-жылы кыргыздардын улуттук- боштондук күрөшүнүн жигердүү катышуучусу, жетекчилеринин бири. 
Токмок уездинин Шамшы – Бурана болуштугундагы (азыркы Онбиржылга айылы) баарың уругунан чыккан. Канат хандын туу көтөргүчү болуп дайындалган. 
Токмок шаары үчүн 1916-жылы 13–16-августа болгон кармашта ал башында турган көтөрүлүшчүлөрдүн тобу падыша аскерлерине капысынан сокку уруп, бир нече ирет бүлгүн салган. Чечүүчү салгылаш болгон күнү Үкү балбан тынымсыз ок атып жаткан пулемётчуну качырып кирип, аны шыргый найза менен өлтүрө сайган. Бул айкашта Үкү балбандын чекесине ок жаңылып, курман болгон. Анын сөөгүн аты өз кошуунуна алып келген. Көрсө өз өмүрүнөн эркиндикти жогору туткан намыскөй балбан бул айкаштан аман чыкпасын сезип, «Өлсөм сөөгүм орустардын колуна тийип, кор болбосун», – деп эки бутун минген күлүгүнүн үзөңгүсүнө бекем байлатып алган экен. Үкү балбандын салмагы жарым тоннадан ашык таштарды көтөргөндүгүн, улак ордуна торпок тарткан күчүн, күрөштө далысы жерге тийбеген балбандыгын, ар-намыс үчүн өлүмгө баш байлаган эрдигин эл бүгүнкү күнгө чейин аңыз кылып айтып келет. 
 Колдонулган адабияттар 
 Кыргыз тарыхы боюнча кыскача энциклопедия. Бишкек. 2003

Категория:Инсандар
Категория:Тарых
Бань Гу

180px|thumb|Бань Гу
Бань Гу (б. з. 32–92) — байыркы кытай тарыхчысы.

Кытайдын эзелки жылбаяны — «Цинь хань Шу» («Алгачкы династиясынын тарыхы») эмгегинин авторлорунун бири. Бул тарыхты атасы Бань Бяо баштап, бүтпөй калган. Бань Гу 20 жыл эмгектенип, б.з. 82-жылы жылбаянды жазып бүтүргөн. Анын маалыматы боюнча Биздин заманга чейин 1- кылымда түндүк хунндардын бийлик башчысы Чжичжи шанүй аскерлерин батышка (Биздин заманга чейин 48-жылы), оболу усундарды, андан соң уцзуларды моюн сундурган. Шанүйдүн батышка жөнөткөн аскерлерине цзяньгундар (кыргыздар), динлиндер моюн сунууга аргасыз болушкан. Чжичжи шанүй багындырган үч ээлик (Уцзу, Цзяньгун, Динлин) жана ага баш ийген кыргыздар (цзяньгундар) Чжидеги (Турпан аймагы) батыш тарапта 33 байырлашары жөнүндө маалыматтар берилет.

Хунндардын бийлиги начарлаган мезгилде кыргыздар өз мамлекеттүүлүгүн кайрадан калыбына келтире алышкан. Кытай жылбаяндарында кыргыз (цзяньгун), динлин, уцзулар жашаган аймактар «үч падышачылык» деп аталганы маалым. Биздин заманга чейин 56-жылы саясий көз карандысыздыкка жетишкен кыргыздар Чыгыш Теңир-Тоону ыктай жашаган.

 Булактар 
 Кыргыз тарыхы боюнча кыскача энциклопедия. Бишкек. 2003

Категория:Инсандар
Категория:Тарых