Zhantas/Cleaned-Kyrgyz_Wikipedia huggingface dataset:
Москвадагы басмакананын кампасындагы өрт кырсыгы

Москва шаарындагы Алтуфьев шоссесиндеги өрт кырсыгы — 2016-жылдын 27-август күнү Москва шаарынын Алтуфьев шоссесиндеги «Печатный экспресс» басмаканада болгон өрт кырсыгы. Ал кырсыктан 17 адам каза болуп., 4 адам жаракттарды алышкан. Каза болгондордун ичинен 14 адам Кыргызстандын 3 адам Орусиянын жарандары болушкан.
Себептери
Өрттүн келип чыгуусуна жарыктандыруучу жабдыктардын иштен чыгышынан улам жаралган техногендик фактор себеп болгон. Ошондой имараттын ичиндеги тез күйүп кетүүчү буюмдар өрттүн күчөп кетишине алып келген. Ал эми имараттын түзүлүшү өз алдынча өзгөртүлгөндүктөн жумушчулар сыртка чыга албай калышкан
Москвада 14 Кыргыз жаранынын өмүрүн алган өрттүн келип чыгуу себептери аныкталды / Super.kg.
Окуянын жүрүшү 
2016-жылдын 27-августь күнү болжол менен, таңкы саат 7:56, «Печатный экспресс» басмаканасынын кампасында өрт чыккан. Өрт өчүрүүчүлөрдүн айтымында, кампада кагаз жана дароо өрт алуучу боёктор болгондуктан өрт тездик менен күйүп имараттын ичин бүтүндөй каптаган. Өрттүн келип чыгуу себеби, электр чырагынын жарылышынан болгон. Биринчи кабаттан чыккан өрт лифт шахтасы аркылуу төртүнчү кабатты кошо каптаган. Басмакана күндүзгү жана түнкү мөөнөттө иштегендиктен бул учурда түнкүсүн иштеген жамаат күндүзгү жамаатка алмаштырылып жаткан. Андыктан кийим которуучу бөлмөдөгү кыз-келиндер сыртка чыга албай калышкан. 
Окуяга күбө болгондордун бир тобу ӨКМ кызматкерлери абдан жай иштегенин билдиришип. Өрт өчүрүүчүлөрдүн аракеттерине анча ынанбаган айрым жарандар, жардам берүү үчүн бөлөмөлөргө кирип барышкан.Алар:Азамат Акматов, Адыл Шакиров, Азизбек Абдыгапар уулу, Маматсабыр Алимбек уулу, Таалайбек Марип уулу жана Юрий аттуу жарандар.Булардын иш аракеттери менен бир канча адамдар куткарылып калган.
Каза болгондор 
+ Өрттөн каза болгон жарандарN:Аты-жөнүТуулган жериТуулган жылы 1 Айкөл Абдаким кызы Алай району Кабылан-Көл айылы19.01.1993 2 Айчүрөк Абдумаматова Ош шаары24.03.1990 3 Айсулуу Базарбай кызы Өзгөн району Куршаб айылы01.01.1993 4 Алина Канатбек кызы Ноокат району Төөлөс айылы08.02.1994 5 Алина Топчиева Ош шаары05.05.1994 6 Алмаш Камчыбекова Өзгөн району Куршаб айылы27.01.1998 7 Гүлбара Бообекова Кемин району Кемин шаары16.07.1971 8 Динара Раимкулова Сузак району Кыз-Көл айылы10.08.1983 9 Жаркынай Абдуганиева Ноокат району Төөлөс айылы16.02.1982 10 Жаңылмырза Коргонбай кызы Кара-Суу району Кара-Дөбө айылы12.02.1995 11 Нурай ЖумадыловаАк-Суу району Ак-Булуң айылы 10.09.1998 12 Махигүл Азимжан кызы Ноокен району Курулуш айылы03.12.1995 13 Индира Маматкасымова Каракол шаары18.08.1977 14 Кыял Алабердиева Ак-Суу району Челпек айылы25.04.1986
Аракеттер 
Орусия «Печатный экспресс» ишканасынын башкы директору Сергей Москвинге жана ишкананын башкы инженери Антон Яцковго “өрт коопсуздук эрежелерин бузуу” беренеси боюнча кылмыш иштери козголгон.
Булактар
Супер келинчек

«Супер келинчек»  — Режиссёр Бахром Якубов тарабынан 2008 жылы тартылган кинокомедия жана мелодрама жанрындагы өзбек көркөм тасмасы.
Мазмуну
Тасма түбөлүк маселе болгон кайнене менен келиндин мамилесин козгойт. Заманбап кыз Диана шаардагы боулинг ойногон клубдан Сардор аттуу жигитке жолугат. Экөө ким утат деп мелдеше кетишип, ортого минген машиналарын коюшат. Диана баарынын оозун ачырып, жеңип алат. Бирок сүйлөшүлгөндөй ал Сардордун машинасын алуудан баш тартып, досторунун алдында уят кылып басып кетет. Натыйжада, ызаланган Сардор досу менен кайра мелдешет. Бул жолу ал жеңип чыгып, Дианага үйлөнөт. Диана башка улуттан болгондуктан, Сардордун апасы уулунун ага үйлөнүүсүнө каршы чыгат. Анын үстүнө, кичинекейинен өзү сүйлөшүп койгон кошунасынын кызын албай койгондугу үчүн уулуна жини келип, ар кандай шылтоо менен келинин кетирип жиберүүнү көздөйт. Өзгөчө кайненесинин дарыгер менен макулдашып, эки жашка экөө балалуу боло албастыгын айткан маалымдайт, айтор, байкуш Диана сүйгөнү үчүн көп кыйынчылыктарга дуушар болот. Анан, албетте, аягы бактылуу аяктайт.
Каармандарда
 Дтана Ягофарова — Диана (супер келинчек)
 Адиз Ражабов — Сардор (Диананын күйөөсу)
 Саида Раметова — Мунира-апа (Диананын кайненеси)
 Мурад Ражабов — Алишер-ака (Диананын кайнатасы)
 Назим Туляхожаев — КаренТасманын сайтында — Ашот. superkelinchak.uz (Диананын атасы)
 Элизавета Карали — Клара (Диананын апасы)
 Санжар Шадиев — Илхом (Сардордун досу)
 Гулчехра Насирова — Севара-апа
 Дилноза Махмудова — Гулчехра
Эскертме: Карен жана Клара ысымдары тасмада көрсөтүлбөйт.
Кошумча маалыматтар
 2008-жылы эң көп киреше алып келген өзбек тасмасы болгон.
 2008-жылы Кыргызстандын, Казакстандын, Тажикстандын кинематографисттери катышкан Борбордук Азия кинофорумунда атайын сыйлыкка ээ болгон.
 Боулинг ойноп жатканда боулингдин таштары кулаган кадрды бир эле жолу тартышып, көп эпизодго колдонушкандыгын байкоого болот.
Шилтемелер
 Страница фильма на сайте студии «Futurist» 

Категория:Өзбекстандын тасмалары 
Категория:2008-жылдагы комедия тасмалар
Категория:Өзбекстандын комедия тасмалары
Категория:Өзбекстандын 2008-жылдагы комедия тасмалары
Дэдпул

Дэдпул (Уэйд Уинстон Уилсон)  англисчеден которгондо "өлүк бассейн" деп которулат. Бирок каармандын ысымы "dead betting pool" сөздөрүнөн келип чыгып, "өлүм мелдеши" дегенди түшүндүрөт. Комикстерде Уэйд Уилсон жаткан оорукананын жамааты өлүм мелдешин ойношкон. Башкача айтканда, ким өлөт деп оорулуулардын өмүрүнө мелдеш уюштурулган. Уэйд өлбөй калган оорулуу. Ошон үчүн ал Дэдпул.
Жолдошева Жылдызкан Айтибаевна

Омур баяны 
1960-жылы 2-мартта Ош областынын Кара-Суу районундагы Кыргыз-Чек туулган.2001-2010-жылдары Курманжан Датка атындагы кайрымдуулук фондунун төрайымы.
 Ишмердуулүгү 

200px|thumb|left|Ж.А.Жолдошева
Билими жогорку (Автожол техникуму, техник куруучу 1999-жыл, Фрунзе политехникалык институту, инженер-куруучу).2005-2007-жылдары КРнын Шайлоолор жана референдумдар өткөрүү боюнча Борбордук комиссиясынын мүчөсү
2001-1998-жылдары КРнын Маммүлк фондунда бөлүмдүн начальниги болуп иштеген.
1998-1996-жылдары Жалал-Абад мамадминистрациясында губернатордун орун басары
1995-жылы Курманжан Датка атындагы кайрымдуулук фондун коомдук башталышта жетектеген. Ошол эле убакта көптөгөн долбоорлор менен иштеген жана жетектеген.1996-1993-жылдары 1-Май раймамадминистрациясынын башчысынын орун басары 1993-жылы “Бишкек-93” Эл аралык көргөзмө дирекциясында Бишкек шаары боюнча башкы директор.1993-1991-жылдары Бишкек шаарындагы Чүй облкеңешинин капиталдык курулуш боюнча кеңешчиси.1991-1990-жылдары Октябрь райаткомунда курулуш боюнча инспектор
1990-1985-жылдары КР министрлер Советинин иш башкармалыгынын чарбалык башкармасынын эс алуу үйүнүн ТКБсынын начальниги, Фрунзе ш.
1985-1984-жылдары УКС, шааратком, курулуш боюнча инспектор.1984-1983-жылдары ЭССР Мамбанкында, курулуш боюнча инспектор, Выру ш, ЭССР.1983-1982-жылдары “Лина” ПОсунун инженери, ОКСАнын начальниги, Выру ш, ЭССР.1980-1979-жылдары Памир тракторунун башкармалыгында инженер, Ош ш.1979-жылы Ош СМУТТу, Ош ш. техникум бүтүргөн.
2010-жылдын октябрынан Кыргыз Республикасынын Жогорку Кеңешинин V чакырылышына “Ата-Журт” идеалисттик демократиялык саясий партиясынан тизме боюнча депутат болгон.ЮНЕСКО менен биргеликте “Боорукер” фондун “Мээрим эне” наамы менен сыйланган.

 Мамлекеттик сыйлыктары 
Кыргыз Республикасынын Ардак грамотасы. “Кыргыз Республикасынын маданиятына эмгек сиңирген ишмер.

 Шилтеме 
http://www.kenesh.kg/Articles/440-DZHOLDOSHOVA_ZHyldyzkan_Ajtibaevna__AtaZHurt_deputattyk_frakciyasy_.aspx

Категория:Инсандар
Парда

250px|thumb|Парда
Парда — терезе эшик, текче ж.б. тушуна ич жагынан тартылуучу тоскуч.
 
Ал үй ичин шамал, күндүн нуру, чымын ж.б. калкалап турат. Парда 19-к. 2-жарымына чейин матадан, андан кийин тордон, кездемеден тигилген. Парда жөнөкөй же кездеме парда жана саймаланган парда болуп бөлүнөт.

 Колдонулган адабияттар 
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Бишкек: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1979. Том 4. Лактация - Пиррол. -656 б.

Категория:Үй жасалгалары
Патриархалдуу чарба

Патриархалдуу чарба - алгачкы жаматтык (общиналык) түзүлүштүн жиктелүү мезгили, патриархалдуу үй-бүлөлөрдүн өз алдынча түтүнгө бөлүнүшүнүн натыйжасында келип чыккан.
 
Патриархалдуу чарба натуралай мүнөзгө ээ болуп, азык-түлүктү өз кереги үчүн өндүргөн.

 Колдонулган адабияттар 
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Бишкек: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1979. Том 4. Лактация - Пиррол. -656 б.
Категория:Тарых
Патрилатералдуулук

Патрилатералдуулук - (лат. - ата тарап) туугандыктын эркек тарбынан аныкталышы. Тек багытын билдирүүчү патрилинейлүүлүктөн айырмаланат.
 
Тарыхый алганда матрилатериалдуулукту алмаштырат.

 Колдонулган адабияттар 
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Бишкек: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1979. Том 4. Лактация - Пиррол. -656 б.
Категория:Тарых
Раса

thumb|A comprehensive atlas, geographical, historical & commercial (1835).
Раса - антропология илиминде чыгыш теги жагынан, сырткы кебетеси окшош, байыркы мекени жалпы болгон адамдардын тобу.
 
Антропологияда негизги жана өткөөл расалар белгилүү. Расалардын калыптанышы, жогорку палеолит мезгилине (40-26 миң жыл мурда) таандык. Мында тирүү организмдин курчап турган физика-географиялык чөйрөгө көнүүсү чечүүчү ролду ойногон. Негизги расалар табийгаттын таасиринен улам алардын сырткы өзгвчөл:үктөрүнө карата төрт расага бөлүнөт: европеоид, монголоид, негроид, австралоид. Негизги расалардын калыптанышы жана алардын өзгөчө белгилери биологиялык жана табигый өнүгүшү адам баласынын жер жүзүнө таралып отурукташуусунун жыйынтыгы болгон. Кыргыздар монголоиддик чоң расанын түштүк сибирдик өткөөл расасына кирет.

 Колдонулган адабияттар 
 Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Фрунзе: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1980. Том 5. Пирс - Токкана. -656 б.
 Биология: Энциклопедиялык окуу куралы/Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору. -Б.:2004, ISBN 9967-14-002-4
Резервация

Резервация (лат. сактоо) - өлкөнүн аз сандуу түпкү калкын (АКШнын индейлери, Австралиянын аборигендери ж.б.) же башка топторду жайгаштыруу үчүн атайын бөлүнгөн аймак.
 
Резервацияда өзгөчө режим орнотулат, ал расалык жана улуттук дискриминациянын бир формасы болуп саналат. Резервациянын социалдык ролу кыйла карамааршылыктуу: баштапкы учурда ал түпкү этносторду сырткы, бузгуч күчтөрдөн сактоо максатында түзүлгөн.
 
Бирок, турмуш көрсөткөндөй, резервациялардын айрымдарында аборигендер белгилүү даражада салттуу жашоо ыңгайын сактап турса, башкаларында урук-уруу байланыштарын жоготкон, отурукташып жашоого өтүшкөн. Резервациялар эл аралык соопчулук уюмдардан жөлек пул алып турушат.

 Колдонулган адабияттар 
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Фрунзе: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1980. Том 5. Пирс - Токкана. -656 б.

Категория:Терминдер

Категория:Расизм
Рун жазуусу

Рун жазуусу - рун ташка, металлга, жыгачка, сөөккө чегилип же чийилип жазылган байыркы герман алфавитинин тамгалары.
 
2-кылымдан соңку ортоңку кылымга чейин колдонулган.
Скандинавия, Испания, Гренландия, Англия, Түндүк Европа, Kapa деңиздин түндүк бою ж.б. жерлерге таралган. Мезгил өткөн сайын алфавиттин составы да, рундардын жазылышы да өзгөрүүгө учурап турган. Сөздөр дээрлик туташ жазылып, солдон оңго,
оңдон солго же болбосо бир сабы солдон оңго, экинчиси оңдон солго окулат. Рундун келип чыгышы так аныктала элек.
 
Сырткы окшоштуктарына карата Орхон-Енисей, түндүк Монголия жана Талас, Кочкор аймактарынан табылган байыркы кыргыз, түрк жазуулары да рун сымал жазуусу деп аталат. Бирок булл жазуу эстеликтеринин түпкү маанисинде, жазылышында, курулушунда кадимки рун жазуусу менен эч окшоштуктар байкалбайт.

 Колдонулган адабияттар 
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Фрунзе: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1980. Том 5. Пирс - Токкана. -656 б.
Категория:Маданият
Категория:Тарых
Сардар

Сардар - (ир. - «шердор», «сардор», «сирдар») орто кылымдар доорундагы перс армиясындагы аскер башчыларынын наамы, аскер титулу.
 
15-18-кк. Борбордук Азия жана Чыгыш Түркстандагы хандыктардагы аскер башчылары да «сардар» деп аталган.
 
Кыргыздарга «сардар» термини Кокон хандыгынын мезгилинде келип киргендигин изилдөөчүлөр белгилешет. Арийне, кыргыздарда бул аскер наамы ага чейин эле белгилүү болсо керек. Сардар, Сардарбек деген адам аттары кыргыздарда кенен таралган.

 Колдонулган адабияттар 
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Фрунзе: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1980. Том 5. Пирс - Токкана. -656 б.
Категория:Тарых
Сарт калмактар

Сарт калмактар - кыргыздардын курамына жуурулушуу процесси аяктап бара жаткан этнографиялык топ.
 
Монгол тилдеринин батыш бутагында сүйлөгөн сарт-калмактар 20-«. баш чендерине чейин тилдик, каада-салттагы айрым өзгөчөлүктөрүн сактап келишти. Лама динин тутунган кара калмактар же олөттордун басымдуу бөлүгү Чыгыш Түркстанда жашашары маалым. Сарт калмактар көл кылаасынын Бөрүбаш, Челпек, Зындан, Каракыя, Акбулак айылдарында турушат.

 Колдонулган адабияттар 
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Фрунзе: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1980. Том 5. Пирс - Токкана. -656 б.
Категория:Этнография
Сарттар

Сарттар - оң канаттагы (адигине уруулук тобу) ири уруулардын бири.
 
Бул энчилүү ат менен төбөй уруусундагы чакан урук белгилүү. Этностук аталыш Кытайдын Тан династиясынын жылнаамаларында (7-9-кк) Ша-то формасында батыш түрк урууларынын бири болгон чигилдердин (кыт. чу-юе) Ин-Со-Юлдуз дарыяларына туташ байырлаган бутагы катары баяндалат.
 
«Сарт» байыркы Санскрит тилинде «Sartga» - «соодагер» дегенди түшүндүрөт. Махмуд Кашгари «Сөздүктө» бул терминге жогорудагыдай эле мааниде аныктама берет. Мындан сырткары, кыргыздар Чыгыш Түркстандын, Орто Азиянын өрөөндүү жерлеринде отурукташып жер иштетишкен, соодагерлик кылган түрк, иран тилдүү калкын жалпысынан «сарт» деп аташкан. Болжолу, байыртадан көчмөндөр тарабынан отурукташкан иран-түрк тилдүү элдер жалпысынан ушул термин менен аталып келет.Бул этностук аталышка башкача илимий аныктама берүүгө болот.
 
«Сарт» бүгүнкү якут тилинде «ылаачын, шумкар» дегенди аныктайт. Этнонимдин уңгусу «сар» (-т монгол тилдүү элдерде көптүк маанини аныктоочу сөз жасоочу мүчө) Кыргыз, Калмак, Чагатай тилдеринде «айры куйрук», Монголчо «кулаалы», Алтай, Туваларда «сары», Татарча - «сарыша» шумкарды туюнтат. Демек, этноним (cap + т) өзүнүн байыркы маанисин сактап калып (-т көптүк маанини аныктаган мүчө), «шумкарлар, ылаачындар уруусу» дегенди түшүндүрөт.
 
Байыркы Чыгыш тарыхый булактары кыргыздардын жырткыч куштарга (мис., бүркүт, ылаачын) тотем катары сыйынышкандыктарын баяндашат. Бул уруунун өкүлдөрү негизинен Алай районунун Терек айылында жана Наарын,Папан аймагын жердешет. Андан сырткары 
Токтогул аймагында да жердеп келишет.

 Колдонулган адабияттар 
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Фрунзе: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1980. Том 5. Пирс - Токкана. -656 б.

Категория:Этнография
Сарттар уруусу мындан сырткары Кара-Суу районунун Папан айылында жана Араван районунун Тоо-Моюн айылында да отурукташышкан
Сары май

thumb|Бөлмө температурасындагы сары май
Сары май — кыргыздардын байыркы барктуу, салттуу тамактарынын бири.
 
Анын жасалыш ыкмасы төмөндөгүдөй: жуулган май же каймак сызгырып, чөбөгөсүнөн бөлүнүп алынат. Конокко барганда, тамактан даам тийгенде сары майдан сөзсүз ооз тийүү зарылдыгы кыргыздарда тамак ичүүдөгү бир зарылдык этикети катары белгилүү. Бул кыргыздардын тамагынын негизги рационун түзгөн сүт азыктарынын өзгөчө орунда тургандыгынан улам келип чыкса керек.

 Колдонулган адабияттар 
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Фрунзе: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1980. Том 5. Пирс - Токкана. -656 б.

Категория:Тамак-аш
Категория:Кыргыз ашканасы
Категория:Сүт азыктары
Саха-якуттар

Саха-якуттар - Россия Федерациясынын Саха-Якут республикасынын түпкү калкы.
Түрк тилинде (якут тилдер бутагы) сүйлөшөт. Калктын жалпы саны 400 миңге жакын.
 
Теги жагынан байыркы огуз, уйгурларга жакын; монгол, тунгус-манжур элементтери да байкалат. Саха-якуттардын ата-бабалары Борбордук Азиядан Лена дарыясынын төмөнкү агымын көздвй көчүп отурукташкан. Түпкү бабаларынан болгон курыкандар (араб-фарси бутактарында - фурилер) кыргыздарга кошуна жайгашкан, алардан чыгыштагы кыштымдарга (көз каранды, салык төлөгөн элдер, уруулар) киришкен. Кыргыздар жөнүндө маалыматтар саха-якут оозеки чыгармаларында да баяндалат. Саха-якуттардын болмуштуу ата-бабалары болгон Омогой жана Эллей кыргыз уруусунан чыккан качкындар катары баяндалат. «Кыргыз омук» («кыргыз санжырасы») ж.б. санжыралык маалыматтар бар. Саха-якуттардын эсинде байыркы кыргыздардын өлүктү өрттөп көмүү салты сакталып калган.
 
18-к. өзгөчө 19-к. саха-якуттар христиан динине зордоп чокундурулган. Материалдык маданиятында тунгус тилдүү элдердин таасирлери байкалат. Диний ишенимдеринде тотемизм, шаманизм ж.б. элементтери кездешет. Бугу багуучулук, аңчылык, балыкчылык, кол өнөрчүлүк менен кесиптенишет.
 

 Колдонулган адабияттар 
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Фрунзе: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1980. Том 5. Пирс - Токкана. -656 б.
Категория:Этнография
Саятчылык

Саятчылык - куш (бүркүт, карчыга ж.б.) салып, ит (тайган) агытып, тор жайып, капкан салып, мылтык менен аңчылык кылуу.
 
Алгыр куштарды кармап, таптап, аңчылык кылуучу адам саятчы аталат. Top тузак менен алгыр куштарды кармоо саят деп аталары маалым.

 Колдонулган адабияттар 
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Фрунзе: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1980. Том 5. Пирс - Токкана. -656 б.

Категория:Аңчылык
Символика

Символика (грек. symbolon - шарттуу белги, ажыратып билүүчү жышаана) - мамлекеттик бийликке (мамлекеттик желек, герб), динге (крест - христиандарда, жарым ай - мусулмандарда, «Давид жылдызы» - иудейлерде), саясий жана коомдук уюмдарга ж.б. тиешелүү кубулуштарды, түшүнүктөрдү сезимге таасир бере тургандай сөз менен белгилөөнүн түрдүү ыкмалары.
 
Этностордун турмушунда көбүнчө фольклор менен байланышкан символикалар пайдаланышат. Мисалы, орустарда сулуулуктун символу ак кайың, япондордо - сакура эсептелет. Түс белгилери да - кеңири тараган: ак түс - кубанычтын, кара түс - азанын ж.б.
 Колдонулган адабияттар 
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Фрунзе: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1980. Том 5. Пирс - Токкана. -656 б.

Категория:Терминдер
*
Ситняковский Н.Ф

Ситняковский (туулган жана өлгөн жылы белгисиз).
 
Орус армиясынын офицери, Орто Азияны каратууга жигердүү катышкан. Жергиликтүү калктардын, анын ичинде кыргыздардын турмуш-тиричилиги, коомдук түзүлүшү ж.б. боюнча макалаларды жарыялаган. Фергана облусунун чыгыш аймагында байырлаган кыргыздар жөнүндө эмгек жазган («Перечисление некоторых родов киргиз, обитающих в восточной части Ферганской области» ИРГО. T.2. Вып.1.)- Бул эмгекте кыргыздын сол канаты жана ичкиликтер уруулук тобуна кирген уруулардын жайгашуу ареалы, чыгыш теги, аталыштары, эи тамгалары боюнча өтө баалуу маалыматтар чагылдырылат.
 
Анын өзгөчө кыргыз урууларынын генеалогиялык таралышы, курамы (уруулук ажырымы), эн тамгалары боюнча жыйнаган маалыматтары кыргызтаануу үчүн баасы ченелгис.

 Колдонулган адабияттар 
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Фрунзе: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1980. Том 5. Пирс - Токкана. -656 б.

Категория:Орусия
Категория:Инсандар
Соорун

Соорун - кыргыздын эң байыркы элдик оюндарынын бири болгон улак тартышта той-тамашаны, ашты уюштурган тараптан атайын бөлүнгөн байге, соорун.
 
Улак тартыш салты кыргыздардын байыркы доорлордогу жамааттык аң уулоосунан кабар берет. Жамааттык аң уулоо эркектерди жаш мезгилинен тартып эле шамдагай,
күчтүү жоокер болууга түрткү берген.

 Колдонулган адабияттар 
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Фрунзе: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1980. Том 5. Пирс - Токкана. -656 б.
Категория:Каада-салттар
Сорорат

Сорорат - (лат. эже) бир эркектин бир тууган же эки бир тууган эже-сиңдилерге үйлөнүү салты.
 
Американын, Азиянын, Океаниянын жана Африканын көптөгөн элдеринде кенен колдонулган салт. Полигиния шартында сорорат формасындагы үйлөнүү салтынын артыкчылыгы бар эле. Анткени күйөөсү бир болгон аялдар эч качан бир чарба жүргүзгөн эмес, ар биринин өз чарбасы болгон жана натыйжада алардын ортосунда чарбалык ж.б. чыр-чатактар көп чыгып турган. Ал эми бир тууган эже-сиңдилердин арасында андай чыр- чатак сейрек болгон. Сороратты топтук никенин калдыгы катары караган да окмуштуулардын тобу бар. Алгачкы коом бузулгандан кийин сорорат кечки формасына, тагыраак айтканда, эркектин өлгөн аялынын сиңдисине үйлөнүүсү сакталып калган. Аны көбүнчө сиңдиси өз эжесинин балдарын башка аялга караганда жакшыраак тарбиялап өстүрөрү менен түшүндүрүшөт. Сорораттын кечки формасы кыргыздарда да болгон, бирок анын баштапкы формасы жөнүндө маалыматтар сакталып калган эмес.

 Колдонулган адабияттар 
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Фрунзе: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1980. Том 5. Пирс - Токкана. -656 б.

Категория:Тарых
Категория:Терминдер
Социологиялык мектеп

Социологиялык мектеп - эволюционизмдин кризисинин натыйжасында европалык этнологияда пайда болгон багыттардын бири.
 
Социологиялык мектептин өкүлдөрү этнологиянын башкы предмети деп адам коомун түшүнүшкөн. Коомду алар адамдардын ортосундагы адеп-ахлактык байланыштардын системасы катары карашат. Адеп-ахлактык байланыштар адамдарга таңууланат. Социологиялык мектептин мекени Франция, ал эми ири өкүлү болуп Э.Дюркгейм эсептелет.
 
Анын окуусун уланткан окуучулары: М.Мосс, К. Леви-Строс, И.Гране, Л.Леви-Брюль.
Башкы идеялары:
- ар бир коомдо анын туруктуулугун камсыз кылган коллективдүү түшүнүктөрдүн комплекси болот;
- маданият коомду бир тилектеш кыла турган, адамдарды жакындаштыра турган функцияны аткарат;
- ар бир коомдо өзүнүн адеп-ахлак түшүнүктөрү болот, алар дайыма өзгөрүп турат;
- бир коомдон экинчи коомго өтүү татаал жана секирик аркылуу ишке аша турган процесс.

 Колдонулган адабияттар 
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Фрунзе: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1980. Том 5. Пирс - Токкана. -656 б.

Категория:Этнология