Zhantas/Cleaned-Kyrgyz_Wikipedia huggingface dataset:
Асанбек Иманбаев

Асанбек Иманбаев thumb|center|200pxЖалпы маалыматТөрөлгөндө берилген аты: Асанбек ИманбаевТуулган жылы: 1943-жылы 16-сентябрь Туулган жери: Бөкөнбаевайылы, Тоң району, КыргызстанӨлкө: 22px|border|Кыргызстан желегиКыргызстанИшмердүүлүгү: Акын, котормочу

Акын, котормочу, тележурналист Асанбек Иманбаев Тоң районунун Бөкөнбаев айылында 1943-жылы 16-сентябрда туулган. 1961-жылы Пржевальск шаарындагы Токтогул атындагы мектеп-интернатын, 1966-жылы Кыргыз мамлекеттик университетинин филология факультетин бүтүргөн. 
Эмгек жолун Тажик ССРинин Жерге-Тал районундагы Токтогул атындагы орто мектепте мугалим болуп иштөө менен баштаган. 
1967–1968-жж. Ош мамлекеттик педагогикалык институтунда, 1969–1971-жж. Ош шаарындагы №24 мектепте мугалим, окуу бөлүмүнүн башчысы, 1971–1977-жж. Кыргыз мамлекеттик телерадиокомитетинде редактор, улук редактор, 1977–1983-жж. «Мектеп» басмасында редактор, 1980-жылы Кыргыз Республикасынын Маданият министрлигинин Республикалык илимий-методикалык борборунда редактор, улук редактор, 1983–1999-жж. Кыргыз телерадио комитетинде редактор, улук редактор, баяндамачы, бөлүм башчы, башкы редактордун орун басары болуп иштеген.
Анын ырлары студент кезинен баштап республикалык гезит беттеринде жарыяланып, алгачкы ырлар жыйнагы «Жаз келатат» деген ат менен 1972-жылы жарык көргөн. 300гө жакын ырларына обон жазылып, айрымдары Кыргыз радиосунун Алтын казынасына жазылып алынган. 
Ал 100 гө жакын сатиралык интермедияларды жаратып, алар «Мыскыл жана тамаша» телеберүүсүндө пайдаланылган. А.Иманбаев «Нооруз» майрамына, Кыргыз Республикасынын эгемендүүлүгүнүн 10 жылдыгына, Кыргыз Республикасынын көрүнүктүү искусство жана адабият ишмерлеринин маараке салтанаттарына сценарийлерди жазган.
Ал акын Т.Кожомбердиев менен бирге Г.Гейненин «Лирикасын», С.Айнинин, Милевдин, Л.Левчевдин чыгармаларын которгон.
1982-жылдан Театр ишмерлер союзунун, 1998-жылдан Кыргыз Республикасынын Жазуучулар союзунун мүчөсү.

 Жарык көргөн китептери 
 Кыргыз тилинде 
 Жаз келатат: Ырлар. – Ф.: Мектеп, 1972. – 36 б. 
 Издер: Ырлар жана поэма. – Ф.: Мектеп, 1980. – 96 б.

 Котормолору 
 Драгунский В. Шар үстүндөгү кыз. – Ф.: 1979. – 6 б.
 Гейне Генрих. Лирика: Поэма. – Ф.: Кыргызстан, 1981. – 204 б.

 Колдонулган адабияттар 
 Кыргыз Республикасынын жазуучулары/Кыргыз Республикасынын Мамлекеттик интеллектуалдык менчик кызматы (Кыргызпатент)/Түзүүчүлөр: М. Ааматов, А.Чекиров, Ө.Калыева. – Б.: 2011. Т.2 – 456 б. ISBN 978-9967-26-379-6

Категория:Инсандар:Кыргызстан
Категория:Акындар
Түрк тилдери

Түрк тилдери — генетикалык жана типологиялык жалпы белгилер менен мүнөздөлгөн жакын тектеш тилдердин тобу. Түрк тилдеринде сүйлөгөн элдер мурдагы ССРС, Румыния, Түркия, Иран, Ооганстан, Моңголстан, Кытай, Болгария, мурдагы Югославия жана Албанияда жашайт. Туркияда көбүнэсе түрк тилдери ордуна түрк диялектикалары термини кабылданат. Туркия, Азербайжан, Өзбек жана баардыгы түрк тилинин диялектикалары болуп эсептелет. Түрк тили деп айтканда Туркия түркчөсү эмес баардык түрк диялектикасын камтыган тил иретинде түшүнүлөт. 

Түрк тилиндеги негизги бөтөнчөлүктөр: үндүү тыбыштар таңдай жана эрин күүсү боюнча ээрчишет; ассимиляцияланат, сөз жасоо жана сөз өзгөртүү агглютинация жолу менен ишке ашат; род категориясы жок, предлог ордуна жандоочтор қолдонулат; сүйлөмдө же сөз айкашында аныктооч аныкталгычтан мурда келет. Түрк тилдеринин алтай тилдерине мүнөздүү жалпылыкты сактаса да, өзүнө жакын тектеш тилдердин (Моңгол, тунгус, манчжур) алда канча бөлүнүп чыккан. Өнүгүү процессинде өз алдынча диалектилер жана тилдер пайда болгон. Түрк тилдери төмөнкүдөй классификацияланат:

1) Огуз тилдеринин тобу: 

 Огуз түркмөн топчосу (М. Кашгаринин эмгектери боюнча белгилүү Х-XI кк огуз тили; азыркы түркмөн жана түндүк Кавказдагы түркмөн тилдери);

2) Кыпчак тилдеринин тобу: азыркы татар жана башкырт тилдери, байыркы кыпчак тили, кумук, каракалпак, ногой, казак тилдери ж.б.

3) Карлук тобу:

 Карлук уйгур топчосу (караханийлер мамлекетинин тушундагы 10-11 қылымдагы жана андан кийинки жазма эстеликтердин тили);

 Карлук-хорезм топчосу (байыркы өзбек тили, уйгур тилдери).

Түрк тилдерин жана анын орус тили менен карым–катышын иликтөө байыркы мезгилдерде эле болгон. Бирок түрк тилдери Орусияда жана чет өлкөлөрдө илимдин атайын объектиси катары 19-кылымда гана изилдене баштаган.

Белгилүү түркологдор: В. В. Радлов, П. М. Мелиоранский, Ф. Е. Корш, В. А. Богородицкий, Э. В. Севортян, М. Ресянен, Б. М. Юнусалиев, В.Томсендер

 Тарыхы 
М. Кaшгaринин 1076-1077 -ж. жaзгaн "Түрк Тили Сөз жыйнaгындa": Түрктөрдүн тилин үйрөнгүлө! Aнткени, aлaрдын шыбaгaсынa узaккa созулуучу бийлик бaр! деп Xaзрaты Муxaммед пaйгaмбaрыбыз кыямaт-кaйымдын белгилерин, aкыр зaмaндык козголоңдор буйруп aйтқaн экен дегенин эшиткеним бaр дегени кызыкКыргыз Тaрыxы, Кaлен Сидиковa. бишкек 2007 ж. б.318.

 Классификация 
 Огур тобу:
 Чуваш тили

 Огуз тобу:
Гагауз тили
Түрк тили
Азербайжан тили
Түркмөн тили
Кашкай тили

 Кыпчак тобу:
 Кыпчак-булгар топчосу:
Татар тили
Сибир-татар тили
Башкырт тили
 Кыпчак-куман топчосу:
Кумук тили
Карачай-Балкар тили
Кырым-татар тили
 Кыпчак-ногой топчосу:
Ногой тили
Казак тили
Каракалпак тили
 Кыргыз-кыпчак топчосу:
Кыргыз тили

 Карлук тобу:
Өзбек тили
Уйгур тили

 Сибир тобу:
Алтай тили
Шор тили
Тыва тили
Хакас тили
Фуюй кыргыз тили
Саха тили
Сары-уйгур тили

 Шилтемелер 

Turkic Languages Verb Comparison

Категория:Тил илими
2013-жыл

2013 (эки миң он үчүнчү) жыл — толук эмес жыл, Григорий календары боюнча шейшемби күнү башталат. Бул биздин замандын 2013, 3-миңжылдыктын 13, XXI кылымдын 13-жылы.

 КР президенти Алмазбек Атамбаев «Кыргыз Республикасында 2013-жылды Иштерман жылы деп жарыялоо тууралуу» жарлыгына кол койду..
 Алай районунда «2013-жыл каада-салт, ырым-жырымдарды тартипке келтирүү жана ашыкча чыгымдарды азайтуу жылы» деп жарыяланды.

 Негизги окуялар 
 Январь 

 Февраль 

 Март 

 Апрель 

 Май 

 Июнь 

 Июль 

 Август 

 Сентябрь 

 Октябрь 

 Ноябрь 

 Декабрь 

 Илим 

 Спорт 

 Жыл адамы 
 Төрөлгөндөр 
 Январь 

 Февраль 
 
 Март 

 Апрель 

 Май 

 Июнь 

 Июль 

 Август 

 Сентябрь 

 Октябрь 

 Ноябрь 

 Декабрь 
 Каза болгондор 
 Нобель сыйлыгы 
 Дагы караңыз 
 2014
 XXI кылым
 Булактар 

 Тышкы шилтемелер
Балчыкчыл балык түспөлдүүлөр

Балчыкчыл балык түспөлдүүлөр — балчыктуу, сормолуу сууда жашоочу балыктардын бир түркүмү. Буларга (лат. Amiidae) — балчыкчыл балыктар (тукум) кирет. 

 Колдонулган адабияттар 
А. А. Алдашев. Биология терминдеринин жана айбанат аттарынын орусча-кыргызча сөздүгү. - Бишкек, 1998. ISBN 9967-11-027-9
 Биология: Энциклопедиялык окуу куралы/Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору. -Б.:2004, ISBN 9967-14-002-4

Категория:Балыктар‎
Категория:Биология терминдеринин жана айбанат аттарынын орусча-кыргызча сөздүгүнүн негизиндеги макалалар
Казак Википедиясы

Казак Википедиясы (казак: Қазақша Уикипедия) — Википедиянын казак тилиндеги бөлүгү. Казак Википедиясы 2002-жылдын 3-июнунан бери иштеп келе жатат. 

Казак Википедиясы 3 түрдүү алфавитте жазылганы менен өзгөчөлөнөт: кириллица менен (Казакстан, Россия, Монголия)Олег Сидоров. „Казахская диаспора за рубежом — есть ли надежда на возвращение?“ Gazeta.kz (19 февраля 2004). 2012-жылдын 3-майында түпнускадан. Текшерилген күнү: 1-ноябрь, 2010-жыл., араб алфавити менен (Кытай, Иран) жана латын алфавити менен (Түркия).

Википедиянын Казак бөлүгү -жылдын күнүнө карата өзүнө камтыйт. катталган, алардын ичинен акыркы 30 күн аралыгында катышуучу кандайдыр аракеттерди жасаган.

 администратор макамына ээ.

Оңдоп-түзөөлөрдүн жалпы саны .

 Статистика 
 2007-жыл — 1000 макала.
 2008-жылдын марты — 2000 макала.
 2009-жылдын марты — 3000 макала.
 2010-жылдын 17-январы — 7000 макала.
 2011-жылдын 16-декабры — 120 000 макала.
 2012-жылдын 29-ноябры — 200 000 макалаWikimedia News .

 Логотип 

 Булактар 

 Тышкы шилтемелер 
Казак Википедиясынын статистикасы 
Казак Википедиясынын статистикалык көрсөткүчү 
Казак Википедиясынын мобилдик нускасы 

Категория:Википедия бөлүгү
Жанчаров Ырызалы

Жанчаров Ырызалы thumb|center|200pxЖалпы маалыматТөрөлгөндө берилген аты: Ырызалы ЖанчаровТуулган жылы: 1948-жылы 13-январь Туулган жери: Авлетим айылы, Аксы району, КыргызстанӨлкө: 22px|border|Кыргызстан желегиКыргызстанИшмердүүлүгү: Акын, журналист

Акын, жазуучу жана журналист Ырызалы Жанчаров Аксы районунун Авлетим айылында 1948-жылы 13-январда туулган. 
1969-жылы Ош мамлекеттик педагогикалык институтун бүтүргөндөн кийин Аксы райондук «Жаңы турмуш» гезитинде адабий кызматкер, жооптуу катчы, редактордун орунбасары болуп иштеп, 1972-жылы комсомолдун Жаңы-Жол райкомунун катчысы болуп шайланган. 1975–1977-жж. Ош облусунун Алай райондук «Күжүрмөн эмгек» гезитинде редактор болгон. 1977–1979-жж. Ташкендеги Жогорку партиялык мектепте окуган. 
1979–1987-жж. Баткен райондук «Кызыл-Туу» гезитинин редактору, 1987-жылы Ош облустук «Ленин жолу» гезитинин редакторунун орун басары, 1988–1990-жж. Кыргызстан Компартиясынын Ош обкомунун массалык маалымат каражаттары менен иштөө жана коомдук пикирлерди иликтөө секторунун башчысы болгон. 1991–1992-жж. Жалал-Абад облустук «Акыйкат жарчысы» гезитин уюштуруп, анын башкы редактору болуп эмгектенген. 1992-жылы Жалал-Абад токой чарба башкармасынын аймактык инженери, 1994-жылы Авлетим айылдык Кеңешинин төрагасы, 1996-жылы Авлетим айыл өкмөтүнүн башчысы, 2000-жылы Ы.Акылбеков атындагы орто мектепте директор болуп иштеген. 1966-жылдан баштап ырлары, аңгемелери, публицистикалык чыгармалары, очерктери республикалык басылмаларда жарыяланып, 2004-жылы «Сапарга чыгуу» аттуу көркөм публицистика жана ырлар жыйнагы жарык көргөн.
Бир нече жолу Кыргыз ССР Журналисттер союзунун катчылыгынын жана башкармалыгынын мүчөлүгүнө шайланып, Ош, Жалал-Абад облустук Журналисттер уюмунун башкармасынын төрагасы болуп келген. Эки жолу айылдык, беш жолу райондук Кеңешке депутат болгон. 
Ы.Жанчаров Кыргыз ССР Жогорку Советинин Ардак грамотасы менен сыйланган. 1974-жылдан СССР Журналисттер союзунун, 2004-жылдан Кыргыз Республикасынын Улуттук жазуучулар союзунун мүчөсү. 

 Жарык көргөн китептери 

 Кыргыз тилинде 

 Сапарга чыгуу: Көркөм публицистика жана ырлар. – Б., 2004.
 Кут түнөгү тоолордо: Ырлар жана поэмалар – Б., 2009.
Ак ийилип сынбайт: Тарыхый роман - Б., 2013.
Каректеги аалам: Ырлар жыйнагы - Б.,2016.
Аксы - талант казынасы: Антология - 2016.
Мансап курмандыгы: Повесть, аңгемелер - 2016.
Ныязаалы Борош уулу: Поэма - 2016.
Мурас: Публицистикалык очерк - 2017.
Коогалаң доор: Тарыхый роман - 2019.
Устат: Публицистикалык очерк - 2019

 Колдонулган адабияттар 
 Кыргыз Республикасынын жазуучулары/Кыргыз Республикасынын Мамлекеттик интеллектуалдык менчик кызматы (Кыргызпатент)/Түзүүчүлөр: М. Ааматов, А.Чекиров, Ө.Калыева. – Б.: 2011. Т.2 – 456 б. ISBN 978-9967-26-379-6

Категория:Инсандар:Кыргызстан
Категория:Акындар
Ташмамбетова Таалайгүл

Ташманбетова, Таалайгүл 
thumb|center|180px|Т.Ташманбетова "Жараланган турналар -2" фильминдеЖалпы маалыматТөрөлгөндө берилген аты: Ташманбетова ТаалайгүлТуулган жылы: 1971-жыл Туулган жери: Жан-Булак айылы, Нарын району, Нарын облусу, КыргызстанӨлкө: 22px|border|CCCР желеги СССР→22px|border|Кыргызстан желеги КыргызстанИшмердүүлүгү: театр жана кино артисти, педагогЧыгармачылык активдүүлүгү: 1993-жылдан баштапТеатр: Кыргыз мамлекеттик академиялык драма театры 
Ташманбетова, Таалайгүл – театр жана кино артисти, педагог. 
 Өмүр баяны 
Таалайгүл Ташмамбетова Нарын шаарынан орто мектепти аяктагандан кийин 1988-жылы Фрунзе шаарындагы Кыргыз мамлекеттик академиялык драма театрынын театр окуу жайына келип кирет. 
Театр окуу жайнын 1-курсун бүтүрүп, Таалайгүл ошол эле жылы Москвадагы М.С.Щепкин атындагы жогорку театр окуу жайына өтөт. 
1993-жылы Москвадан М.С.Щепкин атындагы жогорку театр окуу жайын аяктап келип, Кыргыз мамлкеттик академиялык драма театрына артисттик кызматка кабыл алынат. 
Артисттик менен кошо эле Таалайгүл мугалимдик кесипти кошо алып жүрө баштайт. Кыргыз мамлекеттик Б.Бейшеналиева атындагы искусство институтуна мугалим болуп орношот. 
Таалайгүл 2005-2009-жылдары "Туризм менеджерлиги" адистигин алып чыккан. 
Азыркы учурда кыргыз телевидениесинде диктордук мектептин "Сахна кеби" сабагынын мугалими. Ошондой эле "Марал FM" журналисттеринин дагы мугалими. Андан сырткаары Нурзат Токтосунованын алып баруучулук студиясынын мугалими.
Таалайгүл кийин театрдан кетип, биротоло педагогдук кесипке оойт. Ошентсе дагы артисттик кесибинен биротоло кол үзгөн жок. Чыгармачылыгын кино жаатында ийгиликтүү улантты. 
Ал биринчи жолу “Сенин тилиң- Манастын тили” кыска метраждуу фильмине ийгийликтүү тартылган соң, “Жараланган турналар -2” фильминде, борбордук ролдордун бирин адистердин жана көрүүчүлөрдүн пикири боюнча жогорку чеберчиликте ойноду. 
Таалайгүл Кыргыз-Түрк Манас университетинин консерваториясынын жана Кыргыз улуттук академиялык Т.Абдумомунов атындагы драма театрынын алдындагы театр колледжинин мугалими. 

 Театрда ойногон негизги ролдору 
 Кишимжан (Ж. Садыков, “Манастын уулу Семетей”) 
 Айша ( Р.Шүкүрбеков, “Жапалак Жатпасов”) 
 Кинодогу ролдору 
 Апасы (“Сенин тилиң-Манастын тили”, реж.Ж. Кулмамбетов) 
 Айгүл (“Жараланган турналар - 2”, реж.Ж. Кулмамбетов) 

 Интернет шилтемелер 
Категория:Педагогдор
Категория:Кыргыз театры
Категория:Кыргыз киносу
Категория:Кыргызстан аялдары
Категория:Кыргыз таануу
Категория:Нарын облусу
Категория:Таажы-2012
Категория:Искусство
Категория:Маданият
Категория:СССР
Категория:Көркөм өнөр
Категория:Манас эпосу
Категория:Кыргыз маданияты
Категория:Кыргыз медиасы
Каама

thumb|Каама.
thumb|upright
Каама (лат. Alcelaphus caama) — Африкада жашоочу жуп туяктуу, үлүкмүйүз кийиктердин бир түрү.

 Колдонулган адабияттар 
 А. А. Алдашев. Биология терминдеринин жана айбанат аттарынын орусча-кыргызча сөздүгү. - Бишкек, 1998. ISBN 9967-11-027-9

Категория:Сүт эмүүчүлөр 
Категория:Биология терминдеринин жана айбанат аттарынын орусча-кыргызча сөздүгүнүн негизиндеги макалалар
Доңуз

thumb|Кадимки доңуз.
Кадимки доңуз (лат. Sus scrofa, L. 1758) - жапайы чочко.

Денесинин уз. 2 м че, бийикт. 1,2 м, салм. 300 кг га жетет. Үстүңкү жана астыңкы азуусу ууртунан чыгып, ийрек болот. Денеси кылчык жүн менен, кышкысын тыбыт менен капталат. Чоңунун өңү буурул; торопоюнун агыш жолжол тагы бар. Каман Түндүк Африка, Европа жана Азияда; Балтика бою, Белоруссия, Украина, Волга бою, Орто Азия, Казакстан ж. б. жерлерде көбүнчө токойдо кездешет.
 
Кыргызстандын Сары-Челек, Арстанбап ж. б. токойлуу жерлеринде да көп жолугат.
Ал өсүмдүк тамыры, жапайы алма, алмурут, доңуз жаңгак, чөп, курт ж. б. жейт.
Үйүрү чакан, көбүнчө түнкүсүн оттойт. Ноябрь - январда күүлөп, март - май айында 3-4 торопой тууйт.
Эти тамак-ашка, териси, жүнү өнөр жайда пайдаланылат.
 
Үй чочкосу Камандан келип чыккандыктан анын эркеги да каман деп аталат.
Кальмар униясы Дания королдорунун бийлигине баш ийген Дания, Норвегия (Исландия менен бирге) жана Швециянын (Финляндия менен кошо) бирикмеси. Уния (бирикме) немецтердин экономикалык жана саясий экспапсиясына каршы күрөшүү максатында Кальмар шаарында (Швеция) 1397-ж.түзүлгөн. Бул үч королдуктун бирикмеси анча бекем болгон эмес. Экономикалык жана саясий жактан чыңыраак Дания Швеция менен Норвегияны толук баш ийдирүүгө аракеттенген. Униядан Швеция чыккандан тартып (1523) ал өз күчүн жогото баштаган. Дания - Норвегия бирикмеси 1814-жылга чейин сакталган.

 Колдонулган адабияттар 
 Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Фрунзе: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1978. Том 3. Ирик - Лактар. -640 б.
 А. А. Алдашев. Биология терминдеринин жана айбанат аттарынын орусча-кыргызча сөздүгү. - Бишкек, 1998. ISBN 9967-11-027-9

Категория:Сүт эмүүчүлөр 
Категория:Биология терминдеринин жана айбанат аттарынын орусча-кыргызча сөздүгүнүн негизиндеги макалалар
Желкендүү каманбалыктар

thumb|катары каманбалык (Н. Typus).
Желкендүү каманбалыктар (лат. Histiopterus) каманбалыктардын бир уруусу, буларга өкүл катары каманбалык (лат. Н. Typus) кирет.

 Колдонулган адабияттар 
 А. А. Алдашев. Биология терминдеринин жана айбанат аттарынын орусча-кыргызча сөздүгү. - Бишкек, 1998. ISBN 9967-11-027-9

Категория:Балыктар 
Категория:Биология терминдеринин жана айбанат аттарынын орусча-кыргызча сөздүгүнүн негизиндеги макалалар
Сыякуштар, тооргулар

thumb|буларга сыякуш (Moschus moschiferus).
Сыякуштар, тооргулар (лат. Moschidae) — кебетеси бугуга окшош, мүйүзү кичине айбандардын бир тукуму, буларга сыякуш (лат. Moschus moschiferus), тооргу кирет.

 Колдонулган адабияттар 
 А. А. Алдашев. Биология терминдеринин жана айбанат аттарынын орусча-кыргызча сөздүгү. - Бишкек, 1998. ISBN 9967-11-027-9

Категория:Сүт эмүүчүлөр‎ 
Категория:Биология терминдеринин жана айбанат аттарынын орусча-кыргызча сөздүгүнүн негизиндеги макалалар
Кабрилья

thumb|Кабрилья.
Кабрилья (лат. Epinephelus guttatus) – океан балыктарынын бир түрү. 

 Колдонулган адабияттар 
 А. А. Алдашев. Биология терминдеринин жана айбанат аттарынын орусча-кыргызча сөздүгү. - Бишкек, 1998. ISBN 9967-11-027-9

Категория:Балыктар 
Категория:Биология терминдеринин жана айбанат аттарынын орусча-кыргызча сөздүгүнүн негизиндеги макалалар
Кавалла

thumb|Кавалла.
Кавалла (лат. Scomberomorus cavalla) макрель балыктарынын бир түрү.

 Колдонулган адабияттар 
 А. А. Алдашев. Биология терминдеринин жана айбанат аттарынын орусча-кыргызча сөздүгү. - Бишкек, 1998. ISBN 9967-11-027-9

Категория:Балыктар‎ 
Категория:Биология терминдеринин жана айбанат аттарынын орусча-кыргызча сөздүгүнүн негизиндеги макалалар
Доңузчычкандар

thumb|Доңузчычкан (Cavia porcellus).
Доңузчычкандар (лат. Cavia) — лабораторияда колдонулуучу кемиргич майда, желиндүү айбандардын бир уруусу.

 Колдонулган адабияттар 
 А. А. Алдашев. Биология терминдеринин жана айбанат аттарынын орусча-кыргызча сөздүгү. - Бишкек, 1998. ISBN 9967-11-027-9

Категория:Сүт эмүүчүлөр 
Категория:Биология терминдеринин жана айбанат аттарынын орусча-кыргызча сөздүгүнүн негизиндеги макалалар
Каволиния

thumb|Cavolinia tridentata.
Каволиния (лат. Cavolinia) үлүлдөрдүн бир уруусу.

 Колдонулган адабияттар 
 А. А. Алдашев. Биология терминдеринин жана айбанат аттарынын орусча-кыргызча сөздүгү. - Бишкек, 1998. ISBN 9967-11-027-9

Категория:Моллюскалар‎ 
Категория:Биология терминдеринин жана айбанат аттарынын орусча-кыргызча сөздүгүнүн негизиндеги макалалар
Кагулар

thumb|Кагу (Rhynochetos jubatus).
Кагулар (лат. Rhinochetos) – куштардын бир түркүмү, Жаңы Каледония аралында жашашат.

 Колдонулган адабияттар 
 А. А. Алдашев. Биология терминдеринин жана айбанат аттарынын орусча-кыргызча сөздүгү. - Бишкек, 1998. ISBN 9967-11-027-9

Категория:Канаттуулар‎ 
Категория:Биология терминдеринин жана айбанат аттарынын орусча-кыргызча сөздүгүнүн негизиндеги макалалар
Кагуан, териканат

thumb|Кагуан.
thumb
Кагуан, териканат (лат. Cynocephalus volans, L. 1758) Түштүк-Чыгыш Азиянын токойлорунда учуп жашоочу желиндүү айбандардын бир түрү.

 Колдонулган адабияттар 
 А. А. Алдашев. Биология терминдеринин жана айбанат аттарынын орусча-кыргызча сөздүгү. - Бишкек, 1998. ISBN 9967-11-027-9

Категория:Сүт эмүүчүлөр 
Категория:Биология терминдеринин жана айбанат аттарынын орусча-кыргызча сөздүгүнүн негизиндеги макалалар
Дудук каздар (уруу)

thumb|Branta canadensis.
Дудук каздар (лат. Branta) - канаттуулардын өрдөк сымалдар тукумундагы уруусу. Башы кичине, кыска тумшугу жана таманы кара. Анын 4 түрүнүн экөө КМШ өлкөлөрүндө кездешет. Кара дудук каздардын салмагы 2 кгга жакын. Алар Сибирде (Ямалдан Чукоткага чейин), Түндүк Америкада (Аляскадан Гренландияга чейин) уялайт. Ак жаак дудук каздар Жаңы Жердин түштүк аралдарын, Шпицбергенди, Гренландиянын чыгыш бөлүгүн мекендейт. Канада дудук каздарынын салмагы 1,5-8 кг, Түндүк-Батыш Америкада жашайт. Кызыл төш дудук каздары Обь дарыясынан Хатангага чейин таралган. Көбүнчө суу өсүмдүктөрү менен азыктанат. Алардын 1 түрү жана 1 түрчөсү ТКЭСтин кызыл китебине катталган.

 Колдонулган адабияттар 
 “Кыргызстан”. Улуттук энциклопедия: 3-том. Башкы ред. Асанов Ү. А., Б.: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2011. ISBN 978–9967–14–074–5

Категория:Канаттуулар 
Категория:Биология терминдеринин жана айбанат аттарынын орусча-кыргызча сөздүгүнүн негизиндеги макалалар
Казуарлар

thumb|кадимки казуар.
Казуарлар (лат. Casuariidae) - Австралияда жана ага жакын аралдарда жашоочу куштардын бир түркүмү, тоо куштарга окшош, буларга казуар сымалдуулар тукуму , бир нече түрү: казуар-мурук кадимки казуар (Casuanus casuarius) кирет.

Казуарлар – колому ири учпоочу канаттууларга кирет. Чон особдорунун (шлемоносный казуар) – колому 1,5-1,8 м чейин жетип, салмагы 60 кг чыгат. Ошондуктан да казуарлар колому боюнча Австралиядагы эн ири, дуйно жузу боюнча 2-орунда турган канаттуулар болуп саналат. 

3 турундо тен «шлем» деп аталуучу осундулору бар. Ал муйуз сымал, айланасы катуу материалдан туруп, губкалуу структураны берет. Бул шлемдин кызматы тууралуу ар турдуу версиялар айтылат. Кээ бирлери жыныстык диморфизмдин белгиси десе, айрымдары чуркоосуна жардам берет деп божомолдошот. 

Башында ал эми турундо моюн каптоосунда да жуну жок. Ушул эле 2 турунун кулактарында «Асылып турган» «сойколору» жайгашкан (муруктан сырткары). Жун каптоосу кара жана жумшак, канаттары рудиментардык, 5-6- редуценттик ийне сымал тукчолору бар. Эн негизги манжасында тырмагы бар (коготь) булл анын рептилиялардан алган примитивдик «мурасы» болуп саналат. Бул жундорду айрыкча Жаны Гвинеянын уруулары кооздук учун аксессуарлар (майрам койноктору учун) колдонууну жакшы корушот. Ургаачылары эркектерине салыштырмалуу чон жана ачык тусто. 

 Колдонулган адабияттар 
 А. А. Алдашев. Биология терминдеринин жана айбанат аттарынын орусча-кыргызча сөздүгү. - Бишкек, 1998. ISBN 9967-11-027-9

Категория:Канаттуулар‎
Категория:Биология терминдеринин жана айбанат аттарынын орусча-кыргызча сөздүгүнүн негизиндеги макалалар
Кайман сымалдуу балыктар

thumb|Lepisosteus oculatus.
Кайман сымалдуу балыктар (лат. Lepisosteidae) — Америка континентинин өзөндөрүндө, көлдөрүндө жашоочу балыктардын бир тукуму.

 Колдонулган адабияттар 
 А. А. Алдашев. Биология терминдеринин жана айбанат аттарынын орусча-кыргызча сөздүгү. - Бишкек, 1998. ISBN 9967-11-027-9

Категория:Балыктар 
Категория:Биология терминдеринин жана айбанат аттарынын орусча-кыргызча сөздүгүнүн негизиндеги макалалар
Каймандар

thumb|Caiman yacare.
Каймандар (лат. Caimaninae) — аллигатор тукумундагы крокодилдердин бир систематикалык тобу, буларга уч уруу жана бир нече түр кирет: крокодил кайманы (Caiman crocodilus), кара кайман (Melanosuchus niger), жазы тумшук кайман (Caiman latirostris), жылма маңдай каймандар (уруу) (Paleosuchus), тостогой каймандар (уруу) (Caiman), кара каймандар (уруу) (Melanosuchus).

 Колдонулган адабияттар 
 А. А. Алдашев. Биология терминдеринин жана айбанат аттарынын орусча-кыргызча сөздүгү. - Бишкек, 1998. ISBN 9967-11-027-9

Категория:Жаныбарлар‎ 
Категория:Биология терминдеринин жана айбанат аттарынын орусча-кыргызча сөздүгүнүн негизиндеги макалалар
Кайралар

thumb|upright|ичке тумшук кайра (Uria aalge).
Кайралар (лат. Uria) - чистиктер түркүмүндөгү, сууда сүзүп, түндүк уюлдун тегерегинде жашоочу куштардын бир уруусу, буларга төмөнкүлөр кирет: Беринг кайрасы, тултук тумшук кайра (Uria lomvia), ичке тумшук кайра (U. aalge).

 Колдонулган адабияттар 
 А. А. Алдашев. Биология терминдеринин жана айбанат аттарынын орусча-кыргызча сөздүгү. - Бишкек, 1998. ISBN 9967-11-027-9

Категория:Канаттуулар 
Категория:Биология терминдеринин жана айбанат аттарынын орусча-кыргызча сөздүгүнүн негизиндеги макалалар
Кайсака

thumb|Кайсака.
Кайсака (лат. Bothrops atrox) – найзабаш жыландардын бир түрү.

 Колдонулган адабияттар 
 А. А. Алдашев. Биология терминдеринин жана айбанат аттарынын орусча-кыргызча сөздүгү. - Бишкек, 1998. ISBN 9967-11-027-9

 

Категория:Жыландар 
Категория:Биология терминдеринин жана айбанат аттарынын орусча-кыргызча сөздүгүнүн негизиндеги макалалар
Какадулар

thumb|сары үрпөктүү какаду (Cacatua galerita).
thumb
Какадулар (лат. Cacatuidae) — Австралия тотуларынын бир тукумчасы, буларга төмөнкү уруулар жана түрлөр кирет: кара какадулар (уруу) (лат. Cacatua niger), сары үрпөктүү какаду (C. galerita), инка-какаду (C. leadbeateri), Молукк какадусу, кызгылтым какаду (C. roseicapilla), кара какаду (Probosciger aterrimus), ак кулак кара какаду (Calyptorhynchus baudinii); кышкуйрук кара какаду (Calyptorhynchus magnificus).

 Колдонулган адабияттар 
 А. А. Алдашев. Биология терминдеринин жана айбанат аттарынын орусча-кыргызча сөздүгү. - Бишкек, 1998. ISBN 9967-11-027-9

Категория:Канаттуулар‎ 
Категория:Биология терминдеринин жана айбанат аттарынын орусча-кыргызча сөздүгүнүн негизиндеги макалалар