Zhantas/Cleaned-Kyrgyz_Wikipedia huggingface dataset:
Улут

Улут – 1) адамдын тилинин, маданиятынын, психологиясынын, каада–салттарынын, жашоо ыңгайынын өзгөчөлүктөрү менен айырмаланган кишилердин белгилүү бир этностук жалпылыгына таандыктыгы. 2) бир катар роман мамлекеттеринде (исп. nacionalidad ) жарандыкты же букаралыкты (Испания), же адамдын өзүнүн мазмуну боюнча жарандык мамилеге толук дал келбесе да (алып айтсак, Мексикада мексика У-на ээ, жашы жеткен жана «татыктуу жашоо ыңгайын алып жүргөн» гана адам жаран катары таанылат), белгилүү бир улуттук мамлекетке таандыктыгын билдирүү үчүн колдонулуучу аталгы.

 Колдонулган адабияттар 
Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр 
Категория:Терминдер жана түшүнүктөр
Улуттар лигасы

Улуттар лигасы – 1920–1946-жылдардагы универсалдуу эларалык уюм, азыркы Бириккен Улуттар Уюмунун түпкү теги. Биринчи дүйнөлүк согуштан кийин, эларалык кызматташтыкты өнүктүрүү, согуштук жаңжалдарды болтурбоону алдыналууга көмөктөшүү жана бүткүл дүйнөлүк тынчтыкты жана коопсуздукту чыңдоо үчүн түзүлгөн. У. л-нын ишмердиги көп жагынан бирдей милдеттер тагылган жана алдыларында туруктуу секретариат түзүлгөн Кеңеш жана Жыйын тарабынан ишке ашырылат. У. л-нын жайгашкан жери Женева (Швейцария) болгон. СССР 1934–1939-жылдары У. л-нын мүчөсү болгон. БУУ уюштурулганына байланыштуу таркатылган.

 Колдонулган адабияттар 
Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Улутташтыруу

Улутташтыруу – мамлекеттин социалдык-экономикалык саясаттагы ишчарасы, ага ылайык жеке менчикте турган мүлк мамлекеттик менчикке өткөрүлөт. Жарандардын жана юридикалык жактардын менчигине таандык мүлктөрдү У. жолу менен мамлекеттик менчикке айландыруу ээсине У-ылган буюмдардын жана аны тартып алууга байланыштуу башка чыгымдардын наркын калыбына келтирүү менен КР Конституциясына ылайык кабыл алынган мүлктөрдү У. мыйзамынын негизинде гана жүргүзүлөт.

 Колдонулган адабияттар 
Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Улуттук банктар

Улуттук банктар – 1) айрым өлкөлөрдөгү борбордук банктардын аталышы. КР мыйзамдарына ылайык Улуттук банк– КР банкы жана анын менчигинде турат; 2) ошол мамлекетте катталган чет өлкөлүк банктарга карама–каршы банктар; 3) Россия Федерациясында Борбордук банктын РФ курамындагы республикалардагы аймактык мекемелеринин аталышы (м.: Татарстандын улуттук банкы); 4) АКШда ишмердүүлүгү федералдык мыйзамдар менен жөнгө салынган коммерциялык банктардын аталышы.

 Колдонулган адабияттар 
Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Улуттук валюта

Улуттук валюта – белгилүү бир мамлекеттин аймагында эсептешүүлөр менен төлөмдөрдү жүргүзүүгө колдонуу үчүн мамлекет (мамлекеттик же борбордук банк) тарабынан чыгарылган валюта.

 Колдонулган адабияттар 
Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Улуттук валюта тутуму

Улуттук валюта тутуму – өлкөнүн тышкы экономикалык байланыштарын камсыз кылуу үчүн валютанын иштөөсүнө түрткү берүүчү экономикалык, акча-кредиттик мамилелердин жыйындысы. У. в. т. төмөндөгү негизги элементтерди өзүнө камтыйт: улуттук валютаны; валюта корунун белгилүү бир көлөмү менен курамын; валюта теңдештигин; улуттук валютанын курсу менен анын аракет тартибин; валютанын өтүмдүүлүк шартын; накталай (жок) болуусун жана валюталык чектөөлөрдүн негизги түрлөрү менен усулдарын; эларалык эсептер менен анын түрлөрүнүн кредиттик жабдууларын колдонуунун иштеп жаткан режимин; өлкөнүн валюталык мамилелерин жөнгө салуучу улуттук органдар менен мекемелердин статусун; улуттук валюта жана алтын базарынын иштөө шартын.

 Колдонулган адабияттар 
Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Кыргыз Республикасынын Улуттук гвардиясы

thumb|Улуттук күзөтчүлөр 701чи аскердик бөлүгүнүн жоокерлери Ала-Тоо аянтында өз ордуларында турушту.

Кыргыз Республикасынын Улуттук гвардиясы — Кыргызстандын Куралдуу Күчтөрүнүн курамындагы улуттук гвардиясы. 1991-жылы 3-декабрда Кыргызстандын президенти А.Акаевдин жарлыгы менен түзүлгөн.

1992-жылы 20-июлда жоокерлер биринчи ант беришти. Улуттук гвардия протоколдук жана салтанаттуу мүнөздөгү функцияларды, стратегиялык объектилерди коргоо жана коргоо, табигый кырсыктардын жана өзгөчө кырдаалдардын кесепеттерин жоюу боюнча милдеттерди аткарат.“Манас” транзиттик борбору жабылгандан кийин мурдагы америкалык авиабаза КР Улуттук гвардиясынын карамагына өткөн. Анда өзүнчө оперативдүү батальондун №708 аскер бөлүгү түзүлгөн. 2014-жылдын 12-мартында Ички аскерлер Ички иштер министрлигинин карамагынан Улуттук гвардиянын карамагына өткөн. 2018-жылы Сооронбай Жээнбеков ички иштер органдарын кайтарган. Алар Улуттук гвардиянын курамында болууну токтотушту

 Колдонулган адабияттар 
Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Улуттук жаратылыш парктары

Улуттук жаратылыш парктары – өзгөчө экологиялык, тарыхый-маданий жана эстетикалык нарктуулукка ээ, жаратылышты коргоо, рекреациялык, агартуучулук, илимий максаттарда пайдаланууга багышталган жана жаратылышты коргоо жана рекреациялык мекемелер болуп саналган жаратылыш комплекстери. КР мыйзамдарына ылайык мамлекеттик улуттук жаратылыш парктарына төмөнкү негизги милдеттер жүктөлгөн: а) жаратылыштын эталондук жана уникалдуу жаратылыш комплекстерин жана объекттерин сактоо; б) маданий жана жаратылыш мурастарын (археологиялык, тарыхый, этнографиялык жана башка объекттерди, ошондой эле өзгөчө ажайып ландшафтарды) сактоо; экологиялык агартуу жана жаратылыш койнунда калктын эсалуусун уюштуруу.

 Колдонулган адабияттар 
Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Улуттук коопсуздук

Улуттук коопсуздук – мамлекеттин жана коомдун, инсандын жашоо кызыкчылыктарынын ички жана тышкы коркунучтардан корголуусунун кепилденген абалы. Улуттук коопсуздуктун негизги объекттерине: инсан – анын укуктары жана эркиндиктери; коом – анын материалдык жана руханий нарктуулуктары; мамлекет – анын конституциялык түзүлүшү, эгемендүүлүгү жана аймактык бүтүндүгү кирет.

 Колдонулган адабияттар 
Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Улуттук коопсуздук коркунучу

Улуттук коопсуздук коркунучу – инсандын, коомдун жана мамлекеттин жашоолорунун абдан маанилүү кызыкчылыктарына коркунуч келтирүүчү жагдайлардын жана шарттардын жыйындысы. Улуттук коопсуздук объекттерине карата мүмкүн болуучу жана айкын коркунуч келтирүүлөр ички жана тышкы коопсуздукту камсыз кылуу боюнча иштердин мазмунун аныктайт.

 Колдонулган адабияттар 
Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Улуттук өкүлчүлүк

Улуттук өкүлчүлүк – конституциялык-укуктук принцип, ага ылайык жалпы улуттук мыйзам чыгаруу (өкүлчүлүктүү) органына депутат болуп шайланган адам, анда жалпы улуттун өкүлү болот. У. ө. депутатта эркин мандаттын болуусун, б. а. өзүнүн шайлоочуларынын алдында наказ (эрк) аткарууда юридикалык милдеттенме болбосун талаптайт. У. ө. ошондой эле конкреттүү депутаттын өзү депутат болуп шайланган аймакты жоготуусу, анын депутаттык ыйгарым укуктарынын токтоосуна алып келбейт дегенди билдирет. У. ө-тү этностук өкүлчүлүктөн айырмалоо керек.

 Колдонулган адабияттар 
Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Улуттук мамлекет

Улуттук мамлекет – белгилүү улуттун (сөздүн этномаданий маанисинде) өз тагдырын өзү чечүү таризине ээ экенин, барынан мурда ошол улуттун эркин чагылдырарын билдирүүчү мамлекеттин конституциялык-укуктук статусунун мүнөздөмөсү. Мамлекеттин улуттук мүнөзү жөнүндөгү жобо, м.: Румыниянын Конституциясынын 1-ст. камтылган.

 Колдонулган адабияттар 
Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Улуттук режим

Улуттук режим – эларалык келишимдерде колдонулуучу принцип, ага ылайык келишим түзүүгө катышып жатышкан бир мамлекеттин жеке жана юридикалык жактарына башка мамлекеттин аймагында дагы анын өзүнүн жеке жана юридикалык жактарына берилгендей эле укуктар, жеңилдиктер жана артыкчылыктар берилет. У. р. мамлекеттин мыйзамдарында белгиленүүсү ыктымал.

 Колдонулган адабияттар 
Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Улуттук стандарт

Улуттук стандарт – стандартташтыруу боюнча улуттук органдар тарабынан кабыл алынган стандарт (кара:Мамлекеттик стандарт).

 Колдонулган адабияттар 
Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Улуттук тасма

Улуттук тасма – төмөнкү талаптарга жана шарттарга жооп берген тасма : эгер тасманын продюсеру – белгиленген тартипте КР аймагында катталган КР жараны же юридикалык жагы болсо; эгер тасманын авторлору – КР жарандары болсо; эгер тасманын тартуучу тобунун курамына (режиссер-коюучулары, оператор-коюучулары, операторлору, сүрөтчү-коюучулары, кийим-кече боюнча сүрөтчүлөрү, кураштыруучулары, башкы каармандарды ойноочу аткаруучу-актерлору) 30 пайыздан ашуун КР жарандыгына ээ эмес адамдар кирсе; эгер тасма мамлекеттик же КР башка элдеринин тилинде тартылса; эгер тасманы өндүрүү, нускалоо, прокаттоо жана көрсөтүү боюнча иштердин жалпы көлөмүнүн 50 пайыздан кем эмеси белгиленген тартипте КР аймагында катталган кинематография уюмдары тарабынан ишке ашырылса. У. т. катары ошондой эле КР тийиштүү эларалык келишим шарттарын сактаган учурларда чет өлкөлүк кинематография уюмдары менен биргелешип тартылган тасмалар да каралышы мүмкүн.

 Колдонулган адабияттар 
Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Улуттук тең укуктуулук

Улуттук тең укуктуулук – конституциялык принцип: бир мамлекеттин баардык жарандарынын алардын улутуна карабастан тең укуктуулугун; ошондой эле улутуна карабастан адамдардын тең укуктуулугун; конкреттүү мамлекетте улуттук жалпылыктардын тең укуктуулугун билдирет.

 Колдонулган адабияттар 
Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Улуттук энергетика тутуму

Улуттук энергетика тутуму – диспетчердик кызмат тарабынан борборлоштурулган ыкчам башкаруу жана иш тартибинин жалпылыгы менен байланышкан электростанциялардын, гидроэлектростанциялардын, электр (анын ичинде улуттук электр тармагы) жана жылуулук тармактарынын аракеттеги комплекси.

 Колдонулган адабияттар 
Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Улуттук юрисдикция

Улуттук юрисдикция – 1) ошол эле мамлекеттин юрисдикциясы дегенди билдирет (эларалык юрисдикция дегенден айырмаланып); 2) мамлекеттин юрисдикциясынын бир түрү (аймактык юрисдикциядан айырмаланып).

 Колдонулган адабияттар 
Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Улуу мамлекеттер

Улуу мамлекеттер – өзүнүн аскердик-саясий мүмкүнчүлүктөрүнө жараша эларалык жана эларалык- укуктук мамилелер тутумуна чечүүчү таасир берүүчү мамлекеттер. Экинчи дүйнөлүк согуштан кийин БУУнун Коопсуздук Кеңешинин туруктуу мүчөлөрү: РФ (1991-жылдын 21-декабрына чейин – СССР), АКШ, Улуу Британия, Франция жана Кытай шарттуу түрдө У. м. болуп эсептелет. У. м-дин заманбап статусу мамлекеттердин эгемендүү теңчилдик принцибине карама-каршы келбейт, алардын эларалык турмуштагы анык саясий-укуктук маанисин чагылдырып турат. БУУнун Уставында бекитилген У. м-дин өзгөчө абалы алардын тынчтыкты жана жалпы коопсуздукту сактоодогу башкы жоопкерчиликтерин баса белгилеп турат. Ушул жооп-керчиликтерине байланыштуу У. м-дин бул өлкөлөрдүн БУУнун Коопсуздук Кеңешиндеги бир добуштуулук принцибинде бышыкталган өзгөчө укуктары бар.

 Колдонулган адабияттар 
Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Үлүшпайда

Үлүшпайда – 1) акционердик коомдун салыктарды төлөгөндөн кийин жөнөкөй акциялар (добуш берүү укугуна ээ) боюнча акционерлерге акчалай, акциялай, буюмдай же башка баалуу кагаздар менен төлөп берүүчү таза кирешесинин бир бөлүгү. Ү. көлөмү киреше көлөмүнө жана артыкчылыктуу акциялар (добуш берүү укугу жок) боюнча акционерлердин чогулушунун чечимине байланыштуу болот. Ү. аныкталган көлөмгө ээ; 2) кооперативдин таза кирешесинин кооператив мүчөлүрүнө үлүштөрү боюнча төлөнүп берилүүчү бөлүгү.

 Колдонулган адабияттар 
Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Үлүшпайда упайы

Үлүшпайда упайы – баалуу кагаздын аны көрсөткөндө жылдын жыйынтыгы боюнча анда белгиленген үлүшпайда төлөнүп берилүүчү купону (кыркма талон).

 Колдонулган адабияттар 
Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Үлүшпайданы каттоо

Үлүшпайданы каттоо – үлүшпайда алуучу акциялардын баардык кармоочуларын каттоо. Акция кармоочуларды Ү. к. жүрүшүндө, эреже катары, үлүшпайда которулуучу эсептин дареккаты маалымадалат.

 Колдонулган адабияттар 
Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Үлүштүк инвестициялык фонд

Үлүштүк инвестициялык фонд – инвестициялык үлүштөрдү ачык сатуу жолу менен башкаруучу компания ишенимдүү башкарууга алган инвесторлордун мүлкүнөн, ошондой эле башкаруучу компания ишенимдүү башкаруу процессинде алган мүлктөн турган, юридикалык жакты түзбөгөн өзгөчө мүлктөрдүн тобу. Ү. и. ф. төмөнкүлөргө бөлүнөт: үлүштөрдүн ээлеринин талабы боюнча өзү эмиссиялаган инвестициялык үлүштөрдү сатып алууга милдеттүү инвестициялык фонддор; интервалдык инвестициялык фонддор, алардын инвестициялык үлүштөрү аларды ээлерине мурдатан макулдашылган мөөнөттө, бирок жылына 1 жолудан кем эмес алардын наркын төлөп берүүнү башкаруучу компаниядан талап кылуу укугун берет.

 Колдонулган адабияттар 
Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Үлүштүк менчик

Үлүштүк менчик – жарандык укукта ар катышуучунун үлүшү аныкталган жалпы менчик. Эгер Ү. м-тин катышуучуларынын үлүшү мыйзам жүзүндө аныктоого мүмкүн болбосо жана анын катышуучуларынын макулдашуусу аркылуу белгиленбесе, анда алар тең үлүштөш болуп саналат. Акы төлөп ажыратууда сатып алуу укугунун үстөмдүүлүгү жөнүндөгү укук ченемди сактоо менен, Ү. м-тин катышуучусунун өзү каалагандай сатууга, белекке берүүгө, мурастоого, күрөөгө коюуга ж. б. таризде колдонууга акысы бар.

 Колдонулган адабияттар 
Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Үлүштүк милдеттенме

Үлүштүк милдеттенме – бирнече кредитор же карызкор катышып, андагы ар кредитор анын аткарылышын талап кылууга акысы бар же андагы ар карызкор башкалар менен бирдей үлүштө милдеттенмени аткарууга милдеттүү болгон милдеттенме.

 Колдонулган адабияттар 
Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Үлүштүк мүчө төгүмү

Үлүштүк мүчө төгүмү – кооператив жана башка уюмдун мүчөсүнүн үлүштүк төгүм коруна акчалай, ошондой эле мүлк түрүндөгү төгүмү. Ү. м. т. милдеттүү же кошумча болушу мүмкүн. Ү. м. т-нүн өлчөмү алардын алган кирешелеринин бөлүнүшүнө үлүшчүлөрдүн катышуусуна тикелей таасир тийгизет.

 Колдонулган адабияттар 
Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Үлүшчү

Үлүшчү – мүлкүндө үлүштүк мүчө төгүмү бар жамаат, шериктештик же дагы башка уюм мүчөсү.

 Колдонулган адабияттар 
Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Ультиматум (кескин талап)

Ультиматум (кескин талап) (лат. ultimus – эң акыркы) – эгер эларалык мамилелерде бир мамлекеттин өкмөтүнүн экинчи бир мамлекеттин өкмөтүнө карата милдеттенмесин белгилүү мөөнөткө чейин У. аткарылбаган учурларда аны койгон өкмөт тийешелүү чара көрүүсүнүн коркунучу астында эчкандай талаш-тартыштарга жана каяшаларга жол бербеген эң акыркы талабы.

 Колдонулган адабияттар 
Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Ультимо

Ультимо (итал. ultimo – акыркы, катуу) – коммерциялык жана биржалык аталгылардагы айдын эң акыркы күнү.

 Колдонулган адабияттар 
Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Унаа каражат коштом кагазы

Унаа каражат коштом кагазы – темиржол, ички суу жолдору, аба жана автомобиль унаасы менен жөнөтүлүүчү жүктөрдү ташуучу, жөнөтүүчү жана жүктү алуучунун ортосундагы мамилелерди жөнгө салуучу негизги документ. Жүктү жөнөтүүчү тарабынан белгилүү таризде толтурулуп, жүктү кабыл алуучунун дарегине жөнөтүлөт, ташуучунун алдында андагы маалыматтардын тууралыгына жооп берүүчү жөнөтүүчүнүн колу коюлат (ташуучу аны текшерүүгө укуктуу). Анда: жүктүн аталышы, ээлеген орундарынын саны, салмагы, жөнөтүлгөн жери жана баруучу жери, маркировкасы, ташып жеткирүүгө кабыл алган убактысы, жеткирүүчү күнү ж. б. көрсөтүлөт. У. к. к. к. жүктү ташып жеткирүүнү коштоп жүрөт жана барган жеринде жүктү алуучуга тапшырылат. Ташып жеткирүү келишиминин түзүлгөнүн, анын мазмунун жана ойдогудай аткарылганын күбөлөйт.

 Колдонулган адабияттар 
Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Унаа каражат ээлеринен алынуучу салык

Унаа каражат ээлеринен алынуучу салык – КРдеги жергиликтүү салыктардын бири; бийликтин жергиликтүү өкүлчүлүктүү органы тарабынан белгиленген ченемде болот. Менчигинде унаа каражаттары жана башка өзү жүрүүчү машиналар менен механизмдери бар КР жарандары, чет өлкө жарандары жана жарандыгы жок жактар салык төлөөчү болуп саналат. У. к. э. а. с. КР аймагы боюнча жылына бир ирет төлөнөт.

 Колдонулган адабияттар 
Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Унаа каражаттарын экипажы менен ижаралоо

Унаа каражаттарын экипажы менен ижаралоо – унаа каражаттарын ижаралоо келишими (убактылуу кирелөө), мында ижарага берүүчү ижаралоочуга акысын төлөө менен, унаа каражатына убактылуу ээлик кылууга жана пайдаланууга, өз күчү менен аны башкарууга жана техникалык жактан камсыз кылууга милдеттүү.

 Колдонулган адабияттар 
Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Унаа каражаттык экспедиция келишими

Унаа каражаттык экспедиция келишими – бир тарап (экспедитор) акысын алуу менен экинчи тараптын (кардардын – жүктү жөнөтүүчүнүн же жүктү алуучунун) эсебинен У. к. э. к. аныкталган жүктөрдү ташып жеткирүүгө уюштурууга же жеткирүүгө милдеттенген келишим. У. к. э. к. экспедитордун жүктү өзү же кардар тандаган унаа жана жол менен жеткирүүнү уюштуруудагы, экспедитордун өзүнүн же кардардын атынан жүктүн жеткирилишин, жөнөтүлүшүн жана кабыл алынышын камсыз кылуу, ошондой эле ташып жеткирүүгө байланышкан башка милдеттери каралат. У. к. э. к. жүктү ташып жеткирүүдө зарыл керек болуучу кошумча кызмат көрсөтүү иретинде экспортко же импортко керектүү документтерди алуу, бажылык башка иштерди аткаруу: жүктүн санын жана абалын текшерүү, аны жүктөө жана түшүрүү, салык, жыйым, ж. б. боюнча кардарга жүктөлгөн чыгымдарды төлөө, аны тийиштүү жеринде кабыл алуу сыяктуу, ошондой эле келишимде каралган башка аткарымдарды жана кызматтарды аткаруу каралышы мүмкүн.

 Колдонулган адабияттар 
Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Унаа каражаты

thumb|Унаа каражаты
Унаа каражаты – 1) КР бажы мыйзамдарында контейнерлер ж. б. унаа жабдуулары менен кошо, эларалык жүргүнчүлөр менен товарларды ташып жеткирүү үчүн колдонула турган аргандай каражаттар; б) жол менен адамдар менен жүктү же жабдууларды ташып жеткирүүгө арналып, ага орнотулган түзүлүш.

 Колдонулган адабияттар 
Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр