Рубинштейн Моисей Матвеевич

Моисей Матвеевич Рубинштейн (15-июнь 1878По паспорту — 1880., Захарово, Забайкальск областы, Орусия империясы ― 3-апрель 1953-жылы, СССР, Москва) — орус жана советтик психолог, педагог жана философ. Уюштуруучу жана Иркутск мамлекеттик университетинин биринчи ректору. Ал инсан теориясынын, социалдык психологиянын, тарбиялык психологиянын, жаштардын психологиясынын маселелерин изилдеп, үй-бүлө менен мектептин өз ара аракеттешүүсүнүн принцибин жактаган.

 Өмүр баяны 
Соодагер Матвей Яковлевич Рубинштейн менен Елена Лейзеровна (Лазаревна) Самсоновичтин үй-бүлөсүндө туулган. Анын чоң атасы Яков Михайлович Рубинштейн 1870-жылдардын башында Верхнеудинскиде отурукташкан, шаардын еврей коомунун негиздөөчүлөрүнүн бири болгон. Ал Верхнеудинск уезддик мектебинде жана Иркутск губерниялык гимназиясында окуп, аны 1899-жылы аяктаган. Ал Казан университетине тапшырган, бирок арыз жазып, кийин Берлин университетине стажировкага кеткен, андан соң Фрайбург университетинин табият таануу факультетинде окуусун уланткан.Фрайбург университетинин философия факультетине өткөн жана 1905-жылы бүтүргөнОшибочными являются сведения некоторых источников об окончании им Оренбургского университета.; Доктордук диссертациясын жактап, философия илимдеринин доктору илимий даражасына жана медалга ээ болгон. Бул учурда анын «Гегель системасынын логикалык негиздери жана тарыхтын акыры» аттуу эмгеги немис тилиндеги «Кантстюдиен» журналында жарык көргөн (анын орус тилиндеги кыскача котормосу 1905-жылы «Философия боюнча суроолор» журналында жарыяланган). 1906-жылдан бери Берлинде, Дрезденде, Гейдельбергде иштеген.

Россияга кайтып келгенден кийин 1909-жылы Москвадагы В.А.Полторацкаянын аялдардын жогорку курстарында сабак бере баштайт. 1910-жылы М.М.Рубинштейн Москвадагы Д.И.Тихомиров атындагы педагогикалык курстарда педагогикалык кафедранын деканы болуп дайындалган.

1912-жылы, Москва университетинде магистратура экзамендерин тапшыргандан кийин, Рубинштейн философия бөлүмүндө приват-доценттик кызматка ээ болгон. Ал ошондой эле Москва психологиялык коомунун толук кандуу мүчөсү болгон. Ошол эле учурда бир катар окумуштуулар менен жакын мамиледе болгон: А.Э. Крымский, Г.Г.Шпет, А.С.Орлов, А.А.Фортунатов, «Философия жана психология боюнча суроолор» журналынын редактору Л.М.Лопатин жана башкалар.

1918-1919-жылдары М.М.Рубинштейн Иркутскидеги Убактылуу Сибирь өкмөтүнүн ачык Чыгыш Сибирь университетин жетектеген. Иркутскиде Совет бийлиги орногондон көп өтпөй, 1920-жылдын 27-январында ректорлук жана университетте окутуучулук кызматты таштап, Чыгыш Сибирь эл агартуу педагогикалык институтун уюштурган. 1923-жылы май айында Рубинштейн Иркутскиден чыгып, Москвага кайтып келген.

1930-жылдары Москванын жогорку техникалык окуу жайында, Москва мамлекеттик педагогикалык институтунда, Борбордук дене тарбия институтунда, 1941-1942-жылдары Красноярск педагогикалык институтунда сабак берген; 1943-1951-жылдары - Москва мамлекеттик педагогикалык институтунун педагогика кафедрасынын профессордук кызматын аркалаган.

Сөөгү Введенское көрүстөнүнө коюлган (8 тилке).

2018-жылдын 27-октябрында Иркутск мамлекеттик университетинин негизделгенинин 100 жылдыгына карата ИМУнун административдик имаратынын жанында Рубинштейндин эстелигинин ачылуу аземи болгон.

 Үй-бүлөсү 

 Жазуучу Виктор Важдаевдин уулдары; физикалык химик Александр Рубинштейн; жарандык укук коргоочу юрист Борис Рубинштейн (1902-1937); дирижер Владимир Рубинштейн.
 Неберелери — библиограф жана өлке таануучу Анна Гдальевна Боннер (1902-1975) жана экономика илимдеринин доктору, Г.В.Плеханов атындагы Москва эл чарба институтунун профессору Лев Матвеевич Мордухович (1902-1989)Автор книги «Бесценные сокровища» (1979) и библиографического указателя «Писатели Восточной Сибири» (1956)..
 Чоң жээни — укук коргоочу Елена Георгиевна БоннерАндрей Сахаров, Елена Боннэр и друзья: жизнь была типична, трагична и прекрасна.

 Философиялык көз караштар 
Рубинштейндин кызыкчылыктарынын басымдуу чөйрөсү инсанды тарбиялоо жана билим берүү философиясы болуп саналат. Бул проблемаларды ал дүйнөлүк жана жашоону түшүнүүнүн глобалдык контекстинде карайт. Негизги философиялык чыгарманын негизги милдети («Жашоонун мааниси жөнүндө», 1-бөлүк. Ленинград, 1927; 2-бөлүм. Москва, 1927-жыл) «чыныгы турмушту жаркыратып, аны тереңдете ала турган» чындыкка жакын дүйнө таанымды издөө болуп саналат. Мындай дүйнө таанымын өнүктүрүүдө ал өзүнүн трансценденталдык аспектилерден эркин «монисттик идеал-реализм жана чыгармачыл антропоцентризм» концепциясына маанилүү роль берген. Китеп катуу идеологиялык сынга дуушар болуп, Рубинштейндин философиялык чыгармаларын басып чыгарууну токтоткон.

 Эсселер 

 Рубинштейн М. М. Идея личности как основа мировоззрения. — М., 1909.
 Рубинштейн М. М. Социализм и индивидуализм: Критически-философский очерк. — М., 1909.
 Рубинштейн М. М. Das Wertsystem Hegels und die entwertete Persönlichkeit (Система ценностей Гегеля…) // «Kantstudien», 1910
 Рубинштейн М. М. Философия истории в романе Л. Н. Толстого «Война и мир» // Русская мысль, 1910
 Рубинштейн М. М. Вопрос о совместном обучении в свете современной педагогики. — М. : Тип. Т-ва Кушнерев и К°, 1912. — 38 с.
 Рубинштейн М. М. Очерк педагогической психологии в связи с общей педагогикой. — 1-е изд. — М., 1913.
 Рубинштейн М. М. Современное образование и нравственность М. : типолитогр. т-ва И.Н. Кушнерев и Кº, 1917. - 47 с. - Отд. отт. из журн. "Вестник воспитания", 1917, № 1.
 Рубинштейн М. М. Общественное или семейное воспитание? — М., 1916. || . — 2-е изд. — М., 1918.
 Рубинштейн М. М. Очерк педагогической психологии в связи с общей педагогикой. — 3-е изд., пересмотр. и доп. — М. : Задруга, 1920.
 Рубинштейн М. М. Платон — учитель. — Иркутск, 1920.
 Рубинштейн М. М. Основы трудовой школы, 1920
 Рубинштейн М. М. История педагогических идей в её основных чертах. — 3-е изд. — Иркутск, 1922. (1-е изд. — 1916)
 Рубинштейн М. М. Проблема "Я", как исходный пункт философии. — Иркутск, 1923. — 37 с.
 Рубинштейн М. М. Проблема «Я», как исходный пункт философии // Сб. трудов профессоров и преподавателей Иркутского ун-та. — Иркутск, 1923. — Вып. 5.
 Рубинштейн М. М. Эстетическое воспитание детей. — Изд. 3-е , испр. — М. : Т-во «В. В. Думнов, наследн. бр. Салаевых», 1924. — 118, [2] с.
 Рубинштейн М. М. На путях к педагогическому самообразованию, 1925
 Рубинштейн М. М. Социально-правовые представления и самоуправление у детей. — М.: Право и жизнь, 1925. — 183 с. : табл.
 Рубинштейн М. М. Половое воспитание с точки зрения интересов культуры. — М., 1926.
 Рубинштейн М. М., Игнатьев В. Е. Психология, педагогика и гигиена юности. — М., 1926.
 Рубинштейн М. М. О смысле жизни. Ч. 1. Историко-критические очерки. — Л., 1927. — Т. 1.; 
 О смысле жизни. Ч. 2. Философия человека. — Л., 1927. — Т. 2.
 Рубинштейн М. М. Проблема учителя, 1927
 Рубинштейн М. М. Основы общей методики. — [Л.] : Мир, 1927. — 176 с.
 Рубинштейн М. М. Проблема учителя. — М.: Моск. акционер. изд. о-во, 1927. — 173, [3] с.
 Рубинштейн М. М. Юность : По дневникам и автобиографическим записям. — М., 1928.
 Рубинштейн М. М. Воспитание читательских интересов у школьников. — М., 1950.

 Булактар 

 Адабият 

 Рубинштейн Моисей Матвеевич // Педагогикалык энциклопедия. - Т. 3. - М., 1966. — С. 730
 Иркутск мамлекеттик университети (1918–1998): ректорлор, профессорлор, декандар. - Иркутск, 1998. — С. 302.
 Каменев С. А. Марксизмден тышкары (Проф. М. М. Рубинштейндин таптык позициясы жана дүйнө таанымы) // Түндүк Кавказ университетинин кабарлары. - Ростов-н/Д, 1928. - № 3 (16) .
 Никольская А. А. М.М.Рубинштейндин илимий чыгармачылыгынын кээ бир аспектилери // Психология суроолору. — 1978-жыл. - №5 .
 Иванов Д. В. M. M. Rubinstein: портрет жана негизги психологиялык идеяларга тийген // Ans. ред. А.Л.Журавлев, В.А.Кольцова, Ю.Н.Олейник Ата мекендик жана дүйнөлүк психологиялык ойдун тарыхы: Өткөндү түшүнүү, учурду түшүнүү, келечекти алдын ала көрүү: Матер. эл аралык conf. психологиянын тарыхы боюнча «IV Москва жолугушуулары», 26-29-июнь, 2006-ж - М .: АКК психология институту, 2006. - 399-404-б . Архивделген 13 апрель 2014 жылдын.
 Степанова Л. А. Рубинштейн М.М. : Мугалимдердин тарбиясы боюнча өз убагындагы ойлор // Педагогика. — 2008. - №6 . - 100-106-б . — ISSN 0869-561Х .

 Тышкы шилтемелер 

 Irkipedia боюнча өмүр баяны
 Звягин С. Иркутск университетинин уюштуруучусу жана биринчи ректору. М.М. Рубинштейн . — С. 461—474
 
 
 Под редакцией В. С. Стёпина. РУБИНШТЕЙН Моисей Матвеевич / / Жаңы философиялык энциклопедия: 4 томдо. М.: Ой (Орусча) . — 2001. — Академик онлайн энциклопедиясындагы макала
Категория:Арип боюнча инсандар
Категория:Өлгөндөр 1953-жылы