Zhantas/Cleaned-Kyrgyz_Wikipedia huggingface dataset:
Биолюминесценция

thumb|Panellus stipticus.
thumb|Балыр Lingulodinium polyedrum.
Биолюминесценция (био.. . жана люминесценция) - тиричилик процесстерине байланыштуу организмдердин байкаларлык жарык чыгаруусу.
 
Биолюминесценция көптөгөн бактерияларда, жөнөкөй түзүлүштүү өсүмдүктөрдө, кай бир омурткасыздарда, балыктарда бар. Айрыкча океан, деңиздерде жашоочу организмдерде көп таралган. Биолюминесценциянын биологиялык мааниси ар түрдүү. Тереңде жашоочу балыктар жарыгы менен жемди өзүнө жакындатса, кээ жаныбарлар жаркыраган суюктукту чачуу менен жырткычтардан сактанат.

 Колдонулган адабияттар 
 Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор А. Табалдиев. -Фрунзе: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1976. Том 1. А - Бюулук -608 б.

Категория:Биология
Биостук факторлор

Биостук факторлор - организмге башка организмдердин тиричилик аракеттери аркылуу тийген таасирлердин жыйындысы.
 
Биостук факторлор чөйрөнүн абиостук факторлорунан тирүү организмдердин ар кандай түрлөрүнүн бири бирине өз ара таасир эткендиги менен айырмаланат. Мис, жаныбарлардын дем алуусуна зарыл болгон кычкылтекти өсүмдүктөр бөлүп чыгарса, фотосинтез процессине керек болгон көмүр кычкыл газы негизинен жаныбарлардын дем элуусунан бөлүнүп чыгат. Биостук факторлордун таасири түздөн-түз эле болбостон кыйыр түрдө да болот, бул бизди курчап турган жаратылышта болгон өзгөрүүлөрдөн байкалат (мис, бактериянын таасиринен топурактын составынын өзгөрүшү ж. б. ).

 Колдонулган адабияттар 
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор А. Табалдиев. -Фрунзе: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1976. Том 1. А - Бюулук -608 б.
Категория:Биология
Биоценометр

Биоценометр (биоценоз жана. . . метр) - жер бетиндеги курт-кумурскаларды жана омурткасыз жаныбарларды эсептөө үчүн экологиялык изилдөө иштеринде колдонулуучу прибор.
 
Ал - түбү ачык, капталы жана үстүңкү бети майда торчо менен тартылган цилиндр же куб. Биоценометр менен 0, 25- 1 м2 келген аянтча жаныбарлар чыкпагандай кылып тез жабылат. Кармаган жаныбарларды эсинен тандырып, Биоценометрден алып чыгып группага жана түргө бөлүп, таразага тартып, алардын салыштырмалуу санын жана салмагын ошол биотоптун аянттын бирдиги менен аныктайт.

 Колдонулган адабияттар 
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор А. Табалдиев. -Фрунзе: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1976. Том 1. А - Бюулук -608 б.
Категория:Биология
Биоэлектрдик потенциалдар

Биоэлектрдик потенциалдар - адамдардын, жаныбарлардын жана өсүмдүктөрдүн ткандарында же айрым клеткаларында пайда болуучу электр потенциалдары.
 
Алар дүүлүгүү жана тормоздоо процесстерине катышат. Биоэлектрдик потенциалдарды изилдөө тирүү системалардагы физикалык -хим. жана физиологиялык процесстерди билүү үчүн керек жана клиникада диагноз коюуда (электр кардиография, электр энцефалография, электрмиография ж. б. ) колдонулат.

 Колдонулган адабияттар 
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор А. Табалдиев. -Фрунзе: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1976. Том 1. А - Бюулук -608 б.
Категория:Биология
Бир казандар

thumb|Тармал бирказан (Pelecanus crispus).
Бир казандар (дат. Pelecanidae) - канаттуулар классындагы калак буттуулар түркүмүндөгү куштардын тукуму.
 
Тумшугу узун, анын алдыңкы тумшугунун учунан алкымына чейин чоюлтуч жаргак канчасы бар. Канаты чоң, куйругу кыска, өңү агыш, саям. 12-15 кг. Алар деңиздердин, дарыялардын, көлдөрдүн жээктеринде тобу менен уялайт. Бир казандар көбүнчө балыктар менен азыктанат. Жер шарынын ысык жана мелүүн аймактарында 1 урууга бириккен 8 түрү жашайт. Мала кызыл, тармал түрлөрү Сибирь, Казакстанда, Каспий, Кара деңиздерде көп кездешет. Кыргызстандын Чүй, Ысык-Көл өрөөндөрүндө сейрек учурайт. Бир казандардын териси промыселде колдонулат.

 Колдонулган адабияттар 
 Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор А. Табалдиев. -Фрунзе: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1976. Том 1. А - Бюулук -608 б.

Категория:Канаттуулар‎
Бир шилтем

Бир шилтем, экспромт -турмуштук кубулуштар сезимге дароо таасир бергенде же бир ой эске кылт эте түшкөндө, оозеки же жазуу түрүндө шыдыр чыгарылган кыска ыр.
 
Көрүнүктүү орус акындары К. Карамзин, А. Пушкин, М. Лермонтов, Ф. Тютчев, В. Брюсов, В. Маяковскийлер Бир шилтемге көп кайрылышкан. Орус частушкалары да экспромттук мүнөзгө ээ. Бир шилтемдер импровизацияга жакын келет. Кыргыз поэзиясында Бир шилтемдер А. Токомбаев, М. Алыбаев жана Б. Сарногоевдин чыгармаларынан кездешет.

 Колдонулган адабияттар 
 Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор А. Табалдиев. -Фрунзе: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1976. Том 1. А - Бюулук -608 б.

Категория:Адабият
Бирдейлик

Бирдейлик - предметтин, кубулуштун өзүнө өзү тең барабар экенин же бир топ предметтердин бирдейлигин туюндуруучу философиялык категория.
 
Бирдейлик предметтердин, кубулуштардын салыштырмалуу туруктуулугуна, алардын касиеттеринин объективдүү барабарлыгына негизделген. Метафизика предметтердин Бирдейлигин түбөлүктүү, өзгөрбөс абсолюттук нерсе деп, ал эми аларда сапаттык өсүү процесси болбойт дейт. Маркстик философия Бирдейлик убактылуу, салыштырмалуу нерсе экенин, ал эми кыймыл (предметтердин өзгөрүүсү) чексиз экенин белгилейт. Предметтин сапаты өзгөргөнгө чейинки олуттуу касиеттери Бирдейликке шарт түзөт. Бирдейлик абстракттуу түшүнүк эмес, ички айырмасы, карама-каршылыгы бар, белгилүү шартка жараша өзгөрүп турган конкреттүү нерсе. Предметтердин, кубулуштардын Бирдейлик адамдын дүйнөнү таанып-билүүсү үчүн объективдүү өбөлгөлөр түзөт.

 Колдонулган адабияттар 
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор А. Табалдиев. -Фрунзе: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1976. Том 1. А - Бюулук -608 б.
Категория:Философия
Бирдиктердин табигый тутуму

Бирдиктердин табигый тутуму — негизги бирдиктер үчүн физикалык универсалдык турактуу чоңдуктар алынып түзүлгөн бирдиктер тутуму.
 
М. Йланк сунуш кылган (1906) бирдиктердин бул тутумунда негизги бирдиктер үчүн гравитациялык турактуулук, вакуумдагы жарык ылдамдыгы, Больцман жана Планк турактуу сандары, Авогадро саны, электрондун заряды ж. б. алынган. Кадимки бирдиктер тутумунда негизги бирдиктердин өлчөмдөрү эркиң түрдө тандалып алынат да, ар кандай физикалык формулалардан коэффи-ңиенттердин маанилери аныкталат. Ал эми Бирдиктердин табигый тутумунда негизги бирдик үчүн универсалдык турактуу сан болуп эсептелген ушул коэффициент-тердин өздөрү алынып, алар аркылуу түрдүү физикалык чоңдуктардын бирдиктери аныкталат. Бирдиктердин бул тутуму илим изилдөөдө колдонулат. Бирдиктердин табигый тутумундагы туунду чоңдуктардын маанилери эң кичине же чоң сан болгондуктан, практикада колдонуу ыңгайсыз.

 Булактар 
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор А. Табалдиев. -Фрунзе: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1976. Том 1. А - Бюулук -608 б.
Категория:Физика
Бириктирилген масса

Бириктирилген масса - суюктуктун ичинде кыймылда болгон нерсенин айланасындагы суюк чөйрөнүн инерциясынын сандык чоңдугун мүнөздөө үчүн бул нерсенин массасына (же инерция моментине) бириктирилген жалган масса (же инерция моменти).
 
Идеалдык суюктук ичинде нерсе өзгөрмөлүү ылдамдык менен алга жылса, анда бул нерсенин ылдамдануусуна пропорциялаш болгон суюктуктун каршылыгы пайда болот. Каршылык суюк чөйрөнүн бөлүкчөлөрү менен нерсенин кыймылына байланыштуу. Бул каршылыкты мүнөз-дөөчү пропорциялык коэффициент Бириктирилген масса болуп эсептелет. Бириктирилген массанын мааниси ар кандай формадагы нерселер үчүн ар башка чоңдукта.

 Колдонулган адабияттар 
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор А. Табалдиев. -Фрунзе: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1976. Том 1. А - Бюулук -608 б.
Категория:Физика
Биринчи сигналдык система

Биринчи сигналдык система - сырткы жана ички чөйрөдөн чыгуучу белгилүү дүүлүктүргүчтөрдүн рецепторлорго тийгизген таасиринен адамдын жана жаныбарлардын мээсинин кыртышында пайда болуучу шарттуу рефлектордук байланыштардын системасы.
 
Бул система жана анын өзгөчөлүктөрү жөнүндөгү түшүнүктү И. П. Павлов далилдеген (1932). Мээнин кыртышындагы так чындык сигналдарынын анализ жана синтези организмдин айлана-чөйрөгө багыт алышын жана жашоо тиричиликтин өзгөрүп туруучу шартына ыңгайланышын камсыз кылат. И. П. Павлов бул система жөнүндө организмдин көрүү, угуу ж. б. рецепторлорунан келген сигналдардын таасири аркылуу мээнин чоң жарым шарларынын атайын клеткаларында пайда болгон дүүлүгүү жана анын издери - бул өзүбүздөгү айлана-чөйрөдөн калган эстөө, сезим жана элес айбанаттар менен бизге жалпысынан бирдей деп көрсөткөн. Ошентип, адам менен айбандарга таандык так сигналдардын организмге тийгизген таасиринен пайда болгон шарттуу рефлекстер мээнин ишинин Биринчи сигналдык системасын түзөт, к. Шарттуу рефлекс.

 Колдонулган адабияттар 
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор А. Табалдиев. -Фрунзе: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1976. Том 1. А - Бюулук -608 б.
Категория:Биология
Сергей Бирюзов

Бирюзов Сергей Семенович (1904- 1964) - Советтик Союз. Маршалы (1955), Советтик Союздун Баатыры (1958), Югославиянын Элдик Баатыры (1964).
 
1926-жылдан КПССтин мүчөсү. 1922-жылдан Советтик Армиянын катарында. ББАК атындагы Аскердик мектепти (1926) жана Фрунзе атындагы Аскердик академияны (1937) бүтүргөн. 1941-ж. июлдан Улуу Ата Мекендик согушта 132-дивизиянын командачысы. 

1942 ж. Брянск, Сталинград, Түштүк жана 3-4-Украина фронтторунда штабдын начальниги, 1944-ж. Яссы - Кишинёв операциясына жана 37-армия менен Югославияны бошотууга катышкан. Согуштан кийин Болгарияда аскердик жетекчи кызматтарда иштеди. 1947-жылдан Приморск аскердик округунда командачы, 1955-жылдш коргоо министринин орун басары, 1962-жылдан Ракеталык аскерлердин башкы командачысы, 1963-жылдын апрелинен Ген штабдын начальниги. КПСС БКнын мүчөсү (1961), СССР Жогорку Советинин (2, 4-6-шайл. ) депутаты, 5 Ленин ордени, 3 Кызыл Туу ордени ж. б. жогорку сыйлыктар менен сыйланган.

Колдонулган адабияттар
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор А. Табалдиев. -Фрунзе: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1976. Том 1. А - Бюулук -608 б.
Категория:Инсандар
Бирюков Петр Филиппович

Бирюков Петр Филиппович (1912-ж. т. ) - Кыргыз ССР Чүй районундагы Краснореченск МТСиннн трактор бригадасынын бригадири (1930).
 
Социалисттик Эмгектин Баатыры (1948). Ал эмгек жолун трактористтен баштаган. Улуу Ата Мекендик согуштун катышуучусу. Анын бригадасы тейлеген "Красный путь", Ленин атындагы колхоздор 1947-ж. 65 га кант кызылчасынын ар гектарынан 427, 5 ц түшүм алган. Ленин ордени, Эмгек Кызыл Туу ордени жана медалдар менен сыйланган.

 Колдонулган адабияттар 
 Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор А. Табалдиев. -Фрунзе: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1976. Том 1. А - Бюулук -608 б.
 Герои Социалистического Труда Киргизстана. — Фрунзе: Изд. «Кыргызстан», 1966
 Музалевский М. В. Герои Социалистического Труда. Биобиблиографический словарь. — М.: РИЦ «Кавалер», 2009. — Т. 3. — 181 с.
 Библиография

Категория:Инсандар
Категория:Социалисттик эмгектин баатырлары
Благоев Димитр

Благоев Димитр (14. 6. 1856, Заго-ричане с, -7. 5. 1924, София) - Бол-гарияда марксизмди биринчи пропагандалоочу, Болгариянын социал-демократтар жумушчу партиясын түзүүчү жана анын жетекчиси.
 
Кедей-дыйкандын үй-бүлөсүндө туулган. Жаш чагында эле болгар элинин түрк эзүүсүнө каршы улуттук-боштондук кыймылына катышкан. 1881-85-ж. Петербург университетинде окуп, орустун прогрессчил студенттери менен жакындашкан. 1885-жылдан Софияда илимий социализмдин идеяларын пропагандалай баштаган. 1905-ж. Благоев Маркстын "Капиталынын" 1-томун ж. б. эмгектерин болгар тилине которгон. 1910-ж. 2-Интернационалдын 8-конгрессинде (Копенгаген) тыгызчылдар партиясынын делегациясына башчылык кылып, андагы солчулдардын В. И. Ленин уюштурган кеңешмесине катышкан. 1-дүйнөлүк согушта Благоев анын им-пер. мүнөзүн, 2-Интернационалдагы социал-шовинисттердин чыккынчылык ролун ашкерелеген. Улуу Октябрь Социалисттик революциясын кубана тосуп алып, большевиктердин идеясын пропагандалаган. 1919-ж. Болгариянын социал-демократтар жумушчу партиясы Коммунисттик партия деп аталып, Коминтернди негиздөөгө катышкан. Бирок ошол мезгилде Благоев жана бүт партия пролет, революциянын маселелери боюнча толугу менен лениндик позицияда турган эмес. Кийин Благоевдин муну мойнуна алуусу жана ал каталык-тарды ачык сынга алышы, БКПни большевиктик духта кайра курууда маанилүү роль ойноду. Благоев маркстик философия, саясий экономия, тарых, эстетика жана болгар адабияты маселелери боюнча бир катар эмгектерди жазган.

 Колдонулган адабияттар 
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор А. Табалдиев. -Фрунзе: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1976. Том 1. А - Бюулук -608 б.
Категория:Инсандар
Благонравов Анатолий Аркадьевич

Благонравов Анатолий Аркадьевич (20. 5(1. 6). 1894-4 2. 1975) - механика боюнча советтик илимпоз, СССР ИАнын акад. (1943), артиллериянын ген. -лейтенанты, эки жолу Социалисттик Эмгектин Баатыры (1964; 1974), РСФСРдин илимге жана техникага эмгеги сиңирген ишмери (1940).
 
1937-жылдан КПССтин мүчөсү. 1916-ж. Петроград политех, институтун, Михайловск артилл. окуу жайын, 1924-ж. Жогорку артилл. мектебин жана 1929-ж. Аскер-тех. академияны бүтүргөн. 1929-46-ж. Москвадагы Дзержинский атындагы артилл. академиясында окутуучу (1938-жылдан профессор ), 1946-ж. СССР Жогорку билим берүү министрине орун басар, 1953-жылдаж Машина таануу институтуна директор, 1957-63-ж. СССР ИАнын Тех. илимдер бөлүмүндө акад. -секретарь. Благонравовдун негизги эмгектери механикага жана аскер куралдарына арналган. Эл аралык астронавтика академиясына анык мүчө, СССР Мамлекеттик сыйл. (1945), Лениндик сыйл. (1960) лауреаты. Беш Ленин ордени, башка 5 орден жана медалдар менен сыйланган.

 Колдонулган адабияттар 
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор А. Табалдиев. -Фрунзе: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1976. Том 1. А - Бюулук -608 б.
Категория:Инсандар
Категория:Социалисттик эмгектин баатырлары
Бланки Луи Огюст

Бланки Луи Огюст (1. 2. 1805-1. 1. 1881) - француз революционери, утопист-коммуниулук 1814- 30-жылдагы, Июль революциясы (1830) жана Июль монархиясынын тушундагы республикачыл демокр. кыймылга активдүү катышкан.
 
1835-39-ж. республикачыл жашырын коомдорду ("Үй-бүлөлөр коому" ж. б. ) уюштуруп, аларга жетекчилик кылган. Париждеги көтөрүлүш басылгандан (1839-ж. 12-май) кийин өмүр бою түрмөдө олтурууга өкүм кылынып, 1848-жылдагы революциянын убагында бошонуп, революциячыл ишмердигин уланткан. 1848-ж. Париж демонстрациясынан кийин 10 жылга кесилип, андан 1859-жылдагы мунапыз боюнча чыккан. 

1861-65-ж. кайра камакта болуп, түрмөдөн качып чыгып (1865), Брюсселде жашаган. 1870-ж. 30-октябрдагы көтөрүлүшкө активдүү катышкандыгы үчүн кайрадан өмүр бою түрмөгө өкүм кылынган. Париж Коммунасынын (1871) убагында, Комму-нага сыртынан мүчө болуп шайланганы менен, түрмөдөн чыгарылган эмес. Өмүрүнүн акыркы жылдары да Социалисттик жана демократиялык идеяларды пропаганда-лоону улантып, бланкисттерди парт, уюмга баш коштурууга умтулган. Бланки тарыхты идеалистчө түшүнүп, тап күрөшүн тааныганы менен, пролетариаттын революциячыл ролун баалай билген эмес. Марксизм-ленинизм классиктери Бланкини революционер жана социализмдин тарапкери катарында жогору баалоо менен, анын заговорчул тактикасын сындаткан.

 Колдонулган адабияттар 
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор А. Табалдиев. -Фрунзе: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1976. Том 1. А - Бюулук -608 б.
Категория:Инсандар
Бланкизм

thumb|upright|Л. О. Бланки (1805-1881).
Бланкизм - Л. О. Бланкинин көз карашын жана тактикасын жактоочу саясий агым. Бланкисттер аз гана кишиден турган жашыруун иерархиялык уюмду түзүүнү, ушул уюмдун капысынан куралдуу чыгуусу менен бийликке жетүүнү көздөшүп, революциячыл ситуациянын бар-жогун эске алышпайт.
 
Бланкисттердин мындай аракеттери (1839, 1870-ж. Париждеги көтөрүлүштөр) ордунан чыккан эмес. Бланкисттик тактика жумушчулардын аң-сезиминин өсүшүнө, маркстик Социалисттик партиялардын пайда болушуна жараша жоюлду.

 Колдонулган адабияттар 
 Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор А. Табалдиев. -Фрунзе: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1976. Том 1. А - Бюулук -608 б.

Категория:Социализм
Блас Рока

Блас Рока, Рока Блас (өз аты-жөнү - Франсиско Вильфредо К а л ь-дерио, 1908-ж. т. ) - Кубанын жумушчу кыймылынын ишмери.
 
1929-жылдан профсоюздук кыймылга катышып, Куба коммунисттик партиясына (ККП) өткөн. ККП Орьентө провинциялык комитетинин (1930), Гавана шааркомунун секретары, ККП БКга, саясий бюросуна жана секретариатына мүчө (1933). 1934-61-ж. Компартиянын (1944-61-ж. элдик-социалисттик партия) ген. секретары. 1961-жылдан Кубанын Бириккен революциячыл уюмдарында, Кубанын Социалисттик революциясынын биримдик партиясында жетекчи кызматта. 1965-жылдын октябрынан ККП БКнын, анын секретариатынын мүчөсү жана ККП БКнын Конституциялык комиссиясынын председатели. 

Теориялык, саясий эмгектердин, алардын ичинде "Кубадагы социализмдин негиздери" деген китептин (1943, орусча котормосу 1961-ж. чыккан) автору.

 Колдонулган адабияттар 
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор А. Табалдиев. -Фрунзе: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1976. Том 1. А - Бюулук -608 б.
Категория:Инсандар
Бластомикоз

Бластомикоз (Blastomicosis) - айбандар терисинин жана ички органдарынын улаарма оорусу.
 
Дарт көбүнчө Канада, Борбордук жана Түштүк Америка, Азия жана Европада таралган. Дарттын негизги себептери - бир клеткалуу жөнөкөй грибоктор. Бул дартка көбүнчө адам жана ит чалдыгат. Жылкыда да кезигет (тажрыйба үчүн кой, маймыл, чычкан, доңуз чычканга жугузууга болот). 

Бластомикоз менен ички органдар ооруса, муун жана борбордук нерв системасынын ооруларына мүнөздүү клиникалык белгилер байкалат. Ал эми дарт теридей башталса, дененин ар кайсы жеринде каканак, чыйканга окшош шишик пайда болуп, жарылган соң, мал айыгып кетет. Дарылоо чаралары иштелип чыга элек.

 Колдонулган адабияттар 
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор А. Табалдиев. -Фрунзе: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1976. Том 1. А - Бюулук -608 б.
Категория:Оорулар
Блокинг-генератор

Блокинг-генератор - мезгили менен кайталанып туруучу аз убакыттык импульсту пайда кыла турган, терең тескери байланышы бар бир лампалуу же бир транзистордуу генератор.
 
Блокинг-генератордо күчтүү оң тескери байланыштын бардыгы импульстун башталып улам күчөшүндө жана басаңдашында электрондук лампадагы токтун күчүн тез көбөйтүп жана азайтып турат. Импульстун узактыгы (0, 05- 25 мксек) конденсатордун заряддалуу убакыты жана трансформаторлордун параметрлери менен, ал эми им-пульстардын аралыгындагы убакыттын узактыгы конденсатордун резистор аркылуу разряддалуу убакыты менен аныкталат. Конденсатордун сыйымдуулугун өзгөртүү менен импульстун узактыгын жөнгө салууга болот. Блокинг-генератор өзү термелме жана сырттан башка импульс термелтүүчү болуп айырмаланат. Блокинг-генератор импульстук техникада, теле көрсөтүүчү жана радиолокациялыуу түзүлүштөрдө, жыштык бөл-гүчтөрдө колдонулат.

 Колдонулган адабияттар 
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор А. Табалдиев. -Фрунзе: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1976. Том 1. А - Бюулук -608 б.
Категория:Механика
Блохин Николай Николаевич

Блохин Николай Николаевич (21. 4(4. 5). 1912-ж. т. ) - советтик хирург-онколог, СССР медицина ИАнын президенти (1960-68) жана акад. (1960).
 
1948-жылдан КПССтин мүчөсү. Блохин Горький медицина институтун (1934) бүтүргөн, ошол институттун профессор (1947). СССР медицина ИАнын Экс-перименттик жана клиникалык онкология институтуна (1952) директор. Анын онкология, аскердин талаа хирургиясы, пластикалык жана калыбына келтирүүчү хирургия, травматология, медицина илиминин уюштуруу иштери жөнүндө көп эмгектери бар. Ал карын, көтөн чучук ж. б. мүчөлөрдүн рак оорусунда жасалуучу пластикалык одерациянын өзгөчө ыкмасын ачкан. Блохиндин "Тери пластикасы" деген монографиясы (1955) СССР медицина ИАнын Н. Н. Бурденко атындагы сыйлыгына арзыган. Блохин рак оорусуна каршы эл аралык союздун президенти (1966), Польша ИАга мүчө, Нью-Йорк ИАга анык мүчө. СССР Жогорку Советинин (7- 8-шайл. ) депутаты. 

Эки Ленин ордени, Кызыл Жылдыз ордени жана медалдар менен сыйланган.

 Колдонулган адабияттар 
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор А. Табалдиев. -Фрунзе: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1976. Том 1. А - Бюулук -608 б.
Категория:Инсандар
Блюминг

Блюминг, блуминг - массасы 12 т жана андан да ашык келген жоон болот уютмасын кысып, сомдоп блюмга (туурасынан кесилишинин бир жагы 140 мм ден ашык келген квадрат формасындагы 4 кырдуу устун) айландыруучу кубаттуу жана жогорку өндүрүмдүү прокат станы.
 
Бессемердик болот куймаларын кысып сомдоого арналган 1-үч валдуу трио-станын А. Холлей (АКШ) 1871-ж. колдонгон. СССРде Блюминг 1931-жылдан бери даярдалып, советтик биринчи Блюминг 1933-ж. Макеевка металлургия заводунда орнотулган. Блюминг сомдоочу Балдардын диаметрине карата мүнөздөлүп, анын бир клет-түү (2 валдуу реверсивдүү дуо-стан жана 3 валдуу реверсивсиз триостан), коштолгон (дуо-клеттен экөө удаалаш орнотулган) түрлөрү пайдаланылат. Бир Блюмингдин составына жумушчу клеть, электр кыймылдаткычтар, сомдоочу валды кыймылга келтирүүчү механизмдер кирет. 

Металлургия заводунда Блюминг болот эритүүчү жана заготовканы сомдоочу цехтердин ортосундагы звено катары эсептелет.

 Колдонулган адабияттар 
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор А. Табалдиев. -Фрунзе: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1976. Том 1. А - Бюулук -608 б.
Категория:Терминдер
Блюминг-Слябинг

Блюминг-Слябинг - оор металл уютмаларын жалпак кылып сомдоп, жука тунуке даярдоочу же туурасынан кесилиши тегерек, квадрат формасындагы профилдүү штанга, устун, рельс жасала турган заготовкаларга (блюмдарга) айландырып, сомдоочу универсал прокат станы.
 
Блюминг-Слябинг сорттуу прокат жана тунуке жасоочу заводдо колдонулат. Блюминг-Слябингдин механизмдеринин жайланышы негизинен блюмингге окшош, бирок Балдарынын жумушчу участокторунун узундугу менен жогорку валдын көтөрүлүү бийиктиги бир кыйла чоң келет. Заготовканы 90°ка оодаруучу аппараттар Блюминг-Слябингдин 2 жагында жайланышкан. Слябдарды кесүүчү кайчынын кесүү күчү блюмингдеги кайчыга салыштырганда бир кыйла жогору болуп, 30 Мн го (3000 тк) жетет.

 Колдонулган адабияттар 
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор А. Табалдиев. -Фрунзе: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1976. Том 1. А - Бюулук -608 б.
Категория:Металлургия