Аватар: От жана күл

«Аватар: От жана күл»  — 2025-жылыДжеймс Кэмерон наконец-то приступил к съёмкам «Аватаров» чыга турган америкалык илимий-фантастикалык эпикалык тасма. Режиссёру Жеймс Кэмерон. Ал сценарийди Рик Жаффа жана Аманда Сильвер менен биргеликте, Жош Фридман жана Шейн Салерно тарабынан түзүлгөн окуянын негизинде жазган. 20th Century Studios тарабынан жайылтылып, Lightstorm Entertainment компаниясы тарабынан чыгарылган бул тасма «Аватар: Суу жолу» (2022) тасмасынын уландысы жана «Аватар» киносериясынын үчүнчү бөлүгү болуп саналат. 
Тасмада башкы ролдорду мурдагы образдарында Сэм Уортингтон, Зои Салдана, Сигурни Уивер, Стивен Лэнг жана Кейт Уинслет аткарышкан. Окуя Пандора спутнигинде жашаган, мурда адам болуп, кийин На’виге айланган Жейк Салли (Уортингтон) жана анын үй-бүлөсү тууралуу уланат. Алар адамдардын RDA күчтөрүнүн жана Мангкван — согушчан, жапайы жана баскынчылар менен кызматташкан На’ви уруусунун биргелешкен коркунучуна каршы турушат.

Кэмерон 2006-жылдын ортосунда эле, эгер «Аватар» (2009) ийгиликтүү болсо, анын уландыларын тартууну каалай турганын билдирген. Биринчи тасманын зор ийгилигинен кийин, 2010-жылдын башында алгачкы эки сиквелди жарыялаган. Анда үчүнчү бөлүмдү (ал кезде аталышы белгисиз болгон) 2015-жылдын декабрында чыгаруу пландалган. Бирок кийинчерээк дагы эки уландысы кошулуп (жалпы төрт тасма), суу астында кыймыл-аракетти тартуу үчүн буга чейин болуп көрбөгөн жаңы технологияларды иштеп чыгуу зарылчылыгы келип чыккан. Бул сценарийдин үстүнөн иштөөгө, даярдыкка жана визуалдык эффекттерге көбүрөөк убакыт талап кылып, тасманын чыгуу мөөнөттөрүн бир топко кечиктирген.

«Аватар: От жана Күл» тасмасын тартуу иштери «Суу жолу» менен бир убакта, 2017-жылдын 25-сентябрында Жаңы Зеландияда башталган. Үч жылдан ашык созулган тартуу процесси 2020-жылдын декабрь айынын аягында аяктаган. Божомолдор боюнча, тасманын өндүрүштүк бюджети кеминде 350 миллион долларды түзүп, ал тарыхтагы эң кымбат тасмалардын бири болуп калды. Тасма 2023 жана 2024-жылдары каза болгон монтажёр Жон Рефуага жана продюсер Жон Ландауга арналган..

«Аватар: От жана Күл» тасмасынын дүйнөлүк премьерасы 2025-жылдын 1-декабрында Голливуддагы «Долби» театрында өтүп, АКШнын кинотеатрларында 19-декабрдан тарта көрсөтүлө баштаган. Тасма сынчылар тарабынан негизинен оң бааланган; алар визуалдык эффекттерге суктанышканы менен, сюжеттик линияны сынга алышкан. Тасма дүйнө жүзү боюнча 1,233 миллиард доллар киреше таап, 2025-жылдын эң кирешелүү тасмаларынын ичинен 3-орунду, ал эми бүткүл тарыхта 29-орунду ээледи. Америкалык кино искусство институту жана Киносынчылардын улуттук кеңеши тарабынан 2025-жылдын мыкты он тасмасынын бири катары таанылып, «Алтын глобус» сыйлыгынын эки номинациясына көрсөтүлгөн. «От жана Күл» тасмасынын кассалык жыйынтыктарына жараша, анын кийинки эки уландысы — «Аватар 4» (2029) жана «Аватар 5» (2031) учурда иштелип жатат.

 Мазмуну 

Меткайна уруусуна отурукташкандан көп өтпөй, Жейк Салли жана анын үй-бүлөсү Нетеямдын өлүмүнө байланыштуу кайгыга батышат. Нейтири адамзатка болгон жек көрүүсүн ачык билдире баштайт. Пандорада соода кылган, учуучу кемелерде жашаган «Шамал соодагерлери» (Wind Traders) аттуу На’ви уруусу келгенде, Жейк менен Нейтири Спайдерди Меткайнадан алып кетип, адам-окумуштуулардын лагерине кайтарууну чечишет. Үй-бүлө бул сапарда аны коштоп жүрмөкчү болушат.

Кемелер кербенине жанар тоонун этегинде жашаган, согушчан Мангкван уруусу кол салат. Бул агрессивдүү На’ви уруусу токойлору жанар тоодон улам күйүп кеткенден кийин Эйвадан баш тартышкан. Алардын башчысы Варангдын жетекчилиги астында Мангкван кемелерди өрттөп, тирүү калгандарды өлтүрүп, тоноого киришет. Саллинин үй-бүлөсү бири-биринен ажырап калат. Полковник Майлз Куоритч менен капрал Лайл Уэйнфлит Жейкти таап алышат жана Спайдерди куткаруу үчүн аргасыз бирге иштешүүгө макул болушат. Бул учурда Спайдердин кычкылтек маскасы иштебей калып, ал тумчугуп эс-учун жоготот. Кири өзүнүн «нейрондук өрүмүн» жерге туташтырып, транс абалына кирет. Спайдердин денесине козу карын мицелиялары сиңгенден кийин, ал Пандоранын атмосферасында дем алуу жөндөмүнө ээ болот.

Акыры, балдар Мангквандын колуна түшүп калат. Куоритч менен Жейк аларды куткарууга келип, бирок өздөрү да колго түшөт. Куоритч Варангга курал-жарак колдонууну үйрөтөт. Кири өсүмдүктөргө буйрук берип, кароолчуларды өлтүртүп, алардын качып чыгышына шарт түзөт. Окумуштуулар Норм Спеллман менен Макс Пател Спайдердин денесиндеги организмди изилдеп, аны кайра иштеп чыгуу аркылуу бардык адамдарга Пандорада дем алууга мүмкүнчүлүк түзүлөрүн түшүнүшөт. Ошондой эле Спайдердин башында На’вилердикиндей нейрондук өрүм өсүп чыгып, ал Пандоранын жаныбарлары менен туташа алат. Кири өзүнүн атасы Эйва экенин билсе да, аны менен байланышуусуна тоскоолдуктар жаралат. Куоритч Мангкван айылына курал жана от чачкычтарды алып келип, алар менен союз түзүп, Варанг менен жакын мамиледе болот.

Кири Спайдерге жапайы жаратылыш менен байланышууга жардам берип жатканда, Куоритч аларга кол салып, Спайдерди уурдап кетет. Куоритч Мангкван менен бирге Меткайна айылына басып кирип, Жейкти талап кылат. Согушту болтурбоо үчүн Жейк багынып берет. Ал жана Спайдер RDAнын базасы — Брижхед шаарына (Бул жерде эми Мангкван уруусу да жайгашкан) алынып келинет. Ло'ак Паяканды издеп жатып кальмарлардын чабуулуна кабылат, бирок аны Тулкун киттери куткарат. Жүздөгөн Тулкундар жылдык диний иш-чарага чогулушат, бул адамдар үчүн аларды уулап, чоң пайда табууга шарт түзөт. RDA биологу Иэн Гарвин буга каршы чыгат, бирок анын кеңеши четке кагылат.

Спайдер RDA лабораториясында тесттен өтүп жатканда, Жейкти чыккынчы катары өлүм жазасына тартуу пландалат. Нейтири базага жашыруун кирет, ал эми Иэн Жейкти бошотуу үчүн бульдозерди уурдап качат. Спайдер лабораториядан качып чыгып, адамдар аны өлтүрө албасын билип, Жейк менен Нейтиринин качышына «тирүү калкан» катары жардам берет. Качып чыккандан кийин жубайлар Спайдердин адамдар үчүн пайдасы тууралуу талашып-тартышат. Жейк аны өлтүрүүгө чейин барат, бирок акыркы көз ирмемде токтоп калат. Өкүнгөн Нейтири акыры Спайдерди үй-бүлө мүчөсү катары кабыл алат.

Меткайна айылында Тулкундар кеңеши Жейктин эскертүүсүн угуп, бирок өздөрүнүн тынчтык жолунан кайтпоону чечишет. Бирок Ло’ак адамдардын чабуулунан аман калган Тан’ок аттуу Тулкунду алып келгенде, аксакалдар чечимдерин кайра карап чыгышат. Жейк эң чоң жырткыч — Торук менен кайрадан байланыш түзүп, На’ви кландарын согушка чакырат. Эртеси күнү RDA флоту уучулукка келгенде, Тулкундар менен На’вилер аларга буктурмадан кол салышат. Күтүүсүздөн Мангкван менен Куоритч согушка кошулуп, На’вилер оор жоготууга учурайт. Меткайнанын башчысы Ронал оор жаракат алып, төрөт учурунда каза болот. Нейтири анын ымыркайы Прилди колуна алат, бирок экөө тең колго түшүп, RDAнын флагмандык кемесине жеткирилет.

Спайдер менен Туктун жардамы менен Кири акыры Эйва менен байланышып, жардам сурайт. Жооп катары Пандоранын жапайы жаратылышы RDA күчтөрүнө кол салып, курчоодо калган Тулкундарды куткарат. Варанг Нейтирини өлтүрүүгө аракет кылат, бирок Кири аны токтотуп калат. Жейктин Торугу магниттик агымдын жардамы менен RDAнын флагмандык кемесин талкалайт. Жейк менен Куоритч магниттик агымга кулап түшүп, кайрадан кармаша кетишет. Спайдер калкып жүрүүчү аскадан кулап баратканда, алар урушту токтотуп, аны куткаруу үчүн бирге иштешет. Нейтири балдары менен келгенде, Куоритч аскадан секирип кетет.

Согуштан кийин Спайдер жана Меткайна кланынын мүчөлөрү суу астындагы рух дарактарына туташып, ал жерден өлгөн На’вилердин рухтары менен жолугушат. Кири Спайдерди өзүнүн энеси Грейс менен тааныштырат жана алар аны На’ви элинин катарына кабыл алышат.

 Каармандардын тизмеси 

 Сэм Уортингтон — Жейк Салли: мурдагы адам, «Аватар» программасына катышып, На’вилер тарапка өткөн. Өз аң-сезимин биротоло аватарына көчүргөн. Экинчи тасмада үй-бүлөсү менен Оматикайя кланынан кетип, Меткайна кланына кошулган.
 Зои Салдана — Нейтири: Жейктин аялы, Меткайна кланынын мүчөсү. Уулу Нетеямдын өлүмүнөн кийин адамдарга (өзгөчө Спайдерге) карата жек көрүүсү күчөп, Эйванын эркинен баш тарткан деңгээлге жеткен.
 Сигурни Уивер — Кири: Доктор Грейс Огустиндин аватарынын кызы, Жейк менен Нейтиринин асыранды кызы. Ошондой эле Уивер рух катары көрүнгөн Доктор Грейс Огустиндин ролун кайрадан аткарат.
 Стивен Лэнг — Полковник Майлз Куоритч: Биринчи тасмада На’вилер менен болгон салгылашууда өлгөн RDA аскер башчысы. Кийинчерээк анын аң-сезими На’ви «рекомбинантына» көчүрүлгөн. Ал Жейктен өч алууну көздөйт, бирок уулу Майлз «Спайдер» Сокорро менен мамиле түзүүгө кызыктар.
 Уна Чаплин — Варанг: Жанар тоодо жашаган согушчан Мангкван кланынын лидери. Режиссер Жеймс Кэмерон аны өз эли үчүн бардык нерсеге, атүгүл «жамандыкка» да даяр турган катаал лидер катары мүнөздөгөн.
 Кейт Уинслет — Ронал: Меткайна кланынын эркин суучулу, Тоноваринин жубайы.
 Клифф Кертис — Тоновари: Меткайна кланынын башчысы, Роналдын күйөөсү, Цирея менен Аонунгдун атасы.
 Жоэл Дэвид Мур — Доктор Норм Спеллман: «Аватар» программасынын мурдагы окумуштуусу, На’вилер тарапка өткөн.
 Си Си Эйч Паундер — Мо’ат: Оматикайя кланынын руханий лидери жана Нейтиринин энеси.
 Эди Фалко — Генерал Фрэнсис Ардмор: RDAнын аскердик операцияларынын кол башчысы, Куоритчтин жетекчиси.
 Брендан Коуэлл — Капитан Мик Скорсби: Пандорадагы жеке менчик деңиз аңчылык кемесинин капитаны. Мурда Паякан менен болгон кармашта бир колунан ажыраган.
 Жемейн Клемент — Доктор Иэн Гарвин: Скорсби тарабынан жалданган деңиз биологу.
 Жованни Рибизи — Паркер Селфриж: Биринчи тасмада RDAнын тоо-кен иштерин башкарган мурдагы жетекчи.
 Дэвид Тьюлис — Пейлак: «Шамал соодагерлеринин» (Wind Traders) На’ви лидери.
 Бритен Далтон — Ло’ак: Жейк менен Нейтиринин экинчи уулу, тасмадагы окуяларды баяндап берүүчү. Тулкун Паякандын «руханий бир тууганы».
 Жек Чемпион — Майлз «Спайдер» Сокорро: Куоритчтин Пандорада төрөлгөн өспүрүм уулу.
 Тринити Жо-Ли Блисс — Туктирей «Тук»: Жейк менен Нейтиринин кенже кызы.
 Жейми Флаттерс — Нетеям: Жейк менен Нейтиринин мурунку тасмада каза болгон тун уулу, бул тасмада рух катары көрүнөт.
 Бейли Басс — Цирея «Рея»: Меткайна кланынын суучулу, Ло’актын сүйүктүүсү.
 Филип Гельо — Аонунг: Тоновари менен Роналдын уулу, жаш мергенчи.
 Мэтт Жеральд — Лайл Уэйнфлит: Биринчи тасмада каза болуп, кийин эс-тутуму «рекомбинантка» көчүрүлгөн жалданма аскер.
 Дилип Рао — Доктор Макс Пател: Жейктин көтөрүлүшүн колдогон окумуштуу.
Мындан сырткары, биринчи тасмадагы ролдору менен Уэс Стьюди (Эйтукан — Нейтиринин атасы) жана Лаз Алонсо (Цу’тей) кыскача көрүнүшөт.

 Тасманын тартылышы 
Тартуу иштери 2017-жылдын 25-сентябрынан башталган.‘Avatar’ Starts Production Today On Four Consecutive Sequels At Over $1 Billion Budget

 Булактар 

 Тышкы шилтемелер