Zhantas/Cleaned-Kyrgyz_Wikipedia huggingface dataset:
Венера

thumb|Венера-4 (1967).
Венера — Чолпон (Венера) планетасын жана космос мейкиндигин изилдөөгө арналган планета аралык автоматтык станциялардын (ПААС) жалпы аты; алардын иштеп чыгуу жана учуруу программасы.

«Венера-1» ПААС 1961-ж. 12-февралда учурулган. Массасы 643,5 кг. 1961-жылдын 19-20-майында Чолпондон 100 миң км аралыкта учуп өтүп, Күндүн жандоочусунун орбитасына өткөн. «Венера-2» 1965-ж. 12-ноябрда, ал эми «Венера-3» 1965-ж. 16-ноябрда учурулуп, 1-мартта СССРдин Мамлекеттик Гербинин сүрөтү бар вымпелди Чолпонго жеткирген.

Кийинки учурулган «Венера-4», «Венера-5», «Венера-6» ПААСтары Чолпондун атмосферасынын параметрлерин ченеп, Жерге маанилүү маалыматтарды берген. «Венера-7» 1970-ж. 15-декабрда, ал эми «Венера-8» 1972-ж. 22-июлда Чолпонго акырын конууну ишке ашырышкан. 1975-жылдын 8 жана 14-июнунда учурулган «Венера-9» жана «Венера-10» ПААСтары ошол жылдын 22-октябрында Чолпон планетасына жетишкен. Бул эки ПААСтын түшүрүлүүчү аппараттары Чолпон планетасына жетерден эки сутка мурда станциялардан бөлүнүп, бири-биринен 2200 км аралыкка кондурулган. «Венера-9» жана «Венера-10» автоматтык станциялары тарыхта биринчи болуп Чолпон планетасынын жасалма жандоочулары болуп калышты.

1961-83-ж. «Вентранын» 16 ПААСЫ учурулган. Аппараттарга орнотулган илимий приборлордун жардамы менен Чолпон планетасынын атмосферасынын физикалык-химиялык параметрлери, оптикалык мүнөздөмөлөрү өлчөндү жана булут катмарларынын структурасы, планета бетинин жарыктанышы, ал аппараттар конгон жердин топурагынын физикалык касиеттери изилденди.

 Колдонулган адабияттар 
 “Кыргызстан” улуттук энциклопедиясы: 2-том. Башкы редактору Асанов Ү. А. К 97. Б.: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2007. 808 бет, илл. ISBN 978 9967-14-055 -4

Категория:Космос
Венерн көлү

thumb|Венерн көлү
Венерн көлү - Батыш Европадагы ири көл. Швециянын түштүгүндө. Аянты 5,5 миң км2, тереңдиги 100 м. Чанагы мөңгүнүн аракетинен жана тектоникалык кыймылдан пайда болгон. Жээги көбүнчө жапыз, булуң-буйткалуу, аралдары көп. Көлгө 30дан ашык суу куят эң ириси Кларэльвен), Гёта-Эльв дарыясы агып чыгып, Каттегат кысыгына куят. В. Стокгольм Гётеборг ички суу жолунун бир бөлүгү. Жээгинде Карльстад, Мариестад, Венерсборг шаары жайгашкан. 
Категория:Көлдөр арип боюнча

 Колдонулган адабияттар 
 “Кыргызстан” улуттук энциклопедиясы: 2-том. Башкы редактору Асанов Ү. А. К 97. Б.: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2007. 808 бет, илл. ISBN 978 9967-14-055 -4
Вербена

thumb|Verbena bonariensis.
Вербена ( L., 1753) - вербеналар тукумундагы бир жана көп жылдык өсүмдүк. Жалбырагы үч бурчтуу келип, карама-каршы жайгашат, бийиктиги 30100 см. 30-60 гүл ачат, кеч күзгө чейин гүлдөйт. 20дан ашык түрү бар. Американын тропик жана субтропигинде көп тараган. КМШ өлкөлөрүнүн түштүгүндө 4 түрү, Кавказда, Орто Азияда дарылык вербена өсөт. Мурда дары катары колдонулган. Дары вербенаны бадыраң туздаганда кошсо, анын даамы, жыты жакшырат. Анын гибрид формалары менен сорттору 1 жылдык кооз өсүмдүк катары эгилет. Кыргызстанда гүлзарда өстүрүлөт. 

 Колдонулган адабияттар 
 “Кыргызстан” улуттук энциклопедиясы: 2-том. Башкы редактору Асанов Ү. А. К 97. Б.: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2007. 808 бет, илл. ISBN 978 9967-14-055 -4

Категория:Өсүмдүктөр
Верден келишими (843)

Верден келишими (843) - Улуу Карлдын неберелеринин ортосунда анын империясын бөлүштүрүү жөнүндө түзүлгөн. Верден келишими боюнча император титулун алган Лотарга Италия, Рейн менен Ронанын боюндагы жер (Лотарингия) тийген; Кашка баш Карлга Рейндин батышындагы жерлер Батыш Франк королдугу, Людовик Немецкийге Рейндин чыгыш жагындагы жерлер Чыгыш Франк королдугу тийген. Келишим боюнча Франк мамлекетин бөлүү калыптанып жаткан француз, италян жана немис элдеринин чек араларына шайкеш келген да, 3 ири мамлекеттин (Франция, Германия, Италия) түзүлүшүнө алып келген.
Категория:Тарых

 Колдонулган адабияттар 
 “Кыргызстан” улуттук энциклопедиясы: 2-том. Башкы редактору Асанов Ү. А. К 97. Б.: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2007. 808 бет, илл. ISBN 978 9967-14-055 -4
Жузеппе Верди

Жузеппе Фортунино Франческо Верди — (10.10.1813, Ронкеле 27.1. 1901, Милан) италиялык композитор Верди Жузеппе 1813 жылы Италия шаарында туулган. Ал 7 жашынан музыкадан сабак алган. Ал эми 15 жашынан увертюраларды, фортепьяно үчүн пьесаларды чыгарган. 1839-ж. Миланда анын «Оберто, граф Сан-Бонифачо» аттуу туңгуч операсы коюлган. 1842-49-ж. 13 опера жазган, анын ичинде «Эрнани» (1844), «Аттила» (1846), «Луиза Миллер» (1849). 19-кылымдын 50-жылдары жаралган «Риголетто» (1851), «Трубадур» (1852), «Травиата» (1853) өңдүү опералары композитордун атагын чыгарган. 60-жылдары «Симон Бокканегра» (1857), «Дон Карлос» (1867), атактуу «Аида» (1871-ж. Каирде коюлган) операсын, 1886-ж. психологиялык музыкалык драманын жогорку үлгүсү «Отелло» операсын (1887-ж. Миланда коюлган) жараткан. Анын 26 опера, кыл аспаптар үчүн чыгармалары бар. «Отелло», «Травиата», «Риголетто» ж. б. опералары А. Малдыбаев атындагы Кыргыз улуттук опера жана балет театрында коюлган. 
Категория:Инсандар

 Колдонулган адабияттар 
 “Кыргызстан” улуттук энциклопедиясы: 2-том. Башкы редактору Асанов Ү. А. К 97. Б.: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2007. 808 бет, илл. ISBN 978 9967-14-055 -4
Вермикулит

thumb|Вермикулит.
Вермикулит - ( кичинекей курт) гидрослюдалар тобундагы минерал. Химиялык формуласы Mgx(Mg, Fe)3-x[AlSi3O10](OH)2-4H2O. Кошундулары: Ca, Ni. Агрегаты кабырчыктуу, чанда кристалл түспөлүндө болуп, алтындай сары, күрөң. Моноклин сингониясында кристаллданат. Катуулугу Моос шкаласы боюнча 1-1,5. С. салмагы 2,4-2,7, тыгыздыгы 2400-2700 кг/м3. Вермикулитти 400°Сге чейин ысытканда көлөмү он эсеге чоңоёт. Биотит, флогопит минералдарынын өзгөрүшүнөн пайда болот. Жылуулук, үн өткөрбөөчү материал ж. б. катары курулуш ишинде жана химиялык өнөр жайында, айыл чарбасында колдонулат. 

 Колдонулган адабияттар 
 “Кыргызстан” улуттук энциклопедиясы: 2-том. Башкы редактору Асанов Ү. А. К 97. Б.: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2007. 808 бет, илл. ISBN 978 9967-14-055-4

Категория:Минералдар
Жюль Верн

thumb|Jules Verne 1856
thumb|left|«Дүйнөнүн акырындагы маяк» Верндин адабий сахнасындагы эң мыкты романдардын бири болуп эсептелет.

Жюль Габриэль Верн - (8.2.1828, Франция, Нант 24.3.1905, Амьен) француз жазуучусу, коомдук ишмер, илимий-фантастикалык роман жанрын баштоочулардын бири. Адабий чыгармачылыгын 1849-ж. пьеса жазуудан баштаган. Анын «Аба шарында өткөн беш жума» аттуу туңгуч романы 1863-ж. жарык көргөн. Ал 65тен ашык илимий фантастикалык, социалдык-сатиралык роман, повесть-аңгемелерди, географиялык изилдөөлөрдүн тарыхы боюнча эмгектерди жазган. Жазуучунун «Суу асты менен 20 000 км» (1869-70), «Капитан Гранттын балдары» (1867-68), «Сырдуу арал» (1875) ж. б. чыгармалары кыргыз тилине да которулган. Айдын аркы бетиндеги кратер анын ысмынан аталат.
 
 Колдонулган адабияттар 
 “Кыргызстан” улуттук энциклопедиясы: 2-том. Башкы редактору Асанов Ү. А. К 97. Б.: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2007. 808 бет, илл. ISBN 978 9967-14-055-4

Категория:Франция жазуучулары‎
Категория:Илимий фантастика
Категория:Туулгандар 1828-жылы
Категория:Өлгөндөр 1905-жылы
Версаль

thumb|Версаль.
Версаль, Версай (Фр. Versailles) - Франциядагы шаар, Париждин Түштүк-батыш тарабынан орун алган. Ивелин департаментинин административдик борбору. Калкы 85 миңден ашуун (2006). Темир жол бекети.

Людовик ХІVнүн тушунда курулуп, кийин анын башкы резиденциясы (1682-жылдан 1789-ж. чейин) болгон. Версальда Версаль тынчтык келишимдерине [Жети жылдык (1756-63-ж.) жана Түндүк Американын көз карандысыздыгы үчүн (1775-83) согуштарды, 1-дүйнөлүк согушту (1914-18) жыйынтыктаган] кол коюлган. 1940-ж. фашисттик немистик армия басып алып, 1944-ж. бошотулган. Версаль архитектуралык жана көркөм сүрөт искусство эстеликтери аркылуу дүйнөгө таанылган. Шаар Людовик ХШнүн чакан аңчылык чебинен (17-18-кылымда) зор ак сарай-парк ансамблине айланган. Ак сарайдан туштарапка жолдор кетет. Ири парктар жайгашып, алар фонтандар, статуялар менен кооздолгон. Белгилүү живописчилер, скульпторлор, жыгач усталар ак сарайдын бөлмөлөрүн өзгөчөлөнтүп кооздошкон (Посол тепкичи, Күзгү галереясы, Тынчтык залы ж. б.). Парктагы белгилүү курулуштардын бири Чоң Трианон жана Кичи Трианон ак сарайлары. Резиденциянын айланасында король мекемелери, ири курулуштар орун алган. Версальдагы архитектуралык ансамбль классицизм мүнөзүндөгү курулуштар менен айкалышып, Европа өлкөлөрүнүн шаар курулушуна жана парк искусствосунун өнүгүшүндө чоң таасир тийгизген. 1830-ж. Версаль ансамблдери Улуттук музей статусуна ээ болгон. Шаар Бүткүл дүйнөлүк мурастын тизмесине кирген. Собор, чиркөө, университет, жогорку мектептер (көркөм искусство, архитектура, ландшафт дизайны), институт (парфюмерия-косметика өнөр жайы үчүн адистерди даярдайт), театр, музей бар. Туризм борбору. 

 Колдонулган адабияттар 
 “Кыргызстан” улуттук энциклопедиясы: 2-том. Башкы редактору Асанов Ү. А. К 97. Б.: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2007. 808 бет, илл. ISBN 978 9967-14-055 -4

Категория:Шаарлар‎ 
Категория:Франция
Версаль-Вашингтон тутуму

Версаль-Вашингтон тутуму — Биринчи дүйнөлүк согуш аяктагандан кийин Париж жана Вашингтон конференцияларынын чечимдеринин негизинде калыптанган эл аралык мамилелер системасы. Версаль-Вашингтон системасына Версаль тынчтык келишими (1919) жана ага тыгыз байланыштуу болгон Сен-Жермен тынчтык келишими (1919), Нёйи тынчтык келишими (1919), Севр тынчтык келишими (1920), ошондой эле Вашингтон конференциясында (1921-1922) кабыл алынган келишимдер ж. б. негиз болгон. Эл аралык мамилелердин Версаль-Вашингтон системасы биринчи жолу дүйнөдө коллективдүү коопсуздукту камсыз кылуу, элдерге өз тагдырын өзү чечүү укугун берүү, эл аралык мамилелердин бардык субъектилеринин тең укуктуулугун бекемдөө, ачык дипломатия жүргүзүү принциптерин түзүүгө аракеттенген. Аталган системада эл аралык конфликттерди жөнгө салуу боюнча өзөчө роль Улуттар Лигасына таандык болгон. Бирок аталган принциптер ишке ашырылган эмес, согуштан кийин жеңилген мамлекеттердин, алардын калкынын тагдырын чечүүдө 
Антантa өлкөлөрүнүн саясаты нааразылыктарды туудуруп, Европада жана Ыраакы Чыгышта мамлекеттердин ортосундагы жаңы чыр-чатактардын келип чыгышын шарттаган. АКШ, СССР (Улуттар Лигасына 1934-жылы кирип, 1939-жылы кайра чыгарылган) жана Германия (1926-жылдан 1934-ж. чейин гана мүчө болгон) сыяктуу өлкөлөр алгач Улуттар Лигасына кирбей калган. Жапония, Германия, Италия, кийинчерээк СССР сыяктуу өлкөлөр дүйнөнү кайрадан бөлүштүрүүнү талап кыла башташкан. Экинчи дүйнөлүк согуштун башталышы менен Версаль-Вашингтон системасы толук кыйраган. 
Категория:Саясат таануу

 Булактар 
 “Кыргызстан” улуттук энциклопедиясы: 2-том. Башкы редактору Асанов Ү. А. К 97. Б.: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2007. 808 бет, илл. ISBN 978 9967-14-055 -4
Версаль тынчтык келишими (1783)

Версаль тынчтык келишими (1783) - Америка Кошмо Штаттары жана анын союздаштары (Франция, Испания, Нидерландар) менен Улуу Британиянын ортосунда 1783-ж. 3-сентябрда Версаль шаарында түзүлгөн. 1775-83-ж. Түндүк Америкадагы көз каранды эместик үчүн согуш АКШнын жеңиши менен аяктаган. 1) 1782-ж. 30-ноябрда Улуу Британия менен АКШ түзгөн прелиминардык, башкача айтканда алгачкы келишим боюнча Улуу Британия АКШны суверендүү, көз каранды эмес мамлекет деп таанып, чек араларын белгилеген. 2) 1783-ж. 20-январда Улуу Британия, Франция жана Испания ортосунда түзүлгөн прелиминардык келишим Улуу Британияны Вест-Индиядагы Тобаго аралын жана Африкадагы Сенегалды Францияга, ал эми Испанияга Жер ортолук деңиздеги Менорка аралын кайтарып берүүгө аргасыз кылган. Франция менен Англия согуш убагында Индиядагы басып алышкан жерлердин бири бирине кайтарып беришкен. 3) 1783-ж. 2-сентябрда Улуу Британия менен Нидерландардын ортосунда түзүлгөн прелиминардык тынчтык келишимине ылайык, Улуу Британия Индиядагы голланд факторияны Негапатамды алган. 
Категория:Саясат таануу

 Колдонулган адабияттар 
 “Кыргызстан” улуттук энциклопедиясы: 2-том. Башкы редактору Асанов Ү. А. К 97. Б.: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2007. 808 бет, илл. ISBN 978 9967-14-055 -4
Версаль тынчтык келишими

Версаль тынчтык келишими (1919) - Биринчи дүйнөлүк согушту (1914-1918) жыйынтыктаган, 1919-ж. 28-июнда Версальда (Франция) кол коюлган келишим. Келишимдин шарттары Париж тынчтык конференциясында (1919-1920) иштелип чыккан. Версаль тынчтык келишими согушта жеңген Aнтантa өлкөлөрү (АКШ, Улуу Британия, Франция, Италия, Япония, Бельгия, Боливия, Бразилия, Куба, Эквадор, Грекия, Гватемала, Гаити, Хижаз, Гондурас, Либерия, Никарагуа, Панама, Перу, Польша, Португалия, Румыния, Сербия-Хорват-Словен мамлекети, Сиам, Чехо-словакия, Уругвай) жана согушта жеңилген Германия ортосунда түзүлгөн. 1920-ж. 10-январдан күчүнө кирген. АКШ, Хижаз жана Эквадор келишимди ратификациялоодон баш тарткан. Келишимге ылайык, Германия Францияга Эльзас менен Лотарингияны (1870-жылдагы чек арасына ылайык) кайтарып берген, Бельгияга Эйпен жана Мальмеди округдары жана Морена аймагы, Польшага Познань, Батыш Пруссиянын бир бөлүгү, Померания, Жогорку Силезия кайтарылган. Германия ошондой эле Данциг (кийин ал эркин шаар статусун алган) жана Мемель портторунан (1923-ж. Литвага берилип, аты Клайпеда болуп өзгөртүлгөн) баш тарткан, алар Антантанын көзөмөлүнө өткөн. Саар көмүр бассейндери 15 жылга Улуттар Лигасынын башкаруусуна берилген, андан соң Саардын калкына плебисцит жолу менен кайсы мамлекетке кире тургандыгын өзү аныктоо укугу берилген. Натыйжада Германия аймагынын 1\8 бөлүгүнөн айрылган, 6,5 млн немистер Германиянын аймагынан тышкары калган. Мындан сырткары бардык колонияларынан кол жууган, ошондой эле Австриянын, Чехословакиянын, Польшанын жана Россиянын аймагында түзүлгөн бардык мамлекеттердин көз каранды эместигин таанууга милдеттенген. Германиянын армиясынын саны 100 миң жоокер жана 4 миң офицерден ашпоосу белгиленген. Генералдык штаб, жалпыга бирдей аскерге милдеттүүлүк жоюлган, аскер-деңиз флоту 35 гана кеме менен чектелген, суу астында жүрүүчү кемелерди, танктарды, оор артиллерияны жана авиацияны курууга тыюу салынган. Рейн дарыясынын сол жээгине 50 чакырым тилке демилитаризацияланган. Германия репарация төлөп берүүгө (анын өлчөмү кийин такталып, 132 млрд алтын марканы түзгөн) милдеттендирилген. Версаль системасы Вашингтон конференциясынын (1921-22) чечимдери менен толукталган (к. Версаль-Вашингтон системасы). Келишимдин шарттары немистер тарабынан улуттук кемсинтүү катары кабыл алынган. 1933-ж. фашисттер бийликке келишкенден кийин Гитлер Версаль тынчтык келишиминин чечимдерин аткаруудан баш тарткан. Фашисттик Германиянын Австрияны (1938), Чехословакияны (1938-39), Клайпеданы (1939) басып алышы жана 1939-ж. Польшага (1-сентябрь 1939-ж.) кол салышы менен Версаль тынчтык келишими күчүн толук жоготкон. 
Категория:Саясат таануу

 Колдонулган адабияттар 
 “Кыргызстан” улуттук энциклопедиясы: 2-том. Башкы редактору Асанов Ү. А. К 97. Б.: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2007. 808 бет, илл. ISBN 978 9967-14-055 -4
Верхоянa кырка тоосу

thumb|Верхояна кырка тоосу.
Верхояна кырка тоосу - Сибирдин түндүк-чыгышындагы тоо системасы. Якутиянын аймагында. Ленанын дельтасынан Томпо дарыясына (Алдан дарыясынын куймасы) чейин 1200 кмге созулат. Бийик тоолуу альп (Орулган) жана жайпаңдалган орто бийик тоо (Хараулах, Кулар) рельефтүү көптөгөн тоо массивдери менен кырка тоолордон турат. Бийиктиги 2389 мге чейин. Эрозияга дуушарланган, жалпак чокулуу (байыркы тайпаң жондор) орто бийик тоолуу рельеф басымдуу. Кар, мөңгүлөрү бар альп тибиндеги бийик тоо рельефи (цирктер, төрлөр, карлингдер, тепши сымал өрөөндөр) меридиан багытындагы Орулган кырка тоосунда (бийиктиги 2283 м), ошондой эле Сетте-Дабан, Сунтар-Хаята тоолорунда кездешет. Мезозой бүктөлүү структурасына кпрет. Алтын, калай кендери бар. Алевролит, кумдук, сланец, акиташтектеринен түзүлгөн. Бардык жеринде көп жылдык тоң кыртышы жатат. Түндүк капталдарынын этек бөлүктөрүндө кызыл карагайлуу сейрек токой 800-1200 м бийиктикте ольха бадалдуу жана жапалак кедрлүү токой менен алмашат; бийик беттерине таштак жерлер, эңилчек жана бадалчалуу тоо тундрасы, бийик тоолорунун кыр бөлүктөрүнө арктикалык чөл мүнөздүү. Дарыя өрөөндөрүндө зор тарндар кездешет. Түштүк капталдарынын этек бөлүктөрүндө талаалашкан шалбаа таралган. Усть-Лена коругу уюшулган.

 Колдонулган адабияттар 
 “Кыргызстан” улуттук энциклопедиясы: 2-том. Башкы редактору Асанов Ү. А. К 97. Б.: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2007. 808 бет, илл. ISBN 978 9967-14-055-4

Категория:Сибирь‎ 
Категория:Тоолор
Америго Веспуччи

thumb|upright|Америго Веспуччи.
Веспуччи Америго (9.3.1454 (1451), Флоренция – 22.2.1512, Севилья) ― деңиз саякатчысы. 1491-ж. Испанияга көчүп келген. Алгач Медичи банкында кенже кызматкер, кийинчерээк ошол фирманын Севильядагы агенти болуп кызмат өтөгөн. Х. Колумбдун 2жана 3-экспедициясын даярдоого катышкан. 1497-98-ж. Канар аралына саякат жасаган. 1499-1500-ж. Испаниянын, 1501-04-ж. Португалиянын деңиз кызматында, 1508-12-ж. Кастилиянын башкы кеме башкаруучусу (кормчий) болгон. 1499-1504-ж. Жаңы Дүйнөнүн жээктерине болгон экспедицияларга катышкан. Бул саякаты тууралуу Лоренцо Медичи менен Пьеро Содериниге жазган каттары дүйнөгө белгилүү болуп, басма беттерине бир нече тилде (1505-10) басылган. Лотарингиялык картограф М. Вальдземюллер Колумб ачкан «дүйнөнүн төртүнчү бөлүгүн» Веспуччи тапты деп жарыялап, анын урматына Америка деп (1507) аталып, 1538-ж. картограф Меркатордун картасына «Америка» деген ат менен түшүрүлгөн.

 Колдонулган адабияттар 
 “Кыргызстан” улуттук энциклопедиясы: 2-том. Башкы редактору Асанов Ү. А. К 97. Б.: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2007. 808 бет, илл. ISBN 978 9967-14-055-4

Категория:Инсандар
Вестеролен ралдары

thumb|Вестеролен ралдары.
Вестеролен ралдары - Норвег деңизиндеги аралдар. Скандинавия жарым аралынын түндүк-батыш жээгине жакын. Норвегиянын аймагы. Жалпы аянты 2,4 миң км2. Фьорддор, аскалар (бийиктиги 1266 мге чейин) кездешет; чым көңдүү, шалбаалуу жерлери бар. Жээктериндеги түздүктөрдө эл отурукташкан. Негизги порту Харстад. Балык кармалат.

 Колдонулган адабияттар 
 “Кыргызстан” улуттук энциклопедиясы: 2-том. Башкы редактору Асанов Ү. А. К 97. Б.: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2007. 808 бет, илл. ISBN 978 9967-14-055 -4

Категория:Норвегия 
Категория:Аралдар
Вест-Индия компаниялары

thumb|Голландиялык Вест-Индия компаниясы.
Вест-Индия компаниялары - Америкада жана Батыш Африкада соода жүргүзүүгө жана колониялаштырууга монополиялык укугу бар европалык соода компаниялары.
 Голландиялык (Нидерланд) Вест-Индия компаниясы 1621-1791-ж. өкүм сүргөн. Бул компания Бразилиянын аймагынын бир бөлүгүн, Вест-Индиянын бир катар аралдарын басып алган. 1626-ж. голландиялык Вест-Индия компаниясы Жаңы Амстердам (азыркы Нью-Йорк) шаарын курган.
 Франциялык Вест-Индия компаниясы Ж. Б. Кольбердин демилгеси менен түзүлүп, 1664-74-ж. иш жүргүзгөн. Алар Америкадан кант, пахта, кофе, какао, индиго алып чыгып, Африкадан негрлерди кулдукка алып келип турган. Компания Канаданы колонияга айландырууда чоң роль ойногон. 

 Колдонулган адабияттар 
 “Кыргызстан” улуттук энциклопедиясы: 2-том. Башкы редактору Асанов Ү. А. К 97. Б.: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2007. 808 бет, илл. ISBN 978 9967-14-055-4

Категория:Тарых
Верстка (полиграфияда)

thumb|right| (1929)

Верстка (полиграфияда) — 1) ар кандай көлөмдөгү текст, таблица, сүрөт материалдарынан белгилүү өлчөмгө же атайын жасалган макетке тууралап китеп, журнал жана гезит беттерин курап даярдоочу полиграфиялык процесс. Мында китептин бөлүмү, темасы, сүрөтү белгилүү тартипте жайгаштырылып, бети жана бир беттеги саптардын саны аныкталат. Верстканын жөнөкөй түрү бирдей ариптен терилген сүрөтсүз туташ текст, татаалы ар кандай ариптен турган сүрөттүү текст. Верстканын негизги милдети тексттин логикалык түзүлүшүн табуу, окууга ыңгайлуулугун, барактарды жана басып чыгарууда керектүү болгон жайгашууларды камсыз кылуу; 2) терилип, версткалангандан кийин катасын оңдоо үчүн окула турган текст барагы (корректура). 
Категория:Полиграфия
 Колдонулган адабияттар 
 “Кыргызстан” улуттук энциклопедиясы: 2-том. Башкы редактору Асанов Ү. А. К 97. Б.: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2007. 808 бет, илл. ISBN 978 9967-14-055 -4
Виадук

thumb|Виадук
Виадук (лат. via жол жана duco алып барам) — терең аң болуп кеткен жолдун кесилишине, кокту-колотко, капчыгайларда салынган узун көпүрө сымал курулма. Виадук негизинен материалды үнөмдөө үчүн же топуракты бийик кылып төгүү техникалык жактан пайдасыз болгондо колдонулат. Алгачкы виадук байыркы Римде пайдаланылган. 19-кылымда кыштан жана таштан курула баштаган. 

 Булактар 
 “Кыргызстан” улуттук энциклопедиясы: 2-том. Башкы редактору Асанов Ү. А. К 97. Б.: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2007. 808 бет, илл. ISBN 978 9967-14-055-4

Категория:Архитектура
Вивианит

thumb|Вивианит

Вивианит - (англ. минералог Ж. Г. Вивиандын ысымынан) суулуу фосфаттарга кирүүчү минерал. Моноклин сингониясында кристаллданат. Өңү көбүнчө жашыл сымал, абада өзгөрүп, көгүш, жашыл, кара көк, кара жашыл болуп көрүнөт, айнектей жалтырак. Катуулугу Моос шкаласы боюнча 1,5-2. С. салмагы 2,6. Чөкмө, чанда гиперген жолу менен пайда болот. Вивианит темирдин фосфорго бай чөкмө кендеринде жана чымкөңдүү саздарда кезигет. Фосфор жерсемирткичи катары жана көк боёк даярдоодо колдонулат.
Категория:Минералдар
 Колдонулган адабияттар 
 “Кыргызстан” улуттук энциклопедиясы: 2-том. Башкы редактору Асанов Ү. А. К 97. Б.: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2007. 808 бет, илл. ISBN 978 9967-14-055 -4
Виган шаары

thumb|Виган.
Виган шаары - Филиппиндеги шаар. Түштүк Илокос провиниясынын административдик борбору. Калкы 49,1 миң (2006). Лусон аралынын Түштүк-батышында, Түштүк Кытай деңизинин жээгинде жайгашкан. Манила шаары менен автомагистраль аркылуу байланышат. Вигандан 80 км түндүктө Лаоаг эл аралык аэропорту бар. Испандар келгенге чейин эле деңиз жээгинде тургун жайлар пайда болуп, алар Кытай, Малайя архипелагындагы мамлекеттер менен соода байланышында болгон. Шаарды 1572-ж. испандар негиздеген. Колония мезгилинде өлкөнүн Лусондун түндүгүндөгү маанилүү экономикалык жана саясий борбору болгон. Филиппиндеги сакталып калган колония шаары катары Бүткүл дүйнөлүк мурастын тизмесине кирген. Шаар «Индий мыйзамына» ылайык курулуп, эстеликтери испандыктардын, кытайлардын, жергиликтүү архитектуралык салттарга шайкеш тургузулган. Ыйык Павел собору, испан жана жергиликтүү аксөөктөрдүн турак жайлары, музей (филиал) ж. б. бар. Айыл чарба өсүмдүктөрүн (шалы, балкамыш, жүгөрү, тамыры жемиш, жашылча, жемиш) өстүрүүчү аймактын борбору. 

 Колдонулган адабияттар 
 “Кыргызстан” улуттук энциклопедиясы: 2-том. Башкы редактору Асанов Ү. А. К 97. Б.: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2007. 808 бет, илл. ISBN 978 9967-14-055-4

Категория:Шаарлар 
Категория:Филиппин
Виго шаары

thumb|Виго.
Виго шаары - Испаниянын Түндүк-батышындагы шаар. Галисия автономия облусунда. Калкы 294,5 миң (2006). Өлкөдө шаар калкынын жылдык өсүшү боюнча 1-орунда. Виго дарыясынын боюнда жайгашкан. Атлантика океанынын Виго бухтасындагы деңиз порту (жылына 25 млн т. жүк, 1,2 млн жүргүнчү ташылат; 2 миңден ашык деңиз кемелерин тейлейт). Б. з. ч. 2-кылымда римдиктер Викус деңиз порту катары негиздеген. Шаар катары 1097-жылдан эскерилет. Чиркөө (12-к.), Сан-Себастьян чеби (1656) ж. б. сакталган. Океанография борбору, университет, заманбап искусство (MARCO, 2002), деңиз, этнографиялык (1998) музейлери, зоопарк бар. Испаниянын башкы балык кармоочу порту (600 миң т; 2004). Европа шериктештиги өлкөлөрүндө «Citroёn-Peugeot» автомобиль компаниясынын автомобилдерин чыгаруу боюнча 2-орунда (2004-ж. 459 миң; 90%ке жакыны сыртка чыгарылат). Тамак-аш (балык консервалары), металл иштетүү өнөр жайлары иштейт. Кеме куруу верфи бар. Шаарга жакын б. з. ч. 3 миң 1,8 миң жыл мурунку мегалит эстеликтери бар. Гранит казылып алынат. 

 Колдонулган адабияттар 
 “Кыргызстан” улуттук энциклопедиясы: 2-том. Башкы редактору Асанов Ү. А. К 97. Б.: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2007. 808 бет, илл. ISBN 978 9967-14-055-4

Категория:Шаарлар 
Категория:Испания