Жалкоолор

thumb|Эки манжалуу жалкоо
Жалкоолор ( лат.  Folivora , сөзмө-сөз - «жалбырак жегичтер») — сүт эмүүчүлөрдүн Pilosa отрядынын бир түркүмү . Отряддын өкүлдөрү кыймылдын жана жай жүрүүнүн энергияны үнөмдөөчү ыкмасы менен мүнөздөлөт, жалгыз жашоо образын жүргүзүшөт жана бири-бири менен сейрек кездешет, бирок жолукканда достук мамиледе болушат, аларга сүйүү сезими мүнөздүү.

 Сырткы көрүнүшү 
Жалкоо – бул орточо иттин чоңдугу. Бул жашыл түстөгү узун, катуу жүнү бар. Жаныбардын жүнүнүн бул түсүн көк-жашыл балырлар берет , алар анын нымдуу жүнүнө жайгашат. Тапанчалары узун тегеректелген тырмактары менен бириккен үч манжалары бар, алар менен дарак бутактарына жабышат. Башы кичинекей, чачы менен капталган. Мору кыска, дээрлик жалпак. Абдан кичинекей, анча байкалбаган куйругу.

Жалкоолор, негизинен, дарак жалбырактары менен азыктанышат, бирок кээде алар курт-кумурскаларды же кичинекей кескелдириктерди жеши мүмкүн . Жалбырактарын сиңирүү кыйын, калориясы жана аш болумдуулугу өтө төмөн. Өсүмдүк жипчелерин сиңирүү үчүн жалкоолор тамак сиңирүү трактынын микрофлорасынын бир бөлүгү болгон симбионт бактерияларын колдонушат. Жеген жалбырактары сүт эмүүчүлөрдүн ашказанында сиңирүү үчүн болжол менен 90 саат талап кылынат. Жакшы тамактанган жалкоодо дене салмагынын ⅔ бөлүгү ашказанындагы тамактан келип чыгышы мүмкүн.

Үч манжалуу жалкоолордун баары табигый чөйрөсүндө негизинен цекропиянын жалбырактары жана гүлдөрү менен азыктанышат , ошондуктан аларды туткунда кармоо абдан кыйын.

 Жашоо мүнөзү 
Жалкоолор өмүрүнүн көбүн дарактарда араң кыймылдатып өткөрүшөт. Алар жумасына бир жолу көчүп-конуу үчүн жерге түшүп, кык таштап кетишет . Алар күнүнө 20 саат укташат. Алар дарактардын таажыларында 3 м/мин, ал эми жерде 1,5 м/мин ылдамдыкта кыймылдайт.

Жалкоолор бир бала төрөп, алгачкы 4 айын энесинин курсагында өткөрөт. Бала 6 айында апасын кармап, жалбырак менен тамактанып баштайт. 2,5 жашында ал толугу менен көз карандысыз болот. Жыныстык жетилүү 3 жашта болот. Жаратылышта жашоо узактыгы 10-20 жыл, туткунда кээ бир жаныбарлар 40 жылга чейин жашайт.

 Анатомия 
Жалкоолордун тиштеринин тамыры же эмалынын үстүнкү катмары жок , ошондуктан алар тіс тиштери катары классификацияланат . Баш сөөк эки бөлүктөн турат, алардын биринде кичинекей, дээрлик конволюциясы жок мээ бар. Ашказан бир нече бөлүмгө бөлүнүп, кепшөөчү жаныбардын ашказанына окшош. Көк боор башка сүт эмүүчүлөр сыяктуу сол жакта эмес, оң жакта жайгашкан. Жаныбардын бир топ узун жана бурмаланган трахеясы бар, ал моюндун өзгөчө кыймылдуулугун камсыз кылат. Боор курсак дубалынан ашказан менен бөлүнөт.

 Бөлүштүрүү 
Борбордук жана Түштүк Америка

 Классификация 

 Үй-бүлө үч манжалуу жалкоолор (Bradypodidae)
 Пигме жалкоо ( Bradypus pygmaeus )
 күрөң кекиртек жалкоо ( Bradypus variegatus )
 Үч манжалуу жалкоо ( Bradypus tridactylus )
 Жакалуу жалкоо ( Bradypus torquatus )
 Үй-бүлө Megalonychidae _
 Хоффмандын жалкоосу ( Choloepus hoffmanni )
 Эки манжалуу жалкоо ( Choloepus didactylus )
 † Family Megatheriidae
 † Nothrotheriidae үй-бүлөсү
 † Үй-бүлө Mylodontidae
 † Orophodontidae үй-бүлөсү

 Эскертүүлөр 

 Орусча аталыштар булак боюнча берилген: Толук иллюстрацияланган энциклопедия. "Сүт эмүүчүлөр" китеби. 2 = Сүт эмүүчүлөрдүн жаңы энциклопедиясы / ред. Д. Макдоналд . - М .: Омега, 2007. - С. 436. - 3000 нуска.  — ISBN 978-5-465-01346-8 .