Zhantas/Cleaned-Kyrgyz_Wikipedia huggingface dataset:
Крикен Василий Гаврилович

Крикен Василий Гаврилович (24. 12. 1918, азыркы Жалал-Абад облусу, Сузак району, Октябрь кыштагы – 10. 3. 2007, Россия Федерациясы, Новосибирск шаары) – Советтер Союзунун Баатыры (1943), улук лейтенант. Согушка чейин «Заря» колхозунда иштеген. 1942-жылдан Советтик Армияда. Улуу Ата Мекендик согушта Түштүк фронтто салгылашып, Дон жана Крым жерлерин душмандан бошотушкан. В. Крикен Украинанын Мелитополь шаары үчүн болгон кармашта (1943-ж. 17–25октябрь) бөтөнчө эрдик көрсөткөн. Ал атчандардын экинчи ротасынын жарадар болгон командиринин ордуна аскерлерди өз өрнөгү менен шыктандырып, гитлерчилердин бекемделген коргонуусун штурм менен алган. Согуштан кайтып келген соң, Таш-Көмүр шаарында, кийин Новосибирск шаарындагы «Сибсельмаш» заводунда эмгектенген. Ленин, 1-даражадагы Ата Мекендик согуш ордендери менен сыйланган. 
[Категория:Инсандар]]
Колдонулган адабияттар
 “Кыргызстан” улуттук энциклопедиясы: 4-том. Башкы редактору Асанов Ү. А. К 97. Б.: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2012. 832 бет, илл. ISBN 978 9967-14-104 -Категория:Арип боюнча инсандар
Криосфера

thumb|Криосфера
Криосфера — Жердин атмосфера, гидросфера жана литосферанын өз ара аракеттенүү зонасындагы үзүк-үзүк кабыгы. Криосферада муз болот же анын пайда болушуна шарт түзүлөт. Криосферанын төмөнкү чеги тоң жана тоңгон тоо тектердин таманынан (калыңдыгы Антарктидада 4–5 км, уюлга жакын аймактарда 1,5–2 кмге чейин) ионосферанын төмөнкү чегине чейин (калыңдыгы 100 км) жетет. Криосферага көп сандагы криогендик тектер: муз булуттары, кар катмары, көлмөлөрдүн үстүнкү муз катмары, чоркайнар, тоо мөңгүлөрү жана мөңгү катмарлары таандык. Терминди поляк окумуштуусу А. П. Добровольский (1923) сунуштаган. 

Булактар
 “Кыргызстан” улуттук энциклопедиясы: 4-том. Башкы редактору Асанов Ү. А. К 97. Б.: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2012. 832 бет, илл. ISBN 978 9967-14-104 -9

Категория:География‎
Криптография

thumb|Эң жашыруун маалыматтарды шифрлөө үчүн Дүйнөлүк Экинчи согуш убагында колдонулган немицтердин Lorenz криптомашинасы

Криптография – (крипто... жана ...графия) – берилишти жана кабарды коргоо технологиясы, чыгармачылыгы жана илими. Криптография берилиштер үчүн жашыруундуулук, бүтүндү жана аныктуулукту текшерүүнү камсыз кылат. Криптографияда ачык ачкычты колдонуу жолу кеңири белгилүү. Ал жолдо Криптография ыкмасы болуп эки башка ачкыч колдонулат: биринчиси берилишти шифрлөө үчүн ачык ачкыч жана экинчиси – чечмелөө үчүн жабык ачкыч. Ачык ачкычты колдонгон Криптография асимметриялуу Криптография деп аталат. Бул Криптография үчүн стандарттар тобу кабыл алынган. Стандарттар RSA Data Sekurity, Inc компаниясы тарабынан иштелип чыккан жана учурда ал өркүндөтүлүүдө. 

Колдонулган адабияттар
 “Кыргызстан” улуттук энциклопедиясы: 4-том. Башкы редактору Асанов Ү. А. К 97. Б.: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2012. 832 бет, илл. ISBN 978 9967-14-104-9

Категория:Тил илими
Крит

thumb|Крит.
thumb|Крит.
Крит (Krete) – Жер Ортолук деңиздин чыгыш бөлүгүндөгү арал, Грекиянын курамында. Аянты 8,3 миң км2. Калкы 5,5 миңдей (2006). Түндүк жээги булуң-буйткалуу, түштүгү тегиз, жардуу. Бир нече тоо массиви бар (эң бийик жери 2456 м, Ида чокусу), алар негизинен акиташ, сланец тоо тектеринен түзүлгөн; темир, күрөң көмүр кендери бар. Карст процесси өөрчүгөн. Жер ортолук деңиздик бадалдар (фригана), кырына жакын шалбаа өсөт. Жүзүм, зайтун дарагы өстүрүлөт. Дан эгиндери (буудай, жүгөрү), тамеки эгилет. Кой чарбасы өнүккөн. Балык кармалат; деңиз былпылдактар промысели бар. Самариас коругунда тоо флорасы жана фаунасы корголот. 

Крит байыркы эгей маданиятынын борборлорунун бири болгон. Б. з. ч. 67-ж. чейин Рим империясы каратып алган. 395–823-жылдары жана 961–1204-жылдары Византиянын курамында; 823–961-жылдары арабдарга караган. 1204-ж. Критти кресттүүлөр каратып, Византияга саткан. 1715-ж. Осмон империясына караган. Криттин калкы 1821–29-жылдардагы Грек революциясына, 1896–97-жылдарда Осмон империясына каршы көтөрүлүшүнө катышкан. 1898-ж. Осмон империясы европалык державалардын кысымы жана «калкалоосу» астында Критке административдик автономия берген. 1913-жылдан Грекиянын курамында. Антикалык жана орто кылымдагы маданий эстеликтери (ыйык жайлар, чептер, чиркөөлөр) бар. Негизги порттору: Ираклион, Ханья.

Колдонулган адабияттар
 “Кыргызстан” улуттук энциклопедиясы: 4-том. Башкы редактору Асанов Ү. А. К 97. Б.: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2012. 832 бет, илл. ISBN 978 9967-14-104-9

Категория:Аралдар‎ 
Категория:Грекия
Крокодилдер

thumb|ичке тумшук крокодил (Crocodylus acutus).
Крокодилдер (лат. Crocodylia) – сууда жашоочу сойлоочулар түркүмү. Денеси кескелдирик сымал, узундугу 2–7 мге чейин, башы жалпагай, узун тумшуктуу. Көзү жана таноосу башынын үстүндө. Таноосу жана кулак тешиктери жапкак менен жабылган. Ооз көңдөйүндө экинчи таңдай өөрчүгөн. Куйругу узун жана бийик. Буттары кыска, күчтүү, сүзгүч жаргактары бар. Териси калың, мүйүз калкандар менен капталган, астында сөөк пластинкалар (остеодермалар) жайгашкан. Башка сойлоочулардан айырмаланып, Крокодилдердин жүрөгү төрт камералуу. Өпкөсү чоң, татаал түзүлүштө, табарсыгы жок. Клоакасы дайыма узунунан кеткен жылчык түрүндө, эркегинде жуп эмес жыныс мүчөсү болот. Крокодилдердин 3 тукуму бар: аллигаторлор, гавиалдар жана кадимки крокодилдер. 
 
Кадимки Крокодилдердин 3 уруусу, 15 түрү, анын ичинде узундугу 7 мге жеткен нил крокодили белгилүү. Суунун көлгө жана деңизге куйган жеринде, Түштүк-Чыгыш Азиянын деңиз жээктеринде, Малайя архипелагынын аралдарында, ошондой эле Түндүк Австралия жана Жаңы Гвинеяда узундугу 6 мге жеткен кыр жондуу крокодил кездешет. Крокодилдер тропик жана субтропиктин тузсуз көлмөлөрүндө таралган, кээ бири деңизге алыс сүзүп барат. Көбүнчө сууда болуп, түнкүсүн активдүү. Негизинен балыктар, суу омурткасыздары, ошондой эле куштар жана сүт эмүүчүлөр менен азыктанат. Нил жана кыр жондуу Крокодилдер адам үчүн коркунучтуу. Крокодилдердин ургаачылары тайыз жердеги кумга же саздагы чириндилер арасына 20— 100 катуу акиташ кабыктуу жумуртка тууйт. Көп түрү тукумуна кам көрөт. Крокодилдердин эти желет, териси үчүн (өзгөчө аллигаторлор) кармалып, саны кескин азайып, көп түрү жок болуп кетүү алдында турат. Кадимки Крокодилдердин 15 түрү Табиятты Коргоонун эл аралык союзунун (ТКЭС) Кызыл китебинде катталган. Бир катар өлкөлөрдө (АКШ, Япония, Куба ж. б.) Крокодилдер питомниктери бар. 

Колдонулган адабияттар
 “Кыргызстан” улуттук энциклопедиясы: 4-том. Башкы редактору Асанов Ү. А. К 97. Б.: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2012. 832 бет, илл. ISBN 978 9967-14-104 -9

Категория:Жаныбарлар
Оливер Кромвель

Оливер Кромвель (25-апрель 1599-жыл, Хантингдон, Англия королдугу — 3-сентябрь 1658-жыл, Лондон, Англиянын Шериктештиги) — Англиянын мамлекеттик, саясий жана аскердик ишмери, индепенденттер партиясынын жана Англис революциясынын жетекчиси. Парламенттик армиянын генерал-лейтенанты (1643—1650), лорд-генералы ( 1650—1653), Англиянын Шериктештигинин лорд-протектору (1653—1658)https://www.olivercromwellshouse.co.uk/?page=oliver_cromwell

 Шилтемелер 

Колдонулган адабияттар
 “Кыргызстан” улуттук энциклопедиясы: 4-том. Башкы редактору Асанов Ү. А. К 97. Б.: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2012. 832 бет, илл. ISBN 978 9967-14-104 -9
Категория:Тарых 
Категория:Инсандар
Кромержиж

thumb|Кромержиж.
Кромержиж (чех тилинде Kroměříž) – Чехиядагы шаар. Злинский крайында. Морава дарыясынын өрөөнүндө жайгашкан. Калкы 29,4 миң (2009). Шаар алгач 1110-жылдан эскерилет. Шаар дубалдары (13-кылым), Ыйык Маврикий чиркөөсү (1260-жыл чен), ратуша, монета двору ж. б. сакталган. Гүл бакча, сүрөт галереясы, китепкана, музей архиви бар. Сепил жана бакча Бүткүл дүйнөлүк мурастын тизмесине киргизилген. 

Колдонулган адабияттар
 “Кыргызстан” улуттук энциклопедиясы: 4-том. Башкы редактору Асанов Ү. А. К 97. Б.: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2012. 832 бет, илл. ISBN 978 9967-14-104-9

Категория:Чехия
Категория:Шаарлар‎
Кронштадт

thumb|Кронштадт аралы менен Санкт-Петербург
Кронштадт (1972-жылга чейин Кроншлот) — Орусиядагы шаар. Санкт-Петербургдагы Кронштадт районунун административдик борбору. Финн булуңунун Котлин а-нда жайгашкан. Санкт-Петербургдан 29 км аралыкта. Калкы 42,6 миң (2009). Деңиз порту. Паром менен Ломоносов шаары, автомобиль жолу аркылуу материк менен байланышат.

Кронштадт чеп катары 1700–21-жылдары Петербургду деңиз жактан коргоо максатында Пётр Iнин буйругу менен курулган. Кронштадтда Россиядагы алгачкы деңиз астрономиялык (1857) жана компас (1864) обсерваториялары салынган. 18-кылымдын 20-жылдарынан Балтика флотунун негизги базасы болгон. Аскер-деңиз музейи, радиону ойлоп тапкан орус физиги А.С. Поповдун кабинет-музейи, архитектуралык эстеликтерден чеп (18-кылым), деңиз собору (1903–13-жылдар.) сакталган. Пётр Iге, адмирал С.О. Макаровго ж.б. эстеликтер тургузулган.

 Дагы караңыз 
 Кронштадт козголоңу (1921)

 Булактар 
 “Кыргызстан” улуттук энциклопедиясы: 4-том. Башкы редактору Асанов Ү. А. К 97. Б.: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2012. 832 бет, илл. ISBN 978 9967-14-104-9

Категория:Орусия шаарлары
Кронштадт козголоңу

thumb|Кронштадт козголоңу.
Кронштадт козголоңу (1921) – Совет бийлигине каршы куралдуу козголоң. 28-февраль – 18-мартта Кронштадтта чет элдик интервенттер жана ак гвардиячылар менен байланышкан эсерлер, анархисттер жана меньшевиктер чыгарышкан. Революциячыл моряктардын көбү жарандык согушка кетип, алардын ордуна дыйкан жаштарынын келиши, ошондой эле азык-түлүк чачымына жана «согуштук коммунизм» саясатына дыйкандардын жана айрым жумушчу бөлүктөрүнүн нааразылыгы себеп болгон. 1-мартта Якорь аянтындагы шаардык жалпы митингде козголоңчулар соода эркиндигин, комиссарлардын жоюлушун, солчул социалисттик партияларынын эркин иштешин жана Советтердин кайра шайлануусун талап кылышкан. Алар «Советтер коммунисттерсиз болсун!», «Бийлик коммунисттерге эмес, Советтерге!» деген ураандар менен чыгышкан. 2-мартта С. М. Петриченко жетектеген «Убактылуу революциячыл комитети» түзүлгөн. Кронштадт козголоңуна каршы Совет бийлиги М. Н. Тухачевский жетектеген 45 миң кишиден турган 7-армияны жиберип, 18-мартта козголоң басылган.

Колдонулган адабияттар
 “Кыргызстан” улуттук энциклопедиясы: 4-том. Башкы редактору Асанов Ү. А. К 97. Б.: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2012. 832 бет, илл. ISBN 978 9967-14-104-9

Категория:Орусия
Категория:1921-жыл
Крешне-гори

thumb|Германия менен Крешне-гори.
Крешне-гори, Кендүү тоолор (немецче Erzgebirge Krusne hory) – Чех тоо массивинин түндүк-батыш чет-жакасы, Германия менен Чехиянын чек арасы боюнча 150 кмге созулуп жатат. Бийиктиги 1244 мге чейин. Негизинен кристаллдуу тоо тектерден, кумдук, конгломераттан турат. Кыр зонасы күдүрлүү, түштүк капталы тик, түндүгү жантайыңкыраак (этегинен Саксония Швейцариясы орун алган). Аралаш токой, бийигирээк чым-көң, шалбаа ээлейт. Полиметалл кен таштары, күрөң көмүр кени, кайнар булактар, курорттор бар.

Колдонулган адабияттар
 “Кыргызстан” улуттук энциклопедиясы: 4-том. Башкы редактору Асанов Ү. А. К 97. Б.: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2012. 832 бет, илл. ISBN 978 9967-14-104-9

Категория:Тоолор‎
Категория:Германиянын географиясы‎
Категория:Чехия
Крым Республикасы

Крым Республикасы — Украинанын субъектиси. Крым жарым аралында жайгашкан. Аянты 27 миң км2. Калкы 1 895 915 (2015). Административдик-аймактык жактан 14 районго, 11 шаарга, 56 шаарчага бөлүнөт. Борбору – Акмечит шаары. Калкынын негизин орустар (58,32%), украиндер (24,32%) түзөт, ошондой эле крым татарлары (12,03%) ж. б. улут өкүлдөрү да жашайт. Шаар калкы 69,2%. Ири шаарлары: Севастополь, Акмечит, Керич. Курорт шаарлары – Ялта, Евпатория, Алупка, Алушта. 

Мамлекеттик түзүлүшү
Крым Чыгыш Европадагы калк байыртадан эле отурукташкан аймак. Б. з. ч. 2-миң жылдыктын аягында киммерийликтер, б. з. ч. 1миң жылдыкта таврлар, 8–9-кылымдарда скифтер отурукташкан. Б. з. ч. 480-жыл ченде республиканын бир бөлүгү Боспор мамлекетине караган. 13-кылымда моңголдор тарабынан басып алынып, Алтын Ордого кирген. 1443-ж. Крым хандыгы түзүлүп, ал Осмон империясынын вассалы болгон. 1783-ж. Россия империясына кошулган. Крым Республикасы 1918–54-жылдары ОСФСРдин 1954-жылдан Украинанын курамына кирген. курамында. 1944-ж. Крым татарлары күч менен Орто Азияга көчүрүлгөн. 1967-ж. татарлар реабилитацияланып, кайрадан келүүгө мүмкүнчүлүк алышканы менен 1979-ж. күч менен Крым Республикасынан чыгарылган. 1987-жылдан Крым татарлары мекенине кайта башташкан. 1988-ж. федерация мыйзамы татарлардын Кырымда жашоо укугун тастыктаган. Крым Республикасы 1992-ж. көз каранды эместикке ээ болуп, республика статусун алган. Жаңы Конституциясы 1998-ж. 23-декабрда ишке кирип, Крым Автономдук Республикасы болуп 18-март, 2014-жылдагы референдум деген келишимдин негизинде Россия Федерациясы менен оккупация болуп калды.

Өнөр жайы
Өнөр жайынын негизги тармактары: тамак-аш (мөмө-жемиш жана жашылча консервалары, шарап, эфир-май ж. б.), машина куруу (кеме, тамак-аш өнөр-жайы үчүн жабдуу, приборлор, телевизор), химиялык, жеңил. Кен байлыктарынан темир, нефть, газ казылып алынат. ГРЭС курулган. Мөмө-жемиш, жүзүмчүлүк, жашылчачылык, бакчачылык өнүккөн. Жүгөрү, соя, шалы, күн карама, тамеки, эфир-май өсүмдүктөрү өстүрүлөт. Эт-сүт багытындагы мал чарбачылыгы өнүккөн. Чочко, кой асыралат. Негизги порттору: Керчь, Феодосия, Ялта.

Башкы курорттору: Ялта, Мисхор, Алупка, Симеиз, Гурзуф, Алушта (Кырымдын Түштүк жээги), Феодосия, Евпатория. 

Колдонулган адабияттар
 “Кыргызстан” улуттук энциклопедиясы: 4-том. Башкы редактору Асанов Ү. А. К 97. Б.: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2012. 832 бет, илл. ISBN 978 9967-14-104-9

Категория:Постсоветтик аймактын мамлекеттери
Категория:Украина 
Категория:Орусия‎
Крым хандыгы

Крым хандыгы — кырым татарларынын, Алтын ордодон бөлүнүп чыккан (15–18-кылымдар) феодалдык мамлекети. 1239-ж. моңгол-татарлар Крымда жашаган алан, кыпчак, слав ж. б. элдерди каратып, жарым аралдын түз жерлерин басып алган жана 13-кылымдын аягында аны өздөрүнүн туруктуу жайлоо-кыштоосуна айландырышкан. 

 
Категория:1721-жыл‎

 Тарыхы 
13–14-кылымдарда Крымда өзгөчө акимдик (борбору – Солхат) түзүлүп, 1433-ж. ич ара күрөштүн натыйжасында феодал ак сөөктөрдүн колдоосу менен Девлет-Хажи-Гирей бийликке келген. 1443-ж. Литва Улуу княздыгына таянып, ал Алтын Ордого көз карандысыз Крым хандыгын түзгөн. Менгли-Гирей хандын тушунда (1468–1515) түрк аскерлери Крымга басып киргенден кийин (1475), Крым хандыгы Түркияга көз каранды хандыкка айланган. Крым хандыгынын феодал ак сөөктөрү олжо, туткун, салык алуу үчүн 16–17-кылымдарда Орусия, Украина, Польша жерлерине кол салып турган. 17–18-кылымдардагы орус-түрк согуштарында Крым хандыгы Түркияны колдогон. Күчүк-Кайнаржы тынчтык келишими (1774) боюнча Крым хандыгы Түркияга көз карандылыктан кутулуп, Орусиянын протекторатындагы көз карандысыз хандыкка айланган. 1783-жылы Орусия империясынын курамына биротоло кошулган. 
Категория:Тарых

Булактар
 “Кыргызстан” улуттук энциклопедиясы: 4-том. Башкы редактору Асанов Ү. А. К 97. Б.: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2012. 832 бет, илл. ISBN 978 9967-14-104 -9
Ксилофон

thumb|Ксилофон.
Ксилофон (ксило... жана ...фон) – музыкалык урма аспап. Ал Европада 19-кылымдан белгилүү. Ансамблдерде, опералык жана симфониялык оркестрлерде, жеке да ойнолот. Ксилофон төрт катар тик жайгашкан, иреттүү күүгө келтирилген түрдүү узундуктагы жыгач кесиндилеринен турат. Жыгач балкачалар менен урулуп ойнолот. Ал ар түрдүү көлөмдө болот. Ксилофондун маримба жана тубафон ж. б. түрлөрү бар. Көп элдерде, айрыкча Африкада, Түштүк–Чыгыш Азияда, Латын Америкасында тараган. 

Колдонулган адабияттар
 “Кыргызстан” улуттук энциклопедиясы: 4-том. Башкы редактору Асанов Ү. А. К 97. Б.: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2012. 832 бет, илл. ISBN 978 9967-14-104-9

Категория:Музыкалык аспаптар
Куб

Куб (грекче kebos, латынча cubus) – 1) грандары бири-бирине барабар 6 квадраттан турган тик бурчтуу параллелопипед. Куб параллелопипеддин бардык кассиеттерине ээ. Кубдун өз ара перпендикуляр 12 кыры, өз ара перпендикуляр 3төн кыры келип кошулган 8 чокусу болот. Куб диагоналдары кесилишип өткөн борбордук, 9 октук, 9 тегиздиктик симметрияга ээ. Карама-каршы жаткан грандарынын борболору аркылуу өткөн түз сызык же бир гранда жатпаган карама-каршы эки кырынын ортолору аркылуу өткөн түз сызык Кубдун симметрия огу болсо, каалаган эки симметрия огу аркылуу өткөн тегиздик Кубдун симметрия тегиздиги болот. Кыры а болгон Кубдун диагоналы a , толук бети Sт.б.=6а2, көлөмү V=а3деп табылат. Кубга ичтен сызылган сферанын радиусу r=a/2 болсо, ага сырттан сызылган сферанын радиусу ге барабар. Куб. кээде туура гексаэдр деп да аталат. 2) а санынын үчүнчү даражасы а • а • а=а3 ошол сандын Кубу деп аталат. 
Категория:Геометрия
Колдонулган адабияттар
 “Кыргызстан” улуттук энциклопедиясы: 4-том. Башкы редактору Асанов Ү. А. К 97. Б.: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2012. 832 бет, илл. ISBN 978 9967-14-104 -9
Куба аралы

thumb|Куба аралы.
Куба аралы – Вест-Индиядагы арал, Чоң Антил аралдар тобунун эң ириси. Аянты 105 миң км2. Куба мамлекетинин негизги бөлүгү жайгашкан.

Колдонулган адабияттар
 “Кыргызстан” улуттук энциклопедиясы: 4-том. Башкы редактору Асанов Ү. А. К 97. Б.: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2012. 832 бет, илл. ISBN 978 9967-14-104-9

Категория:аралдар
Категория:Куба
Кубаев Борис Хамитович

Кубаев Борис Хамитович (1944-жылдын 13-сентябры, ОСФСР, Ставрополь крайы, Үч-Кулан айылы — 4-октябрь 2023-жыл, Кыргызстан, Бишкек шаары) — экономика илимдеринин доктору, профессор, Кыргыз Республикасынын билим берүүгө эмгек сиңирген кызматкери.

 Өмүр баяны 
1962-1965-жж. — Кыргыз Мамлекеттик университетинин студенти

1965-1980-жж. — Кыргыз Мамлекеттик университетиде окуутучу, ага окуутучу, кафедра башчысы жана чет тилдер факультетинин деканы болуп эмгектенген.

1992-2003-жж. — Жусуп Баласагын атындагы Кыргыз Мамлекеттик университетинин атайын факультетинин деканы болуп дайындалган. 1996-жылы Кубаев Б.Х. ушул факультеттин базасында Кадрларды кайра даярдоо жана квалификациясын жогорулатуу институтунун түзгөн жанан анын ректору болуп эмгектенген. 

2003-2009-жж.— Билим берүүдөгү стратегиялык маалымат технологиялар институтунун негиздөөчүсү жана ректору.

2009-2011-жж. — Кыргыз Республикасынын Билим берүү жана илим министринин орун басары.

2011-2023-жж.— Билим берүүдөгү заманбап информациялык технологиялар институтунун ректору.

 Сыйлыктары 

 Дүйнөлүк энциклопедиянын «Эң белгилүү жетекчилер» бөлүмүнө Кубаев Б.Х. аты жазылып анын барельефи Нью-Йорк шаарындагы стеллага түшүрүлгөн. (1998-жыл, АКШ)
 Эмгектери калктын жумушсуздук проблемасын изилдөөгө арналып бир катар эл аралык конференцияларга катышкан, Америка институту тарабынан «Кто есть кто: достижение ХХ века» аттуу биографиялык маалымдамага киргизилген. (2001-жыл, АКШ)
 В. Леонтьев атындагы алтын медаль менен сыйланган. (2001-жыл, Москва)
 Эл аралык «Интеллект нации» сыйлыгынын лауреаты. (2009-жыл, Москва)

 Эмгектери 

 Критерии рынка труда. Б., 2001; 
 Малый и средний бизнес в Кыргызстане. Б., 2002; 
 Основы рыночной экономики. Б. 2003.

 
 
 
 

Категория:Инсандар
Булактар
 “Кыргызстан” улуттук энциклопедиясы: 4-том. Башкы редактору Асанов Ү. А. К 97. Б.: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2012. 832 бет, илл. ISBN 978 9967-14-104 -9

 Өмүр баяны

 АКИpress, «Кто есть Кто»
Кубань (дарыя)

thumb|Кубань.
Кубань – Ставрополь жана Краснодар крайлары аркылуу аккан дарыя. Узундугу 870 км, алабынын аянты 57,9 миң км2. Эльбрустан башталган Уллукам жана Үч-Кулан дарыясынын кошулушунан түзүлөт. Невинномысск шаарынан төмөн КубаньАзов бою ойдуңуна чыгат. Азов деңизинин Темрюк булуңуна куярда дельтаны пайда кылат (аянты 4,3 миң км2). Негизги куймалары: Кичи Зеленчук, Чоң Зеленчук, Уруп, Лаба, Ак, Пшиш (сол). Суусунун орточо чыгымы Краснодар шаары тушта 393 м3/сек. Жайында суусу кирет. Жылына 7 млн т шиленди агызып келет. Лабанын чатынан баштап кеме жүрөт; жогорку бөлүгүндө сал агызылат. Кубанда Краснодар суу сактагычы курулган. Суусунун жарымы Невинномысск сугат каналы аркылуу Егорлык дарыясына (Дондун алабы) кошулат. Дельтасында балык өндүрүшү (судак, кара деңиз чабагы, осётр сымалдар ж. б.) бар. Боюнда Карачаевск, Черкесск, Невинномысск, Армавир, Новокубанск, Кропоткин, Усть-Лабинск, Краснодар шаары, дельтасында Темрюк деңиз порту жайгашкан.

Колдонулган адабияттар
 “Кыргызстан” улуттук энциклопедиясы: 4-том. Башкы редактору Асанов Ү. А. К 97. Б.: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2012. 832 бет, илл. ISBN 978 9967-14-104-9

Категория:РФ дарыялары‎
Куба революциясы

Куба революциясы – элдик, антиимпериалисттик жана антифеодалдык революция (1956–1959). Революциянын чыгышына ири жер ээлеринин зомбулугу, элдин жакырланышы, укуксуздугу, улуттук экономикага АКШнын капиталынын кысымы ж. б. себеп болгон. Куба коомундагы карама-каршылык Батистанын коррупция диктатурасы орногондон кийин (1952) өзгөчө күч алган. Ушундай шартта Ф. Кастро жетектеген жаштар тобу 1953-ж. 26-июлда Монкада аскер казармасына (Сантьяго-де-Куба шаары) кол салып, жеңишке жетпей, камакка алынган. Андан бошонгондон кийин (1955) алар Мексикага эмиграцияга кеткен. 1956-ж. декабрда Сьерра-Маэстра тоосунда Ф. Кастро, Р. Кастро жана аргентиналык Эрнесто Че Гевара башында турган революциялык топ түзгөн партизандык отряд бара-бара армияга айланып, чабуулга өткөн. 1959-ж. 1-январда Батистанын өкмөтү кулап, Убактылуу өкмөт бийликке келген. 1959-ж. февралда революциялык өкмөттүн башына Ф. Кастро келген. Куба революциясынын натыйжасында латифундиялар системасын жойгон агрардык реформалар жүргүзүлгөн, айыл чарбада мамлекеттик сектор түзүлгөн. АКШнын компаниялары менен жергиликтүү ири жана орто буржуазиялардын жеке менчиктери мамлекеттештирилип, өндүрүш каражаттарынын бардыгы элдик менчикке өткөн. Революциянын өнүгүү процессинде өлкөнүн бардык революциячыл күчтөрүнүн биримдиги түзүлүп, Куба элинин бирдиктүү революциялык партиясы пайда болгон. 
Категория:Тарых

Колдонулган адабияттар
 “Кыргызстан” улуттук энциклопедиясы: 4-том. Башкы редактору Асанов Ү. А. К 97. Б.: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2012. 832 бет, илл. ISBN 978 9967-14-104 -9