Zhantas/Cleaned-Kyrgyz_Wikipedia huggingface dataset:
Фонограмманы кайра чыгаруу

Фонограмманы кайра чыгаруу – фонограмманын же анын бир бөлүгүнө 1 же андан көп нускасын каалагандай материалдык алып жүрүүчүдө даярдоо.

 Колдонулган адабияттар 
Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Форварддык бүтүмдөр

Форварддык бүтүмдөр – айкын товарга (анын ичинде, баалуу кагаздар, валюталар) карата аны алып келип берүү мөөнөтүн кийинкиге калтыруу менен укуктарды жана милдеттенмелерди өзара өткөрүп беришүүгө байланышкан биржалык келишим. Ф. б. фьючерстик келишимдерден 2 жагдай менен айырмаланышат: базардын 2 катышуучусунун ортосунда түзүлөт жана тараптардын каалоолоруна жооп берүүчү шарттарды өзүнө камтыйт, ал эми биржаларда (фондулук, валюталык) түзүлгөн фьючерстик келишимдердин шарттары алдынала аныкталган жана стандартташтырылган болот; Ф. б. боюнча келишим ээсинин кирешелери же чыгымдары анын мөөнөтү бүткөн учурда аныкталат; фьючерстик келишимдер боюнча эсептөөлөр күн сайын өткөн соодалардын жыйынтыктарына жараша жүргүзүлөт.

 Колдонулган адабияттар 
Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Формуляр

Формуляр (лат. formula – тариз, эреже) – 1) китепкананын каттоо карточкасы; 2) соода чөйрөсүндө мурдатан иштелип чыгылган жана контрагентке колкоюуга берилүүчү типтүү келишим. Контрагенттин сунушталган шарттарды өзгөртүүгө, а түгүл талкуулоого мүмкүн-чүлүгү жок. КР мыйзамдарында кошулуу келишими деп аталат.

 Колдонулган адабияттар 
Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Формулярдык жүрүм

Формулярдык жүрүм (лат. aktiones per formulas ) – рим юстициясындагы жеке дооарыз боюнча сот өндүрүшүнүн экинчи бир түрү. А. ж-нүн маани-маңызы талаш-тартыштын юридикалык предметин доо коюучу тарап эмес, а претор түзгөндүгүндө жатат. Доочу жана жоопкер магистрдин алдында ишти каалагандай сөздөр менен түшүндүрүшкөн. Претор талаш-тартыштын юридикалык маңызын түшүндүргөн жана аны сотко даректеген атайын кыскача катта – formula баяндаган. Формулалар – типтүү болгон.

 Колдонулган адабияттар 
Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Форум

Форум (лат. forum ) – байыркы Римдеги: сот, трибунал, юрисдикция, сот адилеттиги өтүүчү жер.

 Колдонулган адабияттар 
Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Форфейтинг

Форфейтинг (англ. forfeiting ) – кредитке сатуудагы аткарым. Банк (форфейтор) экспорттоочуга товардын наркын токтоосуз төлөп берүүнү камсыз кылуу менен товар алынып келинип берилери менен импорттоочунун векселдерин (тратталарын) экспорттук жана форфейтордук кредиттердин ортосундагы айырманы чыгарып салуу менен сатып алат. Адатта, форфейтордун комиссиясы 1-1,5 пайызга жакынды түзөт. Форфейтор импорттоочудан банктык кепилдикти талап кылат же кошумча төлөөлөр үчүн тобокелчиликти өзүнө алат. Ф. экспроттоочуну иш жүзүндө баардык валюталык тобокелчиликтерден коргойт.

 Колдонулган адабияттар 
Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Франко баасы

Франко баасы – тапшырык ээсине өнүмдү жеткирүү боюнча алдынала каралган ташып жеткирүү чыгымдарын калыбына келтирүүнүн тартибин эсепке алуу менен аныкталган дүң баа.

 Колдонулган адабияттар 
Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Хартия

Хартия (гр. chartes – кагаз, сыйбарак) – 1) орто кылымдагы (м.: 1215-жылдагы Эркиндиктин улуу Х-сы) жана кийинки учурдагы (м.: Улуу Британиядагы 1838-жылкы Элдик Х.) саясий мүнүздүгү жарыя-укуктук документ; 2) эларалык укуктагы кадимки жарнактын түгөй түшүнүгү – жалпы принциптер менен максатты гана тариздеп, адатта милдеттүү күчкү ээ болбогон эларалык акты ( м.: 1985-жылдын 15-октябрында Европа Бирлиги тарабынан кабыл алынган Жергиликтүү өзалдынча башкаруунун европалык Х-сы).

 Колдонулган адабияттар 
Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Химиялаштыруу жана өсүмдүктөрдү коргоо

Химиялаштыруу жана өсүмдүктөрдү коргоо – жер кыртышын асылдандыруу, айылчарба өсүмдүктөрүнүн түшүмдүүлүгүн жогорулатуу, зыянкечтерден, оорулардан, отоолордон улам түшүмдүн азайуусуна бөгөт коюуга багытталып, химия каражаттарын колдонуу жана өсүмдүктөрдү коргоо боюнча мамлекеттик, коомдук, чарбачылык жана атайын ишчаралардын топтому.

 Колдонулган адабияттар 
Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Холдинг компаниясы (холдинг

Холдинг компаниясы (холдинг ) – анын уюштуруу-укуктук түрүнө карабастан, активдеринин курамына башка ишканалардын көзөмөлдүк пакеттери кирген уюмдар. Мында «көзөмөлдүк пакет» катары ишкананын катышуучуларынын жалпы чогулушунда жана башкаруу органдарында белгилүү бир чечим кабыл алуу (четке кагуу) укугун эчкандай шартсыз камсыз кылуучу ишкананын капиталына катышуунун баардык түрлөрү түшүнүлөт. Х. к. жана ага караштуу ишканалар ачык акционердик коомдор түрүндө түзүлөт. Х. к. башка компанияга караштуу ишкана болушу мүмкүн.

 Колдонулган адабияттар 
Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Цензор

Цензор (лат. censor ) – цензураны (көзөмөлдү) ишке ашыруучу киши.

 Колдонулган адабияттар 
Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Цессионарий (цессионер)

Цессионарий (цессионер) – укук, менчик ж. б. у. с. өткөрүлүп берилген киши (кара:Цессия). Камсыздандырууда – кайра камсыздандыруучу, кайра камсыздандырууда белгилүү тобокелчиликке барган кам-сыздандыруу (кайра камсыздандыруу).

 Колдонулган адабияттар 
Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Цессия

Цессия (лат. cessio ) – 1) бир тарап (цедент) экинчи тараптын (цессионарийдин) алдында белгиленген мөөнөттө ага тийиштүү болгон талапкылуучулук укугун үчүнчү тарапка – карыздарга (цессионерге) берилген талаптын жарамсыздыгына жоопкерчиликтүүлүк шарты менен өткөрүп (кыйган) берген келишим. Эгер ал мыйзамга же келишимге карама-каршы келбесе, ошондой эле берилип жаткан талап түздөнтүз кредит берүүчүнүн кертбашы менен байланышпаган болсо гана талапты кыюу мүмкүн; 2) эларалык укукта бир мамлекеттин аймагын экинчи тарапка алардын өзара макулдашуулары боюнча өткөрүлүп берилиши.

 Колдонулган адабияттар 
Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Цивилдик укук

Цивилдик укук (лат. jus civile , рим. cevitas – шаар, саясий жалпылык, эл, мамлекет деген сөздөн) – Рим укугунан башка эчбир укук тутумунда жок бөлүгү. Буга биринчи кодификациялык актынын – Он эки таблицанын Мыйзамдары (б. з. ч. V кылымдын ортосу), элдик жыйындардын кийинки токтомдору, ошондой эле римдик юристтердин мыйзамдарга баяндамалары кирген. Цивилдик укук – бул жарандардын укугу деп болжонгон. Жыйнтыгында бул аталгы «цивилистика» аталгысынын негизине алынган, анын милдети бир кыйла тар, ал мүлктүк мамилелерди теске салуучу ченемдердин тармагы катары жарандык укукту түшүндүрүп калды. Байыркы Римдин Ц. у-у – бул мыйзам чыгаруу жана аны пайдалануу тажырыйбасы деген заманбап аталыштарда колдонулуучу жазма укук.

 Колдонулган адабияттар 
Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Цивилистика

Цивилистика ( – жарандык) – жарандык укук илиминин бир тармагы болуп, жарандык мамилелерди, келишимдерди, укуктук статустарды жана жеке адамдардын укуктарын жөнгө салган нормаларды изилдейт. Бул тармак укук системасында жарандардын укуктарын жана милдеттерин аныктоодо негизги мааниге ээ. 

 Негизги концепциялар 
Цивилистиканын негизги концепциялары төмөнкүлөрдү камтыйт:

 Жарандык укук: Жеке адамдардын жана юридикалык жактардын укуктарын жана милдеттерин жөнгө салат.
 Мүлк укугу: Мүлктү ээлик кылуу, пайдалануу жана өткөрүп берүү укуктарын чагылдырат.
 Келишим укугу: Келишимдердин түзүлүшү, аткарылышы жана бузулушу жөнүндө нормаларды камтыйт.
 Мурас укугу: Мураска калтыруу, мурас алуу жана анын укуктук негиздери.

 Методология 
Цивилистика теориялык жана практикалык негиздерге таянат. Укуктук нормаларды изилдөө, анализдөө жана практикада колдонуу жарандык укуктун ар кандай аспектилерин түшүнүүгө жардам берет. Ошондой эле, цивилистика укук түзүү, укук коргоо жана укук талаштарды чечүү процессинде маанилүү роль ойнойт.

Коомдогу социалдык, экономикалык жана технологиялык өзгөрүүлөр цивилистиканын өнүгүшүнө таасир этет. Мисалы, интернеттеги соода, маалыматтын жеке укуктары жана глобализация сыяктуу жаңы тенденциялар цивилистикалык укуктун жаңы нормаларын жана принциптерин иштеп чыгууга түрткү берди.

 Колдонулган адабияттар 
Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Циркулярдык аккредитив

Циркулярдык аккредитив – банктын өзүнүн чет жердеги агенттерине кардардын траттаны мурда сүйлөшүлгөн сумманы толук төлөп берүүгө нускамасы.

 Колдонулган адабияттар 
Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Цитологиялык изилдөө

Цитологиялык изилдөө – органдардан жана ткандардан жасалуучу дары-дармектердин айрым бир клеткалык элементтерин окуп-үйрөнүүдө микроскоптук усулдарды пайдалануу менен изилдөө.

 Колдонулган адабияттар 
Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Чабаган субэсеп

Чабаган субэсеп – көбүнесе товарлар менен кызмат көрсөтүү эсеп-кысаптары боюнча байма-бай аткарымдарды жүргүзгөн банктар тарабынан ачылуучу субэсеп. Бул субэсептер боюнча төлөмдөр, адатта, акча каражат калдыктарынын чегинде жүргүзүлөт.

 Колдонулган адабияттар 
Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Чабарман баракчасы

Чабарман баракчасы – дипломатиялык почтаны ташууга укук бере турган ырасмий документ. Анда дипломатиялык чабармандын укугу, дипломатиялык почта жеткирилүүчү жерлердин саны көрсөтүлөт. Ч. б. дипломатиялык почтаны жеткирүү ишеними тапшырылган жарандык учактын командирине да берилиши мүмкүн. Мындай учурда Ч. б-нда почта жеткирилүүчү жерлердин саны гана көрсөтүлөт, анткени жарандык учактын командиринин өзү дипломатиялык чабарман болуп эсептелбейт.

 Колдонулган адабияттар 
Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Чалгындоо

Чалгындоо (чалгын) – 1) жер катмарындагы геологиялык түзүмдөр менен түпкүрдөгү мунайзат жана газ кенинин бар экендигин аныктоого багытталган баардык, баарыдан мурда бургулоо аткарымдары; 2) (аскердик) учурдагы же мүмкүн болгон душманы, аймак ж. б. жөнүндө маалыматтарды жыйноо максатындагы иш-чаралардын жыйындысы.

 Колдонулган адабияттар 
Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Чарба жүргүзүү укугу

Чарба жүргүзүү укугу – КР жарандык мыйзамдары боюнча мүлккө ээлик кылуу, пайдалануу жана тескөөнү ишке ашыруу боюнча чектөөлөргө ээ буюм укуктарынын бир түрү. Мамлекеттик же муниципалдык ишканалар таризиндеги юридикалык жак гана Ч. ж. у-нун субъекттери боло алышат. Мүлкү Ч. ж. у-на таандык ишкана ал мүлккө ээлик кылууну, пайдаланууну жана тескөөнү мыйзамда белгиленген гана чектерде жүргүзөт. Чарба жүргүзүүдөгү мүлктүн ээси ишкана түзүү, анын ишинин затын жана максатын аныктоо, аны кайра уюштуруу жана жоюу маселелерин чечет, аны кайра уюштурат жана жоёт, ишкананын директорун (жетекчисин) дайындайт, ишканага таандык мүлктүн багыты боюнча пайдаланылышын жана сакталышын көзөмөлдөөнү ишке ашырат. Менчик ээси ишкананын чарба жүргүзүүсүндөгү мүлктү пайдалануудан түшкөн пайданын бир бөлүгүн алууга укуктуу. Ишкана чарба жүргүзүү укугунда өзүнө таандык кыймылсыз мүлктү менчик ээсинин макулдугусуз сатууга, аны ижарага, күрөөгө берүүгө, чарбалык шериктештердин жана коомдордун уставдык капиталына салым түрүндө кошууга же башка ыкма менен башкарууга укуксуз. Ишканага таандык калган мүлктөрдү ал КР мыйзамдарында каралгандан башка учурларда өзалдынча башкарат.

 Колдонулган адабияттар 
Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Чарбакер субъекттер

Чарбакер субъекттер – юридикалык жактын укуктарын пайдалануучу жеке, жамааттык, кооперативдик, акционердик, мамлекеттик, коомдук же башка уюмдар, чарбалык бирикмелер (ассоциациялар), товар өндүрүү, сатып өткөрүү же сатып алуу боюнча чарбалык иштерди жүргүзүүчү субъекттер; өзалдынча ишкердик менен шугулданган жарандар жана алардын юридикалык жакты түзгөн жана ансыз аракеттенген бирикмелери.

 Колдонулган адабияттар 
Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Чарбакерчилик салыгы

Чарбакерчилик салыгы – өлкө чегинде жергиликтүү майда чарбачылык жүргүзгөн уюмдарга салык салуу. Ал Батыш Европа өлкөлөрүндө колго алынган.

 Колдонулган адабияттар 
Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Чарбалык келишим

Чарбалык келишим – ишкердик субъекттердин ортосунда түзүлүүчү жарандык-укуктук келишим.

 Колдонулган адабияттар 
Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Чарбалык укук

Чарбалык укук – ченемдери өндүрүштүк-чарбалык ишмердиктин жана аны мамлекеттик башкаруунун жүрүшүндө келип чыгуучу мамилелерди жөнгө салуучу укуктун өзалдынча тармагы. КМШдагы айрым өлкөлөрдө (м.: Украинада) Ч. у. ишкердик укугу катары түшүнүлөт жана ошого жараша ошондой аталыштагы кодекстер менен жөнгө салынат.

 Колдонулган адабияттар 
Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Чарбалык шериктештиктер жана коомдор

Чарбалык шериктештиктер жана коомдор – КР жарандык мыйзамдары боюнча капиталы түзүүчүлөрүнүн (катышуучуларынын) үлүштөрүнө (салымдарына) ажыратылып бөлүнгөн коммерциялык уюмдар. Түзүүчүлөрүнүн (катышуучулардын) салымдарынын эсебинен пайда болгон, ошондой эле Ч. ш. ж. к-дун ишмердиктеринин жүрүшүндө өндүрүлгөн жана сатылып алынган мүлктөр аларга менчик укугунда таандык болот. КР жарандык мыйзамдарында каралган учурларда, чарбалык коомду анын жападан-жалгыз катышуучусу болуп калуучу бир эле адам түзүшү мүмкүн. Чарбалык шериктештиктер толук шериктештик жана коммандиттик шериктештик түрүндө түзүлөт. Чарбалык коомдор – акционердик коомдор, чектелген же кошумча жоопкерчиликтеги коомдор түрүндө түзүлүшү мүмкүн. Толук шериктештиктин катышуучулары катары жеке ишкерлер жана/же коммерциялык уюмдар чыга алышат. Чарбалык коомдордун катышуучулары жана коммандиттик шериктештиктин аманатчылары – жарандар жана юридикалык жактар болот. Мамлекеттик органдар жана жергиликтүү өзалдынча башкаруу органдары, эгер мыйзамда башка жагдай каралбаса, чарбалык коомдун катышуучулары жана коммандиттик шериктештиктин аманат салуучулары боло алышпайт. Мыйзамдарда тыюу салынбаган учурларда Ч. ш. ж. к. башка Ч. ш. ж. к-дун түзүүчүсү (катышуучусу) боло алышат. Чарбалык шериктештиктер, ошондой эле чектелген же кошумча жоопкерчиликтеги коомдор акция чыгара алышпайт.

 Колдонулган адабияттар 
Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Чарбалык-ичилүүчү суу менен жабдуу тутуму

Чарбалык-ичилүүчү суу менен жабдуу тутуму – калкты ичилүүчү суу менен камсыз кылууга багытталган техникалык тутум.

 Колдонулган адабияттар 
Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Чарбалык-ичүүчү суу менен жабдуунун борбордук тармагы

Чарбалык-ичүүчү суу менен жабдуунун борбордук тармагы – суу түтүктөр тарамы бар чарбалык-ичүүчү таза суу менен жабдуу тармагы.

 Колдонулган адабияттар 
Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Чарбачылык-таза суу менен камсыздоо

Чарбачылык-таза суу менен камсыздоо – тийиштүү уюмдардын калкты чарбачылыкка керектелүүчү ичиле турган таза суу жана турмуш-тиричиликке керектелүүчү суу менен камсыз кылууга багытталган иш тармагы.

 Колдонулган адабияттар 
Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Чартер (кире жалдоо) келишими

Чартер (кире жалдоо) келишими – бир тарап (кире ээси ) экинчи тарапка (кире жалдоочу) жүктөрдү, жүргүнчүлөрдү жана жүктөрдү ташуу үчүн бир же бирнече каттамга бир же бирнече унаа каражатын бүт бойдон же анын бир бөлүгүн берүүгө милдеттенген келишим. Ч. (к. ж.) к-н түзүүнүн тартиби, ошондой эле көрсөтүлгөн келишимдин таризи унаа уставдары жана кодекстери менен белгиленет.

 Колдонулган адабияттар 
Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Чөгүү

Чөгүү – сот медицинасындагы суюк чөйрөдө, мисалы, сууда же майда чөгүүнүн натыйжасында болуучу өлүм таризи.

 Байланыштуу макалалар 
Сууга чөгүү

 Колдонулган адабияттар 
Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Чегара аймагы (зонасы)

Чегара аймагы (зонасы) – мамлекеттик чегарага чектешкен райондун, шаардын, айылдын аймагынын чектеринде мамлекеттик чегарада талаптагыдай тартипти камсыз кылуу максатында КР Өкмөтү тарабынан белгиленген жер тилкеси. Ч. а-на кире бериш жерлерде эскертүүчү белгилер орнотулат.

 Колдонулган адабияттар 
Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Чегара белгиси

Чегара белгиси – аймакта Мамлекеттик чегараны белгилөө үчүн орнотулган атайын белги. Ч. б.: негизги жана аралыктык болуп бөлүнөт.

 Колдонулган адабияттар 
Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Чегара өкүлдөрү

Чегара өкүлдөрү – КР мамлекеттик чегара режимин сактоо жана чегарадагы чыр-чатактарды жөнгө салуу менен байланышкан маселелерди чечүү үчүн чегаранын белгилүү бир бөлүктөрүнө дайындалуучу атайын ыйгарым укуктуу адамдар. КР мамлекеттик чегарасынын Ч. ө. дайындалуучу бөлүктөрү КРдин чектеш мамлекеттер менен болгон тийиштүү келишимдерине жараша белгиленет. Ч. ө. КР Чегара кызматынын кол башчысы тарабынан ошол кызматтын кызмат адамдарынын ичинен дайындалат.

 Колдонулган адабияттар 
Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Чегара режими

Чегара режими – Мамлекеттик чегарага чыгуучу чегара аймагынын, аймактык суулардын, ошондой эле ички суулардын режими. Ч. р. Мамлекеттик чегараны коргоо үчүн зарыл шарттарды түзүү мүдөөсүнө кызмат кылат жана бул эрежелерди өз ичине камтыйт: кирүү (чыгуу), убактылуу болуу, жашап туруу, жарандардын ары-бери жүрүү жана жумуштарды жасоосу.

 Колдонулган адабияттар 
Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Чегара соодасы

Чегара соодасы – тышкы соода ишмердигинин өзгөчө тартиптеринин бири. Ч. с. КР жарандарынын жана КР чегарасына жармакташ жайгашкан (жашаган жери) атамекендик юридикалык жактардын жана чет өлкөлүк жарандардын ортосунда, ошондой эле КР эларалык келишимдеринде аныкталган тийешелүү аймактарда турушкан чектеш мамлекеттер менен жергиликтүү керектөөлөр үчүн гана же чегарага жармакташ аймактарда пайдаланууга эсептелген, чегарага жармакташ аймактардын чектеринде өндүрүлгөн товарлар менен ишке ашырылуусу мүмкүн.

 Колдонулган адабияттар 
Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Чек ара суулары

Чек ара суулары ― мамлекеттик чегара сызыгы өткөн жерлердин чектериндеги суу аймактары. Чек ара сууларына чегара өткөн жерлердеги жер алдындагы суулар да кириши мүмкүн. Ч. с-нын укуктук режими өлкөнүн ички мыйзамдары, ошондой эле чектеш мамлекеттер менен болгон (мамлекеттик чек ара режими жөнүндө, суу чарба маселелери боюнча ж. б.) келишимдер менен жөнгө салынат. Эреже катары, Ч. с-нда кандайдыр бир сүзүүчү каражаттардын өтүүсүнө өз мамлекетинин чегара чектеринде гана улуксат берилет.

 Булактар 

Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7