Zhantas/Cleaned-Kyrgyz_Wikipedia huggingface dataset:
Организмдин коргонуу функциялары

Организмдин коргонуу функциялары — организмди айлана-чөйрөнүн өзгөрүүлөрүнөн коргоп, ага бактериялар, вирустар жана башкалар зыяндуу заттардын киришине тоскоол болуп, организмдин ички чөйрөсүнүн (кан, лимфа, ткань суюктугу) составынын жана касиеттеринин туруктуулугун (гомеостазды) бир калыпта кармап турууну камсыз кылуучу өзгөчө физиологиялык механизмдер.
 Барьерлердин бөлүнүшү 
Организмдин коргонуу функцияларын тышкы жана ички тоскоолдор (барьерлер) аткарат. Тышкысына тери, дем алуу системасы, тамак сиңирүү системасы, анын ичинде боор, бөйрөк кирет. 
 Тери организмди айлана-чөйрөнүн түрдүү өзгөрүүлөрүнөн сактап, жылуулукту жөнгө салууга катышат; организмди бактериялар менен токсиндердин киришинен сактайт жана зат алмашуунун продуктуларын тер менен чыгарууга жардам берет. 
 Дем алуу системасы газ алмашуудан тышкары абадагы чаң жана ар кандай зыяндуу заттардан мурун жана бронхтордун эпителийинин жардамы менен тазалайт. Тамак сиңирүү системасына кирген заттар карын менен ичегиде сиңирилүүгө ылайыкталып, керексиз заттар, ошондой эле ичегиде пайда болуучу газдар ичегинин перистальтикасынын натыйжасында организмден чыгарылат. 
 Тамак сиңирүү системасында боор коргоо милдетин аткарат; анда тамак менен кирген же ичегиде пайда болгон организм үчүн уулуу бирикмелер зыянсыздандырылат. 
 Бөйрөк организмдеги кандын туруктуулугун жөнгө салат, организмди зат алмашуунун акыркы продуктуларынан бошотот. Ошондой эле тышкы тоскоолдорго ооз көңдөйүнүн, көздүн, жыныс органдарынын былжыр челдери кирет.
 Гистогемалык тоскоол 
Кан менен ткандардын ортосундагы ички коргонуу гистогемалык тоскоол деп аталат. Негизги коргоочу функцияны капиллярлар аткарат. Кан менен борбордук нерв системасынын. көздүн суюктугунун, кулак лабиринтинин эндолимфасынын ортосундагы жана башкалар адистештирилген тоскоолдор болот.
 Бала тону 
Эне менен түйүлдүктүн ортосундагы бала тону да өзгөчө коргогуч болуп, өөрчүп келе жаткан түйүлдүктү сактайт (Кош бойлуулук). Ошондой эле организмди оору козгогучтардан бошотууда лимфа системасьшын ролу да чоң. Азыркы кездеги көз караш боюнча ички коргоо системаларына клеткалардын ичиндеги тоскоолдор кирет (Клетка).
 Оорулардын пайда болушу тууралуу 
Оорулардын пайда болушуна тышкы жана ички тоскоолдордун түрдүү микробдорго, зат алмашууда (өзгөчө анын бузулушунда) пайда болгон зыяндуу продуктуларга туруктуулугунун бузулушу алып келет.
Организмдин коргонуу функцияларынын чөйрөнүн өзгөрүшүнө карата ыңгайланып турушу организмдин тиричилигинде маанилүү, алар аны оорулардан, уулануудан жана башкалар сактайт. Ал жашка, нерв жана гормондук өзгөрүүлөргө, нерв системасынын тонусуна жана башкалар себептерге жараша болот. Организмдин коргонуу функциялары уйку бузулганда, ачка болууда, чарчоодо, травмада, иондошкон нурлар таасир эткенде жана башкалар бузулат.
 Колдонулган адабият 
Кыргыз Совет Энциклопедиясынын Башкы редакциясы. «Ден - соолук» Медициналык энциклопедия. - Ф.:1991, ISBN 5-89750-008-8

Категория:Медицина
Категория:Ден соолук
Категория:Дарыгерлик
Орнитоз

thumb|Орнитоз вирустары
Орнитоз (латын тилинен psittacus - тоту) — кишинин жана куштардын вирустар пайда кылуучу жугуштуу оорусу.

 Булактары 
Аны менен көбүнчө үй канаттуулары (өрдөк, күрп, каз, тоок жана башкалар) жана жапайы куштар ооруйт. Ооруган куш жем жебей, аз кыймылдайт, көзүнөн, мурдунан суюктук чыгат, кан аралаш чычкактайт. Алар 8—9 күн ооруп, көбүнчө өлүп калат. Оорулуу жана вирус алып жүрүүчү куштар заңы менен кошо оору козгогучтарды айлана - чөйрөгө бөлүп чыгарат. Адамга булганган кол менен оозго же көздүн былжыр челине түшкөндө, ошондой эле вирус менен булганган чаңды дем алганда жугат. Орнитоз көбүнчө куш фермасында, фабрикасында, зоопаркта, зоологиялык дүкөндөрдө иштеген адамдарда көп кезигет. 
thumb|upright|Орнитоз менен ооруган көгүчкөн.

 Оорунун жүрүшү 
Организмге кирген вирус тезинен кан аркылуу бүт денеге таралып, айрыкча өпкөгө топтолот. Ал жерде көбөйүп, өпкөнү жабыркатат. Ошондуктан орнитоз оорусуна айрыкча өпкөнүн сезгенүүсү мүнөздүү.

Оору жуккандан 1 — 2 жума оорунун белгиси билинбейт (жашыруун мезгил). Ал капысынан башталат: дененин температурасы тез арада 39—40°ка чейин көтөрүлөт, оорулуу чыйрыгат, алы кетет, башы катуу ооруйт, тамакка табити тартпайт, муундары сыздайт. Кээде мурду канайт, кусат.
Орнитоздун оор түрүндө өпкөнүн сезгенишине менингиттин белгилери да кошулушу мүмкүн. Анда оорулуу жөөлүйт, башы катуу ооруйт, улам эсинен танышы ыктымал. Кээде өнөкөт түргө айланып, узакка созулат. Айрым учурда оорунун мүнөздүү белгилери билинбей өтөт. Оорунун алгачкы белгилери билинери менен врачка кайрылуу зарыл. 

 Дарылоо жана алдын алуу 
Врач диагнозду коюп, дарылоо жүргүзөт. Орнитоздун алдын алууда оорулуу куштарды жок кылуу, куш фермасында иштегендер үчүн санитария-гигиеналык эрежелерди так сактоо, алардын азыктарын даярдоодо, иштетүүдө атайын кийим кийүү, ооз-мурунду чаңдын киришинен сактоо зор мааниге ээ. 

 Колдонулган адабият 
 Кыргыз Совет Энциклопедиясынын Башкы редакциясы. «Ден - соолук» Медициналык энциклопедия. - Ф.:1991, ISBN 5-89750-008-8

Категория:Оорулар
Категория:Зоология‎
Ортопедия

frame|Ортопедия эмблемасы — түздөлүп аткан бак
Ортопедия (грек тилинен ορθος — түз, оң жана παιδεία — тарбиялоо, окутуу) — медицинанын таяныч кыймыл аппараттын (сөөк менен булчуңдар) тубаса жана кийин пайда болгон деформацияларын жана функцияларынын бузулушун изилдөөчү, аларды алдын алуу жана диагноз коюу, дарылоо методдорун иштеп чыгуучу тармагы. 
Ортопедияны франциялык врач Н. Андри илимий негиздеген. Азыркы мезгилде ортопедия дарылоонун хирургиялык методун (остеосинтез, пластикалык операциялар), консервативдик ыкмаларды (физиотерапия, айыктыруу физкультурасы, санаторий-курорттук дарылоо жана башкалар), түрдүү ортопедиялык аппараттарды, протездерди колдонот. 
 Ортопедия бөлүмдөрү 
 Амбулатория ортопедиясы
 Балдар жана өспүрүмдөр ортопедиясы.
left|thumb|300px|Кол, бут муундарын кыймылдатпай кармоочу ортопедиялык аппарат (туторлор): 1—чыканак; 2— жамбаш; 3— кызыл ашык; 4— тизе муундарына кийгизилүүчү туторлор.
 Ортопедиялык аппараттар 
Ортопедиялык аппараттар — адамдын кыймыл органдарынын деформациясын жана майыптыгын дарылоо жана алдын алуу максатында колдонулуучу атайын механикалык түзүлүш. Ортопедиялык аппараттардын бир нече түрү: 
 түзөтүүчү 
 кыймылдатпоочу
 жеңилдетүүчү жана 
 компрессия-дистракциялоочу аппараттар бар.
250px|thumb|Полиомиелиттен жабыркаган бутка кийилүүчү ортопедиялык аппараттын түрлөрү.
Түзөтүүчү аппараттар дененин деформацияланган бөлүгүн акырындап түзөтөт. Буга корсеттер, ортопедиялык бут кийимдер, супинаторлор кирет. 
left|thumb|Кол манжалары шал болгондо колдонулуучу ортопедиялык аппарат.
Жеңилдетүүчү аппараттар дене салмагын ооруган жерге эмес, жогору соо жерге түшүрөт. Демейде Томас, Воскобойников аппараттары колдонулат.
Компрессия-дистракциялоочу аппараттар (Илизаров, Сиваш аппараттары) кол, буттун деформациясын (жалган муун, буттун кыйшыгын жана башкалар) оңдойт.
Кыймылдатпоочу аппараттар муундагы, омуртка тутумундагы кыймылды толук же бир аз азайтуу, оордукту жеңилдетүү үчүн колдонулат. Аларга туторлор, шарнирлүү (муунда бир аз кыймылды сактоочу) жана шарнирсиз аппараттар, протездер кирет. 
Мындай аппараттар катуу атайын материалдан дененин белгилүү бөлүгүнө ченеп жасалат. Бут протездери басканда денеге таянчык берет. Колго кийилүүчү протездер анын формасын, айрым учурда кызматын калыбына келтирет. Ортопедиялык аппараттар өлчөмү туура келгендей, жеңил, жөнөкөй, оңой кийип-чечилгидей болушу керек. Аппаратты туура эмес колдонгондо тери жооруп, оюлуп кетиши мүмкүн. Андай сүрүлүүнү болтурбоо үчүн аппараттын астынан байпак, ич кийим кийүү сунуш кылынат. Жаш өспүрүмдөргө атайын чоңойтуп-кичирейткичи болбосо тез-тез алмаштырылып туруу талапка ылайык. Кээде ортопедиялык аппараттар ты көпкө кийүүдөн анын астындагы булчуңдар кысылып, алсызданат, арыктайт. Андыктан врачтын кеңеши менен аны киерде жана чечкенден кийин ал жерди укалап туруу, атайын булчуңдарды чыңоочу гимнастика сунуш кылынат.
 Колдонулган адабият 
Кыргыз Совет Энциклопедиясынын Башкы редакциясы. «Ден - соолук» Медициналык энциклопедия. - Ф.:1991, ISBN 5-89750-008-8

Категория:Медицина
Категория:Ден соолук
Категория:Дарыгерлик
Категория:Илим
Ортопедиялык корсеттер

thumb|250px|Ортопедиялык корсеттер: 1—тери шакшактуу корсет; 2— скелеттелген тери шакшактуу корсет; 3— баш кармагычы бар тери шакшактуу корсет.
Ортопедиялык корсеттер — омуртка тутумунун ооруларында, кыйшаюусунда, мертинүүсүндө колдонулуучу ортопедиялык аппарат. 
 Корсеттер тууралуу 
Ал омурткалардын кыймылын азайтуу, жүгүн жеңилдетүү жана деформациясын түзөтүүгө арналган. Ортопедиялык корсеттер жумшак, ийилгич, анча катуу эмес жана катуу болот. Корсеттер түрдүү материалдан (тери, кездеме, гипс, металл, пластмасса жана башкалар) протез-ортопедиялык мекемелерде жасалат. Ал чак, тыкан болушу үчүн оорулууга ченеп жасалып, гипс калыпка салынат. Врач оорунун мүнөзүнө жараша түрдүү (кыймылдатпоочу, жеңилдетүүчү, түзөтүүчү) ортопедиялык корсеттер ди сунуш кылат.
Кыймылдатпоочу жана жеңилдетүүчү корсеттер омуртка туберкулёзунда, сыныгында, мертингенде операциядан кийин жабыркаган омуртканы кыймылдатпоо жана ага келүүчү оордукту азайтуу максатында колдонулат.
 Сунуштар 
Түзөтүүчү ортопедиялык корсеттер омуртканын кыйшаюусунда сунуш кылынат. Өзгөчө балдарда омуртканын андан ары күчөп кыйшаюусун алдын алуу жана бир аз түзөтүү үчүн мааниси чоң. Ортопедиялык корсеттерди кийип жүрүү мөөнөтүн врач белгилейт. Аны көпкө кийүүдөн дене булчуңдары алсыздангандыктан врачтын сунушу боюнча айыктыруучу гимнастика, массаж жасоо зарыл.
 Колдонулган адабият 
Кыргыз Совет Энциклопедиясынын Башкы редакциясы. «Ден - соолук» Медициналык энциклопедия. - Ф.:1991, ISBN 5-89750-008-8

Категория:Медицина
Категория:Ден соолук
Категория:Дарыгерлик
Остеомиелит

thumb|300px|Остеомиелитте езгөргөн сөөк жана жумшак ткандын схемалык берилиши (жара кесилген): 1 — секвестр капсуласынын тегерегиндеги сөөктүн калыңдаган жери; 2— жана 4— капсула көңдөйүндөгү сөөк секвестрлери; 3— кеу.ик; 5— булчуңдагы жылчык жолу; 6— жылчьктын сырткы тешиги.
Остеомиелит — сөөк чучугу менен ткандарынын сезгениши. Аны ириңдетүүчү микробдор (ириңдүү остеомиелит) пайда кылат. Сөөктүн жана муундардын туберкулёзу остеомиелиттин өзгөчө түрү болуп эсептелет.
left|thumb|Остеомиелит
 Ириңдүү остеомиелит 
Ириңдүү остеомиелит көбүнчө ачык сыныктарда, согуш мезгилинде ок тийип жарадар болгондо оору козгогуч микробдордун киришинен болот. Организмдеги ириңдүү инфекция бар жерден микроб сөөккө кан агымы менен тараганда пайда болуучу гематогендик остеомиелит көп жолугат. Бул негизинен өспүрүм балдарда кездешет. Кээде жаңы төрөлгөн балдарда учурайт (киндик ириңдегенде). Айрыкча жиликтер (кашка, жото жана күң жилик) жабыркап, ириң сөөктүн муунга жакын учтарында пайда болот.
Бул оорудан кутулуу учун моюнга жип ыргытыш керек

 Гематогендик остеомиелит 
Гематогендик остеомиелит капысынан башталат, сезгенген сөөк ооруйт, эт ысып чыйрыгат; кээде киши жөөлүйт. Бир нече күндөн кийин жабыркаган сөөктүн үстүндөгү ткандар шишип катууланат, териси кызарат. Кээде, айрыкча балдарда алгачкы күндөрдө ооруу жана сезгенүү жана башкалар белгилер билинбейт; муну врачтар гана изилдеп аныктай алат. Гематогендик остеомиелитти эрте аныктоонун мааниси зор. Катуу кармаган остеомиелит улаарып кетсе, сөөк ткандары бүтүндөй бузулуп, жакын муундардын ириңдешине жана башкалар коркунучтуу кабылдоолорго учуратат.
 Оорунун басаңдашы 
Кээде өзү жарылып ириң сыртка чыгышы ыктымал. Мында оору басаңдап, оорулуунун жалпы абалы жеңилдейт (температурасы түшөт жана башкалар). Ошентип катуу кармаган остеомиелит айыкпастан өнөкөт түрүнө өтөт. Соо сөөк тканынан бөлүнүп ажыраган өлүү сөөктүн (секвестрлер) тегереги такай ириңдеп, тешилет жана остеомиелит улам ырбай берет. Өлүү сөөктүн көлөмү чоңоюп бөлүнүшү сөөктүн өзүнөн өзү сынышына алып келет (патологиялык сынык). Өнөкөт остеомиелитти дарылабаса бир нече жылдарга созулушу ыктымал.
 Остеомиелитти алдын алуу 
Остеомиелиттин алгачкы катуу кармама түрүн жеңил эле хирургиялык операциянын (кээде операциясыз) жардамы менен ооруну өнөкөт формасына жеткирбей айыктырууга болот. Өнөкөт ириңдүү остеомиелит операция жолу менен дарыланат; кээде операцияны бир нече жолу кайталоого туура келет. Ошондуктан дене ысып, бут-кол ооруса врачка тез кайрылуу керек.
Гематогендик остеомиелитти алдын алууда балдардын гематогендик инфекция булактарын — тонзиллит, ириңдүү отит, гайморит, тиштин чириши жана башкалар өз убагында дарылоо, ошондой эле жарааттуу сыныкта жараат тегерегин дезинфекциялоо, таңуу, транспорттук шакшактоо чоң мааниге ээ. 

 Колдонулган адабият 
Кыргыз Совет Энциклопедиясынын Башкы редакциясы. «Ден - соолук» Медициналык энциклопедия. - Ф.:1991, ISBN 5-89750-008-8

Категория:Медицина
Категория:Ден соолук
Категория:Дарыгерлик
Категория:Оорулар
Остеопороз

thumb|200px|Остеопороз
Остеопороз (латын тилинен osteoporosis) — сөөк тканынын структурасынын сейректенүүсү.
Белгилүү жердеги жана жалпы зат алмашуунун бузулушунун кесепетинен болот. Көбүнчө остеомиелитте, Иценко-Кушинг оорусунда, муундун сезгенүү ооруларында, ири кан тамыр жана нерв жабыркоочу травмада (айрыкча сыныкта), күйүктө жана үшүккө алдырууда, полиомиелит жана башкалар нерв системасынын жабыркоосунда, ошондой эле преднизолон менен узак убакыт дарылоодо, ууланууда (мисалы, рактын кийинки стадиясында) байкалышы мүмкүн. Рентгендик изилдөөдө гана билинет. 
Остеопороз темгилдүү, жайылган, айрым жердин жана системалуу болуп айырмаланат.
Остеопороз демейде негизги ооруну дарылаганда эле айыгып кетет. 
 Колдонулган адабият 
Кыргыз Совет Энциклопедиясынын Башкы редакциясы. «Ден - соолук» Медициналык энциклопедия. - Ф.:1991, ISBN 5-89750-008-8

Категория:Медицина
Категория:Ден соолук
Категория:Дарыгерлик
Категория:Оорулар
Остеохондроз

thumb|250px|Остеохондроз
Остеохондроз (байыркы грек тилинен ὀστέον — сөөк жана χόνδρος — кемирчек) — сөөк жана кемирчек ткандарында зат алмашуу продуктуларынын топтолушунан келип чыккан өнөкөт оору. 
 Омурткалардын остеохондрозу 
Омурткалардын остеохондрозу көп жолугат. Анда омуртка дисктеринин дистрофияга учурашы жана жукарышынан омуртка сөөктөр өсөт, муун арасында артроз, көп учурда диск чуркусу өөрчүп, жүлүндү, жүлүн нервдеринин дүмүрчөктөрүн кысат. Андыктан омуртка тутумунун ийилгичтиги жана кыймылы төмөндөйт. Оорунун жүрүшү ар кандай факторлорго (зат алмашуу жана эндокриндик бузулуулар, травма жана башкалар) байланыштуу. Омурткалар бири бирине салмагын тийгизип баскандыктан, омуртка дискинин бийиктиги төмөндөп, омурткалардын ортосунда фиброздук шакекче чыгып, жүлүндүн элементтерине таасир этиши мүмкүн. 
Остеохондроз көбүнчө бел, моюн, көкүрөк бөлүгүндө кездешет. Оорунун негизги белгиси — белдин белгилүү жери ооруп, ал жамбашка жана бутка берилет. Көп учурда куяңга окшойт. Омурткалардын бузулган дисктин тушундагы кылкандай урчугу пальпация жасаганда ооруйт. Эгерде нерв кыпчылып калса, ал нервдештирген жерде оору сезилип, сезгичтик бузулат, буттун алсыздануусу жана башкалар байкалат.
 Дарылоо 
Остеохондрозду дарылоодо эң мурда горизонталдуу тегиздикте чоюу (ал үчүн кроваттын бут жагын 30—40 см көтөрөт), физкультура, новокаин менен электрфорез жана башкалар колдонулат. Радондуу минерал суулары бар курорттордо (Жети-Өгүз, Жыргалаң, Пятигорск жана башкалар) дарылануу жакшы натыйжа берет. Бел ооруса атайын ортопедиялык корсеттер сунуш кылынат. Мындан тышкары ооруну басаңдатуучу каражаттар да колдонулат.
 Колдонулган адабият 
Кыргыз Совет Энциклопедиясынын Башкы редакциясы. «Ден - соолук» Медициналык энциклопедия. - Ф.:1991, ISBN 5-89750-008-8

Категория:Медицина
Категория:Ден соолук
Категория:Дарыгерлик
Категория:Оорулар
Оториноларингология

right|thumb|372x372px|
 Оториноларингология 
Оториноларингология — клиникалык медицинанын кулак, мурун, мурун жанындагы кобулдар, тамак, кулкун, көмөкөй ооруларынын пайда болуу себебин изилдөөчү жана аларды дарылоо, алдын алуу методдорун иштеп чыгуучу бөлүгү. Оториноларингологиянын сурдология (кулак кереңин, анын клиникалык белгилерин, себептерин изилдейт), фониатрия (үн физиологиясын, үн пайда болуунун бузулушун жана анын алдын алуу, дарылоо методдорун иштеп чыгат) жана башка тармактары бар. Оториноларингология өз алдынча илим катары 19-кылымдын ортосунан калыптанган. Азыр оториноларингологияда кулак, тамак жана мурундун кесипке байланыштуу оорулары жана алардын залдары (дүлөйлүк, дудуктук жана башкалар), вестибуль аппараты жана башкалар изилденүүдө. 
 Отоларинголог 
Отоларинголог — кулак, мурун, мурун жанындагы кобулдар, тамак, кулкун ооруларын дарылоо, алдын алуу жана диагноз коюу боюнча атайын даярдыктан өткөн адис-врач. 
 Колдонулган адабият 
Кыргыз Совет Энциклопедиясынын Башкы редакциясы. «Ден - соолук» Медициналык энциклопедия. - Ф.:1991, ISBN 5-89750-008-8

Категория:Медицина
Категория:Ден соолук
Категория:Дарыгерлик
Отосклероз

thumb|300px|Кулактын түзүлүшүнүн схемасы (жара кесилген). Стрелка менен угузуучу сөөк (үзөңгүчө) көрсөтүлгөн, ал отосклероздо кыймылдабай калат. Оңдо төмөн жакта соо угузуучу сөөктөр берилген (чоңойтулган): 1— үзөңгүчө; 2— балкача; 3— дөшүчө.
Отосклероз — кулак оорусу. Мында ортоңку жана ички кулакта сөөк тканынын өсүп кетүүсүнөн уктургуч сөөктөр аркылуу добуш толкунун ички кулакка өткөрүү бузулат.
 Себептери 
Буга уктургуч сөөктөрдүн биринин кыймылсыз болуп калышы түрткү болот. Отосклероз менен көбүнчө жаш аялдар ооруйт. Анын биринчи белгилери — кулак чуулдап, угуу начарлайт. Көп жылдар бою билинбей угуу начарлап отуруп дүлөйлүккө алып келет. Кээде отосклероз өтө жай өөрчүйт. Кээ бир жагымсыз таасирлер, мисалы, кесип зыяндуулугу (чуулдоо, дирилдөө, сымап, коргошун менен өнөкөт уулануу жана башкалар) жана инфекция оорулары отосклероздун өөрчүшүн тездетет.
Ошондой эле төрөттөн кийин да күчөшү мүмкүн.
 Дарылоо 
Оорунун башталышында дары колдонуу кулактын чуулдашын бир аз басат жана бир аз жакшы угуп калат. Бирок бул убактылуу гана болот. Укпай калганда угузуучу аппараттар колдонулат. Дарылоо хирургиялык операция жолу менен жүргүзүлөт. Бирок операция оорунун башталышында жасалса натыйжалуу болот. Ошондуктан оорунун биринчи белгилери башталганда эле врачка кайрылуу керек. 
 Колдонулган адабият 
 Кыргыз Совет Энциклопедиясынын Башкы редакциясы. «Ден - соолук» Медициналык энциклопедия. - Ф.:1991, ISBN 5-89750-008-8

Категория:Медицина
Категория:Ден соолук
Категория:Дарыгерлик
Категория:Оорулар
Отоскопия

Отоскоп|thumb
Отоскопия (байыркы грек тилинен οὖς — кулак + σκοπέω — карап атам, изилдөө) — жарык кылуучу аспап, маңдай күзгүсү (рефлектор), кулак воронкаларынын жардамы менен кулактын сырткы өткөөлүн жана тарсылдагын изилдөө (кароо) ыкмасы. Отоскопия кулак ооруларын аныктоодо колдонулат.
 Колдонулган адабият 
Кыргыз Совет Энциклопедиясынын Башкы редакциясы. «Ден - соолук» Медициналык энциклопедия. - Ф.:1991, ISBN 5-89750-008-8

Категория:Медицина
Категория:Ден соолук
Категория:Дарыгерлик
Офтальмология

Офтальмология (грек тилинен ὀφθαλμός — «көз» и λόγος — «окуу») — клиникалык медицинанын көрүү органынын анатомиясын, физиологиясын, көз ооруларын изилдөөчү жана диагностика, дарылоо, алдын алуу методдорун иштеп чыгуучу бөлүмү. 
thumb|right|250px|Оптикалык рефрактометрди колдонуу
Поликлиника жана ооруканаларда офтальмологдор калкка акысыз жардам көрсөтөт. Офтальмологиянын жетишкендиктеринин натыйжасында көптөгөн көз оорулары айыгууда. Көз ооруларын жана көз травмасын алдын алууга багытталган чаралардын жүргүзүлүшү, көз ооруларын дарылоонун жаңы методдорунун пайда болушу сокурлардын жана көзү начар көргөндөрдүн санын кескин азайтты. 

 Колдонулган адабият 
Кыргыз Совет Энциклопедиясынын Башкы редакциясы. «Ден - соолук» Медициналык энциклопедия. - Ф.:1991, ISBN 5-89750-008-8

Категория:Медицина
Категория:Ден соолук
Категория:Дарыгерлик
Категория:Илим
Акча аккредитиви

АКЧА АККРЕДИТИВИ – аккредитивде көрсөтүлгөн шарттар сакталса, белгилүү мөөнөттө алуучуга акчаны төлөп берүү тууралуу тапшырмасы камтылган эмитент-банктын ошол өлкөдөгү же чет өлкөдөгү өзүнүн бөлүмүнө, же банкына жөнөткөн кишинин аты жазылган документ.Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору,авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7 

 Шилтемелер 

Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Категория:Укук
Категория:Финансы
Категория:Банк иштери
Категория:Экономика
Категория:Бухгалтердик эсеп
Акча жүгүртүмү

Акча жүгүртүмү – товарлардын, товардык эмес төлөмдөр менен эсептердин айлануусун тейлеген, ошондой эле товардык эмес төлөмдөр менен эсептешүүлөр. Акча жүгүртүмүнүн 2 түрү бар: а) накталай акчанын т. а. банкнот менен тыйындын жүгүрүүсү; б) накталай акча белгиси төлөм каражаты болбостон, бир субъектинин банк эсебине башка субъектинин бул же тиги банк мекемесиндеги эсебинен белгилүү бир өлчөмдөгү каражатты которо турган накталай эмес акча жүгүртүүсү (Накталай эмес эсептешүүлөр).Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору,авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7 

 Шилтемелер 

Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Категория:Укук
Категория:Финансы
Категория:Банк иштери
Категория:Экономика
Категория:Акча
Категория:Бухгалтердик эсеп
Акча-кредиттик жөнгө салуу

Акча-кредиттик жөнгө салуу – мамлекеттин экономикалык жүрүмдөрүнө таасир эте турган негизги каражаттарынын бири. КР экономикасынын акча-кредиттик жөнгө салуу КРУБ тарабынан иштелип чыгып, КР Өкмөтү менен бирдикте ишке ашырылат. КРУБдун жөнгө салуу тартиби: милдеттүү кор ченеми менен кредит боюнча эсептик өлчөмүн аныктайт, коммерциялык банктар үчүн экономикалык чен-өлчөмдөрдү белгилейт, баалуу кагаздарды чыгарат жана аны менен баардык аткарымдарды жасайт.Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору,авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7 

Бир насыя алуу үчүн зарыл болгон учурда, бир нече кардарлар келишимдин бардык өзгөчөлүктөрү чыгып кредиттик макулдашууга табат окудум. Кандайдыр бир келишимге ылайык тараптар укуктарга жана милдеттерге ээ. өз убагында карыз милдети чейин карызды төлөттүрүп алуу үчүн макулдашылган убагында келишим болуп саналат.

 Шилтемелер 

Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Категория:Укук
Категория:Финансы
Категория:Банк иштери
Категория:Экономика
Акча-кредиттик саясат

Акча-кредиттик саясат – экономикалык өсүштү жөнгө салууга, акча кунунун түшүп кетүүсүн токтотууга, төлөм каражатынын иштөөсү менен теңелүүсүн камсыз кылууга багытталган акча жүгүртүмү менен кредит чөйрөсүндөгү иш-чаралардын жыйындысы; мамлекеттин өндүрүш жүрүмүнө кийлигишүүсүнүн өтө зарыл усулунун бири катары кызмат кылат. КРУБ сомду коргоого жана анын туруктуулугун камсыз кылууга багытталган мамлекеттик акча-кредит саясатын жүргүзөт.Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору,авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7 

 Шилтемелер 

Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Категория:Укук
Категория:Финансы
Категория:Банк иштери
Категория:Экономика
Би-Би-Си

Британ көп тармактуу корпорациясы, кыск. «Би-би-си» (кыск. BBC) — радио комплекс жана Улуу Британия телеберүүсү.

Бүткүл дүйнөлүк Би-би-си кызматы жүргүзгөн ички жана сырткы Интернет-, радио- жана телеберүү медиакорпорациясы. Корпорация мамлекеттик эмес ММК болуп саналат. Көзөмөлдү атайын уюшулган коомдук кеңеш жүргүзүп турат, Кеңеш англия ханышасы тарабынан тандалган жана дайындалган 12 адамдан турат.

 Тарых 
Компания 1922-жылы негизделген. Эл аралык берүүсүн 1932-жылдан баштаган.1939-жылы Лондондо атайын берүүчү каражат колдонулган, ал эми 1930-жылдан баштап Brookmans Park антеннасын колдоно башташкан. Baird’s company учурда BBC One ысымы менен белгилүү, өзүлөрүнүн телеберүүсүн 1932-жылы көрсөтө башташкан.

 Би-Би-Синин Кыргыз кызматы 
Би-Би-Синин Кыргыз тилиндеги программасы 1996-жылдын 3-июнунан тартып обого чыгууда.
 
Адегенде он беш мүнөттүк форматтан башталган кыргыз тилиндеги берүүлөр кийин жарым сааттык форматта чыга баштаган. 

Би-Би-Синин кыргыз берүүлөрүн Кыргызстанда жана коңшулаш өлкөлөрдө угууга болот. 

Би-Би-Синин кыргыз берүүлөрү ( «Азаттык» үналгысы сыяктуу эле) Кыргызстандын өзүндө эң көп угулган чет элдик программалардын биринен саналат.

 Булактар 

 Би-би-си Кыргыз кызматы 
 British Broadcasting Corporation (BBC)
Категория:Британиянын телеканалдары