Колаковский Герасим Алексеевич

КОЛПАКОВСКИЙ Герасим Алексеевич (1819 – 23. 04. 1896) – орус армиясынын инфантериядагы генералы, Харьков губерниясында дворян тектүү үй бүлөдөн чыккан. Билимин жеке менчик мектептен окуп, 1835-ж. аскер кызматына өтөт, 1841-ж. прапорщик, 1842-ж. полктун адьютанты аскер чинин алат. Андан соң аскер чиндери улам жогорулаган, унтер офицер наамынан адьютант-квртимейстр наамына чейин көтөрүлгөн. 1951-ж. тартып Батыш Сибирь багытындагы аскер кызматтарында болгондугу маалым. Ага чейин Кавказдагы жергиликтүү элди баш ийдирүүгө, Венгриядагы революцияны басууга катышкан. 1862-ж. Семипалатинск, 1867-ж. Жети Суу областынын генерал-губернатору кызматында болгон. 1871-ж. Кулжадагы “аскер жүрүшүнө” катышкан. Кызматы үчүн мамлекеттен бир катар сыйлыктарды алган. Батыш Сибирде жана Жети Суу областында узак убакыт кызмат өтөө, жергиликтүү калктардын (казактардын жана кыргыздардын) каада-салттарын, тилин, маданиятын мыкты билген этнограф болгон. Жергиликтүү тилди билген Г.А.Колпаковский ИРГОго зор колдоо көрсөтүү менен бирге Борбордук Азияга уюштурулган илимий экспедициялардын жабдылышына ар тараптуу жардамын, колдоосун көрсөткөн. Ал өз мезгилинин атактуу саякатчылары – Ч. Ч. Валиханов, Н. М. Пржевальский, Г. Н. Потаниным ж.б. өтө тыгыз байланышта болгондугу белгилүү. Ал Ч.Ч.Валихановдун алгачкы эмгектеринин жарыкка чыгышына өтө жигердүү катышкан. Эң алгачкылардан болуп Ысык-Көлдүн суу астында калган тарыхый эстеликтерге көңүлүн бурган. Императордук коомдун анык мүчөсү болгон Г.А.Колпаковский Жети-Сууда жыйналган зор этнографиялык материалды музейге өткөруп берген. Кулжага болгон жортуулда жергиликтүү уйгур, кытай, дунган, солон, калмак, сибо сыяктуу Чыгыш Түркстандын этностору боюнча этнографиялык ж.б. материалдарды топтоого буйрук берип, көз салган. Коконду баш ийдирүүдө эски кол жазмаларды жыйнаттырганы илимге маалым. Кокон хандыгынын саясий тарыхы боюнча маанилүү булак болгон “Теварихи Шахрухийе” чыгармасынын эки томдугу андан соң түзүлгөн Түркстан музейине өткөрүлүп берилген. 

 Эмгектери 
 О древних постройках, найденных в озере Иссук-Куль // ИИРГО. – 1870. – Т. VI. – Отд. II
 С Кульджинской границы // ТВ. – 1871. – № 19, 23–24
 Последние военные действия в Кульдже. – ТВ. – 1871. – № 25
 Военные действия в Кульджинских пределах // ТВ. – 1871. – № 26–27
 Этнографический альбом Кульджинского района [фотоальбом] // АРГО. – Разряд 112. Оп. 1. № 520
 Письма Г. А. Колпаковского к Н. М. Пржевальскому (16. 08. 1876 – 7. 05. 1888) // АРГО. Ф. 13. Оп. 2. № 107 (7 писем, 2 телеграммы)
 Письма Г. А. Колпаковского к Г. Н. Потанину (6. 05. 1887 – 5. 12. 1887) // Валиханов. Собрание сочинений. – Т. 5. – С. 220–221
 Письмо Г. А. Колпаковского о собранных в Семиречье естественно-исторических предметах. Присуждение медали за это приношение. Протоколы заседаний Императорского общества любителей естествознания, антропологии и этнографии. – М., 1881. – Т. XXXVII. – Вып. 1
 «Сведения наши о Кашгарии весьма бедны» : Письмо генерала Г. А. Колпаковского // Источник. – М., 2002. – № 6. – С. 16–18.

 Адабияттар жана булактар 

 Полный послужной список генерала от инфантерии Колпаковского Г. А., по сост. на 1896 г. // РГВИА. Ф. 1. Оп. 1. Д. 54529
 Личный фонд Г. А. Колпаковского // ЦГАРК. Ф. 825
 Вторжение коканцев в Заилийский край и отражение их подполковником Колпаковским // ВСб. – 1861. – № 1
 Письма Ч. Ч. Валиханова к Г. А. Колпаковскому (20. 11. 1864 – 19. 02. 1865) // Валиханов. Собрание сочинений. – Т. 5. – С. 162–175
 О деятельности Аральской флотилии в 1874 году : Приказ по войскам Туркестанского ВО генерал-лейтенанта Колпаковского // Морской сборник (СПб). – 1875. – Т. 149. – № 7
 Н. П[антусов]. Описание наиболее замечательных восточных рукописей из числа приобретенных генерал-лейтенантом Г. А. Колпаковским в г. Коканде // ТВ. – 1876. – № 28, 37
 Из Ферганской области: Обнародование воззвания к туземным жителям Ферганской области исправляющим должность Туркестанского генерал-губернатора, генерал-лейтенанта Колпаковского // Русский мир. – 1876. – № 115
 Путинцев Н. Г. Хронологический перечень событий из истории Сибирского казачьего войска. – Омск, 1891. – С. 248–250
 Г. А. Колпаковский [некролог] // Степной Край. –1896. – 28 апр.
 Погребение Г. А. Колпаковского // ТВ. – 1896. – 23 мая
 Георгиевские кресты генерала Колпаковского // Разведчик. – 1900. – № 485
 Сооружение памятника генералу Колпаковскому // Разведчик. – 1900. – № 497
 Терентьев М. А. История завоевания Средней Азии. – СПб., 1903–1906. – Т. 1–3
 Халфин Н. А. Политика России в Средней Азии (1857 – 1868). – М., 1960. – С. 16, 147–148, 181–183
 Лунин. Средняя Азия. – С. 133–135
 Мокрынин В. П., Плоских В. М. Иссык-куль : затонувшие города. – Фрунзе, 1988. – С. 10–14
 Вибе. Омский историко-краеведческий словарь. – С. 113
 Schuyler Eugene. Turkistan. Notes of a Journey in Russian Turkistan, Khokand, Bukhara, and Kuldja. – London: Sampson Low, 187. – Рp. i. 81ii. 5, 9, 130, 143–144; 149–150; 183–184; 186–187; 279, 300, 318. 
 Колдонулган адабияттар 
О. Каратаев​ Орто Азия чөлкөмүн жана түрк дүйнөсүн изилдеген окумуштуулар. –Бишкек, 2015
Категория:Инсандар