Zhantas/Cleaned-Kyrgyz_Wikipedia huggingface dataset:
Жыйым

Жыйым – мамлекеттик органдар, жергиликтүү өзалдынча башкаруу органдары, кызмат адамдары тарабынан Ж. төлөөчүлөрдүн кызыкчылыгы үчүн айрым бир укуктарды же лицензияларды берүү сыяктуу юридикалык жактан маанилүү иш-аракеттердин жасалуусун шарттоо аркылуу уюмдар менен жеке жактардан кармалып алына турган милдеттүү төгүм.
 Колдонулган адабияттар 
 Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7

Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Жылдык корутунду баланс

Жылдык корутунду баланс – жылдын 1-январына карата сальдону (калдыгын) чагылдыра турган бухгалтердик эсептин бекитилген отчеттук маалыматтары.
 Колдонулган адабияттар 
 Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр 
Категория:Бухгалтердик эсеп
Жыныс ченталабы

Жыныс ченталабы – жыныс белгиси боюнча шайлоо укугун мыйзамдуу чектөө (жигердүү же сол-гун), ачыгы аялдардын шайлоо укугун тануу. XIX жана XX кылымдардын башында баардык жерлерде болгон. 1893-жылы Жаңы Зеландияда, 1906-жылы Финляндияда, 1918-жылы Улуу Британияда жана Орусияда, 1920-жылы АКШда, 1944-жылы Францияда, 1945-жылы Японияда, 1971-жылы Швейцарияда, 1976-жылы Лихтенштейнде алынып салынган. Азыркы убактарда айрым мамлекеттерде сакталып келүүдө, м., Кувейтте.
 Колдонулган адабияттар 
 Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Жыныстык колтийбестик

Жыныстык колтийбестик – кишини укукка сыйбаган баардык сексуалдык кол салуулардан коргоочу, адамдын жеке колтийбестигинин ажырагыс бөлүгү. Ж. к. кылмыш-жаза мыйзамдары менен корголот. КР нике жана үйбүлө мыйзамына ылайык ата-эне (алардын бири) эгерде балдарына зомбулук кылса, а. и. алардын Ж. к-гине колсалса, ата-энелик укугунан ажыратылышы мүмкүн.
 Колдонулган адабияттар 
 Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Жыныстык кылмыштар

Жыныстык кылмыштар – жыныстык колтийбестикке кылмыштуу кол салуу. КР кылмыш-жаза мыйзамдары Ж. к-га зордуктоону, сексуалдык мүнөздөгү зомбулук көрсөтүүлөрдү, сексуалдык мүнөздөгү аракеттерге мажбурлоону ж. б. бузуку аракеттерди киргизген.
 Колдонулган адабияттар 
 Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Жээлигүү (делөөрүү)

Жээлигүү (делөөрүү) – ооруксунуу белгилери жок болгону менен, жүрүм-туруму чийинден чыккан абал. Жиниккен адам башка бирөөлөр менен узак мамиле түзө албаган, өз күнөөсүн сезбеген, коомчулукту көзгө илбеген, агрессивдүү жана адаттан тыш ээликме пенде катары сыпатталат. Кылмыштуулук жагынан алганда, элирип кетме жиндилер кыйла кооптуу болуп саналат: андай адамдар чынтийбес, чырт этме, өзүн кармай албаган, кыйкымчыл неме болушат. Алар кылмышты (дене-бойго залал келтирүү, каршылык көрсөтүү, туракжай колтибестигин бузуу) негизинен аффект абалында жасашат.
 Колдонулган адабияттар 
 Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Зайым алуучу

Зайым алуучу – башка тараптан (зайым берүүчүдөн) кайтарып берүү шарты менен, акча жана бир түрдүү буюмдарды алган зайым келишиминин бир тарабы.
 Колдонулган адабияттар 
 Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Карыз берүүчү

Карыз берүүчү ― карыз боюнча келишимдин бир тарабы. Карыз берүүчүнү насыя берүүчү (насыя келишиминин бир тарабы) менен адаштырбоо керек.
 Булактар 
 Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Зайым валютасы

Зайым валютасы – кредиттик макулдашууда каралган тартипте каражат алуу жана кайтаруу үчүн зайымчы колдонуучу чет өлкөлүк же улуттук валюта.
 Колдонулган адабияттар 
 Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7

Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Зайым капиталы

Зайым капиталы – облигация чыгаруу менен банктын кредиттик каражаттарынын эсебинен түзүлүүчү капитал.
 Колдонулган адабияттар 
 Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Зайым келишими

Зайым келишими – бир тарап (зайым берүүчү) экинчи тарапка (зайым алуучуга) акча же бир түрдүү окшош сапаттагы буюмдарды менчикке берген, ал эми зайым алуучу ошол эле акчаны же ошондой эле түрдөгү, сапаттагы жана сандагы буюмдарды зайым берүүчүгө кайтарып берүүгө милдеттенген келишим. З. к. консенсуалдык кредиттик келишимден айырмаланып, акчаны же башка буюмдарды өткөрүп берген учурдан баштап бүттү, б. а. реалдуу деп эсептелет. Эгер мыйзамда же З. к-нде башка жагдай каралбаса, карыз берүүчү зайым алуучудан берген карызынын көлөмүнө жараша, келишмиде белгиленген үстөк пайызды алууга акылуу. Эгер анда түздөнтүз башкача көрсөтүлбөгөн болсо, З. к. төмөнкү жагдайларда: жарандардын ортосунда түзүлгөн З. к-нин көлөмү 50 минималдык айлыктын өлчөмүнөн ашпаса, жана тараптардын биринин жеке ишкердик кылуусуна байланышпаса үстөк пайызы болбойт.
 Колдонулган адабияттар 
 Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7

Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Зайымдар (карыздар) конверсиясы

Зайымдар (карыздар) конверсиясы (лат. сonversio – айлануу, өзгөрүү) – мамлекеттик карыздарды башкаруу боюнча иш-чаралардын бири; мурда чыгарылган мамлекеттик зайымдарды кредиттерди төлөөнүн мөөнөтүн узартуучу жана карыз пайыздарынын өлчөмүн өзгөртүүчү (азайткан же көбөйткөн) жаңылары менен алмаштыруу.
 Колдонулган адабияттар 
 Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7

Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Зайымдарды репатриациялоо

Зайымдарды репатриациялоо – чет өлкөлөрдө чет өлкөлүк кармоочулардын арасында жайгаштырылган зайымдардын облигацияларын өз өлкөсүнө кайтаруу. Ал иш чыгарган мамлекеттин же анын жарандарынын ошол баалуу кагаздарды сатып алуулары аркылуу ишке ашырылат.
 Колдонулган адабияттар 
 Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Зайымдарды турпатташтыруу

Зайымдарды турпатташтыруу – мурда чыгарылган бирнече зайымды бир жаңыга алмаштыруу. Мамлекеттик карызды башкаруу ыкмасы.
 Колдонулган адабияттар 
 Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7

Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Зайымды тейлөө

Зайымды тейлөө – зайым алуучунун эсебиндеги зайым каражаттарынын пайдаланылышы жана зайым алуучунун негизги карызды, пайыздарды, комиссиялык ж. б.төлөмдөрүн зайым шартына ылайык жоюушу боюнча ыйгарым укуктуу органдардын же банктын ишмердиги.
 Колдонулган адабияттар 
 Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7

Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Залал

Залал – жарандык укукта субъективдүү укукту же дүнүйөнү жок кылуу же зыян келтирүү. Юридикалык адабияттар менен соттук, арбитраждык тажрыйбада «З.», «зыян», «чыгым» деген түшүнүктөр колдонулат. З. менен зыян көбүнесе түгөй түшүнүк катары кабылданат. «З.» жана «чыгым» деген түшүнүктөр бири-бирине дал келбейт. Биринчи түшүнүк кыйла кененирээк келип, өзара мүлктүк жана мүлктүк эмес З. (жеке кертбашка З.) болуп бөлүнөт. Нарк таризине ээ болгон укук бузуулардын материалдык (экономикалык) натыйжасы мүлктүк З. катары түшүндүрүлөт. Мүлктүк З-ды акчалай баалоо чыгым аталат.
 Колдонулган адабияттар 
 Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Залал (зыян)

Залал (зыян) – ал өзара мүлккө карата З. (мүлктүк зыян) жана адамга карата З. (денсоолукка зыян келтирүү) болуп бөлүнөт. Акча жаатындагысы – зыян (чыгаша) аталат.
 Дагы кары 
 Зыян
 Колдонулган адабияттар 
 Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7

Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Өз алдынча аракет

Өз алдынча аракет — өз бизнесин уюштуруу жана өзүн камсыз кылуу максатында юридикалык жакты түзбөй туруп жүргүзүлүүчү жарандардын ишкердик иштери.

 Булактар 
 Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7

 Шилтемелер 

Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Өз алдынча башкаруу

Өз алдынча башкаруу — өз иштерин башкарууда кандайдыр бир уюмдашкан социалдык коомчулуктун өз алдынчалуулугу.

Өз алдынча башкаруунун административдик-аймактык бирдиги «жергиликтүү өз алдынча башкаруу» деп аталат.
 Булактар 
 Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Өз алдынча туризм

Өз алдынча туризм — туристтер өз алдынча уюштурган, жер которуунун жигердүү ыкмаларын пайдалануу менен саякаттоо же жер которуп жүрүү.
 Булактар 
 Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Өз ара инвестициялык фонд

Өз ара инвестициялык фонд — өзү чыгарган акциядан түшкөн акчаны башка компаниялардын баалуу кагаздарына чегерүүгө пайдаланган инвестициялык компаниянын түрү; адатта бир компаниянын 5—10 % акциясына ээ болот, холдингден ушунусу менен айырмаланат; мындай инвестициялар учурдагы базар бааларынан улам эсепке алынат.
 Булактар 
 Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Өз ара камсыздандыруу

Өз ара камсыздандыруу — жарандар менен юридикалык жактардын өз мүлктөрүн жана башка мүлктүк кызыкчылыктарын, өз ара негизде өз ара камсыздандыруу коомдорун түзүү жана аларга бул үчүн зарыл каражаттарды топтоо менен камсыздандыруу.

Өз ара камсыздандыруу жолу менен сөзсүз камсыздандырууну ишке ашырууга мыйзамда каралган учурларда жол берилет.
 Булактар 
 Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Өз ара насыялоо фонду

Өз ара насыялоо фонду — коммерциялык эмес уюм; турак жай үйлөрүн курууга жана оңдоого, чарбалык курулуштарды жүргүзүүгө, бакчалык, огороддук жана дача жер участокторун көрктөндүрүүгө насыяларды берет. Насыялар фонддун уюштуруучуларына гана берилет. Өз ара насыялоо фонду өз ишмердикгин уюштуруучулары бекиткен Уставынын негизинде ишке ашырышат.
 Булактар 
 Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Өз ара фонд

Өз ара фонд — байлыкка, облигацияларга, казналык кагаздарга же акча базарынын кыска мөөнөттүү шаймандарына чегерүү максатында өз акционерлеринин (жарнакташтардын) каражаттарын бириктирип топтогон инвестициялык компания. Жалпы фонд Ө. ф-го каражат берген катышуучулардын кошкон үлүштөрүнө жараша бөлүштүрүлөт.
 Булактар 
 Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Өз ара эсептешүүнүн дебеттик сальдосу

Өз ара эсептешүүнүн дебеттик сальдосу — түшкөн каражатка караганда төлөм көлөмү басымдуулук кылганда, каттоо боюнча эсеп бетинде чагылдырылуучу белгилүү бир мезгил ичиндеги төлөм жана түшкөн каражаттын өзара катышынын натыйжасы.
 Булактар 
 Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Зарыл коргонуу чегинен чыгуу

Зарыл коргонуу чегинен чыгуу – КР кылмыш-жаза мыйзамдары боюнча кол салуунун коомдук коркунучтуулугунун мүнөзүнө жана даражасына ачыктан-ачык туура келбеген атайылап жасалган аракеттер. Мында байкабастыктан залал келтирип алуу кылмыш–жаза жоопкерчилигине кириптер кылбайт.
 Колдонулган адабияттар 
 Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Өзгөчө абал

Өзгөчө абал – мамлекеттик бийлик органдарынын жана ишканаларды, мекемелерди жана уюмдарды башкаруу ишмердиктеринин өзгөчө укуктук тартиби. Мында атайын мыйзам менен жарандардын жана юридикалык жактардын укуктарын жана эркиндиктерин чектөөгө жол берилүүсү, ошондой эле аларга кошумча милдеттенмелер жүктөлүүсү мүмкүн. Ө. а. убактылуу чара болуп саналат, жарандардын коопсуздугун жана республиканын конституциялык түзүлүшүн коргоону камсыз кылуунун кызыкчылыктарында, мыйзамдуулукту жана укук тартибин калыбына келтирүү менен жарандардын коопсуздук коркунучун жоюу жана аларга зарыл жардамдарды көрсөтүү менен абалды тезирээк нормалдаштыруу максатында гана киригизилиши мүмкүн. Ө. а. табият кырсыктары, ири кыйроолор, жугуштуу дарттар, эпизооткалык илдеттер кеңири таралаганда, конституциялык түзүлүшкө түздөнтүз коркунуч туудурган зомбулук жана адамдардын өмүрүнө коркунуч келтирүүлөр менен коштолгон жагдайларда киргизилет. КРдин бүтүндөй аймагына Ө. а-ды КР ЖК гана киргизе алат. КРдин айрым аймактарына Ө. а-ды ал тууралуу токтоосуз КР ЖКга билдирүү менен, КР Президенти киргизүүсү мүмкүн.
 Колдонулган адабияттар 
 Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Өзгөчө баалуу жерлер

Өзгөчө баалуу жерлер – айдоо аянттары менен кургатылган жерлер, такай пайдалануучу айылчарба жерлери (айдоо аянттары, көп жылдык мөмө-жемиш дарактары, жүзүмзарлар, эгилме аянттар, чөп чабыктар жана түп-тамырынан бери жакшыртылган жайыттар), коргоого алынган токойлор менен ага теңдеш көчөт тигилген жерлер, шаар айланасындагы жерлер менен жашылдандырылган тилкелер, илимий-изилдөө мекемелери менен окуу жайларынын карамагындагы илимий-тажырыйба талаалары (майдандары).
 Колдонулган адабияттар 
 Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Өзгөчө бажы режими

Өзгөчө бажы режими – өзүнө эркин экономикалык аймакка ташылып кирген товарларга же кайра экспорттоого арналган товарларга карата бажы алымдарын алып салууну же төмөндөтүүнү, ошондой эле товарлардын чегара аркылуу эч тоскоолсуз өтүүсүн, экспорт менен импортко тарифтик эмес чектөөлөрдү алып салууну камтыган бажы режими.
 Колдонулган адабияттар 
 Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Өзгөчө ведомстволук тийиштүүлүк (жеке)

Өзгөчө ведомстволук тийиштүүлүк (жеке) – иштердин белгилүү категориясын (түрүн) чечүүнү мыйзам бир гана түрдөгү органдарга берген шарттагы ведомстволук тийиштүүлүк (м.: соттук гана ведомстволук тийиштүүлүк).
 Колдонулган адабияттар 
 Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Өзгөчө корголуучу жаратылыш аймагы

Өзгөчө корголуучу жаратылыш аймагы – өзгөчө кайтаруу жана пайдалануу тартиби орнотулуп, өзүнө жаратылыш комплекси менен өзүнчө жаратылыш объектилерин камтып турган жер участкалары, суу чөйрөсү. Өзгөчө кайтарууга алынган жаратылыш аймактарына экологиялык, илимий, тарыхый-маданий, эстетикалык, саламаттык сактоо жактан өзгөчө мааниге ээ болгон табигый же атайын жасалган жаратылыш комплекстери менен жаратылыш объектилери кириши мүмкүн.
 Колдонулган адабияттар 
 Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Өзгөчө корголуучу жаратылыш аймактарынын жери

Өзгөчө корголуучу жаратылыш аймактарынын жери – мамлекеттик коруктардын, улуттук жаратылыш парктарынын, заказниктердин (аңчылык кылуучу жерлерди кошпогондо), жаратылыш эстеликтеринин, ботаникалык бактардын, дендрологиялык жана зоологиялык парктардын, денсоолукту чыңдоо багытындагы жаратылыш аймактарына караштуу жерлер. Бул жерлердин курамына ошондой эле экологиялык, жаратылышты коргоочу, илимий, тарыхый-маданий, рекреациялык жана дарылоо-денсоолукту чыңдоо жагынан өзгөчө мааниси бар жаратылыш топтолгулары жана объектилери бар жер участоктору кириши мүмкүн. Ө. к. ж. а. ж. тартиби жаратылышты коргоо жөнүндө мыйзамдардын талабына жана башка атайын мыйзамдарга ылайык белгиленет.
 Колдонулган адабияттар 
 Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Өзгөчө кырдаал

Өзгөчө кырдаал же ӨК — белгилүү аймакта, коркунучтуу табыгый жана техногендик кубулуштун, кырсыктын, кыйроонун, күтүлбөгөн же башка алааматтын натыйжасында, адамдардын өлүм-житимине, денсоолуктарына зыян келүүсүнө же айлана-чөйрөнүн кыйроосуна алып келүүчү же алып келген, адамдардын турмуш-тиричилик шарттарын кыйраткан жана олуттуу материалдык жоготууларга кириптер кылган жагдай.
 thumb | 220x124px | right | 2024 жылдын башындагы Казакстандагы суу ташкындан учураган Казакстандын облустары.

 Колдонулган адабияттар 
 Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Өзгөчө кырдаалдарды жоюу

Өзгөчө кырдаалдарды жоюу – өзгөчө кырдаалдарды пайда кылуучу факторлордун таасирин басуу жана токтотууга, өзгөчө кырдаалдар пайда болгондо адамдардын өмүрүн жана саламаттыгын сактоого, материалдык чыгымдардын жана айлана-чөйрө тартуучу зыяндардын көлөмдөрүн төмөндөтүүгө багытталып жүргүзүлүүчү кырсыктан сактоо жана башка кечиктирилгис жумуштар.
 Колдонулган адабияттар 
 Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Өзгөчө кырдаалдардын алдыналуу

Өзгөчө кырдаалдардын алдыналуу – өзгөчө кырдаалдардын пайда болуу тобокелчилигин мүмкүн болушунча азайтууга, ошондой эле адамдардын денсоолугун сактоого, айлана-чөйрөгө келүүчү зыяндардын жана материалдык жоготуулардын көлөмүн төмөндөтүүгө багытталган алдынала жүргүзүлгөн чаралардын комплекси.
 Колдонулган адабияттар 
 Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Өзгөчө лицензия

Өзгөчө лицензия – ойлоп табууну келишимде белгиленген чектерде пайдаланууга өзгөчө укук берген лицензия ; ошол эле кезде патенттин ээси аны ошол аймакта өзалдынча пайдалануудан баш тартат жана лицензиясын башка адамдарга берет.
 Колдонулган адабияттар 
 Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Өзгөчө мыйзам

Өзгөчө мыйзам — эреже катары, парламент тарабынан жолжобо алкагында кабыл алынуучу мыйзам (кээде квалификациялуу көпчүлүк талап кылынат), бирок башка мыйзамдарга, конституцияга караганда да чоң юридикалык күчкө ээ болот. Өзгөчө мыйзамда кандай гана мыйзам ченемдер болбосун, анын ичинде конституциялык ченемдерге карама-каршы жоболор болушу ыктымал. Ал аларды өзгөртөт же колдонулуусун токтотот. Өзгөчө мыйзамды кабыл алуу жалпы эреже боюнча өкүлчүлүктүү бийлик органынын артыкчылык укугу болуп саналат. 
 Булактар 
 Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Өзгөчө мыкаачылык

Өзгөчө мыкаачылык – кылмыш-жаза укугунда инсанга карата жасалган биркатар кылмыштар мүнөздөлөт (киши өлтүрүү, денсоолукка атайылап оор жана анча оор эмес залал келтирүү, зордуктоо, жанкумарын кандыруу мүнөзүндөгү зомбулук аракеттери) ж. б. айыпталуучунун өзгөчө мыкаачылык кылганын күбөлөөчү жагдайлар. Жапа тартуучуга карата кыйноо, уруп-согуу колдонулганда, курмандыкты мазактаганда, болбосо айыпталуучу алдынала билүү менен жапа чегүүчүгө өзгөчө оор азаптарды тарттыруу (тирүүлөй өрттөө, узакка суусуз, ачка кармоо ж. б.) менен жасалганда Ө. м. орун алат. Ө. м. ошондой эле күнөөлүү, аларга өзгөчө кыйноо тарттырар аңдоо менен жабырлануучунун жакындарынын көз алдында жасалганда көрүнүшү мүмкүн.
 Колдонулган адабияттар 
 Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Өзгөчө өндүрүш

Өзгөчө өндүрүш – укук жөнүндө талаш туудурбаган жарандык сот өндүрүшүнүн бир түрү. Өзгөчө өндүрүш ишиндеги соттун милдети тийиштүү юридикалык фактылардын бар же жок экендигин аныктоо жолу аркылуу жарандар менен уюмдардын укугу менен мыйзамдуу кызыкчылыгын коргоодо, жарандын белгилүү бир укуктук абалын таанууда, жарандык укугун калыбына келтирүүдө турат.
 Колдонулган адабияттар 
 Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Өзгөчө оор кылмыш

Өзгөчө оор кылмыш – кылмыш жасагандыгы үчүн КР кылмыш-жаза мыйзамдарында 10 жылдан өйдө жаза мөөнөтү же өлүм жазасы каралган атайлап жасалган кылмыш.
 Колдонулган адабияттар 
 Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр