Тамила Абдинабиевна Маматова

Тамила Абдинабиевна Маматова — белгилүү кыргызстандык монументалист-скульптор, портретчи. 1987-жылы 7-октябрда Жалал-Абад облусунун Ала-Бука районундагы Келте айылында төрөлгөн.
Кыргызстандын таанымал заманбап скульпторлорунун бири. Анын айкелдери дүйнөнүн көптөгөн шаарларында орнотулган. 2025-жылы Бишкектеги Ала-Тоо аянтында Т. Маматова жараткан чыккан «Айкөл Манас» эстелиги ачылган. Эгемен Кыргызстандын жалгыз аял-скульптору.

 Өмүр баяны 
Тамила Маматова 1987-жылы 7-октябрда Жалал-Абад облусунун Ала-Бука районундагы Келте айылында төрөлгөн. Ата-энеси саламаттыкты сактоо тармагында эмгектенишкен: атасы Маматов Абдинаби — дарыгер, апасы Ормонова Тургунбу — медайым. Бала кезинен эле сүрөт тартууга жана чопо ийлөөгө кызыккан. Он биринчи класста окуп жүргөндө Ош шаардык жаштар сынагында жыгачтан жасаган Курманжан датка айкели экинчи орунду ээлеген.
2006-жылы орто мектепти аяктагандан кийин Ош мамлекеттик университетинин көркөм сүрөт факультетине тапшырган. 2007-жылы окутуучуларынын кеңеши менен окуу жайын которуп, Кыргыз улуттук көркөм сүрөт академиясынын скульптура факультетине кирген. 2012-жылы аны аяктаган соң, Илья Репин атындагы Санкт-Петербург көркөм сүрөт академиясынын скульптура факультетине тапшырган. Академияны 2018-жылы бүтүрүп, Кыргызстанга кайтып келген.
Тамила Маматованын педагогдору жана насаатчылары: СССРдин эл сүрөтчүсү Т. С. Садыков, Кыргызстандын эл сүрөтчүсү, профессор В. А. Шестопал, скульптура боюнча профессорлор А. С. Чаркин, П. А. Шевченко, Б. А. Петров жана И. Б. Корнеев болгон.
2019-жылы Кыргызстандын Сүрөтчүлөр союзуна жана ISSA Бүткүл дүйнөлүк скульптуралык симпозиумдар ассоциациясына мүчө болуп кабыл алынган.

 Чыгармачылыгы 
Тамила Маматова Кыргызстандын эң көрүнүктүү заманбап скульпторлорунун бири болуп саналат. Ал актриса Таттыбүбү Турсунбаеванын бюсту, жазуучу Чыңгыз Айтматовдун эстелиги сыяктуу терең жана кылдат иштердин автору. Чыңгыз Айтматовдун үч метрлик скульптурасы Тамиланын дипломдук иши болгон, ал анын үстүндө бир жылга жакын иштеген. 2019-жылы бул иш социалдык тармактарда, өзгөчө Интернеттин казакстандык сегментинде абдан популярдуу болгон. Казакстандыктар аны Алматы облусунда жаңы орнотулган Кунаевдин эстелиги менен салыштырышып, автордон Абайдын скульптурасын жасоону суранышкан.
Скульптордун ондогон иштери дүйнөнүн ар кайсы шаарларында орнотулган. Эң белгилүүлөрүнүн арасында — Кыргызстандын борборунун башкы аянтындагы Манастын эстелиги бар. Бул 33 метрлик монументтин ачылышы өлкөнүн көз карандысыздыгынын 33 жылдыгына карата өткөрүлгөн. Бишкектеги Мухтар Ауэзов менен Чыңгыз Айтматовдун достугуна арналган «Достуктун алтын көпүрөсү» эстелиги 2025-жылы Кыргызстан менен Казакстандын президенттери Садыр Жапаров жана Касым-Жомарт Токаевдин катышуусунда салтанаттуу түрдө ачылган.
Искусство таануучулардын баамында, скульптордун кийинки чыгармачылыгы олуттуу өзгөрүүлөргө дуушар болуп, адам табиятын жана улуттук иденттүүлүктү терең ачууга көбүрөөк көңүл бурула баштаган. Анын иштери барган сайын экспрессивдүү жана пластикалуу болуп жатканы белгиленет.

 Белгилүү эмгектери 
Көкшөтау шаарындагы Абайдын бюсту (2021).
Чолпон-Атадагы Мухтар Ауэзовдун үй-музейиндеги жазуучу Мухтар Ауэзовдун бюсту (2021).
 Т. Абдумомунов атындагы Кыргыз улуттук академиялык драма театрындагы актриса Таттыбүбү Турсунбаеванын бюсту (2022).
 Берлиндеги «Жаш манасчы» скульптурасы (2023)
 Эрфурт шаарынын Соода-өнөр жай палатасындагы «Кыргыз кызы» скульптурасы (2024).
 Бишкектеги «Достуктун алтын көпүрөсү» эстелиги (2025).
 Бишкектеги «Айкөл Манас» эстелиги (2025).

 Көргөзмөлөрү 
 Санкт-Петербург, Улуттар үйүндөгү жеке көргөзмөсү (2016)
 Москва, Кыргызстандын маданият үйүндөгү жеке көргөзмөсү (2017)
 Санкт-Петербург, Таврический сарайындагы жеке көргөзмөсү (2018)
 Санкт-Петербург, И. Е. Репин атындагы Көркөм сүрөт академиясынын устаканасындагы жеке көргөзмөсү (2018)
 Бишкек, Гапар Айтиев атындагы Кыргыз улуттук көркөм сүрөт музейиндеги «Менин Айтматовум» аттуу жеке көргөзмөсү (2018)
 Будапешт, Кыргызстан менен Венгриянын ортосундагы дипломатиялык мамилелердин орношунун 30 жылдыгына арналган жеке көргөзмөсү (2022)
 Бишкек, Гапар Айтиев атындагы Кыргыз улуттук көркөм сүрөт музейиндеги «Өмүр иримдери» аттуу жеке көргөзмөсү (2024)

 Симпозиумдар 
 Флоренция, «Кеч», мрамор (2016, Италия)
 Ысык-Көл, «Айкөл Манас» иши, кум (2016, Кыргызстан)
 Датга, «Афродита» (2017, Түркия)
 Венеция, «Ашык», мрамор (2018, Италия)
 Алматы, «Көөкөр», травертин (2018, Казакстан)

 Сыйлыктары 
 II даражадагы «Достук» ордени (2022, Казакстан) — эки элдин ортосундагы тынчтыкты, достукту жана кызматташтыкты чыңдоого кошкон салымы үчүн
 Кыргызстандын маданиятынын мыкты кызматкери (2020)
 Казакстандын маданиятынын мыкты кызматкери (2022)
 Чыңгыз Айтматов атындагы Мамлекеттик жаштар сыйлыгынын лауреаты («Көркөм сүрөт өнөрүнүн мыкты чыгармасы (живопись, скульптура, графика, жасалга-колдонмо жана монументалдык искусство)» номинациясы боюнча) (2021)
 Эл аралык «Туран» сыйлыгынын лауреаты (2023)
 Искусство тармагындагы өзгөчө жетишкендиктери үчүн «Italia in Arte Nel Mondo» Эл аралык академиясынын маданий ассоциациясынын «Artemisia gentileschi» сыйлыгынын лауреаты (2019)

 Сынактар 
 Португалиядагы Искусство жумалыгынын жеңүүчүсү («Тегерек эксперименталдык скульптура» номинациясы, «Үй-бүлө формуласы» иши) (2014)
 «Мрамор милясы: иденттүүлүк форуму» IV Эл аралык арт-фестивалынын «мрамор» категориясы боюнча жеңүүчүсү (Полевской, Россия, 2021)

 Шилтемелер 
Категория:Инсандар Категория:Кыргызстандын скульпторлору