Zhantas/Cleaned-Kyrgyz_Wikipedia huggingface dataset:
Спондилез

Спондилез — омуртка тутумунун өнөкөт оорусу; омуртканын сөөк ткандары өсүп, тикен сыяктуу өсүндү пайда болуп, формасынын өзгөрүшү.
 Пайда болушу 
Анын пайда болушуна зат алмашуунун бузулушунан организмде акиташ туздарынын көп чогулушу түрткү берет. Көбүнчө Спондилез улгайган кишилерде, дайыма оор жүк көтөрүп, омурткага күч келтирип иштегендерде кезигет. Эркектерге караганда аялдарда сейрек болот. 

Жаш адамдарда Спондилез омуртка тутумунун кыйшаюусунан, кээде кызыл жүгүрүк, ич келтенин кесепетинен да пайда болот. Омуртка тутумунун кыймылы азайып, ооруйт. Артыкча моюн, бел омурткалары жабыркаганда кыймылдатпай ооруйт. Адам эс алып уктап турганда мойнун бура албайт, бели кыймылдатпай калат. Кыймылдаганда ооруп, айрым учурда карсылдайт. Дене бир аз кыймылдагандан кийин ооруган жери азаят же билинбей калат. Көбүнчө катуу кармап ооруп, аба ырайы бузулганда күчөйт, өнөкөт куяңга өтүшү мүмкүн. Оорунун алгачкы белгилери билинери менен врачка кайрылуу керек.
 Ооруну дарылоо 
Дарылоону врач жүргүзөт. Дарылоодо физиотерапия, айыктыруучу гимнастика, массаж, витаминдер, диета сунуш кылынат.
 Алдын алуу 
Алдын алууда эмгек менен эс алууну туура айкалыштыруу, организмди чыңдоо, физкультура, спортко катышуу чоң мааниге ээ. Улгайган адамдарда алардын тамак сиңирүү жана зат алмашуусунун өзгөчөлүгүнө жараша тамактануусу чоң, роль ойнойт.

 

 Колдонулган адабияттар 
Кыргыз Совет Энциклопедиясынын Башкы редакциясы. «Ден соолук» Медициналык энциклопедия. - Ф.:1991, ISBN 5-89750-008-8

Категория:Медицина
Категория:Ден соолук
Аскер куралы

Аскер куралы – Куралдуу Күчтөрдүн аскер кызматкерлерине – согуштук, укук коргоо орган кызматкерлерине – ыкчам-кызматтык, КР аскерлешкен кызматтарынын кызматкерлерине – кызмат милдеттерин аткаруу үчүн берилген курал. Ошондой эле куралдардын чет элдик армиянын жана чет өлкөлүк аскерлешкен уюмдардын карамагында турган жана туруучу ушундай түрлөрү. Аскер куралы менен куралдануунун, аскер куралынын жана анын ок-дарыларынын жүгүртүлүшүнүн тартиби, ошондой эле аскер куралын пайдаланууга укуктуу мекемелердин тизмеси КР Өкмөтү тарабынан аныкталат.Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору,авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7 

 Шилтемелер 

Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Категория:Аскердик иштер
Аскер кызматчылары

Аскер кызматчылары – КР жана КМШ Куралдуу Күчтөрүндө, КР ИИМдин, жарандык коргонуунун аскер бөлүктөрүндө, ошондой эле КРдин башка министрликтери менен ведомстволорунун аскер түзүлүштөрүндө аскердик кызматын өтөп жатышкан жарандар. Аскер кызматчыларынын катарына офицердик курамдагылар, прапорщиктер, мөөнөттөн тышкары кызмат өтөп жатышкан аскер кызматкерлери, аскердик окуу жайлардын курсанттары, жоокерлер, мөөнөттүү кызматтын сержанттары жана старшиналары кирет.Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору,авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7 

 Шилтемелер 

Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Категория:Укук
Категория:Аскердик иштер
Спондилит

Спондилит — омурткалардын өнөкөт сезгенүүсү.
 Пайда болушу 
Спондилиттин пайда болушуна көбүнчө кургак учук инфекциясы, кээде котон жара, актиномикоз, стафилококк инфекциясы (остеомиелит) жана башкалар себеп болот. Жашоо шарт, туура эмес тамактануу, оор нерсе көтөрүү да ооруга түрткү болот. Мында омуртка тутумунун түрдүү бөлүгү жабыркайт. кургак учук Спондилити 10 жашка чейинки балдарда көп жолугат. Оору адатта байкалбай, акырындап башталат. Мында омуртканын бузулушунан бара-бара омуртка тутуму деформацияланат.
 Оорунун белгилери 
Анын мүнөздүү белгиси — бүкүр болуу. Бел омурткаларынын капталына кыйшаюусу көп кездешет. Мында омуртка тутуму жана анын тегерегиндеги булчуң эттери ооруйт, алы кетип, денеси ысыйт, арыктайт. Оору күчөгөндө омуртка тутуму бүкүрөйөт. Көбүнчө омурткалардын тегереги ириңдеп, абцесске айланат, жүлүн жана андан кеткен нервдер кысылып, шал болуу, сезбей калуу ыктымал. Процесс басаңдаганда ооруган жер азаят, оорулуунун жалпы абалы жакшырат.
 Ооруну дарылоо 
Оорунун диагнозу лабораториялык жана рентген изилдөөнүн негизинде коюлат. Дарылоо ооруканада жүргүзүлүп, бактерияга каршы дарылар, ортопедиялык ыкма колдонулат. Айрым учурда хирургиялык операциялар сунуш кылынат. Убагында врачка кайрылып дарылануудан оору жакшы болот.
 Колдонулган адабияттар 

 Кыргыз Совет Энциклопедиясынын Башкы редакциясы. «Ден соолук» Медициналык энциклопедия. - Ф.:1991, ISBN 5-89750-008-8

Категория:Медицина
Категория:Ден соолук
Аскер кызматы боюнча чектөө

Аскер кызматы боюнча чектөө – жазалоо түрлөрүнүн (негизги катары гана белгиленген) бири. КР кылмыш-жаза мыйзамдарынын ченемдеринде каралгандай, аскер кызматына каршы кылмышы үчүн, 6 айдан 2 жылга чейинки мөөнөткө келишим боюнча аскер кызматын өтөп жатып соттолгон аскер кызматкерине белгиленет. Аскер кызматы боюнча чектөө учурунда соттолгон адам кызматынан, аскер чининен жогорулатылбайт, ал эми жаза өтөө мөөнөтү кезектеги аскер чинин ыйгаруу үчүн кызмат кылуу мөөнөтүнө эсептелбейт.Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору,авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7 

 Шилтемелер 

Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Категория:Аскердик иштер
Аскер чалгынчысы

Аскер чалгынчысы – каршылаштын аракет аймагында маалымат чогултуучу адам; бул милдетти өз аскеринин формасында аткарат, б. а. өзүнүн согушуп жаткан мамлекеттин аскерине тийешелүү экенин жашырбайт. Эгер аскер чалгынчысы каршылаштын колуна түшүп калса, ага согуш туткунунун статусу таралат. Аскер чалгынчысын өзүнүн чыныгы жүзүн жана ишмердигин жашыруучу шпиондон же тыңчыдан айырмалоо керек.Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору,авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7 

 Шилтемелер 

Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Категория:Эл аралык укук
Категория:Аскердик иштер
Аскер аба кемеси

Аскер аба кемеси – кайсы бир мамлекеттин куралдуу күчтөрүнө тийешелүү, ошол мамлекеттин айырмалап таануучу белгилери бар аба кемеси. Офицер тарабынан башкарылат жана туруктуу аскердик тартипке баш ийген экипажга ээ. Аскер аба кемесине анын кайда турганына карабастан, өзү тийиштүү болгон улуттук мамлекеттин гана мыйзамдары жана эрежелери таралат. Аскер аба кемеси баардык мамлекеттер тарабынан өз өкмөтүнүн тапшыруусу менен ошонун атынан аракеттенүүчү тийиштүү мамлекеттин органы катары каралат.Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору,авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7 

 Шилтемелер 

Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Категория:Укук
Категория:Аскердик иштер
Аскерден качуу

Аскерден качуу – аскердик милдетин өтөөдөн баштартуу максатында аскер бөлүгүн же кызмат ордун өз бетинче таштап кетүү коштогон аскердик кылмыш. 

Аскерден качуу: 
 а) кылмыш кызмат өтөө куралы менен кошо качуу; 
 б) алдын ала макулдашып алуу же уюшма топ тарабынан жасалган качуу болуп жиктелет.
Биринчи жолу качкан аскер кызматкери оор жагдайдан улам жасалган болсо, кылмыш жоопкерчилигинен бошотулушу мүмкүн.Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору,авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7 

 Шилтемелер 

Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Категория:Укук
Категория:Аскердик иштер
Алмурут

Алмурут (L. 1753) — роза гүлдүүлөр тукумундагы мөмө дарак; тун 60ка жакын түрү бар.

КМШда алмуруттун 30, анын ичинде Кыргызстанда (негизинен Арстанбапта) 18 түрү кезигет. Алмурут жапайы ж-а өстүрүлүүчү болуп бөлүнөт. Жапайы алмурут Түштүк Европа, Кавказ, Орто Азия, Ыраакы Чыгыш, Кытайда өсөт. Алмуруттун өстүрүлмө түрү жапайы түрүнө караганда мөмөсү чоң, жумшак, ширелүү. Өстүрүлмө түрү КМШда Крым, Украина, Кавказ, Борбордук Азия өлкөлөрүндө, Молдовада, Казакстанда, Кыргызстандын Ош областында, Талас, Чүй, Ысык-Көл өрөөндөрүндө өстүрүлөт.

Алмурут дарагынын бийикт. 4-20 мге чейин жетет. Гүлү ак же мала кызыл. Мөмөсү сүйрү же тоголок, ширелүү, жашыл, кызгылт, сары түстө, салм. 800 гга чейин жетет. Жалбырагы сүйрү, тамыры туз, жерге терең кирет. Кыям, компот, повидло жасалат. Мөмөсүндө 80% суу, 10,4% турдуу кант, 0,3% к-та, 0,03% боёк заттар 2,6% клетчатка, 0,4% азот ж-а А, Б, С витаминдери бар. Алмурут дарагы жылуу, ачык жерде жакшы өсүп, кургакчылыкка, суукка анча бышымсыз. Алмуруттун бир түп дарагынан 1 т дай түшүм алынат. Көчөтүнөн өстүрүлөт.

Кыргызстанда алмуруттун 8 сорту: токой мөлмөлү, клапп сонуну, Вильяме ж. б. өстүрүлөт. 
Зыянкечтери: Алмурут кенеси, Алмурут канталасы, Алмурут мөмө жегичи; илдеттери: Алмурут котуру, чаңгыл кебер, цитроспороз.

мини|центр|750px|Алмуруттун ар кандай сорттору

 Булактар 
 Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору. Биология (энциклопедиялык окуу куралы).-Б.: 2004, ISBN 9967-14-002-4

Категория:Өсүмдүктөр
Пaуло Коэло

''Пaуло Коэло Пaуло КоэлоЖалпы маалыматТолук аты-жөнү: Пaуло КоэлоПортугaлчa: Paulo CoelhoТуулган жылы: 24-aвгуст 1947 Туулган жери: Рио-де-Жанейро, БразилияЖaрaндыгы: 22px|border|Брaзилия желеги БрaзилияКесиби: Aкын жaнa жaзуучу

thumb|upright|Пaуло Коэло (2007).
Пауло Коэльо де Сауза (: /ˈkwɛljuː/, /kuˈɛl-/, /-joʊ/,[1] португалча: [ˈpawlu kuˈeʎu]; 1947-жылы 24-августта туулган) Брaзилиялык aкын жaнa жaзуучу.

Пaуло Коэло жaзуучулуккa бaштaй элегинде өлкөсүнө тaaнымaл aкын болгон. Aл ырлaрдын сөзүн жaзып келген. Журнaлистикa менен дa aлектенген Пaуло Коэло, 1986-жылы Бaтыш Европaдaн Испaниядa Сaнтияго-дe-Компостелa шaaрындa aяктaгaн христиaндaрдын диний сaпaрынa бaрaт. Бул тaжрыйбaсы туурaлуу "Aжы" aттуу китебинде бaяндaйт. 1988-жылы жaзгaн "Алхимик" ромaны aны дүйнөгө тaaнытты. 42 өлкөдө бaсылып, 26 тилге которулгaн Aлхимик теңдеши жок ийгиликке жетүү менен бирге бул китеп aркылуу Гaбриел Гaрсия Мaркезден кийинки эң көп окулгaн Лaтын Aмерикaлык жaзуучугa aйлaнган. Пaуло Коэло кургaн Пaуло Коэло Институту Брaзилиядaгы жaкыр бaлдaргa жaнa кaрылaргa жaрдaм берүүдө. Коэло ЮНЕСКОнун Мaдaнияттaр aрaлык Диaлогдор прогрaммaсындa кеңешчи кaтaры милдет aткaрaт. Ошол эле учурдa Швейцaриянын Дaвос шaaрындaгы Дүйнөлүк Экономикa Шеринесин (Форум) уюштуруп келген Швaб Корундa (Фонд) жооптуу. Пaуло Коэло көптөгөн сыйлыктaрдын ээси: Дүйнөлүк Экономикa Шеринеси тaпшыргaн Crystal Award жaнa Фрaнсиянын Légion d'Honneur сыйлыктaры менен сыйлaнгaн. Жaзуучу 2002-жылы Брaзилиянын Aдaбият Aкaдемиясынa кaбыл aлынган. Коэло учурдa Рио-де-Жaнейродо жaшaйт.

Aкыркы ромaны Aлиф, португaлчaдaн кийин aлгaч түркчөгө которулуп, 2011дин мaрт aйындa бaсылып чыгaрылды. Кыргызчaгa болсо Aлиф ромaны «Параллел Аалам (Алиф)» деген aтaлыш менен 2012-жылдын ноябрь aйындa Дaнил Aсaн тaрaбынaн которулуп, бaсылып чыгaрылган. 

(adecas)

 Шилтемелер 
 Рaсмий сaйт 
 Рaсмий блог 
 Интернет булaк 

Категория:Бразилия жазуучулары
Категория:Бразилия
Категория:Туулгандар 1947-жылы
Периодонтит

Периодонтит — тиштин түбүн курчаган ткандардын сезгениши.
 
Ал пульпиттин кабылдоосунан, тиштин түбүн катуу бир нерсе менен (мисалы, данек, жаңгак чагып) айыртып же катуу урунуудан тиш түшүп же сынып калганда, аны дарылоодо көңдөйүнө коюлган мышьяктуу паста узакка алынбай калганда, андан ары дарылоого врачка убагында барбоодон пайда болот. Ошондой эле тишке оор күч келтирген цирк артисттеринде (кесиптик) көп жолугат; жасалма тишти туура эмес салганда да болот. 
Периодонтитте тиш сыздап ооруп, аны басканда, кээде тилди тийгизгенде күчөйт, бүйлө шишимик тартып кызарат. 
Мындай учурда врачка барганга чейин ооруну убактылуу жеңилдетүү үчүн соданын эритмеси (1 стакан сууга 1 чай кашык) же ромашка, шалфейди кайнатып чайкап, анальгин ичүү керек. Жылыткыч же ысык нерсе басууга болбойт, андан сезгенүү күчөп, шишип кетет. 
Дарылоону врач-стоматолог жүргүзөт. 
Катуу ооруганы басылса да врачка кайрылуу зарыл, себеби аны аягына чейин дарылабаса өнөкөт болуп, ал жерге инфекция чогулуп, организм бир аз начарлаганда, грипп болуп, учук чыкканда ал кайра кармайт.

Алдын алууда ооруган тишти өз убагында дарылоо, тишке күч келтирбөө (мисалы, жаңгак, данек жана башкаларды чагууга болбойт) өтө маанилүү.
 Колдонулган адабияттар 

 Кыргыз Совет Энциклопедиясынын Башкы редакциясы. «Ден - соолук» Медициналык энциклопедия. - Ф.:1991, ISBN 5-89750-008-8

Категория:Медицина
Категория:Ден соолук
Категория:Дарыгерлик
Категория:Оорулар
Периостит

Периостит — жаактын сөөк челинин сезгениши.
 
Көбүнчө периодонтиттин кабылдоосу катары кезигет, кээде тишти жулгандан кийин суукка урунса, грипп, ангина менен ооруса кабылдап кетиши мүмкүн. 
Периоститте бузулган тиштин бүйлөсү шишийт, шишик бат чоңоёт, такай ооруйт, сөөк кабында ириң чогулат (к. Абцесс). Жаагы, көзүнүн асты шишийт (оору тиш тарабы), оору чыкыйга, кулакка берилет, көп учурда дене ысыйт. Абсцесс болгон жерден ириң бүйлөнү тешип сыртка чыгат. Бул учурда сезгенүү процесси басаңдап калат, бирок кайра кармашы мүмкүн. Периостит күчөгөндө ириң жаактын жумшак тканына тарайт (к. Флегмона) же жаак сөөгүн сезгендириши мүмкүн (к. Остеомиелит).

Периоститти врач-стоматолог дарылайт. Кээ бир учурда ооруканага жаткырууга туура келет. Көбүнчө хирургиялык операция жасалып, ириңин тазалайт. Оорулууга оозун марганцовканын мала кызыл эритмеси, ичилүүчү соданын жылуу эритмеси (1 стакан сууга 1 чай кашык сода) менен бат-бат чайкоо сунуш кылынат. Оорусун басаңдатуу үчүн муздак басылат, врачтын сунушу менен ооруну басаңдатуучу дары колдонулат. Тамак суюк, калориялуу, витаминдүү болуу керек.

Алдын алууда тиштин чиришин өз убагында дарылоо, өзүн начар сезген учурда тишти жулдурбоо керек.

 Колдонулган адабияттар 

 Кыргыз Совет Энциклопедиясынын Башкы редакциясы. «Ден - соолук» Медициналык энциклопедия. - Ф.:1991, ISBN 5-89750-008-8

Категория:Медицина
Категория:Ден соолук
Категория:Дарыгерлик
Категория:Оорулар
Перитонит

Перитонит — ич көңдөйүнө түшкөн ириңдетүүчү микробдордон жана ууландыруучу заттын таасиринен ич челинин сезгениши.
 
Катуу кармаган аппендицитте, карын менен он эки эли ичегинин жарасы тешилгенде, ич көңдөйүнөн башка ооруларынын (холецистит, аднексит жана башкалар) кабылдоосу катары өөрчүйт. Ошондой эле ич көңдөйү кырсыкка учураганда, хирургиялык операция туура эмес жасалганда (операциялык Перитонит), чурку кыпчылып калганда жана башкалар болушу мүмкүн.
 
Сезгенүү процессинин таралышына жараша чектелген, жайылган Перитонит, ошондой эле катуу кармама жана өнөкөт Перитонит болуп айырмаланат. 
Чектелген Перитонитте сезгенүү ичеги, чычыркай жана башка органда гана топтолуп, ириң жайылып кетпейт. 
Ал эми жайылган Перитонитте ириңдүү абсцесс бүт ич көңдөйүнө жайылып кетет. Мындай Перитонит оорулуунун өмүрүнө коркунуч туудурат. Бул учурда тезинен медициналык жардам көрсөтүлүшү зарыл.
 
Ички органдардын сезгенүү ооруларынын кабылдоосу катары пайда болуучу Перитонит билинбей өтө жай өтүп, бара-бара өөрчүйт. Ошондуктан ич челинин сезгенүү процессин дароо аныктоо мүмкүн эмес. Ич бир аз ооруп, бара-бара күчөйт, кайра-кайра кусат, алы кетет. Перитонит жайылып кеткен оорулуунун абалы кескин начарлайт, өңү бозоруп кыйналат, тамыры тез-тез (минутасына 140 жолу) согот, ичи көбөт, аз-аздан токтобой кусат. Карын же ичеги тешилгенде, ошондой эле ич органдары жарадар болгондо Перитониттин белгилери (айрыкча ичтин катуу оорушу) күтүлбөгөн жерден башталат.

Перитонитти ошондой эле кан менен ич челине келип түшкөн (мисалы, өпкөдөн) микробдор да пайда кылышы мүмкүн. Мындай Перитонит айрыкча балдарда кезигет.

Ич катуу ооруганда тезинен врачка кайрылуу зарыл. Врач келгенче оорулууну төшөккө жаткырып, тамак, суу, дары берүүгө, жылыткыч коюуга жана клизма жасоого болбойт, алар сезгенүү процессин жайылтып жиберет. 
Перитонит катуу кармашында шашылыш операция жасалат, өнөкөт Перитонитте (көбүнчө туберкулёздо) атайын дарылоо сунуш кылынат.

Перитонитти алдын алууда ич көңдөйүнөн ооруларын (сезгенүү процесстерин, жараат ооруларын жана башкалар), ич чуркусун өз убагында дарылоонун мааниси чоң.
 Колдонулган адабияттар 

 Кыргыз Совет Энциклопедиясынын Башкы редакциясы. «Ден - соолук» Медициналык энциклопедия. - Ф.:1991, ISBN 5-89750-008-8

Категория:Медицина
Категория:Ден соолук
Категория:Дарыгерлик
Категория:Оорулар
Перфорация

Перфорация (тешилүү) — көңдөй органдарда же ткандарда тешиктин пайда болушу. 

Патологиялык жана жасалма болуп айырмаланат.
 
Патологиялык Перфорация карын жана он эки эли ичегинин жарасында, ошондой эле ичеги ооруларында (аппендицит), травмасында болот. Бул Перфорация өтө оор кабылдайт.
 
Көңдөй органдар Перфорация болгондо ичиндегиси сыртка агып (мисалы, ич көңдөйүнө), өтө тез ириңдөөчү сезгенүү процесси (перитонит жана башкалар) өөрчүйт. Ошондуктан тезинен хирургиялык операция талап кылынат.
 Колдонулган адабияттар 

 Кыргыз Совет Энциклопедиясынын Башкы редакциясы. «Ден - соолук» Медициналык энциклопедия. - Ф.:1991, ISBN 5-89750-008-8

Категория:Медицина
Категория:Ден соолук
Категория:Дарыгерлик
Категория:Оорулар
Пигменттер

thumb|Danio rerio.
Пигменттер — организмдин ткандарындагы боёлгон зат.
 
Ал организмдин тиричилик процессине, айрыкча фотобиологиялык процесске катышат. Кеңири тараган Пигменттерге — порфирин жана каротиноиддер кирет.

Порфирин жашыл өсүмдүктөрдүн хлорофиллинин, фотосинтездүүчү бактериялардын бактериохлорофиллинин, жаныбарлардын дем алуу Пигменттеринин (гемоглобин, миоглобин жана башкалар) составына кирет. 

Организмде составында темир порфириндүү комплекс — геми бар цитохромдор кеңири тараган. Жаныбар жана кишинин көрүү органында көрүү пигменти бар. Гемоглобин жана башкалар кан Пигменттери кычкылтекти дем алуу органынан ткандарга жеткирет. Пигменттер организмди күндөн ультракызгылткөк нурунун таасиринен сактайт.

Киши организминде Пигменттердин айлануусу бузулганда зат алмашуунун ар кандай продуктулары чогулуп, кээ бир оорулардын пайда болушу мүмкүн. Бул боор ооруларында, витамин жетишсиздигинде, дене температурасы көпкө көтөрүлгөндө, ууланууда, аддиссон оорусунда же кан ооруларынын кабылдоосунда байкалат. Пигмент алмашуу бузулганда пигменттүү тактар пайда болот.

 Байланыштуу макалалар 
 Пигмент

 Колдонулган адабияттар 
 Кыргыз Совет Энциклопедиясынын Башкы редакциясы. «Ден - соолук» Медициналык энциклопедия. - Ф.:1991, ISBN 5-89750-008-8

Категория:Медицина
Категория:Биология
Пигменттүү тактар

Пигменттүү тактар териде тубаса, ошондой эле организмдеги ар кандай бузулуулардын же сырткы чөйрөнүн таасиринен (күйүктөн, үшүк алуудан) пайда болот.
 
Ар кандай Пигменттүү тактар бөйрөк үстүндөгү бездердин оорусунда (коло оорусу), организмде никотин кислотасынын, В тобундагы витаминдердин жетишсиздигинен да (пеллагра) келип чыгат. 
Пигменттик бузулууларда чекеге, мурунга, ууртка, моюнга түшкөн саргыч күрөң тактардын пайда болуусу ички секреция бездеринин бузулушуна, боор, ичеги-карын ооруларына, аз кандуулукка, мите ооруларына, жетишсиз тамактанууга жана башкаларга байланыштуу. 
Көп учурда кош бойлуу аялдарда пайда болуп, төрөгөндөн кийин да кетпей калат. Тамак-ашта А витамининин жетишсиздиги чыканак менен тизеде үстү какачтанып туруучу кургак саргыч күрөң тактар пайда болушуна себеп болушу мүмкүн. Айрым адамдардын териси ультракызгылт-көк нурга абдан сезгич келгендиктен, жазгы көн нурларынан пигменттүү так — сепкил түшөт. Сырткы чөйрөнүн таасиринен болгон Пигменттүү тактар бара-бара жоголуп кетүүсү мүмкүн.

Пигменттүү тактарды дарылоо косметологиялык мекемелерде жүргүзүлөт. 
үй шартында тактын өңүн өчүрүү үчүн териге айран, эки — үч күн туруп калган кефир же суутектин өтө кычкылынын 3%түү эритмесин, жайында бадыраңдын, карагаттын ширесин сүртсө болот. Пигменттүү тактарды агартуу үчүн атайын бет майлар (к. Косметикалык каражаттар, Терини күтүү) пайдаланылат.

үй шартында агартуучу каражаттарды өзүңүздөр даярдап алсаңыздар болот. Ал үчүн бир аш кашыктан лимондун маңызы менен тамак-аш уксусуна 2 чай кашык суу кошуп аралаштырат. Мындай аралашма менен бетти күн сайын сүртүү керек. Эгер тери кургак болсо, аралашмага 1 чай кашык өсүмдүк майын кошуп коюу сунуш кылынат, Терини лимон, бадыраң, кефир, айран менен сүртүп, андан соң жуунуп же лосьон менен тазалап туруп упа сыйпоо керек. 
Пигменттүү тактарды таптакыр жок кылууга мүмкүн болбогон учурлар кездешет, бирок агартуучу каражаттарды бир жарым же эки ай үзбөй колдонсо, сөзсүз натыйжа берет.
 Колдонулган адабияттар 

 Кыргыз Совет Энциклопедиясынын Башкы редакциясы. «Ден - соолук» Медициналык энциклопедия. - Ф.:1991, ISBN 5-89750-008-8

Категория:Медицина
Категория:Ден соолук
Категория:Дарыгерлик
Категория:Оорулар
Пиелография

Пиелография — бөйрөк чөйчөкчөлөрүнө жана ойдуңчаларына рентгенконтрастуу затты жиберип, рентгендик изилдөө ыкмасы.
 
Мында бөйрөк жана заара жолундагы түрдүү ооруларды (сезгенүү, шишик оорусу, таштын болушу) аныктоого болот (к. Рентгендиагностика, Рентгенография).

 Колдонулган адабияттар 
 Кыргыз Совет Энциклопедиясынын Башкы редакциясы. «Ден - соолук» Медициналык энциклопедия. - Ф.:1991, ISBN 5-89750-008-8

Категория:Медицина
Категория:Ден соолук
Категория:Дарыгерлик
Ведута

thumb|Ведута (Лондон, Каналетто, 1747).
Ведута ( - көрүнүш)- живопись же графикада архитектуралык пейзаждын түрү. Каприччиодон айырмаланып, Ведута шаардын так топографиялык көрүнүшү. Термин 18-кылымда италияда пайда болгон: жергиликтүү сүрөтчүлөр саякатчыларга арнап шаар пейзаждарын жаратышкан. Ведутанын ири чеберлери Венецияда Л.Карлеварис, А. Каналетто, Б. Белотто, М. Риччи жана башка болгон. Ведута салттары 20-кылымдын башында архитектуралык пейзаж чеберлеринин чыгармачылгында өзгөрүүгө учураган жана панораманын жана көркөм фотографиянын башаты болгон. 

 Колдонулган адабияттар 
 Кыргызстан Улуттук энциклопедиясы

Категория:Көркөм өнөр
Пластикалык операция

Пластикалык операция — дененин айрым бөлүктөрүнүн же мүчөсүнүн тубаса же оорунун, кырсыктын натыйжасында бузулган формасын жана кызматын калыбына келтирүү үчүн жасалган хирургиялык операция.

Пластикалык операциялар байыркы Индияда жана Египетте колдонулган. Алгачкы мезгилде тери пластикасы өөрчүгөн. Сөөктү которуп улоо 17 — 18-кылымда башталды. Анын негиздөөчүлөрүнүн бири Н.И. Пирогов болуп саналат.
 
Азыркы мезгилде медицинанын, биологиянын жетишкендиктеринин, айрыкча кан тамыр хирургиясынын өөрчүшүнүн негизинде дененин айрым бөлүктөрүн, ткандарын гана эмес, бүтүндөй мүчөнү которууга мүмкүндүк болду.
 
Эгерде оорулуунун өзүнүн денесинин тканы же мүчөсү колдонулса аутопластика, ал эми башка бир адамдын (донордун) тканы колдонулса гомопластика, жаныбарлардын органы же тканы көчүрүлсө гетеропластика деп аталат. Биологиялык эмес синтетикалык материалдар (металл, айнек, синтетикалык ткандар) азыркы мезгилде кеңири колдонулуп жатат.
 
Пластикалык операциялар хирургиянын бардык тармагында ийгиликтүү колдонулууда. Мисалы, жүрөк жана кан тамыр хирургиясында жүрөк клапандарын жасоо, иштен чыккан кан тамырларды алмаштыруу, ошондой эле жасалма кекиртек, кызыл өңгөч (ичегиден) салуу да Пластикалык операциялардын бир түрү болуп саналат.
 
Пластикалык операциялардын балдар хирургиясында мааниси өтө чоң, мисалы, тубаса жырык эринди жамоо, көтөн чучугу жабык төрөлгөндөрдү, заара жолдорунун тубаса кемтиктерин калыбына келтирүү жана башкалар. Чоң жарааттарга, күйүк терини көчүрүп жамап айыктыруу да чоң мааниге ээ. 
Ошондой эле беттеги же башка көрүнүү жердеги тырык, бырыш жана башка кемчиликтерди жоюу үчүн косметикалык Пластикалык операция жасалат.
 
Башка кишиден көчүрүлгөн ткань же орган эң татаал Пластикалык операция болуп эсептелет. Себеби ткандардын сыйышпастыгы мүмкүн, бул учурда атайын дарылоо чараларын көрүүгө туура келет.

 Булактар 
 Кыргыз Совет Энциклопедиясынын Башкы редакциясы. «Ден - соолук» Медициналык энциклопедия. - Ф.:1991, ISBN 5-89750-008-8

Категория:Медицина
Категория:Ден соолук
Категория:Дарыгерлик
Категория:Оорулар