Zhantas/Cleaned-Kyrgyz_Wikipedia huggingface dataset:
Эң жаш студент

thumb|300px| right| Танишк Абраам
Танишк Абраам - 2012 жылдын ортосуна карата дүйнөдөгү эң жаш студент болуп саналат. Танишк 2 жылдан бери (2010) American River College дин «Палеонтология жана астрология» факультетинде ийгиликтүү илим алып, бакалавр даражасын алууга ишенимдүү бара жаткан кези. Университетке 7 жашында, жалпы-федералдык интеллектуалдык тестти “мыкты” деген баага берген соң кабыл алынган. 

АКШнын мыйзамы жогорку окуу жайга тапшыруу үчүн мектептик аттестатты жана жашы толгондугун талап кылбайт. Ошондуктан Танишкке студент болууга эч нерсе жолтоо болгон эмес. Ата-энесинин сөзү боюнча, эки жашка чыкканда эле мыкты жөндөмдүүлүгүн көрсөтө баштаган, ал эми бешке толгондо Стэндфорд университетинин (Stanford University) экинчи курсунун студенттери чыгарчу эсепти чыгарып калган. Төрт жашында тесттик тапшырмаларды ийгиликтүү чыгарып “Менса” коммерциялык эмес уюмунун мүчөсү болуп калган. Бул уюмга IQ су абдан жокорку деңгээлде болгон адамдар гана мүчө боло алган. 

Вундеркинддин атасы – Бижу Абраамдын сөзү боюнча, баласы жети жашында эле мектептик программаларды билип алгандыктан, ата-энеси ошол замат колледжге берүүнү чечишкен. Ага чейин Грегори Смит аттуу жаш бала 10 жашында университеттин босогосун аттаган. Кийинки ишмердигин ал саясат менен байланыштырып, балдардын коомдук кыймылынын негиздөөчүсү да болгон. Эки жолу Нобель сыйлыгына көрсөтүлгөн. 
thumb|300px|left| Сабак учурунда
Кичине балдардын университетке тапшыруусу боюнча тарыхта бир канча окуялар болгон: андай жаш студенттердин бири Кембридж университетин бүтүргөн 14 жаштагы Уильям Питт. Уильям 1773 жылы тапшырган. Мындан эки кылым өткөндөн кийин ушул эле университетке 15 жаштагы Арран Фернандес тапшырган.

 Интернеттеги шилтеме 
Дүйнөдөгү эң жаш студент 
Категория:Билим
Замандаш (партия)

350 px|thumb|right|Замандаш-Современник саясий партиясы

Партиянын стратегиялык максаты - мамлекеттик башкаруунун Президенттик –Парламенттик формадагы эффективдүү экономикалык жана социалдык системалуу адилет коомдун негизинде заманбап типтеги мамлекеттик демократиялык мамлекетти куруу.
 Партия тууралуу кыскача маалымат 
«Замандаш» саясый партиясы Кыргыз Республикасынын Конституциясына, Кыргыз Республикасынын «Саясый партиялар тууралуу» Мыйзамына жана Кыргыз Республикасынын башка дагы нормативдик укуктук актыларына ылайык түзүлгөн жарандардын эркин биримдиги болуп саналат. 

 Партия 2007-жылы Россия менен Казакстандагы кыргыз диаспораларынын «Замандаш» Ассоциациясынын негизинде түзүлгөн.
 "Замандаш" саясый партиясы 2007-жылдын 19-январында мамлекеттик каттоодон өткөн. 
 2011-жылдын 14-апрелине карата партия өз түзүмүндө 59дан ашык облустук, шаардык жана аймактык комитеттерге ээ болуп турган. 
 2010-жылдагы парламенттик шайлоолордон кийин партия партиялык түзүмдү реформалоого багыт алган. 
 Партиянын түзүмүн реформалоо иштерин аткаруу максатында партиянын V жана VI Съезддеринин чечими менен партиянын аталышын «Замандаш-Современник» деп кайра атоо чечими кабыл алынган да, партиянын Уставына өзгөртүүлөр киргизилген.

 Партия КРнын «КРдагы саясый партиялар жөнүндө» Мыйзамына ылайык 2011-жылдын 16-июнунда Юстиция Министрлигинде кайрадан каттоодон өткөн. 
 Саясий партиянын түзүмү менен партиянын штаты өзгөртүлгөн. Саны 5 адамга чейин жеткен партиянын теңтөрагаларынын институту киргизилген. 
 Республика боюнча бардыгы 24 аймактык бөлүм, 2000 ден ашуун партиянын баштапкы уюмдары түзүлдү. 

 Партиянын негизги принциптери 
 коомдун консолидацияланышы, улуттар аралык биримдик;
 коомдогу прогрессивдик тенденцияны колдоо; 
 өз ресурстарын мобилизациялоо;
 интеллектуалдык мүмкүнчүлүктөр менен маданий баалуулуктарды бириктирүү;
 алдыга койгон максаттарга удаалаш жакындоо.

 Теңтөрагалары 
 Өмүракунов Эмилбек Сүйүналиевич 
 Садык Шер-Нияз

Категория:Саясий партиялар‎
Категория:Кыргызстандын саясий партиялары
Баткен

Баткен — Кыргызстандагы шаар. Баткен облусунун жана Баткен районунун административдик борбору.

Калкы — 27 730 киши (2021-жылдын башына).
 Тарыхы 
Баткен айылы 1934-жылы апрелде Баткен районунун район борбору катары негизделген. 1999-жылы Ош облусунун үч батыш районундагы согушчандардын бир катар чабуулдарынан кийин бул жерлерди башкарууну жакшыртуу максатында Баткен облусу түзүлүп, анын административдик борбору Баткен шаары болгон.

Ушул окуялардан кийин 2000-жылы Баткен айылына шаар макамы берилип, анын биринчи мэри болуп Мамасыдык Султанов дайындалган. Айылдын калкы 2000-жылы 10987 болгон. 2001-жылы шаарга үч шаар четиндеги айыл кошулган.

2022-жылдын сентябрь айында шаардын айланасында чек ара чатактар болгон.
 Географиясы 
Кыргызстандын түштүк-батышында, Ош шаарынан болжол менен 240 км алыстыкта жайгашкан.

Шаардын жалпы аянты 5180 га. Шаардын жеке аймагы (үлүш участкаларын кошпогондо) 1143 га. Айыл-чарбасы үчүн 4037 га, анын ичинде 1 106 га — дыйкан-чарба үлүштөрү, алардын 918 га—сугат; 393 га—ФПС жерлери, анын ичинде 316 га — сугат; 27 га— айдоо ; 111 га—шаардыктардын үлүш участкалары жана 2400 га жайлоо.

Шаардын администрациясына караштуу жерлер 205 км² түзөт. Анын ичинен 51,8 км² шаар аймагы, калган 153 км² үч шаар четиндеги айыл аймактары(алардын ичинен эң чоңу 6378 киши калкы бар Кызыл-Жол айылы), баары биригип 11 925 киши . Шаар администрациясына караштуу жерлерде 19 765 адам жашайт.

 Административдик-аймактык түзүлүшү 
Административдик-аймактык түзүлүшү боюнча шаар 6 кварталга бөлүнгөн — Аэропорт, Базар-Башы, Булак-Башы, Келечек, Кызыл-Дөң жана Кызыл-Жол.

 Булактар 

Категория:Кыргызстан шаарлары
Harlem Shake

Harlem Shake (англис тилинен Гарлем титирөөсү) — 2013-ж. Бирдин айынын 2де YouTube'га жүктөлгөн видеодон чыккан интернет-мем, ал видеону көп адам көрүп, кыска убакыттын ичинде өтө популярдуу болуп кеткен. Түпнусканын артынан 9 күндүн ичинде 11,000 видео жүктөлгөн.

 Тышкы шилтемелер 
 Түпнуска видео

Категория:Интернет-мемдер
Келли Наталия

Наталия Келли (1994-жылы 18-декабрда АКШнын Коннектикут штатында төрөлгөн ) — америкалык австрий ырчысы, «Shine» аттуу ыры менен, Еврокөрүнүү 2013 ыр сынагындагы Австриянын өкүлү.«Natália Kelly to represent Austria in Malmö!»

 Эскертмелер 

Категория:Еврокөрүнүү 2013 ыр сынагынын катышуучулары
Stellarium

Stellarium — GNU General Public License шартында лицензияланган эркин виртуалдык планетарий программалык жабдыгы, Linux, Windows жана Mac OS X операциялык системаларында иштейт. Түнкү асманды реалдуу убакытта визуалдаштыруу үчүн OpenGL'ди колдонот.

2001-жылы Stellarium долбоорун баштаган автору, француз программалоочу Фабиан Шеро. Башка иштетүүчүлөр: Роберт Спирман, Джохэйннс Гадждозик, Мэтью Гейтс, Тимоти Ривз, Богдан Маринов жана көркөм иштерине жооптуу Джохан Меерис.

 Эскертүүлөр 

 Шилтемелер 
Расмий сайты 
SourceForge.net
Launchpad

Категория:Кроссплатформалык программалык камсыздоо
Категория:Виртуалдык планетарийлер
Мен жана милиция

Ар бир мамлекетте адамдын укугун, эркиндигин жана коомдук коопзуздук коргоо органдар, борборлор бар. Биздин мамлекетте ошол милдеттерди милиция кызматкери аткарат. Милиция кызматкердин иши адамдын, жарандын укугун жана эркиндигин, мыйзамдуу, адам менен гумандуу мамиле куруу принципттери менен алып барат. Милиция кызматкери силерге көчөдө, үйдө, коомдук жайларда жардам бере алат. Милиция кызматкери менен сүйлөшүү мамилеси кандай болот экендигин адам өзүнөн жараша болот. Эгерде бирөө мыйзамды бузуп, бирөөңүң укугун тепселесе, анда милиция кызматкери аны эмес, коомдун кызыкчылыгын коргойт. 
Биз досторубуз менен кечинде машыгуудан үйгө кайтып келе жатсак, биздин жаныбызга эки милиция кызматкери басып келишти....
Милиция кызматкери силерден кечинде көчөдө эмне кылып жатканын жана каяка баратканын сурааганга укуктуу. Себеби алар силердин коопзуздугуна жана ден-соолуктуу ойлоп жатышат. Бирок милиция кызматкери биринчисинен силерге сылык болуш керек, учурашып, өзүлөрүн тааныштырып алыш керек, милицияда иштегенин далилдөө керек ( кызматтык күбөлүүгүн көрсөтүп). Милиция кызматкердин суроосуна так, коркпой, калпты айтпай, чындыкты айтып жооп бериш керек. Аларга ата-эненин телефондук номерин билдирип коюга кажет же өзүң эле алардын көзүңчө ата-эненге чалып билдирип кой.
 
Эгерде милиция кызматкери мени милиция бөлмөсүңө алып кетем десе, мен өзүмдү кандай алып жүрүшүм керек?

Биринчиден өзүндү өзүң кармап, милиция кызматкерине ата-энендин телефондун номерин билдирип кой. Милиция кызматкери сенин ата-эненге же туугандарынга сени милиция бөлмөсүңө алып кеткенине жана кызматкер өзүңүң номерин, милиция бөлмөсүңүң дарегин жана номерин билдүрүүгө милдетүү. 

Эч качан качам же жулунам деп ойлонбо, андан сырткары эч кача чаппа; бул кыймыл аракеттер кылмыш катары эсепке алынат (милиция кызматкерине иш убагында каршылык көрсөтүү); өзүңдү сылык тартиптикке ал, так суроолорду бер.
Эч качан болбогон нерсени, ойго келген окуяларды, так эмес малымматарды айтпа.

Өзүмдүң документтеримди ар дайым алып жүрүүгө кажетпи?

Албетте, өзүңдү далилдечүү күбөлүктөрдүү, документтерди жанынга алып жүргөңгө кажет. Сени такточуу, документ бул паспорт, эгерде сен 16 жашка толо элек болсон – анда такточуу документ, ал туулган жөңүңдө күбөлүк. 

Кандай кылмыштар үчүн мени милиция кызматкери милиция бөлмөсүнө алып кетүүгө укуктуу?

Алар;
 Майда бейбаштык;
 Мыйзамсыз сатуу иштери
 Коомдук жайларда же көчөдө спирт ичимдигин ичүү
 Жол эрежесин бузган учурда.

Мен жана милиция 

Категория:Укук
Категория:Милиция
Манчини Ханна

Ха́нна Манчи́ни ; АКШнын Калифорния штатында төрөлгөн) — америкалык аткаруучу жана ырлардын автору, Еврокөрүнүү 2013 ыр сынагындагы Словениянын өкүлү.

 Биографиясы 
АКШнын (Түндүк Калифорния), кийин ата-энеси менен Колорадого, анан Лос-Анжелеске көчкөн. Бир нече жылдан соң Словениянын жараны Грегориге күйөөгө чыккан. Көп өтпөй жубайлар Словенияга көчүшөт. Ханна эми Европада жана АКШда ырдоону чечкен. Мурда ал көп дүйнөлүк сахналарда ырдап турчу (аны менен бирге АКШда дагы). Sylvain жана Mike Vale аттуу диджейлер менен чогу Словениянын Еврокөрүнүү 2011 ыр сынагынын улуттук тандоосуна катышкан. «Ti si tisti» («Сен гана») деген ырды аткарып сынактын финалына жетпей калган, бирок словен радиостанцияларында популярдуу болуп калган. Бир нече жылдан бери Xecutifz тобунун солисти болуп жүрөт.

 Еврокөрүнүү 2013 
2013-жылдын 1-февралында Словениянын RTV Slovenija улуттук каналы жабык тандоо аркылуу Ханнаны Еврокөрүнүү 2013 ыр сынагына Словениядан өкүл катары тандап алган. 14-февраль күнү «Straight Into Love» аттуу ырдын бет ачаары болгон, бул ырды ырчы айым 2013-жылы 14-майда сынактын экинчи жарым финалында аткарат.

 Дискографиясы 
 Синглдери 
ЖылАталышОрунАльбом 20pxTop SlovenijaНаивысшие позиции синглов в хит-параде «Top Slovenija»:
«Ti si tisti»: 2011«Ti si tisti» (Sylvain жана Mike Vale менен биргеликте)14TBA2013«Straight Into Love»

 Эскертмелер 

 Ссылки 
 
 
 
 

Категория:Еврокөрүнүү 2013 ыр сынагынын катышуучулары
Афина Абдылдаева

220px|right|thumb
Акын, жазуучу Афина Абдылдаева Чүй облусунун Петровка (азыркы Москва) районунун Кызыл-Туу айылында 1944-жылы 8-августта туулган.

Ал Кызыл-Туу жети жылдык мектебин, Фрунзедеги финансы-кредит техникумун, Кыргыз мамлекеттик университетинин филология факультетинин орус тили жана адабияты бөлүмүн жана Алма-Атадагы жогорку партиялык мектепти бүтүргөн.

Эмгек жолун 1962-жылы Жаңы-Жол районунун Кара-Суу мектебинде баштаган. 1978-1980-жж. Талас районунун мектептеринде мугалим, директор болуп иштеген. 19801990-жж. Талас облусунун Манас райондук партия комитетинин катчысы, экинчи катчысы болгон. 1990-жылы Кыргыз Республикасынын Билим берүү министринин орун басары, 1991-жылы Кыргызстан Компартиясынын Борбордук Комитетинде инспектор болуп иштеген.

А.Абдылдаева чыгармаларын кыргыз жана орус тилдеринде жазат.

Ал 2000-жылы "Арноо" аттуу алгачкы ырлар жыйнагы жарык көргөн.

Бүгүнкү күндө Кыргызстандын эл аралык университетинин Политехникалык колледжинде мамлекеттик тил боюнча директордун орун басары болуп эмгектенет.

2010-жылдан Кыргыз Республикасынын Улуттук жазуучулар союзунун мүчөсү.

ЖАРЫК КӨРГӨН КИТЕПТЕРИ

Кыргыз тилинде
Арноо: Ырлар.  Б.: Илимдер академиясынын басмаканасы, 2000.  158 б.

Өмүр толкунунда: Ырлар жана очерктер.  Б.: Бийиктик, 2004.  159 б.

Элим деген инсан: Даректүү баян. Б.: Бийиктик, 2006.  107 б.

Кыргызстандын чыгаан уулдары. Б.: Эркин-Тоо, 2008.  372.

Үсөнкул Жумабаев- мезгил тузагына илинбеген инсан: Даректүү баян. – Б: Руханият, 2010. – 180 б.

Кыргызстандын чыгаан уулдары: Документалдуу биографиялык баяндама. – Б.: Гүлчынар, 2010. – 380 б.

Орус тилинде
От шахтера до дипломата: Документально-биографическое издание. – Б.: Центр госязыка и энциклопедии, 2007.  416 с.

С добрым сердцем к людям: Документально-биографическое издание.  Б.: Бийиктик, 2007.  414 с.

Колдонулган адабият
Кыргыз Республикасынын жазуучулары / 2-том. Кыргыз Республикасынын Интеллектуалдык менчик мамлекеттик кызматы (Кыргызпатент) – Б.: 2011. – б.
Түзүүчүлөр: А.Чекиров, Ө.Калыева. 

категория:Адабият
Категория:Инсандар:Кыргызстан
Жийде Абдымамытова

220px|right|thumb|Жийде Абдымамытова
Жазуучу жана журналист Жийде Абдымамытова Чүй районунун Эпкин айылында 1959-жылы 15-февралда туулган.
1978-жылы Фрунзе соода техникумун, 1995-жылы Кыргыз мамлекеттик университетинин журналистика факультетин аяктаган.
1978–1990-жж. Таласта ири ишканаларда бухгалтер, кампа башчысы, диспетчер ж.б. кызматтарда, 1990–2000-жж. Талас шаар-райондук «Эмгек шаңы» гезитинде кабарчы, Талас облустук телерадио компаниясында редактор, улук редактор, бөлүм башчы, 2000-жылдан Улуттук телерадиокорпорациясында өз кабарчы кызматында иштеп, Улуттук радиодо «Экология», «Ардагер», «Илим», «Билим», «Үй-бүлө», «Жер жана адам» Улуттук теле берүүдө «Ата-Журт ажары» рубрикаларын алып барган.
Ж.Абдымамытова 1992-жылдан бери Аман Токтогулов атындагы «Барал» адабий ийримин жетектейт. Ийрим мүчөлөрүнүн үч ырлар жыйнагын чыгарган.
Кыргыз Республикасынын Улуттук телерадио корпорациясынын ж.б. Талас райондук, облустук администрациясынын Ардак грамоталарынын ээси.
2006-жылы «Жаратылышты коргоонун отличниги» медалына татыган.
1993-жылдан Кыргызстан Журналисттер союзунун, 2001-жылдан Кыргыз Республикасынын Улуттук жазуучулар союзунун мүчөсү. 

 Жарык Көргөн Китептери 
 Кыргыз тилинде 
Барчын канат Барал. – Талас: Талас обл. басмаканасы, 1998. – 60 б.
Барал үнү. – Б.: Плюс, 1999. – 120 б.
Белек. – Б.: Айат, 2007. – 150 б.

 Колдонулган адабият 
Кыргыз Республикасынын жазуучулары / 2-том. Кыргыз Республикасынын Интеллектуалдык менчик мамлекеттик кызматы (Кыргызпатент) – Б.: 2011. – б.
Түзүүчүлөр: А.Чекиров, Ө.Калыева. 

категория:Адабият
категория:Инсандар
Ранбир Капур

Ранбир Капур (; 1982-жылы 28-сентябрда Индиянын Бомбей шаарында төрөлгөн) — индиялык актёр.
Мумбай шаарында Риши Капур жана Ниту Сингх актёрлордун үй-бүлөсүндө жарыкка келген. Карьерасын Санжай Лила Бхансали деген режиссёрдун ассистенти болуудан баштаган. Кийинчирээк, 2007 жылы "Saawariya (Сүйүктүү)" деген тасмага биринчи жолу тартылган, ал ролу үчүн Filmfare сынагынын "Эң Мыкты Дебютчусу" деген наамын алган. Капур "Wake Up Sid (Ойгон, Сид)", "Ajab Prem Ki Ghazab Kahani (Өзгөчө Премдин ажайып сүйүү баяны)" жана "Rocket Singh: Salesman of the Year (Рокет Сингх: Жылдын сатуучусу" тасмаларында рол жараткан. 

2011 жылы Капур "Rockstar (Рок жылдызы)" тасмасында аткарган ролу үчүн Filmfare журналынын "Эң Мыкты Эркек Аткаруучусу" наамын алган.

 Тасмаграфиясы

 Жылы Кыргызча аталышы Нукура аталышы Каармандык ролу Кошумча 2007 "Сүйүктүү" "Saawariya" Ранбир Раж Filmfare сынагынын "Эң Мыкты Эркек Дебютчусу" 2008 "Абайлагыла, кыздар" "Bachna Ae Haseeno]]" Раж Шарма 2009 "Ийгиликке мүмкүндүк" "Luck by Chance" Өзүн өзү Өзгөчө катышуу 2009 "Ойгон, Сид" "Wake Up Sid" Сидхадр "Сид" Мехра Filmfare сынагынын "Эң Мыкты Эркек Актеру" 2009 "Өзгөчө Премдин ажайып сүйүү баяны" "Ajab Prem Ki Ghazab Kahani" Прем Шанкар Шарма 2009 "Рокет Сингх: Жылдын сатуучусу" "Rocket Singh: Salesman of the Year" Харприт Сингх Беди 2010 "Саясат" "Raajneeti" Самар Пратап Filmfare сынагынын "Эң Мыкты Эркек Актеру" наамына көрсөтүлгөн 2010 "Бейтааныштар" "Anjaana Anjaani" Акаш 2011 "Шаңдуу Кече""Chillar Party" Өзүн өзү Өзгөчө катышуу 2011 "Рок жылдызы" "Rockstar" Жанардан "Жордан" Жахар Filmfare сынагынын "Эң Мыкты Эркек Актеру" 2012 "Барфи!" "Barfi!" Мөрфи "Барфи" Жонсон Filmfare сынагынын "Эң Мыкты Эркек Актеру" 2013 "Бомбей сүйлөшүүлөрү" "Bombay Talkies" Өзүн өзү Өзгөчө катышуу 2013 "Ушул шаңдуу жаштар" "Yeh Jawaani Hai Deewani" Кабир "Банни" Тапар Filmfare сынагынын "Эң Мыкты Эркек Актеру" наамына көрсөтүлгөн 2013 "Тентек" "Besharam" Бабли 2014 "Бутнаттын кайтып келиши" "Bhoothnath Returns" Өзүн өзү Эпизоддук катышуу 2014 "Рой" "Roy" Рой Чыгарууга даярдалууда 2014 "Бомбей бархыты" "Bombay Velvet" Жонни Балраж Учурда тартылууда 2015 "Жага Жасос" "Jagga Jasoos" Жага Учурда тартылууда, продюсер катары дагы

 Жеке жашоосу 
Ранбин Капур 2008 жылы "Абайлагыла, кыздар" ("Bachna Ae Haseeno") тасмасында тартылуу учурунда Дипика Падукон менен романтикалык мамилелерин баштаган. Индиянын медиасы тарабынан өтө көп көңүл бургулган бул мамиле кийинки жылы аяктаган.
 Шилтемелер
Автотипия

thumb
Автотипия (авто жана гр. typos — из түшүрүү) — кош түстүү нускаларды (фото жана түстүү сүрөттөрдү) бийиктиктен басуу ыкмасы менен фотографиялап көчүрүүнүн полиграфиялык жолу. Автотипияда сүрөттү көп сандаган майда чекиттерге бөлүү талап кылынып, бул үчүн растр колдонулат.
Растр — бетине жарык түшүрүлгөн кара сызыктар тик бурчтук боюнча жайгаштырылып, бири бирине чапталган кош айнек. Басылуучу кагаздын сапатына жана басуу ылдамдыгына жараша 1 сантиметрдеги сызыктын жыштыгы ар түрдүү (24 төн 80 ге чейин) болгон растр пайдаланылат. Мында 1 см2 аянтка 576—6400 чекит түшөт. Нусканы көчүрүүдө растр фотоаппараттын камерасындагы жарык сезгич пластинкадан бир аз алыстыкта жайгаштырылат. Нускага тийген жарык андан чагылып, объектив менен растр аркылуу өткөндө, көп сандаган нурларга бөлүнүп, пластинканын бетинө көп чекит болуп түшөт. Мында сүрөттүн күңүрт жериндеги чекиттердин диаметри кичинекей, агыш жериндеги чекиттердики чоң болгон негатив алынат. Аны жарык сезгич катмардуу цинк пластинкасына түшүргөндө, растрлуу позитив сүрөтү пайда болот. Цинк пластинкасындагы сүрөттү азот кислотасы менен бир нече жолу иштеткенде, чекиттин арасындагы металл аймактар оюлуп түшүп, чекиттер томпоюп чыгып калат да, бийиктиктен басуу формасы алынат. 
Мындай растрлуу же торлуу клишелер автотипия деп аталат. Клишенин кагазга басылып алынган тагы да автотипия болуп саналат. 
 Колдонулган адабияттар 
 Кыргыз Совет энциклопедиясы 1-т. -Б.:1976.
Категория:Полиграфия
en:Halftone
Автотрансформатор

300px|thumbnail|left|Автотрансформатордун электр схемасы: U1 — жогорку чыңалуу; U2 — жогорку чыңалуунун орому; Wi— төмөнку чыңалуу; Wi — төмөнкү чыңалуунун орому.
Автотрансформатор — оромдору бири бири менен гальваникалык байланышта болгон электр трансформатору. 
Автотрансформатордун оромуна бир эле учурда кирүүчү жана чыгуучу тармактар кошулат. Чыгуучу тармактын чыңалуусунун жогорулатылган же төмөндөтүлгөн маанилери оромдун атайын кыскычтарынан алынат. 
Автотрансформатор көп оромдуу трансформатордон жеңил болот. Ал өзгөрүлмө токтун кубаттуу кыймылдаткычтарын ишке киргизүүчү түзүлүштөрдө, релелик сактоо схемаларында колдонулат. Жөнгө салынуучу автотрансформатор тармактагы чыңалуу өзгөрсө да, керөктөөчүлөргө берилүүчү чыңалууну турактуу чоңдукта өзгөртпөстөн кармап турууга мүмкүндүк бөрет.
 Дагы караңыз 
 Электр тогу
 Электр күчү
 Колдонулган адабияттар 
 Кыргыз Совет энциклопедиясы 1-т. -Б.:1976.
Категория:Трансформаторлор
sv:Transformator#Enkellindade transformatorer
Автотрофтор

thumb|upright|Кара тамекичи - хемотроф.
Автотрофтуу организмдер, автотрофтор (авто жана гр. trophe— тамак) — тиричилик үчүн зарыл болгон органикалык заттарды органикалык эмес заттардан синтездөөчү организмдер. Автотрофтуу организмдердин эки түрү белгилүү: фотосинтездөөчүлөр жана хемосинтездөөчүлөр.

Фотосинтездөөчүлөр жө фототрофтуу организмдер органикалык эмес заттардан (көмүр кычкыл газынан жана суудан) органикалык заттарды түзүүдө күндүн нурунун энергиясын пайдаланышат. Күндүн энергиясын пайдаланып, органикалык заттарды синтездеө процесси фотосинтездөөчүлөрдүн клеткаларында гана учуроочу хлорофилл пигментинин катышуусу менен ишке ашат. 
Фотосинтездөөчүлөргө татаал тузулуштуу өсүмдүктөр (мите жана сапрофиттерден башкасы), балырлар жана түстүү бактериялар кирет. 

Хемосинтездөөчүлөр же хемотрофтуу организмдер органикалык заттарды синтездөөдө химиялык реакцияларда бөлүнүп чыккан энергияны пайдаланат (к. Хемосинтез). Автотрофтуу организмдердин бул тобуна топуракта, сууда жашоочу темир, күкүрт бактериялары, нитрификациялоочу жана азот топтогуч бактериялар кирет. Автотрофтуу организмдердин, өзгөчө фотосинтездөөчүлөрдүн табиятта мааниси өтө чоң.

 Дагы караңыз 
 Фотосинтез
 Гетеротрофтор жана автотрофтун айырмасы 

 Колдонулган адабияттар 
 Кыргыз Совет энциклопедиясы 1-т. -Б.:1976.
 Биология: Энциклопедиялык окуу куралы/Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору. -Б.:2004, ISBN 9967-14-002-4

Категория:Биология
Категория:Экология
Автофазировка

thumb|300px
Автофазировка — заряддуу бөлүкчөлөрдүн ылдамдаткычтарынын көпчүлүгүндө электрондордун, протондордун, альфа-бөлүкчөлөрдун жана көп заряддуу иондордун жогорку энергиядагы ылдамдануусун камсыз кылуучу кубулуш. 1944-ж. советтик физик В.И. Векслер, 1945-жылы америкалык физик Э. Макмиллан ачкан. 
Циклотрондо бөлүкчөлөр туруктуу магнит талаасында айланат да, дуанттын ортосундагы жылчыктарда ылдамдатылат. Бөлүкчөнүн айлануу жыштыгы w жана өзгөрүлмө электр талаасынын өзгөртүү жыштыгы (w0 бири бирине барабар: w = eH/mc = w0; е, m — бөлүкчөнүн заряды жана массасы, с — жарыктын ылдамдыгы, Н — магнит талаасынын чыңалышы. Бөлүкчөнүн энергиясынын өсүшү менен анын массасынын релятивдик чоңоюшу жана магнит талаасы магниттин жылчыгынын борборунан четин көздөй бир аз азайгандыктан, w=w0 барабардыгы бузулат. 
Резонанс бузулганда, бөлүкчөлөрдүн энергияларынын өсүшү тезинен токтолот. Магниттин жылчыгындагы магнит талаасынын чыңалышы же ылдамдатуучу талаанын жыштыгы убакытка карата жай өзгөрсө, анда W менен W0 ортосундагы резонанс орто эсеп менен бөлүкчөлөрдүн чоң тобу үчүн автоматтык түрдө кармалып турат, башкача aйтканда, Wорт — W0(t). 
Бул кубулушту Векслер — автофазировка, Макмилан фазалык турактуулук деп атаган.
 Колдонулган адабияттар 
 Кыргыз Совет энциклопедиясы 1-т. -Б.:1976.
Категория:Физика
Дина Гарипова

Ди́на Фагимовна Гари́пова (1991-жылы 25-мартта, Орусиянын Зеленодольск шаарында төрөлгөн) — жаш орус ырчысы, «Биринчи каналдагы» «Голос» теледолбоорунун 2012-жылкы жеңүүчүсү, Татарстан Республикасынын эмгек сиңирген артисти. Еврокөрүнүү 2013 ыр сынагындагы Орусиянын өкүлү.

 Биографиясы 

 Сыйлыктары 
 1999 — лауреат I «Жар-птица» сынагы (Иваново)
 2001 — лауреат I «Созвездие-Йолдызлык» фестивалы
 2005 — Эл аралык сынактын лауреаты Эстонии, Тарту
 2008 — Франциядагы Эл аралык сынактын Гран-Присинин ээси
 2009 — Орусянын президенти Дмитрий Медведевдин сыйлыгынын номинанты, Москва, «Прорыв» форуму.
 2012 — «Голос», долбоорунун жеңүүчүсү «Биринчи канал».
 2012 — Татарстан Республикасынын эмгек сиңирген артисти

 Эскертмелер 

 Шилтемелер 
 Дина Гарипованын ырасмый сайты
 
 
 ВКонтактедеги Дина Гарипованын ырасмый тобу
 
 YouTube видеогостингинде
 «Сегодня вечером» программасынын студиясында — «Орусиянын мыкты үнү» аттуу наамдын ээси Дина Гарипова жана «Голос» долбоорунун башка катышуучулары 

Категория:Еврокөрүнүү 2013 ыр сынагынын катышуучулары
Категория:Татарстандын эмгек сиңирген артисттери