Zhantas/Cleaned-Kyrgyz_Wikipedia huggingface dataset:
Жабырлануучу менен жарашуу (элдешүү)

Жабырлануучу менен жарашуу (элдешүү) – КР кылмыш-жаза укугундагы кылмыш-жаза жоопкерчилигинен бошотуу негиздеринин бири. КР кылмыш-жаза мыйзамдарына ылайык, биринчи жолу өтө оор эмес кылмыш жасаган адам жабырлануучу менен өзара келишкен учурда, кылмыш-жаза жоопкерчилигинен бошотулушу мүмкүн.
 Колдонулган адабияттар 
 Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Жагдайды түп-тамырынан өзгөртүү

Жагдайды түп-тамырынан өзгөртүү – эларалык келишимдерди бир жактуу токтотуунун же андан чыгуунун негиздеринин бири, ага шилтеме жасоого мүмкүн боло турган учурлар: а) катышуучулардын алар үчүн келишимдин милдеттүүлүгүнө макулдук берүүгө олуттуу негизди түзгөн жагдайлар болгондо; б) жагдайлардын өзгөрүүсү келишим боюнча милдеттенмелердин аткарылышынын чөйрөсүнө түп тамырынан таасир эткенде. Ага төмөндөгүдөй учурларда шилтеме жасоого жол берилбейт: а) келишим чегараны аныктаса; б) мындай Ж. т. ө. келишиминин катышуучуларынын бөлөк келишимдин катышуучуларына карата кабыл алган келишим боюнча милдеттенмелерин же дагы башка эларалык милдеттенмелерин бузуу натыйжасы болуп саналат.
 Колдонулган адабияттар 
 Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7

Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Жагымдуу айлана-чөйрөгө укук

Жагымдуу айлана-чөйрөгө укук – экологиялык укуктардын катарына кирген, адамдын негизги конституциялык укуктарынын бири. Конституциялаштыруу мезгили боюнча алганда эң кийинки «муунга» кирет. Биринчи жолу 1978-жылы Испаниянын Конституциясында жарыяланган. Ж. а-ч. у. баардык жеке жана юридикалык жактардын, ошондой эле мамлекеттик органдардын айлана-чөйрөнү коргоо боюнча мүмкүн болгон баардык чараларды көрүүгө милдеттүүлүгүн билдирет. КР Конституциясы аны башка экологиялык укуктар: айлана-чөйрөнүн абалы жөнүндө туура маалымат алууга укук, экологиялык укук бузуунун натыйжасында адамдын ден-соолугуна же мүлкүнө келген зыянды төлөтүп алууга укук менен да бекемдеген.
 Колдонулган адабияттар 
 Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Жаза алмаштыруу

Жаза алмаштыруу – соттун (өкүмдү аткаруунун жүрүшүндө) өкүмдө көрсөтүлгөн жазаны алмаштыруусу; мыйзамда көрсөтүлгөн жагдайларда гана жол берилет. КР кылмыш-жаза мыйзамдарына ылайык, аз же орто оордуктагы кылмышы үчүн эркинен ажыратылган мөөнөтүн өтөп жаткан кишиге, сот анын жүрүм-турумун эске алуу менен, өтө элек мөөнөтүнүн калганын жазанын бир кыйла жумшак түрү (ар бир жазанын түрү үчүн мыйзамда белгиленген чектерде) менен алмаштырат. Мында адам жазанын кошумча түрүнөн толук же жарым-жартылай бошотулушу мүмкүн. Жаза бир кыйла катуу түрү менен да алмаштырылышы мүмкүн (м.: айып акчасын төлөөдөн баштартканда кара жумушка, түзөтүү иштерине же жазалоонун ушул түрлөрү үчүн каралган, белгиленген айыптын көлөмүнө жараша мыйзамдарда каралган түрлөрүндө камоого).
 Колдонулган адабияттар 
 Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Жаза өтөөдөн мөөнөтүнөн мурда шарттуу бошотуу

Жаза өтөөдөн мөөнөтүнөн мурда шарттуу бошотуу – КР кылмыш-жаза жана кылмыш-жаза-аткаруу укуктарындагы адамды анын жазаны өтөө мөөнөтү бүткөнгө чейин бошотууну караган институт. Эгер сот өзүнүн оңолуусу үчүн сот тарабынан дайындалган жазаны толук өтөөсүнүн зарыл эместигин тааныса, түзөтүү жумуштарында, аскердик кызматтан чектөөдө, тартипке салуу аскер бөлүгүндө жазасын өтөп жаткан же эркиндигинен ажыратылган адам мөөнөтүнөн мурда шарттуу бошотулушу мүмкүн. Мында адам жазанын кошумча түрүнөн дагы толук же жарым-жартылай бошотулушу мүмкүн.
 Колдонулган адабияттар 
 Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Жаза чарасы

Жаза чарасы – кылмыш-жаза укугунда жасалган кылмышты аныктоо боюнча кылмыш-жаза мыйзамынын конкреттүү ченеминин санкциясынын негизинде соттун өкүмү менен белгиленген жазанын түрү жана өлчөмү (м.: жалпы режимдеги түзөтүү абагында мөөнөтүн өтөө менен 2 жылга эркиндигенен ажыратуу).

 Колдонулган адабияттар 
 Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7

Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Жаза чарасын колдонбоо

Жаза чарасын колдонбоо – кылмыш жана жазык-процесстик укуктагы мыйзамда каралган негиздер бар экендигине карабастан, кылмыш кылган жакты жазадан бошотуп жиберүү.
 Колдонулган адабияттар 
 Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7

Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Жазадан бошотуу

Жазадан бошотуу – КРде мунапыс жана башка мыйзамда каралган учурларда күнөөлүүгө сот тарабынан кылмыш-жаза жазасын колдонбоосу.
 Колдонулган адабияттар 
 Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Жазажай (шизо)

Жазажай (шизо) – кээбир өлкөлөрдө, (М.: РФде), түзөтүү мекемелеринин тартибин бузуучулар үчүн камералары жайгашкан бөлүмү. Ж-да отурган кишинин укуктары олуттуу чектелет. 1988-жылга чейин Ж-да тамак чектелүү берилген (ачкалык менен кыйноо). Андан сырткары, камоодогулардын баардык кийим-кечелери чечилип алынган жана жеңил-желпи күрмөлөр берилген, алар сыртка чыгарылган эмес, төшөк менен шейшептер берилбеген, кат-кабар, оромкаттарды, тартуу тамактарды алалышкан эмес. 1992-жылы бул чектөөлөрдүн көпчүлүгү алынып салынган. Ошентсе да, азыр деле Ж-га камоо – эң бир оор жазалоолордун бири.
 Колдонулган адабияттар 
 Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Жазаларды бириктирүү

Жазаларды бириктирүү – кылмыштардын жыйындысы учурунда сот арбир кылмыш үчүн өзүнчө жаза дайындап келип, аягында мыйзамда белгиленген чектерде толук же жарым-жартылай кошуу жолу менен жазаны биротоло аныктайт. Дайындалган негизги жазага жасалган кылмыш үчүн күнөөлүү деп табылган адамга сот кошумча жазаларды кошо алат. Эгер жыйындыга кирген кылмыштар үчүн артүрдүү жазалар дайындалса жана КР мыйзамдарында аларды алмаштыруу (кошуу) мүмкүндүгү каралбаса, бул жазалар өзүнчө аткарылат. Өкүм чыгаргандан кийин соттолгон адамдын ушул өкүм чыкканга чейин жасалган башка бир кылмышка күнөөкөр экендиги айкындалган учурда жаза ушул эле эреже боюнча дайындалат. Мындай учурда жазанын мөөнөтүнө мурдагы өкүм боюнча өтөлгөн жаза кошулуп эсептелет.
 Колдонулган адабияттар 
 Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Жазаны жекелештирүү

Жазаны жекелештирүү – кылмыш-жаза укугунда мыйзамда аныкталган санкциянын чегинде, жасалган кылмыш ишинин мүнөзүн жана коом үчүн коркунучтуулук деңгээлин, айыптуунун инсандыгын, мыйзамда каралган жоопкерчиликти жеңилдетүүчү жана оорлотуучу жагдайларды эсепке алуу менен жаза чектөө.
 Колдонулган адабияттар 
 Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Жазаны жеңилдетүү

Жазаны жеңилдетүү – мыйзамда ошол кылмыш үчүн каралган эң төмөнкү чектен да төмөндөтүлгөн жеңил жаза. Жосунду жазалоону алып салган же Ж. ж-чү мыйзам кайтарылма күчкө ээ, б. а. ушул мыйзам чыгарганга чейин тийиштүү жосунду жасаган адамдарга да таркалат, аларга жазасын өтөп жаткандар, же болбосо жазасын өтөгөн, бирок соттуулугу бар адамдар да кирет.
 Колдонулган адабияттар 
 Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Жазаны жумшарта турган жагдайлар

Жазаны жумшарта (жеңилдете) турган жагдайлар – КР кылмыш-жаза мыйзамдарындагы күнөөкөрдүн жасаган кылмышы менен жеке кертбашын мүнөздөөчү жана сотту кыйла жумшак жаза белгилөөгө милдеттендире турган жагдайлар. Ага төмөнкүлөр кирет: а) кылмышын мойнуна алып келүү, чын жүрөктөн кечирим суроо, кылмыштын ачылышына белсемдүү катышуу; б) өз эрки менен зыян ордун толтуруу же келтирилген зыянды жоюу; коркутуп-үркүтүү же мажбурлоо таасиринен улам, материалдык, кызматтык же дагы башка көзкарандылык таасиринен улам, ошондой эле мыйзамсыз буйрукту же көрсөтмөнү аткаруудан улам жасалган кылмыш; г) жабырлануучунун зордугунан, келекелөөсүнөн же дагы башка мыйзамсыз аракеттеринен улам жаралган катуу ачуулануунун таасири астында жасалган кылмыш; д) коргонуунун, өтө зарылчылыктын, кылмышкерди кармоонун мыйзамдуу шартын бузуу менен жасалган кылмыш; е) эрезеге жетелек балдар тарабынан жасалган кылмыш; ж) кошбойлуу аялдар тарабынан жасалган кылмыш. Жаза чарасын белгилөөдө сот КР кылмыш-жаза мыйзамдарында көрсөтүлбөгөн жагдайларды да жумшартуучу негиз катары таанышы мүмкүн.
 Колдонулган адабияттар 
 Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7

Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Жазаны катуулата турган жагдайлар

Жазаны катуулата (оорлото) турган жагдайлар – КР кылмыш-жаза мыйзамдарындагы кылмыш жосуну да, кылмышкердин жеке кертбашы да коомчулукка коркунучтуу экендигин күбөлөндүрө турган жагдай. Ага төмөнкүлөр кирет: а) кылмышты бирнече ирет жасоо, кылмыш жасоону кесипке айлантуу өнөкөтү; б) топ ичинде, алдынала макулдашып алган топ менен, уюшулган топ же кылмыш шериктештиги (кылмышкерлер уюму) менен кошо кылмыш жасоо; в) кыянаттыктан же ыпластыктан улам кылмыш жасоо; г) өзүнүн кызмат же коомдук милдетин аткарып жаткан жактарга же алардын жакындарына каршы жасалган кылмыш; д) кылмыш жосуну аркылуу оор кесепеттерге алып келүү; е) эрезеге жетелек балдарга, кары-картаңдарга же жарымжан абалдагы адамдарга карата жасалган кылмыш; ж) күнөөкөргө кошбойлуу экендиги алдынала белгилүү болгон аялдарга карата жасалган кылмыш; з) күнөөкөргө материалдык, кызматтык же дагы башка жагынан көзкаранды болгон жактарга карата жасалган кылмыш; и) эрезеге жетелек балдарды же күнөөкөргө психикалык оорусу же кемакылдыгы мурдатан белгилүү болгон жактарды пайдалануу аркылуу жасалган кылмыш; к) өтө ашынган мыкаачылык же келекелөө менен жасалган кылмыш; л) жалпы кырсык, жалпы башаламандык, өзгөчө кырдаал шартынан пайдаланып жасалган кылмыш; м) жалпы коркунуч келтирген ыкма менен жасалган кылмыш; н) курал-жарак, ок-дары, жарылгыч заттарды, жардыруучу жана анын тууранды жабдууларын, атайын даярдалган техникалык жабдууларды, уулуу жана радиоактивдүү заттарды, дары-дармек ж. б. химиялык-фармакологиялык дарыларды, ошондой эле күч жана психологиялык мажбурлоолорду колдонуу аркылуу жасалган кылмыш; о) башка кылмыштарды жашыруу же анын жасалуусун жеңилдетүү максатында жасалган кылмыш; п) адамдын денсоолугу менен өмүрүнө коркунуч келтирүү менен, бирөөлөрдүн эмгек күчүн бекер пайдалануу максатында жасалган кылмыш.
 Колдонулган адабияттар 
 Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7

Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Жазаны өтөөдөн бошотуу

Жазаны өтөөдөн бошотуу – жазаны андан ары өтөөдөн куткаруу тартибинин жана шарттарынын негиздери алдынала каралган кылмыш-жаза, жазык-процесстик жана жазык-аткаруу укуктарынын институту. Андай негиздер өз кучагына төмөндөгүлөрдү камтыйт: соттун өкүмү боюнча белгиленген жаза мөөнөтүн өтөө; соттолгондун оңолгондугун же оңолуунун белгилүү бир деңгээлине жеткенин күбөлөөчү жагдайлар; соттолгондун жазаны андан ары өтөөсүнө тоскоолдук кылуучу өнөкөт акыл-эс оорусуна же башка катуу ооруга чалдыгуусу; иштин токтотулгандыгына байланыштуу жаза мөөнөтүнүн жоюлуусуна, же болбосо аны шарттуу жаза мөөнөтүн өтөө менен алмаштырууга же жазаны өтөгөн мөөнөттүн чегине чейин кыскартылышына ж. б. алып келген соттун өкүмүн белгиленген тартипте кайра карап чыгуу.
 Колдонулган адабияттар 
 Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Жазапул

Жазапул – 1) айыптан түшкөн акча; мыйзамда же келишимде бекитилген учурларда жана тартипте материалдык таасир этүү чарасы. Жарандык укук боюнча – бышманынын бир түрү. Бузулган милдеттенменин суммасынын пайызы, болбосо туруктуу суммада аныкталат. Ж. бекитүү келишимдин аткарылышын камсыз кылат (тийиштүү тараптан аны аткарбай койгондо же ойдогудай орундабаганда өндүрүлөт) жана аны бузгандыгы үчүн жоопкерчиликтин чени болуп саналат. Айыптуу төлөбөй коюу шарттарында контрагенттерге төлөнүп берилет; мыйзамда же келишимде алдынала каралган шарттарда айып деңгээлине карабастан, эрежеден сырт өндүрүлүп алынат; 2) административдик укук бузуучуга (кызмат адамына) ыйгарым укуктуу орган, сот (судья) тарабынан мамлекеттик пайдасына салынган акчалай өндүрүү. Айыптын көлөмү административдик тартип бузуу болгон учурда белгиленген эң аз айлык маянанын көлөмүнө, ошондой эле түздөнтүз тартип бузуунун объектиси болуп саналган аткарылган иштин, товар менен унаа каражаттарынын наркына карата пайыздык катышына жараша аныкталат.
 Колдонулган адабияттар 
 Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7

Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Жазма далил

Жазма далил – иш жагдайы тууралуу маалымат камтылган, иш үчүн кандайдыр бир мааниге ээ болгон, анын ичинде анын тууралыгын аныктоого мүмкүндүк берчү факсимилдик же электрондук же дагы башка байланыш каражаттары аркылуу алынган актылар, документтер, келишимдер, маалымдамалар, иш каттары, жеке мүнөздөгү каттар жазма далил болуп саналат.
 Колдонулган адабияттар 
 Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7

Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Жазуу жүзүндөгү бүтүм

Жазуу жүзүндөгү бүтүм – жазуу жүзүндө жасалуучу (жөнөкөй же нотариалдык) бүтүмдөр. КР жарандык мыйзамдары боюнча бүтүмдүн мааниси камтылуу менен, бүтүм жасаган жактын же жактардын же алар белгилүү деңгээлде ыйгарым укук берген жактардын өздөрү кол коюу аркылуу түзүлгөн документтер жөнөкөй жазуу жүзүндөгү бүтүм катары эсептелет. Эки тараптуу (көп тараптуу) бүтүмдөр баардык чыккан тараптардын колу коюлган документтерди алмашуу жолу менен түзүлөт. Мыйзам чыгаруу аркылуу жана тараптардын макулдашуусу менен, бүтүм таризине шайкеш келе тургандай (белгилүү бир тариздеги бланкага жазылып, мөөр менен бекитилген) кошумча талаптар белгилениши мүмкүн, жана да ал талаптарды аткарбай коюу кандай кесепеттерге алып келе тургандыгы каралат. Эгер мындай кесепеттер каралбаса, жөнөкөй жазуу жүзүндөгү бүтүмдөрдүн талаптарды аткарбоо кесепети колдонулат. Бүтүм жасоодо механикалык каражаттардын жардамы менен кол коюуну түгөйлөштүрүүгө же дагы башка көчүрмө, электрондук-сандык кол коюуга же жекече кол коюунун дагы башка түрлөрүнө мыйзамдарда каралган учурларда жана тараптардын макулдугу менен гана жол берилет. Эгер жаран мүчө кемчилдигине, оорусуна же сабатсыздыгына байланыштуу жеке өзү кол койо албаса, анын өтүнүчү менен башка бирөө кол коюшу мүмкүн. Ошол адамдын койгон колу нотариалдык иш-аракет жасоого укугу бар нотариус тарабынан бүтүм жасоого катышып жаткан жактын эмне үчүн жеке өзү кол койо албагандыгынын себебин көрсөтүү менен, күбөлөндүрүлүүгө тийиш.
 Колдонулган адабияттар 
 Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7

Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Жазуу жүзүндөгү кат-кабар

Жазуу жүзүндөгү кат-кабар – жөнөкөй жана каттоо аркылуу жөнөтүлүүчү кат, почта карточкасы, оромкат, майда баштыкча, секограмм (сокурлар үчүн атайын басылмалар) түрүндөгү почта жөнөтүмдөрү.
 Колдонулган адабияттар 
 Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7

Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Жазылуу

Жазылуу – 1) келишим, ал боюнча бир тарап (жазылуучу) белгилүү бир акчалай сумманы төлөйт же бөлөк мүлктүк эквивалентти (м.: кагаз калдыктарын, экинчилик чийки заттарды ж. б.) берет, ал эми экинчи тарап (адатта – басма, соода уюму же байланыш уюму) жазылуучуга тийиштүү мезгилдүү же көп томдуу басылманы жарыкка чыгышына жараша берип турууга милдеттенет; 2) келишим, ал боюнча бир тарап (жазылуучу) экинчи тараптан (эмитенттен) ал чыгарган баалуу кагаздарды белгилүү бир баада жана белгилүү бир санда сатып алууга милдеттенет; 3) сатып алуу-сатуу, алмашуу келишимдери же башка ушундай келишимдер боюнча баалуу кагаздарды жайгаштыруу, мында баалуу кагаздар үчүн кандайдыр бир эквивалентти берүү каралат (баалуу кагаздарды конвертирлөө жолу менен жайгаштыруунун карама-каршысы).
 Колдонулган адабияттар 
 Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7

Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Жазылуу сатыккат

Жазылуу сатыккат – облигация же артыкчылтуу акциялар менен кошо чыгарылып, анын ээсине ошол эле эмитенттеги жөнөкөй акциялардын белгилүү бир санын сатып алууга укук берген баалуу кагаз.
 Колдонулган адабияттар 
 Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7

Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Жай аныктама

Жай аныктама – соттук тергөөнүн жүрүшүндө ашкереленген жана каралып жаткан иштин маңызына тийешеси жок айрым мыйзамдуулукту бузууларга карата соттун мамилесин билдирүүчү соттук токтомдун өзгөчө түрү. Ж. а. анын көчүрмөсүн алган күндөн тартып бир айлык мөөнөттүн ичинде кабыл алынган чаралар жөнүндө сотко кабарлоого милдеттүү болгон тийешелүү органдарга жана уюмдарга же кызмат адамдарына жөнөтүлөт.
 Колдонулган адабияттар 
 Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7

Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Жайыт

thumb|Жайыт (Кыргызстан).
Жайыт – мал жаюуга пайдаланылуучу от жер. Жайыт табигый жана эгилме (жасалма) болуп бөлүнөт. Кыргызстанда табигый жайыттар тоолуу, адырлуу, талаалуу жана жарым чөлдүү жерлерде болгондуктан, климаттык шарттары ар башка, натыйжада чөбүнүн кунардуулугу түрдүүчө болот. Жайытта негизинен көп жылдык чөптөр, чала бадал жана бадалчалар өсөт. Эгилме жайытта көп жылдык жана бир жылдык чанактуу, дан уруктуу өсүмдүктөрдүн аралашмасы эгилет. Мезгилдик пайдаланылышы боюнча жазгы-күзгү жайыттар 2,6 млн, жайкы 3,8 млн, кышкы 2,2 млн гектар аянтты ээлейт. Жайыт көк тоюттун негизги булагы. Жайытка малды чөбү жетилгенде жаят. Мал жайытта 150-170 күнгө чейин, айрым учурда жыл бою асыралат. Жайыттын кунардуулугун көтөрүү максатында атайын чаралар жүргүзүлөт, мисалы, которуштуруп пайдалануу, семирткич чачуу, сугаруу, чөп себүү, тосмолорду куруу жана башка. Эгилме жайыт кунардуу келип, экономикалык жактан көп пайда берет, мисалы, эгилме маданий жайытка өзгөчө саан уйларды эрте жаздан кеч күзгө чейин жайса болот. Эгилме жайыт жылына 500-600 цге чейин түшүм берет. Жайытты туура пайдалануу менен мал чарбасынан сапаттуу жана арзан азык-түлүк алса болот.

 Колдонулган адабияттар 
 “Кыргызстан”. Улуттук энциклопедия: 3-том. Башкы ред. Асанов Ү. А., Б.: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2011. ISBN 978–9967–14–074–5

Категория:Мал чарбачылыгы‎
Жакшылык алуучулар

Жакшылык алуучулар – кайрымдуулук кайырларын, өз ыктыярдуулардын жардамдарын алуучу жактар.
 Колдонулган адабияттар 
 Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7

Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Жакшыртуучу инновация

Жакшыртуучу инновация – базардагы тигил же бул товардын (кызмат көрсөтүүнүн) сапаттарын (мүнөздөмөлөрүн) жакшыртуу максатында атайын тапшырык берилген илимий, технологиялык, уюштуруучулук же долбоордук иш жыйынтыгынын негизинде алынган инновация . Жаңы табылгаларды жакшыртууга багытталган инфратүзүмдөр тармактык долбоорлоо-технологиялык жана илимий-изилдөө институттарында жайгашкан.
 Колдонулган адабияттар 
 Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7

Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Жакын туугандар

Жакын туугандар – ата-энелер, жубайлар, балдар, асыроочулар, асырандылар, толук жана жарым-жартылай ага-ини, эже-сиңдилер-карындаштар, чоң-ата-чоңенелер, таята-таенелер, неберелер.
 Колдонулган адабияттар 
 Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7

Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Жалаа

Жалаа – айыпталуучунун (соттолуучунун) жабарлануучуну, күбөнү, башка бирөөнү кылмышка жалган айыптоочунун көрсөтмөсү. Аны көрсөтмө берүүнүн жүрүшүнөн сырткары учурларда болуучу чагымдан айырмалоо керек. Ж. акниеттүү жаңылдыруучу жана атайылап жалган көрсөтмө берүү болушу да мүмкүн.
 Колдонулган адабияттар 
 Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7

Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Жалган бүтүм

Жалган бүтүм – башка бир бүтүмдү жаап-жашыруу максатында жасалган бүтүм. Ж.б. эчтемкеге арзыбайт, б.а. аны соттун ошондой деп тааныган-тааныбаганына карабастан, түзүлгөндөн тартып эле жараксыз болуп саналат. Бүтүмгө иш жүзүндө тараптар эмнени ойлошсо, ошол эреже колдонулат.
 Колдонулган адабияттар 
 Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7

Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Жалган вексель

Жалган вексель – чындыкка жатпаган (жасалмалыгынан улам), укукка каршы максаттар үчүн (алдамчылык) колдонулуучу вексель.
 Колдонулган адабияттар 
 Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Жалган жарнама

Жалган жарнама – жарнама берүүчү (жарнама өндүрүүчү, жарнама таркатуучу) анын жардамы менен жарнама керектөөчүлөрдү атайылап жаңылыштыкка түртө турган жарнама. КР мыйзамдарында атайылап жасалган жалган жарнамаларга жол берилбейт.
 Колдонулган адабияттар 
 Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр