Zhantas/Cleaned-Kyrgyz_Wikipedia huggingface dataset:
Бай теше

Бай теше - устанын шайманы. Чот түспөлдүү, иймек, формасы керектөөгө ылайык куюлат. Бай теше негизинен жумуру жыгачтарды тегиздөөдө, там үстүнө жаткырылуучу жыгачтарды иштетүүдө кеңири колдонулган ыңгайлуу курал.

 Колдонулган адабияттар 
О.Каратаев, С.Эралиев. Кыргыз этнографиясы боюнча сөздүк.Бишкек. "Бийиктик" - 2005-ж. ISBN 9967-13-159-4
 
Категория:Этнография
Бай төбөт

Бай төбөт - кытай уруусунун курамындагы урук. «Төбөт» - сөзүнүн маанисине түрк тилдеринде этимологиялык так аныктама бериле элек. Айрым изилдөөчүлөр бул этностук аталышты «иттин дөбөтү», «карышкырдын дөбөтү» маанисинде чечмелеп жүрүшөт. Этноним алгач «түбүт» формасында Макмуд Кашгаринин «Сөздүгүндө» (11-к.) эскерилет. Автор: «...түбүттөр» - түрк тилинде сүйлөгөн бир уруу. Чыгыш тарабынан Чин (Кытай), түштүктө Хинд (Индия океаны) деңизи, батышта Кашмир, түндүгүндө уйгурлардын ээликтери менен чектешет. Түбүттөрдө араб тилинин таасири күчтүү, энелерин «ума», аталарын «аба» деп аташат», - деп жазат.«Манас» эпосунда Тибет (Тебит) - топоним, кыргыздарга чектеш, карым-катнашы бар элдин жери катары бир катар эпи- зоддордо эскерилет. Жогорудагы маалыматтарга көңүл бурсак, орто кылымдардагы кыргыздар жөнүндө айрым маалымат, кабар берилгенсийт. Айрым далилдүү фактылар, фольклордун, жер-суу аттарындагы ж. б. маалыматтар кыргыздардын Тибет, Кашмирге чейинки өтө кенен аймактарды байырлашкандыктарын тастыктайт. Буга ушул аймакты чукул мекендеп келишкен сары уйгурлар жана лобнорлуктардын кыргыздар менен этностук терең жакындыктары да далил боло алаары ырас. Бул маалыматтарды тарыхчы Б.Солтоноевдин жазгандары да бышыктай алат:«...1916-ж. Кытайга барган соодагер кашкарлыктын айтуусунда: «Тибетте эң азында 30- 40 миң түтүн кыргыз бар. Тили бузулбаган, таза, араб сөздү катыштырбаган, дини калмакча (буддизм), мусулманча бата кылбастан, өзүнчө бата кылат». Келтирилген маалыматтар төбөт (бай төбөт) этнониминин келип чыгышында аталган аймактын этностук жана табигый таасирин чагылдырат.

 Колдонулган адабияттар 
О.Каратаев, С.Эралиев. Кыргыз этнографиясы боюнча сөздүк.Бишкек. "Бийиктик" - 2005-ж. ISBN 9967-13-159-4
 
Категория:Этнография
Байсу

Байсу - саруу уруусунун курамындагы урук. Этностук аталыш катары 7-8-кк. даректүү тарыхый булактарда эскерилет. Кытай жыл баяндары (648-ж.) байсилер (байсу) - теле урууларынын бири экендигин чагылдырат. Тан династиясынын жыл баяны «Тан шу» берген маалыматтарга караганда байсилер (байсу) азыркы Эдзин- Голго жамаатташ аймактарды байырлашкан. Кыргыз жана теле урууларынын этностук алакалары 7-8 кк. чейин эле жүргөн десе болот. Кыргыздар жуан-жуандардын (айрым маалыматтарда хуннулар) кысымы астында азыркы Монголиянын аймагынан Минусин ойдуңуна журт которгонго чейин эле (5-6-кк.) теле уруулары менен этностук-маданий, соода алакаларында болуп турушкан. С.М.Абрамзон байыркы телелердеги «пу-гу», «бай-си» урууларынын энчилүү аттарын бүгүнкү кыргыздардагы бугу, байсу (саруу) этностук аталыштары менен жалпылыкта карайт. Изилдөөчүлөр Крым жарым аралында да Байсу этнотопоними бар экендигин аныкташкан. Байсу этнокомпоненти кыргыздардын этностук курамында бери болгондо 6-7-кк. белгилүү десе болот. Мындан сырткары, байыркы телес (теле) урууларынан кыргыздардын курамына төөлөс/ дөөлөс, төлөк.телек ж.б. этнокомпоненттер кирген.

 Колдонулган адабияттар 
О.Каратаев, С.Эралиев. Кыргыз этнографиясы боюнча сөздүк.Бишкек. "Бийиктик" - 2005-ж. ISBN 9967-13-159-4
 
Категория:Этнография
Балка

thumb|Балка
Балка — үй, чарба шайманы. Балка темирден жасалып, жыгач менен сапталат. Чарбадагы керектөөсүнө ылайык чоң балка, зергер балка, чалгы балка, өтүкчүлөр, такачылар колдонгон кичине балка деп аталат. Заманбап станоктордогу урма аспаптар да балка деп аталары маалым.

 Колдонулган адабияттар 
О.Каратаев, С.Эралиев. Кыргыз этнографиясы боюнча сөздүк.Бишкек. "Бийиктик" - 2005-ж. ISBN 9967-13-159-4

Категория:Аспаптар
Башкырлар

Башкырлар - Россия Федерациясынын курамына кирген Башкыртстан (Башкирия) республикасынын түпкү калкы. Өздөрүн «баш курттар» («баш карышкыр») деп аташат. Түрк тилдеринин генеалогиялык жиктелүүсүндө батыш хунну тобунун кыпчак-булгар бутагында сүйлөшөт. Чыгыш жазуу булактарында башкорд, башгирд, баскарт, башкерд, башжард ж.б. аттар менен белгилүү болушкан. Башкырлардын тили теги жагынан татар тили менен жакын турат. Башкырлардын жалпы саны 2 млн. жакын. Башкырлар антропологиялык, диалектикалык айрым өзгөчөлүктөргө ээ. Диний ишеними - мусулман-суниттер. Жазуу маданияты кириллицага негизденген. Башкырлар этногенетикалык жана этномаданий байланыштар жагынан кыргыздарга жакын, тектеш эл. Уруу-урук, эл, жер-суу аталыштарында, эн тамгалардагы параллелдер, оозеки чыгармалардын маалыматтары кыргыз-башкыр этностук-маданий алакалары эрте орто кылымдарда эле жүргөндүгүн чагылдырат. «Кыргыз» этноними башкыр урууларынын курамынан жыш кездешет. Мындан сырткары, «кыргыз» урууларынын өкүлдөрү компакттуу түрдө турушары маалым. Башкыр этносунун калыптанышына жергиликтүү финн-угор, 7-10-кк. түрк тилдүү уруулар негизги орунга ээ. Башкыр уруулары азыркы жашап жаткан жерлерине 9-10-кк. көчүп келип отурукташа башташкан. Бул аймакты мекендеген финн-угор тилдүү мадьяр (венгр) уруулары Паннонияга журт которууга аргасыз болушкан. 10-13-кк. огуз-печенегтер, волгалык булгарлар, кыпчак уруулары жуурулушат. Башкыр тилинин калыптануусунда кыпчак тили чечүүчү орунду ээлеген. Кувакан, буржан, юрматы ж.б. негизги диалектилерде сүйлөшөт. Башкырлар негизинен көчмөн, жарым көчмөн мал чарбачылыгы менен кесиптенишкен. Кол өнөрчүлүк жогорку деңгээлде өнүккөндүгүн маалыматтар тастыктайт. Калктын негизги бөлүгү 18-к. отурукташууга өтө баштаган.

 Колдонулган адабияттар 
О.Каратаев, С.Эралиев. Кыргыз этнографиясы боюнча сөздүк.Бишкек. "Бийиктик" - 2005-ж. ISBN 9967-13-159-4

Категория:Этнография
Категория:Түрк элдери
Бодо

Бодо — кыргыздын мал чарбачылыгында жылкы, уй, топоз жана төөнүн жалпы аталышы.

 Колдонулган адабияттар 
О.Каратаев, С.Эралиев. Кыргыз этнографиясы боюнча сөздүк.Бишкек. "Бийиктик" - 2005-ж. ISBN 9967-13-159-4

Категория:Этнография
Боёо

Боёо 
1) колөнөрчүлүктө жүн, кийиз, тери жана жыгачка түрдүү түс берүү. Боёлуучу буюм менен боёктун сапатына, касиетине жараша бойонун түрдүү ыкмалары колдонулат. Чеберлер кийиз оюмдарын, сайма, килем, таар, чий көчөттөрүн, түймө чачыктарын, тери буюмдарын жана башкаларды жасоодо буюмду кызыл, жашыл, көк, кара түстөгү боёкторго боёп, кооздуктарды жаратышат. Ар кандай буюмду боёнун ыгын билген боёкчу табигый боёкторду (ышкын түп, чие, тоо талы, шилби, бөрү карагат, алманын күзгү жалбырагы, чөөл чүкүрү, анардын кабыгы, жошо жана башкалар) пайдаланат. Мисалы, ышкын түп менен боёо үчүн кеч күздө тоодон казып, кабыгын кырып, кертипкертип кургатып, жыгач сокуга жанчат. Теринин бетин жибитип, ага чыланган ышкын түптү текшилеп жаап, ороп коёт. Боёк бир топ күндө сиңет. Кийиз жана жүн буюмдары чиенин тамырынан жасалган боёктон кызыл түскө, бөрүкарагаттын кургатылган тамырынан сары түскө боёлсо, жошо боз үйдүн жыгачтарын боёгонго колдонулат; 2) химиялык жол менен текстиль материалдары, кагаз, тери жана пластмассаларга түс берүү.
 Колдонулган адабияттар 
«Кыргызстан». Улуттук энциклопедия: 2-том. /Башкы ред. Асанов Ү. А. К 97 Б.: Мамл. тил жана энциклопедия борбору, 2007. 808 бет, илл. ISBN 978 9967-14-055 -4

Категория:Этнография
Токтогул Имашов

Имашов Токтогул thumb|center|200pxЖалпы маалыматТөрөлгөндө берилген аты: Имашов ТоктогулТуулган жылы: 1936-жылы 31-январь Туулган жери: Учкун айылы, Нарын району, Нарын облусу, КыргызстанӨлкө: 22px|border|Кыргызстан желеги КыргызстанИшмердүүлүгү: акын, журналистУчурдагы кызматы: Такталууда 

Акын, журналист Токтогул Имашов Нарын районунун Учкун айылында 1936-жылы 31-январда туулган. 

1965-жылы Куланак балдар үйүндө тарбияланып, Кыргыз мамлекеттик университетинин Филология факультетинин журналистика бөлүмүндө билим алган.

Эмгек жолун «Советтик Кыргызстан» гезитинде корректор болуп иштөө менен баштап, 

кийин Кыргыз ССР Илимдер академиясынын «Манас» секторунда улук лаборант, 

Республикалык эл чыгармачылык үйүндө улук методист, «Кыргызстан», «Адабият» басмаларында корректор, 

редактор, «Кыргызстан пионери» гезитинде кабарчы, Кыргыз мамлекеттик улуттук телерадиокорпорациясында радио боюнча музыкалык 

башкы редакциясынын редактору болуп эмгектенип келген. 

Чыгармачылык жолу мектепте окуп жүргөндө башталып, 1948-жылы «Октябрь таңы» райондук гезитинде алгачкы ырлары жарык көргөн. 

Университетте окуп жүргөндө республикалык «Кыргызстан пионери», «Тянь-Шань правдасы», «Ленинчил жаш» гезиттеринде макалалары, 

ырлары, «Учкун» альманахында Чынгыз Айтматовго арналган «Тоо бүркүтү» деген ыры жана «Темир канат» альманахында Кычан Жакыповго арналган поэмасы жарык көргөн.

«Сенин репертуарың» репертуарлар жыйнагында «Айып кимде», «Чыпалагымдын сыры», «Күнөө кимде» пьесалары, интермедиялары, 

публицистикалык макалалары гезит-журналдарда жарык көрүп турган.

Т.Имашевдин жазган ырларына С.Жумалиев, С.Исраилов, И.Рысалиев, М.Исаков сыяктуу композиторлор музыка жаратышып, 

Кыргыз радиосунун Алтын казынасына жазылып алынган. Ал жүздөн ашык обондуу ырлардын автору. 

1995-жылдан Кыргыз Республикасынын Жазуучулар союзунун мүчөсү.

 Жарык көргөн китептери 
 Кыргыз тилинде 
 Бульварым: Ырлар. – Ф.: Кыргызстан, 1971. – 24 б.
 Күн желеси: Ырлар жана поэмалар. – Ф.: Мектеп, 1976. – 55 б.
 Колум жетет булутка: Ырлар. – Ф.: Мектеп, 1980. –35 б.
 Өмүр таңы: Ырлар. – Ф.: Адабият, 1986. – 74 б.
 Менин досум: Ырлар. – Ф.: Мектеп, 1988. – 40 б.
 Ак калпак кийсек жарашат: Ырлар.  Б.: Зээн, 2007.  54 б.
 Темир-Тоо кайрыктары: Ырлар.  Б.: Зээн, 2009.  196 б.

Колдонулган адабияттар 
 Кыргыз Республикасынын жазуучулары/Кыргыз Республикасынын Мамлекеттик интеллектуалдык менчик кызматы (Кыргызпатент)/Түзүүчүлөр: М. Ааматов, А.Чекиров, Ө.Калыева. – Б.: 2011. Т.2 – 456 б. ISBN 978-9967-26-379-6

Категория:Инсандар:Кыргызстан
category:Акындар
Курманбек Жумагазиев

Жумагазиев Курманбек thumb|center|200pxЖалпы маалыматТөрөлгөндө берилген аты: Жумагазиев КурманбекТуулган жылы: 1941-жылы 6-сентябрь Туулган жери: Шамшы айылы, Кочкор району, КыргызстанӨлкө: 22px|border|Кыргызстан желеги КыргызстанИшмердүүлүгү: жазуучуУчурдагы кызматы: Тактап койсоңуз болот

Жазуучу Курманбек Жумагазиев Кочкор районунун Шамшы айылында 1941-жылы 6-сентябрда туулган. Кемин районундагы Жаңы-Алыш орто мектебин аяктаган соң, 

1963-жылы Кыргыз мамлекеттик университетинин филология факультетинин журналистика бөлүмүн бүтүргөн. 

1963–1972-жж. Кочкор райондук «Эмгек Туусу» гезитинде корректор, адабий кызматкер, жооптуу катчы, 

редактордун орун басары болуп иштеген. 1972–1974-жж. Алматыдагы жогорку партиялык мектепте билим алып, 

1974–1978-жж. партиянын Кочкор райондук комитетинде, партиянын Нарын облустук комитетинде инструктор, 

1978–1988-жж. Кочкор райондук «Эмгек Туусу» гезитинин редактору, 

1988–1991-жж. Ысык-Көл облустук кеңешинин уюштуруу бөлүмүндө инструктор, 

1991-жылдан Кочкор райондук калкты иш менен камсыз кылуу борборунда башкы адис, 

1992–1997-жж. иш менен камсыз кылуу борборунун директору, 

1997–2000-жж. Кочкор райондук мамлекеттик администрациясында басма сөз катчысы, 

2000-жылдан бери Кочкор райондук «Эмгек Туусу» гезитинде редактор, бир эле мезгилде «Азаттык» радиосунун жана «Республика», «Аалам» гезиттеринин кабарчысы да болуп иштеп келген.

Макала, аңгемелери, мектепте окуп жүргөндө «Кыргызстан пионери» гезитине, 

студент кезинде «Ленинчил Жаш» гезитине, «Жаш Ленинчи» журналына жарыяланган.

Партиялык мектепте окуп жүргөндө Казак Республикасынын «Жалын» аттуу жаштар журналына «Таңкы Тобокел», 

«Социалисттик Казакстан» гезитине «Күүнүн сыры», 

Казакстан облустук «Жети Суу» гезитине «Ак боз аттуу аксакал» аттуу аңгемелери жарык көргөн. 

Аңгеме, повесть, очерктери республикалык «Ала Тоо» журналына, 

альманахтарга «Кыргызстан Маданияты» жумалыгына жана «Нарын правдасы» гезиттерине чыгып турган. Журналисттер Союзунун мүчөсү.

1983–1987-жж. «Мектеп» басмасынан жарык көргөн 3-класстар үчүн «Родная речь» аттуу окуу китебинин 10–11-басылышына «Баатыр чабан» деген аңгемеси жарыяланган. 

2001-жылы 9-мартта «Кыргыз Республикасынын маданиятына эмгек сиңирген ишмер» деген наам берилген.

1997-жылдан Кыргызстан Жазуучулар союзунун мүчөсү. 

 Жарык көргөн китептери 

 Кыргыз тилинде 

 Тартылып бүткөн картина: Аңгемелер, очерктер. – Ф.: Мектеп, 1980. – 64 б. 
 Мурас: Баян, аңгемелер. – Ф.: Кыргызстан, 1985. – 108 б.

 Колдонулган адабияттар 
 Кыргыз Республикасынын жазуучулары/Кыргыз Республикасынын Мамлекеттик интеллектуалдык менчик кызматы (Кыргызпатент)/Түзүүчүлөр: М. Ааматов, А.Чекиров, Ө.Калыева. – Б.: 2011. Т.2 – 456 б. ISBN 978-9967-26-379-6

Категория:Инсандар:Кыргызстан
Категория:Акындар
RSS

thumb|upright=0.5|Компьютердеги белгиси

RSS – бул шарттуу кыскартуу. Анын англисче толук окулушу - Really Simple Syndication (“Маалыматты өтө жөнөкөй усулда кабылдоо”).

Бул технология биздин интернет барагыбыздагы маалыматты сизге өтө ыңгайлуу жол менен алууңузга мүмкүндүк жаратат.

Ар жолу тийешелүү бир темадагы окуяларды издеп машакаттанып отурбастан, сиз атайын программа түзүп, сиз кызыккан мындай кабарлар интернетке жарыяланаар замат өзүнөн-өзү эле компютериңизге интернеттен көчүрүлүп турушуна жетише аласыз.

 Сырткы шилтемелер 
Азаттык сайтындагы аныктама 

Категория:Маалымат технологиялары
Категория:Интернет
Категория:Тренингдер
Саясат таануучу

Саясат таануучу - гуманитардык илимдердин бир тармагы болгон саясат таануу илими менен алектенген адис, окумуштуу, серепчи.

Бул термин "саясат" жана "таануу" деген эки сөздөн куралган.

Кыргызстанда саясат таануу илими пост-советтик доордо гана ар тараптуу өнүгө баштаган.

Совет доорунда бул илим коммунисттик идеологиянын толук көзөмөлү алдында болгон.

Кыргызстандагы белдүү саясат таануучулардын арасында профессор Аалыбек Акунов, профессор Кусейин Исаев жана башка аалымдар бар.

 Адабият 
 Акунов А. Государственное управление Кыргызстана в транзитный период. — Бишкек, 1999. — 268 с. 16,7 п.л. 
 Политическая история Кыргызстана. С древнейших времен до наших дней. Под ред. проф. Акунова А. Т. 1. Бишкек. 2001,320 с. 
 Кыргызстан:История,общество,политика / Под. ред. проф. Т.Бодио и. проф. А.Акунова. - Варшава, 2004, 986 стр. - На польском языке. Резюме на англ., немец., русск., кырг. языках. 
 Акунов А.Саясат таануу.Энциклопедиялык окуу куралы. - Б., 2005. - 400 бет. 
 Акунов А., Ожукеева Т., Байболов К. Политология. Кыскача сөздүк. — Бишкек, 1996. — 401 б. 
 Акунов А.,Ибраева В. Адам укуктары. Уч. пос. — Бишкек: "Элпек", 1998. - 256 б. 
 Акунов А., Киютин В.Г., Прытков В.Г., Токтомышев С.Ж. Постсоветский Кыргызстан глазами зарубежных политологов. — Бишкек: Элпек, 1998. — 152 с. 

 Интернеттеги шилтемелер 
 http://www.bizdin.kg/elib/kitepter/pdf/enclpdia_politology.pdf 
 http://www.azattyk.kg/content/article/1269783.html
 http://www.profi.ua/prof/view/207/# 

 
Категория:тарыхчылар
Категория:Илимий тармактар
Категория:Кесиптер
Категория:Гуманитардык илимдер
Жазуу

Жазуу - кептин (речтин) катталышы. Ал речтин тигил же бул элементин туюнтуучу графикалык белгилердин жана сүрөттөрдүн жардамы аркылуу ишке ашат. Кайсы элди албайлы, бардыгынын тең жазуусу бири-биринен туруктуу белгилери, бирдей формасы менен айырмаланган өзүнчө системаны түзөт. Жазуу белгилердин формасына карата эмес, маанисине, речтин кайсыл элементтеринин (бүтүндөй маалыматтын, жеке сөздүн, муундун же тыбыштын) белги аркылуу туюнтулуп жатканына карата түркүмдөштүрүлөт. Ушул негизден дүйнөдө жазуунун 4 тиби бар экени аныкталган: пиктографиялык жазуу, идеографиялык жазуу, муун жазуусу жана тыбыш жазуусу. Пиктографиялык жазуу - жазуунун эң байыркысы. Анда туюнтма катары бүтүндөй бир кабар билдирүүчү сүрөттөр (пиктограммалар) колдонулган. Идеографиялык жазуунун жазма белгиси бүтүн бир сөздү же анын таанымал бөлүгүн туюнтат. Мунун эң байыркы системалары төмөнкүлөр болгон: египет жазуусу (б.з.ч. IV миң жылдыктын 2-жарымынан тарта), шумер жазуусу (б.з.ч. IV миң жылдыктын 2-жарымынан тарта), шумерлерде өркүндөгөн клинопистин түрлөрү, байыркы хинди жазуусу (б.з.ч. 3-миң жылдан тарта), крит жазуусу (б.з.ч. III миң жылдык менен II миң жылдыктын башынан тарта), кытай жазуусу (б.з.ч. II миң жылдыктан тарта), Борбордук Америка жана Мексиканын байыркы элдеринин жазуу системалары жана башкалар. Азыр идеографиялык жазууну кытайлар гана колдонушат. Муун жазуусунун белгилери аркылуу жеке-жеке муундар белгиленет. Бул жазууну көбүнчө сөздөрүндө муун саны аз тилдер урунат. Клинопистин идеографиялык муун жазуу системасы б.з.ч. 3-2 кк. крит муун жазуусу б.з.ч. III миң жылдыкта келип чыгат. Кийин кытай иеороглификасына кошумча иретинде муун жазуунун жаңы түрлөрү чыккан. Алар япон муун жазуусу (б.з.8-к.) жана корей лигатуралык системасы кунмун (б.з. 15-к.). Азыркы мезгилде муун жазуусу Индияда (мисалы, деванагари), Японияда, Эфиопияда Кореяда колдонулат. Тыбыш жазуусунун белгилери жеке-жеке тыбыштарды туюнтат. Жазуунун бул түрү - үнсүз тыбыш жазуусу (мында үнсүз тыбыштар гана көрсөтүлөт) жана вокалдык-тыбыштык жазуу (мындагы белгилер үндүү-үнсүз экөөнү тең билдирет) катары маалым. Үндүү тыбыш жазуусун сөздөрүнүн уңгусу көбүнчө үнсүз тыбыштан куралган элдер урунат. Нукура тыбыш жазууну батыш семит уруулары ойлоп табышкан (Финикия жазуусу). Бул жазуу башка жазуулардын кыйла жөнөкөй формада болгондуктан, тез эле дүйнөнүн көп элдерине таралган. Финикия жазуусунун таасиринде чыгышта арамей жазуусу (б.з.ч. I миң жылдыкта), кийин еврей, араб (б.з. 6-к. чендеринде), уйгур, монгол, манжур жазуулары калыптанган. Грузин, армян жазуулары да (б.з. I миң жылдыгы) финикия жазмасынын таасиринде жаралган деген пикирлер бар. Батышта Финикиянын таасири менен грек жазуусу (жазма даректери б.з.ч. 7-к. таандык), грек жазуусунун таасиринде латын жазуусу, славян кириллицасы түзүлгөн.

 Колдонулган адабияттар 
О.Каратаев, С.Эралиев. Кыргыз этнографиясы боюнча сөздүк. Бишкек. "Бийиктик" - 2005-ж. ISBN 9967-13-159-4
Категория:Этнография
Жүн сабоо

thumb|upright=1.8|Тибет 1905-ж.

Жүн сабоо - жип ийрүү, аркан эшүү, кийиз жасоо, жууркан- төшөк каптоо иштеринин башталышы, анын алгачкы этабы.

 Колдонулган адабияттар 
О.Каратаев, С.Эралиев. Кыргыз этнографиясы боюнча сөздүк. Бишкек. "Бийиктик" - 2005-ж. ISBN 9967-13-159-4
Категория:Этнография
Иероглиф

thumb|Иероглифтер.
Иероглиф - б.з.ч. 4-к. колдонулган Египет жазуусунун образдуу сүрөт белгилери. Бардыгы болуп 5 миңге жакын ар түрдүү иероглиф белгилүү. Бирок ар бир доордо андай иероглифтердин 700-800дөйү гана колдонулган. «Иероглиф» термини башка системадагы жазмаларга карата да колдонулат. Иероглиф деп адатта байыркы жана азыркы кытай жазмасы, сүрөт түрүндөгү хетт жазмаларынын бири сыяктуу жазмалар аталат.

 Колдонулган адабияттар 
 О.Каратаев, С.Эралиев. Кыргыз этнографиясы боюнча сөздүк. Бишкек. "Бийиктик" - 2005-ж. ISBN 9967-13-159-4
 “Кыргызстан” улуттук энциклопедиясы: 3-том. Башкы редактору Асанов Ү. А. К 97. Б.: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2011. 784 бет, илл. ISBN 978 9967-14-074-5

Категория:Байыркы Египет
Ит

thumb|Ит.
Ит – ит сымалдар тукумундагы сүт эмүүчү айбан. Дүйнөнүн бардык жеринде кездешет. Түпкү теги карышкыр. Мезолит доорунда колго үйрөтүлгөн; 400дөн ашык породасы белгилүү. Алар дене түзүлүшү, түсү, көлөмү ж. б. белгилери боюнча айырмаланат. Иттин 42 тиши болот. Алдыңкы буту 5, арткы буту 4 (5-си кошумча) манжалуу. Иттин угуу, көрүү, жыт алуу сезими өтө жакшы өнүккөн. Секирүүгө, сууда сүзүүгө да жөндөмдүү. Канчыктары 7–8 айында жетилип, 1–2, кээде 12–18ге чейин күчүк тууйт. Бирок, алардын 6–7син гана багып чоңойто алат. Күчүктөр бир ай энесинин сүтүн эмип, кийин кошумча эт-сүт, кан, ботко жашылча ж. б. менен азыктанышат. Ит атайын питомникте, аңчылык чарбада ж. б. коомдо, клубда багылат. Иттин мээси дурус өөрчүгөндүктөн, аларды ар кандай иштерге үйрөтүүгө болот. Алар жөндөмдүүлүгүнө жараша үч топко бөлүнөт: аңчы ит, ишчил ит жана эрмектик ит. 1) аңчы ит тайган, такса, лайка, куугунчу, ийинге кирүүчү, боортоктоп жылуучу породалар. Кыргыздар илгертен аңчы ит катары тайганды жогору баалашкан; 2) ишчил ит бугу баштуу лайка, пудель, чегилме иттер, кавказ, чыгыш европа жана түштүк орус карышкыр ити; 3) эрмектик ит француз бульдогу, япон ити, скайтерьер, кандек, шпиц породалары. Ит кутурма, котур, чакалай сыяктуу жугуштуу жана мите курттуу ооруларга чалдыгат. Ит дайыма ветеринардык текшерүүдөн өткөрүлүп турушу керек. 

 Колдонулган адабияттар 
 “Кыргызстан” улуттук энциклопедиясы: 3-том. Башкы редактору Асанов Ү. А. К 97. Б.: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2011. 784 бет, илл. ISBN 978 9967-14-074 -5

Категория:Сүт эмүүчүлөр
Казан

thumb|Казанда бышырылып жаткан боорсоктор
thumb|Казан
Казан — ар түрдүү өлчөмдө чоюндан же азыркы заманда алюминийден жасалган боорсок, палоо ж.б. тамактарды бышыруу үчүн колдонулуучу идиш.

Категория:Ашкана буюмдары
*
Каймак

Каймак —ынак сүттү сүт тартуучу машинада (сепаратордо) тартуу менен алынуучу сүт азыгы. Сүттөн даярдалган байыркы сүт азыгынын бири. Кыргызстан, Казакстан, Өзбекстан, Түркия жана Балкан өлкөлөрүндө популярдуу.https://food.ru/products/14629-kaimak
thumb|каймак

 Этимология 
Түрк, азербайжан, крым татар, татар, казак тилдеринен келет “коюу кайнатылган каймак; каймак (кайнатылган сүттөн алынган)».https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%9A%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D0%BA#cite_note-3

 Келип чыгуу тарыхы жана жасалышы 
Каймак – адамзат тарыхындагы алгачкы сүт азыктарынын бири, түпкүлүгү Орто Азиядан. Көп кылымдар мурун татарлар, түрктөр, башкырлар, кыргыздар, казактар, тажиктер атайын технология менен даярдай башташкан. Сүттүн бетинен көбүгү бар каймак чогултулуп, муздак жерге демделет. Натыйжада ысык нан, жашылча же ботко менен жеген коюу, каймактуу продукт болду. Каймактын каймактан, айрандан жана айрандан олуттуу айырмасы бар – өндүрүш ачытуу же кычкылданууну камтыбайт, бир гана ачытуу. Балкандарда каймак өзгөчө ыкма менен даярдалат: каймак жылуу жерде, коюу болуп калганга чейин кармалат. Тыныктыруу процесси эки айга чейин созулат.https://food.ru/products/14629-kaimak

 Курамы 
+Белок3,4%Сүт канты3,4%Май1035%Минералдык заттар0,3-0,6%

 Булактар 
 “Кыргызстан” улуттук энциклопедиясы: 3-том. Башкы редактору Асанов Ү. А. К 97. Б.: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2011. 784 бет, илл. ISBN 978 9967-14-074 -5

Категория:Айыл чарба
Категория:Кыргыз ашканасы
Категория:Сүт азыктары
Кайрак

thumb|right|Кайрак
Кайрак — металлдардан жасалган эмгек жана башка күндөлүк керектелүүчү куралдарын курчутуу үчүн табигый кумдук таш же кумдап атайы жумуру, жалпак абалда өндүрүштүк негизде уютулган курчуткуч. Чалгы курчутуу үчүн атайын жасалган жыгач кайрактар да колдонулат.

 Дагы караңыз 
Бүлөө

 Колдонулган адабияттар 
О.Каратаев, С.Эралиев. Кыргыз этнографиясы боюнча сөздүк. Бишкек. "Бийиктик" - 2005-ж. ISBN 9967-13-159-4

Категория:Аспаптар
Кайырмак

thumb|Кайырмак.
Кайырмак - балык кармоочу курал. Кайырмак балыктын түрүнө, чоңдугуна карата жасалат. Илим менен техниканын өнүгүүсүнө жараша кайырмактардын да көптөгөн жакшырган, сапаттуу түрлөрү пайда болууда.

 Колдонулган адабияттар 
 О.Каратаев, С.Эралиев. Кыргыз этнографиясы боюнча сөздүк. Бишкек. "Бийиктик" - 2005-ж. ISBN 9967-13-159-4

Категория:Этнография