Zhantas/Cleaned-Kyrgyz_Wikipedia huggingface dataset:
Booking.com

thumb
thumb|Booking.com (Амстердам).
Booking.com - саякат нарктарын жыйнаган вебсайт жана Нидерланддардан чыккан конуу-жайгашууну жөнгө салган саякат боюнча мета издөө кыймылдаткычы. 2005-жылдан тартып ага Америка Кошмо Штаттарындагы The Priceline Group ээлик кылат жана иштетип келет.

Вебсайтта 226 өлкөдөн болжолдуу 1,400,000+ кыймылсыз мүлк бар жана күнүнө 1,200,000 бөлмө резервацияланат. Сайт 43 тилде жеткиликтүү.

2013-жылы сайт The Priceline Group компаниясынын кирешесинин үчтөн экиден көбүрөөк бөлүгүн түзгөн.

 Тарыхы 

 Шилтемелер 
Категория:Маалымат технологиялары
Категория:1996-жыл
Чарлз Бэббиж

thumb|Чарлз Бэббиж (1860).
Чарлз Бэббиж (англ. Charles Babbage; 1791-жыл 26-декабрь — 1871-жыл 18-октябрь) -- англиялык полимат болгон. Математик, ойчул, ойлоп табуучу жана механикалык инженер Бэббиж санарип программалоочу компүтер түшүнүгүн пайда кылган.

Айрымдары тарабынан "компүтердин атасы" деп эсептелген Бэббиж алгачкы механикалык компүтерди ойлоп тапкан делет. Ал бара-бара татаал электроникалык калыпка кирип, заманбап компүтерлердеги бардык түпкү идеялар Бэббиждин аналитикалык кыймылдаткычында бар болгон. Анын башка тармактардагы эмгектери өзү жашап өткөн кылымдагы көптөгөн полиматтардын арасындагы "чыгаан" деп сүрөттөлүшүнө алып келген.

 Тарыхы 

 Шилтемелер 

Категория:МТ инсандары
Категория:Математиктер‎
Категория:1791-жыл
Ирен Жолио-Күри

thumb|upright|Ирен Жолио-Күри.
Ирен Жолио-Күри (фран. Irène Joliot-Curie; 1897-жылы 12-сентябрь -- 1956-жыл 17-март) - франциялык илимпоз, Мэри Күри менен Пиерр Күринин кызы жана Фридрих Жолио-Күринин зайыбы болгон. Күйөөсү менен чогуу Жолио-Күри жасалма радиоактивдүүлүктү ачып чыкканы үчүн 1935-жылы Химия боюнча Нобел сыйлыгына татыган. Бул Күрилерди ушул күнгө чейин эң көп Нобел сыйлыгын жеңген үй-бүлө кылып келатат. Жолио-Күрилердин эки баласы тең, Элен жана Пирр да, жогору бааланган илимпоздор болуп саналат.

 Өмүр таржымалы 
 Илимий ишмердиги 
 Сыйлыктары 
 Шилтемелер 

Категория:Нобель сыйлыгынын лауреаттары‎
Категория:Химия‎
Категория:Физиктер‎
Категория:Франция окумуштуулары
Категория:Туулгандар 1897-жылы
Категория:Өлгөндөр 1956-жылы
Жо Саттер

thumb|Жо Саттер (2006).
Жозеф "Жо" Фредерик Саттер (англ. Joseph Frederick "Joe" Sutter; 1921-жыл 21-март — 2016-жыл 30-август) -- Boeing учак компаниясынын америкалык инженери, Boeing 747 үчүн Малколм Т. Стэмпердин алдында түзүлгөн топтун менежери жана 747 долбоорунун жетекчиси болгон. Smithsonian Air менен Space Magazine Саттерди "747нин атасы" деп сүрөттөшкөн.

 Тарыхы 
 Шилтемелер 

Категория:Инсандар‎
Категория:Туулгандар 1921-жылы
Категория:Өлгөндөр 2016-жылы
Браво (топ)

"Браво" ― советтик жана орусиялык рок-топ, 1983-жылы Москвада түзүлгөн. Топтун жетекчиси, гитарист жана топтун ырларынын автору — Евгений Хавтан.

Топ көптөгөн альбомдорду жаздырган, алардын алгачкысы 1983-жылы жарык көргөн. Топтун стили 50-60-жылдардагы рок-н-роллго, битке жана рокабиллиге жакын болуп жазздын, сёрф-роктун, сканын, свинганын, жаңы толкундун ж.б. элементтери бар.

 Сыйлыктары 

 Шилтемелер 
Категория:Орусия музыкалык топтору
Категория:1983-жыл
Категория:Арип боюнча ырчылар
Категория:Арип боюнча музыканттар
ABBA

ABBA — 1972—1982-жж. таанымал болгон шведдик музыкалдык квартет. Аталашы аткаруучуларынын аттарынын биринчи тамгаларынан куралган: Агнета Фөлтског, Бйөрн Улвеус, Бенни Андерссон, Анни-Фрид Лингстад. Популардуу музыка тарыхындагы эң ийгиликтүү жана Скандинавиядан чыккан эң ийгиликтүү музыкалдык топтордун бири: топтун ырлары дүйнө боюнча 350 млн. ашык нускада сатылган.

 Эскермелер 

Категория:Швеция
Категория:Арип боюнча музыканттар
Категория:Арип боюнча ырчылар
Апельсин

thumb|Апельсин.
Апельсин - руталар тукумунун цитрус уруусундагы дайыма жашыл мөмө дарагы. Бийиктиги 7-12 мге жетет. Жапайы түрү белгисиз. Мекени Индия жана Түштүк-Чыгыш Азия. Жалбырагы сүйрү, гүлү кош жыныстуу, ак, жыттуу, жалгыздан же чачы топгүлгө чогулган. Мөмөсү уруктуу, салмагы 300-600 г, өңү сары, жыттуу, таттуу же кычкыл, ширелүү. Курамында кант, лимон кислотасы, аскорбин кислотасы, А, В, Р витаминдери, кальций, калий, фосфор туздары бар. Мөмө кабыгында жана жалбырагында эфир майы болот. Ал 75 жылга чейин мөмө байлайт. Сортторунун 4 тобу белгилүү. Мөмөлөрүнүн түсү ар түрдүү. Көп сорттору 4 миң жылдан бери Бирманын чыгышы жана Кытайдын түштүк-батышында, тропик жана субтропикте, ал эми Европада (Капказда, Кырымдын Кара деңиз жээгинде) 15-кылымдан бери өстүрүлөт.

 Колдонулган адабияттар 
 “Кыргызстан”. Улуттук энциклопедия: 1-том. Башкы ред. Асанов Ү. А., Б.: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2006. ISBN 9967-14-046-1

Категория:Өсүмдүктөр
Жуд Лоу

thumb|Jude Law (2011)

Дэвид Жуд Хейворт Лоу (англ. David Jude Heyworth Law; 1972-жылдын 29-декабры) - англиялык актер. Ал эки жолу "Оскар" сыйлыгына, эки жолу АКШ киноактер Гильдиясынын сыйлыгына, үч жолу "Алтын глобус" сыйлыгына көрсөтүлгөн. Эки жолу BAFTA (Британия кино жана телекөрсөтүү академиясынын) сыйлыгына талапкер болуп, анын бирөөсүн уткан. 2007-жылы актер Франциянын улуттук "Цезарь" киносыйлыгын уткан жана Франция өкмөтү тарабынан берилген Искусство жана көркөм сөз өнөрү(адабият) орденинин кавалери болгон .

Жуд Лоу эл аралык деңгээлге чыгарган ролу "Таланттуу Рипли мырза" (англ.The Talented Mr. Ripley,1999) аттуу режиссер Энтони Миңгелланын психологиялык триллерине таандык жана ушул ролу үчүн "Экинчи пландагы эң мыкты актер" номинациясында Британия кино жана телекөрсөтүү академиясынын сыйлыгын алган. Ошондой эле "Алтын глобус" жана "Оскар" сыйлыгынын "Экинчи пландагы эң мыкта актер" номинациясына көрсөтүлгөн. 2004-жылы актер "Оскар" сыйлыгынын, "Алтын глобус" сыйлыгынын, Британия кино жана телекөрсөтүү академиясынын номинацияларына "Тоо суук" (англ. Cold Mountain,2003) фильминдеги ролу үчүн талапкер болгон. Жуд Лоунун башка көрүнүктүү ролдору "Гаттака" (англ.Gattaca,1997), "Дарбазадагы ууру" (англ.Enemy at the Gates,2001), "Жасалма акыл" (англ. A.I. Artificial Intelligence, 2001), "Каргыш тийген жол" (англ.Road to Perdition, 2002), "Алфи" (англ.Alfie,2004), "Жакындык" (англ.Closer, 2004), "Эс алуу" (англ.The Holiday,2006), "Жугузуу" (англ.Contagion,2011), "Гүгө" (англ.Hugo, 2011), "Анна Каренина" (англ.Anna Karenina, 2012), "Терс таасир" (англ.Side Effects,2013), ""Гранд Будапешт" мейманканасы" (англ.The Grand Budapest Hotel,2014) тасмаларына таандык. Ал режиссер Гай Ричи тарткан "Шерлок Холмс" (англ. Sherlock Holmes,2009) жана "Шерлок Холмс: Көлөкөлөр оюну" (англ. Sherlock Holmes:A Game of Shadows,2011) тасмаларында Доктор Ватсондун образын ачып берген.

Ж. Лоу ошондой эле театр сахнасында дагы жигердүү эмгектенип, үч жолу Лоуренс Оливье атындагы сыйлыкка жана эки жолу "Тони" сыйлыгына талапкер болгон. "West End" жана "Broadway" театрларынын сахнасындагы пьесаларда ойногон.

 Тартылган тасмалары 

 Шилтемелер 
Категория:Кино жылдыздары
Анклав

right|thumb| С – В өлкөсү үчүн эксклав жана А өлкөсү үчүн анклав
right|thumb| С – В өлкөсүнүн эксклавы, А жана Д өлкөлөрүнүн аймагы менен курчалган жана алар үчүн анклав эмес.

Анклав (фр. enclave , лат. inclavo – кулпу салып бекитем) ― бөлөк же бир нече мамлекеттин кургак жер аймагы менен толук курчалган бир өлкө аймагынын бөлүгү. Аңкылаптын болушу ага бөлөк өлкө аймагы аркылуу баруу укугу, ошондой эле башка зарыл маселелерге байланышкан белгилүү бир эларалык-укуктук мамилелердин жаралуусун шарттайт. Мындай маселелер кызыкдар өлкөлөрдүн өзара келишиминин негизинде чечилетЮридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору,авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7 .

 Дагы окуңуз 
 Эксклав

 Булактар 

Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Категория:Укук
Категория:Эл аралык укук
Категория:Саясат
Жапон киноакадемиясынын сыйлыгы

Жапон киноакадемиясынын сыйлыгы (жап.|日本アカデミー賞 Nippon Akademī-shō, анг. The Japan Academy Prize) - 1978-ж. бери Жапон киноакадемиясы тарабынан жыл сайын мыкты жапон тасмаларына ыйгарылып келе жаткан кино сыйлыктардын сериясы. Сыйлыктардын категориясы Оскар сыйлыгынын категорияларына окшош.

 Сыйлык номинациялары 
 Мыкты фильм
 Мыкты режиссер
 Мыкты сценарий
 Мыкты актер
 Мыкты актриса
 Экинчи пландагы мыкты актер
 Экинчи пландагы мыкты актиса
 Мыкты анимациялык тасма
 Музыкадагы мыкты жетишкендик
 Кинематографиядагы мыкты жетишкендик
 Мыкты жарыктандыруу
 Көркөм коюудагы мыкты жетишкендик
 Үн жаздыруудагы мыкты жетишкендик
 Монтаждагы мыкты жетишкендик
 Чет тилдеги мыкты тасма
 Жылдын мыкты ачылышы
 Популярдуулук сыйлыгы
 Ассоциациянын ардактуу сыйлыгы
 Калыстар тобунун төрагасынын атайын сыйлыгы
 Ассоциациянын атайын сыйлыгы
 

"Чет тилдеги мыкты тасма" номинацияларында Стивен Спилбергдин, Роман Поланскинин, Жеймс Кэмерондун, Клинт Иствуддун, Сержио Леоненин, Бернардо Бертолуччинин, Том Хупердин жана башкалар тасмалары сыйлыкка ээ болгон.

Категория:Жапония
Категория:Жапония тасмалары
Категория:Кино сыйлыктар
Араб жарым аралы

200px|thumb|right|Араб жарым аралы
Араб жарым аралы (араб.شبه الجزيرة العربية, Шибх уль-джазӣра уль-Арабийя), Арабия — Түштүк-Батыш Азияда жайгашкан жарым арал. Дүйнөдөгү эң чоң жарым аралдардын бириhttps://www.britannica.com/place/Arabia-peninsula-Asia.

Аймактын жарымынан ашыгын Сауд Арабиясы ээлейт. Араб жарым аралында ошондой эле Йемен, Кувейт, Катар, Бириккен Араб Эмирликтери, Оман, Ирак менен Иорданиянын айрым бөлүктөрү жайгашкан.

Батышынан Кызыл деңиз, түштүгүнөн Аден булуңу жана Араб деңизи, чыгышынан Инди океанынын Оман жана Перс булуңдары менен чектешет.

 Климат 
Климаты тропиктик, кургак, түндүгүндө субтропиктик. Жылдык жаан-чачыны түздүктөрдө 50-100 мм, тоолордун айрым жерлеринде 500 мм ден ашык. Такай аккан дарыя дээрлик жокко эсе; кургак дарыя нугу (вади) мүнөздүү. Кумдуу жана таштуу чөлдөр (Чоң жана Кичи Нефуд, Дехна, Руб-эль-Хали ж.б.), кээ бир жеринде жарым чөл басымдуу. Тоолордун айрым жерлеринде саванна жана сейрек токой өсөт. Оазистер сейрек учурайт.

 Рельеф 
Жарым аралдын түндүк чеги шарттуу түрдө 30° түндүк кеңдиктен өткөрүлөт. Жээктеринде булуң-буйткалар аз. Рельефинде түздүк жана плато басымдуу; алар батыш, түштүк жана чыгышында четки тоолорго (бийикт. 3600 м ге чейин) өтөт.
Кызыл деңиз менен Перс булуңун жээктей Тимаха жана Эль-Хаса ойдуңдары жайгашкан. Перс булуңунун жээгине жакын нефтинин ири кени бар.

 Булактар 

Категория:Жарым аралдардын тизмеси
Категория:Араб жарым аралындагы өлкөлөр
Категория:Азиянын жарым аралдары
Москва Кремли

270px|thumb|
Москва Кремли – орус архитектурасынын көрүнүктүү эстелиги. Москванын эң байыркы бөлүгү, өлкөдөгү башкы коомдук саясий, руханий-диний, тарыхый-коомдук комплекс. Анда Орусыя өкмөтүнүн имараттары жайгашкан. Орус Федерасыянын президенти жайгашкан жер. Адегенде Боровицкий дөңсөөсүндө чакан чеп кыштак катары түшкөн. 13-кылымда алгачкы таш храмдар жана Успенье собору (1327), Ионн Лествичник чиркөөсү (1329), Спас собору менен монастыры (1330), Архангел собору (1333) курулган. «Кремль» деген ат 14-кылымда коюлган. Князь Юрий Долгорукийдин (1156) буйругу боюнча Москва Кремли 5–6 эсе кеңейтилген. 14–15-кылымда ак таш менен дубалдар жана мунаралар тургузулган. 16-кылымдын орто ченинде падышалардын резиденциясына айланган. 14–16-кылымда татарлардын жана литвалыктардын бир катар кол салуусуна туруштук берген эң мыкты чептерден болгон. 1487–91-жылы аянты 500 м2ди түзгөн. Кырдуу палата салынган. Сенат имараты классицизм стилинде курулган (Архитектор М. Ф. Казаков). Архитектор К. А. Тондун долбоору боюнча Кремлдин чоң двореци (1839–49) жана Курал-жарак палатасынын жаңы имараты (1844–51) тургузулган. Сенат имаратында орус чеберлеринин эстеликтеринен Падыша-замбирек, Падыша-коңгуроо бар. В. И. Лениндин сунушу боюнча (1918-жылы 17-май) Москва Кремли изилденип, оңдоло баштаган. Совет бийлигинин тушунда Кремлдин съезддер двореци (1959–61), В. И. Ленинге эстелик жана башкалар. көп имараттар, музейлер, эстеликтер тургузулган. Өлкөдөгү зор окуялар (съезд, салтанаттуу чогулуштар, концерттер жана башкалар. иш-чаралар) Москва Кремлинде өтөт. Москва Кремли Бүткүл дүйнөлүк мурастын тизмесине киргизилген. 
Категория:Архитектура 
Категория:Москва 
Колдонулган адабияттар
 “Кыргызстан” улуттук энциклопедиясы: 5-том. Башкы редактору Асанов Ү. А. К 97. Б.: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2014. илл. ISBN 978 9967-14-111 -7
Кир II Улуунун Чакыруусу

thumb|right|350px|Алдыңкы бети.
thumb|right|350px|Арткы бети.

Кир II Улуунун цилиндири — чоподон жасалган цилиндр, Кир II Улуунун буйругу менен шынаа түрүндө чопого жеңиштерин жана ырайымдуу иштерин, ошондой эле өзүнүн ата-бабаларынын аттарын жаздырып калтырган тарыхый мурас. Артефакт 1879 - жылы Вавилондогу археологиялык казуу учурунда табылып, Британ музеин толуктаган. Цилиндр дүйнөгө 1960 - жылы Ирандын акыркы Шахы Мухаммед Реза Пехлеви тарабынан таанымал болгон. Ал айттуусу боюнча, цилиндр дүйнөдөгү биринчи жазылган адам укугунун декларациясы. Себеби, ал цилиндрде кулчулукту жойу, дин тутуу эркиндиги тууралу кеп козгогон. Кошумчалап, Шах өз мамлекетинде, мамлекетти негиздеген адамдын сөзүн саясий тамыры катары баалап, мамлекетти курууда ушул жоболорду пайдаланарын айткан.
Эммерсон Мнангагва

Эммерсон Дамбудзо Мнангагва (15-сентябрь 1942, Звишаване) — Зимбабве Республикасынын мамлекеттик ишмери жана саясатчысы. 2017-жылдын 24-ноябрынан тарта Зимбабве Республикасынын президенти.Бывший вице-президент Зимбабве Эммерсон Мнангагва стал и.о Президента ЗимбабвеНового президента Зимбабве приведут к присяге 24 ноября

Шилтемелер
Төмөн-Суу

Төмөн-Суу — Кыргыз Республикасынын Чүй облусунун Москва районундагы айыл. Ак-Суу айыл аймагына кирет.
 Калкы 
Калкы — 1 558 киши. 

 Булактар 

Категория:Ак-Суу айыл аймагы
Категория:Айылдар
Фергана (шаар)

Фергана (шаар) ― Өзбекстандагы шаар. Фергана облусунун адм. борбору.

Калкы 171 миң (2010).
 
Темир жол бекети бар. Мунай ажыратуу, мунай-химиялык, химиялык (азот жер семирткичтери, химиялык була, пластмасса ж. б.), пахта тазалоо, жибек түрүү, текстиль, машина куруу, металл иштетүү, курулуш материал, тамак-аш (тоң май, консерва) өнөр жай ишканалары иштейт. ЖОЖдор, 2 театр, край таануу музейи ж.б. бар. 1876-жылы Жаңы Маргалаң деген ат менен негизделген. 1910-1924-жылдары Скобелев аталган.

Булактар
«Кыргызстан». Улуттук энциклопедия: 7-том / Башкы ред. Ү. А. Асанов. К 97. Б.: «Кыргыз энциклопедиясы» башкы редакциясы, 2015. - 832 б., илл. ISBN 978-9967-14-125-4
Категория:Фергана облусунун шаарлары
Машаяк

Машаяк (иврит тилинде. ‏מָשִׁיחַ‏‎, маши́ах; грек тилинде. Χριστός, христо́с) — сөзмө-сөз которгондо «майланган». Элей майы менен майлоо байыркы убакта эврей элинде падышаны такка отургузаарда жасала турган же дин кызматчысын шайлоодо жасала турган расми болгон. 

Иудаизмде «машиах» деген сөз «руханий жетекчи» же «падыша» дегенди билдирет. Машаякычылар Ыйсаны келечекте келип жер үстүндө падышачылык кыла турган Машаяк деп ишенишет.

Булактар
Категория:Христианчылык
Англис тили

thumb

Англис тили — Англияда булактанган Индо-Европалык, батыш герман тилдеринин бири. Америка, Канада, Улуу Британия, Австралия, Жаңы Зеландия, Ирландия жана англисче сүйлөгөн Карибдеги көптөрүнүн эне тили болуп эсептелет. Дүйнө жүзүндө, көп жерде жана эл-аралык уюмдарда экинчи тил же расмий тил болуп саналат.

Англис тилинин этиштери жактары боюнча көп өзгөрбөйт, көбүнөчөсү жекелик сандагы үчүнчү жакта -s аякталышы менен бүтөт. [булак]

Категория:Тилдер
Төмөнкү муундагы программалоо тили

Төмөнкү муундагы программалоо тили — Реалдык жана виртуалдык процессорду колдонгон, (мисалы, Java, Microsoft .NET) машина коддоруна жакын тил. Машиналык командаларды белгилөө үчүн адатта мнемоникалык белгилөө колдонулат. Бул, командаларды экилик системада нөль жана бир удаалаштыгы катарында эмес, маанилуу кыскартылган адам тилинде эстеп калууга мүмкүнчүлүк берет. Кээде бир мнемоникалык маани процессордун ар кандай уячалары менен бир эле ишти аткарган машиналык команданын группасына туура келет. Төмөнкү муундагы программалоо тилдери машиналык командалардан башка макроаныктоо (макростор) сыяктуу кошумча мүмкүнчүлүктөрдү түзүп бере алат. Директивалардын жардамы менен константаларды жана литералдык саптарды киргизүүгө, өзгөрмөлөргө алдын ала орун алып коюуга жана иштелип жаткан кодту белгиленген бир адреске жайгаштырууга мүмкүнчүлүк берип , машиналык коддун трансляция процессин башкарууга болот. Көбүнчө бул тилдер өзгөрмөлөр менен кошо конкреттүү уячалар менен иштөөгө мүмкүнчүлүк берет. 

Эреже катары, процессорлордун үй-бүлөсүндөгү конкреттүү өзгөчөлүктөрдү колдонушат.Төмөнкү муундагы тилге көпкө маалым болгон мисал болуп - ассемблер тили ,же ассемблер тилинин группасын айтсак туурарак болот. Алар машиналык кодто дал келишет ,бирок кошумча функциялары (директивалар жана макростор) менен айырмаланышат. 

Дагы, төмөнкү муундагы тилдерге шарттуу түрдө Microsoft.NET платформасында колдонулган CIL ди кошуп койсок болот.

Категория:География
Портал:Кытай/Жаңы макалалар

Кытай дуйнодогу аянты чондугу боюнча 3-орунда турат. Олко бат-чыг катай 5,7мин кмге, тунд- тушт карай 3,7мин кмге созулат. Кургактык б.ча узундугу 21,5кмге океан б.ча 15кмге чек ара сызыгы жургузулот. Кытай алмин-аймактык жактан 23провинцияга, 5авт районго 4борборго баш ийген шаарга болунот.
2017-жыл музыкада

Концерттер 
 Сыйлыктар 
Кыргыз Республикасынын Эмгек сиңирген артисти

 Нурайым Азыкбаева 
 Самара Каримова 
 Гүлжигит Сатыбеков 
 Кайрат Примбердиев 
 Гүлзинат Суранчиева 
 Нааразылыктар жана ой-пикирлер 
2017-жылы жаш ырчылар сыйлыктарды биринин артынан бири алышты. Нурайым Азыкбаева, Самара Каримова, Гүлжигит Сатыбеков, Кайрат Примбердиев, Гүлзинат Суранчиева “Кыргыз Республикасынын Эмгек сиңирген артисти” наамын алышкан. Бирок коомчулук кечээ чыккан ырчыларды эмес, чыгармалары менен бир нече муунду тарбиялап келе жаткан маданият кызматкерлерине сыйлык берилбегенин айтып нааразы болушту. Алардын катарында ырчылар Мерген Турган, Гүлнара Кахарова, Токтобүбү Черикчиева, Малик Аликеев, актёрлор Марат Жанталиев, Назым Мендебаиров, Азиз Мурадиллаев, Аскат Сулайманов өңдүү таланттар бар. Мерген Турган “менин Маданияттын мыкты кызматкери эмес, жаман кызматкери деген да төш белгим жок” деп нааразы болгону элдин эсинде калган. Айрыкча эл арасында Самара Каримова менен Гүлжигит Сатыбековдун наам алганы катуу сындалды. Ушундай окуяларга байланыштуу талкуулар маданият министри Түгөлбай Казаковдун кызматтан кетишине себепчи болду.

 эл аралык сынактар 
Өлкөбүздү бий жагынан дүйнөгө таанытып жүргөн Атай Өмүрзаков бул жылы да ишмердүүлүгүн улантты. Бийчинин шакирттеринен түзүлгөн “Адэм” бий тобу Малайзияда өткөн "Asia’s Got Talent" сынагында мыкты өнөр тартуулаганы үчүн калыстар аларды автоматтык түрдө жарым финалга өткөрүшкөн. Мекендештеринин колдоосу менен Атай Өмүрзаковдун шакирттери 5-орунга ээ болуп катышкан. Кыргызстанды чет өлкөдө татыктуу көрсөтүү жаш таланттар да бар. Алар орусиялык куудул Максим Галкин алпарган “Баарынан мыкты” (“Лучше всех”) балдар берүүсүнө катышып келген. Интернетте өзгөчө бийи менен популярдуу Нурпери Тургуналиева. 
Ошондой эле ырчы Омар Казакстанда өткөн Эл аралык “Silk Way Star” музыкалык сынагында баш байгени жеңип алган.
Музд Абад суу канаты قنات مزدآباد

Музд Абад суу канаты قنات مزدآباد

Муз Абад суу түтүгү Шахин шаар жана Миме шаарчасынын, Миме аймагында орун алган. Бул тарыхый эстелик 2016-жылы 15-июлда ЮНЕСКО бүткүл дүйнөлүк тизмесине катталган. Андан сырткары тарыхый эстелик 2007-жылы 11-мартта 17097 номуру аркылуу Иран улуттук эстеликтер уюмунда каттоодон өткөн.
Ошондой эле
Иран улуттук эстеликтер тизмеси
Маданий, кол өнөрчүлүк жана туристик мурастар уюму
Булактар
 «Иран архитектуралык тархынын энциклопедиясы». Ирандын маданий жана туристик мурастар уюму
Маданият, география
Баладе суу каналы

Баладе суу каналы же канаты, жана Фирдаус ( – канат, суу түтүгү, жер алды менен казылган суу каналы, арык же гидротехникалык система), байыркы доорго (Сасаниддер дооруна) таандык жер алдындагы гидротехникалык система жана ошондой эле ЮНЕСКО бүткүл дүйнөлүк мурастар тизмегине катталган Иран каналдарынын бири болуп саналат. Анын басымдуу бир бөлүгү Фирдаус шаарына жакын жердеги айыл чарба жерлерин суу менен камсыздап турат. 
Баладе суу каналы өзүнө 15 суу түтүк, эки булак жана бир канча суу арыктарын камтыйт, акыркы жылдарда кургакчылыктын кесепетинен алардын бир канчасы кургап калган. Аталган суу түтүктүн тарыхы маалым эмес, бирок тарыхый жазууларга таянсак курулуштун тарыхый доору исламга чейин Сасанид дооруна таандык. Насер Хосроу өзүнүн сапар катында бул тарыхый курулуш тууралуу эскерген. 
Бул суу каналы болжолдуу 35 км жолду аралап Фирдаус аймагынын 2,382 гектар жерин суугарат. 400 жыл мурун бир катар Баладежан суулары ээсиз калган жана аталган суу түтүктүн 3000 жакын суу бутакчалары ээсиз калган. Бул доордо, Аббас шах Сефевид шейх Бахаи менен бирге Эсфахандан Машхад тарапты көздөй жөө зыяратка бараткан, Тун аймагына (азыркы Фирдаус аймагы) киргенде, Тун аймагынын ошол замандагы даанышмандары Шахтан аталган сууну коомдун төрт кабатына (Садаттар, уламалар, жакырлар жана Салихтер) бөлүп беришин суранышкан, Шах Аббас бул сууну коомдун төрт кабатына бөлүп беришин буйрук кылган. Ооз эки айтуулар боюнча Шейх Бахаи аталган сапарда Баладе суусун эки бирдей суу арыгына 8 күндө бир жолу бакчаны суугарып тургандай кылып бөлгөн. Бүткүл Баладе канатынын 27 нугу бар, бирок азыркы учурда алардын 16 гана ишке жарактуу, бул 16 суу каналдын ичинен 12 негизги жана 4 жардамчы суу каналы болуп эсептелет.
Суунун агуусунун ылдамдыгын жана буулануусун азайтуу үчүн суу жер деңгээлинде агып, сууну кирдетүү жана ылайлатуу үчүн бир канча өлчөмдө топурак кошуп турат, анын себебинен канат суу жеткирүү түтүгү жабылып жер ичине суунун агымынын ылдамдыгы акырындайт. Сууну ылайлатып топурак кошкон адамды Ылайчы деп аташат. 
Бул суу каналы, Алия жана Сафали бакча айылдарынын жана Исламия шаарынын айыл чарба жерлерин суу менен камсыздап турат. Ошондой эле байыркы мезгилде, айыл чарба тармагынан башка, канаттын сууларын сактоо жана чогултуу жолу менен Фирдаус шаарын таза суу менен камсыздап турган. 
Эксперттердин изилдөөлөрү боюнча аталган канаттын суу жеткизүү каналдары 500 тонна балык өстүрүү потенциалыне ээ. 
 Шилтемелер 
“Фирдауси шаарындагы туризм”. Фирдаус мэриясынын расмий сайты.
“Облустагы жалгыз эки канат улуттук каттоо эстелигинде”. Хорасан газетасынын расмий сайты
“Иран канаты дүйнөлүк деңгээлде” 
“Бүткүл дүйнөлүк мурастар уюмунун 40-жыйыны, Ирандын 11 суу түтүгү ЮНЕСКОго катталды”. Фарс информ агентствосу, 2016-жыл
“Иран суу түтүгү ЮНЕСКО бүткүл дүйнөлүк уюмуна катталды”, Исканьюз, 2016-жыл
Хорасан Резави облусун изилдөөлөр
“Фирдаус суу жаныбарларын багуу бөлүгүнө айланып баратат”. Хорасан газетасы
 Булактар 
«Баладе Фирдаус суусу», Тун расмий сайты, 
«Канат» (Персче). Хорасан Резави облусунун билим берүү уюму
https://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%82%D9%86%D8%A7%D8%AA_%D8%A8%D9%84%D8%AF%D9%87_%D9%81%D8%B1%D8%AF%D9%88%D8%B3
Категория:Каналдар
Ирандагы Кеме куруу илими

250px|thumb|Ирандагы Кеме куруу илими
 Ирандагы Кеме куруу илими 
Кеме куруу илими - Кемелер Ирандын түндүк тарабындагы адамдар жана Перс булуңунун тургундары аркылуу сапарларга чыгуу жана жүк ташуу үчүн курулат, алар аркылуу дарыя сапарларын, соода сатык, балык улоо жана берметтерди издөө иштери да аткарылат. Кемелер жыгач менен колго жасалат. Көбүнчө кемелер Хурмузган, Бушахр, Систан, Белучестан жана Хузестан облустарында колго жасалат. 
Хурмузган, Ганове жана Чобахор аймактарындагы Лофт, Гуран, Пухл, Кенг жана Жасек порттору Ирандагы кемелерди куруунун эң маанилүү жайы болуп эсептелет. Иран кемечилери аталган кемелерди күндүн, айдын жана жылдыздардын ордун эске алуу менен жана аба ырайын, ошондой эле суунун тереңдигин текшерип кароо менен курушат. Кеме куруучулар аны куруп жаканда атайын музыка жана ырлардын коштоосу менен курушат. Жыгач кеме куруунун чыгымы жогору болуп көп убакытты талап кылгандыктан, азыркы учурда кемелерди курууда айнек буласын колдонууну каалашат, ушунун кесепетинен салттуу кеме куруу маданияты жана илими акырындык менен унутулууда. 2011-жылы салттуу Ирандын Перс булуңундагы жыгач кеме куруу жана деңизчилик ЮНЕСКОнун бүткүл дүйнөлүк материалдык эмес мурастар тизмегине катталган. 
 Булактар 
Деңиз парусчулугу, Порттор уюму. «Жыгач кайыктарын куруу ишканалары/ Порттор жана деңизчилик уюму»
«Систан жана Белучестан кеме куруу өнөр жайы»
UNESCO Culture Sector - Intangible Heritage - 2003 Convention
Архитектура