Zhantas/Cleaned-Kyrgyz_Wikipedia huggingface dataset:
Меликсуу вольфрам кени

Меликсуу вольфрам кени — Баткен облусунун Кадамжай районунда, Алай кырка тоосунун түндүк капталында, Сүрмөташ суусунун баш жагында, деңиз деңгээлинен 2700 м бийиктикте. 1942–44-ж. чалгындалган. Кен аймагы палеозой мезгилинин акиташ-сланец калың катмары жана аны жиреп чыккан гранодиорит интрузиясынан түзүлгөн. Рудалуу скарн теги гранит менен чөкмө катмардын контактасында жатат. Бардыгы 7 руда тулкусу аныкталган. Алар узундугу 1,2–9,2 м, калыңдыгы 0,25–1,2 м болгон жана терендикке кеткен мамы сымал. Руда минералдары: пирротин, шеелит, галенит, халькопирит, пирит. Вольфрам триоксидинин орточо өлчөмү – 0,29%. Руданын баланстан тышкары запасы С2 категориясы боюнча 451 миң т, вольфрамдын триоксидиники – 1318 т.

 Колдонулган адабияттар 
 Кыргызстандын кен байлыгы: Энциклопедиялык окуу куралы/Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору. Бишкек – 2004, ISBN 9967-14-009-7
Категория: Кыргызстандын кен байлыктары
Миң-Куш глиеж кени

Миң-Куш глиеж кени Нарын облусунун Жумгал районунда, Чаек кыштагынан 47–50 км түштүк-батыш тарапта, Молдо-Тоо менен Эмилтоонун аралыгындагы Миң-Куш өрөөнүндө. Глиеж Кабак көмүр бассейнинин борбордук бөлүгүндөгү Агулак, Тууракабак, Кашка-Суу, Миң-Куш, Көк-Мойнок кендеринде кездешет. Кен аймагын юра мезгилинде пайда болгон чөкмө тектер түзөт. Пайдалуу катмар көмүрдүн табигый күйүүсүндөгү бышкан чоподон пайда болгон. Мындай күйгөн тилкенин жалпы узундугу 25 кмге чейин, калыңдыгы 50–75 м. Глиеж майда бүртүкчөлүү, жол-жол темгилдүү кооз таш. Күрөң, саргыч күрөң, ачык кызгылт жана кызыл түстөрдө. Таш оңой иштетилип, жакшы сайкалданат. Майда жаракалар менен 2–4 м3ге чейинки кесек бөлүкчөлөргө ажыраган.

 Колдонулган адабияттар 
 Кыргызстандын кен байлыгы: Энциклопедиялык окуу куралы/Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору. Бишкек – 2004, ISBN 9967-14-009-7
Категория: Кыргызстандын кен байлыктары
Миң-Теке көмүр кени

Миң-Теке көмүр кени Жалал-Абад облусунун Тогуз-Торо районунда, Казарман кыштагынан 40 км түштүк-батышта, Фергана тоо тизмегинде. Кенче 1970-ж. ачылган. 1994–96-ж. издөө-баалоо иштери жүргүзүлгөн. Көмүрлүү туюк свитасында 8 кабат бөлүнгөн, алардын ичинен 5 кабаттын калыңдыгы 0,60 мден 2 мге чейин, күлдүүлүгү 4% – 25%. Запасы 60 миң т.

 Колдонулган адабияттар 
 Кыргызстандын кен байлыгы: Энциклопедиялык окуу куралы/Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору. Бишкек – 2004, ISBN 9967-14-009-7
Категория: Кыргызстандын кен байлыктары
Миронов висмут кени

Миронов висмут кени Чүй облусунун, Кемин районунда, Кемин шаарчасынын 26 км түндүк-чыгышында, Кастек тоосунун күнгөйүндө, деңиз деңгээлинен 1550–1830 м бийиктикте. 1961-ж. табылып, 1965–73-ж. геол. чалгындоо жүргүзүлгөн. Кен аймагын протерозой заманында пайда болуп, кийин метаморфизмделген тоотек (амфиболдуу сланецтер, амфиболиттер) катмарлары жана аларды палеозой заманынын орто ченинде жиреп чыккан интрузия (монцонит-адамеллит-гранит) түзөт. Руда негизинен тарам түрүндө. Мында минералдашкан 20дай тарам табылып, алардын 4 участкасы дыкат чалгындалган. Бул кен тарамдарынын узундугу 35–430 м, калыңдыгы 0,3–1,2 м. Руданын курамы негизинен эки түрдө: кварц-турмалин-халькопирит-висмутин жана сидерит-сульфид-висмутит-полиметалл. Булардын биринчиси кендин батыш, экинчиси чыгыш жагын түзөт. Батыш бөлүгүндө коргошун менен мышьяк арбын. Кен сульфидден (88%) жана кычкылданган рудадан турат. Висмуттун орточо өлчөмү – 0,254%. Жарым кычкылданган рудада висмуттан башка металлдар кездешет; алардын өлчөмү: жез – 0,84%, алтын – 2,2 г/т, күмүш – 45,3 г/т. Руданын запасы С1 категориясы боюнча –172 миң т, С2–209 миң т, висмуттуку – С1–691 т, С2 – 471т.

 Колдонулган адабияттар 
 Кыргызстандын кен байлыгы: Энциклопедиялык окуу куралы/Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору. Бишкек – 2004, ISBN 9967-14-009-7
Категория: Кыргызстандын кен байлыктары
Мончо чопо кени

Мончо чопо кени Баткен облусунун Кадамжай районунда, Мончо кыштагынан 2 км батыш тарапта, Сарыташ тоосунун түштүк этегинде, деңиз деңгээлинен 1390–1610 м бийиктикте. 1977–79-ж. геол. чалгындоо иштери жүргүзүлүп, запасы эсептелген. Кен аймагын палеоген-неогендин гравелит, кумдук, кумайлуу чопо тектери түзөт. Пайдалуу катмар кумайлуу чопо тегинен турат. Калыңдыгы 25–28 м, узундугу 2,5 кмге чейин. Кумайлуу чопонун өңү ачык күрөң. Жакшы нымдалат. Запасы В+С1 категориясы боюнча 4025 миң м3, С2– 10261 миң м3. 1996-жылга карата калган запасы В+С1 – 3566 миң м3, С2– 10261 миң м3. Кумайлуу чоподон "500", "600", "800" маркасындагы аглопорит, "100" маркасындагы кирпич алууга болот.

 Колдонулган адабияттар 
 Кыргызстандын кен байлыгы: Энциклопедиялык окуу куралы/Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору. Бишкек – 2004, ISBN 9967-14-009-7
Категория: Кыргызстандын кен байлыктары
Муз-Төр родонит кени

Муз-Төр родонит кени Нарын облусунун Кочкор районунда, Кочкор кыштагынан 65–70 км түштүк-батышта, Муз-Төр сайынын башында, Соң-Көл тоосунун кырында. 1963-ж. табылган. Кен аймагын алгачкы карбондун кумдук, алевролит, акиташ теги жана аларды жиреп чыккан алгачкы ордовиктин кварцтуу диорит тектери түзөт. Родониттүү тулкулар кварцтуу диорит менен карбонаттуу тектердин кошулган жериндеги скарн зонасында кездешет. Алар анчалык чон эмес аянтты ээлеп, узундугу 8–10 мге чейинки тилкени түзөт. Родонит кызгылтым, мала кызыл түстө. Оңой кесилип жакшы сайкалданат. Күзгүдөй жалтырап, көркөм кооздукту берет. Майда кооз буюмдарды жасаса болот.

 Колдонулган адабияттар 
 Кыргызстандын кен байлыгы: Энциклопедиялык окуу куралы/Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору. Бишкек – 2004, ISBN 9967-14-009-7
Категория: Кыргызстандын кен байлыктары
Мурдаш сымап кени

Мурдаш сымап кени Ош облусунун Алай районунда, Гүлчө кыштагынын түндүк тарабында, Алай кырка тоосунун чыгыш бөл үгүндө жайгашкан. Кен 1956-ж. табылган. Кен аймагын Таш-Көмүр мезгилинде пайда болгон түрдүү түстөгү акиташ теги, сланец жана эффузия тоотектери түзөт. Кен акиташ теги менен сланец тоотектеринин контактысындагы майда тектоникалык жаракалар менен кальциттешкен жана талкаланган зоналарда жатат. Алардын узундугу 260 м, туурасы 30–40 мге жетет. Руда негизинен чачыранды сепкил, линза, уяча жана тарамча сымал. Негизги минералы – киноварь; кен герцин бүктөлүүсүндөгү металлогениялык доордо гидротерм жолу менен пайда болгон.

 Колдонулган адабияттар 
 Кыргызстандын кен байлыгы: Энциклопедиялык окуу куралы/Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору. Бишкек – 2004, ISBN 9967-14-009-7
Категория: Кыргызстандын кен байлыктары
Мырзаке чопо кени

Мырзаке чопо кени Ош облусунун Өзгөн районда, Өзгөн шаарынан 10 км түштүк-чыгышта, Мырзаке кыштагынын түштүк четинде, деңиз деңгээлинен 1128–1160 м бийиктикте. 1958-ж. "Средазгеолнеруд" трести, 1969–71-ж. Түштүк Кыргыз геол. экспедициясы чалгындаган. Кен аймагында антропоген мезгилинде пайда болгон борпоң чөкмө тектер кеңири таралган. Кумайлуу чопо катмары Өзгөн суусунун жээгиндеги 3-тектирде тилкени түзүп жатат. Үстүн шагылдуу кой таштар жаап калган. Кумайлуу чопонун өңү сары, агыш боз, тыгыз, айрым жерлери көзөнөкчөлүү. Катмардын калыңдыгы 6–55 м. Гранулометриялык курамы 0,05 ммден майда фракциялар 87,7%, кум 11,4%, 3 ммден кесектери 0,26%. Химиялык-технологиялык касиети боюнча кумайлуу чоподон “75” жана “100” маркасындагы кирпичти, “500” маркасындагы аглопоритти алууга болот. Запасы А категориясы боюнча 865 миң м3, В – 2779 миң м2 С1 – 3121 миң м3, А+В+С1–6765 миң м3, С2– 540 миң м3. 1996-жылга карата калган запасы: А – 865 миң м3, В – 2700 миң м3, С1 – 3121 миң м3, А+В+С1 – 6686 миң м3, С2– 540 миң м3.

 Колдонулган адабияттар 
 Кыргызстандын кен байлыгы: Энциклопедиялык окуу куралы/Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору. Бишкек – 2004, ISBN 9967-14-009-7
Категория: Кыргызстандын кен байлыктары
Надыр пикрит кооз ташы кени

Надыр пикрит кооз ташы кени Баткен облусунун Кадамжай районунда. Айдаркен шаарчасынан 26 км түштүк-чыгыш тарапта, Алай кырка тоосунун түндүк этегинде. 1968-ж. геол. чалгындоо жумуштары жүргүзүлгөн. Кен аймагында байыркы эффузия жана палеозойдун метаморфизмделген тоотектери кездешет. Кооз таш–пикрит тоотеги «надыр силли» деп аталган эффузия массивинин астынкы бөлүгүндө катмар түрүндө түндүктү карай 80° бурч менен жатат. Кен үч участкага бөлүнүп, аларда катмардын узундугу 800 мге чейин, калыңдыгы 150–200 м. Өңү капкара, ири кристаллдуу, жүк көтөрүмдүүлүгү, суукка чыдамдуулугу жогору. Блокторго жакшы ажырайт. Пикрит өзгөрүлүп, серпентиндешкен. Натыйжада каралжын минералдары көгүш жашыл түстө кубулжуп турат. Кендеги таштан кооздоп каптоочу такталарды алса болот. Болжол запасы 3 млн м2.

 Колдонулган адабияттар 
 Кыргызстандын кен байлыгы: Энциклопедиялык окуу куралы/Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору. Бишкек – 2004, ISBN 9967-14-009-7
Категория: Кыргызстандын кен байлыктары
Найман чопо кени

Найман чопо кени Жалал-Абад облусунун Ноокен районунда, Улуу-Тоо руднигинин түштүгүндө. 1989-ж. Түштүк Кыргыз геол. экспедициясы чалгындаган. Кендин аймагы калыңдыгы 2–15 м болгон, саргыч түстөгү кумайлуу чопо катмарынан түзүлгөн. Кумайлуу чоподон "100" маркадагы кирпич алууга болот. Запасы В – категориясы боюнча 329 миң м3, С – 1016 миң м3, В+С1–345 миң м3.

 Колдонулган адабияттар 
 Кыргызстандын кен байлыгы: Энциклопедиялык окуу куралы/Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору. Бишкек – 2004, ISBN 9967-14-009-7
Категория: Кыргызстандын кен байлыктары
Нарын акиташ кени

Нарын акиташ кени Нарын районунда, Нарын шаарынан 3 км чыгыш тарапта, деңиз деңгээлинен 2170–2200 м бийиктикте. 1955-ж. "Средазгеолнеруд" трести чалгындаган. Кен төмөнкү Таш-Көмүр мезгилинин визе ярусунун акиташ тегинен түзүлгөн. Кендин түндүк-чыгыш жагында жаткан нык майда бүртүкчөлүү, массивдүү, каралжын-боз акиташ теги пайдалуу катмар болуп эсептелет. Акиташ аз магнезийлүү 1-сорттогу аки алууга жарамдуу. 1 кг акиден 2,4 л эринди чыгат. Запасы А+В+С1 категориясы боюнча 623 миң т.

 Колдонулган адабияттар 
 Кыргызстандын кен байлыгы: Энциклопедиялык окуу куралы/Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору. Бишкек – 2004, ISBN 9967-14-009-7
Категория: Кыргызстандын кен байлыктары
Нарын 1 акиташ кени

Нарын 1 акиташ кени Жалал-Абад облусунун Аксы районунда, Нарын д-нын боюнда, деңиз деңгээлинен 760–860 м бийиктикте. 1955-ж. геол. чалгындоо жүргүзүлгөн. Кен аймагын карбондун чөкмө тектери түзөт. Кен ортосун кумдук тоотеги бөлүп турган эки катмардан турат; астынкы катмардын калыңдыгы 60–80 м, үстүнкүсүнүкү – 45–65 м. Акиташ тегинин өңү агыш, бозомук, саргыч темгилдүү. Арасында доломиттешкен түрлөрү бар. Курамында СаСО5 – 95%ке чейин. Физикалык-химиялык касиети боюнча суу сиңиримдүүлүгү 0,15–0,32%, нымдануу коэффициенти 0,21–0,85, көлөмдүк салмагы 2,6 – 2,7. Акилөөчү акиташ, портланд-цемент, кальций карбидин алууга, курулуш ташы катары пайдаланууга жарактуу. Запасы С1 категориясы боюнча 2755 миң т, С2 – 3,2 млн т.

 Колдонулган адабияттар 
 Кыргызстандын кен байлыгы: Энциклопедиялык окуу куралы/Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору. Бишкек – 2004, ISBN 9967-14-009-7
Категория: Кыргызстандын кен байлыктары
Нарын 2 акиташ кени

Нарын 2 акиташ кени Жалал-Абад облусунун Аксы районунда, Таш-Көмүр шаарынан 5,5 км түндүктө, Фергана тоо тизмегинин түштүк этегинде. 1954-ж. геол. чалгындоо жүргүзүлгөн. Кен аймагын карбондун кумдук, сланец, алевролит, конгломерат жана акиташ тектери түзөт. Акиташ катмарынын калыңдыгы 80 м, өңү агыш боз, бозомук, массивдүү. СаО – 54,45%, МgО – 0,58%, ж. б. – 42,14%. Эзилбеген калдык 1,22%. Суукка чыдамдуулугу 620. Баланстык запасы В+С1 категориясы боюнча 123,5 миң м3. Портланд цементи менен курулуш акисин алууга жарамдуу.

 Колдонулган адабияттар 
 Кыргызстандын кен байлыгы: Энциклопедиялык окуу куралы/Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору. Бишкек – 2004, ISBN 9967-14-009-7
Категория: Кыргызстандын кен байлыктары
Нарын кум-шагыл кени

Нарын кум-шагыл кени Нарын районунда, Нарын шаарынан 30 км түштүк-батышта, Достук кыштагынан 1 км батышта, деңиз деңгээлинен 1999–2003 м бийиктикте. 1984-ж. чалгындаган. Кен аймагы соңку төртүнчүлүк мезгилде пайда болгон койташ - шагыл-кум аллювий катмарынан түзүлүп, Ат-Башы суусунун Нарын дарыясына куйган жердеги тектирчесинде созулуп жатат. Пайдалуу катмардын калыңдыгы 4,0 мден 6,5 мге чейин өзгөрүп, калыңдыгы 0,5–2,5 м болгон кумайлуу чопо менен жабылып турат. Орточо гранулометриялык курамы: 700 –70 мм – 29%, 70–5 мм – 53%, 5 мм майдасы – 18%. Шагылдарды талкалагандан, кумду жуугандан кийин кум-шагыл кошулмасы "300" маркадагы бетонду, асфальт бетонун, жол курууга пайдаланууга жарамдуу. Запасы В категориясы боюнча – 87 миң м3, С1– 301 миң м3, В+С1– 388 миң м3. 1997-жылга карата баланстагы запасы: В – 7 миң м3, С1 – 301 миң м3, В+С1 – 308 миң м3.

 Колдонулган адабияттар 
 Кыргызстандын кен байлыгы: Энциклопедиялык окуу куралы/Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору. Бишкек – 2004, ISBN 9967-14-009-7
Категория: Кыргызстандын кен байлыктары
Нарын чопо кени

Нарын чопо кени Нарын районунда, Нарын шаарынан 1,5 км түндүк тарапта, Нарын дарыясынын оң өйүзүндөгү 2-тектирде. 1939-ж. табылган. 1950-ж. геол. чалгындоо жумуштары жүргүзүлгөн. Кен аймагын антропогендин аллювий борпоң чөкмө тектери түзөт. Пайдалуу катмар чаң сымал, саргыч, боз, күрөң түстөгү чоподон турат. Катмардын орточо калыңдыгы 4,5–10 м, чет-жакасы 0,14–4,90 мге чейин жукарат. Арасында калыңдыгы 0,05–0,3 м келген кум жана шагыл кабатчалары кездешет. Жакшы нымдалат, ийилгичтиги жогору. Чопо химиялык-технологиялык касиети боюнча «100», «125» маркасындагы курулуш кирпичин даярдоого жарактуу. Запасы А+В категориясы боюнча 638 миң м3. Кенди карьерден казып алуу менен Нарын кирпич заводу пайдаланууда.

 Колдонулган адабияттар 
 Кыргызстандын кен байлыгы: Энциклопедиялык окуу куралы/Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору. Бишкек – 2004, ISBN 9967-14-009-7
Категория: Кыргызстандын кен байлыктары
Ничке кум кени

Ничке кум кени Жалал-Абад облусунун Токтогул районунда, Токтогул шаарчасынан 9 км батышта, Ничке суусунун боюнда, деңиз деңгээлинен 1020 м бийиктикте. 1971-ж. Түштүк Кыргыз геологиялык экспедициясы тарабынан геол. чалгындоо жүргүзүлүп, запасы эсептелген. Кен аймагында неоген–төртүнчүлүк мезгилинин борпоң чөкмө тектери жатат. Кум узундугу 1,5 км, калыңдыгы 10 мге чейинки катмарды түзөт. Ири бүртүкчөлүү (0,6 ммден кесек бөлүкчөлөрү басымдуу), негизинен кварц, талаа шпатынан турат. Арасында 10%ке чейин майда шагыл кездешет. Чаң 6%, слюда 2,6%ке чейин, органикалык кошунду жок. Көлөмдүк массасы 1,53–1,59 г/м3. Технологиялык касиети боюнча кумду "200" маркадагы бетонго жана курулуш ылайына пайдаланса болот. Бирок, адегенде кумду жууп, иргеп алуу сунуш кылынат. Запасы А+В категориясы боюнча 1093 миң м3, С1– 1484 миң м3.

 Колдонулган адабияттар 
 Кыргызстандын кен байлыгы: Энциклопедиялык окуу куралы/Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору. Бишкек – 2004, ISBN 9967-14-009-7
Категория: Кыргызстандын кен байлыктары
Новый флюорит кени,

Новый флюорит кени, Айдаркен флюорит кени Баткен облусунун Кадамжай районунда. Айдаркен руднигинин аймагында, Алай кырка тоосунун түндүк этегинде, деңиз деңгээлинен 1900–2200 м бийиктикте. Түштүк Кыргыз геол. экспедициясы чалгындоо иштерин жүргүзүп, 1971- жана 1986-ж. запасын бекиткен. Кен аймагын силур, девон, карбон мезгилиндеринин кумдук, акиташ, конгломерат тектери түзөт. Кен киноварь, антимонит жана флюорит менен минералдашкан жаспероид жана жаспероиддүү брекчия кабаттарына топтолгон. Флюорит майда тарам, чогунду жана ар кандай формадагы линза, уя сымал жатат. Өңү, көгүш кызгылтым, сыя көк түстө, тунук. Орточо өлчөмү 12,9%. Флюориттин запасы С1 категориясы боюнча – 578 миң т, С2–358 миң т. 1997-жылга карата баланстагы запасы С1 – 313 миң т, С2–320 миң т.

 Колдонулган адабияттар 
 Кыргызстандын кен байлыгы: Энциклопедиялык окуу куралы/Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору. Бишкек – 2004, ISBN 9967-14-009-7
Категория: Кыргызстандын кен байлыктары
Новороссийка мрамор кени

Новороссийка мрамор кени Чүй облусунун Кемин районунда, Шабдан кыштагынан 2,5 км батышта, деңиз деңгээлинен 1550–1620 м бийиктикте. 1969–70-ж. Түндүк Кыргыз геол. экспедициясы чалгындаган. Кен аймагын ортоңку протерозойдо пайда болгон метаморфизмделген сланец, амфиболит, мрамор жана мраморлошкон акиташ тектери түзөт. Мрамор катмарынын аянты 160х120 м. Мрамор эң жогорку кооздукта, серпентиниттелген эки түрдүү – кесек кристаллдуу боз-көк түстүү жана майда кристаллдуу ар түрдөгү жашыл өңгө боёлгон. Мрамордун физикалык-механикалык касиеттери: орточо тыгыздыгы 2,59–2,74 г/см3, көзөнөктүүлүгү 0,8–4,0%, суу сиңирүүсү 0,2–2,0%, жумшаруу коэффициенти 0,91–0,96, үстүнөн басылгандагы бектигинин чеги кургак абалда 66,5–93,9 МПа, сууга каныккан абалда – 61,4–87,7 МПа, жешилүүсү 2,1–2,5 г/см3, ийилгендеги бектиги 17,2 МПа, суукка чыдамдуулугу – 25 цикл. Мрамор каптама таш катары жана кооз буюмдарды жасоого жарайт. 0,8ден 2,7 м3ге чейинки көлөмдөгү блоктордун чыгышы 57,57%ти түзөт, 0,53 тен 0,77 чейинкиси 27,67%, 0,06дан 0,38 м3ге чейинкиси – 14,76%. Бир куб метр блоктон 25 мм калыңдыктагы даяр тактанын чыгышы – 19,01 м3. Мрамор жакшы сайкалданат. Запасы С1 категориясы боюнча – 41634 м3, С2 категориясы боюнча – 92618 м3, С1+ С2–34252 м3.

 Колдонулган адабияттар 
 Кыргызстандын кен байлыгы: Энциклопедиялык окуу куралы/Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору. Бишкек – 2004, ISBN 9967-14-009-7
Категория: Кыргызстандын кен байлыктары
Ноокат гипс кени

Ноокат гипс кени Ош облусунун Ноокат районунда, Ош шаарынан 29 км түштүк-батыш тарапта, Алай кырка тоосунун түндүк этегинде, деңиз деңгээлинен 1300–1700 м бийиктикте. 1957-ж. "Средазгеолнеруд" трести жана 1983–88-ж. Түштүк Кыргыз геол. экспедициясы чалгындаган. Кен аймагын палеоген мезгилинде пайда болгон чөкмө тектер түзөт. Гипс бири биринен акиташ теги менен бөлүнгөн эки-үч катмардан турат. Чыгыш жагында калыңдыгы 24 м жана 20–25 м болгон эки кабат изилденген. Батыш жагында калыңдыгы 16,14 м, 4,60 м жана 3,72 м болгон үч кабат кездешет. Технологиялык касиети боюнча 1-сорттогу курулуш гипсине кирет. Кыртышты гипстендирүүгө жана цемент өндүрүшүндө колдонулат. Баланстык запасы А+В+С1 категориясы боюнча 16566 миң т.

 Колдонулган адабияттар 
 Кыргызстандын кен байлыгы: Энциклопедиялык окуу куралы/Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору. Бишкек – 2004, ISBN 9967-14-009-7
Категория: Кыргызстандын кен байлыктары
Ноокат чопо кени

Ноокат чопо кени Ош облусунун Ноокат районда, Эски Ноокаттан 10–15 км түндүк-чыгыш тарапта, Алай кырка тоосунун түндүк этегинде, деңиз деңгээлинен 1383–1574 м бийиктикте. 1971-ж. Түштүк Кыргыз геол. экспедициясы геол. чалгындоо жүргүзүп, запасы эсептелген. Кен аймагын бор мезгилинде пайда болгон чөкмө тектер түзөт. Пайдалуу катмар монтмориллонит курамындагы чоподон турат. Алардын арасында катмарча жана линза (калыңдыгы 0,1–11,3 м) түрүндөгү үлүлдүү – акиташ теги кезигет. Чопо катмарынын калыңдыгы 65–82 м. Чопо нык, чоюлгуч, бир аз гипстелген. Чопо ийилгич кошумчасы катарында кирпич жасоодо, керамзит өндүрүүгө жарамдуу. Чопого 50% шамот (отко чыдамдуу чопо же каолин) кошсо керамикалык плиталарды даярдоого болот. Запасы В категориясы боюнча 2401 миң м3, С1 – 4705 миң м3; В+С1 – 7106 миң м3, С2– 3852 миң м3.

 Колдонулган адабияттар 
 Кыргызстандын кен байлыгы: Энциклопедиялык окуу куралы/Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору. Бишкек – 2004, ISBN 9967-14-009-7
Категория: Кыргызстандын кен байлыктары
Обо-Бел гипс кени

Обо-Бел гипс кени Нарын районунда, Нарын шаарынан 20 км түштүк тарапта, Аламышык тоосунун түштүк этегинде. 1957–59-ж. изилденген. Кен аймагын палеоген-неогендин чөкмө тектери түзөт. Гипс катмары неогендин чопо катмарынын арасында жатат. Мында гипстин эки катмары бар. Астынкы катмар мала кызгылт гипстен туруп, калыңдыгы 5–12 м, узундугу 1 кмдей. Үстүнкү катмар кызгылтым ак гипстен түзүлүп, калыңдыгы 3,5–6,5 м. Узундугу 1,5 кмге созулат. Бул гипстер жакшы сайкалданат. Арасында кызгылтым селениттин жука катмарчасы учурайт. Запасы С2 категориясы боюнча 540 мин т. Көркөм-кооз буюмдарды жасоого сырье катары колдонсо болот. Бекемдиги жагынан курулуш гипс катары колдонууга жараксыз. Кыртышты гипстендирүүдө, цемент өндүрүүгө колдонсо болот.

 Колдонулган адабияттар 
 Кыргызстандын кен байлыгы: Энциклопедиялык окуу куралы/Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору. Бишкек – 2004, ISBN 9967-14-009-7
Категория: Кыргызстандын кен байлыктары
Окторкой чымкөң кени

Окторкой чымкөң кени Нарын облусунун Жумгал районунда, Окторкой суусунун ортоңку агымында, Чыгыш жана Батыш Окторкой сууларынын боюнда, деңиз деңгээлинен 2500 м бийиктикте. Кендин аянты 20 миң м2. Мында чымкөңдүн бир нече катмарчасы бар, алардын калыңдыгы 0,63 мден 1,5 мге чейин өзгөрөт. Чымкөң начар жана чириши орточо, кочкул күрөң түстө. Күйгөндөгү жылуулугу 2553–3691 каллория. Чымкөңдү жер семирткичтин аралашмасы катары колдонууга болот. Запасы С1 категориясы боюнча 229,5 миң м3.

 Колдонулган адабияттар 
 Кыргызстандын кен байлыгы: Энциклопедиялык окуу куралы/Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору. Бишкек – 2004, ISBN 9967-14-009-7
Категория: Кыргызстандын кен байлыктары
Ордошах гипс кени

Ордошах гипс кени Баткен облусунун Кадамжай районунда, Үч-Коргон кыштагынан 6 км түштүк-чыгышта, деңиз деңгээлинен 1200–1300 м бийиктикте. Алай кырка тоосунун түндүк этегинде, 1953–54-ж. "Средазгеолнеруд" трести тарабынан геол. чалгындоо жумуштары жүргүзүлүп, запасы эсептелген. Кен аймагында мезозой жана кайнозой замандарында пайда болгон чөкмө тектер кеңири таралган. Гипс бор мезгилинин үстүнкү катмарындагы чопо тоотектеринин арасында эки горизонтту түзүп жатат. Алардын калыңдыгы 4,9 жана 6 м; 93,6% гипстен, 5%ке чейин ангидриттен турат. Гипс ак, тыгыз массивдүү, көмүскө кристаллданган. Технологиялык касиети боюнча 1-сорттогу курулуш жана калып гипсин алууга болот, ошондой эле айыл чарбасында – кыртышты гипстендирүүгө жана цемент өндүрүшүндө пайдаланса болот. Бирок, адегенде жанчып майдалоо жана ысытуу керек. Запасы А+В+С1 категориясы боюнча 1133 миң т. 1966-жылга карата калган запасы А+В+С1 категориясы боюнча 1111 миң т.

 Колдонулган адабияттар 
 Кыргызстандын кен байлыгы: Энциклопедиялык окуу куралы/Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору. Бишкек – 2004, ISBN 9967-14-009-7
Категория: Кыргызстандын кен байлыктары
Орловка чопо кени

Орловка чопо кени Чүй облусунун Кемин районунда, Орловка шаарчасынан 5 км түштүктө, деңиз деңгээлинен 1500 м бийиктикте. 1991-ж. Түндүк Кыргыз геол. экспедициясы чалгындаган. Кендин аянты ортоңку-жогорку төртүнчүлүк мезгилинде пайда болгон, калыңдыгы 20–50 м болгон кумайлуу чопо катмарынан түзүлгөн. Кумайлуу чопо "100", "125" маркасындагы кирпичти өндүрүүгө жарамдуу. Запасы А категориясы боюнча 144 миң м3, В – 547 миң м3, С1–1255 миң м3, А+В+С1 1946 миң м3. Кен иштетилбейт.

 Колдонулган адабияттар 
 Кыргызстандын кен байлыгы: Энциклопедиялык окуу куралы/Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору. Бишкек – 2004, ISBN 9967-14-009-7
Категория: Кыргызстандын кен байлыктары
Орок чопо кени

Орок чопо кени Баш Кара-Суу участогу Чүй облусунун Аламүдүн районунда, Бишкек шаарынан 16 км түштүк-батыш тарапта, Орок кыштагынан 500 м түштүк-чыгышта, деңиз деңгээлинен 1040–1170 м бийиктикте. Кенди "Средазгеолнеруд" трести ачкан (1954). Кыргыз ССР геол. башкармасы, Курулуш материалдарын өңдүрүү министрлиги тарабынан чалгындоо жумуштары жүргүзүлүп, запасы эсептелген (1970–76). Кен антропоген мезгилинде пайда болгон түрдүү түстөгү (саргыч, боз, күрөң) кумайлуу чоподон турат. Кумайлуу чопо катмарынын калыңдыгы 4,0–24,7 м. Арасында гипс, карбонаттардын майда тарамчалары кездешет. Курамы боюнча кумайлуу чопо "100" маркасындагы кирпич даярдоого жарамдуу, черепицага жараксыз. Запасы 8319 миң м3. 1996-жылга карата калган запасы А+В+С1 категориясы боюнча – 4302 миң м3. 1965-жылдан Новопавловка кирпич заводу казып, пайдаланат.

 Колдонулган адабияттар 
 Кыргызстандын кен байлыгы: Энциклопедиялык окуу куралы/Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору. Бишкек – 2004, ISBN 9967-14-009-7
Категория: Кыргызстандын кен байлыктары
Ормазан көмүр кени

Ормазан көмүр кени, Чукур көмүр кени, Баткен районунда , Алай кырка тоосунун түндүк капталында, Чукур өрөөнү менен Ормазан суусунун ортосунда. Кен 1903-ж. белгилүү. 1965–67- жана 1988-ж. издөө иштери жүргүзүлгөн. Көмүрлүү юра катмарында 9 кабат бөлүнгөн. Көмүр кабаттарынын калыңдыгы 0,5 мден 13,2 мге чейин өзгөрөт. Көмүрдүн жер үстүнө жакын талкаланган бөлүгү изилденген. Көмүрдүн күлдүүлүгү 8,6%тен 34,54%ке чейин өзгөрүп, орточосу 23,11% түзөт. Күйүү жылуулугу 5050 ккал/кг 6376 ккал/кг (21,14 – 26,69 МДж/кг). Көмүрдүн болжол ресурсу 62 млн т.

 Колдонулган адабияттар 
 Кыргызстандын кен байлыгы: Энциклопедиялык окуу куралы/Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору. Бишкек – 2004, ISBN 9967-14-009-7
Категория: Кыргызстандын кен байлыктары