Zhantas/Cleaned-Kyrgyz_Wikipedia huggingface dataset:
Исмаилдик

Исмаилдик – 8-кылымдын 2-жарымында араб халифатында пайда болгон жана мусулманчылыкта кеңири тараган шиит сектасынын жактоочулары. Алар тууралуу туура маалыматтар 9-кылымдын аягынан тартып гана сакталып калган. Сектанын аталышы Исмаилдин аты менен тыгыз байланыштуу. Сунниттик халифке каршы чечкиндүү күрөш жүргүзгөн шииттердин өтө активдүү тобунун таасири астында Исмаил жетинчи жана акыркы имам болуп таанылган. Исмаилиттердин окуусу неоплатонизм менен буддизмдин таасири астында калыптанган диний-философиялык системаны элестетет. Бул системага ылайык эч кандай атрибуттарга ээ эмес жана ошол себептен адам акылы менен түшүнүү мүмкүн болбогон Алла кудайы дүйнөлүк акылды жараткан. Дүйнөлүк акыл дүйнөлүк жанды жаратып, дүйнөлүк жандын касиеттери болуп жашоо жана кыймыл эсептелишет. Ушул касиеттерине таянуу менен дүйнөлүк жан материяны көзгө көрүнгөн жана сезимдерге берилген дүйнөнү пайда кылган. Бирок, материя инерттүү жана дүйнөлүк акылдагы идеяларды чагылдырган ар кандай формаларды кабыл алууга жөндөмдүү. Дүйнөлүк акыл аян түрүндө пайгамбарлар деп аталган өзгөчө адамдарга берилет. Алар кудайдын акылын адамдарга эч бурмалабастан жеткирүүгө милдеттүү. Алардын жолун улоочулар имамдар деп аталышат. Исмаилиттер Адам, Ибрагим (Авраам), Нук (Ной), Муса (Моисей), Иса (Иисус Христос), Мухаммед жана Исмаил өңдүү 7 пайгамбарды жана алардын жолун жолдогон 7 имамды таанышат. Ар бир пайгамбар белгилүү бир тарыхый доорго жана аларга ылайык келген кудай аянынын стадиясына туура келишет. Исмаилиттердин окуусу 909-жылы Туниске бийлик орноткон, кийин 972–1171-жылдары Египетти башкарган фатимиддик халифтердин официалдуу идеологиясы болгон. 11-кылымдын аягында исмаилиттер сектасында бөлүнүп-жарынуучулук жүрүп, неоисмаилизм жаралган. Бул окуу өз имамын кудайга айланткан ассасиндер сектасынын идеологиясы болуп эсептелген. Кийинки кездерде исмаилизмдеги өтө таасирдүү жана кеңири жайылтылган багыт «тирүү кудай» Ага-хан тарабынан башкарылган.

 Колдонулган адабияттар 
Философия: энциклопедиялык окуу куралы/Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору.-Б.: 2004,

Категория:Философия
Социалдык санкция

Социалдык санкция, социалдык таасир этүү чаралары – айрым социалдык топтордун (коом, эмгек жамааты, коомдук уюмдар, компаниялар, ж. б.) социалдык жактан карманган чен-өлчөм, баалуулуктардан четтеген оң же терс жүрүм-турумдарга жасаган мамилеси.

Социалдык санкция сыйлоо же жазалоо түрүндө болуп, жеке адамдын жалпы ишке катышуусуна түрткү берет да, иш-аракетти үзгүлтүксүз жүргүзүүгө, жамааттын ынтымагын камсыз кылууга өбөлгө түзөт. Рим укугунда «санкция» термини юридикалык тартип бузгандыгы үчүн берилүүчү жазаны билдирген. Жеке адамга колдонулуучу чаралары жагынан Социалдык санкциянын күч колдонуу (уруп-согуу, эркинен ажыратуу, өлүм жазасы), экономикалык (сыйлоо, айып салуу, мүлкүнөн ажыратуу), символдук (сүйүү белгиси, урматтоо же жек көрүү, баалоо) түрлөрү кездешет. 

Социалдык санкциянын туура эмес жүрүм-турумга тыюу салуучу «терс» түрү жана жакшы жакка багыт берүүчү «оң» таасирлери көп тараган. Социалдык санкция мурда белгиленген чен-өлчөмдөр (устав, мыйзам, жобо) аркылуу, атайын өкүлдөр аркылуу жүргүзүлсө, анда ал формалдык же «белгиленген тартип боюнча» деп аталат. Социалдык санкция туура эмес колдонулса, тескери натыйжа бериши мүмкүн. Бул же тигил Социалдык санкциянын пайда болушу же натыйжалуулугу конкреттүү тарыхый шартка байланыштуу жана ал ордуна, мезгилге ылайык чечилиши зарыл.

 Колдонулган адабияттар 
 Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору. Философия (энциклопедиялык окуу куралы).-Б.: 2004, ISBN 9967-14-020-8
Категория:Социология
Ишендирүү

Ишендирүү (Внушение) – окууга жана башка коомдук пайдалуу иштерге үйрөтүү жана терс жүрүм-турумдан сактоо максатында жүргүзүлүүчү тарбия ыкмасы. Ишендирүү балдарга, чоңдорго, иш аракетине аң сезимдүү кароого, алардын коомдук маанисин туура түшүнүүгө жардам берет. Ишендирүү түшүндүрүү аркылуу жүргүзүлөт, бирок угуучу түшүндүрүүнүн далилдерине ынангандай болушу зарыл. Ишендирүү белгилүү шарттарда башка педагогикалык тарбия берүү ыкмалары менен туура айкалыштырып колдоно билгенде гана таасирдүү болот.

Ишендирүү (Медицина) — дарылоо максатында врачтын бир же бир нече ноокаска көрсөткөн психикалык таасири. Ишендирүү психотерапиянын бир түрү болуп саналат, башкача айтканда психологиялык ыкманын жардамы менен сакайтуу максатын көздөйт. Бул ыкманы колдонуу үчүн ноокастын өзгөчөлүгүн, мүнөзүн, дартын жакшы билүү зарыл. Адамдардын ишеними ар башка, дарылоо алардын жогорку нерв системасынын өзгөчөлүгүнө да байланыштуу. Айрыкча эмоциялык жактан туруксуз, ишенчээк алсыз, өтө чарчап-чаалыккан адамдар тез ишенет. Ишендирүү ноокастын каалоосуна, даярдыгына жана врачтын мамилесине жараша да болот.

Ишендирүү түздөн-түз (сөздүн таасири менен) жана кыйыр (кандайдыр бир дары, процедура жана башкалардын пайдалуулугуна ишендирүү) болуп бөлүнөт. # адам ойгоо турганда жана гипноздук уйку убагында жүргүзүлөт. Гипноз — ишендирип уктатуу. Уктатуу үчүн тынчтандыруучу ыкма (жарыкты бүлбүлдөтүү, жеңил сылоо жана башка) колдонулат, ал ноокас үчүн атайын тандалып алынган сөздөр менен коштолуп туруу керек. Бара-бара адам талыкшып уктап калат. Буйрук берүү менен, мисалы, «Уктаңыз» деп айтып уктатууга да болот. Гипноз өткөрүлүүчү кабинеттин ыңгайлуу шарты: бөлмөнү караңгылоо, ыңгайлуу мебель, бейпилдик жана башка чоң мааниге ээ.

Гипноздоонун узактыгы ар кандай: 
 жеңил гипноз — адам үргүлөйт, көшүлөт, чыкый салмактанып, булчуңдар бошойт. Бул стадияда ноокас жанындагылар менен байланышын үзбөйт жана сөз таасирине азгырылбайт;
 орто гипноз — жаны жер тартып уйкусу келет, уйку-соонун ортосунда бардыгын угуп жатат, бирок жооп бере албайт. Таасирге багынат да, кыймыл-аракети токтойт; 
 терең гипноз — терең уйкуга кетип, айланасындагыларды укпай калат, ойгонгондон кийин эчтеме эстей албайт. Гипноз невроз оорулууларды, аракечтерди, баңгилерди дарылоодо жана ички органдарды, нервди жөнгө салууда колдонулат.

 Колдонулган адабияттар 
Философия: энциклопедиялык окуу куралы/Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору.-Б.: 2004,
 Кыргыз Совет Энциклопедиясынын Башкы редакциясы. «Ден соолук» Медициналык энциклопедия. - Ф.:1991, ISBN 5-89750-008-8

Категория:Философия
Категория:Оорулар
Категория:Ден соолук
Категория:Медицина
Социалдык стереотип

Социалдык стереотип – социалдык объект жөнүндө элестетүү же болбосо схемалаштырган стандарттуу элес. Эмоциалуу болгон жогорку туруктуулукка ээ болуу. 

Социалдык стереотип терминин социалдык психологияга жана социологияга У. Липман (1922) кийирген. Коомдук ойду билбей эле бир ойго келип элестетүүнү белгилөө үчүн колдонгон. Стереотиптештирүүнүн объект сапат катары социалдык кубулуштар болуп эсептелинет. 

 Колдонулган адабияттар 
 Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору. Философия (энциклопедиялык окуу куралы).-Б.: 2004, ISBN 9967-14-020-8
Категория:Социология
Студентчилик

Студентчилик (орус. студенчество) – жогорку окуу жайлардын окуучулары. 

Студентчилик термин студенттердин коомдук-демографиялык, социалдык-профессионалдык топ катары белгилейт жана аныкталган коомдук абалы, ролу, статусу, социализациянын өзгөчө фазасы. Студентчилик 12-кылымда Европада биринчи университеттер менен бирге өзгөчө топ катары пайда болгон. Орто кылымда Студентчилик социалдык жана составы жагынан бир түрдүү болгон эмес. Студентчилик коомдо зор маанилүү, өзгөчө, билимдүү жаштар отряды жогорку коомдук активдүүлүгү Студентчилик билим алуудан тышкары эмгекте коомдук-саясий турмушта активдүү катышат.

 Дагы кара 
 Студент

 Колдонулган адабияттар 
 Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору. Философия (энциклопедиялык окуу куралы).-Б.: 2004, ISBN 9967-14-020-8
Категория:Билим
Тайлор Эдуард Барнет

250 px|right|thumb|Тайлор Эдуард Барнет
Тайлор Эдуард Барнет (1832–1917) – антрополог англиялык алгачкы эволюционизмдин лидери. Тайлорду көбүнчө биринчи профессионал антрополог деп эсептешет. Ал атайын адистик билим алган эмес, өз алдынча эле байыркы тилдерди, тарыхый жана этнографиялык адабияттарды окуп изилдеген. 1861–1881-жылдарда бир катар эмгектерин басып чыгарган, анын ичинен 1871-жылы чыгарган «адепки маданият» аталган монографиясы аны дүйнөгө таанытат. Эволюционизм теориясынын негизин түзгөн базалык идеяларды айткан. Ал боюнча адам маданиятынын тарыхы жаратылыш эволюциясынын ажырагыс бөлүгүн түзөт. Ошондуктан, адамзатты аныктоочу өнүгүүлөр, өзгөчө биологиялык өнүгүү, жаратылыш мыйзамдары менен көп окшош. Бардык маданий кубулуштар, анын ичинде материалдык объекттер, салттар, дин ишенимдери жаныбарлар, өсүмдүктөр сыяктуу эле түрлөр, феномендер. Маданият жөнөкөй түрдөн татаал түр болуп өнүгөт.

Бардык коомдор да өздөрүнүн тарыхында иреттүү үч стадияны:
- жапайылыкты,
 
-варварчылык-(Орой жана жапайы мүнөздүүлүк), 

-цивилизацияны басып өтөт. 
Адамзат бирдиктүү биологиялык түрдү элестетет дейт, маданияттын түрдүү баалуулуктарын да ар түрдүү элдер эволюциялык процесс боюнча өздөрү менен кошо түзгөн болуш керек. Маданияттын элементтери элдерин өз ара байланыштары жана өздөштүрүшүүлөрү аркылуу таркалган. Тайлордун илимий мурасында диндин келип чыгуусу жана өнүгүүсү өзгөчө орун ээлейт. Ал боюнча дин адамдардын ой сезиминин эволюциясы менен кошо келип чыккан жана өнүккөн.
Франсиско Суарес

thumb|upright|Франсиско Суарес.
Франсиско Суарес (1548–1617) – испаниялык теолог. 

Ал окуусунун түрүн өзгөрткөн кээ бир учурларда Дун Скот менен жакындаган. Маңыз жана жашоонун ортосундагы чыныгы өзгөчөлүктү танган. Суарес жеке ээлик башкы мамиледе деп эсептеген. “Индивидештирүү принцибин”, “болмуштуулуктун” касиетине дал келүүчүлүк мааниде караган. Протестанттык концепциянын полемикасында Суарес тагдырдуулукту кудайдын алдын ала көрүүсүнө акцент жасаган. Адамдын эркин тандоосун кудай шарттабайт, бирок тандай алышына алдын-ала жардамын адамга айтып (же айтпай) көрүп белгилейт. 

Суарес окуусу чиркөөнүн ырасмий чөйрөсүндө оппозицияны түзүү, бирок натыйжасында католиктердин арасында өзгөчө таркады. 

 Колдонулган адабияттар 
 Философия: энциклопедиялык окуу куралы/Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору.-Б.: 2004, ISBN 9967-14-020-8

Категория:Философтор‎
Категория:Христианчылык
Категория:1548-жыл
Категория:1617-жыл
Фашизм

Фашизм (– байлам, бирикме, уюм) – тоталитардык типтеги социалдык – саясий кыймылдар, идеологиялар жана мамлекеттик режимдер. Фашистик өлкөлөр демократияга ар дайым каршы болуп келишкен, анын ичинде коммунизмге прогрессивдик уюмдарга каршы багытталган. 
Биринчилерден болуп Италияда 1922-жылы Фашисттик түзүлүш орногон, андан соң 1933- Германияда орногон. Фашизм эл аралык реакциянын күчтүү куралы болгон. Германиядагы гитлердик фашизм (нацизм) Экинчи дүйнөлүк согушту жартакан. Фашисттердин идеологиясы-иррационализм, чектен чыккан шовинизм ж-а расизм, антигуманизм.

 Дагы окуңуз 
 Популизм

 Колдонулган адабияттар 
 Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору.Саясат таануу (энциклопедиялык окуу куралы).-Б.: 2004,ISBN 9967-14-11-9
Категория:Социология
Категория:Расизм
Сублимация

Сублимация (лат sublimatio – көтөрүңкү орун) – психологияда маданий чыгармачылыктын жана социалдык ишмердүүлүк психологиялык процесси, кайра түзүү кызыгуунун эффективдүү энергиясын оодаруу. 

Сублимация түшүнүгүн З. Фрейд 1900-ж. киргизген. Сублимация (либидо кызыгуунун) трансформациясынын бир түрү катары каралат, кысып чыгарууга карама-каршы. Сублимация социалдык психологияда социалдаштыруу процесси менен байланышат. Спорт психологиясында, балдар психологияда, чыгармачылык психологиясында Сублимация көйгөйүнө өзгөчө көңүл бурулат.

 Колдонулган адабияттар 
 Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору. Философия (энциклопедиялык окуу куралы).-Б.: 2004, ISBN 9967-14-020-8
Категория:Психология
Категория:Терминдер
Феномен

Феномен (гр. phairomenon – мүмкүн болгон) – 

1) өзгөчө башкаларга окшобогон факты, көрүнүш, кубулуш. 

2) таанып – билүүдө тажрыйба, сезим аркылуу берилген кубулушту туюндуруучу философиялык түшүнүк. 
Канттын философиясында феномен ноуменден айырмаланат. Кант феномен түшүнүгү аркылуу маңызды кубулуштан айырмалоого аракет жасаган.

 Колдонулган адабияттар 
 Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору.Социология (энциклопедиялык окуу куралы).-Б.: 2004,ISBN 9967-14-11-9
Категория:Социология
Тайлор Эдуард Бернетт

Эдуард Бернетт Тайлор
Edward Burnett Tylor
Edward Burnett Tylor.jpg
Дата рождения: 

2 октября 1832
Место рождения: 

Кэмбервилл, Лондон, Англия
Дата смерти: 

2 января 1917 (84 года)
Страна: 

Flag of England.svg Англия
Научная сфера: 

Антропология
Место работы: 

Оксфордский университет
Известен как: 

один из основателей этнографии и антропологии

Тайлор Эдуард Бернетт (1832–1917) – антрополог англиялык алгачкы эволюционизмдин лидери. Тайлорду көбүнчө биринчи профессионал антрополог деп эсептешет. Ал атайын адистик билим алган эмес, өз алдынча эле байыркы тилдерди, тарыхый жана этнографиялык адабияттарды окуп изилдеген. 1861–1881-жылдарда бир катар эмгектерин басып чыгарган, анын ичинен 1871-жылы чыгарган «адепки маданият» аталган монографиясы аны дүйнөгө таанытат. Эволюционизм теориясынын негизин түзгөн базалык идеяларды айткан. Ал боюнча адам маданиятынын тарыхы жаратылыш эволюциясынын ажырагыс бөлүгүн түзөт. Ошондуктан, адамзатты аныктоочу өнүгүүлөр, өзгөчө биологиялык өнүгүү, жаратылыш мыйзамдары менен көп окшош. Бардык маданий кубулуштар, анын ичинде материалдык объекттер, салттар, дин ишенимдери жаныбарлар, өсүмдүктөр сыяктуу эле түрлөр, феномендер. Маданият жөнөкөй түрдөн татаал түр болуп өнүгөт.

Бардык коомдор да өздөрүнүн тарыхында иреттүү үч стадияны:
- жапайылыкты,
 
-варварчылык-(Орой жана жапайы мүнөздүүлүк), 

-цивилизацияны басып өтөт. 
Адамзат бирдиктүү биологиялык түрдү элестетет дейт, маданияттын түрдүү баалуулуктарын да ар түрдүү элдер эволюциялык процесс боюнча өздөрү менен кошо түзгөн болуш керек. Маданияттын элементтери элдерин өз ара байланыштары жана өздөштүрүшүүлөрү аркылуу таркалган. Тайлордун илимий мурасында диндин келип чыгуусу жана өнүгүүсү өзгөчө орун ээлейт. Ал боюнча дин адамдардын ой сезиминин эволюциясы менен кошо келип чыккан жана өнүккөн.

 Колдонулган адабияттар 
Кыргыз адабияты: энциклопедиялык окуу куралы. Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, - Б.: 2004

Категория: Адабият теориясы
Категория: Маданият
Категория: Филология
Юлиан Флавий Клавдий

thumb|Ioulianou autokratoros ta sozomena, 1696
Юлиан Флавий Клавдий (331–363) – рим императору. 301-жылы император болуп алгандан кийин, «тактыдагы философ» атагына умтулуп, бутпарастык политеизмди кайра жандандырууга аракеттенген да, аны мамлекеттик дин деңгээлине көтөрүүгө далалат кылган. Христиан дининен бутпарастыкка өткөндүгү үчүн Отступник (өз ишениминен кайткан адам) аталган, анткени ачыктан-ачык өзүн бутпарастык диндин тарапкери катары жарыялаган. Бутпарастык храмдарды калыбына келтирген христиандарга каршы багытталган чыгармалардын (трактаттар, каттар, сүйлөнгөн сөздөр) автору. 

 Колдонулган адабияттар 
Философия: энциклопедиялык окуу куралы/Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору.-Б.: 2004,
Категория:Философия
Феноменолизм

Феноменолизм – таанып – билүү түздөн-түз объектиси катары кубулуштарды 
эсептеген философиялык окуу. 
Берклинин окуусуна, махимге мүнөздүү.

 Колдонулган адабияттар 
 Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору. Социология (энциклопедиялык окуу куралы).-Б.: 2004,ISBN 9967-14-11-9
Категория:Социология
Акцепт үйлөрү

Акцепт үйлөрү – айрым чет өлкөлөрдө тышкы сооданы кредиттөөгө адистешкен банк мекемелери. Негизги иштери: экспорттоочулардын траттаны же коммерциялык векселдерди акцептөө, депозит-ссуда аткарымдары, кеңеш берүү кызматтары, компаниялардын биригишинде жана бирин-бири сиңиришүү боюнча аткарымдарда ортомчулук кылуу.Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору,авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7 

 Шилтемелер 

Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Категория:Укук

Категория:Финансы
Категория:Банк иштери
Категория:Экономика
Акцептелген вексел

Акцептелген вексел – «Акцепттелди», «Кабыл алынды», «Төлөп берүүгө милдеттенем» деп жазылуу же жөн эле төлөп берүүчүнүн колу коюлуу менен жол-жоболоштурулуп, аны төлөөгө төлөп берүүчүнүн акцепти (трассаты) бар вексел. Төлөп берүүчү акцептант – белгиленген мөөнөттө төлөп берүүгө жоопкер башкы вексел карызкору болуп калат. Эгер өз маалында төлөнбөсө, вексел кармоочу акцептантка каршы доо коюуга акылуу.Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору,авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7 

 Шилтемелер 

Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Категория:Укук

Категория:Финансы
Категория:Банк иштери
Категория:Экономика
Акцептелген төлөм тапшырмасы

Акцептелген төлөм тапшырмасы – 
1) банк акцептине ээ, б. а., төлөөчүнүн эсебинде тийешелүү төлөм каражаттары барын бышыктаган тапшырма; 

2) акцептелген төлөм тапшырмасын төлөм документи катары пайдалануу менен банктын өзү жана ошол банктын кардарлары жүргүзгөн төлөмдөр.Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору,авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7 

 Шилтемелер 

Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Категория:Укук

Категория:Финансы
Категория:Банк иштери
Категория:Экономика
Категория:Бухгалтердик эсеп
Акцептелген тратта

Акцептелген тратта – өзү боюнча төлөө мөөнөтү жеткенче башка бирөөгө сатылбай турган баалуу кагаздардын бири. Банк тарабынан акцепттелген төлөм мөөнөтү бар вексел банктык баалуу кагаз катары каралат.Акцептелген тратта дээрлик эл аралык сооданы каржылоодо колдонулат, мисалы, чет өлкөлүк өндүрүүчүнүн өз өндүрүмдөрүн импорттоочуга сатуусу (экспорттоочуну же импорттоочуну кредиттөө таризи).Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору,авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7 

 Шилтемелер 

Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Категория:Укук

Категория:Финансы
Категория:Банк иштери
Категория:Экономика
Акцепттик кредит

Акцепттик кредит – эреже катары, экспорттоочулардын банктарга койгон которум векселдерин (траттаны ) акцептөө; тышкы сооданы банк тарабынан кредиттөө таризинин бири. Мында банк акцепт аткарымына өз каражаттарын чегербейт, бирок, мөөнөтү жеткенде которум вексели боюнча төлөп берүүгө милдеттенет (экспорттоочу шарттуу түрдө кредит берет).Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору,авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7 

 Шилтемелер 

Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Категория:Укук

Категория:Финансы
Категория:Банк иштери
Категория:Экономика
Акцессия

Акцессия (лат. аccessio – кошумчалоо, таандыктык).
1) бир нерсенин экинчисине юридикалык жактан таандыктыгы, ошондон улам ал тигил нерсесиз жаңы ээлик кылуучуга өтпөйт; 
2) менчиктин тамырлашуусу (көбүн эсе, кыймылсыз мүлктөргө мүнөздүү); 3) келишимге, же макулдашууга кошулуу.Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору,авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7 

 Шилтемелер 

Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Категория:Укук

Категория:Финансы
Категория:Банк иштери
Категория:Экономика
Акцессордук келишим

Акцессордук келишим – негизги келишимге кошумча болуп саналат жана юридикалык жактан ага багыныңкы болот. Милдеттенмени (негизги) камсыз кылат жана андан ажырым жашай албайт. Акцессордук келишим мыйзам талаптаган таризди сактоо менен, өзүнчө документ катары да, ошондой эле негизги келишимдин шарты катары да түзүлөт. Акцессордук келишим жана негизги келишимдин тараптары адатта дал келишет.Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору,авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7 

 Шилтемелер 

Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Категория:Укук

Категория:Финансы
Категория:Банк иштери
Категория:Экономика
Акционердик командитта

Акционердик командитта – кээ бир чет өлкөлөрдөгү акционердик коомдор менен коммандит шериктиктер белгилерин бириктирген компаниянын (шериктиктин) түрү. Катышуучулардын кээ бирлери – аманатчылар Акционердик командитта милдеттенмелери үчүн өздөрүнүн баардык мүлкү менен, ал эми башкалары өздөрүнүн салымдарынын өлчөмүндө жооп беришет.Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору,авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7 

 Шилтемелер 

Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Категория:Укук

Категория:Финансы
Категория:Банк иштери
Категория:Экономика
Талмудист

Талмудист – Талмуд – байыркы еврей сөзү, “талмудду”- талдап түшүндүрүүчү же анын жолун жолдоочу, сөз үйрөнүү, билүү дегенди билдирет. Ал иудаизмдин диндик-этикалык жана укуктук жоболорунун жыйнагы. Бул «мыйзам соту» оозеки б. з. ч. 4-кылымдан баштап пайда боло баштаган. Ал эми жазуу жүзүндө б.з.ч. 3–5-кылымдарында түзүлгөн. Талмудистте негизинен орто кылымдагы теологиялык көз караштар орун алган. Талмудист Менен Ветхий завет иудаизмдин булагы, негизи катарында мессианисттик мистика менен толтурулган, иудаизмдин кээ бир жоболорундагы еврей улуту «Кудай тандаган» деген идеяны да сионизм пайдаланат. 

 Колдонулган адабияттар 
Кыргыз адабияты: энциклопедиялык окуу куралы. Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, - Б.: 2004

Категория: Адабият теориясы
Категория: Маданият
Категория: Кыргыз адабияты
Физикалык идеализм

Физикалык идализм – В. И. Лениндин «Материализм жана эмпириокритицизм» деген китебине киргизилген жаңы физиканын жетишкендиктерине негизделген субъективдүү идеологиялык жетишкендик. 19–20-кылымдагы эски физикалык түшүнүктөрдүн кыйрашы (радиоактивдүүлүк) физикадагы кризис менен коштолгон. Азыркы учурдагы философия жаңы физиканын парадоксторун субъекттин өзгөчөлүгү аркылуу түшүндүрүүгө аракет кылат.
 Колдонулган адабияттар 
 Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору.Илим (энциклопедиялык окуу куралы).-Б.: 2004,ISBN 9967-14-11-9
Категория:Илим
Тандоонун аксиомасы

Тандоонун аксиомасы – көптүктөр теориясынын аксиомасы төмөнкүчө түзүлөт. Эгер тандоонун көптүгүнүн элементтери болуп кесилишпеген бош эмес С. көптүгү эсептелсе, анда С жана Т көптүгүнүн ар биринен жок дегенде бир элементтен турган бир көптүк бар болот. мисалы, К менен С. Укан бир кыйла кыскача аныктама беришет. Эгер кесилишпеген С. көптүгү (совокупность) бирикмеси берилсе, ар бир чогулган көптүктөн бирден элементти тандап алып Z көптүгүн түзсө болот. Азиялык жол менен өнүгүү байыркы адамдардын коомунун жана таптык коомдун тарабында узак эволюциясынын натыйжасында пайда болгон мамлекет тарабынан бириктирилген жер ээлөөчүлүк коомдун өзүнчө бир системасын элестетет. Бул коом, жалпы жер ээлөөчүлүк, коллективдик эмгек жана коомдун мүчөлөрүнүн арасындагы тыгыз байланыш сыяктуу алгачкы коммунисттик түзүлүштөрдү сактап калган. Азиялык өлкөлөрдүн коомдук экономикалык түзүлүш тереңдетилип берилген мүнөздөмөсү алгачкы жолу К. Маркс тарабынан 1853-жылы Ф. Энгельске жазган каттарында жана макалаларында берилген. К. Маркстын окуусу алгачкы общиналык коомдон баштап кул элөөчүлүк түзүлүшкө чейинки коомду бүткүл дүйнөлүк тарыхты курчап турган доордун негизги өнүгүүсүнүн кадамдарынын бири коомдук-экономикалык формациялары жөнүндө. Европалык колонизация жана капитализмдин жайылышы анын кулашына алып келди.

 Колдонулган адабияттар 
Кыргыз адабияты: энциклопедиялык окуу куралы. Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, - Б.: 2004

Категория: Адабият теориясы
Категория: Маданият
Категория: Кыргыз адабияты