Zhantas/Cleaned-Kyrgyz_Wikipedia huggingface dataset:
Улуттук коопсуздук органдары

Улуттук коопсуздук органдары - бул органдар мамлекетибиздин коопсуздугун чет өлкөлөрдүн чалгындоочуларынан, ошондой эле өлкөнүң ичиндеги мамлекетибиздин негизине зыянын тийгизе турган кылмыштардан сакташат. Улуттук коопсуздук органдарынын иши өтө жооптуу, аларга коюлган милдет ыйык деп айтса болот, ошондуктан ал органдарда өтө тандалган, билимдүү, өлкөсүн сүйгөн адистер иштешет.
 Колдонулган адабият 
 ISBN 5-7499-0134-3 Эсенканов К., Идинов А. Мамлекет жана укук негиздери. Бишкек, "Шам", 1999. 48 бб.
 
Категория: Укук
Категория:Билим берүү
Категория:Орган
Категория:Тумар-2011
Кыргыз театрындагы аялзат

Төкөлдөштүн төрт кызыthumb|center|200pxЖалпы маалыматАты- жөндөрү: Сайра Кийизбаева, Бакен Кыдыкеева, Даркүл Күйүкова Сабира Күмүшалиева Жашаган доору: ХХ- ХІ кылымТуулган жери: Төкөлдөш айылы Өлкө: КыргызстанНегизги ишмердүүлүгү: актрисалар 
Кыргыз театрындагы аялзат ...

 Төкөлдөштүн төрт кызы 
 Аты- жөндөрү Туулган жылы Эмгектери Наамдары Сайра Кийизбаева 7.11.1917-10.10.1988 «Алтын кыз» музыкалык драма, "Айчүрөк" операсы, «Чио-Чио-Сан» операсы СССРдин эл артисти(1958) Бакен Кыдыкеева 20. 09. 1920 — 01. 1994 "Тайгак кечүү", 1955 Салтанат,
1959 Токтогул, 1965 Биринчи мугалим, 1969 Коммисар, 1973 Көчөө, 1977 Коз кареги, 1978 Каныбек
фильми || СССРдин эл артисти, Токтогул атындагы премиянын лауреаты Даркүл Күйүкова 29.10.1921- 1977 Тасмалары: Биринчи мугалим, Ак кеме, Аталар өрөөнү, Аптап ж.б.Спектаклдери: Саманчынын жолу, Курманбек, Сарынжи, Тар капчыгай, Жаңыл СССРдин Эл артисти, Токтогул сыйлыгынын, СССРдин “Эл достугу” орденинин ээси Сабира Күмүшалиева 1997- 15.09.2007 «Караш-караш окуясы», 1968, «Отко таазим», 1972, «Ак кеме», 1975, «Ак куулар конгон айдың көл», 1973, «Фудзиямада кадыр түн», 1990 Кыргыз Республикасынын Баатыры, Кыргыз Республикасынын эл артисти (1964), СССРдин эл артисти

 Интернеттеги шилтемелер 
 http://www.barakelde.org/news:5929/
 http://www.azattyk.kg/content/Kyrgyzstan_Culture/2209832.html 
 http://akter.kulichki.com/new1/kydykeeva.html

Категория:Кыргыз театры‎
Категория:Төкөлдөштүн төрт кызы
Категория:тумар-2011
Сюжет

Сюжет (франц- предмет) – адабий чыгармадагы мүнөздөрдүн өсүшүн жана өз маанилерин ачып берүүчү конкреттүү окуялардын системасы. М.Горькийдин сөзү менен айтканда сюжет: “Байланыштар, карама-каршылыктар, симпатия, антипатиялар жана жалпысынан эле адамдардын өз ара мамилелерин – бул же тигил типтин, мүнөздүн түзүлүп, өнүгүш тарыхы...” Сюжет түзүү менен автор чыгарманын бүткүл материалдарын бириктирип, бүтүн картина түзөт. Жазуучу өзү билген окуяларды же ичинен токуп чыккан деталдарды сюжетте өз максатына ылайык пайдаланат.
Адабият
Ж.Шериев. А.Муратов. Адабият. Терминдердин түшүндүрмө сөздүгү/ Кыргыз энциклопедиясынын башкы редакциясы. –Бишкек, 2004. –ISBN 5-89750-084-3
Категория: Адабият
Категория:Терминдер
Кара-Кужур тоосу

Кара-Кужур тоосу – Тескей Ала-Тоонун түштүк-батыш тармагы. Белче жана Үкөк сууларынын (Кара-Кужурдун оң куймалары) ортосунда дого сымал 20кмге созулуп жатат.

Туурасы 5 км. Орточо бийиктиги 3800 м, эң бийик жери 4211 м (Корго чокусу). Тоонун кыры тик, аскалуу, түндүк-чыгышы мөңгүлүү. Түштүк капталы Кара-Кужур өрөөнүнө карай жантайыңкы жана батыш капталдары кыска, Белче суусуна тик түшөт. Жарым чөл жана кургак талаа (2500 мге чейин), бадал аралаш-кан шалбаалуу талаа (2500–3000 м), субальп жана альп шалбаалуу талаа (3000–3500 м), андан жогору нивалдык-гляциалдык ландшафттары мүнөздүү. Жайыт.

 Адабият 
 Кыргызстан географиясы / Мамлекеттик энциклопедия борбору. – Бишкек, 2004. - ISBN 9967-14-006-2.

 Интернеттеги шилтемелер 
 

Категория:Тоолор‎
Категория:Борбордук Азия
Категория:Тумар-2011
Кара-Каман тоосу

Кара-Каман тоосу — Ички Теңир-Тоодо. Жылуу-Cуу (чыгышында) жана Кара-Кужур (батышында) сууларынын аралыгында субкеңдик багытта жатат. Кара-Каман суусу аны экиге бөлөт.

Узундугу 56 км, туурасы 14 км, орточо бийиктиги 3860 м, эң бийик жери 4343м. Чардаксуу жана Каракаман сууларынын өрөөндөрүнөн салыштырмалуу бийиктиги 1000 м. Кара-Кужур тоосу горст-мегантиклиналдык түзүлүштө. Неогендин аягында, төртүнчүлүк мезгилдин башталышында көтөрүлгөн. Батыш Кара-Камандын капталдары симметриялуу, түндүк капталы тик, кыска (2,5 км), түштүгү жазы (3–15 км), Чыгыш Кара-Каман симметриялуу түзүлүштө. Тик капталдуу тепши сымал өрөөндөр арбын.
Байыркы тайпаң жондор 4000–4200 м, батышында 3600 м бийиктикте кездешет. Тепши сымал өрөөндөрдүн башы (түндүк капталы) мөңгүлүү. Кар чегинин бийиктиги 4000 м. бийиктен өтөт. Негизинен үстүнкү протерозойдун филлит, кумдук, алевролит, кварцтуу порфирит, соңку рифейдин гранит-диорит жана гранит тектеринен түзүлгөн.3000–3500 м бийикте кылканактуу-шыбактуу кургак талаа, 3500–3800 мде субальп шалбаалуу талаа, 3800 мден жогору альп шалбаасы, гляциалдык-нивалдык ландшафт алкактары мүнөздүү. Жайыт.

 Адабият 
 Кыргызстан географиясы / Мамлекеттик энциклопедия борбору. – Бишкек, 2004. - ISBN 9967-14-006-2.
 Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору. Кыргызстандын географиясы. ISBN 9967-14-006-2

 Интернеттеги шилтемелер 

Категория:Кыргызстандын тоолору‎
Категория:Теңир-Тоо‎
Категория:Тумар-2011
Жыланды, суу

Жыланды – Өзгөн районундагы суу, Жазынын оң куймасы. Фергана тоо тизмегинин түштүк батыш тармагы Кумбел тоосунун түндүк-батыш капталынан баш-талат. Узундугу 23 км, алабынын аянты 140 км2, алабынын деңиз деңгээлинен орточо бийиктиги 1600 м. 4 куймасы бар. Жылдык орточо чыгымы 1,10 м3/сек, эң көбү апрель – майда, эң азы январь – февралда байкалат. Негизинен кар, жаан -чачын жана булак сууларынан куралат. Сугатка кеңири пайдаланылгандыктан суусу Жазыга жетпейт. Жээгинде Жыланды кыштагы жайгашкан.

 Колдонулган адабияттар 
 Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору. Кыргызстандын географиясы ISBN 9967-14-006-2

Категория:Ош облусу
Категория:Кыргызстандын суулары‎
Илим тарыхы

Илимдин тарыхы - Илим көпчүлүк учурда дүйнө жөнүндөгу эмпирикалык, теоретикалык жана практикалык билимдердин топтомун көрсөткөн.

Заманбап илимдин тарыхын изилдөө, көптөгөн түп нуска же кайра басылып чыккан жыйнактарга таянат. Ал эми илим жана окумуштуу деген сөздөр 18-20 кылымдарда пайдаланыла баштаган, бул убакка чейинки илим жактоочулар өздөрүнүн ишмердүүлүгн табигый философия деп атап келишкен.

 Адабият 
 Мамлекеттик энциклопедиялык борбору-Бишкек 2004. ISBN 9967-14-006-2

Категория:тарых
Категория:илим
Категория:Тумар-2011
Ат-Башы ГЭСи

Ат-Башы гидроэлектрстанциясы, Ат-Башы ГЭСи (Достук шаарчасы) 1964-ж. курулушу башталып, 1970-ж.ишке киргизилген. Атбашы суусунун Нарын дарыясына куйган жерине чукул курулган,тосмосунун бийиктиги 79 м, узундугу 50 м, жазылыгы 15 м. Бийик тоолуу эң арзан электр энергиясын берген станцияларынын бири.

Кубаттуулугу 40 Вт. Суу сактагычынын узундугу 7 км, көлөмү 7600 миң м3 (долбоордогусу 9 миң м3). Өндүрүш процесси автоматташтырылган. 4 генератору толук кубаты менен иштегенде 1 секда 17,5 м3 суу чыгымдалат.

1996-ж. 140 014 000 кВт/саат энергия иштеп чыккан. Түндүк системасына кошулган. Эл чарбасын энергия менен камсыз кылат. Достук шаарчасына жылуулук да берет. ГЭСте 57 киши иштейт (1997).

 Колдонулган адабияттар 
 Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору. Кыргызстандын географиясы ISBN 9967-14-006-2
 “Кыргызстан”. Улуттук энциклопедия: 1-том. Башкы ред. Асанов Ү. А., Б.: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2006. ISBN 9967—14—046—1

Категория:Кыргызстандын ГЭСтери‎
Категория:Ат-Башы району
Категория:Нарын дарыясы
Тарагай өрөөнү

Тарагай өрөөнү, Ички Теңир-Тоодо. Жети-Өгүз районунун аймагында. Сөөк (Жетим-Бел), Тескей Ала-Тоо жана Ак-Шыйрак кырка тоолорунун аралыгында түндүк-чыгыштан түштүк-батышка карай Тарагай суусунун агымы боюнча 80 кмге созулуп жатат.
 
Жалпы мүнөздөмө

Тарагай өрөөнүнүн таманынын баш жагы Ара-Бел – Кум-Төр сырты деп аталып, туурасы 18–20 кмге чейин жетет; орто жеринде 3–4 кмге кууштап, жалама тик беттүү; аягы кайра 20- 22 кмге кеңейип, Жаман-Эчки жана Кара-Сай куйган аймакта 1 кмге чейин кууштайт. Таманы деңиз деңгээлинен 3200–3700 м бийиктикте жатат; курчаган тоолордун салыштырмалуу бийиктиги 900–1200 м. Өрөөндүн рельефинде мөңгүнүн аракетинен пайда болгон мореналык жапыз дөбөлөр, майда чуңкурлар айырмаланып турат. Айрым чуңкурларда көлдөр, саздуу жерлер бар. Тектирлүү (бийиктиги 75–105 м), алар тектоникалык жаракалар менен тилмеленген. Тарагай суусунун нугу кенен келип, шагыл таштардан турат. Сөөк тоосунун өрөөндү караган капталдары тик, айрым жерлери жалама беттүү, майда капчыгай, кокту-колоттуу. 
Тескей Ала-Тоонун жана Ак-Шыйрак кырка тоосунун беттери жантайыңкы. Өрөөндүн түштүк-чыгыш бети (Кызыл-Эшме, Кыр- Коо) жантайыңкы келип, байыркы түздүктөрдүн кенен аянттары кездешет. Өрөөндүн таманы байыркы мөңгүлөрдүн таасиринен пайда болгон майда таш, шагыл, кум, чопо, тоо капталдары мраморлошкон жана доломиттешкен акиташ теги, графиттүү филлит, гранит, гранит-диорит интрузия тектеринен турат. Климаты континенттик, суук; январдын орточо температурасы -22°С, июлдуку 4,2°С, жылдык жаан-чачыны 300–370 мм.

Ак-Шыйрак кырка тоосунда Петров, Лысый, Ак-Бел, Тескей Ала-Тоодо Кашка-Суу, Котур-Төр, Ит-Тиш, Сөөк тоосунда Май-Төр мөңгүлөрү жайгашкан. Өрөөндө Тарагай суусу (Чоң Нарындын башталышы) жана анын куймалары – Жаман-Эчки, Өкүргөн, Сөөк, Жетим-Бел, Май-Төр, Ара-Бел, Котур-Төр, Ит-Тиш (оң) жана Чолок-Төр, Борду, Сары-Төр, Кум-Төр (сол) суулары агат. Таманында ондогон майда көлдөр бар.

Өрөөн жыл бою көп жылдык тоңдун таасиринде жатып, рельефтин термокарст, солифлюкация процесстеринен пайда болгон формалары кездешет.

Өрөөндүн таманына жарым чөл, талаа (аягына жана ортонку бөлүгүнө), шалбаа, шалбаалуу талаа (баш жагына; 3700 м бийиктикке чейин), тоо капталдарына кургак талаа, муздак тундралуу чөл (4000 мге чейин), андан жогору нивалдык-гляциалдык ландшафт алкактары мүнөздүү. Жайыт; кен байлыктары бар.

Колдонулган адабияттар
 “Кыргызстан” улуттук энциклопедиясы: 6-том. Башкы редактору Асанов Ү. А. К 97. Б.: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2014. 816 бет, илл. ISBN 978 9967-14-117 -9.
 

Интернеттеги шилтемелер 
 http://www.azattyk.org/a/aktan_tynybek_urkun_1916_poem_malay/27890317.html# 
 http://mykgstan.com/uploads/images/00/00/14/2015/05/04/910b14.jpg 
 

Категория:Жети-Өгүз району
Категория:Өрөөндөр‎
Категория:Теңир-Тоо
Күрп-Сай ГЭCи

Күрп-Сай ГЭCи — Нарын дарыясында, Токтогул ГЭCинин плотинасынан 40 км төмөн жайгашкан. 1982-ж. ишке киргизилген. Төрт агрегаты бар. Плотинасынын бийиктиги 113 м. Cуу сактагычынын көлөмү 370 млн м3. Кубаттуулугу 800 МВт. Долбоор боюнча жыл ичинде иштеп чыгара ала турган электр энергиясын көлөмү 2,63 млрд кВт/саат. 1999-ж. К. Г. 3352,5 млн кВт/саат электр энергиясын өндүргөн. Ишканада 112 адам иштейт (2001).

 Дагы караңыз 
 Күрпсай суу сактагычы

 Колдонулган адабияттар 
 Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору. Кыргызстандын географиясы ISBN 9967-14-006-2
 Токтогул району: Энциклопедия/ Башкы ред. Ү. Асанов; Ред. колл.: О. Ибраимов (төрага) ж. б. - Б.: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2005. 292 б., ил.ISBN 9967-14-030-5

Интернеттеги айрым шилтемелер
 Күрпсай, ГЭC 

Категория:Токтогул району
Категория:Нарын дарыясы
Категория:Кыргызстандын ГЭСтери
Токтогул ГЭСи

Токтогул ГЭСи — Кыргызстандагы суу электр энергиясын өндүрүүчү жана ирригациялык эң ири ишкана. Кетментөбө өрөөнүнүн чегинде, Нарын дарыянын нугунун кууш жеринде курулган. 1962-ж. курула баштап, 1975-жылдан иштейт. Төрт агрегаты бар, жалпы кубаттуулугу 1200 мВт; долбоор боюнча жыл ичинде иштеп чыгара ала турган электр энергиясынын көлөмү 4,4 млрд кВт/саат.

Суу сактагычтын көлөмү 19,5 млрд м3; Бирок электр энергиясын чыгарга пайдалуу көлөмү болгону 8,5 млрд м3 түзөт. Плотинасынын бийиктиги 215 м. Иштегенден бери 96 млрд кВт/саат электр энергиясын өндүргөн. ГЭСте 180 адам иштейт (2001).

Иштегенине 40 жылдын чамасы болгондуктан ири жанылануусу - бөтөнчө электр-механикалык жабдыктарынын - талап. (2013).

 Колдонулган адабияттар 
 Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору. Кыргызстандын географиясы ISBN 9967-14-006-2 

Категория:Кыргызстандын ГЭСтери‎
Категория:Токтогул району
Категория:Нарын дарыясы
Балыкчы булуңу

thumb|Ысык-Көл (2007).
Балыкчы булуңу - Ысык-Көлдүн эң ири булуңу; анын батыш бөлүгүндө жайгашкан. Чырпыкты кыштагынан меридианы боюнча кеткен 100 м изобат сызыгы булуңдун табигый
чыгыш чеги болуп саналат. Узундугу 34 кмге чейин, эң кууш жери Торайгыр жана Туура-суу жарым аралдардын аралыгында 13,5 км. Булуңдун батышынан чектеген Балыкчы түздүгү саздак келип, кумдук-чопо, шагыл таш тектеринен түзүлгөн; камыштуу. Түндүгүндөгү жана түштүгүндөгү акку-
муляциялык жээктеринде чычырканак өсөт. Жарым чөлдүү жээгиндеги Бозбармак тоосунун чыгыш капталынан, 1620–1640 м бийиктен көлдүн жогорку деңгээлинин издери байкалат. Бозбармактын чыгыш уландысы кенен сайроон түрүндө суу астында жатат (10 м изобат сызыгы жээктен 3–5 кмге чейин жетет). Булуңга туруктуу суу куйбайт; мезгили менен гана Торайгыр жана Туурасуу сайларынан суу акканыба йкалат. Мурда Чүй дарыясынын ийилген жериндеги саздак нук аркылуу Ысык-Көлгө суу куюп турган деген илимий болжол бар. (к. Бууган, Көтмалды, Ысык-Көл макалаларын). Көлдүн деңгээлинин төмөндөшүнөн булуңдун аянты да кичирейүүдө; 1857-жылдан 1984-ж. чейин булуңдун суусу тартылып, кургактыкка айланган жердин аянты 10 км2ге жеткен. Булуңдун таманында суу астындагы эки өрөөн (нук) бар, алар мурда көлдүн деңгээли 110 м тереңдикте болгон мезгилде жаралгандыгы аныкталган. Өрөөндүн бири Көтмалды нугунун чатынан башталып, булуңдун чыгышында 90 м тереңдиктен бүтөт. Анын эң жазы жери 600 м, чуңкурдугу башталышында 5–6 м, орто бөлүгүндө 20 мдей. Көтмалдынын нугуна суу астындагы өрөөндүн уланып жатышына байланыштуу айрым илимпоздор аны Чүй дарыясынын мурдагы нугу деп аныкташса, башкалары ал Ысык-Көлгө куйган өзөнчө суунун нугу деген пикирге келишүүдө. Экинчи өрөөн (нук) Туурасуунун уландысы; ал 10 м тереңдиктен башталып, 120 м тереңдиктен бүтөт; туурасы 1,0–1,2 км, чуңкурлугу 40 мге чейин. Булуңдун аймагы Ысык-Көл өрөөнүндөгү эң кургакчыл жер болгондуктан мында буулануу да кескин жогору (жылына 900 ммден ашык). Август-октябрь айларында батыштан соккон «улан» шамалынан кийин саат жебеси боюнча аккан антициклондук циркуляция агымы пайда болот; шамалдын таасиринен булуңдун деңгээли 30смге чейин өзгөрүп (тартылуу, көтөрүлүү толкундары), шамал басылгандан кийин мезгил-мезгили менен сейши кубулушу байкалат. Булуңдун түбүндө (35-40 м тереңдикте) негизинен «хара» балырлары өсөт.Бул балырлар чирип, күкүрттүү суутек жыттанган автохтон кара баткагын пайда кылат. Баткактын запасы мол болгондуктан дарылоодо жана чарбада (жер семирткич катары) мааниси зор. Чабак, сазан, карп, ошондой эле маринка балыктары бар. Жээгинде Балыкчы шаары жана пристаны жайгашкан.

 Колдонулган адабияттар 
 Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору. Кыргызстандын географиясы ISBN 9967-14-006-2 

Категория:Кыргызстандын географиясы‎
Категория:Ысык-Көл облусу
Чехословакия

Чехословакия — 1918 жылдан баштап 1993 жылга чейин Борбордук Европадагы Чехия жана Словакия деген тарыхый эки өлкөнү баш коштурган федерациялык мамлекет.

Категория:Экинчи дүйнөлүк согуш
Категория:Тарых

 Тарыхы 
Бул мамлекет 1918-жылдын 18-октябрынан 1992-жылдын 31-декабрына чейин өкүм сүргөн. Ага чейин анын аймагы Австро-Венгрия падышалыгынын курамында болгон.
thumb|Чехословакия 1928-1938.
thumb|Чехословакия 1969-1990.
1992-жылдын этегинде бул федерациялык мамлекет эгемен Чехия жана Словакия жумурияттарына жиктелип кетти.

Категория:Борбордук Европа
Категория:Чехия
Категория:Словакия
Хасанов Хуснулла

Өмүр баяны 
Хасанов Хуснулла (1886– 1918) – Совет бийлигин орнотуу үчүн күрөшкө катышуучулардан. 1917-ж. декабрда Пишпекте кыргыз, казак, татар кедейлеринен мусулман большевиктер тобун уюштурган. 1918-ж. 25-апрелде Хасанов жетектеген мусулман большевиктер тобу РКП(б)нин Пишпек шааркомуна биригип, Хасанов Пишпек уездинде улут иштери боюнча комиссар болуп шайланган. 
 Колдонулган адабият 
Кыргыз тарырыхынын энциклопедиясы Б,2003 

Категория:Кыргызстан
Категория:Пишпек
Категория:Инсандар
Чөкүшов Бейманалы

Өмүр баяны
Чөкүшов Бейманалы (1928, Чүй облусу, Кемин району, Бейшеке айылы – 1996, Бишкек) – тарых илиминин доктору (1971), профессор (1973). 

1947-ж. Кыргыз мамлекеттик педогогикалык институтун бүткөн. 1947-ж. -Атбашы районунда мектеп директору, Нарын педогог окуу жайында директордун орун басары. 

1951-жылдан КМУнун тарых жана укук таануу факультетинде улук окутуучу, доцент, декан, кафедра башчысы, 1985–89-ж. профессор, 1989-жылдан жогорку окуу жайлар аралык Кыргыз Республикасынын тарыхы кафедрасынын башчысы. 

Эмгектери негизинен Улуу Ата Мекендик согуштун жана тап күрөшүнүн тарыхына арналган. 200дөн ашык илимий эмгектин (а.н. 15 монография) автору. 

Кыргыз Республикасынын эл агартуу отличниги (1978); Кыргыз Республикасынын илимге эмгек сиңирген ишмери (1989). 

Медалдар менен сыйланган. 

 Колдонулган адабияттар 

 Кыргыз тарыхы: энциклопедия. 2003-ж.

 Чоротегин Т.К., Молдокасымов К.С. Кыргыздардын жана Кыргызстандын кыскача тарыхы: (Байыркы замандан тартып бүгүнкү күнгө чейин): Тарыхты окуп үйрөнүүчүлөр үчүн. – Бишкек, 2000. – (Краткая история кыргызов и Кыргызстана. На кыргызском языке. Со-автор кандидат исторических наук Кыяс Молдокасымов). (ISBN 9967-00-001-5). – 160 стр. 

 Урстанбеков Б.У., Чороев Т.К. Кыргыз тарыхы: Кыскача энциклопедиялык сөздүк. – Фрунзе: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын Башкы редакциясы. 1990. – 288 бет. – (История Киргизии: Краткий энциклопедический словарь). – (В со-авторстве с кандидатом исторических наук, доцентом Бейше Урстанбековым). – (ISBN 5-89750-028-2)

 

 

 Асанов У.А., Жуманазарова А.З., Чоротегин Т.К. Кто есть кто в кыргызской науке: Краткий биобиблиогр. справочник докторов наук Кыргызстана / Под ред. акад. У.А.Асанова. — Бишкек: Гл. ред. Кыргызск. энциклопедии, 1997. — 672 с. 

Интернеттеги шилтемелер 

 
 

Категория:Тарыхчылар
Категория:Кыргыз таануу
Категория:Кыргыз тарыхы
Категория:Кыргызстан
Категория:1928-жыл
Категория:Инсандар
Категория:XX кылым
Категория:Чүй облусу
Шаакерим Кудайберди уулу

Шаакерим Қудайберди уулу, казакча - Шәкәрім Құдайбердіұлы (1858, Семей уезди, Чыңгызтоо – 02.10.1931, ошол эле жер, Казак АССРи) – казак адабиятчысы, акыны жана тарыхчысы. 

right|Шаакерим Қудайберди уулу.

 Қысқача өмүр баяны 
Шаакерим Қудайберди уулу (1858, Семей уезди, Чыңгызтоо – 1931, ошол эле жер) – айтылуу Кунанбайдын небереси болгон. 

Акын Абай Кунанбаев анын атасынын иниси болгон. 

Шаакерим жашынан билимге дилгир болуп, араб, түрк, парсы орус тилдерин үйрөнүп, бул тилдерден айрым чыгармаларды казак тилине которгон. 

1905–06-ж. ажылыкка бара жатып, Стамбулда чыгыш ойчулдарынын мурасы менен таанышкан. 

1911-ж. ал Оренбург шаарында «Түрк, кыргыз, казак жана хандардын санжырасы» тарыхый эмгегин жарыялап, анда Шаакерим Қудайберди уулу байыркы кыргыздар казак элинин да бабасы болгондугу тууралуу тарыхчы-санжырачы катары өз оюн жазып, ошондой эле кээ бир кыргыз урууларынын ар кыл себептер менен кийинчерээк казактардан чыкканы жөнүндө жана айрым кыргыз урууларынын казактарга кошулганы жөнүндө маалымат берген. 

Жалаа менен 1930-жылдын башында камалып, кайра бошотулган. Аны чекисттер 1931-жылы 2-октябрда атып өлтүргөн. 

1958-ж. акталган. 

thumb|left|alt=A.|Шаакерим Қудайберди уулу. Почтоо маркасы.

 Қолдонулған адабият 
 Бейше Урстанбеков, Тынчтықбек Чороев. Қырғыз тарыхы: Қысқача энциклопедиялық сөздүк. Фрунзе, Қырғыз Совет Энциклопедиясынын Башқы редакциясы. 1990. ISBN 5-89750-028-2. Жалпы көлөмү – 288 бет. 

 Қырғыз тарыхынын энциклопедиясы Б,2003. 

 Алимкулова Г. Шакарим Кудайбергенов (1858-1934 гг.) // С Арыстан баба путь начни.... — Алматы: SA Print Service, 2007. — С. 87—88. — 95 с. — 1000 экз. — ISBN 9965-21-011-X.
 Шәкәрім мен Қайым. Тағдырлас, Шакарим и Каюм. Сплетение судеб — Астана: Фолиант, 2009.

 Интернеттеги шилтемелер 
 http://bizdin.kg/elib/kitepter/pdf/history_short.pdf 

 Шакарим «Өзүм тууралуу» 
 Шакарим Кудайбердиев 
 Шакарим Кудайбердиев: чығармалар 

Категория:Кыргызстан
Категория:Кыргыз тарыхы
Категория:Кыргыз таануу
Категория:Борбордук Азия
Категория:Инсандар
Категория:Фергана өрөөнү
Категория:XIX кылым
Категория:Кокон хандыгы
Категория:Казакстан
Категория:Тарыхчылар
Анарбек Шамкеев

Анарбек Шамкеев center|thumb|310x310pxЖалпы маалыматТөрөлгөндө берилген аты: Анарбек ШамкеевТуулган жылы: 1947-жылКаза болгон жылы: 2008-жыл (61 жашта)Туулган жери: Май-Дөбө айылы, Кара-Буура району, КыргызстанӨлкө: КыргызстанНаамы: генерал
Шамкеев Анарбек (1947-ж. т., Кара-Буура району, Май-Дөбө айылы) — генерал-майор. 
1970-ж. СССР ички иштер министрлигинин алдындагы Ф. Дзержинский атындагы жогорку командирлер окуу жайын, 1988-ж. Кыргыз мамлекеттик университетин бүтүргөн. 
1966—67-ж. Барнаул шаарындагы аскер бөлүгүндө аткыч, 1967—70-ж. Саратов аскер окуу жайынын курсанты, 1970—71-ж. взводдун командири, 1971—80-ж. Бишкек шаарындагы аскердик бөлүктөгү командирдин саясий орун басары, рота командири, штаб начальниги, 1980—84-ж. СССР ички иштер министрлигинин ички аскерлер башкармасынын Казакстан жана Кыргызстан (Алматы ш.) боюнча аракетчил бөлүмүнүн офицери, 1984—90-ж. өзүнчө батальондун командири, 1990—92-ж. полктун командири. 
1992-жылдан Кыргыз Республикасынын ички иштер министрлигинин ички аскерлерине командачы — башкарманын начальниги. Кыргыз Республикасынын эл депутаты (1990). «Ардак Белгиси» ордени жана медалдар менен сыйланган. 
 Адабият 
 Талас облусу энциклопедия. Бишкек-1995-ж.
 Интернеттеги шилтемелер 
Чекарачылар: “Аскерди саясатка тартпагыла!”

Категория:Генералдар
Категория:Инсандар
Категория:Кара-Буура району
Бекбазар уулу Эркесары

150px|thumb| Бекбазар уулу Эркесары 
Бекбазар уулу Эркесары (1884-1966, Талас району, Калба айылы) — комузчу. 
Тогуз жашынан комуз черте баштаган. Шыгынын ойгонушуна Станбек, Сыртбай деген чертмекчилер күчтүү таасир берген, кийин Ныязаалы, Токтогулдардын таалимин алган. Талас, Кетмен-Төбө, Аксы аймактарына чебер комузчу катары таанылган. 
1936—40-ж. Кыргыз мамлекеттик филармониясында иштеген. Токтогул, Ныязаалы, Майлыбай, Айдараалы, Боккөтөн, Шеркул жана башкалардын күүлөрүн чебер аткарган. «Салтанат камбаркан», «Салтанат шыңгырама», «Эрмек күү», «Шандуу жаштар» деген күүлөрдү чыгарган. 
 Булактар 
 Талас облусу энциклопедия. Бишкек-1995-ж.
Категория:Комузчулар
Категория:Инсандар
Категория:Талас облусу
Эмилбек Абакиров

Абакиров Эмилбек (18 3.1929-ж. т., Кочкор району, Ак-Кудук айылы) — мамлекеттик жана профсоюз ишмери, СССР Жогорку Советинин (1990), Кыргыз ССР Жогорку Советинин (1971—90) депутаты. 
1949-ж. Фрунзе кооператив техникумун, 1953-ж. КМУну бүткөн. 
1945-ж. Чүй районундагы "Шамшы" совхозунда жумушчу, "Кегети" совхозунда, Кара-Дөбө айылдык керек-жарак коомунда эсепчи, 1953—58-ж. Ош педагогикалык институтунда окутуучу, улук окутуучу, 1958—59-ж. комсомолдун Ош обкомунун катчысы, 1960-ж. Кыргызстан КП Ош обкомунун инструктору, 1963—64-ж. бөлүм башчынын орун басары, 1964—70-ж. бөлүм башчы, 1970 -71-ж. Кыргызстан КП Ош шааркомунун 1-катчысы, 1971—73-ж. Кыргызстан КП БКнын уюштуруу партиялык бөлүмүнүн башчысынын 1-орун басары, 1973—95-ж. Кыргыз Республикасынын профессионалдык союздар Советинин төрагасы болуп иштеген. 
1995-жылдан Борбордук Азиянын, Азербайжан жана Түркиянын профсоюздар борборлорунун Координациялык советинин генералдык катчысы. 
Абакиров калктын турмушун жакшыртуу, саламаттыгына кам көрүү жана башка боюнча көп иш-чараларды жүргүзгөн. Октябрь Революциясы, 2 Эмгек Кызыл Туу ордендери, үчүнчү даражадагы “Манас” ордени жана медалдар менен сыйланган. 
 Адабият 
 Нарын облусу: Энциклопедия / Башкы редактору А.Карыпкулов; Ред. Кеңештин төрагасы академик Үсөн Асанов. – Бишкек: Кыргыз Энциклопедиясынын Башкы редакциясы, 1998. – 420 бет, илл. - ISBN 5-89750-100-9.
Категория:мамлекеттик ишмерлер
Категория:Инсандар
Категория:Нарын облусу
Категория:СССР Жогорку Советинин депутаттары
Категория:Кыргыз ССР Жогорку Советинин депутаттары