Zhantas/Cleaned-Kyrgyz_Wikipedia huggingface dataset:
Вегетация үйү

Вегетация үйү - вегетациялык тажрыйбаларды жүргүзүүгө ылайыкталган, жакшы желдетилүүчү, керегеси жанa чатыры айнектен жасалган имарат. 

Вегетация үйүнүн алдында куштардан өсүмдүктөрдү сактоо үчүн темир торчо менен курчалган жанa жабылган вегетациялык аянтча болот. Атайын идиштерде өстүрүлгөн өсүмдүктөр үйдүн ичинде вагончолорго коюлат, алар ачык күндөрдө жанa жылуу түндөрдө сырттагы аянтчага чыгарылат. 
Россияда Вегетация үйү 1-жолу К. А. Тимирязевдин сунушу боюнча Нижний Новгороддогу Петровск айыл чарба академиясынын (К. А. Тимирязев атындагы Москва айыл чарба академиясы) аймагында (1872) курулган.

 Колдонулган адабияттар 
 Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаев. -Фрунзе: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1977. Том 2. В - Иридий. -672 б.

Категория:Ботаника
Категория:Курулуш
Бокс 2016 жайкы Олимпиада оюндарында — 81 кг чейин (эркектер)

81 кг чейинки салмактагы категория боюнча эркектер арасындагы таймаш- 2016 жайкы Олимпиада оюндарында 6-августан - 18-августка чейин Риоцентродо (павильон 6) өткөн. Мелдешке 26 өлкөдөн 26 спортчу катышкан.

 Жеңүүчүлөр
АлтынКүмүшКоло

 Ырааттама 
Жергиликтүү убакыт боюнча (UTC−3)

 Датасы Убактысы Раунду6-августь 11:00—13:15 17:00—19:15 Биринчи раунд7-августь 11:00—13:30 17:00—19:30 Биринчи раунд10-августь 11:00—14:00 17:00—20:00 1/8 финал11-августь 11:00—14:00 17:00—20:00 1/8 финал14-августь 11:00—14:45 17:00—20:15 Чейрек финал16-августь 11:00—13:15 17:00—19:45 Жарымфинал18 августь 14:00—16:00 Финал

 Мелдештин жадыбалы

 Эскертүүлөр 

 Шилтемелер 
 Бокс 2016 жайкы Олимпиада оюндарыда. расмий сайтында 
 Олимпиадалык турнир Эл аралык бокс сүйүүчүлөр ассоциациясынын (AIBA) сайтында
Великоросстордун улуттук сыймыгы жөнүндө

Великоросстордун улуттук сыймыгы жөнүндө - В. И. Лениндин пролет, интернационализм жана патриотизм принциптерин негиздөөгө жанa өнүктүрүүгө арналган макаласы.

Ал 1914-жылдын аягында жазылып, большевиктер партиясынын органы— «Социал-демократ» газетасында жарыяланган. Орус коммунисттери улут маселесин пролет, революциянын милдеттеринин ажырагыс бөлүгү деп караган. 
2-Интернационалдын оппортунисттери, меньшевиктер, троцкисттер өздөрүн социалисттербиз деп этап, иш жүзүндө социал-шовинист болушкан. Алар l-дүйн. согуш (1914—18) убагында кагылышкан мамлекеттердин жумушчулары менен буржуазиясынын таптык татуулашта болушун жакташып, башка элдер менен согушууга үгүттөшүп, жумушчу табын азгырышкан. 

«Ата Мекенди коргоо» деген шылтоо менен согушкан өлкөлөрдүн жумушчулары менен дыйкандарын каршылаштырып, буржуазияга көмөк көрсөтүшкөн. 
Меньшевиктер менен эсерлер баскынчылык согуш жүргүзүүдө падыша өкмөтүнө жардам беришкен. 
В. И. Ленин социал-шовинисттерге жанa бурж. улутчулдарга катуу сокку берип, пролет, интернапионализмдин туусун бийик көтөрүп, «башка элдерди эзип жаткан эл эркин боло албайт» деген маркстик жобону өнүктүргөн; 
импер. согушта падышачылыктын жецилпши орус пролетариатынын падышачылыкты кулатууга, бурж.-помещиктик түзүлүштү жок кылууга өбөлгө түзөт деп көрсөткөн. «Коммунисттер Ата Мекенин жерийт, аларда улуттук сыймык сезими жок» деп, пролетариатты жанa анын партиясын жаманатты кылган душмандарды В. И. Ленин аябай келекелеп, орус пролетариатыеын авангарды — большевиктер партиясы гана пролет, ин­тернационализм идеясына бекем туруп, капитализмге карты жанa элдердин боштондугу үчүн күрөштө чыныгы патриоттук демилге көтөрөт деп белгилеген. 

 Колдонулган адабияттар 
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаев. -Фрунзе: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1977. Том 2. В - Иридий. -672 б.
Категория:Коом
Категория:Саясат
Вена тутуму

thumb|Вена тутуму
Вена тутуму — дененин ар кайсы бөлүктөрүнөн жана өпкөдөн жүрөккө кан алып келүүчү кан түтүкчөлөрү (көк кан тамырлары). 

Алар эң майда капиллярлар торунан башталып, бара-бара чоңураак вена кан тамырларына айланат. Дененин төмөнкү бөлүгүндөгү вена кан тамыр­лары төмөнкү көңдөй венага кошулат, ал эми жогорку бөлүгүнөн жогорку көңдөй ве­нага биригет. 
Тамак сиңирүү органдарынын веналары боордун дарбазалык көк кан тамырларына чогулуп, төмөнкү көңдөй венага, көңдөй көк кан тамырлар жүрөктүн оң жак дүлөйүнө кошулат. Көк кан тамырлар кычкылтеги аз, көмүр кычкыл газга бай керексиз заттарды, ал эми өпкөнүн вена кан тамырлары жүрөктүн сол дүлөйүнө кычкылтекке бай канды алып келет.

 Булактар 
 Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаев. -Фрунзе: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1977. Том 2. В - Иридий. -672 б.

Категория:Анатомия
Күрөш 2016 жайкы Олимпиада оюндарында

2016 жайкы Олимпиада оюндарындагы күрөш боюнча мелдеш 14 августтан - 21 августка чейин өтөт. 344 спортчуга 18 комплект медаль ойнотулат.

 Медалчылар 
 Грек-рим күрөшү 

ДисциплиналарАлтынКүмүшКоло59 кг чейин66 кг чейин75 кг чейин85 кг чейин98 кг чейин130 кг чейин

 Эркин күрөш 
 Эркектер
ДисциплиналарАлтынКүмүшКоло57 кг чейин65 кг чейин74 кг чейин86 кг чейин97 кг чейин125 кг чейин

 Аялдар 
ДисциплиналарАлтынКүмүшКоло48 кг чейин53 кг чейин58 кг чейин63 кг чейин69 кг чейин75 кг чейин

 Квалификация 

 Эскертүүлөр 

 Шилтемелер 
 Эркин күрөш - 2016 жайкы Олимпиада оюндарынын расмий сайтында 
 Грек-рим күрөшү - 2016 жайкы Олимпиада оюндарынын расмий сайтында 

Категория:2016 жайкы Олимпиада оюндарындагы мелдештер
Венгриядагы революция

Венгриядагы революция (1848 - 49) - өлкөдөгү крепостной түзүлүштү жанa улуттук эзүүнү жоюу, Венгриянын көз карандысыздыгына жетүү максатын көздөгөн буржуазиялык ре­волюция. Габсбургдар бийлеп турган Венгриядагы ички карама-каршылыктар (агрардык маселе, элдин саясий укуксуздугу ж. б.) революция жолу менен гана чечилмек. 

Бул революциядагы буржуазия- либерал жанa демократчыл орто дворяндардын бир бөлүгү дыйкандарды крепостной укуктан бошотууга, Венгриянын экономика жанa саясий жактан өз алдынча болушуна мүдөөлөш болгон; бирок феодалдык тартиптердин то­лук жоюлушун, славяндар менен баш­ка элдердин тең укукка жетишин каалаган эмес.

Көтөрүлүш 1848-ж. 15-мартта Пешт шаарында чыккан; көтөрүлүштүн башында революциячыл демократ Шандор Петёфи турган. 17-мартта император Ферди­нанд граф Баттьяни башкарган венгр өкмөтүн түзүүгө макулдук берген. 18-мартта мамлекеттик чогулуш буржуазия бир катар реформаларды кабыл алса да, Венгриянын толук көз карандысыздыгын жарыялоого батынган эмес. Революция ушундан улам күч алган. Аны басуу үчүн 11-сентябрда Австриядан армия келген. 
Өлкөдө мекенди коргоо комитета түзүлүп, ага Лайош Кошут жетекчилик кылган. Революциячыл армия империялык аскерлерин талкалап, Улут­тук чогулуш Габсбургдар династиясы кулатылды деп жарыялаган. Бирок парламенттин либералчыл бөлүгү эл массасынан чочулап, Габсбургдар менен келишип кеткен. Габсбургдардын суроосу менен падышалык Орусия 1849-ж. Венгрияга интервенция жасап, 13-августта венгр армиясын багындырган. Бир нече жумадан кийин революция да басылган.
Бул революция жеңилип калса да, өлкөдөгү феодалдык-крепостной түзүлүшкө сок­ку уруп, капиталисттик мамилелердин өсүшүнө жол ачкан; бошт. жанa көз карандысыздык үчүн андан кийинки күрөштө венгр элине дем берген.

 Колдонулган адабияттар 
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаев. -Фрунзе: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1977. Том 2. В - Иридий. -672 б.
Категория:Тарых
Венесуэла коммунисттик партиясы

Венесуэла коммунисттик партиясы - 1931-ж. мартта негизделген. 1935-ж. августта Коминтернге кабыл алынган. 

 Түзүлгөндөн подпольеде иштеген. 1937-ж. августта Маракай шаарында өткөн 1-улуттук конференцияда партиянын катарын чыңдоо чаралары көрүлгөн. 
 1945-ж. ВКП ачык иштөө укугуна жетишкен. 1946-ж. ноябрда 1-съезди болуп, партиянын саяснй тезистери, уставы кабыл алынган. 
 2-съезди (1948) импер. монополияларга жанa ички реакцияга каршы күрөштө биримдик фронтун түзүүгө чакырган. 
 1950-ж. өкмөт башындагы аскер хунтасы компартиясын ачык иштешнне тыюу салган. 
 ВКПнин демилгеси боюнча 1957-ж. түзүлгөн Патриоттук хунта Перес Хименестин (1952—58) диктатурасына каршы күрөштө зор роль ойноду; ал кулатылгандан кийин партия подпольеден чыкты. 
 Партиянын 3-съезди (1961-ж. март) саясий тезистерди жанa партиянын жаңы уставын кабыл алып, өкмөттүн АКШ империализмине багынуучу саясатына сокку уруу милдетпн коюп, демокр. жанa патриоттук өкмөт түзүүгө үндөдү. 
 1962-ж. партиянын ишине кайрадан тыюу салынды. 1969-ж. партия ачык иштөөгө өттү. 
 ВКПнин 4-съезди (1971) саясий декларадияны, жакынкы талаптардын программасын, партиянын жаңы уставын кабыл алып, империализмге каршы күрөш жолун белгиледи. 
 ВКПнин делегациялары Коммунисттик жанa жумушчу партиялардын эл аралык кеңешмелерине (1957, 1960, 1969, Москва) катышып, анын документтерин жактырды. 
 Пар­тиянын жог. органы — съезд, съезд аралыгында — БК, ал Саясий бюрону ж-a Секретариатты шайлайт. Борб. органы «Трибуна популар» газетасы.
 

 Колдонулган адабияттар 
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаев. -Фрунзе: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1977. Том 2. В - Иридий. -672 б.
Категория:Саясат
Вентспилс

Вентспилс (мурда Виндава) — Латвиянын Вентспилс районунун борбор шаары.
 Вентспилс 
 thumb | 220x124px | right
 
 thumb | 220x124px | right 
 Балтика деңизинин тоңбоочу порту. 
 Вентспилс 1242-жылдан (1378-жылдан шаар) белгилүү.
thumb|Вентспилс.

 Колдонулган адабияттар 
 Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаев. -Фрунзе: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1977. Том 2. В - Иридий. -672 б.

Категория:Латвия
Категория:Шаарлар
Венцлова Антанас

Венцлова, Антанас (лит. Antanas Venclova; 1906—1971) — литва жазуучусу, коомдук ишмер, Социалисттик Эмгектин Баатыры (1974), Литва ССР эл жазуучусу (1965). 

 Лит­ва ССР ИАнын корр. мүчөсү (1949). 1950-жылдан КПСС мүчөсү. Литва ССР мамл. гимнинин текстин жаз­ган. 
 Чыгармалары 1925-жылдан жарыялана баштаган. Студенттик турмуштан алынган «Достук» (1936) романы, «Тун» (1939) аңгемелер жыйнагы Венцлованы антифашист жазуучу катары тааныткан. 
 Экинчи дүйнөлүк согуш мезгилинде «Ата журт чакырыгы» (1943), «Алма бак бийик өскөн жерде» (1945) жыйнагы жарыяланган. 
 Орусча чыккан «Тандалган ырлар» (1951) жый­нагы учун СССР мамл. сыйлыгы (1952), «Туулган кун» (1958) романына Литва ССР мамлекеттик сыйлыгы (1960) берилген. Венцлова СССР Жог. Советинин (1—5-шайл.) депутаты. 
 Ленин ордени, башка ордендер жана медалдар мене сыйланган.

 Колдонулган адабияттар 
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаев. -Фрунзе: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1977. Том 2. В - Иридий. -672 б.

Категория:Маданият
Категория:Литва жазуучулары
Категория:ССРС жазуучулары
Категория:Социалисттик эмгектин баатырлары
Версалдыктар

thumb|upright|А. Тьер.
Версалдыктар - Париж Коммунасына (1871) катышкандардын Версалда орношкон контррев-ячыл күчтөргө (А. Тьер баштаган) жанa алардын М. Мак-Магондун командачылыгы астындагы аскерлерине койгон аты.
 
Тарыхта 1-жолу пролетардык революцияны жүзөгө ашырган Париждин жумушчуларын Версалдыктар пруссиялык аскерлердин жардамы менен катуу жазалашкан. «Версалдыктар» деген сөз кепке чейин революцияга каршы желдеттиктин синоними болуп калган. 

 Колдонулган адабияттар 
 Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаев. -Фрунзе: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1977. Том 2. В - Иридий. -672 б.

Категория:Франция
Категория:1871-жыл
Париж тынчтык келишими

Версаль тынчтык договору (1783) Америка Кошмо Штаттары жанa анын союздаштары (Франция, Испания, Нидерланд) менен Улуу Британиянын ортосунда 1783-ж. 3-сентябрда Версаль шаарында түзүлгөн. 

1775—1783-ж. Түндүк Америкадагы көз карандысыздык үчүн согуш АКШнын жеңиши менен аяктаган. 1782-ж. 30-ноябрда Улуу Британия менен АКШ түзгөн прелиминардык, б. а. алгачкы до­говор боюнча Улуу Британия АКШны суверендүү, көз карандысыз мамлекет деп таанып, чек араларын белгилеген. 

1783-ж. 20-январда Улуу Брита­ния, Франция жанa Испания ортосун­да түзүлгөн прелиминардык договор Улуу Британияны Вест-Индиядагы Тобаго а-ып ж-a Африкадагы Сенегалды Францияга, ал эми Испанияга Жер Ортолук деңиздеги Менорка а-ын кайтарып берүүгө аргасыз кылган. Франция менен Англия согуш убагында Индиядагы басып алышкан жерлерин бири бирине кайтарып беришкен. 
1783-ж. 2-сентябрда Улуу Британия менен Нидерланд ортосунда түзүлгөн прелиминардык тынчтык договоруна ылайык Улуу Британия Индиядагы голландалиялык факторияны—Негапатамды алган.

 Колдонулган адабияттар 
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаев. -Фрунзе: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1977. Том 2. В - Иридий. -672 б.

Категория:Тарых
Вертолет кыймылдаткычы

Вертолет кыйылдаткычы - вертолёттун бир же бир нече алып жүрүүчү винтин жүргүзүүчү авиац. кыймылдаткыч.

Вертолет кыймылдаткычы поршендүү жанаа аба-реактивдуу кыймылдаткыч болот. 
Вертолёт учуй көтөрүлөрдө жана конордо кубаттуулукту жогорулатуу үчүн ракета кыймылдаткычы да пайдаланылат. 
Кээ бир вертолёттордо самолёттун бир валдуу турбовинттүү кыймылдаткычы колдонулуп келген, бирок анын ордуна көп кыймылдаткычтуу вертолёттордо эки валдуу турбовинттуу кыймылдаткыч пайдаланылып жатат. Бул кыймылдаткыч вертолёттун күч берүүчү установкасынын жакшы жана ишенимдүү иштешип камсыз кылат. 
Алып жүрүүчү винтке реактивдүү жүргүзгүч да колдонулушу мүмкүн. Бул учурда айландыруучу күч оор жана татаал трансмиссиясыз тике эле алып жүрүүчү винттин калактарына берилет. Ал күчтү винттин калактарына орнотулган автономиялуу реактнвдүү кыймылдаткычтар же калактардын учтарына орнотулган сопло тешиктеринен атылып чыккан газдын (кысылган абанын) агымы пайда кылат.

 Колдонулган адабияттар 
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаев. -Фрунзе: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1977. Том 2. В - Иридий. -672 б.

Категория:Техника
Вершинин, Константин Андреевич

170px|right
Вершинин, Константин Андреевич [21. 5 (3. 6). 1900-ж. т.] — Авиациянын башкы маршалы (1959), Советтер Союзунун Баатыры (19. 8. 1944). 

 1919-жылдан КПСС мүчөсү. 1919-жылдан Кызыл Армияда, Гражд. согуштун катышуучусу. Жуковский атн. Аскер-аба академиясын (1932), учкучтар курсун (1935) бүткөн. 
 1932-жылдан ААКта штабдык жана командирлик кызматта. 
 Улуу Ата Мек. согуш мезгилинде Түш. жана Закавказье фронтторунун ААКга, 4-аба армиясына командачы. 
 1946—49-ж. ААКтын башкы командачысы жана СССР Куралдуу Күчтөр министрине орун басар. 
 1949—51-ж. ААКтын башкы командачысына орун басар. Андан кийин Аба чабуулунан коргонуу аскерлерине командачы. 
 СССР Жог. Советпнин (2, 4—7-шайл.) депутаты. 1952—56-ж. 
 КПСС БКнын мүчөлүгүнө кандидат, 1961-жылдан КПСС БКнын мүчөсү. Төрт Ленин ордени, Октябрь Революциясы, 3 Кы­зыл Туу, үч 1-дараж. Суворов ордени, бир нече медаль жана чет өлкөлүк ордендер менен сыйланган. 

 Колдонулган адабияттар 
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаев. -Фрунзе: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1977. Том 2. В - Иридий. -672 б.
Категория:Советтер Союзунун баатырлары
Вестник академии наук СССР

thumb|
Вестник академии наук СССР - (СССР) ИАнын Президиумунун органы тарабынан ай сайын чыккан илимий жур­нал

Академиянын турмушуна байланыштуу ар түрдүү актуалдуу материалдар, союздаш республикалардын академияларынын маанилүү иштери, чет өлкөлүк илимпоздордун ил. эмгектери ж. б. жарыяланып турат. «Сын, библиография» бөлүмү бар. 
Тиражы 4400 (1976). 

 Колдонулган адабияттар 
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаев. -Фрунзе: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1977. Том 2. В - Иридий. - 672 б.
Категория:Гезит жана журналдар
Вестник высшей школы

Вестник высшей школы - СССР убагында чыккан илимий-методикалык журналы. 

1940-ж. апрелден (1941— 45-ж. чыкпай калган) чыгарылат. Журналга уюштуруу жана илимий-методи­калык мүнөздөгү макалалар, окуу китептерине рецензиялар, союздук, республикалык мин-волордун жана жогорку атайын орто билим берүү комитеттеринин иштери жөнүндөгү кабарлар жарыяланат. 
Тиражы 13130 (1976). 

 Колдонулган адабияттар 
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаев. -Фрунзе: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1977. Том 2. В - Иридий. -672 б.
Категория: Гезит жана журналдар
Ветеран

Ветеран (лат. veteranus vetus —эски, сыналган, тажрыйбалуу) — 

 1. Байыркы Римде армияда белгиленген мөөнөттү өтөгөн солдат. Ветеранга жер бөлүнүп жана акчалай сыйлык берилүүчү. 
 2. Эски жоокер, өткөндөгү согушка катышкан адам (Мис., Гражд. согуштун Ветераны). 
 3. Өтмө мааниде — кандайдыр бир тармакта узак кызмат кылган адам (өндүрүштүн Ветеран илимдин Ветераны ж. б.).

 
 Колдонулган адабияттар 
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаев. -Фрунзе: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1977. Том 2. В - Иридий. -672 б.

Категория:Терминдер
Ветеринариялык врач

thumb|Ветеринариялык врач
Ветеринариялык врач, ветеринар (лат. veterinarius, veterina — күч унаа) — ылаң малды дарылоочу, алдын алуу жанa вет.-санитарпялык чараларды жүргүзүүчү жогорку билимдүү адис. 

Ветеринариялык врач адистиги вет. институтту же факультетти бүтүргөн адамдарга ыйгарылат. Ал мал ылаңына карты жүргүзгөн чаралары аркылуу адамды жу­гуштуу оорудан сактайт. Ветеринариялык врач малдын азык-түлүгүнүн санитариялык сапатына көз салат.

 Колдонулган адабияттар 
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаев. -Фрунзе: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1977. Том 2. В - Иридий. -672 б.

Категория: Ветеринария
Ветеринариялык санитария боюнча бүткүл союздук илим изилдөө институт

Ветеринариялык санитария боюнча бүткүл союздук илим изилдөө институту - 1955-ж. Москвада уюштурулган. 20га жакын лабор-ясы, Тюменде филиалы, Терно­поль, Воронеж ш-ларында, Грузияда башкы пункттары, «Милет» тажрыйба-өндүрүш чарбасы бар. 

Ингт мал чарба дезинфекциясы, дезинсекциясы ж-a дератизациясы, малдын уукмасы, вет.-санитариялык экспертиза, вет. санитарияны механикалаштыруу, зоо­гигиена б-ча ил. иш жүргүзөт. Мал­дын азык-түлүгүн, короо-сарайын де- зинфекциялоо, дератизадиялоо үчүн жаңы препараттар чыгарат, аларды колдонуу ыкмаларын иштеп чыгып, өндүрүшкө киргизет. Ин-т СССРдеги вет. санитария б-ча ил. иштерге же­текчилик кылат. Аспирантурасы бар. Жыл сайын «Труды. Проблемы вете­ринарной санитарии» деген ил. жур­нал чыгарат.

 Колдонулган адабияттар 
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаев. -Фрунзе: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1977. Том 2. В - Иридий. -672 б.

Категория: Окуу жай
Ветеринариялык - санитариялык көзөмөл

Ветеринариялык - санитариялык көзөмөл - малды ылаңдан, элди жугуштуу оорулардан сактоого багытталган комплекстүү чаралар. 

Бул чараларды иш жүзүнө ашыруу үчүн ветеринаиялык мекемелер жанa органдар короо-сарайдын, жайыттьш, суунун, малдын, канаттуулардын сырьёсунан продукция чыгаруучу ишканалардын, азык-түлүк сакталуучу жана сатылуучу жайлардын, мал менен мал азык-түлүгүн ташуучу темир жол жанa суу жолдордун, экспорттолуучу жанa импорттолуучу малдын, азык-түлүктүн вет.-санитариялык жактан тазалыгын, о. эле чарба, мекеме, шикана жана жарандар тарабынан текшерилип турат.

 Колдонулган адабияттар 
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаев. -Фрунзе: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1977. Том 2. В - Иридий. -672 б.
Категория:Ветеринария
Виандот

Виандот - тooк породасы. 19-кылымдын аягында АКШда чыгарылган. 

Тирүүлөй салмагы: корозу 3,8 кг, мекияны 3 кг. Мекияны жылына 150— 180 жумуртка тууйт. Өңү ар түрдүү, көбүнчө ак. Ал СССРге алып келинген, бирок өнөр жайлык мааниге ээ боло алган эмес. Жумуртканы аз бериши, жумурткасынын кичинелиги жана бастырууга анчалык жарабагандыгынан Виандот тоогу азайып кетти.

 Колдонулган адабияттар 
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаев. -Фрунзе: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1977. Том 2. В - Иридий. -672 б.
Категория:үй канаттуулары
Видеотекшерүүчү түзүлүш

Видеотекшерүүчү түзүлүш - телекөрсөтүү каналынын ар түрдүү жеринде (берүүчү камеранын чыгышында, видеосигналды пайда кылуу­чу жана күчөтүүчү аппаратуранын чыгышында ж. б.) сүрөттөлүштүн сапатын карап көрүп жана аныктап текшерүүгө арналган түзүлүш. 

Телекерсөтүү каналын телепрограммаларды берүүгө даярдоо, аны ишке тууралоодо жана кабарларды эфирге бергенде да сүрөттөлүштүн сапаты Видеотекшерүүчү түзүлүштүн экранынан байкалып турат (Телекөрсөтүү). Монохромдуу жана түстүү телекөрсөтүүлөрдүн Видеотекшерүүчү түзүлүшүнүн кабыл алуучу электрон нур түтүгү (кине­скоп), видеосигналды күчөткүчү, сай­ты жана кадрды жайылтуу блогу, се­лектору жана электр булагы бирдей болот. Монохромдуу телекөрсөтүүдөгү видеосигнал жана түстүү телекөрсөтүүдөгү толук жарык сигналы Видеотекшерүүчү түзүлүшкө коаксиаль кабели аркылуу бери­лет.

 Колдонулган адабияттар 
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаев. -Фрунзе: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1977. Том 2. В - Иридий. -672 б.

Категория:Техника
Видин падышалыгы

Видин падышалыгы - 14-кылымдын 2-жарымындагы Түндүк-Батыш Болгариянын территориясындагы жана Сербиядагы феод, мамлекет. Видин падышалыгы болжол менен 1363-ж. түзүлгөн. 

 Ошол кезде Болга­рия падышасы Иван Александр (1331—71-ж. бийлеген) өзү ээлеген жерден ушул территорияны уулу Иван Страцимирге бөлүп берген. 
 Атасы өлгөндөн кийин Иван Страцимир София областын кошуп алган. 
 1365-ж. Видин падышалыгын венгрлер басып алат; 1369-ж. Страцимирдин бийлиги венгр вассалы ката­ры кайра калыбына келтирилет. 1388-ж. түрк жортуулунан кийин Страцимир түрк вассалы болуп калат. 
 Крест жортуулу (1396) оңунан чыкпай калгандан кийин Видин падышалыгын түрк султаны Баязид өзүнө каратып алган. 

 Колдонулган адабияттар 
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаев. -Фрунзе: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1977. Том 2. В - Иридий. -672 б.
Категория:Тарых
Виейра Уайт Хильберто

Виейра Уайт Хильберто - Колумбия коммунисттик партиясынын (ККП) ишмери. 

 Инженердин үй-бүлөсүндө туулган. Кесиби — журналист. 
 1930-ж. ККПни түзүүгө катышкан. 1937—47-ж. ККПден парламентке депутат жанa Богота шаарында муниципалдык советник. 
 1939— 47-ж. ККПнин пред-ли. 1947—58-ж. ККПнин Ген. секретары. 
 1958—66-ж. ККП БКнын саясий секретарш. 1966- жылдан ККПнин Ген. секретарш. Революциячыл иши үчүн бир нече жолу камакка алынып, түрмөдө отурган. 
 Улуттук-бошт. кыймыл маселелерин маркстик позицияда жазган көп макалалардын автору. 
 Совет жанa Колум­бия элдеринин ортосундагы достукту чыңдоого кошкон зор салымы үчүн Октябрь Революциясы ордени менен сыйланган (1976).
 

 Колдонулган адабияттар 
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаев. -Фрунзе: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1977. Том 2. В - Иридий. -672 б.
Категория:Саясат
Эдуард Вильде

thumb|Eduard Vilde (1911)

Эдуард Вильде (4-март 1865-жылы, Пудивере — 26-декабрь 1933-жылы, Таллин) — эстон жазуучусу, эстон адабиятындагы сынчыл реализмдин көрүнүктүү өкүлү. 

Чыгармычылыгын журналисттик иштен баштан, адегенде юморлук аңгемелер, фельетондор жазып жүргөн. Вильде «Катаал крайга» (1896), «Темир колдор» (1898), «Мяэкюлалык сүт сатар» (1916) романдары менен «Махтрадагы согуш» (1902), «Ания дыйкандары Таллинне» (1903), «Мальтсвет пайгамбар» (1905—1908) деген трилогиясында дыйкандардын жана жумушчулардын турмушун сүрөттөгөн. Вильде бир нече аңгеме, публистикалык макалалар, пьесалар да жазган. 
 Булактар 
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаев. -Фрунзе: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1977. Том 2. В - Иридий. -672 б.

Категория:Маданият
Категория:Эстон жазуучулары
Вилькицкий кысыгы

thumb|Вилькицкий кысыгы.
Вилькицкий кысыгы - Таймыр жарым аралы менен Түндүк Жер аймагынын ортосундагы кысык, Карск жана Лаптевдер деңиздерин туташтырып турат. Уз. 130 км ге жакын, кууш жерп 56 км, те­реңд. 210 м ге чейин. Орус гидрогра­фы Б. А. Вилькицкийдпн атынан аталган.

 Колдонулган адабияттар 
 Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаев. -Фрунзе: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1977. Том 2. В - Иридий. - 672 б.

Категория:Кысыктар арип боюнча
Категория:Орусия‎