Zhantas/Cleaned-Kyrgyz_Wikipedia huggingface dataset:
Ак гүлдүү бозунач

thumb|Anaphalis margaritacea.
Ак гүлдүү бозунач (L.), (Цмин) деңиз деңгээлинен 2500 м бийиктиктеги тоолуу аймактарда кездешет.
 
Гүлү сары, кооз.
Анын курамында эфир майы, органикалык кислоталар, жогорку молекулалык спирт, минералдык туздар, инозит жана микроэлементтер бар.
Медицинада боор ооруларына колдонуучу дары-дармектерге кошулат.

Аны кургатып, кайнак сууга демдеп, чыпкалап, жарым стакандан күнүгө 3 жолу чай катары ичүүгө болот.

 Колдонулган адабияттар 
 Суусамыр: Энциклопедия /Башкы ред. Ү. Асанов. - Б.: Энцик. борбору, 2010. - 312 б., илл. ISBN 978-9967-14-076-9
 Биология: Энциклопедиялык окуу куралы/Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору. -Б.:2004, ISBN 9967-14-002-4

Категория:Суусамыр району
Категория:Өсүмдүктөр
Ышкын

thumb|Rheum rhabarbarum.
Ышкын, Чүкүрү (Ревень), (L. 1753) — кымыздыктар тукумундагы көп жылдык өсүмдүк. Тамыры, сабагы жоон, ири жалбырактуу.
 
Гүлдүү сабагынын бийиктиги 20-100 см, туурасы 30-80 см, жоон, бутактанбайт, ичи көндөй же толук келет.
Майда, ак же мала кызгылт гүлдөрү сабагынын башында машактай же шыпыргыдай топ гүлдү түзөт.
Гүлү эки жыныстуу. Дарылыкка сабагы, тамыры колдонулат. Кыргызстанда 7 түрү белгилүү.
Суука чыдамдуу, көлөкө жерде жакшы өсөт.

Курамында кант, органикалык кислоталар, калий, кальций, фосфор, магний туздары болот.
Анын тамырынан даярдалган күкүмүнө спирт кошуп ичти жумшартуу үчүи колдонсо болот.
Жергиликтүү эл эзелтен бери тамырын, уругун өңдөгүч жана боёгуч зат катары пайдаланышкан.

Ышкындын дагы бир дарылык касиети сабагынын кайнатмасын өт, бөйрөк, табарсык түтүкчөлөрүн тазалоо үчүн 1 л сууга 20 г майдаланган күкүмүн кошуп 3-5 мүнөт кайнатып, 3 маал 200 гдан 5-7 күн ичсе болот.

 Колдонулган адабияттар 
 Суусамыр: Энциклопедия /Башкы ред. Ү. Асанов. - Б.: Энцик. борбору, 2010. - 312 б., илл. ISBN 978-9967-14-076-9

Категория:Суусамыр району
Категория:Өсүмдүктөр
Ысырык

thumb|upright|Ысырык.
Ысырык, бөрү карагат (Барбарис обыкновенный), (L. 1753) - бөрү карагаттар тукумундагы дайыма жашыл же жалбырагы күбүлмө, тикенектүү көп жылдык өсүмдүк.
 
Гүлү сары, майда. Тоо гүлү - чачы. Мөмөсү - жемиш, кызыл же кара.
Бийиктиги 2-3 м. Too этектеринде, шар аккан сайлуу өрөөндө өсөт.
Баалуу дары өсүмдүк.
Дарылыкка тамыры, мөмөсү колдонулат.
Дарылыгы: канды тазалайт.
Өттөгү ташты талкалап, түшүрөт.

Ашказандын кычкылтегинин азайып кеткенин калыбына келтирет, суук тийген жатындын трубаларын, өтүшүп кеткен сарык оорусун дарылайт.
Даярдалышы: бышкан мөмөсү чогултулуп, көлөкө жерге кургатылат.
200 г кайнак сууга бир аш кашык салып бир мүнөт кайнатып, бардык ооруларга ичсе болот.
Тамырынын 25 гмы 3 л сууга салып 5-10 мүнөт кайнатып, 5-7 күн 3 маал ичсе боор, жүрөк оорулары, кан басымы калыбына келип, аш казан кычкылтегин көбөйтөт.
 
Эскертүү: Эгерде, өт, ашказанда кычкылтек көп болсо ичүүгө болбойт.
Дарылануу врач же табыптын көзөмөлү менен болушу керек 

 Колдонулган адабияттар 
 Суусамыр: Энциклопедия /Башкы ред. Ү. Асанов. - Б.: Энцик. борбору, 2010. - 312 б., илл. ISBN 978-9967-14-076-9

Категория:Өсүмдүктөр
Категория:Суусамыр району
Шалбаа уй-бедеси

thumb|Шалбаа уй-бедеси.
Шалбаа уй-бедеси (Клевер луговой), (L. 1753) - чанактуулар тукумундагы бир, эки жана көп жылдык чөп өсүмдүк.

Сабагы жумуру, жалбырагы үч ача, топ гүлдүү, гулү кызыл, кызгылт, ак түстө.
Тамырында азот топтоочу түймөк бактериялар бар.
Ал топурактын күрдүүлүгүн арттырат.
Дарылык үчүн гүлү, жалбырагы колдонулат.
Тоют үчүн чөп менен аралаш себилет.
Арык жээктеринде, эски беде аңызында, нымдуу кыртыштуу өрөөндөрдө өсөт.
Майдан августка чейин өсүп, гүлдөй берет.
Бийиктиги 20-30 см.

Дарылыгы: Аз кандуулукка, нерв оорусуна, жалпы эле кандын айланышын жакшыртууда колдонулат.
Ошондой эле тамакка кошуп чүчбара жасаса болот.
Кургатылган гүлүн кайнак сууга 3 саат демдеп, суусундук катары ичсе, бардык кан тамырлардагы уютманы ошондой эле денедеги тузду (шлак) тазалайт.
 
Даярдалышы: Төмөндөп кеткен кан басымды көтөрүү үчүн 5 л кайнак сууга 300 г уй беде гүлүн демдеп бир кайнатып алып, 150 г бал кошуп, муздагандан кийин 200 г таза спиртке аралаштырып, бөлмө температурасында 3 сутка коюп, 200 гдан 3-4 маал тамак алдында ичүү керек.
Бузулуп кетпес үчүн муздаткычка салып коюу абзел.
Ичээрде жылытып ичүү керек.

Натыйжа бериш үчүн бир ай же андан да көбүрөөк ичилет.
Күнүмдүк ичүүгө гүлү, жалбырагынан 25-30 г күкүмүн 1,5 л кайнак сууга 25-30 мүнөт демдеп, 10-15 күн жаңыртып 3-4 маал 200 гдан ичсе да эң жагымдуу.

 Колдонулган адабияттар 
 Суусамыр: Энциклопедия /Башкы ред. Ү. Асанов. - Б.: Энцик. борбору, 2010. - 312 б., илл. ISBN 978-9967-14-076-9

Категория:Өсүмдүктөр
Категория:Суусамыр району
Чайыр чөп же чаар куурай

thumb|Чайыр чөп же чаар куурай.
Чайыр чөп же чаар куурай (Ферула), (L. 1753) - чатыр гүлдүүлөр тукумундагы көп жылдык чөп өсүмдүк.
 
Тоолуу аймактардын күнгөйлөрүндө өсөт.
Бийиктиги 1-2 м. Жалбырагы тарамдуу, тамыр сабакка тегерете жайгашат.
Сары гүлү татаал чатырча топ гүлдү түзөт.
Кыргызстанда 13 түрү өсөт.

Айрым түрлөрүнүн (сасык чайыр чөп) курамында чайыр, эфир майы бар.
Дарылык ка тамыры, даны колдонулат.
Тамыры сүттөп турган мезгилде май, июнда казылып алынат.
Даны август, сентябрда чогултулат.

Даарылык касиети: Тери үстүнө кан уюганда, тарамыш созулганда (чоюлуп калса) жана тамакка табити тартпаган кезде спиртке ачытылган тунма колдонулат.
Ошондой эле З0дан ашык ооруга пайдаланса болот.
Дарынын даярдалышы: Бир литр сууга 20 г кургатылган чөбү кошулуп, 3-5 мүнөт кайнатылат.
Ал 200 мл-ден үч маал ичилет.

Алкаголдуулугу 70% болгон 700 г спиртке 300 г майдаланган күкүмү кошулуп бир канча күн коюлат.
Создугуп, урунган мүчөгө компресс жасалат. 

 Колдонулган адабияттар 
 Суусамыр: Энциклопедия /Башкы ред. Ү. Асанов. - Б.: Энцик. борбору, 2010. - 312 б., илл. ISBN 978-9967-14-076-9

Категория:Суусамыр району
Категория:Өсүмдүктөр
Тикенектүү сыя гүл

Тикенектүү сыя гүл, Tекей (Василёк синий), ( cearms?) - жапайы өсүмдүк.

Кыргызстандын бардык жеринде кездешет.
 
Дарылыкка гүлү, сабагы колдонулат. Бийиктиги 50-60 см. Июнь, августта гүлдөйт. Гүлдөгөн мезгилде орулуп алынат.
Дарылыгы: бөйрөк, табарсык түтүкчөлөрүн жана жүрөктүн кан тамырларын кеңейтип, туздардан (шлак) тазалайт, ошондой эле жалпы кан айланууга эң жакшы жардам берет.

3 л кайнак сууга 300 г кургатылган гүлүн салып, 100 г спирт, 150 г бал аралаштырып бир канча күн коюп, тамак алдында 3 маал 200 гдан 10-15 күн ичүү зарыл.

 Колдонулган адабияттар 
 Суусамыр: Энциклопедия /Башкы ред. Ү. Асанов. - Б.: Энцик. борбору, 2010. - 312 б., илл. ISBN 978-9967-14-076-9

Категория:Өсүмдүктөр
Категория:Суусамыр району
Эстебесов Бекиш

Эстебесов Бекиш (1928, Тытты айылы ) - эмгек ардагери. 

 1943-88-ж. Токтогул атындагы совхоздо бригадир болуп эмгектенген. 
 Эмгек Кызыл Туу ордени менен сыйланган.

 Колдонулган адабияттар 
Токтогул району: Энциклопедия/ Башкы ред. Ү. Асанов; Ред. колл.: О. Ибраимов (төрага) ж. б. - Б.: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2005. 292 б., ил.
ISBN 9967-14-030-5

Категория:Токтогул району
Категория:Инсандар
Эсенбеков Бекиш

Эсенбеков Бекиш (10 апрель1930, Кетмендөбө, өрөнүнүн Жергетал кыштагы) . Жалал-Абад мугалим дер институтун (1951), Ош педагогикалык институтун (1967) бүтүргөн.

 1955-57-ж. Өрнөк, 1967-70-ж. Ж. Бөкөнбаев орто мектептеринде окуу бөлүмүнүн башчысы,
 1971-84-ж. Карл Маркс, 1984-90-ж. Ф. Энгельс атындагы орто мектептерде директор болуп эмгектенген. 
 Азыркы учурда айылдык аксакалдар сотунун төрагасы болуп иштеп келүүдө. 
 Медалдар менен сыйланган.

 Колдонулган адабияттар 
Токтогул району: Энциклопедия/ Башкы ред. Ү. Асанов; Ред. колл.: О. Ибраимов (төрага) ж. б. - Б.: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2005. 292 б., ил. ISBN 9967-14-030-5

Категория:Токтогул району
Категория:Инсандар
Эсеналиева Наказа

Эсеналиева Наказа (1952, Терексуу айылы) - Кыргыз Республикасынын эл агартуу отличниги.

 1973-ж. Ош мамлекеттик педагогикалык институтун аяктаган.
 1973-90-ж. Ош шаарындагы №17 Ю. Гагарин атындагы орто мектепте мугалим, окуу бөлүмүнүн башчысы,
 1991-95-ж. Жалал-Абад шаарындагы №4 орто мектептин директорунун окуу-тарбия иштери боюнча орун басары,
 1995-жылдан Жалал-Абад мамлекеттик университетинин жогорку математика кафедрасынын окутуучусу.
 

 Колдонулган адабияттар 
Токтогул району: Энциклопедия/ Башкы ред. Ү. Асанов; Ред. колл.: О. Ибраимов (төрага) ж. б. - Б.: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2005. 292 б., ил. ISBN 9967-14-030-5

Категория:Токтогул району
Категория:Инсандар
Шалдырак гипс кени

Шалдырак гипс кени - Токтогул районунун аймагында. 

Каракөл шаарынан 15 км түштүкчыгыш тарапта, Шалдырак суусунун сол өйүзүндө, деңиз деңгээлинен 2300-2400 м бийиктикте жайгашкан. Гипстүү тоотек катмары Талас - Фергана жаракасы зонасында 1,5 км аралыкта созулуп жатат. Ал орточо калыңдыгы 30 м, узундугу 300 мдей. келген бир нече гипс линзасынан турат. Курамындагы S03 жараша гипс 1сортко кирет. 

Божомолдуу запасы 1,5 млн т.

 Колдонулган адабияттар 
Токтогул району: Энциклопедия/ Башкы ред. Ү. Асанов; Ред. колл.: О. Ибраимов (төрага) ж. б. - Б.: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2005. 292 б., ил. ISBN 9967-14-030-5

Категория:Токтогул району
Шабданов Турдукул

Шабданов Турдукул (1928, Акчий-Карасуу айылы) - айыл чарба өндүрүшүнүн ишмери.

 1961-ж. Бүткүл Союздук финансы-экономикалык институтун бүтүргөн.
 1943-1944-ж. Акчий-Карасуу айылдык кеңешинин катчысы,
 1945-1949-ж. Ленин атындагы колхоздун башкы бухгалтери,
 1953-1956-ж. райондук кыштак-чарба башкармалыгында инструктор,
 1956-1958-ж. райондук статистика башкармалыгынын жетекчиси,
 1960-1962-ж. райондук аткаруу комитетинин төрагасынын орун басары,
 1962-1972-ж. “Совет” колхозунда башкарма,
 1972-1977-ж. “Толук” совхозунун директору,
 1977-1989-ж. Токтогул май заводунун директорлук кызматтарын аткарып келген. Эмгек Кызыл Туу, «Ардак Белгиси» ордендери, СССРдин, Кыргыз ССРнин грамоталары, медалдар менен сыйланган.
 

 Колдонулган адабияттар 
Токтогул району: Энциклопедия/ Башкы ред. Ү. Асанов; Ред. колл.: О. Ибраимов (төрага) ж. б. - Б.: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2005. 292 б., ил. ISBN 9967-14-030-5

Категория:Токтогул району
Категория:Инсандар
Черикчи уулу Керимбай

Черикчи уулу Керимбай (1887, Сарысөгөт айылы - 1983, Ошол эле жер) - Совет бийлигин бекемдөөгө жана колхоздоштурууга жигердүү катышкандардан.

 1921-26-ж. Кыргызстандын түштүгүндөгү Кыргыз атчандар дивизионунда кызмат өтөгөн.
 1926-31-ж. Сарысөгөт, Белалды кыштактарында уюшулган дыйкандар комитетинин төрагасы,
 1931-ж. «Совет» колхозун уюштуруп, анын төрагасы болгон.
 1934-49-ж. Көдүл, Белалды айылдык кеңештеринин төрагасы, «Карасуу», «Октябрь», «Бордукыя» колхоздорунун колхоз башкармалыгынын төрагасы болуп иштеген.
 

 Колдонулган адабияттар 
Токтогул району: Энциклопедия/ Башкы ред. Ү. Асанов; Ред. колл.: О. Ибраимов (төрага) ж. б. - Б.: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2005. 292 б., ил. ISBN 9967-14-030-5

Категория:Токтогул району
Категория:Инсандар
Чакиев Сейди

Чакиев Сейди (1933-ж. т., Өзгөрүш айылы) - Кыргыз Республикасынын эл агартуу отличниги.

 1957-ж. Ош мамлекеттик педагогикалык институтун бүтүргөн.
 1957-83-ж. “Өзгөрүш” орто мектебинде мугалим, директор, окуу бөлүмүнүн башчысы.
 1983-2001-ж. “Камышбашы” орто мектебинде директор, мугалим.
 

 Колдонулган адабияттар 
Токтогул району: Энциклопедия/ Башкы ред. Ү. Асанов; Ред. колл.: О. Ибраимов (төрага) ж. б. - Б.: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2005. 292 б., ил. ISBN 9967-14-030-5

Категория:Токтогул району
Категория:Инсандар
Үчтерек (Саргата) сланец кени

Үчтерек (Саргата) сланец кени - Токтогул районунун аймагында. 

Үчтерек кыштагынан 32 км чыгыш тарапта, Нарын дарыясынын сол жээгинде, деңиз деңгээлинен 1000-1300 м бийиктикте жайгашкан. Филлиттер жана филлит сымал сланец тектери протерозойдун аягында пайда болгон. Кендүү аймагынын узундугу 15 км, туурасы 2 смдей. Кендин бо-жомолдуу запасы 1,5 млрд т.

 Колдонулган адабияттар 
Токтогул району: Энциклопедия/ Башкы ред. Ү. Асанов; Ред. колл.: О. Ибраимов (төрага) ж. б. - Б.: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2005. 292 б., ил. ISBN 9967-14-030-5

Категория:Токтогул району
Уезбаев Канчоро

Уезбаев Канчоро (1924, Көдүл айылы - 1995, Көтөрмө айылы) - Кыргыз Республикасынын эмгек сиңирген мугалими (1984). 

 Жалал-Абад педагогикалык окуу жайын (1942), Ош педагогикалык институнун математика факультетин (1964) бүткөн. Атамекендик согуштун катышуучусу.
 1942-65-ж. Токтогул районунун мектептеринде мугалим, окуу бөлүмүнүн башчысы, директору,
 1965-70-ж. Токтогул райондук элге билим берүү бөлүмүнүн башчысы,
 1970-89-ж. Ошол эле райондун Бөкөнбаев атындагы, Кызылжазы, Өзгөрүш орто мектептеринин директору болуп иштеген. «Ардак Белгиси» ордени жана медалдар менен сыйланган. Эл агартуу отличниги (1964).
 

 Колдонулган адабияттар 
Токтогул району: Энциклопедия/ Башкы ред. Ү. Асанов; Ред. колл.: О. Ибраимов (төрага) ж. б. - Б.: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2005. 292 б., ил. ISBN 9967-14-030-5

Категория:Токтогул району
Категория:Инсандар
Турусбеков Келгенбай

Турусбеков Келгенбай (1944-ж. т., Мазарсуу айылы) - Кыргыз ССРинин элге билим берүү отличниги (1990).

 1966-жылы КМУну бүтүргөн.
 1966-74-ж. Карл Маркс атындагы орто мектепте мугалим,
 1974-79-ж. райондук элге билим берүү бөлүмүндө инспектор,
 1979-92-ж. Мазарсуу айылындагы Жоомарт атындагы орто мектепте окуу бөлүмүнүн башчысы болуп эмгектенген. СССР билим берүү министрлигинин Ардак Грамотасы, медалдар менен сыйланган.
 

 Колдонулган адабияттар 
Токтогул району: Энциклопедия/ Башкы ред. Ү. Асанов; Ред. колл.: О. Ибраимов (төрага) ж. б. - Б.: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2005. 292 б., ил. ISBN 9967-14-030-5

Категория:Токтогул району
Категория:Инсандар
Тургумбаев Молдокерим

Тургумбаев Молдокерим (1928-ж.т., Акчий-Карасуу айылы) - айыл чарба ишмери.

 1942-69-ж. Ленин колхозунда жылкычы, курулушта бригадир, пахтачылык бригадасынын бригадири болуп иштеп,
 1958-ж. ал башкарган бригада 110 га жердеги пахтанын ар бир гектарынан 11 цден түшүм алып, жылдык планын 123% ке аткарган.
 1969-92-ж. Токтогул атындагы совхоздо зоотехник болуп иштеген. Эмгектеги артыкчылыгы үчүн медалы менен сыйланган.
 

 Колдонулган адабияттар 
Токтогул району: Энциклопедия/ Башкы ред. Ү. Асанов; Ред. колл.: О. Ибраимов (төрага) ж. б. - Б.: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2005. 292 б., ил. ISBN 9967-14-030-5

Категория:Токтогул району
Категория:Инсандар
Тургумбаев Абдылда

Тургумбаев Абдылда (1941-ж. т., Акчий-Карасуу) - эл агартуу отличниги; техника илимдеринин кандидаты (1988), доцент (1994). 

 Фрунзе автожол техникумун (1961), Москва автожол институтун (1969) бүтүргөн.
 1961-80-ж. Токтогулдагы, Каракөлдөгү №23, №30 жол эксплуатациялоо ишканаларында башкы инженер, начальник болуп эмгектенген.
 1989-жылдан Кыргыз Мамлекеттик курулуш, транспорт жана архитектура университетинде декандын орун басары, декан, кафедра башчысы болуп иштеп келүүдө.

 Колдонулган адабияттар 
Токтогул району: Энциклопедия/ Башкы ред. Ү. Асанов; Ред. колл.: О. Ибраимов (төрага) ж. б. - Б.: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2005. 292 б., ил. ISBN 9967-14-030-5

Категория:Токтогул району
Категория:Инсандар
Тулкуев Акбаралы

Тулкуев Акбаралы (1950-ж. т., Саргата айылы) - Кыргыз Республикасынын эмгек сиңирген куруучусу. 

Фрунзе (Бишкек) курулуш техникумун (1976), Фрунзе политехникалык институтун (1983) бүтүргөн.
1971-ж. Каракөл шаарындагы «Нарынсуукурулуш» башкармасында жыгач уста, бетончу, Токтогул, Күрпсай, Камбарата ГЭСтеринде инженер болуп эмгектенген.

 Колдонулган адабияттар 
Токтогул району: Энциклопедия/ Башкы ред. Ү. Асанов; Ред. колл.: О. Ибраимов (төрага) ж. б. - Б.: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2005. 292 б., ил. ISBN 9967-14-030-5

Категория:Токтогул району
Категория:Инсандар
Толук роговик кени

Толук роговик кени - Токтогул районунда. Роговик тоотеги ортоңку ордовикте пайда болгон. 

Өңү бозомук-ак, каралжын-ак; тилкелүү, декорациялык нык тоотек. өлчөмү 10x20x30 с.иден 30x40x50 смге чейин. 
Гидротехникалык курулмаларда ж. б. пайдаланылат. Божомолдуу запасы Р2 категориясы боюнча 13 млн м3.

 Колдонулган адабияттар 
Токтогул району: Энциклопедия/ Башкы ред. Ү. Асанов; Ред. колл.: О. Ибраимов (төрага) ж. б. - Б.: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2005. 292 б., ил. ISBN 9967-14-030-5

Категория:Токтогул району
Токтосунов Рысбай

Токтосунов Рысбай (1904, Белалды айылы - 1991, Сарысөгөт айылы) - согуш жана эмгек ардагери, коомдук ишмер.

 1929-30-ж. Белалды айылдык Кеңешинин төрагасы,
 1930-37-ж. Акчий-Карасуу айылдык соода бирикмесинин төрагасы,
 1937-40-ж. партиянын Караван, Октябрь райондук комитеттеринин 2-катчысы,
 1940-42-ж. партиянын Токтогул райкомунда инструктор,
 1946-48-ж. партиянын Токтогул райкомунда уюштуруу бөлүмүнүн башчысы,
 1949-57-ж. пахта заводунун директору,
 1957-64-ж. райондук Кеңеште инструктор,
 1965-жылдан Белалды айылдык Кеңешинин төрагасы, байланыш бөлүмүнүн башчысы болуп иштеген. Медалдар, грамоталар менен сыйланган.

 Колдонулган адабияттар 
Токтогул району: Энциклопедия/ Башкы ред. Ү. Асанов; Ред. колл.: О. Ибраимов (төрага) ж. б. - Б.: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2005. 292 б., ил. ISBN 9967-14-030-5

Категория:Токтогул району
Категория:Инсандар
Токторалиев Кулманбет

Токторалиев Кулманбет (1914, Саргата айылы - 1964, Ошол эле жер) - айыл-чарбасынын отличниги.

 1939-жылы Фрунзе айыл чарба техникумун бүтүргөн.
 1939-54-ж. Чаткал районунда МТСтин директору,
 1954-58-ж. Үчтерек районунун Панфилов колхозунун башкармасы. Даңк ордени, [[Кыргыз ССР Жогорку Совети]]нин Ардак Грамотасы, медалдар менен сыйланган. 
 2002-жылдан Саргата айылындагы орто мектеп Токторалиев Кулманбеттин ысмын алып жүрөт.

 Колдонулган адабияттар 
Токтогул району: Энциклопедия/ Башкы ред. Ү. Асанов; Ред. колл.: О. Ибраимов (төрага) ж. б. - Б.: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2005. 292 б., ил. ISBN 9967-14-030-5

Категория:Токтогул району
Категория:Инсандар
Тешебаев Таштан

Тешебаев Таштан (1934-ж.т., Базаркоргон району, Акман айылы) - Кыргыз Республикасынын айыл чарбасына эмгек сиңирген кызматкери (1995). 

 Жалал-Абад зооветеринариялык техникумун (1958), Кыргызстан айыл чарба институтун (1972) бүтүргөн.
 195377-ж. Токтогул районунун мал чарбасынын түрдүү тармактарында,
 1977-85-ж. Бөкөнбаев атындагы совхоздо башкы ветеринарврач,
 1984-94-ж. Ошол эле совхоздун директору болуп иштеген.
 

 Колдонулган адабияттар 
Токтогул району: Энциклопедия/ Башкы ред. Ү. Асанов; Ред. колл.: О. Ибраимов (төрага) ж. б. - Б.: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2005. 292 б., ил. ISBN 9967-14-030-5

Категория:Токтогул району
Категория:Инсандар
Терексуу кени

Терексуу кени - Токтогул районунун аймагындагы курулуш кумунун кени жаткан жер. 

Узунакмат суусунун сол куймасы - Терексуунун өрөөнүндө деңиз деңгээлинен 1020 м бийиктикте жайгашкан. Кум төртүнчүлүк мезгилде пайда болгон; кварц-талаашпаттуу, ири бүртүкчөлүү, чоңдугунун модулу 3,1; өңү саргыч-боз. Кум кошумчасы менен бетон толтуруучу материал катары пайдаланса болот. Божомолдуу запасы Pj категориясы боюнча 1 млн м3. Кенди жергиликтүү курулуш мекемелери пайдаланат.

 Колдонулган адабияттар 
Токтогул району: Энциклопедия/ Башкы ред. Ү. Асанов; Ред. колл.: О. Ибраимов (төрага) ж. б. - Б.: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2005. 292 б., ил. ISBN 9967-14-030-5

Категория:Токтогул району
Табылдиев Тынычбек

Табылдиев Тынычбек (1955-ж. т., Өзгөрүш айылы) - коомдук, мамлекеттик ишмер;Кыргыз Республикасынын 3-класстагы мамлекеттик кеңешчиси. [[Кыргыз ССР Жогорку Совети]]нин 2 жолку депутаты (1985-90; 1990-94). Фрунзе политехникалык институ тун (1977), КПСС БКга караштуу Коомдук илимдер академиясын (1991) бүткөн.

 1977-80-ж. Ош облустук темир-бетон буюмдарын чыгаруучу заводдун мастери, цехтин начальниги,
 1981-86-ж. комсомолдун Жалал-Абад шаардык, Ош облустук комитетинин 1секретары,
 1986-87-ж. Москва шаарында бүткүл союздук жаштар союзунун борбордук комитетинин жооптуу кызматкери,
 1987-жылдан Кыргызстан ЛКЖС БКнын 1секретары болуп иштеген.
 199091-ж. Кыргыз Республикасынын Жогорку Кеңешинин комитетинин төрагасы,
 1991-ж. Жалал-Абад облустук кеңешинин төрагасынын орун басары,
 1992-93-ж. «Кыргызкурулуш» концернинин төрагасынын түштүк аймагы боюнча орун басары, «Жалал-Абад курулуш» акционердик коомунун президенти,
 1994-96-ж. Сузак райондук мамлекеттик администрациясынын башчысы,
 1996-2000-ж. Кыргыз Республикасынын билим, илим жана маданият министринин орун басары. 2000-2001-ж. Жалал-Абад облустук мамлекеттик администрация башчысынын орун басары, 2001-2003-ж. Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнүн Архитектура жана курулуш боюнча мамлекеттик комиссиясынын төрагасы, КМШдагы курулушчулар союзунун мүчөсү, Кыргыз Республикасынын курулушчулар союзунун президенти. 2003-жылдан “Алга, Кыргызстан” саясий партиясынын жооптуу кызматкери.

 Колдонулган адабияттар 
Токтогул району: Энциклопедия/ Башкы ред. Ү. Асанов; Ред. колл.: О. Ибраимов (төрага) ж. б. - Б.: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2005. 292 б., ил. ISBN 9967-14-030-5

Категория:Токтогул району
Категория:Инсандар
Сыргабаев Эдилкан

Сыргабаев Эдилкан (1935-ж. т., Толук айылы) - Кыргыз Республикасынын маданиятка эмгек сиңирген ишмери (1994).

 1957-59-ж. курулуш окуу жайынын окутуучу-мастери, комсомолдун Фрунзе райкомунун 1-катчысы (1959),
 1960-63-ж. комсомолдун Ош обкомунун инструктору,
 1963-73-ж. «Ленин жолу» гезитинде адабий кызматкер,
 197394-ж. бөлүм башчы,
 1994-жылдан Токтогул районундагы Толук орто мектебинин директору.

 Колдонулган адабияттар 
Токтогул району: Энциклопедия/ Башкы ред. Ү. Асанов; Ред. колл.: О. Ибраимов (төрага) ж. б. - Б.: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2005. 292 б., ил. ISBN 9967-14-030-5

Категория:Токтогул району
Категория:Инсандар
Суранчиев Тургун

Суранчиев Тургун (1940, Кайырма айылы - 2000, Терексуу айылы) - Кыргыз Республикасынын эмгек сиңирген врачы (1999).

 1968-ж. Кыргыз мамлекеттик медицина институтун бүтүргөн.
 1968-72-ж. Шакафтар айылында облустук адистештирилген ооруканада врач-терапевт, бөлүм башчысы,
 1972-78-ж. Алабука районунундагы Сумсар,
 1979-99-ж. Токтогул районундагы Терексуу участкалык ооруканаларында башкы врач болуп иштеген. СССР саламаттык сактоо отличниги. Саламаттык сактоонун ардактуу кызматкери. Медалдар менен сыйланган.
 

 Колдонулган адабияттар 

 Токтогул району: Энциклопедия/ Башкы ред. Ү. Асанов; Ред. колл.: О. Ибраимов (төрага) ж. б. - Б.: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2005. 292 б., ил. ISBN 9967-14-030-5

Категория:Токтогул району
Категория:Инсандар
Султанова Алия

Султанова Алия (1950-ж. т., Актектир айылы) - эл агартуу отличниги.

 1971-жылы КМУнун география факультетин аяктаган.
 1970-74-ж. азыркы Нурманбетов Султан атындагы орто мектепте мугалим, окуу бөлүмүнүн башчысы.
 1974-75-ж. Ташкара Жаманкулов атындагы орто мектепте директор,
 1975-82-ж. Султан Нурманбетов атындагы орто мектепте директор,
 1982-84-ж. Эл депутаттарынын Акчий-Карасуу айылдык Кеңешинин төрагасынын орун басары,
 1987-88-ж. партиянын Токтогул райондук комитетинин пропаганда жана агитация бөлүмүндө инструктор.
 1988-92-ж. Токтогул атындагы совхоздо партиялык комитетин секретары,
 1995-99-ж. Тогузторо райондук мамлекеттик администрациясында социалдык иштер боюнча инспектор. 
 Азыркы учурда Токтогул шаарча өкмөтүндө жооптуу катчы.
 

 Колдонулган адабияттар 
Токтогул району: Энциклопедия/ Башкы ред. Ү. Асанов; Ред. колл.: О. Ибраимов (төрага) ж. б. - Б.: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2005. 292 б., ил. ISBN 9967-14-030-5

Категория:Токтогул району
Категория:Инсандар