Аль-Бакара сүрөсү

thumb|Хижаз жазуусу менен жазылган, болжол менен хижранын 1-кылымынын ортосуна таандык кол жазма.
Бакара сүрөсү — Курандагы эң узун сүрө, 286 аяттан турат. Мусхафта Фатиха сүрөсүнөн кийин экинчи орунда турат. Бул сүрө Мединада түшүрүлгөн алгачкы сүрө деп айтылат, бирок анын

 

"Жана силер Аллахка кайтарыла турган Күндөн корккула! Андан соң ар бир жанга жасаган эмгегине жараша толук берилет жана аларга зулумдук кылынбайт" деген аяты асмандан түшүрүлгөн эң акыркы аят болуп, Курман айт күнү Коштошуу ажылыгында Мина өрөөнүндө түшүрүлгөн. Ошондой эле, пайыз (риба) тууралуу аяттар да Куранда алгачкылардан болуп түшүрүлгөн.

Бул сүрөнү улуулугу, көркөмдүгү, көптөгөн өкүмдөр менен насааттарды камтыгандыгы үчүн «Курандын чатыры» (Фустат-ул-Куран) деп да аташат. Муну Халид ибн Мадан айткан. Умар ибн аль-Хаттаб бул сүрөнү, андагы фыкыхты жана мазмунун он эки жылда, ал эми анын уулу Абдуллах ибн Умар сегиз жылда үйрөнгөн.

Бул сүрөдө Курандагы эң улуу аят болгон 255-Аят аль-Курси жайгашкан. Абу Хурайрадан (Аллах андан ыраазы болсун) риваят кылынат, ал айтты: «Алланын Элчиси (Ага Алланын салам-салаваттары болсун) мени Рамазан айындагы зекетин сактоого дайындады. Бир күнү бирөө келип, тамак-аштан ала баштады. Мен аны кармап алып: "Сени Алланын Элчисине алып барам" дедим. Ал окуясын айтып берип, "Төшөгүңө жатаарда Аят аль-Курсини окусаң, таң атканча Аллах тарабынан бир сактоочу сени менен болот жана шайтан сага жакындай албайт" деди. Муну уккан Пайгамбар: "Ал калпычы болсо да, сага чындыкты айтыптыр. Ал – шайтан болчу" – деди». Ошондой эле, бул сүрөдө Курандагы эң узун аят – Карыз аяты да бар.

 Түшүрүлүү себептери 
thumb|Бакара сүрөсүнүн тексти, Хафстын Асымдан кылган риваяты боюнча, Усманий жазуусунда

 Алгачкы аяттардын түшүү себептери 
Мужахид ибн Жабрдан риваят кылынат, ал айтты: «Бул сүрөнүн башындагы төрт аят момундардын сыпаты жөнүндө, эки аят каапырлардын сыпаты жөнүндө, ал эми он үч аят мунафыктар (эки жүздүүлөр) жөнүндө түшүрүлгөн».

 26-аяттын түшүү себеби 
Абдуллах ибн Аббас жана Абдуллах ибн Масуд айтышкан: «Аллах мунафыктар үчүн эки мисалды келтиргенде, б.а.,

 

жана 

 

деген аяттарда, мунафыктар: "Аллах мындай мисалдарды келтирүүдөн улук жана бийик" – дешти. Ошондо Аллах Таала

 

деген аятты түшүрдү».

 62-аяттын түшүү себеби 
Мужахидден риваят кылынат, Салман аль-Фариси (Аллах андан ыраазы болсун) Пайгамбардан мурда ээрчиген дининдеги адамдар жөнүндө сурап: "Оо, Алланын Элчиси, алар намаз окуп, орозо тутуп, сизге ыйман келтирип, сиздин пайгамбар болуп жиберилериңизге күбөлүк беришчү" – деди. Ошондо Аллах бул аятты түшүргөн:

.

 Аталышы 

 Бул сүрө Муса пайгамбардын доорундагы Бани Исраил элинин уюу тууралуу окуясын (67-73-аяттарда) баяндагандыктан, «Бакара» (Уй) деп аталган.
 Сүрө миң буйрук, миң тыюу, миң өкүм жана миң кабарды камтыйт.
 Аяттардын саны (286) – Хафс ибн Сулаймандын риваяты боюнча басылган падыша Фахддын Мусхафында.
 Аяттардын саны (286) – Варштын риваяты боюнча басылган Мусхафта да ушундай. Айырмачылыктар кээ бир сүрөлөрдүн башындагы «мукатта» тамгаларын (мис., «Алиф-Лам-Мим») Хафс өзүнчө аят деп санаса, Варш аларды кийинки аятка кошуп эсептегенинен келип чыккан.

 Бакара сүрөсүнүн пазилети 

 Абу Масуд аль-Ансариден риваят, Пайгамбар (Ага Алланын салам-салаваттары болсун) айтты: «Ким Бакара сүрөсүнүн акыркы эки аятын түндө окуса, ага ошол жетиштүү болот». (Сахих аль-Бухари, № 5040)
 Абу Хурайрадан риваят, Алланын Элчиси (Ага Алланын салам-салаваттары болсун) айтты: «Үйлөрүңөрдү мүрзөгө айландырбагыла. Чындыгында, Бакара сүрөсү окулган үйгө шайтан кирбейт». (Тирмизи, Муслим, Насаи риваяттары)
 Абу Умама аль-Бахилиден риваят, Алланын Элчисинин (Ага Алланын салам-салаваттары болсун) мындай дегенин уктум: «Куран окугула, анткени ал Кыямат күнү өз ээсине шапаатчы болот. Эки нурдуу сүрөнү – Бакара менен Аль-Имранды окугула. Алар Кыямат күнү эки булут же эки көлөкө, же болбосо канат жайган эки топ куш сыяктуу келип, ээлерин коргойт. Бакара сүрөсүн окугула. Аны алуу – береке, ал эми таштоо – өкүнүч. Ага сыйкырчылардын күчү жетпейт».

 Уй окуясы 
Бул окуя Бакара сүрөсүнүн 67-73-аяттарында баяндалат.

 
 Эстегиле, Муса өз коомуна: "Чындыгында, Аллах силерге бир уйду союуну буйруду" - деди. Алар: "Бизди шылдыңдап жатасыңбы?" - дешти. (Муса): "Наадандардан болуп калуудан Аллахтан сактанам" - деди.
 
 Алар: "Биз үчүн Раббиңе дуба кыл, ал бизге кандай уй экенин түшүндүрсүн" - дешти. (Муса) айтты: "Ал айтат: ал кары да эмес, жаш да эмес, ошонун ортосундагы уй. Эми силерге буйрулганды аткаргыла".
 
 Алар: "Биз үчүн Раббиңе дуба кыл, анын өңү кандай экенин айтсын" - дешти. (Муса) айтты: "Ал айтат: ал көрүүчүлөрдү кубанткан, ачык сары түстөгү уй".
 
 Алар: "Биз үчүн Раббиңе дуба кыл, бизге анын кандай экенин дагы да аныктап берсин, анткени уйлар бизге окшош көрүнүп жатат. Эгер Аллах кааласа, биз сөзсүз туура жолду табабыз" - дешти.
 
 (Муса) айтты: "Ал айтат: ал жер айдоого да, эгин сугарууга да колдонулбаган, кемчилиги жок, бир өңчөй уй". Алар: "Эми чындыкты айттың" - дешип, аны араңдан зорго союшту.
 
 Эстегиле, силер бир жанды өлтүрүп, ал жөнүндө талашып-тартышып калдыңар. Аллах силер жашырган нерсени Ачыкка чыгаруучу.
 
 Ошондо Биз: "Аны (өлүктү) ошол уйдун бир мүчөсү менен чапкыла" - дедик. Аллах өлүктөрдү ушинтип тирилтет жана силерге Өзүнүн белгилерин көрсөтөт, балким акыл калчаарсыңар.

 Сүрөнүн максаттары 
Бакара сүрөсүнүн негизги максаттарынын бири – үммөттү жерди гүлдөтүүгө, Алланын динин карманууга даярдоо, адамдардын түрлөрүн баяндоо. Ошондой эле, анда ыймандын негиздери жана шарияттын жалпы эрежелери камтылган.

 Ошондой эле караңыз 

 Аят аль-Курси
 Карыз аяты
 Ибрахим сүрөсү

Категория:Куран сүрөлөрү
Категория:Мединалык сүрөлөр