Камбожа

Камбожа ( Kâmpŭchéa), Экинчи Камбожа Падышалыгы, расмий аталышы ― Камбожа Падышалыгы ( Preăḥ Réachéanachâkr Kâmpŭchéa) — Түштүк-Чыгыш Азиянын континенттик бөлүгүндө, Индокытай жарым аралынын түштүк бөлүгүндө жайгашкан мамлекет. Түндүк-батышында Таиланд, түндүгүндө Лаос, чыгышында Вьетнам менен чектешет жана түштүк-батышында Таиланд булуңунун суулары менен чулганат.

Борбору жана эң ири шаары — Пномпень. Аянты — 181,035 км², калкы — 17 638 801. Мамлекеттик тили — кхмер тили.

1993-жылдан тартып конституциялык монархия, мамлекет башчысы — падыша. Мыйзам чыгаруу органы — эки палаталуу парламент (Улуттук ассамблея жана Сенат).

 Этимологиясы 
«Камбожа» аталышы англис тилиндеги Cambodia термининен келип чыккан, ал өз кезегинде француз тилиндеги Cambodge термининен алынган. Бул аталыштар кхмер элинин өз элин атаган «កម្ពុជា» (Kâmpŭchéa) деген сөзүнөн келип чыгат. «Кампучеа» («Kâmpŭchéa») — бул байыркы санскрит тилиндеги Kambujadeśa (कम्बुजदेश) сөзүнүн кыскартылганган формасы, бул сөз «Кампучия элинин жери» деген маанини билдиретEncyclopædia Britannica. Камбожанын тарыхы жана этимологиясы.

Санскриттеги Kambuja — Кампучия элинин аты. Айрым булактарда Kambuja – бул мифологиялык негизге ээ болгон байыркы индиялык падышалык же уруу катары каралат. Ал эми deśa – «өлкө», «жер» дегенди билдиретBehind the Name. Камбожанын аталышы.

Ошентип, «Кампучия» же «Камбожа» аталышы тарыхый жана лингвистикалык жактан «Кампучия элинин жери» деген маанини билдирет.

 Географиясы 
left|thumb|250x250px|Камбожанын картасы
Камбожанын географиясы ар түрдүү жана уникалдуу ландшафттарды камтыйт. Өлкө Түштүк-Чыгыш Азияда жайгашып, түндүк-батышында Тайланд, түндүк-чыгышында Лаос, чыгыш жана түштүк-чыгышында Вьетнам менен чектешет. Ошондой эле, түштүк-батышында Таиланд булуңун бойлой 443 чакырымдык жээк тилкеси бар. 

Камбожанын жалпы аянты 181,035 км² түзөт. Өлкө толугу менен тропикалык аймакта, 10° жана 15° түндүк кеңдиктеринин, 102° жана 108° чыгыш узундуктарынын ортосунда жайгашканJourney Cambodia. Камбожанын географиясы. 

Камбожанын ландшафты негизинен төмөнкү түздүктөрдөн турат, алар түндүк жана түштүк-батышындагы тоолор менен курчалган. Өлкөнүн борбордук бөлүгүндө Тонле Сап көлү жана Меконг дарыясынын жайгашкан. 

Камбожанын географиялык өзгөчөлүктөрү негизинен беш аймакка бөлүнөтАКШ мамлекеттик департаменти. Камбожа:

 Борбордук түздүктөр: Тонлесап көлүнүн айланасындагы төмөнкү аллювиалдык түздүктөр жана түштүк-чыгышындагы Меконг дарыясынын дельтасы. Бул аймак өлкөнүн борбордук бөлүгүн ээлейт жана негизинен күрүч өстүрүүгө ылайыктуу. 
 Түндүк тоолору: Дангрэк тоо кыркалары түндүк аймагында жайгашып, Тайланд менен табигый чек араны түзөт. 
 Чыгыш бийик тоолору: Меконг дарыясынын чыгыш тарабында жайгашкан токойлуу тоолор жана бийик түздүктөр, Лаос жана Вьетнам менен чектешет. 
 Түштүк-батыш тоолору: Кардамон жана Дамрей тоо кыркалары өлкөнүн түштүк-батыш бөлүгүндө жайгашып, Тонлесап көлү менен Тайланд булуңунун ортосундагы аймакты камтыйт. Бул аймакта Камбожанын эң бийик чокусу — 1,810 метр бийиктиктеги Пном Аорал тоосу жайгашкан. 
 Түштүк жээк аймагы: Таиланд булуңуна чектеш, токойлуу жана сейрек отурукташкан төмөнкү түздүк тилкеси. Бул аймакта мангр токойлору, жарым аралдар, кумдуу жээктер жана булуңдар бар. Ошондой эле, Камбожага тийиштүү аймактык сууларында 50дөн ашуун аралдар жайгашкан. 

Камбожанын суу системасынын негизги элементтери Меконг дарыясы жана Тонлесап көлү болуп саналат. Меконг дарыясы өлкөнүн түндүгүнөн түштүгүнө карай агып, жалпы узундугу 500 чакырымдан ашат жана кээ бир жерлерде туурасы 5 чакырымга чейин жетет. Жайкы жаан-чачындуу мезгилде, Меконг дарыясынын деңгээли көтөрүлүп, Тонлесап дарыясынын агымын тескери багытка өзгөртөт, бул дүйнөдөгү уникалдуу гидрологиялык көрүнүштөрдүн бири болуп саналат. 

Камбожа мунай жана жаралыш газына, жыгач, асыл таштар, темир рудасы, марганец, фосфаттар жана гидроэнергетикалык потенциал сыяктуу табигый ресурстарга ээКамбожанын тышкы иштер жана эл аралык кызматташтык министрлиги. 

 Булактар 

 Тышкы шилтемелер 

 Камбожанын тышкы иштер жана эл аралык кызматташтык министрлиги