Zhantas/Cleaned-Kyrgyz_Wikipedia huggingface dataset:
Ысык-Көл шеринеси

Ысык-Көл шеринеси, Ысык-Көл форуму (Иссык-Кульский форум, the Ysyk-Kol Forum) – кыргыз элинин көрүнүктүү жазуучусу ж-а коомдук ишмер, маркум Чыңгыз Айтматовдун (1928-2008) демилгеси м-н 1986-ж. октябрда түзүлгөн өкмөттүк эмес эл аралык уюм.

Ага планетанын азыркы абалы ж-а келечеги ж-дө интеллектуалдык ой-толгоолорун ортого салуу үчүн ынтызарланган дүйнөгө таанымал чыгармачыл инсандар (жазуучу, окумуштуу, актёр, сүрөтчү, коомдук ишмер) чогулган. 

Ысык-Көл шеринесинин катышуучуларын алгачкы жыйыны Кыргызстанда (Аларча, Чолпоната) өткөн, кийинки жыйындары жылына бир жолу, шеринеге катышуучулар тиешелүү болгон өлкөлөрдө, кезеги менен өткөрүлүп келе жатат. Бул шерненин биринчи отурушуна дүйнөгө белгилүү төмөнкү ишмерлер катышкан: жазуучу жана актер Питер Устинов (Улуу Британия), футуролог – окумуштуулар Олвин жана Хейди Тоффлерлер (АКШ), сүрөтчү Афеверк Текле (Эфиопия), Рим клубунун төрагасы А. Кинг, жазуучу, Нобель сыйлыгынын ээси Клод Симон (Франция), анын калемдештери Артур Миллер менен Жеймс Боддуин – экөө тең АКШдан, Лисандро Отеро (Куба), Яшар Кемал (Түркия), ЮНЕСКОнун Генералдык секретары Федерико Майор (Испания), физик Аугусто Форти (Италия) ж. б. 

Ысык-Көл шеринесинин катышуучулары дүйнөлүк коомчулукка XXI к. – «Планетанын кылымы», «Чыгармачылыктын кылымы» деп жарыялашкан. 

Бул мурда болуп көрбөгөндөй жаңы идеяларды тутандырган «акылдын чабуулу» сыяктуу жолугушуу болгон. Жолугушуунун урааны – “Чыгармачылык аркылуу аман калуу», «өсүп-өнүгүү». Таланттуу жана каарман адамдардын биргелешкен күч-аракеттери өтө кызыктуу жана терең акылман демилгени: үчүнчү миң жылдыкты тынчтыктын, гумандуулуктун жана түзүүчүлүктүн салтанаты катары тосуп алууга бүткүл планетабыздын даярдык көрүү идеясын; адамзаттын бейкут жашоосун камсыз кылуусун жактырабыз!"

Анын президенти – Ч. Айтматов болгон. 

Ысык-Көл шеринесинин катышуучулары элге, маданият ишмерлерине ж-а бийликтегилерге 21-кылымды эч согуш алааматы болбой турган ”чыгармачылыктын кылымына” айландыруу чакырыгы м-н кайрылышкан.

 21-кылымдагы шерине 
Учурда "Ысык-Көл" шеринесин жандантуу далаалаттары дүрүүдө.

 Колдонулган эмгектер 

 Б.Урстанбеков, Т. Чороев. Кыргыз тарыхы: Кыскача энциклопедиялык сөздүк. – 1990. - (ISBN 5-89750-028-2).
 Саясат таануу. Энциклопедиялык окуу куралы. Башкы редактор Ү. Асанов, Жооптуу редактор А. Акунов. Бишкек 2004. ISBN 9967-14-011-9
 The Issyk-Kul forum: a new way of thinking, Novosti Press Agency Pub. House, 1987. - 54 pages. 
 Кто есть кто в мировой политике / Отв. ред. Л. П. Кравченко. — М.: Политиздат, 1990. — С. 5. 

 Интрнеттеги шилтемелер 
 http://www.azattyk.org/content/kyrgyzstan_issyk-kul_federico_mayor/24360226.html 
 http://rus.azattyk.org/content/kyrgyzstan_forum_issykkul_mayor/24363937.html 
 http://kyrgyzinfo.ru/files/topic.php?id=1322 
 http://unesdoc.unesco.org/images/0008/000891/089123eb.pdf 
 http://books.google.kg/books/about/The_Issyk_Kul_forum.html?id=kd-eAAAAIAAJ&redir_esc=y 
 

Категория:Саясат
Категория:Кыргызстан
Категория:Тарых
Категория:Илим
Категория:Кыргыз тарыхы
Категория:Саясат таануу
Категория:Ысык-Көл шеринеси
Категория:XX кылым
Категория:Кыргыз таануу
Категория:Ысык-Көл шеринеси
Жакарта

Жакарта — Индонезиянын борбор шаары. Жава аралынын түндүк-батышында, бухтадагы майда аралдарда чачыранды жайгашкан. Провинция статусуна теңдеш өзгөчө борбордук район. Калкы 8,6 млн (2007). Агломерациясы менен 18,2 млн. Агломерациядагы ири шаарлары: Бекаси, Тангеранг, Депок, Богор. Жакарта Батыш Ява провинциясынын округдары менен Жаботабек мегалополисин (калкы 23 млн; 2007) түзөт. Жолдор тоому. Ява деңизиндеги башкы порту Танжунг-Приок (жылына 20 млн т жүк ташылат). Эл аралык аэропорту бар. Жакартада 100дөн ашык ЖОЖ (анын ичинен университеттер жана башка), илимий изилдөө институттары, китепканалар, музейлер, театрлар, улуттук галерея бар. Машина жана кеме куруу (ремонттоо), электроника, химия, целлюлоза-кагаз, нефть ажыратуу, тигүү, тамак-аш, текстиль, металлургия өнөр жай ишканалары иштейт. Банктар көп. Жакартанын агломерациясы Түштүк-Чыгыш Азиядагы автомобиль өнөр жайынын башкы борбору [негизинен автомобиль жыйноо; жылына 300 миңге жакын; ири заводдору: «Astra Interntional» («Toyota», «Honda», «Daihatsu», «BMW», «Nissan»), «Indomobil» («Nissan», «Volvo», «Masda» жана башка)].

 Тарых 
Жакартанын ордунда 5-кылымда эле тургун жай болгон деп божомолдонот. 1527-жылы султан Бантама ал жерде португалиялыктарды жеңгенде ошол жердеги Сунда-Келапа кыштагын Бантамага кошуп, Жаякерта («Улуу жеңиштин шаары» дегенди түшүндүрөт) атайт. Шаар 17-кылымдын башында голланддар тарабынан талкаланган. 1619-жылы ушул эле жерге алар тарабынан Батавия чеби курулган. Анын айланасына түшкөн шаар да 1621-жылы Батавия аталган. 1945-жылы 17августта Индонезия көз каранды эместикке ээ болгон. 1949-жылдан Батавия Жакарта аталган. Шаардын тарыхый борборунда голландиялык архитектуранын көптөгөн белгилери байкалат. Каналдар, 1718-кылымдагы үйлөр, Пенанг дарбазасы, эски чиркөөлөр (17-кылымга таандык), ратуша сакталган. Истикляль (1984) жана Нурул-Худа (2000) мечиттери курулган. Жакартада Азия жана Африка өлкөлөрүнүн кинофестивалы, Азия (1962), Түштүк-Чыгыш Азия (1979, 1987, 1997) оюндары өткөрүлүп турат.

 Колдонулган адабияттар 
 “Кыргызстан”. Улуттук энциклопедия: 3-том. Башкы ред. Асанов Ү. А., Б.: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2011. ISBN 978–9967–14–074–5

Категория:Индонезия
Категория:Шаарлар‎
Прайсуотерхаускуперс

Прайсуотерхаускуперс аудит жана консалтинг чөйрөсүндөгү адистик кызмат көрсөткөн компаниялардын дүйнөдөгү ири эл аралык тармак. "Чоң төрттүктүн" (ири аудит компаниялардын төрттүгүнүн) бири.
Бул компания 1849 жылы Лондондо түзүлгөн, 1998 жылы Price Waterhouse жана Coopers & Lybrand компанияларынын биригүүсүнөн улам азыркы аталышка ээ болгон. Штаб-квартирасы (башкы кеңсеси) Нью-Йоркто жайгашкан.
Бишкек шаарында Price Waterhouse'тун өкүлчүлүгү 90-жылдары иштей баштаган.

Категория:Аудит
Анкара

Aнкapа – Түркиянын борбор шаары (1923-жылдан). 

 тарыхы 
Анкара илинин (административдик-аймактык бирдик) административдик борбору. Анадолу бөксө тоосунда, Анкара жана Чубук дарыясынын кошулган жеринде деңиз деңгээлинен 891 м бийиктикте жайгашкан. Калкы 3,5 млн (2004); калкынын саны боюнча өлкөдөгү Стамбулдан кийинки 2-шаар. Жолдор тоому. Эсенбога эл аралык аэропорту иштейт. Анатолиянын байыркы шаарларынын бири. Биздин заманга чейинки 7-кылымда фригиялыктар тарабынан негизделип, Лидия мамлекетинин курамына кирген. Биздин заманга чейинки 6-4-кылымда байыркы фарс сатраптары бийлеп турган. Биздин заманга чейин 331-жылы Александр Македонский басып алган. 189-25-жылы (биздин заманга чейин) келт-галаттар мамлекетинин административдик борбору. Андан соң 4 кылым бою Рим империясынын, 395-1073-жылы Византиянын ээлиги. 1356-жылы алгачкы жолу Осмон империясынын карамагына кирген. Анкара салгылашынан кийин (1402) шаар Тимурдун колуна өткөн. Бирок, бир нече жылдан кийин Осмон падышачылыгынын бир провинциясынын административдик борбору болуп, Анатолияда ангора эчкисинин тыбытын иштетип, андан жасалган уюмдарды сатуу менен белгилүү болгон. 1864-жылдан Анадолу вилайетинин, 1-дүйнөлүк согуштан кийин түрк элинин көз карандысыздыгы үчүн болгон күрөшүнүн борбору. 1920-жылы 23-апрелден Түркиянын Улуу Улуттук чогулушу иштей баштаган (башында Мустафа Кемалпаша Ататүрк турган). Анын чечими менен 1923-жылдын 13-октябрынан Түрк Республикасынын борбору болуп жарыяланган. Август жана Рома храмы (биздин заманга чейинки 2-кылым), термалар (2-кылымдын аягы 3-кылымдын башталышы), Юлиан колоннасы (4-кылым), шаар дубалдары (Август доорундагы; бир канча жолу оңдолгон), Ала ад-Дин мечити (1778), Арсланханда (1210, 1330-жылы кайра курулган), жана Ахи-Элванда мечиттер (1382), үстү жабык Махмуд-паша базары (бедестан; 1464-71-жылдар аралыгы) сакталган. Шаар 1920-жылдан өнүгө баштаган. Эски шаардан түштүккө карай акыркы архитектуралык үлгүдө салынган жаңы шаар өсүп чыкты. Президент ак сарайы, театрлар, университеттер, консерватория, Улуттук китепкана, туташ көркөм архитектуралык ансамблдер курулду. Туура пландаштырылган көп этаждуу имараттар, коттедждер, жашылдандырылган көчөлөр, министрликтердин комплекстери (1920), Кемал Ататүрктүн мавзолейи (1944-53) жана эстелиги (1970-71) тургузулду. Машина куруу (трактор кураштыруу, айыл чарба техникалары, кыймылдаткычтар), металлургия, курал-жарак өнөр жай ишканалары, аэрокосмостук (биргелешкен Америка-Түркия) заводу, тамак-аш, жеңил, химия, жыгаччылык, курулуш-материалдар өнөр жайлары бар. Илгертеден салт болуп калган металлдан эмерек жасоо, килем токуу, кылторко өндүрүшү өнүккөн. Анкарада шариктүү подшипниктер, дизель (биргелешкен Германия Түркия), кыймыл берүүчү куту (коробка) жана диамез үчүн жабдуу чыгаруучу өлкөнүн уникалдуу өнөр жай ишканалары жайгашкан.
 Колдонулган адабияттар 
 “Кыргызстан”. Улуттук энциклопедия: 1-том. Башкы ред. Асанов Ү. А., Б.: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2006. ISBN 9967-14-046-1

 
Категория:Түркия шаарлары
HTML

thumb|HTML 5 дин расмий белгиси
HTML (эйч-ти-эм-эл) - дүйнөлүк желедеги документтерди стандарттык белгилөө тили. Көпчүлүк веб-баракчалар HTML (же XHTML) тилинде жазылат. HTML тили браузер менен которулуп, кишиге ыңгайлуу документ калыбында көрсөтүлөт. 

HTML SGML дин (стандарттуу жалпыланган белгилөө тили) тиркемеси жана ISO 8879 эл аралык стандартына ылайыкташтырылган.

Көпчүлүк колдонуучулар HTML ди программалоо тили деп ойлошот, бирок HTML текст белгилөө тили болуп саналат. Болгону ал браузерге веб-барактын курамын: тексттерди, сүрөттөлүштөрдү, жадыбалдарды кандай көрсөтүү керек экенин сыпаттап берет. 

HTML тили британ окумуштуусу Тимоти Джон Тим Бернерс-Ли тарабынан 1986—1991 жылдары аралыгында иштелип чыгарылып 1993-жылы негизделген. Алгач ал илимий-техникалык документтерди өз ара алмашуу үчүн тил катары түзүлгөн. Бирок убакыттын өтүшү менен HTML мультимедиялык жана графикалык кооздоо жагына өтүп кетти.

 Шилтемелер 
HTML
Joomla

Joomla контент башкаруу тутуму
Joomla – PHP жана JavaScript тилдеринде жазылган, маалыматты сактоо үчүн MySQL берилиштер базасын колдонгон контентти башкаруу системасы. Joomla – GNU GPL лицензиясы эркин программдык жабдык.
«Joomla» сөзү фонетикалык жактан суахили тилиндеги «Jumla» сөзү менен дал келет. Бул сөз «бардыгы бирге» же «жалпы бир» дегенди билдирет, жана системанын өнүгүүсүнө девелоперлердин жана коомдун мамилесин чагылдырат.
Joomla! системасы көпчүлүккө таанымал Mambo CMS-тин тармагы болуп эсептелет. Көз каранды эмес девелоперледин тобу экономикалык политикадагы пикир келишпестиктен улам Mambo проектинен бөлүнүп, 2005-жылдын 16-сентябрында Mambo 4.5.2.3 версиясын Joomla деп атап чыгарышат.

Азыркы учурда 1.5 версиясы актуалдуу. 1.6 версиясы иштелип чыгууда. 1.0 версиясы бүгүнкү күндө эскирген болуп эсептелет, жана 2009-жылдын 1-июлундан тартып жаңыланбайт. Joomla девелоперлер тобунун айтымынакараганда, 2.0 версиясы толугу менен PHP5 үчүн адаптацияланып чыгат. 2008-жылдын жай айларында күнүмдүк көчүрүп алуу саны боюнча Joomla башка тутумдарды бир топ ашып, Wordpress-тен кийин экинчи орунга чыкты.

 Негизги мүмкүнчүлүктөр 
Joomla CMS веб-сайт даярдоо үчүн ар түрдүү аспаптарды өзүнө камтыйт. Тутумдун башкы өзгөчөлүгү болуп баштапкы инсталляцияда аспаптардын минималдык тобу бар болгондугун айтсак болот. Бул жагдай системаны кеңейтүү керек болгондо гана жаңы функционалдык элементтер кошулуушун шарттайт, жана жалпы өндүрүмдүүлүктү жогорулатат.
Негизги мүмкүнчүлүктөр:
• Тутумдун функционалдуулугун кошумчалар аркылуу кеңейтүүгө болот (модулдар, плагиндер, компоненттер).
• Көп даражалуу коопсуздук жана колдонуучулар менен администраторлордун аутентификациясын камсыз кылуучу модуль.
• Шаблондор системасы сайттын көрүнүшүн жеңил өзгөртүү мүмкүнчүлүгүн берет.
• Шаблондо модулдардын орундарын жана катарын өзгөртүү мүмкүнчүлүгү.
• Бүткүл шаблондорду, компоненттерди, плагиндерди жана модулдарды иштеп чыгып кеңейтүүлөр каталогуна жайгаштырса болот.
• Ар бир динамикалык баракча үчүн издөө системаларында сайттын рейтингин жогорулатуу үчүн белги сөздөрдү жана баяндамаларды кошсо болот.
• Каалаган макаланын жарыялануунун убакытын календар аркылуу белгилөө мүмкүнчүлүгү.
• Сайттын белгилүү баракчаларына регистрацияны өткөн колдонуучулар үчүн гана ачык кылуу.

Joomla мыкты жана динамикалуу сайттарды түзүү Web программалоо эч кандай билими жок, сага берет. Мындан тышкары, бутактары, модулдар жана плагиндер бир топ эркин программа.

 Минималдык тутум талаптары 

 Joomla тутумдун иштетүү үчүн керек болгон технологиялар: 
• PHP:
o PHP 4.4.7 же андан жаңы (Joomla 1.5x үчүн)
o PHP 4.2.x же андан жаңы (Joomla 1.0х)
• MySQL 3.23 же андан жаңы, бирок 6.х эмес
• Apache 1.3 же андан жаңы

Категория:Компьютер
Категория:Таажы-2012
Калкан Керималы уулу

(1930-жыл, Ат-Башы, Кызыл-Туу айылы) эл агартуунун отличниги, Кыргыз Республикасынын улуттук жазуучулар союзунун мүчөсү. "Алп манасчы Келдибек" (1992), "Жаңыл Мырза" (1994), "Кан Кошой" (1996), "Атила хан" (1994), "Устаттар" (Келдибек манасчы баш болуп Тыныбек, Саякбай, Сагымбай ж-дө), "Чоко баатыр" китептердин автору.
Категория:Арип боюнча инсандар
Категория:Арип боюнча жазуучулар
Категория:Кыргыз жазуучулары
Сапар Ысмайылов

Сапар Ысмайылов — Кыргыз Республикасынын эмгек сиңирген артисти, Кыргыз Республикасынын улуттук консерваториясынын доценти. 

Ал кырк жылга чукул Кыргыз Республикасынын Абдылас Малдыбаев атындагы опера жана балет театрынын солисти (баритон) болуп эмгектенген. Ырчы дүйнөлүк классикадан 70ке жакын партияларды ырдап чыккан. Алардын ичинен Джузеппе Вердинин «Аида» операсынан Амонасронун, «Риголеттодон» Риголеттонун, «Дон Карлостон» Улуу инквизитордун, Петр Чайковскийдин «Иолантадан» Эбн-Хакианын, Руджеро Леонкаваллонун «Паяцысында» Тонионун партияларын ырдап чыккан. 

Ошондой эле кыргыз классикалык операларынан А.Малдыбаев, В.Власов, В.Ференин «Манас» операсынан Кошой менен Бокмурундун , «Айчүрөктөн» Канчоро менен Бакайдын ролдорун, Н.Давлесовдун «Курманбек» операсынан Дөлөн хан, Экес хан жана Тейитбектин ролдорун, «Аста секин колукту» музыкалык комедияда Сапардын ролун, Узеир Гаджибековдун «Аршин мал алан» музыкалык комедиясынан Султанбек менен Сулаймандын ролдорун алып чыккан.
Категория:Арип боюнча инсандар
Жума Жамгырчиев

Жума Жамгырчиев - кыргыз акыны. 
1929-жылы Фрунзедеги педагогикалык техникумду аяктаган соң эл агартуу комиссариатында иштеген. 1931-жылы «Кыргызмамбастан» ырлар жыйнагын чыгарган. 1935-жылы Жалал-Абад педтехникумунун директору. Ошол эле жылы Ош областындагы советтик-партиялык мектепте мугалим болгон. 1937-1939-жылдары Өзбек ССРинин Анжиан шаарындагы кыргыз-уйгур мектебинде мугалим, 1941-жылы Тоң районундагы М.Горький атындагы мектепте мугалим болуп жүрүп 1942-жылдын аягында майданга аттанып 1944-жылы согушта курман болгон.
Бозжигит Турдубаев

1937-1960-жылдардын ортосунда ал кездеги Фрунзе, кийин Чүй облусунун Сокулук, Москва, Жайыл райондорунда таанымал колхоз жетекчиси.
Ал алгач 1937-жылы колхоздун ферма башчысы, бригадир болуп 1941-жылы Ата Мекендик согушка аттанып 1944-жылдын башына чейин майданга жигердүү салгылашканы үчүн Ата Мекендик согуштун биринчи даражадагы жана көптөгөн медалдар менен сыйланат. 1943-жылдагы Курск догосундагы чоң салгылашта Кызыл Жылдыз орденине көрсөтүлгөн. Согуштан кийин өзү мурда иштеп кеткен колхозуна 20 жыл колхоздун башкармасылыгынын төрагасы болуп иштеди. «Даңк» ордени жана да бир топ медалдарда алууга татыды. Алар менен кошо Кыргыз ССР Жогорку Советинин Президиумунун жана областтык Советтин ардак грамоталары менен сыйланды.

Категория:Инсандар
Азаттык Медиа

“Азаттык Медиа” мекемеси - “Азаттык үналгысынын” Бишкек бюросунун юридикалык аталышы. 

Негизинен, “Азаттыктын” Бишкек бюросу тээ 1991-жылдын жаз айларынан тартып калыптана баштаган. 

Бюро уюшула электе жергиликтүү кабарчылар Т.Чоротегиндин батириндеги телефон аркылуу Мүнхендеги баш кеңсе менен байланышып турушкан.

Бул бюро айрым жылдары Бишкектеги “Кыргыз кабар” агенттигинин, Кыргыз улуттук энциклопедиясынын, Кыргыз агро-өнөр жайдын имаратындагы жана башка айрым жеке менчик жайлардагы бөлмөлөрдү ижарага алып турду.

2005-жылдын 31-мартында “Азаттыктын” Бишкек бюросу Кыргызстандын Адилет министрлиги тарабынан “Азаттык Медиа” мекемеси катары расмий каттоодон өтүп, жергиликтүү калайык үчүн мултимедиялык тармактарда ар кыл берүүлөрүн таркатып, интернет барагын сунуштап келет.

«Азаттык» үналгысы – бул АКШнын Конгресси каржылаган “Эркин Европа/Азаттык үналгысынын” (Radio Free Europe/Radio Liberty, Inc.; RFE/RL) Кыргыз кызматынын аталышы. 

Бул кызматтын туңгуч кыргызча берүүсү обого 1953-жылы 18-мартта чыгарылган (караңыз: Азамат Алтай).

 Адабият тизмеси 
 "Кыргызстан": Улуттук энциклопедия: 1-том. Башкы редактору академик Үсөн Асанов. - Бишкек: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2006. - 688 бет, илл. - ISBN 9967-14-046-1. 

 Интернеттеги шилтемелер 
 http://www.azattyk.kg/section/about_us/332.html 

 http://rus.azattyk.org/section/about_us/1596.html 

 http://rus.azattyk.org/content/kyrgyzstan_london_2012/24658487.html 

Категория:Кыргызстан
Категория:"Азаттык" үналгысы
Категория:Журналистика
Категория:Басма сөз
Категория:1953-жыл
Категория:СССР
Категория:АКШ
Категория:Кыргыз тарыхы
Категория:Кыргыз таануу
Категория:Медиа
Категория:Кыргыз медиасы
Категория:XX кылым
Категория:XXI кылым
Категория:Демократия
Категория:Адам укуктары
Садыков Тургунбай Садыкович

Садыков Тургунбай - Кыргыз эл баатыры, бедизчи, сүрөтчү, КСРБнин Лениндик сыйылыгынын лауреаты. Социалисттик эмгектин баатыры. 

1935-жылы азыркы Баткен дубанын Баткен районундагы Говсувар деген жеринде туулган. Говсуварда он жылдык мектеп болбогондуктан, 1947-жылдан тартып Ош шаарынын ныптасындагы Жапалак кыштагындагы жатактуу мектепте окуп, аны 1954-жылы бүтөт.

Жаратман алгачкы эмгеги «Баланын башы» айкели 1957-жылы Республикалык көргөзмөдө скульпторлор арасында баш байгени алат.

1961-жылы «Койчу» жана «Телегей Сагынбаева» деген эки иши Москвада Бүткүл бирликтик көргөзмөдө ачылып, бедизчинин көп улуттуу өлкөдө таанылышына чыйыр ачат.

Тургунбай Садыков 1962-64 жылдары Москванын Жогорку көркөм өнөрчүлүк окуу жайынын алдындагы эки жылдык жогорку курста окуйт. Бул жылдары ССРСдин эл сүрөтчүсү, Лениндик сыйлыктын лауреаты Сергей Коненков менен өтө жакындашып, анын таалим-тарбиясын көрөт жана ак батасын алат.

Бедизчинин «Жылкычы» деген иши 1967-жылы Кыргызстан Ленин комсомолу атындагы республикалык сыйлыкка татыктуу болот.

Тургунбай Садыков Бишкектеги Улуттук филармониянын алдындагы манасчылардын айкелинин, «Ала-Тоо» кинотеатрынын каптал жагындагы «Революциянын каармандары» жана С. Ибрагимов көчөсүндөгү 1941-45 жылдардагы Экинчи дүйнөлүк согуштун катышуучуларына арналып тургузулган комплекстин, ошондой эле «Ала-Тоо» аянтындагы Эркиндик айкелинин автору.

Ал Бишкектеги Көркөм өнөр академиясынын жана анын алдындагы талантуу балдардын жатак-мектебинин негиздөөчүсү.

 Шилтеме 
 U.A.Asanov, A.Z.Jumanazarova, T.Chorotegin. Kyrgyzskaia nauka v litsah: Kratkiy istoricheskiy I bio- bibliograficheskiy svod / Otv. Red. U.A.Asanov. – Bishkek: Tsentr gosyazyka I entsiklopedii. 2002. – 544 pages, ill., map. (ISBN 5-89750-142-4)

Категория:Арип боюнча инсандар
Категория:Арип боюнча сүрөтчүлөр
Категория:Кыргыз Республикасынын Баатырлары
Категория:Википедия:Карточка калыбы жок инсандар
Абдракман уулу Кабай

Кабай Абдракман (Абдрахман) уулу (1914-1937-жж) - агартуучу, жыйноочу. 1914-жылы Чон-Кеминде туулган. 

1920-жылдары Арстанбек Бойлош уулунун чыгармаларын жыйноого киришкен. 

Адистердин баамында Арстанбектин ырларын өз атасы Абдыракмандан, айтылуу күүчү Муратаалыдан угуп чонойгон. Кийин кат-сабаты жоюлганда аларды кагазга түшүргөн. 

Кыргызстандын түштүгүнө мугалимдик кылууга которулуп, ошол жакта жүргөнүндө Сталиндик режим тарабынан жазыксыз жерден репрессияланган. 

Кабай Абдракман уулу куугунтукка кабылганда, Кеминде калган ата-энеси кол жазмаларын кийизге ороп, короосунун четине көөмп коюшкан. 

Арстанбектин ырлары камтылган кол жазмалар СССР кулаган соң гана (1992-жылы) жер айдоо убагында кокусунан табылган.
Кыл көпүрүк

Кыл көпүрүк - жер аты. Исфайрам дарыясынын кууш жериндеги эски көпүрүктүн орду ушундай атылып калган. 

Азыркы Баткен облусунун Кадамжай районундагы Өлагыш жана Алыш кыштактарын [[Чавай(Чаувай)]] жана Кара Жыгач кыштактары менен туташтырган жолдо. 

Кеңеш өкмөтү келип, Чавайга араба каттагандай кенен жол салынганга чейин чавайчылар Исфайрамдын ушул кууш жерине эки устун жаткырып, Алыш жакка өтүшчү экен. 

Тар жерде дарыя ылдам аккандыктан жана көпүрүк өтө тар болгондуктан андан башы айланган адамдар менен кары-картаңдар өтө алышпагандыктан, эки бийик жээкти туташтырган көпүрүк «Кыл көпүрүк» деп аталып калган. 

Азыр көпүрүк жок. Бирок, анын аты илгери көпүрүк турган жерге карата айтылып келет жана көпүрөөнүн орду менен эски изин байкоо мүмкүн.

 Пайдаланылган адабияттар: 
1. Кыргыз Совет Энциклопедиясы: 6 томдук/ Башкы редактор Орузбаева Б. Ө./ - Ф.: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1977-1980. Т.1-6.

 Шилтемелер 

 

 
 

Категория:Кыргыз айылдары
Категория:Кыргызстан
Өлагыш

Өлагыш - жер аты. Исфайрам өррөнүнүн оң капталында. Азыркы Баткен облусунун Кадамжай районундагы Үч-Коргон жана А. Масалиев атындагы айыл өкмөттөрүнө караштуу кыштакча да ушундай аталат. Көмүр кени бар. 

Кыштактын төрүндөгү кызыл жошо өңдүү дөң дайыма туз же ун сепкендей агыш тартып тургандыктан ага жакын жашаган эл «Оол агыш» деп жүрүп, бирок «Өлагыш» деп жатык тилде айтылып калган. 

Бирок, кеңеш өкмөтү жылдары, айрыкча, 1970-жылдарга чейин жер өлчөөчүлөр коңшулаш Үч-коргондук тажиктердин айтуусу боюнча «Волахыш» же «Валахыш» деп жазып, ошол ат ырасмий кабыл алынып калган.

Өлагыш айылынын жанында Кыл көпүрүк деген жер бар.

 Пайдаланылган адабияттар: 
1. Кыргыз Совет Энциклопедиясы: 6 томдук/ Башкы редактор Орузбаева Б. Ө./ - Ф.: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1977-1980. Т.1-6.

 Шилтемелер 

 

 
 

Категория:Кыргыз айылдары
Категория:Кыргызстан
Сатар Алмамбетов

Сатар Алмамбетов, Сатыш Алмамбет, Беталман (?-?) - жазуучу, агартуучу. 

Кыргызстандын Нарын облусунун аймагында (балким, Жумгал районунда) туулган. 

Алматы шаарында жогорку окуу жайда укук факультетинде окуган. 

Кыргызстандын прокурорунун орун басары кызматына чейин жеткени айтылат.

1941-1945-жылдардагы Улуу Ата Мекендик согушка чейин Кыргызстандын агартуу тармагында иштеген. Айрым маалыматтарга караганда юридикалык билими да болгон. Анын "Кулан мерген" аттуу чакан дастаны 1941-жылы "Кыргызмамбас" басмаканасы тарабынан жарыяланган. 

Сатар Алмамбетов 1941-жылы согушка чакыртылып, кыязы ошол эле жылы немисттик туткунга түшкөн. Борбор Азиялык миңдеген согуш туткундары сыяктуу эле Мустафа Чокай (Мустафа Чокаев) уюштурган "Түркстан легионуна" кирген. Кыязы, легиондун кыргыздар үчүн жооптуу кишиси болгон. 

1943-жылы Берлинде "Манастын" (Тыныбектин варианты) үзүндүсүн китеп кылып чыгарткан, ага баш сөз жазган. 
Согуш жылдары Берлинде жарык көрүп турган "Миллий Түркстан" журналына ар түрдүү темадагы (Советтик мыйзам системасы, кыргыз адабияты, репрессия ж.б.) макалаларды "Беталман" деген ат менен жазган. 

Бул адабий ысымы өз атасынын атынын муундарын алмаштыруудан эле жасалган (Бет+Алман). 

Экинчи согуш маалында да жазуучулукту уланткан. Ага анын автобиографиялык мазмундагы аңгемелери, ырлары мисал. 

"Миллий Түркстан" журналынын бир нече санына Фрунзеден (азыркы Бишкек) согушка аттанганын, туткунга түшүп калышынын шартын чоң чеберчиликте сүрөттөгөн. 

Нацисттик Германиянын шыкагы менен түзүлгөн сүргүндөгү Түркстан өкмөтүнүн жетекчи орун басарларынан болгон. 

Франция аймагында Батыш ынтымагынын абагына түшкөн, бирок абактан бошотулган. Анын абактан бошотулушуна Азамат Алтай да салым кошкон. 

Согуштан кийин ыктыяры менен Советтер Биримдигине өтүп келген жана чыккынчы катары узак жылга соттолгон. 

Билгендер анын Сибирде ГУЛагда отургандыгын айтышат.

1950-жылдардын экинчи жарымында, Никита Хрущевдин тушунда, абактан (ГУЛАГ) бошонуп, Кыргызстанга кайтып келген. 

Кыска мөөнөткө "Советтик Кыргызстан" гезитинде корректор болуп иштеген, бирок ал жерден айдалган. 

1950-жылдардын соңунда кургак учуктан өлгөн.

 Айрым шилтемелер 

Азаттык үналгысы

Би-Би-Си Кыргыз кызматы

Категория:Кыргыз медиасы
Категория:Кыргызстан
Категория:Кыргыз тарыхы