Zhantas/Cleaned-Kyrgyz_Wikipedia huggingface dataset:
Органотерапия

Органотерапия— айбанаттардын ички секреция безцеринен, ошондой эле ор­ган жанa ткандарынан алынган дары-дармек менен дарылоо

 Колдонулган адабияттар 
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Бишкек: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1979. Том 4. Лактация - Пиррол. -656 б.

Категория: Зоология
Ординатор

Ординатор (лат. ordinator — тартипке келтирүүчү) — мед. мекемелерде (поликлиника, оорукана ж. б.) дарылоо жанa алдын алуу ишин жүргүзүүчү врач. 

 Ооруканадагы Ординатор ооруларды күнүгө кыдырып, тийиштүү дарылоо, врачтык процедура жүргүзүп, оорунун тарыхын, жумушка жараксыздык жөнүндөгү баракчаны толтурат. Поликлиникадагы Ординатор участкалык ж. б. врачтын милдетин аткарат. Клиникалык Ординатор — окуу жанa илимий изилдөө институттардын клиникасында, ошондой эле врачтардын билимин өркүндөтүүчү институттарда атайын адистиги (терапия, хирургия ж. б.) боюнча даярдыктан өтүп жаткан врач.

 Колдонулган адабияттар 
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Бишкек: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1979. Том 4. Лактация - Пиррол. -656 б.

Категория:Медицина
Оренбург облусу

thumb|Оренбург областы.
Оренбург областы - 1934-ж. 7-декабрда уюшулган (1938— 57-ж. Чкалов областы). Аянты 124 миң км2. Борбору — Оренбург ш. Область 2 Ленин ордени менен сыйланган (1956, 1968).

Оренбург областы Уралдын түштүгүндө кеңдик боюнча созулат. Батышын Оренбург талаасы жанa Жалпы сырт (бийикт. 350—400 м), чыгышын тоо жалчалары (бийикт. 500—600 м), Чыгыш Урал түздүгү жанa Торгой платосунун батыш бөлүгү ээлейт. 

Кен байлыктары: кара жанa түстүү металлдар, табигый газ, нефть, туз, сланец ж. б. Климаты кескин континенттик. 

Январдын орт. темп-расы —14... —18°С, июлдуку 19—22°С. Жылдык жаан-чачын 300—450 мм. 

Ири дарыясы — Урал. Талаа жанa токойлуу талаа ландшафты басымдуу. 

Айбанаттары: түлкү, коён, суур, доңуз; канаттуулардан — өрдөк, каз, тоодак ж. б.

Ири шаарлары: Оренбург, Орск, Новотроицк.

 Колдонулган адабияттар 
 Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Бишкек: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1979. Том 4. Лактация - Пиррол. -656 б.

Категория:Орусия
Категория:Облустар‎
Категория:1934-жыл
Оренбург экспедициясы

Оренбург экспедициясы - 1734-ж. Сенаттын обер-секретары И. К. Кириловдун долбоору боюнча түзүлгөн. 

Максаты Башк-ндын чек арасына чептер куруу болгон. Бул экспедицияга ошондой эле Россиянып Орто Азия элдери менен соода байланышын жөнгө салуу милдети да коюлган. 

Оренбург экспедициясынын составына ар түрдүү кесиптеги окумуштуулар (этнограф, географ ж. б.) кирген. Оренбург экспедициясы Оренбург, Орск чептерин курууну уюштурган. Бирок анын иш-аракети көбүнчө Башк-нды башкаруу маселелери жвнa 18-кылымдын 30-жылдарындагы Башкырт көтөрүлүшунө кар­шы күрөшүү менен чектелген. 

Кирилов өлгөндөн кийин (1737) Оренбург экспедициясын В. Н. Татищев, В. А. Урусов, И. И. Нешпоев жетектеген. Оренбург губ. түзүлгөндүгүнө байланыштуу 1744-ж. Оренбург экспедициясы таратылган.
 Колдонулган адабияттар 

 Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Бишкек: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1979. Том 4. Лактация - Пиррол. -656 б.

Категория:Тарых
Оренбург эчкиси

Оренбург эчкиси - тыбыт багытында өстүрүлүүчү ири порода.

Оренбург областында жергиликтүү эчкини кеп жыл бою ылгоонун негизинде чыгарылган. Текесинин салм. 65—70 кг, тубар эчкиси 45—47 кг. Ар эчкиден 0,2—0,3 кг, мыктысынан 0,5 кг ты­быт таралган. 

 Колдонулган адабияттар 
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Бишкек: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1979. Том 4. Лактация - Пиррол. -656 б.

Категория:Мал чарбачылыгы
Ориентация

Ориентация (лат. oriens — чыгыш) — түз сызыкта же ар кандай геом. фигураларда багыт жөнүндөгү жалпыланган түшүнүк. 

Түз сызыкта (сан огунда) чекит карама-каршы эки ба­гыт боюнча кыймылда боло алат. Ал белгиленген чекяттен оң же сол жак­ты көздөй жылчшы мүмкүн. Демек, сан огу — Ориентацияланган түз сызык. Анда оң багыт эсептөөнүн башталмасынан оң жакты көздөй багытталат. Тегиздиктеги туюк ийри сызыкта Ориентация катары кыймылдуу чекиттин айланма багыты алынат. Анын саат жебесинин багытына карама-каршы же жебенин багыты боюнча айланып чыгуусуна ка­рата оң же терс Ориентация кабыл алынган. 

Эгерде чекит туюк ийри сызыкты айланып чыкканда тегиздиктин чектүү бөлүгү сол жагында болсо, аны сол Ориентацияланган, ал эми область оң жа­гында болсо, оң Ориентацияланган делинет. Мейкпндиктеги чектүү бет же чектүү нерсе үчүн да ушундай түшүнүк берилет. Ориентация түшүнүгү жалпак фигуралардын аянтын зсептөөдө, матем. физиканын четки маселелерин чыгарууда колдонулат.

 Колдонулган адабияттар 
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Бишкек: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1979. Том 4. Лактация - Пиррол. -656 б.
Категория:Геометрия
О’Риордан Майкл

О’Риордан Майкл (12. И. 1917-ж. т., Корк) — ирланд жумушчу кыймылынын ишмери. 

 Автобус кондуктору болуп иштеген. Интернационалдык бригаданын составында Испаниядагы Улуттук-рев-ялык согушка (1936—39) катышкан. 
 Ирланд жумушчу лигасын ([[1962]]-жылдан ИЖП — Ирланд жу­мушчу партиясы) негиздегендерден (1948) жанa анын Аткомунун (1951- жылдан) секретары. Ирланд компартиясы (ИКП) түзүлүп, 1970-ж. Түн. Ирланд компартиясы ИЖПге кошулган соң О’Р. ИКПнин Улуттук Атко­мунун секретары. 
 1971-жылдан ИКП­нин ген. секретары.

 Колдонулган адабияттар 
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Бишкек: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1979. Том 4. Лактация - Пиррол. -656 б.

Категория:Инсандар
Орисса

thumb|Орисса.
Орисса - Индиядагы штат. Админ, борбору — Бхубанешвар ш. Климаты субэкватордук, муссондук. Жылдык жаан-чачыны 1500 мм. 

 Колдонулган адабияттар 
 Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Бишкек: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1979. Том 4. Лактация - Пиррол. -656 б.

Категория:Индия
Оркни аралдары

thumb|Оркни аралдары (Шотландияда).
Оркни аралдары - Британ аралдарындагы архипелаг, Шотландиянын түн. четинде. Улуу Британияга карайт. Архипелаг жалпы аянты 1000 кмге жеткен 70 аралдан турат. Эң ири аралы — Мейнленд. 

Жери дөңсөөлүү, бийикт. 477 жге чейин (Хой а.). Неги­зинен девон мезгилинде пайда бол­гон кумдук тоо тектерден турат. Кли­маты мелүүн деңиздик; жылдык жаан-чачыны 709—800 мм. Дайыма жашыл бадалдар, майда токой, шалбаа өсөт. Саздак, көл көп. Калкы ба­лык уулоого жанa кой чарбасына кесиптешкен; тоют өсүмдүктөрү эгилет. 

Башкы шаары — Коркуолл 

 Колдонулган адабияттар 
 Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Бишкек: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1979. Том 4. Лактация - Пиррол. -656 б.

Категория:аралдар
Категория:Улуу Британия
Кирилл Орловский

Орловский, Кирилл Прокофьевич [18(30). 1. 1895, — 13. 1. 1968] — Белоруссияда партизан кыймылыкын жетекчилеринин бири. 

 Колхоз өндүрүшүнүн уюштуруучусу, Советтер Союзунун Баатыры (1943), Социалисттик Эмгектин Баатыры (1958). 
 1918-жылдан КПСС мүчөсү. Биринчи дүйн. согуштун (1914—18) катышуучусу, 1918-ж. июнда партиянын тапшырмасы боюнча немец баскынчыларына каршы партизандык отряд түзгөн. Ком-составдын курсун бүткөн. 
 1920—25-ж. Батыш Белоруссияда партизандык топторду жетектеген. 
 Коммунисттик жог. окуу жайын (комвуз) бүтүргөн (1930). 
 1937—38-ж. Испаниядагы гражд. согуш убагында күжүрмөн тапшырма аткарган, андан соц СССР ички иштер эл комиссариатынын органдарында иштеген. 
 1942—43-ж. Ба­рановичи обл-нын аймагында «Шумкарлар» партизандык кыймылын же­тектеген. 
 1943—44-ж. Белоруссиянын мамл. коопсуздук эл комиссариатында иштеген.
 1945-жылдан БССР Моги­лёв обл-нын Киров р-нундагы «Рас­свет» колхозунун пред-ли, анын жетекчилиги менен колхоз өлкөдөгү алдыцкы чарбага айланган. 
 КПССтин 20, 22 23 - съезддеринин делегаты. 
 СССР Жог. Советинин (3—7-шайл.), БССР Жог. Советинин (2-шайл.) депута­ты. 
 КПСС БКнын мүчөлүгүнө кан­дидат (1956—61).
 
 Белоруссия КП- нин 19—26-съезддеринде Белорус­сия КП БКга мүчө болуп шайланган. 
 Беш Ленин ордени, Кызыл Туу, БССРдин Эмгек Кызыл Туу ордени жанa медалдар менен сыйланган.

 Колдонулган адабияттар 
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Бишкек: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1979. Том 4. Лактация - Пиррол. -656 б.

Категория:Тарых
Категория:Советтер Союзунун баатырлары
Орок жана Балка

Орок жана Балка - Советтер Союзунун мамл. эмблемасы. 

 Ал бийлик эмгекчилерге таандыгын, жумушчулар менен дыйкандардын бузулбас биримдигин жана тынч эмгегин көрсөтөт. 
 Орок жана Балканын сүрөтү СССРдин, союздук жана автономдук республикалардын гербдерине жана желектерине түшүрүлген.

 Колдонулган адабияттар 
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Бишкек: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1979. Том 4. Лактация - Пиррол. -656 б.

Категория:Тарых
Категория:Символикалар
Ороско, Хосе Клементе

Ороско, Хосе Клементе (23. И. 1883, Сапотлан. Халиско штаты — 7. 9. 1949, Мехико) — Мексика живописчиси. 

 Улуттук монумент живописин негиздөөчүлөрден. 
 1908—14-ж. Мехикодо Көркөм сүрөт академиясында окуган. 
 1910—17-ж. Мексикадагы рев-яга катышкан. 
 Революциячыл көз караштары үчүн жерг. бийликтер куугунтуктагандыктан АКШда жашаган. Калган өмүрүн негизинен Мехико менен Гвадалахарада (Мексика)
 өткөргөн. 
 Негизги эмгектери: «Мексика револю­ция кезинде» (1913—17), Мехикодогу Улуттук даярдоо мектебиндеги фрескалар (1922—27) ж. б. 
 Булар терең гуманисттик мазмуну менен өзгөчөлөнөт. Мындан башка да бир катар кеңири белгилүү сүрөттөрдүн, литографиялардын автору. 
 Китеп көркөмдөө ишинде да чоң ийгиликтерге жетишкен.

 Колдонулган адабияттар 
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Бишкек: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1979. Том 4. Лактация - Пиррол. -656 б.
Категория:Маданият
Ортега-И-Гасет Хосе

thumb|Ortega y Gasset (1948)

Ортега-И-Гасет Хосе (9. 5. 1883, Мадрид—18. 10. 1955, ошол эле жер) — испан идеалист Философу, публицист жанa коомдук ишмер. 

 Мадрид университетин бүтүргөн. 
 Лейпциг, Берлин университетинен окуган, 1910—36-ж. Мадридде ме­тафизика кафедрасын башкарган. 
 «Европа» журналын негиздеген (1915— 24). 
 нын филос. көз карашы нео-кантчылыктын марбург мектебинин таасиринде кальштанган. 
 Социология тармагынан Ортега-И-Гасеттин «Массанын козголоңу» деген эмгеги кеңири белгилүү болгон. 
 «Элита» жанa «массага» бөлүнүүнүн нагыйжасында «массалык коом» келип чыгат деп эсептеген. 
 Эстетикада модернизмдин теоретиги катары белгилүү. Испаниянын филос. жанa коомдук ой-пикирине, о. эле бурж. социологияга чоң таасир тийгизген.

 Ортега-и-Гассеттин жашоосу жана чыгармачылыгы 
Хосе Ортега-и-Гассет 1883-жылдын 9-майында Испаниянын Мадрид шаарында жарык дүйнөгө келген. Ал испан интеллектуалдарынын үй-бүлөсүндө чоңойгон, анын атасы жана чоң атасы журналистика менен адабият чөйрөсүндө иштешкен. Бул чөйрө жаш Ортега-и-Гассеттин интеллектуалдык кызыгуусун ойготуп, анын философиялык жана адабий кызыгууларынын пайдубалын түптөдү. https://ru.wikipedia.org/wiki/Ортега-и-Гассет,_Хосе

Алгачкы билимди Ортега-и-Гассет иезуит мектебинде алган, андан соң Мадрид университетинде философия жана адабият боюнча билим алып, өзүнүн теоретикалык кызыгуусун өркүндөтө баштаган. Кийинчерээк ал Германияга кетип, Марбург университетинде неокантиандык философияны изилдеген. Германиянын философиялык традициялары, өзгөчө Кант жана Ницше сыяктуу ойчулдардын эмгектери анын көз караштарына терең таасир эткен. 

1909-жылы Испанияга кайтып келгенден кийин Ортега-и-Гассет өзүнүн философиялык жана маданий көз караштарын калыптандыруу ишин баштаган. Ал Мадрид университетинде сабак берип, ошол эле учурда журналистика менен активдүү алектенген. Анын "El Sol" (Күн) сыяктуу популярдуу басылмалардагы макалалары испан коомундагы маданий жана социалдык маселелерди талдоого арналган. 

 Колдонулган адабияттар 
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Бишкек: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1979. Том 4. Лактация - Пиррол. -656 б.
Категория:Испания
Категория:Инсандар
Орто-Азия улуттук мамлекеттик бөлүнүшү

Орто-Азия улуттук мамлекеттик бөлүнүшү 1924—25-ж. Компартиянын лениндик улут саясатынын негизинде Совет мамлекет тарабынан ишке ашырылган. 

 1917-ж. 2(15)-ноябрда кабыл алынган «Рос­сия элдеринин укуктарынын декларациясында» Россияда жашаган элдердин эркиндиги, теңдиги, өз алдынча мамлекет түзүү укугу жарыяланган. 
 1918-ж. О. Азия элдери жашаган ай­мак РСФСРдин составындагы Түркстан АССРине, Хорезм жана Бухара Совет республикаларына бөлүнгөн. 
 1924-ж. Бухара. Хива, Түркстан КПБКсынын пленумдары улуттук мамлекеттерге бөлүү үчүн саясий-экон. шарттандын жетилгендигин белгилеген. РКП (б) БК 1924-ж. июнда О. Азиянын парт, уюмдарынын бул сунуштарын жактырган. 
 1924-ж. 14-октябрда РСФСР ББАК-тын 2-сессиясы Түркстан АССРин өзгөртүү тууралуу чечим кабыл алган. 
 СССР БАКтын 1924-ж. 27-октябрдагы токтомуна ылайык О. Азияда Турк­мен ССРи жана Өзбек ССРи (1924-ж. 27-окт.), Озбек ССРинин карамагында Тажик АССРи (1924-ж. 14-окт.), РСФСРдин карамагында Кара Кыр­гыз АО (1924-ж. 14-окт.) жан Кара­калпак АО (1925-ж. 11-февр.) түзүлгөн. Түркстан АССРиндеги казактар басымдуулук кылган аймактар жаңы түзүлгөн Казак АССРине бириккен. 
 Кара Кыргыз АО 1925-ж. майда Кыр­гыз АО, 1926-ж. февралда Кыргыз АССРи аталып, 1936-жылдагы СССР Конституциясынын негизинде Кыр­гыз ССРине айланган.

 Колдонулган адабияттар 
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Бишкек: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1979. Том 4. Лактация - Пиррол. -656 б.

Категория:Тарых
Орто Азия темир жолу

Орто Азия темир жолу Орто Азия экономикалык районун Казакстан, Урал, Сибирь, Волга бою ж. б. экон. райондор менен байланыштырат. 

Жол Өзбекстан, Түркмөнстандын, Тажикстандын аймагынан, Кыргызстан­дын Ош обл. менен Казакстандын түн. бөлүгүнөн өтөт.
Жалпы уз. 6199 км. Биринчи жолу 1880—85-ж. Узун-Ада, Кызыл-Арбат — Ашхабад участкасы курулуп, ал 1888-ж. Самарканга чейин жеткирилген. 

Совет бийлиги учурунда Анжиян - Наманган (1924), Ско­белев— Кызыл-Кыя (1928), Ассаке- Шарихан — Кара-Суу (1930), Жалал- Абад — Көк-Жаңгак (1932), Ташкен— Ангрен жана Ташкен — Барраж ,(1944). Самаркан — Карши (1970), Тзрмез — Яван (1973) ж. б. бөлүктөрү курулган. 

Анда 1931-ж. өлкөдө тепловоз алгач пайдаланылган. Жол менен негизинен пахта буласы, көмүр, нефть, руда, машина, курулуш материалы ж. б. ташылат. 
Жүргүнчү ташууда да чоң роль ойнойт.

 Колдонулган адабияттар 
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Бишкек: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1979. Том 4. Лактация - Пиррол. -656 б.

Категория:Техника
Категория:Темир жол
Орто Азия экономикалык району

Орто Азия экономикалык району, Орто Азия — ири экон. райондордун бири. 
Өзбек, Кыр­гыз, Тажик, Түркмөн мамлекеттерин бириктирет. 
Ири шаарлары: Ташкен, Бишкек. Самаркан, Душанбе, Ашхабад ж. б. 

 Колдонулган адабияттар 
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Бишкек: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1979. Том 4. Лактация - Пиррол. -656 б.

Категория:Кыргызстандын экономикасы
Орто билим жөнүндө аттестат

Орто билим жөнүндө аттестат — Жалпы билим берүү­чү, кечки (смэналык) жана сырттан окутуучу орто мектептерди бүтүргөндөргө. ошондой эле орто мектеп көлөмүндө экстерн экзамен тапшыргандарга берилүүчү документ. 

 Колдонулган адабияттар 
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Бишкек: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1979. Том 4. Лактация - Пиррол. -656 б.
Категория:Билим
Ортогоналдуулук

Ортогоналдуулук (гр. orthogo­nios — тик бурчтуу, orthos — тик, gonia — бурч) — перпендикулярдуулуктун жалпыланган түшүнүгү. 

Скалярдык көбөйтүндү аткарылган ар кандай сызыктуу мейкиндиктерде векторлордун перпендикулярдуулук түшүнүгүн жалпылап, скалярдык көбөйтүндүсү нөлгө барабар болгон эки вектор ортогоналдуу векторлор деп аталат. Эгер эки сызыктуу мейкиндиктин бириндеги вектор экинчисиндеги векторго ортогоналдуу болсо, ал мейкиндиктер ортогоналдуу деп ата­лат. Бул түшүнүк үч өлчөмдүү мейкиндиктеги эки түз сызыктын жана түз сызык менен тегиздиктин перпенди­кулярдуулуктарын жалпылайт. Бири бири менен тик бурч түзүп кесилишкен ийри сызыктар — ортогоналдуу ийри сызыктар. 
Ортогоналдуулук функцияларга да, көп мүчөлөргө да колдонулат

 Колдонулган адабияттар 
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Бишкек: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1979. Том 4. Лактация - Пиррол. -656 б.
Категория:Геометрия
Орто Европа түздүгү

Орто Европа түздүгү — Польша; Германия, Франция жана Даниянын аймагында. 

Түндүгүнөн Түндүк жана Балтика деңиздери, түштүгүнөн Герцин Европанын тоолору жана дөңсөөлөрү менен чектешет. Батыштан чыгышты карай 600 кмге созулуп жатат. Туурасы 200—500 км. Басымдуу бийикт. 50—100 м (айрым морена жалчалары 300 .идеи ашат). 

Климаты мелүүн; январдын орт. темп-расы —1° ... —4°С, иголдуку 17—19°С. Жылдык жаан-чачыны 500—800 мм. 

Дарыялары (Одра, Эльба, Везер, Рейт ж. б-лардын адаптеры) менен мөңгүнүн аракетинен пайда болгон көлдөр өтө көп. 

 Колдонулган адабияттар 
 Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Бишкек: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1979. Том 4. Лактация - Пиррол. -656 б.

Категория:Польша
Категория:Германия
Категория:Франция
Категория:Дания
Ортомчу тил

Ортомчу тил - машина котормосунда текстти автоматтап иштетүүдө, информация менен тейлөөдө кадыресе (естественный) тилде жазылган тексттин мааниси менен түзүлүшүн бир өңчей. так көрсөтүүдө колдонулуучу жасалма жанa көмөкчү тил. 

 Мында кадыресе тилде жазылган информа­ция мурдагы коп маанилүүлүгүнөн толук арылат жанa иргелет. 
 Натыйжада Ортомчу тилдеги информация ЭЭМ тарабынан тоскоолсуз окулуп, таанып билинет. 
 Буга жетиш үчүн Ортомчу тил кады­ресе тилеги информацияны кором- жусуз толук камтып, текст маанисин так бериш керек.

 Колдонулган адабияттар 
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Бишкек: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1979. Том 4. Лактация - Пиррол. -656 б.

Категория:Терминдер
Категроия:Тилдер
Ортопедиялык аппараттар

Ортопедиялык аппараттар - адамдын таяныч жанa кыймылдаткыч аппараттарынын деформациясын жана майып болушун дарылоого жана ал­дын алууга ыңгайлаштырылган ар түрдүү тех. аппараттар. 

 Аларга шак-шак, протез, ж. б. атайын аппарат­тар кирет. Ортопедиялык аппараттар кармап туруучу — муун кыймылын токтотуучу же азайтуучу (туторлор жана шарнирлүү ап­параттар) ; 
 жеңилдетүүчү — дене салмагын ооруган жерге эмес, жогору соо жерге түшүрүүчү (Томас аппа­раты); 
 деформацияга учураган дене бөлүгүн коррекциялап оңдоочу (корсеттер, ортопедиялык бут кийимдер); 
 компрессия — диетракциялоочу (кол, буттун кийин пайда болгон жана тубаса деформациясын түзөтүүчү) ап­параттар болуп бөлүнөт. 
 
 Деформа­цияга сөөктү кесип түзөтүүдө жана бириктирүүдө остеотомдор, электр араалары, мык, пластинка, винттер, полимерден жана металлдан жасалган протездер колдонулат.
 

 Колдонулган адабияттар 
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Бишкек: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1979. Том 4. Лактация - Пиррол. -656 б.

Категория:Медицина
Орто-Сырт өрөөнү

Орто-Сырт өрөөнү - Ички Теңир-Тоонун түштүк-батышында. Туура-Суу, Калкагар жана Миң-Булак сууларынын алабын ээлейт. Түштүк-батышынан Арпанын Ала-Тоосу (Жаман-Тоо), түштүк-чыгыш жана чыгышынан Калкагар, Ойнок-Жар, Ак-Сарай, түндүгүнөн Байбиче, батышынан Төө-Куйрук тоолору менен чектешет. Деңиз деңгээлинен бийиктиги 2600–3300 м. Узундугу 50 км, туурасы (эң жазы жеринде) 10–12 км.

Рельефи жапыз тоолуу. Орто-Сырт ойдуңун курчаган тоолор анын таманынан 500– 800 м, айрым жерлеринде 1000–1500 мге чейин көтөрүңкү. Таманы негизинен палеоген менен неогендин кызгылт тектерине толгон.

Суу бойлорундагы кашаттар төртүнчүлүк мезгилдин шилендилеринен түзүлгөн. Агын суулары (Миң-Булак ж. б.) булактардан, кар сууларынан куралат. Ал суулар төртүнчүлүк мезгилде жердин жаракасы боюнча көтөрүлө баштап, Байбиче тоосунун бир нече жеринен терең кууш капчыгайларды пайда кылып, Ортонку Нарын ойдуңуна чыккан. Тоонун түштүк капталы тик, түндүгү жазы. Байыркы түздүктөр төмөн ийилип, палеоген-неоген тектеринин астына өтөт. Климаты континенттик, январдын орточо температурасы –15…–20°С, июлдуку 10–12°С.

Жылдык жаан-чачыны 300–400 мм. Кышкысын кар аз түшөт. Өрөөндүн таманында субальп тоо сулусу, бетегешыбактуу талаа ландшафты басымдуу. Тоо капталдарында 2800–3300 м бийиктикте тоо сулусу, бетеге-түркүн чөптүү шалбаалуу талаа ландшафты, тескей беттеринде шимүүр, өлөң чөп, бетеге, тоо сулусу, көк шимүүр кезигүүчү төө куйрук аралаш субальп шалбаасы кеңири таралган. 3300–3500 м бийиктикте өлөң чөптүү доңуз сырты, тоо сулусу, бетеге аралаш альп шалбаасы жайгашкан. 3500–3600 мден жогору шагылдуу беттер, аскалуу тоо кыркалары, байыркы мореналар, корум таштар. Өрөөндү Ак-Талаа, Нарын райондору кышкы жана жайкы жайыт катары пайдаланат.
 
Жаныбарлары: суур, коён, кашкулак, кийик, түлкү, карышкыр, илбирс, улар, кекилик, таз жору, кузгун, чеке таан ж. б.

 Колдонулган адабияттар 
 Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Бишкек: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1979. Том 4. Лактация - Пиррол. -656 б.
 “Кыргызстан” улуттук энциклопедиясы: 5-том. Башкы редактору Асанов Ү. А. К 97. Б.: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2014. илл. ISBN 978 9967-14-111-7

Категория:Кыргызстандын географиясы‎
Категория:Теңир-Тоо
Категория:Өрөөндөр‎
Орто толкундар

Орто толкундар - толкун уз. 102- 103 м болгон (/ -3 мгц — 300 кгц) ра­дио толкундар. 

Орто толкундар күндүз ионосферада жутулуп, беттик толкундар жай жер бети 5-ча таралат. Түнүчүн - 29 Орто толкундар кыска толкундар сыяктуу жер бетинен жанa ионосферанын катмарынан чагылып, алыска таралат. 

Орто толкундарда радио берүүлөрдүн алыстыгы күндүз 500—1000 км, түнкүсүн ионосферада чагылгандыктан болжол менен бпр нече миң, кмге жетет. Радио уктурууда, радионавигацияда ж. б. колдонулат.

 Колдонулган адабияттар 
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Бишкек: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1979. Том 4. Лактация - Пиррол. -656 б.

Категория:Физика
Орун алмаштыруу

Орун алмаштыруу (П элементтердин орун алмаштыруусу) - П элементтерин кандайдыр бир тартипте жайгаштыруу элементтердин Орун алмаштыруу саны П!

 Колдонулган адабияттар 
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Бишкек: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1979. Том 4. Лактация - Пиррол. -656 б.

Категория:Терминдер
Орундаштыруу

Орундаштыруу — п элементтеринен түзүлгөн кандайдыр бир элемен­та же элементтеринин тартиби менен айырмаланган m элементтүү биригүүлөр. 

Орундаштыруу саны; А“ =n(n—i)...(n— —m+1). Эгер Орундаштырууда бир элемент бир нече жолу кайталанса, анда Орундаштыруунун саны пш болот

 Колдонулган адабияттар 
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Бишкек: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1979. Том 4. Лактация - Пиррол. -656 б.

Категория:Элементтер
Орус ак тоогу

Орус ак тоогу — жумуртка багытындагы тooк породасы. 

 Россиянын борб. районунундагы жерг. тooк менен лег­горн тоогу аргындаштырылып чыгарылган (1929—41). 
 1953-ж. порода бөлүп бекитилген. 
 Корозунун тирүүлөй салм. 2,8—3,1 кг, мекияны 2,1—2,2 кг. Чалгындары ак, буту сэры. Жылына 180—190, айрымдары 215—225 жу­муртка тууйт. Жумурткасынын салм. 58—60 г. Бул порода ар кандай табигый шартка жакты байырланат. 

 Колдонулган адабияттар 
 Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Бишкек: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1979. Том 4. Лактация - Пиррол. -656 б.

Категория:Канаттуулар‎