Zhantas/Cleaned-Kyrgyz_Wikipedia huggingface dataset:
.tn

.tn — Тунис үчүн жогорку деңгээлдеги улуттук домен.

.tn Тунистин интернет-агенствосу аркылуу башкарылат ( - ATI).

Тунистин мыйзамдары, .tn доменинин каттоодо жергиликтүү тургундарга жана мекемелерге гана уруксат берет.

2009-жылдын мартына чейин .tn аймагында экинчи деңгээлдеги домендерди каттоо мүмкүн болгон эмес.Үчүнчү деңгээлдеги домендерди, экинчи деңгээлдеги атайын домендердин ичинде колдонуга гана болгонNoms de domaine en .tn (Agence tunisienne d'Internet):

 .com.tn
 .ens.tn
 .fin.tn
 .gov.tn
 .ind.tn
 .intl.tn
 .nat.tn
 .net.tn
 .org.tn
 .info.tn
 .perso.tn
 .tourism.tn
 .edunet.tn
 .rnrt.tn
 .rns.tn
 .rnu.tn
 .mincom.tn
 .agrinet.tn
 .defense.tn

 Атайын домендик аталыштар 
تونس. (punycode) — Тунис үчүн араб тамгалары менен жазылган жогорку деңгээлдеги улуттук домен.

 Булактар 

 Тышкы шилтемелер 

 IANA сайтындагы .tn доменин whois маалыматтары 
Категория:Жогорку деңгээлдеги улуттук домендер

Категория:DNSSEC
Теле

Теле (кыт. 鐵勒, пиньинь Tiělè, түрк. Tegreg) — Кытайдын түндүгүндө жана Борбордук Азияда жашаган түрк тилдүү уруулардын конфедерациясы. Хунну конфедерациясы кулагандан кийин пайда болгон. Кытай булактары аларды мурунку динлинге байланыштырышатЖаңы Тан китеби/Том 217, 1 башы.

 Чиле менен Гаоче 
«Чили» жана «Гаоче» аталыштары биринчи жолу 357 жана 363-жылдардагы Янь жана Дай жортуулдары учурунда кытай жазмаларында эскерилет. Бирок, Түштүк династияларынын жазууларында, «Теле» да деп кайрылган. «Гаоче» деген ат кытайлар тарабынан коюлган лакап ат болгон.

 Гаоцзюйдүн башкаруучулары 
 Аты Баркарган жылдары阿伏至羅 Афучжило 480—496彌俄突 Мивоту 496—516伊匐 Ифу 516—534越居 Юэцзюй 534—537比造 Биди 537—540

 Дагы караңыз 
 Гаоцзюй
 Динлиндер
 Түрктөр

 Булактар 

Категория:Байыркы түрк уруулары
Метал

Метал — музыкалык жанры, рок-музыканын түрү* Du Noyer, Paul (ed.) (2003). The Illustrated Encyclopedia of Music. Flame Tree. ISBN 1-904041-70-1, p. 96 *Weinstein, Deena (1991). Heavy Metal: A Cultural Sociology. Lexington. ISBN 0-669-21837-5. Revised edition: (2000). Heavy Metal: The Music and its Culture. Da Capo. ISBN 0-306-80970-2, pp. 11-13Алексей Козлов «Рок-музыка: истоки и развитие» / М.: Знание, 1989, 1970-жылдардын башында жана ортолорунда, негизинен Улуу Британияда жана АКШда калыптанып, бүткүл дүйнөгө тараган* Weinstein, Deena (1991). Heavy Metal: A Cultural Sociology. Lexington. ISBN 0-669-21837-5. Revised edition: (2000). Heavy Metal: The Music and its Culture. Da Capo. ISBN 0-306-80970-2, p. 14.

Металлдын мүнөздүү өзгөчөлүктөрү - электрогитара күчөткүчтү ашыкча жүктөө ("гейн") же бурмалоо эффектиси бар электрондук педаль менен ашыкча жүктөө, гитаранын узак сололору, энергетикалык ритм, адатта алты-, сегиз же эки согуу убакыт кол, кеңири таралган колдонуу рифтер.

Металл абдан ар түрдүү, көптөгөн стилдери (поджанрлары) бар, салыштырмалуу “жумшактан” (классикалык хеви-метал, глем-метал, пауэр-метал) өтө “оор” жана даярдыгы жок угуучу үчүн кабыл алуу кыйын (дет-метал, блек-метал)Metal: A Headbanger’s Journey. Документальный фильм, 2005. Ар кандай субжанрлар ар кандай элементтерге ээ. Ошентип, вокал салттуу субжанрларда таза жана бийиктен, экстремалдыктарда арылдап, кыйкырууга чейин өзгөрүп турат, ылдамдык, оордук жана татаалдык да ар түрдүү. Металл ырлар көбүнчө согуш, тарыхый баатырлар, фантастика же үрөй учурарлык сыяктуу энергетикалык, эркектик темаларды чагылдырат, бирок башка темадагы лирикалар бар.

«Метал» жанрындагы музыка дээрлик бардык өлкөлөрдө кеңири таралган, бирок эң чоң сахналар Түндүк Европада (Британия, Скандинавия, Германия) жана Түндүк Америкада (АКШ, Канада) калыптанган. Бардык Европа өлкөлөрү, анын ичинде Орусия, Бразилия, Жапония жана башка көптөгөн европалык эмес өлкөлөр сыяктуу эле аймактык көрүнүштөрдү иштеп чыгышкан. Жакынкы Чыгышта, Израил менен Түркияны кошпогондо, катуу электөө«Глобальный Метал» . Сэм Данн и Скотт МакФадьен. 2008 год. чектөөлөрүнөн улам оор металл азыраак өнүккөн.

Металл күйөрмандары металл баштары же металбаштары деп аталат.

 Шилтемелер 

Категория:Музыкалык жанрлар
Мор-Булак

Мор-Булак — Кыргыз Республикасынын Жалал-Абад облусунун Аксы районундагы айыл. Ак-Суу айыл округу составына кирет.
 Калкы 
Калкы — 374 киши.
 Булактар 

Категория:Ак-Суу айыл аймагы (Аксы району)
Категория:Айылдар
Ааламбек Абылкасымов

Ааламбек Абылкасымов (2004—2023) — Кыргызстандык футболчу, «Абдыш-Ата» клубунун жана Кыргызстан улуттук U16 курамасынын чабуулчусу. 
 Өмүр баяны жана карьерасы 
Ааламбек Абылкасымов 2004-жылы 9-февралда Бишкек шаарында төрөлгөн. 

2022-жылы 18-сентябрда жол кырсыгынан каза болгон.
 
2019-жылы U-16 Азия Кубогунун тандоо оюндарында Ливандын курама командасынын дарбазасына 41-мүнөттө алмаштыруу менен чыгып, 2 гол киргизип, 3:2 эсебинде улуттук курама команданын жеңишин камсыздаган.

2019—2021-жылдары "Илбирс II" жана "Абдыш-Ата II" жаштар клубунда ойногон. Ал эми чоңдор клубунда, "Илбирстин" курамында 2021-жылдын 16-мартында Премьер-Лигада дебют жасаган. Жалпысынан ал 12 оюн өткөрүп, 2 гол киргизип, 1 пас берген. 2023-жылы "Абдыш-Ата-2" клубунда оюн өткөргөн. 
 Булактар
Таш-Жар

Таш-Жар — Кыргыз Республикасынын Жалал-Абад облусунун Аксы районундагы айыл. Мавлянов айыл округу составына кирет.
 Калкы 
Калкы — 1077 киши.
 Булактар 

Категория:Мавлянов айыл аймагы (Аксы району)
Категория:Айылдар
Жаңгак (айыл)

Жаңгак — Кыргызстандын Жалал-Абад облусунун Аксы районундагы айыл. Мавлянов айыл аймагынын курамына кирет.

ААББТ коду — 41703 211 842 09 0Кыргыз Республикасынын администрациялык-аймактык жана аймактык бирдиктердин объектилерин белгилөө тутумунун мамлекеттик классификатору.

 Калкы 
 жылы 2020 20212023 адам. 1371 1346 1407 

 Булактар 

Категория:Мавлянов айыл аймагы (Аксы району)
Категория:Айылдар
Үргөнч (чыгарма)

thumb|200px
Үргөнч — Акмат Рысменде уулунун айтуусу боюнча жарык көргөн китепче (Фр., 1941). Басмага даярдаган редактору — Ыбырайым Абдыракман уулу. 

Латын ариби менен басылган. Китепченин аягында айрым көөнө сөздөрдүн түшүндүрмөсү берилген. 

Китепчеде Айчүрөк Семетейдин Акшумкарын амал менен алып кеткенде Семетей чоролору — Канчоро, Күлчоро менен шумкарын издеп Үргөнчкө барганда анын жалпы көрүнүшүнүн поэтикалуу жана кеңири пландагы эпикалык пейзажы баяндалат. Анда Семетей Ак-Инектин белинен дүрбү салып күргүштөнүп кирип жаткан Ү. дарыянын аркы бетинен жол тосуп келген Айчүрөктү көргөнү, Тайбуурулдун сыны, Күлчоронун Үргөнчтү кечер алдындагы дарыянын күргүштөп кирип жатканынын укмуштуу элеси көркөм баяндалып сүрөттөлөт 

Колдонулган адабияттар
"Манас" энциклопедиясы/Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору. Бишкек: Кыргыз энциклопедиясынын Башкы редакциясы, - 1995. 1-т. - 440 б. ISBN -5-89750-013-4

Категория:Манас эпосу
Категория:Китептер
Категория:Кыргызча китептер
Абдыкадыр Токторов

Абдыкадыр Токторов (1916-2002) — кыргыз алим ишмери, ардагер агартуучу, жазуучусу, драматург, академик, тилчи, сынарыячы.

Ал чагатай жазуусунун негизиндеги жазуудан арап тамгадиндеги кыргыз жазуусун түзгөн окумуштуу болгон. 1938-жылы алгач ирет “Кыргыз алипбеси” китебин, 1955-жылы жазуу системасын жана жазуу эрежесин түзгөн.
 
Абдыкадырдын 1938-жылы «Кыздын тагдыры» аттуу дырамасы Кашкар сахналарында коюлган. «Качкын», «Турмушка ашкан ой-тилек», «Бейжинге кайра келгенде» чыгармалары менен белгилүү болгон. Анын 80-жылдары жазылган «Акылай» кино сынарыйы 1984-жылы Теңир-Тоо кино студиясы тарабынан тасмага түшүрүлүп, Кытайдагы кыргыздарда биринчи жолу тартылган фильми «Муз тоонун этегинде» болуп калган.

 Жарык көргөн китептери 
Кыргыз жазуу эрежеси. Түзгөн Абдыкадыр Токторов. – Артыш, 1980.
Муз-тоо этегинде, Артыш: Кызыл-Суу кыргыз басмасы: 1988 (ISBN 7537400229)
Улуу тоонун уланы: Абдыкадыр Токторовдун чыгармалары., Артыш: Кызыл-Суу кыргыз басмасы, 2012.

 Булактар 
Категория:Инсандар
Категория:Кыргыз адабияты
Категория:Кыргыз жазуучулары
Категория:Кытай жазуучулары
Категория:Кызыл-Суу Кыргыз автоном облусу
Категория:Теңир-Тоо
Категория:ШУАР
Категория:Кытайлык кыргыздар
Жаңгак (маанилери)

Жаңгак — Өсүмдүктөрдүн жаңгактар тукумундагы уруусу. 
 Жаңгактар — Жаңгактар тукумундагы дарак. 
 Жаңгак атмай — Тактикалык оюн, Чүкө атмай оюндун аналогу. 
 Топоним 
 Жаңгак — Жалал-Абад облусунун Аксы районундагы айыл. 
 Окшош аталыштар 
 Жер жаңгак — Буурчак сымалдуулар тукумундагы бир же кеп жылдык чөп уруусу.
 Чочко жаңгак — Ит жүзүмдөр тукумундагы өсүмдүк уруусу. 
 Топ-Жаңгак — Жалал-Абад облусунун Аксы районундагы айыл. 
 Көк-Жаңгак — Жалал-Абад облусундагы шаар.
Турсун Мырза

Турсун Мырза — жазуучу, ардагер. 1939-жылы Артыш шаарында Каражүл айылында бул дүйнөгө келген.

Жарык көргөн китептери
Тоо арасында, Артыш: Кызыл-Суу кыргыз басмасы, 1986 (OCLC 917754885) (очерик жана аңгемелер жыйнагы)
Булак, Артыш: Кызыл-Суу кыргыз басмасы, 1988 (ISBN 9787537400202) (ырлар жана дастандар жыйнагы) 
Бүркүт, Артыш: Кызыл-Суу кыргыз басмасы, 1990 (ISBN 9787537300490) (аңгемелер жыйнагы)

Булактар

Категория:Инсандар
Категория:Кыргыз адабияты
Категория:Кыргыз жазуучулары
Категория:Кытай жазуучулары
Категория:Кызыл-Суу Кыргыз автоном облусу
Категория:Теңир-Тоо
Категория:ШУАР
Категория:Кытайлык кыргыздар
Зордун Сабир

Зордун Сабир (бугу 1937 – 13 аяк оона 1998, ) — уйгур жазуучусу.

Зордун Сабирдин чыгармачылыгы 4 роман, 13 повест, 86 аңгеме, 2 драма, 1 сценарий, жана 5 адабий сын боюнча макала турат. «Анаюрт» (Ата журт) үчилтиги тарыхый роман менен белгилүү болгон.

 Өмүр баяны 
Зордун Сабир 1937-жылы бугу айында Кулжа ооданынын Жаңы-Там айылынын Бостан кыштагында дыйкандын үй-бүлөсүндө туулган. Атасы Сабыр дыйкан болсо да илимге кызыгып, илимпоздорду сыйлаган. Зордун Сабирдин балалыгы түндүктөн соккон Абрал тоосунун шамалы менен соккон ушул чакан бакча айылында өткөн. 1942-жылы Зордун Сабыр беш жашка чыкканда апасы каза болуп, бул үй-бүлөдө алты адам атасы Сабырдын колунда ата да, эне катары да тарбияланган.

1951-жылы Зордун Сабыр Кулжа шаарындагы тууганынын үйүндө калып, «Билим мектебинде» окуган. Бул мектепти 1952-жылы бүтүрүп, 1953, 1954-жылдары орто мектепте окуган. 1955-жылы Ахметжан Касыми атындагы Иле Дарилмугалимин (азыркы Иле университетинде) тапшырып, 1957-жылы бүтүргөн.

Зордундун алгачкы чыгармасы — «Ак өрүк» аттуу ыр 1961-жылы «Тарим» журналында жарыяланган. Бирок көп өтпөй ага улутчулдук жана «контрреволюциялык ишмердик» деген айып тагылып, Тибеттеги Гармү аймагына (Ганьсу жана Цинхай чегине жакын) кайра тарбиялоого жөнөтүлгөн. Бул жылдар аралыгында анын чыгармачылыгы токтоп, 1972-жылдан тартып гана адабиятка кайта баштаган. Жазуучунун бурулуш учурларынын бири болуп саналган «Долан жаштары» аттуу аңгемеси 1979-жылы «Тарим» журналынын октябрь санында жарыяланып, Кашкар аймагындагы Долан жергесинен чыккан жаш жигиттин турмушун сүрөттөгөн.

 Жарык көргөн китептери 
Аврал Шамаллири (Абрал шамалдары) (роман), Үрүмчү: Шынжаң эл басмасы, 1980
Арча япрыгы (Арча жалбырагы) (повест жынагы), Үрүмчү: Шынжаң эл басмасы, 1985 
Издениш 1-китеп (Изденүү) (роман), Үрүмчү: Шынжаң эл басмасы, 1984
Издениш 2-китеп (Изденүү) (роман), Үрүмчү: Шынжаң эл басмасы, 1989 ISBN 7228010833
Баш ахыры йок хетлер (Баш аягы жок каттар), Үрүмчү: Шынжаң жаштар-өспүрүмдөр басмасы, 1992 ISBN 7537109281
Ата (роман), Үрүмчү: Шынжаң жаштар-өспүрүмдөр басмасы, 1994 ISBN 7537117756
Карыздар (роман), Үрүмчү: Шынжаң жаштар-өспүрүмдөр басмасы, 1999
Анаюрт (Ата журт) (тарыхый роман), Үрүмчү: Шынжаң жаштар-өспүрүмдөр басмасы, 2000
Йазгучи болмак тес (Жазуучу болуу кыйын), Үрүмчү: Шынжаң эл басмасы, 2011
Гүлемхан (повест), Үрүмчү: Шынжаң эл басмасы, 2011 ISBN 978-7-228-14144-9

 Булактар 
Категория:Инсандар
Категория:Уйгур адабияты
Категория:Уйгур жазуучулары
Категория:Кытай жазуучулары
Категория:ШУАР
Категория:Арип боюнча жазуучулар
Гүлзыя Валий

Гүлзыя Валий (же Гулзя Уалый) — акын, жазуучу, журналист.

Ал 1976-жылы 27-фервалда Иле казак автоном облусунун Моңгул-Күрө ооданын Шаты кыргыз улуттук айылында төрөлгөн.

1995-жылы «Шинжаң кыргыз адабийаты» журналында жарык көргөн «Тагдырдын тартуусу» аттуу аңгемеси менен чыгармачылыктын босогосун аттаган (кирүү датасы: 09/24/2023).

Ал 2008-жылы «Баатыр Манас» (53 сериядан турган) радиодрамасын Турсун Жумалы менен жазган. Андан «Өчпөс эмгек, өчпөс от» (13 сериядан) жана «Герме тоонун кызы» (12 сериядан) жазган.

2013-жылы “Уктабас түндөр” аттуу китебинде Бектур Илияс жана Гүлайым Матили менен чогуу Бишкекте жарыкка чыгардыhttps://peoplepill.com/i/cholpon-subakojoeva?tc=academia. 

 Жарык көргөн китептери 
Мунарык таң (роман), 2011
Бакалуу көл (же Барса келбес) (роман) , 2012

 Булактар 
Категория:Инсандар
Категория:Кыргыз адабияты
Категория:Кыргыз жазуучулары
Категория:Кытай жазуучулары
Категория:Кызыл-Суу Кыргыз автоном облусу
Категория:Теңир-Тоо
Категория:ШУАР
Категория:Кытайлык кыргыздар
Казактар

Казактар ― Борбордук Азия жана Чыгыш Европада, негизинен Казакстанда, ошондой эле Өзбекстандын түндүгүндө жана Орусиянын чектеш аймактарында, ошондой эле Кытайдын түндүк-батышында (айрыкча Иле Казак автоном облусу) жана Батыш Монголияда (Баян-Өлгий облусу) жашаган түрк элдери.

 Галерея 

 Колдонулган адабияттар 
 “Кыргызстан” улуттук энциклопедиясы: 3-том. Башкы редактору Асанов Ү. А. К 97. Б.: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2011. 784 бет, илл. ISBN 978 9967-14-074-5

Категория:Казактар

Категория:Түрк элдери
Иле Казак автоном облусу

Иле Казак автоном облусу (кыр. араб: ىلە قازاق اپتونوم وبلاسى, , , ) – КЭРдин Шинжаң-Уйгур автоном районунун түндүгүндөгү автономдук облус. Административдик борбору — Кулжаhttp://www.xjyl.gov.cn/.

 Административдик түзүлүш 
 Бөлүм Бөлүмкоду Кыргызча атылышы Кыргызча Араб ариби (Кытай кыргыздары колдонгон) Кытайча Уйгурча Казакча Калкы Аянты (km2) Калктын жыштыгы (/км2) Облусунун тикелей башкаруусуна караштуу райондор654002Кулжа шаары778,0476441208.15654003Куйтун шаары229,1221,171195.66654004Коргас шаары71,4661,90837.46654021Кулжа ооданы365,3074,47681,61654020Чапчал Шибе автоном ооданы157,7644,46935.30654023Коргас ооданы243,3033,54668.61654024Тогузтара ооданы175,7664,11142.76654025Кунес ооданы306,5257,58140.43654026Моңгул-Күрө ооданы146,88710,42714.09654027Текес ооданы148,9458,06618.47654028Нилка ооданы155,73710,12315.538↪ Алтай Аймагы648,173117,7105.51↪ Тарбагатай Аймагы1,108,74794,86911.69

 Булактар 

Категория:Шинжаң
Моңгол-Күрө ооданы

Моңгол-Kүрө ооданы (калмакча: ᠮᡆᡊᡎᡆᠯᡘᡉᠷᡄᡃ ᠰᠢᠶᠠᠨ, кыргызча: موڭعۇلكۉرۅ وودانى, ) — Иле Казак автоном облусунун түштүк-батышында бир оодан"昭苏县概况" 伊犁哈萨克自治州人民政府. 15 Чын куран 2016..

Чыгышынан Текес ооданы, түштүгүнөн Онсуу жана Байы оодандары, түндүгүнөн Чапчал Шибе автоном ооданы, батышынан Казакстан (чек аранын узундугу 200 километрден ашык), түштүк-батышынан Кыргызстан менен чектешетhttp://www.tcmap.com.cn/xinjiang/zhaosuxian.html.

Оодандун жалпы аянты 10,464,9 чарчы км. 

Текес жана Моңгул-Kүрө оодандарында 20 миңге жуук кыргыз барМамбетакун Мамбеттурду, Жуңго кыргыздарынын ордо оюну жана аймактык өзгөчөлүктөр (2015) Алардын арасында үркүн учурунда качып кеткендер да барhttps://www.azattyk.org/a/urkun_kyrgyz_chine_family_history/27710597.html. Моңгул-Kүрө кыргыздардын көпчүлүгү Шаты кыргыз улуттук айлынын тургундарыhttps://www.azattyk.org/a/china_ethnic_kyrgyz_blog_febr_16_2012/24485907.html.

Булактар

Категория:Шинжаң
Категория:Кыргыздар
Шаты (Кытай)

Шаты — Кытайдын Шинжаң-Уйгур автоном районунун Иле Казак автоном аймагынын Моңгул-Күрө ооданынын карамагындагы айыл2022年统计用区划代码和城乡划分代码：昭苏县. 中华人民共和国国家统计局.

Булактар

Категория:Шинжаң
Категория:Кыргыздар
.zw

.zw — Зимбабве үчүн жогорку деңгээлдеги улуттук доменДомендик аймактардын маалымат базасы. 

Зимбабвенин Почта жана телекоммуникациялар органы .zw домени үчүн жооптуу орган болуп саналат Welcome to UZ Webmail.

 Экинчи деңгээлдеги домендер 
.zw доменинде каттоо, экинчи деңгээлдеги доменге жараша жүргүзүлөт:

 .gov.zw — Зимбабвенин өкмөттүк структуралары үчүн.
 co.zw — Коммерциялык уюмдар үчүн.
 org.zw — Коммерциялык эмес уюмдар үчүн.
 ac.zw — Окуу жайлар үчүн.
 ngo.zw — Коомдук уюмдар үчүн.

 Булактар 

 Тышкы шилтемелер 

 IANA сайтындагы .vu доменин whois маалыматтары 

Категория:Жогорку деңгээлдеги улуттук домендер

Категория:DNSSEC
Мемтимин Ошур

Мемтимин Ошур (1944-ж.) азыркы уйгур адабиятынын алдыңкы жазуучуларынын бири. Ал ошондой эле Кытай Жазуучулар бирикмесинин мүчөсү.

Ал 1944-жылы Кулжа шаарында төрөлгөн. «Алма» аттуу алгачкы аңгемеси 1965-жылы «Шинжаң» гезитине жарыяланган.

Анын белгилүү романы «Кум баскан шехер» 1996да басылып чыккан.

Жарык көргөн китептери
Ней авази (аңгемелер жыйнагы), Үрүмчү: Шынжаң эл басмасы, 1982
Кона йеңе ишлар (аңгемелер жыйнагы), Бээжиң: Улуттар басмасы, 1987
Салам хисам ака (повестлер жыйнагы), Үрүмчү: Шынжаң жаштар-өспүрүмдөр басмасы, 1989
Йиллар шундак өткен (Биографиялык эссе), Үрүмчү: Шынжаң эл басмасы, 1989
Нозугүм (повестлер жыйнагы), Үрүмчү: Шынжаң эл басмасы (монгол тилинде), 1990
Бу чүш емес (аңгемелер жыйнагы), Үрүмчү: Шынжаң эл басмасы, 1991
Өлүкке хет (аңгемелер жыйнагы), Кашкар: Кашкар уйгур басмасы, 1993
Он икки мукамниң или вариянты (Илимий есер), Үрүмчү: Шынжаң эл басмасы, 1995
Кум баскан шехер (роман), Үрүмчү: Шынжаң жаштар-өспүрүмдөр басмасы, 1996 ISBN 9787537122887
Мемтимин Хошур хекайилиридин талланма 1,2, Үрүмчү: Шынжаң эл басмасы, 1999
Айхан (аңгемелер жыйнагы), Үрүмчү: Шынжаң эл басмасы, 2000 (казак тилинде)
От кеткен деря, Үрүмчү: Шынжаң эл басмасы, 2002, 2011 ISBN 7228067725
Мемтимин Хошур эсерлери 1 Толун ай, Үрүмчү: Шынжаң жаштар-өспүрүмдөр басмасы, 2009
Мемтимин Хошур эсерлери 2 Кона йеңе ишлар Үрүмчү: Шынжаң жаштар-өспүрүмдөр басмасы, 2010 ISBN 9787537180221
Мемтимин Хошур эсерлери 3 Кирлик истакан Үрүмчү: Шынжаң жаштар-өспүрүмдөр басмасы, 2010
Мемтимин Хошур эсерлери 4 Гүлиген дала Үрүмчү: Шынжаң жаштар-өспүрүмдөр басмасы, 2010

Булактар

Категория:Инсандар
Категория:Уйгур адабияты
Категория:Уйгур жазуучулары
Категория:Кытай жазуучулары
Категория:ШУАР
Категория:Арип боюнча жазуучулар
Акрам Айлисли

Акрам Нажаф оглу Наибов , 1937-жылы 6-декабрда туулган), Акрам Айлисли каймана аты менен белгилүү, азербайжан жазуучу, драматург, романист жана парламенттин мурдагы депутатыÜçüncü çağırış Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin deputatları haqqında seçildikləri tarixə olan qısa MƏLUMATLAR. Meclis.gov.az..

Айлисли 1937-жылы Советтик Азербайжандын курамындагы, Армения менен Ирандын чек арасына жакын жайгашкан Нахчывандын Ордубад аймагындагы Айлис айылында туулган.Akram Aylisli Azerbaycan XX.yy Yakın Dönem Türk Edebiyatıда

Анын «Таш уйкулар» (Daş yuxular) аттуу талаштуу романын жазгандан кийин анын китептери Азербайжанда өрттөлгөнАйлислинин романындагы "чыркыраган чындык"Жазуучунун кулагы он миң манатка бааланды.

 Жарык көргөн китептери 
 Gilas ağacı. Баку: Uşaqgəncnəşr, 1961, 47 б.
 Dağlara çən düşəndə. Баку: Azərnəşr, 1963, 56 б.
 Atalar və atasızlar. Баку: Azərnəşr, 1965, 121 б.
 Mənim nəğməkar bibim. Баку: Azərnəşr, 1968
 Adamlar və ağaclar. Баку: Gənclik, 1970, 247 б.
 Kür qırağının meşələri. Баку: Gənclik, 1971, 50 б.
 Ürək yaman şeydir. Баку: Gənclik, 1973, 152 б.
 Bu kənddən bir qatar keçdi. Баку: Azərnəşr, 1977, 267 б.
 Gilənar çiçəyinin dedikləri. Баку: Yazıçı, 1983, 438 б.
 Ədəbiyyat yanğısı. Баку: Yazıçı, 1989.
 Seçilmiş əsərləri (iki cilddə). 1-том. Баку: Azərnəşr, 1987, 497 б.
 Seçilmiş əsərləri (iki cilddə). 2-том. Баку: Azərnəşr, 1987, 416 б.
 Möhtəşəm tıxac (роман) 
 Daş yuxular (Таш уйкулар)(роман) Акрам АЙЛИСЛИ, Каменные сны: Роман-реквием., Дружба Народов, номер 12, 2012Daş yuxular (азербайжан тилинде)

 Шилтемелер 
Категория:Азербайжан жазуучулары
Категория:Инсандар:Азербайжан
Ак-Тоо (Кытай)

Ак-Тоо ооданы (ﺍﻗﺘﻮﻭ وودانى, уйг.: ئاقتو ناھىيىسى ақто наһийиси, кыт.: 阿克陶县) — Кызыл-Суу Кыргыз автоном облусунун ооданы. 

Ак-Tоо ооданына караштуу айылдарынан чыккан акын-жазуучуларН. Ш. Турдубаева, Жуңго кыргыздарынын «кыргыз калемгерлери” антологиясы тууралуу, КМКТАУнун Жарчысы No 3 (69), 2020: 

Ошур Мамбет;
Зунунаалы Бектемир;
Жеңиш Ыбрай;
Садык Даабыт;
Зыйавидин Пайаз.

 Административдик бөлүнүшү 
оодан 5 шаарчага, 6 айылга, жана 1 тажик (Сарыколі) улутуна таандык улуттуқ айылга бөлүнөт:

 Ак-Тоо шаарчасы (ﺍﻗﺘﻮﻭ شاارچاسى)(уйг.: ئاقتو بازىرى)(кыт.: 阿克陶镇)
 Ой-Тоо шаарчасы (ويتوو شاارچاسى)(уйг.: ئويتاغ بازىرى)(кыт.: 奥依塔克镇)
 Кызыл-Тоо шаарчасы (قىزىلتوو شاارچاسى)(уйг.: قىزىلتو بازىرى)(кыт.: 克孜勒陶镇)
 Чарлуң шаарчасы (چارلىڭ شاارچاسى)(уйг.: چارلۇڭ بازىرى)(кыт.: 恰尔隆镇)
 Yжмү шаарчасы (ۉجمۉ شاارچاسى)(уйг.: ئۈجمە بازىرى)(кыт.: 玉麦镇)

 Пылал айылы (پىلال ايىلى)(уйг.: پىلال يېزىسى)(кыт.: 皮拉勒乡)
 Барын айылы (بارىن ايىلى)(уйг.: بارىن يېزىسى)(кыт.: 巴仁乡)
 Кара-Кечүү айылы (قاراكەچۉۉ ايىلى)(уйг.: قاراكېچىك يېزىسى)(кыт.: 喀热开其克乡)
 Жамал-Терек айылы (جامالتەرەك ايىلى)(уйг.: جامالتېرەك يېزىسى)(кыт.: 加马铁热克乡)
 Можу айылы (موجۇ ايىلى)(уйг.: مۇجى يېزىسى)(кыт.: 木吉乡)
 Булуң-Көл айылы (بۇلۇڭكۅل ايىلى)(уйг.: بۇلۇڭكۆل يېزىسى)(кыт.: 布伦口乡)

 Тар Тажик улуттуқ айылы (تار تاجئك ۇلۇتتۇق ايىلى)(уйг.: تار تاجىك مىللىي يېزىسى)(кыт.: 塔尔塔吉克民族乡)

 Булактар 
Категория:Шинжаң
Категория:Кыргыздар
Категория:Кызыл-Суу Кыргыз автоном облусу
Зар-заман

Зар-заман (иранча зар-кайгы, ый) Молдо Кылычтын эң ири чыгармасы. Жазылган жылы тууралуу автор төмөнкүчө баяндайт:
 
Бир миң үч жүз он алты.
Мусулманча бул сана
Отуз эки жашында,
Молдо Кылыч бечара.
 
«Зар-заман». санат түрүндө жазылган. Кыргыз адабиятында көлөмү жагынан «Зар-заманга» теңдеш келе турган башка эч кандай санат ыр жок. «Зар-заман» сюжет жок, окуясыз, ал макал сыяктуу мааниси терең, үлгү, насыят сөздөр менен толтурулган. «Зар-заманда» пикирлерди иретке келтирип, акылга сыйыштыруу өтө кыйын. Анда, биз көнүп калган тема, глава, бөлүмдөр ж. б. учурабайт. Молдо Кылыч «Зар-заманга» башынан кирип «сайратып» жүрүп олтуруп, аягына бир чыккан. Ошондой болсо да, маанисине карай бир ыңгай байкалат.
 
«Зар-замандын» баш жагында негизинен коомдук турмуштун абалы баяндалат. Мында Падыша өкмөтүнүн, бий-болуштардын сурагы сүрөттөлүп, мунун натыйдасында эл арасы бузулуп, куулук-шумдук көбөйүп, бей-бечаралардын зар турмушу айтылат. Анан элге санаттарын сүйлөй баштайт. Молдо Кылыч «Зар-заманда» санаттары аркылуу коомду өзгөртүп, заманды оңдогусу келгени байкалат. Эл бийлеген «жакшыларды» адилетүү, боорукер болууга, элдин оор турмушуна каралашууга чакырат. Карапайым элге тиричилик санаттарды айтат: өз мээнетиңер менен күн көргүлө, бириңерге-бириң кайрымдуу болгула ж. б. «Зар-замандын» орто бөлүмүндө пайгамбарлардын тарыхы жөнүндө айтылат. Бул жерде өмүр менен өлүм маселелери козголуп, бул дүйнөдөн жөнөкөй пенделер эмес, кереметтүү пайгамбарлар да өтөп кеткен делет. Ошондуктан, бириңерге-бириң жамандык кылып, курулай күнөөнү көтөрө бербегиле, азыноолак өмүрдө саламдашып өткүлө деген пикирди айтат. Молдо Кылыч өлүмдү эскертип, дагы эле болсо, ал аркылуу коомдук турмушту оңдогусу келген.
 
«Зар-замандын» мазмуну жагынан кыргыз коомчулугундагы саясий жана философиялык ойдун өнүгүш деңгээлин жана багытын көрөбүз. «Зар-заман». чыгармасынын аягы төмөнкү ойлор менен бүтөт:

Айта берет «зар-заман»
Айып дебе шайырды
Орустун кана жазыгы?
Малайга берет акыны,
Падышалуу чиркиндин
Мыйзамга туура жатыгы.
Каратса да жериңди,
Арзан кылды эгинди,
Сураса кыргыз орусту,
Тердирет эле коңузду.
Акы бербей аларга,
Салат эле жумушка.
Кылба журтум убайым,
Орусту берген кудайым,
Мусулманга карата,
Деп тилеймин, сураймын.
Мусулмандан кан болсо,
Курутпайбы жудайын?

 Булактар 
Зар заман (Викибулакта)
Кыргыз педагогикасы:Энциклопедиялык окуу куралы/Башкы ред. Ү. Асанов; Ред. кеңеш И. Бекбоев(төрага) ж.б. - Б.: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2004. - 340 б. ISBN 9967-14-018-6
Адам укуктары, демократия, бийлик. Энциклопедиялык сөздүк. – Б.: 2015. -496 б. ISBN 978-9967-27-790-8

Категория:Адам укуктары
Категория:Экономика
Категория:Педагогика
Категория:Кыргыз адабияты
Категория:Кыргызча китептер
Зия Семеди

Зия Семеди (15.4.1914. Алма Ата облусу, Панфилов ооданы, Хонихай - 20.11.2000, Алмата шаар) — уйгур жазуучу, драматург.

 Чыгармалар 
Таланма есерлер, Беежин: Улуттар басмасы, 1957
Иле дарясы бойыда,(кино повест), 1963 
Майымхан (роман), 1965
Йиллар сири (Жыллар сыры) (роман), Алмата: Жазуучу басмасы, 1967 (1том), 1969 (2том)
Бир тал папрус, 1970
Есердин есирге (талланма есерлер), Алмата: Жазуучу басмасы, 1974
Өрүк гүллиген чагда (роман), Алмата: Жазуучу басмасы, 1976
Дертимниң зары (роман), Алмата: Жазуучу басмасы, 1978
Гени баатыр, 1979
Истек ве кисмет, Алмата: "Мир" басмасы, 2008

 Колдонгон адабият 
Жетісу, Энциклопедия. – Алматы: «Арыс» баспасы, 2004.

Категория:Уйгур жазуучулары
Категория:Уйгур адабияты