Zhantas/Cleaned-Kyrgyz_Wikipedia huggingface dataset:
Токтосунов Самаган

Токтосунов Самаган Ат жабдыктарынын чебери. 1956-ж. Панфилов районундагы Чолок айылында төрөлгөн.
 
Бишкектеги сүрөтчүлөр окуу жайынын колдонмо-жасалга бөлүмүн бүткөн. Ага айылдашы Мамбетаалы устанын, Кум-Арыктагы Ашымкул устанын таасири зор. Чоң энеси Салыйманын, өз энеси Батыйдын (булар терини колдо иштетип, андан сырт кийимдерди бычып-тигишет, өздөрү негизинен шырдакчылар) айгуусу аркылуу төө, уй, топоз, жылкы терилеринен көк, шири, күдөрү, кайыш өңдүүлөрдү кармоону үйрөнгөн. Кол булгаары жасоо үчүн чылгый терини челдеп, жыдытын, андан кийин малмага салат. Мында теридеги өлүү суу сорулуп, химикатка караганда терини өзүнөн өзү иштетип чыгат. Аны бирдей жылуулукта кармап, малманы (ашаткысы) S-10 кундө бир алмаштырып турат. Себеби, кычыган ашаткы малмадагы терини, жандантат (чыйралтат). Ойдогудай салынган малмадагы тери бир, бир жарым айда алынат. Андан кийин терини жайын, калган челин тазалайт. Алашем кургатат. Терини талкууга койбой, кол күчү менен бурап-толгоп ийине келтирет. Ийлөөдө өтө кургатпай, нымдуулугун кетирбей турат. Эгер ийлөөсү купулуна толбосо, малмалга кайра салат. Териге кара күрөң боёкту сүртүп, ийлөө жолу менен сиңдирет. Самаган кучмач ээрди талдан туюк чабат. Мурун төө терисин, кийин уй, топоздун терисин туздабай жыдытып ороп коёт, жылуу жерде ал кургабай кичине бүкшүбүрөөк тургандыктан, тырышпай чоюлма болуп калат. Ал ат жабдыктарынын бөлүктөрүн кайып да, өрүп да жасайт. Катышкан кароо-сынактары, көркөм көргөзмөлөрү жана алган сыйлыктары 1987 ж. Улуу Октябрь социалисттик революциясынын 70 жылдыгына карата көркөм кол өнөрчүлөрдүн республикалык кароо-сынагы. Ат жабдыктары үчүн ардак грамота. 1988 ж. Эл чыгармачылыгынын Бүткүл союздук II фестивалы. Ат жабдыктары үчүн ал фестивалдын лауреаты болгон.

Колдонулган адабияттар
Акматалиев A. Кыргыздын уз-усталары: Антология/Башкы ред. А. Карыпкулов; сүрөтчүлөрү Д. Чочунбаева, Г. В. Половникова. — Б.: КЭнин Башкы редакциясы, 1997, — 240 б.
ISBN 5-89750-080-0
Категория:Инсандар
Токтомат Уулу Байда

Токтомат Уулу Байда — Кетмен-Төбөнүн Кара-Суу айылынан чыккан.
 
Атасы Токтоматтын таасири менен дүңү күчтүү зергер аталган. Ал каза болгондо кошокчу Жумагүл Токтомат келини «Көөрүгү көк өгүздөй өкүргөн, Балкасы тоо текедей секирген, Мунун суусун кантип сугарам, чачысын кантип чыгарам»,- деп кошкон экен. Анын зер нускалары элге сиңген. Айрымдары таберик катары кыз-кыркындарында, келин-кезектеринде сакталган.
 
Токтомат уста
Токтомат уста (Туулган, өлгөн жылдары белгисиз) Кетмен-Төбөдөгү Кара-Суу айылында төрөлгөн.
 
105 жашында каза болгон. Ал ушул чөлкөмдөн чыккан Сары уста, Кулуке уста өңдүүлөрдүн катарында таанылган. Айтылуу акын Токтогул экинчи курдай Наманган абагына түшкөндө анын төрөсүнүн мөөрүн бир көрүү менен дал өзүндөй жасап, актай кагазга басып, эл-журтка таратып, ошолор аркылуу үндөп, Калык ырчынын тегерегине топтолуп, калың букаралардын наараазылыгын билдирип, Токтогулду абактан чыгарууга белгилүү салым кошкон. Көпчүлүктүн көз кырында турган устаны көрө албастар да чыккан. Анын көзүн тазалоо үчүн «үчилтик» (үч адам бириге коюп, арыз жазып, бетине чыгуу) уюштуруп, «тоголок арызчы Токгомат» деп карматышкан. Жалгыз кызы Жумагүл Бишкектеги улуктарга дейре жөө-жалаңдап келип жүрүп бошотуп алган. Ошондо «кызым, ыраазымын, сөөгүм агарды. Эркек бала ордуна кудайдан тилеп, Ак эшендин этегине салып, ак тайлак берип, алла-тааладан сурап алдым эле. «Уул» деп тилейбиз, уулдан өтүп кеттиң», - деген экен. Уста кармаган нускалар айыл арасына сиңип кеткен.

Колдонулган адабияттар
Акматалиев A. Кыргыздын уз-усталары: Антология/Башкы ред. А. Карыпкулов; сүрөтчүлөрү Д. Чочунбаева, Г. В. Половникова. — Б.: КЭнин Башкы редакциясы, 1997, — 240 б.
ISBN 5-89750-080-0
Категория:Инсандар
Токтоболот уулу Токтобай

Токтоболот уулу Токтобай (1904-1986) Ат жабдыктарынын чебери. Ат-Башы районундагы Босого деген жерде төрөлгөн.
 
Устачылыкты 11-12 жашында. баштаган. Ал ошол кездеги атактуу уста дөбөлүлүк Осмондун таалим-тарбиясын алган. Колхозду уюштурууга жан-дили менен катышыл, анын устаканасын ачып, . өзү кыйла жылдары ага кара устачылыкка узанган. Өзү менчик өнөркана да уюштуруп алган. Ал анда көмүр өчүрөт, асма көөрүк үйлөтөт, күжү күйгүзөт. Өзү кара темирден жасап алган аспап-куралдары ат жабдыктарынын шөкөттөрүн көркөмдөп жасоого шартташат. Ал ат жабдыктарынын бөлүктөрү - жүгөндүн, көмөлдүрүктүн, басмайылдын, куюшкандын тогоолорун, кошундуларын, солоңдорлорун, үзөндүлөрүн сары жезди эритип, өзүнүн жатагына куюп, салттуулукту сактап жана элдин өтүнүчүн эске алып узанган. Ал «моңолдордун сынпосун» негиз туткан. Колдо кайыш ийлеп, өрүм өргөн. Терини жыдытып, малмага салып, талкууга койгон. Аны көн булгаарыга айлантуу үчүн кайышка кара темирди сүртүп, өңүн өзгөрткөн. Ал кол булгаарыдан өтүк, маасы, кепич ултарып, ат жабдьктарынын бөлүктөрүн беттей кайып жасаган. Мурда жылкынын тарамышын кургатып тарап, кол учуна имере чыйратып кайып тиккен, ал абдан бышык болгон. Кийин чебер фабриканын атайын булгаары тигүүчү жибин пайдаланган. Ал кезегинде күмүш кармаган. Зергер катары да узанган.

Колдонулган адабияттар
Акматалиев A. Кыргыздын уз-усталары: Антология/Башкы ред. А. Карыпкулов; сүрөтчүлөрү Д. Чочунбаева, Г. В. Половникова. — Б.: КЭнин Башкы редакциясы, 1997, — 240 б.
ISBN 5-89750-080-0
Категория:Инсандар
Токомбаева Батмакан

Токомбаева Батмакан (1897-1982) Саймачы. Ысык-Көл районундагы Бостери айылында төрөлгөн.
 
Сабатсыздыгын жойгон. Кызыл үйчү болуп иштеген. Батмакан чий баркутка, баркутка илме шибеге аркылуу салттуу түр түшүргөн. Туш кийиздеринин четине жээк «ийрегин» түшүрүп, анан четтик оюмга «ит куйрук оюмун» берип, анан борбордук оюмдун негизги көчөттөрүнө «мүйүз оюмдарын», «карга тырмак оюмун», «куш канат оюмун», «жагалмай канат оюмун» «кыял оюмдары» менен ич ара кыйыштырып, бирөөсүн өзөк катары ак-сары түс аркылуу бери чыгарып, калган өңдөрдү алачакмактатпай коңур маанайда жагымдуу жагдай пайда кылган. Ал сайма көчөттөрү түшкөн белдемчи, туш кийиз, текче, күзгү кап өңдүү көркөм буюм-тайымдарына нарктуулукта кундуз бастырган. Алар Мамлекеттик музейлерге экспонатталган.
 
Катышкан көргөзмөлөрү, кароо-сынактары жана алган сыйлыктары 1977 ж. Улуу Октябрь Социалисттик революциясынын 60 жылдыгына карата «Элдик чеберлердин республикалык көргөзмөсү». Сайма кийим-кечектери үчүн Кыргыз ССР Маданият министрлигинин II даражадагы диплому; 1978 ж. Фрунзе (Бишкек) шаарынын 100 жылдыгына карата «Элдик көркөм кол өнөрчүлөрдүн республикалык кароо-сынагы». Сайма буюмдары үчүн Кыргыз ССР Маданият министрлигинин Ардак грамотасы.

Колдонулган адабияттар
Акматалиев A. Кыргыздын уз-усталары: Антология/Башкы ред. А. Карыпкулов; сүрөтчүлөрү Д. Чочунбаева, Г. В. Половникова. — Б.: КЭнин Башкы редакциясы, 1997, — 240 б.
ISBN 5-89750-080-0
Категория:Инсандар
Тойчинов Казак

Тойчинов Казак Аваздык аспаптарды жасоонун чебери. 1946-ж. Сокулук районундагы Жыламыш айылында төрөлгөн.
 
Орто билимдүү. Мектепте окуп жүргөндө эле жыгач буюмдарын жасоого кызыккан. Ага айылдашы Кызгараев Кошалы зергердин, шалталык Кайназаров Токтогулдун таасири зор болгон. Зер буюмдарын кармаган. Кийин бир гана комуз жасоого өткөн, аныв үнүн табууга өзүнчө байкоо иштерин жүргүзгөн. Ушул максатта уста Кыргыз ССР Театрлар коомунун өнөрканасындагы комуз жасоо бөлүмүндө, Б. Бейшеналиева атындагы өнөр институтунун эксперимент лабораториясында эмгектенет. Мында ал айтылуу уста Исаков Шайдылда менен таанышкан. Казак абалы комуздун сырдуу үнүн капкактан издейт. Капкактын жыгачын тандоодо өзүнчө чыгармачылык мамиле кылат. Мунун түз кеткен жарыш сызыктарынын аралыгына өзгөчө маани берет. Капкак бетиндеги сызыктар түз жана жарыш, бири-биринин аралыгы жакын болушу чебер үчүн шарттуу көрүнүш. Жакшы үндүү комузду сактоого да ал өзүнчө маани берет. Уста боз үйдөгү үн, ысык үйдөгү үн, талаадагы үн, түнкү үн, күндүзгү үн, кышкы үн, жайкы үн, ачык күндөгү үн, бүркөк күндөгү үн ж. б. үндөрдү айрып тааный билет. Аваздык аспаптардын үнүн табуусу анын жекече байкоо иштерин жүргүзүүсүнө тыгыз байланышууда. Казактын жараткан «Мир» (Тынчтык) аттуу комузу коңурдуулугу, мукамдуулугу, өтө угумдуулугу, ачыктыгы аркылуу айырмаланып, оркестрде түрдүү аспаптарды жетектей турган касиетке ээ. Натыйжада, комуз 1967-ж. Канададагы Монреал шаарында өткөн Кыргызстандын көргөзмөсүнө катышкан. Бул аспаптын артыкчылыгы манжалар кылын баскан сайын электр батареянын жардамы менен моюнундагы кыргыз картасынын эмблемасы жана «Мир» деген жазуусу түрдүү түстө жаркылдайт. Устанын жетектөөсү менен оркестр үчүн «Альт прима насекунда» комузу да электрлештирилген. Мындан башка үнү бийик «Кулкипир» аттуу комуз да жасаган. Кыргыз филармониясынын Карамолдо Орозов атындагы эл аспаптар оркестринде ойнолот. Уста Шайдылда Исаков менен бирдикте транзистордук электр комузун чыгарган. Бул аспап атайын малчыларга арналган. Үндүү комуз ат үстүндө чертүүгө шартташат. Аны электр эсептегич же кол батареяга туташтырып чертет. Аваздык аспаптары Бүткүл союздук, Эл аралык көргөзмөлөргө коюлган.

Колдонулган адабияттар
Акматалиев A. Кыргыздын уз-усталары: Антология/Башкы ред. А. Карыпкулов; сүрөтчүлөрү Д. Чочунбаева, Г. В. Половникова. — Б.: КЭнин Башкы редакциясы, 1997, — 240 б.
ISBN 5-89750-080-0
Категория:Инсандар
Тойтук уулу Молдокалый

Тойтук уулу Молдокалый (1901-1984) Ат жабдыктарынын чебери. Ысык-Көл районундагы Таштак айылында төрөлгөн.
 
Чарбанын ар кандай өнөктүгүндө иштеген.
Молдокапый өрүмчү катары таанылган. Жүгөнгө, көмөлдүрүккө, куюшканга он эки тал кайышты төрткө бөлүп, эки талын өрүмдү тегеретип келип, бирде басып, сегиздин үстүнө чыгарып, экөөнү кайра имерип өрүү боюнча чебер болгон. Муну «окорчо» (нокор өрүм) деп атаган. Уста атайын механикалаштырылган көрүк үйлөтүп, өргөн ат жабдыктарына шөкөт үчүн жез чөгөргөн. Анын ар бир шөкөтүнүн өзүнчө куймалары болгон.

Колдонулган адабияттар
Акматалиев A. Кыргыздын уз-усталары: Антология/Башкы ред. А. Карыпкулов; сүрөтчүлөрү Д. Чочунбаева, Г. В. Половникова. — Б.: КЭнин Башкы редакциясы, 1997, — 240 б.
ISBN 5-89750-080-0
Категория:Инсандар
Тилекмат кызы Рапика

Тилекмат кызы Рапика (1892-1966) Оймочу. Кемин районундагы Кары-Булак айылында төрөлгөн.
 
Он беш жашында Кочкордогу Кызыл-Дөбө деген жерге турмушка чыккаy. Ал каада-салтты мыкты билген, кызкыркындарын, келин-кезектерин узчулукка үндөктөгөн. Рапиканын кийиз, кездеме, чий, тери бетине жараткан көркөм оюм-чийимдерн жана көркөм көчөттөрү кеңири белгилүү. Анын бири болгон «Рапика оюму» Кочкор өрөөнүнүн Чолпон, Ак-Учук, Ара-Көл, Кызыл-Дөбө, Мантыш, Орток, Кара-Мойнок сыяктуу жерлеринде жашаган калктын кармаган шырдактарынан, ала кийиздеринен даана баамдалат. Уз өздүк чыгармачылыгында жалпы кийиз оюмунун негизин түзүп, буга «мүйүз оюмдарынын» элементтерин көбүрөөк пайдаланууга көңүл бурган. Оюмдан оюмду бутактантып, келки калгырбай төптөштүрүп берүүдө уздун өзүнө таандык бөтөнчөлүктөрү бар. Натыйжада анын жараткан үлгүлөрү бүгүн көөнөрбөй, өткөндүн баалуу мурасы катары бааланат. Ал айыл ичиндеги уздардын узчулуктары үчүн даяр каражат болуп келүүдө. «Рапика оюмунун» көптөгөн көрүнүктүү өкүлдөрү бар. Алардын катарына Атагулова Жуканды, Тилекматова Салыйманды, Өмүралиева Салыйманды, Мамырова Сагыйпаны, Сулайманова Гүлжанды, Жумалиева Марипаны, Жумалиева Алманы кошууга болот.

Колдонулган адабияттар
Акматалиев A. Кыргыздын уз-усталары: Антология/Башкы ред. А. Карыпкулов; сүрөтчүлөрү Д. Чочунбаева, Г. В. Половникова. — Б.: КЭнин Башкы редакциясы, 1997, — 240 б.
ISBN 5-89750-080-0
Категория:Инсандар
Тилебалдиев Нураалы

Тилебалдиев Нураалы (1941-1986) Жыгаччы. Өзгөн районундагы Яссы айылында төрөлгөн.
 
Жалал-Абаддагы курулуш окуу жайынан окуган. Мугалим болуп иштеген. Комуз чабуусуна атактуу уста жана комузчу Чалагыз Ыйманкул уулунун таасири зор. Нураалы аспаптын жердигин өрүк, тыт, алмурут жыгачтарынан тандап, анын сымбатына назар таштаган. Өрүктүн сөңгөгүн тең бөлүп, аны эки жылдан ашуун көлөкөдө, шамалда кармап какшыткан. Андыктан аны тамдын чатырына чыгарып кургатууну чебер «куу чеке мезгилге жетиптир», - дечү экен. Жыгач кургаган сайын толгонуп ийилип, узанууга шарт түзгөн. Ал сөңгөктүн бутаксыз жерин иштеткен. Отуз жылдан ашуун түркүк болуп турган торсулду кармап, коңулдарын жакшы оюп, ичи-сыртын ойдогудай жылмалап, андан шаңкылдап угулган аспап жараткан. Уста Эл артисти Самара Токтакуновага эки комуз чапкан. Анын бирин атайылап оркестрге кошулуп чертүүгө, экинчисин жеке чертип чыгууга шартташтырган. Акын Токтосун Тыныбековдун, Болуш Мадазимовдун комуздарын да Нураалы чапкан.
 
Катышкан көргөзмөлөрү, кароо-сынактары жана алган сыйлыктары 1982-ж. СССРдин түзүлгөндүгүнүн 60 жылдыгына карата «Кол өнөрчүлөрдүн I кароо сынагы». Комузунун түрлөрү үчүн Кыргызстан КП БКнын жана Кыргыз ССР Министрлер Советинин III даражадагы диплому; 1984-ж. Кыргыз ССРинин жана Кыргызстан Компартиясынын 60 жылдыгына карата «Элдик чеберлердин көркөм буюмдарынын II кароо сынагы». Элдик аспаптары үчүн Кыргызстан КП БКнын жана Кыргыз ССР Министрлер Советинин II даражадагы диплому.

Колдонулган адабияттар
Акматалиев A. Кыргыздын уз-усталары: Антология/Башкы ред. А. Карыпкулов; сүрөтчүлөрү Д. Чочунбаева, Г. В. Половникова. — Б.: КЭнин Башкы редакциясы, 1997, — 240 б.
ISBN 5-89750-080-0
Категория:Инсандар
Тентимиш уулу Акир

Тентимиш уулу Акир (1906-1980) Өрүмчү. Кант районундагы Сары-Жон айылында төрөлгөн.
 
Кичине чагынан эле элдик талант катары таанылып, олимпиадаларга катышкан, Токтогул атындагы Кыргыз Мамлекеттик Филармониясында иштеген. Улуу Ата Мекендик согуштун катышуучусу. Кийин чарбада эмгектенген. Өрмөкчүлүк нусканы атасы Тентимиштен алган. Акирдия өрмөкчүлүккө ышкысы 1950-жылдардан баштап айрыкча жанданат. Адегенде жети-тогуз тал менен «жөргөм өрүм» өрөт, жүгөнгө ооздук салат. Өрүмү жанып кеткен жүгөндү эби менен кармап, өрүмүн үйрөнөт. Кийин «беш кашка өрүмүн», «жети кашка өрүмүн» ийине келтирет. Акир «Кыял» көркөм кол өнөрчүлүк Бирикмесине камчы өрүп берип турган. Айына 10-15 өрмө камчы өткөрүп, ал чыгарган буюм көркөмдөлүп, чет мамлекеттерге чейин жөнөтүлгөн. Мыкты өрүмдөрдөн Акир «терме өрүмүн» жакшы билген. Ал камчы өрүмдөрдүн атактууларынан болуп саналган. Буга 24 тал көк сарпталып, бирден басып, бирден өрүп, төрттөн тал жупташып, сегиз жолу терилген. Акир уста 16 тал көк аркылуу бир эле камчыга өрүмдүн төрт түрүн: «терме өрүмүн», «каз таңдай өрүмүн», «суйсалма өрүмүн» жана «жарым суйсалма өрүмүн» табышмактуу кылып бере алган. Ал сегиз талдан «жөрмөмө өрүмүнүн» түрүн да өргөн. Уста көбүнчө жүгөн, куюшкан, көмөлдүрүк, бас-' майыл өрүмдөрүн да таасын өргөн. Алсак, «жон өрүмүнө» өзүнчө жон чыгарган. Ага он, он эки тилим кайыш кеткен. Чүйлүктөргө мүнөздүү «беш кашка өрүмү» Акирдин колунан көп чыккан. Чебердин өрмөчүлүгүндө «каз таңдай өрүмү» деген өрүмү бар. Буга тогуз тал көк тилинип, өрүүдө бир жагы төрт, бир жагы беш тал басылат. Ал эми бешинчи тал ар дайым алмашып, тегеренип, айланып турат. «Беш кашка өрүмгө» беш тал, «жети кашка өрүмгө» жети тал кайыш зарпталат. Өрмөчүлүк негизинен көк менен кайышты чебер тилүү менен бааланат. Өрмөчү көктү көбүнчө эчкинин терисинен жасаган. Сыйрылган терини тоборсутуп, үч күнү сууга бастырып койгон. Аны жибитип жүнүн бычак менен шыпырган. Анан аны тегиз жерге керген. Кургагандан кийин муну кийиз алдына таштап койгон. Көк нымдуулукту сактап, тилүүгө оңой болуп калган. Адегенде «керме» же «жаа» деген аспапка кайыш өзөктү керген. Анан суу сыйпап ак самын менен кайышты жибитип, жыгач сыдырмага күч менен кырдырганда керилген өзөк жымылдап калган. Анан көктүн талдарын тилип алып өрө баштаган. Акир көктүн бир мезгилде 24 талын бирдей жоондукта тиле билген. Көктү көз өлчөм менен тилүүчү. Ага колу да маш болгон. Акирге байбичеси Сагынбүбү жардамчы катары кызмат кылган. Чебердин уулдары Назарбек, Турдубек, кызы Гүлазык өрмөчү. Ал эми Андабек Тентимишов өнөрчүнүн нускасын алган. Акирдин өрүмүн шөкөттөөнү кары уста Сейитказы Сокубашов жүзөгө ашырган. Ага жез же темир чөгөрүп, Акирге эриш-аркак узанган. Ал азыр Аламүдүн районунун «Ала-Тоо» совхозунда жашайт. Эмгеги баттамада.

Колдонулган адабияттар
Акматалиев A. Кыргыздын уз-усталары: Антология/Башкы ред. А. Карыпкулов; сүрөтчүлөрү Д. Чочунбаева, Г. В. Половникова. — Б.: КЭнин Башкы редакциясы, 1997, — 240 б.
ISBN 5-89750-080-0
Категория:Инсандар
Телтаев Карыпбек Сыдыгаалы уулу

Телтаев Карыпбек Сыдыгаалы уулу Жыгаччы. 1960-ж. Токтогул районундагы Өзгөрүш айылында төрөлгөн.
 
Кесипчилик техникалык окуу жайын бүтүргөн. Экскаватор бульдезорчу, ГЭСте электр-слесарь, ширетүүчү болуп эмгектенген. 1988-жылдан устакерчиликте. 1990-жылдан Кыргызстан Эл чеберлер союзунун мүчөсү. Ага чоң аталары ээрчи, жыгаччы Момунааны, апасы Сейилкан, комуз уста Төлөбеков Табылды (Сокулук району, Шалта айылы) таасир беришкен. Карыпбек комуз чабат. Абалы аспап болуучу жыгачты тандайт. Өз үлгүсүндө араалап, ичин бургусу аркылуу оюп, бир сыйра тазалап (тазалоо үндүү болууга шарт түзөт), моюн, желкелерин келтирип сомдогон комузун кеминде 20-30 күнчө кургатат. Мында көөдөн жагына караганда баш жагын калыңыраак кылуусу чертүү учурунда үндү көөдөн тарапка тээп турат. Комуздун баш жагын тайпайтпай жазы кылат. Кыл жатуучу жерин черткенде тийип калбоо үчүн кылдаттыкта сүрөт. Капкактык карагайды Чоң-Кеминден алып, аны жукараак кылат. Кулакты тешүүдө кулактын буроосу жагын жоонураак, уч жагын ичкерээк жасайт. Бул көп буралганда жешилбейт, сынбайт. Комуздун кулак түбүндөгү ширеңкенин талындай сөөктүн комуз башына 0,8 мм болушу зарыл. Комуздук жыгачты «Бейц» аттуу кара күрөң боёк менен сырдап, комуз бетине көркөм оюм-чийим түшүрүүдө «Гуаш» сырын пайдаланат. Карыпбек кырма идиштерин да кармайт. Сүрөтү түстүү баттамада. Катышкан көргөзмөлөрү, кароо-сынактары жана алган сыйлыктары 1990-ж. Кыргызстан Эл чеберлер союзунун I уюштуруу көргөзмөсү. Комуздун эки үлгүсү (бала комуз, көмуз) менен катышкан; 1990-ж. Кыргызстан Эл чеберлер союзунун II сатуу көргөзмөсү жана кароо-сынагы. Комуздун эки үлгүсүн койгон.

Колдонулган адабияттар
Акматалиев A. Кыргыздын уз-усталары: Антология/Башкы ред. А. Карыпкулов; сүрөтчүлөрү Д. Чочунбаева, Г. В. Половникова. — Б.: КЭнин Башкы редакциясы, 1997, — 240 б.
ISBN 5-89750-080-0
Категория:Инсандар
Тезекбаева Мунар

Тезекбаева Мунар Шырдакчы. Ат-Башы районундагы Ак-Муз айылында төрөлгөн.
 
Колхоздоштуруу учурунда атасы кулакка тартылып, куугунтукталгандыктан, сабатсыздыгын жоюуга мүмкүнчүлүгү болбогон. Баатыр эне. Азыр Нарын шаарында жашайт. Апасы Кенженин узчулук нускасын алган. Узчулукту сайма сайып, ала кийиз уютуудан баштаган. Кийин «салбай оюмду» пайдаланып бир түрдөгү шырдакты, андан түр шырдакты кармоого өткөн. Андай шырдактарына үч көздүү «табак оюмду» түшүрөт. Шырдак жээгине «бычак учун» коюп, «жээк оюмунун» башынан «кочкор мүйүз оюмун» алып, анын башынан «карга тырмак оюмун» алганда арадан «ачкыч оюму» (ача оюм) журөкчө болуп көрүнөт. Кайрадан «бычак учунан» аламыч түшүп, «ортолук түр оюм» үчүн эки «кочкор мүйүз оюму» эки «карга тырмак оюму» менен беттешет да, ал табакчалардын ар бири адаттагыдай «аламычтанат». Ошондо алардын жарымы «колтук оюм» болуп калат. Шырдак ичи кара кийизден ичтелет. Көркөм оюмга эки жолдон шырык түшөт. Шырык жиби үчүн кара койдун чууда жүнүнө кыркынчы жипти аралаштыра ийирип алат. Мунардын кызы Салянова Калыйча - ишенимдүү шакирти, ал мектепте көркөм кол өнөрчүлүктөн сабак берет. Сүрөттө Тезекбаева М. шакирти менен.

Колдонулган адабияттар
Акматалиев A. Кыргыздын уз-усталары: Антология/Башкы ред. А. Карыпкулов; сүрөтчүлөрү Д. Чочунбаева, Г. В. Половникова. — Б.: КЭнин Башкы редакциясы, 1997, — 240 б.
ISBN 5-89750-080-0
Категория:Инсандар
Ташматов Кадыр

Ташматов Кадыр Зергер. 1937-ж. Ноокат районундагы «Ленинизм» колхозунда төрөлгөн.
 
Толук эмес орто билимдүү. Колхоздо эмгектенген. Кадыр зер буюмдарын кармайт. Темир комуздун жаагын жезден, чоюңдан тандап, аларга жамбы күмүштү жалата билет. Комуз тилине болот зымды (пружина) алып, ченеп кесип отко кармайт. Ал кызыл тап болгондо өгөөлөп, жаагына түздөп ченеп кесет. Өтөөлөп жымсалдап кайрадан отко салып, тилин ийип, аны жаакка кынаптап уруп бекитет. Комуздун жердигин тандай билүүсү аркылуу Кадыр зергердин баркы артылып, ага кардарлар арбын.

Колдонулган адабияттар
Акматалиев A. Кыргыздын уз-усталары: Антология/Башкы ред. А. Карыпкулов; сүрөтчүлөрү Д. Чочунбаева, Г. В. Половникова. — Б.: КЭнин Башкы редакциясы, 1997, — 240 б.
ISBN 5-89750-080-0
Категория:Инсандар
Ташиев Жумагул Маатказы уулу

Ташиев Жумагул Маатказы уулу Карапа чебери. 1956-ж. Ат-Башы районундагы Кара-Коюн айылында төрөлгөн.
 
Бишкек шаарындагы сүрөтчүлөр окуу жайынын колдонмо-жасалга бөлүмүн бүтүргөн. 1992-жылдан Кыргызстан Эл чеберлер союзунун мүчөсү. Чебер-сүрөтчүнүн үлгү жасоодогу жердиги - топурак. Ага Өзгөндүн, Ивановканын кызыл топурагын, Украинанын ак топурагы менен Кара Кеченин ак топурагын арбын пайдаланат. Абалы топуракты торко электен өткөрөт. Эки-үч күнү чылап ачытып-кычытат. Аябай эзилгенден соң аны калыбына куят. Суусу соругуп, нымдалып, топурак ийине келет. Анан кол менен ийлеп, көркөм калыпка салат. Калып топурактын нымын соруп, акырын көмкөрсө, өзүнөн-өзү аңтарылып түшөт. Кургатып, мешине от жагып, 800°ка чейин ысытып, бышырат. Суугандан кийин аны боёп, кайра 1000-1200“ температурада ысытканда үлгү жалтырап чыгат. Мындан ар түрдүү чыгармалар жаралат. Ал үйгө илүүгө шартташкан интерьерге, кыз келиндердин жасалгалары ж. б. бедиздер. Анын «Таш табак», «Саймалуу таш», «Жыл сүрүү», «Тогуз коргоол» (анын ташы - коргоолдору үчүн жапайы жаңгакты Тогуз-Тородогу Саймалуу таштан терип келген), «Символикалар» («Умай эне», «Тумарча», «Түрк ата») сыяктуу эмгектери - жасалга буюмдары сатуу көргөзмөлөрүнө коюлуп, калк кардар түшүүдө.
 
Катышкан көргөзмөлөрү, кароо-сынактары жана алган сыйлыктары 1988-ж. Токтогулдун 125 жылдыгына карата прикладник сүрөтчүлөрдүн республикалык көргөзмөсү. «Кошой-Коргон», «Ит жолу», «Кептеш» аттуу үлгүлөрү менен катышкан; 1990-ж. Сүрөтчүлөрдүн республикалык көргөзмөсү. «Саймалуу таш», «Жер айдоо» деген эмгектери коюлган; 1991 ж. Сүрөтчүлөрдүн Москвадагы Бүткүл союздук көргөзмөсү. «Кептеш» деген иши коюлган; 1992 ж. Кыргызстан Эл чеберлер союзунун сатуу көргөзмөсү. «Символикалар», «Тогуз коргоол», «Таш табак», «Саймалуу таш» деген үлгүлөрү менен катышкан.

Колдонулган адабияттар
Акматалиев A. Кыргыздын уз-усталары: Антология/Башкы ред. А. Карыпкулов; сүрөтчүлөрү Д. Чочунбаева, Г. В. Половникова. — Б.: КЭнин Башкы редакциясы, 1997, — 240 б.
ISBN 5-89750-080-0
Категория:Инсандар
Тапаева Гүлай

Тапаева Гүлай Өрмөкчү. 1933-ж. Нарын районундагы ЭкиНарын айылында төрөлгөн.
 
Нарын педагогия окуу жайын бүтүрүп, мугалимдик кесипте эмгектенген. Гүлайдын узчулугунда терме таар согуусу башкалардан айырмаланат. Түгөйлүү жиптерден тегиричтей эндүүлүктө эришти күзүктөйт да, өрмөктүн аркагын кылчык жүндөн ийирип, өзүнчө түр чыгарууга машыккан. Негизги жиптери эки өңдөн - кара-актан, кызыл-көктөн турат да, курулган өрмөктүн бир эришине үч катар терме көчөттөрүн чыгарат. Анда көчөттөр анын фонунан бери чыгып, өрмөкчүлөрдөн бөтөнчөлөнүп, эндей таарга «омуртка көчөтүнүн» туундусун кол менен тарткандай элестетет. Кара жипке ар түр түшүп, араларына эриш жиптер эки түстө сызыкча болуп көрүнөт. Ал «суу» (чычкан изи) жүргүзүлгөндөй сезилет. Гүлай мындай терме таардан ат жабуу, шалча, куржун өңдүүлөрдү жасап, анын «милтесин» кызыл, кара жиптен тандайт.

Колдонулган адабияттар
Акматалиев A. Кыргыздын уз-усталары: Антология/Башкы ред. А. Карыпкулов; сүрөтчүлөрү Д. Чочунбаева, Г. В. Половникова. — Б.: КЭнин Башкы редакциясы, 1997, — 240 б.
ISBN 5-89750-080-0
Категория:Инсандар