Zhantas/Cleaned-Kyrgyz_Wikipedia huggingface dataset:
Оккупация

Оккупация (лат. occupatio — басып алуу) — эл аралык укукта душман аймагын бут бойдон (же бир бөлүгүн) кандайдыр бир мамлекеттин куралдуу күчтөрүнүн убактылуу ээлеп алышы. 

 Оккупациялык режим согуш закондору менен адаттары жөнүндөгү Гаага (1899 жана 1907) жанa Женева (1949) конвенцияларында бекптилген. 
 Оккупация убагында Оккупацияланган аймактагы калктын укуктары жана баскынчылардын убак­тылуу бийлик жүргүзүү милдеттери 1949-ж. Женева конвенцпясында («граждандарды коргоо») көрсөтүлгөн. Басып алган мамлекеттердпн ас­кер командованиеси Оккупация режими боюнча өз армиясын чыңоо ж. б. муктаждыктары үчүн жерг. калктал натуралай салык жана алым жыпноого акылуу.
 
 Эл аралык укук, эгер согуш зарылчылыгы болбосо, Оккупациялык апмакта материалдык байлыктарды (уй. музей, ж. б.) кыйратуута, калкты тоноо, өлтүрүү, коллективдүү жазага тартуу жана зордоп айдап кетуүгө тыюу са­лат. Оккупациялык өкмөт тарабындагылар эл аралык укук нормаларын бузса, о. эле Оккупацияны тынчтыкка карты багыттаса, алар саясий-матерпалдык, моралдык же уголовный жоопко тартылат. Экинчи дуйн. согуш убагында фаш. Германия жана акын союздаштары эл аралык укук нормаларын жана калкка карата мамплелердн ото одоно бузуй, оор кылмыш жасаган. 
 
 Согуштан кийинки Оккупациялык режим согуш Оккупациялык режиминен айырмаланып, атайын эл аралык келншнм түзгөн мамлекеттерде тынчтыктан шартып аткаруу максатында колдонулат.

 Колдонулган адабияттар 
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Бишкек: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1979. Том 4. Лактация - Пиррол. -656 б.

Категория:Терминдер
Окна ТАСС

Окна ТАСС - Улуу Ата Мек. со­гуш жылдарында Советтер Союзунун телеграф агентствосу (ТАСС) Москвада чыгарган саясий-агит. плакат­тар.
 
 «Окна ТАСС» чыгарган сүрөттөр ж-а тексттер сов. жоокерлерди, элди душманды талкалоого чакырып, сов. адамдын эрдигин, СССР элдеринин баатырдык салттарын дацазалаган. «Окна ТАССты» чыгарууга сов. сүрөтчүлөрдүн көбү (Кукрыникстер, В. В. Лебе­дев, Г. К. Савицкий ж. б.), акындар (Д. Бедный, 3. И. Лебедев-Кумач,B. Я. Маршак ж. б.) катышкан. 
 «Окна ТАСС» тибиндеги плакаттар СССР- дин башка шаарларында (Ташкен, Баку, Фрунзе, Томск, Саратов, Мур­манск, Хабаровск, Свердловск) да чыгарылган.
 

 Колдонулган адабияттар 
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Бишкек: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1979. Том 4. Лактация - Пиррол. -656 б.
Категория:Коомдук иштер
Оксациллин

Оксациллин— антибиотиктер тобундагы дары-дармек. 

Ал — чала синтезделген пенициллин; карындын кычкыл чөйрөсүндө бузулбайт. Оксациллин стафилококктордун пенициллинге туруктуу болуп калган түрү козгогон ооруларда (ангина, пневмония ж. б.) таб­летка түрүндө берилет же эритмеси булчуңга ийне менен куюлат.

 Колдонулган адабияттар 
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Бишкек: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1979. Том 4. Лактация - Пиррол. -656 б.

Категория:Медицина
Октябрдагы бүткүл орусиялык саясий иш таштоо

Октябрдагы бүткүл орусиялык саясий иш таштоо - 1905-ж. окт. айындагы жалпы саясий кыр көрсөтүү; 

 Орусиядагы 1905—07- жылдагы революциясынын маанилүү этабынын бири. Ал 7-октябрда Москва - Ка­зан т. ж-ндагы жумушчулардын иш таштоосу менен башталып, 8-октябрда аны өлкөнүн көпчүлүк т. ж. жумушчулары колдогон. 
 10-октябрдагы ОСДЖПнин Москвадагы жалпы шаардык конференциясы 11-октябрда жалпы иш таштоо жарыялоо чечимин кабыл алган. Аны Москва ж. б. шаарлардын жумушчулары колдогон.
 Бүт өлкөгө жайылган бул иш таштоо «Жоголсун Булыгин думасы!», «Жоголсун падыша өкмөтү!», «Жашасын куралдуу көтөрүлүш!», «Жашасын демократиялык республика!» деген революциячыл ураан менен өткөн. Иш таштоого катышкан адамдардын саны 2 млндон ашкан. Ал бардык жерде массалык митинг жана демонстрациялар менен коштолуп, кээде полиция жана ас­кер менен кагылышууга чейин барган. 
 Иш таштоо падыша өкмөтүн Он жетинчи октябрь манифестин жарыя лоого мажбур кылган. Пролетариат кыска мөөнеткө болсо да. сөз. басма сөз, чогулуш эркиндигине жеткен. Ишканаларда 8 сааттык жумуш күнү киргизилген. Иш таштоо мезгилинде бир катар шаарда Жумушчу депутаттар советтери түзүлгөн. 
 22-октябрда ОСДЖПнин Москвадагы жалпы шаардык конференциясы иш таштоону токтотуу чечимин кабыл алган. Өлкөнүн көпчүлүк ө. ж. борборлорунда иш таш­тоо 21—24-октябрда аяктаган. Иш таштоо эл аралык зор мааниге ээ болуп, бүтүн өлкөнун пролетарлары күрөштүн жаны формасы — массалык революциячыл иш таштоону жайылткан.

 Колдонулган адабияттар 
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Бишкек: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1979. Том 4. Лактация - Пиррол. -656 б.

Категория:Тарых
Октябристтер

Октябристтер («1 7 - октябрдагысоюз»)— Россиядагы соода өнөр жай Борбордук Азиясы менен помещиктердин революциячыл партиясы. 

 1905-ж. ноябрда түзүлүп, Он жетинчи октябрь манифестинен аталган. Союзду П. А. Гейден, Д. И. Шипов, М. А. Стахович, А. И. жана Н. И. Гучковдор, Н. А. Хомяков ж. б. негиздеген. 
 Октябристтердин органдары — «Слово» (1905—06) жана «Голос Москвы» (1906—15) газеталары болгон. Алар конституциялык монархияны, Мамл. дума чакырууну, Россиянын «биримдиги менен бөлүнбөстүгүн» талап кылып, падышачылыктын улуу державалык-шовинисттик саясатын колдогон. 
 Дыйкандарды мүлк жанa гражд. укук жагынан баш­ка катмарлар менен теңештирүү, майда жер арендасын белгилүү тартинке салуу, дыйкандардын бөлөк жерге көчүүсүнө жардам берүү ж. б. жолдор аркылуу агрардык маселени чечүү жагын сунуш кылышкан. Революциячыл кыймылдын ырайымсыз жазаланышын, Сталиндин агрардык реформасын колдошкон. 
 Октябристтер Биринчи дүйн. согуш мезгилинде «Прогрессчил блокко», 1917-ж. февр. революциясынан кийин Убактылуу өкмөттүн составына кирген. 
 Окт. рев-ясынан ки­йин контррев-ячыл башка күчтөр менен Совет бийлигине каршы күрөшкөн.

 Колдонулган адабияттар 
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Бишкек: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1979. Том 4. Лактация - Пиррол. -656 б.

Категория:Тарых
Октябрь темир жолу

Октябрь темир жолу - СССРде алгачкы жана ири жолдордун бирж. СССРдин Европа бөлүгүнүн түндүк-батышындагы темир жол тармактарын бириктирет.
 
 Жол башкармасы Ленинград шаарында. Пайдаланылуудагы уз. (1002: км, 1974) боюнча СССРдеги 26 темир жолдун ичинен 2-орунду ээлейт. 
 1923-жылга чейин Николаевский т. ж. деп аталган. 
 Октябрь темир жолу 11 бөлүмдөн турат, Моск­ва менен Ленинградды байланыштырат жана Мурма обл., Карел АССРи, Ле­нинград, Псков, Новгород, о. эле Ка­линин, Москва, Ярославль областарынын айрым жерлерин тейлейт. 
 Курулуш материал, минерал жер семирткич, нефть жан башкаларды ташыйт. 
 1966-ж. Ленин ордена менен сыйланган.

 Колдонулган адабияттар 
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Бишкек: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1979. Том 4. Лактация - Пиррол. -656 б.

Категория:Технология
Категория:Темир жол
Октябряттар

Октябряттар - СССРде пионер дружинасына караштуу өз ыктыяры менен топко бириккен 7—9 жаштагы окуучулар.
 
Октябряттардын биринчи тобу 1923— 24-ж. Москвада пионер отряддарында түзүлгөн. Ага 1917-ж. Окт. революциясы мезгилинде туулган балдар кабыл алынган (аты ошондон). 

Октябряттар пионер дружинасына караштуу болуп, 1—3- класстын окуучуларын бириктирет. Октябряттар тобу жылдызчаларга (кызыл жылдыздын символу) бөлүнүп, ар жылдызча 5 баладан турат. Жыл сайын (16—22-апрелде) бүткүл союздук Октябряттар жумалыгы өткөрүлөт. Октябряттардын салтанаттуу майрамы — Окт. күндөрүндө өткөрүлүүчү Кызыл Жылдызча майрамы. Анда окуучулар Октябряттар катарына өтүп жылдызча алышат. 
Октябряттар ишин комсомол жана пионер уюму жетектейт. Алдыңкы комсомолдор жана пионерлер Октябряттардык пионерге өтүүго даярдайт, жакшы окууга, коллективдүүлүккө үйрөтөт.

 Колдонулган адабияттар 
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Бишкек: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1979. Том 4. Лактация - Пиррол. -656 б.

Категория:Тарых
Окугуч түзүлүш

Окугуч түзүлүш — цифраларды.тамгаларды ж. б. басылган же кол менен жазылган белгилерди автоматик түрдө ажыратып таанып, аларды эсептегич жана информ. машиналарды киргизүү үчүн кодго айландыруучу түзүлүш. 

Окугуч түзүлүш сүрөттөлүштү жайылтуучу жана айрып таануучу блоктордон турат. Окула турган тексттин сүрөттөлүшү текст боюнча жылып турган жарыктып нуру менен жайылтылат. Белгилерден чагылган нур фотоэлементке түшөт, андан электр сигнал түрүндө чыгат. Айрып таануу блогунда жайылтылган сигналдар автоматтык түрдө талданып, окулуучу белгилердин алгачкы жыйнагы менен салыштырылат да, болгипин коду аныкталат. 

Окугуч түзүлүштө жайылтылган белгилердин сигналдарьш талдоо үчүн үлгү методу, фрагменттер методу, инте­грал методу, ылайыкташтыруу мето­ду колдонулат. Окугуч түзүлүш ушул айрып таапуу методдору, окуунун жанa ай­рым таануунун ылдамдыгы, айрып таанылуучу алфавиттин түрү ж. б. менен мүнөздөлөт.

 Колдонулган адабияттар 
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Бишкек: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1979. Том 4. Лактация - Пиррол. -656 б.

Категория:Технология
Окунь

thumb|Окунь.
thumb
Окунь, кадимки окунь — окунь сымалдар түркүмүндөгү балык.

 Уз. 40—50 см, салм. 2 кг-га жетет. Тузсуз сууларда кецири таралган. 
 Окунь СССРдин дээрлик бардык (Колыма дарыясынын чыгышы менен Балкаш көлүнөн башка) сууларында кездешет. Чоң көлдөрдө жанa суу сактагычтарда Окунь эки экологиялык формада (жээкте жашоочу майда Окунь жана тереңде жашоочу ири Окунь) болот. 
 Жээкте жашоочу майда Окунь негизинен курт-кумурска личинкасы менен азыктанат, тереңде жашоочу ири Окунь — жырткыч. 
 Эрте жазда икрасын сууга таштап көбөйөт.
 
 Колдонулган адабияттар 
 Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Бишкек: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1979. Том 4. Лактация - Пиррол. -656 б.

Категория:Балыктар
Окутуунун курстук системасы

Окутуунун курстук системасы - окуу процессинин так графи­ктик, бүт сабактарды, окуу жанa өндү рүш иштерин курс, семестр боюнча бөлүүгө негизделген окутуу системасы. 

 Студенттер (окуучулар) бардык сабакка катышып, ар бир семестр аягында белгиленген мөөнөттө тиешелүү зачёттор менен экзамендер тапшырат. 
 Бул система СССРде бүт күндүзгү жанa кечки жогорку жанa атайын орто окуу жайларында (факультеттерде, бөлүмдөрдө) колдонулат. Ал адистерди эл чарбасы менен мадаттын талабына ылайык даярдоого, окуп бүткөндөрдү бир жыл мурун бөлүштүрүүгө мүмкүндүк берет. 
 Жогорку жанa атайын орто окуу жайларында мындан баш­ка да окутуунун предметтик-курстук системасы бар.

 Колдонулган адабияттар 
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Бишкек: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1979. Том 4. Лактация - Пиррол. -656 б.
Категория:Билим
Окутуунун предметтик-курстук системасы

Окутуунун предметтик-курстук системасы - студенттердин (окуучулардын) бир жыл ичиндеги жанa кийинки курстар үчүн зачёт жана экзамен тапшыруу мүмкүнчүлүгүнө (сабактардын өз ара байланыштуулугуна) ылайык курстарды үйрөнүүнүн ыраатын сактоого негизделген оку­туу системасы. 

Бул система СССРде жог. окуу жайынын сырттан окуу бөлүмү үчүн кабыл алынган, бирок анда мүмкүн болушунча күндүзгү жанa кечки факультеттеринде (бөлүмдөрүндө) кабыл алынган окутуунун курстук системасынын принциптери сакталат. Айрым чет өлкөдө окуу про­цессии уюштуруу ушундай система боюнча жүргүзүлөт.

 Колдонулган адабияттар 
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Бишкек: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1979. Том 4. Лактация - Пиррол. -656 б.
Категория:Билим
Окуу устаканасы

Окуу устаканасы - жалпы би­лим берүүчү мектептерде 5—8-класстын окуучулары эмгекке үйрөнүш үчүн узануучу бөлмө.
 
 Орто жанa сегиз жылдык чоң мектептерде Окуу устаканасынын янты 75—80 м2 болуп, ага 25—30 м аянт бөлмө кошумчаланат. 
 Окуу устаканасында 20—25 окуучулук жумушчу орун болууга тийиш. 
 Адатта 3 өнөркана уюштурулуп, аларда окуучулар жыгач, металл менен узанууга жана тигүүгө үйрөнөт. 
 Мугалимдер үчүн атайын орун бөлүнөт.

 Колдонулган адабияттар 
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Бишкек: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1979. Том 4. Лактация - Пиррол. -656 б.
Категория:Мектеп
Окшош мүчөлөр

Окшош мүчөлөр - көп мүченүн коэффициенттери же белгилери менен жана айырмалануучу бир мүчөлөрү.
 
Мис., 2а+5а3Ь-|-За62—За3Ь көп мүчөдө 5а36 жана —За3Ь Окшош мүчөлөр. 
Окшош мүчөлөрдү алардын алгебр, суммасына барабар болгон бир мүчө менен алмаштырууга бо­лот.

 Колдонулган адабияттар 
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Бишкек: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1979. Том 4. Лактация - Пиррол. -656 б.

Категория:Математика
Окшоштук критерийлери

Окшоштук критерийлери - физ. эки кубулуштун (мис., объект менен анын моделинин) окшоштугунун за­рыл шарт. 

Окшоштук критерийлери кубулуштардын мунөздөмө сандары деп аталган өлчөмсүз чоңдуктар. Ага Мах саны, Рейнольдс саны, Прандтль саны, Эйлер саны ж, б. кирет.

 Колдонулган адабияттар 
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Бишкек: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1979. Том 4. Лактация - Пиррол. -656 б.

Категория:Физика
Окшоштук теориясы

Окшоштук теориясы - физ. ку­булуштардын окшоштук шарттары жөнүндөгү окуу. 

Окшоштук теориясы физ. чоңдуктардын өлчөмдүүлүк теориясына негизделип, физ. моделдөөнүн негизин түзөт. 
Окшоштук теориясынын милдети — ар кандай физ. ку­булуштардын окшоштук критерийин табуу жана анын жардамы менен бул кубулуштардын касиеттерин изилдөө. Бир физ. кубулушту мүнөздөөчү өзгөрмө чоңдуктардын маанилери бир­дей убакытта жана мейкиндиктин бир­дей чекиттеринде экинчи кубулушту мүнөздөөчү тийиштүү чоңдуктарга пропорциялаш болсо, анда бул кубулуштар окшош, ал эми кубулуштарды аныктоочу өлчөмсүз чоңдуктар окшоштук критерийлери деп аталат. 

Окшош кубулуштарда окшоштук критерийи бирдей маанилерге ээ. Эгер изилденүүчү кубулуштар дифферен­циал тдемелери м-н туюнтулса, ан­да аныктоочу иараметрлер баштапкы жана чектик шарттарга жана теңдемелердин коэффициенттерине кирет. Теңдемелердн өлчөмсүз түргө келтиргенден кийин аларда өлчөмсүз гана коэффициент калат. Бул коэффициенттер окшоштук критерийи бо­луп саналат. Окшоштук теориясы практикада физ. татаал кубулуштарга сапаттык-теориялык анализ жүргүзүүгө, аларды аныктоочу өлчөмсүз параметрлерди табууга жардам берип, эксперименттик жыйынтыктарды иштетүүгө негиз болот.

 Колдонулган адабияттар 
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Бишкек: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1979. Том 4. Лактация - Пиррол. -656 б.

Категория:Физика
Оливков, Борис Михайлович

Оливков, Борис Михайлович [25. 7(6. 8). 1892. Рязань губ., Сапожкову., Копнино кыш,— 9. 12. 1954, Москва] — сов. вет. хирург. РСФСРдин илимге эмг. сиң. ишмери (1944). 1917-ж. Ка­зан вет. иститутун бүтүргөн. 

 1920-жылдан Казан, 1935-жылдан Москва вет. иститутунун хирургия кафедрасына башчы. 
 Ал малдын негизги хирургиялык операцияларынын техникасын киргзип, аны өркүндөткөн, жараат процессинин биол. маселелерин чечкен сов. вет. хирургдар мектебин түзгөн. 
 СССР мамл. сыйл. лауреаты (1951). 
 Ленин ордени, Кызыл Жылдыз ордени жанa медалдар менен сыйланган.

 Колдонулган адабияттар 
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Бишкек: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1979. Том 4. Лактация - Пиррол. -656 б.
Категория:Орусия
Категория:Инсандар
Олив тынчтыгы

Олив тынчтыгы (1660) Швеция менен Речь Посполитанын (союзда Австрия жанa Бранденбург) ортосу да түзүлгөн; Копенгаген тынчтыгы (1660) менен бирге Түндүк согушун (1655—1660) аяктаткан. 

Франциянын арачылыгы менен Данцигге (Гданьск) жакын Олив монастырында 1660-ж. 3-майда кол коюлган. Олив тынчтыгы боюнча поляк королу Ян II Казимир Швеция королдугунун тактысына доомат кылуудан баш тарткан, Швеция Эстляндияны, Эзель менен дээрлик бүткүл Лифляндияны (негизинен 16—17-кылымдын башында басып алган аймак) өзүн калтырган. Олив тынчтыгы Орусиянын Швеция менен Кардис тынчтык договорун (1661) түзүүсүн тездеткен.

 Колдонулган адабияттар 
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Бишкек: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1979. Том 4. Лактация - Пиррол. -656 б.

Категория:Тарых
Оливье Де Серр

thumb|алмурут Оливье Де Серр.
Оливье Де Серр - кыштык алмурут сорту. 

 Батыш Европада чыгарылган. Кыргызстанндын түш. райондорунда көп өстүрүлөт. 
 Чүй өрөөнүнүн тoo этегинде учурайт. Пржевальскиде өскөн сортунун мөмөсү кичирээк, даамы начарыраак. 
 Дарагы кара күрөн түстүү, бийикт. орто келип, жап өсөт. Мөмөсүнүн орт. салм. 250 г. 
 Сулуу ак саргыл, даамы таттуу. 
 Сентябрдын аягында бышып, кышкысын март айына чейин сакталат. 

 Колдонулган адабияттар 
 Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Бишкек: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1979. Том 4. Лактация - Пиррол. -656 б.

Категория:Өсүмдүктөр
Олигомерлер

Олигомерлер - молекуалык массасы кичи-полимерлер. 

 Олигомерлерге полиэфир, эпок , фенол-альдегид чайырлары ж. б. кирет. 
 Алар пенопласттарды, лак, желим ж. б. алууда, ал эми олигооленидер мотор отундары, майлагыч май, беттик активдүү зат катары ме­нен пайдаланылат.

 Колдонулган адабияттар 
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Бишкек: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1979. Том 4. Лактация - Пиррол. -656 б.
Категория:Химия
Олигополия теориясы

Олигополия теориясы - рынокто монополиялык топтордун үстемдүгүнүн жаңы формаларын талдоочу бурж. 

 экон. теория. Апологетика мүнөздөгү бул теория корпорациялар менен бурж. мамлекеттер үчүн сунуштарды иштеп чыгууга багытталган.
 19-кылымдын аягы — 20-кылымдын башында бурж. саясий экономиянын матем. мектеби олигополиянын бир түрү — луополияны иликтеген. 
 20-кылымда бурж. экономисттер тарабынан олигополия ар кандай түшүндүрүлгөн. Бирок алар монополиялык топтордун рыноктогу абалын рыноктон тышкары факторлор (өндүрүш, финансы, социалдык, саясий ж. б.) менен байланышсыз талдаган. 
 Бурж. экономисттер олиго­полиянын монополиялык мүнөзүн, энын ил.-тех. рев-янын шартында капиталпзмдин карама-каршылыктарынын курчушуна ар тараптан таасир тийгизип жатканын жаап-жашырышат. 
 Алардын бир катары (Дорфман, АКШ ж. б.) олигополиянын максаты - көп киреше алуу экенин моюндарына алуу менен бирге монополия­лык топтор керектөөчүлөрдүн мүдөөсүн көздөйт дешет. 
 Монополияны жактоочулар Олигополия теориясын ири корпорацияларды тресттерге каршы закондордун таасиринен сактоо үчүн пайдаланышат.

 Колдонулган адабияттар 
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Бишкек: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1979. Том 4. Лактация - Пиррол. -656 б.
Категория: Экономика
Олигурия

Олигурия (олиго... жанa гр. uron — заара)—суткасына зааранын 500 млге чейин (нормадагы 1500-кг-дан ордуна) азайынкы. 

 Бөйрөктө кайра сиңирүүнүн күчөшүнөн же чыпкалоонун азайышынан пайда болот. 
 Олигурия организмде суу жетпегенде, же тердегенде, кусканда, ич өткөндө, кан акканда, күйүктө, травма ж. б. учурларда байкалат. 
 Олигурия— бөйрөк ооруларынын (нефрит ж. б.) белгилеринин бири.

 Колдонулган адабияттар 
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Бишкек: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1979. Том 4. Лактация - Пиррол. -656 б.

Категория:Ден соолук
Олимпия

thumb|Олимпия.
Олимпия - Пелопоннестин түндүк-батыш бөлүгү — Элида аймагындагы байыркы грек шаары; диний жай, грек мифологиясындагы теңирлердин теңири Зевстин зыяратканасы жана ага багышталган Олимпия оюндары өтчү борбор.

Архитектуралык келбети не­гизинен б. з. ч. 7—4-кылымда түзүлгөн. Христианчылыкгын тарашынан Олимпия начарлап, рим императору Феодосия Пнин буйругу менен өрттөлгөн. Cоо калган бирин-экин курулуш жана ста­туя 522 жана 551-жылкы жер титирөөдө кыйраган.

1829-ж. француз археологдору казып (1875-жылдан системалуу түрдө), 130дан ашык статуя, 13 миңче коло буюм, 10 миңче коло такта жазмасын ж. б. табышкан. 

 Колдонулган адабияттар 
 Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Бишкек: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1979. Том 4. Лактация - Пиррол. -656 б.

Категория:Тарых
Категория:Археология
Категория:Грекия
Категория:Шаарлар‎
Олинф согушу

Олинф согушу (б. з. ч. 349—348) — македон падышасы Филипп Инин Олинф шаарынна жана Халкидика ж. аймагында­гы анын союздаш 32 шаарына каршы согушу.

Филипп II Халкидиканын бир катар шаарын каратып, 348-ж. жазында Олинфти алган да, аны талап, талкалап, өрттөп жиберген. Калкынын көбү кенде иштөөгө кулдукка сатылып, бир бөлүгү Фракияга көчүрүлгөн. 

Демосфендин маалыматы боюнча Олинфке союздаш шаарлар да ойрондолгон.

 Колдонулган адабияттар 
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Бишкек: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1979. Том 4. Лактация - Пиррол. -656 б.

Категория:Тарых
Олифа

Олифа - өсүмдүк жана жаныбар майын ж. б. орг. заттарды иштетүүдөн алынган суюктук. 

Сарыдан кочкул кызылга чейинки түстө болот. Жыгач жанa металлга жакшы жугуп, кургаганда абадагы кычкылтектин таасиринен полимерленет да, сууда жана орг. эриткичтерде эрибей турган кабыкча пайда кылат. Кургоо убакыты (бөлмө температурасында жанa абанын салыштырма нымд. 60—70% болсо) 24 стан ашпайт. 

Олифа коюу боёкторду суюлтуу, шпаклёвка даярдоо жанa сырдала турган нерсенп майлоо (грунттоо) үчүн колдонулат. Олифа менен даярдалган сырлар — металлдарды корро- зиядан, жыгачты чирүүдөн сактоонун негпзги каражаты; ошондой эле буюмдар кооздук үчүн сырдалат.

 Колдонулган адабияттар 
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Бишкек: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1979. Том 4. Лактация - Пиррол. -656 б.

Категория:Химия
Ольденбургдар

Ольденбургдар - Ольденбург не­мец графтарынын тукумунан чыккан бир нече династия. 
Ольденбургдардын өкүлдөрү Данияда (1448—1863), Норвегияда (1450-1814), Швецияда (1457-1523. кез-кези менен) жанa Шлезвиг-Гольштейнде (1460—1863) сурак кылган.
 
Ольденбургдардын бир бутагы — Готторптор. Глюксбургдар цинастиясы да Ольденбургдардан чыккан.

 Колдонулган адабияттар 
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Бишкек: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1979. Том 4. Лактация - Пиррол. -656 б.

Категория:Тарых
Ольминский

Ольминский (чын фамилиясы — Александров) Михаил Степано­вич [3(15). 10. 1863, Воронеж —8. 5. 1933, Москва] — Россиядагы рев-ячыл кыймылдын ишмери, публицист, тарыхчы, адабият сынчысы. 

Майда чиновниктин үй-бүлөсүнөн. 1898-жылдан Компартия мүчөсү. 
 1893-ж. «народо-волецтер тобунун» мүчөсү. 
 1894-ж. 5 жыл түрмөгө кесилип, кийин Якутияга айдалган. 
 1904-ж. Швейцарияга эмиграцияга кетип, В. И. Лениндин жетекчилиги менен «Вперёд» жанa «Про­летарий» газегаларында иштеген. 
 1905-ж. большевикчил «Новая жизнь». «Волна», «Казарма» газеталарынын редакция мүчөсу. 
 1915-ж. Саратовдо ачык чыккан «Наша газетанын» ре­дактору. 
 Февр. рев-ясынан кийин Москванын большевикчил «Социал-демократ» газетасында, кийин Петроградда «Правда» газетасында редак­тор жанa РСДРП (б) БК Бюро мучөсу. 1928- жылдан В. И, Ленин ин-тунун дирекция мүчөсү, Г. В. Плехановдун жана В. И. Лениндин чыг-ларын жыйнап жарыкка чыгарууда көп эмгектенген. 
 М. Е. Салтыков-Щедрпндин чыг-лыгын изилдеген, А. С. Пушкиндин, Н. А. Некрасовдун, Н. Г. Чернышев- скийдин чыг-ларын пропагандалаган. 
 Коминтерндин 2-конгрессинин (1920) делегаты. 
 Сөөгү Кызыл аянттагы Кремль дубалына коюлган.

 Колдонулган адабияттар 
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Бишкек: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1979. Том 4. Лактация - Пиррол. -656 б.
Категория:Орусия
Категория:Инсандар