Zhantas/Cleaned-Kyrgyz_Wikipedia huggingface dataset:
Вильгельм Пик

Пик Вильгельм (3. 1. 1876, Губен — 7. 9. 1960, Берлин) — Германия жана эл аралык жумушчу кыймылынын ишмери.
 
 ГДРдин мамл. жанa парт, ишмери. Жумушчу үй-бүлөдөн. 
 1895- жылдан Германия с.-д. партиясынын (ГСДП) мүчөсү. 
 1906—10-ж. ГСДПпин Бремен шаардык уюмунун секретары. ГСДПнин К. Либкнехт, Р. Люк­сембург, К. Цеткин жетектеген солчул тобуна ыктап, алар менен тыгыз байланышта болгон.
 Биринчи дүйн. согушта (1914—18) ГСДП оңчулдарынын шовинисттик саясатын сынга алган. 
 1918-ж. борб. жетекчи «Спар­так союзунун» составына кирген. 
 Герм, жумушчу табын Окт. ревалюцияясынын тажрыйбасын пайдаланууга чакырган. 
 Германиядагы Ноябрь революциясына (1918) активдүү катышкан. 
 Пик — Германия коммунисттик партиясын (ГКП) негиздөөчүлөрдүн бири. Ал Э. Тельман жетектеген маркстик-лениндик ядрого кирип, оңчул оппортунисттерге карты күрөшкөн. 1935-ж. ГКП БКнын пред-ли. 
 
 Экинчи дүйн. согушта (1939—45) герман империализминин дүйн. бийликке умтулгандыгын ашкерелеп, диктатураны кулатууга чакыр­ган. Германиянын социалисттик бирдиктүү партиясы (ГСБП) түзүлгөн соң 1946—54-ж. анын пред-ли. 
 1949- жылдан ГДРдин президенти. 
 Ал тынчтык, элдердин коопсуздугу жана ГДРде социализмди куруу үчүн активдүү күрөшкөн. 
 «Мекен алдындагы эмгеги үчүн», Карл Маркс, «Эмгек Туусу» ж. б. ордендер менен сыйланган.

 Колдонулган адабияттар 
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Бишкек: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1979. Том 4. Лактация - Пиррол. -656 б.
Категория:Инсандар
Меланома

Меланома (гр. miilanos — кара жана өтө-шишик), меланобластома — меланин пигментин көбөйтүучү клеткалардан турган рак. Көбунчө тери, кээде жүлүн м-н мээнин жумшак жанa көздүн торчо кабыгы, ошондой эле кызыл өңгөч, ичеги ж. б. органдардын четине чыгат. Адатта пигменттуу же пигменти жоголгон калдын ордуна өсөт.

Адегенде териде сөөл сымал оорубаган шишик пайда болуп, кийин кара же курөң тартып жараланат, канайт. Дарылоодо өз убагында операция жасоо, эрте диагноз коюу жанa нур терапиясын колдонуу керек.

 Колдонулган адабияттар 
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Бишкек: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1979. Том 4. Лактация - Пиррол. -656 б.

Категория:Медицина
Меласса

thumb|Меласса.
Меласса, мелясса (фр. mélasse) — кант чыгаргандагы калдык. 

Ал күрөң түстүү, бөтөнчө жыты бар, коюу суюктук. 

Меласса — углеводдуу тоют. 

Химиялык составында 20—25% суу, 9% про­теин, 58—60% углеводдор, көбүнчө кант, 7—10% күл бар.

Ар 100 кг М-да 75,5 тоют бирдиги жана 5 кгча сиңимдүү протеин, 300 г кальций жана 30 г фосфор болот. Мелассаны беруу нормасы малдын түрүнө, жашына жана рациондун составына жараша чектелип, айрыкча саманга же сапаты начар чөпкө кошулат. Тоюттун составындагы протеинди байытуу иретинде кар­бамид да аралаштырылат. 

Меласса кесек тоюттун даамын жана жегиликтүүлүгүн жогорулатат. Саан жана бордоку бодо малга күнүнө 1,5—2 кг, майда жандыкка 0,4—0,5 кг (100 кг тирүү салмак) берилет. Меласса тоютту гранулдоодо да пайдаланылат.

 Колдонулган адабияттар 
 Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Бишкек: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1979. Том 4. Лактация - Пиррол. -656 б.

Категория:Технология
Пикап (унаа)

thumb|250px|Ниссан пикап жүк ташуучу унаасы
Пикап (ууна) (англ, pick up — көтөрүү, чогултуп алуу) — жеңил автомобилдин жүк жана жүргүнчү ташууга ылайыкталган түрү. 

Пикаптын кузову адатта стандарттуу жеңил автомобилдин шассисине орнотулат. Ичинде бүктөлмө отургучтар орнотулат. Эшиги артында, үстү ачык же жабык турдо жасалат. 

 Колдонулган адабияттар 
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Бишкек: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1979. Том 4. Лактация - Пиррол. -656 б.

Категория:Унаа
Мелдешти кандай уюштуруу керек

Мелдешти кандай уюштуруу керек - В. И. Лениндин 1917-ж. 25-28-декабрда жазган эмтеги. Ал 1929-ж. 20-январда «Правда» газетасына жарыяланган. Анда В. И. Ленин социалдык мелдешке теориялык жактан терең аныктама берип, эмгекчилерди жапырт мелдешке тартуу формасын жана милдетин көрсөткөн. Ал «социализм мел- дешти бошоңдотпой тургандыгы мындай турсун, тескерисинче, аны чыныгы кеңири, чыныгы массалык өлчөмдө колдонууга биринчи жолу мумкүнчүлүк берет, эмгекчилердин чыныгы көпчүлүгүн өздөрүн көрсөтө ала турган, өздөрүнүн жөндөмдүүлүктөрүн кеңири жайылта ала турган, таланттарын көрсөтө ала турган иш майданына тартуу мүмкүнчүлүгүн бе­рет, булар эл арасында — түгөнбөс булак, ал эми аларды капитализм мицдеп жана миллиондоп жанчып, басып муунтуп келген» — деп жаз­ган (Ленин В. И., Чыг., кырг. 1- бас., 26-т., 434-45-6.).Социализм гана эмгекчил элге жапырт мелдешууго толук шарт тузөт. Анткени ал күнкор эмгекти эркин эмгек менен алмаштырат. Адам өзү жана коом учун эмгектенет. В. И. Ленин Окт. революциясы эмгекчи элди жаңы турмуш нугуна алып чыккандыгын, пролетариаттын саясий үстөмдугү камсыз кылынгандан кийин негизги экономикалык милдет — социалдык өндурушту уюштуруу, эмгек өндүрүмдүулүгүнүн тынымсыз жогорулашын камсыз кылуу экендигин эскерткен. Социалдык мелдеш интервен­ция жана Граждандык согуш убагындагы коммуннсттик ишембиликтен башталган. В. И. Ленин коммунисттик ишембилик коммунизмдин башталышы жана коммунисттик мамиленин жаралышы деп эсептеген.

 Колдонулган адабияттар 
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Бишкек: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1979. Том 4. Лактация - Пиррол. -656 б.
Категория:Маданият
Офтальмореакция

Офтальмореакция (офтальмо жанa лат. го — тескери, actio — аракет) , офтальмо сыноо, көз сыноо малдын жугуштуу ооруларын аллергиялык диагноздоо методу. 

Офтальмореакция көбүнчө туберкулёз, маңка, бруцел­лёз ж. б. ылаңдарды аныктоо үчүн колдонулат. Коздун чуңкуруна атайын антигендер куюлуп, 2—3 саат тан кийин текшерилет.

 Колдонулган адабияттар 
 Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Бишкек: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1979. Том 4. Лактация - Пиррол. -656 б.

Категория:Ветеринария‎
Мелентьев, Лев Александрович

Мелентьев, Лев Александрович [9(22). 12. 1908-ж. т., Петербург - 8.07.1986, Москва шаары] — энергетика боюнча советтик илимпоз. СССР ИАнын академиги (1966; корреспондент мүчө, 1960). Социалдык Эмгектин Баатыры (1969). 1947-жылдан КПСС мүчөсу. Ленинград поли­техникалык институн бутуп (1930), инженер жана окутуучу болуп иштеген. 1945— 60-ж. Ленинград инженер-экономикалык институтунда кафедра башчысы. 1942—60-ж. СССР ИАнын Энергетика институтунда ст. ил. кызматкер, 1960—65-ж. СССР ИАнын Сибирь бөлүмүнүн Чыгыш- Сибирь филиалынын президиумунун председатели. 1961—66-ж. СССР ИАнын Си­бирь бөлүмүнүн президиум мучосу. 1960-жылдан Сибирь энергетика институтунун директору. 1973-жылдан СССР ИАнын Жогорку температуралар институтунун бөлүм башчысы. 1965-жылдан СССР ИА­нын Энергетиканын физика-техникалык проблемалар бөлүмүнүн академилык секретарынын орун басары. Мелентьевдин илимий эмгектери отун-энергетика чарбасынын тузулушун ыңгайлаштыруу, энергетиканын ири системаларынын өнугүшүн оптималдаштыруу үчүй математикалык ыкмаларды колдонуунун теориялык негиздерин жана методдорун иштеп чыгууга багытталган. Бир катар эмгеги жылуулук электр станцияларын өнуктүрүүгө арналган. СССР Жог. Совети­нин (6, 8-шайл.) депутаты. Үч Ленин ордени, башка 2 орден ж-а медалдар м-н сыйланган.

Москвадагы Новодевич көрүстөнүндө коюлган.

 Колдонулган адабияттар 
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Бишкек: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1979. Том 4. Лактация - Пиррол. -656 б.
Категория:Орусия
Категория:Инсандар
Мелизмдер

Мелизмдер (гр. molisma—ыр, обон) музыкада — обонду кооздоодо пайдаланылуучу каражаттар. Ага форшлаг, мордент, группетто, трель ж. б. ки­рет.

 Колдонулган адабияттар 
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Бишкек: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1979. Том 4. Лактация - Пиррол. -656 б.

Категория:Терминдер
Мелик-Пашаев Александр Ша­мильевич

Мелик-Пашаев Александр Ша­мильевич [10(23). 10. 1905, Тбилиси— 8. 6. 1964, Москва] — советтик дирижёр, СССР эл артисти (1951). 1930-ж. Ленин­град консерваториясын А. В. Гауктун классы боюнча (симф. дирижёрлук) бүткөн. 1923—31-ж. 

Тбилиси опера театрынын, 1931-жылдан СССР Чоң театрынын дирижёру. Мелик-Пашаевдин дирижёрлугу менен коюлган мыкты спектаклдер: 
 «Руслан менен Людмила» (Глинка)
 «Карга маткеси»
 «Черевички», (Чай­ковский)
 «Согуш жана тынчтык» (Прокофьев) ж. б.

СССР мамлекеттик сыйлык (1942, 1943) лауреаты. Үч орден жана медалдар менен сыйланган.

 Колдонулган адабияттар 
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Бишкек: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1979. Том 4. Лактация - Пиррол. -656 б.
Категория:Орусия
Категория:Инсандар
Пикар, Огюст

Пиккар Огюст (28. 1. 1884, Во, Лютри — 25. 3. 1962, Лозанна) — швейцариялык физик, стратостат жана батискаф боюнча конструктор. 

Пикар өзү конструкциялаган стратостат менен 1931 жана 1932-ж. космос нурун изилдоо максатында 16 370 м бийиктикке көтөрүлгөн. Өзү конструкциялаган батискаф менен 1948 жана 1953-ж. 3160 м.

 Колдонулган адабияттар 
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Бишкек: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1979. Том 4. Лактация - Пиррол. -656 б.

Категория:Инсандар
Мелиоидоз

thumb|Burkholderia pseudomallei.
Мелиоидоз, Рангун маңкасы, пневмоэнтерит, калган мар­ка — адам менен айбанаттардын жугуштуу ылаңы. 

Мунун ылаңдаткычы морфологиялык жанa антигендик түзүлүшү боюнча жылкы маңкасыныкына өтө окшош. Мелиодиоз менен кой, эчки, ит, мышык, чочко, уй, жылкы ылаңдайт. Ылаң мал сойгондо жанa анын азык-түлүгү аркылуу адамга да жугат. Мелиодиоз малга келемиштен, чычкандардан тарайт. Ылаңдаган ит, мышык, кой-эчкинин мурдунан, көзүнөн илешкээк суюктук куюлат, бездери ириңдеп, кулгунага айланат. Мындай мал 2—3 жумада өлөт. Жылкы, буйволдун температурасы мезгили менен көтөрүлүп, мурдунан ириц агат. Ички органдары ириидейт. 

Диагноз ылаңдын клиникалык белгилеринин жанa патологоанатомиялык, бактериологиялык изилдөөлөрдүн негизинде коюлат. Азырынча мелиоидиозду айыктыруучу дары жок. Мелиоидиоз ылаңына шектүү малды өзүнчө бөлүп, лабор-ялык жол менен изилдейт. Дарттуу малдын өлүгү өрттөлүп жок кылынат. Шектүү малды союуга тыюу салынат. 

 Колдонулган адабияттар 
 Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Бишкек: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1979. Том 4. Лактация - Пиррол. -656 б.

Категория:оорулар
Мелиорация курулуштары

Мелиорация курулуштары - табигый шарты боюнча пайдаланууга ылайыксыз (саздак, кургак, шор, таштак ж. б.) жерлерди өздөштүрүүдө колдонулуучу гидротехникалык курулуш объектилери.
 
Мындай жерлерди жакшыртууда агромелиорация жана жер­дин бетин тазалоо чаралары менен бирге гидротехникалык курулуштар да пайдаланылат.

Ушундай максатгы иш жүзүнө ашыруу үчүн: 
 Жерди сугарууда — плотина, канал, суу сактагыч, тундургуч суу алгыч, суу бөлгүч жана суу жүргүч ноо. жамгыр жаадыргыч ж. б. сугат техникасы; 
 Жер кургатууда — ачык жанa жабык дренаждар, кудуктар ж. б. жер астындагы суулардын деңгээлин төмөндөткүч курулуштар; 
 Жердин тузун жууп кетирүудө — канал, чек, ачык жанa жа­бык дренаждар. ж. б. жердин шорун азайтуучу курулуштар колдонулат. 
Кыргызстанданда бул гидротехникалык курулуштардын бардык түрү кездешет. Алардын эң ирилери: Орто-Токой (сыйымдуулугу 470 млн м3), Киров атн. (550 млн м3), Төрткүл, Базар-Коргон, Найман ж. б. суу сактагычтар, Чоң Чүй каналынын түшүк чыгыш жанa батыш.

 Колдонулган адабияттар 
 Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Бишкек: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1979. Том 4. Лактация - Пиррол. -656 б.

Категория:Айыл чарба
Мелиорация системаларын комплекстүү автоматташтыруу боюнча бүткүл союздук илим изилдөө институту

Мелиорация системаларын комплекстүү автоматташтыруу боюнча бүткүл союздук илим изилдөө институту - суу чарба курулуштарын комплекстүү автоматташтыруу боюнча илимий иштерди жүргүзүүчү мекеме. 

Инстиут мурдагы Кыргыз суу чарба илимий изилдөө институнун негизинде 1973-ж. 14-февралда Фрунзе шаарында уюшулган. Институт — СССРдин суу чарба тармагындагы мелиорация системаларын комплекстүү автоматташтыруу боюнча илимий изилдөө иштеринин башкы мекемеси. 

Ал республикада суу чарбасы боюнча бардык илилимй иштерди жүргүзөт. Кыргызстандын шартында жасалган жанa текшерилген жацы ирригациялык аспаптар жана иштелип чыккан технологиялар өлкөнүн башка жерлеринде ишке кирги- зилүүдө. Суунун мөңгүдөн агып чыгып, а. ч. талаасына жетишине чейинки бүт маселелер кеңири изилденет. 

Бул максатта ондогон гидротех. курулуш конструкциясы, автоматтык аспаптар түзүлүп, суу байлыктарьш туура пайдалануу менен бардык өсүмдүктөрдөн жог. түшүм алуу жолдору талдап текшерилет. Институт 1975-жылдын 1-январынан жаңы уюшулган Мелиорация системаларын комплекстүү автоматташтыруу боюнча буткул союздук илимий-өндүрүш бирикменин жетекчилиги менен өз ишин улантууда.
 
 Колдонулган адабияттар 
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Бишкек: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1979. Том 4. Лактация - Пиррол. -656 б.

Категория:Айыл чарба
Менделеев кырка тоосу

thumb|Түндүк Муз океан.
Менделеев кырка тоосу - Түнүк Муз океандын борбордук бөлүгүндө жайгашкан суу астындагы кырка тоо. 

Врангель аралына жакын жерден Ломо­носов кырка тоосунун борбордук болугунө чейин 1500 км аралыкта созулуп жатат. Тоонун кырынан суунун үстүңкү бетине чейинки эң тайыз жер 1500 м чамасында. Кырка тоону 1949-ж. советтик аба экспедициясы ачкан. Д. И. Менделеевдин ысмынан аталган.

 Колдонулган адабияттар 
 Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Бишкек: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1979. Том 4. Лактация - Пиррол. -656 б.

Категория:Тоолор‎
Менингококк

Менингококк — мээ жана жүлүн челдерин сезгенднрүүчү микроб. 

Мик­роскоп менен Караганда буурчакка же кофе данына окшош, ичин көздөй чуңкурайган жаты менен түгөйлөшүп жатат. Менингококкту табуу үчүн жүлүн суусун, мурун-тамактын былжырын микробиологиялык жол менен текшерет.

 Колдонулган адабияттар 
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Бишкек: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1979. Том 4. Лактация - Пиррол. -656 б.

Категория:Медицина
Мэри Пикфорд

thumb

Пикфорд Мэри (чын аты-жөнү — Глэдис Мэри Смит; 8. 4. 1892-ж. т., Торонто - 29 май 1979) — амер. киноактёр. 

 1898- жылдан театрда, 1909-жылдан кинодо ойной баштаган. Мыкты ролдору реж. Д. У. Гриффиттин жетекчилиги менен тартылган. 
 Пикфорд жаш, тажрыйбасыз өспүрүм кыздын (амер. «Золушканын») образын түзүү менен дүйнөго таанылган. 
 Ал айрыкча «Кичинекей периште» (1917), «Полианна» (1920), «Мен арзыган кыз» (1927) ж. б. фильмдердеги ролдору менен кеңири таанымал болгоп. 
 Пикфорд — көптөгөн кинофирмалардын (мис., «Юнайтед ар­тисте», Гриффпг, Ч. Чаплин жана Д. Фэрбенкс менен бирге) уюштуруучусу жанa ээси. 
 1933-ж. кинодон кетип, театрда ойногон, продюсерлик кылган.

 Колдонулган адабияттар 
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Бишкек: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1979. Том 4. Лактация - Пиррол. -656 б.

Категория:Инсандар
Пилла кургаткыч

Пилла кургаткыч — пилла думуктуруучу жанa кургатуучу жабдык; пилла кабыл алып, алгач кургатуучу жай. 

Пилланын ичиндеги курт көпөлөккө айланып, аны бүлүндүрбөс үчүн пилла температурасы 75—80°С бууда же абада 15—20 мин думуктурулөт. Андан кийин 2—3 ай караңгы жердеги текчеде же ысык абалуу мех. конвейерде кургатылат. Суткасына 7 т же андан да көп пиллалык жог. өндүрүмдүү конвейерлүү Пилла кургаткыч (мис., СК-150К) кецири колдонулат. 

 Колдонулган адабияттар 
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Бишкек: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1979. Том 4. Лактация - Пиррол. -656 б.

Категория:Терминдер
Оуэн Роберт

Оуэн Роберт (14. 5. 1771, Ньютаун, Уэльс— 17. 11. 1858, ошол эле жер) — англиялык фислософ, педагог жана социалист, XIX кылымдын биринчи социалдык реформаторлорунун бири.

 10 жашынан өз алдынча иштеп, 20 жашында фабриканын директору болгон.
 Христиан дининен кол үзүшү анын көз карашынын калыптанышы үчун маанилүү роль ойногон. 
 Агартуу доорунун рационалисттик матер. философиясынын негизинде Оуэн жеке кишинин жанa тарыхтын тагдырына адамдын мүнөзү орчундуу таасир тийгизет деген жыйынтыкка келген. Оуэндин ою боюнча коомдогу карама-каршылыктардын себеби — коомду башкарган кишилердин ааламды кыймылдатуучу закондорду билбегенинде, кедейлер жамандыгынан кедей болгон эмес, байлар жакшылыгынан байлыкка туйтунган эмес; адам чөйренүн туундусу, адамдын жакшы же жаман болушу чөйрөгө көз каранды. 
 Бул идея матер, духта болуп, айлана-чөйрөнү активдүү өзгөртүүгө чакырган. Бирок Оуэн адамдардын пейлинин оцолушун тарбия-таалим менен гана байланыштырган. 1820-жылдын эртосуна чейин Оуэн коомду кайра курууну жеке менчикти жоюу менен байланыштырбаган.
 Өзүнүн бул бурж,- филантропиялык иш-аракетинин программасын Оуэн «Коомго жаңы көз караш же мүнөздүн калыптанышы жөнүндө тажрыйбалар» (1812—13) аттуу эмгегинде баяндаган. 
 Бүткүл адамзаттын турмушун утопиялык коммунисттик системада кайра куруу планы «Жаңы моралдык дүйнөяүн китеби» (1836—44) деген эмгегинде толук көрсөтүлгөн, Алгач жумушчулардын турмуш шартын капитализм чегинде жакшыртууну жактап, кийин утопиячыл социализм идеясын пропагандалаган. 
 Ал жаңы менчик, укук теңдиги жанa коллективдүү эмгектин негизинде коомду радикалдуу түрдө кайра куруу зарыл деп эсептеген.
 Оуэн келечектеги «рационалдык» коомду өзүн өзү башкаруучу жамааттардын эркин федерациясы (калкы 3 миң адамдан ашпаган) түрүндө элестеткен. 
 Оуэндин ою боюнча коомду өкмөт өзү гана кайрадан курмак. Оуэн өз идеясын далилдөө максатында 1825-ж. АКШда «Жаңы гармония» колониясын негиздеген. Бирок анын бул иштери утопиялык кыялга негизделип, таң күрөшү, жумушчу табынын саясий бийликти алышы, эзүүчүлөр үстөдүгүн кулатуу сыяктуу маселелерди эске алган эмес. А
 нткени менен Оуэндин эмгеги зор, ал утопиячыл формада болсо да 40 жыл бою социализм идеясын аратып, жумушчулардын абалын оңдоо үчүн күрөшкөн. 
 Оуэндин чыгармачылыгы Англияда профсоюз кыймылынын өнүгүшүнө түрткү болгон.

 Колдонулган адабияттар 
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Бишкек: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1979. Том 4. Лактация - Пиррол. -656 б.
Категория:Инсандар
Кирилл Мерецков

Мерецков, Кирилл Афанасьевич [26. 5(7. 6). 1897, Москва обласынын азыркы Зарайский району, Назарьев кыштагы— 30. 12. 1968, Москва] — Советтер Союзунун Маршалы (1944), Советтер Союзунун Баатыры (1940). 

1917-жылдан КПСС мүчөсү. Дыйкан үй-бүлөдөн. 1918- жылдан Кызыл Армияда. 1918—20-ж. Граждандык согушка катышкан. Жумушчу-Дыйкан Кызыл Армиясынын ас­кер академиясын бүткөн (1921). Москва, Белорус аскер округдарынын, Кызыл Туулуу Ыраакы Чыгыш өзгөчө армиясынын штабдарынын начальниги, Приволжье жанa Ленинград аскер округдарын башкарган. Ген­штаб начальнигинин орун басары. 1936-37-ж. Испаниядагы граждандык со­гушка катышкан. 1939—40-ж. Совет- финн согушунда 7-армиянын командачысы. 1940-ж. августтан Генштаб начальниги, 1941-ж. СССР Коргоо эл комиссарына орун басары Улуу Ата Мекендик согуштун башында 7-, 4-, 33-армиялардын командачысы катарында Тихвин жанында фашисттик аскерлерди талкалоого кол башчылык кылган. 1941—44-ж. Волхов, 1944-ж. Карел фронтторунун, 1945-жылдын апрелинен Приморье аскер тобунун, 1945- жылдан Биринчи Ыраакы Чыгыш фронтунун командачысы. Манжурияда жанa Түндүк Кореяда япон аскерлерпн талкалашкан. Согуштан кийин При­морье, Москва, Белорус жанa Түндүк ас­кер округдарынын командачысы. 1955—64-ж. СССР коргоо министерствосунда жооптуу кызматтарда. КПСС БКнын мүчөлүгүнө кандидат (1939—56), КПСС Борбордук текшерүү комиссиясынын мүчөсү (1956—61). СССР Жогорку Советинин (1—5-шайл.) депутаты. Жети Ленин ордени, «Жеңиш», Октябрь Революциясы, 4 Кызыл Туу, эки 1-даражадагы Суворов, 1-даражадыгы Кутузов ордендери, медалдар жанa чет элдик бир нече орден, медалдар менен сыйланган. 

Сөөгу Кызыл Аянттагы Кремль дубалына коюлган

 Колдонулган адабияттар 
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Бишкек: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1979. Том 4. Лактация - Пиррол. -656 б.
Категория:Орусия
Категория:Инсандар
Категория:Советтер Союзунун баатырлары
Меринг, Франц

Меринг, Франц (27. 2. 1846, Шлаве — 29. 1. 1919, Берлин) — немец жумушчу кыймылынын ишмери, марксчыл философ, тарыхчы жанa адабий сынчы. 

Оокаттуу буржуазиялык үй-бүлөдөн. 1866—70-ж. Лейпциг жанa Берлин университеттеринде окуган. Философия док­тору (1882). 1891-ж. социал-демократтар партияга өткөн. Көп жылдар бою партиянын теориялык органы «Нойе цайт» жур­налы жанa өзү редакциялаган (1902— 07) «Лейпцигер фольксцайтунг» газетасы аркылуу оппортунизмге жана ревизионизмге карты чечкиндүү күрөшкөн. Бул күрөштө Меринг немец социал-демократтар партиясынын революциячыл тарабынын рухий жетекчисине айланган. Россиядагы 1905—07-жылдардагы революцияны кубаттаган. Биринчи дүйнөлүк со­гуштун (1914—18) империялык мүнөзүн жанa социал-демократтар жетекчилердин социал-шовинистчил саясатын ашкерелеген.

Мертиг — «Спартак союзун» түзүүчүлөрдөн жанa жетектегендерден, Германия коммунисттик партиясын негиздөөчүлөрдөн. Мертиг бир убакта революциячыл теория менен революциячыл партиянын маанисине жеткире баа бербей, оппортунисттер-ден толук кол үзүү зарылдыгын эске албай жүргөн. Октябрь революциясынын таасири менен Меринг каталыктарын жойгон. Меринг реалисттик жанa демократиялык салттарды кубаттаган адабий-сын эмгектер (белгилүүсү — «Лессинг жөнүндө уламыш», 1891—92) жазган, классиктердин адабий мурастарын буржуаздык бурмалоого жанa адаттагы декаденттикке карты күрөштө чоң роль ойногон. Меринг философ катары тарыхты матер, түшүнүүгө белгилүү салым кошуп, буржуазия философиянын ар түрдүү агымдарын сындаган. 

В. И. Ленин Мерингди окумуштуу катары жо­гору баалаган. Меринг марксчыл адабият жана искусствово таануунун, марксчыл эстетиканын жалпы принциптеринин калыптанышына кеп эмгек сиңирген. Мерингдин бир катар илимий иши К. Маркс менен Ф. Энгельстин чыгармаларын жана каттарын иликтөө жана жарыялоо менен байланышкан.

 Колдонулган адабияттар 
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Бишкек: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1979. Том 4. Лактация - Пиррол. -656 б.
Категория:Германия
Категория:Инсандар
Сергей Меркуров

Меркуров, Сергей Дмитриевич [26. 10(7. 11). 1881, Александрополь, азыркы Армян ССРи, Ленинакан — 8. 6. 1952, Москва] — советтик монументчи скульптор. 

СССР эл сүрөтчүсү (1943), СССР Советтик Армиянын анык мүчөеү (1947). 1945-жылдан КПСС мүчөсү. Мюнхен көркөм академиясында окуган (1902-05). 1909-жылга чейин Парижде иштеген. М. каармандык пафоско каныккан образдарды түзүүгө умтулуп, корком чечмелениши даана жана экспрессивдүү скульптураларды жараткан. 

Чыгармалары: 
 Ф. М. Достоевскийдин (гранит, 1911—13) статуясы
 К. А. Тимирязевдин (гранит, 1922—23, Москвада)
 Степан Шаумяндын эстеликтери (гранит, 1931, Ере­ван)
 В. И. Ленин (мрамор, 1939, Кремлдин Чоң дворецинин заседание залында) менен И. В. Сталиндин статуялары (гранит, 1939—40, Бүткүл союздук айыл-чарба көргөзмөсүндө — экөө тең Москвада) ж. б.
СССР мамлектеттик сыйлык лауреаты (1941, 1951). Ленин ордени, башка 2 орден жанa медалдар менен сыйланган.

 Колдонулган адабияттар 
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Бишкек: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1979. Том 4. Лактация - Пиррол. -656 б.
Категория:Орусия
Категория:Инсандар
Мерология

Мерология (гр. meros — бөлүк жанa ...логия дегенден) антропологияда - адамдын айрым мүчөлөрүнүн өлчөмү м-н формасынын өзгорүүлөрүн изилдөөчү морфологиянын бөлү­гү. 

Мерологиянын антропогенез жана раса таануу боюнчача изилдөөлөр үчүн мааниси чоң. Анткени ал азыркы адамдардыз казма адамдардан айырмасына, анатомиялык айрым түзүлүшүнө так мүнөздөмө берип, адамдын тигил жана бул өзгөчөлүктөрүн жөнөкөйлөштүрүп дифференциялоону да аныктайт. 

 Колдонулган адабияттар 
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Бишкек: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1979. Том 4. Лактация - Пиррол. -656 б.

Категория:Медицина