Zhantas/Cleaned-Kyrgyz_Wikipedia huggingface dataset:
Эмгектенүүгө укук

Эмгектенүүгө укук – бир катар өлкөлөрдө адамдын (же жарандын гана) конституциялык (экономикалык) укуктарынын бири. Э. у. иштөөгө жана анын сапатына жана санына жараша, ал турмак мамлекет белгилеген эң аз өлчөмдөн кем эмес эмгек акы алууга укук катары түшүнүлөт. Э. у. конституциясында бекитилген көп эмес өлкөлөрдө (Италия, Болгария, ж. б.) анын так юридикалык мазмуун-маңызы жок жана мамлекеттин баардык эмгектенүүнү каалагандары үчүн тийиштүү шарттары бар эмгек орундарын түзүп берүүгө милдетүүлүгүн гана түшүндүрөт. КР Конституциясында көптөгөн жаңы конституциялардай эле Э. у. тууралуу эмес, эркин эмгектенүү укугу тууралуу айтылат.

 Колдонулган адабияттар 
Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Эмигрант

Эмигрант (лат. emigrans – көчүп чыгып кетүүчү) – өзү жарандыгын алган же туруктуу жашап турган өлкөнү таштап, башка өлкөгө туруктуу жашоо үчүн кеткен адамдар 1966-жылдагы Жарандык жана саясий укуктар жөнүндөгү эларалык пактта ар адамдын аргандай өлкөнү, анын ичинде өз өлкөсүн таштап кетүү, б. а. эмиграцияга укугу каралган. Бирок, ушул пакт боюнча бул укук мыйзамда айрым бир белгилүү чектөөлөргө учурашы мүмкүн, алар мамлекеттик коопсуздукту, коомдук тартипти, калктын денсоолугун жана адеп-актыгын, башка адамдардын укуктары менен эркиндиктерин коргоону камсыз кылуу зарылдыгына жараша коюлат.

 Колдонулган адабияттар 
Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Эмиграция

Эмиграция (лат. emigrare – көчүп чыгуу) – КР жарандарынын КР чегинен сырткары башка өлкөнүн аймагына туруктуу жашоо максатында кетүүсү.

 Колдонулган адабияттар 
Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Эмиссар

Эмиссар (лат. emissarium – өкүл) – мамлекет же саясий уюм тарабынан аргандай тапшырмаларды (көбүнесе жашыруун) аткаруу үчүн башка өлкөгө жиберилген атайын өкүл. Эреже катары, Э-дын миссиясы ырасмий мүнөзгө ээ болбойт.

 Колдонулган адабияттар 
Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Эмиссиондук аткарымдар

Эмиссиондук аткарымдар – акционердик коомдордун, банктардын, казыналыктардын ж. б. уюмдардын акчаны жүгүртүмгө чыгаруу жана баалуу кагаздардын эмиссиясы боюнча иштери.

 Колдонулган адабияттар 
Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Эмиссия наркы

Эмиссия наркы – баалуу кагаздар эмиссиясы ишке ашырылуучу нарк. Ал эмитенттин каржы абалына, ссуда капиталы боюнча базарда ээлеген ордуна, пайыз өлчөмүнүн кыймылына жараша белгиленет. Мамлекеттик баалуу кагаздардын наркы ачык базардагы аткарым жолу аркылуу КРУБ тарабынан жөнгө салынат.

 Колдонулган адабияттар 
Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Эмиссия проспектиси

Эмиссия проспектиси – эмитент тарабынан чыгарылып, эмитент жана ал чыгарган баалуу кагаздар тууралуу маалыматтар камтылган документ.

 Колдонулган адабияттар 
Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Эмиссиялык баалуу кагаз

Эмиссиялык баалуу кагаз – бир эле учурда төмөндөгү белгилер аркылуу мүнөздөлгөн баардык баалуу кагаздар: КР мыйзамдарында белгиленген тариз менен тартиптерди сактоо менен, күбөлөндүрүүгө, жол берүүгө, сөзсүз түрдө аткарылууга жатуучу мүлктүк жана мүлктүк эмес укуктардын жыйындысын бекитет; чыгарылуу менен жайгаштырылат; баалуу кагазга ээ болуу убактысына карабастан, бир чыгарылыштын ичиндеги укуктарды ишке ашыруунун бирдей көлөмү менен мөөнөтүнө эгедер.

 Колдонулган адабияттар 
Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Эмиссиялык баалуу кагаз тастыктамасы

Эмиссиялык баалуу кагаз тастыктамасы – эмитент тарабынан чыгарылып, анда көрсөтүлгөн баалуу кагаз санынын укук жыйындысын күбөлөндүрүүчү документ. Баалуу кагаз ээси эмитенттен мындай тастыктаманын негизинде өз милдеттенмесин аткарууну талап кылууга акылуу.

 Колдонулган адабияттар 
Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр 
Категория:Бухгалтердик эсеп
Эмиссиялык банк

Эмиссиялык банк – накта акча белгисин чыгарууга жекебасарлык укугу бар борбордук же башка мамлекеттик банктар.

 Колдонулган адабияттар 
Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Эмиссиялык киреше

Эмиссиялык киреше – ири коммерциялык банктардын жана башка каржы компанияларынын эмитенттердин жана алардын сатып алуучуларынын ортосунда ортомчулук кылуунун натыйжасында, мамлекеттик баалуу кагаздарды (акцияларды, облигацияларды) жайгаштыруудан алуучу кирешеси, пайдасы. Э.к. эреже катары, мамлекеттик баалуу кагаздардын базар жана эмиссиялык бааларынын ортосундагы айырма катары чыгат.

 Колдонулган адабияттар 
Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Эмиссиялык тартип

Эмиссиялык тартип – эмитенттердин эмиссиялык аткарымдардын белгиленген тартибин сактоосу.

 Колдонулган адабияттар 
Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Эмитент

Эмитент – ал баалуу кагаздар аркылуу бекитилген укуктарды жүзөгө ашыруу боюнча баалуу кагаз ээлеринин алдында өзүнүн атынан милдеттенмелерди алып жүргөн юридикалык жак.

 Колдонулган адабияттар 
Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Эмитент банк

Эмитент банк – жүгүртүүгө (эмиттелүүчү) акча белгилерин же (адатта, коммерциялык банк ) баалуу кагаздарды же эсептешүү-төлөм документтерин чыгаруучу банк, адатта, борбордук банк (кара:Инкассо).

 Колдонулган адабияттар 
Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Эмиттөө

Эмиттөө (лат. emittere – чыгаруу) – акчаны, баалуу кагазды (акцияны, облигацияны ж. б.) жүгүртүүгө чыгаруу, эмиссия жүргүзүү.

 Колдонулган адабияттар 
Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Эн салуу

Эн салуу – тийиштүү асыл тукум малды таанууга мүмкүндүк түзгүдөй кылып асыл тукум малга тамга басуу, тилүү, бүчүлүк бекитүү менен номер тагуу, ал тийешелүү асыл тукум малды так бирдейлөөгө мүмкүндүк берет.

 Колдонулган адабияттар 
Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Эң төмөнкү айлык киреше

Эң төмөнкү айлык киреше – КРде ушул айда колдонулган эң төмөнкү айлык акыга тете киреше.

 Колдонулган адабияттар 
Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Эң төмөнкү жылдык киреше

Эң төмөнкү жылдык киреше – салык жылы ичиндеги 12 эң төмөнкү айлык акынын өлчөмүнүн кошундусу.

 Колдонулган адабияттар 
Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Эң ыңгайлуу режим

Эң ыңгайлуу режим (англ. the largest favour ) – аркыл мамлекеттердин ортосундагы экономикалык мамилелерди жөнгө салуунун маанилүү принциптеринин (эң ыңгайлуу режим принциби) бирине негизделген эларалык келишимдер жана макулдашуулар менен аныкталган эреже. Бул принципке ылайык макулдашып жаткан арбир мамлекет башка мамлекетке, анын жарандарына жана юридикалык жактарына өздөрүнүн тигил же бул мамилелеринде ал келечегинде каалаган үчүнчү бир мамлекетке, анын жарандарына жана юридикалык жактарына бергендей, же берүүчү артыкчылыктарды, ыңгайлуулуктарды жана жеңилдиктерди берүүгө милдеттенет. Бажы режими (алымдар, салыктар жана жыйымдар, товарларды бажыда көрсөтүп чыгарууда колдонулуучу эрежелер жана жолжоболор) бул принципти пайдалануунун маанилүү тармагы болуп саналат. Ошентип, Э. ы. р. т. кызматташуунун айрым өлкөлөр үчүн киргизилиши мүмкүн болгон өзгөчө шарттарынан айырмалуу (чектөөчү же тескерисинче преференциялдык) кадимкидей, басынтпаган шарттарды билдирет.

 Колдонулган адабияттар 
Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Энбаскы

Энбаскы – юридикалык жактын аталышы тууралуу толук текстик маалыматы, анын дареги, документ жөнөтүлгөн күн кошо камтылып, документ бетине түшүрүү үчүн кызмат кылуучу мөөр таризинин өзгөчө түрү. Кээ учурда Э. мазмуну улуттук герб менен толукталат. КР кылмыш-жаза мыйзамдары Э-ны пайда табуу максатында же жеке кызыкчылыгы үчүн уурдагандыгы, жок кылгандыгы, бузгандыгы, каткандыгы үчүн жоопкерчилик белгилейт.

 Колдонулган адабияттар 
Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Энелик компания (баш компания)

Энелик компания (баш компания) – бир же бирнече туунду компаниялары бар компания. Э. к. түшүнүгү чет өлкөлөрдүн компаниялар (корпорациялар) жөнүндөгү мыйзамдарында, ошондой эле салык актыларында колдонулат.

 Колдонулган адабияттар 
Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Энергетика ресурстарынын жоготуусу

Энергетика ресурстарынын жоготуусу – энергетикалык ресурстардын эсептелген жана пайдалуу колдонулган өлчөмдөрүнүн ортосундагы айырма.

 Колдонулган адабияттар 
Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Энтамга

Энтамга – 1) мөөр, кол тамга үлгүсү же кандайдыр бир сөз түшүрүлгөн энсалгы, ошондой эле мөөрдүн же энсалгынын документ бетиндеги көчүрмөсү; 2) документ же басылма бетиндеги пайдалануунун өзгөчө тартибин билдирүүчү кандайдыр бир жазуу (мисалы: «Кызматтык пайдалануу үчүн» Э-сы).

 Булактар 
Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Энчилүү акциялар

Энчилүү акциялар – акцияда аталышы көрсөтүлгөн жана баалуу кагаздарды кармоочулардын реестрине киргизилген документтин ээси гана укуктуу болуп саналган акциялар. Э. а. укугун кыйуу документке өткөрүп берүү белгисин жазуу, аны өткөрүп берүү жана жаңы ээсин баалуу кагаздарды кармоочулардын реестрине кийирүү менен ишке ашырылат.

 Колдонулган адабияттар 
Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Эпизоотия

thumb| (1896)

Эпизоотия (гр. epi – үстүндө, үстөмдүк жана zoon – жаныбар) – бир же көп түрдөгү жаныбарлардын арбын санынын арасында оорулардын бир мезгилде таралуусу. Эгер Э-нын таралышына алып келсе, КР мыйзамдарында микробиологиялык ж. б. биологиялык агенттер же уулуу заттар менен иштөөдө коопсуздук эрежелерин, ошондой эле Э-нын таралышына алып келген ветеринардык эрежелерди бузгандыгы үчүн жоопкерчилик каралган.

 Колдонулган адабияттар 
Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Эпифитотия

Эпифитотия (гр. epi – үстүндө, үстөмдүк жана гр. phyton – өсүмдүк) – өсүмдүктөрдүн жалпы дартка чалдыгуусу.

 Колдонулган адабияттар 
Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Эреже

Эреже — кандайдыр бир ишмердикти жүзөгө ашыруунун тартиби, жолжобосу белгиленген, мисалы: транспорттун айрым түрүн пайдалануу эрежеси, өрт коопсуздугунун эрежеси аныкталган ченемдик укуктук акты таризи. Уюмдардын администрациялары кесиптик бирликтер менен макулдашуу аркылуу ички эмгек тартибинин эрежесин бекитишет.

 Булактар 
Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Эрезеге жетелек балдар

Эрезеге жетелек балдар – КР мыйзамдары боюнча 18 жашка толо элек балдар кирет.

 Колдонулган адабияттар 
Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Эрезеге жетелектердин бош убактыларын чектөө жана жүрүм-турумдарына өзгөчө талаптарды коюу

Эрезеге жетелектердин бош убактыларын чектөө жана жүрүм-турумдарына өзгөчө талаптарды коюу – КР кылмыш-жаза мыйзамдарында каралган тарбыяга салуу чарасы. Биринчи ирет анча оор эмес же жеңил кылмыш жасаган жашы жетелек өспүрүмгө белгилениши ыктамал. Эгер анын оңолушуна мажбурлап тарбыя берүү чараларын колдонуу менен эле жетишилиши мүмкүн экени таанылса, жашы жетелек өспүрүм кылмыш-жаза жоопкерчилигинен бошотулушу мүмкүн. Айрым түрлөрүн колдонууга, анын ичинде механикалык унаа каражаттарын башкарууга тыюу салууну, күндүн белгилүү мезгилинен кийин үйдөн сырткары жердерде жүрүүгө чек коюуну, жашы жетелектер комиссиясынын улуксаты жок башка жактарга чыгууга тыюу салууну алдынала кароосу мүмкүн. Жашы жетелектерге, ошондой эле жалпы билим берүү мекемесине кайрылып баруу, болбосо адистештирилген мамлекеттик органдын жардамы аркылуу жумушка орношуу талабы коюлушу мүмкүн.

 Колдонулган адабияттар 
Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Эрк автономиясы

Эрк автономиясы – эларалык жеке укук институту боюнча, укуктук негиздери арбашка өлкөлөр менен юридикалык мамилелерин түзгөн тараптар өзара бүтүмдөрүн жөнгө салууда өздөрү каалаган укук негиздерин тандап алат жана аны сот мекемелери, же зарылдыгына жараша башка тийешелүү органдар да пайдаланат; тараптар тандап алган мыйзам. Кеңири маанисинен алганда, Э. а. жарандык-укуктук негиздерди жөнгө салуунун өзөктүү өнөлгөлөрүнө барып такалат да, келишим эркиндиги менен тараптардын эркин тандоосу сыяктуу жарандык укуктун жалпы башатынын бир көрүнүшү болуп саналат. КР жарандык мыйзамдары теңчилдикти таанууга, мамилени жөнгө салуу катышуучуларынын эрктик менен мүлктүк өзалдынчалуулугун таанууга, келишим эркиндигин, кимдир-бирөөлөрдүн жеке иштерге жөнү жок кийлигишүүгө жол бербөөнү таанууга , жарандык укуктардын эч жолтоосуз ишке ашырылышын таанууга, укуктардын бузулушун калыбына келтирүүнү жана алардын сот тарабынан корголушун камсыз кылууну таанууга таянат.

 Колдонулган адабияттар 
Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Эркин бажы аймагы жана эркин кампа

Эркин бажы аймагы жана эркин кампа – чет өлкө товарлары бажы алымдары менен салыктары алынбастан, ошондой эле көрсөтүлгөн товарларга экономикалык жөнгө салуу чаралары көрүлбөстөн, тийешелүү аймактык чегараларга же жайларга (орундарга) жайгаштырыла жана пайдаланыла турган, ал эми атамекендик товарлар КР бажы мыйзамдарында белгиленген тартипте, экспорттук бажы тартибине ылайык колдонула турган шартта жайгаштырыла жана пайдаланыла турган бажы тартиби.

 Колдонулган адабияттар 
Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Эркин жүгүртүм

Эркин жүгүртүм – бажы укугундагы бажы чегарасы аркылуу коё берилген товарларды же башка буюмдарды теске салуу (бажы көзөмөлүсүз).

 Колдонулган адабияттар 
Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Эркин жүгүртүү үчүн товар чыгаруу (импорт)

Эркин жүгүртүү үчүн товар чыгаруу (импорт) – КР бажы аймагына ташылып кирген товарлардын ал аймактан кайра ташылып чыгуусунда милдеттенмесиз ал аймакта туруктуу кала берүүчү бажы тартиби. Э. ж. ү. т. ч. үчүн төмөндөгүлөр талап кылынат: бажы алымдарын, салыктарды төлөө жана дагы башка төлөмдөрдү чегерүү; экономикалык жактан жөнгө салуу ж. б. чектөө чараларын сактоо; бажы жолжоболоштуруусун бүтүрүү.

 Колдонулган адабияттар 
Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Эркин жүгүртүүдөгү товарлар

Эркин жүгүртүүдөгү товарлар – бажы органдарынын улуксаты жок эле тескелүүчү товарлар.

 Колдонулган адабияттар 
Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Эркин мандат

Эркин мандат – бийликтин өкүлчүлүк органынын депутаты шайлоочулардын суроо-талаптарына байланбай жана алардын алдында өз иш-аракеттери үчүн жоопкерчилик тартпай турган эреже. Демек, шайлоочулардын мөөнөтүнөн мурда чакыртып алууга мүмкүнчүлүгү жок. Э. м. принциби баардык демократиялык мамлекеттерде колдонулат. Карама-каршысы – императивдик мандат.

 Колдонулган адабияттар 
Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Эркин өнүмдүү валюта

Эркин өнүмдүү валюта – учурдагы базар куну боюнча баардык жерде төлөмгө кабыл алына турган валюта; жок дегенде учурдагы аткарымдар боюнча валюталык чектөөлөрдү алып салган өлкөлөрдүн валютасы өтүмдүү болуп саналат; 20га жакын алдыңкы өлкөнүн толук өтүмдүү валютасы бар (каржы аткарымдарынын эркиндигин кошкондо), учурдагы аткарымдар боюнча – 60тан ашык.

 Колдонулган адабияттар 
Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Эркин өтүмдүү валюта

Эркин өтүмдүү валюта – резидент эместер үчүн да, резиденттер үчүн да валюталык чектөөлөрдү толук жокко чыгарган өлкөлөрдүн валютасы; баардык жерде жүгүртүлөт жана каалаган чет өлкө валютасына (америка доллары, канада доллары, швейцария франкы, евро – бирдиктүү европа валютасы ж. б.) алмаштырылышы мүмкүн.

 Колдонулган адабияттар 
Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Эркиндигинен ажыратуу

Эркиндигинен ажыратуу – КР кылмыш-жаза мыйзамдары боюнча жазанын бир түрү (негизги чара катары гана). Э. а. чарасы күнөкөрдү убактылуу жер котортуу же жалпы, күчөтүлгөн, өзгөчө тартиптеги абакка жайгаштыруу же түрмөгө камоо жолу менен ишке ашырылат. Э. а. 6 айдан 20 жылга чейинки мөөнөттө белгиленет. Кылмыштардын жыйындысы боюнча жаза белгилөөдө Э. а. мөөнөттөрүн жарым-жартылай же толук кошкон учурда, Э. а-нун эң жогорку мөөнөтү 25 жылдан, ал эми өкүмдөрдөн жыйындысы боюнча 30 жылдан ашпоого тийиш. Өлүм жазасы кечирим берүү иретинде 30 жылдык Э. а. мөөнөтү менен алмаштырылышы мүмкүн. Өкүм чыкканга чейин 18 жашка толо элек күнөкөрлөр жалпы же күчөтүлгөн тартиптеги абакка жайгаштырылат.

 Колдонулган адабияттар 
Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Эркиндик

Эркиндик – конституцияда же дагы башка мыйзам актыларында бекитилген адамдын белгилүү бир жүрүм-турум мүмкүнчүлүгү (м.: сөз эркиндиги, дин эркиндиги ж. б.). Эркиндик жаран-адамдын жаратман иш-аракетине кийлигишпөөгө шарт түзүп берүү аркылуу мамлекет менен коомчулук тарабынан колдоого алынуучу инсандын жигердүү, чыгармачылык ж. б. оң сапаттарынын ачыкка чыгуусу болуп эсептелет. Жекече маанисинен алганда, «Эркиндик» катмары «укук» түшүнүгүнө жакын, бирок акыркы түшүнүк мамлекет же башка субъектилер тарабынан кандайдыр бир иш-аракетти жасоосу үчүн (м.: эмгекке укугу бар болгон учурда жумуш берүү) көбүрөөк же азыраак юридикалык механизими бар экендигин каңкуулап турат. Тескерисинче, юридикалык эркиндик ишке ашыруунун так механизмине ээ эмес, ага ошол эркиндик аракеттерин кандайдыр бир бузуп алуулардан кармануу милдеткердиги мүнөздүү.

 Колдонулган адабияттар 
Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Эркиндикти чектөө

Эркиндикти чектөө – КР кылмыш-жаза мыйзамдарына ылайык жазалоонун (негизги катары гана белгиленген) бир түрү. Өкүм чыгарылганда 18 жашка чыккан соттолуучуну коомдон ажыратпастан эле, бирок ага көзөмөл кылуунун шарттарында атайын мекемеде кармоодо турат.

 Колдонулган адабияттар 
Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр