Zhantas/Cleaned-Kyrgyz_Wikipedia huggingface dataset:
Паранойя

thumb|250px|Паранойя оорусу менен ооруган адам
Паранойя (байыркы грек тилинен παράνοια — акылдан адашуу) — негизсиз, жаңылыш идеянын адамдын аң-сезимине бекем сиңип, аны ал идеядан эч айнытууга мүмкүн болбогон психикалык оору.
 Оорулуу тууралуу 
Оорулуунун ишенимине кирген идея кадыресе эле болушу мүмкүн, мисалы, кызганчаактык, ойлоп табуучулук, кошуналардан, кызматташтардан шектенүү жана башка. Ошондой эле ойго келбеген идеялар да болот, мисалы, оорулуу өзүнүн мансаптуу бир адамдын баласымын деген ойдо жүрөт, ал же олуя, кудайга кызмат кылуусу тийиш жана башка мындай жаңылыш ойлорун ишке ашырууга аракеттенет: аялын аңдыйт, ойлоп табуусун далилдөөгө тырышат жана башкалар. 
Булар — көз карашы тар, кишиге ишенбеген, өз пикирин бербеген кекчил, өзүмчүл, орой, адепсиз адамдар, алар адамдын жетишпеген жактарын гана көрөт. Мындай тескери сапаттар, ой жүгүртүүнүн бир жактуулугу, тайкылыгы, көктүк аларды көп чыр-чатактарга кабылтат. Ишендирүү, коркутуу, өтүнүү аларга таасир этпейт. Дараметин, күч-кубатын өздөрүнүн жаңылыш идеяларын таратууга короткон мындай адамдар доочу, тоголок арызчы болушат. Оорулуунун жаңылыш идеяларынан башка психикасынын бузулуусу көпкө байкалбайт, ошондуктан ал соо адамдай көрүнөт, анын идеясы кээде чындыктай туюлушу мүмкүн.
 Оорунун пайда болушу жана дарылоо 
Оорунун пайда болуу себеби жетишерлик далилденбеген, мээнин бузулуусунан келип чыгат деп алгач И. П. Павлов көрсөткөн. Оорулуунун бара-бара психикасы бузула баштаганы байкалганда аны оорукана шартында дарылоого туура келет. Алар дарылоодон кийин убактылуу тынчып калат, бирок кайра эле паранойялуу башка идеяларды ойлоп табышы мүмкүн.

 Колдонулган адабият 
Кыргыз Совет Энциклопедиясынын Башкы редакциясы. «Ден - соолук» Медициналык энциклопедия. - Ф.:1991, ISBN 5-89750-008-8

Категория:Медицина
Категория:Ден соолук
Категория:Дарыгерлик
Категория:Оорулар
Парапроктит

Парапроктит — көтөн чучуктун айланасындагы клетчатканын сезгениши менен мүнөздөлгөн оору. 
 Пайда болуу себеби 
Ал көбүнчө сезгенген көтөн чучуктун былжыр челинен ириңдеткич микробдор клетчаткага киришинен пайда болот. Көбүнчө парапроктит геморрой менен жабыркаган эркек кишилерде кездешет. 
 Түрлөрү 
 Катуу кармаган жана 
 өнөкөт парапроктит болуп бөлүнөт. 
 Катуу кармаган парапроктит 
Катуу кармаган парапроктитте клетчаткада ириң толуп, абсцесс же флегмона пайда болот. Катуу кармаган тери астындагы парапроктит анча коркунучсуз. Анда арткы тешиктин айланасы кызарып, өзгөчө заңдаганда катуу ооруйт; басып жүрүүгө тоскоолдук кылат. Парапроктиттин терең түрүндө көтөн чучуктун тушу сыздап ооруйт, анын катууланып же ириңдеп кетишин врач гана көтөн чучук аркылуу изилдеп билет. Оорулуунун жалпы абалы начарлап, эти ысыйт, тамыры тез-тез кагат, башы ооруйт, тамакка табити тартпайт. Врачка кеч кайрылууда өмүргө коркунучтуу сепсиске алып келиши мүмкүн. Ириңдеген жер 3—5 — 8-күнү көтөн чучукка же чаткаякка, же эки жакка тең жарылып, тешик пайда болот.
thumb|400px|Парапроктиттеги ириңдүү көңдөйлөрдүн жана алардан кеткен жылчыктардын жайгашуу схе- масы. 1— сырткы; 2— терең жайгашкан ириңдүү көңдөйлөр. Сүрөттүн ортосунда — көтөн чучук, анын четиңде жамбаш чарасынын сөөктөрү жана булчуңдары жара кесилген.
 Өнөкөт түрү 
Жарылгандан тартып парапроктит өнөкөт түрүнө айланат. Ал көп жылдар бою созулушу мүмкүн. Ириң чыккан тешик айыгып, сезгенүү күчөгөндө кайрадан ачылып турат. Тери астындагы парапроктит өзүнчө айыгышы мүмкүн, башка учурда операция жасалат. Туберкулёздук парапроктитте башынан эле сезгенүүнүн белгилери көп билинбейт, бирок ириң чыккан тешиктер көп убакыт бою айыкпайт, ал үчүн операциядан тышкары атайын туберкулёзго каршы дарылоо жүргүзүлөт.
 Дарылоо 
Катуу кармаган жана өнөкөт парапроктит менен ооругандар ооруканага жаткырылат. Парапроктитти алдын алууда проктит, геморрой, арткы тешиктин жарыктарын өз убактысында дарылоонун мааниси чоң. Катуу кармаган парапроктиттин өнөкөт түрүнө өтүшүн алдын алуу үчүн ириң толгон жердин өзү жарылганын күтпөй дарыгерге кайрылып операция жолу менен жардыруу зарыл. 
 Колдонулган адабият 
 Кыргыз Совет Энциклопедиясынын Башкы редакциясы. «Ден - соолук» Медициналык энциклопедия. - Ф.:1991, ISBN 5-89750-008-8

Категория:Медицина
Категория:Ден соолук
Категория:Дарыгерлик
Категория:Оорулар
Паркинсонизм

thumb|250px
Паркинсонизм — адатта белгисиз себептер менен мээ кыртышындагы клеткалардын акырындап жансыздануусунан (паркинсон оорусу), мээ сезгенүүдөн (энцефалит), мээ кан тамырынын атеросклерозунан, ис уруудан же марганец менен уулангандан, резерпин жана башка узак убакыт баш аламан ичүүдөн болот. 
 Оору тууралуу 
Бул ооруда оорулуунун муундары бүгүлбөй, жай кыймылдайт, булчуңу тырышат, денеси калтырайт. Май бөлүп чыгаруучу бездердин функциясы күчөйт, адам терчил болот. Кээде капысынан эле жүрөк тез согот, бет кызарат, оорулуу тердеп, чабалактайт. Оорулуу алдыга жүткүнүп, башы ийнине тартылып, колдорун чыканак муундарынан бүгүп турат, бет көрүнүшү бейкапар тартат, көздөрү ирмелбей, алысты карап тургансыйт. Оозу саал ачылып, шилекейи куюлат. Бүткөн бою түйүлүп, жай, олдоксон кыймылдайт. Башын жаздыкка тийгизбей жатат, колдорун шилтебей басат, ордунан жылгандан кийин боюн токтото албай, көмөлөнүп кетүүсү мүмкүн, эгер бурулса, тең салмагын жоготуп, капталына кулайт. Акырын, бир калыпта, түшүнүксүз сүйлөйт. Кээде көзү аңтарылып, карышат. Дененин калчылдаганы жана башка көрүнүштөр уктаганда жоголот да, ойгонгондо кайра башталат. Оорулуу жагымдуу музыка укканда, жактырган адамын көргөндө кыймылы оңоло түшөт. Тынч отурганда калтыроосу күчөйт, кыймылдап жүргөндө азаят, толкунданганда, кайгырганда да күчөйт. Алар тынчтыкты жактырат. Күндүз зорго кыймылдап жүргөн оорулуу түн кирип айлана жымжырт болгон кезде эркин кыймылдап жүрө алат. Эгер тынчтык бир аз бузулса, оору кармайт. Бул оору адамдын психикасына да таасир тийгизет. Оорулуунун айлана-чөйрөгө болгон кызыкчылыгы жоголуп, тууган-туушкандарына каралашпай, кээде өзүн өзү өлтүрүүгө да барат. Алар өжөр, таарынчаак келишет. Мындай оорулууларды жеңил гимнастикалык көнүгүүлөрдү жасоо, машыктыруу, өзүн тейлөөгө үйрөтүү пайдалуу. 
 Дарылоо 
Дарылоо врачтын көзөмөлүндө жүргүзүлөт. Паркинсонизм менен жабыркагандар мүнөздөп тамактанууга тийиш. Ооруну дары, кээде хирургиялык жол менен дарылайт. 
 Колдонулган адабият 
Кыргыз Совет Энциклопедиясынын Башкы редакциясы. «Ден - соолук» Медициналык энциклопедия. - Ф.:1991, ISBN 5-89750-008-8

Категория:Медицина
Категория:Ден соолук
Категория:Дарыгерлик
Категория:Оорулар
Пародонтоз

thumb|400px|Пародонтоз. 1— соо тиштер (салыштыруу үчүн); 2— пародонтоздун I жана II стадиясы; 3— пародонтоздун III стадиясы. 
Пародонтоз (байыркы грек тилинен παρα- — жанында, жана ὀδούς, ὀδόντος — тиш) — тишти курчаган ткандардын өнөкөт оорусу. 
 Пайда болуу себептери 
Көбүнчө улгайган кишилерде, кээде жаштар менен балдарда да жолугат. Пародонтоз жашылча- жемиштерди аз жегендерде (А жана Р витамини жетишпегендиктен) көп болору байкалган. Анын пайда болушунда тиштин айланасындагы ткандардын кан тамырлары менен нерви бузулуп, азыктанышынын начарлашы, тишке таштын чогулушу, ичеги-карындын өнөкөт оорулары түрткү берет. Пародонтоз байкалбай акырындап башталат: бүйлө ачышып, кычышып, тиштин түбү жылаңачтанат, кээде бүйлө шишип, тазалаганда, катуу тамак жегенде канайт. Күчөп кеткенде бүйлө сезгенип, тиштин түбүнөн ириң чыгат, тиш такыр жылаңачтанып, аябай бошоп түшөт.
 Дарылоо 
Дарылоо комплекстүү жана ар кимдин оорусунун стадиясына, кабылдоо мүнөзүнө жараша жүргүзүлөт. Дарылоо комплексине жасалма тиш салуу, жалпы организмди чыңдоо, физиотерапия, С, В витаминдери менен дарылоо, диета жана курорттук дарылоо жана башка кирет. Врач-стоматологдун көрсөтмөлөрүн толук аткаруу зарыл. Пародонтозду дарылоо үчүн өз алдынча дарыларды пайдаланууга болбойт. Үйдө кызыл демделген чай менен чайкоо сунуш кылынат. Өз убагында башталган дарылоо анын өөрчүшүн көпкө кечеңдетет.
 Алдын алуу 
Алдын алууда күндө жеген тамак-аштын мааниси чоң: катуу тамак-аш жеген пайдалуу, ал бүйлөнү укалап, тишти чогулган заттардан ажыратат. 0шондой эле чайноого тиштин баарын катыштыруу, чийки жашылча-жемишти жеген пайдалуу. Жулган же түшкөн тиштин ордуна кечиктирбей жасалма тиш салуу да пародонтоздун алдын алат. Тишти тазалоодо бүйлөнү 3—5 мин. улам бир кол менен укалап; андан кийин ромашканын ачытмасы (1 стакан сууга 1 чай кашык) менен чайкоо сунуш кылынат.
 Колдонулган адабият 
Кыргыз Совет Энциклопедиясынын Башкы редакциясы. «Ден - соолук» Медициналык энциклопедия. - Ф.:1991, ISBN 5-89750-008-8

Категория:Медицина
Категория:Ден соолук
Категория:Дарыгерлик
Категория:Оорулар
Пастерлөө

thumb|Луи Пастер.
Пастерлөө — азыктын физика-химиялык касиетин бир аз өзгөртүү жана аш болумдуулугун, даамын жана башка сапатын сактоо менен органикалык суюктуктарды ысытып зыянсыздандыруу. 
Бул ыкманы франциялык бактериолог Луи Пастер сунуш кылган.
 Колдонуусу 
Пастерлөө көбүнчө ысыкта сактоого болбогон же анын таасиринен аш болумдуулугу жана даамы бузулуучу азыктарды — сүттү, каймакты, мөмө-жемиш ширелерин, желе, маринаддар, соустар, кыям, вино, пиво жана башка зыянсыздандыруу үчүн колдонулат. Пастерленген сүттү көпкө сактоого болбойт,(Үй шартында консервалоо макалсын караңыз).
Полиптер

thumb|250px|Мурундагы полип
Полиптер — дем алуу жолун, жатын, карын, жоон ичеги, көтөн-чучук, табарсык жана башка лардын былжыр челинде өсүп чыккан патологиялык түзүлүш. 
 Сүрөттөмөсү жана пайда болушу 
Полиптер ар түрдүү формада, чоңдукта, түбү жазы же ичке болот, алардын үстү жылмакай же бодуракай болушу мүмкүн. Полиптер чыныгы эпителийлүү шишик- аденомалар түрүндө сезгенүүдөн пайда болот. Дарттын белгилери ар түрдүү келип, көбүнчө полиптердин өскөн жерине, анын түзүлүшүнө, чоңдугуна, жайылышына жана кабылданышына жараша болот. Кээде полиптер органдардын (мисалы, мурун көңдөйүн, ичегини жана башкалар) ичин кичирейтип же бүтөп калат. Кээ бир учурда жараланып, канашы ыктымал. Айрымдары (ичеги-карын, табарсыктын полиптери жана башкалар) коркунучтуу шишикке айланышы мүмкүн.
 Аныктоо жана дарылоо 
Дартты аныктоодо негизинен рентген, эндоскопия жана морфологиялык (кесип алып микроскоп менен текшерүү) изилдөөлөр жүргүзүлөт. Полиптерди дарылоодо көп учурда хирургиялык операциялар колдонулат. 

 Колдонулган адабият 
Кыргыз Совет Энциклопедиясынын Башкы редакциясы. «Ден - соолук» Медициналык энциклопедия. - Ф.:1991, ISBN 5-89750-008-8

Категория:Медицина
Категория:Ден соолук
Категория:Дарыгерлик
Категория:Оорулар
Полицитемия

thumb|250px|Полицитемия менен ооруган кишинин териси
Полицитемия (байыркы грек тилинен πολυ- — «көп» + гистологиялык κύτος — «клетка» + αἷμα — кан) (эритроцитоз) — кан пайда кылуучу органдын өнөкөт оорусу. 
 Себеби жана оорунун жүрүшү 
Себеби белгисиз. Организм сууну көп жоготуп (мисалы, узакка ич өткөндө, кусканда, өтө тердегенде) кан коюуланганда жана башка учурларда байкалат. Полицитемия менен көбүнчө улгайгандар (40 — 60 жашта), чанда жаштар ооруйт. Лейкоздор тобуна кирет. Мында кандагы эритроцит көбөйөт, көк боор чоңоёт жана кемиктин активдүүлүгү күчөйт. Беттин, колдун жана буттун үстү кочкул кызыл тартат, бүйлөдөн, мурундан, карындан, жатындан кан агат. Четки кан тамырлар жабыркайт, артерия кан басымы жогорулап, нерв системасы бузулат.
 Дарылоо 
Дарылоодо кан агызылат, шишикке каршы дарылар берилет. 

 Колдонулган адабият 
Кыргыз Совет Энциклопедиясынын Башкы редакциясы. «Ден - соолук» Медициналык энциклопедия. - Ф.:1991, ISBN 5-89750-008-8

Категория:Медицина
Категория:Ден соолук
Категория:Дарыгерлик
Категория:Оорулар
Поллиноз

thumb|250px|Чаңча-оорунун этиологиялык козгоочусу
Поллиноз — өсүмдүк чаңчаларынан пайда болуучу аллергиялык оору. 
 Мезгили жана себеби 
Негизинен өсүмдүктөр гүлдөгөн мезгилде болот. Анда мурун бүтөт, көздөн жаш агып, кычышат, муунтуп, бронх астмасы кармайт. Ооруга көбүнчө шамал аркылуу чаңдашуучу өсүмдүктөрдүн абага таралган чаңчалары дуушар кылат. Чаңчалар мурундун же көздүн чел кабыкчаларына кирип, организмде аллергиялык реакцияны пайда кылат (Аллергия). Ар бир климаттык-географиялык райондо чаңчалары поллиноз оорусуна дуушар кылуучу өсүмдүктөр бар. Айыл жеринде өсүмдүк чаңчасы көп болгону менен ооруга негизинен шаардыктар чалдыгат. Шаардын абасындагы көптөгөн чаң, химиялык, заттар дем алуу жолдорун дүүлүктүрүп, чаңчаны өткөргүчтүктү күчөткөндүгү менен түшүндүрүлөт.
 Дарылоо 
Поллинозду дарылоону аллерголог врач жүргүзөт: оору козгогуч чаңчалардын түрүн аныктап, ага организмдин сезгичтигин төмөндөтүү жүргүзүлөт, аллергияга каршы дары каражаттарын белгилейт. Оорулуулар өсүмдүктөр гүлдөгөн учурда чаңчалардын дем алуу жолдоруна кирүүсүнөн, көзгө түшүүсүнөн (коргоочу айнектер менен) сактануу зарыл. Оору ырбап кетсе жер которуу сунуш кылынат.
 Колдонулган адабият 
Кыргыз Совет Энциклопедиясынын Башкы редакциясы. «Ден - соолук» Медициналык энциклопедия. - Ф.:1991, ISBN 5-89750-008-8

Категория:Медицина
Категория:Ден соолук
Категория:Дарыгерлик
Категория:Оорулар
Прополис

thumb|250px|Прополис
Прополис (грек тилинен πρόπολις) — бал аарылар чыгаруучу жабышкак чайыр зат.

 Сүрөттөмөсү жана курамы 
Прополисти аарылар бал челектин капталына сыйпап, тешиктерин бүтөйт. Даамы ачуу, сироп сымал, түсү сары же күрөң. Сакталганда коюлуп, канифолго окшош кочкул күрөң массага айланып катыйт. 80—104° С температурада эрийт. Курамында 50—55% өсүмдүк чайыры, 8—10% эфир майы, 30%ке жакын мом бар. Ар бир бал челектен бир сезондо 100—150 г прополис алынат. Прополис микробдорго каршы таасир берет. Ал экзема, жараат жана башкалар колдонулуучу дары майлардын составына кирет. Аны врачтын сунушусуз колдонуу жарабайт, себеби алар кээ бир ооруларды күчөтүшү мүмкүн.
 
 Колдонулган адабият 
Кыргыз Совет Энциклопедиясынын Башкы редакциясы. «Ден - соолук» Медициналык энциклопедия. - Ф.:1991, ISBN 5-89750-008-8

Категория:Медицина
Категория:Ден соолук
Категория:Дарыгерлик
Категория:Зоология‎
Простатит

thumb|250px|
Простатит (латын тилинен prostatitis; анат. prostata — простата бези + -itis — сезгенүү) — эркектин простата (ички жыныс) безинин сезгениши. 
 Себептери 
Бездин сезгенишине ар түрдүү микробдор (гонококк, трихомонада, кургак учук таякчасы, стафилококк, стрептококк, вирус, микоплазмалар жана башкалар), жоон ичегинин, заара түтүгүнүн, табарсыктын сезгениши, нымдуу жерге отуруп суукка урунуу да себеп болот. 
 Түрлөрү 
Простатиттин катуу кармаган жана өнөкөт түрү бар. 
 Катуу кармаган түрү 
Катуу кармаган түрү башталганда тез-тез заара ушатат, бел-куймулчак туш ооруйт, без шишимик тартат, бара-бара заара ушатуу кыйындап, ооруп, дене ысый баштайт. Жыныс без шишип, көөп чыкса, заара аз-аздан чыгып, улам-улам ыйындырып оорусу көбөйөт, кээде шейшеп бекип да калат (туттугат), чыйрыктырып, дене ысыйт да, ал-абалы начарлайт. Эгерде жыныс без ириңдеп кетсе жогорудагы белгилер күчөп, түрдүү кабылдоолорго алып келет. Простата безинин ириңи табарсыкка же заара каналына жарылып, аларды да сезгендирет. Простатитте ириңдеп, шейшеп бекисе (туттукса), табарсыкка операция жасалып, түтүк коюлат. Простатиттин бул түрүн өз учурунда дарыласа 2 — 3 жуманын ичинде айыгып кетет. Кээде оору кайталанып же өнөкөт түргө өтүшү мүмкүн. 
 Өнөкөт түрү 
Өнөкөт түрүндө без чоңоёт, катууланып, айрым жерлери дөмпөк тартып бел, табарсык, чаткаяк, куймулчак, көтөн чучук жана сырткы жыныс мүчөлөрүнө оору тарайт, оорулуу бат чарчап уйкусу качат, ишке жөндөмү начарлап, туталанып, урушчаак болуп кетет.
 Дарылоо 
Дарылоону врач жүргүзөт. Кээде операция жасалат. Дары-дармек менен бирге массаж жасап, физиотерапиялык дарылоо кошо жүргүзүлөт. Диета сактоо, суюктукту көбүрөөк ичүү сунуш кылынат. Санаторий-курортто ( Жалал-Абад, Ысык-Ата жана башкалар) дарыланууну улантса болот. Простатит оорусу менен ооругандар врач-урологдун диспансердик каттоосунда болуп, жылына эки жолу дарыланып туруусу керек. 
 Алдын алуу 
Анын алдын алуу үчүн заара чыгаруучу түтүктүн, табарсыктын сезгенүү ооруларын өз убагында жакшылап дарылоо, көп отуруп иштегендерге жөө басып сейилдөө, чуркоо, сууда сүзүү, теннис ойноо жана башкалар сунуш кылынат.
 Колдонулган адабият 
Кыргыз Совет Энциклопедиясынын Башкы редакциясы. «Ден - соолук» Медициналык энциклопедия. - Ф.:1991, ISBN 5-89750-008-8

Категория:Медицина
Категория:Ден соолук
Категория:Дарыгерлик
Категория:Оорулар
Таравих

thumb|Таравих

Таравих ( - тыным, эс алуу, дем алуу) - Рамазан айында боло турган орозонун ар бир күнүнөн кийинки түнкүсүн окулуучу намаз. Алгачкы 4 рекетти окугандан соң, анча-мынча тыным алып, анан улантыш керек болгондуктан, «таравих» сөзү арабчадан «тарвиха» (отуруу, эс алуу) деген сөздөн келип чыгат. Мусулмандар үчүн таравих-намазды окуш муаккад сүннөт (зарыл сүннөт) болуп саналат.

Таравихти окуунун зарылчылыгы тууралуу Мухаммед пайгамбардан калган хадистер бар. Көбүнчө, Бухари жыйнагында Мухаммед пайгамбардын Рамазан айында мечитте түнкү намаз окуган окуясы келтирилет. Ошол күнү, муну көрүп тургандар да ага кошулуп, бул намазды чогуу окушкан. Кийинки күнү да ушундай эле болуп, окугандардын саны көбөйө түштү. Бирок, үчүнчү күнгө келгенде, момундардын күтүп жатканына карабастан, пайгамбар мечитке келген жок. Ал эртең менен гана келип, алардын аны менен бирге таравих намаз окуугулары келгенин билип туруп, бир себеп менен, алардын бул намазды милдеттүү деп эсептеп албашсы үчүн атайын келбегенин айткан. Ибн Мадждын хадистер жыйнагында да, Мухаммед пайгамбардын өзүнүн сахабаларына Рамазан айында таравих-намаз окууну буйруганы тууралуу Абу Зарр айтып берген хадис бар. Абу Давудда да пайгамбардын Убай бин Кааб өткөрүп жаткан жамааттык таравих-намазын макул тапканы тууралуу хадис келтирилген.

Таравих намазда 8 рекет болгондугу тууралуу шайкеш хадистер бар. Мисалы, Бухари жыйнагында, Айшанын сөзүнүн негизинде, Мухаммед пайгамбар саны 11 рекеттен ашкан намаз окуучу эмес. Бирок, бул намазды 2-халифа Умардын өткөргөнүндөй, ханафи мазхабында таравих 20 рекет окулат. Алгачкы халифалардын сүннөтүн ээрчүү сунниттик Исламда милдет болуп саналат. Ушуга байланыштуу, Мухаммед пайгамбардын Тирмизи жыйнагында келтирилген бир хадиси бар. Абдулла бин Аббас да таравих намазды жыйырма рекет кылып окуткан. Ошондой эле, ханафи уламалары таравихтин Умар тарабынан 20 рекет болуп окулушу жаңы эреже эмес, Мухаммед пайгамбардын айтуусунун негизинде болгондугун айтышат. (Тахтави, Хашия, 334).

Шии-жафарилер Рамазан айында жалпы саны 1000 рекет болгон кошумча намаздарды окуу туура деп эсептешет. Аларды индивидуалдык тартипте окушат. Мындай намаздын ар бири эки рекеттен турушу керек.

 Колдонулган булактар 
А. Али-заде. Исламский энциклопедический словарь. Ансар 2007. ISBN 5-98443-025-8

Категория:Рамазан
Категория:Намаз
Категория:Сүннөт
Рамазан

Рамазан — мусулман жыл санагындагы тогузунчу жана эң маанилүү ай. Рамазан айы ыйык болуп саналат. Бул айда "Куран" түшүрүлгөн. Рамазан айында, ошондой эле, бардык мусулмандар үчүн Ислам түркүктөрүнүн бири болгон "орозону" кармоочу ай: 
«Рамазан айы-бул айда адамдарга туура жол болуп, ушул Туура Жолдун жана жакшы менен жаманды ажыратуучунун ачык далилдери болуп (көрсөтүлүп) Куран түшүрүлдү. Силерден ким ушул айга күбө болсо(туш келсе) орозо тутсун! Ал (бул айда) бирөө ооруп калып, же сапарга чыкса, башка күндөрдө санын толтурсун. Алла силерге жеңилдикти гана каалайт, кыйынчылыкты каалабайт. Санды толуктагыла, силерди Туура Жолго салганы үчүн Алланы улуктагыла! Мүмкүн силер шүгүр келтирээрсиңер.» (2: 185). 

Рамазандын дагы бир баалуу жагы, ал айдын бир түнү "Кадыр түн" болгондугунда. Бул айдын ичинде мусулмандар Куранды жана атайын түнкү намаздарды окушат. Рамазан айынын акыркы он күнүндө бардык ниетиңди Кудайга арнап, өзүнчө обочолонуп жашаса болот. Айдын аягында садака-битир таратылат.

Рамазан айынын келишинин белгиси катары асманда айдын пайда болушу болуп саналат. Эгер, кайсы бир себептер менен айды көрүүгө мүмкүн болбосо, Шаввал айынын 30 күнү бүтөөр менен дароо орозону баштоо керек болот.

 Колдонулган булактар 
 А. Али-заде. Исламский Энциклопедический словарь. Ансар 2007. ISBN 5-98443-025-8

 
Категория:Намаз
Портал:Кытай

> ПОРТАЛ>МЫКТЫ МАКАЛАЛАР> ДОЛБООР> ДОЛБООРДУ ТАЛКУУЛОО> КАТЫШУУЧУЛАР
120px|leftКытай ( Жуңго, которулушу «Ортодогу мамлекет») — көпчүлүк бөлүгү азыр Кытай Эл Республикасы деп аталган, Чыгыш Азиядагы географиялык аймак. Бул сөз ошондой эле, өзүнө ар түрдүү мамлекеттерди жана маданияттарды камтыган кылым карыткан цивилизацияны түшүндүрөт. 

Учурда КЭР — калкынын саны боюнча дүйнөдөгү ири мамлекеттердин бири. КЭР дүйнөдө аянты боюнча үчүнчү, Россия менен Канададан кийинки орунда турат. Кытай Эл Республикасынын 1949-жылдан жарыяланышынан бери Кытайдын Коммунисттик партиясы башкарып келет. КЭР бийлиги өлкөдө социалисттик базар экономикасынын курулуп жаткандыгын айтып келишсе дагы, иш жүзүндө экономикасынын өнүгүүсү базар жолунда болууда. Кытай акыркы үч он жылдыкта экономикалык өсүүнүн орточо темпи боюнча эң жогорку лидерликте.

 Кытайлык маданият жалпылыгынын бөлүгү болгон өлкөлөр жана аймактар:
border|20px Кытай Эл Республикасы, border|20px Гонконг, border|20px Макао, border|20px Тайвань, border|20px Сингапур.

Кытай менен тарыхый жана маданий байланышы бар өлкөлөр:
border|20px Вьетнам, border|20px Түштүк Корея, border|20px Түндүк Корея, border|20px Монголия, border|20px Япония.
 Мыкты макала

Архив • Оңдоо >> 

 Жакшы макала

Архив • Оңдоо >> 

 Кытайдын административдик бөлүнүшү

 Оңдоо >> Кытайдагы элдер

Оңдоо >> 

 Мыкты сүрөт

 Архив • Оңдоо >> 

 Мыкты инсан

Оңдоо >>

 Саясий түзүлүшү 

Оңдоо >>

 Викисклад

Оңдоо >>
 Кытайча уикипедиялар

Оңдоо >>
 Жакын порталдар
 link=wikt:Кытай|35pxWiktionaryВикисөздүкlink=commons: Category:China|30pxCommonsВикискладlink=q:|30pxWikiquoteВикицитатник
 > Жакын порталдар

> Түрмөктөр

> Мен кантип жардам бере алам 

> Билесизби

Архив • Оңдоо >> 

> Жаңы макалалар

Оңдоо >> 

Кытай
*Портал:Кытай
Кытай
Психастения

thumb|250px|Психастения
Психастения (байыркы грек тилинен ψυχή — жан жана ἀσθένεια — алсыздык, күчсүздүк) — тартынчаактык, коркоктук, санаакордук менен мүнөздөлгөн оорулуу абал. 
 Оорулуу тууралуу 
Психастения менен ооругандар асанкайгы, уяң, турмушка байымы жок, мокок болушат. Озүнө өзү ишенбегендиктен, бир чечимге келе алышпайт, өз жоруктарын кайта-кайта талдай беришет, бардыгынан шектенишет, бир ишти баштаса аны ишке ашырыш үчүн далбастап, тынчы кетет. Андай адам өзүн башкалардан кем санап, өз ишине ыраазы болбойт. Окуяны көргөнгө караганда укканы, окуганы көбүрөөк таасир калтырат. Мындай оорулуу тажатма, майдачыл болот. Аларга көнүмүш турмуштун өзгөрүшү, үйрөнгөн адаттын бузулушу өтө оор, андай чакта өзүнө ишенбөөчүлүк, шектенүү, кооптонуу күч алат. Алар жеңил, жашык, ызакор, тартынчаак келишет, ден соолугу бир аз начарласа эле жамандыкка жоруп, тынчсызданат, ар кандай шектүү ойлорго кабылат (Ишенүү оорулары). Психастения түрдүү психикалык травмалардан, катуу коркуудан, ошондой эле тубаса да (Психопатия) болушу мүмкүн. 

 Колдонулган адабият 
Кыргыз Совет Энциклопедиясынын Башкы редакциясы. «Ден - соолук» Медициналык энциклопедия. - Ф.:1991, ISBN 5-89750-008-8

Категория:Медицина
Категория:Ден соолук
Категория:Дарыгерлик
Категория:Оорулар