Zhantas/Cleaned-Kyrgyz_Wikipedia huggingface dataset:
Ория

Ория, уткали — Индиянын Орисса штаттында жашаган эл.
Саны 35 млн адам.
Ория тилинде сүйлөшөт.
Ишенгендердин көпчүлүгү индуистер.

 Тарых 
Этностун калыптанышына көчүп келген индоарийлер жана автохтондук дравиддер жана мундалар катышкан. Ория ата-бабалары байыркы убакта Калинга мамлекетин байырлашкан, андан кийин Маурья, Гупта, Харша мамлекеттеринин курамына кирген. 
16-19-кылымдарда ория жерлери Улуу Моголдордун бийлиги астында болгон. 19-кылымда ория жерлери Улуу Британиянын көзөмөлүнө өткөн. Суверендүү Индияда (1947ж.) ория улуттук аймагы өзүнчө штат катары бөлүнгөн. 

 Чарбалык иштер 
Дыйканчылык (жер айдоо) менен алектенишет. Негизги айыл чарба өсүмдүктөрү: күрүч, таруу, буурчак, тамеки, пахта, джут, кокос пальмасы, куркума, бетель.

 Кол өнөрчүлүк 
Жыгач, таш жана пилдин сөөгүн оюу, жибек өндүрүү, сайма-тигүү, ап­пли­ка­ция (пипли) өнүккөн. 16-кылымдан баштап мусулман маданиятынын таасири астында алтын жана күмүш боюнча филиграндык өнөр өнүккөн.Ория арасында өнөр жай жумушчулардын саны аз.

 Салттуу тамак-аш 
Жашылча жана ачуу татымал (пакхал) кошулган күрүч. Буйволдун сүтүнөн жасалган быштак. Кээде балык, койдун жана эчкинин этин жешет.

 Турак жай 
Алар негизинен айылдарда жашашат. Үй чоподон курулган, көп бөлмөлүү жана верандасы менен. Чатыры пальма жалбырактарынан. Дубалдары ак боёк менен боёлгон. Короосу чарбалык курулмалар менен курчалган. Короонун борборунда ыйык базиликанын кичинекей бакчасы жана сыйынуу жана диний ырым-жырымдарын аткарууга орун бар.

 Коом 

Бөлөлөрдүн ортосунда никеге турууга тыюу салынат. Генеративдик типтеги тууганчылык терминдеринин тутуму. 
Касталык бөлүнүүлөр практикаланат.

 Маданият 
Ориссада көптөгөн диний курулуштар жайгашкан. Жайнисттик жана индуисттик диний борборлору: 

Кхандагири жана Удаягири тоолорундагы үңкүр храмдары (б.з.ч. 2 к.).
Бху­ба­неш­ва­р храмы, Бхубанесвар ш.
Джа­ган­нат­ха храмы (12 к.), Пури ш.
Сурья храмы (13 к.), Конарак ш.
Дурги храмы (13 к.), Джад­жпу­р ш.

Ошондой эле буддалык чоң ступалар кездешет.

Эң маанилүү майрам – Пуридеги (июнь-июль айларында) Джаганнатхага арналган "Араба майрамы" (Рат­ха­ят­ра).

Бийлердин ичинен классикалык Одисси (соло, храмдын бийчилери аткарган) жана Чхау (беткапчан эркек бийи) белгилүү.

 Булактар 

https://old.bigenc.ru/ethnology/text/2693556 

http://etnolog.ru/people.php?id=ORIY

https://dic.academic.ru/dic.nsf/bse/116806/%D0%9E%D1%80%D0%B8%D1%8F

https://www.booksite.ru/fulltext/1/001/008/084/996.htm

Категория:Индоарий элдери
Ооганстан Эмирлиги

Ооганстан Эмирлиги , 1855-жылга чейин Кабул Эмирлиги деп аталган — азыркы Ооганстандын аймагындагы мамлекет, 1919-жылга чейин Британиянын протектораты болгон.Ооганстан Эмирлиги

 Тарыхы 
1879-жылы кийинки англиялык-оогандык согуштан кийин эмир Мухаммад Якуб хан келишимге кол койгон, ага ылайык Ооганстан Улуу Британиянын протектораты болуп калган.https://arabislamicstudies.exeter.ac.uk/downloads/Onley_Raj_Reconsidered.pdf

Андан кийин мурда Орусия империясында жашынып жүргөн Абдурахман Ооганстандын эмири болот. XIX кылымдын аягында Абдуррахмандын тушунда Улуу Британия менен Орусия Ооганстандын азыркы чек араларын биргелешип аныкташкан.Ооганстандын тарыхы

Эмир Хабибулла 1919-жылы 20-февралда мергенчилик учурунда өлтүрүлгөн.https://www.aisk.org/aisk/NHDAHGTK05.php#Top

Эмир Хабибулланын үчүнчү уулу Аманулла атасы өлгөндөн кийин бийликке келген. Акырындык менен өлкөнүн Британ империясынан толук көз карандысыздыкка жетишти.

Он жылдык башкаруусунда Аманулла Ооганстанды тез жана толук реформалоого аракет кылган.

1923-жылы Аманулла Ооганстандын биринчи конституциясын чыгарды, анда ал мурда декрет менен белгиленген граждандык укуктардын гарантиялары бекитилген. Ошол учурдан тартып өлкө Ооганстан Падышалыгы конституциялык монархиясы болуп калды.https://countrystudies.us/afghanistan/index.htm

 Булактар 

Категория:Ооганстан
Ооган рупиясы

Ооган рупиясы — 1926-жылдын июлуна чейин Ооганстан Эмирлигинин акча бирдиги.

 Тарыхы 
1891-жылы Кабул рупиясынын негизинде жаңы акча жүгүртүүгө киргизилген. Рупий 60 паисага бөлүнгөн, алардын ар бири өз кезегинде 10 динарга бөлүнгөн. Шахи (5 паиза), санар (10 паиза), аббаси (20 паиза), кыран (30 паиза) жана тилла, кийинчерээк амани (ар бири 10 рупий турган) тыйындар да болгон.https://bayanifoundation.com/HistoryLiterature/BankNotessAmanullahKhan.html

1926-жылы июлда рупий 11:10 пропорциясында афгани менен алмаштырылган, бирок чындыгында рупий узак убакыт бою жүгүртүүдө колдонула берген.Зварич, 1979, 112 бет.

 Тыйындар 
left|thumb|1920-жылдагы 2 амани
1891-жылга чейин жалгыз жез тыйын филс болгон. Күмүш тыйындар 1⁄12, 1/10, 1⁄8, 1⁄6, ¼, ⅓, ½, 1 жана 2 рупий номиналында, алтын тыйындар ашрафи, тилла, ½ мухр номиналында чыгарылган.

1891-жылдан бери 1, 5, 10, 15 жана 20 паиза номиналында коло, жез тыйындар, 10 жана 20 паиза жана ½, 1, 2½ жана 5 рупийлик күмүш тыйындар, 1 тилла жана ½, 1, 2 жана 5 амани номиналындагы алтын тыйындар басылган.https://www.mintageworld.com/media/detail/5469-silver-rupee-of-ahmed-shah-durrani/

 Банкноттор 
left|thumb|1919-жылдагы 5 рупий
1919-1920-жылдары казыналык ноталар 1, 5, 10, 50 жана 100 рупийлик номиналда чыгарылган.https://farsnews.ir/news/13931023000330/%D9%81%D8%B1%D8%A7%D8%B2-%D9%88-%D9%81%D8%B1%D9%88%D8%AF-%D8%A7%D8%B3%DA%A9%D9%86%D8%A7%D8%B3%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%A7%D9%81%D8%BA%D8%A7%D9%86%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86-%D8%AF%D8%B1-%DA%AF%D8%B0%D8%B1-%D8%B2%D9%85%D8%A7%D9%86-%D8%AA%D8%B5%D8%A7%D9%88%DB%8C%D8%B1

 Булактар 

Категория:Жүгүртүүдөгү акчалар
Категория:Азия валютталары
Паиса

thumb|1965-жылдагы 5 паиза (Пакистандын акча бирдиги)
Паиса, паис (хинди पैसा, гуджарати પૈસા, урду پیسہ‎) — Индияда, Пакистанда, Непалда жана Бангладеште акча белгиси (1974-жылга чейин Бутанда). 1957-жылы Индияда ондук система киргизилгенге чейин паиса бир рупиянын 1⁄64 бөлүгүн түзгөн.https://www.sbp.org.pk/finance/Coins.asphttps://www.booksite.ru/fulltext/1/001/008/086/253.htmhttps://bse.slovaronline.com/26928-PAYSA

 Булактар 

Категория:Акча
Ташиев Шаирбек Кыдыршаевич

Ташиев Шаирбек Кыдыршаевич (16-сентябрь 1976-жыл, Барпы айылы, Сузак району, Жалал-Абад облусу) — кыргызстандык саясатчы жана мамлекеттик ишмер, Кыргыз Республикасынын Жогорку Кеңешинин VII чакырылышынын (№14 Жалал-Абад шайлоо округу), «Мекенчил» депутаттык тобунун депутаты. Жогорку Кеңештин «Транспорт, коммуникациялар, архитектура жана курулуш» боюнча комитетинин мүчөсү.

 Өмүр баяны 

 Бала чагы 
Шаирбек Ташиев — 1976-жылы 16-сентябрда Жалал-Абад облусунун Сузак районуна караштуу Барпы айылында туулган.

 Билими 
Жогорку билими бар. 1997-жылы Жалал-Абад Коммерциялык институтун «Коммерциялык ишкердүүлүк» адистиги боюнча аяктаган. 2000-жылы Кыргыз Республикасынын Президентинин алдындагы Башкаруу академиясынан “Бизнес башкаруу” багытында магистрдик даража алган. 2011-жылы Москва шаарындагы Бажы академиясын ийгиликтүү бүтүргөн.

 Үй-бүлөсү 
Үй бүлөлүү, төрт баланын атасы.

 Эмгек жолу 
2000-жылы — Жалал-Абад мамлекеттик университетинин Эл аралык бөлүмүндө жетектөөчү адис болуп эмгек жолун баштаган.

2001-жылы — Бишкек шаарынын Октябрь райондук администрациясында жетектөөчү адис болуп иштеген.

2001–2003-жж. — Мамлекеттик монополияга каршы комиссияда жетектөөчү жана башкы адис кызматтарын аркалаган.

2003–2013-жж. — ар кандай кызматтарда — инспектор, улук инспектор, башкы инспектор, посттун башчысы, ошондой эле Жалал-Абад бажы башкармалыгынын башчысынын орун басары болуп иштеген.

2015–2021-жж. — “Джалал-Абадский нефтеперерабатывающий завод” ЖЧКсын жетектеген.

2016–2020-жж. — Жалал-Абад шаардык кеңешинин депутаты болгон.

2021-жылы — Жалал-Абад №14 бир мандаттуу округунан VII чакырылыштагы Кыргыз Республикасынын Жогорку Кеңешине депутат болуп шайланган.

 Булактар 

 Шилтемелер 
Жогорку Кеңештин сайтындагы барагы

Категория:Жогорку Кеңеш
Категория:Депутаттар
Категория:Кыргыз Республикасынын Жогорку Кеңешинин VII чакырылышынын депутаттары
Майк Тайсон

Майкл Жерард Тайсон (туулган жери. 30-июнь, 1966-жыл, Браунсвилл, Бруклин, Нью-Йорк, АКШ ) - оор салмак категориясында беттешкен америкалык профессионал мушкер ; тарыхтагы эң атактуу жана таанымал мушкерлердин бири. 

Үч жолу үйлөнгөн. Ал ислам динин (суннит) тутунат жана арабча аты Малик Абдул Азиз . Веган ( эт жана башка жаныбарларды жебейт)

2016-жылы ￼￼Ип Ман 3 тасмасында башкы ролдордун бирине тартылган.
Категория:Арип бюонча инсандар
UTC−04:30

350px|right|thumb|UTC+08 дүйнөлүк убакыт алкактарынын картасында 

UTC−4:30 — 1912-жылдан 1964-жылгаVenezuela: Clocks to be set back 30 minutes on December 9, 2007 чейин жана 2007-жылдын 9-декабрынанВенесуэла ввела собственную временную зонуВ Венесуэле перевели часы на полчаса назад 2016-жылдын 1-апрелинеVenezuela Changes Time Zone To Save Electricity чейин Венесуэлада колдонулган убакыт алкагы.

Азыркы учурда Венесуэла VST (Venezuelan Standard Time) аталышындагы UTC−4:00 убакыт алкагын колдонот.

 Жыл бою 
 
 Дагы окуңуз 
Убакыт алкагы

 Булактар 

 Тышкы шилтемелер 
 UTC+4:30 алкагында шаарлар (англисче)
 Убакыт жана дата (англисче)
 Дүйнөнүн убакыт алкактары (англисче)

Категория:Убакыт алкагы
Костарикалыктар

Костарикалыктар (costarricenses, costarriqueños, ticos) — неороман эли, Коста-Риканын негизги калкы. Башка өлкөлөрдө да жашашат.
Жалпы саны 5 млн адам.
Европалыктардын тукумдары калктын 3/4 бөлүгүн түзөт. Алардын ата-бабалары 16-18-кылымдарда Испаниядан (галисиялыктар, басктар, арагондуктар) көчүп келишкен. Испан-индей метистери (ладино) калктын 13%ти түзөт. Алар Тынч океандын жээгинде жашашат. Негрлер жана мулаттар — 8%. Алар Антиль аралдарынан алынып келинген кулдардын тукумдары. Индейлер (чибча, чоротега ж.б.) — 2,5%.

ТИЛ

Испан тилинде (жергиликтүү вариантында) сүйлөшөт. Коста-Риканын испан тили Латын Америкасынын испан тилинин башка варианттарынан айырмаланат. Коста-Рика испан тилинин лексикасында индей тилдеринен кирген сөздөр аз. Тилде «-ico, -tico»
сыяктуу кичирейтүүчү суффикстер көп. Ошол себеп менен костарикалыктарды 
«тикос» деп аташат.
Кариб деңиздин жээгинде жашаган негрлер жана мулаттар англисче (ямайка вариантында) сүйлөшөт.

ДИН

Ишенгендердин басымдуу көпчүлүгү католиктер. Бир аз протестанттар бар (негрлер жана мулаттар).

ЧАРБАЧЫЛЫК ИШТЕР

Айыл жеринде калк плантация чарбасы менен алектенет. Кофе, банан, кант тростниги, ананас (2019 жылы экспорт боюнча дүйнөдө биринчи орун ээлеген), какао, жүгөрү өстүрүшөт.
Шаар тургундары тамак-аш жана текстиль өнөр жайында, ошондой эле туризм тармагында эмгектенишет.

КОЛ ӨНӨРЧҮЛҮК

Карапачылык.
Токуу.
Өрүү.
Жыгач иштетүү
«Ырдоочу» дөңгөлөктөрү менен бийик оюлуп боёлгон арабаларды жасоо.

Кол өнөрчүлүктүн келип чыгышы жарым-жартылай индей маданияты менен байланыштуу.

САЛТТУУ КИЙИМ 

Аялдардын салттуу кийими — боо манжеттери менен жапыз блузка, узун жана кенен юбка, моюн орогуч. Эркектердики — түстүү көйнөк, галифе сымалдуу шым, бийик өтүк, моюн орогуч, саман шляпа.

МАДАНИЯТ

Костарикалыктарда фольклор, уламыштар, элдик ырлар (бомбас) чагылдырылган. Улуттук бий — пунто, гитара менен маримбанын коштоосунда аткарылат (ксилофондун бир түрү).
Шаарлардагы борбордук аянттардагы жумалык майрамдар (ретретас) жана шаар четинде пикниктер (мальчокас) популярдуу. Пикниктерде бий, ат чабыш, короз уруш, коррида (бука уруш) уюштурулат. Корридага бардык каалоочулар катышат. Мүйүзү кесилген бука өлтүрүлбөйт – ага кол менен гана тийүү керек.
Карнавалдар өткөрүлөт.

 Булактар 

https://old.bigenc.ru/ethnology/text/2102499 
http://etnolog.ru/people.php?id=KOST
https://www.booksite.ru/fulltext/1/001/008/065/205.htm

Категория:Неороман элдери
UTC−03:30

350px|right|thumb|UTC-03:30 дүйнөлүк убакыт алкактарынын картасында

UTC-03:30 — убакыт алкагы. NST (Newfoundland Standard Time) аталышында да белгилүүOffset Time Zones Are Not One of the Standard 24 Time Zones . 

 Кышкысын Түндүк жарым шарда 
UTC-03:30 — төмөнкү аймактарда колдонулат:
 
 
 Ньюфаундленд аралы
 Лабрадор жарым аралынын түштүк-чыгышы

 Жайкы убакыт 
Ньюфаундленд жана Лабрадорд провинциясы жайкы жана кышкы убакыт колдонуп келет. Жай жезгилинде бул провинцияда UTC−02:30 убакыт алкагы колдонулат жана UTC−03:30 кышкы убакыт катары гана колдонулуп келет.

 География 
Канаданын Ньюфаундленд жана Лабрадор провинциясы дүйнө жүзү боюнча UTC убактысына туура келбеген аймактарга кирет. Негизинен бул провинциянын аймагы UTC−04:00 саат алкагында жайгашкан, бирок чыгыш бөлүгү убакыт алкактарынын чегине жакын жайгашкандыгына байлананыштуу UTC−03:30 убакыт алкагын колдонуп келет.

 Тарых 
UTC-03:30 — убакыт алкагы, да 1924-жылдын 1-апрелинен 1942-жылдын 14-мартына чейин жана да 1945-жылдын 1-октябрынан 1984-жылдын 1-октябрына чейин колдонулунган. 

 Дагы окуңуз 
Убакыт алкагы

 Булактар 

 Тышкы шилтемелер 
 UTC-03:30 алкагында шаарлар (англисче)
 Убакыт жана дата (англисче)
 Дүйнөнүн убакыт алкактары (англисче)
 Timetemperature (англисче)

Категория:Убакыт алкагы
UTC−02:30

right|thumb|350x350px|UTC-02:30 дүйнөлүк убакыт алкактарынын картасында
UTC-02:30 — убакыт алкагы. UTC−03:30 убакыт алкагынын жайкы убактысы катары колдонулатOffset Time Zones Are Not One of the Standard 24 Time Zones .

 Жайкысын Түндүк жарым шарда 
UTC-02:30 — төмөнкү аймактарда колдонулат:

 
 
 Ньюфаундленд аралы
 Лабрадор жарым аралынын түштүк-чыгышы
 Дагы окуңуз 
 Убакыт алкагы

 Булактар 

 Тышкы шилтемелер 

 UTC-06:00 алкагында шаарлар (англисче)
 Убакыт жана дата (англисче)
 Дүйнөнүн убакыт алкактары (англисче)
 Timetemperature (англисче)
UTC−00:44

UTC-00:44 — убакыт алкагы.

 Тарых 
UTC-00:44 — Монровиянын орточо убактысы же Либериянын убактысы деген аталышта Либерияда 1972-жылдын 7-январына чейин колдонулган. Так убакыт алкагы Монровия шаары жайгашкан узундугуна негизделген жана GMT−00:43:08 болгон, бирок 1919−жылдын 1-мартында GMT-0:44 деп кайрадан аныкталган. 

1972-жылы 7-январда бул убакыт алкагы жоюлуп, UTC+00:00 деп өзгөртүлгөнLiberia Time from The International Atlas 5th Edition by Thomas G. Shanks.

 Дагы окуңуз 
 Убакыт алкагы

 Булактар 

 Тышкы шилтемелер 

 UTC-00:44 алкагында шаарлар (англисче)
 Убакыт жана дата (англисче)
 Дүйнөнүн убакыт алкактары (англисче)
 Timetemperature (англисче)
UTC−00:25:21

thumb|right|Time (Ireland) Act 1916 документи
UTC-00:25:21 — Дублиндин орточо убактысы деген аталышта Ирландияда 1880-1916 жылдары колдонулган убакыт алкагыAn Act to remove doubts as to the meaning of Expressions relative to Time occurring in Acts of Parliament, deeds, and other legal instruments..

1916-жылдын 1-октябрында Time (Ireland) Act документинин негизинде UTC+00:00 убакыт алганына өткөнTime (Ireland) Act, 1916 (6 & 7 Geo. 5. c. 45).

 Дагы окуңуз 
 Убакыт алкагы

 Булактар 

 Тышкы шилтемелер 

 UTC-00:25:21 алкагында шаарлар (англисче)
 Убакыт жана дата (англисче)
 Дүйнөнүн убакыт алкактары (англисче)
 Timetemperature (англисче)
UTC+00:20

UTC+0:20 — 1909-1940 жылдары Голландияда колдонулуп келген убакыт аралыгы. Амстердам жана голланддык убакыт деген аталыш менен да белгилүүDe wettelijke tijdregeling in Nederland.

1937-жылдын 17-мартына чейин бул убакыт аралыгы UTC+0:19:32,13 деп колдонулган кийин UTC+00:20 болуп өзгөртүлгөн. Германия Голландияны Экинчи дүйнөлүк согуш учурунда басып алгандан кийин, голландыктар Берлин убактысын колдонуп калышкан (UTC+1:00).

+0ч 19м 32,13 убакыт алкагы, Амстердамдагы Вестеркерк чиркөөсүнүн мунарасы жайгашкан жеринин координаталарынын негизинде түзүлгөн.

 Дагы окуңуз 
 Убакыт алкагы

 Булактар 

 Тышкы шилтемелер 

 UTC-00:20 алкагында шаарлар (англисче)
 Убакыт жана дата (англисче)
 Дүйнөнүн убакыт алкактары (англисче)
 Timetemperature (англисче)
UTC+00:30

UTC+0:30 — Британ падышалык үй-бүлөсү тарабынан колдонулуп келген убакыт аралыгы, Сандрингемдик убакыт деген аталыш менен да белгилүү Great Activity at Sandringham // Aberdeen Journal. — 1936. — 24 декабрь. — P. 6.. 1936-жылдан тартып бул убакыт аралыгын колдонбой калышкан.

Андан тышкары бул убакыт Швейцарияда дагы, 1894-жылы борбордук Европа убактысына өткөнгө чейин колдонулуп келген (Берн убактысы).

 Дагы окуңуз 
 Убакыт алкагы

 Колдонулган адабияттар 
 Bewes, D. Slow Train to Switzerland. — Nicholas Brealey Publishing, 2013. — P. 65. — ISBN 9781857889765. 
 Summer Time Pioneer // Hartlepool Northern Daily Mail. — 1932. — 24 декабря. — P. 3. 
 Vickers, H. Elizabeth: The Queen Mother. — Arrow Books/Random House, 2006. — P. 129. 
 Prerau, D. Saving the Daylight: Why We Put the Clocks Forward (англ.). — Granta Books, 2014. — P. 12. — ISBN 978-1-78378-052-5. 

 Булактар 

 Тышкы шилтемелер 

 UTC-00:20 алкагында шаарлар (англисче)
 Убакыт жана дата (англисче)
 Дүйнөнүн убакыт алкактары (англисче)
 Timetemperature (англисче)
UTC+03:30

350px|right|thumb|UTC+03:30 дүйнөлүк убакыт алкактарынын картасында

UTC+3:30 — Иранда (Тегеран убактысы) жыл бою колдонулуучу убакыт алкагыTime Zone in Tehran, Iran.

 Жыл бою 
 

 Дагы окуңуз 
Убакыт алкагы

 Булактар 

 Тышкы шилтемелер 
 UTC+03:30 алкагында шаарлар (англисче)
 Убакыт жана дата (англисче)
 Дүйнөнүн убакыт алкактары (англисче)

Категория:Убакыт алкагы
UTC+04:30

350px|right|thumb|UTC+04:30 дүйнөлүк убакыт алкактарынын картасында

UTC+4:30 — Афганистанда жыл бою катары колдонулуучу убакыт аралыгы. 2022-жылга чейин Иранда жайкы убакыт катары колдонулуп келгенDaylight Saving Time Ends in Iran.

 Жыл бою 
 

 Дагы окуңуз 
Убакыт алкагы

 Булактар 

 Тышкы шилтемелер 
 UTC+04:30 алкагында шаарлар (англисче)
 Убакыт жана дата (англисче)
 Дүйнөнүн убакыт алкактары (англисче)

Категория:Убакыт алкагы
Баракзай династиясы

Баракзай — 1826-жылдан 1973-жылга чейин Ооганстанды башкарган династиясы. Мухаммад Захир шахтын тушунда монархиянын жоюлушу менен династиянын башкаруусу аяктаган. Баракзай династиясы Ахмед шах Дуррани негиздеген Дурани династиясы кулатылгандан кийин Дост Мухаммад хан тарабынан негизделген. Бул мезгилде Ооганстан түштүк жана чыгышта англичандарга, батышта ирандыктарга, түндүктө орустарга өз аймагынын көбүн жоготкон. Ооганстанда көптөгөн чыр-чатактар, анын ичинде үч ири Англия-Ооган согушу жана 1929-жылдагы жарандык согуш болду.Баракзай династиясы.Бараказай. Ираника энциклопедиясы

 Башкаруучулардын тизмеси 
 Дост Мухаммад хан (1827—1839, 1845 — 9 июня 1863)
 Акбар хан (1842—1845)
 Шер Али хан (12-июнь 1863 — 5-май 1866, 21-февраль 1868 — 21-февраль 1879)
 Мухаммад Афзал хан (5-май 1866 — 7-октябрь 1867)
 Мухаммад Азам хан (7-октябрь 1867 — 21-февраль 1868)
 Мухаммад Якуб хан (21-февраль 1879 — 28-октябрь 1879)
 Абдурахман хан (11-август 1880 — 3-октябрь 1901)
 Хабибулла хан (3-октябрь 1901 — 20-февраль 1919)
 Насрулла хан (21-февраль — 28-февраль 1919)
 Аманулла хан (28-февраль 1919 — 14-январь 1929)
 Ханыша Сорая Тарзи (29-ноябрб 1899 — 20-апрелб 1968 года)
 Гулам Мухаммад Тарзи (1830—1900)
 Инаятулла хан (14-январь 1929 — 17-январь 1929)
 Мухаммад Надир шах (17-октябрь 1929 — 8-ноябрь 1933)
 Мухаммад Захир шах (8-ноябрь 1933 — 17-июль 1973)
 Ахмад Шах хан (23-июль 2007 — азыркы учур)Надир хан Ооганстандын амири болуп шайланды

 Булактар 

Категория:Баракзай династиясы
Ооганстан башкаруучуларынын тизмеси

Макалада 1747-жылдан 1973-жылы өлкөдө монархия жоюлганга чейин Ооганстандын башкаруучуларынын тизмеси келтирилген.Ооган монархиясынын тарыхыАфган падышасы кулатылды; Республика жарыяланганОоганстанда төңкөрүш болгону кабарланды

 Дуррани империясы 
 Садозай династиясы 
 Титул Ысымы Иш баштоо убагы Иш аяктоо убагы Эмир Ахмад шах Дуррани Июль 1747 16-октябрь 1772 Эмир Тимур шах Дуррани 16-октябрь 1772 18-май 1793 Эмир Земан шах Дуррани 18-май 1793 25-июль 1801 Эмир Махмуд шах Дуррани 25-июль 1801 13-июль 1803 Эмир Шужа шах Дуррани 13-июль 1803 3-май 1809 Эмир Махмуд шах Дуррани 3-май 1809 1818 Эмир Али шах Дуррани 1818 1819 Эмир Аюб шах Дуррани 1819 1823

 Ооганстан Эмирлиги 
 Баракзай династиясы 
 Титул Ысымы Иш баштоо убагы Иш аяктоо убагы Регент Султан Мухаммад хан 1823 1826 Регент Дост Мухаммад хан 1826 1836 Эмир Дост Мухаммад хан 1836 2-август 1839

 Садозай династиясы 
 Титул Ысымы Иш баштоо убагы Иш аяктоо убагы Эмир Шужа шах Дуррани 8-май 1839 5-апрель 1842 Эмир Фат Жанг хан 29-июнь 1842 12-октябрь 1842 Эмир Шахпур хан 12-октябрь 1842 Декабрь 1842

 Баракзай династиясы (реставрация) 
 Титул Ысымы Иш баштоо убагы Иш аяктоо убагы Эмир Дост Мухаммад хан Декабрь 1842 9-июнь 1863 Эмир Шер Али хан 9-июнь 1863 Май 1866 Эмир Мухаммад Афзал хан Май 1866 7-октябрь 1867 Эмир Мухаммад Азам хан 7-октябрь 1867 8-сентябрь 1868 Эмир Шер Али хан 8-сентябрь 1868 21-февраль 1879 Эмир Мухаммад Якуб хан 21-февраль 1879 12-октябрь 1879 Регент Мухаммад Жан 12-октябрь 1879 31-май 1880 Эмир Муса хан 24-декабрь 1879 март 1880 Эмир Мухаммад Аюб хан март 1880 31-май 1880 Эмир Абдурахман хан 31-май 1880 3-октябрь 1901 Эмир Хабибулла хан 3-октябрь 1901 20-февраль 1919 Эмир Насрулла хан 20-февраль 1919 28-февраль 1919

 Ооганстан Падышалыгы 
 Титул Ысымы Иш баштоо убагы Иш аяктоо убагы Король Аманулла-хан 28-февраль 1919 14-январь 1929 Король Инаятулла хан 14-январь 1929 17-январь 1929

 Узурпатор 
 Титул Ысымы Иш баштоо убагы Иш аяктоо убагы Эмир Хабибулла Калакани 17-январь 1929 13-октябрь 1929

 Баракзай династиясы (реставрация)Ооганстандын падышасы Кабулда өлтүрүлдү; Туруктуу бала аскердик чеберчилиги менен тактыга ээ болду 
 Титул Ысымы Иш баштоо убагы Иш аяктоо убагы Король Мухаммад Надир шах 13-октябрь 1929 8-ноябрь 1933 Король Захир шах 8-ноябрь 1933 17-июль 1973
 Булактар 

Категория:Баракзай династиясы
UTC+09:30

UTC+09:30 — убакыт алкагы, да (ACST — Australian Central Standard Time) колдонулунатUTC+9:30.

 Жыл бою 

 (бир бөлүгү)Australia's Time Zones:
 Австралиянын түндүк аймагы

 Кышкысын Түштүк жарым шарда 

 (бир бөлүгү):
 Түштүк Австралия (толугу менен)
 Жаңы Түштүк Уэльс (бир бөлүгү):
 Брокен-Хилл шаары жана Янковинна округу толугу менен

 Дагы окуңуз 
Убакыт алкагы

 Булактар 

 Тышкы шилтемелер 
 UTC+09:30 алкагында шаарлар (англисче)
 Убакыт жана дата (англисче)
 Дүйнөнүн убакыт алкактары (англисче)
 Timetemperature (англисче)

Категория:Убакыт алкагы
UTC+10:30

UTC+10:30 — убакыт алкагы, да (ACST — Australian Central Standard Time) колдонулунатUTC+9:30.

 Жайкысын Түштүк жарым шарда 

 (бир бөлүгү)Australia's Time Zones:
 Жаңы Түштүк Уэльс (бир бөлүгү):
 Брокен-Хилл шаары жана Янковинна округу толугу менен
Түштүк Австралия
 Кышкысын Түштүк жарым шарда 
 (бир бөлүгү):
 Лорд-Хау аралы (жайкысын — UTC+11:00)

 Дагы окуңуз 
Убакыт алкагы

 Булактар 

 Тышкы шилтемелер 
 UTC+10:30 алкагында шаарлар (англисче)
 Убакыт жана дата (англисче)
 Дүйнөнүн убакыт алкактары (англисче)
 Timetemperature (англисче)

Категория:Убакыт алкагы
UTC+11:30

UTC+09:30 — азыркы учурда колдонулбай калган убакыт алкагы.

 Тарых 
1868-жылы 2-ноябрда расмий түрдө бүткүл өлкө үчүн стандарттуу убакытты киргизген. Мындай стандарты менен га караганда 15 жыл мурун киргизген биринчи өлкө болгонNew Zealand Geographic. TimeArt. LV.—On New Zealand Mean Time, and on the Longitude of the Colonial Observatory, Wellington; with a Note on the Universal Time Question.. Убакыт гринвичтин 172° 30' чыгыш узундугуна негизделген, ал гринвич убактысынан 11 саат 30 мүнөт алдыдаOUR TIME. Evening Post, Volume CVII, Issue 80, 8 April 1929. Бул стандарт Жаңы Зеландиянын орточо убактысы (NZMT) деп аталганTransactions of the Royal Society of New Zealand.

1927-жылы жай мезгилинде UTC+12:00 убакытын колдоно баштаган, 1941-жылы нын жайкы убактысы өзгөчө жоболорду кабыл алуу жолу менен жыл бою колдонулуна баштаган. Жаңы Зеландия орточо убактысы 1945-жылы толугу менен жоюлган.

Ошондой эле бул убакыт алкагы Норфолк аралында колдонулган.

Норфолк аралы өз убактысын 1901-жылы Гринвич убактысы (GMT) боюнча 11 саат 12 мүнөткө чейин жылдырган. 1951-жылы дүйнөлүк стандартка ылайык келтирүү үчүн, аралдагы убакыт алкагына 18 мүнөт кошулуп — UTC+11:30 убакыт алкагы колдонула баштаган. Бул убакыт алкагын колдонууда өлкөнүн материктик бөлүгү менен байланышууда кошумча көйгөйлөр туулган жана 2015-жылдын 4-октябрында толугу менен жоюлганTime Zones in Norfolk IslandNorfolk Island standard time changes 4 October 2015.

 Дагы окуңуз 
Убакыт алкагы

 Булактар 

 Тышкы шилтемелер 
 UTC+11:30 алкагында шаарлар 
 Убакыт жана дата 
 Дүйнөнүн убакыт алкактары 
 Timetemperature 

Категория:Убакыт алкагы
UTC+12:45

UTC+12:45 — убакыт алкагы (чатем стандарттык убактысы)Unusual Time Zones.

 Кышкысын Түштүк жарым шарда 
 (бир бөлүгү):
 Чатем архипелагы

 Дагы окуңуз 
Убакыт алкагы

 Булактар 

 Тышкы шилтемелер 
 UTC+12:45 алкагында шаарлар (англисче)
 Убакыт жана дата (англисче)
 Дүйнөнүн убакыт алкактары (англисче)
 Timetemperature (англисче)

Категория:Убакыт алкагы