Zhantas/Cleaned-Kyrgyz_Wikipedia huggingface dataset:
Ашыров Абдыбали

Ашыров Абдыбали Зергер, жыгаччы. 1952-ж. Кадамжай районундагы Тамаша айылында төрөлгөн.
 
1979-ж. Бишкектеги кесипчилик-техникалык окуу жайын бүтүргөн. Оштогу «Мурас» элдик көркөм кол өнөрчүлүк Бирикмесинин Кадамжайдагы бөлүмүндө узанат. 1990-жылдан Кыргызстан Эл чеберлер союзунун мүчөсү. Зергер, комузчу Эргешов Таласбектин таалимин алган. Абдыбали элдик авастык аспаптарды жасайт. Ал кыл кыяк жасоодо жергиликтүү арча, жаңгак, тыт, кызыл жыгач, алма, алмурут жыгачтарын тандайт да, декабрь - январь айларында кыят. Жыл айланганча (бир саратан) көлөкөдө кургатат. Адегенде өлчөп, түспөлүн алат. Көлөмүнө карата чарасын чыгарат. Кыл кыяктын капкагын төө терисинен да, комуз капкагынан да жасайт. Уйдун (айрыкча буканын) терисинен (эки далысынан) да аспаптын капкагын кармайт. Терини челдеп, белгилүү убакытка малмага салууга чылгыйлап түгүн жыдытын, кыргыга алат. Терини колдо иштетүүнүн жолдорун так билген уста ат жабдыктарына да кол тийгизет. Темир комузду кутусу менен жасайт. Мында сары жезди, мисти, болотту жердикке пайдаланат. Уста сары жезди иштетүүдөгү татаал жакхарын (үндү табуунун ички сырларын) туят. Комуздун тилине бураманы (У-7- оолоту) арбын пайдаланат. Тилин этиеттеп сугаруу аркылуу анын термелүүсүн жогорку чекке жеткирет. Катышкан көргөзмөлөрү жана алган сыйлыктары 1990-ж. Кыргызстан Эл чеберлер союзунун уюштуруу көргөзмөсү. Аваздык аспаптары коюлган.

 Колдонулган адабияттар 
Акматалиев A. Кыргыздын уз-усталары: Антология/Башкы ред. А. Карыпкулов; сүрөтчүлөрү Д. Чочунбаева, Г. В. Половникова. — Б.: КЭнин Башкы редакциясы, 1997, — 240 б. ISBN 5-89750-080-0

Категория:Инсандар:Кыргызстан
Ашыр кызы Макмурат

Ашыр кызы Макмурат Килемчи, куракчы, саймачы. 1930-ж. Лейлек районунун Кара-Суу айылында төрөлгөн.
 
Алгачкы нускоочусу Таштемир келини Мария болгон. Узчулукту Бүбүчачтан алган. Макмурат килемди эндүү (5 м х 3 м) согот. Эришине 560 тал, аркагына 640 тал жипти так өлчөп алат. Эриш жипти эчкинин кылтагынан ийирет. Эриш-аркагына болжолдо 16 кгдай жүн кетет. Эришке жоондугу теменедей чыйрак чыйратылган жипти казандагы сууга бир саатча кайнатат. Аны эки казыкка жүгүртө керип чыңдайт («чыңдоо» деп аталат). Оргосуна метрче үбөлүктөй жыгачты салып, кийин созулуп кетпеси үчүн аны менен катуу толгоп («толгоо» деп аталат), метрдей кылып келептеп, күзүктөйт. Күзүктү кырчылбашы үчүн кебезден ийирет. Буюмдун көркөм көчөттөрүнө «саамал» түрүн түшүрүп, мунун өзү «өзөк», «эки карын», «эки колдон» туруп, аны көбүнчө кызыл-кара түстө берет. «Кочкерек көчөтү», «сыңар кочкерек көчөтү» андан кийин ирээти менен келе берет. Андан ары чыйратылган жиптердин өңүнө жараша «туура мүйүз көчөтү», «карагай бутак көчөтү», «ашкана көчөтү» (ал чапан чийге мүнөздүү) ирээти менен түшүрүлөт. Уздун көркөм үлгүлөрү Коргон, Эпкин, Жаңы-Турмуш, Өзгөрүш, Рабат айылдарына жапырт тараган. Чебердин айрым килем үлгүлөрү Кожент (Ленинабад), Исфара, Каныбадам, Сүлүктү шаарларына сатууга түшүп турат. Макмураттын балыш-жаздыкка түшкөн «илме дос» саймалары, «чий курак», «каттама курак», «майда курактарына» түшкөн кооздуктары чебер аткарылганы менен башкалардан анча айырмаланбайт. Азыр Катран айылында жашайт. Ал Досотова Рабия, Таштемирова Парда, Календерова Ажар, Жусупова Тажы, Мадалиева Сурма өңдүү үйрөнчүктөрдү тарбиялаган. Эмгеги баттамада.

 Колдонулган адабияттар 
Акматалиев A. Кыргыздын уз-усталары: Антология/Башкы ред. А. Карыпкулов; сүрөтчүлөрү Д. Чочунбаева, Г. В. Половникова. — Б.: КЭнин Башкы редакциясы, 1997, — 240 б.
ISBN 5-89750-080-0
Категория:Инсандар
Ашырбаева Рабия

Ашырбаева Рабия Узчулуктун мектебин түзгөн чебер. 1894-ж. Баткен районундагы Кара-Токойдо төрөлгөн.
 
Килемчиликти, өрүмчүлүктү, саймачылыкты, куракчылыкты көптөгөн шакирттерине үйрөткөн. Ал акыркы жылдары Кара-Булакта жашаган. Кызы Мээрванга (64 жашта) өзүнүн көркөм үлгүлөрүн калтырган. Андан келиндери Райма, Анаркүл, Касиет сыяктуу белгилүү чеберлер чыгышкан. Рабия уздун шакирттери таарга, килемге, сайма, куракка таандык жүздөн ашуун көркөм көчөттөрдү жана көркөм оюмдарды жатка билип, аларды жердикке түшүрүшөт.

 Колдонулган адабияттар 
Акматалиев A. Кыргыздын уз-усталары: Антология/Башкы ред. А. Карыпкулов; сүрөтчүлөрү Д. Чочунбаева, Г. В. Половникова. — Б.: КЭнин Башкы редакциясы, 1997, — 240 б.
ISBN 5-89750-080-0
Категория:Инсандар
Ашыраалы кызы Касия

Ашыраалы кызы Касия Оймочу. 1939-ж. Жумгал районунун Жумгал совхозунда төрөлгөн.
 
Орто билимдүү. Баатыр эне. Ал узчулукту энеси Мамбеталы кызы Жумабүбүдөн, кайын энеси Боржубай кызы Айшадан үйрөнгөн. Касия боз үй көтөрүүдө, анын ичи-сыртын жасалгалоодо чеберчилиги артылган. Уз кош жабык баш жасаган. Мында бир табакчада төрт «кочкор мүйүз оюму» кызыл-көк түстөн турат да бычак учусу сары-карадан тандалып, «бадам оюму» жээк оюм болуп түшөт. Буюмдун «ортолук оюму» жалпы оюм болуп көрүнүп, үстүнкү жабык баштын көркөм каражатына үндөшөт. Касия боз үйдүн кылдыроочу үчүн «жарым кыялдан» турган кийиз оюмдарын пайдаланат. Анын башы туташ оюлуп, алдынан «жагалмай канат оюму» орун алат. Мындан «ача оюму» чыгат. Аны уз «карга тырмак оюму» кылып да көрсөтөт. «Апамычсыз» эле жээк оюму кызыл-көктөн турган «кочкор мүйүз оюму» өзүнө көңүлдү бурат. Анын алдыңкы кылдыроочу жалаң жарым кыялдан берилгени аркылуу үндөшөт. Жабык баштын ак этеги үчүн ал ак-кызыл өңдү тандайт. Ал эми чыгданында (ашкана) кыял оюмдарынын элементтери так, төп берилгени баамдалат. Эмгеги баттамада.

 Колдонулган адабияттар 
Акматалиев A. Кыргыздын уз-усталары: Антология/Башкы ред. А. Карыпкулов; сүрөтчүлөрү Д. Чочунбаева, Г. В. Половникова. — Б.: КЭнин Башкы редакциясы, 1997, — 240 б.
ISBN 5-89750-080-0
Категория:Инсандар
Карачач Асанова

Асанова Карачач Килемчи, шырдакчы, бычмачы-тикмечи. 1931-ж. Өзгөн районундагы Курбу-Таш айылында төрөлгөн.
 
Орто билимдүү. Өзгөндөгү килем токуу өнөрканасында жаңы цех уюштурган. 1990-жылдан Кыргызстан Эл чеберлер союзунун мүчөсү. Карачачтын килемчилик өнөргө багыт алышына чоң энелери Сатыбалдиева Кылыш, Турдукулова Алтынайлар таасир этишкен. Карачач - калпак үлгүлөрүнүн чебери. Калпак тигүү өнөрканасын уюштурган. Анын баш кийимдеринде Өзгөн, Алайкуу аймактарындагы элдик үлгүлөр дал өзүндөй сакталып, аны жаш өзгөчөлүктөрүнө карата кийүүгө шартташтырат. Карачачтын шырдагында «бычак учу» - сары-көктөн алынып, жээк оюму «жарым кыялдан» берилип, кайрадан «бычак учу» карасарыдан түшүп, кызыл милтеси (ыскыты) салттуу көрүнөт. Ортолук оюмдагы үч табакчанын ар биринде «жагалмай канат оюмунун» аягынан «кочкор мүйүз оюму» чыгат. Табакчалардын чети тиш-тиш сымал оюм элементтери аркылуу кыркаланат да, төрт «кочкор мүйүз оюмунун» ичинен төрт «кочкор мүйүз оюму» шарттуу түшөт. Уз кызыл-көк түстү буюмдарынын негизи кылып, шырдак үлгүлөрүнүн арбынын «жарым кыял оюмдарынан» алат. Уз килем токуу өнөрканасында кыргыз, өзбек кыздарына көркөм буюм жасоодо түр түшүрүүнүн ыкмаларын үйрөтөт. «Кашкары көчөт», «андаза көчөт», «тайлак таман көчөт» сыяктуу кооздуктарды үлгү катары чыгарат. Килемчилик боюнча Алимова Аниза, Калбаева Вүсара, Маканбаева Бурулкан, Мамаева Клара, Бакеев Баатыркан, Оморова Зуура, Мырзаканова Уулкан уздун үйрөнчүк мектебинен өсүп чыккан. Катышкан көргөзмөлөрү, кароо-сынактары жана алган сыйлыктары 1972-ж. СССРдин 60 жыпдыгына карата «Өз алдынча сүрөтчүлөрдүн жана жасалга өнөрүнүн чеберлеринин Бүткүл союздук көргөзмөсү». ВЦСПСтин диплому; 1978 ж. Фрунзе шаарынын 100 жылдыгына карата «Көркөм кол өнөрчүлөрдүн республикалык көргөзмөсү». Түр килеми жана ак калпагы үчүн Кыргыз ССР Жергиликтүү өнөр жай министрлигинин Ардак грамотасы; 1984-ж. Кыргыз ССРинин жана Кыргызстан Компартиясынын 60 жылдыгына карата «Элдик чеберлердин көркөм буюмдарынын республикалык II кароо-сынагы». Килем буюму үчүн Кыргызстан КП БКнын жана Кыргыз ССР Министрлер Советинин Ардак грамотасы.

 Колдонулган адабияттар 
Акматалиев A. Кыргыздын уз-усталары: Антология/Башкы ред. А. Карыпкулов; сүрөтчүлөрү Д. Чочунбаева, Г. В. Половникова. — Б.: КЭнин Башкы редакциясы, 1997, — 240 б. ISBN 5-89750-080-0

Категория:Инсандар:Кыргызстан
Асанбекова Калыйча Балбай кызы

Асанбекова Калыйча Балбай кызы Оймочу жана бычмачы. 1924-ж. Жумгал районундагы Чаек айылында төрөлгөн.
 
Улуу Ата Мекендик согуш жылдарыңда бала бакчада башчы, мектепте мугалим, райоңдук элге билим берүү бөлүмүңдө инспектор болуп иштеген. Баатыр эне, Кыргыз Республикасынын Эл агартуу отличниги, эмгек ардагери. 1990-жылдан Кыргызстан Эл чеберлер союзунун мүчөсү. Уз кийиз буюмдарына жекече оюмдун булагын «бадам оюмунан» алат. Оюм бак дарактардын жалбырактарын элестетет. Буюмдун «четтик оюмуна» (шырдак, ала кийиз, жабык баш, аяк кап, уук учкук, кереге учтук өңдүүлөргө эки «аламычтын» ортосуна түшүрүлгөн эни тайкы көркөм оюм) «бадам оюму», үч бурчтук (колтук оюм) оюмдарына араа тиштен «аламыч» орун алат. Ортолук оюмду уз кайрадан «бадам оюмдан» тандайт. Ал эндүү болуп, адатта, жалпы оюмда (туташ оюмда) берилет. Бул кийизди каттай ою аркылуу жаралат да, ага «табак оюм», «салбай оюм», «бадам оюм», «ит куйрук оюму», «бычак учу оюму», «сынар мүйүз», «кочкор мүйүз» сыяктуу оюмдар мүнөздөлөт. Оюмдун бардык түрлөрүнүн элементтери ортолук оюмдун да, четтик оюмдун да бай каражаттары боло алышат. Натыйжада, ортолук оюм, жалпы оюм (туташ оюм) оймочунун уздук касиетин аныктайт. Уздун ала кийиздерине күрөң, мала сары, көгүш, кара өңдөр түшөт. Мында көбүнчө «кочкор мүйүз оюмунун» төбөсүнөн «карга тырмак» чыгат. Буюмдун ортолугу кадимки табакча сымалданат. Ичинен шырдак оюмдарынын элементтери дал өзүндөй түшөт. Ага мүйүз оюмдары мүнөздүү. Мында узу огомду уюлдантып, чагарактатып, үсүл-кесилсиз берет. Уздун ала кийизишш кооздугу - оюму майда-майда түшүп, бардык өңдөр ич ара жуурулушат, ортодон бир өң чыгат. Жабык башка «табакча оюмун» жарым кыялданта берүүгө куштар. Анда табакча-табакчалардын араларын «бадам оюму» бириктирип, көк-кызыл менен беттештирет. Жалаң «мүйүз оюмдарын көркөм каражат кылып, шырдак кармоодо анын «аламычын» жупташтыруу менен буюмха кооздук ыроолойт. Уз айрым учурда «мүйүз оюмдарынын» ортолорун сары-көк түстө тиш-тиш да көрсөтө алат. Анда төрт «кочкор мүйүз оюму» табакчаны түзүп, алардын четтери «араа тиш» (бычак учу), «жарым чыгармак» аркылуу курчалат. Мында «табак оюму» оюмдун бир нече элементтеринин туундусу болуп көрүнөт. Катышкан көргөзмөлөрү жана алган сыйлыктары 1990 ж. Кыргызстан Эл чеберлер союзунун уюштуруу көргөзмөсү. Шырдактары жана оюм туш кийиздери коюлган.

 Колдонулган адабияттар 
Акматалиев A. Кыргыздын уз-усталары: Антология/Башкы ред. А. Карыпкулов; сүрөтчүлөрү Д. Чочунбаева, Г. В. Половникова. — Б.: КЭнин Башкы редакциясы, 1997, — 240 б.
ISBN 5-89750-080-0
Категория:Инсандар
Асанбекова Зулета Акылбек кызы

Асанбекова Зулета Акылбек кызы Чырмакчы жана саймачы. 1972-ж. Лейлек районундагы Исфана айылында төрвлгөн. Орто билимдүү.

2017 жылы Талас Мамлекеттик Университетинин " Педагогика жана башталгыч билим берүүнүн методикасы" адистиги боюнча мугалим квалификациясы ыйгарылган.

1991-жылдан Кыргызстан Эл чеберлер союзунун мүчөсү. Азыр Талас областынын Кара-Буура районундагы Бакайыр айылында турат. Анын чыгармачылыкта уздануусуна атасы Акылбек (сүрөтчү), энеси Алымкан (уз) зор таасир берген. Ал чий чырмакты, сайма саюну 5-класстан тартып көркөм үлгү аркылуу кармоого өтөт. Уз аяк кап, текче сыяктуу чакан буюмдарына көбүнчө бир табакчаны алат. Мындай ортолук оюмдун - көчөттүн жээги (четтиги) «аламыч» катары түшөт. Жердиги кийиз, жаргактан турган саймаларында «мүйүз оюмдары» менен «куш канат», «жагалмай канат» сымалдарын оң-тескери түшүрүү аркылуу табакчалардын ичинен өзөктү алдыга чыгара билет. Көркөм көчөт-оюмдар чий, саймаларда боёкту тандай билүүсү менен эриш-аркак колдонулуп, ал сатууга, музейлерге экспонатталууга оңтойлошот. Зулета килем да токуйт. Ага жээги «кош кайкалактан» турган «ашкана көчөтүн» (чий чырмак буюмдарынан) көчүрүп бере алат. Эмгеги түстүү баттамада. Катышкан көргөзмөлөрү, кароо-сынактары жана алган сыйлыктары 1989-ж. Кыргызстан Эл чеберлер союзун уюштуруу курултайына карата «Эл чеберлеринин республикалык көргөзмөсү». Сайма белекбечкектери үчүн ЭЧЖРКнүн III даражадагы диплому, медалы; 1991 ж. Кыргызстан Эл чеберлеринин уюштуруу көргөзмөсү. Чий, сайма туштуктары коюлган.
2019жылы эл аралык көчмөндөр оюндарында чий токуу бойюнча экинчи орунга ээси болгон. Азыркы учурда М. Чалданбаев ат.ор.мектебинде сүрөт сабагынан мугалим болуп иштейт. Үй бүлөлүү алган жары Кудайкулов Нуржан Токтоназарович, беш баланын апасы жана төрт неберенин чоң апасы.

 Колдонулган адабияттар 
Акматалиев A. Кыргыздын уз-усталары: Антология/Башкы ред. А. Карыпкулов; сүрөтчүлөрү Д. Чочунбаева, Г. В. Половникова. — Б.: КЭнин Башкы редакциясы, 1997, — 240 б.
ISBN 5-89750-080-0
Категория:Инсандар
Асанбекова Алымкан

Асанбекова Алымкан — кыргыздын oймочу, чырмакчы жана килемчи чебери. Ал 1950-жылы Панфилов районундагы Кум-Арык айылында төрөлгөн.
 
Орто билимдүү. Лейлектеги турмуш тиричилик комбинатында элдик кийим-кечектерди тигүү бөлүмүнө башчы, Кара-Балтадагы килемчилик комбинатында килем буюмдарын колдо токуу боюнча инспектор болуп иштеген. Кийиз буюмдарына көркөм көчөттөрдү ич ара пайдалануу аркылуу нукура элдик түрдө буюм-тайым, белек-бечкек кармоону ал чеберчиликтин башкы максаты катары карайт. Андай салттуулук анын шырдак, аяк кап, текче сымал буюмдарынан ачык билинет. Алсак, аяк каптын капкалдырыгында «жагалмай канат оюмунун» алдынан «кочкор мүйүз оюмун» берүусү анын бетине эки «жолборс тырмак оюмуна» ойдогудай шайкештенет. Мында анын аламычы адаттагыдай ак-карадан бычак учу түшкөндө көк-кызыл түстөгү үлгү өзүнөн өзү жарашат. Андагы учу чоктолгон тор чачык мурунку уздардан мурасталган мыкты жөрөлгө болуп саналат. Алымкан чий чырмакчы катары чий көчөттөрүн төп берет. Фону кызылга көктөн «эки кочкор мүйүз оюмун», «ит куйрук оюмунан» бир «кочкор мүйүз оюмун» чыгарып, «бычак учу» салганда кудум шырдакты эске салат. Килем токууда кадимки көчөт ордуна жолборс, илбирс, арстан, бүркүт, элик, теке, бугу, марал сыяктуу айбанаттарды өзүндөй түшүрүүнү же гүлдү берүүнү чеберчиликтин туу чокусу катары карап, ошондон өзүнүн уздук ыракатын алып келсе, кийин андай европалыктарга таандык жасалга өнөрүнүн туткунунан чыгып, элдик жагдайда узанууга багыт алган. «Тумарча көчөтүн», «кош кайкалак көчөтүн», «кыял көчөтүн», «ашкана көчөтүн» (чий буюму чыгдандан алат) жана башка өрмөкчүлүккө таандык түр түшүрүүнү өздөштүрүп (аянты 3x2 килемге 22 кг жүн чыгымдалат), ондогон буюмдарды чыгарат. Чебердин кызы Зулета да өз бетинче уздана алат. Катышкан көргөзмөлөрү, кароо-сынактары жана алган сыйлыктары 1984-ж. Кыргыз ССРинин жана Кыргызстан Компартиясынын 60 жылдыгына карата «Элдик чеберлердин көркөм буюмдарынын республикалык II кароо-сынагы». Шырдагы үчүн райондук жана райаткомдун «Алтын колдуу чебер» деген диплому, ЭЧЖРКнүн II даражадагы диплому; 1989 ж. Кыргызстан Эл чеберлер союзун уюштуруу курултайына карата «Элдик чеберлердин республикалык көргөзмөсү». Кийиз, чий буюмдары үчүн ЭЧЖРКнүн III даражадагы диплому, медалы.

 Колдонулган адабияттар 
Акматалиев A. Кыргыздын уз-усталары: Антология/Башкы ред. А. Карыпкулов; сүрөтчүлөрү Д. Чочунбаева, Г. В. Половникова. — Б.: КЭнин Башкы редакциясы, 1997, — 240 б.
ISBN 5-89750-080-0
Категория:Инсандар
Асанбай уулу Жумаш

Асанбай уулу Жумаш Уста. 1917-ж. Ак-Суу районунун Ичке-жергез айылында төрөлгөн.
 
35 жыл колхоз устаканасында узанган. Анын чеберчиликке ышкылануусуна атактуу зергер Кебектин таасири аябай зор болгон. 1932-ж. 15 жашында Ичке-Жергезде айыл чарба артелинин устаканасын уюштурган. Ал кумүш буюмдарын жасап, ага «айчык» түшүрөт. Көгуш айнек сымал минавы (күмүшкө төгүүчү сыянын бир түрү) былчыратып, аябай күлбото кылып билерикке түшкөн оюм чийимге салат. Аны отко койсо эрийт да, оюм бети кашкая түшөт. Ал кургаганда курук кийиз менен жышыйт. Зергер кепшер жасоону Кебектен үйрөнөт. Кепшер үчүн болжол менен күмүштөн эки эсе, ыроодон (цинк) бир эсе кошуп аралаштырып уютат. Уста кепшерин колдонууда кетип майдалап же өгөөлөп алат. Ага ак данакерди кошуп тапка кармап, аны менен тең бөлүнгөн темирлерди ширетет. Ат жабдыктарын да кармайт. Ал кайык кайышка үндөштүрө «беш кашка өрүмүн» берет. Жабдыктын бүтүндөй шөкөттөрүн сары жезден тандап, өзүнүн калыбына куят. Элдик куймалардан анча айырмаланбайт. Устанын куйма үзөңгүсү үч бөлүктөн турат. Моюнун жана эки жаагын (билегин) кепшер аркылуу ширетет. Азыр Ак Суу районунун Боз Учук айылында жашайт. Катышкан көргөзмөлөрү, кароо-сынактары жана алган сыйлыктары. 1984-ж. Кыргыз ССРинин жана Кыргызстан Компартиясынын 60 жылдыгына карата «Элдик чеберлердин көркөм буюмдарынын республикалык II кароо-сынагы». Ат жабдыктары үчүн Обкомдун жана Облаткомдун диплому. Кыргызстан КП БКнын жана Кыргыз ССР Министрлер Советинин грамотасы.

 Колдонулган адабияттар 
Акматалиев A. Кыргыздын уз-усталары: Антология/Башкы ред. А. Карыпкулов; сүрөтчүлөрү Д. Чочунбаева, Г. В. Половникова. — Б.: КЭнин Башкы редакциясы, 1997, — 240 б.
ISBN 5-89750-080-0
Категория:Инсандар
Асаналиев Алмаз

Асаналиев Алмаз Жыгаччы. 1947-ж. Сокулук районундагы Шалта айылында төрөлгөн.
 
Күрөңкеев атындагы музыкалык окуу жайын бүтүп Тоң районундагы Кажы-Сай шаарчасындагы музыкалык мектепте комуздан сабак берет. Алмаз өрүктөн комуз чабат. Бүрү түшүп, саргая баштаган өрүктү кыят да эки башын боёп, жел киргизбей, кабыгын аарчыбай көлөкөгө коёт. Бир жарым-эки жылда өрүк талаптагыдай кургайт. Анан ыңгайына карай тилип, комуз түспөлүн берет. Мында абалы арткы чарасына, анан кырбуусуна, андан соң моюнуна, капкагына назар таштайт. Капкакка ал Жети-Өгүздүн карагайын тандайт. Чеберде комуздун бөлүктөрүнө ылайыкташкан калыптары бар. Ага коюп жыгачты сууга чыласа эки кырбуусу ийилип даяр болот. Шашылыш жасалса мешке коёт же кайнатып күнгө коюп какшытат. Бөлүктөр кыстыргыч аркылуу бири бирине аштала кыналат. Алмаз комуз кылы үчүн жилканы пайдаланат. Комуз уста жана комузчунун Серкебаев Акылбек, Абиева Күлмира, Жанкорозова Нурия, Орозалиев Рыскул, Махмуткеева Анара өңдүү ишенимдүү шакирттери бар.

 Колдонулган адабияттар 
Акматалиев A. Кыргыздын уз-усталары: Антология/Башкы ред. А. Карыпкулов; сүрөтчүлөрү Д. Чочунбаева, Г. В. Половникова. — Б.: КЭнин Башкы редакциясы, 1997, — 240 б. ISBN 5-89750-080-0

Категория:Инсандар:Кыргызстан
Арстанбекова Мистекан

Арстанбекова Мистекан Өрмөкчү, чырмакчы, оймочу, саймачы. 1940-ж. Кара-Кулжа районундагы Кызыл-Жар айылында төрөлгөн.
 
Жети жылдык мектепти бүткөн. Совхоздо иштеген. 15 баланы тарбиялаган баатыр эне. Алайкуу өрөөнүнө белгилүү уз. Узчулукту тестиер чагынан колго алат. Өмүрдөшү Жекенбай уулу Ракман узанган ак өргөөнүн ички-сырткы жасалгаларына узданат. Ага чыгдан чий, канат чий, эшик чий, тегирич, жабык баш, кылдырооч, терме боо-чуулары, кереге таңуу, төтөгө өңдүүлөр кирет да, тор чачык, чырмак терме кажыры, беш кеште, чаян түйүш өңдүүлөрдөн оюм-көчөттөрдү үндөштүрүп, түс айкалыштыран бири-бири менен жулталыштыруучу Мистеканга энеси Ажек зор таасир берген. Уздун таарында, букары термесинде Алайкуулуктардын салттуу үлгүлөрүн дал өзүндөй хайталоо аркылуу өзүнчө колорит (жагымдуу өң) таба билүү касиети мыкты өөрчүйт. Анда ал эки «чычкан изинин» ортосунан «кайкалак көчөтүн» чыгарып, кызыл, көк түстү сары күрөң менен жагызып, көркөм көчөттүн төрт бешөөн шарттуу кайталайт. Тегиричиндеги, ат жабуусундагы, шалчаларындагы өңдөр алачакмактанбай, бир өңдү анча өйдө бурбай, ортодон пайда болгон боёктор бири бирине ширелип, кызгылт көгүш түстөр буюмдун жалпы талабын бийлеп турат. Уздун Куштарбүбү, Бурул деген үйрөнчүктөрү бар. Катышкан көргөзмөлөрү, кароо-сынактары жана алган сыйлыктары 1984-ж. Кыргыз ССРинин 60 жылдыгына карата «Элдик чеберлердин көркөм буюмдарынын республикалык II кароо-сынагы». Өмүрдөшү Жекенбаев Ракман экөөнө ЭЧЖРКнүн I даражадагы диплому; 1991 ж. Курманжан датканын 180 жылдыгына карата «Боз үй тигүүчүлөрдүн кароо-сынагы». Боз үйдүн жасалгалары үчүн II сыйлык («Урал» мотоцикли).

 Колдонулган адабияттар 
Акматалиев A. Кыргыздын уз-усталары: Антология/Башкы ред. А. Карыпкулов; сүрөтчүлөрү Д. Чочунбаева, Г. В. Половникова. — Б.: КЭнин Башкы редакциясы, 1997, — 240 б.
ISBN 5-89750-080-0
Категория:Инсандар
Арпачы кызы Сакиш

Арпачы кызы Сакиш (1917-1992) Шырдакчы, куракчы, элдик кийимдердин чебери. 1918-ж. Нарын (мурун Куланак) районундагы Учкун айылында төрөлгөн.
 
Эки-Нарында айыл чарба активи болгон. Узчулугу Улуу Ата Мекендик согуштан кийин жанданган. Ал кийиз, таар, курак, тери буюмдарын (бүйүрмө ичик, чолок тон, чолок ичик) кармайт. Кездеме өөнүнөн «каркыра курак», «мүйүз курак», «жылдыз курак» курап, өзүнчө буюм (туш кийиз, туштук, телевизор жапкыч) жаратат. Курак буюмдарына уз көбүнчө кызыл, кара, ак түстөрдү бири-бири менен айкалыштырат. Кызыл-кара өөңдөн курактын табакчалары (үй) жасалса, алардын өңүн ачуу үчүн актан «көз» чыгарат. Айрым учурда ак-кара курак көчөтү болуп түшөт. Мында аларды бири биринен айырмалоодо кызыл түс «көз» болот. Ал курактын жүрүп турган канындай туюлат да, берки өңдөрдү өзүнө оодарып алат. Чебер курактын көчөт бөлүктөрүн үч бурч (тумарча) кылып алат. Аны кол машинасы аркылуу бири бирине бириктирип, кездеме менен ичтейт. Уз курак буюмдарын эндүү жасап, кадимки сайма туш кийиздин түспөлүн сактайт. Айылдаштары аны «куракчы Сакиш» дешет. Уздун чеберчилиги кийиз буюмдарынан айрыкча баамдалат. Ал жүздөгөн шырдактарды бир колдон чыгарган. Уз мурун «Салбай оюм», «кыял оюм», «жарым кыял оюм», «табак «моюндардын» негизинде шырдак жасап келсе, кайкн анын көркөм дүйнөсүнүн чеги арылап, элдик оюмдарды негиз тутуп, алардын негизинде өзүнчө өзгөрмөлүү шырдак жаратууга өтөт. Мында шырдакка адаттагыдай төрт табакча (такта) алат. Ар биринин төрт «куш соомунун» куйругуна (аягына) «карга тырмак оюмун» берсе, ал табакчасынын ичинен төрт «ача оюму» жаралат. Сакиш уздун бул көркөм оюмдардын ичине түшүргөн шырыгы кербендин жалгыз аяк жолун элестетет. Чебер кызыл көктү борбордук оюму, жээк оюму үчүн, аккараны «аламыч» үчүн пайдаланып мурунку уздардын жөрөлгөсүн сактаса, азыр шартка ылайык кызыл-жашыл, сары-кара өңдөрдү деле бири-бири менен беттештире берет. Чебердин үчүнчү уздугу - кийим-кечектин жердиктерин колдон жаратып, аларды бычып тигет. Тери ашатуу, өңдөө сыяктуу эски ыкмалары да бар. Мында уз айранды, тузду, борду кеңири пайдаланат. Эмгеги баттамада. Катышкан көргөзмөлөрү, кароо-сынактары жана алган сыйлыктары 1978-ж. Фрунзе шаарынын 100 жылдыгына карата «Элдик чеберлердин республикалык кароо-сынагы». Курак буюмдары үчүн Кыргыз ССР Жергиликтүү өнөр жай министрлигинин Ардак грамотасы.

 Колдонулган адабияттар 
Акматалиев A. Кыргыздын уз-усталары: Антология/Башкы ред. А. Карыпкулов; сүрөтчүлөрү Д. Чочунбаева, Г. В. Половникова. — Б.: КЭнин Башкы редакциясы, 1997, — 240 б.
ISBN 5-89750-080-0
Категория:Инсандар