Zhantas/Cleaned-Kyrgyz_Wikipedia huggingface dataset:
Базистик тобокел

Базистик тобокел – шашылыш бүтүмдөрдө накталай жана болочок (фьючерс) баалардын ортосундагы ишенимсиз жагдай.
 Колдонулган адабияттар 
Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору,авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7 
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Базистик шарттар

Базистик шарттар (түпшарттар) – унаа каражатына карата (жеткирүү, ташуу акысын төлөө, тобокелчилик, жүктүн сакталышы) жүктүн ал-абалы боюнча аныкталуучу соода кылган тараптардын негизги укуктары менен милдеттери. «Инкотермс » Эл-аралык соода аталгысын түшүндүрүү боюнча атайын эрежелер топтому бар. Ал мындай аталгыларды ар кайсы өлкөдө ар кандай мааниде түшүндүрүүдөн улам келип чыгуучу түшүнбөстүктөрдөн алдын алууну көздөйт. «Инкотермс» 1936-жылы жарыяланып, ташып-жеткирүү каражаттарынын өзгөргөндүгүнө байланыштуу 1990-жылы кайрадан каралган.
 Колдонулган адабияттар 
Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору,авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7 
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Байкабаздыктан жасалган кылмыш

Байкабаздыктан жасалган кылмыш – КР кылмыш-жаза мыйзамдары боюнча жеңил ойлуулук же байкабаздык менен жасалган жосун. Эгерде адам өз аракетинин (аракетсиздигинин) коомдук коркунучтуу кесепеттерин баамдай алса, бирок жетиштүү негиздер болбосо деле өзүнө өзү ишенип, аларды болтурбайм деп ойлосо, кылмыш жеңил ойлуулук менен жасалган кылмыш катары таанылат. Эгерде адам өз аракетинин (аракетсиздигинин) коомдук коркунучтуу кесепеттерин баамдай албаса, бирок аларды баамдоого тийиш болсо жана баамдоосу мүмкүн болсо, кылмыш этиятсыздык менен жасалган кылмыш деп табылат.
 Колдонулган адабияттар 
Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору,авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7 
 
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Байкабастыктан өлүмгө кириптер кылуу

Байкабастыктан өлүмгө кириптер кылуу – КР кылмыш-жаза мыйзамдарында каралган адамдын жеке керт башына каршы жасалган кылмыш.
 Колдонулган адабияттар 
Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору,авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7 
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Байкоочу

Байкоочу – мыйзамда каралган тартипте добуш берүүнүн жүрүшүнө, добуштарды саноого, добуш берүүнүн жыйынтыгын аныктоого жана шайлоолордун натыйжасын белгилөөгө көзөмөлдүк кылуу үчүн талапкерлер, саясий партиялар, шайлоо жааттары, коомдук бирикмелер, шайлоочулар тарабынан дайындалган адам.
 Колдонулган адабияттар 
Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору,авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7 
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Байланыш объектиси

Байланыш объектиси – пайдалануудагы жабдуулар жайгашкан башка баардык жерлердеги байланыш (маалыматтарды берүүчү, теле-радио программаларды таратуучу, радио жыштыктардын спектрлери дагы) тарамдары, тутумдары, линиялары, курулуштары.
 Колдонулган адабияттар 
Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору,авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7 
 
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Байланыш сыры

Байланыш сыры – кат жазышуу, телефон сүйлөшүүлөрү, почта, телеграф жана башка байланыштар сыры. Байланыш сыры – адамдын конституциялык укуктарынын бири. Жөнөтүмдөр, телефон сүйлөшүүлөрү, телеграф жана дагы башка байланыштар, ошондой эле ошол жөнөтүмдөрдүн (байланыштардын) өзү жөнүндөгү маалыматтар жөнөтүүчү, даректелген жак же алардын мыйзамдуу өкүлдөрү тарабынан гана берилиши мүмкүн. Почта жөнөтүмдөрүн, документтик кат-кабарларды кармоого, кароого, ачууга, телефон сүйлөшүүлөрүн угууга, электрбайланыштары менен таанышууга, ошондой эле башка чектөөлөргө сот чечиминин негизинде гана жол берилет. Почта байланыштарынын баардык уюмдары байланыш сырынын сакталышын камсыз кылууга милдеттүү. Көрсөтүлгөн жобонун бузулушуна жол берген кызмат адамдары, башка адамдар, почта байланыш уюмунун кызматкерлери КР мыйзамдарында белгиленген тартипте жоопкерчиликке тартылат.
 Колдонулган адабияттар 
Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору,авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7 
 
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Байланыштын техникалык каналдарынан маалыматтарды алуу

Байланыштын техникалык каналдарынан маалыматтарды алуу – маалыматтардын атайын техникалык каражаттардын жардамы менен көзөмөлгө алуу аркылуу электр байланыш тармактарынан, компүтердик тармактардан, маалымат корлорунан, маалыматты чогултуу, иштеп чыгуу, топтоо, сактоо, издөө жана таркатуу иштерин жүргүзгөн телекоммуникациялык, маалыматтардан зарыл кабарлардын ыйгарым укуктуу укук сактоо органдары (атайын кызматтар) тарабынан алынышы.
 Колдонулган адабияттар 
Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору,авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
 
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Байтүп илимий изилдөөлөр

Байтүп илимий изилдөөлөр – адамдын, коомдун, табигый чөйрөнүн түзүлүшүнүн, иш-милдетинин, өнүгүүсүнүн негизги мыйзам ченемдүүлүктөрү тууралуу жаңы илимий маалыматтарды алууга багытталган тажырыйбалык же теориялык иштер.
 Колдонулган адабияттар 
Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору,авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7 
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Бакча жер участогу

Бакча жер участогу – мөмө, жемиш, жашылча, бакчачылык же дагы башка айыл-чарба өсүмдүктөрүн жана картошка өстүрүү, ошондой эле эс алуу үчүн жарандарга берилген же алар тарабынан сатылып алынган жер участогу.
 Колдонулган адабияттар 
Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору,авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7 
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Бала асыроо

Бала асыроо – үй-бүлө укук институттарынын бири, юридикалык акты, багуусуз калган балдарды жайгаштыруунун артыкчылык берилүүчү таризи.
 Колдонулган адабияттар 
Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору,авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7 

Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Теңдемден тышкаркы эсеп

Теңдемден тышкаркы эсеп — ошол ишканага менчик катары тийиштиги жок каражаттарды эсепке алууга багытталган бухгалтердик эсеп (мисалы: ижарага алынган негизги каражаттар; жооптуу сактоого алынган товардык-материалдык баалуулуктар; монтаждоо үчүн кабыл алынган жабдуулар; менчиктештирүү чектери ж. б.).

Эки ирет жазуу усулу менен чагылдырылуучу баланстык эсептен айырмаланып, баланстан тышкаркы эсеп бир гана жолу жазылат. Мисалы: негизги каражаттарды ижарага алууда жазуу ижарага алынган негизги каражаттардын дебетинде гана көрсөтүлөт, аларды ижара берүүчүгө кайтарууда – кредит эсеби боюнча гана жазылат.
 Булактар 
Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору,авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7 
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Категория:Бухгалтердик эсеп
Баланы алмаштыруу

Баланы алмаштыруу – үй-бүлөгө жана жашы жете электерге каршы жасалган кылмыш. Пайда көрүү же бөлөк жаман ой-максаттар менен жасалган алмаштыруу гана кылмыш-жаза жоопкерчилигине жатат. Кылмыш-жаза мыйзамы боюнча баланы алмаштыруу – бул, жаңы төрөлгөн наристени төрөт үйүндө же балдар үйүндө башкасы менен алмаштыруу, ошондой эле баланы энеси, башка туугандары же мыйзамдуу өкүлдөрү өз баласын таанууга жана алмаштырууну билүүгө мүмкүн болбогон жагдай. Бул баланы энеси биринчи жолу эмизгенге чейин, энеси каза болуп калган учурларда баланы атасына же башка мыйзамдуу өкүлүнө берген учурда ж. б. алмаштыруу болушу мүмкүн.

 Колдонулган адабияттар 
Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору,авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7 

Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Баланын укуктары

Баланын укуктары – балдарга тийиштүү адам укуктары; алардын өзүнчө бөлүнүшү баарыдан мурда бир жагынан – балдар жашы жетпегендердин баардык укуктарына жыйындысына ээ эместиги (баардык мамлекеттердин мыйзамдары боюнча) менен, ал эми экинчи жагынан – алардын курактарына, үй-бүлөдөгү абалдарына ж. б. д. у. с. менен байланышкан атайын өзгөчө укуктарга акылуу, же ээ болуулары керек экени менен шартталган. Эл-аралык жана улуттук деңгээлдерде Б. у. жөнүндө атайын актылар кабыл алынууда (1959-жылкы Баланын укуктары жөнүндө декларация, 1989-жылкы Баланын укуктары жөнүндө конвенция ж. б.)
 Колдонулган адабияттар 
Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору,авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7 
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Балык чарба көлмөлөрү

Балык чарба көлмөлөрү – чарбалык балык кармоо үчүн пайдаланылуучу же пайдаланууга мүмкүн болгон же чарба балыктарынын корун сактоо жана көбөйтүү маанисине ээ көлмөлөр, ошондой эле балык багуу үчүн атайылап курулган жасалма көлмөлөр.
 Колдонулган адабияттар 
Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору,авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7 

Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Балык чарбасы

Балык чарбасы – суулар менен көлмөлөрдүн балык корунун түр курамын жакшыртууга, ошондой эле менчигинин түрүнө карабастан товардык балыктарды, койо берилген тукумдук материалдарды өстүрүүгө, кармоого, коргоого, кайра иштетүү боюнча балык чарба субъекттеринин ишмердигин камсыз кылууга багытталган балык багуу, балыкчылык, балык корун калыбына келтирүү жана коргоо тутуму.
 Колдонулган адабияттар 
Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору,авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7 

Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Баңгизат

Баңгизат — борбордук нерв тутумуна өзгөчө таасир этүүчү (козутуучу, делөөрүтүүчү, эзүүчү, ээликтирүүчү) жана тийиштүү эл аралык конвенцияларда ошондой касиетке эгедер заттарга кошулган жана көзөмөлгө алууга жаткан баңги заттардын, психотроптук заттардын жана прекурсорлордун улуттук тизмесине киргизилген өсүмдүк же синтетикалык өнүмдөгү заттар, дары-дармектер, өсүмдүктөр.

Табигый баңгизаттарга: апийим, индия, түштүк Манжурия, түштүк Чүй кара куурайлары кирет. Синтетикалык баңги заттарга: курамында Б. к. бар медициналык дары-дармектер кирет.
 Булактар 
Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору,авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7 
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Банги каражаттарын жана психотроптук заттарды өндүрүү

Банги каражаттарын жана психотроптук заттарды өндүрүү – химиялык заттардан жана/же өсүмдүктөрдөн баңги каражаттарын же психотроптук заттарды сериялык алууга багытталган аракеттер.
 Колдонулган адабияттар 
Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору,авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7 

Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Категория:Укук
Баңги каражаттарын же психотроптук заттарды мыйзамсыз колдонуу

Баңги каражаттарын же психотроптук заттарды мыйзамсыз колдонуу – баңги каражаттарын же психотроптук заттарды дабагердин улуксаты жок колдонуу.
 Колдонулган адабияттар 
Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору,авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7 

Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Баңги каражаттарын, психотроптук заттарды жана прекурсорлорду мыйзамсыз жүгүртүү

Баңги каражаттарын, психотроптук заттарды жана прекурсорлорду мыйзамсыз жүгүртүү – баңги каражаттарын, психотроптук заттарды жана прекурсорлорду жүгүртүү чөйрөсүндө КР мыйзамдарын бузуу менен ишке ашырылган ишкердүүлүктүн түрү.
 Колдонулган адабияттар 
Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору,авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7 

Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Баңги каражаттарын, психотроптук заттарды кайра иштетүү

Баңги каражаттарын, психотроптук заттарды кайра иштетүү – натыйжада актала (башка аралашмалардан тазалана) турган, дары-дармектеги баңги каражаттары менен психотроптук заттардын топтолушу жогорулай турган, ошондой эле анын негизинде баңги каражаттары менен психотроптук зат болуп саналбаган заттар алына турган иш-аракет.
 Колдонулган адабияттар 
Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору,авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
 
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Баңги бизнес

Баңги бизнес – кылмыш иштеринин абдан коркунучтуу түрлөрүнүн бири, Эл аралык жана улуттук укук ченемдеринде тыюу салынган: баңги заттарын өндүрүү, сактоо, ташуу же сатуу жосундарынын жыйындысы.
 Колдонулган адабияттар 
Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору,авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7 
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Баңгизат каражаттарын жүгүртүү

Баңгизат каражаттарын жүгүртүү — мамлекеттик органдар тарабынан улуксат берилген менчиктин баардык түрүндөгү уюмдардын баңги, психотроптук жана прекурсорлорду иштеп чыгууга, өндүрүүгө, даярдоого, кайра иштетүүгө, сактоого, ташууга, жөнөтүүгө, чыгарууга, сатууга, бөлүштүрүүгө, сатып алууга, колдонууга, ташып кирүүгө жана ташып чыгууга байланыштуу иш-аракеттери.
 Булактар 
Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору,авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Категория:Укук
Сирень

Сирень (L. 1753) - өсүмдүк уруусу. көп жылдык дарак.

Дарылыкка гүлү, жалбырагы колдонулат. Май жана июнь айларында гүлдөйт. Гүлүнүн жана жалбырагынын курамында эфир майы, сирингин гликозиди, фарнезол сыяктуу керектүү заттар бар.

 Дарылык касиети 

 Жалбырагынын кайнатмасы суук тийгенде, сасык тумоодо колдонулат. Анткени адам кайнатманы ичкенде абдан тердеп, дене табы төмөндөйт.

Дарынын рецеби: 2 чай кашык кургатылып майдаланган жалбырагынын үстүнө 200 грамм кайнак суу куюлат. 1 саат жылуу жерге коюп демдеген соң пайдаланууга болот. Күнүгө 3-4 маал 50 граммдан жылытып ичүү кажет. Ушул эле кайнатма тери ооруларында да колдонулат (ичилет). Андыктан жалбырагын сактап койгон жакшы.

 Гүлүнүн тундурмасы.Кызыл жүгүрүктө, бөйрөк ооруларында, желди айдап чыгарууда колдонулат.
1 стакан кайнак сууга 1 аш кашык жалбырагын же гүлүн салып демдөө кажет. Анан бир күндө 3-4 жолу бир аш кашыктан кабыл ала берүүгө болот.

 Сирендин тобурчагынын кайнатмасы какачты кетиргендиктен, баш жууганда колдонсо болот.

 Колдонулган адабияттар 
 "Кыргызстан 2012" журналы.

Категория:Өсүмдүктөр‎
Категория:Дары өсүмдүктөр‎
Македония Еврокөрүнүү ыр сынагында

thumb|right|220px|Каролина Гочева Хельсинкиде өткөн Еврокөрүнүү 2007 ыр сынагында

 Македониянын көрсөтүүчүлөрү 
 Жыл Ырчы Ыр Котормосу Финал Упай Жарымфинал Упай 1998 Владо Яневски Не зори, зоро Таң атпа 19 16 2000 XXL Сто посто те љубам Сени жүз пайыз сүйөм 15 29 2002 Каролина Гочева Од нас зависи Бизден көз каранды 19 25 2004 Тоше Проески Life Жашоо 14 44 10 71 2005 Мартин Вучик Make My Day Менин күнүмдү жаса 17 52 9 97 2006 Елена Ристеска Нинанајна - 12 56 10 76 2007 Каролина Гочева Мојот свет Менин дүйнөм 14 73 9 97 2008 Тамара, Врчак жана Адриан Let Me Love You Сени сүйгөнү уруксат берчи - - 10 64 2009 Next Time Нешто што ќе остане Эмнедир калыш керек - - 10 45 2010 Гёко Танески Јас ја имам силата Менин күчүм бар - - 15 37 2011 Влатко Илиевски Русинка Орус кызы - - 16 36 2012 Калиопи Црно и бело Кара менен ак 13 71 9 53

thumb||right|220px|Tamara, Vrčak and Adrian Белграддагы Еврокөрүнүү 2008 ыр сынагында

 Шилтемелер 
 Eurovision official website
 OGAE Macedonia — Club of Eurosong fans 
 Македониянын атынан сынакка катышкан ырлардын сөздөрү
Спондилоартрит

thumb|250px|Спондилоартрит
Спондилоартрит — омурткалар арасындагы муундардын өнөкөт сезгенүүсү. Адатта бел, моюн омурткаларынын муундары жабыркайт. Анын кыймылдатпоочу жана деформациялоочу түрү бар.Бехтерев оорусу: себептери, сипмтомалары жана диагнозу
 Кыймылдатпоочу спондилоартрит 
Кыймылдатпоочу спондилоартритте омурткалар арасындагы диска жана омуртка денесинин өзгөрүшүнөн омуртка муундары кыймылсыз болуп калат. Көбүнчө 20— 40 жаштагы эркектерде кездешет. Оорунун пайда болуу себеби белгисиз. Адегенде оору башталганда омуртка муундары, анын тегерегиндеги тарамыш булчуңдары сезгенип, өзгөрөт. Оору бирде күчөп, бирде басаңдап көпкө созулат. Мында омурткалардын кыймылы улам начарлайт, көкүрөк, моюн омурткаларынын формасы өзгөрөт. Омуртка тутумундагы муундардан тышкары жамбаш, тизе, ийин муундары да жабыркайт.
 Деформациялоочу спондилоартрит 
Деформациялоочу спондилоартрит улгайган адамдарда байкалат. Мында моюн, бел, куймулчак омурткалары жабыркайт. Оорунун диагнозу рентгендик текшерүүдөн кийин коюлат. Ооруну дарылоону врач жүргүзөт. Массаж, айыктыруучу гимнастика, санаторий-курорттордо дарылануу, катуу ооруганда корсет жана башкалар сунуш кылынат. Деформациялоочу спондилоартритте жылуулук менен дарылоо, кээде түзөтүүчү операция жасалат. Деформация болуунун алдын алуу үчүн катуу, түз төшөккө жатуу, чойдуруу, гимнастика жана башкалар чоң мааниге ээ. 
 Колдонулган адабият 
 Кыргыз Совет Энциклопедиясынын Башкы редакциясы. «Ден - соолук» Медициналык энциклопедия. - Ф.:1991, ISBN 5-89750-008-8

Категория:Медицина
Категория:Ден соолук
Категория:Оорулар
Спорт оюндары

thumb|260px|Волейбол оюну
thumb|250px|Футбол оюну
thumb|250px|Бадминтон оюну
thumb|Топтуу хоккей оюну
Спорт оюндары (бадминтон, баскетбол, волейбол, футбол, кол тобу, хоккей жана башкалар) организмге ар тараптуу таасир тийгизет. 
 Таасири 
left|thumb|Волейбол оюну
Алар ар кандай кыймыл-аракеттерден (чуркоо, басуу, секирүү, ыргытуу, топ чабуу, топ тосуу жана башкалар ар багытта аткарылган кыймылдар) турат. Спорт оюндары күчтү, ыкчамдыкты, көз менен болжолдоону, чыдамкайлыкты, жолдоштукту жана башкалар өөрчүтөт, дем алуу, жүрөк-кан тамыр, булчуң жана нерв системаларынын ишин, зат алмашууну жакшыртат, таяныч-кыймыл аппаратын бекемдейт. Спорт оюндарынын ар бир түрү атайын иштелип чыккан эрежелер менен ойнолот. Командалык оюн оюнчуларды тартиптүүлүккө, коллектив менен иштөөгө, жолдошчулукка жана өз ара жардамдашууга тарбиялайт.
 Мааниси 
left|thumb|Баскетбол оюну
Спорт оюндары тарбиялык жана ден соолукту чыңдоодо чоң мааниге ээ. Спорт оюндары менен машыгуу ар кимдин даярдык деңгээлине, жашына, жыныстык өзгөчөлүгүнө ылайыкталат. Кыймыл-аракеттин татаалдыгына жана оордугуна жараша спорт оюндары шарттуу түрдө үч топко бөлүнөт. Биринчи топко кирген спорттун түрлөрү (бадминтон, волейбол, теннис) кыймыл-аракеттин салыштырмалуу жеңилдиги менен мүнөздөлүп, аны менен бардык кишилер (балдардан карыларга чейин), ошондой эле мурда спорт менен машыкпагандар да ойносо болот. Экинчи топтогу С. ошондой (баскетбол, кол тобу жана башкалар) салыштырмалуу татаал келип, ойноо темпи жогору болот. Ошондуктан, спорттун бул түрү менен негизинен жаштар машыгышат. Ал эми үчүнчү топтогу спорт оюндары (футбол, хоккей, мотобол) жогорку чебердикти, күчтү, ыкчамдыкты талап кылат. Ошондуктан бул оюндарга эркектер гана катышат.
Спорт оюндары — спорт менен машыгуунун массалык түрү. Ал мектепте жана мектептен тышкаркы физкультура кыймылында чоң мааниге ээ. 
 Колдонулган адабият 
Кыргыз Совет Энциклопедиясынын Башкы редакциясы. «Ден - соолук» Медициналык энциклопедия. - Ф.:1991, ISBN 5-89750-008-8

Категория:Спорт
Категория:Ден соолук
Спорттук медицина

thumb|250px|
Спорттук медицина — медицинанын дене тарбия менен спорттун организмге тийгизген таасирин изилдөөчү бөлүгү.
 Максаты 
Анын негизги максаты — дене тарбиялык көнүгүүлөрдүн адамдын ден соолугун чыңдоо, эмгекке жөндөмдүүлүктү жогорулатуу жана өмүрдү узартууда тийгизген таасирин изилдөө. Спорттук медицина системаларындагы морфологиялык, физиологиялык жана биохимиялык өзгөрүүлөрдү, ошондой эле физкультура менен спорттун гигиенасын, спорттон болуучу кырсыктарды изилдеп, анын алдын алуу, дарылоо ыкмаларын иштеп чыгат. Спорттук медицина спорт менен туура эмес машыгуудан болгон патологиялык өзгөрүүлөрдү да үйрөнүп, аны болтурбоо чараларын иштеп чыгат.
 Колдонулган адабият 
 Кыргыз Совет Энциклопедиясынын Башкы редакциясы. «Ден - соолук» Медициналык энциклопедия. - Ф.:1991, ISBN 5-89750-008-8

Медицина
Категория:Медицина
Стенокардия

thumb|250px|Стенокардия
Стенокардия — жүрөктүн ишемия оорусунун көп тараган түрү. 
 Стенокардия тууралуу 
Көкүрөктүн ортосу (төш сөөгүнүн асты же жүрөк туш) капысынан катуу ооруйт. Коронардык (таажы сымал) артерия аркылуу кандын жүрөккө келиши менен жүрөк булчуңунун канды керектешинин убактылуу шайкеш келбегендигинен, башкача айтканда коронардык кан айлануунун өтө жетишсиздигинен болот. Оору дайым капысынан башталып, сол колго, далыга, моюнга өтөт, коркуу сезими пайда болуп, ал кетет. Оору бир нече минутага созулат.
Оору денеге оордук келип, жүрөк булчуңуна кан жетпегенден: басканда же башка жумуш жасаганда, ошондой эле жылуудан суукка, шамалга чыкканда же капаланганда, башкача айтканда жүрөккө күч келгенде кармайт. Мындай учурда оорулуу тынч алса (мисалы, басып бараткан адам токтоого аргасыз болот) оору басылат. Кээде организмге оордук келбесе деле, ал тургай уктап жатканда да кармап, адам катуу оорудан ойгонуп кетет.
 Пайда болуу себептери 
Стенокардияда коронардык кан айлануунун бузулушуна негизинен жүрөк-кан тамырларынын атеросклероздук тарышы, чанда кан тамырлардын сезгенүүсү жана башкалар жабыркоосу себеп болот. Кан тамырларда анатомиялык өзгөрүү болбой эле, алардын тарышынан (мисалы, гипертония оорусунда же холециститте, карын менен он эки эли ичегинин жара оорусунда жана башкалар) да стенокардия кармашы мүмкүн. Ал рефлекстик стенокардия деп аталат. Жүрөктүн жана көкүрөктүн сол ыптасынын оорусу көп учурда стенокардияга байланышпай, невроздун, остеохондроздун, миокардиттин жана башка оорунун белгиси болушу мүмкүн.
 Биринчи жардам 
Стенокардия кармаганда оорулуу тынч жатып, дароо нитроглицерин же валидолду колдонуу жакшы жардам берет. Кээде жүрөктүн тушуна горчичник коюу ооруну басаңдатат. Дарыдан кийин — 5 минутада оору басылбаса, нитроглицеринди дагы ичүү керек, ага да болбосо токтоосуз врач чакыруу зарыл. Оорулуу дайыма нитроглицерин менен валидолду жанына ала жүрүүгө тийиш.
 Алдын алуу 
Стенокардияга чалдыкпоо үчүн эмгектенүү, эс алуу жана тамактануунун ыңгайлуу тартибин сактоо, оор кара жумуш иштебөө, тамакты (айрыкча түнкүсүн) көп ичпөө, тамеки тартпоо зарыл; жөө сейилдөө, 8 саат уктоо, денени чыңдоочу гимнастика пайдалуу. Отпусканы организм көнгөн шартта өткөрүү оң (Жүрөк-кан тамыр системасы). 
 Колдонулган адабият 
Кыргыз Совет Энциклопедиясынын Башкы редакциясы. «Ден - соолук» Медициналык энциклопедия. - Ф.:1991, ISBN 5-89750-008-8

Категория:Медицина
Категория:Ден соолук
Категория:Дарыгерлик
Категория:Оорулар