Zhantas/Cleaned-Kyrgyz_Wikipedia huggingface dataset:
Google Котормочу

Google Котормочу – Google компаниясына тиешелүү 90дон ашык тилде иштеген, дүйнөдөгү эң таанымал акысыз котормо веб-кызматы. Ал тексттин бөлүктөрүн же веб-баракчаларды автоматтык түрдө которот. Кызмат онлайн жана ошондой эле офлайн иштейт офлайн иштеш үчүн которуу пакеттерин көчүрүү керек. Google котормочу аркылуу которуп жана кандай угулат экенин укса болот

 Колдонуудагы тилдер 
Төмөндөгү тилдердин бардыгы бири-бирине которула алат. Тизме 12-декабрь 2014-жылдагы маалымат боюнча.

 аңглисче
 албанча
 арабча
 армянча
 африкаанс
 азербайжанча
 баскча
 беларусча
 бенгалча
 болгарча
 боснияча
 валлияча
 мажарча
 вьетнамча
 галисияча
 грекче
 грузинче
 гужарати
 датча
 жапончо
 зулусча
 иврит
 игбо
 идиш
 индонезияча
 ирландча
 исландча
 испанча
 итальянча
 йорубача
 казакча
 каталанча
 каннада
 корейче
 креолчо (Гаити)
 кыргызча 
 кытайча (байыркы, жөнөкөй)
 кхмерче
 лаосчо
 латынча
 латышча
 литвача
 македончо
 маори
 малагасиче
 малайча
 малаяламча
 мальтача
 маратхиче
 моңголчо
 мьянмача
 немисче
 непалча
 нидерландча
 норвегче
 орусча
 өзбекче
 фарсыча
 пенжабча
 полякча
 португалча
 румынча
 себуано
 сербче
 сесеточо
 словакча
 словенче
 сомаличе
 сингалча
 суахили
 сунда
 тажикче
 тайча
 тагалча(филиппинче)
 тамилче
 телугу
 түркчө
 украинче
 урду
 финче
 французча
 хаусача
 хмонгчо
 хорватча
 хинди
 чехче
 чичевача
 шведче
 эсперанто
 эстончо
 явача

 Тесттик 
 амхарча
 кантончо
 черокиче
 корсикача
 гаваи
 фризче
 руандача
 кыргызча
 орияча
 пуштуча
 шонача
 синдхиче
 татарча
 тибетче
 түркмөнчө
 уйгурча
 волофчо
 косача

 Адабият 

Категория:Машиналык котормо
Категория:Котормо сайттар
Категория:Google
УЕФА Чемпиондор лигасы

УЕФА чемпиондор лигасы  — европадагы эң көрүнүктүү футболдук клубдар арасындагы жарыштардан болуп эсептелинет. Жыл сайын өтүп туруучу бул футболдук жарыш, дүйнөдөгү европа аймагынан тыштагы футбол ышкыбоздорунун да көңүл чордонунда болот. Ошондуктан УЕФАга кирген футболдук клубдар үчүн, бул турнирде жеңишти камсыз кылуу өтө маанилүү.
Чалаказактар

Чала казактар — татар, сарт, уйгур менен казактардан пайда болгон тукуум-журатТулеген Байтукенов Паршивая овца не пожалеет и отца «Время», 27 мая 2010.

Бүгүнкү заманда — казак тилин билбей, казак маданиятын, салтын урматтабай жүргөн казактардын лакап аталышы. Бул сөз андан тышкары, атасы же энеси казак эместер үчүн колдонулатКанат Нуров: Шала-казахи — остов казахстанской нации Kapital.kz, 07.05.2014.

Андан тышкары, «чалаказактар» деп казактын мамбет уруунун бөлүгүнүн жана кыргыздардын сарыбагыш уруунун абла бөлүгүнүн аталыштары.

 Тиркемелер 

Категория:Казакстан тарыхы
Сузак айыл аймагы

Сузак айыл аймагы ― Кыргызстандын Жалал-Абад облусундагы Сузак районунун айыл аймагы

Сузак айыл аймагына төмөндөгү айылдар кирет:

 Сузак
 Достук
 Арал
 Благовешенка
 Жаңы-Дыйкан
 Камыш-Башы
 Кыр-Жол
 Садда

Категория:Жалал-Абад облусу‎
Категория:Сузак району
ФК калыбы

{| class="infobox vcard" cellspacing="5" style="font-size: 90%; text-align: left; width: 300px"
|-
| colspan="2" align=center style="background:#f9f9f9;color:#000000;font-size:1.3em"| 
|-
| colspan="2" style="text-align: center;"|
|-
|
|-

! Түптөлгөн
|
|-

|-

|-

|-

|-

|-

|-

|-

|-

|-

|-

|-

|-

|-

|-

!Соревнование
|
|-
!
|
|-
|class="toccolours" style="padding: 0; background: #ffffff; text-align: center;" colspan="2"|
{| style="width:100%; text-align:center;"
|
|

{{#if:|
}}
|}
|-

|-

|} Өлчөм 
{{ФК калыбы
 |аталышы = 
 |учурдагы сезон = 
 |сүрөтү = 
 |толук аталышы = 
 |кыска аталышы = 
 |түптөлгөн = 
 |таратылган = 
 |стадиону = 
 |орундук = 
 |ээси = 
 |президенти = 
 |машыктыруучусу = 
 |капитаны = 
 |рейтинги = 
 |бюджети = 
 |чемпионат = 
 |сезон = 
 |орун = 
 |сайты = 
 | 
}}
Bluetooth

320x82px|right|http://en.wikipedia.org/wiki/File:BluetoothLogo.svg
Bluetooth («Blеtand») – Дания элинин тилинен которгондо «көк тиштүү» деген түшүнүктү берет. Даниянын мындан бир канча кылым илгерки падышасы Харальд Блетанн (Harald Blеtann) Дания менен Норвегияны бир королдукка бирик­тирген. «Blе» Cкандинавия өлкө­лө­рүнүн азыркы тилинде «көк» деген маанини билдирет. Бирок ошол мезгилде «кара» деген маани бергендиги айтылат. Ошондон улам падыша «Harald Blacktooth» деген ысым алып жүрүш керек дегендер да болуп, туура мааниси Harald Bluetooth дегенге токтолушкан.
Блютуз термини телекоммуникацияда 1994-жылдан баштап колдонула баштаган. Ал азыркы күндө бири-биринен 100 метрден алыс эмес жайгашкан компьютер, телефон, принтер, фотоаппарат жана башка аппараттардан маалымат алмашуу үчүн колдонулат.

 Шилетмелер 
 Супер-Инфо

Категория:Телекоммуникация
SMS

thumb|SMS жиберүү

SMS («» кыскартылып айтылышы SMS, «» жөнөкөй айтылышы (Кат / Кабар) деп айтылат) 
Ооз менен айта албай жаткан сөздөрүбүздү Телефондон СМС аркылуу жиберип, «ох» деп алабыз. Бирок баарыбыз эле СМС деген түшүнүктү ким, качан, эмне себептен ойлоп тапканы тууралуу биле бербейбиз же кызыкпайбыз. СМСти чечмелей келгенде англис тилинен «Short Message Service», бизче «кыска кабар берүү кызматы» деген түшүнүктү берет. Аталган кызматты 1984-жылдан тарта иштеп чыгууну бир топ компаниянын инженерлери ойлой башташкан. Ал ой 1992-жылы декабрда жүзөгө ашып, «Vodafone» компаниясынын инженери Нейл Пэпуорс өзүнүн телефонунан кесиптешине алгачкы «Рождество майрамыӊ менен!» деген СМС жиберген. 
Бүгүнкү күндө бул кызмат кеӊири жайылып, 2014-жылга карата алынган статистика боюнча бир күндө дүйнө жүзүндө 200 000, жылына 7 триллион СМС жазылары аныкталган. Бул кызматты колдонууну мыкты өздөштүргөн америкалык Остин Виршке 149 символду 39 секундда жазган­га жетишип, 50 000 доллар өлчөмүндөгү сыйлыкты бөк­төрүп кетсе, 2011-жылы Юта штатында мектеп окуучусу бир убакта 667 адамга «жолдо жүргөндө этият болгула» деген кат жиберип рекорд койгон. Бул ийгилиги үчүн ал «Гиннесс рекорддор китебине» кирген. Ал эми 97 жаштагы америкалык жазуучу Герман Вук 2012-жылы 20 жылдан бери чогулган СМСтеринен «Конгрессмен» аттуу китеп чыгарган.

Категория:Телекоммуникация
Даңк орденинин толук ээлери

«Даңк» орденинин толук ээлери: 

 Аубакиров Маннаф Аубакирович
 Бадигин Михаил Петрович
 Байтурсунов Насыр
 Бейшеев Үсөн
 Бокарев Иван Васильевич
 Буханцев Кирилл Иванович
 Вертиков Алексей Георгиевич
 Глотов Николай Тимофеевич
 Гудименко Николай Иванович
 Давлетов Эргеш
 Дудко Фёдор Иванович
 Исманов Хусаин
 Кадыркулов Ыдырыс
 Карымшаков Абдыкасым
 Куров Василий Иванович
 Ольховский Владимир Сергеевич
 Осмонов Чынтемир
 Парпиев Абдурашид
 Сидлер Давид Мордкович
 Темляков Дмитрий Андреевич
 Фильчаков Михаил Иванович
 Шатманов Масалбек.

Категория: Инсандар
Kyrgyz Express Post

200px|thumbnail|right|Kyrgyz Express Post логотиби
ЖЧК "Kyrgyz Express Post" (KEP) - Кыргыз Республикасынын дайындалган экинчи почталык оператору.

 Жалпы маалымат 

2012-жылдын 16-мартынан баштап, KEP Кыргызстандын почта тармагында иштеп баштаган.2012-жылдын 7-декабрында Кыргызстан боюнча дайындалган экинчи почталык оператор статусун алды. Бул расмий статус 2013-жылдын 21-майында Бүткүл дүйнөлүк почталар биримдигинин Эл аралык бюросунун №83-буйругунда бекитилген, муну ВПСтин тиешелүү сайтынан көрө аласыздар.

Азыркы убакта KEP калкка жана юридикалык жактарга почталык ж.б. тейлөөнүн кеңири түрүн көрсөтөт. 2013-жылдын экинчи жарымында эле эл аралык каттарды жөнөтүүдө, каттардын жыйындысы 15000 кг болсо, 2014-жылдын биринчи эле жарым жылдыгында 16000 кг дан ашуун болгон.
 
Экинчи дайындалган оператор статусун алуу менен KEP төмөнкүдөй мүмкүнчүлүктөргө ээ болду: марка чыгаруу жана өзүнүн почталык жөнөтүүлөрүн франкировкалоо, ошондой эле, филателисттердин кызыкчылыгын канааттандыруу.

 Почталык тейлөөлөр 

 Юридикалык жактарды тейлөө 

1.1. Тейлөөнүн көп түрлөрү (эл аралык почта карточкаларын, каттарды, бандеролдорду, баасы көрсөтүлгөн жөнөтүүлөрдү, майда баштыкчаларды, "М" каптарын жөнөтүү).

1.2. Кошумча тейлөөлөр:

• Кардардын почталык жөнөтүүсүн анын чакыруусу боюнча кеңседен кабыл алуу;

• Почталык жөнөтүүлөрдү таңгактоо, комплектациалоо;

• Формулярларды толтуруу;

• Жөнөтүүлөрдөгү жарнамалык продукцияларды жер-жерлерге жеткирүү;

• Жөнөтүүлөрдү электрондук көзөмөлгө алып, жыйынтыгын электрондук почта же SMS аркылуу берүү.

• Жөнөтүүчүгө электрондук почта же SMS аркылуу корреспонденциянын жеткендиги тууралуу маалымат берүү.
 
 Жеке жактарды тейлөө 

2.1. Тейлөөнүн көп түрлөрү (эл аралык почта карточкаларын, каттарды, бандеролдорду ,баасы көрсөтүлгөн жөнөтүүлөрдү, майда баштыкчаларды, "М" каптарын жөнөтүү).

2.2. Кошумча тейлөөлөр:

• Кардардын почталык жөнөтүүсүн анын чакыруусу боюнча үйүндө кабыл алуу;

• Почталык жөнөтүүлөрдү таңгактоо;

• Почталык жөнөтүүгө даректик бланк даярдоо жана жөнөтүүнүн бетине даректи түшүрүү;

• Формулярларды толтуруу;

• Почталык жөнөтүүлөрдү аманат боюнча ишеним катын көрсөткөндөргө берүү;

• Каттарды жөнөткөн дарек боюнча паспортун көрсөткөн адамга берүү;

• Документтерди же алардын көчүрмөсүн соттук-көзөмөлдөө органдарынын токтому аркылуу берүү;

• Жөнөтүүлөрдү электрондук көзөмөлгө алып, жыйынтыгын электрондук почта же SMS аркылуу берүү;

• Жөнөтүүчүгө электрондук почта же SMS аркылуу корреспонденциянын жеткендиги тууралуу маалымат берүү.

 Филателия 

2014-жылдын 18-ноябрында Kyrgyz Express Post өзүнүн биринчи почта маркаларын колдонууга киргизди. Маркаларды чыгаруу Бүткүл Дүйнөлүк Почта Биримдигинин 140 жылдыгына арналды. Маркаларда Кыргыз почтасынын байланыш тарыхы, тагыраак айтканда, почталык жөнөтүүлөрдү жеткирүү, ташуу каражаттары чагылдырылган.

2014-жылдын 19-ноябрында KEP "Кыргызстандын Фаунасы" аттуу маркалар сериясын колдонууга киргизди. Маркаларда Кыргыз Республикасынын жаныбарлар дүйнөсүнүн мүнөздүү өкүлдөрү болгон ителгинин, топоздун, Орто-Азия тоо текесинин, ак илбирстин сүрөттөрү чагылдырылган.
Коңурат району

Коңурат району — Каракалпакстан Республикасындагы административдик бирдик (Өзбекстан). Административдик борбору — Коңурат шаары. Өзбекстандын эң батыш муниципалдык түзүлүшү. 

 Тарыхы 
Коңурат району 1927-жылы түзүлгөн. 1960-жылы 5-февралда жоюлган Шуманай районунун аймагынын бир бөлүгү Коңурат районуна кошулганВедомости Верховного Совета СССР. №10 (994), 1960 г.. 1963-жылы район жоюлуп, 1964-жылдын 22-февралында калыбына келтирилген.

Коңурат району Өзбекстандагы эң чоң экинчи даражадагы аймактык бирдик. Райондун аянты Өзбекстанда үчүнчү ири биринчи даражадагы аймактык бирдик болуп саналат, Бухара облусунан көбүрөөк.

 Географиясы 
Коңурат району батыштан Үстүрт платосу, чыгышынан Аму-Дарыя, түндүгүндө жоголуп бара жаткан Арал деңизинин эски жээги менен, түштүгүнөн Республиканын жана Хорезм облусунун чек арасы менен чектешет. Анын аймагы Каракалпакстандын дээрлик жарымын жана Өзбекстандын 12% аянтын түзөт.

 Экономикасы 
Үстүрт газхимиялык комплекси жана Коңурат сода заводу Коңурат районунда жайгашкан.

 Экологиясы 
Коңурат району бүт Каракалпакстан сыяктуу эле Арал апаатынан улам экологиялык кырсык зонасы болуп саналат.

 Админдык жактан бөлүңүшү 
 Шаар
 Коңурат
 Кичи шаарлар
 Акшолак
 Алтынкуль
 Елабад
 Жаслык
 Каракалпакстан
 Кубла-Устюрт
 Ауыллар
 Адебият
 им. Ажинияза
 Коңурат
 Кыпчак
 Нооруз
 Орнек
 Роошан
 Сууенли
 Үстүрт
 Хорезм

 Булаклар 

 Всемирный исторический проект 

Категория:Каракалпакстан
Шомоной району

Шоманай району
170px|
Шоманай району Каракалпакстандагы район. Борбору Шоманай. шаары 

 Географиясы 

 Калкы 
калкы 61,000 киши 2012 жылдын каттоо боюнча

 Админдык жактан бөлүңүшү 

 Шаар
 Шуманай
 Ауыллар
 Акжап
 Бегжап
 Бирлешик
 Дийханабад
 Кетенлер
 Мамый
 Сарманбайкол

 Тарыхы 

 Булаклар 

 Всемирный исторический проект 

Категория:Каракалпакстан
Кызыктар дуйносу

2005-жылдын июль айында Жалал-Абат обулусунун Алабука райанунун тургуну Турсунбай Абдуллаевдин ую эки баштуу торпок тууган. Ветеринария департаментинин билдируусу боюнча Алабукада ушуну менен 2-жолу 2 баштуу торпок туулган.
 Диний коз карашта мындай нерселерге тан калуу болбойт анткени булар жалгыз Аллахтын кереметтери. Кудайга ишенгендер ансыз деле буларды Аллах кана жасаарын билишет
Ксилема

thumb|Ксилема.
Ксилема — өсүмдүктөрдүн негизги өткөргүч ткандарынын бири болуп саналат.

 Түзүлүшү 

Ксилема жылчыктары сакталган жыгачтанган клеткалардан - трахеидалардан жана түктөр менен паренхима клеткаларынын биригүүсүнүн негизинде пайда болушат. Өсүмдүктөрдүн кээ бир түрлөрүндө ксилема жакшы өөрчүгөн эмес, ал эми ксилема ткандары жакшы өөрчүгөн өсүмдүктөр болуп - жабык уруктуулар саналышат. Ксилема клеткалары өткөргүч боочолого биригишет да, өсүмдүктү туурасынан кесип караганда шакекче свмал көрүнүшөт.

Негизги кызматы болуп - тамырдан сууну жана эриген туздарды өсүмдүктөрдүн жер үстүнкү бөлүгүнө чыгарып берет, башкача айтканда жогорку агым болуп саналат.

 Адабияттар 
 Токой чарбачылыгы боюнча терминдердин орусча-кыргызча сөздүгү
 Өсүмдүктөрдүн анатомиясы жана морфологиясы - Ахматов К.А., Камчыбеков Н.

 Ссылки 
 Өсүмдүктөр ксилемасы  — medbiol.ru
 Ийне жалбырактуулардын ксилемасынын туурасынан кесилиши — Виктор В., Сайт «Молекулярдуу Биология».

Категория:Ботаника
Дубашев, Насиретдин

Туболук бала бойднн калган каармандар болот. Алардын бири - Насиретдин Дубашев агай. Ооба, кыргыз кереметин жараткан тасмаларда дале бала бойдон эмеспи.
Насиретдин Дубашев "Бакайдын жайытында" Калыктын, "Жамийлада" Сейиттин образын ачып берди. Эл журогундо калды. Азыр андагы элестерди, бактылуу коз ирмемдерди толкундануу менен эстейт.
Ал кезде Насиретдин Дубашев 12 - 13 жашар оюнга тойбогон тестиер курагы экен. Ата - энеси малчы болгондуктан кинодогудай жайлоого кочушчу экен бирок тасмадагыдай вертолет менен эмес, ат менен эле жайлоого жетип барчу экен. 

"Бакайдын жайытында" Муратбек Рыскулов, Советбек Жумадылов, ондуу доо - шаалар менен тартылган. Кинодо бала атасын укурук менен чапкан жери бар. Атасы апасын уруп жатканда апасына болушуп, укпай койгонунан укурук менен чабат. Ошондо Муратбек атаны чабалбай Алиман апа чапкан.

Кийин эки жылдык аскердик милдетин отоп келип, Дооронбек Садырбеков менен бирге телефильмде иштешип калат. Андан ары окуусун уланта албай, биротоло кинодон кеткен экен. > дейт
Алгачкы кыргыз милициясы

thumb|right|110px|Балтыходжа Султанов-Кыргызстан милициясынын алгачкы уюштуруучусу
Кыргызстандагы жумушчу - дыйкан милициясынын алгачкы уюштуруучулары: бир туугандар Балтакожо жана Насрулло Султановдор (ал Өзбекстандын Ички иштер министринин орун басары, милициянын генерал-майору Султанов, Мухтар Насруллаевичтын атасы болгон), Газыбай Казыбаев, Абдылда Исабаев, Николай Нерабоченко, Атажан Сулайманов, Николай Парфентьев, Санжар КасымбековСанжар Касымбеков Ош шаары С.Касымбеков көчөсү, Машариф Масабиров, Т. МашраповОш округу милицииясынын 2-башчысы Т. Машрапов 1925 жыл, Эргеш Алиев, Петр Гайлис ж. б.

Кара - Кыргыз АОсунда 1924-ж. октябрда Облмилициянын башкармасы иштей баштаган. Анын 1 - начальниги - А.П. Арумов.
Кыргыз АССРинин 1-ички иштер эл комиссары - Искандер Жанузакович Жоломанов.
Ош уезди милициясынын алгачкы уюштуруучусу жана 1 башчысы Балтыходжа Султанов болгон.
1925-ж. Кыргыз АОсунун Ички иштер эл комиссариатынын тармагында 1 - жолу окуу пункту ачылып, коп узабай ал 11 айлык мектепке айланган. Анын 1 - начальниги А. Мамин, окутуучулары А. Алтымышбаев, А. Хасанов, Г. Радвогин.
1-милиционер аял - Каржаева Сабира.
Кыргыз аялдарынан милициянын полковниги наамын 1-алган Токтосунова Зарылкан.
 Тиркемелер 

 Интернеттеги шилтемелер 
Категория: Кыргызстан
Категория: Ош облусу
Категория: Ош шаары
Категория: Кыргыз таануу
Категория: Милиция
Категория: Тарых
Макатаев Мукагали

Мукагали Макатаев (9-февраль 1931-жыл — 27-март 1976-жыл) — советтик Казакстандын атактуу акыны, жазуучусу жана котормочусу.

Мукагали Макатаев 1931-жылдын 9-февралында Алматы облусунда Нарынкол районунун (бүгүнкү Райымбек району) Карасаз айылында туулган. 1948—1949-жылдары Казак мамлекеттик университетинде окуган. 1952—1969-жылдары Казак Радиосунда диктор, орто мектепте орус тили мугалими, «Советтик чек ара» гезитинде жооптуу катчы, «Социалисттик Казакстан» жана «Маданият жана турмуш» гезиттеринин, «Жылдыз» журналынын кызматчысы болуп иштеген.

Мукагали Макатаевдин чыгармалары 1948-жылы басып чыгарыла баштаган. Ал «Аппасионата» (1962) поэмасынын аркасында атактуу болгон. Акындын көп чыгармалары казак адабиятынын алтын фондуна кирет. Мукагали Макатаев казак тилине Уильям Шекспирдин сонеттерин (1970), Уолт Уитмендин ырларын (1969), Данте Алигьеридин «Кудаий комедиясын» (1971) жана башка чыгармаларды которгон. 1970-жылы Казакстан жазуучулар союзунун мүчөсү болгон. 1973-1974-жылдары Москвадагы өнөр жана адабият Институтунда окуган.

Мукагали Макатаев 1976-жылдын 27-мартында Алматы калаасында 45 жашында каза болду. Ал каза болгондон кийин 1999-жылы анын «Аманат» ыр жыйнагы үчүн Казакстан өкмөтүнөн Мамлекеттик сыйлык берилгенМакатаев Мукагали // «Казахстан». Национальная энциклопедия. — Алматы: «Қазақ энциклопедиясы», 2005. — 3 Т. — ISBN 9965-9746-4-0..

 Эскертүүлөр 

Категория:Казак жазуучулары
Категория:ССРС жазуучулары

Категория:Акындар
Ак-Учук, айыл (Кочкор району)

Ак-Учук айылы - Кыргызстандын Нарын облусуна караштуу Кочкор районунун түштүк-батышында жайгашкан кыштак.

 Кыскача тарыхы 
Ак-Учук айылы 20-кылымдын 20-30-жылдарында отурукташкандар тарабынан негизделген.

Мурда "Чолпон" совхозунун үчүнчү фермасы болгон.

1992-жылы совхоз жоюлуп, айыл өз алдынча болуп, "Чолпон" айыл аймагына караштуу Ак-Учук айылы болуп калды.

Кыштакта болжол менен 300 түтүн калк жашайт.

Айылда Асыранбек Мааткеримов атындагы орто мектеп бар. Анда 400гэ жакын окуучу таалим алат.

Айылда мурда клуб, ФАБ (фелдшер-акушердик түйүн), мончо, кырман болгон.

Пост-советтик доордо жума мечит курулган.

 Чокулары 
Ак-Учуктун жанындагы эң бийик чоку - Баба-Ата чокусу. Ал деңиз деңгээлинен 4200 м бийик.

Ага дээрлик теңтайлаш чокулар - Жар-Корумду, Корумду, Мазар-Зоо, ж.б. чокулар. 

Башка да дөңсөөлөр бар.

 Айылдын жайлоолору 
Ак-Учук айылынын тургундары Кочкор өрөөнүндөгү Туздун төрү, Корумду, Баба-Ата, Май-Төр, Кыз-Арт, Чаар-Арча жайлоолоруна, андан тышкары Нарын облусунун төрт районуна караган Соң-Көлдүн түндүк-чыгыш өңүрүндөгү Жаман-Эчки, Ак-Таш ж.б. жайлоолорго мал чыгарат.

Кыштоолору: Узун-Булак, Ак-Чий, Тешик-Таш, ж.б. 

 Суу, өзөндөрү 
Ак-Учуктун аймагында Чалай өзөнүнөн аккан суу Тик-Булак, Узун-Булак, Тешиктин Ою, Баба-Ата сууларын өзүнө кошуп, андан ары Чалай суусу Сөөктүн сайына келип, Сөөк суусуна кошулат.

Сөөк суусу Чүй дарыясынын башатына келип кошулат.

Корумдунун чоң суусу Ара-Көл суу сактагычы аркылуу өтүп, андан ары Төлөк суусуна куюлат. Төлөк суусу да Чүй суусуна кошулат.

 Айылдан чыккан белгилүү инсандар 
Ак-Учук айылынан мамлекеттик кызматкерлерден Ороз Жаманбалин (1930-40-жж.), Бейшеке Кебекбаев, Мелис Иманалиев, ж.б. саясатчылар, жетекчилер чыккан.

Окумуштуулардан экономика илимдеринин кандидаты, профессор Бакас Осмонов, саясат таануу жана тарых илимдеринин доктору, профессор Аалыбек Акунов, экономика илимдеринин доктоору, профессор Төлөн Камчыбеков, бир катар илимдердин кандидаттары (Мырзабек Буржуев, Болот Акматов, ж.б.), Ак-Учук айылында туулуп-өскөн.

Айылдан чыккан Кыргыз ССРине эмгек сиңирген мугалим, маркум Асыранбек Мааткеримов баштапкы класстардын мугалими болгон.

 Интернеттеги шилтемелер 
 www.turmush.kg/news:91012 
 

 
Категория:Кочкор айыл аймагы
Категория:Айылдар
Алмазбек Мирзалиев

Алмазбек Мирзалиев Проффесионалдуу Кыргыз футболчу.

Дордойдын жана Кыргызстан улуттук футбол курамасынын чабуулчусу.
 Карьерасы 
 Шимтемелер
Дабдыраң

Дабдыраң – организмде жалпы зат алмашуу бузулуп, жүрөк жана дене булчуңдарынын өзгөрүүсү менен мүнөздөлүүчү ылаң. Аны менен малдын бардык түрү жана бакма канаттуулар ылаңдайт. Кыргызстандын шартында 3–4 айга чейинки козулар ылаңдап, бир кыйла зыянга учуратат. Ылаңдын негизги себеби – малды бир түрлүү жана сапатсыз, Е витамини жана организмдин тиричилигине эң керек селенит микроэлементи жок тоют менен тоюттандыруу. Ылаң өзгөчө 10–20 күндүк козуларда өтө оор өтөт. Эгерде жүрөгү дартка чалдыкса, демигет, көзүнүн былжыр кабыкчалары саргарат, дем алуусу жана жүрөк кагышы тездейт. Булчуң эти жабыркаган козулар араң жатып-турат, бутун араң шилтеп, дабдыраңдайт. Убакыт өткөн сайын мойну, буту кайра-кайра карышат, жарым-жартылай шалга айланат. Дене булчуңдары катуу жана шишигендей сезилет. Муундары шишийт. Ылаңдын клиникалык белгилери билине баштаганда эле отордогу бардык козуларга селенит натрий эритмесин тери алдына же булчуңуна куят. Селенит натрий өтө уу зат болгондуктан, анын эритмесин даярдоо жана эмдөө өтө кылдат жүргүзүлөт. Селенитти куйгандан кийин малдын ууланганы сезилсе, жем же суу менен 1,5 мг/кг эсебинде атаксил 3–5 күн берилиш керек. Ылаңды алдын алуу максатында тоют сапаттуу даярдалып, малды витаминдүү, минералдык заттары жетиштүү тоют менен камсыз кылуу керек. Ошондой эле, туутка 3–4 жума калганда, бардык койго селенит эритмесин куюу сунуш кылынат.

 Колдонулган адабияттар 
 Кыргызстан: энциклопедия

Категория: Ветеринария
Регулярдык туюнтма

Теориялык компьютер илиминде жана формалдуу тил теориясында регулярдык туюнтма (regular expression, regex же regexp) же кээде рационалдуу туюнтма деп издөө максатында мис., "тап жана алмаштыр" сияктуу тапшырмаларда, калыптарды түзүш үчүн пайдаланылган белгилердин удалаштыгын айтышат. Эң алгач болуп бул түшүнүктү 1950-ж. америкалык математикчи Стефен Клиин (Stephen Kleen) колдонсо, формалдуу түрдө регулярдуу тилдин аныктамасын берип, кеңири болуп бул түшүнүк Unix текст иштетүү колдонмолордун(ed, an editor, grep-филтр)чыгышы менен пайдалана баштайт.
Давао

thumb|Давао.

Давао – Филиппиндеги шаар. Минданаоандагы негизги порт. Давао колтугунда жайгашкан. Аты окшош провинциянын административдик борбору. Калкы 961 миң (1994). Эл аралык аэропорту бар. Абака (текстиль бананынан алынган була) даярдалып, сыртка чыгарылат. Жыгаччылык, тамак-аш өнөр жай ишканалары иштейт.

 Колдонулган адабияттар 
 Кыргызстан: энциклопедия

Категория:Шаарлар
Категория:Филиппин
Давенеоз

Давенеоз (Davaineioses) – тоок, күрп, цесарка жана жапайы куштардын ичегисин дартка чалдыктыруучу гельминтоз ылаңы. Бардык жерде таралган, көбүнчө тоокту ылаңдатып, экономикалык чоң зыянга учуратат. Тоок ылаңдаткычынын (Davainea proglottina) уз. 0,5–1,5 мм, 2–5 муунактан турат. Жетилген муунагына кабыкчасы жок жумурткалар толгон. Аралык ээси кургакта жашоочу моллюскалар, алардын денесинде жумурткалар цистицеркоиддерге айланат. Алар менен тооктун денесине кирип, 12–16 күндө жыныстык жактан жетилет. Көбүнчө балапандар ылаңдайт. Ылаң жазында башталып, жайында көбөйөт, себеби күн ысыган сайын, моллюскалардын да активдүүлүгү күчөйт. Клиникалык белгилери мүнөздүү эмес. Дартка чалдыккан балапандар жем жебейт, суусайт, үлдүрөйт, кээде таажысы жана желбирөөчтөрү саргаят; өлүмгө чалдыгат. Жемге кошуп камаланы (1 кг салмагына 1–2 г), ареколинди (0,003 г/кг), филиксанды (0,5 г/кг), мышьяк калий кычкылын, биотенолду (0,2 г/кг) төрт күн бою эки ирет берет. Гельминтсиздөө учурунда бакма куштарды эки күн сыртка чыгарбайт, заңын чогултуп өрттөйт.

 Колдонулган адабияттар 
 Кыргызстан: энциклопедия

Категория:Зоология‎
Давид куруучу

thumb|200px

Давид куруучу, Давид IV Георгиевич (1073-ж. ченде – 1125) – Багратиони династиясынан чыккан грузин падышасы. Грузин княздыктарын бир мамлекетке баш коштурууга көмөктөшкөн ири мамлекеттик ишмер. 1097-ж. селжуктарга салык төлөөнү токтотуп, Грузиянын көз каранды эместигин калыбына келтирген, ага Кахети, Эрити (1104) жана башка жерлерди кошуп алган. 1122-ж. Тбилисини бошотуп, Грузиянын борбору (мурда Кутаиси эле) кылган. Давид куруучу шаар, кербен сарай, көпүрө, жол курууга зор көңүл бөлгөн; агартуу ишин өөрчүтүп, Гелати академиясын негиздеген. Ушундай иштери үчүн ал «Куруучу» атыккан. 

 Колдонулган адабияттар 
 Кыргызстан: энциклопедия

Категория: Тарых
Давлятов Улукбек Рыскулович

Давлятов Улукбек Рыскулович (4. 4. 1960-ж. т., Ош обл. Өзгөн району, Кызыл-Маяк кыш.) – техникалык илимдердин доктору (2002). Москва авто транспорт жана жолдор институтун (1984), ошол эле институттун аспирантурасын (1991) бүтүргөн. ФПИде, кийин И. Раззаков атындагы КТУда окутуучу, улук окутуучу, доцент, кафедра башчысы, кечки жана сырттан окуу факультетинин деканы, аралыктан окутуу борборунун директору болуп иштеген. 2003-жылдан «Дастан» технол. университетинин ректору. Автоунааларды иштетүү жана аларды тоолуу шартта колдонуу жаатында адис. КРдин элге билим берүү отличниги (1995). 60тан ашык илимий эмгеги, автоунааларды иштетүү 1 монографиясы жарык көргөн. 
Эмгектери: Борбордук Азия республикаларында автоунаа менен жүк ташууну өнүктүрүүнүн жолдору. Б., 2000; Автоунаалардын тоолуу шартта жүрүмдүүлүгүн анык тоо жолдору. Б., 2001.

 Колдонулган адабияттар 
 Кыргызстан: энциклопедия

Категория: Инсандар