Африка Биримдиги Уюму

thumb|280px|Эфиопиянын падышасы Хайле Селассие жана Египеттин президенти Гамаль Абдель Насер 1963-жылы Аддис-Абебада өткөн Африка Биримдиги Уюмунун саммитине катышууда
thumb|280px|Египеттин президенти Насер 1964-жылкы Каир саммитинде
Африка биримдиги уюму — Африка өлкөлөрүнүн уюму. Африка мамлекеттеринин биримдигин жана тилектештигин бекемдөө, алардын эгемендүүлүгүн, аймактык бүтүндүгүн жана көз карандысыздыгын коргоо жана эл аралык кызматташтыкты бекемдөө максатында 1963-жылы Африка биримдигинин Хартиясынын негизинде түзүлгөн.

2002-жылы уюм расмий түрдө Африка бирлиги (AU) деп кайра аталып, заманбап уюмдун формасын алган.

Уюмдун штаб-квартирасы Эфиопиянын борбору Аддис-Абеба шаарында жайгашканThe Point Newspaper. Message to the Founding Fathers of the OAU at their First Conference at Addis Ababa 1st May 1963.

 Тарыхы 
Уюм 1963-жылы 25-майда Аддис-Абебада (Эфиопия) Африкада жайгашкан 32 мамлекет тарабынан түзүлгөнAfrican Union (AU). Organization of African Unity (OAU). Негизги максаты Африка элдерин бириктирүү жана континенттеги көйгөйлөрдү чечүү болгонEncyclopedia of African American Society. Африка биримдиги уюмунун түзүүнүн негизги демилгечилеринин бири көз карандысыз Гананын биринчи президенти Кваме Нкрума (1960-1966) болгон.

Уюмдун акыркы төрагасы Түштүк Африка Республикасынын президенти Табо Мбеки болгон. Африка биримдиги уюмунун максаттарынын арасында мүчө-мамлекеттердин ортосунда саясий жана экономикалык интеграцияны өнүктүрүү, ошондой эле Африка континентинде колониализмди жана неоколониализмди жоюу болгон. Бирок бул максаттарга кандай жол менен жетүү керектиги боюнча катышуучулардын ортосунда пикир келишпестиктер орун алып турган. Африка биримдиги уюмунун биринчи конференциясы 1963-жылдын 1-майында Аддис-Абеба шаарында өткөн.

Уюм 2022-жылдын 9-июлунда жоюлуп, Африка бирлиги менен алмаштырылган.

 Максаттары 

 Мүчө мамлекеттердин ортосунда саясий жана экономикалык интеграцияны өнүктүрүү.
 Колониализм менен неоколониализмди жоюу.
 Аймактык чыр-чатактарды, талаш-тартыштарды жана мамлекеттердин ортосундагы пикир келишпестиктерди жөнгө салуу.
 Социалдык-экономикалык жана саясий чөйрөлөрдө кызматташуу.
 Африканын көз карандысыздыгын жана биримдигин чыңдоо болгон.

 Түзүмү 
Африка биримдиги уюмунун башкы органдарынын катарында мамлекет жана өкмөт башчыларынын Ассамблеясы болгон. Ал жылына жок дегенде бир жолу чогулуп турган жана ар бир мамлекет анда бир добушка ээ болгон. Ассамблеянын чечимдери уюмдун мүчөлөрүнүн үчтөн экиси (2/3) колдосо кабыл алынат деп эсептелген. Ошондой эле министрлер кеңеши жылына жок дегенде эки жолу жыйын өткөрүп турган. Туруктуу административдик орган болгон Башкы катчылыкты Ассамблея дайындаган башкы катчы жетектеген. Уюмдун курамында экономикалык жана социалдык маселелер боюнча, билим берүү, илим, маданият жана саламаттыкты сактоо боюнча, ошондой эле коргонуу маселелери боюнча атайын комиссиялар иш алып барган.

Мындан тышкары, уюмдун атайын органдары көз карандысыздык үчүн күрөшүн улантып жаткан африкалык элдерге көмөк көрсөтүү максатын көздөшкөн. Алардын эң маанилүүсү — Африкадагы улуттук-боштондук кыймылдарына жардам берүүчү комитет болгон, ал «Боштондук комитети» же «17лер комитети» деген ат менен кеңири белгилүү болгон. Континенттеги антиколониалдык күрөштү материалдык жактан колдоо үчүн уюмга мүчө мамлекеттер өздөрүнүн улуттук бюджеттеринен Африканы боштондукка чыгаруу боюнча атайын фондго 1% каражат бөлүп турууну милдеттенишкенБСЭ. Организация африканского единства.

 Африка биримдиги уюмунун астында иш жүргүзгөн автономдуу адистештирилген агенттиктер 

 Панафрикалык телекомуникация биримдиги (PATU)
 Панафрикалык почта биримдиги (PAPU)
 Панафрикалык жаңылыктар агенттиги (PANA)
 Африка улуттук телекөрсөтүү жана радио уюмдарынын биримдиги (URTNA)
 Африка темир жолдорунун биримдиги (UAR)
 Африканын кесиптик кошуундар биримдигинин уюму (OATUU)
 Африка спорт кеңеши
 Африка жарандык авиация комиссиясы

 Африка биримдиги уюмунун жыйындары (саммиттери) 
ШаарМамлекетДатаАддис-Абеба22–25-май 1963Каир17–21-июль 1964Аккра21–26-октябрь 1965Аддис-Абеба5–9-ноябрь 1966Киншаса11–14-сентябрь 1967Алжир13–16-сентябрь 1968Аддис-Абеба6–10-сентябрь 1969Аддис-Абеба1–3-сентябрь 1970Аддис-Абеба21–23-июнь 1971Рабат12–15-июнь 1972Аддис-Абеба27–28-май 1973Могадишо1974Кампала28-июль–1-август 1975Порт-Луи2–6-июль 1976Либревил2–5-июль 1977Хартум18–22-июль 1978Монровия17–20-июль 1979Фритаун1–4-июль 1980Найроби24–27-июнь 1981Аддис-Абеба6–12-июнь 1983Аддис-Абеба12–15-ноябрь 1984Аддис-Абеба18–20-июль 1985Аддис-Абеба28–30-июль 1986Аддис-Абеба27–29-июль- 1987Аддис-АбебаӨзгөчө (атайын) жыйын. Октябрь 1987Аддис-Абеба25–28-май 1988Аддис-Абеба24–26-июль 1989Аддис-Абеба9–11-июль 1990Абужа3–5-июль 1991Дакар29-июнь – 1-июль 1992Каир28–30-июнь 1993Тунис13–15-июнь 1994Аддис-Абеба26–28-июнь 1995Яунде8–10-июнь 1996Хараре2–4-июнь 1997Уагадугу8–10-июнь 1998Алжир12–14-июль 1999СиртӨзгөчө (атайын) жыйын. 6–9-сентябрь 1999Ломе10–12-июль 2000Лусака9–11-июль 2001, акыркы саммити

 Курамы 

 Мүчө болуу шарттары 
Уюмдун мүчөсү болууга ар бир көз карандысыз, эгемендүү Африкада жайгашкан мамлекет укуктуу болгон.

 Толук мүчө мамлекеттер 
1991-жылы уюмдун алкагында бирдиктүү экономикалык коомчулук түзүү тууралуу келишимге кол коюлган. Уюмдун курамында 48 мамлекет болгон.

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 (1994-жылы уюмга мүчө болуп кирген)

 Колдонулган адабияттар 
Эл аралык мамилелер сөздүгү/ Түз. Аббас Караагачлы; котор. Топчугүл Нармаматова, -Б.:КТМУ, 2008.- б. ISBN 978-9967-24-921-9

 Булактар 

Категория:Арип боюнча уюмдар
Категория:Африкалык эл аралык уюмдар