Zhantas/Cleaned-Kyrgyz_Wikipedia huggingface dataset:
Клиффорд Гирц

Клиффорд Гирц (Герц, анл. Clifford James Geertz /ˈɡɜrts/, 1926-жыл 23-август, Сан-Франсизко - 2006-жыл 30-октябрь, Филадельфия) - америкалык антрополог жана социолог, ар түрдүү маданияттарды жана маданият концепциясынын адам концепциясына тийгизген таасирин изилдеген интерпретативдик антропологиянын негиздөөчүсү,

 Өмүр таржымалы 

 Илимий ишмердиги 

Негизги эмгектери Түштүк-Чыгыш Азиянын жана Түндүк Африканын салттуу диндери жана маданияттарына, азыркы дүйнөдөгү салттардын элементтерине арналган. Эдвард Шилз жана Гарвардда окутуучусу болгон Толкотт Парсон менен иштешкен, коомдорду жана дин системдерин изилдөөдө (Р. Белл ж.б.дын) структуралык функционализмге жакын болгон. Бирок адамдын дүйнөгө көз карашы жана дүйнөгө башкалардан бөлөкчө "ахлактык" мамилеси байланышында жамааттык иш аракеттин (салт, жөрөлгө, коомдук кыймылдар) символдук аспектилери анын негизги илимий кызыгуулары болгон. Гирц "символикалык" же "интерпретативдик" антропологиянын негиздөөчүсү болуп калган. Бул багыт өз алкагында герменевтиканын жана тилдин аналитикалык философиясынын ык-мамилелерин өнүктүрөт. Гирцтин "Маданий систем катары дин", "Маданий систем катары идеология", "Маданий систем катары искусство" жана "Маданий систем катары акыл-эс" аттуу корутундулоочу макалалар сериясы таанымал. Анын балиликтердин короз уруштары жөнүндө ("Терең оюн") монографиясы, "Балиде, инсан, убакыт жана жүрүм-турум" аттуу макаласы жана башка бир катар эмпирикалык эмгектери илимий классикага айланды.

 Таасир жана таануу 
XX жылдын аягындагы коомдук илимдерге, маданиятты изилдеген бир катар дисциплиналарга, атап айтканда - жаңы историзм мектебинин калыптанышына (Стивен Гринблатт) таасирин тийгизген. "Эмгектер жана өмүрлөр: Антрополог автор катары" аттуу китеби үчүн Улуттук сын премиясынын лауреаты (1989). Гирцтин китептери түркчө жана кытайча баш болгон көптөгөн тилдерге которулган, университеттердин окутуу программаларына киргизилген.

 Сыйлыктары 

 Шилтемелер 
 HyperGeertz@WorldCatalogue Бардык тилдерде Клиффорд Гирцтин бардык чыгармаларын документтештирүү
 Клиффорд Герцтин орус тилиндеги чыгармалары 

Категория:АКШ окумуштуулары
[[Категория:Социология][
Категория:Антропология
Категория:Туулгандар 1926-жылы
Категория:Өлгөндөр 2006-жылы
Герман Вейл

thumb|Герман Вейл.
Герман Клаус Гуго Вейл (1885-жыл 9-ноябрь, Герман империясы, Элмсхрон, Шлезвиг-Голштейн - 1955-жыл 8-декабрь, Зүрих) - немис математик жана физик-теоретик. Лобачевский сыйлыгынын лауреаты (1927).

 Өмүр таржымалы 

 Илимий ишмердиги 

Илимий эмгектери тригонометрия катарлары жана ортогоналдык функциялар боюнча катарлар, комплекстүү алмашма функцияларынын теориясы, дифференциал жана интеграл теңдемелерге арналган. Сандар теориясына "Вейл суммасын" киргизген.

Вейлдин алгебра (үзгүлтүксүз топтор теориясы, алардын көрүнүштөрү жана инварианттары жааттарында) жана комплекстүү алмашма функцияларынын теориясы (анын (1913) "Риман бетинин идеясы" китеби классикага айланган: биринчи жолу риман бети түшүнүгүн башка түшүнүктөргө да жайылтууга мүмкүн болгон таризде так аныкталган) боюнча эмгектери көбүрөөк маанилүү.

Вейлдин сызыктуу колдонмо алгебра боюнча эмгектери кийин математикалык программалоону түзүүдө колдонулган, математикалык логика жана математиканын негиздери жаатындагы эмгектери али күнгө чейин кызыгуу жаратып келет. Вейл интуиционизм философиясын карманган, көз караштары Пуанкаре жана Брауерге жакын болгон.

Сандар теориясында сандардын аддитив теориясында чоң мааниге ээ болгон Вейл суммалары белгилүү.

Анын математикалык физика жаатындагы эмгектери чоң мааниге ээ. А. Эйнштейн жалпы салыштырмалуулук теориясын түзгөндөн кийин Вейл талаанын бирдиктүү теориясы үстүндө иштей баштаган. Тартуу менен электромагнетизмди бириктирүү ишке ашпаса да, калибрленүүчү инварианттык теория чоң мааниге ээ болгон. Вейл топтор теориясын физикадагы симметрия жөнүндөгү идеяга таянып, кванттык механикада колдонгону менен белгилүү. 

1918-жылы аффинн жана евклид чекит мейкиндиктери үчүн ыңгайлуу аксиомалар системин сунуштаган.

 Сыйлыктары 

 Шилтемелер 

Категория:Германия окумуштуулары
Категория:Математиктер‎
Категория:Физиктер‎
Категория:Туулгандар 1885-жылы
Категория:Өлгөндөр 1955-жылы
Андре Вейл

thumb|Андре Вейл, 1956.
Андре Вейл (фран. André Weil; 1906-жыл 6-май, Париж - 1998-жыл 6-август, Принстон) - француз математиги.

 Өмүр таржымалы 

Андре Вейл элстик жөөт үй-бүлөдө туулган. Жогорку кадыресе мектепти бүтүргөн (фр. École Normale Supérieure). Жак Адамар жана Эмилия Пикаранын окуучусу болгон. Ал жерде А. Картан, Шевалле, Дйодонне жана башкалар менен топ уюштурган. Бул топ кийинирээк Никол Бурбаки аты менен таанылган. Экинчи дүйнөлүк согуш учурунда АКШга жер оодарып, Чикаго университетинде жана Принстондогу Алдыңкы изилдөөлөр институтунда эмгектенген.

Вейл керектүү деңгээлде негиздей алган алгебралык геометрия, функционалдык анализ (өзгөчө топологиялык топтордо интеграциялоо жана ченем теориясы) боюнча эмгектери менен, бирок эң ириде ("Галуа когомологийи" деп аталган) гомологиялык алгебра аппаратын колдонгон сандар теориясы жааттарындагы фундаменталдуу эмгектери менен таанымал. Математиканын өнүгүшүндө Вейлдин алгебралык ар түрдүүлүктүн дискреттик дүйнөсү менен типологиянын үзгүлтүксүз дүйнөсүнүн ортосундагы байланышка ишара кылган гипотезалары чоң роль ойногон (бул гипотезаларды эң ириде А. Гротендик жана П. Делин далилдеген). Анын көз караштарына структурализм философиясы чоң таасир берген. Бул К. Леви-Стросс менен жекече тааныштыктан улам болгон. Ал Леви-Стросстун "Тектештиктин элементардык структурасы" атту китебине математикалык тиркеме жазган. Вейлдин жана башка "Бубракилердин" баамында математиканын жөнү математикалык структураларды изилдөөдө жатат.

1979-жылкы Вольф сыйлыгынын лауреаты.

Анын эң белгилүү шакирттери П. Картье жана П. Свиннертон-Дайерлер болушкан.

Карындашы Симона Вейл белгилүү философ болгон. К. Шевалле менен бирге белгилүү математик Герман Вейлдин чыгармачылыгы жөнүндө жазса да, А. Вейль анын тууганы эмес.

 Илимий ишмердиги 

 Сыйлыктары 

 Шилтемелер 

Категория:Франция окумуштуулары
Категория:Математиктер‎
Категория:Туулгандар 1906-жылы‎
Категория:1998-жыл
Энрико Бомбиери

thumb|upright|Энрико Бомбиери
Энрико Бомбиери (итал. Enrico Bombieri; 1940-жылы 26-ноябрда Миланда туулган) - италиялык математик.

 Өмүр таржымалы 

Энрико Бомбиери Жованни Риччинин жетекчилиги менен Милан университетин бүтүргөн. Ph.D. даражасын алган соң, Кембриждеги Тринити-колежге тапшырган. Ал жерде Гаролд Давенпорттун окуучусу болгон. Кийин Каляри университетинде жана Пиза университетинде сабак берген. Андан соң АКШга жер оодарып, ал жакта Нью-Жерси штатынын Принстон шаарындагы Алдыңкы изилдөөлөр институтунда иштей баштаган.

Улуттук деи Линчеи академиясынын (1976), Франциянын илимдер академиясынын (1984), АКШнын Улуттук илимдер академиясынын (1996) мүчөсү.

 Илимий ишмердиги 

Энрико Бомбиери сандар теориясы, алгебралык геометрия жана математикалык анлиз жаатындагы эмгектери менен белгилүү. Аналитикалык сандар теориясынын негизги жыйынтыктарынын бири - 1960-жж. далилденген Бомбиери-Виноградов теоремасы болуп эсептелет. Бул теорема арифметикалык прогрессиядагы жөнөкөй сандар жөнүндөгү Дирихле теоремасын корутундулайт.

 Сыйлыктары 

 Шилтемелер 

Категория:Италия окумуштуулары
Категория:Математиктер‎
Категория:Туулгандар 1940-жылы
Майкл Фрэнсис Атия

thumb|Майкл Атия.
Сер Майкл Френсис Атия (англ. sir Michael Francis Atiyah, арап. مايكل عطية‎; 1929-жылы 22-апрелде, Лондондо туулган) - англиялык математик.

 Өмүр таржымалы 

 Илимий ишмердиги 

Математикалык эмгектери

Атиянын 1958-жылга чейин жазылган эмгектери алгебралык геометриянын негиздерине арналган. 1954-жылы сызыкчалуу беттерди изилдөөдө тутам теориясынын тилин колдонгону үчүн Смит сыйлыгы ыйгарылган. Принстондогу кезинде эпликтикалык ийри сызыктын үстүндөгү вектордук катмарланууну классификациялап, мындай ар бир катмарлануу кемибөөчүлөрдүн түз суммасына жайыларын көрсөткөн.

Атиянын негизги эмгектери алгебралык типологиягы арналган. Ал Александр Гротендиктин эмгектеринин таасири менен жана Фридрих Хирцебрух менен шериктеш болуп, К-теориясын түзгөн. Мында ал кадыресе когомологиялардан негизги гомотопикалык инвариант катары баш тартып, алардын ордун К-функтор менен алмаштырган (чындыгында К-теория когомологиянын жалпыланган теориясынын биринчи үлгүсү болгон). Атия К-теориянын жардамы менен Раул Ботт менен чогуу кыймылсыз чекит жөнүндөгү Атия-Ботт теоремасын жана Изадор Зингер менен чогуу эллиптикалык оператордун индекси тууралуу теореманы далилдеген. Акыркы теорема 1950-жж. башында эле И.М. Гельфанд ортого койгон маселени чечкен. Бул теорема топология менен дифференциалдык теңдемелер теориясынын ортосундагы жаңы байланыштардын табылышына өбөлгө болгон. Ошондой эле Атия жана Ботт И.Г. Петровскийдин жарым-жартылай туундуларда гиперболалык теңдемелер жөнүндөгү классикалык корутундуларын жалпылашкан.

Атиянын 1977-жылдан кийин жазган көпчүлүк эмгектери математикалык физикага багытталган. Анын калибрлөөчү талаалар жаатындагы эмгектери өзгөчө мааниге ээ. Атап айтканда, Атия башка авторлор менен бирге төрт ченемдүү евклид мейкиндигинде мүмкүн болгон бардык инстантондорду сүрөттөгөн.

Анын жакшы белгилүү шакирттери Саймон Доналдсон, Жордж Лүстиг жана Найжел Хитчиндер.

 Сыйлыктары 

 Шилтемелер 

Категория:Британия окумуштуулары
Категория:Математиктер‎
Категория:Туулгандар 1929-жылы
Энрико Ферми

thumb|Энрико Ферми.
Энрико Ферми (итал. Enrico Fermi; 1901-жыл 29-сентябрь, Италия, Рим — 1954-жыл 28-ноябрь АКШ, Чикаго) — дүйнөдөгү биринчи өзөктүк реакторду түзгөнү менен белгилүү, өзөктүк физиканын, элементардык бөлүкчөлөрдүн физикасынын, кванттык жана статистикалык механиканын өнүгүшүнө зор салым кошкон италиялык физик. "Атом бомбасынын аталарынын" бири деп эсептелет. Көзү тирүүсүндө атом кубатын колдонууга байланышкан бир нече патент алган. "Нейтрондор менен нурлантуу аркылуу жаңы радиоактив элементтердин бар экендигинин далилдегени жана жай нейтрондор пайда кылган өзөктүк реакцияны ачканы үчүн" 1938-жылы физика боюнча Нобел сыйлыгын алган. Ферми теориялык дагы, эксперименталдык дагы физикада ийгиликке жетишкен аз физиктердин бири болгон. 

Деи Линчеи улуттук академиясынын мүчөсү (1935), СССР ИАнын чет өлкөлүк мүчө-корреспонденти. Бета ажыроо жана нейтрондордун басаңдоо теорияларынын автору. 1939-жылы чынжыр реакциясы деген түшүнүктү киргизген. Кийинирээк атомдук долбоорго катышкан.

Аны аты менен Ферми-Дирак үлөштүрүүсү, Томас-Ферми модели, фермий химия элементи ж.б. аталган.

 Өмүр таржымалы 

 Илимий ишмердиги 

 Сыйлыктары 

 Шилтемелер 

Категория:Италия окумуштуулары
Категория:Физиктер
Категория:Нобель сыйлыгынын лауреаттары
Категория:Туулгандар 1901-жылы
Категория:Өлгөндөр 1954-жылы
Базз Олдрин

thumb|Базз Олдрин (1969).
thumb|Базз Олдрин (1969-жылы 21-июлда).
Базз Олдрин (туулганда аты Эдвин Үжин Олдрин-кичүүсү; англ. Edwin Eugene Aldrin Jr.; 1930-жылы 20-январда туулган) -- америкалык инженер жана мурдагы астронавт. Аполлон 11де Ай модулунун учкучу богон Олдрин Айга чыккан алгачкы эки адамдын бири болгон жана Айда баскан экинчи киши болгон. Миссиянын командири Нил Армстроңдон кийин ал 1969-жылы 21-июлда саат 03:15:16 (UTC) Айга бутун койгон. Ал Учкуч командир чинин алган АКШ аба аскер күчтөрүнүн мурдагы офицери болгон. Ошондой эле ал Gemini 12 миссиясы менен орбитага барып, акырында EVA'ны (космосто басуу иши) орундатыш үчүн максатына жеткен. Бул анын Айга жолун ачып, Gemini программасы үчүн ийгилик жараткан; ал ошол миссиясы менен EVA'да беш сааттан ашуун убакыт өткөргөн.

 Өмүр таржымалы 

 Сыйлыктары 

 Шилтемелер 

Категория:Космонавттар
Категория:АКШ окумуштуулары
Категория:Туулгандар 1930-жылы‎
Эрнест Резерфорд

thumb|Эрнест Резерфорд.
Эрнест Резерфорд (англ. Ernest Rutherford; 1871-жыл 30-август -- 1937-жыл 19-октябрь) -- Жаңы Зеландияда дүйнөгө келген британиялык физик болгон. Ал өзөктүк физиканын атасы катары белгилүү. Британника энциклопедиясы аны Майкл Фарадейден (1791-1867) кийинки улуу эксперименталист деп атаган.

Алгачкы эмгегинде Резерфорд радиоактивдүү жарым жашоо түшүнүгүн ачып чыккан. Ал радиоактивдүүлүк бир химиялык элементтин башка бир элементтин өзөктүк трансмутациясына тиешеси бар экенин далилдеген. Ошондой эле альфа жана бета бөлүкчөсүн айырмалаган. Бул иш Канададагы МакГилл университетинде жүргүзүлгөн. Бул анын 1908-жылы алган Нобел сыйлыгынын негизи болгон. Ал "элементтердин бөлүнүшүн жана радиоактивдүү заттардын химиясын изилдегени" үчүн сыйлыкка татып, алгачкы канадалык жана океаниялык Нобелдин лауреаты болуп калган.

Резерфорд 1907-жылы Бириккен Падышалыктагы Манчестер Виктория университетине (азыркы Манчестер университети) көчүп барып, ал жакта Томас Ройдс экөө альфа радиациясы гелий өзөгү экенин далилдеген. Резерфорд эң атактуу эмгегин Нобел сыйлыгынын лауреаты болгондон кийин жараткан. 1911-жылы оң же терс экенин далилдеп бере алган эмес болсо да, ал атомдор өздөрүнүн кубатын абдан кичинекей бир өзөктө топтогонун теория кылган. Ханс Гейгер менен Эрнест Марсдендин тажрыйбасы менен өзүнүн ойлоп табуусу жана Резерфорд формуласын чечмелөө аркылуу ал атомдун Резерфорд моделине чыйыр салган. Ал 1917-жылы изилдөө жүргүзүп, анда нитроген менен альфа бөлүкчөлөрүнүн ортосундагы өзөктүк реакция атомдун алгачкы "бөлүнүшүнө" алып барган. Ошондой эле протонду ачып чыккан (жана атаган).

Резерфорд 1919-жылы Кембриж унивреситетиндеги Кавендиш лабораториясынын директору болуп калган. Анын жетекчилиги астында нейтрон Жеймс Чадвик тарабынан 1932-жылы ачылып чыгып, ошол эле жылы биринчи жолу өзөктүн бөлүнүшү боюнча эксперимент жүргүзүлгөн. Ал толук көзөмөлдөнгөн абалда, өз жетектөөсү менен анын студенттери Жон Кокрофт жана Эрнест Уолтон тарабынан жүзөгө ашырылган. 1937-жылы көзү өткөндөн кийин сөөгү Бириккен Падышалыктын улуу илимпоздорунун катарында, Вестминстер чиркөөсүндөгү Исаак Нүтондун мүрзөсүнүн жанында жерге берилген. Резерфордий аттуу химиялык элемент (104-элемент) 1997-жылы анын урматына аталган.

 Өмүр таржымалы Адил крассавчик

 Илимий ишмердиги 

 Сыйлыктары 

 Шилтемелер 

Категория:Британия окумуштуулары
Категория:Физиктер‎
Категория:Жаңы Зеландия
Категория:Туулгандар 1871-жылы
Категория:Өлгөндөр 1937-жылы
Эрвин Шрөдингер

thumb|Эрвин Шрөдингер (1933).
Эрвин Рудолф Йосеф Александр Шрөдингер (нем. Erwin Rudolf Josef Alexander Schrödinger; 1887-жыл 12-август — 1961-жыл 4-январь) -- ысымы кээде Эрвин Шродингер же Эрвин Шроедингер деп жазылган, Нобел сыйлыгынын уткан австриялык физик болгон. Ал кванттык теория тармагындагы көптөгөн фундаменталдык натыйжаларды өнүктүргөн. Алар толкун механикасынын негизин түзгөн. Ал толкун теңдемесин формулировкалаган (туруктуу жана убакыттан көз каранды Шрөдингер теңдемеси), жасалмалуулук жана матрица механикасынын өнүктүргөнүн аныктап берген. Шрөдингер толкун функциясынын физикалык маанисинин оригиналдуу чечмеленишин сунуштаган.

thumb|Шрөдингердин мышыгы.
Андан тышкары, ал физиканын ар түрдүү тармактарындагы көптөгөн эмгектердин автору болгон: статистикалык механика, термодинамика, диэлектриканын физикасы, түс теориясы, электродинамика, жалпы салыштырмалуулук, космология багытында эмгектерди жаратып, тармактагы бирдиктүү теорияны түзүүгө бир нече жолу аракет кылган. Өзүнүн "Жашоо деген эмне?" (англ. What Is Life?) аттуу китебинде Шрөдингер жашоонун кубулушуна физиканын көзү менен карап, генетика тармагындагы суроолорду козгогон. Ал илимдин, байыркы жана чыгыш философиялык түшүнүктөрдүн, этиканын, диндин философиялык аспектилерине өтө көп көңүл бурган. Ошондой эле, философия жана теориялык биология багытында жазган. Ал "Шрөдингердин мышыгы" аттуу ой жүгүртүү эксперименти менен белгилүү.

 Өмүр таржымалы 

 Илимий ишмердиги 

 Сыйлыктары 

 Шилтемелер 

Категория:Нобель сыйлыгынын лауреаттары
Категория:Австрия окумуштуулары
Категория:Физиктер‎
Категория:Туулгандар 1887-жылы
Категория:Өлгөндөр 1961-жылы
Луи де Бройл

thumb|Луи де Бройл (1929).
Луи Виктор Пьер Раймон, Бройлдун 7-герцогу (фран. Louis-Victor-Pierre-Raymond, 7ème duc de Broglie, Louis de Broglie; 1892-жыл 15-август - 1987-жыл 19-март) — кванттык теорияга инновациялык салым кошкон франциялык физик болгон. Өзүнүн 1924-жылдагы доктордук тезисинде ал электрондордун толкун табиятын айтып чыккан жана бардык материя толкун касиетке ээ деп эсептеген. Бул түшүнүк Бройл гипотезасы катары таанымал. Ал толкун-бөлүкчө дуализминин үлгүсү жана кванттык механика теориясынын борбордук бөлүгүн түзөт.

Де Бройл 1927-жылы заттын толкун сыяктуу жүрүм-турумун биринчи жолу тажрыйбалык түрдө көрсөткөндөн кийин, 1929-жылы физика боюнча Нобель сыйлыгын утуп алган.

1925-жылдагы де Бройл тарабынан ачылган пилоттук-толкун модели жана бөлүкчөлөрдүн толкун сыяктуу жүрүм-туруму Эрвин Шредингер (Erwin Schrödinger) тарабынан толкун механикасын түзүүдө колдонулган. Пилоттук-толкун модели менен чечмелениши анан кванттык формализмдин айынан каралбай калып, 1952-жылга чейин ал кайрадан Дэвид Бом (David Bohm) тарабынан кайра ачылып, өнүктүрүлгөн.

Луи де Бройл 1944-жылы Француз академиясынын 1-орундугун ээлөө үчүн шайланган он алтынчы мүчө болуп, өмүрүнүн аягына чейин Француз илимдер академиясынын катчысы болуп кызмат кылган. Де Бройл эл аралык лаборатория түзүүгө чакырган алгачкы жогору даражалуу окумуштуу болуп калган. Анын сунушу Өзөктүк изилдөөлөр боюнча Европа уюмунун (CERN) түзүлүшүнө алып келген.

 Өмүр таржымалы 

 Илимий ишмердиги 

 Сыйлыктары 

 Шилтемелер 

Категория:Франция окумуштуулары
Категория:Физиктер‎
Категория:Нобель сыйлыгынын лауреаттары‎
Категория:Туулгандар 1892-жылы
Категория:Өлгөндөр 1987-жылы
Илон Маск

Илон Рив Маск /ˈiːlɒn ˈmʌsk/; 1971-жылы 28-июнь) – түштүк Африкада туулган канадалык-америкалык бизнес-магнат, инвестор, инженер жана ойлоп табуучу.

Маск SpaceX компаниянын негиздөөчүсү, башкы жана техникалык директору; Tesla Inc. компаниянын кош-негиздөөчүсү, башкы инвестору, башкы директору жана өнүмдөр архитектору; OpenAI компаниянын кош-төрагасы; Neuralink компаниянын негиздөөчүсү жана башкы директору. Мындан мурун Маск SolarCity компаниянын кош-негиздөөчүсү жана төрагасы болчу; Zip2 компаниянын кош-негиздөөчүсү жана Confinity компания менен биргелешкен соң аталышы PayPal'га өзгөрүлгөн X.com'дун негиздөөчүсү болгон. 2016-ж. декабрында
2016-жылдын декабрында Маск “Форбс” журналынын “Дүйнөнүн эң таасирдүү инсандары” тизмегинде 21-орунда жайгашкан. 2018-жылдын февраль айынында, Масктын чамалуу накта пайдасы 20,1 миллиард АКШ долларга барабар, ушуну менен ал дүйнөдөгү эң бай инсандардын тизмегинде 53-орунду ээлейт. 

Масктын айтканы боюнча, SolarCity, Tesla жана SpaceX'тин максаттары анын дүйнөнү жана адамзатын өзгөртүү көрүүсүнө негизделет. Анын максаттарына глобалдык климаттын жылуулануусун туруктуу кубат өндүрүү жана керектөө аркылуу азайтуу жана "адамзаттын жок болуп кетүү тобокелдигинен "Марс планетасында кишилердин колониясын түзүп, көп планеталык жашоону жаратуу" аркылуу куткаруу да кирет.

Маск өзүнүн негизги бизнес максаттарына менен катар жогорку ылдамдыкта жүргөн Hyperloop транспорт каражат системин ойлоп тапкан жана "Масктын реактивдүү электр учагы" катары таанымал болгон үн ылдамдыгынан ашкан реактивдүү VTOL учагын сунуш кылган.

Ошондой эле Маск 2017-жылы The Boring Company концептин сунуш кылган.

 Өмүр таржымалы 

 Илимий ишмердиги 

 Сыйлыктары 
 Дагы кара 
 Tesla Model X
 Tesla Model S

 Шилтемелер 

Категория:АКШ окумуштуулары
Категория:Канада окумуштуулары
Категория:Туулгандар 1971-жылы
Макс Планк атындагы медал

Макс Планк атындагы медал - 1929-жылдан бери немис физика коому тарабынан теориялык физика жаатындагы өзгөчө жетишкендиктер үчүн жыл сайын берилип келет. Бул сыйлык аталган жааттагы эң маанилүү немис сыйлыгы болуп саналат. Ал күбөлүктөн жана Макс Планктын сүрөтү түшүрүлгөн алтын медалдан турат.

 Тарыхы 

 Шилтемелер 
 

Категория:Илимий сыйлыктар
Категория:физика
Категория:1929-жыл
Boeing 747

thumb|Боинг-747-400
thumb|right|

Boeing 747 - Американын чоң көлөмдүү коммерциялык жана жүк ташуучу учагы. Көпчүлүк учурда өзүнүн баштапкы Jumbo Jet деген лакап аты менен аталып келет. Алдыңкы бөлүгүн бойлото үстүңкү жагындагы айырмалоочу "жамбашы" кемени дүйнөдөгү белгилүү учакка айланткан жана ал биринчи жолу кенен көлөмдө өндүрүлгөн. Boeing'дин Кошмо Штаттардагы Commercial Airplane бөлүгү тарабынан жасалган 747нин түп нускасы Боинг 707ге караганда 150 пайызга көп жөндөмдүүлүккө ээ болот деп пландалган. Боинг 707 1960-жылдардагы ири соода учак кемесинин бири болгон. Алгач 1970-жылы коммерциялык учуу аткарган 747 37 жылдан берки жүргүнчүлөрдү ташуу боюнча рекорд койгон.

Бул кызматтагы эң кеңири жайылган 747-400 жүргүнчү версиясы жогорку круиз ылдамдыктагы 0.85–0.855 Мах (570 мил/саатына же 920 км/саатына) өлчөмүндө болгон, континенттер аралык даражасы 7,260 деңиз милин (8,350 мил же 13,450 км) түзгөн. 747-400 жүргүнчү версиясы типтүү үч класс жайгаштыруусунда 416 жүргүнчүгө ылайыкташкан, типтүү эки класста 524 жүргүнчүнү же болбосо бир класс түзүмүндөгү жогорку жыштыкта 660 жүргүнчүнү батырат. 747-8 аттуу учактын жаңы версиясы өндүрүштө жана 2011-жылы күбөлөндүрүлгөн. 747-8F жүк ташуучу версияны жеткирүү 2011-жылы октябрда башталган; 747-8I жүргүнчү версиясын жеткирүү 2012-жылы майда башталган.

 Тарыхы 

 Шилтемелер 

Категория:Авиация
Категория:1970-жыл
Boeing

thumb
thumb|Boeing 747.
Boeing (Боинг) — Американын эл аралык корпорациясы. Ал учактарды, тик учактарды, ракеталарды жана космостук кемелерди дүйнө жүзү боюнча жасап, өндүрөт жана сатат. Ошондой эле компания лизиң жана продукцияны колдоо боюнча кызматтарды көрсөтөт. Boeing дүйнө жүзүндөгү ири учак өндүрүүчүлөрдүн бири болуп саналат; ал 2015-жылдагы кирешеси боюнча дүйнөдөгү экинчи орунда турган коргонуу жалдануучусу болуп саналат жана доллар наркы боюнча Кошмо Штаттардагы эң ири экспорттоочу болуп эсептелет. Boeing биржалык фонду Доу Жонс өнөр жай индексинин бир бөлүгү болуп саналат.

Boeing компаниясынын штаб квартирасы Арлингтондо, Виргиния штатында жайгашкан жана ал президент, башкы директор Келли Ортберг тарабынан жетектелет. Boeing беш негизги топко бөлүнгөн: Boeing коммерциялык учактар (англ. Boeing Commercial Airplanes, BCA); Boeing коргонуу, космос жана коопсуздук (англ. Boeing Defense, Space & Security, BDS); Инженерия, операциялар жана технология; Boeing капитал жана Boeing Shared Services Group. 2016-жылы соодадан 94.6 млрд таап, Fortune журналынын "Fortune 500" тизмесинде 24-орунду ээлеп (2017), "Fortune Global 500" тизмесинде (2017) 61-орунга жайгашка, ал эми "Дүйнөнүн эң суктандырган компаниялары" тизмесинде 30-саптан орун алган (2017)

 Тарыхы 

 Шилтемелер 

Категория:АКШ компаниялары
Категория:Авиация
Категория:1916-жыл
Филдс медалы

thumb|Филдс медалы.
Филдс медалы (англ. Fields Medal) - Эл аралык математиктер уюумунун Эл аралык Конгреси тарабынан эки, үч же төрт кырк жаштан ашпаган математиктерге берилүүчү сыйлык. Сыйлык төрт жылда бир ыйгарылат.

Филдс медалы, Абел сыйлыгы сыяктуу математика тармагындагы эң абройлуу сыйлык болуп саналат. Филдс медалы жана Абел сыйлыгын көп учурда математиктердин "Нобель сыйлыгы" деп атап коюшат.

Филдс медалында Абел сыйлыгынан айырмаланып жаш чектөө жана өткөрүлгөн жылдардын айырмачылыгы бар (төрт жылда бир жолу ыйгарылат). 

Сыйлык ошондой эле 2006-жылдан бери 15.000 канадалык доллардан турган акчалай сыйлыктан турат. Сыйлык канадалык Жон Чарлз Филдс аттуу математиктин урматына аталган. Филдс сыйлыкты түзүүдө, медалын дизайн кылууда жана акчалай каржылоодо чоң роль ойногон.

Медал алгач жолу 1936-жылы финляндиялык Ларс Алфорс аттуу математикке жана америкалык Жесс Дуглас аттуу математикке берилген жана 1950-жылдан бери төрт жылда бир ыйгарылып келет. Бул сыйлыктын эң башкы максаты бул математикага эң чоң салым кошкон жаш математиктерге колдоо көрсөтүү болуп саналат.. 2014-жылы Мариям Мирзакани Филдс медалын уткан алгачкы ирандык жана алгачкы аял болуп калган.

 Тарыхы 

 Шилтемелер 

Категория:Илимий сыйлыктар
Категория:Математика
Категория:1936-жыл