Zhantas/Cleaned-Kyrgyz_Wikipedia huggingface dataset:
Раиса Бегентаева

Бегентаева Раиса Медетбековна (1942-ж. т., Аламүдүн району, Төмөнкү Аларча айылы) - опера ырчысы (меццо-сопрано). Кыргыз Республикасынын эмгек сиңирген артисти (1995).
 
 1959-64-ж. М. Күрөңкеев атындагы музыкалык-хореографиялык окуу жайынан вокалдык бөлүмүн бүтүргөн.
 1964-66-ж. Кыргыз улуттук А. Малдыбаев атындагы опера жана балет театрында ырчы.
 1966-ж. билимин өркүндөтүү үчүн Алматы мамлекеттик искусство институтунун вокалдык бөлүмүнө кирип, бир эле мезгилде Курмангазы атындагы казак филармониясында ырчы болуп эмгектенген.
 1968-ж. Кыргыз мамлекеттик Б. Бейшеналиева атындагы искусство институтуна которулуп, аны 1972-ж. бүгүргөн.
 1972-жылдан Кыргыз улуттук А. Малдыбаев атындагы oпepa жана балет театрынын ырчысы.
 1984-ж. Москвада Чоң театрда композиторлор В. Власов, В. Ференин «Фрунзе» аттуу операсындагы башкы каармандардын бири Сабиранын партиясын, В. Власов, А. Малдыбаев, В. Ференин «Айчүрөгүнөн» Чачыкейдин, «Токтогулдан» Бурманын,
«Манастан» Оронгунун, К. Молдобасановдун «Саманчы жолунан»Толгонайдын, П. Чайковскийдин «Евгений Онегинен» нянянын, «Иолантадан» Мартанын, «Севильялык чачтарачтан» Бертанын, «Карганын маткесинен» графинянын ж. б., баш-аягы 40тан ашык ролдорду аткарган.
 
Дүйнөлүк, орус, кыргыз композиторлордун ырларын, романстарын да ырдайт.
1989-95-ж. опера жана балет театрынын студиясында педагог болуп иштеген.
КМШ өлкөлөрүнүн шаарларында гастролдо болгон.
 
Орто Азия республикаларынын жана Казакстандын аткаруучу-музыканттарынын эл аралык конкурсунун лауреаты (1972).
Медалдар менен сыйланган.
 
Колдонулган адабияттар
Алагушов, Балбай. Кыргыз музыкасы: Энциклопедиялык окуу куралы / Башкы редактору Үсөн Асанов. – Бишкек: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2004. – 400 бет. -ISBN 9967-14-016-X.
Категория:Музыка
Барыня

300px|thumbnail|Barynya. Lubok.

Барыня — бир же эки адам бийлеген орус эл бийи.
 
1. Ал аткаруу учурундагы, куюндай темпераменттүүлүгү, кыймылдарынын артыкча жандуулугу менен өзгөчөлөнгөн Музыкасы шаңдуу, музыкалык өлчөмү 42.
«Барыня» аты ушул бийди коштогон ырдын кайырмасынан алынган.
 
2. Орус кадрилинин корутунду фигурасы да «Барыня» деп аталат.

 Колдонулган адабияттар 
Алагушов, Балбай. Кыргыз музыкасы: Энциклопедиялык окуу куралы / Башкы редактору Үсөн Асанов. – Бишкек: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2004. – 400 бет. -ISBN 9967-14-016-X.
Категория:Музыка
Банджо

thumb|Банджо.
thumb|Банджо.
Банджо (англ. banjo) - америкалык негрлердин кылдуу чертме музыкалык аспабы.
 
 Чарасы жаргак менен капкакталган, моюну беренелерге бөлүнгөн.
 4-9 кылдуу, плектордун жардамы менен ойнолот.
 Банджо ар кандай көлөмдө, түрдүүчө күүлөнөт.
 Банджо түрлөрү укулеля (4 жалаң кабат кылдуу).
 Банджонун мандолина (4 эки кылдуу), Банджо гитара (6 жалаң кабат кылдуу), Банджо тенор (4 жалаң кабат кылдуу) ж. б. түрлөрү бар.
 
 20-кылымдан джаз-оркестрлер уюштурулат. Банджо жеке ойноочу жана коштоочу аспап катары пайдаланылат. Банджо ар бири ар кандай күүлөнөт. Мис., Банджо-мандолина, Банджо-гитара кадимки эле мандолина примадай, 6 кылдуу гитарадай күүлөнөт.

 Колдонулган адабияттар 
 Алагушов, Балбай. Кыргыз музыкасы: Энциклопедиялык окуу куралы / Башкы редактору Үсөн Асанов. – Бишкек: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2004. – 400 бет. -ISBN 9967-14-016-X.

Категория:Музыкалык аспаптар‎
Балакирев Мияии Алексеевич

Балакирев Мияии Алексеевич [1836 (1837) - 1910] - орус композитору, пианист, дирижёр, музыкалык коомдук ишмер.
 
 Балакиревдин пианисттик жана дирижёрдук ишмердиги Петербургда башталган (1856).
 60-жылдарда «Орустун жаны музыкалык мектеби», «Балакиревдин кружогу», «Кубазтуутоп» аттуу кружокторду түзгөн.
 1850-жылдын акыры жана 60-жылдар Балакиревдин жемиштүү иштеген мезгили болгон.
 Ал «Орустун үч темасына увертюра» (1858, 2-редакциясы 1881), «1000
жыл» аттуу орустун үч темасына экинчи увертюра (1862) менен чех увертюрасын (1867), 1-симфониясын (1864-1898) жазган (2- симфониясы 1908-ж. жазылган).
 Орустун эпикалык симфония жанрынын жаралышы Балакиревдин ысымы менен байланыштуу.
 Балакирев- орустун оригиналдуу фортепьяно стилин жаратуучулардын бири.
Орус камералык-вокалдык музыкасында Балакиревдин романстары менен ырлары өзгөчө орун
ээлейт.

 Колдонулган адабияттар 
Алагушов, Балбай. Кыргыз музыкасы: Энциклопедиялык окуу куралы / Башкы редактору Үсөн Асанов. – Бишкек: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2004. – 400 бет. -ISBN 9967-14-016-X.
Категория:Музыка
Байкелова Бермет

Байкелова Бермет (1960-ж. т., Жумгал району, Кайырма айылы) - ырчы.
 
 Кыргыз Республикасынын эмгек сиңирген артисти (2000).
 1982-ж. Фрунзедеги М. Күрөңкеев атындагы музыкалык Окуу жайынын вокалдык-ырдоо бөлүмүн,
 1986-ж. Кыргыз мамлекеттик Б. Бейшеналиева атындагы искусство институтунун вокалдык-ырдоо бөлүмүн СССР эл артисти Б. Миңжылкыевдин классынан бүтүргөн.
 1987-ж. Кыргыз Республикасынын эмгек сиңирген коллективи К. Орозов атындагы академиялык эл аспаптар оркестринде ырчы болуп иштөөгө чакырылат.
 Байкелованын өздүк репетуарынын өзөгүн элдик жана Атайдын «Эсимде», Жумамүдүндүн «Түшүмдө», С. Жумалиевдин «Махабат нуру», М. Бостонкуловдун «Сендей жылдыз таппадым», Б. Садыковдун «Кыздын кагы», К. Тураповдун «Махабат вальсы» аттуу ж. б. лирикалык ырлары түзөт.
 
Ошондой эле дүйнөлүк классик композиторлор Чиаронун «Испан болеросун», Бизенин «Испан серенадасын», Чайковскийдин «Ал эрте жазда болгон», Пуччининин «Тоска» аттуу операсынан Тосканын ариясын, ырларын жогору чеберчиликте аткарат.

 Колдонулган адабияттар 
Алагушов, Балбай. Кыргыз музыкасы: Энциклопедиялык окуу куралы / Башкы редактору Үсөн Асанов. – Бишкек: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2004. – 400 бет. -ISBN 9967-14-016-X.
Категория:Музыка
Базарбаева Айша

Базарбаева Айша (1950-ж. т., Кемин району, Тегирменти айылы) - комузчу, темир ооз комузчу, Кыргыз Республикасынын эмгек сиңирген артисти(1994).
 
 1968-ж. Кыргыз мамлекеттик М. Күрөңкеев атындагы музыкалык-хореографиялык окуу жайынын эл аспаптар бөлүмүн бүтүргөн.
 1966-ж. Кыргыз мамлекеттик филармониясынын К. Орозов атындагы академиялык эл аспаптар оркестринде комуз черткен.
 Кезинде темир комузчулар ансамблин жетектеген, обончулардын, кыргыз, орус композиторлорунун ырларын аткарган.
 Ч. Кожомжаров уюштурган алгачкы кыргыз эстрада ансамблинде ырдаган.
Белгилүү обончу С. Жумалиевдин «Дзержинский гүлбагым», В. Шаинскийдин «Мени менен бирге бол» ж. б. лирикалык ырларды аткарган.
 К.Орозов атындагы академиялык эл аспапгар оркестри менен КМШ өлкөлөрүндө, Монголияда, Швейцарияда, Мозамбикте, Лаосто, Эфиопияда, Франиияда, Исландияда, Пакистанда, Кореяда гастролдо болгон.
 
 1970-ж. «Эмгектеги артыкчылыгы үчүн» медалы, 1987-ж. Кыргыз ССР Жогорку Кеңешинин Ардак грамотасы менен сыйланган.

 Колдонулган адабияттар 
Алагушов, Балбай. Кыргыз музыкасы: Энциклопедиялык окуу куралы / Башкы редактору Үсөн Асанов. – Бишкек: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2004. – 400 бет. -ISBN 9967-14-016-X.
Категория:Музыка
Галина Ахунбаева

Ахунбаева Галина Николаевна (1932-ж. т., Россиянын Тамбов ш. - 1972, Фрунзе ш.) - Кыргыз Республикасынын эмгек сиңирген артисти (1967).
 
 1953-58-ж. Москвадагы П. Чайковский атындагы консерваторияда окуган.
 1957-ж. Москвада өткөн Бүткүл дүйнөлүк жаштар менен студенттердин фестивалынын лауреаты.
 Композитор С. Рахманиновдун романстарын мыкты аткаруучулардын конкурсунда биринчи орунду ээлеп, лауреаты болгон.
 1958-61-ж. Москвадагы ВГКОда ырчы болуп иштеген.
 1961-ж. Кыргыз мамлекеттик Ленин ордендүү А. Малдыбаев атындагы академиялык опера жана балет театрында Холминовдун «Оптимисттик трагедиясынан» Комиссардын, Дж. Вердинин «Риголеттосунан» Магдалесканын, П. Чайковскийдин «Черевичкисинен» Солоханын, «Евгений Онегинден» Ольганын, В. Власов, А. Малдыбаев, В. Ференин «Манасынан» Ороңгунун, Бизенин «Карменинен» Кармендин ж. б. ролдорун жогорку чеберчиликте аткарган.
 
Бир эле мезгилде 1969-71-ж. М. Күрөңкеев атындагы музыкалык окуу жайында, Кыргыз мамлекеттик Б. Бейшеналиева атындагы искусство институтунда педагог болуп иштеген.

Орто Азия республикаларынын жана Казакстандын жаш oпepa ырчыларынын конкурсунда биринчиликти, лауреаттыкты жеңил алган.
 
КМШ өлкөлөрүндө жана Германияда, Польшада гастролдо болгон. Медалдар жана грамоталар менен сыйланган.
 
 Колдонулган адабияттар 
Алагушов, Балбай. Кыргыз музыкасы: Энциклопедиялык окуу куралы / Башкы редактору Үсөн Асанов. – Бишкек: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2004. – 400 бет. -ISBN 9967-14-016-X.
Категория:Музыка
Атагелдиев Эмил Мунарбекович

Атагелдиев Эмил Мунарбекович (1976-ж. т., Фрунзе ш.) - пианист.
 
 Кыргыз Республикасынын эмгек сиңирген артисти (2003).
 М. Абдраев атындагы музыкалык мектеп-интернатта, 1994-ж. Кыргыз улуттук консерваториясында окуган.
 1996-ж. «Кыргызстандын жаш пианисттери» аттуу Республ
икалык конкурстун лауреаты болгон.
 1997-ж. Париждеги эл аралык пианистердин конкурсуна катышып лауреат болгон.
 1998-ж. Италияда өткөн бүткүл дүйнөлүк жаш пианисттердин эл аралык конкурсунда экинчи орунду ээлеп, Парижде музыкалык билимин өркүндөтүүгө чакыруу алат. Ошол эле жылы пианисттердин эл аралык конкурсунда биринчиликти жеңип алган.
 
Кыргыз Республикасынын Президентинин, «Мээрим» эл аралык кайрымдуулук фондунун «XXI кылымдын кадрлары», «Прелюдия», «Алтьш шаты» билим берүү программасынын алкагында стипендиаты болот.

2000-жылдан Кыргыз улуттук консерваториянын фортепьяно кафедрасьгнда педагог.

2000-ж. Эл аралык чыгармачылык академиясы П. И. Чайковскйй медалы менен сыйлаган.
Анын оркестрдин коштоосундагы концерттери Кыргызстанда, чет өлкөлөрдө зор ийгиликтер менен өтүүдө.

Ал дүйнөлүк композиторлор Л. Бетховендиң, С. Прокофьевдин, Ф. Листтин, П. Чайковскийдин, В. А. Моцарттын, Д. Шостаковичтин ж. б. чыгармаларын аткарат.
Түркияда, АКШда, Францияда, Италияда ж. б. өлкөлөрдө гастролдо болот.„

 Колдонулган адабияттар 
Алагушов, Балбай. Кыргыз музыкасы: Энциклопедиялык окуу куралы / Башкы редактору Үсөн Асанов. – Бишкек: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2004. – 400 бет. -ISBN 9967-14-016-X.
Категория:Музыка
Асанбаев Кенжегазы Мамбетович

Асанбаев Кенжегазы Мамбетович (1960-ж. т., Жети -Өгүз району, Дархан айылы) - композитор.
 
 Кыргыз Республикасынын маданиятына эмгек сиңирген ишмер (2000).
 1970-ж. Фрунзедеги М. Күрөңкеев атындагы музыкалык-хореографиялык окуу жайынын скрипка классында окуган, 1964-ж. теориялык бөлүмүнө которулат.
 Композициядан А. Жаныбековдун классында окуган.
 Бир эле мезгилде 1965-ж. Кыргыз мамлекеттик (азыркы улуттук Баласагын атындагы) университеттин филология факультетин бүтүргөн.
 1968-74-ж. В. Маяковский атындагы Кыргыз кыз-келиндер педагогикалык институтунун музыкалык факультетинде,
 1969-ж. Кыргыз мамлекеттик Б. Бейшеналиева атындагы искусство институтунун композиция кафедрасында мугалим болуп иштеген.
 Композитор, проф. А. Жаныбековдун классын 1974-ж. бүтүргөн.
 1982-жылдан СССР композиторлор союзунун, 1991-жылдан Кыргыз композиторлор союзунун мүчөсү.
 «Каныкей» аттуу симфониянын, камералык оркестр үчүн кыргыз темасына жазылган симфониялык поэмалардын, «Кыргыз кайрыктары» аттуу симфониялык күүлөрдүн, симфониялык увертюранын, симфониялык сюитанын, труба, оркестр үчүн концерттин, «Мекен ыры» аттуу вокалдык-симфониялык поэманын, фортепьяно үчүн сонаттшардын, пьесалардын автору.
 
Булардан башка республиканын театрларьша коюлган көптөгөн спектаклдерге музыка жазган. Мис., Б. Жакиевдин «Күттүргөн жаз да келер», :Т. Абдумомуновдун «Жоробайдын жоруктары», Ч. Айтматовдун «Кылым карытар бир күн», «Саманчы
жолу», «Кыямат», «Кош бол, Гүлсары» ж. б. спектаклдерге музыка жазган.
 
Кыргыз мамлекеттик Б. Бейшеналиева атындагы искусство институнун музыка теориясы кафедрасынын проф. А. Малдыбаев атындагы эл аралык сыйл. Лауреаты (2001).

 Колдонулган адабияттар 
Алагушов, Балбай. Кыргыз музыкасы: Энциклопедиялык окуу куралы / Башкы редактору Үсөн Асанов. – Бишкек: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2004. – 400 бет. -ISBN 9967-14-016-X.
Категория:Музыка
Асаналиев Эрнис Умарович

Асаналиев Эрнис Умбарович (1973-ж. т., Тоң району, Акөлөң айылы) - скрипкачы, дирижёр. 

 Кыргыз Республикасынын Эл артисти (2017).
Кыргыз Республикасынын эмгек сиңирген артисти (2003).
 1991-ж. республикалык адистештирилген М. Абдраев атындагы музыкалык мектеп-интернатты бүтөрү менен Алматы мамлекеттик Курмангазы атындагы консерваториянын скрипка классына өтөт.
 1995-ж. Германиянын Байрейт ш. өткөн Бүткүл дүйнөлүк жаштардын симфониялык
оркестринин Р. Вагнер атындагы фестивалында концертмейстерлигине шайланат.
 1998-жылдан тартып Кыргыз улуттук консерваторияда педагог.
 2000-ж. таланттуу жаш музыканттарды топтоп «Манас» аттуу камералык оркестр уюштурган.
 2001-ж. оркестр «Президенттик» деген статус алган.
Ашхабадда өткөн эл аралык конкурстун лауреаты, Президенттик «XXI кылымдын кадрлары» аттуу программанын стипендиаты, «Алтын шаты», «Дилгир» конкурстарынын, фестивалдарынын, эл аралык «Мэзрим» кайрымдуулук фондунун лауреаты.
 Дирижёрлук менен бирге солист жана концертмейстер катары гастролдо болгон.
1999-ж. Стамбул консерваториясынын проф. С. Акчилдин башкаруусунда «Үч деңиздин добушу» аттуу симфониялык оркестр менен биргелешип, Түркияда, Грецйяда, Кипрде, Японияда, Борбордук Азияда жана Кавказда, Кыргызстандын аймактарында жана Москвада концерт берген.
 
 Колдонулган адабияттар 
Алагушов, Балбай. Кыргыз музыкасы: Энциклопедиялык окуу куралы / Башкы редактору Үсөн Асанов. – Бишкек: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2004. – 400 бет. -ISBN 9967-14-016-X.
Категория:Музыка
Бактыбек Арунов

Арунов Бактыбек (1938-ж. т„ Кемин району, Кайывды айылы) - бийчи.
 
 Кыргыз ССРинин эмгек сиңирген артисти (1972).
 Б. Бейшеналиева атындагы Кыргыз мамлекеттик искусство институтунун ардактуу проф.
 1959-ж. М. Күрөңкеев атындагы Кыргыз мамлекеттик музыкалык-хореографиялык окуу жайын, А. Я. Ваганова атындагы Ленинград хореографиялык окуу
жайынын өнөр өркүндөтүү курсун,
 1980-ж. Б. Бейшеналиева атындагы Кыргыз мамлекеттик искусство институтун бүтүргөн.
 
1960-80-ж. Кыргыз улуттук, дүйнөлүк классикалык балеттерде башкы партияларды аткарган. Алсак «Куйручуктан» Сыдыктын, «Чолпондон» Нурдиндин, «Анардан* Кадырдын, «Бахчисарай фоңтаныңан» Вацлавдын, «Уйкудагы сулуудан» Принд
Дезирснин. «Корсарда» Конраддын, «Лауренсиядан» Фрондосонун, «Прометейден» Прометсйдин, «Баядеркадан» Солордун, «Саманчы жолунан» Субанкулдун, «Спартактан» Спартактын ролдорун жогорку чеберчиликте бийлейт.

В. Власовдун У. Сарбагышев койгон «Асел» балетиндеги башкы каарман Ильястын ролун мыкты аткаргандыгы үчүн СССР Маданият министрлигинин 1-даражадагы диплому менен сыйланган. Булардын көпчүлүгүн улуттук бийдин устаты Б. Бейшеналиева менен аткарган.

Опера жана балет театрында иштөө менен бир эле мезгилде 1961-жылдан тартып Күрөңкеев атындагы музыкалык-хореографиялык окуу жайында классикалык жана дуэттик бийден сабак берет.

1980-жылдаи аталган окуу жайына биротоло мугалимдик кесипке өткөн.
Кыргыз балет өнөрүнө сиңирген эмгеги үчүн 1967-ж. жана 1972-ж. Кыргыз ССР
Жогорку Советинин Ардак грамоталары, «Эмгектеги артыкчылыгы үчүн» медалы менен сыйланган, Театрдын коллективи менен КМШ жана чет өлкөлөрдө гастролдо болгон.

 Колдонулган адабияттар 
Алагушов, Балбай. Кыргыз музыкасы: Энциклопедиялык окуу куралы / Башкы редактору Үсөн Асанов. – Бишкек: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2004. – 400 бет. -ISBN 9967-14-016-X.
Категория:Музыка
Арман күүлөр

Арман күүлөр - кыргыздын музыкалык фольклорунда жана комуз музыкасында кеңири өнүккөн жанрдын бири.
 
Арман күүлөрдө негизинен кыргыз элинин өткөн замандагы кайгы-муңу, кедей, жетим-жесирлердин оор турмушу, улан-кыздардын бири-бирине жетпей зарланышы, малга сатылган кыздардын муну баяндалат.

Комуз Арман күүлөрү жөнөкөй кайруулардан тартып кеңири масштабдуу классикалык күүлөргө чейин өскөн (мис., «Көкөй кести», «Кыздын арманы», «Арман күү», «Жетим баланын арманы», «Музоокенин муңдуу күү» жана башка).
 
Арман күүлөрдүн айрымдары каймана түрүндө «Чымчыктын арманы», «Армандуу чымчык», «Күкүктүн зары» дегендей канаттуулардын аттары менен коштолсо, айрым Арман күүлөрү авторунун ысмы менен кошо айтылат: «Абактын арманы», «Арстанбектин арманы», «Серкебайдын арманы» ж. б.

Арман обон, күүлөр ушул азыр да композиторлордун тарыхый музыкалык драма, опера, симфонияларында пайдаланылууда.

 Колдонулган адабияттар 
 Алагушов, Балбай. Кыргыз музыкасы: Энциклопедиялык окуу куралы / Башкы редактору Үсөн Асанов. – Бишкек: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2004. – 400 бет. -ISBN 9967-14-016-X.
 “Кыргызстан” улуттук энциклопедиясы: 1-том. Башкы ред. Асанов Ү. А., Б.: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2006. ISBN 9967—14—046—1

Категория:Музыка
Категория:Фольклор
Алымкул Үсөнбай уулунун фольклордук-этнографиялык музейи

Алымкул Үсөнбай уулунун фольклордук-этнографиялык музейи (Манас району, Карарча айылы) 1974-ж. элдик демилге менен айылдагы А. Үсөнбаев атындагы орто мектепте «Айыл тарыхы» музейи деген аталышта уюшулган.
 
1991-ж. музей жаңы имаратка көчүрүлүп, ачылуу аземине өкмөт жетекчилери катышкан жана музей азыркыча аталган.

Музей 2 кабаттуу имараттын дээрлик көпчүлүк бөлүгүн (жалпы аянты 250 м2) ээлейт. Музейде 895 экспонат коюлган (айылдан чыккан атактуу инсандардын өздүк буюмдары, сүрөттөр, этнографиялык буюмдар, инсандардын өздөрүнөн жазылып алынган магнит тасмалары ж. б.), көргөзмө залы, төкмөлөр, жазуучулар, «Манас» жана манасчылар, комуз жана комузчулар, театр жана артисттер бөлмөсү, этнография, фоновидео бөлмөлөрү бар.
 
Музей негизинен айылдын тарыхына, ошол айылдан чыккан белгилүү инсандарга, төкмө ырчыларга, жазуучуларга, манасчыларга, комузчуларга, театр артисттерине, айылдын алдыңкы адамдарына, окумуштууларга, спортсмендерге ж.б. арналган.
Алардын ишмердиги, чыгармачылыктары, басып өткөн жолу кеңири чагылдырылып, сүрөттөр менен коштолгон.

 Колдонулган адабияттар 
Алагушов, Балбай. Кыргыз музыкасы: Энциклопедиялык окуу куралы / Башкы редактору Үсөн Асанов. – Бишкек: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2004. – 400 бет. -ISBN 9967-14-016-X.
Категория:Музыка
Айтыкеев Совхозбек Кожомкулович

Айтыкеев Совхозбек Кожомкулович (1953, Калинин (азыркы Жайыл) району, Чалдыбар совхозу) - композитор, М. Абдраев атындагы сыйлыгынын лауреаты.
 
 1970-72-ж. Кыргыз мамлекеттик Б. Бейшеналиева атындагы искусство институтунда композиция классынан окуган.
 Студент кезинде эле фортепьяно үчүн фуганы, үч прелюдияны,, «Менин крайым» аттуу симфониялык сюитаны ж. б. чыгармаларды жазат.
 Институттун жолдомосу менен Ош музыкалык Окуу жайында музыкалык теориядан, композициядан сабак берет.
 1985-ж. Кыргыз мамлекеттик Б. Бейшеналиева атындагы искусство институтуна которулат.
 1987-96-ж. Кыргыз Республикасынын Маданият министрлигинде кызматкер,
 1998-2000-ж. Кыргыз улуттук академиясынын Манас таануу борборундагы искусство секторунун аспиранты,
 2001-2002-ж. Кыргызстан композиторлор союзунун жооптуу секретары болуп иштеген.
 2002-жылдан Кыргызстандын Билим берүү министрлигинде (азыркы мамлекеттик тил жана маданият комиссиясында адис.
 
Композитордун жалпы чыгармачылыгы жанрдык ар тараптуу, ал элдик музыканын элементтерин аспаптык чыгармаларында (мис., «Түрмөк күү», «Шилтемдер» аттуу фортепьяно үчүн 12 пьесасы ж. б.) өтө чебер, изденүүчүлүк менен бере билген. Симфониялык чыгармаларынан төрт бөлүмдүү «Насыйкат» симфониясы, солист, хор жана оркестр үчүн «Таң шооласы», «Эгемендүү Кыргызстан», камералык оркестр үчүн иштеп чыккан күүлөрү, камералык-аспаптык, вокалдык ж. б. чыгармалары бар.
Медалдар менен сыйланган.

 Колдонулган адабияттар 
Алагушов, Балбай. Кыргыз музыкасы: Энциклопедиялык окуу куралы / Башкы редактору Үсөн Асанов. – Бишкек: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2004. – 400 бет. -ISBN 9967-14-016-X.
Категория:Музыка
Агач кумуз

Агач кумуз - дагестаyдыктарга кеңири тараган чертме үч кылдуу байыркы музыкалык аспап. Өрүктөн ж. б. жыгачтардан чабылат.
 
Аварлардын, даргиндердин, кумыктардын арасында кылдарынын саны, ладдары жагынан айырмаланган
 
Агач кумуздун түрлөрү да кезигет. Агач кумуздун өркүндөтүлгөн прима, альт, бас түрлөрү эл аспаптар оркестринде ойнолот. Агач кумуздун коштоосунда ырчылар ырларын ырдашат, дастанчылар дастандарын айтышат.
 
 Колдонулган адабияттар 
Алагушов, Балбай. Кыргыз музыкасы: Энциклопедиялык окуу куралы / Башкы редактору Үсөн Асанов. – Бишкек: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2004. – 400 бет. -ISBN 9967-14-016-X.
Категория:Музыка
Авлос

Авлос (грек. aulos - үйлөө) - байыркы гректердин эки чымылдактуу, 4 добуш чыгаруучу көзөнөгү бар музыкалык аспабы.
 
Аткаруучулар бир эле мезгилде эки аспапта ойношкон. Алдыңкы Азияга жана Байыркы Грецияга кеңири тараган. Авлос Жер Ортолук деңизинин жээгинде жашаган элдердин арасына тибия деген атта тараган.
 
 Колдонулган адабияттар 
 Алагушов, Балбай. Кыргыз музыкасы: Энциклопедиялык окуу куралы / Башкы редактору Үсөн Асанов. – Бишкек: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2004. – 400 бет. -ISBN 9967-14-016-X.

Категория:Музыкалык аспаптар
Абдыраимов Бекболот

Абдыраимов Бекболот (1945, Ноокат району Кыргыз-ата айылы - 2004, Бишкек ш.) - композитор.
 
Кыргыз Республикасынын маданиятына эмгек сиңирген ишмер.

1964-ж. Жалал Абадтагы A. С. Пушкин атындагы педагогикалык окуу жайын ырдоо сабагынын мугалими деген адистик боюнча бутүрүп, ошол эле окуу жайында мугалим болуп калат.

1970-жылдан тартып лирикалык, балдар ырларын, хорлорду жаза баштаган. Симфониялык оркестр, хор жана солист үчүн «Уркуя» аттуу кантатаны, симфониялык оркестр үчүн күүлөрдү, фортепьяно, флейта, виолончель, скрипка үчүн баллада, рондо, сонаталарды, «Карыя Мске жана Kapa баатыр», «Эки коёнек», «Портрет», «Он үчүнчү небере», «Кургакчылык», «Төкөр» аттуу ж. б. балдар үчүн жана даректүү фильмдерге, спектаклдерге музыка жазган.
 
Абдыраимвовдун негизги чыгармачылыгына ыр жанрында өнүккөн. «Ак кайың», «Кызыл алма», «Менин сүйгөнүмдү түшүнгүн», «Менин Алатоом» ж. б. лирикалык, балдар ырлары угуучулар арасыңда кеңири тараган
 
 Колдонулган адабияттар 
Алагушов, Балбай. Кыргыз музыкасы: Энциклопедиялык окуу куралы / Башкы редактору Үсөн Асанов. – Бишкек: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2004. – 400 бет. -ISBN 9967-14-016-X.
Категория:Музыка
Абдылдаев Өзбек

Абдылдаев Өзбек (1941-ж. т., Жетиөгүз району, Конурат айылы) - хор дирижёру.
 
 Кыргыз Республикасынын маданиятына эмгек сиңирген ишмер.
 1962-ж. Кыргыз мамлекеттик М. Күрөңкеев атындагы музыкалык-хореографиялык окуу жайынын хор дирижёру бөлүмүн,
 1968-ж. Москвадагы Гнесиндер атындагы музыкалык- педагогикалык институтун (азыркы орус музыкалык академиясы) хор дирижёру адистиги боюнча бүтүргөн.
 1968-жылдан Кыргыз мамлекеттик Б. Бейшеналиева атындагы искусство институтунда мугалим, профессор. Институттагы хор дирижерлугу кафедрасын негиздөөчүлөрдүн бири.
 1974-ж. хормейстер катары Кыргыз улуттук телерадиокорпорациясынын хорун уюштурууга катышкан.
 И. Рыспаев менен бирдикте жалпыга билим берүүчү мектептердин 3 жана 4-класстарынын «Музыка» окуу китебин, «Музыка» сабагынын мугалимдери үчүн методикалык колдонмо жана хрестоматия түзгөн, «Хордо иштөөнүн методикасы», «Кыргыз Республикасынын өздүк көркөм чыгармачылыгы» аттуу монографиялардын,ошондой эле, музыкалык орто, жогорку жана музыкалык педагогикалык окуу жайларынын студенттери үчүн "Кыскача музыкалык сөздүк" жана 4 томдон турган "Хор дирижёрлугу.Хрестоматия.Методикалык көрсөтмөлөрү менен" аттуу окуу куралдардын автору.
Ардак грамоталар, "Данк" медалы менен сыйланган.

 Колдонулган адабияттар 
Алагушов, Балбай. Кыргыз музыкасы: Энциклопедиялык окуу куралы / Башкы редактору Үсөн Асанов. – Бишкек: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2004. – 400 бет. -ISBN 9967-14-016-X.
Категория:Музыка