Zhantas/Cleaned-Kyrgyz_Wikipedia huggingface dataset:
Лабораториялык иш

Лабораториялык(тажрыйбалык) иш – окутууну уюштуруунун калыптарын бири. Мугалимдин тапшырмасы, атайын даярдалган көрсөтмө боюнча окуучулардын, куралдарды, техникалык жабдууларды колдонуу менен тажрыйбаларды өткөрүшү.

Лабораториялык иш учурунда байкоо, анализ жана байкоо учурундагы маалыматтарды салыштыруу, корутундуларды жасоо жүргүзүлөт. Ой жүгүртүү, иш аракет менен айкалышат, окуучулар техникалык каражаттардын жардамы аркылуу окуп үйрөнүп жаткан заттарга жана материалдарга таасир этүү менен өздөрүн кызыктырган кубулуштарды, жараяндарды алышат. Акыл ишин физикалык иш аракет менен мындай айкалыштыруу таанып билүү жараянын продуктивдүүлүгүн жогорулатат.

Лабораториялык иш көрсөтмөлүүлүк планда өткөрүлөт, окуучулар өздөрүнүн тажрыйбаларында буга чейин мугалим көрсөткөн демонстрацияны, окуу китебинен алган билимдерин кайталап ишке ашырат, же изилдөөчүлүк планда, окуучулар өздөрү, алардын алдына коюлган таанып билүү тапшырмаларын алгач ирет аткарышат, тажрыйбалардын негизинде, илимде буга чейин белгилүү болгон жыйынтыктарга өз алдынча келишет.

Айрым учурда окуучулар изилдөөчүлүк иш жүргүзүшөт, (окуучунун эксперименти аркылуу) обьектилердин жана материалдардын буга чейин белгилүү болбогон, сыналбаган жактарын издеп табышат, технологиялык маселелерди чечүү менен кубулуштардын жаңы жагдайдагы байланыштарын табышат, иштин жүрүшүндөгү бузулуунун себептерин аныкташат.

Лабораториялык иш өткөрүүдө окуучулардын эксперименттик техникасын өздөштүрүүсү маанилүү. Окуучулар эң жөнөкөй куралдар менен иштөөнү үйрөнүшөт. Экспериментти аткаруу маданиятын, өлчөөчү куралдардын техникасын өздөштүрүшөт, шаймандарды, куралдарды мантаждоого үйрөнүшөт. Булардын бардыгынын учурдагы өндүрүштө иштөөгө даярдоодо чоң мааниси бар.
Лабораториялык иш жекече аткарса болот, ошондой эле жупташуу менен же топтук түрдө аткарууга болот. Топтук аткарууда ар бир окуучунун иштин бөлүктөрүн аткаруу менен белгилүү билимди жана билгичтикти өздөштүрүүсү зарыл. Лабораториялык иш нускамасы оозеки же жазуу жүзүндө берилиши мүмкүн. Алгачкы мезгилде инструкция бөлүк бөлүгү менен берилет. Бара-бара окуучулар татаал нускамалар менен иштөөгө үйрөнүшөт.

Лабораториялык иш аткарууда окуучулар кубулуштар жана жараяндар боюнча алган маалыматтарды эсеп-кысаптарында график түрүндө берүүгө үйрөнүүсү маанилүү. Лабораториялык иш сабактын бир бөлүгү болушу мүмкүн. Лабораториялык иш өткөрүү окуучулардын таанып-билүү активдүүлүгүн жогорулатат, практикалык билгичтик жана көнүмдөргө ээ болууга көмөктөшөт, окутууну турмушка жакындатат.

 Колдонулган адабияттар 
 Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору. Кыргыз педагогикасы (энциклопедиялык окуу куралы). -айбек.

Категория:Педагогика
Категория:Билим берүү
Музыкалык эске тутуу

Музыкалык эске тутуу (память) - музыкалык материалды таануу, билүү, өздөштүрүү жөндөмдүүлүгү. Башкача айтканда музыкалык чыгарманын айрым эң жөнөкөй жана татаал интонацияларын, обонун, гармоникалык жүрүштөрүн, ыргактык сүрөттөмөлөрүн ж. б. өз калыбында же өзгөртүлгөн абалда кайталай алуу дегендик. Эгерде, бул кайталанылуучу музыкалык чыгарманын элементтери угуучуларга таанылбаса, анда ал угарман үчүн ойго сыйбаган түшүнүксүз, ыргаксыз үндөр катары болуп кабылданат. Ошондуктан, музыканы таануу музыкалык ой-мүдөөнү кабыл алуунун эң керектүү шарты. Музыкалык таануунун керектүү шарты катары, музыкалык эске тутуунун жетишээрлик деңгээлде өнүгүүсү жана сезимдеги негизги эки компоненттериндеги эске тутуу сезимдерин колдонуу жөндөмдүүлүгү эсептелет. Ал музыкалык таанууда эң маанилүү биринчи компонент, ал эми музыканы өздөштүрүүдө - экинчи компонент катары эсептелет.

Музыка таанууда угуу жана эске тутуу орчундуу мааниге ээ. Музыка таануу үчүн эмоциялык эске тутуунун да зор мааниси бар. Музыканы өздөштүрүүдө кыймылдуу эске тутуу (берилген чыгарманы аткаруу үчүн керектүү кыймыл-аракеттердин түзүлүшүн эске сактоо), көрүп эске тутуу (ноталык тексти эске сактоо), ой жүгүртүү, сүйлөө аркылуу эске тутуу (музыкалык материалдык түзүлүшүнүн ой-мүдөөсү) маанилүү. Музыкага окутууда (өзгөчө музыкалык аспаптарда ойноодо), жогоруда айтылган эске тутуунун түрлөрү борбордук музыка таануу компонентин - угуу менен эске тутуу көз жаздымга калтырбай, анын көмөктөшүү роль ойноосуна умтулуу керек. 

 Колдонулган адабияттар 
Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору. Кыргыз педагогикасы (энциклопедиялык окуу куралы). - Б.: 2004

Категория: Билим берүү
Категория: Педагогика
Категория: Маданият 
Категория: Музыка
Музыка угуу

Музыка угуу - музыкалык үндөрдү (добуштарды) кабыл алуу аларды эске сактап калуу менен өздөштүрүү жөндөмү. Музыкалык эске тутуунун абсалюттук жана салыштырма сыяктуу эки түрү бар. Абсалюттук эске тутууга жөндөмдүүлөрүн кандай гана үн бийик болбосун, аларды так, таза эч өзгөрүүсүз өзүндөй аткарып бере алышат. Ал эми салыштырма эске тутууга жөндөмдүүлөр, үндөрдү кабыл алуу жана аткарып берүүдө үндөрдүн ыргактарын жайгаштырууда бир аз чектелишет. Музыкалык эске тутуу музыкалык ишмердүүлүк башкача айтканда ырдоо, музыкалык аспапта ойноо, чыгарма жаратуу аркылуу өнүгөт. Балдардын эске тутуу сезимин калыптандырууда өзгөчө мектептеги нота боюнча аспаптын коштоосусуз ырдоо, диктант жазуу, шар окуу, тааныш обонду нотасыз аспапка салып ойноо сыяктуу иш-чаралардын мааниси зор.

 Колдонулган адабияттар 
Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору. Кыргыз педагогикасы (энциклопедиялык окуу куралы). - Б.: 2004

Категория: Билим берүү
Категория: Педагогика
Категория: Маданият 
Категория: Музыка
Назаров Мадамин

Назаров Мадамин (1933-жылы төрөлгөн,) 1955-жылы Оштогу педагогикалык институтунун физика – математика факультетин бүтүргөн. 1971-ж. педагогика илимдеринин кандидаты деген илимий даражага ээ болгон. Жаш муундарды, келечектеги педагогдорду тарбиялоодогу эмгеги мамлекет тарабынан жогору бааланып, 1970-ж. «Эмгектеги каармандыгы үчүн» медалы, 1972-ж. Кыргыз Республикасынын Жогорку Кеңешинин Ардак грамотасы менен сыйланган. Ошондой эле 1971-ж. «СССР жогорку окуу жайларынын отличниги», 1977-ж. «Кыргыз Республикасынын эл агартуусунун отличниги», 1984-ж. «СССРдин эл агартуусунун отличниги» деген ардактуу наамдарга татыктуу болгон. 1965–1982-жылдары Ош мамлекеттик институтунун кафедранын башчысы болуп эмгектенген. Ага 1976-ж. доцент, 1990-ж. профессор окумуштуулук наамдары ыйгарылып, профессор Назаровдун жетекчилиги менен бир нече аспиранттар кандидаттык диссертациясын коргогон.

 Колдонулган адабияттар 
Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору. Кыргыз педагогикасы (энциклопедиялык окуу куралы). - Б.: 2004

Категория: Билим берүү
Категория: Педагогика
Категория: Маданият
Сатыбалды Наматов

Наматов Сатыбалды – (1905–1938) алгачкы 20–30-жылдардагы агартуучулардын бири, туңгуч методист, калайык-калктын сабатсыздыгын жоюу ишине активдүү эмгек сиңирген. Кыргыз тилин жана адабиятын окутуунун методикасына алгач чыйыр салган. Сабатсыз аялдар үчүн Алиппе (Ф., 1929), Сабатсыздык жоюлсун (1929), чала сабаттуулар үчүн окуу куралы (1930), Сабаттуу колхозчу (1932), Башталгыч мектептер үчүн кыргыз тилинин метод көрсөткүчү (1935) деген сыяктуу өз мезгили үчүн зарыл эмгектерди жазып ишке киргизген.

 Колдонулган адабияттар 
Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору. Кыргыз педагогикасы (энциклопедиялык окуу куралы). - Б.: 2004

Категория: Билим берүү
Категория: Педагогика
Категория: Маданият 
Категория: Кыргыз тили
Көйгөйлүү жагдай

Көйгөйлүү жагдай – объективдүү чындыкты туюнуп кабылдоо процессинде теориялык же тажрыйбалык мүнөздөгү маселени чечүүгө байланыштуу келип чыгуучу кандайдыр бир кыйынчылыкты адамдын сезиши, ал кыйынчылыктан чыгуунун ага белгисиз болушу, ошондуктан ал жолду издеп табуу зарыл экендигине анын толук ишенип түшүнүшү. Адам өзүнө белгилүү болгон аракеттерди мурдагыдай жолдор менен аткара албай калган шарттарга туш келип, ошондуктан ал аракет кылуунун жаңы жолун издеп табууга аргасыз болгон учурларда, чыгармачылык ойлонуунун зарылдыгы келип чыгат. Мына дал ушундай шарттар көйгөйлүү жагдайды түзөт. 

Адам кандайдыр бир жаңылыкты (жаңы информацияны) түшүнүп, сезимдүү кабыл алышы үчүн анда сөзсүз буга чейин да белгилүү түшүнүктөр болууга тийиш, ансыз маалымат жөнүндө ал ойлоно да албайт, башкача айтканда, адамдын ойлоосу анын билгендеринен башталат. Адамдын интенсивдүү активдүү ойлонуусу анын алдына кандайдыр бир карама-каршылыктардын келип чыгышынан, көйгөйлүү суроонун коюлушунан, адамдын бир нерсеге кызыгып таң калуусунан башталат. Көрүнүктүү физиолог И. П. Павловдун айтуусу боюнча биз – адамдар башка жаныбарлар сыяктуу эле айлана-чөйрөнүн ар кандай билинер билинбес өзгөрүшүнө назар салабыз да, өзүбүздүн көңүлүбүздү дал ошол өзгөрүү болуп жаткан багытка дароо бурабыз. 

Жаныбарлар үчүн «бул эмне?» деп аталуучу ушул рефлекстин мааниси өтө зор, эгерде аларда мындай рефлекс болбосо, анда алардын жашоосу И. П. Павлов айткандай ар бир секунд сайын кылдын учуна илинип турган сыяктуу коркунучтуу болор эле. Адамдарда болсо бул рефлекс адегенде таң калуучулук менен гана чектелбестен андан ары эң алыс тереңдеп кетет да, эң акырында анын ар нерсени туюнуп-билүүгө тырышуучулугуна жана талаптануучулугуна айланат. Адамдын мындай таң калып кызыгуучулук сапаты илимди түзүүгө жана өнүктүрүүгө мүмкүндүк берет.

 Колдонулган адабияттар 
Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору. Кыргыз педагогикасы (энциклопедиялык окуу куралы). - Б.: 2004,
Категория: Педагогика
Категория:Билим берүү
Логика

Логика ( – сөз, ой, кеп, акыл) — ой жүгүртүүнүн калыбы жана мыйзамдары жөнүндө илим. Ал үч бөлүктөн турат: диалектикалык логика, математикалык логика жана формалдуу логика.

Диалектикалык логика – объективдүү дүйнөнүн өнүгүшүнүн адамдын ой жүгүртүүсүндөгү чагылыш калыпы жана мыйзымдары, чындыкты таанып-билүүнүн мыйзам ченемдери жөнүндөгү илим. Анын элементтери Гераклит, Платон, Аристотель ж. б. ойчулдардын эмгектеринде, ал эми таанып-билүүнүн, ой жүгүртүүнүн жалпы принциптери жана методдору катары Ф. Бекон, Декарт, Лейбниц ж. б. окууларында кездешет. 

Диалектикалык логиканы өнүктүрүүгө белгилүү салымды Кант жана Гегелдер кошушкан. Анын негизги маселеси катары заттарга диалектиканын мыйзамдарынын жасаган аракеттеринин байланышынын түшүнүктөрдө чагылдырууну изилдөө, анын негизинде ой жүгүртүүнүн өзүнүн өнүгүшүн үйрөнүү, таанып-билүүнүн жалпы мыйзамченемдери каралат.

Математикалык логика ― логикада математикалык методдорду колдонуу, ошондой эле математикалык талдоолорду жана далилдөөлөрдү логикалык изилдөө жөнүндөгү билимдердин жыйындысы.

Формалдуу логика – ойдун формаларынын (ойдо талдоо, ой жыйынтыктоо, түшүнүү, далилдөө ж. б.) логикалык түзүлүшүн үйрөтүүчү илим. Формалдуу логиканын негизги максаты – корутунду билимге ээ болуу жараянында сакталуучу мыйзамдарды жана принциптерди иштеп чыгуу болуп саналат.

 Булактар 
Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору. Кыргыз педагогикасы (энциклопедиялык окуу куралы). - Б.: 2004

Категория:Билим берүү
Облустук билим берүү башкармасы

Облустук билим берүү башкармасы (ОБББ) — билим берүүнү башкаруунун аткаруучу-тескөөчү жана координациялоочу мамлекеттик органы катары билим берүү тармагын башкаруу органдарынын структурасына кирет.
Кыргызстандын герби тартылган мамлекеттик жана официалдуу тилде жазылган мөөрү жана өз атында бланкы, банктык жана финансылык мекемелерде эсеп-кысабы бар юридикалык жак болуп эсептелет.

 Областтык билим берүү башкармасы негизги маселелери областтын аймагында:

 Жалпы орто, мектепке чейинки жана мектептен тышкаркы билим жаатында бирдиктүү мамл. саясатты ишке ашыруу;

 Орто билимдин жеткиликтүүлүгүн жана сапатын камсыз кылуу;

 Билимдин мамлекеттик стандарттарын киргизүү, жергиликтүү шартка ылайык окуу планынын регионалдык компонентин иштеп чыгуу жана ишке ашыруу;

 Жалпы орто, мектепке чейинки жана мектептен тышкаркы билим берүү мекемелери боюнча башкаруу органдарынын жана уюм-мекемелердин аракетин координациялоо;

 Билим берүү мекемелеринин кадр жана материалдык-техникалык тарабынан камсыздалынышына көмөк көрсөтүү;

 Билим берүү тармагын маалыматтык, методикалык жана нормативдик жактан камсыз кылуу ж. б.
Областтык билим берүү башкармалыгы структурасына шаардык, райондук билим берүү бөлүмдөрү, областтык мугалимдердин билимин өркүндөтүү институту, областта жайгашкан мамлекеттик мектептер, мектепке чейинки жана мектептен тышкаркы мекемелер ж. б. кирет.
ОБББ областтык мамлекеттик администрациясынын макулдугу менен Кыргыз Республиксынын Билим Министрлиги тарабынан дайындалган аким (начальник) жетектейт.
Областагы билим берүү тармагынын өнүгүүсүнүн билим жана тарбия берүүнүн сапатын жакшыруу, билим берүүнүн жеткиликтүүлүгүн камсыз кылуу орчундуу маселелерин кароо үчүн ОБББ коллегиясы түзүлөт. Бишкек жана Ош шаардык билим берүү башкармасы ОБББ статусуна ээ.

 Колдонулган адабияттар 
Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору. Кыргыз педагогикасы (энциклопедиялык окуу куралы). - Б.: 2004

Категория: Билим берүү
Категория: Педагогика
Категория: Маданият
Окумуштуулар кеңеши

Окумуштуулар кеңеши – жогорку окуу жайынын ректорунун жана илим-изилдөө мекемелеринин директорунун кеңеш органы. Анын милдети окуу жана илим-изилдөө мекемелеринин маанилүү маселелерин кароо, илимий кызматкерлерди ишке алуу, конкурстарды уюштуруу жана окумуштууларга илимий наамдарды жана даражаларды ыйгаруу иштерин кароо. Окумуштуулар кеңешине окуу жайдын же мекеменин жетекчилери, жетектөөчү окумуштуулар жана коомдук уюмдардын төрагалары киришет. Окумуштуулар кеңешинин чечимдери конкурстарды өткөрүүдө окумуштуулук даражалар жана наамдарды ыйгарууда жашыруун добуш берүү менен чыгарылат, ал директордун (ректордун) бекитүүсү менен чечилбейт. Окумуштуулар кеңеши жогорку окуу жайларынын факультеттеринде да бар.

 Колдонулган адабияттар 
Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору. Кыргыз педагогикасы (энциклопедиялык окуу куралы). - Б.: 2004

Категория: Билим берүү
Категория: Педагогика
Категория: Маданият 
Категория: Окумуштуулар кеңеши
Окумуштуулук наам жана даража

Окумуштуулук наам жана даража – Жогорку даражалуу окумуштууларды жана педагог адистерди аттестациялоонун формасы. Кыргыз Республикасында салттуу окумуштуулук даражалар булар: илимдин кандидаты жана доктору. Ал эми жогорку окуу жайларында – ассистент, доцент жана профессор; илим-изилдөө мекемелеринде – кенже илимий кызматкер, ага илимий кызматкер, жетектөөчү жана башкы илимий кызматкер сыяктуу окумуштуулук наамдар берилет. Илимий наамдар жогорку окуу жай кызматкерлеринин кызмат абалына жана илимий-педагогикалык ишмердигине жараша аныкталат. Илимий даража коюлган талапка канааттандырарлык жооп берген ар бир адамга ыйгарылышы мүмкүн. Окумуштуулук наам жогорку окуу жайларда жана илим-изилдөө мекемелеринин кызматкерлерине гана ыйгарылат.

 Колдонулган адабияттар 
Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору. Кыргыз педагогикасы (энциклопедиялык окуу куралы). - Б.: 2004

Категория: Илимий даража
Категория: Педагогика
Категория: Маданият 
Категория: Окумуштуулук наамдар

ru:Учёные степени и звания
Түшүндүрүү (педагогика)

Түшүндүрүү – мугалимдин чыгармачылыгы менен окуучуларга жаңы теманы түшүндүрүү жана анын башка темалар менен болгон байланышын далилдөө. Жаңы теманы түшүндүрүү мугалимден көп күч, талыкпас эмгек, чеберчиликти талап кылат. Түшүндүрүү окуучуга жаңы окуу материалынын биринчи баскычын өздөштүрүүгө жетиштирүүчү негизги ыкма жана каражат болуп саналат. Андан ары окуучу билимин чыңаш үчүн башка булактар аркылуу өнүктүрүүсү керек. Мугалим ага көмөк болот. Мугалим жаңы теманы түшүндүргөнүнөн көп нерсеге жетиштирүүгө болот, башкача айтканда окуучунун ошол темага кызыгуусунун артылышы, андан ары өркүндөтүүгө болгон табитинин ачылышына түрткү болот. Мугалим бир эле теманы ар кандай методдор менен түшүндүрөт. Лекция-сабак, оюн-сабак, аңгемелешүү сабагы, дебат-сабак, жарыш-сабак жана башка сабактардын методдору менен жана түшүндүрүүдө ар кандай методикалык курал, мугалимдер үчүн колдонмо, плакаттар, таяныч белгилерди колдонуу аркылуу түшүндүрүүгө да болот.
Түшүндүрүүдө окуучулардын аң-сезими, турмушка көз карашы калыптанат, улууларды урматтоого, табиятты коргоого үйрөнсө, Ата Мекенин сүйүүгө, ага кызмат кылууга багыт берет. Окуучу өз көз карашын айтууга, анализ берүүгө, синтездөөгө, жакшы менен жаманды ажыратууга, салыштырууга жетишет.

 Колдонулган адабияттар 
Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору. Кыргыз педагогикасы (энциклопедиялык окуу куралы). - Б.: 2004.

Категория:Педагогика
Категория:Билим берүү
Тьютор

Тьютор - (англисче tutor – репетитор, куратор, тарбиячы, насаатчы) – окуучулардын сабактан тышкары окуу жана чыгармачылык ишине жалпы жетекчиликти жүзөгө ашыруучу педагог. Европанын айрым жогорку окуу жайларында бул кадыресе окутуучулук кызмат. Тьюторлук маалымат булактары менен өз алдынча иштөөгө, ошондой эле жекече программа менен билим алууга артыкчылык берилген окуу жайларда кеңири практикаланат. Ошондуктан ал студенттин жеке илимий жетекчиси катары да каралат.
Тьютор бир эле же аз кишиге айкын сабакты окутуучу жеке үйрөтүүчү. Үйрөтүүчүнүн мындай көңүлүнөн окуучулар, студенттер өз билимин тез жана жакшыраак өздөштүрүшөт. Мындай тьюторлордун эмгек акысын студент же студенттин үй-бүлөөсү төлөйт.
Кээбир тьюторлорду тартибин оңдоого же окууга жөндөмү жок, а кээбирлер тескерисинче жөндөмдүү окуучуларга, студенттерге жалдашат.http://en.wikipedia.org/wiki/Tutor 
 
 Колдонулган адабияттар 
Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору. Кыргыз педагогикасы (энциклопедиялык окуу куралы). - Б.: 2004.

Категория:Педагогика
Категория:Билим берүү

ms:Tuisyen
Окутуу процесси

Окутуу жараяны(процесси) – максатка жетүү багытындагы мугалим менен окуучунун биргелешкен аракеттери. Анын жүрүшүндө билим берүүнүн, тарбиялоонун жана өнүктүрүүнүн негизги маселелери чечилет. Окутуу бул эки жактуу процесс. Мугалим окутат, окуучу окуйт. Мугалим менен окуучу окутуу процессинин материалдык негизи болуп эсептелет. Эгер окутуу процессин дидактикалык система катары карасак, анын элементтери төмөнкү суроолорго жооп берүүсү керек: ким окуйт жана ким окутат (окуучу жана окутуучу); эмне үчүн окутуу керек (окутуунун мазмуну жана көлөмү); окутуу эмнеге негизделет (окутуу принциптери); кантип окутуу керек (окутуу технологиясы) ж. б. Окутуу процесси аркандай баскычтагы окуу жайларында ишке ашырылат.

 Колдонулган адабияттар 
Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору. Кыргыз педагогикасы (энциклопедиялык окуу куралы). - Б.: 2004

Категория: Билим берүү
Категория: Педагогика
Категория: Маданият 
Категория: Окуу процесси
Окутуунун мыйзам ченемдүүлүктөрү

Окутуунун мыйзам ченемдүүлүктөрү – педагогикалык белгилүү кубулуштардын (процесс-тердин) арасындагы дайыма такай кайталанып туруучу объективдүү байланыштар. Мисалы, окутуу менен тарбиялоонун биримдүүлүгү: окутуу процессинде (сабакта) окуучулар билим, билгичтик, көндүмдөргө гана эмес, ошону менен катар биз кааласак да, каалабасак да белгилүү даражадагы тарбияга да ээ болушат. Бирок ал тарбия жакшыбы же жаманбы – башка кеп. Чындыгында эле ар бир сабак окуучуларды үч нерсеси менен тарбиялайт:

1) Окулуп жаткан программалык материалдын мазмуну тарбиялайт, анткени ал материалды өздөштүрүүнүн негизинде окуучунун дүйнөгө көз карашы калыптанат;

2) Мугалимдин сабак окутуу методикасы (же активдүү, же пассивдүү) тарбиялайт;

3) Мугалимдин окуучуларга жасаган мамилеси, адилеттүүлүгү, боорукерлиги, адамкерчилиги, тактысы, эрудициясы, чынчылдыгы, жүрүш-туруш манерасы, тышкы көрүнүшү ж. б. тарбиялайт.

 Колдонулган адабияттар 
Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору. Кыргыз педагогикасы (энциклопедиялык окуу куралы). - Б.: 2004

Категория: Билим берүү
Категория: Педагогика
Категория: Маданият
Окутууну дифференциациялоо

Окутууну дифференциациялоо – окуучулардын каалоосун, шыгын, кызыгууларын жана жөндөмдүүлүктөрүн эсепке алуу менен уюштурулган окутуунун түрү. Окутуунун дифференциациалоону адатта эки түргө бөлүшөт: ички дифференциация жана тышкы дифференциация.

 Ички дифференциация туруктуу калыптанган класстын, топтун ичинде ишке ашырылат. Бул учурда негизинен окуучулардын бул же тигил окуу предметин өздөштүрүүсү эсепке алынат да, алар бир нече топторго бөлүнөт. Ар бир топко анын мүчөлөрүнүн даярдыгынын деңгээлине жараша тапшырмалар берилүү менен окуу процесси уюштурулат.
 Тышкы дифференциацияда окуучулардын каалоосуна, шыгына, жөндөмүнө жараша алар үчүн атайын мектептер, (мисалы, физика-математикалык), класстар ачылат, факультативдер, кружоктук жана башка топтор түзүлөт.
Кийинки мезгилдерде ички жана тышкы дифференциациялоо терминдеринин ордуна тиешелүү түрдө деңгээлдик длифференциациялоо жана профилдик дифференциациялоо деген терминдер колдонула баштады. Ал терминдер менен туюнтулган түшүнүктөрдүн окшош жактары болгону менен, айырмачылыктары да бар: 

 Деңгээлдик дифференциацияда бардык окуучулар үчүн предметти өздөштүрүүнүн минималдуу деңгээли талап кылынат. Окуучу бул деңгээлде калууну же андан жогорку деңгээлге көтөрүлүүнү өз каалоосу боюнча чечет.
 Профилдик дифференциацияда окуучулар өз каалоолоруна, келечектеги кесиптик багытына жана жөндөмүнө жараша бөлүнүп, тиешелүү предметтерди тереңдетип окушат.
Деңгээлдик жана профилдик дифференциацияда окуучулардын кызыгуулары эске алынып, гумандуу жана демократиялык мамиле ишке ашырылат. Бул алардын шыгын жана жөндөмдүүлүгүн өнүктүрүүгө ыңгайлуу шарт түзөт.

 Булактар 
Виды дифференциации обучения Гимназия №38
Категория:Билим берүү
Категория:Педагогика
Музыкалык мектеп

Музыкалык мектеп – Кыргыз Республикасынын Билим берүү министрлигинин карамагындагы кесиптик жана жалпы музыкалык таалим-тарбия берүүчү мектептен тышкаркы окуу жайы. Музыкалык мектеп - балдарга жалпы 7 жылдык, башталгыч музыкалык таалим-тарбия берет жана ошондой эле таланттуу балдарды - консерваторияга даярдайт. 7 жылдык музыкалык мектептин окуучулары бир эле мезгилде жалпы билим берүүчү мектептерде да окушат. Музыкалык мектепте окугандар туура ырдаганды, ошол эле учурда музыкалык аспаптарда ойногонду үйрөнө алышат.

 Колдонулган адабияттар 
Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору. Кыргыз педагогикасы (энциклопедиялык окуу куралы). - Б.: 2004

Категория: Билим берүү
Категория: Педагогика
Категория: Маданият 
Категория: Музыка
Мүчө корреспондент

Мүчө корреспондент – академиялык наам. Илимдин өнүгүшүнө чоң салымдарын кошкон адамдардын ичинен «мүчө-корреспондент» илимдер академиясынын курамына шайланат. Мүчө корреспондентке кандидаттарды көрсөтүү укугуна илимий мекемелери, коомдук уюмдарды жана жеке адамдар ээ. Мүчө корреспондент Илимдер Академиясынын тиешелүү бөлүмдөрүндө жашыруун добуш берүү аркылуу шайланат.

 Колдонулган адабияттар 
Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору. Кыргыз педагогикасы (энциклопедиялык окуу куралы). - Б.: 2004

Категория: Илим- билим
Категория: Илимий даража
Категория: Маданият
Профессор

Профессор (лат. – окутуучу) – жогорку окуу жайдын окутуучусунун жана илим-изилдөө мекемесинин илимий кызматкеринин илимий наамы жана кызмат орду. Официалдуу статусу XVI кылымда белгиленген (эң алгач Оксфорд университетинде). Бул наам жогорку окуу жайлардын же илим-изилдөө мекемелеринин, өндүрүштүк бирикмелердин окумуштуулар советинин көрсөтүүсү боюнча, Жогорку улуттук аттестациялоо комиссиясынын чечими боюнча ыйгарылат. Айрым өлкөлөрдө ординардык (штаттык) жана экстра ординардык (штаттан тышкары) профессордук кызматы болот. Бир катар өлкөлөрдө (Австрия, Белгия, ГЭР, Югославия жана башка) университеттин жана башка окуу жайларынын гана эмес, ошондой эле мектептердин мугалимдери, АКШда колледждин окутуучулары дагы профессор деп аталышат.

 Колдонулган адабияттар 
Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору. Кыргыз педагогикасы (энциклопедиялык окуу куралы). - Б.: 2004,

Категория: Педагогика
Категория:Билим берүү