Zhantas/Cleaned-Kyrgyz_Wikipedia huggingface dataset:
Йажуж жана мажуж

thumb|Бул 16-кылымдагы фарсы миниатюрасында уламыштагы йажуж жана мажуж элдеринин жолун тосуу үчүн Искендер Зулкарнайн жиндин көмөгү менен темир дубал тосмо куруп жаткандыгы сыпатталган.

Йажуж жана мажуж (Гог жана магог) – Библияда жана Куранда айтылган уламыштык эл (уламыштык жарым жапайы этнос). 
 Кыскача тарыхы 
Иудейлердин, христиандардын жана мусулмандардын түшүнүгү боюнча йажуж менен мажуждар (иудейлерде גּוֹג וּמָגוֹג Гог жана Магог; арапча يَأْجُوج وَمَأْجُوج “йажуж ва мажуж'') жапайы чалыш, канкор эл катары сүрөттөлөт. 
Йажуж жана мажуждарды Искендер Зулкарнайн (Александр Македондук) темир тоодон чеп куруп, бөлүп салгандыгы тууралуу уламыш бар.
 Анжы-манжы 
Йажуж жана мажуждар кыргыздын “Манас” эпосунда күн чыгыштагы анжы ж-а манжы деген жапайы чалыш каардуу эл катары сүрөттөлгөн. Алардан кыргыздардын чыгыштагы душмандары калмак, кытайлар да сестенгендиги эпосто айтылат.
 Адабият 
 Кыргыз Совет Энциклопедиясы: 6 томдук/ Башкы редактор Орузбаева Б. Ө./ - Ф.: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1977-1980. Т.1-6. 
 Чоротегин Т.К. Махмуд Кашгари (Барскани) жана анын «Дивану лугати т-түрк» сөз жыйнагы (1072—1077) / Илимий редактору проф. Ө.Кара уулу. — Оңдолуп, кошумчаланган басылыш. — Бишкек: «Кыргызстан» Басма үйү, 1997. — 160 б.; илл., карта. (Кыргызстан Тарыхчылар Жамааты). ISBN 5-655-01222-7. 
 Чоpоев Т.К. Этноним «кыpгыз» по данным Махмуда Кашгаpи // Вопpосы этнической истоpии киpгизского наpода. — Фpунзе: Илим, 1989. — С. 113—121. 
 Чоpоев Т.К. «Диван лугат ат-туpк» Махмуда Кашгаpи как источник по истоpии тюpкоязычных наpодов Сpедней и Центpальной Азии // Оpиенталистика в Киpгизии / Отв. ред. М.Я.Сушанло. — Фpунзе: Илим, 1987. — С. 12—26. 
 Умуpзаков С.У. Очеpки по истоpии геогpафических откpытий и исследований Киpгизии / Редактор Р.Д.Забиров. — Фpунзе: Кыpгосиздат, 1959. — 150 с., илл., карты. 
 Урстанбеков Б.У., Чороев Т.К. Кыргыз тарыхы: Кыскача энциклопедиялык сөздүк: Мектеп окуучулары үчүн. – Фрунзе: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын Башкы Редакциясы, 1990. 113 б. ISBN 5-89750-028-2 

 al-Kāšγarī Mahmūd. Compendium of the Turkis dialects (Dīwān Luγāt at-Turk) / Edited and Transl. with Introduction and Indices by R. Dankoff in collaboration with J. Kelly. — Cambridge, Massachusetts: Harvard Un-ty Printing Office, 1982—1985. — Pt. 1—3. (Doğu Dilleri ve Edebiyatlarının Kaynakları. 7. Yayınlayan Şinasi Tekin. Gönül Alpay Tekin. — Türkçe Kaynaklar. VII). 
 Pritsak O. Studies in Medieval Eurasian History. — London: Variorum Reprints, 1981. — 376 p. 
 Pritsak O. Mahmud Kaşgari kimdir? // Türkiyat Mecmuası. — 1953. — Cilt 10. — S. 244—246. 
 Tryjarski Edward. Kultura ludόw tureckich w świetle przekazu Mahmuda z Kaszgaru (XI w.). —Warszawa: Polska Akademia nauk, 1993. —364 S. (Komitet Nauk Orientalistycznych). 
 Ülkütaşır M.Ş. Büyük Türk Dilcisi Kâşgarlı Mahmut. — 2. Baskı. — Ankara: Türk Dil Kurumu, 1972. — 222 S. 

 Интернеттеги шилтемелер 
 Гог жана магог тууралуу (англисче)
 Йажуж жана мажуж - мусулмандык уламыштарда (англисче)
 Христиандык интернет баракта гог жана магог тууралуу маалымат (англисче) 
 Йажуж жана мажуж (англисче) 

Категория:Христианчылык
Категория:Ислам
Элтериш каган

Элтериш каган — Батыш Түрк кагандыгынын 634–639-ж. бийлеген каган. Э.к. мамлекетте административдик реформа жүргүзгөн. Реформа боюнча кагандык он аймакка бөлүнүп, ар бир облусту башкарууга «шад» наамын алган төбөл коюлган. Шадга ок тапшырылгандыктан, кагандыктын калкы «он ок бодун» деп аталган. 

Булактар
Кыргыз тарыхынын энциклопедиясы Б., 2003 

Категория:Инсандар
Бир гривна

Бир гривна — Украинанын акча бирдиги.
 Банкноттор 
 Жүгүртүүгө чыгарылган күнү Өлчөмү Сүрөтү 1992-1996-жылдын 135х70 120px 120px 1992-1996-жылдын 135×70 120px 120px 1994-1996-жылдын 133×66 120px 120px 1995-1996-жылдын 133х66 120px 120px 2003-2004-жылдын 118×63 120px 120px 2004-2005-жылдын 118×63 120px 120px 2006-жыл 118×63 120px 120px 2011-жыл 118×63 120px 120px 2014-жыл 118×63 120px 120px

Категория:Акча бирдиги
Категория:Украина
Категория:Каржы
Шииттер

right|thumb|400px|Кызыл түстөгү өлкөлөрдө Шииттер багыты басымдуулук кылат
Шииттер (арабча – шиа – биригүү же топтошуу деген сөз)Ө.Ж.Осмонов, Ш. К. Керимова, Орто кылымдын тарыхы (7-класс), Бишкек, 2007 ISBN 978-9967-428-45-4 94-бет – ислам дининдеги негизги багыттардын бири (сүннөттөр сыяктуу). Алар куранды колдоо менен оозеки айтылуучу шариатты-суннаны жана алгачкы үч халифти таануудан баш тартышкан.

Шииттердин пайда болушу 7-кылымда омейяларга каршы багытталган саясий кыймылдан келип чыгып, аны Мухаммеддин күйөө баласы Али жана анын жолдоштору колдошкон; Ши-Али (шииттер) – Алинин тобу, партиясы деген маанини берет. Шииттик агым Ирандын мамлекеттик дини, Йемен, Ирак, Азербайжан, Ливан, Бахрейн жана башка мамлекеттерге тараган.

 Шилтемелер 

Колдонулган адабияттар
 А.А. Асанканов, Кыргыз тарыхы: Энциклопедия, Бишкек, 2003 ISBN 5-89750-150-5

Категория:Дин
Шахристан

Шахристан - сыртынан рабат менен курчалып, өзү сепилди курчап турган ички шаар. Орто кылымдардагы Орто Азияда мындай типтеги шаарлар көп болгон.

Колдонулган адабияттар
 А.А. Асанканов, Кыргыз тарыхы: Энциклопедия, Бишкек, 2003 ISBN 5-89750-150-5

Категория:Борбордук Азия
Шаманчылык

thumb|200px

Шаманчылык - (эвенк. шаман, саман – делөөрүгөн адам) – диндин эң байыркы формаларынын бири. Шаманчылык камлания (эмдөө-домдооырларын ырдоо жана даб же жаргак менен капталган тегерек музыка инструментин койгулоо менен коштолуп, адамды делөөрүгөн экстаз абалга алып келген ырым-жырым) учурунда шамандын же бүбү-бакшынын көзгө көрүнбөгөн рухтар менен мамиле түзүүсүнө байланышкан ишенимге негизделген. Ошондуктан, шаманчылыкта адамдар менен рухтар дүйнөсүнүн ортосунда далдалчылык кызматты шаман аткарган. Шаманчылыклык Африканын, Түндүк жана Чыгыш Азиянын элдеринде, Американын индеец урууларынын арасында кеңири таралган. Шаманчылыктын негизги функциясы – дарт-дабалуу адамдарды «дарылоо». Шамандар камлания учурунда жеке адамдардын жанынын кожоюну болуп эсептелген рухтардан адамды дартка чалдыктырган оору-сыркоону кубалоону, тумарларга жандуу күч берүүнү, төлгө тартууну, баласыздарга бала тартуулоону, малдын төлүнүн амандыгын, түшүмдүн мол болушун жана башка суранышкан; жин-шайтандар, албарстылар сыяктуу терс күчтөр менен кармашышкан; кожоюн рухтардан өзүнүн каалоо-тилегин ишке ашырып коюуну өтүнүшкөн, рухтардын атын атоо менен көзү ачыктык кылышкан; түлөө, курмандыкка чалуу сыяк-туу магиялык иш-аракеттердин жардамы аркасында рухтардан оорулуу адамдын жанын, жаңы төрөлгөн наристенин күчүн, ийгиликтүү аңчылыкты сурап алышкан. Шаманчылык палеолит доорунда пайда болгон. Байыркы адамдар өздөрүнүн өлгөн тууган-туушкандарынан коркушкан жана аларды сыйлашкан. Алардын пикири боюнча өлгөн адамдын жаныдагы деле болсо жашай берген. Ошол себептен алар арбактарды тамак-аш менен камсыз кылышкан, алар менен кошо жаныбарларды көмүшкөн, өлгөн адам үшүбөсүн үчүн сөөктү очоктон алыс эмес жерге көмүшкөн жана башка ушундай сыяктуу магиялык иштерди жасашкан. Аска бетиндеги сүрөттөрдө ийгиликтүү аңчылыкты шарттаган ырым-жырым бийлери сакталып калган. Бул сүрөттөрдө жаныбарлар сыяктанып кийинген шамандар өзгөчөлөнүп турат. Байыркы адамдар шамандардын образы аркылуу адамдын өмүрү менен өлү-мүн, жаны менен денесин терең түшүнүүгө аракет кылышкан.

 Колдонулган адабияттар 
 А.А. Асанканов, Кыргыз тарыхы: Энциклопедия, Бишкек, 2003 ISBN 5-89750-150-5

Категория:Этнография
Илясова, Эрсан

200px|thumb|right
Эрсан Илясова - (15-май, 1987) Түрк баскетболисти. Tүркия баскетбол курама командасында жана учурда NBA'дин «Милуоки Бакс» командасында ойнойт. Бою 2.08 метр, салмагы 107 кг.

Ал, Крымдан Өзбекстанга сүрүлгөн Крымдык Татар үй-бүлөдө өсүп чоңойгон. 
Эрсан үй бүлөлүү. Жубайы теги боюнча Беларусиялык.

Категория:Инсандар
Категория:1987-жылы туулгандар
Категория:Түрк баскетболисттер
Шалк этме

Шалк этме - согушта колдонулуучу курал. Кыска эки таяктан туруп, бирөөсүнүн учуна тоголок (шар түрүндөгү) металлдан (темирден, колодон) жасалган салмактуу бөрк бекитилет. Айрым бөрктөрдө уштугуй бүртүкчөлөр болот. Экинчи жыгачтын учуна колго илип алууга ыңгайлашкан түйүн жасалат. Согуш ишинде кыймылга ийкемдүү болуш үчүн таякчалар бири-бири менен экинчи учтарынан кайыш же чынжыр менен туташтырылат. Шалк этме кыргыздарда курал катары колдонулгандыгы Манас дастанында белгилүү. Кыргызстандын аймагындагы археологиялык табылгаларда азырынча белгисиз. Этнографиялык материалдарды чогултуу учурунда Ош жана Талас өрөөндөрүнөн табылып, Ош жана Манас ордо комплекс музейлерине коюлган.

А.А. Асанканов, Кыргыз тарыхы: Энциклопедия, Бишкек, 2003 ISBN 5-89750-150-5

Колдонулган адабияттар

Категория:Тарых
Чокой

Чокой - кышында кийилүүчү кончтуу, такасыз, жылуу бут кийим. Материалына карай тери чокой, кийиз чокой деп айырмаланат. Тери чокой көбүнчө бодо малдын чылгый (кээде ийленген), бучкак жана баш терисинен (жыдытылып
же жыдытылбай) кончу узун же кыска, тигиштери сыртына келтирилип, ызгыт коюлуп көктөлүп жасалган. Кийгенде кызыл ашыктан кайыш боо (чокой боо) менен байланган. Кийиз Чокой койдун күзгү жүнүнөн басылып жасалып, кээде таманы кийиз же шири менен капталат. Чокойдун чоро чокой, чарбакча чокой, үйүрмө чокой, жеркен чокой, мөкү чокой, тайпак чокой, чанач чокой жана башка түрлөрү болгон.

Колдонулган адабияттар
 А.А. Асанканов, Кыргыз тарыхы: Энциклопедия, Бишкек, 2003 ISBN 5-89750-150-5
Уйгур жазмасы

Уйгур жазмасы - 8–18-кылымда Чыгыш Түркстандын түрк тилдүү элдери колдонгон жазмалардын бири. Согду жазмасынын негизинде келип чыккан. Изилдөөчүлөр согду жазмасынын башаты арамей жазуусу экендигин белгилешет. Уйгур жазмасы менен жазылган эстеликтер 8-кылымга таандык. Жогортон төмөн карай жазылып, саптар солдон оңго карай жайгашат. 22 тамгалуу. Тамгалар сөз ичинде алган ордуна жараша араб жазуусу сымал ар башка формада жазылат, сөздүн башында, ортосунда жана аягында тамганын формасы өзгөргөн аллографтардан турган. Диний чыгармалар атайын ыңгайлашкан арип менен жазылган. 9–13-кылымда Уйгур жазмасы будда динин тутунган түрк тилдүү урууларга тараган. Бул уруулар ислам динин кабыл алышкандан кийин аны араб жазмасы менен катар 18-кылымга чейин колдонушкан. 13-кылымда бул жазууну моңголдор өз тилине ылайыктап кабыл алышкан; Ички Моңголия автономиялуу р-нунда (Кытай Эл Респ.) Уйгур жазмасы азыр да колдонулат. Манжурлардын жазуусу да Уйгур жазмасынын негизинде калыптанган. Image:Uighur vert.gif
Колдонулган адабияттар
 А.А. Асанканов, Кыргыз тарыхы: Энциклопедия, Бишкек, 2003 ISBN 5-89750-150-5
Категория:Тил илими
Уйгур кагандыгы

Уйгур кагандыгы (744–840-ж.) – уйгурлардын Борбордук Азиядагы мамлекети. Уйгурлар (кытайча «Хуэйху», «Хойху») тууралуу маалымат алгач Кытайдын Түндүк Вэй (386–54) династиясынын тарыхында кезигип, алар хунндардан тараган эл экени белгиленет. Кийинки маалыматтар боюнча «Гаоцзюй» (gaoju) – «бийик арабачандар» деп аталып, «чилэй» (chilei – азыркы окулушу «телэ», «теле») уруулар союзуна биригишкен. Суй династиясынын (581–618) тарыхында «уху», «ухэ» деп аталып, адегенде Түрк кагандыгына (552–603), 609-жылдан Чыгыш Түрк кагандыгына баш ийишкен. Тан империясынын (618–907) императору Тай-цзун (627–49) уйгурлардын жардамы менен түрктөрдү алсыратууга жетишип, 630-ж. Чыгыш Түрк кагандыгы жоюлган. Мындан кийин кытайлыктар кайра уйгурлардын аскерин талкалап, аларды Ханхай губернаторлугуна бириктирген. 744-ж. басмылдар жана карлуктар менен союз түзгөн Гули Пэйло түрктөрдүн колун талкалаган. Ушуну менен азыркы Моңголия, Түндүк Кытай (Саян тоолорунун түштүгүнөн Гоби чөлүнө чейин) аймагын камтып, борбору Орду-Балык шаары болгон Уйгур кагандыгы түзүлгөн. 745-ж. өзүнө «гудолуцюе-пига каган» (Гудулу пигацюэ кэхан) деген наам ыйгарган Гули Пэйло уйгурлардын каганы болуп жарыяланган. Анын уулу Моюнчур (746–59) чиктерди (750), карлуктарды (751), кидандарды (754) баш ийдирген. Мындан кийин карлуктар Жети-Суу тарапка чегинүүгө аргасыз болгон. 758-ж. уйгурлар Енисейдеги кыргыздарга каршы жүрүшкө чыгып, алардын өлкөсүн басып алганы айтылат. Бирок кээ бир изилдөөчүлөр (мисалы, Г. В. Длужневская, Д. Г. Савинов) бул кабардын так эместигин, кийинки маалыматтарда андай фактылар жоктугун, мүмкүн кыргыздар номиналдуу түрдө көз каранды болуп, салык төлөө менен чектелишкенин белгилешет. 820–40-жылдары Уйгур кагандыгы менен кыргыздардын ортосунда узакка созулган согуш башталган. 840-ж. уйгурлардын аскер башчысы Гюй-лу Мохэ кыргыздар тарапка өтүп, натыйжада 100 миң кыргыз аскери уйгурлардын борбору Ордо-Балыкты басып алышы менен Уйгур кагандыгы толук кыйраган. Мындан кийин Борбордук Азияда кыргыздардын «улуу мамлекети» түзүлгөн.

Колдонулган адабияттар
 Кызласов Л. Р. Тува в составе уйгурского каганата (VIII-IX вв.) //История Тувы в средние века. М., 1969.
 Гумилёв Л. Н. Древние тюрки. СПб., 2002.
 Длужневская Г. В., Савинов Д. Г. Уйгуры. //Памятники древности на дне Тувинского моря. СПб., 2007.

Категория:Орто Азия тарыхы‎
Устукан

Устукан - малдын бышырылып, эти менен кошо меймандарга тартылуучу жиликтери жана мүчөлөрү. Кыргыздын салттуу турмушунда устукан чоң мааниге ээ болуп андан жаңылган адам айыпка жыгылган. Устукан малдын бардык этинен чыгарылган. Ал көпчүлүк учурда негизги тамактын (мисалы, бешбармактын) алдында берилет. Койдун эти 12 устуканга бөлүнөт: сан жиликтер – жамбаш, кашка жилик, жото жилик; кол жиликтер – далы, каржилик, күң жилик (ар бири экиден). Жогорудагылардан сырткары устукандын катарына койдун башы, куймулчагы жана кабыргалары кирет. Күң жилик, төш, омуртка устуканга кошулбайт. Төш кызга, омуртка балдарга берилет. Кабыргалар кара кабырга жана карчыганын кабыргасы деп айырмаланат. Кыргызда меймандарга устуканды улуулата тартуунун ирети бар: баш, жамбаш, куймулчак, жото жилик, кашка жилик, карчыганын кабыргасы, каржилик, далы кара кабырга. Эркектердин улуусуна баш, аялдардын улуу-суна жамбаш же куймулчак тартылат. Устуканды бөлүштүрүүнүн жергиликтүү өзгөчөлүктөрү да бар. Мисалы, Чүй, Ош өрөөнүндө башты аксакал кишиге берсе, Нарын, Ысыккөл өрөөндөрүндө жашы кичүү конокко берет жана башка Бодо малдын этин меймандарга бөлүштүрүүдө койдукундай устукан берүү мүмкүн болбогону м-н учанын эти, сан эттер, арка, кыртыштуу кабыргалар, жылкынын чучугу, картасы, карыны, уйдун сары жүрмөсү эң сыйлуу конокторго тартылат. Бодо малдын жилиги экиге бөлүнгөнү м-н анын жогорку бөлүгү сыйлуу деп эсептелген. Кандай гана мал болбосун сан жиликтер, сан эттер сыйлуу болгон. Тамак жеп жатканда үйдүн балдарына, кызмат кылып жүргөн келиндерге устукан берүү, үйлөрүнө ала кетүү (аялдар) жөрөлгө болуп эсептелген.

 Колдонулган адабияттар 
 А.А. Асанканов, Кыргыз тарыхы: Энциклопедия, Бишкек, 2003 ISBN 5-89750-150-5

 Шилтемелер 
 Устукан тартуу маданияты

Категория:Этнография
Категория:Кыргыз тарыхы
Узунакмат тоосу

Узунакмат тоосу - Батыш Теңир-Тоодо. Талас Ала-Тоосунан меридиан боюнча Кетментөбө ойдуңун көздөй созулат. Чыгышынан Узунакмат, батышынан Каракулжа өрөөндөрү менен чектешет. Узундугу 40 км, туурасы 14 км. Орточо бийиктиги 3150 м, эң бийик жери 4165 м (Көккарагай). Неоген-төртүнчүлүк мезгилинде Талас – Фергана тектоникалык жаракасы боюнча пайда болгон мегантиклиналь. Узунакмат жана Карадарыя грабеньсинклиналынын ортосунда. Тоо капталдарында байыркы мөңгүлөрдүн аракетинен пайда болгон тик, кыска тепши сымал өрөөндөр арбын. Алардын башы аскалуу жабык төрлөр менен курчалып, анын таманында азыркы мөңгүлөр (узундугу 0,2–1 км, кар чегинин бийиктиги 3700 м) жатат. Мөңгүлөрдүн жалпы аянты 6,8 км2,анын 4,6 км2 түндүк-чыгыш капталында.Тоонун этегинде эшилген кумдардын, корумдардын шилендилери көп аймакты ээлейт. Негизинен соңку протерозойдун филлит, алевролит, кумдук, сланец тоо тек катмарларынан турат. Узунакмат тоосунда Семизбел (2600 м бийиктикте) ашуусу бар.

Кургак талаа (1300–2000 м), кылканактуу түркүн чөптүү токойлуу шалбаа жана талаа (2000–2800 м), субальп шалбаалуу талаа (2800–3200 м), альп шалбаа (3200 – 3500 м), нивалдык-гляциалдык (3500 мден жогору) ландшафттары мүнөздүү. Жайыт.

Категория:Тоолор‎
Категория:Теңир-Тоо
Улуутоо

Улуутоо – Түштүк Теңир-Тоодогу тоо. Араван, Төөмоюн, Кербен түздүктөрү курчап жатат. Кеңдик багытта 30 кмге созулат. Туурасы 9 км. Орточо бийиктиги 1250–1400 м, эң бийик жери 1635 м. Тоонун жону тайпак, капталдары жантайыңкы жана узун. Карбон, девон, силур мезгилдеринин акиташ, мергель, сланец, кумдук, алевролит жана башка тектеринен турат. Капталында бариттүү үңкүр жайгашкан. Көмүр кени бар. Негизинен чөл, жарым чөл, кургак талаа ландшафты басымдуу. Жайыт. Үңкүрлөрү рекреация максатында пайдаланылат.

Категория:Теңир-Тоо
Категория:Кыргызстандын тоолору‎
Ош коогалаңы (1990)

Ош коогалаңы (1990) - республикада топтолгон социалдык маселелердин өз убагында чечилбей келишинен улам чыккан, кан төгүлүүгө чейин жеткен улуттар аралык кагылышуу. 

1990-жылдын, июндун алгачкы күндөрү тымызын Ош окуясы
уюштурулуп, кыргыз жана өзбек калктарынын кагылышуусу Ош шаары, Өзгөн шаарларында, алардын жака-белинде ж.б.
жерлерде болуп өттү. Апрель–май айларында Ош шаарында жашаган кыргыз жаштары үй салуу үчүн жер сурап
бийликтегилерге кайрылышат. Бирок, облустук жетекчилер аны оң чечип бере алган эмес. Качан гана
жаштардын талаптары күчөй баштаганда, аларга Ош ш-ндагы өзбек диаспорасы жашаган аймактан жер
беришет. Үйсүз кыргыз жаштарынын Оштун тегерегинен жер алып, үй куруу аракеттери айрым өзбек
улутундагы автономия суроого ниеттенген жикчи экстремисттер тарабынан каршы кабыл алынып, чакан
топтордун өз ара чарпышуусу улуттар аралык араздашууга чейин көтөрүлүп чыкты. Натыйжада, эки элдин
ортосунда кандуу кагылышуу чыгып, «элчиликке» Москва кийлигишип, атайын даярдыктан өткөн аскердик
тажрыйбага ээ аскерлер киргизилген. Июндун башында Түштүк Кыргызстандын Ош, Өзгөн сыяктуу айрым
аймактарында, 7-июнда Фрунзеде коменданттык саат киргизилди. Элдик акыл-эс бат эле бул чыр-чатак
чыгарууга багытталган окуяларга чек коюуга жетишти. Кыргыз-өзбек тарыхый боордоштугу 200дөн ашуун
кишинин өмүрүн алган бул сыноого туруштук бере алды. Эки эл ынтымакка келди. Кыргызстандагы
демократиялык кыймылды муунтуу үчүн Ош окуясын пайдалануу аракеттери майнапсыз аяктаган.А.А. Асанканов, Кыргыз тарыхы: Энциклопедия, Бишкек, 2003 ISBN 5-89750-150-5
Категория: Кыргызстандагы коогалаңдар

 Колдонулган адабияттар
Маннаф Аубакиров

170px|thumb|Аубакиров Маннаф
Аубакиров Маннаф (1925, Зайсан ш., Чыгыш Казакстан облусу - 1945, Германия) — Даңк орденинин толук кавалери, улук сержант. 
1939-ж. Кочкор айылында (Кочкор району) жашап, ошол жерден 1943- ж. Кызыл Армияга чакырылган. 
Советтик Армияга 1943-жылы мартта Кыргыз ССРинин Кочкор райондук аскер комиссариаты тарабынан чакырылып, Улуу Ата Мекендик согушка Степной, 1-Беларусия, 2-Прибалтика бою фронтунун курамында замбиректин командири болуп катышкан. Буг жана Висла дарыяларын алууда эрдик көрсөткөн. Курск догосундагы салгылашууда Пулавский плацдармында Варшава-Радомск группировкаларын жок кылгандыгы үчүн 3-даражадагы (25-август 1944), Нова-Валя кыштагын бошотуудагы эрдиги үчүн 2-даражадагы (17-февраль 1945), Лебус шаарына (Германия) жакын жердеги урушта курман болгон, Берлин операциясына катышып, эрдик көрсөткөндүгү Ошондогу каармандыгы үчүн кийин 1-даражадагы Даңк ордени менен сыйланган (15-май 1946). Баатыр жоокердин сөөгү Франкфурт-на-Одердеги Шторков шаарынын четине коюлган. 

 Адабият 
 Нарын облусу: Энциклопедия / Башкы редактору А.Карыпкулов; Ред. Кеңештин төрагасы академик Үсөн Асанов. – Бишкек: Кыргыз Энциклопедиясынын Башкы редакциясы, 1998. – 420 бет, илл. - ISBN 5-89750-100-9.
 “Кыргызстан”. Улуттук энциклопедия: 1-том. Башкы ред. Асанов Ү. А., Б.: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2006. ISBN 9967—14— 046—1

Категория:Инсандар
Категория:Казакстан
Ашыралиев Кемел Жакешевич

Ашыралиев Кемел Жакешевич (18.11.1942-ж. т., Нарын району, Миң-Булак айылы) — эл депутаттарынын Нарын облустук Кеңешинин төрагасы, облустун администрация башчысы-акими (1991—94). 
1960-ж. Бишкек финансы-экономика техникумун, 1966- ж. Кыргызстан айыл чарба институтун, 1975-ж. Алматыдагы жогорку партиялык мектепти бүткөн. 
1956-ж. Куйбышев атындагы колхоздо эсепчи, экономист-пландоочу, 1966-69-ж. Кыргызстан ЛКЖС БКда инструктор, сектор башчысы, бөлүм башчынын орун басары, 1969— 71-ж. комсомолдун Кант райкомунун, 1971—75-ж. Нарын обкомунун 1-катчысы, 1975—79-ж. Кыргызстан КП Ат-Башы райкомунун 2-катчысы, 1979—81-ж. Кыргызстан КП БКда бөлүм башчынын орун басары, 1981—83-ж. Кыргызстан КП Ак-Талаа райкомунун 1-катчысы, 1983—88-ж. Нарын обкомунун катчысы, 1988—91-ж. Тянь-Шань райкомунун 1-катчысы, 1994—97-ж. Панфилов районунун администрация башчысы-акими. 
Ат спортунун чебери, Кыргыз Республикасынын эмгек сиңирген машыктыргычы (1996). Боогачы, Мусанын обондорун ийине жеткире ырдаган чебер аткаруучу. Өз обондору да бар. Кыргыз Республикасынын "Жогорку Кеңешинин депутаты (1990—95). "Ардак Белгиси" ордени жана медалдар менен сыйланган. 
 Адабият 
 Нарын облусу: Энциклопедия / Башкы редактору А.Карыпкулов; Ред. Кеңештин төрагасы академик Үсөн Асанов. – Бишкек: Кыргыз Энциклопедиясынын Башкы редакциясы, 1998. – 420 бет, илл. - ISBN 5-89750-100-9.

Категория:Нарын облусу
Категория:Нарын районунда төрөлгөндөр
Категория:Мамлекеттик ишмерлер
Категория:Инсандар
Базаров Геннадий Садырович

Геннадий Садырович Базаров thumb|center|200pxЖалпы маалыматТөрөлгөндө берилген аты: Геннадий Садырович БазаровТуулган датасы: 14-май 1942Туулган жери: Ат-Башы айылы, Ат-Башы району, КыргызстанӨлгөн күнү:5-февраль 2023Өлкө: 22px|border|Кыргызстан желегиИшмердүүлүгү: кинорежиссёр, сценарист 
Базаров Геннадий Садырович (14-май 1942, Ат-Башы району, Ат-Башы айылы — 5-февраль 2023) — кинорежиссёр, сценарист. Кыргыз Республикасынын эл артисти (1991), искусствого эмгек сиңирген ишмер (1974). 1966-жылы Москвадагы Бүткүл союздук мамлекеттик кинематография институтун бүткөн. Эмгек жолун 1959-жылы "Кыргызфильм" киностудиясында баштаган. Адегенде жумушчу, оператордун ассистенти, кийинчерээк режиссердун ассистенти болгон. Окуп жүргөндө кыска метраждуу "Намаз окуу" жана "Тыныгуу" аттуу киноновелла тарткан. 1967-жылы "Саманчы жолу" (сценарийин жазгандар; Ч. Айтматов, Б. Добродеев, И. Галанкин) фильмин дипломдук иши катары тасмага түшүрөт. "Буктурма" (1966; X. Булатов, Дегальцев, А. Шаршенова), "Көчө" (1973; М. Гапаров), "Биринчи" (1984; Г. Базаров, Л. Дядюченко), "Көз кареги" (1975; Л. Дядюченко) кинотасмаларды, "Бойго жеткендер үчүн баш калкалоочу жай" (1986), "Айың" (1989), "Аномалия" (1991) көркөм фильмдерди жана "Антракт" (1994), "Түндө" (1995) кыска метраждуу новеллапарды, документ фильмдерден "Искусство жөнүндө баян" (1974). "Жазуучу" (1980), "Чыңгыз Айтматов" (1980) жана башка тарткан. Маданият жана искусствонун ишмерлери А. Токомбаева, Н. Байтемиров, А. Темирова, Г. Ажыбекова жана башка жөнүндө кинопортреттердин галереясын түзгөн. "Прикосновение к личности" (1986), "Пауза для размышления" (1985), "Гримаса" деген повесттери чыккан, Акыркы жылдарда Кыргыз телерадио компаниясында иштеп, автордук "Альтернатива" программасын алып барган. "Ардак Белгиси" ордени жана медалдар менен сыйланган. 
 Колдонулган адабияттар 
 Нарын облусу: Энциклопедия / Башкы редактору А.Карыпкулов; Ред. Кеңештин төрагасы академик Үсөн Асанов. – Бишкек: Кыргыз Энциклопедиясынын Башкы редакциясы, 1998. – 420 бет, илл. - ISBN 5-89750-100-9.

Категория:Ат-Башы районунда төрөлгөндөр
Категория:Маданият
Категория:Инсандар
Категория:Режиссерлор
Садыр Базаров

Базаров Садыр (1912, Чолпон району, Чолпон айылы — 1994, Кочкор району, Кочкор айылы) — Кыргыз ССР Жогорку Советинин депутаты (1955-59) 1932-жылдан КПСС мүчөсү.

1931—36-ж. соода системасында, Советтик кызматтарда, 1936—37-ж. комсомолдун Кочкор райкомунун 1-катчысы, 1937—39-ж. даярдоо министрлигинин Кочкор району боюнча инструктору, 1939-жылдан партиялык иште, 1942-47-ж. Нарын облустук соода бөлүмүнүн башчысы, 1947—51-ж. Эмгекчилер депутаттарынын Ат-Башы райондук Кеңешинин аткаруу комитетинин терагасы, 1951—53-ж. Нарын облустук керек-жарак коомунун башкармасынын төрагасы, 1953—61-ж. партиянын Жумгал райкомунун 1-катчысы, 1961-жылдан чарбалык, администрация кызматтарда иштеген. Ленин, "Ардак Белгиси" ордендери жана медалдар менен сыйланган.

 Адабият 
 Нарын облусу: Энциклопедия / Башкы редактору А.Карыпкулов; Ред. Кеңештин төрагасы академик Үсөн Асанов. – Бишкек: Кыргыз Энциклопедиясынын Башкы редакциясы, 1998. – 420 бет, илл. - ISBN 5-89750-100-9.
 
Категория:Нарын облусу
Категория:Мамлекеттик ишмерлер
Категория:Инсандар:Кыргызстан