Zhantas/Cleaned-Kyrgyz_Wikipedia huggingface dataset:
Буэнос-Айрес

thumb|Буэнос-Айрес.
Буэнос-Айрес – Аргентина Республиканын борбор шаары. Администрациялык жактан Федерация округу катары өзүнчө бөлүнгөн. Ла-Плата эстуарийинин түштүк жээгинде жайгашкан. Калкы 2,7 млн (2006; Чоң Буэнос-Айрес жана шаар айланасы менен 13,5 млндон ашуун). Айланасындагы 18 шаарчаны бириктирип, Чоң Буэнос-Айрес деп аталат. Өлкөнүн өнөр жай продукциясынын 50%тен ашыгы чыгарылат. Өнөр жайынын негизги тармактары: машина куруу (анын ичинде электр-техникалык, автомобиль), нефть ажыратуу, кийим тигүү, булгаары бут кийим, тамак-аш (айрыкча эт). Буэнос-Айрес өлкөнүн башкы темир жол тоому жана Латын Америкасындагы ири деңиз порту (жылына 20 млн тоннадай жүк ташылат). Эсейса эл аралык аэропорту иштейт. 1536-ж. негизделген. 1541-ж. көтөрүлүшкө чыккан индейлерден чегинген испандар шаарды кыйратып, өрттөп кетишкен. 1580-ж. кайрадан калыбына келтирилген. 1776-ж. Рио-дела-Плата вице королдугунун, 1816–26-ж. Лаилата бириккен провинцияларынын, 1880-жылдан Аргентина Республикасынын борбору. Илимдер акажемиясы, университет, улуттук тарых, этнографиялык музейи, «Колон» опера театры (Латын Америкасындагы эң ири театр) жана башка; 18-кылымдын архитектура эстеликтери бар. Буенос-Айрес Түштүк жарым шардагы ири финансы борборунун бири. Шаарда Латын Америкасы менен Аргентинанын ири банктарынын штаб-квартиралары жайгашкан.

 Колдонулган адабияттар 
 “Кыргызстан” улуттук энциклопедиясы: 2-том. Башкы редактору Асанов Ү. А. К 97. Б.: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2007. 808 бет, илл. ISBN 978 9967-14-055 -4

Категория:Аргентина
Категория:Шаарлар
Тарас Шевченко

Тара́с Григо́рьевич Шевче́нко (1814-ж 25-февраль (9-март) , Киев губерниясындагы (азыр Черкасск областында) Моринцы кыштагы — 1861-ж 26-февраль (10-март), Санкт-Петербург) — белгилүү украин акын, жазуучу жана сүрөтчү.
Шевченконун адабий мурасы украин адабиятынын жана заманбап украин тилинин негизи деп эсептелет.
Категория:Сүрөтчүлөр
Категория:Украин акындары
Амир Диаб

thumb|Амир Диаб
Амир Диаб ― Дүйнөнү дүңгүрөткөн атактуу ырчы болоору маңдайына жазылган Амир Диаб (толук аты ­Амр Абд-Албасет Абд-Алазиз Диаб) 1961-жылдын 11-октябрында Египеттин Порт-Саид шаарында жарык дүйнөгө келген. Кенедейинен эле анын ырчылыкка шыктуу экени билине баштайт. Анын талантын байкагандар Амрди Египеттин мамлекеттик радиолорунун биринде ырдатышкан. Алгач эл алдына жөнөкөй ырлардан ырдап чыкпастан, “Biladi Biladi” деп аталган Египеттин гимнин аткарып бергени менен кичинекей ырчы дароо эле калайыктын көңүлүн өзүнө бурган экен. 1967-жылдын 23-июну – ырчынын келечегин аныктаган маанилүү күн. Себеби, Порт-Саид шаарында өткөн музыкалык фестивалда Амрге эң биринчи сыйлык тапшырылган: шаардын губернатору кичинекей жылдызга өз колу менен гитара белек кылган. Ошондо Амр Диаб болгону 6 жашта эле.
Амр Диабдын атасы – Абдул Бассет Диаб. Ал убагында Суец Каналы Корпорациясынын кеме куруу бөлүмүнүн төрагасынын кызматын ээлеп турчу. Ал да жагымдуу үнгө ээ болгон, бирок, жаш кезинде ырчылык кесип жөнүндө ойлонууга убактысы да, мүмкүнчүлүгү да болгон эмес. Балким, ошол себептен уулунун атактуу ырчы болушун самап, ага ар тараптуу колдоо көрсөтүп келет.
Николь Шерзингер

thumb|Николь Шерзингер|
Николь Шерзингер 1978-жылы 29-июнда төрөл­гөн. Николдун апасынын канында орус каны бар. Беш жашынан Николь актёрдук чеберчиликке үйрө­нүү ийриминен сабак алган. Кийинчерээк театралдык окуу жайга тапшырган. Бирок, ыр жүрөгүнө жакыныраак болгондуктан, окуусун таштап, бир топко ырчы болуп орношот. Көп узабай Николь кабыл алынган топ таркап кетет. Дал ошол кезде ийгилик жылоолоп, Николь “Пуссикат Доллс” тобуна чакыруу сунушун алат
Индира Ганди

Индира Ганди 
thumb|center|Индира Ганди (1967).Жалпы маалыматТөрөлгөндө берилген аты: इन्दिरा प्रियदर्शिनी गान्धी (Индира Приядаршини Ганди)Туулган жылы: 19-ноябрь 1917-жылТуулган жери: АллахабадӨлкө: ИндияКайтыш болгон жылы: 31-октябрь 1984-жыл (66 жашында)Кайтыш болгон жери: Нью-Дели, ИндияИшмердүүлүгү: саясатчы

Индира Ганди (19.11.1917-ж. - 31.10.1984-ж.) - Индиянын көрүнүктүү саясий ишмери. 1966-1977-жылдары жана 1980-1984-жылдары Индиянын примъер-министри болуп иштеген. Аллахабат шаарында төрөлгөн, Индиянын эң биринчи премъер-министри Джавахарлала Неунун жалгыз кызы болгон. Күйөөсү, журналист жана саясатчы Фреоз Ганди. Атактуу Ганди үйбүлөсүнө тиешеси жок.

 Омур таржымалы 
Индира Ганди Аллахабад шаарындагы Уттар Прадеш аймагында төрөлгөн. Ал үй бүлөдө жалгыз кыз, атасы Джавахарлала Неру Биринчи Индиянын премьер министри жана ошондой эле коптогон сыйлыктын ээси.

Жолдошу журналист Фероз Ганди, Апасы Камала Неру. Индира Гандинин эки баласы Раджив жана Санджай Индира Ганди дуйнодонт кайткандан кийин ордун баласы Раджив баскан.

Индира Ганди 1934 жылы Рабиндранат Тагор элдик окуу жайына тапшырат. 1936-жылы апасынан ажырап окуусун токтотуп Европага кетүүгө аргасыз болот. Индира Оксфордго тапшырып, бирок экинчи дүйнөлүк согуш башталып, кайрадан озунун элине кетууго аргасыз болот.

1942-жылы омурлук жолдошу Фероза Гандиге турмушка чыгат. 1944-жылы биринчи баласы Радживдди торойт. Эки жылдан кийин экинчи баласы Санджай жарык дүйнөгө келет. 15 августта 1947-жылы Индия коз карандысыздыка жетишет. Индира Ганди биринчи премьер-министирдин секретары болуп дайындалат.

1960-жылы озунун омурлук жолдошунан айрылып, саясаттан алыстап кеткенин айткан. 1964жылы Гандинин атасы дуйнодон кайткан. Санджай Гандинин кичуу баласы, Санджай дайыма Радживдей болгусу келген.

 Колдонулган адабият 
 Шооку журналы №3 20-март 2008-жыл.

Категория:Индия
Категория:Аялдар‎
Категория:Министрлер‎
Категория:Туулгандар 1917-жылы
Категория:Өлгөндөр 1984-жылы
Индостан жарым аралы

Индостан жарым аралы – Азиянын түштүгүндөгү жарым арал. Анда негизинен Индия жайгашкан. Аянты 2 млн км2дей. Батышынан Араб деңизи, чыгышынан Инди океанынын Бенгал булуңу менен чулганат. Түндүк чеги Инд дарыясынын дельтасынан Гангдын дельтасына өткөн шарттуу сызык. Жээги көбүнчө жапыз, булуң-буйткалары аз, жээк бойлой кууш аллювий түздүктөрү созулуп жатат. Индстандын ички аймактарын Декан бөксө тоосу ээлейт; анын көтөрүңкү батыш четинде Араб деңизин карай тик түшкөн Батыш Гат тоолору, чыгышында Чыгыш Гат тоолору орун алган. Эң бийик тоо массивдери Анаймалай (Анаймуди чокусу, бийикт. 2698 мге чейин), Нилгири, Кардамон тоолору Индстандын түштүк бөлүгүндө жайгашкан. Жарым арал байыркы, кембрийге чейинки Инди (Индстан) платформасынын бир бөлүгү. Платформа, ошондой эле Инд, Ганг, Брахмапутра дарыясынын ортоңку жана жогорку алаптарын, Шри-Ланка аралын камтыйт. Таш көмүр, темир, марганец кендери бар. Климаты субэкватордук, муссондук, жайы жаан-чачындуу. Январдын орточо температурасы 21-29°С, майдыкы 3040°С. Жылдык жаан-чачыны ички аймактарда 500-700 мм, тоолордун айдарым капталдарында 3000 ммге чейин. Дарыялары (негизгилери Нарбада, Тапти, Маханади, Годавари, Кришна) жай-күз мезгилдеринде кирип, ташкындайт. Негизинен сугатка пайдаланылат. Гат тоолорунун сырткы капталдарында нымдуу дайыма жашыл жана жалбырагы күбүлмө муссон токою, ички аймактарда саванна тибиндеги өсүмдүктөр, дарыялардын дельталарында мангр токою басымдуу. Декан бөксө тоосунун көп бөлүгү жана деңиз жээгиндеги ойдуңдары айдалган.

 Колдонулган адабияттар 
 “Кыргызстан” улуттук энциклопедиясы: 3-том. Башкы редактору Асанов Ү. А. К 97. Б.: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2011. 784 бет, илл. ISBN 978 9967-14-074-5

Категория:Индия
Татарстан

thumb|Татарстан.
Татарстан - Орусиянын курамындагы . Борбор калаасы - Казан шаары.

Татарстан Республикасы – Россиянын курамындагы субъект (Волга бою федерация округу). 1920-жылы 27-майда түзүлгөн. 1992-жылдын 7-февралынан азыркыдай аталат. Чыгыш Европа түздүгүнүн чыгышында жайгашкан. Аянты 67,8 мин км2. Калкы 4,0 млн (2011). Административдик борбору – Казан шаары. Административдик-аймактык жактан 43 регионго, 22 шаарга, 18 шаарчага бөлүнөт.
Волга дарыясынын өрөөнү Татарстандын аймагын оң жана сол жээкке бөлөт. Оң жээги Волга бою дөңсөөсүнүн түндүк бөлүгү, сол жээгин Кама дарыясынын өрөөнү кесип өткөн Волга бою (Заволжье) түздүгү ээлейт. Түштүк-чыгышында Бугульма-Белебей дөңсөөсү (бийиктиги 364 м) жатат. Нефть, курулуш материалдары, чым көн ж. б. казылып алынат. Январдын орточо температурасы –13... –18°С, июлдуку 19–20°С. Жылдык жаан-чачыны 500 мм. Негизги дарыялары – Волга, Кама. Жеринин кыртышын чым көңдүү күл, боз-токой, кара, алювий топурактары түзөт. Аймагынын 16%ин токой ээлейт. Төмөнкү Кама, Волга-Кама коруктары уюштурулган. Калкынын негизин татарлар (52,9%), орустар (39,5%) түзөт. Ошондой эле чуваш, удмурт, мордова, марийлер, башкырлар ж. б. улут өкүлдөрү жашайт. Шаар калкы 74,9%. Ири шаарлары: Казан, Набережные Челны, Альметьевск. 

ИДПнин структурасында (% менен) сырьёну казып алуунун үлүшү 27,8, тейлөө чөйрөсүнүкү 27,1, иштетүүчү өнөр жайыныкы 20,2, айыл жана токой чарбасыныкы 7,9, транспорт менен байланыштыкы 7,9, курулуштуку 6,9. Машина куруу (оор автомобилдер, газ плиталары, тиричилик муздаткычтары менен тоңдургучтары), химиялык (жасалма каучук жана чайыр, шина, пластмасса ж. б.), нефть өндүрүшү, тамак-аш, металлургия, даяр металл буюмдар өндүрүшү иштейт. Айыл чарбасында жашылча өстүрүү басымдуу. Дан эгиндери, тоют жана техникалык өсүмдүктөрү (кант кызылчасы), картөшкө, жашылча айдалат. Сүт-эт багытындагы уй, жылкы асыралат. Үй куштары багылат. Аарычылык өнүккөн. Асфальтталган автомобиль жолунун узундугу (миң км менен) 19,0, темир жолунуку 0,9. Волга, Вятка, Кама жана Ак дарыясында кеме жүрөт.

 Колдонулган адабияттар 
 “Кыргызстан” улуттук энциклопедиясы: 6-том. Башкы редактору Асанов Ү. А. К 97. Б.: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2014. 816 бет, илл. ISBN 978 9967-14-117-9
Ельцин Борис Николаевич

Ельцин Борис Николаевич (1-февраль 1931-жылы, Урал (азыркы Свердлов) облусу, Талица району, Бутка кыштагы — 23-апрель 2007-жылы, Москва) — орусиялык партиялык жана мамлекеттик ишмер; ОФнын алгачкы президенти [10. 7. 1991 (25. 12. 1991-жылга чейин ОСФСРдин) 31. 12. 1999]. Урал политехника институтун бүтүргөн. 1968-76-жылдарда КПССтин Свердлов обкомунун курулуш бөлүмүнүн башчысы, секретары, 1976-жылдан 1-секретары, 1985-87-жылдарда Москва шааркомунун 1-секретары. М. С. Горбачёв жүргүзгөн реформаларга (к. Кайра куруу) каршы болгондугуна байланыштуу 1987-жылы ишинен алынып, СССРдин Мамлекеттик курулуш министрлигинин төрагасынын орун басарлыгына дайындалган. 1989-жылы СССР, 1990-жылы ОСФСР эл депутаты. 1990-жылы КПССтин 28-съездинде Компартиянын мүчөлүгүнөн баш тарткан. 1990-91-жылдарда ОСФСР Жогорку Советинин төрагасы, 1991-99-жылдарда ОСФСРдин Президенти болуп иштеген. 1991-жылы августта Өзгөчө абал боюнча мамлекеттик комитеттин (ГКЧП) ишмердүүлүгүнө каршы чыккан демократиялык күчтөрдү жетектеген (к. Август кризиси, 1991). Ельциндин демилгеси менен ОФтин демократиялык жаңы конституциясы кабыл алынып (12. 12. 1993), Мамлекеттик Дума шайланган. 1994-96-жылдарда Орусия менен анын курамындагы Чечен Республикасынын ортосундагы согушка байланыштуу сынга алынган. Экономикалык реформаларды жүргүзүүдө кемчиликтерди кетирген. Ельциндин бааларды либералдаштыруу боюнча указы (2. 1. 1992) өлкөдөгү инфляцияны эң жогорку деңгээлге жеткирген (гиперинфляция). Экономиканы көтөрүү үчүн Орусия башка мамлекеттерден чоң кредиттерди алып, 1998-жылы Россиянын тышкы карызы 170 млрд долларды түзгөн. Ельцин 1991-жылы декабрда Украина жана Беларусиянын жетекчилери менен бирдикте СССРди таркатып, КМШны түзүү жөнүндөгү Беловежа макулдашуусунун демилгечиси. АКШ президенти Ж. Буш менен СНВ-1 (стратегиялык-чабуул коюучу куралданууну чектөө; 1991), СНВ-2 (1992), достук, кызматташуу жана бири бирине жардам көрсөтүү жөнүндө (1992), о. эле Ташкентте КМШнын 6 мамлекети менен коллективдүү коопсуздук жөнүндө (1992), ЕС м-н кызматташуу жөнүндө (1994) келишимдерди түзгөн. 1999-жылы НАТОнун Югославиядагы агрессиясына каршы чыккан. 1996-жылы Орусия АСЕАНдын толук укуктуу шериктеши болуп, 1997-жылы «Өнүккөн 7 мамлекет» уюмуна кирген. 1999-жылы ыктыярдуу түрдө президенттик кызматын В. В. Путинге өткөрүп берген. Ленин, 1-даражадагы «Ата Мекен алдында сиңирген эмгеги үчүн» жана башка ордендер менен сыйланган. Кыргыз-Славян университетине ысмы ыйгарылып, Ысык-Көлдүн жээгине эстелиги тургузулган.

 Булактар 

 “Кыргызстан”. Улуттук энциклопедия: 3-том. Башкы ред. Асанов Ү. А., Б.: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2011. ISBN 978–9967–14–074–5

Категория:2007-жылы кайтыш болгондор
Категория:Саясат
Категория:Орусия президенттери
Категория:Президенттер
Категория:Инсандар
Категория:Орустар
Категория:СССР
Категория:Мамлекет башчылары
Категория:Орусия
Категория:КПСС
Астана

Астана — Казакстандын 1997чи жылдан бери борбору. Шаар мамлекеттин түндүгүндөгү Ишим дарыясынын жээгинде жайгашкан. Административдик аймактык жактан 5 районго бөлүнгөн. Акмоло облусу менен куурчалып анын курамына кирбеген анклавдуу шаар болуп саналат.

Акмолинск шаар макамына 1862-жылы 26-сентябрда ээ болгон. 2018-жылдын 1-январына карата Нур-Султандын калкынын саны 1 035 537 адамды түздү.

Өлкөнүн түндүк бөлүгүндө, Ишим дарыясынын боюнда, Казак Сараркасынын түндүгүндө жайгашкан. Калкы 345,6 миң (2005). Темир жол тоому. Эл аралык аэропорту бар.
1830-ж. Aкмоло чебинин ордунда отурукташкан. 1832-жылдан Aкмоло станицасы, 1863-жылдан округдук шаар, 1868-жылдан Aкмоло уездинин борбору. Ташкен ж-а Бухарадан Орусияга, Чыгыш Кытайдан Шиберге (Сибирь) кеткен кербен жолунун маанилүү пункту болгон. 1920-36-ж. Кыргыз (Казак) ACCРинин курамындагы губерниянын (1920-28), округдун (1928-30) республикага баш ийген райондун (1930-32), Караганда облусундагы райондук (1932-39), 1965-97-ж. облустун борбору болгон. 1939-жылдан Aкмоло облусунун, дың жерлерди өздөштүрүүдө крайдын административдик борбору болуп, экономикалык ж-а саясий абалы тез өсө баштаган. 1998-жылдан азыркыдай аталат.
1990-жылдын аягынан шаардын борбордук бөлүгүндө (жапон мөөмөрү (архитектору) К. Курокаванын генералдык долбоору б-ча) курулуш иштери жүргүзүлгөн; алар: парламент ж-а өкмөт үйү, президенттин резиденциясы, «Караотель» турак жай комплекси, «Aль-Фараби» ж-а «Самал» кичи райондору, Конгресс-холл, «Евразия» соода борбору, Ишим дарыясындагы көпүрө ж-а дарыянын сол жагында бийиктиги 97 м келген «Aстана-Байтерек» монументи. Aнда диаметри 22 м айнек шар орнотулган. Металл шардын каркасы 3 кабат түстүү айнек м-н капталган. Ал Казакстан Республикасынын 10 жылдыгына арналган көрүнүктүү монументтик курулуш.

Астана — Казакстандын маданий борбору. 28 ЖОЖ (филиалдары м-н), анын ичинен техникалык университет (1933-жылдан), С. Сейфуллин атынагы агрардык институту (1957), Л. Н. Гумилев атындагы Евразия улуттук университети (1998; Москва мамлекеттик университетинин филиалы), медицина (1964), музыка (1998) ж. б. академиялары иштейт. Китепканалары: Президенттик маданий борборунуку, Борбордук шаардык, А. Гайдар атындагы балдар китепканалары ж. б. А. Кастеев атындагы искусство (1935), азыркы искусство (1980-ж. негизделип, 1999-ж. Алматыдан көчүрүлүп келинген), жазуучу С. Сейфуллиндин (1988) музейлери, орус драма (1940), музыкалык драма (1991), улуттук опера ж-а балет (2000) театрлары, филармония (1997), оркестрлер бар.
Маанилүү өнөр жай тармактары: «Казак айыл чарба машиналары», «Газмашаппарат» АКсы, «Астана Моторс» компаниясы, вагон ремонттоо, машина куруу, металл иштетүү, жеңил, тамак-аш өнөр жайлары, эмерек өндүрүшү бар.

 Аталышы 
Шаардын мурдагы Астана аталышы казак тилинен алынган. Казакча бул сөз элдин баш калаасы дегенди билдирет. Бул сөз казак тилине парс тилинен келген. Анда ал "ыйык жер", "босого" деген мааниге ээ. Нур-Султан деп туңгуч президент Нурсултан Назарбаевдин атынан коюу чечими 2019-жылы 20-мартта кабыл алынган. 

 Булактар 

Категория:Казакстан шаарлары
Абакан

thumb|upright|
Абакан шаары – Орусия Федерациясындагы шаар (1931), Хакас Республикасынын административдик борбору (1991). Минуса ойдуңунун борбордук бөлүгүндө жайгашкан. Абакан дарыясы Енисейге куйган жердеги кеме турагы. Калкы 167,4 миң (2002). Темир жана автомобиль жолдор тоому. Хакасиянын маданий, илимий борбору. Жеңил (тигүү, трикотаж, бут кийим фабрикалары), тамак-аш, курулуш материалдар, жыгаччылык өнөржайлары, механикалык-тажрыйба, болот куюу заводдору иштейт, 11 ЖОЖ (филиалдары менен), университет, педагогикалык институт, үч театр (анын ичинде Хакас улуттук, 1931; Орус театры, 1939), китепканалар, мекентаануу музейи, филармония, дендрарий бар. Оор машина куруу («Абаканвагонмаш», «Абакан ОМЗ») өнүккөн. 1823-ж. Усть-Абакан кыштагы катары пайда болгон (1925-31-ж. Хакасск).

 Колдонулган адабияттар 
 “Кыргызстан”. Улуттук энциклопедия: 1-том. Башкы ред. Асанов Ү. А., Б.: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2006. ISBN 9967—14— 046—1

 Интернеттеги шилтемелер 

 (ru) Abakan web portal
 Abakan city streets views
 Beyaz Arif Akbas, "Khakassia: The Lost Land" , Portland State Center for Turkish Studies, 2007.

Категория:Орусия шаарлары
Категория:Хакасия
Кондолиза Райс

thumb|right
Кондолиза Райс (англисчеси: Condoleezza Rice), (туулган күнү: 14 ноябрь 1954, Бирмингем, Алабама, АКШ) — Америка Кошмо Штаттарынын алтымыш алтынчы мамлекеттик катчысы(2005 жылдын 29 январынан баштап). Американын тарыхындагы эң алгачкы кара түстөгү аял мамлекттик катчы жана экинчи аял катчы (Мадлен Олбрайттан кийин). Ал 2005 жылы буга чейин мамлекеттик катчы кызматын аткарып келген Колен Пауэлди алмаштырды.
Ку-клукс-клан

thumb|left

Ку-Клукс-Клан (англ. Ku Klux Klan) — расисттик террористтик уюм. 1865 жылдын 24 декабрында АКШнын Теннеси штатындагы Пуласки шаарында Конфедераттар Армиясынын 6 мүчөсү тарабынан түзүлгөн. Ап кайсы жылдары Америкадагы кара түстүү калка каршы ар кандай террордук актыларды жасаган.

Категория:Расизм
Кыргыз Республикасынын Улуттук банкы

Кыргыз Республикасынын Улуттук Банкы - Кыргыз Республикасынын борбордук банкынын ырасмий аталышы.
Кыргыз Республикасынын Улуттук банкынын статусу, милдеттери, функциялары, ыйгарым укуктары жана ишин уюштуруу принциптери Кыргыз Республикасынын Конституциясы жана Кыргыз Республикасынын 1997-жылдын 29-июлунда кабыл алынган "Кыргыз Республикасынын Улуттук банкы жөнүндөгү" мыйзамы тарабынан аныкталган. 

Кыргыз Республикасынын Улуттук банкынын ишинин башкы максаты болуп тиешелүү акча-кредит саясатын жүргүзүү аркылуу улуттук акча бирдигинин (сомдун) туруктуулугуна жетишүү жана аны колдоп туруу саналат. 

Банктын ишинин максаттарына жетишүүгө өбөлгө түзгөн негизги милдет - улуттук валютанын сатып алуу жөндөмдүүлүгүн колдоо, республиканын банк жана төлөө системаларынын коопсуздугун жана ишенимдүү ишин камсыз кылуу. (Кыргыз Республикасынын "Кыргыз Республикасынын Улуттук банкы жөнүндөгү" мыйзамынын 3-статьясы). 

Кыргыз Республикасынын Улуттук банкы алдына койгон милдеттерди аткаруу үчүн өз ишин мамлекеттик бийлик жана башкаруу органдарынан көз карандысыз, өз алдынча уюштурат жана жүзөгө ашырат. 

 Банктын функциялары 
1. Кыргыз Республикасында акча-кредит саясатын иштеп чыгат, аныктайт жана жүргүзөт; 

2. Кыргыз Республикасынын Улуттук банкынан лицензия алган банктардын жана финансы-кредиттик мекемелердин ишин жөнгө салат жана ага көзөмөлдүктү жүзөгө ашырат; 

3. бирдиктүү валюта саясатын иштеп чыгат жана жүзөгө ашырат; 

4. акча белгилеринин эмиссиясын жүзөгө ашыруучу өзгөчө укукка ээ; 

5. төлөө системаларынын натыйжалуу иштөөсүнө көмөктөшөт; 

6. банк системасы үчүн банк операцияларын жүргүзүунүн жана бухгалтердик эсепке алуу жана отчеттуулуктун эрежесин бекитет.

 Булактар 
 Кыргыз Республикасынын Улуттук банкы 
 2011-жылдагы Кыргыз Республикасынын Улуттук банкынын токтомдору
 Улуттук валюта

Категория:Финансы
Категория:Банк иштери
Категория:Экономика
Категория:Кыргызстандын экономикасы
Алишер Набайы

Алишер Набайы (; 1441, февраль — 1501, январь) - орто кылымдардагы түрк элинин жазуучусу, акыны, ойчулу, мамлекеттик ишмери. Чыгарманын түркий жана фарсы тилдеринде жазган. Түндүк Ооганстандын аймагындагы Герат шаарында жашаган. Султан Кусейин Байкаранын вазири болгон. Анын «Сопулардын дүрбөлөңү», «Лайли менен Мажнун», «Фархад менен Ширин», «Жети саякатчы» (б. а. «Планета»), «Искендер тосмосу» сыяктуу поэмаларынан турган «Хамса» («Бешилтик») чыгармасы бар. Набайынын чыгармаларында түрк элдерине тиешелүү бир катар тарыхый маалыматтар берилген.

 Колдонулган адабияттар 
 Кыргыз тарыхынын энциклопедиясы Б,2003

Категория:Инсандар
Категория:Философтор‎
Категория:Акындар
Категория:Өзбектер
Христофор Колумб

thumb|Христофор Колумб.
thumb
Христофор Колумб (латынча Columbus, италиянча Colombo, испанча Colon) (1451, Генуя шаары, Италия — 20.5.1506, Испания Вальядолид шаары) — генуялык деңиз саякатчы.

1476-84 -ж. Португалияда жашаган. Жердин шар формасында экендиги жөнүндөгү байыркы түшүнүктөргө жана 15-кылымдагы ката божомолдорго таянып, Европадан Индияга баруучу эң кыска батыш деңиз жолунун долбоорун түзгөн. Долбоорду Португалия колдобогон соң, Испания королу Фердинандды жана королева Изабелланы Ост-Индияга жасай турган экспедициясын каржылоого көндүрүп, 1492-ж. үч кичинекей кеме менен («Санта-Мария», «Пинта», «Нинья») жолго чыгып, Атлантика океанын алгачкы ирет кесип өтүп, Багама аралына, Куба жана Гаитиге жетип, Азиядан анча алыс эмес жердебиз деп, ал жерди Вест-Индия атаган. Анын алгачкы отчёту Жаңы Дүйнөнүн бар экенине күбө болгон. Бир жылдан кийин (1493-96) экинчи экспедициясына 17 кеме менен чыгып, алтын таап келүүнү максат кылган. Үч жыл бою Кариб архипелагын изилдеп, бирок максатына жетпей кайткан. Кичи Антил аралдар тобундагы айрым аралдарда, Пуэрто-Рикодо, Ямайка жана Кубанын түштүк жээгинде (83°батыш узундукка чейин) болот. Үчүнчү экспедициясына (1498-1500) өтө кыйынчылык менен каражат таап жолго чыгып, Тринидад аралын жана Түштүк Американын жээктерин көрөт. Төртүнчү экспедициясына (1502-04) начар жабдылган 4 кеме менен чыгып, Борбордук Американын жак жээгин(Гандурас булуңуна чейин) изилдейт. Колумбдун Америка жөнүндөгү жыйнаган географиялык маалыматтарынын дүйнөлүк тарыхый мааниси зор. Анын аты менен Түштүк Америкадагы мамлекет, Канададагы провинция, АКШдагы федерация округу, плато, дарыя, Аляска жарым аралындагы мөңгү, Багама аралындагы тайыздык(банка), Кариб деңизиндеги суу астындагы чуңкурдук, Шри-Ланканын борбору, көптөгөн дарыялыр, көлдөр, тоолор, шаркыратмалар жана тумшуктар(көпчүлүгү АКШда) аталган.

 Колдонулган адабияттар 
 “Кыргызстан” улуттук энциклопедиясы: 4-том. Башкы редактору Асанов Ү. А. К 97. Б.: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2012. 832 бет, илл. ISBN 978 9967-14-104-9

Категория:Инсандар 
Категория:Тарых
Удмуртия

Удмуртия же Удмурт Республикасы (удм. Удмурт Элькун; Udmurt Ėl'kun) — Орусиянын курамындагы республика.
 Негизги маалымат 
 thumb | 220x124px | right | Удмуртиянын жайгашуун картасы.
Аянты: 42 061 км², Калкынын саны: 1 484 460 киши (2022), улуттар: орустар, удмурттар. Дини: Православдык. Борбор калаасы: Ижевск
Украина

Украина — Чыгыш Европада жайгашкан мамлекет.

Борбору — Киев. Мамлекеттик тил — украин тили.

Украина — унитардык, парламенттик-президенттик республика. 2019-жылдын 20-маянан тарта президенттин кызмат ордун Владимир Зеленский ээлейт. Украинанын премьер-министри — Денис Шмигаль. Өлкө 27 административдик-аймактык бирдикке бөлүнөт, алардын ичинен 24 облус, 1 автономдук республика жана 2 шаар мамлекеттин карамагындагы шаарлар болуп эсептелет (Киев, Севастополь).

Түндүк тарабынан Беларусь менен чектешет, батыш тарабынан — Польша, Словакия, Мажарстан, түштүк-батыш тарабынан Румыния жана Молдова, Орусия менен чыгыш жана түндүк-чыгыш тарабынан чектешет.

 Галерея 

 Булактар 

 Тышкы шилтемелер 
 Кыргызстандын Украинадагы Элчилиги

Категория:Постсоветтик аймактын мамлекеттери
Орусия империясынын гимни

200px|thumb|Орусия империясынын туусу
Боже, Царя храни — Орусиянын гимни 1833-1917.

Категория:Орусия
Тажик Советтик Социалисттик Республикасы

Тажик Советтик Социалисттик Республикасы 

Тажик Советтик Социалисттик Республикасынын Мамлекеттик Гимни.

Душанбе

 Тажикстан 

Тажикстан

Категория:ССРС Республикалары
*