Zhantas/Cleaned-Kyrgyz_Wikipedia huggingface dataset:
Оморова Дарыка

Оморова Дарыка Саймачы. 1922-ж. Талас районундагы Саз-Булак айылында төрөлгөн.
 
Атайын орто билимдүү. Педагогикалык кесипте кыйла жылдары эмгектенген. Узчулукту тестиер кезинен баштаган. Дарыка сайма буюмдарын аянттуу (4,5 м х 2,5 м) кармоого машыккан. Ал туш кийиз көчөттөрүндө майда табакчаларды арбын алып, ар бир табакчанын ичинен табакча чыгарып, өз өзүнчө ортолук, жээк көчөттөрүн берет. Көркөм каражаттарды жаратылышынан өзүнүн жекече кыял чабыттарына сезимтал кабыл алганын дал өзүндөй так, даана берет. Ага айбанаттарды, техниканын жетишкендиктерин ич ара мазмун бергендей, өзөк коюп кыйыштырат. «Карга тырмак оюму», «ит куйрук оюму», «кайкалак көчөттөрүн» арбын алып, үлгүнүн жүзүн ачууда кызыл түстү уз алдыга чыгарат. Мында тирсигий чокулар, арстан тиш аскалар, бөктөрүлгөн адыр-белестер, имерилген кыраңдар көз алдыга тартылат. Буюмдар илме сайма аркылуу жүзөгө ашат. Дарыканын көтөргөн ак өргөөсүнүн ички-сырткы жасалгалары таластыктарга мүнөздүү кооздуктун чыгаан үлгүсү болуп саналат.

Колдонулган адабияттар
Акматалиев A. Кыргыздын уз-усталары: Антология/Башкы ред. А. Карыпкулов; сүрөтчүлөрү Д. Чочунбаева, Г. В. Половникова. — Б.: КЭнин Башкы редакциясы, 1997, — 240 б.
ISBN 5-89750-080-0
Категория:Инсандар
Ногойбаева Алтынай

Ногойбаева Алтынай Уз. 1938-ж. Жумгал районундагы Багашан айылында төрөлгөн.
 
Бишкектеги медициналык окуу жайын, кыз-келиндер институтунун филология факультетин бүтүргөн. Ооруканада, райондук элдик театрда директор, Чаектеги Мидин Алыбаев атындагы, Москва орто мектептеринде мугалим болуп иштеген. Алтынай апасы Маасымканова Кенженин уздук нускасын алган. Алтынай элдик маанайдагы көркөм өнөрдүн оюм-чийимдерин көркөмдөөдө «табак оюм», «жүрөк оюм», «бадам оюм» өңдүүлөрдү пайдаланат. Тушка тартууга ылайыкталган (узундугу 2 ж 20 см, туурасы 1 м 80 см) шырдакка тынчтыктын символу болгон көгүчкөн оюмду тиктештирип, төрт бурчуна музыка арфасынын сөлөкөтүн түшүргөн. «Жүрөк оюму» эки бөлүнүп түшүрүлүп, анын жээги эч качан үзүлбөйт. Оюмчу көп нерсени чечмелейт. Мисалы, бөлөк түшкөн көркөм оюмунун бир жибин ак, экинчисин сары түс басат. Демек, ак жип - ак тилек, сары - кусалык, сагыныч. Ал эми жээгиндеги оюмдун үзүлбөгөнү - жүрөк жүрөккө дайым тартылып турганы. Көгүчкөндөрдү көгүш менен басып, канаттарынын тарамдарын майда шыруу аркылуу да түшүрөт. Төрт бурчуна чок салып, килем катары тушка тартууга ылайыктайт. Ала кийиздин бетин жалпы кара кылып, үстүнө ачылган, ачылып келе жаткан, жаңы түйүлгөн гүлдү жалбырагы менен түшүргөн. Ал кадимки табият көрүнүшүн элестетет. Ушундай эле ыкма менен эни тайкы жолго төшөгүч да жасаган. Алтынайдын жасаган буюм-тайымдарында жасалма-колдонмо өнөрүнүн профессионалдык бөтөнчөлүктөрүнө умтулуусу сезилет. Мында уз «табак оюмун» буюм белек-бечкектерине өзөк кылып алат. Элдик оюмдарды өз бетинче, деңгээлине жеткире, турмушту чагылдырган оюм-көчөттөрдү арбын берип, буюмдун көркөмдүк каражаттарын баютууга өбөлгө түзүүдө.
 
Катышкан көргөзмөлөрү, кароо-сынактары жана алган сыйлыктары 1974-ж. Кыргыз ССРинин жана Кыргызстан Компартиясынын 50 жылдыгына карата кыргыздын колдонмо өнөрүнүн областтык көргөзмөсү. Кийиз буюмдары үчүн Обкомдун жана Облаткомдун Ардак грамотасы; 1982-ж. СССРдин 60 жылдыгына карата «Элдик көркөм кол өнөрчүлөрдүн республикалык I кароо-сынагы». Шырдагы үчүн Кыргызстан КП БКнын жана Кыргыз ССР Министрлер Советинин Ардак грамотасы; 1984 ж. Кыргыз ССРинин жана Кыргызстан Компартиясынын 60 жылдыгына карата «Элдик чеберлердин көркөм буюмдарынын республикалык II кароо-сынагы»; 1985 ж. Колдонмо жасалга буюмдары үчүн СССРдин ЭЧЖКнүн коло медалы.

Колдонулган адабияттар
Акматалиев A. Кыргыздын уз-усталары: Антология/Башкы ред. А. Карыпкулов; сүрөтчүлөрү Д. Чочунбаева, Г. В. Половникова. — Б.: КЭнин Башкы редакциясы, 1997, — 240 б.
ISBN 5-89750-080-0
Категория:Инсандар
Ниязов Болот

Ниязов Болот Жыгаччы. 1935-ж. Чүй районундагы КошКоргон айылында төрөлгөн.
 
Педагогиялык билими бар. Орто мектепте көркөм кол өнөрчүлүк мугалими-чебери болуп иштейт. Болот үйдүн салттуу эмеректерине арбын узанат. Андайларына: боз үйгө шартташкан эскиче үкөк, идиш-аяк буфети, дубалга тирелген текче өңдүүлөрү кирет. Булар фабрика, комбинаттардан чыккандардан айырмаланып, салттуулукка оошуп, мурунку элдик кырма идиштердин туундусу болот. Мындай буюмдарды жасоодо ал тактайдын чирибеген бутаксыз таза, тунугун тандайт. Салкын жайга кургатып, сүрүп, жылмалап даярдоодон өткөрөт. Андан кийин өзү даярдаган үлгүсү боюнча кестиги менен жыгач бетине түр түшүрөт. Аны кум кагаз (наждак) менен жышып, жыгачты марганцовка менен сүртөт. Ал тактай бетине сиңип өңүн өзгөртүп жибергендиктен, кара боёкко кызыл боёкту аралаштырып, ортодон күрөң боёкту чыгарып боёп, анан кичине лактап коёт. Уста түстүү металлдарды согууну-чегүүнү да жакшы өздөштүргөн.
 
Катышкан көргөзмөлөрү, кароо-сынактары жана алган сыйлыктары 1987-ж. Улуу Октябрь Социалисттик революциясынын 70 жылдыгына карата «Элдик чеберлердин республикалык кароо-сынагы». Салттуу жыгач үлгүлөрү үчүн Кыргыз ССР Маданият министрлигинин Ардак грамотасы.

Колдонулган адабияттар
Акматалиев A. Кыргыздын уз-усталары: Антология/Башкы ред. А. Карыпкулов; сүрөтчүлөрү Д. Чочунбаева, Г. В. Половникова. — Б.: КЭнин Башкы редакциясы, 1997, — 240 б.
ISBN 5-89750-080-0
Категория:Инсандар
Ниязалиева Анар

Ниязалиева Анар Оймочу жана саймачы. 1934-ж. Чүй районундагы Дөң-Арык айылында төрөлгөн.
 
Орто билимдүү. Колхоздо иштеген. 1979-жылдан Токмоктогу кийиз уютуучу фабриканын «Кийиз» аттуу кооперативинин үйдөн иштөөчү чебери. Узчулуктун башатын энеси Жумагүлдөн алган. Анар кийиз жана сайма буюмдарынын үлгүсүн жаратат. Шырдактарынын ортолугуна төрт «жолборс тырмак оюмунун» башынан «карга тырмак оюмун», четтерине «куш оюмунун» алдынан «карга тырмак оюмун» алат. Башка оюмчуларда кездешпей турган кооздукту айылдаштары «Анардын жарым кыялы» деп аташат. Уз кызыл шырдагында «жагалмай канат оюмунун» алдынан «кочкор мүйүз оюмун» жалпы оюм катары берет. Эки-үч табакча бири-бири менен жиксиз тутумдашат. Табакчалардын ичиндеги «кочкор мүйүз оюмунан» жүрөкчөлөр пайда болот. Алардын араларына «аламыч» түшпөйт. Буюм четтери гана «бычак учуланып», «Анардын жарым кыялдарынын» «борбордук оюму» эки табакчадан болсо, эки «бармак боочу оюмунун» ичинен «кочкор мүйүз оюму» чыгат. Жалпысынан алганда анда «табак оюмдун» да элементтери сакталган. «Жарым кыял оюму» четтик оюм катары түшүп, кийиз беттей оюлгандыктан буюмдун бурчтарынан үзүл-кесил чыкпайт. Уз «ит куйрук» оюмун «бычак учу», «аламыч» катары пайдаланат. Ал азыр кызыл шырдакты арбын кармоодо. Уз Мамытова Шамбүбү (оймочу), Кожокматова Жамыйла, Ыйманова Кайырбүбү, Чаланова Саадат (оймочу), Ыймакеева Кенже, Султаналиева Мейилкан, Жунушалиева Батыйма өңдүү үйрөнчүк чебер аткаруучуларды өзүнүн чеберчилик мектебинен өстүрүп чыгарган.
 
Катышкан көргөзмөлөрү, кароо-сынактары жана алган сыйлыктары 1984-ж. Кыргыз ССРинин жана Кыргызстан Компартиясынын 60 жылдыгына карата «Элдик чеберлердин көркөм буюмдарынын республикалык II кароо-сынагы». Шырдагы үчүн Кыргызстан КП БКнын жана Кыргыз ССР Министрлер Советинин Грамотасы; 1987 ж. Улуу Октябрь Социалисттик революциясынын 70 жылдыгына карата «Элдик чеберлердин республикалык кароо-сынагы». Шырдагы, аяк кабы үчүн Кыргыз ССР Маданият министрлигинин Ардак грамотасы; 1988 ж. Эл чыгармачылыгынын Бүткүл союздук фестивалына карата көргөзмө. «Эл чыгармачылыгынын Бүткүл союздук II фестивалынын лауреаты» деген наам; 1989 ж. «Эл чеберлеринин шаардык көргөзмөсү». Шырдагы, аяк кабы, чыны кабы музейге экспонатталган.

Колдонулган адабияттар
Акматалиев A. Кыргыздын уз-усталары: Антология/Башкы ред. А. Карыпкулов; сүрөтчүлөрү Д. Чочунбаева, Г. В. Половникова. — Б.: КЭнин Башкы редакциясы, 1997, — 240 б.
ISBN 5-89750-080-0
Категория:Инсандар
Нишанов Анарбай

Нишанов Анарбай Зергер. 1960-ж. Ош облусунун Кара-Суу районунда төрөлгөн.
 
Көркөм кол өнөрчүлүк окуу жайынын зергерчилик бөлүмүн бүтүргөн. Азыр ошол окуу жайында узанат. Ал көрүнүктүү зергер усталар Таалайбек Мамбетов, Таалай Назарбековдордун (Бишкек шаары) өнөрканаларынан таалим алган. Анарбай кыз-келиндердин асем жасалгаларын, ат жабдыктарынын шөкөттөрүн кармоодо «чегүү ыкмасын», «чапкылоо ыкмасын», «тогуз төбөлөө ыкмасын« жана «көркөм калыпка куюу ыкмасын», «темир бетин оюу ыкмасын» пайдалануу аркылуу элдик оюм-көчөттөрдү түшүрөт. Кара темирчилигинде ооздук, үзөңгү куят, депкир, аткуур, кычкач, калак өңдүү ашкана буюмдарын кармайт. Уста көрүк үйлөтүү менен кургак узанууну тең тизгинде алып барат. Катышкан көркөм көргөзмөлөрү жана кароо-сынактары 1989-ж. Кыргызстан Эл чеберлер союзунун уюштуруу курултайына карата ЭЧЖРКнүн көргөзмөсү. Зер буюмдары үчүн ЭЧЖРКнин диплому.

Колдонулган адабияттар
Акматалиев A. Кыргыздын уз-усталары: Антология/Башкы ред. А. Карыпкулов; сүрөтчүлөрү Д. Чочунбаева, Г. В. Половникова. — Б.: КЭнин Башкы редакциясы, 1997, — 240 б.
ISBN 5-89750-080-0
Категория:Инсандар
Намазалиева Жийдегүл

Намазалиева Жийдегүл (1924-1980) Оймочу жана тор чачыкчы (түймөчү). Нарын районундагы Эчки-Башы айылында төрөлгөн.
 
Атайыи орто билимдүү. Эсепчилик ишинде жана агартуу майданында эмгектенген. Жийдегүл тестиер чагынан көркөм кол өнөрчүлүктү аздектеп, узчулуктун наарын энеси Токтокандан алган. Жийдегүл өзү көтөргөн боз үйдүн жабык башына «мүйүз оюмун» негиз тутат да, анын ортолук оюмундагы ошол кооздук четтик оюмдарына «мүйүз оюмдарынын», «жагалмай канат оюмдарынын» элементтерин ич ара кыйыштырган «жарым кыял оюму» жалпы оюм катары кызыл-көк түстө берилет. Ага тегирич ошол өңдө үндөшөт да, аягына «тор чачык», «кылыч байлоо» сымал түймө ыкмаларын он манжасы аркылуу чалат. Катышкан көргөзмөлөрү, кароо-сынактары жана алган сыйлыктары 1974-ж. Кыргыз ССРинин жана Кыргызстан Компартиясынын 50 жылдыгына карата жасалга-колдонмо өнөрүнүн республикалык көргөзмөсү. ЭЧЖРКнүн I даражадагы диплому.

Колдонулган адабияттар
Акматалиев A. Кыргыздын уз-усталары: Антология/Башкы ред. А. Карыпкулов; сүрөтчүлөрү Д. Чочунбаева, Г. В. Половникова. — Б.: КЭнин Башкы редакциясы, 1997, — 240 б.
ISBN 5-89750-080-0
Категория:Инсандар
Мырзакул кызы Айкан

Мырзакул кызы Айкан (1885-1978) Килемчи. Ноокат районундагы Бел-Өрүк айылында төрөлгөн.
 
Айылдаштарынын айтымында Айкан Ноокат тараптан чыккан улуу чебер уздардын бири. Анын соккон жүл (түк)килемдери түрүнө карата төптүк элестерге жоомарт. Төтөн, килемдеринин ортосу чатыраш же ромб, болбосо сегиз бурчтук түрүндөгү көркөм көчөттөргө толот. Килемдеринде кызыл түс көк менен беттешип, ак жана карадан «ала мончогу» түшөт. Кайкач бармактуу Айкандын үлгүлөрү бүгүн Жатан, Ак-Чабуу, Колдой, Учкай, Мурзалар, Ата-Мерек, Баргы өңдүү майда айылдарда көп учурайт. Учурунда, анын кызыл килеми өзбек, тажик базарларында үстөмдүк кылып турган. Боёкторунун ачыктыгы, көчөттөрүнүн бири бирине шайкеш келгендиги, жердиги, койдун кылчык аралаш жүңүнөн болгондугу жана аянтынын кендиги көрүүчүлөрдү да, алуучуларды да өзүнө тартып, буюмдун баасын жогору көтөргөн. Килемде кыргыз көчөттөрү так түшүп, бир бүтүм ойду туюндурган. Уз араби килемди да арбын токуган. Бул чыныгы килемден токулуш ыкмасы жагынан кескин айырмаланган. Буга уз жүндү абдан аз чыгымдап, жиптен таштанды чыгарбаган. Таар сымал согуп, килемдикиндей аркак салбаган. Чебер бир жумада орточо аянттагы арабы килемди өз колунан эркин чыгарган. Буюмду төргө төшөөгө шарттап, эришине аркакты санап гана өткөрүү аркылуу көчөт түшүргөн. Буга да жүл килемге түшкөн көчөттөрдү тандаган.

Колдонулган адабияттар
Акматалиев A. Кыргыздын уз-усталары: Антология/Башкы ред. А. Карыпкулов; сүрөтчүлөрү Д. Чочунбаева, Г. В. Половникова. — Б.: КЭнин Башкы редакциясы, 1997, — 240 б.
ISBN 5-89750-080-0
Категория:Инсандар
Мырзакматова Марифат

Мырзакматова Марифат Оймочу, өрмөкчү, килемчи, саймачы. 1920-ж. Кара-Кулжа районундагы Каманчы айылында төрөлгөн.
 
Кытай Эл республикасынын Котон облусунда орто мектепти окуп, татар тамгасында уйгур тилиндеги институту бүтүргөн. Мектепте мугалим, директор болуп иштеген. 1944-ж. Кытай революциясы башталганда жолдошу Мырзакматов Тайирбек менен кошо партизандык ишке өтөт. 1946-ж. СССРге келишет. (Азыр Фергана районунда Мырзакматов Тайирбек айылы бар). Марифат 33 жыл чарбада эмгектенген. «Ардак белгиси» ордени, «Эмгектеги артыкчылыгы үчүн» ж. б. медалдар менен сыйланган. 1974-жылдан «Мурас» элдик көркөм кол өнөрчүлүк Бирикмесинин үйдөн уздануучу чебери. 1990-жылдан Кыргызстан Эл чеберлер союзунун мүчөсү. Марифат абалы жүл килемин токуп, ага 96 жип менен «Миң бир түн» көчөтүн түшүрөт. 116 жип менен «күйдүргү» (гүлдөп турган кооздук) көчөтүн түшүрөт. «Кажак көркөм көчөтүнө» 19 жип керектейт. Мында килем четине «кош кайкалакка» 24 жип кетет. Марифат сайма буюмдарын бүтүндөй кармайт. Ал жел боону эндей бөз кылып согуп, жердик кылып, ага «ыспылы көчөтүн» (түндүктөн чыккан түтүн сымал көрүнөт да, эң көп колдонулган кеште) түшүрөт. Мында жердикке кызыл-жашыл түстү шартташтырат. Ал «кош турна көчөт» (турналар катар учкандай тырмак тырмак болуп көрүнөт), «кунаба көчөт», «бүркүт тырмак көчөт» сыяктууларды ойдогудай бере алат. Уз «катары», «кара терме» ыкмасы менен боз үйдүн боо-чуусун, кереге таңгычын, тегиричин согот. Анын тегиричинде «кылыч байлоо чачысы» бар. Катары термедеги «кош чагармак» уздун мыкты өрмөкчү экенин далилдейт. Анын оймочулугу боз үйгө чакталган тегерек шырдактан билинет. Анда жалпы оюмду табакча-табакча аркылуу ич ара жиксиз бириктирет. Мында төрт «кочкор мүйүз оюму» бир табакчаны түзөт да, ортолук оюм менен четтик оюмду ак-карадан турган «ит куйрук оюму» ажыратып турат. Анын чети «жарым кыял оюмун» түзөт да, буюм жалпы алганда «Марифаттын кыялы» болуп билинет.
 
Катышкан көргөзмөлөрү, кароо-сынактары жана алган сыйлыктары 1989 ж. Кыргызстан Эл чеберлер союзунун уюштуруу курултайына карата «Элдик кол өнөрчүлөрдүн республикалык көргөзмөсү». Боз үйдүн оюмдан, термеден, саймадан, тор чачыктан турган бай жасалгасы үчүн ЭЧЖРКнүн III даражадагы диплому, медалы; 1990 ж. «Кыргызстан Эл чеберлер союзунун уюштуруу көргөзмөсү». Боз үйдүн ички-сырткы жасалгалары менен катышкан.

Колдонулган адабияттар
 Акматалиев A. Кыргыздын уз-усталары: Антология/Башкы ред. А. Карыпкулов; сүрөтчүлөрү Д. Чочунбаева, Г. В. Половникова. — Б.: КЭнин Башкы редакциясы, 1997, — 240 б.
ISBN 5-89750-080-0
Категория:Инсандар
Мырзакматова Анаркан

Мырзакматова Анаркан Уз. 1954-ж. Анжиян облусундагы Фергана районунун Жабагы айылында төрөлгөн.
 
Анжияндагы мединститутту бүтүрүп, райондо тери оорулары боюнча дарыгер болуп эмгектенет. Уздук нусканы апасы Марифаттан алган. Анаркан уздукту саймачылыктан баштаган. Саймаларында айрыкча туштук, балыш, жаздык сымал буюмдарынын жердигин таардан (кебезден ийрилип согулган бөз), тукабадан, кийизден тандайт да, «кош аяк кеште», «турна канат кеште», «кочкор мүйүз көчөтү», «кош аяк көчөтү», «теке мүйүз көчөтү», «куш канат көчөтү» өңдүүлөрдү «илме дос», «илме сайма», «чалма сайма» аркылуу ичин толтура илип саюу менен жүзөгө ашырат. Ал «ыспыты көчөтүн» түндүктүн жел боосуна, элечек кыргагына, тегирич сымал үлгүлөргө арбын пайдаланат. Уз өрмөкчүлүктүн кара термесин согот. Өзүнүн чеберчилигин сиңдиси Гүлканга жугузган. Ал кийиз буюмдарын да арбын кармайт. Сүрөтү түстүү баттамада.

Колдонулган адабияттар
Акматалиев A. Кыргыздын уз-усталары: Антология/Башкы ред. А. Карыпкулов; сүрөтчүлөрү Д. Чочунбаева, Г. В. Половникова. — Б.: КЭнин Башкы редакциясы, 1997, — 240 б.
ISBN 5-89750-080-0
Категория:Инсандар
Муслимова Сейнегүл

Муслимова Сейнегүл Оймочу жана саймачы. 1934-ж. Кочкор районундагы Ороо-Башы айылында төрөлгөн.
 
Орто билимдүү. Ал дүкөнчү, «Кыял» элдик көркөм кол өнөрчүлүк Бирикмесинин үйдөн уздануучу чебери, Чоң-Туз курортологиясында жумушчу болуп эмгектенген. 1990-жылдан Кыргызстан Эл чеберлер союзунун мүчөсү. Узга энеси Төрөкабылова Зыйнат зор таасир берген. Зыйнат байбиче кезегинде кыргыздын кызыл шырдагын арбын кармаган. Анда «куш оюму» буюмга негиз болуп, ал он эки табактан түшүп, ага «жүрөкчө оюму» биригип, четине «кыяп оюму» берилүү аркылуу көркүнө чыгат. Зыйнат Сейнегүлдү жөнөкөй эле узданууга эмес, чыгармачылык мамиле жасап, ар бир буюмду табы менен кармоого машыктырган. Сейнегүл сайма көчөттөрү түшкөн туш кийиздеринде поэзия менен көркөмдүктүн ыргактарын шайкештире чечмелейт. Өзү ооз учунан ыр жамактатууга шыктуу. Ал саймадагы кооздукту ырга, ырдагы көркөмдүктү саймага оодарат. Техниканын жетишкендиктерин көркөмдүктө сезип, илме сайма аркылуу жүзөгө ашырган туш кийизин «Тынчтык» деп атаган. Табигаттын жандуу көрүнүшүн элестеткен көркөм көчөттөрдү шибеге сайма аркылуу чачырата берет. «Достук» аттуу аянттуу жасалган туш кийизи да көркөм планда чечмеленген. Сайма буюмдарына түшүрүлүүчү көчөттөрдү жүзөгө ашырууда чебердин кылдаттыгы өтө бааланат. Зейнегүлдүн саймачылыгы менен катар чырмакчылыгы, оймочулугу, бычмачылыгы бирдей чыгармачылыкта өнүгүп, көркөм көчөттөр менен оюм-чийимдер бири бирине алмаксалмак өтүп турат. Анын оюмдары майда берилет да, тактыгы менен төптүгү даана көрүнөт. Уздун бир шырдагында (3,8 х 1,8 м) көк-кызыл беттешет да, негизги оюм менен четтик оюмдун ортосунда «аламычтын» милтеси кызылдан чалынып, ак-карадан «бычак учуланат». «Аламычтын» четтик жана ортолук оюмдарынын четинде сарыдан «жээк» бар. Анын «аламычы» комуз кобук болот. Эки четинде актан «бычак учу» «араа тиш» түшүп, ортосунда төрт бурч толкун өңдөнүп кетет. Ушундай эле «аламыч» шырдактын четинде да бар. Буюмдун четки оюму «жолборс тырмак оюмуна» шайкештенет. Сүрөтү түстүү баттамада. Катышкан көргөзмөлөрү, кароо-сынактары жана алган сыйлыктары 1990-ж. «Кыргызстан Эл чеберлер союзунун уюштуруу көргөзмөсү». Сайма буюмдары менен катышкан.

Колдонулган адабияттар
Акматалиев A. Кыргыздын уз-усталары: Антология/Башкы ред. А. Карыпкулов; сүрөтчүлөрү Д. Чочунбаева, Г. В. Половникова. — Б.: КЭнин Башкы редакциясы, 1997, — 240 б.
ISBN 5-89750-080-0
Категория:Инсандар
Муслимова Зайнап

Муслимова Зайнап Саймачы жана оймочу. 1908-ж. Жети Өгүз районундагы Кызыл-Суу (Покровка) айылында төрөлгөн.
 
Уздукту тестиер чагынан баштаган. Зайнаптын ак өргөө жасалгаларындагы кийизчиликке түшкөн өсүмдүктөрдүн бутактарынан, сабактарынан алган кооздуктар даана көркөмдүк катары кабыл алынат да, ал сайма үлгүлөрүнө да үндөшөт. Туш кийиз көчөттөрүнөн эки капкалдырык чыгарып, эки жээгине «суу» түшүрүп, ортосуна «куш канат оюму» менен «мүйүз оюмунан», «жарым кыял оюмунан» көчөт жаратып, ал көчөт табакчаларынын четин ала мончоктото көрсөтөт. Көчөттүн өзөгүнө элдик эски оюмдарды «кыял көчөтү» кылып, татаалданта, өндү ачык алат. Уз негизи адеми жердиктерге кооздукту жыш берет. Ошондой ондогон түстүү жиптерден жаралган көркөм көчөттөр бири-бири менен чаташпайт. Кезегинде кол өнөрчүлүктөгү даанышмандык катары мамлекеттик гербдерди чеберчиликте сайып, чет өлкөлөргө белек катары жөнөтүү учурунда уз чоң тапшырмаларды аткарган. Ал көп боёктордун ичинен кызылкөк түстөрдү бөлүп чыгат да, сайма буюмдары кызылдуу болуп көрүнөт. Уз Шарипкан Алдашовага уздук таасир берген.
 
Катышкан көргөзмөлөрү, кароо-сынактары жана алган сыйлыктары 1970-ж. «Өздүк көркөм чыгармачылыктын чеберлери менен сүрөтчүлөрдүн жасалгалык колдонмолук өнөрүнүн Бүткүл союздук көргөзмөсү». «Тынчтык» аттуу туш кийизи үчүн ВЦСПСтин диплому.

Колдонулган адабияттар
Акматалиев A. Кыргыздын уз-усталары: Антология/Башкы ред. А. Карыпкулов; сүрөтчүлөрү Д. Чочунбаева, Г. В. Половникова. — Б.: КЭнин Башкы редакциясы, 1997, — 240 б.
ISBN 5-89750-080-0
Категория:Инсандар
Муса уулу Дүйшөкө

Муса уулу Дүйшөкө Жыгаччы. 1926-ж, Нарын районундагы Учкун айылында төрөлгөн.
 
Улуу Ата Мекендик согуштун катышуучусу. Колхоздо темир уста болуп иштеген. Ээр чабууда жергиликтүү теректи кеч күздө же эрте жазда кыйып, анын он чактысын бир учурда сомдоп алып, көз өлчөм менен четинен чаба баштайт. Уй терини (мурда төө терини) чылгыйлап каптайт. Дүйшөкө комуз да чабат. Анын жердигине тоо арчасын кыйып, кыраңга өскөн карагайдын бутаксыз, сызыктары жыш кеткен жерин тандап кашсактайт. Уста тегирмен да чуркатат. Ташты жаткан жайынан тандап чегет. Ал көбүнчө жердикти Нарын дарыясынын жээгинен алат. Чебердин кызы Жумабүбү (1950-ж. т.) оймочу.

Колдонулган адабияттар
Акматалиев A. Кыргыздын уз-усталары: Антология/Башкы ред. А. Карыпкулов; сүрөтчүлөрү Д. Чочунбаева, Г. В. Половникова. — Б.: КЭнин Башкы редакциясы, 1997, — 240 б.
ISBN 5-89750-080-0
Категория:Инсандар
Мусаева Нурбүбү

Мусаева Нурбүбү Уз. 1951-ж. Жумгал районундагы Чоң-Дөбө айылында төрөлгөн.
 
Бишкектеги финансы экономикалык техникумду бүтүргөн. 1983-ж. «Кыял» элдик көркөм кол өнөрчүлүк Бирикмесинин Кочкордогу бөлүмүн уюштурган. Азыр Кыргыз Эл чеберлер союзунун «Белек» чакан өнөрканасынын башчысы. 1991-жылдан Кыргызстан Эл чеберлер союзунун мүчөсү. Энеси Насиптин, кайын энеси Мариянын уздук таасирлерин алган. Ал салттуулукта кармаган шырдак буюмдарындагы борбордук оюмга көк-кызылдан «мүйүз оюмдарынын» ичи-сыртынан «карга тырмак оюмдары» менен айкалыштырып, өзүнчө үй (табакча) берет. Жээк оюмдарына «бадам оюмун», борбордук оюмдун табакчаларынан жарымын пайдаланат. Шырдакты беттеп оёт, четтик оюмдан үзүл-кесил өөн чыкпайт. Ал буюмдун «аламычына» нарындыктарга мүнөздүү «бычак учу оюмун», «ит куйрук оюмун», «сыңар мүйүз оюмун» ак-кара өңдө алат. Жээк оюмдарынын эки четине «аламыч» чыгаруу салтын да Нурбүбү мыкты өздөштүргөн. Уздун туш кийиздериндеги баипсалардан айырмаланган бөтөнчөлүгү «көчөт табакчаларынын» четтеринде жүргүзүлгөн «суусу» буюмдун кош капкалдырыктарындагы көркөмдүктөргө үндөшөт. Ал туш кийиз фонуна күрөң кызыл, көк-жашыл, сары-ак түстөрдү ич ара бирин бири жеңбегендей алат. Сайма, кийиз буюмдарынын айрымдары этнографиялык, тарыхый музейлерге экспонатталган.
 
Катышкан көргөзмөлөрү, кароо-сынактары жана алган сыйлыктары 1987-ж. Улуу Октябрь Социалисттик революциясынын 70 жылдыгына карата «Элдик чеберлердин республикалык кароо-сынагы». Кийиз үлгүлөрү үчүн «Кыял» элдик көркөм кол өнөрчүлүк Бирикмесинин Ардак грамотасы; 1991-ж. «Кыргызстан Эл чеберлер союзунун уюштуруу көргөзмөсү». Сайма туштугу жана чакан шырдагы менен катышкан.

Колдонулган адабияттар
Акматалиев A. Кыргыздын уз-усталары: Антология/Башкы ред. А. Карыпкулов; сүрөтчүлөрү Д. Чочунбаева, Г. В. Половникова. — Б.: КЭнин Башкы редакциясы, 1997, — 240 б.
ISBN 5-89750-080-0
Категория:Инсандар
Мураталиев Толтой

Мураталиев Толтой Кыл кыяк устасы жана кыякчы. 1939-ж. Кемин районундагы Кайыиды айылында төрөлгөн.
 
Билпсектеги музыкалык окуу жайын бүткөн (1964). 1961-жылдан Эмгек Кызыл Туу ордендүү Т. Сатылганов атындагы кыргыз мамлекеттик филармониясында эмгектенет. Кыргыз республикасынын эмгек сиңирген артисти (1991). Кыл кыяктын жалпы түзүлүш жердигин арчадан, өрүктөн, жаңгактан ж. б. алып, капкагына төө же торпоктун өтө кургаган терисин тандаган. Жылкынын туу куйругунан жулунган 65 талды тегиздеп, аспаптын ичке кылынын башкы учун үч оропмо түйүндөп, экинчи учу кыл кыяктын сол кулагынын тешикчесинен жана моюн тешикчесинен өткөрүлгөңдөн кийин кыл кыяктын түпкү куткунуна үч оролмо түйүн аркылуу бекитет. Уста эки-үч жылы такай күүлөнүп тургандай кайраттуу кылдарды тандайт. Кыл кыяктын тепкесинин жердигин карагай, арча, тобулгу, четин, өрүк өңдүүлөрдөн алат. Ага үч ача өскөн жыгач керек (бийиктиги 3 см, тик турган сол буту 4 см, оң буту 3 см) аспаптын капкагы теринин бетине коюлат. Кыл кыяктын жаасынын узундугун 60 см табылгыдан кылат. Жылкынын туу куйрук кылын тобулгунун башына бекитип, кылдарды бири бирине чаташтырбай тегиз жаанын учундагы кайыш куткунга бекитет. Аспаптын авазын күчөтүү үчүн чебер Тянь-Шань, Ысык-Көл, Чоң Кемин тоолорундагы карагайлардын кызыл түстөгү чайыры аркылуу анын кылын чыйратып алат.

Колдонулган адабияттар
Акматалиев A. Кыргыздын уз-усталары: Антология/Башкы ред. А. Карыпкулов; сүрөтчүлөрү Д. Чочунбаева, Г. В. Половникова. — Б.: КЭнин Башкы редакциясы, 1997, — 240 б.
ISBN 5-89750-080-0
Категория:Инсандар