Zhantas/Cleaned-Kyrgyz_Wikipedia huggingface dataset:
Согушкан тараптар

Согушкан тараптар – согуш мыйзамдары менен каадалары аркылуу жөнгө салынуучу жана согуш аракеттеринин башталышына байланыштуу келип чыккан эларалык-укуктук мамилелердин катышуучусу. Жарандык согуштун жана эларалык куралдуу жаңжал катышуучулары болуп өзара бөлүнөт: биринчи учурда ал жарандык согуштун катышуучусунун С. т-ы катары эларалык деңгээлде таанылышынан улам келип чыкса, экинчи учурда эларалык мүнөздөгү куралдуу жаңжалга аралашуу менен, эларалык укук субъектиси өзүнө-өзү ушундай статус берет.
 Колдонулган адабияттар 
 Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Согушпаган мамлекет

Согушпаган мамлекет – эларалык укукта өзүн шарттуу түрдө согуш абалында деп жарыялабаган, ошентсе да бейтарап мамлекеттен айырмалуу өзүн согушуп жаткан мамлекеттерге карата бирдей мамиле менен байлабаган өлкө.
 Колдонулган адабияттар 
 Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Согуштагы бейтараптуулук

Согуштагы бейтараптуулук – мамлекет ошол куралдуу карама-каршылыкка катышпаган жана согушуп жаткан тараптарга кандай гана болбосун жардам көрсөтүүдөн карманган өзгөчө эларалык–укуктук статус. С. б. жана ошондой эле согушуп жаткан тараптардын бейтарап мамлекетке карата мамилелери жана бейтарап жана согушуп жаткан державалардын жеке адамдарынын укуктук абалдары жөө согуштагы бейтарап державалардын жана адамдардын укуктары жана милдеттери жөнүндөгү 1907-жылкы V Гаага конвенциясы менен теске салынат. Бул конвенциянын негизги жоболору төмөнкүлөргө такалат: бейтарап мамлекеттин аймагы согуштук аракеттердин майданы болушу мүмкүн эмес; ал аркылуу согушуп жаткан тараптар аскерлерин жана аскердик унааларын алып өтө алышпайт. Бейтарап мамлекет согушуп жаткандарга өз аймагына радиостанцияларды жана байланыштын башка каражаттарын орнотууга же жайгаштырууга уруксат бербөөсү, аларды курал-жарактар, аскердик жана башка материалдар менен жабдыбоосу тийиш, өз аскер күчтөрү менен өзүнүн аймагына кирүүнүн кандай гана болбосун аракеттеринин мизин кайтарууга акылуу.
 Колдонулган адабияттар 
 Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Согуштан жапа чеккендер

Согуштан жапа чеккендер – куралдуу жаңжалдын маалында каза тапкан карапайым калк, согуш туткундары, кеме чөккөндө өлгөндөр. Алардын укук абалы согушта жапа чеккендер жөнүндөгү 1949-жылкы Женева конвенциялары тарабынан жөнгө салынат: жаракат алган жана оорулуу аракеттеги армия катышуучуларынын шартын жакшыртуу жөнүндөгү I Конвенция; деңиз аскер күчтөрүнүн тутумунда туруп, кеме кыйроосуна учураганда жаракат алып ооруган адамдардын шартын шакшыртуу боюнча II Конвенция; согуш туткундарынын кайрылуусу жөнүндөгү III Конвенция; согуш убагында карапайым калкты сактоо боюнча IV Конвенция. 1977-жылы бул конвенцияларга кошумча, эларалык жана эларалык эмес мүнөздөгү куралдуу кагылышуулардын натыйжасында С. ж. ч-ди коргой турган кошумча I жана II протокол кабыл алынган.
 Колдонулган адабияттар 
 Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Согуштук абал

Согуштук абал – мамлекеттин жана коомдун жашоо-турмушунун өзгөчө укуктук тартиби; КРге каршы түздөнтүз баскынчылык коркунучун болтурбоо же кайтаруу максатында киргизилет. С. а. аткаруу бийлик органдарына согуш учурунда кызмат адамдарына жана жарандарга өздөрүнө жүктөлгөн согуш учурундагы милдеттерин жүзөгө ашыруучу укуктарды берүүнү алдынала карайт. С. а-да кызмат адамдарына жана жарандарга тагылган милдеттерди кыйшаюусуз аткарууну камсыз кылуу максатында аракет мөөнөтүн жана чектерин көрсөтүү менен адамдын конституциялык укук жана эркиндиктерине айрым чектөөлөр киргизилиши мүмкүн.
 Колдонулган адабияттар 
 Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Согуштук абалды жарыялоо

Согуштук абалды жарыялоо – Мамлекет башчысынын мамлекет (мамлекеттер) менен тынчтык мамилелерди токтоткондугу жана ал мамлекетке алар тарабынан куралдуу колсалуу болгон учурда аны менен согуштук абалга өткөнү тууралуу билдирүүсү.
 Колдонулган адабияттар 
 Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Согуштук басып алуу

Согуштук басып алуу – эларалык укукта куралдуу күчтөрдүн душмандын жерин убактылуу ээлеп алуусу. С. б. а. тартиби 1907-жылкы 4-Гаага конвенциясы, 1949-жылкы «Жарандык калкты коргоо жөнүндөгү» Женева конвенциясы, 1954-жылкы «Куралдуу жанжалдардын учурунда маданий баалуулуктарды коргоо жөнүндөгү» Гаага конвенциясы аркылуу жөнгө салынат.
 Колдонулган адабияттар 
 Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Согуштук иш-аракеттерди жүргүзүү каражаттары

Согуштук иш-аракеттерди жүргүзүү каражаттары – куралдуу күчтөр тарабынан душмандын адам күчтөрүн жана материалдык каражаттарын жок кылуу, анын күчүн, каршылык көрсөтүүгө жарамдуулугун басуу үчүн колдонулуучу курал-жарактар жана аскердик техникалар. С. и. ж. к. тыюу салынган (же жарым-жартылай тыюу салынган) жана тыюу салынбаган болуп бөлүнөт. 1949-жылдагы Женева конвенцияларына карата Кошумча I протоколдун 35-статьясына ылайык, жаңжалдашуу абалында турган тараптардын согуш жүргүзүү ыкмаларын жана каражаттарын тандоо укугу, такыр эле чексиз болуп эсептелбейт. Ашыкча залал келтирүүчү же ашыкча кыйналууга дуушар кылуучу, же болбосо салгылашкан тараптардын өлүшүнө сөзсүз алып келүүчү, ошондой эле массалык талкаланууга, материалдык байлыктарды максатсыз жок кылууга жарамдуу С. и. ж. к-н колдонууга тыюу салынат.
 Колдонулган адабияттар 
 Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Согушуунун тыюу салынган каражаттары

Согушуунун тыюу салынган каражаттары — эл аралык укук боюнча колдонууга болбой турган каражаттар. Аларды колдонуу аскердик кылмыш же адамзатка каршы кылмыш катары каралат жана юридикалык жоопкерчиликке тартылат.

Артыкча кыйроолорго жана кыйноолорго кириптер кылуучу ок-дарыларды, заттарды жана согуштук аракеттердин усулдарын, ошондой эле жаратылыш чөйрөсүнө мүмкүн болушунча кеңири, олуттуу жана узак мөөнөттүү зыян келтирүүчү же ошондой натыйжа күтүлгөн усулдарды жана каражаттарды колдонууга тыюу салынат.
 Булактар 
 Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Согушуунун тыюу салынган усулдары

Согушуунун тыюу салынган усулдары – Согуш курмандыктары жөнүндө 1949-жылкы Женева конвенциясында, 1977-жылы кабыл алынган ага Кошумча протоколдордо ж. б. белгиленген. С. т. с. у. душмандын аскер жоокерлерин чыккынчылык менен өлтүрүү же жарадар кылуу; душман жөнүндө маалымат алуу максатында кыйноо; улуттук жана эларалык эмблемаларды (эн), белгилерди жана желектерди мыйзамсыз пайдалануу; парламент өкүлүн (элчини) жана аны коштоп жүргөн кишилерди өлтүрүү; жүзүкаралык; санитардык жайларга, катардан чыккан, туткунга түшкөн кишилерге, кыйроого учуруган учактардан жана башка учуучу жабдуулардан (десанттардан башка) качкандарга кол салуу; геноцид ; апартеид ; жарандык калкка карата террор жүргүзүү; тирүү жан калтырбоо тууралуу буйрук берүү, каршы тараптын аскер туткундарын жана башкаларды куралдуу күчтөрдө кызмат кылдыруу жана өз өлкөсүнө каршы согушууга мажбурлоо, маданий байлыктарды жок кылуу ж. б.
 Колдонулган адабияттар 
 Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Созулма кылмыш

Созулма кылмыш – кылмыш-жаза коркунучу алдында мыйзам тарабынан күнөөлүүгө жүктөлгөн милдеттенмелерди андан кийин узак аткарбоо менен созулган аракет же аракетсиздик. С. к-ка: кезектеги анык аскер кызматына чакыруудан баш тартуу, кызмат өтөп жаткан жерин өзалдынча таштап кетүү, алименттерди төлөөдөн кыянаттык менен баш тартуу ж.б. кирет.
 Колдонулган адабияттар 
 Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Сойкулук (жалапчылык)

Сойкулук (жалапчылык) – аргандай жактар тарабынан материалдык пайда табуу максатында жасалган жанкумар жана жыныстык катнаш мамилелери. Сойкулук аялдарга да, эркектерге да бирдей тийешелүү түшүнүк. Мыйзамдар боюнча, сойкулук кылмыш жоопкерчилигине тартылбайт. Качан гана жаш курагы эрезеге жетелек өспүрүмдөр сойкулук кылуу ишине тартылганда, эрезеге жеткен адамдар сойкулук кылуу ишине тартылганда жана сойкулук жасоо уюмдарын түзүп, атайын көмүскө жайларды күткөн учурда кылмыш жоопкерчилиги башталат.
 Колдонулган адабияттар 
 Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Сойкулукка тартуу

Сойкулукка тартуу – КР кылмыш-жаза мыйзамдарында каралган калктын саламаттыгына жана коомдук адеп-актыгына каршы иштелген кылмыш. Аялдарды же эркектерди такай өз денесин сатууга түртүүдөн, аргасыз кылуудан жана козутуудан көрүнөт. Бир ирет акы алуу менен жыныстык катнаш жасоого түртүү сойкулукка тартууга жатпайт жана кылмыш курамын түзбөйт.
 Колдонулган адабияттар 
 Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Солгун шайлоо укугу

Солгун шайлоо укугу – жарандардын мамлекеттик бийлик органдары менен жергиликтүү өзалдынча башкаруу органдарына шайлануу укугу. С. ш. у. аргандай жогорулатылган (жигердүү шайлоо укугуна караганда) шайлоо ченталабына эгедер экендиги менен шартталат: курактык, туруктуу жашоосу, билими, кызматтык абалы. Жогорулатылган курактык ченталабы боюнча С. ш. у-н чектөө чаралары көбүрөөк жолугат, айрыкча парламенттин төмөнкү палатасына шайлоодо ал кыйла жогору: алып айтсак, АКШ, Япония, Индия парламенттеринин төмөнкү палатасына С. ш. у. – 25 жаш, а жогоркусуна – 30 жаш, Франция менен Румынияда – 23 жана 35 жаш, Италияда – 25 жана 40 жаш. КР Конституциясына ылайык, КР ЖКсына шайлоонун С. ш. у-на – 25 жашка чыккан КР жарандары гана ээ болот.
 Колдонулган адабияттар 
 Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Соода агенти

Соода агенти – өндүрүүчү менен сатып алуучунун ортосундагы далдалчы. Сатып алуучу товардын ээси болуп эсептелбейт. Адатта ал өндүрүүчүнүн кайсы бир аймактагы туруктуу өкүлү болуп эсептелет. Ташылып келген товардын бир бөлүгүн же баарын сатат (ташуу жана сатык баасын өндүрүүчү өзү чечет). Ошондой эле, мүмкүн болуучу кардарларды издеп табат, сүйлөшүүлөрдү жүргүзөт, товарга карата менчик укугун берүүнү жол-жоболоштурууга жардамдашат.

 Колдонулган адабияттар 
 Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Соода вексели

Соода вексели – алынган товарлар менен эсептешүү боюнча соода уюму акцептеген же берген товардык векселдин бир түрү.
 Колдонулган адабияттар 
 Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Соода жана өнүктүрүү боюнча БУУнун конференциясы

Соода жана өнүктүрүү боюнча БУУнун конференциясы (ЮНКТАД) — эл аралык соода уюму болуп саналбаган БУУ Башкы Ассамблеясынын органы.

1964-жылы түзүлүп, 168 мүчө өлкөсү бар. Негизги милдети — эл аралык сооданын өнүгүшүнө, мамлекеттер ортосундагы тең укуктуу өз ара пайдалуу кызматташтыкка колкабыш кылуу, эл аралык экономикалык мамилелерди арттыруу боюнча сунуштарды иштеп чыгуу ж. б. у. с. ЮНКТАДда топтук принципте иштөө кабыл алынган: мүчө-мамлекеттер социалдык-экономикалык жана географиялык принцип боюнча өз ара 4 топко бөлүнгөн. ЮНКТАД чечими резолюция, билдирүү таризинде кабыл алынып, сунуштама мүнөзүндө болот. ЮНКТАД калкасында көп тараптуу макулдашуулар менен конвенциялар иштелип чыгат.
 Булактар 
 Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Соода кодекси

Соода кодекси – жеке укуктун дуалисттик тутумдуу өлкөлөрүндөгү жеке ишкердикке тиешелүү атайын жоболорду камтыган мыйзам актысы. С. к. Францияда (1807-ж.), Германияда (1897-ж.), Польшада (1935-ж.), Чехияда (1991-ж), Японияда (1899-ж.), укуктун роман-герман тутумуна таандык болгон башка бир катар өлкөлөрдө колдонулат. Коммерсанттын статусун аныктайт, аркыл түрдөгү чарбакер коомдорду жана шериктиктерди, коммерциялык өкүлчүлүктөрдү, соода бүтүмдөрүн, деңиз соодасын, ошондой эле соода белгилери жана фирмалары, соода реестри жана соода китептери жөнүндөгү ченемдерди жөнгө салат. КРде С. к. идеясы жаңы Жарандык кодекси иштеп чыгууда четке кагылган.
 Колдонулган адабияттар 
 Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Соода өкүлчүлүгү

Соода өкүлчүлүгү – айрым өлкөлөрдө анын чет өлкөлөрдөгү тышкы экономикалык ишмердиктеги укуктарын ишке ашыруучу мамлекеттик орган. КР С. ө. чет мамлекеттерде жакынкы жана алыскы чет өлкөлөр менен КРдин өзара пайдалуу кызматташтыгын өнүктүрүү максатында КРдин эларалык келишимдеринин негизинде уюштурулат жана иштейт.
 Колдонулган адабияттар 
 Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Соода палатасы

Соода палатасы – соода-өнөржай палатасы дегендин эле өзү. Бул аталыш аралаш жана чет өлкөлүк соода өнөржай палаталары үчүн көбүрөөк мүнөздүү. КР С. п. мыйзам менен 1994-жылы уюштурулган жана республиканын ишкерлеринин кызыкчылыктарын билдирүүгө жана коргоого, улуттук экономиканын, КРдин башка өлкөлөр менен болгон өндүрүштүк, илимий-техникалык жана соода байланыштарынын өнүгүүсүнө көмөктөшүүгө чакырылган.
 Колдонулган адабияттар 
 Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Соода укугу

Соода укугу – көптөгөн чет өлкөлөрдө жарандык укуктан өзгөчөлөнгөн, дегеле соода жана жеке ишкердикти жөнгө салуучу укук тармагы. С. у-нда камтылуучу ченемдер бул – соода жүгүртүмүнөн сырткаркы учурларда пайда боло бербеген учурга тийешелүү (м.: соода каттоосу жөнүндө, соода ишканасы, эсепчилик жөнүндө ченемдер) алдынала көрсөтмөлөр. Жарандык жана соода укуктарынын ортосундагы чегара абдан шарттуу жана кыймылдуу болгондуктан бир катар өлкөлөр (Швейцария, Италия) С. у. ченемдерин бирдиктүү жарандык кодекске киргизишкен.
 Колдонулган адабияттар 
 Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Соода үлгүсү (маркасы)

Соода үлгүсү (маркасы) – көптөгөн четөлкөлөрдүн мыйзамдары боюнча бир сатуучунун же сатуучулар тобунун товарларын же кызмат көрсөтүүлөрүн идентификациялоо жана аларды атаандаштын товарларынан жана кызмат көрсөтүүлөрүнөн айырмалоо үчүн багытталган аталыш, аталгы, белги, символ, сүрөт же алардын айкалышы. Ошентип, өндүрүш үлгүсүнүн айырмаланып С. ү. өндүрүшкө эмес, сатып өткөрүүгө басым жасайт.
 Колдонулган адабияттар 
 Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Соода-өнөр жай палатасы

Соода-өнөр жай палатасы — уюмдарды жана ишкерлерди, аларга аркыл түрдөгү кызматтарды (маалыматтык, кеңеш берүүчүлүк, бейтараптык ж. б.) көрсөтүү үчүн бириктирген, ошондой эле алардын өлкөнүн ичиндеги жана чет өлкөлөрдөгү жамааттык кызыкчылыктарын колдоочу жана коргоочу мамлекеттик эмес коммерциялык эмес уюм.
 Булактар 
 Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Сооданын предмети

Сооданын предмети – КР мыйзамдары боюнча кандай гана болбосун товар, продукция, кызмат көрсөтүүлөр, ошондой эле мүлктүк укуктар.
 Колдонулган адабияттар 
 Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Соода-сатык келишими

Соода-сатык келишими – келишимдин бир кыйла кеңири таралган түрү. Ага ылайык бир тарап (сатуучу) экинчи тараптын (сатып алуучунун) менчигине буюмдарды (товарларды) берүүгө, а сатып алуучу аларды кабыл алууга жана алар үчүн белгилүү көлөмдөгү акчаны (баасын) төлөп берүүгө милдеттенет. С. с. к. негизги предмети буюмдар (товар) болуп саналат жана эки тараптуу төлөнүүчү келишимдердин катарына кирет. КР жарандык мыйзамдары боюнча, мүлк укуктары да, эгер ал укуктардын мазмунунан жана мүнөзүнөн башка жагдай келип чыкпаса, С. с. к-нин предмети боло алат. КР ЖК С. с. к. боюнча бөлүп төлөп сатуу, кредитке берүү, автоматтарды пайдалануу, чекене соода, үлгүлөр боюнча сатуу, мүлктүн айрым түрлөрүн сатуу үчүн өзгөчө укуктук эрежелер каралган. Жеткирип берүү келишими, Чекене соода-сатык келишими, Кубаттуулук менен жабдуу келишими, Ишканаларды сатуу келишими С. с. к-нин өзгөчө түрлөрү болуп саналат.
 Колдонулган адабияттар 
 Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Сорт

Сорт –1) өзүнчө бирдик катары каралуучу жана таанылуучулук, туруктуулук, бирдейлик мүнөздөрүнө ээ болгон, атайылап өстүрүлгөн өсүмдүктөрдүн ботаникалык бирикмеси; 2) белгилүү класстардын эң төмөнкүсүнө тиешелүү бир эле ботаникалык таксондун алкагындагы өсүмдүктөр тобу, ал коргоого жарамдуулуктун шарттарына толук жооп берер-бербесине көзкарандысыз түрдө, ушул генотүрдү же генотүрлөрдүн катыштарын мүнөздөөчү белгилер менен аныктала алат, ошол эле ботаникалык таксондогу башка өсүмдүктөр топторунан эч болбогондо бир белгиси менен айырмаланат, сорттун өзгөрбөгөн бүтүн өсүмдүктөрүн алуу үчүн жарактуулук көзкарашынан алганда, бирдиктүү деп эсептеле алат. С-тун корголуучу катмарлары болуп төмөнкүлөр саналат: клон, тарам, биринчи муундагы аргын, жайылтуу.
 Колдонулган адабияттар 
 Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Сорттуу сапат

Сорттуу сапат – үрөндөрдүн таза сорттуулугунун көрсөткүчтөрү.
 Колдонулган адабияттар 
 Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Сорттуу үрөн

Сорттуу үрөн – КРдин чөлкөмдөштүрүлгөн сортторунун Мамлекеттик реестрине киргизилген сорттордун, ошондой эле анын аймагында айыл (токой) чарбасын башкаруунун мамлекеттик органынын улуксаты боюнча өстүрүлүп жаткан башка сорттордун үрөндөрү.
 Колдонулган адабияттар 
 Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Сот

Сот — белгилүү бир мамлекеттин мыйзамында белгиленген укук жүрүмүнүн тартибинде кылмыш, жарандык, административдик ж. б. жаатындагы иштерди кароо жана чечүү таризиндеги сот акыйкаттуулугун жүргүзүүчү мамлекеттик орган.

 Булактар 
 Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Сот адилеттиги

thumb|‘’Justitia’’ (Maarten van Heemskerk, 1556)

Сот адилеттиги – мамлекеттик ишмердиктин таризи, ал өзүнүн компетенциясына кирген – кылмыш-жаза кылмыштары, жарандык талаш-тартыштар ж. б. жөнүндө иштерди кароодо жана чечүүдө көрүнөт. С. а. сот тарабынан мыйзамда белгиленген тиртипте ишке ашырылат. КР конституциялык мыйзамдарына ылайык С. а-нин негизги принциптери төмөнкүлөр болуп саналат: а) С. а-нин сот тарабынан гана ишке ашырылышы; б) баардык соттордо иштердин ачык тергелүүсү (өзгөчө кароо мыйзам менен аныкталат); в) кылмыш-жаза жана башка иштерди сыртынан териштирүүгө жол берилбейт (өзгөчө кароо мыйзамда аныкталат); г) сот өндүрүшү тараптардын атаандаштыгынын жана тең укуктуулугунун негизинде ишке ашырылат.

 Шилтемелер 
 Карло Биоти

 Колдонулган адабияттар 
 Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7

 
Категория:Мамлекет жана укук теориясы
Сот адилеттигине каршы кылмыштар

Сот адилеттигине каршы кылмыштар – КР кылмыш-жаза мыйзамдарында каралган, сот адилеттигин жүзөгө ашыруучу жана көмөктөшүүчү органдардын талаптагыдай иштөөсүнө тоскоолдук кылуучу кылмыштар. Андайларга: сот адилеттигин ишке ашырууга тоскоолдук кылуу, күнөөсүздүгү белгилүү адамды кылмыш-жаза жоопкерчилигине тартуу, сотту урматтабоо ж. б. кирет.
 Колдонулган адабияттар 
 Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр
Сот адилеттигине укук

Сот адилеттигине укук – адамдын негизги материалдык укуктарын жана эркиндиктерин коргоону кепилдөөгө багытталган жарандын процесстик укугу. Адатта: тез, эл алдында жана калыс сотко укугун; укукту коргонуу укугун; күнөөсүздүк презумпциясын; өзүнө жана өз жакындарына каршы күбөлөндүрбөө укугун; сотто мыйзамсыз жолдор менен табылган далилдерди колдонууга тыюу салуу укугун; соттолуучунун мыйзамда белгиленген тартипте өкүмдү жогорку баскычтагы сот тарабынан кайра каратууга укугун камтыйт.
 Колдонулган адабияттар 
 Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
Категория:Юридикалык аталгылар жана түшүнүктөр