Рафинья

Рафаэ́л Ди́ас Белло́ли , көбүнчө Рафи́нья деген ысым менен таанымал (14-декабрь 1996-жылы туулган) — бразилиялык футболчу, испаниялык «Барселона» клубунун жана Бразилия курамасынын вингери.

 Жаштык кези 
Рафинья Бразилиянын Порту-Алегри шаарында төрөлгөн, жана шаар борборунан алыс жайгашкан Рестинга аттуу фавелада чоңойгон. Анын атасы италиялык тектен, ал эми апасы аралаш улуттуу бразилиялык. Атасы кесипкөй эмес музыкант болгон. Рафинья оор балалыкты башынан өткөргөн — ал ата-энеси, кичүү иниси жана үй жаныбарлары менен бир бөлмөдө жашап, жол кирени төлөй албай кыйналып, айрым учурларда тамак сурап кайыр суроого аргасыз болгонун айтат.

Жети жашында Рафинья атасы менен таякеси атактуу футболчу Роналдиньо менен болгон байланыштарынан улам анын туулган күн майрамына катышкан жана ошол учурдан тартып Роналдиньо менен достошуп калган.

Кесипкөй футболчу болуудан мурда Рафинья 18 жашка чейин «варзеа» деп аталган мелдештерге катышкан. Ал бул турнирлерди академия деңгээлинен төмөн, коомчулук тарабынан уюштурулган көз карандысыз оюндар жана мелдештердин түйүнү деп сүрөттөйт, бул турнирлерге каалаган оюнчу катыша алат. Бул мелдештер катаал шарттарда өтөт: күйөрмандар атаандаш команданын оюнчуларын оюн алдында кийим алмаштыруучу жайда коркутушат, кээде ок атышат, талаалар чаңдуу, топурактуу болот, аба ырайы өтө ысык, дарбазада тор жок болгону мамылар орнотулат, ал эми айрым командаларда форма жетишсиз болгондуктан оюнчулар жылаңач дене менен ойношот.

Рафиньянын Спортинг клубунда чогуу ойногон командалашы Бруну Фернандеш менен эски достугу бар. Бруну Рафиньяга жана анын карьерасына чоң жардам бергенин бир нече жолу айткан. Мисалы, Англиянын Премьер-лигасында «Лидс Юнайтед» клубуна өтөр алдында Бруну ага бул лига анын оюн стилине ылайыктуу экенин айткан.

 Клубдук карьерасы 
 Аваи 
Рафинья «Интернасионал» жана «Гремио» клубдарынын сынактарынан өтпөй калган соң футболдук карьерасын «Имбитуба» деген жаштар клубунда баштаган. Ал жакта ойноп жүргөндө «Аваи» клубунун скауттары анын талантын байкап калышкан. 18 жашында, 2014-жылы, Рафинья «Аваи» клубунун 20 жашка чейинки жаштар командасында, Бразилиянын жогорку лигасы — Кампеонато Бразилейро Сериа А турниринде ойной баштаган. Жаракат алып калгандыгына байланыштуу негизги курамга кире алган эмес, бирок өз алдынча машыгууну уланта берген. Бразилиянын бир катар алдыңкы клубдары Рафиньяга кызыгып жатканына карабастан «Аваи» аны 2016-жылга чейин өз курамында кармап турган. Ал ошол жылы Копа Сан-Паулу де Футбол Жуниор турниринде өз чеберчилигин көрсөтө алган.

 Витория Гимарайнш 
thumb|right|Рафинья (артында) 2017-жылы «Витория Гимарайнш» команданын курамында|271x271px
2016-жылдын 2-февралында Рафинья Португалиянын «Витория Гимарайнш» клубу менен келишим түзгөн. Ал Копа Сан-Паулу де Футбол Жуниор турниринде атактуу футболчу Деку тарабынан байкалган. Деку аны өзүнүн агенттик компаниясы «D20 Sports» менен келишим түзүп, Португалияга которууга жардам берген. Рафинья «Витория» клубундагы биринчи оюнун 2016-жылдын 13-мартында «Пасуш де Феррейра» клубуна каршы өткөргөн. Алгачкы голун 2016-жылдын 20-августунда «Маритиму» клубунун дарбазасына киргизген. 2017-жылдын 14-сентябрында «Ред Булл Зальцбург» клубуна каршы УЕФА Европа лигасында дебюттук оюн өткөргөн.

Рафинья 2017-жылы «Витория Гимарайнш» клубунда «Жылдын ачылышы болгон оюнчу» наамын жеңип алган. Ал 2017/2018-жылкы Примейра Лига сезонунда бардык турнирлерде жалпысынан 43 оюн өткөрүп, 18 гол киргизген.

 Спортинг Лиссабон 
2018-жылдын май айында Рафинья Португалиянын «Спортинг Лиссабон» клубуна өткөн жана ал жерде 2019-жылга чейин ойногон. Ал дебюттук оюнун 12-августта «Морейренсе» клубуна каршы өткөргөн. Клуб үчүн алгачкы голун 2018-жылдын 20-сентябрында «Карабах» клубуна каршы УЕФА Европа лигасындагы 2:0 эсебиндеги жеңиште киргизген. Ал ошол сезондо төрт гана гол жана төрт ассист жасап, оюн көрсөткүчү жакшы болбой калган, себеби бул убакта булчуң жаракатынан жабыркап, формасын жоготкон. Ошого карабастан, ал команда менен бирге 2018/19-жылкы Португалиянын улуттук Кубогун жана футболдук лигасынын Кубогун утуп алган. «Порту» клубуна каршы пенальти сериясында гол киргизип, жеңишке салым кошкон.

 Ренн 
2019-жылы Рафинья Франциянын Лига 1 чемпиондугундагы «Ренн» клубуна өткөн. Анын трансфер акысы болжол менен 21 миллион евро болуп, бул клуб тарыхындагы эң кымбат сатып алуу болгон. Ал клубдагы акыркы оюнунда — 2020-жылдын 4-октябрында «Реймс» клубуна каршы 2:2 эсебинде аяктаган матчта — бир гол киргизип, бир ассист берген. Рафинья бул клубда жалпысынан 8 гол жана 7 ассист жасаган. Анын жардамы менен «Ренн» 2019/20-жылкы сезонду үчүнчү орун менен аяктап, 2020/21-жылкы УЕФА Чемпиондор лигасына жолдомо алган.

 Лидс Юнайтед 
thumb|200x200px|Рафинья 2021-жылы «Лидс Юнайтеддин» курамында
2020-жылдын 5-октябрында Рафинья Англиянын Премьер-лигасында ойногон «Лидс Юнайтед» клубуна төрт жылдык келишим менен кошулган. Трансфер акысы болжол менен £17 миллион (же €20 миллион) деп айтылган.

Ал дебюттук оюнун 19-октябрда «Вулверхэмптонго» каршы өткөргөн, ал эми негизги курамда биринчи жолу 22-ноябрда «Арсеналга» каршы чыккан. 28-ноябрда «Эвертондун» дарбазасына алгачкы голун киргизип, «Гудисон Парктагы» Лидстин биринчи Премьер-лига жеңишине салым кошкон. Сезонду 6 гол менен жыйынтыктаган.

2021-жылдын 21-августунда «Эвертонго» каршы сезондогу алгачкы голун киргизген — бул гол айдын эң мыкты голдорунун катарына кирген. Ал сезонду Лидстин эң мыкты бомбардири катары 11 гол менен аяктаган. Акыркы турунда «Брентфордго» каршы пенальтиден гол киргизип, командасынын Премьер-лигада калуусун камсыздаган.

Жайында «Челси» менен трансфер боюнча келишим болгонуна карабастан, Рафинья «Барселонага» өтүүнү тандаган. Бул үчүн ал Австралияга болгон жайкы турга барбай, Барселонага учуп кетип, келишимди бүтүргөн.

 Барселона 
 2022/23: Испаниядагы алгачкы сезон жана чемпиондук 
2022-жылы 15-июлда Рафинья «Барселонага» болжол менен £50 млн (кошумча бонустар менен £55 млн) төлөм менен беш жылдык келишимге кол койгон. Дебютун 13-августта «Райо Вальекано» менен 0:0 болгон оюнда өткөргөн, ал эми алгачкы голун 3-сентябрда «Севильяга» каршы киргизген. Чемпиондор лигасында «Баварияга» каршы дебют кылган. Сезондун аягында команда менен бирге Ла Лига чемпиону болуп, Суперкубокто «Реал Мадридди» жеңип, биринчи титулдарын алган. Бирок Усман Дембеленин формасы жакшырып кеткендиктен, Рафиньянын негизги курамдагы оюну туруксуз болгон.

 2023/24: Форманын түшүшү жана Чемпиондор лигасында жаркыраган оюндар 
Жаңы сезонду жаракаттан улам өткөрүп жиберип, кийин жаш оюнчу Ламин Ямалга орун бошотуп берген. Ла Лигада көп гол киргизе албаса да, Чемпиондор Лигасында жакшы оюн көрсөттү: «Наполини» утуп берүүгө чоң салым кошуп, «ПСЖга» каршы матчта дубль жасап, оюнчулардын эң мыктысы аталган. Бирок париждик клуб менен экинчи оюнунда «Барсанын» коргоочусу Рональд Араухо кызыл айып кагазын алып, каталониялык клуб утулуп, турнирден чыгып калышты.

 2024/25: «Жарылуу» сезону жана рекорддор 
Ханс-Дитер Флик келгени менен дароо Рафиньянын ролун өзгөртүп, анын формасы өстү. 31-августта «Реал Вальядолидге» каршы хет-трик жасап, 23-октябрда «Баварияга» каршы Чемпиондор лигасында дагы бир хет-трик жасады. Күзгү «Эль Класикодо» «Реалга» каршы гол киргизип, мыкты оюнчу аталган. Чемпиондор лигасында 13 гол жана 9 ассист менен турнирдин эн мыкты бомбардири жана ассистенти болуп бүтүрдү. 22-майда клуб менен келишимди 2028-жылга чейин узартты.

 Эл аралык карьерасы 
thumb|Рафинья (оң жакта) Бразилия улуттук курамында 2022-жылкы дүйнө чемпиондугунда Сербияга каршы ойноп жатат
Евро-2020 башталганга чейин Италиянын футбол федерациясы Рафиньяны улуттук курамага чакырууга аракет кылган. Ал атасы аркылуу Италиянын жараны болууга укуктуу болгон, бирок паспорт алып үлгүргөн эмес.

2021-жылдын августунда Рафинья Бразилиянын курама командасына дүйнө чемпиондугунун тандоо оюндарына чакырылган. Улуттук курамдагы дебютун 7-октябрда Венесуэлага каршы өткөрүп, экинчи таймда алмашууга чыгып, эки голго ассист берип, бир пенальти утуп алган. 15-октябрда Уругвайга каршы алгачкы эки голун киргизген.

2022-жылдын 7-ноябрында Рафинья Катардагы дүйнө чемпиондугуна чакырылган. Бразилия чейрек финалга чейин жетип, 9-декабрда Хорватиядан пенальти сериясында утулуп, турнирден чыгып калган.

2024-жылдын 10-майында ал Копа Америкага чакырылып, топтук этаптагы үчүнчү оюнда Колумбияга каршы жалгыз голун киргизген. Бразилия чейрек финалда Уругвай менен 0:0 болгон матчтан кийин пенальтиден 2:4 эсебинде жеңилип, кайра эле четтетилген.

 Сыйлыктары 
«Спортинг Лиссабон»
Португалия улуттук Кубогунун жеңүүчүсү: 2018/19
Португалия футболдук лигасынын Кубогунун жеңүүчүсү: 2018/19

«Барселона»
Ла Лига чемпиону: 2022/23, 2024/25
Испания улуттук Кубогунун жеңүүчүсү: 2024/25
Испания Суперкубогунун жеңүүчүсү: 2023, 2025

Жеке сыйлыктары
«Витория Гимарайнш» клубунун жылдын ачылышы болгон оюнчусу: 2017
Копа Америка 2024 – турнирдин мыкты командасы
Ла Лига айдын мыкты оюнчусу: баш оона 2024
IFFHS – Түштүк Америка (КОНМЕБОЛ) мыкты командасы: 2024
Ла Лига сезонунун мыкты оюнчусу: 2024/25
Ла Лига сезонунун мыкты командасы: 2024/25
УЕФА Чемпиондор лигасынын мыкты бомбардири: 2024/25 (бөлүштүрүлгөн)
УЕФА Чемпиондор лигасынын сезондук мыкты командасы: 2024/25
The Athletic – Европанын мыкты командасы: 2024/25
The Athletic – Европанын сезондогу мыкты оюнчусу: 2024/25
The Athletic – Ла Лига сезонунун мыкты командасы: 2024/25

 Булактар 

 Шилтемелер 
Барселонанын расмий сайтындагы футболчунун профили

Категория:«Барселона» футбол клубунун оюнчулары
Категория:Бразилия
Категория:Футболчулар