Zhantas/Cleaned-Kyrgyz_Wikipedia huggingface dataset:
Жети-Өгүз курорту

Жети-Өгүз курорту – Ысык-Көл облусун Жети-Өгүз районундагы климаттык-бальнеологиялык курорт. Каракол шаарынан 28 км түштүк-батыш жана Ысык-Көлдөн 30 км түштүк тарапта, Тескей Ала-Тоонун Түндүк капталындагы Жети-Өгүз капчыгайынын карагай токойлуу кооз жеринде, деңиз деңгээлинен 2200–2400 м бийиктикте жайгашкан. Жайы мелүүн, июль айынын орточо температурасы 15°С, кышы да мелүүн, кар көп түшөт, январь айынын орточо температурасы –9°С. Жылдын орточо жаан-чачыны 500 мм чамасында, чөйрөнүн орточо нымдуулугу 65%. Мындагы минералдуу ысык (41°С) булактардын дарылык касиеттери жергиликтүү элге байыртан белгилүү болгон. 1857-жылы П. П. Семёнов-Тян-Шанский булактарды сыпаттап жазган. 1910-жылы атайы үй курулуп, жыгач ванналар пайдаланылган. 1931-жылдан курорт куруу колго алынып, 1940-жылы эки имараты пайдаланылууга берилген. Дарылоо радондуу, хлорид натрий-кальцийлүү жана азоттуу ысык булак сууларынын ванна жана бассейндерине түшүрүү, ошондой эле тоо климатынын таасирин тийгизүү менен жүргүзүлөт. Ванна, душ, денени чайкоо жана ичүү аркылуу муун, ичеги-карын, боор, нерв жана дем алуу системаларынын, гинекол. жана кээ бир тери ооруларын дарылайт. 

 Калкы 
thumb|left|сентябры 2009.
Калкы - 330 киши (2020)Численность населения областей, районов, городов,поселков городского типа, айылных аймаков и айылов (сел) Кыргызской Республики (по данным айыл окмоту на начало 2020г.).

 Колдонулган адабияттар 
 “Кыргызстан” улуттук энциклопедиясы: 3-том. Башкы редактору Асанов Ү. А. К 97. Б.: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2011. 784 бет, илл. ISBN 978 9967-14-074-5

 Булактар 

Категория:Жети-Өгүз району
Категория:Курорттор
Жогорку жана төмөнкү чектер

Жогорку жана төмөнкү чектер – көптүктүн түз сызыктагы мүнөздөмөсү. Чыныгы сандардын көптүгүнүн Жогорку жана төмөнкү чектери ушул көптүктү жогору (же төмөн) жагынан чектеген сандар. Мындай сандар чексиз көп. Чыныгы сандардын кандайдыр X көптүгү берилсе, ушул көптүктү жогору (же төмөн) жагынан чектеген сандардын эң кичинеси (же эң чоңу) ушул көптүктүн накта жогорку (накта төмөнкү) чеги деп аталат. Эгер хϵХ саны үчүн х≤b барабарсыздыгы аткарылып, b'b' болгон x'ϵХ саны табылса, анда Ъ саны X көптүгүнүн накта жогорку чеги деп аталып, supX менен белгиленет. Эгер хе X саны үчүн xia барабарсыздыгы аткарылса жана а'>а саны үчүн х<α' болгон х'ϵХ саны табылса, анда a саны X көптүгүнүн накта төмөнкү чеги деп аталат да, infX менен белгиленет. Көптүк төмөн жагынан (жогору жагынан) чектелбесе, анда накта төмөнкү (накта жогорку) чеги +∞ (–∞) аркылуу белгиленет. Мисалы, эгер N натуралдык сандар көптүгү N={1, 2, 3,...} болсо, анда infN=1, supN=+∞,. Эгерде Z бүтүн сандардын көптүгү болсо, анда infZ= –∞, supZ=+∞. 
Категория:Алгебра
 Колдонулган адабияттар 
 “Кыргызстан” улуттук энциклопедиясы: 3-том. Башкы редактору Асанов Ү. А. К 97. Б.: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2011. 784 бет, илл. ISBN 978 9967-14-074 -5
Жоон-Арык суусу

thumb|Жоон-Арык суусу
Жоон-Арык суусу - Кочкор районундагы чоң суу. Тескей Ала-Тоонун түш. капталынан башталган Каракужур жана Төлөк сууларынын кошулушунан пайда болот. Узундугу 34,8 км, алабынын аянты 1340 км2. Кочкор суусу менен кошулуп, Чүй д-н түзөт. Ири куймалары: Кара-Кокту, Чалай, Кара-Кужур, Төлөк. Мындан башка 60тан ашык майда куймасы бар. Алабында жалпы аянты 0,15 км2 келген 2 көл жатат. Жылдык орточо чыгымы 11,4 м3/сек; байкалган эң көп чыгымы 131 м3/сек, эң азы 1,97 м3/сек. Апрелде кирип, августтун аягында тартылат. Сугатка пайдаланылат, андан ондон ашык сугат каналдары башталат. Жээгинде Сары-Булак, Көк-Жар кыштагы. жайгашкан.

 Колдонулган адабияттар 
 “Кыргызстан” улуттук энциклопедиясы: 3-том. Башкы редактору Асанов Ү. А. К 97. Б.: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2011. 784 бет, илл. ISBN 978 9967-14-074 -5

Категория:Кочкор району 
Категория:Кыргызстандын суулары‎
Жоуль-Ленц мыйзамы

Жоуль-Ленц мыйзамы ― массасы белгилүү идеалдык газдын ички энергиясы анын көлөмүнө эмес температурасына гана көз карандылыгы жөнүндөгү мыйзам. Жоуль-Ленц мыйзамы идеалдык газдын кинетикалык теориясынын көз карашынан келип чыгат: молекулалардын өз ара аракеттенишүүсү болбойт (өз ара аракеттенишүүнүн потенциалдык энергиясы нөлгө барабар), ошондуктан молекулалардын арасындагы аралыктын өзгөрүшү (көлөмдүн өзгөрүшү) ички энергияны өзгөртпөйт. 

Q=aI2Rt. Пропорциялаштыктын а коэффициенти бирдиктер тутумун тандоого байланыштуу болот. Эгерде I ампер менен өлчөнсө, R Ом, t секунда менен туюнтулат, ал эми а = 0,239 болсо, Q калория менен, а = 1 болсо, Q джоуль менен ченелет. 

Бул мыйзамды англиялык физик Ж.П. Жоуль аныктаган (1834-жылы). 
Категория:Физика
 Булактар 
 “Кыргызстан” улуттук энциклопедиясы: 3-том. Башкы редактору Асанов Ү. А. К 97. Б.: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2011. 784 бет, илл. ISBN 978 9967-14-074 -5
Жөнөкөйлөр

thumb|Leishmania tropica.
Жөнөкөйлөр (лат. Protozoa) — бир клеткалуу жаныбарлар тиби. Жөнөкөйлөрдүн клеткасы бир бүтүн организмдин кызматын аткарат. Көпчүлүк жөнөкөйлөр өтө кичине болгондуктан, микроскоп менен гана көрүүгө болот. Дене түзүлүшү тоголок, нур сымал симметриялуу (радполярпялар), эки жактуу симметриялуу (инфузориялар), айрымдары симметриясыз жана формасыз (амёба) болот. Жөнөкөйлөр убактылуу пайда болуучу жалган буттар (амёба), шапалакчалар (шапалактуулар), көп сандаган кирпикченин (инфузориялар) жардамы менен кыймылдайт.

Денеси цитоплазмадан жана бир же бир нече ядродон турат. Цитоплазмасында бардык клеткалардагыдай органоиддер болуп, алар өзүнө тиешелүү кызмат аткарат, андан тышкары атайын кызмат аткаруучу органоиддер да кездешет, мисалы, жалган буттар, шапалактар, кирпикчелер. Цитоплазма мембрана менен курчалган, ал эктоплазма жана эндоплазмадан турат. Жөнөкөйлөр өз алдынча азыктанууга, жылып жүрүүгө, душманынан коргонууга жөндөмдүү. Чөйрөнүн ыңгайсыз шартына туш келгенде, сыртынан чел менен капталып, цистаны (кыймылсыз, азыктанууга, көбөйүүгө жөндөмсүз абалды) пайда кылат. Жөнөкөйлөрдүн азыктануусу фагоцитоз, пиноцитоз, диффузия же осмос басымынын негизинде жүрөт. Буларда азыктануунун автотрофтуу жана гетеротрофтуу эки түрү белгилүү. Көбөйүүсү жыныссыз (митоз жолу менен бөлүнүү) жана жыныстык (коньюгация, копуляция) жол менен жүрөт. Керексиз заттар жыйрылткыч вакуолдор аркылуу сыртка бөлүнөт. жөнөкөйлөрдүн 7 тиби (саркомастигафорлор, микроспоридиялар, жөнөкөйлөр инфузориялар жана башка), 40 миңдей түрү белгилүү. жөнөкөйлөр. биздин планетада кеңири таралып, бардык чөйрөдө кездешет. Алардын көпчүлүгү башка денеде жашоого ыңгайланып, 3 миңге жакын түрү адам менен жаныбар мителери. жөнөкөйлөргө жалган буттуулар, инфузориялар, шапалактуулар, споралуулар класстары кирет. Кээ бири киши, мал, өсүмдүкжанажапайы аң айбанаттарынын мителери, ошондой эле оору козгогучтар. Жөнөкөйлөрдүн кээ бир түрү (амёба, инфузория) генетикалык, биохимиялык, биофизикалык изилдөөлөрдө пайдаланылат. жөнөкөйлөрдү изилдөөчү илим протозоология.

 Колдонулган адабияттар 
 “Кыргызстан” улуттук энциклопедиясы: 3-том. Башкы редактору Асанов Ү. А. К 97. Б.: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2011. 784 бет, илл. ISBN 978 9967-14-074 -5

Категория:Биология
Жөргөм

thumb|Жөргөм жана устукандар
Жөргөм — кыргыздын улуттук тамактарынын бири. Жаңы союлган койдун ич этинен (ичеги, карын, өпкө, карын май) даярдалат. Таза жуулуп, бартталган (жыдытылган) карын жана өпкөнү ичке тилип, калемпир-мурч сээп, корушу сиңгиче тындырат. Тилинген карын менен өпкөгө ичегини (таза артып, жууп, муздак сууга салынган) бириктирип, карын май кошуп, түрдүү ыкмада (камчы өрүм, чалып өрүү, ороп өрүү) өрүп жасайт. Өрүлгөн жөргөм узун болот. Жөргөм жасалуу ыңгайына жараша майлуу жөргөм (карын май кошулат), эттүү жөргөм (төштүн салбырчагы менен карчыганын учунан жукалап кесип, туздуу, жылуу сууга салып жибитип, жумшарган этти өпкө менен карынга кабаттап өрөт), эрмен жөргөм (эрмен жеген эчкинин жөргөмүн дарылыкка жешкен) болуп, бир нече түргө бөлүнөт. Жөргөм эт менен кошо бышырылат. Жөргөм мурда кыз-келиндин гана ашы болсо, учурда аш-тойлордо чүйгүн тамак катары кеңири колдонулат. 

 Колдонулган адабияттар 
 “Кыргызстан” улуттук энциклопедиясы: 3-том. Башкы редактору Асанов Ү. А. К 97. Б.: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2011. 784 бет, илл. ISBN 978 9967-14-074 -5

Категория:Тамак-аш
Категория:Кыргыз ашканасы
Жөргөмүш сымалдар

thumb|Жөргөмүш сымалдар.
Жөргөмүш сымалдар (лат. Arachnida) — омурткасыз жаныбарлардын бир классы. Дене узундугу 0,1 ммден 17 смге жетип, баш, көкүрөк жана курсак бөлүгүнөн турат. Баш көкүрөгүндө 8 көзү, 6 жуп буту бар. 1-жубу (хелицер) азыгын кармап өлтүрүү, душмандарынан коргонуу, 2-жубу сезүү, калган 4 жуп буту басуу кызматын аткарат. Курсагынын асты жагында алдыңкы жуп өпкө баштыкчасы, ортосунда дем алуу түтүгү орун алган. Курсагынын артында жайгашкан желе сөөлдөрү бөлүп чыгарган суюк заттар абада кургап, ичке жибекке окшогон желе жибин пайда кылат. Бардык жөргөмүш сымалдар (суу жөргөмүштөн башкасы) кургакта жашайт; сезүү, көрүү, жыт алуу, угуу, желенин кыймылын билүү сезимдери бар. Алардын көбү жырткыч, көбүнчө курт-кумурска менен азыктанат. Сырткы түзүлүшү, көбөйүү жолдору ар кандай. Эркеги ургаачысынан кичине. Ургаачысы жумурткасын желеден жасалган пиллага тууйт. Жөргөмүш сымалдын көбөйүшү метаморфозасыз. Азыр алардын 13 түркүмү, 60 000дей түрү белгилүү. Бир нече ондогон түрү тукум курут болгон. Бул түркүмдөрдүн ичинен өтө кеңири тарагандары: чаяндар, музоо баштар, чаян сөрөйлөр, чалгы буттар, жөргөмүштөр, кенелер. Кээ бир түрү түрдүү жугуштуу оору таркатат. Кампа кенелери азык-түлүктөргө өтө чоң зыян келтирет. Өзгөчө Борбордук Азияда жашаган кара курт менен чаяндын уусу өтө коркунучтуу жөргөмүш сымалдардын көпчүлүк түрү айыл чарба зыянкечтерин жеп, пайдалуу. 

 Колдонулган адабияттар 
 “Кыргызстан” улуттук энциклопедиясы: 3-том. Башкы редактору Асанов Ү. А. К 97. Б.: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2011. 784 бет, илл. ISBN 978 9967-14-074 -5

Категория:Жаныбарлар‎
Жугжур

thumb|Жугжур.
Жугжур - Ыраакы Чыгыштагы кырка тоо. Россиянын Хабаров крайында. Охота деңизинин түндүк батыш жээгин бойлой 700 кмге созулуп жатат. Алдан деңизи менен Охота деңизинин алаптарынын суу бөлгүчү. Эң бийик жери 1906 м (Топко чокусу). Негизинен магма, бир аз чөкмө тектерден турат. Орто бийик тоо рельефи мүнөздүү. Көп жылдык тоң кыртышы бар. Батыш капталын даурия кызыл карагайлуу, чыгышын аян карагайлуу тайга ээлейт; бийик беттерде жапалак кедр өсөт. 

 Колдонулган адабияттар 
 “Кыргызстан” улуттук энциклопедиясы: 3-том. Башкы редактору Асанов Ү. А. К 97. Б.: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2011. 784 бет, илл. ISBN 978 9967-14-074-5

Категория:Сибирь‎ 
Категория:Тоолор
Георгий Жуков

thumb|Георгий Жуков
Жуков Георгий Константинович – (10. 11(1. 12). 1896, РФ, Калуга облусу, Угодск-Завод (азыркы Жуков) району Стрелковка айылы 18. 6. 1974, Москва) Советтик Союздун Маршалы (1943), 4 жолку Советтик Союздун Баатыры (1939,1944, 1945, 1956). МЭРдин Баатыры (1969). Биринчи дүйнөлүк согуштун катытуучусу. Аскер курстарын бүтүргөн (1920, 1925). 1939-жылы япон аскерлерин Халхин-Гол дарыясында (Моңголия) талкалоого жетекчилик кылган. Улуу Ата Мекендик согуш мезгилинде Резервдик Ленинград, Батыш, 1-Украин жана 1-Белорус фронтторунун аскерлерине командачылык кылган. 1940-жылдан Киев өзгөчө аскер округунун командачысы, 1941-жылдын январынан СССР коргоо эл комиссарынын орун басары Генштабдын начальниги, 1941-жылдын июнунан армиянын генералы, 1942-жылдын августунан СССР коргоо эл комиссарынын биринчи орун басары жана Жогорку Башкы командачынын орун басары. Немис аскерлерин Сталинграддын жанында талкалоодо (1943), Ленинград блокадасын бузуп өтүүдө (1943-1944), душманды Курск салгылашында кыйратууда (1943) фронт аракеттерин жөнгө салып турган. Оң жээк Украинаны бошотуу операциясынын жетекчиси. 1944-1945-жылы 1-Белорус фронтунун аскерлерине командачылык кылып, 1-Украин жана 2-Белорус фронтторунун аскерлери менен бирге Висла-Одер операциясын жүзөгө ашырган, германиялык аскерлердин Берлин тобун талкалаган жана Берлинди алууга катышкан. 1945-жылы 8 майда Карлсхорстто (Берлин) жеңилген фашисттик Германиянын кыңк этпей баш ийишин кабыл алган. 1945-1946-жылы советтик аскерлердин Германиядагы тобунун башкы командачысы жана советтик аскердик администрациянын башчысы, 1946-1953-жылы Одесса жана Урал аскер округдарынын командачысы, 1953-1955-жылы СССР коргоо министринин 1-орун басары, 1955-1957-жылы СССР Коргоо министри болуп иштеген. СССР Жогорку Советинин (1-4-шайл.) депутаты. 6 Ленин, Октябрь Революциясы, 2 «Жеңиш», 3 Кызыл Туу, 1-2-даражадагы Суворов ордендери, чет өлкөлүк 20 орденжанамедалдар менен сыйланган. Калуга облусундагы Угодск Завод району жана анын борбору, Аба чабуулунан коргонуунун командалык аскер академиясы, Москва, Ленинград, Киев, Краснодон шаарындагы бирден көчө Жуковдун ысмынан аталган.
Категория:Инсандар

 Колдонулган адабияттар 
 “Кыргызстан” улуттук энциклопедиясы: 3-том. Башкы редактору Асанов Ү. А. К 97. Б.: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2011. 784 бет, илл. ISBN 978 9967-14-074 -5

Категория:Туулгандар 1896-жылы
Категория:Өлгөндөр 1974-жылы
Жумагулов Олжобай Жумакадырович

Жумагулов Олжобай Жумакадырович (20-июнь 1954-ж. т. Ат-Башы району, Ак- Талаа айылы) — офтальмолог-микрохирург, медицина илимдеринин доктору (1996), профессор (2000). КММИни (1978), ошол эле жерде аспирантураны (1986), докторантураны (1993) бүтүргөн. Ленинградда көз микрохирургиясы боюнча клиникалык ординатурада окуган (1978-80).
1978-ж. КММИнин дарылоо факультетин, 1980-ж. С. М. Киров атындагы Ленинград врачтардын билимин өркүндөтүү институтунун клиналык ординатурасын бүткөн. 
1980- жылдан КММИнин (1996-жылдан Медициналык академия) көз оорулары кафедрасында ассистент, доцент (1983—86-ж. ошол институттун аспиранты, 1991—93-ж. — докторанты), 1997-жылдан кафедра башчысы. 
Анын эмгектери көздүн микрохирургиясы жана азиздердин медицина-социалдык реабилитация маселелерине арналган. Жумагулов 1996-ж. Республикада 1-болуп азиздерди реабилитациалоонун кайрымдуулук медицина фондусун уюштурган. 
1997-жылдан КММАда көз оорулары кафедрасынын башчысы. Көз микрохирургиясы, социалдык офтальмология, лазердик көз хирургиясы боюнча адис. 80ден ашык илимий эмгеги, анын ичинен 3 ойлоп табуусу бар. Бүткүл дүйнөлүк интелектуалдык менчик уюмунун алтын медалы менен сыйланган (2008, Женева). Эмгектери: Контузия глаз. Ф., 1989; Амбулаторная микрохирургия вторичной катаракты. Б., 1992; Организация неотложной офтальмологической помощи в отдаленных районах Кыргызстана. Б., 1992.
Жумагулов 72 илимий эмгектин, ЗОдан ашык рационализатордук сунуштардын автору. 
 Адабият 
 Нарын облусу: Энциклопедия / Башкы редактору А.Карыпкулов; Ред. Кеңештин төрагасы академик Үсөн Асанов. – Бишкек: Кыргыз Энциклопедиясынын Башкы редакциясы, 1998. – 420 бет, илл. - ISBN 5-89750-100-9.
 “Кыргызстан” улуттук энциклопедиясы: 3-том. Башкы редактору Асанов Ү. А. К 97. Б.: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2011. 784 бет, илл. ISBN 978 9967-14-074 -5

 Интернеттеги шилтемелер 
Олжобай Жумагулов, медицина илимдеринин доктору, профессор: "Катаракта - терезени жапкандай, күңүрттүк каптагандай оору" 
КӨЗСҮЗ – ААЛАМ КАРАҢГЫ

Категория:Медицина
Категория:Инсандар
Категория:Нарын облусу
Механикалык жумуш

Механикалык жумуш — механикалык жумуш күчтүн кандайдыр нерсени белгилүү аралыкка которуу ченин мүнөздөөчү физикалык чоңдук. Ал нерсеге аракеттенген күчтүн сан маанисине, багытына, которулуу аралыгына жана нерсенин кайсы чекитине аракеттенишине көз каранды. Эгер күчтүн сан мааниси жана багыты өзгөрбөсө, ал эми которулуу М0М1 түз сызык боюнча болсо (1-сүрөт), анда материалдык чекитке аракеттенген F күчтүн жумушу, ал күчтүн кыймыл багытына болгон проекциясынын S жолуна көбөйтүлгөн көбөйтүндүсүнө барабар, башкача айтканда. А=РБ cosa; a күч менен кыймыл багытынын ортосундагы бурч, S=M0M1; аa> 90° болсо, Жумуш. терс сан; a=90° болгондо, А=0. Бирдиктердин эл аралык системасында (СИ) Жумуш. Джоуль менен ченелет. Жумуштун мындан башка эрг (1 эрг = 107 Дж) жана килограмм-күч-метр (1 кгк м=9,81 Дж) сыяктуу бирдиктери бар. Күчтүн Жумушун жалпы эсептөө үчүн элементардык Жумуш. (dA) деген түшүнүк киргизилет: dA=Fdscosa, мында ds -26* нерсенин элементардык которулуусу, a күчтүн багыты менен ошол күчтүн түшүү чекитине жаныманын арасындагы бурч (2-сүрөт). 2) термодинамикалык жумушмех. Жумушту жалпылоочу түшүнүк. Жылуулук энергиясынын алмашуусунун негизинде термод. системанын параметрлери (мейкиндиктеги абалы, көлөмү, электр талаасы) өзгөргөндө Жумуш. аткарылат. Мисалы, 2-сүрөт.системасынын көлөмү өзгөргөндө аткарылган Жумуш.: dA=p du, р басым, du көлөмдүн өзгөрүшү.

Булактар
 “Кыргызстан” улуттук энциклопедиясы: 3-том. Башкы редактору Асанов Ү. А. К 97. Б.: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2011. 784 бет, илл. ISBN 978 9967-14-074 -5

Категория:Терминдер жана түшүнүктөр
Жумшак буудай

thumb|Жумшак буудай.
Жумшак буудай (L. 1753) - буудайдын машагы узун, кылкандуу же кылкансыз, ак, саргыч, кызыл жылаңач дандуу түрү. Гексаплоиддүү түрү (сома клеткасында 42 хромосома болот) эң жумшак жана дүйнөнүн дыйканчылыгы өнүккөн бардык жеринде эгилет. Жумшак буудай кышка чыдамдуу, кургакчылыкка байымдуу келип, тез бышат. Данынан ун, акшак тартылып, аралаш тоют даярдалат. Жумшак буудайдын 250дөн ашуун түрү бар. Эң көп эгилгени: Лютесценс, Эритроспермум жана башка Кыргызстанда жумшак буудайдын Интенсивдүү (Ургаал), Эритроспермум 80, Кыргызстан 100, Фрунзе 60, Лютесценс 46 сорттору чыгарылган. 

 Колдонулган адабияттар 
 “Кыргызстан” улуттук энциклопедиясы: 3-том. Башкы редактору Асанов Ү. А. К 97. Б.: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2011. 784 бет, илл. ISBN 978 9967-14-074 -5

Категория:Өсүмдүктөр
Жунгли

thumb|Жунгли (Непал‎).
Жунгли же жаңгел - (хинди жана маратхи тилдеринде жангал токой, чытырман токой) бийик, катуу сабактуу чөп аралаш, жыш чыккан дарак-бадал өсүмдүктөрү. Лианалар менен чырмалышкан дарактар жана чытырман бадалдуу токойлор да Жунгли. деп аталат. Жунглиге ротанг пальмасы, акациялар, чөп өсүмдүктөрүнөн бийик өсүүчү дан өсүмдүктөрү (гигант бамбук, бал камыш, эриантус жана башка) мүнөздүү. Жунгли. Индиянын тропик же субтропик ным климаттуу жана саздуу жерлеринде Ганг дарыясынын жээгинде, Гималай тоосунун этегинде, Инди-Кытайда, Зонд анда арбын учурайт. 

 Колдонулган адабияттар 
 “Кыргызстан” улуттук энциклопедиясы: 3-том. Башкы редактору Асанов Ү. А. К 97. Б.: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2011. 784 бет, илл. ISBN 978 9967-14-074-5

Категория:География
Категория:Токойлор‎
Журнал

thumb|Журналдар.
Журнал - (фр. journal күндөлүк) мезгилдүү басылма. Журнал чыгуу мезгилине карай: апталык, айлык жана жылына бир жолу чыгуучу басылма; мазмунуна карай: коомдук-саясий, адабий көркөм, өндүрүштүк-техникалык, спорттук, сатиралык, илимий-тармактык, илимий-популярдуу, илимий-маалыматтык, модалык, библиография., рефераттык болуп бөлүнөт. Журнал. окурмандардын жаш өзгөчөлүгүнө (балдар, өспүрүмдөр жана башка) жараша да басылат. Ал гезит сыяктуу эле, жалпыга маалымдоонун негизги каражаттарынын бири катары элдин коомдук турмушун же белгилүү бир саясий партиянын кызыкчылыгы менен таламын колдоп турат. Гезиттерден айырмаланып, Журналдарда жаңылыктардан тышкары түрдүү аналитикалык макала, очерк, публицистикалык эсселер менен көркөм чыгармалар жарыяланат. Дүйнөдөгү биринчи журнал 1665-жылы 5-январда Францияда «Журнал де Саван» деген ат менен жарык көргөн. Ошол эле жылы Англияда («Философикал транзекшнс оф Ройял сосайети»), 1668-жылы Италияда («Жорнале деи леттерати»), 1682-жылы Германияда («Акта эрудиторум») чыгарыла баштаган. Көп өлкөдө журнал 18-кылымда пайда болгон. Алгачкы Журналдар, негизинен, көркөм адабият, илим, көркөм өнөр, дин маселелериндеги жаңылыктарды баяндоо менен гана чектелген. 19-кылымдын 2-жарымынан баштап журналдын туруктуу түрлөрү калыптанган. Окурмандарга арналган түрдүү мазмундагы, көлөмдүү журналдар арбыныраак жарык көрө баштаган.

1918-25-жылы СССРде коомдук (аялдарга, жаштарга, армияга жана башка багытталган саясий, теориялык, адабий-көркөм, илимий-техникалык, чарбалык) журналдар чыккан: «Красная звезда» (1918), «Сельское хозяйство» (1919),2010-жылга чейин Кыргызстанда чыккан журналдар. «Пролетарская революция» (1921), «Крокодил» (1922), «Огонёк» (1923), «Большевик» (1924), «Библиотека» (1925) жана башка Кыргызстанда Журналдар Совет доорунда гана чыга баштаган. Эне тилибиздеги туңгуч «Коммунист» журналы (1926) жарык көргөн. Кыргыз тилинде адабий илимий-педагогика («Жаңы маданият жолунда» 1928), айыл чарба («Дыйкан», «Дехканин») журналдары жарык көргөн. 1991-жылы чейин Кыргызстанда 30дан ашык журнал жана журнал тибиндеги «Кыргызстандын пропагандисти жана агитатору» (1944), «Кыргызстан аялдары» (1951), «Чалкан» (1955), «Ала-Тоо» (1931), «Литературный Киргизстан» (1954), «Жаш Ленинчи» (1952), «Кыргызстан айыл чарбасы» (1955), «Сельская хозяйство Киргизии» (1955), «Ден соолук» (1960), «Байчечекей» (1977) жана башка чыгып турган. Республикада учурда чыгып жаткан журналдар тармактык-кесиптик мүнөзгө ээ болуп, ченелүү гана нуска менен жарык көрүүдө («АКИргеээ», «Банковский вестник», «Нормативные акты Кыргызской Республики», «Финансово-налоговый вестник», «Рынок ценных бумаг», «Кадр», «Премьера»; коомдук-саясий, аналитикалык-популярдуу «Замандаш», «Байчечекей», «Жетиген», «Ракурс», «Шоокум», «Интеллект, чыгармачылык жана турмуш» жана башка). Маалымат технологияларынын өнүгүшү менен интернет журналдар пайда болду. 

 Колдонулган адабияттар 
 “Кыргызстан” улуттук энциклопедиясы: 3-том. Башкы редактору Асанов Ү. А. К 97. Б.: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2011. 784 бет, илл. ISBN 978 9967-14-074-5
Жут

thumb|Corchorus olitorius.
Жут (L. 1753) – жөкө дарактар тукумундагы өсүмдүк уруусу. Анын 40ка жакын түрү бар. Азия, Африка, Америка, Австралиянын тропик аймактарында өсөт. Була алуу үчүн тоголокжанасүйрү мөмөлүү эки түрү өстүрүлөт. Өсүмдүктүн бийиктиги 3,5 мге чейин. Кезектешип жайгашкан сүйрү жалбырагынын тегереги тиш сымал. Гүлү майда, сары, эки жыныстуу. Мөмөсү чанак. Уругу майда, түсү күрөң, боз же жашыл. Жарык, жылуу жана нымдуу жерде жакшы өсөт. Жусуповтун буласы техникалык, таңгактоочу жана башка кездемелерди, килем жасоодо кеңири колдонулат. Кургак сабагынан 20-25% була чыгат. Мекени Индия. Жусуповтун жалбырагы тамак-ашка пайдаланылат. Орточо түшүмдүүлүгү гектарынан 15,7 ц. Жусуповту дүйнө боюнча Индия, Пакистан жана Бангладеш арбын өстүрөт. КМШ өлкөлөрүнөн Орто Азияда бир аз аянтта сүйрү мөмөлүү Жусуповтун сорттору өстүрүлөт. Ар бир гадан орточо 95-100 ц кургак сабак алынат. Буласын алуу үчүн өсүмдүктөрдүн 50% инде биринчи кутуча пайда болгондо жыйналат. Бооланган сабактар кургатылып, иштетүү үчүн була заводуна жөнөтүлөт.

 Колдонулган адабияттар 
 “Кыргызстан” улуттук энциклопедиясы: 3-том. Башкы редактору Асанов Ү. А. К 97. Б.: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2011. 784 бет, илл. ISBN 978 9967-14-074 -5

Категория:Өсүмдүктөр
Жууку тоосу

Жууку тоосу - Тескей Ала-Тоонун түндүк тармагы. Жууку жана Барскон сууларынын аралыгында 35-38 кмге созулуп жатат. Туурасы 1517 км. Орточо бийиктиги 3900-4300 м, эң бийик жери 4671 м.

Кыры аска-зоокалуу жана мөңгүлүү, түндүк. капталы Ысык-Көл өрөөнүн көздөй тигирээк түшөт; Чоң жана Кичи Жаргылчак, Ак-Терек, Чычкан сууларынын өрөөндөрүндө терең капчыгайлар бар. Түштүк-чыгыш капталы Жууку капчыгайына тик түшөт.

Тоо негизинен соңку рифейдин гранит-диорит, порфирит жана гнейстүү диорит интрузия тектеринен түзүлгөн. Тоонун түндүк капталына шалбаалуу талаа (2300-2400 м бийиктикке чейин), шалбаалуу токой (карагай; 2400-2800 м), субальп жана альп шалбаасы, шалбаалуу талаа (2900-3300 м), андан жогору бийик тоо тундрасы, талаа жана гляциалдык-нивалдык, түштүк. капталына негизинен шалбаалуу токой, субальп жана альп шалбаалуу талаа ландшафт алкактары мүнөздүү. Жайыт; токой чарбасы бар.

 Колдонулган адабияттар 
 Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору. Кыргызстандын географиясы. ISBN 9967-14-006-2
 “Кыргызстан” улуттук энциклопедиясы: 3-том. Башкы редактору Асанов Ү. А. К 97. Б.: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2011. 784 бет, илл. ISBN 978 9967-14-074-5

Категория:Ысык-Көл облусунун тоолору
Категория:Кыргызстандын тоолору‎