Zhantas/Cleaned-Kyrgyz_Wikipedia huggingface dataset:
Нейродермит

thumb|250px|Нейродермит
Нейродермит — теринин нерв-аллергиялык оорусу; тери өтө кычышат, кийинчерээк өзгөрөт, анын себептери аныктала элек. Нерв системасынын, ички бездердин, зат алмашуунун бузулушу, тукум куума ооруга жакындык, карын оорулары чоң роль ойнойт. Нейродермиттин таралган (диффузиялык) жана чектелген эки түрү бар. Таралган нейродермит көбүнчө жаш балдарда (2—5 жаштагы) көп кездешет. Буга балдардын экзема, диатез менен оорушу түрткү болот. Көбүнчө бут-колдун салаасы, тизе муундары жана билектин ички бети, моюндун териси кызгылт күрөң тартат, кээде денеде да болушу мүмкүн. Көп тырмангандан теринин ошол жери бара-бара калыңдап, теринин сызыктары ачык-айкын көрүнө баштайт. Түнкүсүн катуу кычышат, кээде майда ириңдүү жаралар пайда болот (Теринин ириңдүү жаралары). Бет, айрыкча ооздун тегереги, көздүн айланасы кызарып, какачтар пайда болуп, эриндердин кычыгында кабырчыктар, кабыктар көбөйөт (Хейлит). Бала ачуулуу болуп, бат чарчайт, уйкусу качып, тамакка табити тартпайт. Чектелген Нейродермит менен көбүнчө чоң кишилер ооруйт. Адегенде моюн, тизеде, балтыр жана жыныс органдарынын тегерегинде жаралар пайда болуп кычышат. Жабыркаган теринин орто жери катуу болуп, кара түскө келет, теринин издери даана билинип, пигменттик тактар көбөйөт, жаранын тегерегинде майда, ар кайсы жерде жылтыраган катуу түйүнчөлөр пайда болот. Оору кайгырганда, өтө чарчаганда, кээ бир тамактарды (апельсин, кулпунай, жумуртка, бал, шоколад жана башкалар) жегенде, алкоголь ичкиликтерин ичкенде кармайт. Оору жай айларында басаңдайт.
250px|left|thumb|Диффузиялык нейродермит
 Симптомдору жана дарылоо 
Оорунун белгилери билинери менен врачка көрүнүп, дайыма анын көзөмөлүндө болуу керек. Дарылоо врачтын байкоосунда жүргүзүлөт. Оорулууга жашылча-жемиш, сүт тамактары сунуш кылынат. Туура тамактануу, өз убагында эс алуу бул ооруну дарылоодо маанилүү. Сейилдөө, врачтын сунушу боюнча крахмал, ит уйгак тундурмасы менен ванна (37°) кабыл алуу пайдалуу. Синтездик кездемеден, жүндөн жасалган кийим кийүүгө болбойт. Тырмакты, айрыкча балдардын тырмагын өз убагында алып туруу керек. Курортто дарылануу врачтын уруксаты менен гана жүргүзүлүүгө тийиш. Туура тамактануу, көрсөтүлгөн эрежелерди так аткаруу, денени чыңоо жана өнөкөт ооруларды дарылоо, жакпаган тамактарды ичпөө, тиричиликте аллергия пайда кылуучу заттардан сактануу бул ооруну алдын алууда негизги чара болуп эсептелет.
 Колдонулган адабият 
Кыргыз Совет Энциклопедиясынын Башкы редакциясы. «Ден - соолук» Медициналык энциклопедия. - Ф.:1991, ISBN 5-89750-008-8

Категория:Медицина
Категория:Ден соолук
Категория:Дарыгерлик
Категория:Оорулар
Нейрон

thumb|Нейрон.
Нейрон (неврон, нерв клеткасы), (байыркы грек тилинен νεῦρον — жип, нерв) — нерв тканынын негизин түзүүчү бөлүкчө.

 Түзүлүшү 
Нейрондун денеси жана цитоплазмалык урчуктары (талчалары) болот. Нейрондун денесинин цитоплазмасында (невроплазмасы) ядросу, 1 же 3 ядрочосу, Гольджи аппараты, митохондрийлер, ошондой эле нерв клеткасына мүнөздүү структуралар жайгашкан. Нейрондун бир талчасы башкаларынан узун келип, анын учу чачыланып турат. Бул узун талчасы аксон деп аталат. Аксон нейрондун денесинен нерв импульстарын четки эфферент нерв учтарына берет.

Нейрондун денесинен бир же бир нече бутакташкан кыска талчалар тарайт. Булар дендриттер деп аталат. Бир нейрондун дендриттери 2000—3000 нерв клеткаларын байланыштырат. Булар аркылуу дүүлүгүү сезими нейрондун денесине келет. Нейрондун дене формасы жана талчаларынын саны ар түрдүү. Булар чогулуп мээ менен жүлүндүн боз затын түзөт. Ал эми нейрондун аксондору (узун талчалары) мээ менен жүлүндүн ак затын түзөт. Нейрон борбордук нерв системасынан тышкары нерв түйүндөрүндө да жайгашкан. Кээ бир нейрондун узун талчалары топтошуп чогулуп, нейроглия клеткасынан турган атайын кабык менен нерв талчаларын түзүп, борбордук нерв системасынан чыгат. Андан алыстаган сайын ири нерв талчалары улам ичке нерв талчаларына тармактанып, бүткүл денени жана бардык органдарды аралайт.

thumb|300px|left|Чычкандын мээсинин пирамида сымал нейрону, экспрессивдүү жашыл флуоресценттик белок (GFP).

 Функциясы 
Нейрондор бири-бири менен байланышта болот. Мындай байланыштар синапс деп аталат. Нейрон борборго ташыгыч (сезгич), кабыл алгыч жана борбордон ташыгыч (кыймылдаткыч) болуп айырмаланат. Бул үч тектүү нейрондор жана борбордук нерв системасы аркылуу организмдин ар кандай дүүлүктүрүүлөргө жооп кайтаруу реакциялары, башкача айтканда рефлекстер ишке ашырылат. Териде сезгич нейрондун узун талчаларынын (аксондордун) учтары тармакташып, рецепторлорду түзөт. Рецепторлор дүүлүгүү сезимин кабыл алат. Механикалык, химиялык, электрдик жана башкалар дүүлүктүргүчтөр таасир кылганда рецепторлордо туюнуу пайда болот. Организмде бул туюнуу сезгич талчалары аркылуу нейрондун денесине өткөрүлөт. Борбордук нерв системасындагы туюнуу кыймылдаткыч (борбордон ташыгыч) нейронго берилет. Булар аркылуу туюнуу борбордук нерв системасынан органдарга жиберилет.

 Колдонулган адабият 
 Кыргыз Совет Энциклопедиясынын Башкы редакциясы. «Ден - соолук» Медициналык энциклопедия. - Ф.:1991, ISBN 5-89750-008-8

Категория:Медицина
Категория:Анатомия
Категория:Зоология
Нейрохирургия

thumb|upright|Нейрохирургия.
Нейрохирургия — медицинанын нерв системасынын жабыркашын, ооруларын изилдөөчү жана аларды дарылоонун хирургиялык методдорун иштеп чыгуучу бөлүгү. 

 Тармактары 
Нейрохирургиянын 
 нейроонкология (нерв системасынын шишиктерин),
 нейротравматология (нерв системасынын травмасын),
 кан тамыр патологиясы (мээнин кан тамырларынын жабыркашын),
 сезгенүү жана ириңдөө процесстери, анын кесепетин,
 нерв системасынын тубаса ооруларын жана башкаларды изилдөөчү тармактары бар. 
Нейрохирургия өз алдынча илим катары 20-кылымдын башында калыптанган. Нейрохирургия физика, электроника, кибернетика, радиология жана башка илимдердин жетишкендиктерин колдонуп, мээ шишиктерин, баш оор травмаларын, талманы дарылоодо ролу чоң.
Дүйнөлүк нейрохирургияга негиз салгандар:

Улуу Британия
 Виктор Горслей
 Уильям Макьюэн
Германия
 Эрнст фон Бергманн
 Федор Краузе
 Вильгельм Тённис
 Отфрид Фёрстер
Канада
 Уайлдер Пенфилд
Португалия
 Эгаш Мониш
СССР
 Николай Нилович Бурденко
 Владислав Петрович Гондуренко
Украина
 Илюк Юрий Иванович , Нейрохирургиялык борбор 
АКШ
 Уолтер Денди
 Харви Кушинг
Түркия
 Гази Ясаргил
Франция
 Тьерри де Мартель
Швеция
 Герберт Оливекрона

 Колдонулган адабият 
 Кыргыз Совет Энциклопедиясынын Башкы редакциясы. «Ден - соолук» Медициналык энциклопедия. - Ф.:1991, ISBN 5-89750-008-8

Категория:Медицина
Категория:Дарыгерлик
Некроз

thumb|200px|Буттун некротикалык бузулуусу
Некроз (от греч. νεκρός — өлүк) — тирүү организмдин айрым бөлүгүнүн, ткань же клеткаларынын өлүшү (жансызданышы). 
 Себептери 
Некроздун пайда болушуна 
 механикалык, 
 физикалык (травма, үшүк алуу, күйүк), 
 химиялык (кислота, жегич) таасирлер, 
 кан менен жабдуунун бузулушу, 
 нервдештирүүнүн бузулушу жана башкалар себеп болот. 
 Оорунун жүрүшү 
Некроздо клетка жана клетка аралык заттарда мүнөздүү өзгөрүүлөр болот. Клетканын ядро жана цитоплазмасы бүрүшөт, клетка мембранасынын өткөргүчтүгү күчөп, осмос тең салмактуулугу өзгөрөт, гидролиз ферменттеринин активдүүлүгү жогорулап, клетка эрийт. Некрозго учураган ткань ажырап түшөт, ириңдеп, эрийт же туташтырма ткань өсөт. Некроз болгон органдын структуралык элементинин бузулушу жана уулануусуна жараша функциясы начарлайт (Гангрена).
 Колдонулган адабият 
Кыргыз Совет Энциклопедиясынын Башкы редакциясы. «Ден - соолук» Медициналык энциклопедия. - Ф.:1991, ISBN 5-89750-008-8

Категория:Медицина
Категория:Ден соолук
Категория:Дарыгерлик
Категория:Оорулар
Нерв

thumb|Нерв системасы.
Нервдер — мээ менен нерв түйүндөрүн, денени орган жана ткандар менен байланыштыруучу (иннервацияланган) нерв тканынан турган талчалар. 

 Бөлүнүүсү 
Ал кыймылдаткыч (борбордон качуучу) жана сезгич (борборго умтулуучу) нервдерге бөлүнөт. Айрым нервдер борборго умтулуучу жана борбордон качуучу нейрондордун учтарынан турат. Булар аралаш нервдер деп аталат.

Организмдеги бүт нервдердин жалпы тобу четки нерв системасын түзөт. Булчуңдар, муундар жана тери менен борбордук нерв системасын байланыштырып турган нервдер — четки, ал эми жүрөктүн булчуңдарын, дем алуу жана дем чыгарууну, бездердин ишин башкаруучу нервдер вегетатив нервдери деп аталат.

 Түзүлүшү 
Ар бир нерв талчалары жука туташтырма ткань кабыкча — эндоневрит менен курчалган. Ал талчалардын тобу нерв боочосун түзүп, ал боочолор периневрит менен капталган. Кишинин мээсинен 12 жуп, жүлүндөн 31 жуп нервдер чыгат. Алардын ар бир жубу дененин белгилүү бөлүгүн нервдештирет (Баш мээ нервдери, Жүлүн нервдери).

 Нерв оорулары 

Нерв системасынын жабыркашы. Оорунун пайда болушуна жугуштуу оорулар (менингит, полиомиелит, энцефалит), мээ кан тамырларынын атеросклерозу, гипертония жана башкалар оорулар, аракечтик, нерв системасынын кырсыкка чалдыгышы, шишиктери себеп болот. Ошондой эле нерв системасынын тукум куума өзгөчөлүгү да чоң мааниге ээ. Улгайган адамдарда нерв системасын жабдыган кан тамырдын жашка жараша өзгөрүшү да нерв ооруларына түрткү болот. Нерв оорулары органикалык жана функциялык болуп айырмаланат. Органикалык нерв ооруларыда нерв системасынын структурасы өзгөрөт. Функциялык Нерв оорулары чарчап-чаалыгуудан, өтө кайгыруудан болот (Невроздор).

 Дарылоо жана алдын алуу 
Дарылоо оорунун себебине жана жабыркоонун мүнөзүнө жараша жүргүзүлөт.
Нерв ооруларын алдын алууда организмге инфекциянын киришинен, уулануудан (өзгөчө наркотик менен алкоголдон), кырсыктан сак болуу, баланы кичинесинен туура тарбиялоо, организмди чыңдоо, спорт менен такай машыгуу, туура тамактанып, эмгек менен эс алууну айкалыштыруу мааниге ээ.
 
 Колдонулган адабият 
 Кыргыз Совет Энциклопедиясынын Башкы редакциясы. «Ден - соолук» Медициналык энциклопедия. - Ф.:1991, ISBN 5-89750-008-8

Категория:Медицина
Категория:Анатомия
Категория:Дарыгерлик
Дуоденит

Дуоденит—(duodenitis; анат. duodenum он эки эли ичеги + -itis) он эки эли ичегинин былжыр челинин жана анын бүт катмарынын сезгениши. Көпчүлүк учурда жара оорусун, гастрит, панкреатит, холецистит ооруларын коштойт. Дуоденитти сезгенүү очогунан келген микробдор, токсиндер, ичегидеги ар кандай мителер пайда кылат. Анын өнүгүшүнө убагында тамактанбоо, өткүр тамак ашты, ичкиликти көп ичүү, тамеки тартуу түрткү берет.

Дуодениттин катуу кармама (чанда) жана өнөкөт түрү бар. Катуу кармама дуоденит күйүк оорусунда, катуу ууланганда болот. Өнөкөт дуоденит көпкө созулуп, мезгили менен айыгып жана кабылдап турат. Дуоденитте ичтин жогору жагы ооруйт, ачка болгондо же тамак ичкенден 2 — 3 сааттан кийин ооруганы күчөйт.

Дарылоону себебине жараша врач жүргүзөт. Кээде хирургиялык жол колдонулат.
Алдын алууда тамактануу режимин сактоо, инфекция очогун, ичегидеги мителерди жоготуу, тамеки тартпоо чоң мааниге ээ.

 Колдонулган адабияттар 
Кыргыз Совет Энциклопедиясынын Башкы редакциясы. «Ден соолук» Медициналык энциклопедия. - Ф.:1991, ISBN 5-89750-008-8

Категория:Медицина
Категория:Ден соолук
Дренаж (ден-соолук)

Дренаж — жараатардын кан-сөлүн, дене көңдөйлөрүндөгү суюктук же ириңди сыртка чыгаруу. Ал үчүн тешиги бар айнек, резина же пластмасса түтүкчөлөрү, же даки колдонулат. Дренаждын сырткы учу териге пластырь менен бекитилет же көңдөйдүн ичине кирип кетпес үчүн аны даки же жип менен бир нерсеге байлоо керек. Даки өзүнө нымды жакшы тартат. Урологияда Дренаж бөйрөк менен табарсыктын функциясын кайра калыбына келтирүүгө жана алардагы сезгенүү процессин жоготуу үчүн жасалат.

 Колдонулган адабияттар 
Кыргыз Совет Энциклопедиясынын Башкы редакциясы. «Ден соолук» Медициналык энциклопедия. - Ф.:1991, ISBN 5-89750-008-8

Категория:Медицина
Категория:Ден соолук
Нерв тутуму

thumb|230px|Декарт: «Согончоктун дүүлүгүшү нерв тутуму аркылуу мээ менен байланышат, кайра нерв тутуму аркылуу организм жооп берет».
Нерв тутуму — эң эле ар түрдүү милдеттерди аткаруучу татаал тутумдардын тобунан турган организмди башкарып, аны тартипке салуучу татаал түзүлүштөгү тутум. Нерв тутумунун эң негизги милдеттеринин бири — организм менен сырткы чөйрөнү тыгыз байланыштыруу. Ал түрдүү сезүү органдарынын жардамы менен териде, ички органдарда, булчуңдарда жайгашкан сезгич нерв талчалары аркылуу организмдин ички жана сырткы чөйрөсүнөн тынымсыз кабарларды алып, дүүлүктүргүчтөргө жараша ага жооп кайтарат. Нерв тутуму организмдин бардык тутумдарын бириктирип тартипке салып турат.

 Бөлүнүшү 
Нерв тутуму 
 борбордук нерв тутуму (мээ, жулүн) жана 
 четки нерв тутуму (нервдер, нерв түйүндөрү, нерв чатыштары, нерв талчалары) болуп экиге бөлүнөт. 
Булардын баары негизинен нерв тканынан турат да, алар үчүн мүнөздүү болгон козголгучтук (дүүлүгүчтүк) жана өткөргүчтүк милдетин аткарат.

 Дагы караңыз 
 Нейрон
 Нервдер
 Нейродермит
 Нейрохирургия
 Невропатология
 Невроздор
 Неврит
 Неврастения
 Невралгия

 Булактар 
Кыргыз Совет Энциклопедиясынын Башкы редакциясы. «Ден - соолук» Медициналык энциклопедия. - Ф.:1991, ISBN 5-89750-008-8

Категория:Медицина
Категория:Ден соолук
Категория:Дарыгерлик
Категория:Анатомия

it:Sistema nervoso umano
pl:Układ nerwowy człowieka
Допинг (баңгилик)

Допинг (англ. doping, от англ. dope — мас кылуучу, уктатуучу, талытуучу заттар, (мис. алкоголь, кокаин, апийим, бром ж.б.)) — организмдин күч-аракети менен акыл-эсинин иштешин тездетүүчү жана убактылуу күчөтүүчү заттар. Допинг катары негизинен борбордук нерв системасын козгоочу заттар, сеп алдыруучу дарылар жана башка колдонулат. Допинг контролсуз колдонулса, ага организм көнүп калып, керектүү натыйжага жетиш үчүн дарынын өлчөмүн көбөйтүүгө аргасыз болот. Ал болсо кишинин ден соолугуна терс таасирин тийгизет (к. Баңгилик).

Допингди кээ бир капиталисттик өлкөлөрдө спортто колдонушкан. 1967-ж. Эл аралык олимпиялык комитет Допингди спортто колдонбоо жана эл аралык мелдештерде Допингге каршы текшерүүнү түзүү жөнүндө чечим чыгарган. Эгер спортсмен допинг колдонуп мелдешке чыкса, ал дисквалификацияланат. 

 Колдонулган адабияттар 
Кыргыз Совет Энциклопедиясынын Башкы редакциясы. «Ден соолук» Медициналык энциклопедия. - Ф.:1991, ISBN 5-89750-008-8

Категория:Медицина
Категория:Ден соолук
Нерв талчалары

thumb|250px|Нерв талчалар.
А - миелин талчасы, Б - безмиелин талчасы.
1 - негизги сызык цилиндри, 2 - миелин катмары, 3 - мезаксон, 4 - нейролеммоцит ядросу (шванндык клеткасы), 5 - Ранвье түйүндөрү.
Нерв талчалары — нерв импульсун өткөрүүчү нерв клеткаларынын өсүндүлөрү жана кабыкчалары. 
 Түзүлүшү 
Нерв талчаларынын сырткы кабыкчалары (нейролеммо) нейролеммоциттер (шванн) клеткаларынан турат. 
 Кабыгынын түзүлүшү 
Нерв талчалары кабыгынын түзүлүшү боюнча миелиндүү жана миелинсиз болуп экиге бөлүнөт. Миелинсиз нерв талчаларынын сыртында леммоциттер бири бирине тыгыз жайгашып, бир катар протоплазмадан турат.
Ал эми миелиндүү нерв талчаларынын сыртындагы кабык калың болот да, анын ички бетинде миелин бар. Миелиндүү талчалардын узуну боюнча туруктуу аралыкта туурасынан кеткен агыш сызык жана ичкерип кеткен жерлери талчаны бөлүктөргө бөлүп турат. Агыш сызык миелин чийиндери деп, ал эми ичкерген жери нерв талчалары нын түйүнү же Ранвье курчоосу деп аталат. Алар леммоциттердин бири-бири менен чектешип турган жерине туура келет. Нерв талчалары нерв учундагы аппараттар (рецепторлор, эффекторлор, синапстар) менен бүтөт.
 Колдонулган адабият 
Кыргыз Совет Энциклопедиясынын Башкы редакциясы. «Ден - соолук» Медициналык энциклопедия. - Ф.:1991, ISBN 5-89750-008-8

Категория:Медицина
Категория:Ден соолук
Категория:Дарыгерлик
Категория:Анатомия
Нерв тканы

thumb|Нерв тканынын үлгүсү
Нерв тканы — дүүлүгүүлөрдү кабыл алып, аны импульс түрүндө башка ткандарга өткөрүүчү ткандар; нерв системасынын негизги структуралык бөлүгүн түзөт. Нерв тканы нерв клеткалары — нейрондордон (негизги кызматты аткаруучу) жана жардамчы клеткалар — нейроглиядан турат.
 Колдонулган адабият 
Кыргыз Совет Энциклопедиясынын Башкы редакциясы. «Ден - соолук» Медициналык энциклопедия. - Ф.:1991, ISBN 5-89750-008-8

Категория:Медицина
Категория:Ден соолук
Категория:Дарыгерлик
Категория:Анатомия
Донор (кан берүү)

thumb|Кан берүүДонор(от лат. donare — «берүү») — өз каалоосу менен канын бирөөгө куюуга, ошондой эле дары препараттарын жасоого берүүчү адам. Донорлор оорулуулардын ден соолугун жана өмүрүн сактоого жардам берет. Жашы 18ден жогору, ден соолугу таза адам. Донор боло алат. Донорлордон кан алуу жана аларды консервалоо кан куюу станцияларында жүргүзүлөт. Ал станциялар районундагы ооруканаларды жана башка дарылоо мекемелерин кан менен камсыз кылат. Донор алдын ала медициналык текшерүүдөн өткөрүлөт. Биринчи жолу кан берген Донордон 200—250 мл, кайталап бергендерден 450 млге чейин кан алынат.

Кайталап кан берүүгө 2 айдан кийин гана уруксат берилет. Донордун каны атайын идишке алынып, идиште канды консервалоочу заттар болот. Идиштин сыртына кандын тобу, Донордун фамилиясы, кан алынган дата жазылат. Донорго кан берген күнү атайын тамак берилет жана кызматтан бошотулат. Ал күндөрдө ишинин орточо айлыгы сакталат, курорт, эс алуу үйлөрүнө путёвкаларды 1-кезекте алышат. Донорлукка жана аларды уюштурууну Кызыл Крест жана Кызыл Жарым Ай коому жүргүзөт. Активдүү Донорго «СССРдин ардактуу донору» деген наам берилчи.

 Колдонулган адабияттар 
Кыргыз Совет Энциклопедиясынын Башкы редакциясы. «Ден соолук» Медициналык энциклопедия. - Ф.:1991, ISBN 5-89750-008-8

Категория:Медицина
Категория:Ден соолук
Нефрит (таш)

Нефрит (гр. nephrjs – бөйрөк) – минерал; актинолит менентремолиттин майда кристаллдуу түрү. Жакшы жылмаланат. Ак, жашыл сымал, күрөң жашыл түстө. Негизги тектердин (серпентин, пироксен, амфибол) метаморфизмделишинен пайда болот. Илгери Кытай, Бирма, Индияда кооздук үчүн пайдаланылган. Кендери Чыгыш Саянда, Байкал аймагында, Кытайда, Жаңы Зеландияда кездешет. Кыргызстандын кебир аймактарында да кездешет. 2014-жылы Жети-Өгүз районунун Чоң-Кызыл-Суу айылында, сууда табылган. Салмагы 2-3 тонна, өңү жашыл түстө болгон. 
Категория:Минералдар

 Колдонулган адабияттар 
 “Кыргызстан” улуттук энциклопедиясы: 5-том. Башкы редактору Асанов Ү. А. К 97. Б.: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2014. илл. ISBN 978 9967-14-111 -7
Курбанов Серго Мамадалиевич

Курбанов Серго-Шахзада Мамадалиевич Файл: Desktop.jpgЖалпы маалыматТуулган жылы: 1964-жылы 22-апрельТуулган жери: Ош шаары, Ош облусу, , КыргызстанКайсы өлкөнүн жараны: Россия ФедерациясыИшмердүүлүгү: Ардактуу жетекчиКызматы: Урал тоо-кен металургия компаниясы Башкы мүдурдүн комерция боюнча орун басары, 

Курбанов Серго-Шахзада Мамадалиевич, 1964 жылы 22 апрелде Кыргыз Республикасынын Ош шаарында туулган. 

1986 жылы Ташкент Мамлекеттик Университетинде «Чыгыш-таануу-тарыхчы арабист» адистиги боюнча билим алган. 

Жогорку окуу жайын бүткөндөн кейин 1986 жылдан 1991 жылга чейин кызматтык сапарда Ирак өлкөсүнда болгон. 1991 жылдан 1999 жылга чейин ар түрдүү комерциялык структураларда тышкы экономикалык багытта иштеген. 

1999 жылы ЖАК "Кривоград метолургиялык компаниясынын" башкы мүдурдүн комерциялык бөлүмунун орун басары болуп дайындалган. 

2001 жылдан баштап «Кузбассразрезуголь» компаниясынын жетекчисы кызматын ээлеген. 

2006 жылдын июль айынан баштап ООО «УГМК-Холдинг» коомунун азыркы учурдагы башкы мүдүрүнүн орун басары.

 Жеке жашоосу 
Атасы - Курбанов, Мамадали Курбанович (1905-1976), Үч-Коргон кыштагы, Ош уезди, Түркстан - Кыргызстандын, Өзбекстандын Тажикстандын зор мамлекеттик, саясый жана коомдук ишмери, Тажикстан Премьер-министри (1937-1946), 1 жана 2 чакырылыштагы ССРС Жогорку Совети депутатыПерсоны Центразии. Энеси - Рахимахон Тожибоевна Султонова (1928-2006) улуту тажик , Ош шаары. Балдары: Алишер - (Москва Экономика жогорку мектебин бүтүргөн), "Ice-FX" Директорлор Кеңешинын төрагасы.

 Сыйлыктары 
 «Шахтёрдук Баатырдык» алтын медал менен
 III - даражадагы «Шахтердук даңк» медал менен
 «Кузбасс кызматы үчүн» медал менен
 III - даражадагы «Улуу Петр» ордени менен
 «Кузбасска өзгөчө кошкон салымы үчүн» II жана III даражадагы медалдар менен
 «Кузбасстын ардактуу куруучусу» наамы ыйгарылган

 Булактар 

 Шилтемелер 
 Заместитель генерального директора 
 Одиннадцать друзей Козицына
 Руководство ОАО "Трансмашхолдинг" 
 Курбанов Серго Мамадалиевич 
 Курбанов Серго Мамадалиевич

Категория:Инсандар
Категория:Кыргызстан
Категория:Ош облусу
Категория:Ош шаары
Категория:Туулгандар 1964-жылы‎
Доза (медицина)

Доза — организмге жиберилүүчү заттын же дарынын белгилүү так өлчөмү. Доза оорулуунун жашына, организмдин жеке өзгөчөлүгүнө, оорунун мүнөзүнө жана өтүшүнө жараша болот. Дарылоо коопсуздугун камсыз кылуу үчүн уулуу жана күчтүү дарыларга СССРдин мамлекеттик фармакопеясында бир жолку доза (бир эле жолу берилүүчү) жана суткалык доза белгиленген. Дозаларды врачтын көрсөтмөсүсүз көбөйтүүгө болбойт, ал ууланууга алып келет. Дары г жана г бөлүктөрү (деци—, санти —, милли —, микрограмм) менен өлчөнөт. Суюк дарылар мл, ошондой эле чай же аш кашык, тамчы менен берилет. 

Антибиотиктер жана кээ бир витаминдердин дозалары эл аралык бирдиктер менен белгиленет. Жаш балдар чоң кишилерге караганда дарыларды сезгич келет. Аларга тиешелүү жогорку Дозалар фармакопеяда берилген. 60 жаштан өткөндөргө да дарынын өлчөмү азыраак.

 Колдонулган адабияттар 
Кыргыз Совет Энциклопедиясынын Башкы редакциясы. «Ден соолук» Медициналык энциклопедия. - Ф.:1991, ISBN 5-89750-008-8

Категория:Медицина
Категория:Ден соолук
Дифиллоботриоздор

thumb|350px|Организмдин жаралгандан өлгөнгө чейинки мөөнөтү Diphyllobothrium latum.Дифиллоботриоздор — адамдын жана жаныбарлардын тасма мите курттар пайда кылуучу оорусу. 
 Оорунун пайда болушу 
Курт башындагы жуп жылчыгы менен ичегиге бек жармашып алат. Моюнунан муунакчалар бөлүнүп тургандыктан денеси узара берет. Эң арткы муунактарында жумурткалары өөрчүп, заң менен сыртка чыгат. Жумурткалары сууга түшкөндө 3—5 жумадан кийин личинкага айланат. Алар циклоптун денесинде, андан ары аны менен тамактанган балыктын денесинде өсүп-өөрчүйт.
 Оорунун жугушу 
Адам менен жаныбарларга (мышык, түлкү жана кээ бир чымчыктар) дифиллоботриоздор оорусу чийки же чала бышырылган балыкты жегенде, булганган сууну ичкенде, булганган буюм аркылуу жугат. Алардын ичегисинде личинкалар жетилип, чоң, узун тасма куртка айланат.
 Ооруган адам 
Ооруган адамдын жүрөгү айланып кусат, башы, ичи ооруп, ичи өтөт, алсырайт, уйкусу качат, аз кандуулук байкалат. Кээде курт тоголоктошуп ичегини бүтөп калат. Мындай учурда тезинен операция жасоо зарыл. Лабораторияда оорулуунун заңынан дифиллоботриоздордун жумурткаларын тапкандан кийин ооруунун диагнозун туура коюп, врач дарылайт. Дарылоо ооруканада жүргүзүлөт.
 Ооруну алдын алуу 
Дифиллоботриоздордун алдын алууда балыкты жакшылап бышырып же кууруп жеш керек. Дарыя суусун жана көлдү булгануудан сактоо, өздүк гигиенага көңүл буруу, оору адамды дарылап айыктыруу зарыл.

 Колдонулган адабияттар 
Кыргыз Совет Энциклопедиясынын Башкы редакциясы. «Ден соолук» Медициналык энциклопедия. - Ф.:1991, ISBN 5-89750-008-8

Категория:Медицина
Категория:Ден соолук
Дисфория

Дисфория(от грек. δυσφορέω — Азап тартуу, айласы кетүү, ыза болуу)— айрым психикалык ооруларда капалуу көңүлсүздүк, кыжырлануу; себепсиз эле туталанып, көңүл чөгөт, ачууланып, кээде агрессияга барат. Көбүнчө талма ооруларда болот; оору капысынан башталып, бир нече минутадан бир нече күнгө созулат да, капысынан токтойт. Дисфория борбордук нерв системасынын ооруларында, психикалык ооруларда да байкалат. Кээде спирт ичимдиктерин көп ичүүдөн да болот.

 Колдонулган адабияттар 
Кыргыз Совет Энциклопедиясынын Башкы редакциясы. «Ден соолук» Медициналык энциклопедия. - Ф.:1991, ISBN 5-89750-008-8

Категория:Медицина
Категория:Ден соолук
Дисфагия

Дисфагия( илгерки грек тилинен келген. φαγεῖν — тамак, жутуу)— жутуунун бузулушу. Дисфагия ооз көңдөйү, кулкун, кызыл өңгөч, колко сезгенгенде, бөтөн нерсе тыгылганда, тарыганда жана шишикте, кээ бир нерв ооруларында болот. Мында жутуу кыйындайт же жутууга мүмкүн болбой калат, ооруйт, тамак же суюктук мурунга, колкого, кекиртекке кетет. Дарылоо негизги себебине карата жүргүзүлөт

 Колдонулган адабияттар 
Кыргыз Совет Энциклопедиясынын Башкы редакциясы. «Ден соолук» Медициналык энциклопедия. - Ф.:1991, ISBN 5-89750-008-8

Категория:Медицина
Категория:Ден соолук