YuITC/Vietnamese-Legal-Documents huggingface dataset:
Khoản 1.2.1 Thiết bị nâng là thiết bị dùng để dịch chuyển tải trọng. 1.2.2 Thành phần kết cấu là những bộ phận chịu tải trọng làm việc an toàn của thiết bị nâng kể cả chi tiết cố định và pu li cố định của chúng. 1.2.4 Các chi tiết tháo được là puli, dây cáp, khuyên treo, móc treo hàng, ma ní, mắt xoay, kẹp cáp, gàu xúc, nam châm nâng hàng có thể tháo lắp được v.v... dùng để truyền tải trọng của hàng lên các thành phần kết cấu. 1.2.5 Tải trọng làm việc an toàn là trọng lượng hàng cho phép lớn nhất do Quy phạm quy định mà thiết bị nâng có thể làm việc an toàn, viết tắt là “S.W.L” và được tính bằng tấn (t). 1.2.6 Góc cho phép nhỏ nhất là góc tạo bởi thân cần với đường nằm ngang mà tại vị trí đó, hệ cần cẩu dây giằng được phép làm việc với tải trọng làm việc an toàn, được tính bằng độ (°). 1.2.7 Bán kính quay lớn nhất là bán kính mà tại đó cần cẩu quay được phép làm việc với tải trọng làm việc an toàn, tính bằng mét (m). 1.2.8 Tải trọng làm việc an toàn (a) Đối với hệ cần trục dây giằng: là tải trọng làm việc an toàn, góc cho phép nhỏ nhất và những điều kiện hạn chế khác; (b) Đối với cần trục quay: là tải trọng làm việc an toàn, bán kính quay lớn nhất và các điều kiện hạn chế khác; (c) Đối với những máy móc khác sử dụng để xếp dỡ hàng: là tải trọng làm việc an toàn và các điều kiện hạn chế khác do Quy chuẩn quy định; (d) Đối với cầu xe: là tải trọng làm việc an toàn và các điều kiện hạn chế do Quy chuẩn quy định. 1.2.9 Tải trọng làm việc an toàn của chi tiết tháo được là trọng lượng hàng cho phép lớn nhất do Quy chuẩn này quy định mà các chi tiết tháo được có thể sử dụng an toàn, viết tắt là “S.W.L” tính bằng tấn (t). Đối với puli nâng hàng, tải trọng làm việc an toàn được định nghĩa theo (a) hoặc (b) dưới đây: (a) Đối với cụm puli đơn: Tải trọng làm việc an toàn là trọng lượng hàng lớn nhất mà puli có thể kéo lên an toàn khi treo puli và trọng lượng hàng vào dây quấn quanh rãnh của nó. (b) Đối với cụm nhiều puli: Tải trọng làm việc an toàn là trọng lượng hàng lớn nhất có thể tác dụng lên tai treo puli. 1.2.10 Hệ cần trục dây giằng là hệ thống dùng để nâng hàng bằng cách treo hàng ở đầu cần; các cần này được nối với hệ thống trụ, cột cẩu, bao gồm các trường hợp nêu ở (a), (b) và (c) dưới đây: (a) Phần cuối của dây cáp nâng cần được cố định, hai dây cáp tạt cần liên kết tại đầu cần được cuốn bằng các tời độc lập riêng để tạt cần theo phương ngang (sau đây gọi là hệ thống cần trục dây giằng tạt ngang). (b) Hai thân cần ở mạn phải và mạn trái được cố định thành một cặp tại vị trí đã định. Dây cáp nâng hàng của hai cần được nối với nhau để xếp hoặc dỡ hàng (sau đây gọi là hệ thống cần trục làm việc ghép đôi).
(c) Dây cáp nâng hàng có thể được hạ hoặc kéo lên và cần có thể nâng hoặc quay độc lập hoặc đồng thời trong khi hàng vẫn được treo (sau đây gọi là hệ cần trục dây giằng kiểu quay). 1.2.11 Cần trục bao gồm cần trục quay, cổng trục, cầu trục và máy nâng, giá nâng hàng v.v... có khả năng thực hiện việc xếp dỡ hàng, di chuyển thẳng đứng hay xoay ngang đồng thời hoặc độc lập. 1.2.12 Thang máy là thiết bị khi xếp dỡ hàng có giữ hàng trong kết cấu của nó. 1.2.13 Cầu xe là thiết bị được liên kết với vỏ phương tiện hoặc bố trí trong phương tiện, có thiết bị cơ khí đóng, mở hoặc quay, cho phép hàng hóa cũng như các loại xe cơ giới, có hoặc không chứa hàng hóa lên xuống phương tiện. 1.2.14 Tải trọng nâng là tổng của tải trọng làm việc an toàn lớn nhất, bao gồm: Trọng lượng lớn nhất của hàng được treo và trọng lượng của các thiết bị như móc treo, cụm puli nâng hàng, gàu xúc, thùng chứa, dầm treo hàng, lưới treo hàng v.v... Trừ những trường hợp khác do Quy chuẩn quy định, không cần tính đến trọng lượng của dây cáp nâng hàng, trừ khí tính toán đối với chiều cao nâng hàng từ 50 mét trở lên. 1.2.15 Thiết bị cảnh báo là thiết bị tự động phát tín hiệu dùng để báo hiệu các trạng thái làm việc giới hạn có nguy cơ phát sinh sự cố mất an toàn. 1.2.16 Thiết bị bảo vệ an toàn là thiết bị tự động tạm dừng hoạt động của các máy, cơ cấu hoạt động để ngăn ngừa tình trạng mất an toàn. 1.2.17 Hệ số an toàn phanh là tỷ số giữa mô men tĩnh do phanh sinh ra với mô men tĩnh trên trục phanh dưới tác dụng của tải trọng tính toán. 1.2.18 Phanh thường mở là loại phanh chỉ đóng khi được cấp năng lượng. 1.2.19 Phanh thường đóng là loại phanh chỉ mở khi được cấp năng lượng. 1.2.20 Phanh điều khiển là loại phanh khi đóng hoặc mở được thực hiện ở người điều khiển thiết bị nâng tác động lên cơ cấu điều khiển của phanh, không phụ thuộc vào bộ phận truyền động của máy. 1.2.21 Phanh tự động là loại phanh tự động đóng khi ngắt nguồn năng lượng cho động cơ của cơ cấu bố trí phanh đó. 1.2.22 Tổng kiểm tra là kiểm tra bên ngoài, nếu cần phải dùng thêm các biện pháp kiểm tra khác như đo đạc, thử không phá hủy, thử hoạt động... Việc kiểm tra phải được tiến hành chính xác để có điều kiện kết luận mức độ an toàn đối với các bộ phận kiểm tra, nếu cần phải tháo các chi tiết của các máy và thiết bị để kiểm tra. 1.2.23 Gia tốc trọng trường (g) lấy bằng 9,81 m/s2. 1.2.24 QCVN là từ viết tắt Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia của Việt Nam.
Khoản 1.4.1 Bố trí chung 1 Việc bố trí và kích thước của thiết bị nâng không được ảnh hưởng đến đèn tín hiệu, đèn hành trình và các chức năng khác của tàu. 2 Nếu một số bộ phận của thiết bị nâng được sử dụng vào mục đích khác, chẳng hạn như thông gió hoặc các hệ thống hay thiết bị quan trọng được thiết kế cho mục đích khác, kể cả thiết bị khác công dụng lắp trên chúng, thì phải chú ý tránh không cho chúng có ảnh hưởng xấu đến nhau về chức năng cũng như độ bền. 3 Mọi thiết bị của thiết bị nâng khi làm việc nhô ra khỏi mạn tàu nên có khả năng co vào, gấp lại hoặc tháo rời được để xếp gọn vào trong mạn tàu khi không sử dụng. 4 Thiết bị nâng phải có thiết bị để cố định các chi tiết chuyển động khi không sử dụng. 1.4.2 Kết cấu chung 1 Ngoài những quy định của Quy chuẩn này, các thiết bị nâng làm việc trong điều kiện nghiêng chúi khác thường khi thời tiết và điều kiện khắc nghiệt, phải tuân theo các yêu cầu bổ sung cho từng điều kiện làm việc thực tế. 2 Các thành phần kết cấu phải được thiết kế sao cho chúng không bị gián đoạn và thay đổi tiết diện đột ngột đến mức có thể. Các mối liên kết hàn không được bố trí ở những nơi có khả năng tập trung ứng suất. 3 Góc của các lỗ khoét trên thành phần kết cấu phải lượn tròn. 4 Các lỗ khoét làm mất tính đẳng hướng về kích thước của các thành phần kết cấu phải được bố trí sao cho các cạnh dài hoặc trục dài của nó có thể coi là song song với hướng của ứng suất chính. 5 Khi liên kết hai kết cấu có độ cứng khác nhau đáng kể thì phải có biện pháp gia cường thích hợp bằng các mã v.v... để đảm bảo tính liên tục về độ cứng của kết cấu. Phải đặc biệt chú ý đến liên kết với kết cấu thân tàu. 1.4.3 Tính toán trực tiếp độ bền Kích thước của các thành phần kết cấu phải được xác định bằng phương pháp tính toán trực tiếp độ bền, sử dụng tải trọng tính toán và ứng suất cho phép nêu ở các mục liên quan, trừ những kết cấu được tính toán bằng công thức nêu ở Chương 2 của Quy chuẩn này. 1.4.4 Vật liệu 1 Thép cán chế tạo thân tàu quy định ở mục 3.2, Chương 3, Phần 6A của QCVN72: 2013/BGTVT “Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về quy phạm phân cấp và đóng phương tiện thủy nội địa” sẽ được dùng cho các thành phần kết cấu của thiết bị nâng theo yêu cầu của các Chương 2, 3 và 7. Các loại thép có độ bền cao nếu được sử dụng trong các thành phần kết cấu thiết bị nâng thì phải tuân theo các yêu cầu đặc biệt do Quy chuẩn quy định. 2 Đối với thiết bị nâng thường xuyên sử dụng ở trong hầm hàng đông lạnh và các trường hợp cần thiết khác, yêu cầu sử dụng thép có độ dai va đập phù hợp với từng trường hợp cụ thể. 3 Thép đúc và thép rèn sử dụng trong các thành phần kết cấu phải thỏa mãn các yêu cầu nêu ở Chương 5 và Chương 6, Phần 6A của QCVN72: 2013/BGTVT “Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về quy phạm phân cấp và đóng phương tiện thủy nội địa” hoặc các tiêu chuẩn tương đương. 4 Vật liệu chế tạo bu lông và đai ốc để liên kết các thành phần kết cấu phải thỏa mãn các yêu cầu của Quy chuẩn.
5 Dây cáp sử dụng trong các thành phần kết cấu phải là loại quy định trong Phần 7B của QCVN 21: 2010/BGTVT "Quy phạm phân cấp và đóng tàu biển vỏ thép" hoặc các Tiêu chuẩn tương đương khác. 6 Vật liệu sử dụng trong các phần chính của các thiết bị trong hệ truyền động phải thỏa mãn các yêu cầu của Phần 6A của QCVN72: 2013/BGTVT “Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về quy phạm phân cấp và đóng phương tiện thủy nội địa”. 1.4.5 Hàn 1 Việc hàn các thành phần kết cấu phải phù hợp với các yêu cầu trong Phần 6B của QCVN72: 2013/BGTVT “Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về quy phạm phân cấp và đóng phương tiện thủy nội địa”. 2 Việc bố trí các mối hàn của các thành phần kết cấu phải được xem xét kỹ để tránh gây trở ngại trong khi hàn. 1.4.6 Chống ăn mòn 1 Các thành phần kết cấu phải được chống ăn mòn bằng sơn có chất lượng tốt hoặc bằng các biện pháp thích hợp khác. 2 Các thành phần kết cấu có khả năng đọng nước mưa hoặc sương phải có biện pháp tiêu nước thỏa đáng.
Điều 2. 1 Phạm vi áp dụng Điều 2.2 Tải trọng thiết kế Điều 2.3 Độ bền và kết cấu của cột, trụ cẩu và cơ cấu giằng Điều 2.4 Độ bền và kết cấu thân cần của cần trục Điều 2.5 Phương pháp tính toán đơn giản cho cột và dây giằng của hệ cần trục dây giằng tạt ngang Điều 2.6 Phương pháp tính toán đơn giản cho thân cần của cần trục dây giằng. Các yêu cầu trong Chương này áp dụng cho các thành phần kết cấu của hệ cần trục dây giằng.
2.2.1 Những lưu ý về tải trọng Tải trọng dùng để tính toán kích thước các thành phần kết cấu được quy định từ mục (1) đến (5) dưới đây: (1) Tải trọng làm việc an toàn của hệ cần trục dây giằng; (2) Trọng lượng bản thân của thân cần và các chi tiết phục vụ việc làm hàng cố định với nó; (3) Trọng lượng bản thân của các chi tiết tháo được; (4) Ma sát của các puli nâng hàng; (5) Các tải trọng phát sinh do nghiêng tàu. 2.2.2 Ma sát của các puli nâng hàng Khi tính toán tải trọng tại một đầu của dây cáp, các hệ số tải trọng ma sát sau đây sẽ được tính đến phụ thuộc vào dạng ổ đỡ: Ổ đỡ trượt: 0,05 Ổ đỡ bi: 0,02 2.2.3 Tải trọng do nghiêng tàu Góc nghiêng dùng để tính toán tải trọng phát sinh do nghiêng tàu phải là những góc mà tàu có khả năng bị nghiêng trong điều kiện khai thác, tàu nghiêng ngang 6° khi xét trong điều kiện tải tĩnh và tàu nghiêng ngang 3,5° khi xét trong điều kiện tải động. Nếu góc nghiêng thực tế của tàu lớn hơn giá trị quy định trên thì lấy giá trị góc nghiêng thực tế này để tính toán. 2.2.4 Tổ hợp tải trọng 1 Tải trọng dùng để phân tích độ bền của các thành phần kết cấu phải là tải trọng tổng hợp của các tải trọng mà các thành phần kết cấu phải chịu trong điều kiện nặng nề nhất có tính đến các tải trọng nêu ở 2.2.1. 2 Hệ cần trục dây giằng làm việc ghép đôi phải được phân thành một hệ cần trục dây giằng tạt ngang và một hệ cần trục dây giằng làm việc ghép đôi tương ứng sử dụng tải trọng tổng hợp theo yêu cầu trong mục -1.
3.3.1 Phân tích độ bền 1 Độ bền của cột, trụ cẩu (dưới đây gọi là cột) và thanh giằng phải được phân tích theo tải trọng tổng hợp nêu ở 2.2.4 để xác định kích thước kết cấu của chúng cho phù hợp với các yêu cầu nêu ở 2.3.2 và 2.3.3. 2 Trong trường hợp xác định kích thước của cột và cơ cấu giằng, mô đun đàn hồi của dây cáp sử dụng trong việc phân tích độ bền của cột được giằng, phải được lấy tương ứng là 30,4 kN/mm2 và 45,1 kN/mm2.
2.3.2 Ứng suất cho phép đối với tải trọng tổng hợp 1 Ứng suất tổng hợp xác định theo công thức sau, dựa trên cơ sở ứng suất nén do mô men uốn, ứng suất nén do lực nén dọc trục và ứng suất tiếp do xoắn kết cấu, không được lớn hơn ứng suất cho phép σa nêu ở Bảng 2.1.
Trong đó: σb : Ứng suất nén do mô men uốn gây ra (N/mm2); σc : Ứng suất nén do lực nén dọc trục gây ra (N/mm2); t : Ứng suất cắt do xoắn kết cấu gây ra (N/mm2). Bảng 2.1 - Ứng suất cho phép σa Tải trọng làm việc an toàn W (t) Ứng suất cho phép σa (N/mm2) 0,50 σy (0,016W + 0,34) σy 0,58 σy (0,005W + 0,33) σy 60 ≤ W 0,63 σy Chú thích: σy: Giới hạn chảy hoặc giới hạn chảy quy ước của vật liệu (N/mm2) 2 Lực căng của dây cáp giằng không được vượt quá giá trị tính bằng trị số lực kéo đứt nêu ở Bảng 7B/4.3 của QCVN 21: 2010/BGTVT "Quy phạm phân cấp và đóng tàu biển vỏ thép" chia cho hệ số an toàn nêu ở 5.3.1(5). 2.3.3 Chiều dày tối thiểu của thép cột Chiều dày tối thiểu của thép cột không được nhỏ hơn 6 mm. 2.3.4 Kết cấu của cột 1 Kết cấu phía dưới của cột phải liên kết chắc với kết cấu vỏ tàu bằng một trong các phương pháp (1), (2) hoặc (3) sau đây: (1) Phải được đỡ bởi hai hoặc nhiều boong; (2) Phải được đỡ bởi các lầu trên boong có đủ độ bền; (3) Phải được đỡ bằng vách ngăn có đủ chiều cao dưới boong tàu. 2 Đoạn cột ở ngay phía dưới chân cần đến ngay phía trên mã bắt chân cần nên có kích thước tương đương với kích thước của cột tại đế. 3 Cột cẩu phải được gia cường cục bộ bằng cách tăng chiều dầy tôn, bằng các tấm ốp, các kết cấu gia cố phụ, v.v tại vị trí liên kết của thân cột cẩu với dầm chính, tại vị trí lắp đặt mã bắt chân cần, mã bắt puli nâng cần và tại những vị trí có thể có khả năng tập trung ứng suất. 4 Tại các đầu của dầm ngang trên phải tăng chiều cao và chiều dày của tấm thép một cách hợp lý. Nếu bắt buộc phải có lỗ khoét ở đầu dầm ngang trên thì phải gia cường thích đáng xung quanh lỗ khoét đó.
2.4.1 Quy định chung Độ bền của thân cần của cần trục phải được phân tích theo điều kiện tải trọng nêu ở 2.2.4 và kích thước của nó phải được xác định theo các yêu cầu từ 2.4.2 đến 2.4.5. 2.4.2 Độ bền tính theo tải trọng tổng hợp Ứng suất tổng hợp tính theo công thức sau đây dựa trên cơ sở ứng suất nén do xoắn của kết cấu không được vượt quá ứng suất cho phép σanêu ở Bảng 2.2. Trong đó: σb : Ứng suất nén do mô men uốn gây ra (N/mm2); σc : Ứng suất nén do lực nén dọc trục gây ra (N/mm2); t: Ứng suất cắt do xoắn kết cấu gây ra (N/mm2).
Bảng 2.2 - Ứng suất cho phép σa Tải trọng làm việc an toàn W (t) Ứng suất cho phép σa (N/mm2) 0,34 σy (0,018W ÷ 0,16) σy 15 ≤ W 0,43 σy Chú thích: σy: Giới hạn chảy hoặc giới hạn chảy quy ước của vật liệu (N/mm2). 2.4.3 Độ bền ổn định Đối với các kết cấu chịu nén, giá trị tính theo công thức sau không được vượt quá ứng suất cho phép σa nêu ở Bảng 2.2. 1,15 ω σc (N/mm2) Trong đó: σc: Ứng suất nén do lực nén dọc trục (N/mm2); ω: Hệ số tính theo công thức trong Bảng 2.3(a) và Bảng 2.3(b) tương ứng với độ mảnh và kiểu của kết cấu liên quan. Bảng 2.3(a) - Công thức tính ω Quan hệ giữa l và l0 Dạng kết cấu Công thức tính ω l ≥ l0 Tất cả kết cấu Kết cấu tấm Kết cấu trụ Chú thích: 2.4.4 Ứng suất nén tổng hợp Ứng suất nén tổng hợp gây ra do mô men uốn và lực dọc trục phải thỏa mãn công thức sau: Trong đó: σa: ứng suất uốn cho phép nêu ở Bảng 2.2 (N/mm2); σca: ứng suất nén cho phép lấy bằng giá trị thương số của σc chia cho 1,15 (N/mm2); σb: ứng suất nén do mô men uốn gây ra (N/mm2); σc: ứng suất nén do lực nén dọc trục gây ra (N/mm2). 2.4.5 Chiều dày tối thiểu của thân cần Chiều dày tối thiểu của thép thân cần không được nhỏ hơn 2% đường kính ngoài tại vị trí giữa chiều dài hiệu dụng của cần hoặc 6 mm, lấy giá trị nào lớn hơn. 2.4.6 Gia cường thân cần 1 Tại vị trí đầu cần có gắn các chi tiết cố định, kết cấu thép phải được ốp hoặc gia cường bằng các biện pháp thích hợp khác. 2 Tại vị trí có liên kết của chi tiết cố định trong hệ tạt cần, phải gia cường bằng tấm ốp hoặc các biện pháp thích hợp khác. 2.4.7 Thiết bị chống rơi cần Các cần phải được đỡ bằng mã bắt đuôi cần và phải đảm bảo không được rơi ra khỏi ổ hoặc bệ đỡ của nó.
1. Kiểu A là hệ thiết bị có hai palăng ở bên phải và trái đỉnh trụ cẩu sao cho chúng cũng có thể nâng cần;
2. Kiểu B là hệ thiết bị có tấm mã tam giác liên kết đầu dây nâng cần và hai đầu dây cáp quay cần mạn phải và trái sao cho lực căng của dây cáp nâng cần có thể tiếp thu được độ chùng của cáp quay cần;
2.5.1 Phạm vi áp dụng Ngoài các quy định từ 2.3.1 đến 2.3.3, kích thước của cột và dây giằng của hệ cần trục dây giằng tạt ngang có thể xác định theo các yêu cầu nêu ở mục 2.5 này. 2.5.2 Đường kính đế cột Đường kính ngoài của đế cột không được nhỏ hơn giá trị 5h (cm). Trong đó h là khoảng cách thẳng đứng từ đế cột đến mã bắt puli đỉnh cột (m).
Đối với cột có mặt cắt ngang là hình ô van hoặc elíp thì đường kính ngắn của nó được coi là đường kính ngoài còn đối với cột có mặt cắt ngang hình chữ nhật thì đường kính ngoài của cột là cạnh ngắn của nó. 2.5.3 Mô đun chống uốn tiết diện đế cột 1 Mô đun chống uốn tiết diện đế cột không có cáp giằng không được nhỏ hơn giá trị nêu từ (1) đến (3) dưới đây, tùy thuộc vào sự bố trí của thân cần của cần trục dây giằng. (1) Khi thân cần được bố trí trước hoặc sau cột thì mô đun chống uốn tiết diện được tính theo công thức sau: C1C2ρW (cm3) Trong đó: W: Tải trọng làm việc an toàn (t); ρ: Bán kính làm việc tại góc nhỏ nhất cho phép (m); C1 và C2: Hệ số chọn theo Bảng 2.4. Đối với các giá trị trung gian của W thì hệ số C1 và C2 được tính theo phương pháp nội suy tuyến tính. Bảng 2.4 - Giá trị C1 và C2 W (t) ≤ 2 3 4 5 6 7 8 9 10 C1 1,35 1,25 1,20 1,17 1,15 1,14 1,13 1,12 1,10 C2 125 120 117 115 114 113 112 111 110 (2) Khi hai cần trục dây giằng được lắp tại hai vị trí trước và sau cột thì mô đun chống uốn tiết diện theo trục song song với hướng trục dọc tàu được tính theo (1) hoặc tính theo công thức sau, lấy giá trị nào lớn hơn: Σ C2W.u (cm3) Trong đó: ΣC2W: Tổng của C2W đối với các cần trục dây giằng đặt trước và sau cột tương ứng, C2 và W được tính theo (1); u: Khoảng cách từ tâm cột đến mạn tàu cộng thêm tầm với ngoài mạn (m); (3) Tại vị trí thân cần được đỡ bằng một kết cấu độc lập khác với cột cẩu, mô đun chống uốn tiết diện không được nhỏ hơn giá trị tính theo công thức ở (1) và (2), nhân với giá trị tính theo công thức . Trong trường hợp này, hệ số C1 quy định ở mục (1) phải lấy giá trị bằng 1. Trong đó: h’: Khoảng cách thẳng đứng từ đế cột đến tâm chốt ngang mã bắt chân cần (m); h: Theo định nghĩa trong mục 2.5.2. 2 Mô đun chống uốn tiết diện đế cột được giằng có thể được tính như ở -1 trên trừ đi giá trị tính theo công thức sau: Trong đó: h: Như mục 2.5.2; dm: Đường kính ngoài của đế cột theo hướng mà giá trị R là nhỏ nhất, trong phạm vi làm hàng, theo công thức -1(1) hoặc theo hướng trục song song với phương ngang của tàu tính theo công thức nêu ở -1(2) (cm); ΣR: Tổng giá trị tính theo công thức sau đối với mỗi dây cáp giằng.
Trong đó: ds: Đường kính của dây cáp giằng (mm); ls: Chiều dài giữa đầu trên và đầu dưới của cáp giằng (m); lo: Chiều dài bằng ls trừ đi giá trị tính theo công thức sau: 0,045ds + 0,26 (m) a: Chiều dài hình chiếu bằng của dây cáp đo theo cùng hướng đo với dm (m). 3 Khi thân cần được đỡ bằng một cột chính và dầm có tiết diện đều thì mô đun chống uốn tiết diện của chân cột không được nhỏ hơn giá trị tính theo (1), (2) và dưới đây: (1) Mô đun chống uốn tiết diện theo trục song song với phương ngang của tàu được tính theo công thức -1(1) nhân với hệ số Cp dưới đây: Cp = 0,7 nếu r ≥ 0,6 Trong đó: r: Tỉ lệ giữa chiều rộng mặt cắt ngang của dầm với đường kính chân cột theo hướng dọc trục tàu. (2) Mô đun chống uốn tiết diện theo trục song song với hướng dọc tàu được tính theo công thức -1(1) hoặc (2), lấy giá trị lớn hơn nhân với hệ số sau: 0,35 đối với r’ ≥ 0,3 Trong đó: r’: Tỷ lệ giữa chiều cao mặt cắt ngang của dầm với đường kính chân cột theo phương ngang của tàu. (3) Nếu khoảng cách giữa các cột ở mạn trái và mạn phải lớn hơn 2/3 chiều cao cột thì hệ số nêu ở (1) và (2) phải được tăng lên thích đáng. 4 Mô đun chống uốn tiết diện của đế cột chính có giằng không được nhỏ hơn giá trị tính theo (1) và (2) dưới đây: (1) Mô đun chống uốn tiết diện theo trục song song với phương ngang của tàu phải tính theo công thức sau: Trong đó: Cp: Như quy định ở -3(1); C1, C2, W và ρ: như quy định ở -1(1); : Giá trị tính theo -2 với điều kiện chỉ tính đến cáp giằng ở một mạn. (2) Mô đun chống uốn tiết diện theo trục song song với hướng dọc tàu tính theo - 3(2) trên. 5 Mô đun chống uốn tiết diện của đế cột ngắn mạn tàu đỡ thân cần trục không được nhỏ hơn giá trị tính theo (1) hoặc (2) dưới đây: (1) Khi thân cần được đặt trước hoặc sau cột mạn, mô đun chống uốn tiết diện phải được tính theo công thức sau: Trong đó: W và ρ: Như quy định ở -1(1); h’: Như quy định ở -1(3); h: Như quy định ở 2.5.2. (2) Nếu thân cần của hệ cần trục dây giằng được đặt trước và sau cột mạn thì mô đun chống uốn tiết diện của cột mạn theo hướng song song với phương dọc tàu phải lớn hơn giá trị tính theo công thức (1) hoặc lấy bằng giá trị tính theo (1) nhưng thay giá trị ρ W bằng tích của tổng các giá trị W của cần trước và sau với giá trị u cho trong -1(2) với điều kiện u được đo từ tâm của cột mạn. 2.5.4 Các kích thước khác của cột ngoài vị trí chân cột 1 Kích thước cột ở ngay dưới đế cột đến phía trên mã đỡ chân cần nên tương đương với kích thước chân cột.
2 Đường kính và chiều dày của cột phía trên vị trí quy định trong -1 có thể được giảm dần theo (1) và (2) dưới đây: (1) Tại vị trí có liên kết dầm chìa hoặc mã đỡ puli nâng cần, đường kính ngoài có thể bằng 85% đường kính chân cột. (2) Chiều dày tấm thép tại bất kỳ vị trí nào của cột cũng không được nhỏ hơn giá trị tính theo công thức sau: 0,1dm + 2,5 (mm) Trong đó: dm: Đường kính ngoài nhỏ nhất của cột tại mỗi vị trí của cột (cm). 2.5.5 Dầm chìa Dầm chìa phải có kết cấu hợp lý và đủ bền. 2.5.6 Dầm ngang 1 Mô đun chống uốn tiết diện của dầm ngang có tiết diện đều liên kết với cột chính không được nhỏ hơn giá trị tính theo từ (1) và (3) dưới đây: (1) Mô đun chống uốn tiết diện theo trục thẳng đứng phải bằng giá trị tính theo 2.5.3-1(1) nhân với hệ số tính theo công thức 0,1 + 0,235r/c. Khi hệ số này lớn hơn 0,2 thì có thể lấy giá trị bằng 0,2. Trong đó: r: Lấy theo 2.5.3-3(1); c: Tỉ số của mô đun chống uốn tiết diện thực của đế cột (cm3) theo hướng song song với phương ngang tàu chia cho giá trị tính theo 2.5.3-1(1). (2) Ngoài các yêu cầu của (1), mô đun chống uốn tiết diện của dầm ngang theo hướng trục thẳng đứng có thể được giảm đến một nửa giá trị tính theo (1) khi cần trục dây giằng chỉ được đặt ở phía trước cột. (3) Mô đun chống uốn tiết diện theo hướng trục nằm ngang được tính theo công thức 2.5.3-1(2) nhân với hệ số tính theo công thức 0,25r’/c’. Khi hệ số này lớn hơn 0,2 thì có thể lấy giá trị bằng 0,2. Trong đó: r’: Như quy định ở 2.5.3-3(2); c’: Tỉ số của mô đun chống uốn tiết diện thực của chân cột theo hướng song song với hướng dọc tàu chia cho giá trị tính theo công thức 2.5.3-1(2). 2 Dầm ngang phải được gia cường thích hợp để tránh biến dạng đo uốn. 2.5.7 Cáp giằng Lực căng của cáp giằng phải nhỏ hơn giá trị tính theo công thức sau: Trong đó: a, ds, lo và ls: Như quy định ở 2.5.3-2. Trong đó a phải được đo cùng hướng như khi tính toán giá trị d; d: Giá trị tính theo công thức sau: Trong đó: l: Mô men quán tính tiết diện của đế cột (cm4) theo hướng trục song song với phương ngang tàu. Đối với cột chính, giá trị của l chia cho hệ số Cp nêu ở 2.5.3-3(1) sẽ thay cho giá trị l; h: Như quy định ở 2.5.2; h’, W và ρ: Như quy định ở 2.5.3-1(1) và (3); ΣR: Như quy định ở 2.5.3-2, trong đó, a được đo ở mọi hướng trong phạm vi làm hàng của cần khi tính ΣR; Cs: Giá trị tính theo Bảng 2.5.
Đối với các giá trị trung gian của W thì hệ số Cs được tính theo phương pháp nội suy tuyến tính. Bảng 2.5 Giá trị Cs W (t) ≤ 2 3 4 5 6 7 8 9 10 ≥ 15 Cs 2,64 2,52 2,46 2,41 2,38 2,35 2,33 2,31 2,29 2,22
2.6.1 Quy định chung Ngoài các yêu cầu từ 2.4.1 đến 2.4.5, kích thước của thân cần của cần trục dây giằng còn có thể được xác định theo các yêu cầu nêu ở mục 2.6 này. 2.6.2 Thân cần trục dây giằng không có cáp giằng cần 1 Kích thước của thân cần của cần trục dây giằng không có cáp giằng cần được tính theo (1), (2) và (3) dưới đây: (1) Mô men quán tính của thân cần của cần trục tại vị trí giữa cần không được nhỏ hơn giá trị tính theo công thức: CBPl2 (cm4) Trong đó: CB: Giá trị tính theo Bảng 2.6; I: Chiều dài hiệu dụng của cần (m) (xem Hình 2.1); P: Lực nén dọc trục của cần được xác định theo (a) hoặc (b) sau đây phụ thuộc vào dạng của hệ thống cần trục dây giằng. Khi trọng lượng bản thân của cần và các chi tiết lắp cố định với nó được xác định chính xác thì có thể coi P là giá trị xác định theo biểu đồ lực. (a) Hệ thống cần trục dây giằng tạt ngang: Trong đó: W và h’: Như quy định ở 2.5.3-1(1) và (3); h: Như quy định ở 2.5.2; a1: Giá trị tính theo Bảng 2.7. Đối với các giá trị trung gian của W, a1 được tính bằng phương pháp nội suy tuyến tính; f: Hệ số lấy theo Bảng 2.8 phụ thuộc vào số lượng puli nâng hàng của dây cáp nâng hàng. Khi cáp nâng hàng được dẫn đến đỉnh cột cầu qua puli đầu cân thì f có thể lấy bằng 0.
Bảng 2.6 - Giá trị CB Tải trọng làm việc an toàn W (t) CB W ≤ 10 0,28 0,40 - 0,012W 15 ≤ W ≤ 50 0,22 Do Đăng kiểm quy định Bảng 2.7 - Giá trị α1 W(t) ≤ 2 3 4 5 6 7 8 9 10 ≥ 10 α1 1,28 1,23 1,20 1,18 1,16 1,15 1,14 1,13 1,13 Do Đăng kiểm quy định Bảng 2.8 - Giá trị f n 1 2 3 4 5 6 7 8 f 1,102 0,570 0,392 0,304 0,251 0,216 0,192 0,172 Chú thích: n: Số puli của cụm puli nâng hàng (b) Hệ cần trục dây giằng khác với hệ cần trục dây giằng tạt ngang: Trong đó: α1, l, h, h', f và W: Như quy định ở (a); α2: Như quy định ở 4.2.2; b: Khoảng cách nằm ngang từ mã bắt chân cần đến cột giữ cáp quay cần (m); n1: Số cáp quay cần; n2: Số cáp nâng cần; K: Giá trị nêu ở Bảng 2.9 phụ thuộc vào kiểu thiết bị quay cần. Bảng 2.9 - Giá trị K Hệ thống tạt cần K Kiểu A 0 Kiểu B 1,2 Kiểu C 2,0 Chú thích: 2.6.3 Cần trục dây giằng có cáp giằng Kích thước của thân cần trong hệ cần trục dây giằng có cáp giằng không được nhỏ hơn giá trị tính theo (1) và (2) dưới đây: (1) Mô men quán tính tiết diện tại một vị trí bất kỳ có khoảng cách x (m) tính từ tâm của tai bắt chân cần không được nhỏ hơn giá trị tính theo công thức dưới đây. Tại vị trí có tấm ốp có chiều dày thỏa đáng, phải cộng thêm 70% các trị số tương ứng của tấm ép vào D(x) và A(x) trong công thức sau: Trong đó: l(x): Mô men quán tính yêu cầu của tiết diện thân cần tại vị trí đang xét (cm4); CB: Như quy định ở 2.6.2; P: Lực nén dọc trục cần, như quy định ở 2.6.2-1(1) (kN); l: Chiều dài hiệu dụng của thân cần (m); W: Tải trọng làm việc an toàn được quy định tại 2.5.3-1(1) (t); N: Số puli của cụm puli nâng hàng (trừ cụm puli nhả hàng); q: Góc nghiêng cho phép nhỏ nhất của cần (độ); l1: Khoảng cách giữa hai tai bắt cáp giằng (m) (xem Hình 2.1); D(x): Đường kính ngoài của cần tại vị trí đang xét trừ đi chiều dày thân cần (cm); A(x): Diện tích tiết diện của thân cần tại vị trí đang xét (cm2); σo: Giá trị cho trong Bảng 2.10 (N/mm2).
(2) Chiều dài của đoạn có tiết diện không đổi, đường kính tại đầu cần và chiều dày thân cần được quy định tại 2.6.2-1(2) và (3). Hình 2.1 - Thân cần có cáp giằng Bảng 2.10 - Giá trị σo Tải trọng làm việc an toàn σo W ≤ 10 80,4 4,04W ÷ 40,0 15 ≤ W ≤ 50 100,6 Do Đăng kiểm quy định
3. Kiểu C là hệ thiết bị có puli tiếp nối liên kết với một hoặc nhiều dây cáp quay cần của cả hai mạn (hoặc một mạn) với cáp nâng cần chạy dọc theo cột cẩu sao cho độ chùng của dây cáp quay cần được tiếp thu bởi dây cáp nâng cần. (2) Đối với thân cần của cần trục dây giằng mà hai đầu có dạng hình côn, thì phần có tiết diện không đổi ở giữa cần, theo tiêu chuẩn, phải bằng 1/3 chiều dài hiệu dụng và đường kính tại hai đầu cần không được nhỏ hơn 60 % đường kính giữa cần. (3) Chiều dày thép tấm dùng làm thân cần không được nhỏ hơn giá trị cho sau đây hoặc 2 % đường kính ngoài tại vị trí giữa chiều dài thân cần, lấy giá trị lớn hơn. 5 + 0,0133P (mm) nếu P ≥ 75,5 (kN) Trong đó P: như quy định ở 2.6.2-1(1). 2 Hình dạng và kích thước của thân cần trong hệ thống cần trục dây giằng tạt ngang có thể phù hợp với JIS F 2201.
Điều 3. 1 Quy định chung Điều 3.2 Tải trọng thiết kế Điều 3.3 Độ bền và kết cấu Điều 3.4 Những yêu cầu đặc biệt cho cần trục chạy trên ray
3.1.1 Phạm vi áp dụng Các quy định trong Chương này áp dụng cho các thành phần kết cấu của cần trục.
3.2.1 Các tải trọng Tải trọng dùng để tính toán kích thước các thành phần kết cấu cần trục được nêu từ (1) đến (9) dưới đây: (1) Tải trọng làm việc an toàn của cần trục; (2) Tải trọng động bổ sung; (3) Trọng lượng bản thân của hệ cần trục và các chi tiết gắn cố định trên nó; (4) Trọng lượng bản thân của các chi tiết tháo được; (5) Ma sát của các puli nâng hàng; (6) Các lực ngang; (7) Tải trọng do gió gây ra; (8) Lực giảm chấn; (9) Tải trọng do nghiêng tàu. 3.2.2 Tải trọng động bổ sung 1 Tải trọng động bổ sung phải tính bằng tích của tải trọng nâng hàng và hệ số tải trọng động nêu tại Bảng 3.1 tùy thuộc vào loại cần trục. Nếu ứng suất khi nâng hàng và ứng suất do trọng lượng bản thân phát sinh trong một kết cấu có dấu khác nhau thì 50% trọng lượng động bổ sung phải được thêm vào trọng lượng bản thân có xét đến sự va chạm khi nhả hàng. 2 Mặc dù được quy định ở -1, có thể sử dụng hệ số tải trọng động bổ sung căn cứ vào số liệu đo đạc thực tế có tính đến tốc độ nâng hàng, độ võng của cần, chiều dài cáp v.v... thay cho các giá trị của Bảng 3.1. Bảng 3.1 - Hệ số tải trọng động bổ sung Kiểu cần trục Hệ số tải trọng động bổ sung Cần trục lương thực, đồ dự trữ. Cần trục trong buồng máy. Cần trục để bảo dưỡng và cẩu ống mềm. 0,10 Cần trục quay và cổng trục nâng hàng. 0,25 Cần trục quay và cổng trục nâng hàng có gàu ngoạm hoạt động bằng thủy lực không thường xuyên trên cáp. 0,40 Cần trục quay và cổng trục luôn sử dụng gàu ngoạm, nam châm nâng hàng v.v... để làm hàng. 0,60 3.2.3 Ma sát của các puli nâng hàng Ma sát của các puli nâng hàng được quy định trong 2.2.2. 3.2.4 Lực ngang 1 Đối với cần trục nâng hàng chạy trên ray, ngoài lực quán tính và lực li tâm còn phải tính đến lực ngang do chuyển động khi làm hàng. 2 Lực quán tính được tính bằng tích của tổng trọng lượng các phần di chuyển và tải trọng nâng (trong chuyển động quay, tải trọng này được đặt ở đầu cần) nhân với hệ số sau, tùy thuộc vào điều kiện chuyển động. Trong trường hợp chuyển động bằng các bánh xe, lực quán tính không cần vượt quá 15% tải trọng dẫn động. Chuyển động kiểu ống lồng: 0,01 Chuyển động ngang hoặc tịnh tiến: 0,008 Chuyển động quay: 0,006 Trong đó: V: Tốc độ chuyển động liên quan được xác định khi thiết kế (m/min). 3 Mặc dù được quy định ở -2 các giá trị gia tốc phanh thực tế, thời gian phanh thực tế, v.v... đối với dạng chuyển động liên quan có thể được coi là lực quán tính, nếu biết được các giá trị đó.
4 Đối với hệ thống có các thành phần kết cấu tạo chuyển động quay khi đang chịu tải trọng làm việc an toàn thì cần phải tính đến lực li tâm theo công thức sau: Trong đó: W: Tải trọng làm việc an toàn (t); R: Bán kính quay (m); V: Tốc độ quay (m/s). 5 Lực ngang do chuyển động tịnh tiến được tính theo công thức sau: lD (kN) Trong đó: D: Tải trọng tại bánh xe (kN); l: Hệ số lực ngang phụ thuộc vào trị số của l/a và được tính theo công thức sau, nhưng không cần lớn hơn 0,15. l: Nhịp của đường ray (m); a: Khoảng cách hiệu dụng của bánh xe tính theo Hình 3.1 (m). Hình 3.1 - Đo khoảng cách hiệu dụng của bánh xe 3.2.5 Tải trọng do gió gây ra 1 Tải trọng do gió gây ra được tính theo công thức sau: F = PA x 10-3 (kN) Trong đó: F: Tải trọng do gió (kN); A: Tổng diện tích hình chiếu của các thành phần kết cấu và hàng hóa chịu áp lực gió lên mặt phẳng vuông góc với hướng gió, tương ứng với các điều kiện cụ thể của cơ cấu làm hàng (m2). Khi một dầm được một dầm khác chắn gió toàn bộ hoặc từng phần thì diện tích của phần bị chắn đó phải được nhân với hệ số suy giảm (h) tính theo Hình 3.2. Khoảng cách b giữa các dầm cho trong Hình 3.3; P: Áp lực gió (Pa) được tính theo công thức sau: Trong đó: V: Tốc độ gió tính theo (1) và (2) dưới đây (m/s): (1) Tốc độ gió tác động lên các thành phần kết cấu và hàng hóa ở điều kiện làm việc phải là tốc độ gió tính toán giả định do người thiết kế đưa ra, nhưng không được nhỏ hơn 16 m/s. (2) Tốc độ gió tác động lên các thành phần kết cấu ở trạng thái không làm hàng phải là tốc độ gió tính toán giả định. Tốc độ gió tính toán trong mọi trường hợp không được nhỏ hơn 51,5 m/s. Đối với tàu khai thác ở vùng hạn chế, tốc độ gió tính toán có thể giảm tùy theo mức độ hạn chế vùng hoạt động theo quy định và có thể xuống tới 25,8 m/s. Ch: “Hệ số chiều cao” xác định theo Bảng 3.2 tùy thuộc vào chiều cao của vị trí đang xét so với đường nước không tải. Cs: “Hệ số hình dáng” xác định theo Bảng 3.3 phụ thuộc vào hình dáng các phần khác nhau của thiết bị nâng và hàng hóa.
Bảng 3.2 - Hệ số chiều cao Ch Chiều cao thẳng đứng h (m) Ch 76,0 ≤ h 1,00 1,10 1,20 1,30 1,37 Đăng kiểm quy định riêng Bảng 3.3 - Hệ số hình dáng Cs Dạng diện tích chịu tải trọng gió Cs Dầm giàn góc 0,9 ≤ f 2,0 1,8 1,6 2,0 Dầm tấm hoặc dầm hộp 1,2 1,3 1,4 1,6 Dầm hình trụ hoặc dầm giàn hình trụ 1,0 ≤ d q 1,2 0,7 Chú thích: f: Tỷ lệ điền đầy bằng tỉ số giữa diện tích hình chiếu chịu gió và diện tích hình chiếu được bao bởi biên ngoài cùng của diện tích chịu gió; I: Chiều dài của dầm dạng tấm hay dầm hộp (m); h: Chiều cao của dầm nhìn từ mặt chịu gió (m); d: Đường kính ngoài của kết cấu hình trụ (m); q: Trị số tính theo công thức sau: 2 Mặc dù được quy định -1 trên, có thể sử dụng các số liệu về tải trọng gió thu được bằng cách thử khí động học đối với các thành phần kết cấu và hàng hóa để tính toán. 3.2.6 Lực giảm chấn 1 Lực giảm chấn là lực do các tải trọng tác dụng lên hệ cần trục do va chạm, với thiết bị giảm chấn ở tốc độ bằng 70% tốc độ làm việc khi không có hàng treo trên cần. Đối với hệ cần trục dẫn hướng cứng v.v... để hạn chế sự xoay của hàng treo do va chạm thì cần phải tính đến ảnh hưởng do trọng lượng của hàng treo. 2 Mặc dù được quy định ở -1 trên, đối với hệ cần trục được trang bị hệ thống tự động giảm tốc độ trước khi va chạm vào giảm chấn thì tốc độ sau khi đã giảm đi có thể được coi là tốc độ làm việc nêu ở -1 trên. 3.2.7 Tải trọng do nghiêng tàu Góc dùng để tính toán tải trọng do nghiêng tàu gây ra không được nhỏ hơn giá trị sau: Trong điều kiện tải động: 6° nghiêng ngang. Trong điều kiện tải tĩnh: 3,5° nghiêng ngang. 3.2.8 Tổ hợp tải trọng 1 Tải trọng dùng để tính sức bền các thành phần kết cấu phải là tải trọng tổng hợp mà các kết cấu phải chịu ở trạng thái làm việc nặng nề nhất, có tính đến các tải trọng nêu từ -2 đến -5 dưới đây. 2 Nếu không tính đến tải trọng do gió ở trạng thái làm việc thì tổng các tải trọng trong các mục từ (1) đến (7) dưới đây được nhân với hệ số làm việc nêu ở Bảng 3.4 tùy theo dạng cần trục.
(1) Tải trọng làm việc an toàn của cần trục; (2) Các tải trọng động bổ sung; (3) Trọng lượng bản thân của hệ cần trục và chi tiết cố định trên nó; (4) Trọng lượng bản thân của các chi tiết tháo được; (5) Ma sát của các puli nâng hàng; (6) Các lực ngang; (7) Tải trọng do tàu nghiêng; Bảng 3.4 - Hệ số làm việc của hệ cần trục Kiểu cần trục Hệ số làm việc Cần trục lương thực, đồ dự trữ Cần trục trong buồng máy Cần trục để bảo dưỡng và cẩu ống mềm 1,00 Cần trục quay và cổng trục nâng hàng 1,05 Cần trục quay và cổng trục nâng hàng có gàu ngoạm hoạt động bằng thủy lực không thường xuyên trên cáp 1,10 Cần trục quay và cổng trục luôn sử dụng gàu ngoạm, nam châm nâng hàng, v.v..., để làm hàng. 1,20 3 Khi tính đến tải trọng do gió ở điều kiện làm việc thì tải trọng do gió phải được bổ sung vào tải trọng thiết kế nêu ở -2 trên. 4 Phải tính lực giảm chấn nêu ở 3.2.6 cho cần trục chạy trên ray. 5 Ở trạng thái không làm việc phải tính đến các tải trọng nêu ở các mục từ (1) đến (4) dưới đây: (1) Trọng lượng bản thân của hệ cần trục và chi tiết cố định gắn trên nó; (2) Tải trọng gió ở trạng thái không làm hàng; (3) Tải trọng do nghiêng tàu ở trạng thái không làm hàng; (4) Tải trọng do điều kiện tàu di chuyển khi không làm hàng;
3.3.1 Quy định chung 1 Độ bền của các thành phần kết cấu phải được phân tích theo các điều kiện tải trọng nêu ở 3.2.8 để xác định kích thước của nó theo yêu cầu ở từ 3.3.2 đến 3.3.9. 2 Đối với các kết cấu có liên kết bu lông và đai ốc thì phải chú ý thỏa đáng đến sự giảm diện tích tiết diện chịu lực. 3 Nếu cần, có thể yêu cầu kiểm tra mẫu chế tạo hoặc các thành phần liên quan để xác định kết quả tính toán độ bền. 3.3.2 Ứng suất cho phép đối với tải trọng tổng hợp Ứng suất cho phép cho trong Bảng 3.5 được dùng cho các kết cấu chịu tải trọng tổng hợp. 3.3.3 Độ bền ổn định Đối với kết cấu chịu nén, giá trị tính theo công thức sau không được vượt quá ứng suất nén cho phép nêu ở Bảng 3.5. ω σc (N/mm2) Trong đó: ω và σc như nêu ở 2.4.3. 3.3.4 Ứng suất nén tổng hợp Nếu ứng suất nén của một kết cấu là tổng của ứng suất nén do lực dọc trục và ứng suất nén do mô men uốn thì nó phải thỏa mãn công thức sau: Trong đó: σb: Ứng suất nén do mô men uốn gây ra (N/mm2); σc: Ứng suất nén do lực nén dọc trục gây ra (N/mm2); σa: Ứng suất uốn cho phép nêu ở Bảng 3.5 (N/mm2). Đối với các cột được cố định tại đế cột thì sử dụng ứng suất cho phép trong Bảng 2.1; σca: Ứng suất nén cho phép nêu ở Bảng 3.5 (N/mm2). Đối với các cột được cố định tại đế cột thì ứng suất cho phép lấy bằng ứng suất cho phép nêu ở Bảng 2.1 chia cho 1,15 (N/mm2).
Bảng 3.5 - Ứng suất cho phép σa Điều kiện tải trọng Dạng ứng suất Kéo Uốn Cắt Nén Dập Ứng suất tổng hợp Điều kiện quy định ở 3.2.8-2 0,67 σy 0,67 σy 0,39 σy 0,58 σy 0,94 σy 0,77 σy Điều kiện quy định ở 3.2.8-3 0,77 σy 0,77 σy 0,45 σy 0,67 σy 1,09 σy 0,89 σy Điều kiện quy định ở 3.2.8-4 và -5 0,87 σy 0,87 σy 0,50 σy 0,76 σy 1,23 σy 1,00 σy Chú thích: 3.3.5 Độ bền mỏi Nếu ảnh hưởng của ứng suất chu kỳ là đáng kể thì kết cấu phải có đủ độ bền mỏi có tính đến biên độ và tần suất của ứng suất chu kỳ, hình dạng của kết cấu, v.v... 3.3.6 Chiều dày tối thiểu Chiều dày tối thiểu của các thành phần kết cấu không được nhỏ hơn 6 mm. 3.3.7 Độ bền của bu lông, đai ốc và chốt Các bu lông, đai ốc và chốt phải đủ bền so với độ lớn và hướng của tải trọng tác dụng. 3.3.8 Cột gắn cố định 1 Cột gắn cố định phải được liên kết chắc chắn vào kết cấu vỏ tàu theo yêu cầu 2.3.4-1. 2 Phần trên cột cố định, nơi gắn mặt bích, phải được gia cường thích đáng bằng việc tăng chiều dày tôn hoặc bố trí các mã. 3.3.9 Bu lông liên kết mâm quay 1 Những vật liệu có giới hạn bền lớn hơn 1,18 kN/mm2 và giới hạn chảy lớn hơn 1,06 kN/mm2 thì không được dùng làm bu lông liên kết các mâm quay trừ khi các đặc tính bền của bu lông được xem xét đặc biệt. 2 Phải đặc biệt chú ý đến lực siết chặt bu lông liên kết. 3 Ứng suất sinh ra trong bu lông liên kết không được vượt quá ứng suất cho phép nêu ở Bảng 3.6 tùy theo điều kiện tải trọng nêu ở 3.2.8. Trong đó, ứng suất của bu lông bằng thương của lực nén dọc trục tính theo công thức sau chia cho tiết diện nhỏ nhất của bu lông liên kết: Trong đó: M: Mô men lật (N.mm2); D: Đường kính vòng ren của bu lông liên kết (mm); N: Số bu lông liên kết; W: Lực nén dọc trục lên mâm quay (N). Bảng 3.6 - Ứng suất cho phép của bu lông lắp ghép σa Điều kiện tải trọng σa Điều kiện tải trọng nêu ở 3.2.8 -2 và -3 0,4 σy Điều kiện tải trọng nêu ở 3.2.8-5 0,54 σy Chú thích: σy là giới hạn chảy của vật liệu (N/mm2).
1. σy: Giới hạn chảy hoặc giới hạn giãn dài qui ước của vật liệu (N/mm2);
2. Ứng suất tổng hợp là giá trị tính theo công thức sau: Trong đó: σx: Ứng suất pháp tác dụng theo phương x tại giữa chiều dày tấm thép (N/mm2); σy: ứng suất pháp tác dụng theo phương y tại giữa chiều dày tấm thép (N/mm2); txy: Ứng suất cắt tác dụng theo mặt phẳng x-y (N/mm2).
3.4.1 Tính ổn định Cần trục chạy trên ray phải đủ ổn định trong các điều kiện tải trọng nêu ở 3.2.8. 3.4.2 Chống lật Cần trục chạy trên ray phải được thiết kế thỏa mãn về ổn định chống lật, ngay cả khi trục các bánh xe hoặc các bánh xe bị hỏng. 3.4.3 Tiêu chuẩn độ võng Khi treo tải trọng làm việc an toàn, độ võng của cầu trục chạy trên ray không được vượt quá 1/800 khoảng cách nhịp của các gối đỡ. 3.4.4 Chi tiết chuyển động tịnh tiến Chi tiết chuyển động tịnh tiến phải được cố định chặt vào thân chính của cần trục chạy trên ray bằng bu lông, bằng cách hàn hoặc chốt. Ngoài ra, phải kể đến ảnh hưởng do sự nghiêng của thân tàu ở trạng thái làm hàng và không làm hàng. 3.4.5 Giảm chấn Cần trục chạy trên ray phải được trang bị giảm chấn phù hợp với quy định (1) và (2) dưới đây, trừ trường hợp có hệ thống tự động tránh va: (1) Tại hai đầu đường ray hoặc các vị trí tương đương khác. Những thiết bị giảm chấn này có thể được thay bằng các vật chặn có đường kính không nhỏ hơn 1/2 đường kính bánh xe. (2) Khi có trên hai cần trục đặt trên một đường ray, thiết bị giảm chấn phải đặt giữa hai cần trục này.
Điều 4. 1 Quy định chung Điều 4.2 Chi tiết cố định
4.1.1 Phạm vi áp dụng Các yêu cầu trong Chương này áp dụng cho chi tiết cố định.
4.2.1 Giá đỡ chân cần 1 Kích thước của chốt đỡ chân cần, bu lông chân cần và giá đỡ chân cần nêu ở Hình 4.1 không được nhỏ hơn giá trị dưới đây. Kích thước các phần khác phải phù hợp theo quy định. Trong đó: P: Lực nén dọc trục tính toán tác dụng lên thân cần (kN); e1 = 15,6. Tuy nhiên, đối với hệ cần trục dây giằng tạt ngang, có thể sử dụng các giá trị nêu ở Bảng 4.1 tùy theo tải trọng làm việc an toàn. Hình 4.1 - Chốt đỡ chân cần, giá đỡ chân cần và bu lông đỡ chân cần Bảng 4.1 - Giá trị e1 Tải trọng làm việc an toàn W (t) e1 W ≤ 10 15 ≤ W ≤ 50 15,6 18,8 - 0,32W 14,0 Đăng kiểm quy định riêng 2 Khe hở giữa bu lông chân cần xuyên qua giá đỡ chân cần, chốt chân cần phải nhỏ hơn 2 mm theo hướng đường kính. Kích thước phần ngoài lỗ bắt bu lông của chốt đỡ chân cần và giá đỡ chân cần phải giống nhau về bán kính theo tiêu chuẩn. 3 Đối với chi tiết cố định sử dụng cho các hệ thống cần trục khác với hệ cần trục dây giằng tạt ngang thì phải tính đến ảnh hưởng của sự tăng tải do dây cáp quay cần. 4.2.2 Chi tiết cố định trên đầu cần 1 Kích thước của chi tiết cố định trên đầu cần không được nhỏ hơn giá trị nêu từ (1) đến (3) dưới đây tùy theo mục đích cụ thể và hình dạng của chi tiết. (1) Nếu chi tiết cố định gắn cố định với đầu cần có dạng như Hình 4.2 thì kích thước của chúng không được nhỏ hơn các giá trị sau. Kích thước của phần khác phải phù hợp theo quy định. Trong đó: e2: Giá trị nêu ở Bảng 4.2; T: Lực kéo lớn nhất tác dụng lên chi tiết ở đầu cần (kN). Đối với hệ cần trục dây giằng tạt ngang thì có thể áp dụng các giá trị sau đây: a1a2 Wg dùng cho dây cáp nâng cần. λ Wg dùng cho dây cáp nâng hàng. Trong đó: W: Tải trọng là việc an toàn (t); α1: Như quy định ở 2.6.2, Chương 2; α2: Lấy theo Bảng 4.3 phụ thuộc vào giá trị của l/(h-h’). Các giá trị khác của α2 phải tính theo phương pháp nội suy tuyến tính; λ: Như quy định ở Bảng 4.4 phụ thuộc vào số puli của cụm puli nâng hàng. Nếu dây cáp nâng hàng dẫn tới đỉnh cột trục qua rãnh puli gắn ở đầu cần thì λ có thể lấy bằng 1.
Hình 4.2 - Chi tiết gắn trên đầu cần Bảng 4.2 - Giá trị e2 Trọng tải làm việc an toàn W (t) e2 W ≤ 10 12,5 15,1 - 0,26W 15 ≤ W ≤ 50 11,2 50 ≤ W Đăng kiểm quy định riêng Bảng 4.3 - Giá trị α2 l/(h-h') 2,0 1,9 1,8 1,7 1,6 1,5 1,4 1,3 1,2 α2 1,99 1,90 1,81 1,73 1,65 1,57 1,49 1,42 1,35 1,82 1,73 1,65 1,57 1,49 1,41 1,33 1,26 1,19 Chú thích: I, h và h’ như quy định ở 2.6.2. Bảng 4.4 - Giá trị λ Số lượng rãnh cáp của puli nâng hàng 1 2 3 4 5 6 7 8 λ 2,10 1,58 1,40 1,31 1,26 1,23 1,2 1,18 Hình 4.3 - Chi tiết cố định gắn trên đầu cần Bảng 4.5 - Giá trị e3 Tải trọng làm việc an toàn W (t) e3 W ≤ 10 122 170 - 4,8 W 15 ≤ W ≤ 50 98 Đăng kiểm quy định riêng (2) Nếu các chi tiết cố định trên đầu cần có dạng như trong Hình 4.3 thì kích thước của chúng không được nhỏ hơn các giá trị sau: Tuy nhiên, nếu giá trị R lớn hơn 1,15D thì có thể tính theo công thức sau: Trong đó: e1: Như quy định ở 4.2.1-1; T: Như quy định ở (1); e3: Giá trị chọn ở Bảng 4.5. (3) Các kích thước của khuyết đầu cần phải đảm bảo chịu được tải trọng tính toán. 2 Mặc dù được quy định ở -1 trên, kích thước của chi tiết cố định trên đầu cần còn có thể lấy theo các tiêu chuẩn tương đương khác được công nhận. Đối với chi tiết cố định của hệ cần trục không phải là hệ cần trục dây giằng tạt ngang thì phải chú ý đến ảnh hưởng của sự tăng tải trọng của dây cáp kéo cần gây ra. 4.2.3 Chi tiết cố định khác Kích thước của chi tiết cố định khác như: giá đỡ đỉnh cột, chêm cáp, tai bắt ma ní v.v phải có độ bền phù hợp với lực tác dụng và phải có hình dạng phù hợp với các chi tiết liên kết. Đối với giá đỡ đỉnh cột của hệ cần trục khác với cần trục dây giằng tạt ngang thì phải chú ý tới sự tăng tải trọng do dây cáp quay cần gây ra.
Điều 7. 1 Phạm vi áp dụng Điều 7.2 Tải trọng thiết kế Điều 7.3 Độ bền và kết cấu. Các quy định trong Chương này áp dụng cho các thành phần kết cấu của thang máy và cầu xe.
7.2.1 Các tải trọng Phải chú ý đến tính năng và công dụng của từng loại thang máy và cầu xe trong điều kiện khai thác và không khai thác, xét theo các tải trọng liệt kê từ (1) đến (4) dưới đây: (1) Tải trọng làm việc an toàn; (2) Trọng lượng bản thân của hệ thống; (3) Tải trọng do gió; (4) Tải trọng do nghiêng tàu. 7.2.2 Tải trọng do gió Tải trọng do gió được tính theo 3.2.5. 7.2.3 Tải trọng do nghiêng tàu Tải trọng do nghiêng tàu được tính theo 3.2.7. 7.2.4 Tải trọng tổng hợp 1 Tải trọng dùng để tính toán độ bền kết cấu phải là các tải trọng tạo nên điều kiện làm việc nặng nề nhất cho kết cấu được nêu từ -2 đến -5 dưới đây. 2 Tổ hợp tải trọng do các tải trọng từ (1) đến (4) sau đây phải được tính đến ở “trạng thái hoạt động”: (1) Tải trọng làm việc an toàn; (2) Trọng lượng bản thân của phần quay hoặc di chuyển của thang máy và cầu xe; (3) Trọng lượng bản thân của các phần cố định của thang máy và cầu xe; (4) Tải trọng do nghiêng tàu. 3 Các tải trọng -2(1) và (2) phải nhân với hệ số 1,2 đối hệ thống được thiết kế quay hoặc chuyển động cùng với hàng đặt trên hoặc trong nó và với hệ số 1,1 đối với cầu xe không quay hoặc không chuyển động cùng với hàng đặt trên nó. 4 Phải tính đến các tải trọng từ (1) đến (5) dưới đây cho thang máy ở trạng thái không hoạt động: (1) Tải trọng ở trạng thái không hoạt động; (2) Trọng lượng bản thân của thang máy; (3) Tải trọng do gió; (4) Tải trọng do nghiêng tàu khi hành hải; (5) Tải trọng do tàu chuyển động khi hành hải. 5 Phải tính các tải trọng từ (1) đến (4) dưới đây cho cầu xe ở trạng thái không hoạt động: (1) Trọng lượng bản thân của máy nâng; (2) Tải trọng do gió; (3) Tải trọng do nghiêng tàu khi hành hải; (4) Tải trọng do tàu chuyển động khi hành hải.
7.3.1 Quy định chung 1 Độ bền của các thành phần kết cấu phải được tính toán theo các điều kiện tải trọng nêu ở 7.2.4 và tuân theo các yêu cầu từ 7.3.2 đến 7.3.7. 2 Đối với hệ thống dùng để xếp ô tô thì phải tính đến tải trọng tập trung tại các bánh xe tương ứng với điều kiện có tải hoặc chuyển động của hệ thống. 3 Độ bền của các thành phần kết cấu tạo thành một phần vỏ tàu phải tương ứng với độ bền của kết cấu vỏ tàu xung quanh nó. 4 Các thành phần kết cấu phải được gia cố thỏa đáng và phải có các thiết bị thích hợp hạn chế chuyển động dọc và ngang khi lắp tại vị trí. 7.3.2 Ứng suất cho phép của tải trọng tổng hợp Ứng suất nêu ở Bảng 7.2 được sử dụng cho các thành phần chịu tải trọng tổng hợp.
7.3.3 Chiều dày sàn thang máy và cầu xe 1 Chiều dày tấm tạo thành một phần vỏ tàu không được nhỏ hơn chiều dày tấm tại vị trí liên quan và được xác định với khoảng cách nẹp gia cường bằng khoảng sườn thực tế của tàu. 2 Chiều dày tấm tạo thành một phần vách tàu không được nhỏ hơn chiều dày tại vị trí liên quan và được xác định với khoảng cách nẹp gia cường bằng khoảng cách nẹp vách thực tế của tàu. 3 Đối với hệ thống dùng để xếp ô tô thì chiều dày của tấm sàn máy nâng hoặc tấm của cầu xe không được nhỏ hơn chiều dày tôn boong chở ô tô theo quy định. Bảng 7.2 - Ứng suất cho phép σa Điều kiện tải trọng Dạng ứng suất Kéo Uốn Cắt Nén Dập Tổng hợp Điều kiện nêu ở 7.2.4-2 0,67 σy 0,67 σy 0,39 σy 0,58 σy 0,94 σy 0,77 σy Điều kiện nêu ở 7.2.4-4 và -5 0,77 σy 0,77 σy 0,45 σy 0,67 σy 1,09 σy 0,89 σy Chú thích: 7.3.4 Chiều dày thép tối thiểu Chiều dày các thành phần kết cấu không được nhỏ hơn 6 mm đối với các thành phần chịu ảnh hưởng của thời tiết và 5 mm đối với các thành phần không chịu ảnh hưởng của thời tiết. 7.3.5 Tiêu chuẩn về độ võng Phải giới hạn độ võng của các thành phần kết cấu sinh ra dưới tải trọng làm việc an toàn tới giá trị 1/400 khoảng cách nhịp giữa hai gối đỡ đối với máy nâng và 1/250 đối với cầu xe. 7.3.6 Độ bền của bu lông, đai ốc và chốt Các bu lông, đai ốc và chốt phải có đủ độ bền so với độ lớn và hướng của tải trọng tác dụng lên nó. 7.3.7 Thiết bị khóa cầu xe 1 Phải có thiết bị khóa để giữ cầu xe chịu được các tải trọng nêu tại 7.2.4-5. 2 Hệ thống khóa thủy lực phải được thiết kế sao cho cầu xe phải được khóa bằng cơ khí kể cả khi mất áp suất thủy lực. 3 Cầu xe được sử dụng làm phương tiện để đóng các lỗ khoét thì thiết bị đóng có thể được sử dụng làm thiết bị khóa cầu xe nếu diện tích lỗ khoét lớn hơn một nửa diện tích hình chiếu của cầu xe khi đóng. Tải trọng thiết kế của các thiết bị đóng, ngoài các tải trọng của phần thân tàu ra còn phải bao gồm các tải trọng nêu ở 7.2.4-5.
1. σy là giới hạn chảy của vật liệu (N/mm2);
2. Ứng suất tổng hợp tính theo công thức sau: Trong đó: σx: Ứng suất pháp tác dụng theo hướng x tại điểm giữa chiều dày tấm (N/mm2); σy: Ứng suất pháp tác dụng theo hướng y tại điểm giữa chiều dày tấm (N/mm2); txy: Ứng suất tiếp trong mặt phẳng x - y (N/mm2).