Hil-laddiad Gaza

Hil-laddiad Israel yn erbyn y Palesteiniaid yn Llain Gaza drwy oresgyniad ac ymgyrch fomio gan fyddin Israel, fel rhan o Ryfel Gaza, a gychwynnodd yn Hydref 2023 yw hil-laddiad Gaza. Mae sawl llywodraeth, nifer o sefydliadau rhyngwladol, ac arbenigwyr ar hawliau dynol a chyfraith ryngwladol, gan gynnwys rhai o asiantaethau'r Cenhedloedd Unedig, yn cyhuddo Israel o dorri'r Confensiwn ar Atal a Chosbi Trosedd Hil-laddiad (CPPCG), ac felly'n groes i'r gyfraith droseddol ryngwladol. Hyd at Mawrth 2026 roedd oddeutu 65,000 o bobl a phlant wedi eu lladd gan filwyr Israel, yr IDF.[angen ffynhonnell] Yn ôl Swyddfa Uchel Gomisiynydd y Cenhedloedd Unedig dros Hawliau Dynol (OHCHR), mae tystiolaeth o fwriad hil-leiddiol i ddifa'r Palesteiniaid dan feddiannaeth filwrol, gan gynnwys datganiadau cyhoeddus dros "ail Nakba" a defnydd arfau pwerus heb wahaniaethu rhwng sifiliaid a rhyfelwyr, gan achosi marwolaeth a dinistr ar raddfa enfawr. Cyhoeddwyd adroddiadau gan Amnest Rhyngwladol ac Human Rights Watch (HRW), y ddau brif gorff gwarchod anllywodraethol dros hawliau dynol yn y byd, ill dau yn dod i'r casgliad bod digon o dystiolaeth i gyhuddo Israel o hil-laddiad yn ei hymgyrch filwrol yn Llain Gaza. Mae Pwyllgor Arbennig y Cenhedloedd Unedig i Archwilio Arferion Israel yn Effeithio ar Hawliau Dynol y Palesteiniaid (UNSCIIP), ac Adroddwr Arbennig y Cenhedloedd Unedig ar y Tiriogaethau Palesteinaidd Meddianedig, wedi dyfynnu datganiadau gan uwchswyddogion o lywodraeth a lluoedd arfog Israel sy'n dangos "y bwriad i ddifa" poblogaeth Gaza, i gyd neu mewn rhan, sef un o'r amodau sydd angen i gyrraedd trothwy cyfreithiol y drosedd o hil-laddiad. Erbyn canol Awst 2024, cyhoeddwyd y bu farw o leiaf 40,000 yn Llain Gaza o ganlyniad i weithredoedd lluoedd arfog Israel, hynny yw, 1 o bob 59 o'r boblogaeth, ar gyfartaledd o 148 o farwolaethau bob dydd. Sifiliaid ydy'r mwyafrif o'r meirw, ac o'r rheiny mae o leiaf 50% yn fenywod a phlant. O gymharu â rhyfeloedd a gwrthdrawiadau milwrol diweddar eraill ar draws y byd, mae'r niferoedd o newyddiadurwyr, gweithwyr dyngarol ac iechyd, a phlant sydd wedi eu lladd ymhlith y niferoedd uchaf. Credir bod miloedd rhagor o gyrff meirw o dan adfeilion yr adeiladau a ddinistriwyd gan luoedd Israel. Mae The Lancet wedi amcangyfrif mwy na 70,000 o farwolaethau o ganlyniad i anafiadau trawmatig. Mae dros 100,000 o bobl wedi eu hanafu, ac mae Gaza yn gartref i fwy o blant trychedig y pen nag unrhywle arall yn y byd. Erbyn Awst 2024, dim ond 17 o'r 36 o ysbytai yn Gaza a oedd yn weithredol; mae 84% o'r canolfannau iechyd yn y diriogaeth wedi eu difrodi neu ddinistrio'n llwyr. Achoswyd newyn o ganlyniad i'r blocâd a orfodwyd ar y Llain gan Israel, a chafodd rhai cyflenwadau cymorth eu rhwystro a'u hymosod gan sifiliaid o Israel wrth geisio croesi'r ffin. Ar ddechrau'r rhyfel, cafodd cyflenwadau dŵr a thrydan i Gaza eu torri gan Israel. Mae Israel hefyd wedi dinistrio nifer o adeiladau diwylliannol pwysig, gan gynnwys pob un o'r 12 brifysgol yn Gaza, 80% o'r ysgolion, a nifer o fosgiau, eglwysi, amgueddfeydd, a llyfrgelloedd. Ar 29 Rhagfyr 2023, dygwyd achos gan lywodraeth De Affrica yn y Llys Cyfiawnder Rhyngwladol (ICJ) yn erbyn Israel, gan gyhuddo'r wlad o dorri'r Confensiwn Hil-laddiad. Cyhoeddodd yr ICJ ddyfarniad cychwynnol i ddatgan bod De Affrica â hawl i ddwyn yr achos yn erbyn Israel, ac i gydnabod hawl y Palesteiniaid i amddiffyniad rhag hil-laddiad. Gorchmynnodd y llys i Israel gyflawni ei hymrwymiadau i'r Confensiwn Hil-laddiad drwy wneud popeth yn ei gallu i atal gweithredoedd hil-leiddiol, i gosbi'r rhai sy'n annog hil-laddiad, ac i ganiatau gwasanaethau dyngarol sylfaenol i mewn i Gaza. Ym Mai 2024, gorchmynnodd y llys i Israel gynyddu cymorth dyngarol yn Gaza ac i atal gweithredoedd hil-leiddiol yn ystod yr ymosodiad ar Rafah. Gwrthodwyd y cyhuddiadau gan lywodraeth Israel.