Gwladwriaeth Ddofn

Y Wladwriaeth Ddofn yw math o reolaeth gan y wladwriaeth sy'n cynnwys rhwydwaith a allai fod yn gyfrinachol ac anawdurdodedig o bobl bwerus a grymoedd cymdeithasol sy'n gweithredu'n annibynnol o lywodraeth y wladwriaeth a'r arweinyddiaeth wleidyddol ac sydd â'u hagenda a'u nodau eu hunain. Tarddodd y term yn Nhwrci, ond fe'i defnyddir yn arbennig yng nghyd-destun y "Deep State in the United States", damcaniaeth cynllwyn sy'n awgrymu bod cydweithrediad a chyfeillgarwch yn y system wleidyddol yn gyfystyr â "chyflwr cudd" nad yw'n cael ei reoli gan y llywodraeth sy'n cael ei hethol yn ddemocrataidd. Mae eraill wedi disgrifio'r Deep State fel y rhannau hynny o weinyddiaeth y wladwriaeth lle nad oes gan y cyhoedd fynediad parod. Mewn defnydd poblogaidd, mae gan "The Deep State" arwyddocâd negyddol yn bennaf, ond nid yw hynny'n golygu bod yr un peth yn berthnasol mewn ystyr wyddonol. Mae ystod o gymwysiadau posibl i'r term, gan gynnwys y cysyniad o lywodraeth gysgodol. Gall y term "cyflwr dwfn" gyfeirio at: 
  - Cynlluniau i lywodraeth frys gymryd drosodd os bydd trychineb
  - Llywodraeth sy'n cael ei rhedeg gan:
    - fiwrocratiaeth anetholedig neu gangen o fewn y gwasanaethau diogelwch
    - mae gan "cyflwr o fewn y wladwriaeth" neu "cyflwr dwfn" sawl enghraifft
      - Y Wladwriaeth Ddofn yn Nhwrci
      - Gwladwriaeth Ddofn UDA
  - "lywodraeth gysgodol" neu "lywodraeth ddirgel" Mae ffynonellau posibl trefniadaeth gwladwriaeth ddwfn yn cynnwys elfennau troseddol o fewn organau’r wladwriaeth, megis y lluoedd arfog neu awdurdodau cyhoeddus. Gall cyflwr dwfn hefyd fod ar ffurf swyddogion gyrfa sydd wedi hen ymwreiddio yn gweithredu mewn modd dewisol nad yw'n gynllwynio i hybu eu hasiantaeth neu les y cyhoedd. Weithiau gall hyn wrthdaro â'r weinyddiaeth wleidyddol bresennol. Gall pwrpas cyflwr dwfn gynnwys parhad ar gyfer y wladwriaeth ei hun, sicrwydd swydd, gwell pŵer ac awdurdod, a mynd ar drywydd nodau ideolegol neu raglennol. Gall y wladwriaeth ddwfn weithredu mewn gwrthwynebiad i agenda'r cynrychiolwyr etholedig trwy atal, gwrthsefyll a difrodi rheolau, amodau a chyfarwyddebau sefydledig.