Magna Graecia

Ardal hanesyddol yn ne'r Eidal lle'r oedd Groeg yn cael ei siarad yng nghyfnod yr Henfyd oedd Magna Graecia. Roedd yn cwmpasu rhanbarthau modern Calabria, Puglia, Basilicata, Campania, a Sisili. Dechreuodd pobloedd oedd yn siarad Groeg ymsefydlu yma yn yr 8fed ganrif CC. Sefydlodd nifer o ddinasoedd Groegaidd (metropoleis) aneddiadau yn ne'r Eidal. Gyda threigl amser, esblygodd y rhain yn ddinas-wladwriaethau (poleis) annibynnol. Daeth yr ymsefydlwyr â gwareiddiad Groegaidd gyda nhw, a ddatblygodd gymeriad lleol unigryw dros amser. Gadawodd eu ddiwylliant ôl-effeithiau parhaol ar yr Eidal, gan gynnwys ar ddiwylliant Rhufeinig. Mewn meysydd fel pensaernïaeth a chynllunio trefol, weithiau roedd y trefedigaethau'n rhagori ar gyflawniadau'r famwlad.