Mary Rand

Athletwraig trac a maes o Loegr oedd Mary Denise Rand. Enillodd Rand y fedal aur am naid hir yng Ngemau Olympaidd yr Haf 1964, y fenyw Brydeinig gyntaf i ennill medal aur Olympaidd mewn trac a maes. Torrodd record y byd ar gyfer y digwyddiad hwnnw. Yn yr un Gemau Olympaidd, enillodd fedal arian yn y pentathlon a medal efydd yn y ras gyfnewid sbrint. Hyd at ei marwolaeth, Rand oedd yr unig athletwraig Brydeinig i ennill tair medal mewn un Gemau Olympaidd. Merch Eric a Hilda Bignal oedd Mary, ac roedd ei thad yn ysgubwr simneiau ac yn lanhawr ffenestri. Cafodd ei geni a'i magu yn Wells, Gwlad yr Haf, Lloegr. Roedd hi'n rhagorol yn y naid uchel, y naid hir a'r clwydi. Ym 1956, roedd hi'n westai i'r garfan Olympaidd mewn gwersyll hyfforddi yn Brighton, lle curodd neidwyr uchel gorau Prydain. Priododd â rhwyfwr, Sid Rand, ym 1961, ond fe wnaethon nhw ysgaru ar ôl pum mlynedd o briodas. Ym 1969 priododd â Bill Toomey, yr Americanwr a enillodd y decathlon yng Ngemau Olympaidd 1964. Ei thrydydd gwr oedd John Reese. Bu farw yn 86 oed.