Ysbyty Gogledd Cymru

Mae Ysbyty Gogledd Cymru yn adeilad rhestredig Gradd II* yn nhref Dinbych, Sir Ddinbych, a fu'n darparu gofal i siaradwyr uniaith Gymraeg oedd yn dioddef o salwch meddwl. Cafodd ei gynllunio gan y pensaer Thomas Fulljames a dechreuwyd ar y gwaith adeiladu ym 1844 a'i gwblhau ym 1848. Ar y dechrau, ysbyty ar gyfer uchafswm o 200 o bobl â salwch seiciatrig oedd yr ysbyty, ond erbyn canol yr 20g roedd yn gartref i 1,500 o gleifion. Cafodd y sefydliad ei ddirwyn i ben fel cyfleuster gofal iechyd o 1991 ymlaen, er gwaethaf gwrthwynebiad lleol, gan gau ym 1995. Achoswyd llawer o ddifrod i'r adeiladau wedi iddo gau. Cafodd y safle ei brynu’n orfodol gan Gyngor Sir Ddinbych yn 2018 a chyhoeddwyd cynlluniau yn hwyr y flwyddyn honno ar gyfer ei ailddatblygu fel tai. Disgrifiwyd yr ysbyty fel "enghraifft eithriadol o gain ac arloesol o bensaernïaeth ysbyty meddwl o ddechrau Oes Fictoria".