Cadwraeth egni

Mewn ffiseg a chemeg, mae'r ddeddf cadwraeth ynni yn nodi bod cyfanswm egni system ynysig yn aros yn gyson; dywedir ei fod yn cael ei gadw dros amser. Mae'r gyfraith hon, a gynigiwyd ac a brofwyd gyntaf gan Émilie du Châtelet, yn golygu na all ynni gael ei greu na'i ddinistrio; yn hytrach, ni ellir ond ei drawsnewid neu ei drosglwyddo o un ffurf i'r llall. Er enghraifft, pan fydd ffon o ddeinameit yn ffrwydro mae'r egni cemegol yn cael ei drawsnewid yn egni cinetig. Os bydd rhywun yn cyfri pob math o'r egni a ryddhawyd yn y ffrwydrad,, yna ceir yr union ostyngiad mewn egni cemegol yn hylosgiad y deinameit. Yn glasurol, roedd cadwraeth ynni yn wahanol i gadwraeth màs. Fodd bynnag, dangosodd perthnasedd arbennig fod màs yn gysylltiedig ag egni ac i'r gwrthwyneb gan E = mc⁲, ac mae gwyddoniaeth bellach o'r farn bod màs-ynni yn ei gyfanrwydd yn cael ei warchod. Yn ddamcaniaethol, mae hyn yn awgrymu y gall unrhyw wrthrych â màs ei hun gael ei drawsnewid yn egni pur, ac i'r gwrthwyneb. Fodd bynnag, credir mai dim ond o dan yr amodau corfforol mwyaf eithafol y mae hyn yn bosibl, fel sy'n debygol o fodoli yn y bydysawd yn fuan iawn ar ôl y Glec Fawr neu pan fydd tyllau du yn allyrru ymbelydredd Hawking. Gellir profi cadwraeth egni yn drylwyr gan theorem Noether o ganlyniad i gymesuredd trosi amser parhaus; hynny yw, o'r ffaith nad yw deddfau ffiseg yn newid dros amser. Canlyniad deddf cadwraeth ynni yw na all peiriant mudiant gwastadol o'r math cyntaf fodoli, hynny yw, ni all unrhyw system heb gyflenwad ynni allanol gyflenwi swm diderfyn o ynni i'w amgylchoedd. Ar gyfer systemau nad oes ganddynt gymesuredd trosiant amser, efallai na fydd yn bosibl diffinio cadwraeth egni. Mae enghreifftiau'n cynnwys gofod-amser crwm mewn perthnasedd cyffredinol neu risialau amser mewn ffiseg mater cyddwys.