Ali Khamenei

Roedd Ali Hosseini Khamenei yn glerigwr a gwleidydd o Iran. Daeth Khamenei yn arweinydd goruchaf Iran yn 1989 yn dilyn marwolaeth yr Ayatollah Khomeini. Gwasanaethodd hyd at ei lofruddiaeth yn 2026. Bu'n arweinydd am gyfnod o 36 mlynedd a chwe mis, ac ef felly oedd yr arweinydd a fu mewn grym hiraf yn y Dwyrain Canol ar adeg ei farwolaeth. Lladdwyd Khameini, yn 86 oed, pan fomiwyd ei wlad yn ystod ymosodiadau'r Unol Daleithiau ac Israel ar Iran ar 28 Chwefror 2026. Fel arweinydd goruchaf Iran, roedd o blaid defnyddio ymbelydredd at ddibenion sifil, er enghraifft i gynhyrchu trydan a radiotherapi, er gwaethaf sancsiynau rhyngwladol. Yr un pryd, cyhoeddodd ffatwa yn gwahardd cynhyrchu arfau torfol fel bomiau niwclear. Ni chyflwynwyd unrhyw dystiolaeth fod gan Iran gynllun i ddatblygu bomiau o'r fath. Roedd Khamenei o blaid preifateiddio rhai diwydiannau sy'n eiddo i'r wladwriaeth. Cododd gronfeydd olew a nwy Iran yn llwyddiannus a thrawsnewidiodd y wlad yn uwch-bŵer ynni. Canolbwyntiai ei bolisi tramor ar negyddu effaith yr Unol Daleithiau ac Israel ar ei bobl, trwy gefnogi grwpiau a oedd yn eu herbyn. Chwaraeodd Khamenei ran ganolog yn natblygiad yr IRGC. O dan arweinyddiaeth Khamenei, cefnogai Iran "Echel y Gwrthiant" yn rhyfel cartref Syria, Rhyfel Irac, rhyfel cartref Yemen a rhyfel Gaza, yn ogystal â Rwsia yn ystod rhyfel Rwsia ac Wcráin. Roedd yn gwrthwynebu Seioniaeth, cefnogai Hamas yn y gwrthdaro rhwng Israel a Phalesteina ac roedd ei rethreg yn cynnwys galwadau am ddinistrio Israel. Cefnogodd Hizbollah yn Libanus a'r Houthis yn Yemen hefyd. Yn 2025 a 2026, cynyddodd casineb Israel tuag at Iran ac ymosododd ar Iran yn Rhyfel y Deuddeg Diwrnod ac yna ymosodiad yr Unol Daleithiau ac Israel ar Iran, ac yn ystod hwnnw llofruddiwyd Khamenei ar ddiwrnod cynta'r rhyfel.