Phoenix National and Literary Society

Cymdeithas a ffurfiwyd gan aelodau o fudiad Iwerddon Ifanc yn Nulyn, Iwerddon oedd y Phoenix National and Literary Society. Fe'i sefydlwyd ym 1856 gan Jeremiah O'Donovan Rossa "er mwyn rhyddhau Iwerddon trwy rym arfau". Nod y gymdeithas oedd annog deallusion i ddod yn genedlaetholwyr ac i'r gwrthwyneb yn ogystal ag annog adfywiad yn y diwylliant Gwyddelig. Yn ddiweddarach unodd â'r Frawdoliaeth Wyddelig Weriniaethol.