Twndish chwerw

Math a rhywogaeth o ffwng yn nheulu'r Tricholomataceae yw'r Twndish chwerw. Y Twndishau yw'r enw ar lafar ar y grwp mae'r ffwng yma'n perthyn iddo, ond nid yw'n derm gwyddonol. 'Twmffat' yw'r gair yn y gogledd, gair sy;n disgrifio siap y fadarchen. Ceir enw Cymraeg arall ar y rhywogaeth hon, sef Twmffat chwerw. Mae'r teulu Tricholomataceae yn gorwedd o fewn urdd yr Agaricales. Disgrifiwyd y rhywogaeth gyntaf ym 1873 fel Clitocybe gentianea gan y mycolegydd Ffrengig Lucien Quélet. Trosglwyddodd František Kotlaba i Leucopaxillus ym 1966. Gwelir nifer o'r madarch hyn yn aml yn ffurfio cylchoed, a elwir ar lafar yn "gylchoedd Tylwyth Teg". Fel yr awgryma'r enw, mae'n fadarchen chwerw ei blas. Mae'r rhywogaeth hon o ffwng i'w chael yn Ewrop a Gogledd America. Lliw sborau'r fadarchen hon yw gwyn. O ran siâp, disgrifir y capan, neu gap y fadarchen fel un amgrwm. Gelwir y rhan oddi tan y capan yn hadbilen a cheir sawl math: arwyneb llyfn, tegyll, chwarennau, rhychau ayb; mae gan y fadarchen hon yr hyn a elwir yn: tegyll. O ran y broses o gymeryd maeth, fe'i disgrifir fel mycorhisa.