Pengam (aderyn)

- Erthygl ar yr aderyn yw hon; ceir erthygl arall ar y pentref o'r un enw ym mwrdeisdref sirol Caerffili. Rhywogaeth o adar yw'r Pengam sydd hefyd yn perthyn i'r genws o'r un enw. Yr enw Lladin ar y rhywogaeth yw Jynx torquilla, ac Jynx yw enw'r genws, sy'n tarddu o'r Hen Roeg iunx, sef y Pengam Ewrasaidd. Ceir rhywogaeth arall o fewn y genws, sef y Pengam gyddfgoch. Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn J. torquilla, sef enw'r rhywogaeth. Mae'n perthyn i deulu'r Cnocellod sydd yn urdd y Piciformes. Fel y gwir gnocell, mae gan y Pengam ben mawr a thafod hir a ddefnyddir i dynnu'r pryf o'r pren, yn fwyd. Mae ganddo hefyd ddau fawd troed, sy'n wynebu ymlaen a dau tuag yn ôl. Ond yn wahanol i'r wir gnocell, nid oes ganddo blu caled yn gynffon, plu caled a ddefnyddir gan y gnocell i ddringo coed; oherwydd hyn, fe'i gwelir yn aml yn eistedd ar y gangen yn hytrach nag yn glynnu i fonyn, neu ochr y goeden. Mae ei big hefyd yn fyrach, ac yn llai tebyg i gyllell fain, hir. Morgrug yw ei brif fwyd, a phryfaid eraill a ganfyddant mewn hen bren pwdwr, neu weithiau ar wyneb y ddaear. Yn aml, maen'r Pengeimion yn canfod hen nythod cnocellau coed i nythu ynddo, yn hytrach na thurio eu hunain i'r pren. Gwyn yw lliw eu wyau.