Undebau llafur yn y Deyrnas Unedig

Ymddangosodd undebau llafur yn y Deyrnas Unedig yn nechrau'r 19eg ganrif, ond bu rhaid iddynt wynebu cyfreithiau llym oedd yn cyfyngu'n gryf ar eu gweithgareddau. Dechreuasant weithio'n wleidyddol tua diwedd yr 19eg ganrif a ffurfio cynghrair gyda'r Blaid Ryddfrydol yn nechrau'r 20fed ganrif. Tyfasant yn gyflym rhwng 1900 ac 1920 ac erbyn yr 1920au roeddynt wedi ennill eu plwyf ac wedi colli eu rhwystrau cyfreithiol. Pan ddaeth arweinydd y Blaid Lafur, Ramsay MacDonald yn Brif Weinidog am amser byr yn 1924 ac eto wedyn yn 1929 symudodd y rhan fwyaf o aelodau'r undebau eu pleidlais o'r Blaid Ryddfrydol i'r blaid newydd. Yn yr 1980au, gwanhaodd llywodraeth Geidwadol Margaret Thatcher bwerau'r undebau gan ei gwneud hi'n anoddach i streicio'n gyfreithiol. Mae'r rhan fwyaf o undebau Prydain yn aelodau o'r Gyngres Undebau Llafur (TUC) a ffurfiwyd yn 1867, neu o TUC yr Alban neu Cyngres Undebau Llafur Iwerddon, sef y prif undebau canolog cenedlaethol.