Evan Rees (Dyfed)

Bardd o Sir Benfro a oedd yn un o ffigyrau amlwg byd yr Eisteddfod yn chwarter olaf y 19g oedd Evan Rees, sy'n fwy adnabyddus wrth ei enw barddol Dyfed. Ganed Dyfed ym mhlwyf Cas-mael, Sir Benfro, yn 1850, ond cafodd ei fagu yn Aberdâr ar ôl i'w rieni symud yno. Bu'n gweithio yn y pwll glo lleol am flynyddoedd cyn dod yn weinidog a symud i fyw yng Nghaerdydd. Cafodd yrfa lwyddiannus fel bardd eisteddfodol. Coron ei yrfa efallai oedd ennill y Gadair yn Eisteddfod Ffair y Byd, Chicago yn 1893 ar y testun 'Iesu o Nazareth'. Enillodd Gadair yr Eisteddfod Genedlaethol yn Eisteddfodau 1881 ar y testun 'Cariad', 1884 ar 'Gwilym Hiraethog', 1889 ar 'Y Beibl Cymraeg' ac 1901 ar 'Y Diwygiwr'. Mae'r cyfanswm yma o bedair Cadair yn parhau yn record hyd heddiw, er bod Dewi Emrys wedi ailadrodd y gamp. Cysylltwyd ef â mudiad y Bardd Newydd, fodd bynnag roedd ei bwyslais ar y mesurau caeth yn wahanol i'r arfer ymhlith yr ysgol honno. O 1905 hyd ei farwolaeth yn 1923 bu'n Archdderwydd Gorsedd Beirdd Ynys Prydain.