Bashar al-Assad

Gwleidydd o Syria yw Bashar Hafez al-Assad oedd yn arlywydd Syria o 17 Gorffennaf 2000 hyd 8 Rhagfyr 2024. Ef oedd prif-bennaeth Lluoedd Arfog Syria ac ysgrifennydd rhanbarthol cangen Plaid Ba'ath Sosialaidd Arabaidd yn Syria hefyd. Ei dad, Hafez al-Assad, oedd arlywydd Syria o'i flaen, gan wasanaethu rhwng 1971 a 2000. Wedi'i eni a'i fagu yn Damascus, graddiodd Bashar al-Assad o ysgol feddygol Prifysgol Damascus ym 1988 a dechrau gweithio fel meddyg ym Myddin Syria. Bedair blynedd yn ddiweddarach, mynychodd astudiaethau ôl-raddedig yn Ysbyty Western Eye yn Llundain, gan arbenigo mewn offthalmoleg. Ym 1994, ar ôl i’w frawd hynaf Bassel farw mewn damwain car, cafodd Bashar ei alw’n ôl i Syria i gymryd rôl Bassel fel etifedd. Aeth i'r academi filwrol, gan gymryd gofal o bresenoldeb milwrol Syria yn Libanus ym 1998. Yn ôl arbenigwyr ym maes gwyddor wleidyddol, unbennaeth bersonol oedd y drefn o dan al-Assad a'i deulu. Ar 17 Gorffennaf 2000, daeth Assad yn arlywydd, gan olynu ei dad, a fu farw yn ei swydd fis cyn hynny. Yn etholiadau Syria yn 2000 a 2007, derbyniodd gefnogaeth o 97.29% a 97.6%. Ar 16 Gorffennaf 2014, tyngwyd Assad i mewn am dymor arall o saith mlynedd ar ôl i etholiad arall roi 88.7% o’r bleidlais iddo. Dim ond mewn ardaloedd a reolwyd gan lywodraeth Syria yn ystod rhyfel cartref parhaus y wlad y cynhaliwyd yr etholiad ac fe’i beirniadwyd gan y Cenhedloedd Unedig, gwrthblaid Syria a gwledydd y Gorllewin, tra nododd cynghreiriaid Syria, gan gynnwys Iran, Rwsia a Feneswela. bod yr etholiad yn "rhydd ac yn deg". Trwy gydol ei arweinyddiaeth, roedd grwpiau hawliau dynol yn dweud bod sefyllfa hawliau dynol Syria yn un wael. Roedd llywodraeth Assad yn disgrifio’i hun fel un seciwlar, tra bod rhai gwyddonwyr gwleidyddol wedi honni bod y llywodraeth yn manteisio ar densiynau sectyddol yn y wlad ac yn dibynnu ar leiafrif Alawit i aros mewn grym. Ar ôl i lawer o daleithiau ei ystyried yn ddiwygiwr posib, galwodd yr Unol Daleithiau, yr Undeb Ewropeaidd a mwyafrif y Gynghrair Arabaidd am ymddiswyddiad Assad o’r arlywyddiaeth yn 2011 ar ôl iddo orchymyn gwrthdaro treisgar ar brotestwyr Gwanwyn Arabaidd, a arweiniodd at Rhyfel Cartref Syria. Ym mis Rhagfyr 2013, nododd Uchel Gomisiynydd y Cenhedloedd Unedig dros Hawliau Dynol Navi Pillay fod canfyddiadau ymchwiliad gan y Cenhedloedd Unedig yn awgrymu mae Assad mewn cysylltiadau gydag troseddau rhyfel. Daeth Cyd-fecanwaith Ymchwilio OPCW-UN i’r casgliad ym mis Hydref 2017 mai llywodraeth Assad oedd yn gyfrifol am ymosodiad cemegol Khan Shaykhun. Ym mis Mehefin 2014, roedd Prosiect Atebolrwydd Syria yn America yn cynnwys Assad ar restr o troseddau rhyfel a gyflawnwyd gan swyddogion y llywodraeth a gwrthryfelwyr a anfonodd i'r Llys Troseddol Rhyngwladol. Mae Assad wedi gwrthod honiadau o droseddau rhyfel ac wedi beirniadu’r ymyrraeth dan arweiniad America yn Syria am geisio newid cyfundrefn y wlad.