Colli bioamrywiaeth

Mae colli bioamrywiaeth yn cynnwys difodiant byd-eang gwahanol rywogaethau, yn ogystal â lleihau neu golli rhywogaethau mewn cynefinoedd lleol, gan arwain at golli amrywiaeth fiolegol. Gall y ffenomen olaf fod dros dro neu'n barhaol, yn dibynnu a yw'r diraddiad amgylcheddol sy'n arwain at y golled yn gildroadwy trwy adferiad ecolegol neu drwy wytnwch ecolegol neu'n barhaol. Mae'r difodiant byd-eang presennol, wedi arwain at argyfwng bioamrywiaeth sy'n cael ei yrru gan weithgareddau dynol sy'n gwthio y tu hwnt i ffiniau planedol ac sydd hyd yn anghildroadwy. Er bod colli rhywogaethau byd-eang parhaol yn ffenomen fwy dramatig a thrasig na newidiadau rhanbarthol yng nghyfansoddiad rhywogaethau, gall hyd yn oed mân newidiadau o gyflwr sefydlog iach gael dylanwad dramatig ar y we fwyd a’r gadwyn fwyd i’r graddau y gall gostyngiadau mewn un rhywogaeth yn unig effeithio’n andwyol ar y gadwyn gyfan, gan arwain at leihad cyffredinol mewn bioamrywiaeth. Mae effeithiau ecolegol bioamrywiaeth fel arfer yn cael eu gwrthweithio drwy golli'r bioamrywiaeth. Mae llai o fioamrywiaeth yn arbennig yn arwain at lai o wasanaethau ecosystem ac yn y pen draw yn achosi perygl uniongyrchol i ddiogelwch bwyd, ond gall hefyd gael canlyniadau iechyd cyhoeddus mwy parhaol i bobl. Mae sefydliadau amgylcheddol rhyngwladol wedi bod yn ymgyrchu i atal colli bioamrywiaeth ers degawdau, gyda swyddogion iechyd y cyhoedd wedi integreiddio'r golled hon i ddull Un Iechyd o ymarfer iechyd cyhoeddus, ac yn gynyddol mae cadw bioamrywiaeth yn rhan o bolisïau rhyngwladol. Er enghraifft, mae Confensiwn y Cenhedloedd Unedig ar Amrywiaeth Fiolegol yn canolbwyntio ar atal colli bioamrywiaeth a chadwraeth ragweithiol (proactive) o ardaloedd gwyllt. Mae'r ymrwymiad rhyngwladol a'r nodau ar gyfer y gwaith hwn wedi'u hymgorffori ar hyn o bryd gan Nod Datblygu Cynaliadwy 15 "Bywyd ar Dir" a Nod Datblygu Cynaliadwy 14 "Bywyd o Dan y Dŵr" a gyhoeddwyd gan y Cenhedloedd Unedig yn 2015. Fodd bynnag, canfu adroddiad Rhaglen Amgylchedd y Cenhedloedd Unedig ar "Gwneud Heddwch â Natur" a ryddhawyd yn 2020 fod y rhan fwyaf o'r ymdrechion hyn wedi methu â chyrraedd eu nodau rhyngwladol.