Adroddiad David Hughes Parry

Ffrwyth ymchwil gan bwyllgor swyddogol a sefydlwyd gan lywodraeth y Deyrnas Gyfunol oedd Adroddiad David Hughes Parry neu weithiau Arolwg David Hughes Parry. Y pwrpas oedd 'i egluro statws cyfreithiol yr Iaith Gymraeg, ac i ystyried a ddylid gwneud newidiadau i'r gyfraith'. Fe ysgogwyd y pwyllgor, yr ymchwil, yr adroddiad a'i argymhellion gan weithgaredd Cymdeithas yr Iaith. Gwnaed y cyhoeddiad am sefydlu'r pwyllgor, a'i bwrpas, gan Syr Keith Joseph, y Gweinidog Dros Faterion Cymreig, ar 30 Gorffennaf 1963 a danfonwyd copi o'r Adroddiad gorffenedig at James Griffiths, Ysgrifennydd Cymru, ar 15 Mehefin 1965. Enw swyddogol adroddiad Pwyllgor Aaron oedd, Adroddiad Cyngor Ymgynghorol Cymru ar yr Iaith Gymraeg Heddiw ac fe ymddangosodd yr adroddiad yn niwedd 1963, ac fe'i anwybyddwyd gan y pwyllgor newydd, Pwyllgor David Hughes Parry. Roedd yn galw statws swyddogol i'r Gymraeg. Yn ôl Geraint Jones yn ei gyfrol Brwydr yr Iaith, "Y gwir amdani yw fod yr adroddiad hwn yn un o'r pethau gorau a gyhoeddwyd erioed ynglŷn â'r defnydd o'r Gymraeg."