Hecate

Duwies mewn crefydd a mytholeg Groeg hynafol yw Hecate. Dangosir hi'n aml yn dal pâr o ffaglau, allwedd, neu nadroedd, neu yng nghwmni cŵn, ac mewn cyfnodau diweddarach, mae'n cael ei darlunio fel un â thair ffurf neu dri chorff. Mae hi'n gysylltiedig â chroesffyrdd, y nos, y golau, hud, dewiniaeth, cyffuriau, a'r Lleuad. Ei hymddangosiad cynharaf mewn llenyddiaeth oedd yn Theogony gan Hesiod yn yr 8fed ganrif CC fel duwies o anrhydedd mawr gyda pharthau yn yr awyr, y ddaear, a'r môr. Roedd ganddi ddilynwyr poblogaidd ymhlith gwrachod Thessalia, a chysegr pwysig ymhlith Cariaid Asia Leiaf yn Lagina. Daw'r dystiolaeth gynharaf ar gyfer cwlt Hecate o Selinunte, yn Sisili. Roedd Hecate yn un o nifer o dduwiau a duwiesau a addolwyd yn Athens hynafol fel amddiffynnwr yr oikos, ynghyd â Zews, Hestia, Hermes, ac Apollo. Yn ôl y Chaldean Oracles Hecate oedd â rhyw reolaeth dros y ddaear, y môr, a'r awyr, ynghyd â bod yn Iachawdwr (Soteira), Mam Angylion a'r Enaid Byd Cosmig. Parthed natur ei chwlt, yn ôl rhai, "mae hi'n fwy cyffyrddus ar y cyrion nag yng nghanol amldduwiaeth Roegaidd. Yn gynhenid ​​​​amwys a pholymorffaidd, mae hi'n croesi ffiniau confensiynol ac yn osgoi diffiniad." Roedd y Rhufeiniaid yn ei galw yn Trivia, enw arall sydd hefyd ar Diana, y ddwy yn amddiffynwyr teithio a'r croesffyrdd. Cysylltir Hecate â Diana ac Artemis yng nghyfnod Rhufain.