Y byd Arabaidd

Rhanbarth diwylliannol eang sy'n ymestyn ar draws Gorllewin Asia a Gogledd Affrica yw'r byd Arabaidd, yn ffurfiol mamwlad yr Arabiaid, a elwir hefyd cenedl yr Arabiaid, y byd Arabeg, neu'r gwladwriaethau Arabaidd. Arabiaid ydy'r mwyafrif o bobl yn y byd Arabaidd, ond mae'r rhanbarth hefyd yn cynnwys grwpiau ethnig eraill megis Berberiaid, Cyrdiaid, Somaliaid, a Nwbiaid. Iaith gyffredin y byd Arabaidd ydy'r Arabeg. Mae diffiniadau o'r byd Arabaidd yn cynnwys o leiaf y 19 o wladwriaethau a chanddynt Arabiaid yn fwyafrif cymharol o'r boblogaeth: Mawritania, Moroco, Algeria, Tiwnisia, Libia, Swdan, a'r Aifft yng Ngogledd Affrica; Palesteina, Iorddonen, Libanus, Syria, ac Irac yn y Lefant; a Sawdi Arabia, Coweit, Bahrain, Catar, yr Emiradau Arabaidd Unedig, Oman, ac Iemen yn Arabia. Mae'r Gynghrair Arabaidd—sefydliad rhyngwladol gyda'i bencadlys yng Nghairo—yn cynnwys y 19 gwlad hon yn ogystal â'r Comoros a Jibwti a Somalia. Er nad yw'r Arabeg yn iaith y mwyafrif yn y tair gwlad hon, mae o bwys grefyddol fel iaith Islam. Yn ôl Banc y Byd, roedd gan y byd Arabaidd gyfanswm poblogaeth o 456 miliwn o drigolion a chynnyrch domestig gros o $2.85 triliwn yn 2021. Mae'r rhanbarth yn amrywiaethol o ran ei economi, ac yn cynnwys rhai o'r poblogaethau cyfoethocaf a thlotaf yn y byd. Yn y cyfnodau hanesyddol wedi'r Henfyd, bu'r byd Arabaidd yn gyfystyr ag ymerodraethau a chaliffiaethau'r Arabiaid, ac felly'n cynnwys Al-Andalus yn ne Sbaen. Tyfodd cenedlaetholdeb Arabaidd yn ystod ail hanner y 19g, ar y cyd â mudiadau cenedlaetholgar eraill yn yr Ymerodraeth Otomanaidd. Ffurfiwyd y Gynghrair Arabaidd ym 1945 i gynrychioli diddordebau'r Arabiaid ac i hyrwyddo undeb gwleidyddol y gweledydd Arabaidd, mudiad a elwir pan-Arabiaeth. Mae'r byd Arabaidd yn ymestyn o Gefnfor yr Iwerydd yn y gorllewin i Fôr Arabia yn y dwyrain, ac o'r Môr Canoldir yn y gogledd i Gefnfor India yn y de-ddwyrain. Gelwir rhanbarth y dwyrain yn y Mashriq, a rhanbarth y gorllewin yn y Maghreb. Mae nifer o wledydd y byd Arabaidd hefyd yn rhan o'r Dwyrain Canol, rhanbarth daearwleidyddol sydd hefyd yn cynnwys Iran, Twrci, ac Israel.