Abiah Roderick

Awdur a bardd o Glydach, Cwmtawe oedd Abiah Roderick (1898–1978). Ganwyd yng Nghlydach ac yno y treuliodd y rhan fwyaf o’i fywyd. Addysgwyd yn ysgol elfennol Clydach. Bu ar staff y Gorfforaeth Ddur am y rhan fwyaf o’i yrfa cyn ymddeol ym 1958. Roedd yn ddiacon yn Eglwys Calfaria, Clydach, ac yn gyn-lywydd Cymanfa Gorllewin Morgannwg o Undeb Bedyddwyr Cymru. Roedd yn aelod o’r Orsedd ac enillodd y wobr am y Stori Fer yn Eisteddfod Genedlaethol Caerdydd, 1960. Roedd yn awdur toreithiog o farddoniaeth, storïau byrion, dramâu, erthyglau a sgriptiau radio. Roedd yn nodedig am ei feistrolaeth o dafodiaith Cwmtawe, gan ddefnyddio llais y bobl i greu cymeriadau bythgofiadwy fel “Matilda” mewn cyfrolau fel Matilda ac adroddiadau eraill a Matilda’r Ail. Bu’n ysgrifennu sgriptiau ar gyfer 'Sut Hwyl' a rhaglenni eraill y BBC yn ystod y 1940au a’r 1950au, a chyhoeddodd saith gyfrol o adroddiadau. Roedd yn un o aelodau cynnar Plaid Cymru ac yn adroddwr ac yn gyflwynydd cyngherddau a nosweithiau llawen, yn ogystal â bod yn bregethwr cynorthwyol.