Tirumalai Krishnamacharya

Roedd Tirumalai Krishnamacharya yn athro ioga Indiaidd, yn iachawr ac yn ysgolhaig. Caiff ei ystyried yn un o gwrws pwysicaf ioga modern, ac yn aml fe'i gelwir yn "dad ioga modern" am ei ddylanwad eang ar ddatblygiad symudiadau ioga. Fel arloeswyr cynharach a ddylanwadwyd gan ddiwylliant corfforol fel Yogendra a Kuvalayananda, cyfrannodd at adfywiad ioga hatha. Roedd gan Krishnamacharya raddau ym mhob un o'r chwe darśanas Vedig, neu athroniaeth Indiaidd. Tra dan nawdd Brenin Mysore, Krishna Raja Wadiyar IV, teithiodd Krishnamacharya o amgylch India yn rhoi darlithoedd ac arddangosiadau i hyrwyddo yoga, gan gynnwys y fath gampau ag atal curiad ei galon yn ôl pob golwg. Fe'i hystyrir yn eang fel pensaer y vinyāsa, yn yr ystyr o gyfuno anadlu â symudiad; mae arddull ioga a greodd wedi dod i gael ei alw'n Vini-ioga neu Vinyasa Krama Yoga. Sail holl ddysgeidiaeth Krishnamacharya oedd yr egwyddor "Dysgwch yr hyn sy'n briodol i unigolyn." Tra ei fod yn cael ei barchu mewn rhannau eraill o'r byd fel iogi, yn India gelwir Krishnamacharya yn bennaf yn iachawr a dynnodd o draddodiadau ayurvedig ac ioga i adfer iechyd a lles y rhai yr oedd yn eu trin. Ysgrifennodd bedwar llyfr ar ioga— Yoga Makaranda (1934), Yogaasanagalu, Yoga Rahasya, ac Yogavalli - yn ogystal â sawl traethawd a chyfansoddiad barddonol. Roedd myfyrwyr Krishnamacharya'n cynnwys llawer o athrawon enwocaf a mwyaf dylanwadol ioga: Indra Devi (1899-2002); K. Pattabhi Jois (1915–2009); BKS Iyengar (1918-2014); ei fab TKV Desikachar (1938-2016); Srivatsa Ramaswami; ac AG Mohan. Mae Iyengar, ei frawd-yng-nghyfraith a sylfaenydd Ioga Iyengar, yn nodi mai i Krishnamacharya mae'r diolch am ei annog i ddysgu ioga pan oedd yn blentyn ym 1934.