Islam

Un o grefyddau mwyaf poblogaidd a gwasgaredig y byd yw Islam; Lladineiddiad: al-’Islām). Ystyr y gair yw ymostyngiad i ewyllys Duw (Al-lâh) a'r cyflwr tangnefeddus o fod yn un â Duw a phopeth a grëwyd ganddo. Mae'r gair yn perthyn i'r gair salām sy'n golygu "tangnefedd" a ddaw o'r gwreiddyn s-l-m. Mae dilynwr Islam yn Fwslim, sef "un sy'n ymostwng i ewyllys Duw." Ceir dau brif enwad, sef y Sunni a'r Shia. Fel Cristnogaeth ac Iddewiaeth, mae'n un o'r crefyddau Abrahamig. Sefydlwyd y grefydd ym Mecca gan y Proffwyd Mohamed. Ymledodd y ffydd yn gyflym yn y Dwyrain Canol a Gogledd Affrica ac mewn llai na chanrif ar ôl marwolaeth Mohamed roedd awdurdod y califfiaid a reolai ymerodraeth yr Umayyad yn ymestyn o Sbaen i Afon Indus yng ngogledd-orllewin India. Erbyn heddiw mae tua 20% o boblogaeth y byd yn byw mewn gwledydd Mwslim, o Foroco yn y gorllewin i Indonesia yn y dwyrain ac o Casachstan yn y gogledd i Fali a Swdan yn y de. Mae Mwslemiaid yn derbyn Ibrahim (Abraham), Musa (Moses), Isa ynghyd â ffigyrau eraill o'r traddodiad Iddewig-Gristnogol fel proffwydi Duw. Fodd bynnag, credant mai Mohamed yw'r proffwyd mwyaf; yr olaf yn y gadwyn o broffwydi sy'n cychwyn gydag Adda. Credant fod y Coran (Qu'ran) yn air Duw, fel y datguddiwyd ef i Mohamed fesul pennod (sŵra) yn y cyfnod rhwng c. 610 a 632. Mae'n grefydd undduwiol Abrahamaidd sy'n dysgu bod Muhammad yn negesydd Duw. Hi yw ail grefydd fwyaf y byd y tu ôl i Gristnogaeth, gyda 1.9 biliwn o ddilynwyr neu 24.9% o boblogaeth y byd, a elwir yn Fwslimiaid. Mwslimiaid yw mwyafrif y boblogaeth mewn 49 o wledydd. Mae Islam yn dysgu bod Duw yn drugarog, yn holl-bwerus, ac yn unigryw, ac wedi arwain dynoliaeth trwy ei ddefnydd o'r proffwydi, yr ysgrythurau datguddiedig, ac arwyddion naturiol. Ysgrythurau sylfaenol Islam yw'r Corân, y credir ei fod yn air Duw, gair am air, yn ogystal â bod yn ddysgeidiaeth ac enghreifftiau normadol o Muhammad. O safbwynt hanesyddol, tarddodd Islam yn gynnar yn y 7g OC ym Mhenrhyn Arabia, ym Mecca, ac erbyn yr 8g, ymestynnai'r Califfiaeth Umayyad o Iberia yn y gorllewin i Afon Indus yn y dwyrain. Mae Oes Aur Islamaidd yn cyfeirio at y cyfnod a ddyddiwyd yn draddodiadol o'r 8g i'r 13g, yn ystod y Califfiaeth Abbasid, pan oedd llawer o'r byd hanesyddol Mwslimaidd llewyrchus yn enwedig mewn gwyddoniaeth, economeg a diwylliant. Roedd ehangu'r byd Mwslemaidd yn cynnwys gwahanol taleithiau a chalifffiau megis yr Ymerodraeth Otomanaidd, masnach, a throsi i Islam trwy weithgareddau cenhadol (dawah). Mae'r rhan fwyaf o Fwslimiaid yn perthyn i un o ddau enwad: Sunni (85–90%) neu Shia (10–15%). Cododd y gwahaniaethau rhwng Sunni a Shia o anghytundeb ynghylch yr olyniaeth i Muhammad a chafodd arwyddocâd gwleidyddol ehangach, yn ogystal â dimensiynau diwinyddol a chyfreithiol. Mae tua 12% o Fwslimiaid yn byw yn Indonesia, y wlad â mwyafrif y Mwslemiaid mwyaf poblog; 31% yn byw yn Ne Asia, y ganran fwyaf o Fwslimiaid yn y byd; 20% yn y Dwyrain Canol–Gogledd Affrica, lle dyma'r grefydd yn dominyddu; a 15% yn Affrica Is-Sahara. Gellir dod o hyd i gymunedau Mwslimaidd sylweddol hefyd yn America, Tsieina ac Ewrop. Islam yw'r grefydd fawr sy'n tyfu gyflymaf yn y byd.