Gwrthdaro'r banditiaid yn Nigeria

Gwrthdaro cyfredol yn Nigeria yw gwrthdaro'r banditiaid a ymleddir rhwng lluoedd y llywodraeth ffederal ac amryw gangiau troseddol, milisiâu ethnig, a therfysgwyr, a elwir yn gyffredinol yn "fanditiaid". Lleolir y gwrthdaro yn bennaf yng ngogledd-orllewin y wlad, gan gynnwys taleithiau Zamfara a Niger. Cychwynnodd yn 2011 yn bennaf o ganlyniad i'r ansefydlogrwydd a achoswyd gan y gwrthdaro cymunedol a'r gystadleuaeth dros dir rhwng bugeiliaid nomadaidd a ffermwyr. Er mai arian ydy prif gymhelliad y gangiau, mae banditiaeth yn Nigeria yn gysylltiedig â gwrthdaro ethnig a chrefyddol yn ogystal â thor-cyfraith cyfundrefnol ac herwriaeth. Nodweddir ymosodiadau'r banditiaid gan gyrchoedd ar bentrefi a threfi i ladd, treisio, ac herwgipio'r trigolion, ac i ysbeilio a llosgi tai. Rhwng Rhagfyr 2020 a Gorffennaf 2021, cipiwyd mwy na mil o ddisgyblion o'u hysgolion a'u dal yn wystlon am bridwerth. Mae miloedd o Nigeriaid wedi ffoi i rannau eraill o'r wlad i geisio osgoi'r banditiaid. Banditiaeth yw un o'r prif fygythiadau i ddiogelwch cenedlaethol Nigeria, ac mae'r gwrthdaro hwn yn cyd-ddigwydd â sawl rhyfel ac argyfwng cyfredol arall yn y wlad, gan gynnwys jihad Boko Haram, gwrthryfel Pobl Frodorol Biaffra, a'r argyfwng olew yn Nelta Niger.