Ymadawiad Arthur (cerdd)

Awdl Gymraeg gan y bardd T. Gwynn Jones yw Ymadawiad Arthur. Testun y gerdd yw'r chwedl am glwyfo'r Brenin Arthur ym mrwydr Camlan a'i "ymadawiad" dirgel i Ynys Afallon. Enillodd yr awdl y Gadair yn Eisteddfod Genedlaethol Cymru Bangor 1902. Ystyrir Ymadawiad Arthur yn gerdd nodedig yn hanes llenyddiaeth Gymraeg yr 20g. Roedd yn cael ei nodi fel cerdd oedd yn defnyddio'r gynghanedd i "ganu" yn hytrach nag i ddangos medrusrwydd yn y gynghanedd. Roedd yn cael ei hystyried fel cychwyn oes aur newydd ym marddoniaeth Cymraeg.
Ond nid oedd pawb yn cytuno. Meddai Gwili:
Y peth mwyaf a enillwyd yn Eisteddfod Bangor, yn 1902, oedd cywirdeb iaith a phurdeb arddull y cywyddwyr gynt, nid barddoniaeth wreiddiol iawn, neu arbennig ei gweledigaeth. Yn wir, yr oedd gan rai beirdd o ysgol Islwyn, er eu harddull ddiffygiol a'u Cymraeg gresynus, fwy o afael ar bethau pwysicaf cerdd nag oedd gan yr ysgol newydd.
Y bai amlycaf ar lawer o'r farddoniaeth a ddilynodd Ymadawiad Arthur oedd iddi aberthu nerth a diffuantrwydd i geinder a mursendod—colli golwg ar fywyd yn ei ystyr ddyfnaf a'i agweddau difrifol, a'i guddio mewn ffansi ddisylwedd a gwead o hen eiriau'r geiriadur. Cafodd y gerdd ei gyhoeddi a'i ail gyhoeddi sawl gwaith. Yn wreiddiol yng Nghyfansoddiadau Eisteddfod Genedlaethol 1902, wedyn yn Ymadawiad Arthur a Chaniadau Eraill, 1910 yn rhan o lyfr cywrain cyfyngedig ei gyhoeddiad gan Wasg Gregynog ym 1926 ac yn ei ffurf derfynol yn Caniadau T. Gwynn Jones (1934). Ceir trafodaeth am y gwahanol fersiynau o'r gerdd mewn erthygl gan Syr Thomas Parry yn Y Llenor, cyf. 28 (1949). Y dyfyniad amlycaf o'r gerdd yw: