Eisteddfod

Cystadleuaeth rhwng adroddwyr, llefarwyr, llenorion, cantorion a cherddorion yw'r Eisteddfod fodern yn bennaf. Cynhelir Eisteddfodau mawr a bach ledled Cymru a hefyd ym Mhatagonia. Y mwyaf yng Ngymru yw'r Eisteddfod Genedlaethol, Eisteddfod Genedlaethol yr Urdd ac Eisteddfod Ryngwladol Llangollen. Mae'r Orsedd yn gysylltiedig â'r Eisteddfod yn arbennig yr Eisteddfod Genedlaethol sy'n ŵyl symudol. Creadigaeth gymharol fodern yw'r Eisteddfod Genedlaethol sy'n esiampl o sut mae gwladgarwch a'r dymuniad i ail-greu traddodiad yn cydorwedd yn daclus yn aml. Efelychiad ohoni yw gŵyl yr Urdd a sefydlwyd yn 1929 ac Eisteddfod Ryngwladol Llangollen a sefydlwyd yn 1947. Daeth Eisteddfod y Glowyr i ben yn 2001 wrth i'r diwydiant glo hefyd farw. Bu'r eisteddfod hefyd yn nodwedd bwysig ar ddiwylliant cymunedau o Gymry alltud yn Lloegr, Awstralia, Gogledd America, Patagonia, a De Affrica. Cludwyd miloedd o Gymry i Awstralia yn y 19g fel carcharion ac fe gyflwynwyd y traddodiad eisteddfodol i'r wlad. Cynhaliwyd yr Eisteddfod cyntaf yno yn Sydney yn 1839. Erbyn yr 20g a 21g sefydlwyd sawl eisteddfod ar draws y taleithiau Awstralaidd. Mae'r digwyddiadau yn cynnwys cystadlaethau mewn cerddoriaeth, drama a chelfyddydau perfformio, yn bennaf ar gyfer pobl ifanc.