Hertz

Mae hertz neu weithiau yn Gymraeg herts yn uned SI rhyngwladol a ddefnyddir i fesur amledd, ac a ddiffinir fel y nifer o gylchedau mewn eiliad. Mae traw uchel i sain sydd ag amledd uchel. Defnyddir y gair fel enw unigol neu luosog a gellir rhoi rhagddodiad o'i flaen; e.e. "megahertz", "gigahertz". Amrediad arferol y clyw dynol ydyw o 20 Hz i 20,000 Hz ond bod y terfan uchaf yn lleihau gydag oed y person. Gall gi glywed hyd at 40,000 Hz. Mae sain yn teithio ar fuanedd o tua 330 metr yr eiliad, mewn aer; mae golau yn teithio yn llawer cyflymach na hyn. Gellir dweud mai buanedd cyfartaolg ydy'r pellter a deithiwyd wedi'i rannu gyda'r amser a gymerodd. Mae'r uned wedi'i henwi er anrhydedd y ffisegydd Heinrich Rudolf Hertz (1857–1894) a wnaeth gwaith arloesol ym maes tonnau electromagnetig.