Pandemig COVID-19

Sylw! Nid yw Wicipedia yn darparu cyngor meddygol nac iechyd. Gall yr erthygl hon gynnwys gwybodaeth hen ffasiwn neu anghywir. Dim ond gweithiwr iechyd proffesiynol sy'n gallu rhoi cyngor meddygol i chi, a dim ond awdurdodau iechyd eich gwlad sy'n gymwys i roi cyfarwyddiadau iechyd cyhoeddus yn ymwneud â phandemig y Gofid Mawr. 
  - Erthygl am y pandemig cyfoes yw hon.
  - Am y firws penodol a achosodd yr epidemig, gweler SARS-CoV-2.
  - Am yr haint, gweler COVID-19
  - Am y grŵp o firysau mae'r firws yn perthyn iddo, gweler: Coronafirysau
  - Am y cyd-destun Cymreig, gweler Y Gofid Mawr (COVID-19) yng Nghymru Pandemig a achoswyd gan y coronafirws SARS-CoV-2 ac a ymddangosodd yn gyntaf yn Wuhan, yn nhalaith Hubei, yng nghanolbarth Tsieina yw'r pandemig yma a ddaeth i sylw ledled y byd yn Ionawr 2020. Gelwir y clefyd a achosir gan y firws yma yn COVID-19 (byrfodd rhyngwladol sy'n tarddu o'r geiriau coronavirus disease 2019. Ar 28 Chwefror cafwyd yr achos cyntaf yng Nghymru, yn Abertawe. Prifddinas talaith Hubei yw Wuhan, ac yno y bu farw'r claf cyntaf gan y math newydd hwn o firws; erbyn diwedd y mis roedd 10,000 o achosion wedi eu cadarnhau a 300 o bobl wedi marw. Ar 11 Mawrth, 2020, cyhoeddodd Cyfundrefn Iechyd y Byd fod yr 'epidemig' bellach yn 'bandemig'. Dyma'r pandemig cyntaf i gael ei achosi gan un o'r 7 math o goronafirws. Mae cyfnod deori y firws oddeutu 5 diwrnod ac mae'n fwyaf heintus yn ystod y 3 diwrnod cyntaf wedi symptomau gychwyn ond gall drosglwyddo cyn symptomau neu lle nad oes unrhyw symptomau. Mae'r symptomau'n cynnwys twymyn, peswch, ac anawsterau anadlu, colli synnwyr arogli a gall fod yn angheuol. Mae'r claf yn dioddef o niwmonia. Digwyddodd y trosglwyddiad cyntaf o'r firws y tu allan i Tsieina yn Fietnam, o dad i'w fab. Credir y gall y firws fyw ar arwyneb solad, megis metal neu garreg am gyfnod o 5 diwrnod a tua deuddydd ar ddefnydd meddal megis dilledyn. Mewn ymateb i'r haint, ataliwyd dinasoedd â phoblogaeth o dros 57 miliwn o bobl a 15 o ddinasoedd yn nhalaith Hubei o gwmpas tarddiad yr epidemig rhag teithio ar drafnidiaeth gyhoeddus gan gynnwys cludiant o'r ddinas ar fysiau trên ac awyr. Erbyn 12 Mawrth 2020, cadarnhawyd dros 134,000 o achosion mewn mwy na 120 o wledydd a thiriogaethau, gyda Tsieina, yr Eidal, De Korea, ac Iran wedi ei chael yn ddrwg iawn. Cyrhaeddodd yr achos cyntaf Cymru ar 28 Chwefror, pan gyrhaeddodd claf ei gartref yn Abertawe wedi ymweliad a gogledd yr Eidal.