Wilhelm Steinitz

Roedd William Steinitz yn chwaraewr gwyddbwyll o Awstria ac, yn ddiweddarach, o'r Unol Daleithiau. O 1886 hyd 1894 ef oedd Pencampwr Gwyddbwyll swyddogol cyntaf y Byd. Roedd hefyd yn awdur dylanwadol iawn ac yn ddamcaniaethwr gwyddbwyll. Wrth drafod hanes gwyddbwyll o'r 1850au ymlaen, mae sylwebwyr wedi dadlau a ellid ystyried Steinitz yn bencampwr i bob pwrpas o gyfnod cynharach, efallai mor gynnar â 1866. Collodd Steinitz ei deitl i Emanuel Lasker ym 1894, a chollodd ail gêm ym 1896-97. Mae systemau graddio ystadegol yn rhoi gradd eithaf isel i Steinitz ymhlith pencampwyr y byd, yn bennaf oherwydd iddo gymryd sawl egwyl hir o chwarae cystadleuol. Fodd bynnag, mae dadansoddiad yn seiliedig ar un o'r systemau graddio hyn yn dangos ei fod yn un o'r chwaraewyr cryfaf ei oes yn hanes y gêm. Roedd Steinitz yn ddiguro mewn gemau swyddogol am 32 mlynedd, o 1862 i 1894. Er i Steinitz ddod yn "rhif un yn y byd" trwy ennill yn yr arddull ymosodol a oedd yn gyffredin yn y 1860au, ym 1873 dadorchuddiodd ei arddull chwarae strategol newydd, a dangosodd ei fod yn well na'r arddull flaenorol. Roedd ei arddull newydd yn ddadleuol ac roedd rhai hyd yn oed yn ei alw'n 'llwfr', ond dangosodd llawer o gemau Steinitz y gallai arwain at ymosodiadau mor ffyrnig â chynt. Roedd Steinitz hefyd yn awdur toreithiog ar wyddbwyll, a dadleuodd dros ei syniadau newydd yn egnïol. Roedd y ddadl mor chwerw ac weithiau sarhaus fel y daeth i gael ei hadnabod fel y "Rhyfel Inc". Erbyn dechrau'r 1890au, derbyniwyd agwedd Steinitz yn eang, a chydnabu'r genhedlaeth nesaf o brif chwaraewyr eu dyled iddo, yn arbennig ei olynydd fel pencampwr y byd, Emanuel Lasker. Mae adroddiadau traddodiadol am gymeriad Steinitz yn ei ddarlunio fel un di-dymer ac ymosodol, ond mae ymchwil mwy diweddar yn dangos bod ganddo berthynas hir a chyfeillgar gyda rhai chwaraewyr a sefydliadau gwyddbwyll. Yn fwyaf nodedig rhwng 1888 a 1889 bu'n cydweithio â Chyngres Gwyddbwyll America mewn prosiect i ddiffinio rheolau ar gyfer cynnal pencampwriaethau'r byd yn y dyfodol.