Wollemia

Genws o goeden gonwydd yn y teulu Araucariaceae yw'r Wollemia. Roedd Wollemia yn hysbys drwy gofnodion ffosil yn unig nes i'r rhywogaethau Awstralaidd nobilis Wollemia gael eu darganfod yn 1994 mewn ardal coedwig law cynnes ym Mharc Cenedlaethol Wollemi yn nhalaith De Cymru Newydd/New South Wales, mewn cyfres o geunentydd tywodfaen cul, serth ac anghysbell 150 kilomedr i'r gogledd-orllewin o Sydney. Enwir y genws ar ôl y Parc Cenedlaethol. Mewn llenyddiaeth fotanegol a phoblogaidd, cyfeiriwyd at y goeden bron yn gyffredinol fel pinwydd Wollemi, er nad yw'n binwydd go iawn nac yn aelod o'r teulu pinwydd, ond, yn hytrach, mae'n gysylltiedig ag Agathis ac Araucaria yn y teulu Araucariaceae. Mae ffosil hynaf y goeden Wollemi wedi ei ddyddio i 200 miliwn o flynyddoedd yn ôl. Cofnodir pinwydd Wollemi fel un sydd mewn perygl eithriadol (CR) ar Restr Goch yr IUCN, ac fe'i diogelir yn gyfreithiol yn Awstralia. Ar ôl darganfod y gallai’r coed gael eu clonio’n llwyddiannus, cafodd coed newydd eu potio yng Ngerddi Botaneg Sydney a Mount Annan. Crewyd Cynllun Adferiad, yn amlinellu strategaethau ar gyfer rheoli'r boblogaeth fregus hon; yr amcan cyffredinol yw sicrhau bod y rhywogaeth hon yn parhau i fod yn hyfyw yn y tymor hir. Mae pinwyddau Wollemi hefyd wedi cael eu cyflwyno gan brif weinidogion Awstralia a gweinidogion materion tramor i amryw bwysigion ledled y byd.