Sturmabteilung

Sefydliad parafilwrol oedd y Sturmabteilung (SA), a oedd ynghlwm wrth Blaid Natsïaidd yr Almaen. Chwaraeodd yr SA ran arwyddocaol yn esgyniad Adolf Hitler i rym yn y 1920au a dechrau'r 1930au. Fe'i crëwyd i ddarparu amddiffyniad i gynulliadau a ralïau Natsïaidd, i amharu ar gyfarfodydd pleidiau gwrthwynebol ac i ymladd yn erbyn eu hunedau parafilwrol, ac i ddychryn undebwyr llafur, Roma ac Iddewon. Galwyd aelodau'r SA yn gyffredin yn "Grysau Brown" (Braunhemden) oherwydd lliw crysau eu gwisg. Rhoddodd yr SA deitlau ffug-filwrol i'w aelodau, gyda rhengoedd a fabwysiadwyd yn ddiweddarach gan sawl grŵp arall o'r Blaid Natsïaidd. Ar ôl i Hitler ddod yn arweinydd y Blaid Natsïaidd ym 1921, trefnwyd cefnogwyr milwriaethus y blaid fel yr SA, grŵp a fwriadwyd i amddiffyn cynulliadau'r blaid. Ym 1923, ar ôl iddo ddod yn fwyfwy amheus o'r SA, gorchmynnodd Hitler greu uned gwarchodlu corff; diddymwyd hyn ar ôl Putsch Munich aflwyddiannus yn y flwyddyn honno a arweiniodd at garcharu Hitler. Ar ôl iddo gael ei ryddhau, gorchmynnodd greu uned gwarchodlu corff arall ym 1925 a ddaeth yn y pen draw yn Schutzstaffel (SS). Yn ystod Noson y Cyllyll Hirion ym 1934, arestiwyd a dienyddiwyd Ernst Röhm, arweinydd yr SA. Er i'r SA barhau, fe gollodd y rhan fwyaf o'i ddylanwad a chafodd ei ddisodli i bob pwrpas gan yr SS. Parhaodd yr SA mewn bodolaeth tan drechu terfynol yr Almaen Natsïaidd yn 1945.