Rachel Corrie

Yymgyrchydd a dyddiadurwr di-drais o America oedd Rachel Aliene Corrie. Roedd hi'n aelod o'r Mudiad Undod Rhyngwladol (ISM) o blaid Palesteina, ac roedd yn weithgar yn y tiriogaethau Palesteinaidd dan feddiannaeth Israel. Yn 2003, roedd hi yn Rafah, dinas yn Llain Gaza lle roedd Israel yn achosi hil-laddiad ar y Palesteiniaid, a lle'r oedd tai Palesteinaidd yn cael eu dymchwel gan luoedd Israel, ar anterth yr Ail Intifada. Tra'n protestio yn erbyn y dymchwel a'r chwalu fe'i lladdwyd gan fwldoser arfog Israelaidd. Ganwyd Corrie yn Olympia, Washington, ym 1979. Ar ôl graddio o Ysgol Uwchradd Capital High, aeth ymlaen i fynychu Coleg Talaith Evergreen. Cymerodd flwyddyn i ffwrdd o'i hastudiaethau i weithio fel gwirfoddolwr yng Nghorfflu Cadwraeth Talaith Washington, lle treuliodd dair blynedd yn ymweld â chleifion meddwl, yn wythnosol. Tra oedd yng Ngholeg Talaith Evergreen, daeth yn "ymgyrchydd heddwch ymroddedig", gan drefnu digwyddiadau heddwch trwy grŵp lleol o'r enw "Olympians for Peace and Unity". Yn ddiweddarach ymunodd â sefydliad Mudiad Undod Rhyngwladol (ISM) er mwyn protestio yn erbyn polisïau byddin Israel yn y Lan Orllewinol ac yn Llain Gaza. Aeth Corrie i Gaza fel rhan o gynnig astudiaeth annibynnol blwyddyn olaf ei choleg i gysylltu Olympia a Rafah â'i gilydd fel dinasoedd efeilliol. Tra oedd yn Rafah ar 16 Mawrth, 2003, ymunodd ag ymgyrchwyr ISM eraill a oedd yn ymdrechu i atal yr Israeliaid rhag dymchwel eiddo'r Palesteinaidd. Tra'n gwneud hyn, cafodd ei lladd gan jac codi baw anferthol. Achosodd marwolaeth Corrie gryn ddadlau a sylw yn y cyfryngau rhyngwladol. Dywedodd meddygon a oedd yn bresennol a chyd-ymgyrchwyr ISM fod Corrie yn gwisgo crys llachar, fflworesant ac i'r tarw dur ei lladd yn fwriadol. Ar y llaw arall, mynnodd byddin Israel mai damwain oedd oherwydd nad oedd gyrrwr y bwldoser wedi'i gweld. Denodd y dyfarniad hwn feirniadaeth hallt gan sefydliadau fel Amnesty International, Human Rights Watch (HRW), B'Tselem, a Yesh Din. Nododd HRW fod y dyfarniad yn cynrychioli patrwm arferol lluoedd Israel o beidio â derbyn eu bod ar fai. Yn 2012, dywedodd Llysgennad yr Unol Daleithiau i Israel, Dan Shapiro, fod ymchwiliad Israel yn anfoddhaol, yn brin o drylwyredd, hygrededd a thryloywder, ac felly nad yw llywodraeth yr Unol Daleithiau yn fodlon cau'r ymchwiliad.