Goresgyniad Llain Gaza gan Israel (2023‒26)

Ar 27 Hydref 2023, lansiodd Israel goresgyniad ar raddfa fawr o Lain Gaza, fel rhan o Ryfel Gaza, gyda'r amcanion honedig o chwalu Hamas, rhyddhau gwystlon, ac ennill rheolaeth dros y Llain. Daeth y goresgyniad yn sgil ymosodiad ar Israel gan Hamas ar 7 Hydref 2023. Ymatebodd Israel drwy gyhoeddi rhyfel, cryfhau ei blocâd ar Gaza, gorchymyn gwacâd yng ngogledd y Llain, a lansio "Ymgyrch Cleddyfau Haearn". Ar 8 Tachwedd 2023 pleidleisiodd Llywodraeth Cymru dros gadoediad rhwng Israel a Phalesteiniaid Gaza o 24 i 19 pleidlais. Hyd yma ni chafwyd galwad am gadoediad gan Senedd y DU. Ar 15 Ionawr 2025, cyhoeddwyd cadoediad wedi 15 mis o ymladd. Cam cyntaf am chwe wythnos yw hwn ac mae'n cynnwys cytundeb ar ryddhau gwystlon yr oedd Hamas wedi eu cadw'n gaeth yn dilyn cyrch ar dir Israel. Lladdwyd uwch na 35,000 o Balesteiniaid yn Gaza ers cychwyn yr ymgyrch Israelaidd, gan gynnwys dros 7,800 o blant, 4,900 o fenywod, ac mae rhyw 10,000 o bobl eraill ar goll, a thybir eu bod yn farw, o dan adfeilion yr adeiladau a ddinistriwyd. Erbyn canol Rhagfyr, gollyngodd Israel mwy na 29,000 o ffrwydron rhyfel ar Gaza, gan ddifrodi neu ddinistrio'n llwyr 70 y cant o gartrefi yn y Llain. Yn ôl nifer o arbenigwyr, mae goresgyniad Gaza gan Israel yn un o'r ymgyrchoedd milwrol difetholaf mewn hanes diweddar yn nhermau maint a chyflymdra'r distryw. Yn ystod y goresgyniad, dinistriodd Lluoedd Amddiffyn Israel o leiaf traean o'r holl gartrefi yn Gaza yn ogystal â channoedd o dirnodau diwylliannol, a chafodd degau o gladdfeydd yn y Llain eu halogi. Datblyga argyfwng dyngarol difrifol o ganlyniad i'r goresgyniad, a wela gofal iechyd yn chwalu'n llwyr, prinderau bwyd, dŵr glân, meddyginiaeth, a thanwydd oherwydd y blocâd, toriadau trydan a diffyg cyfathrebu, a'r Cenhedloedd Unedig yn rhybuddio bod newyn ar fin dechrau. Mae lluoedd Israel wedi targedu ardaloedd y mae ynghynt wedi cyfarwyddo Palesteiniaid i lochesu, ac felly mae nifer o adroddiadau o'r Llain wedi datgan "nad oes yr un lle diogel yn Gaza". Yn sgil y nifer fawr o farwolaethau sifiliaid, cyhuddwyd Israel ac Hamas fel ei gilydd o droseddau rhyfel. Mae bron pob un o'r 2.3 miliwn o bobl yn Gaza wedi eu dadleoli'n fewnol a dadleolwyd hefyd 250,000–500,000 o Israeliaid ar ochr draw'r ffin. Caiff hefyd miloedd o Balesteiniaid eu caethiwo gan Israel, a chyhoeddodd Israel bod dros 200 o'i milwyr wedi marw yn y Llain yn ystod y goresgyniad hyd at Chwefror 2024. Mewn ymateb i effeithiau'r goresgyniad, cychwynnodd llywodraeth De Affrica achos yn erbyn Israel yn y Llys Cyfiawnder Rhyngwladol (ICJ), gan gyhuddo Israel o hil-laddiad yn Llain Gaza, a galw ar yr ICJ i gyhoeddi mesurau amddiffyn dros dro. Ar 15 Ionawr 2025, cyhoeddwyd cytundeb rhwng Israel a Hamas, trwy gyfryngu Qatar. Dechreuodd miloedd o ffoaduriaid o Gaza ddychwelyd. Honnodd Hamas fod Israel wedi torri amodau'r cadoediad ac oedi rhyddhau y gwystlon. Fodd bynnag, arweinydd Israel, Benjamin Netanyahu, a'i gynghreiriad Donald Trump, bygwth ailddechrau ymosodiadau ar Gaza. Yna cytunodd Hamas i barhau i ryddhau gwystlon.