Ansawdd aer dan do

Ansawdd aer dan do yw ansawdd yr aer o fewn ac o amgylch adeiladau a strwythurau eraill. Mae'n hysbys bod IAQ yn effeithio ar iechyd, iechyd meddwl, cysur a lles deiliaid adeiladau. Mae ansawdd aer gwael wedi'i gysylltu â'r hyn a elwir yn "syndrom adeiladu sâl", llai o waith neu gynhyrchiant, a diffyg dysgu mewn ysgolion. Mae llygryddion cyffredin aer dan do'n cynnwys: mwg tybaco ail-law, radon, llwydni (ffwng) ac alergenau eraill, carbon monocsid, cyfansoddion organig anweddol, legionella a bacteria eraill, ffibrau asbestos, carbon deuocsid, osôn a gronynnau. Gellir hidlo'r aer, a defnyddio awyru i wanhau halogion er mwyn gwella ansawdd yr aer dan do yn y rhan fwyaf o adeiladau. Mae canfod safon yr IAQ yn cynnwys casglu samplau aer, monitro amlygiad dynol i lygryddion, casglu samplau ar arwynebau adeiladau, a modelu llif aer y tu mewn i adeiladau ar gyfrifiadur. Gall goleuadau, ansawdd gweledol, acwsteg, a chysur thermol) hefyd effeithio ar ansawdd yr aer. Mae gweithleoedd dan do i'w cael mewn llawer o amgylcheddau gwaith megis swyddfeydd, mannau gwerthu, ysbytai, llyfrgelloedd, ysgolion a chyfleusterau gofal plant cyn ysgol. Mewn gweithleoedd o'r fath, ni chyflawnir unrhyw dasgau sy'n ymwneud â sylweddau peryglus, ac nid ydynt yn cynnwys ardaloedd sŵn uchel. Serch hynny, gall gweithwyr gynnwys symptomau sy'n perthyn i'r syndrom adeilad sâl fel llosgi'r llygaid, gwddf crafu, trwyn wedi'i rwystro, a chur pen. Yn aml ni ellir priodoli'r cystuddiau hyn i un achos, ac mae angen dadansoddiad cynhwysfawr yn ogystal â phrofi ansawdd yr aer. Mae'n rhaid caniatáu ar gyfer ffactorau megis dyluniad y gweithle, goleuo, sŵn, amgylchedd thermol, ymbelydredd ïoneiddio ac agweddau seicolegol a meddyliol hefyd. Gall adroddiad gan Sefydliad Diogelwch ac Iechyd Galwedigaethol Yswiriant Damweiniau Cymdeithasol yr Almaen gefnogi ymchwiliad systematig i broblemau iechyd unigol sy'n codi mewn gweithleoedd dan do, a chanfod atebion ymarferol. Ceir adroddiadau ar ansawdd yr aer yn gyffredinol gan bob cyngor y g Nghymru, ond nid o dan do. https://airquality.gov.wales/about-air-quality/ Mae radon yn broblem mawr yng Nghymru, fel ag y mae llwydni hefyd, yn enwedig mewn tai rhad megis fflatiau ayb. Mae llygredd aer dan do yn berygl enfawr mewn gwledydd sy'n datblygu a chyfeirir ato'n gyffredin fel "llygredd aer y cartref" yn y cyd-destun hwnnw. Mae'n ymwneud yn bennaf â dulliau coginio a gwresogi trwy losgi tanwydd biomas, ar ffurf pren, siarcol, tail, a gweddillion cnwd, dan do mewn cartref sydd heb ei awyru'n briodol. Mae miliynau o bobl, menywod a phlant yn bennaf, yn wynebu risgiau iechyd difrifol. Yn gyfan gwbl, mae tua thri biliwn o bobl mewn gwledydd sy'n datblygu yn cael eu heffeithio gan y broblem hon. Mae Sefydliad Iechyd y Byd (WHO) yn amcangyfrif bod llygredd aer dan do sy'n gysylltiedig â choginio yn achosi 3.8 miliwn o farwolaethau blynyddol. Amcangyfrifodd yr astudiaeth Baich Clefydau Byd-eang fod nifer y marwolaethau yn 2017 yn 1.6 miliwn. Yn Ionawr 2023, cyhoeddwyd awgrymiadau ar gyfer lleihau llygredd aer dan do wrth ddefnyddio stôf nwy, sy'n gysylltiedig â risg uwch o asthma a salwch posibl eraill, yn y New York Times.