Lilium martagon. Lilium martagon, martagon nilufar yoki Turk qalpoqli nilufar, Yevroosiyoda oʻsuvchi piyozgullarning bir turi. U Portugaliya sharqidan Yevropa va Osiyodan Moʻgʻulistongacha uzoq sharqgacha choʻzilgan hududda tarqalgan. Tavsif. U poyasi ildizli, boʻyi 1-2 metrga yetadi. Gulning rangi odatda pushti-binafsha rangda, qora dogʻlari bor, lekin juda oʻzgaruvchan boʻlib, oqdan qora ranggacha oʻzgarib turadi. Gullar xushboʻy. Har bir oʻsimlikda koʻplab gullar paydo boʻladi va katta yoshli oʻsimliklarda 50 tagacha gul bor. Yashil poyalari binafsha yoki qizil rangga boʻyalgan boʻlishi mumkin, barglari esa ) elliptik va teskari lansolat shaklida boʻladi. ostida uzun va koʻpincha mayin tukli. Turlari. Faqat ikkita tur Jahon nazorat roʻyxati tomonidan tan olingan. Kultivatsiya. Bogʻdorchilik boʻyicha u piyozgullar turkumiga kiradi (haqiqiy turlar). Bu oʻsimlikQirollik bogʻdorchilik jamiyatining bogʻdagi xizmatlari uchun mukofotiga sazovor boʻldi. "Lilium martagon" "L. hansonii" bilan duragaylash 19-asr oxirida Angliyaning Hereford shahridan RO Bekxaus xonim tomonidan amalga oshirilgan. Ism. Turk qalpoqli nilufar nomi, shuningdek, bir qator boshqa turlarga nisbatan qoʻllanadi, gulbarglarning xarakterli refleksli shaklidan kelib chiqadi. "Martagonning" binar nomining kelib chiqishi noaniq. Bir olim (JW Redhouse (1892)) bu soʻz "mārtagān" — Sulton Muhammad tomonidan qabul qilingan sallaning oʻziga xos turi sifatida Usmonli turkiylaridan kelib chiqqan, degan fikrni ilgari surgan . Biroq bu so‘z hozirgi turkiy tilda uchramaydi. Toksiklik. Mushuklar. "Lilium martagon", koʻpchilik mushuklar uchun juda zaharli boʻlib, koʻpincha oʻlimga olib keladigan buyrak etishmovchiligiga sabab boʻladi. Mushuklar tashrif buyuradigan uy xoʻjaliklari va bogʻlarga bu oʻsimlikni saqlash yoki quritilgan gullarni mushuk suykalishi mumkin boʻlgan joyga qoʻymaslik tavsiya qilinadi. Shubhali holatlar shoshilinch veterinar yordami zarur. Faollashtirilgan koʻmir va qusish bilan tez davolash soʻrilgan toksin miqdorini kamaytirishi mumkin. Tomir ichiga koʻp miqdorda suyuqlik yuborish buyraklar shikastlanishini kamaytirishi mumkin.