Qozogʻiston musulmonlari diniy boshqarmasi. Qozogʻiston musulmonlari diniy boshqarmasi (QMDB) Qozogʻiston musulmonlariga diniy va maʼnaviy yoʻl-yoʻriq koʻrsatuvchi respublika birlashmasidir. Qisqacha tarixi. Hozirgi Qozogʻiston musulmonlari diniy boshqaruvining asoslari 19-asrning oxiri bilan 20-asrning boshlarida tashkil topa boshlandi. 1906-yil Verniyda Turkiston oʻlkasi musulmonlarining 1 qurultoyi boʻlib oʻtdi, unda 100 ga yaqin delegat qatnashdi. 1943-yil Toshkentda Oʻrta Osiyo va Qozogʻiston musulmonlarining birinchi qurultoyi oʻtdi. Unga Qozogʻiston delegatsiyasidan Shayx Abd al-Gʻaffar Shamsutdinov (1884-1953) boshlab bordi. Jamgʻarmada Oʻrta Osiyo va Qozogʻiston musulmonlari diniy boshqarmasi tashkil etilgan boʻlib, uning raisi va bosh muftiyligiga eshon Boboxon Abdulmajidxon (1856-1957) saylangan. Qozog‘istonda qaziyat tashkil etilib va Shamsutdinov sudya etib tayinlandi. 1946-yildan Oʻrta Osiyo va Qozogʻiston musulmonlari diniy boshqarmasining Qozogʻistondagi vakili, Olmaota imom-xatibi lavozimlarida ishlagan. 1952-1972-yillar Saduaqas Gʻilmaniy (1890-1972), 1972-1979-yillar oraligʻida Jahiya hoji Beysenbayuli (1932-1997) qozi boʻldi. Oʻrta Osiyo va Qozogʻiston musulmonlarining diniy boshqarmasi 1990-yilgacha Toshkentda joylashganlikdan, sovetlar siyosati tufayli Qozogʻistonning diniy-maʼnaviy hayotiga taʼsir koʻrsata olmadi. 1990-yilgi 12-yanvarda oʻtgan Qozogʻiston musulmonlarining birinchi qurultoyida Qozogʻiston musulmonlari mustaqil diniy boshqarmasi tashkil etildi. Boshqarmaning birinchi raisi, Bosh muftiy Ratbek Nisanboyev bo‘ldi. Qozog‘iston musulmonlarining ishiga rahbarlik qilib, uning ishini olib boruvchi ijroiya organi QMDB apparati — muftiyat.QMDBning 2000-yil oʻtgan III qurultoyda boshligʻi, Bosh muftiy boʻlib, professor Absattor Derbisali saylandi. 2013-yil 19-fevralda Qozog‘iston musulmonlarining navbatdan tashqari VII qurultoyida Mayamerov Yerjan Malgajiuliy Bosh muftiy etib saylandi. 2017-yilning 8-dekabrida oʻtgan Qozog‘iston musulmonlarining navbatdagi VIII qurultoyida Serikbay hoji Satibaldiuli Oraz bosh muftiy etib saylandi. QMDB. Diniy boshqarma QMDBning raisi, Bosh muftiy, QMDB Donishmandlar kengashi, Vasiylar kengashi, QMDBning raisi, apparat yetakchisi va diniy ishlar, shariat bilan fatvo, masjid ishlari, bo‘limi mudiri, odamlar bilan aloqa, bayonnoma, haj, targ‘ibot, fan va taʼlim, umumiy va yoshlar ishi, halol mahsulotlarni standartlashtirish, matbuot va internet, ayollar va qizlar kabi tarkiblar bilan sektolardan, shuningdek, ish yuritishdan iborat Boshqarmaning maqsadi va vazifasi: Islom dinini nasixat qilish va yoyish, Muhammad (s.a.v.) paygʻambar maʼruzalarning to‘g‘ri nasixat qilinishini taʼminlash, islom dinining, Qozog‘iston musulmonlarining birligini saqlash, diniy tashkilotlarda shariatning to‘liq va to‘g‘ri tatbiq etilishini taʼminlash, viloyatlardagi imom vakillari orqali respublika musilmon jamoasining diniy muammolarini yechish, respublikada islom dinini oʻqitib-o‘rgatuvchi mutaxassislarni tayyorlash, shuningdek, xorijiy diniy tashkilotlar bilan, birlashmalar, diniy adabiyotlar, darsliklar va hokazo b. zarur nashrlarni ishlab chiqish. QMDB tashkil etilishi bilan ochilgan mamlakatlar. Nur-Muborak Misr Islom madaniyati universiteti va imomlar taʼlimi resp. Islom internati ishlaydi. QMDB boʻlimlari. Shariat va fatvo boʻlimi Ziyorat boʻlimi Taʼlim boʻlimi Matbuot kotibi Kadrlar boʻlimi Ishni boshqarish Din ishlari boʻlimi Masjid ishlari bo‘limi Xalqaro aloqalar va protokol bo‘limi Diniy ekspertiza va ilmiy tahlil bo‘limi Targ‘ibot va internet bo‘limi QMDB tomonidan chiqarilgan gazeta va jurnallar. Boshqaruv tomonidan „Munara“ nomli gazet (2019-yilning oktabrdan) va „Iymon“ nomli jurnali (2002-yil noyabridan) chiqadi. QMDB Zakot jamgʻarmasi. QMDB Zakot jamg‘armasi 2011-yil 3-iyunda Adliya vazirligida ro‘yxatga olindi. Jamg‘armaning to‘liq yuridik nomi: „Qozog‘iston musulmonlari diniy boshqarmasining zakot jamg‘armasi“ korporativ jamg‘armasi. QMDB Zakot jamg‘armasi jismoniy va yuridik shaxslarning zakotlari bilan xayr-ehsonlarini qabul qilib, uni shariat hukmlariga asosan taqsimlovchi tashkilotdir. Jamg‘arma taʼsischisi Qozog‘iston musulmonlari diniy idorasi hisoblanadi. QMDB Zakot jamgʻarmasining vazifasi:. Muqaddas Qur’oni Karim va Sunnatga amal qilgan holda, shariat hukmlari asosida Qozgʻiston musilmonlarining zakotining yig‘ilishi bilan tarqatishni amalga oshirish.