Toshkent temir yoʻli. Toshkent temir yoʻli — Rossiya imperiyasi va SSRI hududidagi Yevropa Rossiyasini Oʻrta Osiyo (sobiq Turkiston) bilan bogʻlab turuvchi va Oʻzbekiston, Qozogʻiston, Qirgʻiziston hamda Tojikiston SSR hududi orqali oʻtgan temir yoʻllar majmui. Tarixi. Orenburg-Toshkent temir yoʻli 1887—1906 -yillarda qurilgan : 1905-yilda tarmoqning eng yirik stansiyalardan biri boʻlgan Qandagʻoch stansiyasi qurildi. 1905-yilda bu yoʻlda birinchi Kazalinskoe lokomotiv deposi ochildi. 1905-yil 1-yanvarda Samara-Zlatoust temir yoʻlining Kinel — Orenburg uchastkasi Toshkent temir yoʻli bilan biriktirildi. 1925-yil 19-iyunda Toshkent temir yoʻlining Chernyaevo stansiyasi nomi oʻzgartirildi. 1925-yil 28-avgustda Toshkent yo‘lining Perovsk stansiyasi Qizil-O‘rda stansiyasi deb nomlandi. 1907-yilga kelib Uralsk — Iletsk uchastkasi Uralskdan Angati stansiyagacha, Iletskdan Chingirlau st. uzaytirildi. Ural daryosi orqali koʻprik qurilishi boshlandi. Biroq, 1936-yildagi SSRI temir yoʻllari atlaslarida Uralsk-Iletsk uchastkasi koʻrsatilmagan, 1937-yilgi atlasda esa u qurilayotgan deb belgilangan. 1913-yilda yoʻlning uzunligi 2234 km edi. Harakat tarkibiga 552 parovoz, 7853 yuk va 655 yoʻlovchi vagonlari kirdi. Novosergievskaya, Platovka stansiyalarida don omborlari mavjud edi. 1929—1934-yillarda Toshkent temir yoʻli Oʻrta Osiyo temir yoʻli tarkibiga kirardi. 1930-yillarda temir yoʻl yangi texnik vositalar bilan jihozlandi, yoʻl mustahkamlandi, saralash stantsiyalari rivojlandi, harakat tarkibini taʼmirlash bazasi yaratildi. Oʻrta Osiyo temir yoʻli 1934-yilda Orenburg va Toshkent temir yoʻllariga ajratildi. Orenburg liniyasiga Kinel — Orenburg — Iletsk — Qandagʻoch — Jusaliy tizmasi, Toshkent liniyasiga esa Jusali — Aris — Toshkent tizmasi kirdi. Toshkent yoʻlining uzunligi 1955 -yilda 2419,6 km boʻlib, yoʻl boshqarmasi Toshkentda joylashgan edi. Teplovozlarni ishlatishda ogʻir sharoitlariga ega boʻlgan (hududning suvsizligi) yoʻl sifatida SSRIda birinchilardan boʻlib 1950-yillarning oʻrtalarida lokomotiv tortish uchun dizel yoqilgʻisiga oʻtkazildi va oʻz parkiga TE3 teplovozlarini oldi. Paxta, koʻmir, neft, ruda, mashinasozlik, qurilish materiallari, sanoat va oziq-ovqat mahsulotlari-yoʻlning asosiy yuklari edi. 1958-yilda Toshkent temir yoʻli tarqatib yuborildi. Jusali — Aris uchastkasi Qozogʻiston temir yoʻli tarkibiga kirdi (1977-yildan boshlab Gʻarbiy Qozogʻiston temir yoʻlining bir qismi), Aris — Toshkent qismi esa Oʻrta Osiyo temir yoʻli tarkibiga kirdi. SSSI parchalanganidan soʻng 1991-yilda Gʻarbiy Qozogʻiston temir yoʻli Qozogʻiston temir yoʻllari tarkibiga kirdi, Oʻrta Osiyo temir yoʻli esa:Oʻzbekiston temir yoʻli, Turkman temir yoʻli, Qirgʻiziston temir yoʻli va Tojikiston temir yoʻllari tarkibiga kiruvchi uchastkalarga boʻlinib ketdi.