Jane Austen. Jane Austen ( ; 1775-yil 16-dekabr – 1817-yil 18-iyul) ingliz romanchisi bo‘lib, asosan oltita romani bilan tanilgan. Ushbu asarlarida XVIII asr oxiridagi ingliz yer egalari jamiyatini yashirin tarzda talqin etadi, tanqid qiladi va ular haqida fikr bildiradi. Austen asarlaridagi syujetlar ko‘pincha ayollarning qulay ijtimoiy mavqe va iqtisodiy barqarorlikka erishishlari uchun nikohga qanchalik bog‘liq ekanliklarini tadqiq etadi. Uning asarlari XVIII asrning ikkinchi yarmidagi hissiyotga asoslangan romanlarning yashirin tanqidi bo‘lib, XIX asr adabiy realizmi tomon o‘tishning bir qismi hisoblanadi. Uning ijtimoiy tanqid, realizm, so‘z o‘yini va kinoyadan foydalanishi tanqidchilar va olimlar tomonidan yuksak baholangan. Anonim tarzda nashr etilgan „Sense and Sensibility“ (1811), „Andisha va gʻurur“ (1813), „Mansfield Park“ (1814) va „Emma“ (1816) romanlari kamtarona muvaffaqiyatga erishgan boʻlsa-da, ular muallifning hayotlik chogʻida unga katta shuhrat keltirmagan. U „Northanger Abbey“ va „Persuasion“ deb nomlangan yana ikkita roman yozgan. Bu asarlar 1817-yilda, uning vafotidan soʻng nashr etilgan. Shuningdek, „Sanditon“ deb nomlangan yana bir romanni boshlagan, ammo bu asar uning hayotdan koʻz yumishi sababli tugallanmay qolgan. U shuningdek, oʻsmirlar uchun yozilgan qoʻlyozma shaklidagi uch jildlik asar, „Lady Susan“ nomli qisqa epistolyar roman va tugallanmasdan qolgan „The Watsons“ nomli yana bir romanni meros qilib qoldirgan. Biografik m’alumotlari. Austen haqidagi biografik maʼlumotlar uning bir necha omon qolgan xatlari va oila aʼzolari u haqida yozgan qoʻl yozmalaridan olingan. Austen yozgan 3000 ga yaqin xatdan faqat 160 tasi saqlanib qolgan va nashr etilgan. Kassandra Austen singlisidan olgan xatlarning asosiy qismini yoʻq qilgan, yoqib yuborgan. Hayoti. Jane Austen 1775-yil 16-dekabrda Hampshire shtatining Steventon shahrida sovuq qish kunlarida tugʻilgan. 1776-yilning qishi ayniqsa qattiq boʻldi. U oʻsha yerdagi mahalliy cherkovda choʻqintirildi. Uning otasi Jorj Osten (1731-1805) Steventon va Deane Anglikan cherkovlarining ruhoniysi boʻlib ishlagan. Ruhoniy Osten jun savdosi bilan shugʻillanuvchi badavlat oilada tugʻilgan. U va uning ikki singlisi bolaligida yetim qolib, qarindoshlari bilan yashashga toʻgʻri kelgan. 1745-yilda, oʻn besh yoshida, Jorj Ostenning singlisi Philadelphia Kovent bogʻida tegirmonchiga shogird boʻlgan. Oʻn olti yoshida Jorj Oksforddagi Sent-John kollejiga oʻqishga kirgan. U yerda Cassandra Leigh (1739–1827) bilan uchrashdi. U taniqli Leigh oilasidan edi. Uning otasi Oksforddagi All Souls kollejida rektor boʻlgan, u yerda Cassandra zodagonlar orasida ulgʻaygan. Uning toʻngʻich akasi James katta xolasi Perrotdan boylik va katta mulkni meros qilib oldi, faqat ismini Leigh-Perrotga oʻzgartirish sharti bilan. Jorj Osten va Cassandra Leigh 1763-yilda unashtirildi. Ular 1764-yil 26-aprelda Vannadagi Avliyo Swithin cherkovida, Cassandraning otasi vafotidan ikki oy oʻtib turmush qurishdi. Jorjning "yillik" tirikchiligi kam edi; Cassandraning onasi vafot etganidan soʻng unga kichik meros qoldi. Yaqin atrofdagi Dean cherkovini boy amakisi Francis Austen sotib olganidan soʻng, Austenlar u yerda vaqtinchalik istiqomat qilishdi. Cassandra Deanda uchta farzandni dunyoga keltirdi: 1765-yilda James, 1766-yilda George va 1767-yilda Edward. Steventon. 1768-yilda oila nihoyat Steventonga koʻchib kelishdi. Genri 1771-yilda Steventonda tugʻildi. Oʻsha paytda Cassandra kichik Georgening rivojlanishida nogironlik belgilarini eʼtiborsiz qoldira olmadi. George kar va soqov boʻlishi mumkin edi. 1773-yilda Cassandra, 1774-yilda Francis, 1775-yilda esa Jane tugʻilgan. Taʼlimi. 1783-yilda Jane va uning singlisi Cassandra Oksfordga Ann Cawley xonim qoʻlida taʼlim olish uchun yuborildi va oʻsha yilning oxirida ularni Southamptonga olib ketishdi. Oʻsha kuzda ikkala qiz ham tif kasaliga chalinganidan keyin uylariga joʻnatildi. Oʻsha paytdan boshlab uyda taʼlim olishni boshladi. 1785-yil boshidan boshlab La Turnelle xonim rahbarligidagi Reading Abbey Qizlar internat maktabida oʻqidi. Oʻquv dasturiga, fransuz tili, imlo, tikuvchilik, raqs, musiqa va drama kiritilgan. Opa-singillar 1786-yil dekabridan oldin uylariga qaytishdi, chunki maktab toʻlovlari Austen oilasi uchun juda yuqori edi. Romanlari. Boshqa ishlari. Juvenilia: Birinchi jild (1787–1793) Juvenilia: Ikkinchi jild (1787–1793) Juvenilia: Uchinchi jild (1787–1793) Bibliografiya. Biografiyalar Esse toʻplamlari Monograflar va maqolalar