Fransiya — Yaponiya munosabatlari. Fransiya — Yaponiya munosabatlari Fransiya va Yaponiya oʻrtasidagi ikki tomonlama diplomatik munosabatlardir. Ikki davlat oʻrtasidagi munosabatlar XVII asrda, samuraylar va Yaponiya elchisi Xasekura Sunenaga Rimga ketayotib, Fransiya janubida bir necha kun toʻxtab qolishganida, tasodifan boshlangan. Yaponiya uzoq vaqt sakoku qilinganidan soʻng, XIX asrning ikkinchi yarmidan boshlab, Fransiya va Yaponiya yaxshi sheriklarga aylangan. Ikki davlat oʻrtasida ham harbiy, ham iqtisodiy, ham madaniyat sohasida oʻzaro almashuvlar amalga oshirilgan. Yaponiya fransuz harbiy rahbari Jyul Brunet yordamida oʻz armiyasini takomillashtirgan. Léonce Verni kabi fransuz muhandislari Yaponiyaga dengiz flotini rivojlantirishga yordam berishgan, fransuz huquqshunoslari Yaponiya qonunlarini ishlab chiqishda qatnashganlar. Fransiyada yapon taʼsiri badiiy sohada seziladi, Yaponiya impressionistlarni ilhomlantirgan va yaponizmning kelib chiqishiga sabab boʻlgan. Tarixi. Fransiyaning Yevropaga yuborilgan Tensho elchilari (1582—1590) bilan hech qanday aloqasi yoʻq edi. Edo davri (XVII—XVIII asrlar). 1615-yilda yapon samurayi Xasekura sunenaga oʻzining daYmyo ustasi Date Masamune tomonidan Rimga yuborilganda Sankt-Tropezda bir necha kun toʻxtadi. Bu fransuzlar va yaponlar oʻrtasidagi birinchi maʼlum aloqadir. 1619-yilda Niderlandiyaga koʻchgan fransuz Fransua Karon Niderlandiyaning Ost Indiya kompaniyasiga qoʻshilgan va Yaponiya tuprogʻiga rasman qadam qoʻygan birinchi fransuz boʻldi. Karon Yaponiyada yigirma yil oʻtkazdi va u yerda kompaniya direktori boʻldi. Keyinchalik Fransua KaronKaron fransuz Ost Indiya kompaniyasiga asos solgan. 1636-yilda fransuz Dominikan ruhoniysi Guillaume Courtet Yaponiyada nasroniylik taqiqlanganiga qaramay, yashirincha kelgan. Courtet qoʻlga olinib, Kagosimada bir yil qamoqqa tashlangan. Keyinchalik Courtet Nagasakiga olib ketilgan, u yerda 1637-yil sentyabrda sudlangan, qiynoqqa solingan va qatl etilgan. Ruhoniy Nagasakining oʻn olti shahidlaridan biriga aylangan. 1640—1780-yillarda Yaponiyaning sakoku siyosati tufayli Fransiya oʻrtasidagi munosabatlar uzilib qolgan. 1787-yilda fransuz navigatori Jan-Fransua de La Peruz Ryukyu arxipelagiga tashrif buyurdi. Uning nomi hozirda Saxalin va Xokkaydo oʻrtasidagi La Perouse boʻgʻoziga berilgan. XIX asrda Yaponiyaning kashfiyoti. Fransiya-Yaponiya munosabatlari. Fransiyada Ikkinchi imperiya davrida yaʼni 1858-yil 9-oktabrda ikki davlat oʻrtasidagi munosabatlar Tinchlik, doʻstlik va savdo shartnomasiga muvofiq rasmiylashtirildi. Tengsiz shartnomalarning bir qismi boʻlgan ushbu shartnoma, boshqa narsalar qatorida, savdo va fransuz subyektlari (Edo, Kobe, Nagasaki, Niigata va Yokohama) uchun 5 ta port ochishni nazarda tutadi. Elchi 1860-yil 4-fevralda ratifikatsiya qilingan fransuz-yapon shartnomasini syogunga olib keldi. 1863-yildan 1868-yilgacha Fransiyaning Yaponiyadagi elchisi boʻlgan fransuz diplomati Léon Rocher syogunlarning ishonchini qozona olgan, shuning uchun elchi Yaponiyaning koʻp asrlik madaniyatdan meros boʻlib qolgan siyosiy muhitida imtiyozli mavqega ega. Rocher diplomatik, madaniy, savdo, sanoat va harbiy aloqalarni oʻrnatishga muvaffaq boʻlgan. Shartnomalar Yaponiya va Fransiya taraqqiyoti rivojlanishiga xizmat qilgan. 1865-yilda "Compagnie des Messageries Impériales" tomonidan taqdim etilgan Fransiya va Yaponiya oʻrtasida toʻgʻridan-toʻgʻri navigatsiya liniyasi oʻrnatilgan. Bundan tashqari, 1850-yilda Fransiyada pebrin (ipak qurti kasalligi) ipak qurtlarini koʻpaytirishga katta taʼsir koʻrsatdi. Oʻsha paytda ipak sanoatining eng yuqori choʻqqisiga chiqqan fransuz ishlab chiqarish sezilarli darajada yomonlashdi. Tokugava syogun Napoleon III ga sovgʻa sifatida ipak pilla yuboradi. 1865-yildan boshlab Yokogama va Lion oʻrtasida urugʻlar va ipak toʻplami savdosi rivojlandi (bu vaqt Lion va Yokogama oʻrtasida Lion-Yapon klubi homiyligida Yaponiya Bosh konsuli tashabbusi bilan tuzilgan ittifoq ham bor). Shunday qilib, besh yil ichida Lion ipak savdosi boʻyicha jahon yetakchisiga aylandi. 1872-yilda yuqori tashqi talabni qondirish uchun Tomiokada birinchi ipak fabrikasi qurildi, Fransiya Yaponiya eksportida yetakchi rol oʻynadi. Syogun Fransiyaga Yaponiyaning birinchi dengiz arsenalini qurishni ishonib topshirdi. Napoleon III imperiyasi nou-xau va texnologiya bilan taʼminlaydigan muhandislarini yuboradi. Fransuz zobiti Léonce Verny 1865-yildan 1876-yilgacha Yokosuka arsenalini qurish tashabbusi bilan chiqdi. 1866-yilda siyosat va tashqi tajovuz sabab boʻlgan ichki qoʻzgʻolonlarning kuchayishiga qarshi turish uchun syogun oʻzi boshqargan armiyani modernizatsiya qilish va mustahkamlash uchun fransuz harbiy missiyasini yuborishni soʻradi. Fransiya imperiyasi bu talabga qurol sotish va artilleriyachi leytenant Jyul Brunetning Yaponiyaga kelishi bilan javob berdi. Shunday qilib, Brunet kapitan Jyul Chanoine buyrugʻi bilan syogun armiyasini tayyorlash va fransuz modeliga asoslangan harbiy boshqaruvni tashkil etish uchun keldi. 1868-yilda elchi Léon Rocher syogunat qulaganidan keyin Fransiyaga chaqirib olindi, Britaniya elchisi Yaponiyada qoldi. Zamonaviy Yaponiya Budokan Miyamoto Musashi orqali Fransiya imperiyasi va Tokugava syogunati oʻrtasidagi yaqin aloqalarga hurmat koʻrsatdi. XX va XXI asrlar. 1990—2000-yillarda Jak Shirakning Yaponiyaga nisbatan doʻstona siyosati tufayli Fransiya Yaponiya bilan savdo-sotiq faollashgan. Prezident Shirak Yaponiyaga 40 martadan ortiq rasmiy tashrif buyurdi, bu boshqa prezidentlardan bir necha baravar koʻp. Fransiya Yaponiyaga eksportni ragʻbatlantirish uchun moʻljallangan "Le Yapon" dasturini ishga tushirishga yordam berdi. Davlatlar Parijda Yapon madaniyati uyini ham ochdilar. 1993—2004-yillarda mamlakatlar oʻrtasidagi savdo hajmi 50 foizga oshdi. Yaponiya Fransiyaning toʻqqizinchi „mijozi“ga aylandi. Fransiya Yaponiyaga sarmoya kiritish boʻyicha uchinchi oʻrinda turadi. Fransiya va Yaponiya insonparvarlik missiyalarida, asosan, Afrikaning Jibuti, Madagaskar va Uganda mamlakatlarida OITS va kambagʻallikka qarshi kurashish missiyalarida birga ishlagan. Yaponiya va Fransiya sanʼat vagastronomiya haqida fikrlarni baham koʻradi. Yaponiyaga fransuz oshxonasi, Fransiyaga esa manga katta taʼsir koʻrsatdi. Iqtisodiy sohada ikki davlat hozirda yangi avlod yadro reaktorlari mavzusida yaqindan hamkorlik qilmoqda. 2005-yil iyun oyida Fransiya va Yaponiya „Concorde“ ning vorisi boʻlishi mumkin boʻlgan yangi tovushdan tez uchuvchi raketani yaratish boʻyicha qoʻshma loyihani eʼlon qildi. 2008-yilda Fransiya-Yaponiya munosabatlarining 150 yilligi nishonlandi. 1990-yilda Fransiyada 15 ming yapon, 2000-yilda 25 ming, 2005-yilda 30 ming yapon yashagan. Ularning yarmi Il-de-Fransda yashaydi va Garnier operasi yaqinidagi Sainte-Anne koʻchasi atrofida joylashgan Parijning yapon kvartaliga muntazam tashrif buyuradi. Mintaqada birinchi yapon restorani 1963-yilda Molière koʻchasida Takumi Ashibe tomonidan ochilgan. 1990-yilda Yaponiyada 3000 fransuz, 2000-yilda 5000, 2008-yilda 9000 fransuz yashagan. Tokiodagi fransuz kvartali Kagurazakada joylashgan. Xalqaro tashkilotlarda hamkorlik. Fransiya — Yaponiya bir qator xalqaro tashkilotlarga aʼzodir, jumladan: