Ziz (mifologiya). Ziz () — yahudiy mifologiyasida ulkan griffinsimon afsonaviy qush. Manbalarda aytilishicha, u qanotlari bilan quyoshni toʻsishga qodir. Ziz qushining arxetipi shunga oʻxshash afsonaviy qushlarga toʻgʻri keladi, deb ishoniladi: ravvinlar uni forslarning Simurgʻ qushi bilan solishtirish mumkin, deb aytishadi. Zamonaviy olimlar zizni shumerlarning ankh va qadimgi yunon feniksi bilan ham qiyoslashadi. Manbalar. Injil tarkibiga kiruvchi Zaburning ibroniycha asl nusxasida ziz haqida faqat ikkita juda qisqa eslatma mavjud (Zb. pravoslav raqamlashda 49:11; 79:14; Gʻarbiy raqamlashda 50:11, 80:13). Ular rus tilidagi sinodal tarjimada va Yevropa tillariga boshqa koʻpgina tarjimalarda yoʻq. Yahudiy aggadlari ziz haqida shunday deyishadi: Yahudiy boʻlmagan manbalarda ham ziz haqida soʻz boradi. Iogann Buxtorfning 1603-yilda yozgan „Sinagoga Judaica“ asarida hamda 1613-yilda Samuel Zakups tomonidan ingliz tiliga tarjimasida Eliya Levita „ushbu bayramda dasturxonga tortilishi lozim boʻlgan Bariuxna deb ham ataladigan ulkan qush haqida xabar beradi; Talmudda aytilishicha, bir paytlar uyasidan tushgan tuxum uch yuzta baland sadr daraxtini sindirib tashlagan“. 1698-yilda Xamfri Prideaux zizni ulkan samoviy xoʻroz parrandasi sifatida tasvirlaydi: