Amerika Qoʻshma Shtatlari Kongressi. Amerika Qoʻshma Shtatlari Kongressi () — qonun chiqaruvchi organ, AQShning uchta eng yuqori federal hukumat organlaridan biri. Vakolatlar AQSh Konstitutsiyasi bilan belgilanadi. Kongress ikki palatali boʻlib, u Senat va Vakillar Palatasidan iborat. AQSh Konstitutsiyasining 1-moddasi, 4-boʻlimiga binoan Kongress yiliga kamida bir marta yigʻiladi va uning sessiyalari dekabr oyining birinchi dushanbasida boshlanadi. Oxirgi meʼyor 1933-yilda 20-yanvardagi tuzatish qabul qilinishi bilan oʻzgartirildi, yaʼni endilikda 3-yanvar kuni tushda sessiyaning boshlanishini belgilab berdi. Hozirgi chaqiriq. 2018-yil 6-noyabrda boʻlib oʻtgan AQShning 116-Kongressiga boʻlib oʻtgan saylovlarda Demokratlar Vakillar Palatasida 435 oʻrindan 235 oʻrinni egallab, Senatda — respublikachilar 100 oʻrindan 53 tasini egallab, 45 partiyaga (Demokratlar) qarshi gʻolib boʻlishdi (qolgan ikkisi mustaqil). 116 chaqiriq 2019-yil 3-yanvardan 2021-yil 3-yanvargacha amal qiladi. 2018-yilga kelib, AQSh senatorining oʻrtacha boyligi 3,2 million dollarni tashkil etdi va Kongress aʼzosi 900 ming dollarni tashkil etdi. Yigʻilish. Ikkala palata ham toʻgʻridan-toʻgʻri saylanadi. 1913-yilda AQSh Konstitutsiyasiga 17-tuzatish qabul qilinishidan oldin Senat ikki bosqichli saylovlarda saylandi: avval fuqarolar shtat qonun chiqaruvchi organlarini, soʻngra ushbu yigʻilishlar senatorlarni sayladilar. Vakillar palatasi deputatligiga nomzodlarga quyidagi talablar qoʻyiladi: 25 yoshga toʻlgan; AQSh fuqarosi; saylov paytida kamida yetti yilga deputat saylanadigan shtat rezidenti boʻlishi. Vakillar palatasi oʻz spikerini va boshqa ofitserlarini saylaydi. Senatorlikka nomzodlarga qoʻyiladigan talablar biroz kattaroq: 30 yoshga toʻlgan; AQSh fuqarosi; saylov paytida kamida toʻqqiz yil davomida deputat saylanadigan shtat rezidenti boʻlishi. Kongress aʼzolari koʻpchilik tizim tomonidan saylanadi, protsedura maʼlum bir davlat qonunchiligi bilan tartibga solinadi. Odatda saylovlar nisbiy koʻpchilik tamoyilidan foydalangan holda bir turda oʻtkaziladi, lekin baʼzida (masalan, Luiziana va Jorjiyada ) gʻalaba qozonish uchun mutlaq koʻpchilik ovozlar talab qilinadi, bu esa vaqti-vaqti bilan saylovlarning ikkinchi bosqichiga olib keladi . Ishonch yorliqlari. AQSh Konstitutsiyasiga muvofiq Kongress quyidagi vakolatlarga ega: Qonunchilik jarayoni. Kongress palatalarining har biri uchun qoʻmitalar va komissiyalar mavjud. Tarix. Zamonaviy Amerika Qoʻshma Shtatlari hududida birinchi vakillik organi 1619-yilda Virjiniyada paydo boʻldi. Bu Bosh assambleya deyiladi (Ingliz tilida — „The House of Burgesses“). Kongressning prototipi 1774-yilda Filadelfiyada chaqirilgan "Birinchi kontinental kongress" edi. Ammo bu organni parlament deb hisoblash mumkin emas, chunki u mohiyatan mustaqil davlatlar vakillarining kongressi edi. 1776-yilda chaqirilgan Ikkinchi kontinental kongress 4-iyulda „Mustaqillik deklaratsiyasi“ni qabul qildi va shuningdek, davlatlar konfederatsiyasini yaratish rejasini tayyorlash toʻgʻrisida qaror qabul qildi. Ushbu reja natijasida Konfederatsiya Moddalari yaratildi, ular 1781-yilda davlatlar tomonidan nihoyat tasdiqlandi. Konfederatsiya moddalarida davlat vakillari kongressini tashkil etish koʻzda tutilgan edi. Biroq, Kongress hokimiyat bilan taʼminlangan kuchli siyosiy institut emas edi, chunki shtatlarni majburlash, uning qarorlarini amalga oshirish mexanizmi yoʻq edi va eng muhim faoliyat sohalarida Kongress faqat 13 shtatdan 9tasining roziligi bilan harakat qilishi mumkin edi. 1787-yilda Filadelfiyadagi inqilobiy urushdan soʻng Konstitutsiyaviy konventsiya yigʻilib, unda AQSh Konstitutsiyasi va yangi Amerika Kongressining namunasi ishlab chiqildi. Konstitutsiyaviy konvensiyada delegatlar uchun mamlakatga kuchli milliy hukumat zarurligi ayon boʻldi va ushbu hukumat qanchalik kuchli boʻlishi kerakligi masalasi ushbu yigʻilishdagi asosiy hukumat edi. Delegatlar ikki lagerga boʻlingan: kuchli hukumat tarafdori boʻlgan „federalistlar“ va shtatlarning huquqlarini himoya qilgan „anti-federalistlar“. Federalistlarning qarashlari Konstitutsiyaviy Konvensiyada hukmronlik qildi, ammo anti-federalistlar bilan murosaga kelish kerak edi. Shunday qilib konventsiya Konstitutsiyani ishlab chiqdi, u ratifikatsiya qilindi va yangi Kongress 1789-yil 4-martda ish boshladi. Shu bilan birga, yangi Kongress asosan Konfederatsiya Moddalariga asoslangan edi. Konstitutsiyaviy konvensiyada delegatlar Kongressga qanday vakolatlar berish kerakligini hal qilishdi. Virjiniya shtatidan kelgan delegatlar ayrim shtatlarning vakolatiga ega boʻlmagan barcha holatlarda Kongressga qonunchilik vakolatlarini berishni taklif qilishdi. Boshqa delegatlar Kongress shu bilan haddan tashqari kuchga ega boʻlishiga ishonib, ushbu qoidaga qarshi chiqishdi. Natijada, Kongressga oʻz vazifalarini bajarishga imkon beradigan vakolatlar berish toʻgʻrisida qaror qabul qilindi va qolgan vakolatlar Shtatlar hokimiyatiga oʻtkazildi . Hokimiyatni ajratishning ushbu prinsipi dualistik federalizm deb ataladi. 1800-yilda Kongress Vashington Kapitoliy binosiga koʻchib oʻtdi. Kongress qoʻmitalari va komissiyalari. Shuningdek, har toʻrt yilda bir marta Amerika Qoʻshma Shtatlari Prezidenti lavozimiga kirishish uchun Amerika Qoʻshma Shtatlari Kongressining Inauguratsiya tantanasi uchun qoʻshma qoʻmitasi tuziladi. Bir vaqtning oʻzida toʻrtta doimiy qoʻshma qoʻmita mavjud: Manbalar.