Shaxmat donalari. Shaxmatda olti xil (tur yoki nomlar) donalar mavjud boʻlib, ular – qirol, malika, tora, fil, ot va piyodadan tashkil topgan. Shaxmatni ikkita qarama-qarshi raqib tomonlar oʻynaydi: biri oq dona, ikkinchisi esa qora dona bilan harakatlanadi. Har bir oʻyinchida 16 ta dana bor boʻlib – bitta qirol, bitta malika, ikkita tora, ikkita fil, ikkita ot va sakkizta piyodadan iboratdir. Ushbu qismlarning har biri shaxmat taxtasi boʻylab harakatlanish strukturasidan kelib chiqib bir katakdan ikkinchisiga siljiydi. Tasniflash. Donalar quyidagilarga boʻlinadi: Terminologiyada noaniqlik mavjud, yaʼni tor maʼnoda, piyodalardan tashqari barcha shaxmat donalari figura(dona) hisoblanadi. Odatda shaxmat oʻyini sharhidagi „dona“ soʻzi shu maʼnoda qoʻllanadi; masalan, "danani yoʻqotish" kabi ibora yengil yoki kuchli boʻlakni yoʻqotishni anglatadi, lekin piyodani emas. Suhbatda „figura“ soʻzi koʻpincha kichik boʻlakni anglatadi, masalan, „Men bir figura uchun malika yutib oldim“, „2 piyoda uchun bir figurani qurbonlik qildim“. Donalarning qiyosiy kuchi va qiymati. Shaxmat oʻyinlarida ayirboshlash masalasi paydo boʻlganda, baʼzi bir guruh donalarining nisbiy kuchi va qiymati muammosi har doimo paydo boʻladi. Shaxmat nazariyasida donalarning qiymati va kuch darajasi odatda piyodalarda oʻlchanadi. Umumiy qabul qilingan [kim tomonidan?] quyidagi munosabatlar :