Oʻlchov asboblari. Oʻlchov asboblari — belgilangan diapazonda oʻlchangan fizik kattalikning qiymatlarini olish uchun moʻljallangan oʻlchov vositasi. Koʻpincha oʻlchash moslamasi operatorning toʻgʻridan-toʻgʻri idrok etishi mumkin boʻlgan shaklda oʻlchash maʼlumotlarining signalini yaratish uchun oʻlchov vositasidir. Oʻlchov vositasi — normallashtirilgan metrologik xususiyatlarga ega boʻlgan, oʻlchami maʼlum vaqt oraligʻida oʻzgarmagan holda (belgilangan xatolik doirasida) olinadigan fizik miqdor birligini takrorlaydigan va (yoki) saqlaydigan oʻlchovlar uchun moʻljallangan texnik vosita. "Toʻgʻridan-toʻgʻri (bevosita) ishlaydigan" va "taqqoslash" ("bilvosita)" oʻlchov asboblari oʻrtasida ham farq mavjud. "Toʻgʻridan-toʻgʻri ishlaydigan oʻlchash moslamasida oʻlchov natijasi toʻgʻridan-toʻgʻri uning displey qurilmasidan olinadi." Bunday qurilmalarga ampermetr, manometr, simob-shisha termometrni misol qilib keltirish mumkin. Toʻgʻridan-toʻgʻri taʼsir oʻlchash asboblari toʻgʻridan-toʻgʻri baholash usuli bilan oʻlchash uchun moʻljallangan. Bundan farqli oʻlaroq, oʻlchov bilan taqqoslash orqali oʻlchash solishtirish uchun oʻlchov asboblari yordamida amalga oshiriladi, ular ham taqqoslagichlar deb ataladi. "Taqqoslash oʻlchash moslamasi — oʻlchangan miqdorni qiymati maʼlum boʻlgan miqdor bilan toʻgʻridan-toʻgʻri taqqoslash uchun moʻljallangan oʻlchash moslamasi." Taqqoslagichlarga misollar: ikki pallali tarozi, interferentsiya uzunligi komparatori, elektr qarshilik koʻprigi, elektr oʻlchash potansiyometri, fotometrli fotometrik dastgoh. Taqqoslovchilar oʻz vazifalarini bajarish uchun oʻlchov birligini saqlamasligi mumkin. Bunday taqqoslashlarni, qatʼiy aytganda, oʻlchov vositalari deb hisoblash mumkin emas, ammo ular bir qator muhim metrologik xususiyatlarga ega boʻlishi kerak, birinchi navbatda, kichik tasodifiy xato va yuqori oʻlchov sezgirligini taʼminlaydi. Tegishli tushunchalar: Nazorat oʻlchash asboblari (NOʻA) (rus. KIP). NOʻA chilangari (.) turli xil asbob-uskunalar va avtomatik boshqaruv tizimlariga xizmat koʻrsatadigan, taʼmirlaydigan va ishlatadigan ishchi. Parametrlar. Oʻlchov asboblari quyidagi parametrlar diapazoni bilan tavsiflanadi: Oʻlchov diapazoni — oʻlchangan kattalik qiymatlari diapazoni, bu qurilma normal ishlashi paytida (maʼlum oʻlchov aniqligi bilan) ishlab chiqilgan. Sezuvchanlik chegarasi — qurilma ajrata oladigan oʻlchangan qiymatning minimal yoki chegara qiymati. Sezuvchanlik — oʻlchangan parametrning qiymatini asbob koʻrsatkichlarining mos keladigan oʻzgarishi bilan bogʻlaydi. Aniqlik — qurilmaning oʻlchangan koʻrsatkichning haqiqiy qiymatini koʻrsatish qobiliyati (xato chegarasi yoki oʻlchov noaniqligi). Barqarorlik — qurilmaning vaqt oʻtishi bilan metrologik xususiyatlarining oʻzgarmasligini saqlab turish qobiliyati. Ruxsat — asbob yordamida farqlanishi mumkin boʻlgan oʻlchangan bir hil miqdorlarning ikkita qiymati oʻrtasidagi minimal farq.