Shayx Xovandi Tohur. Shayx Xovandi Tohur (Tahur), Shayxontohur (XIII asr oxiri, hozirgi Boʻstonliq tumani Bogʻiston qishlog'i — 1355, Toshkent) — shayx. Shayx Umar Bogʻistoniyning oʻgʻli. Rivoyat etilishicha, Umar Bogʻistoniy befarzand boʻlib, kunlarning birida oʻz zavjai muhtaramasi bilan Shayx Zayniddin maqbarasiga kelib Allohdan farzand ato etishni iltijo qilishadi. Koʻp oʻtmay farzand koʻrishib, Shayx Umar farzandini Shayx Zayniddin mozorlariga olib boradilar. U yerda kabutarlar chaqaloqni koʻrib "at-tahur, at-tahur" deb sayray boshlashadi. Shayx Umar buni tugʻilgan oʻgʻliga bashorat deb biladi va unga Xovandi Tohur (pok shayx) deb nom qoʻyadi. Shayx Xovandi at-Tahur ilohiyotga va tariqatga doir ilk saboqni otasidan olgan. Uning onalari tomonidan bobolari mavlono Tojiddin Dargʻamiy "Rashahot aynil-hayot" ("Hayot buloqlaridan oqqan tomchilar") nomli asarda yozishicha, Shayx Xovandi at-Tahur ilohiyot va tasavvuf ilmining yirik namoyandalaridan biri, yetuk mutasavviflardan boʻlgan. U yassaviylik tariqati namoyandalaridan tariqat yoʻlini oʻrganadi hamda ilmi zohiriy va ilmi botiniy sir asrorlaridan voqif boʻladi, karomatli shayxlar orasida yuksak maqomga erishadi. Xovandi at-Tahur ismi "nihoyatda pok xodim" maʼnosini anglatadi. Yakka xudolik haqidagi taʼlimotni, tasavvufga oid iboralarni sharhlab bergan, shuningdek, sheʼriyat bilan shugʻullangan. Sheʼriy merosi. Ularda islom arkonlari, insonning poklanish va kamolga yetishi, shariat va tariqatning oʻzaro munosabatlari, inson komillik darajasiga yetkazish masalalari bayon qilingan. Sh.X.T.ning Dovud ismli oʻgʻli boʻlib, u ham shayx sifatida mashhur edi. SH.X.T. dafn etilgan joy ziyoratgoh hisoblanadi. Uning mozori atrofida boshqa sagʻana va qabrlar paydo boʻlib, Toshkentning katta va muqaddas qabristoniga aylangan. Xoja Ahror qabr ustiga maqbara qurdiradi. Zotan uning volidai muhtaramasi shayx Dovudning qizi boʻlgan. Xoja Ahror qurdirgan inshoot zamonlar oʻtishi bilan nurab, bizgacha yetib kelmagan. Hozirgi maqbara esa avvalgisining loyihasi va koʻrinishini saqlagan holda qayta tiklangan (yana qarang Shayx Xovandi Tohur majmuasi). Toshkent shahridagi tumanlardan biri Sh.X.T. nomi bilan ataladi.