T-100-Z. T-100-Z („"T-100-zet"“ deb talaffuz qilinadi) — bu T-100 ogʻir tanki asosida ishlab chiqilgan sovet ogʻir tankining eksperimental loyihasi. Tarixi. 1939—1940-yillardagi Sovet-Fin urushi tajribasidan foydalanib, uzoq muddatli istehkomlar bilan kurashish uchun T-100 tanki asosida ushbu tank ishlab chiqildi. Buning uchun asosiy qurolni tankdagi standart 76 mm toʻp bilan 152 mm gaubitsa bilan jihozlangan asosiy qurol bilan almashtirish rejalashtirilgan edi. 1940-yil mart oyida 152 mm M-10 gaubitsasi boʻlgan yangi asosiy qurol tayyor edi. 152 mm tizimli tank dizayni T-100Z (z) indeksini oldi. Tankning tarixi T-100 tankiga asoslangan hujum tankini yaratishga birinchi urinish T-100X boʻlganligidan kelib chiqadi. T-100X ning keyingi rivojlanishi T-100Y edi. T-100Y bitta nusxada ishlab chiqarilgan va hozirgacha Moskva yaqinidagi Kubinkadagi zirhli texnika va qurollar muzeyidanamoyish etilmoqda. KV-1 va KV-2 ogʻir tanklari qabul qilinganligi sababli, Qizil Armiyaning ABTU T-100 tanki va uning modifikatsiyalari ustida ishlashni toʻxtatdi. Ushbu qarorni quyidagi fakt bilan isbotlash mumkin: "T-100 berilgan ishlash xususiyatlariga mos keladi. Qizil Armiya tomonidan qabul qilishni tavsiya qilish tavsiya etilmaydi, chunki KV tanki ishlab chiqarilgan va qabul qilingan. 152 mm qurolli ishlab chiqarilgan yangi qurol hech qachon tankga oʻrnatilmagan. Ulugʻ Vatan urushi yillarida Leningrad chekkasida toʻpponcha oʻrnatilgan quroldan hap qutisi sifatida foydalanilganligi haqida dalillar mavjud.