Lugovo marilari. Lugovo Marilar ("Shimoliy-sharqiy Marilar"; lugovo-Mari tilida Oliyk Mari) — marilarning eng katta etnolingvistik guruhi. Aholisi. Ularning soni qariyb 400 ming kishini tashkil etadi, asosan Mariy El (294,3 ming kishi) va Kirov viloyatida (taxminan 20 ming kishi) yashaydilar. Sharqiy Marilar bilan birgalikda ular „Lugovo-Sharqiy Marilar“ umumlashgan etnik guruhini tashkil qiladi. Yagona lugovo Mari tili saqlanib qolgan. 2002-yildagi Butunrossiya aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, Rossiyadagi 604,298 marilardan 56,119 kishi (shu jumladan, Mariy Elda 52,696) (yoki ularning 9 foizi) oʻzlarini Lugovo (Lugovo-sharqiy) Marilar deb bilishgan, ulardan „Lugovolik Marilar“ ("oliyk" Mariy) — 52 410 kishi, aslida „Lugovo-sharqiy Marilar“ sifatida — 3333 kishi, „Sharqiy Marilar“ ("Sharqiy (Ural) Marilar") sifatida — 255 kishini tashkil qiladi. Va bu oʻzlarini xalqning yagona nomi — „Marilar“ deb atovchi mustahkam anʼana (sodiqlik) deganidir. Baʼzi maʼlumotlarga koʻra, Lugovo (Lugovo-sharqiy) Marilarining soni 700 000 dan ortiq boʻlgan Marilardan 580 000 kishini tashkil qiladi (ularning 80% dan ortigʻi). Etnonimi. "Lugovo Cheremis" etnonimi rus tilidan olingan. Qadimgi rus anʼanalariga koʻra, Volganing pastki chap qirgʻogʻi aholisi Lugovo odamlari deb atalgan. Tarixi. Etnografik guruhning shakllanishi IX—XVI asrlarda Marilarning ixcham aholi punkti zonasida, asosan Bolshaya Kokshaga va Vyatka daryolari oraliqlarida sodir boʻlgan. Uning asosini Vetlujsko-Vyatka daryosi oraligʻida joylashgan va oʻzlarini daryolar nomi bilan tanishtirgan hududiy birlashmalar tashkil qilgan. Asrlar davomida birgalikda yashash jarayonida Udmurt va Komi, shuningdek, tatarlar, chuvashlar va ruslar bilan yaqin aloqalar taʼsirida togʻ Marilaridan ajralib turadigan umumiy til, iqtisodiy faoliyat, tirikchilik, turmush tarzi, psixologik tuzilish, mentalitet xususiyatlari rivojlangan. Marilar Volga va Vyatka irmoqlari boʻylab janubi-gʻarbdan shimoli-sharqqa tomon Vetlujsko-Vyatka daryo oraliqlariga joylashar ekan, mahalliy etno-hududiy guruhlarning shakllanishi sodir boʻldi. XIV-XV asrlarda Oltin Oʻrda va Qozon xonligi maʼmuriyati Lugovo Marilar oʻrtasida oʻzining siyosiy va iqtisodiy taʼsirini kengaytirishga intilib, ular oʻrtasida oʻrnatilgan iqtisodiy aloqalar, madaniy va maishiy xususiyatlardan kelib chiqib, ularni 3 ta maʼmuriy-soliq hududiy tuzilmalariga (daruga) kiritdi: Galisiya, Alat va Arsk. Ularning har biri yuzlab volostlarga boʻlingan boʻlib, ularning hududiy mikroguruhlari mavjud boʻlgan.