Gamov nazariyasi. Gamov nazariyasi - radioaktiv yadrolarning formula_1-parchalanishini kvant tasavvurlar asosida tushuntirib beruvchi nazariya. formula_2-parchalanish deganda, ogʻir yadrolarning oʻzidan geliy atomining yadrosini chiqarib, boshqa yadroga aylanishi tushuniladi. formula_2-parchalanish uchun energetik shart quyidagi koʻrinishga ega: Parchalanishda hosil boʻlgan energiya quyidagi ifoda orqali topiladi: Energiya va impulsning saqlanish qonunlaridan foydalanib, formula_2-zarra yadroni tark etayotganida ega boʻladigan kinetik energiyasini aniqlash mumkin: formula_2-parchalanishda hosil boʻlgan formula_2-zarra kinetik energiyasi 2-8 MeV atrofida boʻladi, formula_2-zarraning yadroga bogʻlanish energiyasi esa 28.3 MeV ga teng. U holda formula_2-zarra yadroni qanday tark etadi, degan tabiiy savol tugʻiladi. Bunga G. A. Gamov kvant tasavvurlar asosida ishlab chiqqan nazariyasi orqali javob topish mumkin. Gamov nazariyasi quyidagi prinsiplarga asoslanadi: Vaqt birligidagi parchalanish ehtimolligi formula_15 ni quyidagi ifoda orqali aniqlash mumkin: formula_17 — formula_2-zarraning yadro ichida potensial toʻsiq bilan toʻqnashishlari soni, formula_19 — formula_2-zarraning toʻsiq orqali oʻtish ehtimolligi. Aytaylik, ixtiyoriy vaqt momentida yadro ichida faqat bitta formula_2-zarra mavjud boʻlsin va u yadro diametri boʻylab oldinga va orqaga harakatlanayotgan boʻlsin. formula_23 — formula_2-zarraning yadroni tark etayotgandagi tezligi. Kengligi formula_25 boʻlgan toʻsiqdan zarraning oʻtish ehtimolligi: (1) tenglama toʻgʻri burchakli potensial toʻsiqni ifodalaydi, formula_2-zarra yadro ichida toʻsiq bilan koʻp marta toʻqnashadi. formula_31 — yadro radiusi, formula_32 — formula_33 boʻlganda, yadrogacha masofa formula_2-zarraning formula_35 masofadagi elektr potensial energiyasi: U holda, formula_38 boʻlganda formula_33 boʻlgani uchun, formula_41 ni quyidagicha yozish mumkin: formula_44 Potensial toʻsiq yetarlicha keng boʻlgani uchun, formula_47 hamda Bundan kelib chiqadiki, Tenglamadagi doimiylarning qiymatlarini oʻrniga qoʻyib hisoblasak: formula_56 — energiya, formula_31 — yadro radiusi, formula_58 — hosilaviy yadroning tartib raqami. Taʼrifga binoan, parchalanish doimiysi Tenglamaning ikkala tomonidan formula_62 olamiz va formula_19 bilan almashtiramiz: Hosil boʻlgan bu formulaga Geyger-Nettol qonuni deyiladi. Ushbu qonun formula_2-parchalanish energiyasi va radioaktiv yadrolarning yarim yemirilish davrlari orasidagi bogʻliqlikni ifodalaydi va katta amaliy ahamiyatga ega. Shuningdek qarang. Beta-yemirilish Gamma nurlanish Radioaktivlik qonuni