Hijr Ismoil. Hijr Ismoil (), Hatim nomi bilan ham tanilgan, dastlab Kaʼbaning bir qismi boʻlgan past devori. Kaʼbaning shimoli-gʻarbiy devoriga qarama-qarshi boʻlgan yarim doira devor boʻlib, "hatim" deb ham nomlanadi. Balandligi , kengligi , oq marmardan qurilgan. Bir vaqtlar "Hatim" va Kaʼba orasidagi boʻshliqning oʻzi Kaʼbaning bir qismi hisoblangan, shuning uchun tavof paytida bu hududga kirmaslik odat tusiga kirgan. Ziyoratchilar ushbu devor bilan Kaʼba orasidagi hududda yurmaydilar. Tarixi. Hijr Ismoil – Kaʼbaga yaqin joylashgan yarim oy shaklidagi hududdir. Bu hududning bir qismi "Hijr Ismoil" deb ham ataladi, chunki bu yer Ibrohimning Ismoil va uning onasi Hajar uchun boshpana qurgan joy hisoblanadi.