Sufragetlar. Suffragettes (fransuzcha saylov huquqidan - saylov huquqi) - ayollarga saylov huquqini berish harakati ishtirokchilari. Shuningdek, sufragetlar siyosiy va iqtisodiy hayotda umuman ayollarni kamsitishga qarshi chiqdilar. Ular radikal harakatlar yordamida kurashish mumkin, deb hisoblashgan.Bu atama, xususan, 1903-yilda Emmeline Pankhurst tomonidan asos solingan, toʻgʻridan-toʻgʻri harakatlar va fuqarolik itoatsizligiga qaratilgan faqat ayollar uchun harakat boʻlgan Britaniya Ayollarining Ijtimoiy va Siyosiy Ittifoqi (WSPU) aʼzolariga tegishli. 1906-yilda Daily Mail gazetasini koʻrib chiqqan muxbir saylov huquqi tarafdori yoki tarafdori degan maʼnoni anglatuvchi "suffragist" atamasidan kelib chiqqan holda "suffragette", soʻzma-soʻz "saylov huquqi chempioni" atamasini kiritdi, bu esa saylov huquqi tarafdori ayollarni kamsitish uchun. Faollar bu yangi nomdan foydalanishni boshladilar, hatto uni WSPU tomonidan nashr etiladigan gazeta nomi sifatida ishlatishga ham olishdi. 19 -asrning oxiriga kelib, bir qancha mamlakatlarda ayollar ovoz berish huquqiga ega boʻldilar. 1893-yilda Yangi Zelandiya 21 yoshdan oshgan barcha ayollarga ovoz berish huquqini bergan birinchi oʻzini oʻzi boshqaradigan davlat boʻldi. 1903-yilda Britaniyadagi ayollar ovoz bera olmaganida, Pankhurst ayollar "biznes bilan shugʻullanishi" kerak degan qarorga keldi. WSPU shiori "soʻz emas, balki amal" edi. Suffragetlar siyosatchilarni taʼqib qilishgan, parlamentga bostirib kirishga urinishgan, politsiya bilan toʻqnashuvlar paytida hujumga uchragan va jinsiy zoʻravonlikka uchragan, panjaralarga kishanlangan, derazalarni sindirgan, pochta qutilari va boʻsh binolarga oʻt qoʻygan, cherkovlar va mulkka zarar etkazish uchun bombalar qoʻygan va gʻazab va masxaralarga duch kelgan. ommaviy axborot vositalari. Qamoqxonada ular ochlik eʼlon qilishdi, hukumat bunga javoban ularni majburan ovqatlantirish bilan javob berdi. Majburiy oziqlantirish uchun birinchi suffraget Evalin Xilda Burkitt edi. 1913-yilda poygada qirollik otining oldidan yugurgan suffraget Emili Devissonning oʻlimi butun dunyo boʻylab sarlavhalarga sabab boʻldi. WSPU kampaniyasi sufragetlar harakatida turli darajadagi yordamga ega edi. Ayrim guruhlar tuzildi va WSPUning oʻzida barcha aʼzolar toʻgʻridan-toʻgʻri harakatni qoʻllab-quvvatlamadilar. Ov oz berish kampaniyasi 1914-yilda Birinchi Jahon urushi boshlanishi bilan toʻxtatildi. Urushdan soʻng, 1918-yildagi Britaniya Xalq Vakilligi qonuni muayyan mulk talablariga javob beradigan 30 yoshdan oshgan ayollarga ovoz berish huquqini berdi. Oʻn yil oʻtgach, 1928-yildagi Xalq vakilligi toʻgʻrisidagi qonun 21 yoshdan oshgan barcha ayollarga ovoz berish huquqini berganida, ayollar erkaklar bilan teng saylov huquqiga ega boʻldilar. 1905-yilda Manchesterdagi siyosiy mitingda Kristabel Panxerst va zavod ishchisi Enni Kenni taniqli liberallar Uinston Cherchill va ser Edvard Greyni ayollarning siyosiy huquqlari bilan qanday shugʻullanayotgani haqidagi savol bilan toʻxtatdilar. Oʻsha paytlarda mitinglarda faqat erkaklar koʻrinar, soʻzga chiqqanlar bir-birlarining gapini boʻlmasdan, muloyimlik bilan oʻz fikrlarini bildirishlari kutilardi, shu bois tinglovchilarning gʻazabini keltirib chiqardi. Ayollar "Ayollar ovozi" bannerini koʻtarganlarida, ikkalasi ham politsiyachiga texnik hujum qilgani uchun hibsga olindi. Pankhurst va Kenni sudga borganlarida, ikkalasi ham jarimani toʻlashdan bosh tortdilar va oʻzlarining ishlarini ommaga eʼlon qilish uchun qamoqqa borishni afzal koʻrdilar.