Qizil ratusha. Qizil ratusha (nemischa: [ˈʁoːtəs ˈʁaːtˌhaʊs], "Red City Hall") — Berlinning Rathausstraße hududida Aleksandrplatz yaqinidagi Mitte tumanida joylashgan shahar hokimiyati. Bu Berlin shtatini boshqaruvchi merining va hukumatining (Berlin Senati) uyidir. Belgilangan binoning nomi qizil klinker gʻishtli fasad dizaynidan kelib chiqqan. Tarixi. Ratusha 1861-1869-yillarda Shimoliy Italiya Uygʻonish davri uslubida Hermann Fridrix Vaesemann tomonidan qurilgan. U Thornning Old Town Hall (hozirgi Toruń, Polsha) namunasida barpo etilgan, minora arxitekturasi esa Fransiyadagi Notr-Dam de Laon sobori minorasini eslatadi. Ratusha oʻrta asrlardan qolgan bir nechta alohida binolarni oʻrnida yaratilgan va hozir butun shahar blokini egallaydi. Bino Ikkinchi Jahon urushida Ittifoqchilarning bombardimonidan jiddiy zarar koʻrgan va 1951-1956-yillardagi dastlabki rejalarga muvofiq qayta qurilgan. Bomba portlashdan omon qolgan va Parochialstrassedagi "Feuersozietät" munitsipal yongʻindan sugʻurtalashning bosh ofisi boʻlgan "Neues Stadthaus" 1948-yil sentyabrigacha Berlinning urushdan keyingi barcha sektorlari uchun vaqtinchalik shahar hokimiyati boʻlib xizmat qildi. Oʻsha vaqtdan keyin u faqat sovet sektoriga xizmat qilgan. Rekonstruksiya qilingan Ratusha binosida oʻsha paytda Sovet sektorida joylashgan boʻlib, Sharqiy Berlin, Ratusha Schöneberg esa Gʻarbiy Berlin shahar hokimiyatlari uchun maʼmuriy markaz rolini oʻynagan. Germaniya qayta birlashgandan soʻng, qayta birlashtirilgan Berlin maʼmuriyati 1991-yil 1-oktyabrda rasman Ratushaga koʻchib oʻtdi. Yangi Ratusha metro stansiyasi qurilishi arafasida yaʼni, 2009-2011-yillar oraligʻida uning atrofida arxeologik qazishmalar olib borildi. Bu Berlinning oʻrta asrlar meriyasining kutilmagan darajada yaxshi saqlanib qolgan XIII asrga oid qoldiqlarini topishga imkon berdi. Binobarin, qoldiqlarni asrab-avaylash va ularni „arxeologik darcha“ sifatida ommaga taqdim etish uchun keng kirish darvozalaridan voz kechgan holda stansiya loyihasi butunlay qayta ko‘rib chiqildi. Texnik va moliyaviy sabablarga koʻra ushbu oynani qurish boʻyicha ishlar qoldirildi va ochilish vaqtida arxeologik qazishmalar jamoatchilikka koʻrinmaydigan qilib loyihalandi.