Saxarimetriya. Saxarimetriya, sakharimetria (saxar soʻzidan va grekcha. métrĭō [metreō] – „Men oʻlchayman“) – optik faol moddalar eritmalari, birinchi navbatda qandlarning konsentratsiyasini, aniqlash uchun moʻljallangan usul. Saxarimetriyada moddalarning qutblanish tekisligini aylantirish qobiliyatidan foydalaniladi. Ushbu usulning tezligi va ishonchliligi uning fizik-kimyoviy tadqiqotlarda, shakar ishlab chiqarishda (oziq-ovqat sanoati), tibbiyotda (kimyoviy va farmatsevtik tahlilda) keng qoʻllanilishiga olib keldi. Tavsif. Ushbu usulda oʻlchash shartlari standartlashtirilgan. Optik faol moddaning konsentratsiyasini maxsus oʻlchash moslamasi – saxarimetrning shkalasida toʻgʻridan-toʻgʻri foizda oʻqish mumkin. Shakar konsentratsiyasini aniqlash xalqaro shakar shkalasiga muvofiq amalga oshiriladi. Unda 100 gradus (100°S) yorugʻlikning qutblanish tekisligining 100 ml eritmadagi 26 g sof saxaroza suvli eritmasi bilan aylanishiga toʻgʻri keladi va bu 20 °C haroratda 200 mm uzunlikdagi naychada oʻlchangan va 34,620 aylana darajaga teng boʻladi. Standart sharoitlarda shakar eritmasining oq yorugʻlik bilan yoritilishi taʼminlanadi; boshqa moddalarning konsentratsiyasini oʻlchashda (masalan, kamfora), eritma maʼlum bir toʻlqin uzunlikdagi monoxromatik yorugʻlik bilan yoritiladi. Bu usul laboratoriya sharoitlarida oʻz tasdigʻini topgan.