Rudani boyitish. Rudani boyitish - bu minerallarni fizik va kimyoviy xossalaridagi farqiga qarab bir-biridan ajratish usullari majmuidir. Ruda komponentlarining kimyoviy tarkibi oʻzgarmaydi . Tarix. Rossiyada rudalarni boyitish boʻyicha birinchi asarni M. DA. Lomonosov yozgan. Maqsad. Koʻpgina rudalar tabiiy holatida toʻg'ridan-toʻg'ri metallurgiyada qayta ishlash uchun mos emas. Temir rudasi qazib olinganda, tarkibida temirning kamligi va chiqindi jinslarning yuqoriligi tufayli, eritish jarayonida koʻp miqdorda shlak olinadi, bu esa yoqilgʻi sarfini oshirishni talab qiladi; shu bilan birga, domna pechi ishlashi past mahsuldorlik bilan tavsiflanadi. Rudalarda temir konsentratsiyasini oshirish sezilarli iqtisodiy samara beradi. Rudadagi temir miqdori 1% ga oshishi bilan koksning solishtirma isteʼmoli oʻrtacha 1,4-2,0% ga kamayadi va domna pechi mahsuldorligi 2,5-3,0% ga oshadi. Bu taʼsir boyitish narxidan sezilarli darajada oshadi. Shuning uchun deyarli barcha rudalar metallurgiyada qayta ishlashdan oldin boyitiladi. Boyitish - bu foydali element (temir, marganets va boshqalar) kontsentratsiyasi boʻlgan operatsiya.) iloji boricha chiqindi jinslarni olib tashlash orqali. Baʼzan rudani chiqindi jinslar bilan boyitishda zararli aralashmalarning bir qismi chiqariladi. Oʻz mohiyatiga koʻra, boyitish foydali mineral yoki chiqindi jins boʻlgan ruda zarralarini ajratishning mexanik jarayonidir. Buning uchun foydali mineral va boʻsh jinslarning har qanday turli xil xususiyatlari uchun farqlar qoʻllanadi: zichlik, namlanish, rang, yorqinlik, qattiqlik, optik, elektr, magnit va boshqa xususiyatlar . Texnologiya. Rudani boyitish texnologiyasi deganda alohida jarayonlar (operatsiyalar) majmui - tayyorgarlik, asosiy va yordamchi tushuniladi. Rudalarni boyitish jarayonida olingan mahsulotlar ikki yoki undan koʻp sezilarli darajada farq qiluvchi sinflarga boʻlinadi, qimmatli tarkibiy qismga boy boʻlgan mahsulot kontsentrat deb ataladi, eng kambagʻal mahsulot qoldiq deb ataladi, oʻrtacha tarkibga ega boʻlgan mahsulotlar oraliq (oʻrta mahsulotlar) deb ataladi. odatda qayta ishlash uchun qaytariladi. Bugungi kunda qayta ishlangan rangli, nodir yer va radioaktiv metallar rudalari uchun mineralni qayta ishlash jarayonlari (qoldiqlar) chiqindilari dastlabki rudaning 90-99% ni tashkil qiladi. Rudani tayyorlash jarayoni qimmat, energiya sarflaydigan va eskirgan uskunalardan foydalaniladigan rudani qayta ishlash xarajatlariga 50 dan 60% gacha xarajatlarni qoʻshadi. Qora metallar rudalarini boyitishda minerallar va ularning agregatlarini ajratishning uchta usuli qoʻllanadi: Uran sanoatida rudani solishtirma ogʻirlik va kimyoviy va fizik-kimyoviy usullar bilan boyitish qoʻllanadi. Odatda zanjirni maydalash - silliqlash - tugatish ishlatiladi. Radiometrik boyitish ham qoʻllanadi. Jarayon koʻrsatkichlari. Mineral aralashmalarning boyitish jarayonida tegishli mahsulotlarga ajralish moyilligi koʻrsatkichi boyitish deyiladi . formula_1 bu yerda formula_2 - qimmatli komponentning tarkibi; %; formula_3 - konsentratdagi qimmatli komponentning tarkibi; %; formula_4 - qoldiqdagi qimmatbaho komponentning tarkibi; %. Qimmatbaho komponentni konsentratga olish quyidagi formula boʻyicha hisoblanadi: formula_5