Elliptik qutblangan yorug’likni olish va uni tekshirish. Elektrodinamikada elliptik polarizatsiya elektromagnit nurlanishning qutblanishi boʻlib, elektr maydon vektorining uchi tarqalish yoʻnalishini kesib oʻtuvchi va normal boʻlgan har qanday qoʻzgʻalmas tekislikdagi ellipsni tasvirlaydi. Elliptik polarizatsiyalangan toʻlqin bir-biriga toʻgʻri burchak ostida boʻlgan polarizatsiya tekisliklari bilan fazaviy kvadraturada ikkita chiziqli polarizatsiyalangan toʻlqinlarga ajralishi mumkin. Elektr maydoni tarqalayotganda soat yoʻnalishi boʻyicha yoki soat sohasi farqli oʻlaroq aylanishi mumkinligi sababli, elliptik qutblangan toʻlqinlar xiralik koʻrsatadi. "Doiraviy polarizatsiya" va "chiziqli polarizatsiya," "elliptik polarizasyonun" maxsus holatlari sifatida koʻrib chiqilishi mumkin. Bu terminologiyani Avgustin-Jan Fresnel 1822-yilda yorugʻlik toʻlqinlarining elektromagnit tabiati maʼlum boʻlmasdan oldin kiritgan. Matematik tavsif. Elektr va magnit maydonlar uchun elektromagnit toʻlqin tenglamasining klassik sinusoidal tekislik toʻlqin yechimi (Gauss birliklari) magnit maydon uchun, bu yerda k — toʻlqin raqami, +z yoʻnalishida tarqaladigan toʻlqinning burchak chastotasi va formula_4 yorugʻlik tezligidir. Bu yerda formula_5 maydonning amplitudasi va normalangan Jons vektoridir. Bu qutblangan elektromagnit nurlanishning eng toʻliq ifodasidir va umuman elliptik polarizatsiyaga mos keladi. Polarizatsiya ellipsi. Fazoning belgilangan nuqtasida (yoki belgilangan z uchun) elektr vektor formula_7 „x-y“ tekisligida ellipsni chizadi. Ellipsning yarim katta va yarim kichik oʻqlari mos ravishda A va B uzunliklariga ega boʻlib, ular quyidagicha berilgan. va bu yerda formula_10 fazalar bilan formula_11 va formula_12 . Ellipsning yoʻnalishi burchak bilan beriladi formula_13 yarim katta oʻq x oʻqi bilan hosil qiladi. Buni quyidagi burchakdan hisoblash mumkin Agar formula_15, toʻlqin chiziqli polarizatsiyalangan. Ellips toʻgʻri chiziqqa tushadi formula_16) burchakka yoʻnaltirilgan formula_17. Bu ikkita oddiy garmonik harakatning (fazada) superpozitsiyasi, biri x yoʻnalishi boʻyicha amplitudali. formula_18, ikkinchisi esa amplituda bilan y yoʻnalishida formula_19 . Qachon formula_20 noldan ortadi, yaʼni musbat qiymatlarni qabul qiladi, chiziq soat miliga teskari yoʻnalishda (tarqaladigan toʻlqin yoʻnalishiga qarab) kuzatilayotgan ellipsga aylanadi; bu keyin "chap qoʻl elliptik polarizatsiyaga" mos keladi; yarim katta oʻq endi burchakka yoʻnaltirilgan formula_21 . Xuddi shunday, agar formula_20 noldan manfiy boʻladi, chiziq soat yoʻnalishi boʻyicha chizilgan ellipsga aylanadi; bu "oʻng qoʻl elliptik polarizatsiyaga" mos keladi. Agar formula_23 va formula_24, formula_25, yaʼni toʻlqin dumaloq polarizatsiyalangan. Qachon formula_26, toʻlqin chap dumaloq polarizatsiyalangan va qachon formula_27, toʻlqin oʻng-aylana qutblangan. Parametrlashtirish. Har qanday sobit qutblanish polarizatsiya ellipsining shakli va yoʻnalishi boʻyicha tavsiflanishi mumkin, bu ikki parametr bilan belgilanadi: eksenel nisbati AR va egilish burchagi formula_28 . Eksenel nisbat ellipsning katta va kichik oʻqlari uzunliklarining nisbati boʻlib, har doim birdan katta yoki tengdir. Shu bilan bir qatorda, qutblanishni Puankare sferasi yuzasidagi nuqta sifatida ifodalash mumkin. formula_29 uzunlik sifatida va formula_30 kenglik sifatida, qayerda formula_31 . Argumentda ishlatiladigan belgi formula_32 qutblanishning qoʻl kuchiga bogʻliq. Ijobiy chap qoʻl qutblanishini koʻrsatadi, salbiy esa IEEE tomonidan belgilangan oʻng qoʻl qutblanishini koʻrsatadi. Dumaloq polarizatsiyaning maxsus holati uchun eksenel nisbat 1 (yoki 0 dB) ga teng va egilish burchagi aniqlanmagan. Chiziqli polarizatsiyaning maxsus holati uchun eksenel nisbat cheksizdir. Tabiatda. Baʼzi qoʻngʻizlardan aks ettirilgan yorugʻlik (masalan "Cetonia aurata") elliptik qutblangan.