Ktesifon. Ktesifon (arabchada Taysafun, Madoin) — Furot daryosi chap qirgʻogʻidagi qadimiy shahar (hozirgi Bagʻdod yaqinida). Ktesifon Parfiyaning harbiy tayanch punkti (miloddan avvalgi 3-asrdan), keyinchalik parfyan shohlarining qarorgohi boʻlgan. Rim imperatori Trayandan boshlab rimliklar bir necha marta Ktesifonni egallashgan. Ktesifon 266-yilda Sosoniylar poytaxti boʻlib, soʻnggi antik davrning eng katta va boy shaharlaridan biri sifatida shuhrat qozongan. Sosoniylarning hashamatli saroy harobalari saqlangan. Ktesifon 637-yilda arablar tomonidan bosib olingan va vayron qilingan. Bagʻdod barpo etilganidan keyin (762-yil) uzil-kesil oʻz ahamiyatini yoʻqotgan. Nomlari. Lotincha "Ctesiphon" nomi qadimgi yunoncha "Ktēsiphôn" (Κτησιφῶν) soʻzidan olingan. Bu kishi ismiga qoʻyilgan yunoncha toponim yoki "Tisfōn" yo "Tisbōn" shaklida rekonstruksiya qilingan mahalliy nomning ellinlashgan shaklidir. Sosoniylar davriga oid forsiyzabon manbalarda "Tyspwn" nomi bilan uchraydi, bu moniy parfiya tilida, oʻrta forschada "Tīsfōn, Tēsifōn", nasroniy Sugʻd tilida (Suryoniy yozuvida) 𐭲𐭩𐭮𐭯𐭥𐭭 shaklida oʻqilishi mumkin. Yangi fors tilidagi shakli esa "Tisfun" (تیسفون)dir. Sharq cherkovi sinodlaridan olingan matnlar shaharni "Qṭēspōn" (klassik suryoniycha: ܩܛܝܣܦܘܢ) yoki baʼzi paytlarda Salavkiya-Ktesifon metropolisi haqida soʻz ketganda "Māḥôzē" (klassik suryoniycha: ܡܚܘܙ̈ܐ) deb atagan. Zamonaviy arab tilida bu nom odatda "Ṭaysafūn" (طيسفون) yoki "Qaṭaysfūn" (قطيسفون) yo "al-Madaʼin" (المدائن Katta Ktesifonga ishora qilib „Shaharlar“) deb nomlanadi."Hamzadan iqtibos keltirgan Yoqutga […] koʻra, asl shakli Ṭūsfūn yoki Tūsfūn boʻlib, u Ṭaysafūn deb arabchalashtirilgan". Shaharning armancha nomi "Tizbon" (Տիզբոն) edi. Ktesifon birinchi marta Qadimgi Ahdning Ezra kitobida Kasfia/Casphia (Kas etnik nomining hosilasi, Kaspiy va Qazvinning qarindoshi) nomi bilan tilga olingan. Talmudda Aktisfon nomi bilan ham tilga olingan. Boshqa bir Talmud maʼlumotnomasida Ardashir shahridan Dajla daryosining narigi tomonida joylashgan Akistfon deb yozilgan. Joylashuvi. Ktesifon taxminan al-Madoinda, Iroqning zamonaviy Bagʻdod shahridan 35 km (22 milya) janubi-sharqda, Dajla daryosi boʻyida joylashgan. Ktesifon maydoni 30 kvadrat kilometr boʻlgan, bu IV asrda 13,7 kvadrat kilometrlik imperiya poytaxti Rimdan ikki baravar koʻproq degani. Chosroes arki (Toq Kasro) bir vaqtlar Ktesifonda qirollik saroyining bir qismi boʻlgan va eramizning 3—6-asrlarigacha boʻlgani taxmin qilinadi. U hozirgi Iroqning Salman Pak shahrida joylashgan.