BTR-80. BTR-80 (, soʻzma-soʻz „zirhli transporter“) - SSSRda ishlab chiqarilgan 8×8 gʻildirakli amfibiya zirhli transport vositasi (BTR). U 1985-yilda qabul qilingan va Sovet Armiyasidagi avvalgi BTR-60 va BTR-70 transport vositalarini almashtirgan. U birinchi marta Sovet-Afgʻon urushi paytida joylashtirilgan. BTR-80 kattaroq BTR-90 ga aylantirildi. Tavsifi. Sovetlar BTR-80 ni BTR-60-ga asoslangan BTR-70 APC-ga asosladilar. U bitta 260 ot kuchiga ega V-8 turbo quvvatli suv bilan sovitilgan dizel dvigateliga ega, bu BTR-60 va BTR-70 avtomobillarida oʻrnatilgan ikkita benzinli dvigatellariga nisbatan yaxshilangan.Korpusning qayta tuzilgan orqa qismi yangi, bitta dvigatelni oʻz ichiga oladi.Sovet qoʻshinlari oʻzgartirilgan BTR-70 ning tom paqirlarini olib tashladi, orqa qismini koʻtardi va orqaga egilgan dvigatel boʻlinmasini kvadratga aylantirdi. Standart uskunaga TNPO koʻrish bloklari, haydovchi va komandir uchun TNP-B va TKN-3 optik moslamalar,OU-3GA2M infraqizil qidiruv chirogʻi, oltita 81 mmli 902V „Tucha“, tutunli granata otish moslamalari, radioset (R-173 yoki R-163-50U), interkom va amfibiya harakati uchun gidrojetlar oʻrnatilgan. Imkoniyatlar. Sovetlar BTR-70da BTR-80 uchun ishlatiladigan kesilgan konusli mantiyani qayta loyihalash orqali oʻzgartirdilar. Bu ga ruxsat beradi. KPVT va PKT pulemyotlari maksimal 60 gradusgacha koʻtarilishi kerak. Yoʻlning bu yuqori burchagi tik qiyaliklarda nishonlarni olishda, shahar janglarida va past sekin uchadigan havo nishonlarini olishda foydali hisoblanadi. Sovetlar otish portlarining dizayni va joylashishini oʻzgartiradilar. Portlar endi yirtiq shaklda emas, balki yumaloq boʻlib, BMP-1 da ishlatiladiganlarga, shar oʻrnatgichlariga ega. Oldinga otish portlari endi burchakli chuqurchalarga oʻtiradi, bu esa piyoda askarlarga avtomobilining old tomoniga oʻq otish imkonini beradi. Qayta ishlab chiqilgan yon eshiklar gorizontal ravishda ochiladi.Yuqori qismi oldinga ochiladi. Bu ochilish qoʻshinlar avtomobilining old qismidan oʻq otishidan himoya qiladi. Pastki qismi pastga ochilib, qadam hosil qiladi. Minoraning orqa tomoniga oltita tutunli granata proyektorlari oʻrnatilgan. BTR-80 60% gradient gacha boʻlgan nishabga koʻtarilishi va 0,5 m vertikal pogʻonaga koʻtarilishi mumkin. Izohlar. 1984-yilda Sovetlar BTR-70 ning dizel dvigatelli variantini ishlab chiqarishni boshladilar, uni BTR-80 deb atashadi.Sovetlar baʼzi BTR-70 larni BTR-80 ga kiritilgan bir qancha yaxshilanishlar, shu jumladan yuqori burchakli otish minorasi bilan qayta jihozlandi. Egizak eshiklar transport vositasi harakatlanayotganida piyoda askarlarning tushishiga va ikkinchi tomondan oʻt olayotgan boʻlsa, ichidagi piyoda askarlarning bir tomondan chiqishga imkon berish uchun moʻljallangan. 30 mmli to'p variantlari asosiy jangovar tanklaridan tashqari koʻpgina nishonlarga qarshi samarali boʻlib, qurollar muhim tizimlariga jiddiy zarar yetkazishi mumkin. Asosiy qurol barqarorlashtirilmagan, shuning uchun harakatda aniq oʻq otish past tezlik bilan cheklangan. Minoraning aylanish mexanizmi qoʻlda boshqariladi. Oʻq otuvchi tomiga oʻrnatilgan stulda haydovchi komandir, ikkita yoʻlovchi orqasida va yoʻlovchi oʻrindigʻi oldida oʻtiradi. Otishma stantsiyasi oddiy, ammo Sovet zirhli mashinasi uchun xos boʻlmagan darajada kengdir. Toʻpchi kunduzgi optik koʻrish va tungi infraqizil koʻrish bilan jihozlangan. Operatsion tarixi. BTR-80 va BTR-82A 2022-yilda Rossiyaning Ukrainaga bostirib kirishida qatnashgan. 2022-yil 25-sentabr holatiga koʻra, Rossiya 246 ta BTR-82A (136 tasi yoʻq qilingan, 6 tasi shikastlangan, 12 tasi tashlab ketilgan va 92tasi qoʻlga olingan) va 93 ta BTR-80 (jumladan 43 tasi yoʻq qilingan, 1tasi shikastlangan, 4tasi tashlab ketilgan va 45 tasi qoʻlga olingan)ni yoʻqotilgani Oryx tomonidan vizual tarzda tasdiqlandi). Yana 42ta BTR-80/BTR-82A ham yoʻq qilingan yoki tashlab ketilgan, ammo ularning modellarini aniqlashning iloji yoʻq.