Elvin Toffler. Elvin Eugene Toffler (4-oktabr, 1928-yil – 27-iyun, 2016-yil) – zamonaviy texnologiyalarni, jumladan, raqamli inqilob va kommunikatsiya inqilobini muhokama qilgan ishlari bilan mashhur boʻlgan amerikalik yozuvchi, futurist va biznesmen. U dunyodagi eng taniqli futuristlardan biri hisoblanadi. Toffler „Fortune“ jurnalining dotsenti boʻlgan. Dastlabki ishlarida u „axborot bu haddan tashqari yuk“ deb atagan texnologiya va uning taʼsiriga eʼtibor qaratdi. 1970-yilda uning kelajak haqidagi birinchi yirik kitobi „Future Shock“ dunyo boʻylab eng koʻp sotilgan va 6 milliondan ortiq nusxani sotgan. U va uning rafiqasi Haydi Toffler (1929–2019) bilan birgalikda yozilgan asarlarida jamiyatdagi o‘zgarishlarga qanday javob berilishini tahlil qilishga kirishadi va 1980-yilda yana bir bestseller kitob – “Uchinchi To‘lqin” asarini yaratadi. Ushbu kitobda u klonlash, shaxsiy kompyuterlar, internet, kabel televideniyesi va mobil aloqa kabi texnologik yutuqlarni oldindan bashorat qilgan edi. Keyinchalik, ular yozgan navbatdagi bestseller – “Kuchlar almashinuvi” (1990) asarida esa XXI asrdagi harbiy texnologiyalar kuchayishi va yangi texnologiyalarning keng tarqalishini o‘rganishga e’tibor qaratadi. U Toffler Associates boshqaruv konsalting kompaniyasiga asos solgan va Rassel Seyj fondida tashrif buyurgan olim, Kornell universitetida tashrif buyurgan professor, Yangi ijtimoiy tadqiqotlar maktabi oʻqituvchisi, Oq uy muxbiri va biznes maslahatchisi boʻlgan. Tofflerning gʻoyalari va yozuvlari butun dunyo boʻylab biznes va hukumat rahbarlari, jumladan xitoylik Chjao Ziyang va AOL asoschisi Stiv Keysning fikrlashiga sezilarli taʼsir koʻrsatdi. Biografiyasi. Elvin Toffler 1928-yilning 4-oktyabrida Nyu-York shahrida tugʻilgan va Bruklinda katta boʻlgan. U Rose (Albaum) va Sam Tofflerning oʻgʻli edi, ular ikkalasi ham Amerikaga koʻchib oʻtgan polyak yahudiylar edi. Uning bitta singlisi bor edi. Uni 7 yoshida yozuvchi boʻlishga Tofflerlar bilan birga yashagan amakisi va xolasi ilhomlantirgan. „Ular depressiya davrining adabiy ziyolilari edi, – dedi Toffler, va ular doimo hayajonli gʻoyalar haqida gapirishdi“. Toffler 1950-yilda Nyu-York universitetini ingliz tili boʻyicha bitirgan, ammo u siyosiy faollikka koʻproq eʼtibor qaratgan. U oʻzining xotini boʻlmish Adelaide Elizabeth Farrell (taxallusi „Haydi“) bilan til fanida bitiruvchi kursni boshlaganida uchrashdi. Ular radikal talabalar boʻlib, ular keyingi aspiranturadan voz kechishdi va Klivlendga (Ogayo shtati) koʻchib oʻtishdi. U yerda 1950-yil 29-aprelda turmush qurishdi. Yozish uchun tajribalar orttirishni maqsad qilgan Alvin va Haydi Toffler keyingi besh yil davomida kundalik ishlarida sanoat ommaviy ishlab chiqarishini o‘rganish maqsadida zavodda oddiy ishchilar sifatida faoliyat olib borishdi. U o‘zining tajriba orttirish istagini boshqa yozuvchilar bilan solishtirdi, masalan, Jek London yozish uchun mavzular izlab dengizda suzgan, Jon Steynbek esa ko‘chmanchi ishchilar bilan birga uzum terishga borgan. Zavoddagi birinchi ishlarida Heidi oʻzi ishlagan alyuminiy quyish zavodida kasaba uyushmasi boshligʻi boʻldi. Elvin tegirmonchi va payvandchi boʻldi. Kechqurun Elvin sheʼr va fantastika yozardi, lekin u ikkalasini ham yaxshi bilmasligini bilar edi. Uning amaliy amaliy mehnat tajribasi Alvin Tofflerga kasaba uyushmalari qoʻllab-quvvatlovchi gazetada lavozimni egallashga yordam berdi, 1957-yilda uning Vashingtondagi byurosiga oʻtdi, keyin uch yil davomida Oq uy muxbiri sifatida Pensilvaniyadagi kundalik gazetada Kongress va Oq uyni yoritdi. 1959-yilda ular Nyu-York shahriga qaytishdi, Fortune jurnali Alvinni uning ishchi kolumnisti boʻlishga taklif qildi va keyinchalik uni biznes va boshqaruv haqida yozishga majbur qildi. 1962-yilda Fortune jurnalini tark etgandan soʻng, Toffler ilmiy jurnallar va jurnallar uchun uzoq muddatli maqolalar yozib, mustaqil karerasini boshladi. Uning 1964-yilgi „Playboy“ jurnalining rus romanchi Vladimir Nabokov va Ayn Rand bilan intervyusi jurnalning eng yaxshilaridan biri deb topildil. Uning Rendga bergan intervyusi jurnal birinchi marta ziyoli ayolga bunday platformani taqdim etdi, bir sharhlovchi aytganidek, „Toffler 1964 yilda Playboy uchun qoʻlga kiritilgan haqiqiy jannat qushi Ayn Rend edi“. Toffler IBM tomonidan kompyuterlarning ijtimoiy va tashkiliy taʼsiri toʻgʻrisida tadqiqot oʻtkazish va maqola yozish uchun yollangan, bu uning eng qadimgi kompyuter „guruslari“ va sunʼiy intellekt tadqiqotchilari va tarafdorlari bilan aloqa qilishiga olib keldi. Xerox uni tadqiqot laboratoriyasi haqida yozishga taklif qildi va AT&T strategik maslahat uchun u bilan maslahatlashdi. Ushbu AT&T ishi telekommunikatsiya sohasini oʻrganishga olib keldi, bu kompaniyaning top-menejmentiga hukumat AT&Tni parchalanishga majburlashidan oʻn yildan koʻproq vaqt oldin kompaniyani tarqatib yuborishni maslahat berdi. 1960-yillarning oʻrtalarida Tofflerlar 1970-yilda nashr etilgan Future Shock boʻlishi kerak boʻlgan narsa haqida besh yillik tadqiqot boshladi. Bu butun dunyo boʻylab 6 milliondan ortiq nusxa sotilgan, deb xabar beradi "Nyu-York Times," yoki Tofflers veb-sayti boʻyicha 15 milliondan ortiq. Toffler „kelajak zarbasi“ atamasini oʻzgartirish juda tez sodir boʻlganda jamiyatda nima sodir boʻlishini anglatadi, bu esa ijtimoiy chalkashlik va qaror qabul qilishning oddiy jarayonlarini buzishga olib keladi. Kitob hech qachon nashrdan chiqmagan va oʻnlab tillarga tarjima qilingan. U 1980-yilda „Uchinchi toʻlqin“da mavzuni davom ettirdi. U birinchi va ikkinchi toʻlqinlarni qishloq xoʻjaligi va sanoat inqiloblari deb taʼriflagan boʻlsa-da, „uchinchi toʻlqin“, u oʻylab topgan ibora hozirgi axborotni, kompyuterga asoslangan inqilobni ifodalaydi. U Internet va elektron pochta, interaktiv media, kabel televideniesi, klonlash va boshqa raqamli yutuqlarning tarqalishini bashorat qildi. Uning taʼkidlashicha, raqamli asrning nojoʻya taʼsirlaridan biri „axborotning haddan tashqari yuklanishi“ boʻlgan, boshqa atama esa oʻzi ishlab chiqqan. 1990-yilda u Powershiftni rafiqasi Xeydi yordamida ham yozdi. 1996 yilda amerikalik biznes maslahatchisi Tom Jonson bilan ular Tofflerlar yozgan koʻplab gʻoyalarni amalga oshirish uchun moʻljallangan Toffler Associates maslahat firmasiga asos solishdi. Firma AQSH, Janubiy Koreya, Meksika, Braziliya, Singapur, Avstraliya va boshqa mamlakatlardagi korxonalar, nodavlat notijorat tashkilotlari va hukumatlar bilan hamkorlik qilgan. Oʻz faoliyati davomida Toffler butun dunyo boʻylab maʼruzalar oʻqidi, bir nechta maktablarda dars berdi va Mixail Gorbachev kabi dunyo rahbarlari, asosiy rahbarlar va harbiy amaldorlar bilan uchrashdi. Gʻoyalar va fikrlar. Toffler 1998-yilda Avstraliya telekoʻrsatuv Korporatsiyasi bilan suhbat davomida koʻplab gʻoyalarini bayon etdi.Jamiyatga keksalarga gʻamxoʻrlik qiladigan, mehr-oqibatli, halol boʻlishni biladigan insonlar kerak. „Jamiyat kasalxonalarda ishlaydigan odamlarga muhtoj. Jamiyat nafaqat kognitiv koʻnikmalarga muhtoj; ular hissiy, ular mehrli. Jamiyatni faqat maʼlumotlar va kompyuterlar bilan boshqara olmaysiz“. Uning taʼlimning kelajagi haqidagi fikrlari, ularning aksariyati „Future Shock“ da boʻlgan, koʻpincha iqtibos keltiriladi. Biroq, koʻpincha notoʻgʻri berilgan iqtibos bu psixolog Gerbert Gerjuoyning iqtibosidir: „Ertaga savodsiz odam oʻqiy olmaydigan odam boʻlmaydi; u qanday oʻrganishni oʻrganmagan odam boʻladi“. Faoliyatining boshida, boshqa mamlakatlarga sayohat qilgandan soʻng, u tashrif buyuruvchilar boshqa madaniyatlardan olgan yangi va son-sanoqsiz maʼlumotlardan xabardor boʻldi. U intervyu davomida baʼzi tashrif buyuruvchilar gʻalati muhitdan „haqiqatan ham eʼtibordan chetda qolishlari va xafa boʻlishlari“ni tushuntirdi, bu esa u madaniyat zarbasiga reaktsiya sifatida tavsiflangan. Oʻsha sondan u kelajak uchun yana bir muammoni bashorat qildi, qachonki madaniy jihatdan „sizga yangi muhit keladi … va sizga tez keladi.“ Oʻz mamlakatidagi bunday toʻsatdan madaniy oʻzgarishlar, uning fikricha, koʻpchilik tushunmaydi, xuddi shunday reaktsiyaga, „kelajakdagi zarba“ ga olib keladi, bu haqda u oʻz kitobida shunday nom bilan yozgan. Toffler yozadi: Toffler „Uchinchi toʻlqin“ asarida „toʻlqinlar“ tushunchasiga asoslanib uch turdagi jamiyatlarni tasvirlaydi – har bir toʻlqin eski jamiyatlar va madaniyatlarni chetga suradi. U „Birinchi toʻlqin“ni agrar inqilobdan keyingi jamiyat deb taʼriflaydi va birinchi ovchi-yigʻuvchi madaniyatlar oʻrnini egallaydi. „Ikkinchi toʻlqin“, u sanoat inqilobi davridagi jamiyatni belgilaydi (taxminan 17-asr oxiri – 20-asr oʻrtalari). Oʻsha davrda anʼanaviy yadro oilasini buzgan va zavodga oʻxshash taʼlim tizimini boshlagan shahar sanoati aholisining koʻpayishi va korporatsiyaning oʻsishi kuzatildi. Toffler dedi: „Uchinchi toʻlqin“ – bu 1950-yillarning oxirida boshlangan postindustrial jamiyatni tavsiflash uchun u ishlab chiqqan atama. Uning ushbu davr haqidagi taʼrifi boshqa futurist yozuvchilar bilan bogʻliq boʻlib, ular ilmiy-texnologik inqilobni taʼkidlagan axborot asri, kosmik asr, elektron davr, global qishloq haqida ham yozganlar. Tofflerlar Sovet Ittifoqining qulashi, Berlin devorining qulashi va Osiyo-Tinch okeani mintaqasida kelajakdagi iqtisodiy oʻsish kabi bir qator geosiyosiy voqealarni bashorat qilganliklarini daʼvo qilishdi. Taʼsirlar va ommaviy maʼdaniyat. Toffler 1980 va 1990 yillarda Osiyoning rivojlanayotgan bozorlari global ahamiyat kasb etgani haqidagi qarashlari taʼsir koʻrsatgan xitoylik Zhao Ziyang, singapurlik Lee Kuan Yew va janubiy koreyalik Kim Dae Jungni oʻz ichiga olgan Osiyodagi nufuzli mehmonlarga tez-tez tashrif buyurgan. Garchi ular dastlab uning baʼzi kitoblari va gʻoyalarini tsenzura qilgan boʻlsalar ham, Xitoy hukumati uni Franklin Ruzvelt va Bill Geyts bilan birga oʻz mamlakatlariga eng koʻp taʼsir qilgan gʻarbliklar qatoriga kiritdi. „Uchinchi toʻlqin“ va unga asoslangan hujjatli videofilm Xitoyda eng koʻp sotilgan va maktablarga keng tarqalgan. Video muvaffaqiyati 1990-yillarning oxirida Toffler tomonidan kitobda qoʻyilgan soʻzdan kelib chiqqan Infowars tomonidan tegishli mavzular boʻyicha videolarni marketingga ilhomlantirgan. Tofflerning Osiyo mutafakkirlariga taʼsiri Amerika Sanʼat va Fanlar akademiyasi nashr etgan „Daedalus“ jurnalidagi maqolada qisqartirilgan: AQSh Vakillar palatasi spikeri Nyut Gingrich uning kelajak haqidagi gʻoyalarini omma oldida olqishladi va Kongress aʼzolarini Tofflerning „Yangi tsivilizatsiya yaratish“ (1995) kitobini oʻqishga chaqirdi. Boshqalar, masalan, AOL asoschisi Steve Case Tofflerning „"Uchinchi toʻlqin"“ kitobini oʻz fikrlash tarzini shakllantirishga taʼsir qilgan , bu esa uni 2016-yilda „Uchinchgi toʻlqovni: tadbirkorning kelajakka qarashini“ yozishga ilhomlantirgan. Case Toffler „xalq, kompaniyalar va hatto mamlakatlarga kelajakka tayanishga yordam berishda haqiqiy kashshof“ ekanligini aytdi. 1980-yilda Ted Turner CNN-ni tashkil etdi, uning soʻzlariga koʻra, u Tofflerning uchta asosiy televideniye tarmoqlarining hukmronligi yakunlanishini bashorat qilganidan ilhomlangan. Tyornerning Turner Broadcasting kompaniyasi 1995-yilda Tofflerning „Yangi tsivilizatsiya yaratish“ kitobini nashr etdi. Kitob chiqqanidan koʻp oʻtmay, sobiq Sovet prezidenti Mixail Gorbachyov San-Fransiskoda „Yangi tsivilizatsiya sari“ mavzusidagi Global boshqaruv konferentsiyasini oʻtkazdi, unda oʻnlab odamlar ishtirok etdi. dunyo arboblari, jumladan Tofflerlar, Jorj H. V. Bush, Margaret Tetcher, Karl Sagan, Abba Eban va Tyorner oʻsha paytdagi rafiqasi, aktrisa Jeyn Fonda bilan. Meksikalik milliarder Karlos Slim uning asarlaridan taʼsirlanib, yozuvchining doʻstiga aylandi. Global marketolog J. D. Pouer ham Toffler asarlaridan ilhomlanganini aytdi. 1960-yillardan beri odamlar yangi texnologiyalar va ijtimoiy oʻzgarishlarning taʼsirini tushunishga harakat qilishdi, bu muammo Tofflerning asarlarini ilmiy, iqtisodiy va davlat siyosati doirasidan tashqarida keng taʼsirchan qildi. Uning asarlari va gʻoyalari turli xil tanqidlarga duchor boʻldi, odatda futurologiyaga qarshi ishlatiladigan bir xil argumentlar: kelajakni bashorat qilish deyarli mumkin emas. Texno musiqa kashshofi Xuan Atkins Tofflerning „Uchinchi toʻlqin“ asaridagi „texno isyonchilar“ iborasini keltirib, uni yaratishda yordam bergan musiqiy uslubni tasvirlash uchun „texno“ soʻzidan foydalanishga ilhomlantirgan. Musiqachi Kertis Meyfild „Future Shock“ deb nomlangan diskoteka qoʻshigʻini chiqardi, keyinroq Herbi Xankokning elektro versiyasida ishlangan. Fan-fiksiya muallifi John Brunner „Shockwave Rider“ ni „Future shock“ tushunchasidan yozgan. Rotterdam Toffler kechki klubi uning nomidan nomlangan. „Exponents“ning „Viktoriya“ qoʻshigʻida bosh qahramonning kundalik turmush tarzi va madaniy qiziqishlari tasvirlangan: „U seriallarni tomosha qilish uchun oʻz vaqtida turibdi, Cosmopolitan va Alvin Tofflerni oʻqiydi“. Tanqidiy baholash. Accenture, boshqaruv konsalting firmasi, 2002-yilda Tofflerni Bill Geyts va Piter Druker bilan birga biznes rahbarlarining eng taʼsirli ovozlari qatorida aniqladi. Toffler, shuningdek, Financial Times gazetasiga bergan intervyusida „dunyoning eng mashhur futurologi“ sifatida tasvirlangan. 2006-yilda Xalq kunigazi uni zamonaviy Xitoyni shakllantirgan 50 nafar chet ellik orasida sanab qoʻydi, bu haqda AQSh gazetasi yozgan maʼlumotlarga koʻra, u „dunyo davlatshunoslari guru“ boʻldi. Xitoy Bosh vaziri va Bosh kotibi Zhao Ziyang Toffler tomonidan katta taʼsirga ega edi. 1980-yillarning boshida "Uchinchi toʻlqin" muhokama qilish uchun konferensiyalar oʻtkazdi va 1985-yilda kitob Xitoyda eng yaxshi sotiladigan 2-oʻrinni egalladi. Muallif Mark Satin Tofflerni radikal markazlashtiruvchi siyosiy fikrga muhim erta taʼsir sifatida tavsiflaydi. Nyuut Gingrix 1970-yillarda Tofflerlar bilan tanishadi va "Uchinchi toʻlqin" oʻz fikrlash tarzini oʻta koʻp taʼsirga olganini va „bizning zamonimizning eng buyuk oʻrnakli asarlaridan biri“ ekanligini aytadi. Tanlangan mukofotlar. Toffler bir qancha nufuzli mukofotlar va mukofotlarga sazovor boʻlgan, jumladan, McKinsey Foundation Book Award for Management adabiyotiga qoʻshgan hissasi uchun, Officier de L’Ordre des Arts and Lettres va tayinlanishlar, jumladan, Amerika Fanni Rivojlantirish Assotsiatsiyasi va Xalqaro Institut aʼzosi. Strategik tadqiqotlar . 2006-yilda Alvin va Heidi Toffler Brown universiteti mustaqil mukofot jamgʻarmasini oluvchilari safida edi. Shaxsiy hayoti. Toffler yozuvchi va futurist Xeydi Tofflerga (Adelaida Elizabet Farrell tugʻilgan) turmushga chiqdi. Ular Los-Anjeles (Kaliforniya)ning Bel Air qismida yashagan va ilgari Konnektikut shtatining Redding shahrida yashagan. Er-xotinning yagona farzandi Karen Toffler (1954-2000) Guillain-Barre sindromidan oʻn yildan koʻproq vaqt oʻtgach, 46 yoshida vafot etdi . Alvin Toffler 2016-yil 27-iyun kuni Los-Anjelesdagi uyida uxlab vafot etdi. Oʻlim sabablari maʼlum boʻlmagan. U Westwood Memorial Park dafn etilgan. Bibliografiyasi. Alvin Toffler oʻz kitoblarini xotini Heidi bilan birgalikda yozgan.