Abdullatif Lutfiy al-Xarputiy. Abdullatif Lutfiy al-Xarputiy ( – kalom ilmi olimi. Hayoti. Hayoti haqida maʼlumotlar oz. Abdullatif Lutfiy al-Xarputiy 1842-yilda hozirgi Turkiyaning ikki ming yillik tarixga ega boʻlgan Xarput shahrida tugʻilgani uchun „"al-Xarputiy"“ nisbasi bilan tanilgan. Ilk sabogʻini yaqin qarindoshi boʻlgan muftiy Umar Naimiydan olgan. Keyinchalik Istanbul shahriga safar qilib, u yerdagi Fotih madrasasida tahsil oladi. Madrasadagi taʼlimni tamomlaganidan soʻng, Adana shahriga koʻchib oʻtadi. Bir muddat u yerda mudarrislik qiladi va oʻsha yerda oila quradi. Soʻng oilasi bilan Istanbulga qaytadi va Boyazid masjidi imom-xatibi hamda „Majlisi tadqiqoti shar’iyya“ aʼzoligiga tayinlanadi. 1891-yilda miloddan avvalgi 315-yilda Makedoniya shohi Kassandr tomonidan asos solingan Saloniki shahriga ketadi va oʻn yil oʻsha yerda qoladi. U yerda boʻlgan vaqtida koʻplab mahalliy mutasavvif olimlar bilan ilmiy suhbat qurgani haqida maʼlumotlar mavjud. Abdullatif Lutfiy al-Xarputiy 1901-yilda Istanbulga qaytadi. Oʻsha yili Usmoniyya dorulfununiga kalom ilmi mudarrisi etib ta­yinlanadi. U dorulfununda ish bosh­lagan yili ilmiy darajaga ega boʻlishi bilan birga „Madrasa al-voʻiziyn“­da ham kalom ilmidan dars beradi. Abdullatif Lutfiy al-Xarputiy 1910-yilda haj ziyoratiga boradi. U yerda uning arab tilida ayt­gan vaʼzlari olimlar tomonidan yuksak baholanadi. Vafoti. Abdullatif Lutfiy al-Xarputiyning vafot tarixi manbalarda turlicha koʻrsatilgan. Ulardan biri ­- Husayn Vassofning „"Safinai avliyo"“ asarida olimning qabr toshidagi bitikka asoslanib, vafot sanasini 1332-hijriy yil deb qayd etilgan. Qabri Istanbuldagi Markaz afandi qabristonida.