Larmor teoremasi. Zaryadlar sistemasining magnit va impuls momentlari orasidagi bogʻlanish. Sistemadagi formula_1-nomerli zarraning massasi formula_2, zaryadi formula_3, radius-vektori formula_4, tezligi formula_5 boʻlsin. Sistemaning magnit momenti taʼrifiga muvofiq, Sistemaning harakat miqdori momenti esa Shularga asosan Agar zarralar, atomdagi elektronlar ekanligini hisobga olsak, ularning bir xil zaryadli va massali boʻlishidan foydalanib, (3) ni quyidagicha yozib olishimiz mumkin: Atom elektronlari yadro atrofida orbital harakatda boʻladi, demak, M — sistemaning orbital magnit momenti va L — sistemaning orbital harakat miqdori momenti. Shunday qilib, orbital magnit moment bilan orbital harakat miqdori momenti oʻzaro proporsional ekan. Elektron zaryadining manfiyligi, yaʼni formula_10 sababli, (4) ga muvofiq M va L vektorlarning yoʻnalishlari qarama-qarshidir. Taʼsir qiluvchi tashqi magnit maydon boʻlmasa, sistemaning magnit momenti, demak, u bilan bogʻlangan sistemaning harakat miqdori momenti oʻzgarmasdan saqlanadi. Endi faraz qilaylik, zaif bir jinsli tashqi magnit maydon mavjud boʻlsin. Bu maydon taʼsirida magnit moment va u bilan bogʻlangan harakat miqdori momenti sekin-asta oʻzgaradi. Shu oʻzgarishni tekshiraylik. Bilamizki, M magnit momentli sistemaga H kuchlanganlikli tashqi magnit maydon taʼsir kuchining momenti formula_11 boʻladi. Mexanika kursidan maʼlumki, kuch momenti harakat miqdori momentining vaqt boʻyicha hosilasiga teng: formula_12. Binobarin, formula_13 yoki (4) ga asosan, formula_14. Endi desak, boʻladi. Soʻnggi ifodadan koʻramizki, formula_17 va shu bilan birga formula_18 boʻladi, demak, formula_19, yaʼni harakat miqdori momentining son qiymati oʻzgarmasdan saqlanadi. Larmor pressessiyasi va chastotasi. Magnit maydon yoʻnalishini formula_20 koordinata oʻqi deb qabul qilaylik va L vektorning shu oʻq bilan hosil qilgan burchagini formula_21 bilan belgilaylik. U holda va (6) ga asosan formula_23, demak, formula_24, yaʼni formula_21 burchak oʻzgarmasdan saqlanadi. (6) dan koʻramizki, L vektorning oxiri son qiymati formula_26 tezlik bilan harakatlanadi, chunki formula_27 miqdorlar oʻzgarmasdir. Shunday qilib, oʻzgarmas bir jinsli magnit maydondagi atom elektronlarining harakat miqdori momenti oʻzining son qiymatini va maydon yoʻnalishi bilan hosil qilgan burchagini oʻzgartirmasdan, maydon atrofida tekis aylanma harakatda boʻladi. Larmor teoremasining mazmuni ana shundan iboratdir. Yuqorida keltirilgan hodisa esa "Larmor pressessiyasi" deb yuritiladi. (5) da ifodalangan burchakli tezlik formula_28 "Larmor chastotasi" deyiladi. Uning son qiymati esa boʻladi. Masalan, atom spektrining optik qismiga mos xususiy chastota formula_30. Endi "m, c, e" uchun ularning son qiymatlari nazarga olinsa, (9) ga muvofiq H«10^{8} СГСМ boʻladi. Tajribada uchraydigan magnit maydonlar bu shartga bemalol boʻysunadi. Koʻp fizik hodisalar (diamagnetizm, Zeyeman effekti, Faradey effekti va boshqalar) Larmor pressessiyasi bilan bogʻliqdir. Adabiyotlar.