Xitoy yulduz turkumlari. Xitoy yulduz turkumlari – xitoychada: xīngxiù, Pinyin xīngxiù, anʼanaviy Xitoy madaniyatida tilga olingan guruhlarda tashkil etilgan yulduzlardir. Ular qadimgi yunon astronomiyasiga asoslangan zamonaviy burjlardan juda farq qiladi. Oʻxshashliklar faqat maʼlum guruhlarda mavjud, masalan, Ursa Major va Orion. Shakllanish va evolyutsiya. Yunon astronomiyasining asosini tashkil etgan Bobil va Misr astronomiyasi Quyoshni kuzatish, uning quyosh chiqishidan oldin va quyosh botgandan keyin yulduzlarga nisbatan joylashishini solishtirishga asoslangan edi. Bu yil davomida Quyosh harakatlanadigan yulduzlar orqali burjlar paydo boʻlishiga olib keldi. Qadimgi Xitoyda osmonni kuzatganlar, diqqat markazini qutbiy yulduzga qaratishgan va yulduzlarni unga nisbatan joylashganiga qarab boʻlishgan: shimoliy qutb atrofida doimo koʻrinadigan uchta osmon (xitoycha anʼanaviy 三垣, pinyin Sān Yuán) va oy harakati bilan muvofiq boʻlgan zodiak guruhini oylarga ajratgan 28 yulduz manzili (xitoycha anʼanaviy 二十八宿, pinyin Èrshíbā Xiù). Bu oy manzillari hindistonlik Nakshatra tizimiga oʻxshaydi, va ayni paytda 27 nakshatra klassik roʻyxatidan farq qiladi. Shimoliy burjlar va asterizmlar. Dunyoning shimoliy qutbi atrofidagi osmon xitoylik astronomlar tomonidan uchta osmon (qirolliklar, inglizcha versiya: devorlar)ga boʻlingan boʻlib: Binafsha taqiqlangan osmon (xitoycha anʼanaviy 紫微垣, pinyin Zǐ Wēi Yuán), Oliygoh saroyi osmoni (xitoycha anʼanaviy 太微垣, pinyin Tài Wēi Yuán) va Samoviy bozor osmoni (xitoycha anʼanaviy 天市垣, pinyin Tiān Shì Yuán). Qadimgi xitoyliklar nuqtai nazaridan, Binafsha taqiqlangan osmon osmonning oʻrtasida joylashgan va boshqa barcha yulduzlar bilan oʻralgan. Oliygoh saroyi osmoni sharqda va shimolda, Samoviy bozor osmoni esa gʻarbda va janubda joylashgan. Uchta osmon yulduz turkumlaridan iborat „devorlar“ bilan boʻlingan. Oyning 28 ta joyi. 28 ta oy stantsiyalari toʻrtta belgiga birlashtirilgan, ularning har biri asosiy yoʻnalish bilan bogʻliq va yettita oy stantsiyasini oʻz ichiga oladi. Janubiy burjlar va asterizmlar. Dunyoning janubiy qutbi atrofidagi osmon qadimgi Xitoyda maʼlum emas edi va u uchta devor va 28 oy manzillariga kiritilmagan. Min imperiyasi oxiriga kelib, Xu Guangqi ellinistik yulduz xaritalari asosida yana 23 yulduz turkumini kiritdi. IAU yulduz turkumlari bilan yozishmalar. Quyidagi roʻyxatda IAU tomonidan qabul qilingan yulduz turkumlarining Xitoy tizimiga muvofiqligi koʻrsatilgan.