Autoimmun kasalliklar. Autoimmun kasalliklar ( " "oʻzi; u eng" " + " "immun" " — immun sistemasiga oid) — klinikada geterogen boʻlgan, autoimmunning patologik ishlab chiqarilishi natijasida rivojlanadigan kasalliklarning keng tarqalgan guruhi. antikorlar yoki sogʻlom, normal toʻqimalarga qarshi qotil hujayralarning avtoagressiv klonlarini koʻpaytirish, bu normal toʻqimalarning shikastlanishi va yoʻq qilinishiga va autoimmün yalligʻlanishning rivojlanishiga olib keladi. Sabablari. Patologik antitelalar yoki patologik kiler hujayralarni ishlab chiqarish tananing bunday yuqumli agenti bilan infektsiyasi bilan bogʻliq boʻlishi mumkin, eng muhim oqsillarning antigenik determinantlari (epitoplar) oddiy toʻqimalarining antigenik determinantlariga oʻxshaydi. Aynan shu mexanizm tufayli autoimmun glomerulonefrit streptokokk infektsiyasidan keyin yoki gonoreyadan soʻng autoimmun reaktiv artritdan keyin rivojlanadi. Emlash, ayniqsa, immunosupressantlar bilan davolanadigan autoimmun revmatologik kasalliklarga chalingan bemorlar uchun muhimdir. Asoratlari. Autoimmun tiroidit shunga oʻxshash mexanizm boʻyicha rivojlanib, qalqonsimon bezning kolloidi ham qonga chiqarilmaydi (gemato-qalqonsimon toʻsiq), qonga faqat T3 va T4 bilan bogʻliq boʻlgan tiroglobulin chiqariladi. Autoimmun shikastlanganda hosil boʻlgan antispermal antitelalari tufayli bepushtlik qon-moyak toʻsigʻi yuzaga keladi. Baʼzi maʼlumotlarga koʻra, himoyalanmagan anal jinsiy aloqada boʻlgan gomoseksuallarda antisperm antikorlari koʻproq tarqalgan, boshqa maʼlumotlarga koʻra, gomoseksuallik ASA shakllanishi uchun xavf omili emas. Davolash. Immunosupressantlar : azatioprin, prednizolon, timodepressin, siklofosfamid, siklosporin . Biologik faol moddalardan: TNF-a blokatorlari (infliximab, adalimumab, etanersept), CD40 retseptorlari blokatorlari : rituksimab (mabthera), T-limfotsitlar differentsiatsiyasi blokatorlari (halofuginon) kabi vositalar qoʻllanadi. 1970-yillarda AQSh Milliy grippga qarshi emlash dasturi faol boʻlmagan tizimli qizil yuguruk bilan kasallangan bemorlarda mono va bivalent vaktsinalarning samaradorligi va xavfsizligini tasdiqladilar. Revmatoid artriti bilan ogʻrigan bemorlar shunga oʻxshash tadqiqotlari keyinchalik Yaponiya, AQSh, Shvetsiya kabi davlatlarida oʻtkazildi. Shuningdek, autoimmun kasalliklarning chastotasini oshiradimi yoki yoʻqmi, emlash rejimlarining koʻpayishi va turli yoshdagi emlashlar bunga qanday taʼsir qilishi hali ham munozarali. Adabiyotlar. Adrianova H. V., Piskiy V. I., Serov V. V. Autoallergicheskie bolezni // Bolshaya meditsinskaya ensiklopediya : v 30 t. / gl. red. B. V. Petrovskiy. — 3-e izd. — M. : Sovetskaya ensiklopediya, 1975. — T. 2 : Antibiotiki — Bekkerel. — 608 s. : il. Havolalar.