Zia Pasha. Abdul-Hamid Zia Bey, Zia Pasha( ; 1825, Istanbul, Usmonlilar imperiyasi - 1881 yil 17-may, Adana) - turk shoir, tarjimon, , siyosatchi, davlat va jamoat arbobi. Ibrohim Shinosiy va Namiq Kamol bilan birga Tanzimat davrining ilk mualliflaridan biridir. Biografiyasi. Badavlat oilada tug'ilgan. Yoshligida u o'z faoliyatini davlat amaldori sifatida boshlagan, boshqa narsalar qatori Kipr gubernatori ham boʻlgan. Yangi Usmonlilar jamiyatining tashkilotchilari va rahbarlaridan biri. U " Yangi Usmonlilar " jamiyatining mo'tadil qanotini boshqargan. 1867-yilda u vatanini tark etib, Namiq Kamol bilan birga Parijga, so'ngra Buyuk Britaniyaga jo'naydi. Namiq Kamol bilan birgalikda Londonda “ Muxbir ” jurnali va “Hurriyat” (Ozodlik) gazetasini nashr ettirdi. Turkiya konstitutsiyasi loyihasi mualliflaridan biri (1876). 1880-yilda o'limidan biroz oldin Turkiyaga qaytib keladi. U Kiprda, Amasiyada, Konyada, Halabda va qisqa muddat Adanada gubernatorlik qilgan va u yerda sirozdan vafot etgan. Yaratilish. Tanzimat adabiyotining koʻzga koʻringan namoyandasi. U turk adabiyotiga xalq xarakteri berishga intilgan, turk tilini demokratlashtirish tarafdori boʻlgan, lekin she’rlarida an’anaviy shakllarga amal qilgan. Sultonning yuqori martabali amaldorlarini haqorat qiluvchi bir qancha yovuz she'rlar muallifi. “Ziyo she’rlari” devoni (1881) va soʻfiylik motivlari va ratsionalistik gʻoyalarni oʻzida mujassam etgan yana ikkita she’riy toʻplamidan tashqari turkiy adabiyotda satira namunasi hisoblangan “Gʻalabalar kitobi”ni, “Orzu” nasriy asarlarini ham yozgan. U she’riyatdan tashqari siyosiy mavzudagi risolalar ham nashr ettirgan. “ Tartuf ” turkchaga J. B. Molyer, asarlari J. VA. Russo , VA. La Fontaine, L. Viardot. Fransuz inkvizitsiyasi tarixi va Andalusiya tarixiga oid ikkita kitobning turk tiliga tarjimasi muallifi.