Yangi Julfa. Yangi Julfa (, "Now Jolfā" yoki , "Jolfâ-ye Now"; , "Nor Jugha") — Eronning Isfahon shahridagi arman mahallasi. Zoyandarudning janubiy qirgʻogʻida joylashgan. 17-asr boshlarida eski Julfa shahri (hozirgi Eronning Julfa va Ozarbayjonning Julfa shaharlariga boʻlingan) sharafiga shunday nomlangan. U haligacha dunyodagi eng qadimgi va eng katta arman mahallalaridan biri. Tarixi. Yangi Julfa 1606-yilda Safaviylar shohi Abbos I ning farmoni bilan arman mahallasi sifatida tashkil etilgan. 150 000 dan ortiq armanlar Eski Julfadan ("Jugha" yoki "Juła" deb ham ataladi) majburan koʻchirilgan. Eron manbalarida armanlar Usmonli imperiyasi taʼqibidan qochib Eronga kelganligi qayd etilgan. Shunga qaramay, tarixiy maʼlumotlarga koʻra, shoh Abbos Julfa aholisining ipak savdosini yaxshi bilishi tufayli ularning Isfahonga koʻchirilishi Eronga foydali boʻladi, degan umidda ularga yaxshi munosabatda boʻlgan. Yangi Julfa tashkil etilganidan beri 1747-yilda Nodirshoh vafotidan keyin Rossiyaga koʻchib kelgan Lazaryan zodagonlari oilasi tomonidan boshqarilgan. Uning aʼzolaridan biri Ivan Lazarev Yekaterina II ning saroy bankiriga aylandi va 1788-yilda imperator grafi etib tayinlandi. Uning akasi Moskvada Lazarev institutini tashkil qildi. 1947-yilda tarixchi Fernand Braudel armanlarning Amsterdamdan Filippindagi Manilagacha choʻzilgan savdo tarmogʻi borligini yozgan. Armanistondagi koʻplab olimlar 60, 70 va 80-yillarda ushbu tarmoqda novatorlik ishlarini amalga oshirgan. Levon Xachikyan va Sushanik Xachikyan Yangi Julfaning bir nechta hisob kitoblarini tahrir qilgan va nashr etgan. Keyingi bir necha asr davomida Yangi Julfa sharqda Kanton, Surabaya va Manila hamda gʻarbda Kadis, London va Amsterdamgacha postlari boʻlgan, bir nechta savdogarlari Atlantika yoki Tinch okeani orqali Akapulko yoki Mexiko shahriga sayohat qilgan „ilk zamonaviy davrning eng yirik savdo tarmoqlaridan birining“ markaziga aylandi. Arman savdogar oilalarining katta qismi Yangi Julfada joylashgan edi. Ularning tarqalib ketganligi sababli, qadimgi julfalik koʻplab oilalar Yangi Julfada joylashgan savdo tarmogʻini kengaytirib, Bengaliyada asosiy aholi punkti yaratdilar. Biroq, baʼzi olimlar Surat, Bengal va Xugli mustaqil tugunlar boʻlgani va Yangi Julfaning markaziy nazorati ularning Hind okeanidagi savdosi uchun unchalik muhim emasligini taʼkidlaydilar. Koʻpgina Yangi Julfa armanlari keyinchalik Manila, Hong Kong va Avstraliyada joylashdilar. Ularning tarmoqlari arman manbalari asosida oʻrganilgan. Baʼzilar Singapurda ham joylashdilar, u yerda Yangi Julfadan kelgan armanlar mamlakatdagi arman jamoasining asosiy tayanchiga aylandi. Ularning aksariyati savdogarlar edi, lekin 1887-yilda Singapurdagi Raffles mehmonxonasiga asos solgan aka-uka Sarkies (Ter Voskanyan) koʻproq tanilgan. Yangi Julfa hali ham armanlar yashaydigan hudud boʻlib, arman maktabi va oʻn olti cherkov, jumladan Muqaddas Najotkor sobori mavjud. Yangi Julfadagi armanlar kiyim-kechak borasida Eron qonunlariga rioya qiladilar, lekin Eron hukumati tomonidan himoyalangan alohida arman tili, oʻziga xosligi, oshxonasi va madaniyatini saqlab qoladilar. Markaziy Osiyo va Kavkaz tadqiqotlari instituti xodimi David Petrosyanning soʻzlariga koʻra, 1998-yilda Yangi Julfada 10-12 ming arman istiqomat qilgan. Bugungi kunga kelib, u hanuzgacha dunyodagi eng katta etnik arman mahallalaridan biri hisoblanadi. Qardosh shaharlari. Yangi Julfa quyidagi shaharlar bilan birodarlashgan: