Asteniya. Asteniya (yunoncha astenia – darmonsizlik) – asabiy-ruhiy quvvatsizlik; bunday bemorning kayfiyati oʻzgaruvchan boʻlib, tez toliqadi, ozib ketadi, uyqusi buziladi. Yigʻloqi boʻlib qoladi; vegetativ nerv sistemasining vazifasi izdan chiqadi, uzoq vaqtgacha bosh ogʻriydi. Boshdan kechirilgan kasalliklar, shikastlanishlar, ruhiy toliqish, ichki aʼzolar xastaligi (meʼda yara kasalligi, gastrit, kolit, xoletsistit va boshqalar), miya shikastlanishi va boshqa asteniyaga sabab boʻladi. Asteniya yuqumli kasalliklardan tuzalish davrida kuzatiladigan holatlardan biri (yana qarang Nevrasteniya). Patalogik fiziologiyasi. Mushak hujayralari miyadan elektr impulslari oqimini aniqlash orqali ishlaydi, bu esa sarkoplazmik retikulum tomonidan kaltsiyni chiqarish orqali qisqarishiga signal beradi. Charchoq asab yoki mushak hujayralarining oʻzida paydo boʻlishi mumkin. Kolumbiya universiteti olimlari tomonidan olib borilgan yangi tadqiqotlar shuni koʻrsatadiki, mushaklarning charchoqlari mushak hujayralaridan kalsiyning kamayishi tufayli yuzaga keladi. Bundan tashqari, Kolumbiya tadqiqotchilari ushbu ajralib chiqqan kalsiy tomonidan faollashtirilgan ferment mushak tolalarini halok qilishini aytmoqdalar. Turlari. Mushaklarning charchoqlari markaziy, nerv-mushak va periferik mushaklarda kuzatilishi mumkin. Markaziy mushaklarning charchoqlari umumiy energiya tanqisligi sifatida namoyon boʻladi va periferik mushaklar kuchsizligi, mushaklarning oʻziga xos ish qobiliyatini yoʻqotish sifatida namoyon boʻladi. Neyromuskulyar charchoq markaziy yoki periferik boʻlishi mumkin. Jismoniy mashqlar paytida asabiy qoʻzgʻalishning pasayishi, agar ish bir xil intensivlikda davom ettirilsa, organlar yetishmovchiligining oldini olish uchun himoya mexanizmi boʻlishi mumkinligi taxmin qilingan. Markaziy charchoqning aniq mexanizmlari nomaʼlum, ammo serotonergik yoʻllarning roliga katta qiziqish mavjud.