Abu-l-Yusr al-Pazdaviy. Abu-l-Yusr al-Pazdaviy ( — Sadrul-islom Abu-l-Yusr Muhammad ibn Muhammad ibn Abdulkarim al-Pazdaviy) — „"Usӯl ad-dӣn"“ asari muallifi. Taʼlimi. Sadrul-islom Abu-l-Yusr Muhammad ibn Muhammad ibn Abdulkarim al-Pazdaviy 1030-yil (hijriy 421-yil)da hozirgi Qashqadaryo viloyatidagi Pazda nomli qishlogʻida tug‘ilgan. Dastlabki saboqni otasi Abu-l-Hasan Muhammad al-Pazdaviydan olgan. Al-Moturidiyning shogirdlaridan bo‘l­gan bobosi Abdulkarim ibn Muso orqali Samarqand kalom maktabi bilan tanishish imkonidan ham foydalangan. Ustozlari va shogirdlari. Abu-l-Yusr al-Pazdaviy o‘z davrida bir qancha hanafiy olimlardan tahsil olgan. Ustoz­lari orasida Abu Yaʼqub Yusuf ibn Muhammad an-Nishopuriy va Abu-l-Xattob kabi olimlarning o‘rni katta bo‘lgan. „"Aqāid an-Nasafӣ"“ asarining muallifi Abu Hafs Najmuddin Umar an-Nasafiy va Abu-l-Muʼin an-Nasafiylar uning eng mashhur shogirdlari hisoblangan. Shogirdlari orasida Ruknul-aimma Abdulkarim ibn Muhammad as-Sanoiy (yoki as-Saboiy) al-Madaniy, Muhammad ibn Tohir as-Samarqandiy va Abdulloh ibn Muhammad al-Hulamiy kabi olimlar bo‘lganini ham alohida taʼkidlash lozim. Mashhur asari. Asarlaridan „"Usӯl ad-dӣn"“ muhim ahamiyatga ega. Abu-l-Yusr al-Pazdaviyning ushbu asari Xans Peter Linss tomonidan Anqarada (Xo‘ja Ismoil Soib kutubxonasi. Inv. raqami 2/1261) topilgan. Oradan ko‘p o‘tmay, X.Piter bu asar bo‘yicha doktorlik dissertasiyasini himoya qilgan (Bonn universiteti, 1952-yil) va asarni 1963-yilda nashr ettirgan. Keyinchalik ushbu asar Sharafiddin Go‘ljuk tomonidan turk tiliga tarjima qilinib, 1980-yilda Istanbulda „"Ahli sunna aqoidi"“ nomi bilan nashr ettirilgan. To‘qson olti masaladan tashkil top­gan mazkur asar mazmun jihatidan ahli sunna val-jamoa yo‘nalishi va moturidiyya maktabi fikrlarining butun mohiya­tini ochib berish maqsadida yozilgan. Abu-l-Yusr al-Pazdaviy „"Usӯl ad-dӣn"“ asarining avvalida taʼkidlashicha, samarqandlik bir qancha olimlar ham shu maqsadda asarlar yozishgan. Lekin ulardan unchalik ko‘ngli to‘lmagani sababli o‘zi mazkur asarni yozishga qaror qilgan. Boshqa asarlari. Abu-l-Hasan al-Ashʼariyning ham ko‘p­lab asarlarini mutolaa qilgan Abu-l-Yusr al-Pazdaviy uning „"Kitāb al-muʼjaz"“ va „"Maqālat al-islāmiyyӣn"“ asarlariga alohida urg‘u bergan. Shuningdek, ko‘p marotaba al-Moturidiy fikrlarini ilovalar qilgan. Masalan, o‘z asarining boshida u „"Kitāb at-tavhӣd"“ asariga urg‘u berib, uning uslubi va o‘ziga xos xususiyatlari haqida muhim maʼlumotlar keltiradi. Shuningdek, uning Imom Muhammadning „"Al-Jāmiʼ as-sag‘ӣr"“ asariga sharh sifatida „"Taʼlӣqāt"“ hamda fiqhga oid „"Al-Vāqiʼāt"“ va „"Al-Mabsӯt"“ asarlari mavjud bo‘lgan. Abu-l-Yusr al-Pazdaviy Movarounnahrda, ayniqsa, Buxoroda hanafiy mazhabi hamda moturidiyya kalom maktabi rivojiga ulkan xizmat ko‘rsatgan olim hisob­lanadi. Vafoti. Abu-l-Yusr al-Pazdaviy 1099-yil (hijriy 493-yil)da Buxoroda vafot etgan.