Arxip Tolstov. Arxip Ivanovich Tolstov (1900-yil 5-dekabr, Koptyajevo qishlogʻi, Samara viloyati, Rossiya imperiyasi – 1955-yil 26-may, Moskva, SSSR) – Sovet harbiy qoʻmondoni, general-mayor (06.03.1943). Hayoti. Arxip Tolstov 1900-yil 5-dekabrda Orenburg viloyati, Buguruslanskiy tumani, hozirgi Pilyuginskiy qishloq kengashi Koptyazhevo qishlogʻida tugʻilgan. Millati – rus. Harbiy xizmati. Fuqarolar urushi. 1919-yil 15-iyunida Tolstov Buguruslan tumani harbiy roʻyxatga olish boʻlimi Qizil Armiya safiga chaqirilgan. U yerga Kuznetsk shahridagi Sharqiy frontning 1-armiyasining 48-zaxiradagi miltiq polkiga Qizil Armiya askari sifatida qabul qilinadi. Sentyabrdan boshlab Alatyr shahridagi 481-piyoda polkida, dekabrdan esa shu armiya va frontning 526-piyoda polkida xizmat qilgan. Bu boʻlinmalar tarkibida Ufa, Chelyabinsk, Qoʻrgʻon, Zlatoust, Akmola, Semipalatinsk yaqinida admiral A. V. Kolchak qoʻshinlariga qarshi janglarda qatnashib, Xitoy bilan chegaragacha borgan. 1920-yilning aprel oyida 526-piyoda polkining oʻquv guruhini tugatib, kichik komandirlikka koʻtarilgan va vzvod komandiriga yordamchi etib tayinlanadi. Xuddi shu polk bilan u Verniy (Olmaota) shahridagi qoʻzgʻolonni bostirishda qatnashgan. Keyinchalik Semipalatinsk viloyatiga aholidan qurol yigʻish boʻyicha otryad komissari sifatida yuborilgan. 1920-yil avgustda 22-Turkiston otishma polki tarkibida boʻlib, Bosmachilar qoʻzgʻolonini bostirish uchun Fargʻona viloyatiga yuboriladi. Oʻsha yilning oktyabr oyidan Fargʻona qoʻshinlari guruhi 16-Turkiston otishma polki rotasining siyosiy instruktori boʻladi. 1920-yildan VKP(b) aʼzosi. Tolstov 1921-yil aprel oyida Toshkent shahridagi 4-piyoda askarlar kursiga oʻqishga yuborilgan, keyin esa uning nomi V. I. Lenin nomidagi Birlashgan harbiy bilim yurti deb oʻzgartiriladi. Ulugʻ Vatan Urushi. Polkovnik Tolstov 1941-yil sentyabr oyida SSSRga qaytgach, Zlatoust shahridagi Ural harbiy okrugida tashkil etilgan 381-piyoda diviziyasining qoʻmondoni etib tayinlanadi. 1941-yilning noyabr oyida diviziya Kalinin frontiga joʻnab ketib, u yerda 39-armiya tarkibida Staraya Russaning Rjev viloyatida jang qilgan. Fevral oyida uning qoʻshini yarim oʻralib, keyin qamalda qolgan. Faqat 19-fevralda oʻz qoʻshinlarini yorib oʻtishga muvaffaq boʻladi. 1942-yilning mart oyida Tolstov diviziya qoʻmondonligidan chetlashtirilib, front Harbiy kengashi ixtiyoriga topshiriladi. Urush paytida diviziya qoʻmondoni Tolstov Oliy Bosh Qoʻmondonning farmoyishlarida shaxsan uch marta tilga olingan. Urushdan keyingi davr. Arxip Tolstov urushdan keyin M. V. Frunze nomidagi Harbiy akademiyada xizmat qilishni davom ettiradi. U umumiy taktika kafedrasi katta oʻqituvchisi, operativ-taktik tayyorgarligi boʻyicha katta oʻqituvchi, shuningdek, bosh fakultet oʻquv guruhining taktik rahbari, umumiy taktika kafedrasi katta taktik rahbari boʻlgan. 1952-yil fevral oyida general-mayor Tolstov kasallik tufayli zahiraga oʻtkaziladi.