Helmgolts teoremasi (klassik mexanika). Klassik mexanikaning Helmgolts teoremasi quyidagicha:formula_1bir oʻlchovli tizimning Gamiltoniani boʻlsin, bu yerdaformula_2kinetik energiya vaformula_3parametrga bogʻliq boʻlgan formula_4 „U-shaklidagi“ potensial energiya profilidir. Mayli formula_5 oʻrtacha vaqtni bildirsin. Shunda Keyinformula_10Izohlar Klassik mexanikaning ushbu teoremasining tezislari aynan termodinamikaning issiqlik teoremasi kabi oʻqiladi. Bu fakt maʼlum mexanik miqdorlar oʻrtasida termodinamikga oʻxshash munosabatlar mavjudligini koʻrsatadi. Bu oʻz navbatida bir oʻlchovli mexanik tizimning „termodinamik holatini“ aniqlash imkonini beradi. Xususan, harorat formula_11 kinetik energiyaning oʻrtacha vaqt va entropiya bilan berilgan formula_12 harakatning logarifmi boʻyicha (yaʼni, formula_13). Muvozanat termodinamikasining mexanik asosini taʼminlash uchun uni makroskopik tizimlarga (yaʼni koʻp oʻlchovli tizimlarga) qanday qoʻllashni koʻrgan Lyudvig Boltsman bu teoremaning ahamiyatini tan oldi. Ushbu tadqiqot faoliyati uning ergodik gipotezasini shakllantirishi bilan chambarchas bogʻliq edi. Jorj Devid Birxoffning ergodik teoremasiga asoslangan Helmgolts teoremasining koʻp oʻlchovli versiyasi umumlashtirilgan Helmgolts teoremasi deb nomlanadi.