Ishtaran. Ishtaran (eskirgan Gusilim, Sat(a)ran) — Sharqiy Mesopotamiyadagi Der shahrining homiy xudosi. Adolat gʻoyasi bilan bogʻliq. Ism. Ishtaran nomi „Buyuk Anu“ degan maʼnoni anglatadi va ikkita xudo — Ishtar va Anu ismlarini oʻz ichiga oladi. Shunday qilib, Ishtaran ramziy maʼnoda yer va suvni birlashtiradi, bu kosmogonik maʼnoda osmondan (yomgʻir) suvni ifodalaydi. Eron va Mesopotamiya gʻoyalarida suvning turlicha kelib chiqishi katta ahamiyatga ega edi. Shumer tilida Ishtaran Ez(z)eran nomi bilan, akkad tilida — Iltaran. Kelib chiqishi. Ishtaran osmon xudosi Anu va yer maʼbudasi Urashning oʻgʻli edi. Keyingi diniy matnlarda Ishtaran kamalak maʼbudasi Manzatning turmush oʻrtogʻi deb ataladi. Uning oʻgʻli va xabarchisi ilon Nirax (d MUŠ yoki d MUŠ TUR — „ilon“), keyingi matnlarda Ishtaran bilan qoʻshma obrazga aylangan edi. Kult. Ilk sulola davrida Ishtaran Umma va Lagash chegarasidagi suv resurslari boʻyicha nizoda xudo-guvoh va hakam boʻlgan. Xudo hakami rolida u Gudea matnlarida, Ningirsuga yaqin. Qadimgi Bobil davrida „Ishtaran shifokor“ taʼrifi mavjud boʻlib, bu bizga unda shifokor Xudoni deb hisoblash imkonini beradi. Buni uning elchisi ilonga oʻxshash xudo Nirakh ekanligi tasdiqlaydi, ilon esa koʻpincha shifo ramzidir.