Havo massasi (astronomiya). Astronomiyada havo massasi - bu Yer atmosferasi ostidan yulduzni yoki boshqa samoviy manbani ko'rganda "ko`rayotgan havo miqdori" (Grin1992). Bu yorug'lik nurlari bo'ylab havo zichligining ajralmas qismi sifatida shakllangan. Atmosferaga kirib borishi bilan yorug'lik tarqalishi va so'rilishi tufayli yorug'likning intensivligi kamayadi ya'ni yorug'lik quvvatsizlanadi; yorug'lik o'tadigan atmosfera qanchalik qalin bo'lsa, uning quvvatsizlanishi shunchalik katta bo'ladi. Shunday qilib, ufqqa yaqinroq bo'lgan samoviy jismlar zenitga yaqinroq bo'lganiga nisbatan kamroq yorqinroq ko'rinadi. Atmosfera yo'q bo'lib ketishi deb nomlanuvchi bu quvvatsizlanish, Piv-Lambert qonunida miqdoriy tavsiflangan. "Havo massasi" odatda "nisbiy havo massasi", havo massalarining absalyut ob-havoning mutanosib havo massasi (zenitga nisbatan) "nisbiy havosini" bildiradi. Shunday qilib, zenitdagi nisbiy havo massasi 1 ga teng. Havo massasi manba va zenit orasidagi burchak ortib, ufqda taxminan 38 ga etadi. Havo massasi dengiz sathidan yuqori balandlikda unchalik katta bo'lmasligi mumkin; ammo, havo massasi uchun aksariyat yopiq iboralar kuzatuvchining balandligi ta'sirini o'z ichiga olmaydi, shuning uchun sozlash odatda boshqa usullar bilan amalga oshirilishi kerak. Ta'rif. "Mutlaq havo massasi" quyidagicha aniqlanadi: formula_2 - havoning hajmiy zichligi. formula_3- oblik(qiya) ustunlar zichligi. Vertikal yo'nalishda "zenitdagi mutlaq havo massasi" quyidagicha: formula_5 - Vertikal ustunlar zichligi Nihoyat, "havoning nisbiy massasi" quyidagicha: Havo zichligini bir xil deb hisoblasak, uni integrallardan olib tashlashga imkon beradi. Mutlaq havo massasi keyin mahsulotni soddalashtiradi: Hisoblash. Atmosfera modellari. Yuqori kuzatuvchi bilan bir hil sferik atmosfera. Maksimal zenit burchagi