Cornus mas. Cornus mas, odatda zogʻora (shuningdek, zogʻora gilos, Yevropa zogʻorasi yoki zogʻora olcha dogwood) sifatida tanilgan, Janubiy Yevropa va Janubi-Gʻarbiy Osiyoda tugʻilgan "Cornus" turkumiga mansub buta yoki kichik daraxt turi. Tavsif. Bu turning bo‘yi 5-12 m gacha o‘sadi. Barglari qarama-qarshi, uzunligi 4-10 sm, kengligi 2-4 sm tuxumsimondan choʻzinchoq shaklda. Gullari kichik (diametri 5-10), toʻrtta sariq gulbargdan iborat, qish oxirida (Buyuk Britaniyada fevral va mart oylari orasida) 10-25 ta guldan iborat to‘pgulda ochiladi. Mevasi choʻzinchoq qizil dukkakli uzunligi 2sm uzunligi, diametri 1,5 sm. Foydalanadi. Meva. Mevalar qizil rangda. Pishib yetilganida qahva rezavorlariga oʻxshaydi. Pishganida, meva quyuq yoqut qizil yoki yorqin sariq rangga ega bo‘ladi. Klyukva va gilos aralashmasi sifatida tasvirlangan kislotali taʼmga ega; asosan murabbo tayyorlash uchun ishlatiladi. Bundan tashqari, Ozarbayjonda tuzlangan bodring tayyorlash, guruchga qoʻshish yoki ichimliklar tayyorlash uchun keng qoʻllanadi. Armanistonda Cornus rezavorlari aroq tayyorlash uchun ishlatiladi. "Cornus mas" mevasi ("C. officinalis" mevasi bilan birga) anʼanaviy xitoy tabobatida foydalanish tarixiga ega boʻlib, u "shānzhūyú" deb nomlanadi. Gullar. Tur, shuningdek, "Forsythiadan" oldin gullaydi va sariq gullari uchun sifatida oʻstiriladi. "Cornus mas" gullari "Forsithiya" gullari kabi katta va jonli boʻlmasa-da, butun oʻsimlik landshaftda shunga oʻxshash effekt uchun ishlatilishi mumkin. Yogʻoch. "C. mas" yogʻochi nihoyatda zich boʻlib, koʻpchilik boshqa yogʻochli oʻsimliklarning yogʻochlaridan farqli oʻlaroq, suvga choʻkadi. Yuqori zichlik tufayli asbob tutqichlari, dastgohlar qismlari uchun xomashyo bo‘lib xizmat qiladi. "Cornus masdan" miloddan avvalgi VII asrdan boshlab yunon ustalari nayzalar, nayzalar va kamonlarni yasashda foydalanishgan, hunarmandlar uni boshqa yogʻochlardan ancha ustun deb bilishgan. Yogʻochning qurol-yarogʻ bilan aloqasi shunchalik yaxshi maʼlumki, uning yunoncha nomi miloddan avvalgi IV-III asrlarda sheʼriyatda „nayza“ soʻzining sinonimi sifatida ishlatilgan. Barglar. Barglari (va mevalari) Markaziy va Janubi-Gʻarbiy Osiyoda anʼanaviy tibbiyotda qoʻllanadi. Nom. "Cornus mas" „erkak“ zogʻora, degan maʼnoni anglatadi, bu tur „ayol“ zogʻora "Cornus sanguineadan" farqlash uchun shunday nomlangan. Bogʻ tarixi. Buta Britaniya orollarida tabiiy holatda o‘smaydi. William Turner o‘simlik haqida faqat 1548-yilda eshitgan. 1551-yildan boshlab qirollik bog‘larida yetishtirila boshlangan. Turlari. Quyidagi navlar Qirollik bogʻdorchilik jamiyatining bogʻdagi xizmatlari uchun mukofotiga sazovor boʻlgan (2017 yilda tasdiqlangan):