Ozarbayjon — Fransiya munosabatlari. Ozarbayjon — Fransiya munosabatlari Ozarbayjon Respublikasi va Fransiya Respublikasi oʻrtasidagi siyosiy, ijtimoiy-iqtisodiy, madaniy va boshqa sohalardagi ikki tomonlama munosabatlar nazarda tutiladi. Hamkorlik energiya (Total), atrof-muhit (Suez CNIM), transport (Alstom, Thales, Iveco, SYSTRA), qishloq xoʻjaligi (Lactalis, Danone), kosmik sanoat (Airbus, Thales), gaz sektori, xavfsizlik, madaniyat, mehmonxona biznesi (Accor), bank (Societe Generale), aviatsiya va boshqalarda olib borilmoqda. Diplomatik munosabatlar. Fransiya hukumati Ozarbayjon mustaqilligini 1992-yilning yanvarida tan olgan. Ozarbayjon va Fransiya oʻrtasida diplomatik munosabatlar 1992-yil 21-fevralda oʻrnatilgan. Fransiya elchisi Ozarbayjonda rasmiy faoliyatini boshlagan turk elchisidan keyingi ikkinchi diplomatdir. Ozarbayjonning Fransiyadagi favqulodda elchisi Rahmon Mustafoyev. Zaxari Gross — Fransiyaning Ozarbayjondagi elchisi hisoblanadi. 1994-yil 20-noyabrdan beri Parijda Ozarbayjon elchixonasi faoliyat koʻrsatmoqda. 1992-yilning fevral oyidan beri Fransiyaning Bokuda vakolatxonasi ham bor. Parlamentlararo aloqalar. Ozarbayjon Milliy Majlisida Ozarbayjon va Fransiya o‘rtasidagi parlamentlararo aloqalar bo‘yicha ishchi guruhi faoliyat ko‘rsatmoqda. Ishchi guruh rahbari Soltan Mammadov. Fransiya Senatida Fransiya va Kavkaz (Ozarbayjon, Gruziya) oʻrtasida parlamentlararo doʻstlik guruhi faoliyat koʻrsatmoqda. Guruh rahbari — Alen Uper. Fransiya Milliy Assambleyasida Per Alen Rafan boshchiligidagi Fransiya-Ozarbayjon parlamentlararo do‘stlik guruhi faoliyat ko‘rsatmoqda. Huquqiy baza. Huquqiy baza: Ozarbayjon va Fransiya o‘rtasida 53 ta hujjat imzolangan. 2017-yil 14-martda Yelisey saroyida Ozarbayjon hamda Fransiya o‘rtasida ikki tomonlama shartnomalarni imzolash marosimi bo‘lib o‘tdi: 2019-yilning mart oyida Ozarbayjon Birinchi vitse-prezidenti Mehribon Aliyeva Fransiya Bosh vaziri Eduard Filipp bilan uchrashdi. Ikki oʻrtada bir qator shartnomalar tuzildi: Yuqori darajadagi tashriflar. Ozarbayjon mustaqillikka erishganidan buyon davlat rahbarlari Fransiyaga 21 marta; Vitse-prezident 2 marta; Bosh vazir 3 marta; parlament spikeri 2 marta; tashqi ishlar vazirlari 28 marta — davlat, rasmiy va ishchi doiralarda tashrif buyurgan. Fransiyaga kelsak, Ozarbayjonga davlat rahbarlari 3 marta (2 rasmiy va 1 ishchi tashrif), Senat spikeri 1 marta, tashqi ishlar vazirlari Ozarbayjonga 3 marta tashrif buyurgan. 1993-yilning 3-oktabrda prezident etib saylanganidan keyin Haydar Aliyev Fransiya Prezidenti Fransua Mitteranning taklifiga binoan 1993-yilning 19-22-dekabr kunlari Fransiyaga birinchi rasmiy tashrifini amalga oshirdi. Tashrif doirasida Ozarbayjon Prezidenti fransiyalik hamkasbi, shuningdek, parlament rahbariyati, tashqi ishlar vaziri Alen Juppe hamda mamlakat sanoat va boshqa sohalari vakillari bilan uchrashdi. Prezidentlar ikki davlat oʻrtasida doʻstlik, oʻzaro kelishuv va hamkorlik toʻgʻrisidagi shartnomani imzoladilar. Ozarbayjon prezidentining Parijga tashrif chogʻida Yevropada Xavfsizlik va Hamkorlik Tashkilotining asosiy shartnomalaridan biri boʻlgan „Parij Xartiyasi“ ham imzolandi. Nizom Sharqiy Yevropa sotsialistik respublikalari va sobiq ittifoq respublikalarining demokratiya va bozor iqtisodiyotiga oʻtishini nazarda tutib ishlab chiqilgan. 1996-yil oktabr oyida Fransiya tashqi ishlar vaziri Erve de Sharet Ozarbayjonga rasmiy tashrif bilan keldi va uchrashuvlarda Ozarbayjon — Fransiya munosabatlari rivojlanib borayotgani qayd etildi. Fransiya tashqi ishlar vaziri tashrifidan uch oy o‘tib, 1997-yil yanvar oyida Ozarbayjon davlati rahbari prezident Jak Shirakning taklifiga binoan Fransiyaga ikkinchi tashrifini amalga oshirdi. Prezidentning ushbu tashrifi chogʻida Ozarbayjon Davlat neft kompaniyasi (SOCAR) va Fransiyaning Total hamda Elfakiten kompaniyalari oʻrtasida Lankaran-Deniz va Talish-Deniz konlarini birgalikda oʻzlashtirishni nazarda tutuvchi shartnoma imzolandi. Neft shartnomasidan tashqari, tomonlar havo transporti, erkin kirish va chiqish, madaniyat sohalarida ham shartnomalar imzoladilar. 2002-yilning noyabr oyida ikki davlat prezidentlari Chexiya poytaxti Pragada NATOning Yevroatlantika hamkorlik sammitida uchrashib, Togʻli Qorabogʻ mojarosini hal qilish masalasini muhokama qilishdi. 2006-yilning may oyida NATO Parlament Assambleyasi sessiyasida ishtirok etish uchun Fransiyaga boradi. Tashrif chog‘ida Ilhom Aliyev Rambuyedagi muzokaralardan so‘ng Fransiya Prezidenti bilan ham uchrashdi. 2007-yilning 29-31-yanvar kunlari Ilhom Aliyev Fransiyada davlat tashrifi bilan bo‘lib, uning doirasida Jak Shirak, Bosh vazir Dominik de Vilpin va Fransiya hukumatining boshqa rahbarlari bilan bir qator uchrashuvlar o‘tkazdi. Ikki davlat oʻrtasidagi aloqalar yuqori darajada rivojlanib bordi. Fransiya Bosh vaziri Dominik de Vilpin 2007-yil 30-yanvarda Ilhom Aliyev bilan uchrashuvda Ozarbayjonning barcha sohalardagi rivojlanishi, madaniyati, Ozarbayjon va Fransiya oʻrtasidagi munosabatlar haqida gapirdi. Tashrif davomida ikki davlat oʻrtasida ilmiy hamkorlik, aviatsiya, fuqarolik mudofaasi, ayollar va bolalarning jamiyatdagi oʻrni, turizm va boshqa sohalarda shartnomalar imzolandi. Shuningdek, ushbu tashrif davomida Jak Shirak tomonidan Ozarbayjon Prezidenti Fransiyaning oliy mukofoti bilan taqdirlandi. 2007-yilning 29-yanvar kuni Yelisey saroyida Ilhom Aliyevga Faxriy Legionning Buyuk Xoch qo‘mondoni ordeni va Jak Shirakga Haydar Aliyev ordenini topshirish marosimi bo‘lib o‘tdi. 2007-yilning 20-noyabrda Ilhom Aliyev Fransiya prezidenti Nikolya Sarkozi bilan uchrashdi. Uchrashuvda ikki tomonlama hamkorlikning keng ko‘lamli masalalari hamda Armaniston O zarbayjon Tog‘li Qorabog‘ mojarosini tinch yo‘l bilan hal etish bo‘yicha muzokaralar jarayoni mkeng uhokama qilindi. 2009-yilning oktabr oyida Bokuda Ozarbayjon Prezidenti huzuridagi Strategik tadqiqotlar markazida „Mintaqaviy geosiyosat mavzusida Ozarbayjon — Fransiya munosabatlari“ ga bagʻishlangan munozaralar boʻlib oʻtdi, unda Fransiyaning Ozarbayjondagi elchisi Gabriel Keller ishtirok etdi. Elchi hozirda Ozarbayjon davlat dasturi boʻyicha Fransiyada 30 nafar talaba tahsil olayotganini taʼkidladi. 2010-yilning 20-yanvarida Fransiya Tashqi ishlar vazirligi Ozarbayjonning Fransiyadagi sobiq elchisi Tarik Aliyevni Fransiyaning milliy qadr-qimmat ordeni — katta ofitser shon-sharafi bilan mokofotladi. 2011-yilning 11-fevralida Ilhom Aliyev Fransiyaning transport vaziri Pieri Mariani bilan uchrashdi. Mariani so‘nggi yillarda ikki davlat o‘rtasidagi munosabatlar kengayib borayotganini taʼkidlab oʻtdi. 2014-yil 11-may kuni mamlakatda rasmiy tashrif bilan bo‘lgan Ilhom Aliyev, Mehribon Aliyeva va Fransiya Prezidenti Fransua Olland Bokuda fransuz litseyi qurilishi bilan tanishdi. 2015-yilning 25-aprel kuni amaliy tashrif bilan Bokuda bo‘lgan prezident Fransua Olland hamda Ilhom Aliyev o‘rtasida yakkama-yakka uchrashuv bo‘lib o‘tgan. Suhbat chog‘ida Tog‘li Qorabog‘ mojarosini tartibga solish yuzasidan fikr almashiladi. Uchrashuvda tomonlarni qiziqtirgan xalqaro, mintaqaviy va boshqa masalalar ham muhokama keng muhokama qilingan. 2015-yil 3-sentabr kuni Luvr oldidagi Parij maydonida Haydar Aliyev jamg‘armasi tomonidan tashkil etilgan „Ozarbayjon shaharchasi“ning rasmiy ochilishi bo‘lib o‘tdi. Mehribon Aliyeva Fransua Olland bilan 3-sentyabr kuni Yelisey saroyida uchrashdi. 2016-yilning aprel oyida Mehribon Aliyeva Fransiyadagi Ozarbayjon do‘stlik jamiyati prezidenti Jan Fransua Mansel boshchiligidagi fransuz delegatsiyasi bilan uchrashdi. 2017-yilning fevral oyida Fransiya Bosh vaziri huzuridagi davlat islohotlari va tadqiqotlar bo‘yicha Davlat kotibi Jan-Vinsent Plats Bokuga amaliy tashrif bilan keladi. Tashrif chogʻida „ASAN“ xizmati bilan elektron hukumat sohasida hamkorlik qilish istiqbollari muhokama qilindi. 2018-yilning iyul oyida Ilhom Aliyev Fransiya prezidenti Emmanuel Makron bilan uchrashdi. Bir qator hujjatlar imzolandi. . 2019-yil iyul oyida Ilhom Aliyev Bokuda Fransiya iqtisodiyoti va moliya vaziri Bruno Le Maire bilan uchrashdi. Tomonlar ekologiya, transport, neft va gaz, infratuzilma kabi sohalardagi hamkorlik istiqbollarini muhokama qildilar. 2019-yilning 30-sentabr kuni Fransiya — Kavkaz do‘stlik guruhi raisi va Ozarbayjon bo‘yicha rais o‘rinbosari Alen Juper boshchiligidagi Fransiya delegatsiyasi Ozarbayjonga tashrif buyurdi. 2020-yilning yanvar oyida Ozarbayjon Prezidenti yordamchisi, Prezident Administratsiyasi tashqi siyosat bo‘limi mudiri Hikmet Hajiyevning Fransiyaga rasmiy tashrifi bo‘lib o‘tdi. Muhokama qilingan mavzular orasida Fransiya — Ozarbayjon munosabatlari, Togʻli Qorabogʻ mojarosi, mintaqaviy ishlar, Yaqin Sharq, Yevropa Ittifoqi — Ozarbayjon, energetika va Ozarbayjon prezidentining islohot tashabbuslari bor edi. 2020-yil sentabr oyida Hikmet Hojiyev amaliy tashrif bilan Fransiyada bo‘ldi. Fransiya Prezidenti Vazirlar Mahkamasi diplomatik maslahatchisi Emmanuel Bonne, Fransiya Yevropa va tashqi ishlar vazirligining Kontinental Yevropa departamenti direktori Frederik Mondoloni va Mudofaa vazirligi maslahatchisi Ksavye Shatel bilan qator uchrashuvlar bo‘lib o‘tdi. Iqtisodiy hamkorlik. 2014-yilning 12-may kuni Boku shahrida turli kompaniyalarning 200 dan ortiq vakillari hamda hukumat vakillari ishtirokida Ozarbayjon — Fransiya qo‘shma biznes-forumi bo‘lib o‘tdi. Ozarbayjonda 65 fransuz kompaniyasi iqtisodiyot, sanoat, energetika, savdo, qishloq xoʻjaligi kabi sohalarda faoliyat yuritadi. Ozarbayjon Fransiya iqtisodiyotiga 2,1 million AQSH dollari sarmoya kiritdi. Fransiya, oʻz navbatida, Ozarbayjon iqtisodiyotiga 2,2 million AQSH dollari sarmoya kiritgan. 2015-yilning 26-noyabr kuni Iqtisodiyot va sanoat vazirligi tashabbusi bilan Mintaqaviy islohotlar bo‘yicha Davlat kotibi boshchiligidagi delegatsiyaning tashrifi doirasida Ozarbayjon-Fransiya ishbilarmonlik uchrashuvi tashkil etildi. Boku biznes markazida boʻlib oʻtgan yigʻilishda Ozarbayjon-Fransiya mintaqaviy hamkorlik kengashini tashkil etish boʻyicha qilingan ishlar muhokama qilindi. 2019-yilning dastlabki besh oyida mamlakatlar o‘rtasidagi tovar ayirboshlash hajmi 53 foizga oshdi. Ozarbayjon davlat neft kompaniyasi (SOCAR) va Fransiyaning „Total“ neft kompaniyasi hamkorlikni yoʻlga qoʻygan. „Umid“ va „Babek“ dengiz konlarini qidirish va o‘zlashtirish kabi loyihalarni amalga oshirish rejalashtirilgan. Fransiyaning asosiy eksportini kimyo mahsulotlari, elektr jihozlari, qora metallar va ulardan tayyorlangan buyumlar, mebellar, gaz hisoblagichlari, sut mahsulotlari, dori-darmonlar, plastmassalar, avtobuslar va boshqalar tashkil etadi. Ozarbayjon eksportining asosi: neft, metanol, yongʻoq, polietilen paketlar va qoplar, meva sharbatlari va boshqalar. Ozarbayjon — Fransiya iqtisodiy komissiyasi 1997-yilda tashkil etilgan. Harbiy-texnik hamkorlik. 2019-yilning yozida Fransiya aerokosmik sanoati assotsiatsiyasi tashabbusi bilan Parijda "Parij havo ko‘rgazmasi-2019" bo‘lib o‘tdi. Ko‘rgazma doirasida Ozarbayjon mudofaa sanoati vaziri maslahatchisi Farrux Vezirov Fransiyaning Nexter, Thales, CS Communication, Lacroix va boshqa kompaniyalari rahbarlari bilan uchrashdi. Turli loyihalar qatorida gʻildirakli zirhli mashinalarni birgalikda ishlab chiqarish va boshqalar muhokama qilindi. Ozarbayjon tomonidan havo hujumidan mudofaa tizimlari, Dassault Rafale qiruvchi-bombardimonchi samolyotlari, kosmik kemalar va boshqalarni xarid qilish amalga oshirilmoqda. Xalqaro hamkorlik. Xalqaro maydonda hamkorlik turli xalqaro tashkilotlar doirasida amalga oshiriladi: Yevropa Kengashi, YeXHT va boshqalar. Fransiya Togʻli Qorabogʻ mojarosini hal qilishda vositachi boʻlgan YeXHT Minsk guruhining hamraisi (AQSh va Rossiya bilan birga) davlatlaridan biridir. 2014-yilning oktabr oyida Fransiya hukumati tashabbusi bilan Parijda Armaniston prezidenti Serj Sarkisyan va Ilhom Aliyev o‘rtasida Tog‘li Qorabog‘ muammosi yuzasidan muzokaralar bo‘lib o‘tdi. Madaniy aloqalar. 2007-yilda Haydar Aliyev jamgʻarmasi Versal saroyining ichki qismini tiklash uchun mablagʻ ajratdi. 2009-yilda Jamgʻarma Strasburgdagi Notr-Dam soborining uchta vitraj oynalarini tiklash uchun 40 000 yevro (53 776 AQSh dollari) ajratdi. Keyin bir million yevro (1,34 million AQSh dollaridan ortiq) Luvrga, shuningdek, koʻchma sanʼat koʻrgazmasiga sovgʻa qilindi. 2008-yilda Yevropa — Ozarbayjon jamiyati tuzildi. Kompaniya rahbari — Taleh Haydarov. Jamiyatning Parij bo‘limiga Eliza Piter rahbarlik qiladi. 2013-yilning 4-iyulida Haydar Aliyev jamg‘armasi tashabbusi bilan Kann shahrida (Fransiya) „Ozarbayjon madaniyati kunlari“ loyihasi boshlandi va 7-iyulgacha davom etdi. 6-iyul kuni Haydar Aliyev jamg‘armasining Ozarbayjon madaniyatini saqlash va dunyoda targ‘ib qilish loyihasi doirasida mumtoz musiqa kechasi bo‘lib o‘tdi. 7-iyul kuni Ozarbayjon kinosi — „Arshin mal alan“ filmi namoyishi boʻlib oʻtdi. 2014-yilning 10-iyul kuni Kann shahrida Haydar Aliyev jamg‘armasi ko‘magida Ozarbayjon madaniyati kunlari boshlandi. Tadbir doirasida „Ozarbayjon — anʼanalar va kelajak mamlakati“ deb nomlangan konsert va ko‘rgazmalar oʻtkazildi. „Ozarbayjon — anʼanalar va kelajak mamlakati“ ko‘rgazmasi 31-iyulga qadar Kann dengizi bekati binosida bo‘lib o‘tdi. 2015-yil 14-31-iyul kunlari Kann shahrida Haydar Aliyev jamg‘armasi ko‘magida Ozarbayjon madaniyati kunlari bo‘lib o‘tdi. 15-iyulda Kanndagi Palais des Festivals saroyida „Ozarbayjon gilamlari sanʼatda“ ko‘rgazmasi ochildi. Koʻrgazmada ozarbayjonlik rassomlar Latif Kerimov, Vugar Muradov, Butunay Hagverdiev va Elchin Veliyevning asarlari namoyish etildi. 2017-yilning 13-iyul kuni Kannda Haydar Aliyev jamg‘armasi ko‘magida Ozarbayjon madaniyati kunlari boshlandi. Madaniyat kunlari doirasida shahardagi Gare Maritime ko‘rgazma pavilonida „To‘g‘rul Narimanbekov: ranglar ohangi“ ko‘rgazmasining ochilish marosimi bo‘lib o‘tdi. Ko‘rgazmaning ochilishida Haydar Aliyev jamg‘armasi vitse-prezidenti Leyla Aliyeva ishtirok etdi. 2020-yil fevral oyida taʼlim vaziri Jeyhun Bayramov Ozarbayjon — Fransiya Savdo-sanoat palatasi (CCIAF) rahbari bilan „Taʼlimni isloh qilish: xususiy sektorning roli“ mavzusida uchrashuv boʻlib oʻtdi. Uchrashuvda, shuningdek, elchixonalar, davlat idoralari va boshqalar vakillari ishtirok etishdi. So‘nggi yillarda taʼlim sohasidagi munosabatlarda amalga oshirilgan islohotlar, kasb-hunar taʼlimi muassasalari soni ko‘paygani, xususiy sektor va taʼlim muassasalari hamkorligi istiqbollari haqida so‘z yuritilmoqda. Ozarbayjonning 12 ta shahri va Fransiyaning 10 ta shahri hamda bir viloyati o‘rtasida do‘stlik va hamkorlik shartnomasi imzolangan. Ozarbayjonda 300 ta maktabda fransuz tili oʻrgatiladi. Boshqa hududlar. 2011-yilning 8-iyun kuni Fransiya hukumati va Ozarbayjon hukumati o‘rtasida „telekommunikatsiya va raqamli iqtisodiyot“ sohasida hamkorlik qilish to‘g‘risida kelishuvga erishildi. 2019-yilning oktabr oyida Ozarbayjon transport, kommunikatsiyalar va yuqori texnologiyalar vaziri Ramin Guluzoda Fransiyaning Ozarbayjondagi elchisi Zakari Gross bilan uchrashdi. Uchrashuvda axborot-kommunikatsiya texnologiyalari (AKT) sohasida hamkorlikdagi faoliyat istiqbollari keng muhokama qilindi. Fransuz — Ozarbayjon universiteti (UFAZ). Ozarbayjon va Fransiya prezidentlari tashabbusi bilan 2014-yilda tashkil etilgan Fransuz — Ozarbayjon universiteti (UFAZ) 2016-yil sentabr oyidan boshlab faoliyat ko‘rsatmoqda. Talabalar 4 ta texnik mutaxassislik bo‘yicha oʻqishga qabul qilinadi: Fransiya tomonidan loyiha Strasburg universiteti boshchiligidagi Fransiya universitetlari konsorsiumini oʻz ichiga oladi. Ozarbayjon tomonidan loyiha Ozarbayjon davlat neft va sanoat universiteti (ASUNP) tomonidan Ozarbayjon Taʼlim vazirligi bilan yaqin hamkorlikda boshqariladi. Universitetda taʼlim Fransiya taʼlim tizimiga muvofiq fransuz va ozarbayjonlik oʻqituvchilardan iborat xalqaro akademik xodimlar tomonidan olib boriladi. Diplomatiya. Ozarbayjon Respublikasi