Mariya Polivanova. Mariya Semyonovna Polivanova (; 1922-yil 24-oktabr 1942-yil 14-avgust) Ikkinchi jahon urushi davridagi sovet mergani. 1942-yil 14-avgustda nemis askarlari qurshovida qolganda u va hamkasbi Natalya Kovshovada faqat ikkita granata qolgan edi, ular oʻzlarini va nemis askarlariga qoʻshib portlatib yuboradilar. Jasorati uchun u va Kovshova 1943-yil 14-fevralda vafotidan keyin Sovet Ittifoqi Qahramoni unvoni bilan taqdirlandilar. Polivanova 1922-yil 24-oktabrda Narishkino qishlogʻida ishchi rus oilasida tugʻilgan. Spas-Konino shahridagi maktabning sakkizinchi sinfini tugatgach, u kolxozda oʻqishni boshqargan. Novye Gorki qishlogʻiga (hozirgi Moskva viloyati, Korolev shahrida joylashgan) koʻchib oʻtgach, u zavodda buyurtma stolida ishladi. 1940-yil yanvar oyida u Moskvadagi Milliy aviatsiya texnologiyalari institutining payvandlash boʻlimida kotib boʻlib ishlagan. Bir vaqtning oʻzida u Moskva aviatsiya institutiga kirish umidida tungi maktabda oʻqidi. Polivanova 1941-yil iyun oyida Germaniya Sovet Ittifoqiga hujum qilgandan keyin Qizil Armiya safiga qoʻshildi. Dastlab kuzatuvchi sifatida tungi nazoratni bajarish vazifasi yuklatilgan, keyinchalik u snayperlik boʻyicha tayyorgarlikdan oʻtgan va uni avgust oyida tugatgan. Oktabr oyida u Moskvani nemis bombardimon hujumlaridan himoya qilish uchun 3-Moskva kommunistik miltiq diviziyasi, Narodnoe opolcheniye guruhiga koʻngilli boʻlib qoʻshilgan. 1942-yil yanvar oyida u Shimoli-gʻarbiy frontdagi 528-oʻqchilar polkiga oʻtkazildi. Polivanova ham, Kovshova ham batalyonda mohir snayperlar va hurmatli instruktorlar sifatida oʻzlarini koʻrsatishgan. 1942-yil fevral oyida Polivanova Novaya Russa ustidan nazorat qilish uchun, frontga yuborildi. Shunday qilib, boʻlinma dushmanning pulemyotlari va pozitsiyalarini yoʻq qilishga muvaffaq boʻldi. Rutchevo jangida u kuchli dushman oʻqlari ostida koʻplab yarador askarlarni oʻz boʻlinmasidan xavfsiz joyga olib chiqishga muvaffaq boʻldi. 1942-yil mart-may oylarida u jangda yaralanib, dala gospitaliga yotqizildi, u yerda Kovshova ikki kundan keyin yuborildi. 1942-yil avgustda boʻlinma Sutoki-Byakovo hujumiga oʻtkazildi. Jangda koʻp oʻtmay komandir halok boʻldi, shuning uchun Kovshova boʻlinmani boshqaradi. Polivanova Kovshovaning kuzatuvchisi boʻlib ishlagan. Nemis qoʻshinlari qarshi hujumni boshlaganlarida, u ularga qarata oʻt ochish buyrugʻini berdi. Nemislar bu hududda snayperlar borligini payqab, minomyotdan otishma boshlashdi. Yongʻin toʻxtatilganda, bir askar chekinishni soʻradi, Kovshova mashhur ibora bilan javob berdi: " Bir qadam ham orqaga yoʻl yoʻq! " Sovet armiyasi tomonidan qurbonlar koʻpayib ketdi, faqat uchta snayper tirik qoldi, ulardan biri jangni davom ettirish uchun yaroqsiz edi, qolgan ikkitasi Polivanova va Kovshova edi, ular yaralangan boʻlishsa ham, jangni davom ettirdilar. Nemis qoʻshinlari tobora yaqinlashayotganda, ular oʻq-dorilari kamayib borayotganini anglab yetganlarida, Polivanova va Kovshova oxirgi turishdan oldin quchoqlashdilar keyin oxirgi granatalarini portlatib, oʻzlarini va nemis qoʻshinlarini yoʻq qilishdi. Jangdagi tinimsiz saʼy-harakatlari uchun ikkalasi ham 1943-yil 14-fevralda vafotidan keyin Sovet Ittifoqi Qahramoni unvoni bilan taqdirlandilar.