Neftchi (futbol klubi). Neftchi Fargʻona futbol klubi () – Fargʻona shahrida joylashgan oʻzbek futbol klubi Oʻzbekiston futboli oliy divizionida toʻp suradi va bir necha bor Oʻzbekiston chempioni boʻlgan. Klub Fargʻona neftni qayta ishlash zavodi tomonidan moliyalashtiriladi. 1962-yilda tashkil topgan va 1991-yilgacha „Neftyanik Fergana“ nomi bilan Sovet Ittifoqi Ikkinchi ligasida (Markaziy Osiyo divizioni) maydonga tushgan. 1990-yilda klub Sovet Ikkinchi Ligasida gʻalaba qozonib, Sovet Birinchi Ligasiga chiqdi. 1992-yildan buyon Oʻzbekiston Ligasida oʻynadi va Toshkentning „Paxtakor“ va Namanganning „Navbahor“ klublari bilan birga Oʻzbekiston Super Ligasining barcha mavsumlarida 2018-yilgacha toʻxtovsiz ishtirok etib kelgan. Shuni taʼkidlash kerakki, „Neftchi“ Oʻzbekistonning 5 karra chempioni hisoblanadi. Shuningdek, u Oʻzbekiston chempionatida 9 marotaba ikkinchi oʻrinni egallagan va bir marta 2008-yilgi mavsumda bronza medallarini qoʻlga kiritgan. Neftchi soʻnggi marta chempionlikni 2001-yilda qoʻlga kiritgan. Bundan tashqari, jamoa mamlakat kubogining 2 karra gʻolibi hisoblanadi. Xalqaro maydonda jamoa 1994-yilgi Hamdoʻstlik Chempionlar Kubogi finalchisi va 1995-yilgi Osiyo Chempionlar Kubogining bronza medali sovrindori boʻlgan. Neftchi jamoasi Osiyo arenalarida ham yaxshi natijalarga erishdi. Tarixi. Fargʻona futbol tarixi – 1912-1954 (1962). Futbol Oʻzbekiston xalqi tarixi va madaniy hayotining ajralmas qismidir. Oʻzbek futbolining tarixi uzoq tarixga ega. Yigirmanchi asrning boshlarida, 1912-yildayoq butun Fargʻona vodiysi, xususan, Qoʻqon shahri ushbu oʻyin bilan „kasallangan“ edi. Bir muncha vaqt oʻtgach, Samarqand, Toshkent va Andijonda futbol jamoalari paydo boʻla boshladi. Turkistonda futbol jamoalar birinchi qadamlarini Skobelev shahridan (hozirgi Fargʻona) amalga oshirdilar. Keyinchalik, 1912-yilda Rossiyada birinchi professional futbol klubi tashkil etildi: „Skobelev futbolchilari jamiyati“ (OSF) („Skobelev futbolchilari uyushmasi“). 1915-yilda OSF Turkiston chempionatining birinchi gʻolibi boʻldi. 1939-yildan boshlab Oʻzbekistonning etakchi jamoalari – „Dinamo“, „ODO“, „Spartak“ (Toshkent) sobiq SSSR birinchi liga va „B“ chempionatlarida ishtirok eta boshladilar. Fargʻona pedagogika instituti talabalari Skobel futbolchilar jamiyati tarixini davom ettirdilar: 1954-yilda ular Petrel jamoasini tashkil etishdi. 1960-yilda u SSSR chempionatining „B“ toifasida (ittifoq respublikalarining 2-zonasi) ishtirok etish huquqini oldi va u yerda 2 mavsumni Spartak bayrogʻi ostida oʻtkazdi. Neftchi jamoasini tashkil topishi (SSSR ligalaridagi birinchi yillari 1962-1991). "Neftchi" futbol klubi 1962-yilda Fargʻona shahrida tashkil etilgan. Fargʻona neftni qayta ishlash zavodi (FNQIZ) sport klubi vakili boʻlgan. „Neftchi“ darhol Oʻzbekiston SSRning eng kuchli jamoalaridan biriga aylandi. Olti mavsum – 1966-1970 va 1991 – sovet futbolining ikkinchi divizionida oʻtkazildi. Jamoa uchinchi divizionda ("b" toifasi, ikkinchi liga) olti marta gʻalaba qozondi: 1981, 1983, 1987, 1988, 1989, 1990-yillar. SSSR birinchi ligasida sakkiz mavsum toʻp surdi. U 1990-ilgacha SSSRning ikkinchi ligasida qatnashgan. 1990-yilgi mavsumda u chempionlikni qoʻlga kiritdi va SSSRning birinchi ligasiga yoʻl oldi. Oldingi yillarda fargʻonlar bir necha mavsum ketma-ket oʻz zonalarida gʻalaba qozonib, aniq favorit boʻlib tuyuldi. Ular birinchi ligaga chiqish uchun soʻnggi pley-off turlarda besh marta oʻynashgan. Ammo har safar ular omadsiz edilar. 1990-yilgi mavsum oldidan jamoada bir nechta kuchli futbolchilar bor edi. Shuning uchun deyarli hech qanday oʻzgarish boʻlmadi. Jamoani 1987-yilda klubga kelgan Yuriy Sarkisyan boshqargan edi. „Neftchi“ ning raqiblari nafaqat Qozogʻiston, Tojikiston va Oʻzbekiston, balki Rossiyaning „Okean“ Naxodka, „Amur“ Blagoveshchensk, „Zvezda“ Irkutsk, „Dinamo“ Barnaul, „Irtish“ Omsk jamoalari edi. Shuning uchun zonalar masofasi va raqobat jihatidan juda qiyin edi. 1990-yil 7-aprelda chempionat va birinchi ligaga chiqish yoʻli „Neftyanik“ Pavlodardan Traktor jamoasi bilan dastlabki oʻyinni oʻtkazdi. Boshlanishi muvaffaqiyatli boʻldi, gʻalaba 2-0. Keyingi uchrashuvda, uch kundan soʻng, Barnauldan „Dinamo“ jamoasi Fargʻona shahriga keldi. Bu safar mezbonlar 4:0 hisobida gʻalaba qozonishdi. Ammo keyin fargʻonlar Qozogʻiston jamoalari bilan oʻynashni toʻxtatdilar, uchta oʻyin va barchasi global natija bilan yakunlandi. Jamoa birinchi magʻlubiyatini gʻalaba kuni bilan oʻtkazdi va 9-may kuni Omskda 1-2 hisobida yutqazdi. Ikkinchi tur ham bundan mustasno emas edi va Neftchi yaxshi farq bilan birinchi oʻrinda oʻzini ishonchli his qildi. Toʻgʻri, magʻlubiyat va xatolar ham bor edi. „Okean“ va „Cupid“ klublaridan tashqari „Meliorator“, „Qaysar“ va „Kimyogar“ ham magʻlubiyatga uchradi. Chempionat tugashidan oldin oʻtkazilgan tur uchun Fargʻonaliklar birinchi oʻrinni egalladi. 1991-yilda Sovet Ittifoqi Birinchi ligasida „Neftchi“ 7-oʻrinni egalladi, bu klubning sovet futboli tarixidagi eng yuqori yutugʻi edi. Neftchi 28 gʻalaba, 8 durang va 6 magʻlubiyat bilan yakunlandi. Ular 84 ta gol urishdi va atigi 26 ta gol oʻtkazib yuborishdi. Urilgan toʻplarning maxsus mualliflari: Pyotr Ageev (28 gol), Rustam Doʻrmonov (13 gol), Sergey Zavalnyuk (11 gol). 1991-yilgi mavsumda SSSR birinchi ligada oʻynadi. 1991-yilda Neftchi koʻp yillardan keyin birinchi mavsumni birinchi ligada ishonchli oʻtkazdi va 7-oʻrinni egalladi. Mustaqillik yillari (1992-2022). 1992—2000-yillar. SSSR parchalanganidan keyin „Neftchi“ Oʻzbekiston chempionatida oʻynay boshladi. „Neftchi“ deb nomlangan klub mustaqil Oʻzbekistonning dastlabki 10 yilida futbolning asosiy bayroqdoriga aylandi. Agar birinchi chempionatda Toshkentning Paxtakor jamoasi bilan birgalikda chempion boʻlgan boʻlsa, keyingi uchta chempionatda Yuriy Sarkisyan boshchiligidagi Neftchi uch marta ishonchli tarzda birinchi oʻrinni egalladi. 1992-yil-"Paxtakor" tarkibida mustaqil Oʻzbekistonning eng mashhur va yaqin vaqtgacha eng kuchli futbolchilari toʻp surar edi. Toshkent jamoasi bilan oʻzaro raqobatda bir hil natija qayd etib, ikki jamoa ham reglamentga koʻra Oʻzbekistonning 1-chempioniga aylanishdi. 1993-yilda Neftchi Oʻzbekiston chempionatida gʻolib chiqdi va Kubokning yarim finalchisi boʻldi. 1994-yilda „oltin dubl“ ga erishgan Fargʻona jamoasi MDH Kubogi finaliga chiqdi va Moskvadan „Spartak“ jamoasiga yutqazdi. 1994-yilgi mavsum shuningdek oʻzbek klublari tarixida Osiyo klublar musoboqalaridagi ishtiroki bilan Neftchi jamoasi oʻziga xos tarixga kirdi. Jamoa ilk ishtirokida musonboqada 3-oʻrinni olgan edi. 1995-yilda u ketma-ket toʻrtinchi marta Oʻzbekiston chempioni boʻldi. U kubok yarim finalida yutqazdi. 1996-yilda Fargʻona shahri jamoasi mamlakat Kubogini qoʻlga kiritdi. 1997-yilgi mavsumda Oʻzbekiston Kubogi finaligacha yetib bordi va finalda „Paxtakor“ jamoasiga 2-3 hisobida magʻlub boʻldi. Oliy ligada esa Toshkentning „MHSK“ klubidan 9 ochko ortda qolga holda ikkinchi kumush medallarni qoʻlga kiritdi. 1998-yilgi mavsumda oʻtgan mavsumda boʻlganidek, bu safar ham Oʻzbekiston Kubogi finaligacha yetib bordi va finalda Namanganning „Navbahor“ jamoasiga magʻlub boʻldi. Oliy ligada esa uchinchi bor kumush medallarni qoʻlga kiritdi. 1999-yilgi mavsumda Oliy ligada qizgʻin kechgan mavsumda Toshkent viloyatining „Doʻstlik“ klubidan 1 ochko ortda qolgan xolda chempionlik musoboqasida kumush medallarga ega boʻldi. 2000-yilgi mavsumda Oliy ligadagi beshinchi kumush medallariga ega boʻldi. 2001—2010-yillar. Yangi asrning birinchi yili, 2001-yilgi mavsumda jamoada bir necha tajribali futbolchilar va yosh futbolchilarning tarkibga kirib kelishi kuzatildi. Klubda Anvar Berdiyev, Umid Isoqov, Temur Kapadze, Mansur Saidov, Aka-uka Toirovlar va tajribali futbolchilar Sergey Ni, Sergey Lebedov, Aleksandr Pisarev, aka-uka Doʻrmonovlar bilan birgalikda jamoaning yangi asrdagi birinchi chempionligini, klub tarixidagi beshinchi va soʻnggi chempionligini qoʻlga kiritdi. Jamoa hujumchisi Umid Isoqov musoboqada 28 ta gol bilan toʻpurar boʻldi. Keyinggi yillarda klub Oʻzbekiston Oliy ligasida yana 4 bor kumush medallarni (2002, 2003, 2004, 2006) va ilk bor 2008-yil bronza medallarni qoʻlga kiritdi. Oʻzbekiston Kubogi finallarida 3 bor (2001, 2002, 2005) ishtirok etib barchasida magʻlub boʻldi. Bir necha bor Osiyo chempionlar ligasida qatnashdi. 2009-yil ilk bor AFC Kubogida Oʻzbekiston vakili sifatida ishtirok etdi va chorak finalgacha yetib bordi. Jamoa 2010-yillarda Toshkentning "Bunyodkor va „Paxtakor“ jamoalariga yaxshi raqobat xosil qildi. Jamoa 2001—2010-yillardagi IFFHS reytingida Osiyo klublari ichida 29-oʻrinni egalladi. Oʻzbekiston jamoalari orasida 2-oʻrinda edi. 2011—2020-yillar. 2010-yillardan soʻng jamoa natijalarida va oʻyinida barqarorlik yoʻqoldi. Oʻzbekiston Oliy ligasida natijalari ham pasayib bordi. Klubning soʻnggi Oliy ligadagi eng yaxshi natijasi 2011-yil qayd etdi. shu mavsumda 4-oʻrinni oldi va 2012-yilgi Osiyo chempionlar lgasi saralash bosqichiga yoʻllanma qoʻlga kiritdi. 2012-yilgi mavsumda Osiyo chempionlar ligasi saralash bosqichida BAAning „Al Shabab“ jamoasiga magʻlub boʻldi va oʻz yurishin OFK kubogida davom ettirdi. Bu fargʻonaliklarning AFC musoboqalaridagi soʻnggi ishtirokiga aylandi. 2013-yil mavsum may oyida klub natijalari yomonlashgani sabali jamoaning 26 yillik murabbiyi, Yuriy Sarkisyan istefoga chiqarildi va Amet Memet murabbiy etib tayinlandi. 2014-yilgi mavsumda klubni bir qator tajribali futbolchilar tark etishdi. Jamoa murabbiyi sifatida „Paxtakor“ jamoasi bilan yaxshi natijalar qayd etga Murod Ismoilov murabbiy etib tayinlandi. 2015-yilgi mavsumda jamoaning afsonaviy futbolchilaridan biri Andrey Fyodorov bosh murabbiy etib tayinlandi. Jamoani ikki mavsum davomida boshqargan Andrey 2017-yilgi mavsum yoz oyida oʻz oʻrnini Oʻzbekistonning yana bir taniqli murabbiylaridan biri Vadim Abramovga boʻshatib berdi. Lekin natijalar yaxshilanmadi klub oʻz tarixida ilk bor eng quyi oʻrinlardan biri, 15 oʻrinni oldi va Oliy ligani tark etdi. 2018-yilgi mavsum oldidan OʻzPFL Oliy ligada islohotlari natijasida Neftchi klubi oʻz oʻrnini saqlab qoldi. 2018-yilgi mavsumda klub Sergey Koshov va Bahrom Haydarov murabbiyligi ostida oʻtkazdi. Jamoa avvalgi mavsumga nisbatan ham yomonroq natija qayd etdi. Klub soʻnggi, 12-oʻrinni egalladi va Oʻzbekiston Superligasidagi 27 yillik tarixda ilk bor yuqori ligani tark etdi. Yaqin tarixida birinchi marta (1992-yildan) 2019-yilda „Neftchi“ Oʻzbekiston chempionatining ikkinchi dvizioni – Pro-ligada boshlandi. Jamoa Oʻzbekiston superligasini tashkil etilganidan beri tark etmagan 3 ta futbol jamoalaridan biri („Paxtakor“ va „Navbahor“) edi, afsuski, bu anʼana buzildi. Oʻzbekiston Pro ligasidagi dastlabki, 2019-yilgi mavsumidayoq yuqori ligaga qayta olamadi va jamoa murabbiyligiga Abdusamad Doʻrmonov taklif etildi. Pro liganing 2020-yilgi mavsumida jamoa Abdusamad Doʻrmonov boshligida yuqori kayfiyatda oʻtkazdi va mavsumning soʻnggi qismida bir qator qoniqarsiz natijlar tufayli Fargʻonaning boshqa bir jamoasi Yaypanning „Turon“ klubiga birinchi oʻrinni boy berdi va bu muhlislar oʻrtasida katta rezonansga sabab boʻldi. Oʻzbekiston Superligasi oʻtish uchrashuvida, muhlislarsiz stadionda „Andijon“ jamoasiga 1-3 hisobida maʼlub boʻldi. Yangi davr. 2021-yilgi mavsumda jamoaga Ilhom Moʻminjonov bosh murabbiy etib tayinlandi. Klub tizimida bir qator oʻzgartirishlar amalga oshirildi. Jamoaga bir qator tajribali futolchilar taklif etildi, mavsumni Oʻzbekiston Pro ligasi gʻolib sifatida yakunladi va 3 yillik tanafusdan soʻng Oʻzbekiston Superligasiga qaytdi. 2022-yilgi mavsumda bir qator muvaffaqiyatsiz natijalardan soʻng Ilhom Moʻminjonov oʻrniga Tojikistonlik taniqli murabbiy Vitaliy Levchenko bosh murabbiy etib tayinlandi. Bugungi kunda jamoa Oʻzbekiston Superligasida oʻynaydi (2022-yildan). Yuriy Vazgenovich Sarkisyan Davri. "Neftchi" klubining tirik afsonalaridan biri, „oʻzbek Ser Aleksi Yuriy Sarkisyan“ 1987—2013-yillarda jamoada bosh murabbiy boʻlib ishlagan. U „Neftchi“ jamoasini 26 yil boshqargan. 1976-yilda taqdir uni fargʻonaliklar bilan bogʻladi. Aynan shu klubda Sarkisianning futbol qobiliyati oshkor boʻldi. U keyingi yillarini „Neftchi“ da oʻtkazdi va 96 gol muallifi boʻldi. Xuddi shu joyda, Fargʻona shahrida u 1982-yilda futbolchilik faoliyatini yakunladi. 1985-yilda Yuriy oliy murabbiylar maktabini tugatdi va yuqori malakali murabbiy diplomini oldi. U karerasini ikki yildan soʻng tugʻilib oʻsgan „Neftchi“ da boshladi. Sarkisyan, Oʻzbekistonda xizmat qilgan murabbiy, „Doʻstlik“ va „Mehnat shuhrati“ ordeni sohibi, 26 yil davomida bitta jamoani boshqargan murabbiy sifatida mamlakat rekordchisi hisoblanadi. Jamoa Yuriy Sarkisyan davrida mustaqil Oʻzbekiston futbol Ligasining eng kuchli jamoalaridan biriga aylandi. „Neftchi“ 5 marotaba Oʻzbekiston Superligasi va 2 marotaba Oʻzbekiston Kubogi sohibi boʻldi. U xalqaro maydonlarda Oʻzbekiston bayrogʻini muvaffaqiyatli himoya qildi. Yuriy Sarkisyan uzoq yillik faoliyati uchun mutaxassislar va ommaviy axborot vositalari tomonidan „Oʻzbek Fergyusoni“deb nomlangan. Mahalliy raqobat. Oʻzbek El Klassikosi. 1990-yillardan to 2000-yillarning oʻrtalarigacha „Paxtakor“ ning asosiy asosiy raqibi Fargʻonaning „Neftchi“ jamoasi boʻlgan. Bu klublar oʻrtasidagi har bir uchrashuv muxlislarda katta qiziqish va hayajon uygʻotdi. Muxlislar va OAV tomonidan bu qarama-qarshilik "Oʻzbek El Klassikosi" deb nomlandi. Dastlabki 15 mavsumda (qisqa tanaffuslar bilan) asosan ushbu 2 klub Oʻzbekiston chempionatida 1 va 2-oʻrinlarni boʻlishib olishdi. Vodiy derbisi. „Neftchi“ning mahalliy raqibi Fargʻona vodiysidagi Namanganning „Navbahor“ klubi boʻlib kelgan. „Navbahor“ ham „Paxtakor“ bilan birgalikda 1992-yildan buyon Oʻzbekiston Superligasida uzluksiz oʻynab kelmoqda. Bu raqobat har doim har ikki muxlislar tomonidan katta qiziqish uygʻotgan. „Neftchi“ning vodiydagi yana bir raqibi „Andijon“ klubidir. Stadion. „Neftchi“ dastlabki uy uchrashuvlarini „Fargʻona“ stadionida (sobiq Spartak stadioni) oʻtkazdi. Fargʻona stadioni 1932-yilda qurilgan va 2012-yilgacha klubning uyi boʻlgan. Stadion rekonstruksiya uchun yopilgan. Yangi arenani boshqa joyda qurish rejalari 2011-yilda boshlangan edi. Fargʻona shahridagi 20 ming oʻrinli yangi „Istiqlol“ stadioni qurilishi 2012-yil yanvar oyida boshlanib, 2014-yil oxirida nihoyasiga yetdi. „Neftchi“ 2012-14-yilgi mavsumdagi uy oʻyinlarini va 2015-yilgi mavsumning ayrim oʻyinlarini „Qirgʻuli“ va „Qoʻqon“ stadionlarida oʻtkazdi. Yangi „Istiqlol“ stadionining ochilish oʻyini 2015-yilning 3-aprel kuni Oʻzbekiston U-20 hamda Yangi Zelandiya 20 yoshgacha terma jamoalari oʻrtasidagi oʻrtoqlik uchrashuvi bilan oʻtdi va mezbon jamoaning 1:0 hisobidagi gʻalabasi bilan yakunlandi. Yangi stadiondagi birinchi rasmiy liga oʻyini 2018-yilning 18-aprel kuni „Neftchi“ – „Mash’al Muborak“ uchrashuvi bilan oʻtdi. „Istiqlol“ – Fargʻona shahri va Fargʻona viloyatidagi eng yirik stadion. Oʻzbekiston chempionatlarida eng koʻp foydalanilgan stadionlardan biri. Shuningdek, ushbu stadionda Fargʻonaning yana bir klubi — „Istiqlol“ oʻz uy uchrashuvlarini oʻtkazadi, u ham Oʻzbekiston Pro ligasida ishtirok etadi.