Qizil cherkov. Qizil cherkov (, "Chervena tsarkva") – markaziy Bolgariya janubidagi katta qismi saqlanib qolgan cherkov. V asr oxiri, VI asr boshlariga oid cherkov Plovdivning gʻarbiy qismidagi Perushtitsa shahri yaqinida, Plovdiv shahridan 15 km (9,3 milya) janubi-gʻarbda joylashgan. Tarixi va arxitekturasi. Ehtimol, imperator Anastasiya I (491–518) davrida qurilgan Qizil cherkov dastlab 32,70 metrga 25,90 metr (107,3 futga 85,0 fut) oʻlchamda boʻlgan. Eng yaxshi saqlanib qolgan shimoliy devor balandligi taxminan 14 metrga (46 fut) yetadi. Cherkovda toʻrtta yarim gumbaz, narteks va tashqi narteks (eksonarteks) mavjud. Choʻqintirish xonasidagi piskina pushti marmar bilan qoplangan edi. Cherkov dastlab gumbazli edi, ammo gumbazning deyarli hech biri saqlanib qolmagan. Cherkovning devori mozaika bilan qoplangan va ichki qismi freskalar bilan bezatilgan. Qizil cherkovning dastlabki devoriy rasmlari oʻsha paytda sodir boʻlgan xristian cherkovlarining ichki bezaklarida murakkab mozaikadan freskalarga bosqichma-bosqich oʻtishini koʻrsatadi. Baʼzi bezaklar Sofiyadagi Milliy tarix muzeyida saqlanadi. Qizil cherkov dastlab mashhur avliyoning jasadlari joylashgan shahidlar maqbarasi boʻlgan deb taxmin qilinadi. Cherkov oʻrta asrlarda rekonstruksiya qilingan. X—XI asrlarda cherkovning oʻzidan olingan gʻishtlar yordamida bir qancha yon yoʻlaklari berkitilgan, apsis oldidagi boʻshliq qoʻshaloq panjara yordamida izolyatsiya qilingan. Cherkov atrofidagi nekropol ham oʻrta asrlarga tegishli boʻlib, oʻsha davrda freskalarning ikkinchi qatlami qoʻshilgan.