Ekologik migratsiya. Ekologik muhojirlar — mahalliy yoki mintaqaviy muhitning keskin yoki uzoq muddatli oʻzgarishi tufayli oʻz hududini tark etishga majbur boʻlgan odamlar. Ushbu oʻzgarishlar ularning farovonligi yoki turmush tarzini xavf ostiga qoʻyadi va qurgʻoqchilikning kuchayishi, choʻllanish, dengiz sathining koʻtarilishi va mavsumiy ob-havoning buzilishini (mussonlar kabi) oʻz ichiga oladi. Atrof-muhit migratsiyasining yagona va aniq taʼrifi mavjud boʻlmasa-da, siyosatchilar atrof-muhit va ijtimoiy olimlar iqlim oʻzgarishi hamda boshqa atrof- muhit degradatsiyasining potentsial ijtimoiy oqibatlarini, masalan, oʻrmonlarni kesish yoki haddan tashqari ekspluatatsiya qilish kontsepsiyasini tushunishga urinishlari sababli, gʻoya eʼtiborni jalb qilmoqda. „Atrof-muhit muhojiri“ va „iqlim muhojiri“ (yoki „iqlim qochqinsh“) bir qator oʻxshash atamalar bilan bir-birining oʻrnida ishlatiladi, masalan, ekologik qochqin, majburiy ekologik muhojir, ekologik motivatsiyalangan migrant, ekologik koʻchirilgan shaxs (EDP), ofat qochqinlari, ekologik koʻchirilganlar, eko-qochoqlar, ekologik jihatdan koʻchirilgan shaxs yoki atrof-muhit qochqinlari (ERTB). Ushbu atamalar orasidagi farqlar bahsli boʻlib qolmoqda. Taʼrifi va tushunchasi. Atrof-muhit muammolaridan qochgan odamlarning aksariyati qisqa masofalarga, koʻpincha vaqtinchalik koʻchib ketishadi. Qolaversa, qochqinlar taʼqib qilinishidan qoʻrqib yoki „umumiy zoʻravonlik yoki jamoat tartibini jiddiy buzadigan hodisalar“ tufayli uylarini tark etmayapti. 1951-yilda qochqinning kimligini aniqlash birinchi xalqaro va qonuniy majburiy taʼrifdan beri kengaytirilgan boʻlsa ham, atrof-muhit oʻzgarishi sababli qochishga majbur boʻlgan odamlarga hali ham qochqinlar kabi huquqiy himoya berilmayapti. „Ekologik qochqin“ atamasi birinchi marta 1976-yilda Lester Braun tomonidan taklif qilingan. Xalqaro migratsiya tashkiloti (XMT) ekologik muhojirlar uchun quyidagi taʼrifni taklif qiladi: "Atrof-muhit muhojirlari — bu ularning hayoti yoki yashash sharoitlariga salbiy taʼsir koʻrsatadigan, atrof-muhitning toʻsatdan yoki progressiv oʻzgarishi natijasida uzrli sabablar bilan odatiy turar joylarini tark etishga majbur boʻlgan yoki vaqtincha balki doimiy ravishda shunday qilishni tanlagan shaxslar yoki shaxslar guruhlari tushuniladi. Ular oʻz mamlakatining boshqa hududiga yoki chet elga koʻchib oʻtadiganlar."Iqlim migrantlari — bu iqlim oʻzgarishining uchta taʼsiridan kamida bittasi bilan bogʻliq tabiiy muhitning toʻsatdan yoki asta-sekin oʻzgarishi sababli qochishga majbur boʻlgan ekologik muhojirlarning bir qismi. Uchta sababga dengiz sathining koʻtarilishi, ekstremal ob-havo hodisalari, qurgʻoqchilik va suv tanqisligi kiradi". Turlari. Xalqaro migratsiya tashkiloti ekologik muhojirlarning uch turini eʼlon qiladi: Boshqa olimlar muhojirlikning boshqa turlarini taklif qilishdi, jumladan: Global statistika. Oʻnlab yillar davomida atrof-muhit muhojirlari va qochqinlarni sanab oʻtishga urinishlar boʻldi. Jodi Jeykobson (1988) bu masalani sanab oʻtgan birinchi tadqiqotchi sifatida tilga olingan va u allaqachon 10 milliongacha „Atrof-muhit qochqinlari“ borligini taʼkidlagan. Dengiz sathining koʻtarilishi haqidagi „eng yomon senariylarga“ asoslanib, u „Atrof-muhit qochqinlari“ ning barcha shakllari siyosiy qochqinlarga qaraganda olti baravar koʻp boʻlishini taʼkidlagan. 1989-yilga kelib, Birlashgan Millatlar Tashkilotining Atrof-muhit boʻyicha dasturi ijrochi direktori Mustafo Tolba, agar dunyo barqaror rivojlanishni qoʻllab-quvvatlash uchun harakat qilmasa, „50 millionga yaqin odam ekologik qochqinga aylanishi mumkin“ deb maʼlumot bergan. 1990-yillarning oʻrtalarida britaniyalik ekolog Norman Myers ushbu „maksimalist“ maktabning eng koʻzga koʻringan tarafdoriga aylandi (Suhrke 1993), „ekologik qochqinlar tez orada majburiy qochqinlarning eng katta guruhiga aylanishini“ taʼkidlagan. Bundan tashqari, u 1990-yillarning oʻrtalarida 25 million atrof-muhit qochqinlari boʻlganini taʼkidladi va bu koʻrsatkich 2010-yilga kelib ikki baravar koʻpayishi mumkinligini taxmin qilgan, yuqori chegara esa 2050-yilga kelib 200 millionni tashkil etadi deb qoʻshimcha qilgan (Myers 1997). Myersning taʼkidlashicha, atrof-muhitning koʻchishi sabablari choʻllanish, suv yetishmasligi, sugʻoriladigan yerlarning shoʻrlanishi va biologik xilma-xillikning kamayishidir. Yaqinda Myers 2050-yilga kelib bu koʻrsatkich 250 millionga yetishi mumkinligi farazini ilgari surdi. Norman Myers bu sohada eng koʻp faoliyat olib borgan tadqiqotchi boʻlib, u 1995-yilda 1000 dan ortiq manbalarga tayangan holda 25 million ekologik muhojirlar mavjudligini aniqlagan (Myers & Kent 1995). Biroq, Vikram Kolmannskogning taʼkidlashicha, Myersning ishi „nomutanosibligi, tekshirib boʻlmaydiganligi va moslashish imkoniyatlarini toʻgʻri hisobga olmaslik“ uchun tanqidga uchrashi mumkin (2008: 9). Bundan tashqari, Myersning oʻzi uning raqamlari „qahramonlik ekstrapolyatsiyasiga“ asoslanganligini tan oldi (Braun 2008: 12). Umuman olganda, Blekning taʼkidlashicha, dunyo „atrof-muhit qochqinlari bilan toʻlib borayotganini“ koʻrsatadigan „hayratlanarli darajada kam ilmiy dalillar“ mavjud (1998: 23). Jamiyat va madaniyat. Ommaviy madaniyat. "Atrof-muhit muhojiri" tushunchasi, Jon Steynbekning 1939-yilda yozilgan „"Gʻazab shingillari“" romanidan beri mashhur madaniyatning bir qismi boʻlib kelgan.