Taypey 101. Taypey 101 ( 臺北; TAIPEI 101 nomi bilan stilize qilingan), ilgari Taypey Jahon moliya markazi sifatida tanilgan, Tayvanning Taypeyidagi osmonoʻpar bino. Ushbu bino 2004-yilda ochilganidan to 2009-yilgacha BAAning Dubay shahridagi Burj Xalifa qurilishi tugallangunga qadar rasman dunyodagi eng baland bino sifatida tasniflangan. Qurilish tugagach, u balandligi yarim kilometrdan oshgan dunyodagi birinchi osmonoʻpar bino boʻldi. Yoʻlovchilarni 5-qavatdan 89-qavatga 37 soniyada tashiydigan liftlar ( tezligi orqali rekordlar oʻrnatgan. 2011-yilda Taypey 101 LEED sertifikatlash tizimi boʻyicha Platinum reytingini oldi va dunyodagi eng baland va eng katta yashil binoga aylandi. Ushbu tuzilma xalqaro ommaviy axborot vositalarida muntazam ravishda Taypeyning timsoli sifatida paydo boʻldi va Taypey 101 mushakbozliklari Yangi yil kechasi eshittirishlarining muntazam mavzusiga aylandi. Taypey 101 ning postmodernistik arxitektura uslubi sanoat materiallaridan foydalangan holda zamonaviy tuzilmada anʼanaviy Osiyo estetikasini uygʻotadi. Uning dizayni tuzilmaga Tinch okeanining olov halqasidagi zilzilalar va mintaqadagi tropik boʻronlarga bardosh berishga imkon beruvchi bir qator xususiyatlarni oʻz ichiga oladi. Minorada ofislar, restoranlar, yopiq va ochiq observatoriyalar joylashgan. Minora tashqi koʻrinish sifatida dunyodagi eng katta ruyi belgisiga ega boʻlgan koʻp qavatli savdo markazi bilan tutashgan. Taipei 101 Taipei Financial Center Corporation kompaniyasiga tegishli. Osmonoʻpar bino 2004-yil 31-dekabrda Yangi yil bayrami kuni ochilgan. Tarixi. Rivojlanishi. 1997-yilda Tayvanning bir qancha banklari va sugʻurta kompaniyalaridan iborat boʻlgan Taypey moliya markazi korporatsiyasi ishlab chiquvchi Harace Lin boshchiligida qurilish uchun 20 688 890 000 NT dollarlik taklifni ilgari surdi. Taipei Financial Center Corporation kompaniyasi hududni 70 yilga ijaraga olish va bino qurish huquqini qoʻlga kiritdi. Shahar hukumati bilan transfer shartnomasini amalga oshirildi. Mulk 2067-yilda shaharga qaytariladi. Taypey moliya markazi korporatsiyasi (TFCC) 2009-yil 2-noyabrda Taypey 101-ni LEED standartlari boʻyicha 2011-yil yozigacha „dunyodagi eng baland yashil bino“ga aylantirish rejalarini eʼlon qildi. Struktura allaqachon energiya tejaydigan qilib ishlab chiqilgan bo‘lib, ikki qavatli oynalar tashqi issiqlikni 50 foizga to‘sib qo‘yadi va qayta ishlangan suv bino ehtiyojlarining 20-30 foizini qondiradi. LEED sertifikati NT $ 60 million (1,8 million AQSh dollari) qiymatida simlar, suv va yoritish uskunalarini tekshirish va yangilashni talab qiladi. Hisob-kitoblar shuni koʻrsatadiki, oʻzgartirishlar natijasida tejamkorlik uch yil ichida ularni amalga oshirish xarajatlarini qoplaydi. Loyiha Siemens Building Technologies, arxitektor va interyer dizayneri Stiven Lich Group va LEED konsalting kompaniyasi EcoTech Internationaldan iborat xalqaro guruh rahbarligida amalga oshirilgan LEED certified: The tallest „green“ building in the world. Siemens Building Technologies.. Kompaniya 2011-yil boshida LEED bilan platina darajasidagi sertifikat olish uchun ariza topshirgan. 2011-yil 28-iyulda Taypey 101 „Mavjud binolar: ekspluatatsiya va texnik xizmat ko‘rsatish“ bo‘yicha LEED platina sertifikatini oldi. U Manxettendagi Bank of America minorasini dunyodagi eng baland va eng koʻp foydalaniladigan yashil bino oʻrnini egalladi. Bundan tashqari Floridadagi Atrof-muhitni muhofaza qilish agentligi binosi dunyodagi eng katta yashil bino sifatida ham tilga olingan. Loyiha qiymati NT$60 million boʻlsa-da (2,08 million AQSh dollari), 14,4 million kilovatt-soat elektr energiyasi yoki 18 foiz energiyani tejash kutilmoqda. Bu 36 million NT dollariga teng. (1,2 million AQSh dollari). 2019-yilda u Baland binolar va shaharlar boʻyicha kengash tomonidan dunyodagi eng nufuzli 50 ta osmonoʻpar binolar qatoriga kiritilgan. 2020-yil 4-yanvarda binoda vertolyot halokati qurbonlari uchun hamdardlik kechasi oʻtkazildi, ular orasida bir qator yuqori martabali hukumat amaldorlari ham bor edi. 2020-yil 8-fevral kuni matbuotda 2019-yilgi koronavirus epidemiyasi sababli karantinga olingan Diamond Princess kruiz laynerining baʼzi yoʻlovchilari 31-yanvar kuni Taypey 101-ga tashrif buyurishgan, shu payt hech birida alomatlar kuzatilmagan. 2020-yil 1-aprelda Taypey 101 savdo markazi Koronavirus pandemiyasi sababli mamlakatda birinchi boʻlib ish vaqtini qisqartirdi. U fevral oyida tashrif buyuruvchilarning haroratini tekshirishni boshlagan edi. 21-may kuni bino iyun oyida normal ish vaqtini tiklashini aytdi, chunki mamlakat COVID-19 tarqalishini samarali ravishda cheklashga erishdi. Muhim bosqich. Taypey 101 ni rejalashtirish va qurishning muhim sanalari quyidagilardan iborat: Qurilish. Taypey 101-ni rejalashtirish 1997-yil iyul oyida Taypey meri Chen Shuy-byan davrida boshlangan. Savdogarlar va shahar hukumati amaldorlari oʻrtasidagi muzokaralar dastlab Taypeyning 101-biznes tumanida yangi rivojlanish uchun langar boʻlib xizmat qiladigan 66 qavatli minora taklifiga qaratilgan. Rejalashtiruvchilar yangi inshootni yanada ulug‘vor balandlikka ko‘tarish haqida o‘ylab ko‘rishdi. . 2001-yilning yozidagina shahar bu yerda 101 qavatli minora qurish uchun litsenziya berdi. Bu orada qurilish ishlari davom etdi va birinchi minora ustuni 2000-yilning yozida oʻrnatildi. 2002-yil 31-martda Tayvanda kuchli zilzila yuz berdi va 47-qavatda joylashgan qurilish krani vayron boʻldi. Kran minora ostidagi Xinyi yoʻliga qulab tushdi va bir nechta mashinani ezib tashladi. Besh kishi halok boʻldi — ikkita kran operatori va toʻgʻri himoyalanmagan uchta ishchi. Biroq, tekshiruv binoning konstruktiv tuzilmasi buzilmaganligini koʻrsatdi va qurilish ishlari bir hafta ichida qayta boshlanishi mumkin deyildi. Taypey 101 tomi uch yildan soʻng 2003-yil 1-iyulda qurib bitkazildi. Ma Ying-Jou Taypey meri sifatidagi birinchi muddatda erishilgan yutuqni bildirish uchun oltin murvatni mahkamladi. Minoraning rasmiy ochilishi 2004-yil Yangi yil arafasida boʻlib oʻtdi. Prezident Chen Shuy-byan, Taypey meri Ma Ying-Jou va qonunchilik palatasi spikeri Van Jin-Pin tasmani kesib ochdi. Ochiq osmon ostidagi konsertlarda bir qator mashhur qoʻshiqchilar, jumladan, A-Mei va Stefani Sun ishtirok etdi. Tashrifchilar birinchi marta liftlarda kuzatuv qavatlariga borishdi. Bir necha soatdan soʻng Taypey 101da birinchi mushakbozlik namoyishi yangi yil kelishidan xabar berdi. Voqealar. Taypey 101 — koʻplab maxsus tadbirlar joyi. Badiiy koʻrgazmalar, yuqorida taʼkidlanganidek, rasadxonada muntazam ravishda oʻtkaziladi. Minora ochilganidan beri bir nechta eʼtiborga molik sanalar shu yerda nishonlandi. 2005-yil 28-fevralda Qoʻshma Shtatlarning sobiq prezidenti Bill Klinton binoga tashrif buyurdi. 2005-yil 19-aprelda minora Eynshteynning nisbiylik nazariyasi kashf etilganining 100 yilligini nishonlash uchun chiroqlarda „E=mc 2“ formulasini koʻrsatdi. 47 mamlakatdagi 65 000 ta ana shunday displeylarning eng kattasi bo‘lgan displey „"Fizika dunyoni yoritadi“ xalqaro bayramining shu tarzda nishonladi". 2006-yil 20-oktyabrda minora koʻkrak bezi saratoni haqida kengroq targʻib qilish uchun uchun chiroqlarda pushti lentani koʻrsatdi. Oʻn kunlik targʻibotga Taypey 101 egaligi va Estée Lauder tomonidan homiylik qilindi. 2004-yil 25-dekabrda fransuz alpinisti Alen Robert toʻrt soat ichida eng yuqori choʻqqiga chiqishga muvaffaq boʻldi. 2007-yil 12-dekabrda avstriyalik bazaga sakrashchi Feliks Baumgartner 91-qavatdan ruxsatsiz parashyut bilan sakrashdan omon qoldi. 2005-yil 20-noyabrda Taipei 101 Run Up birinchi yillik musobaqasida 1-qavatdan 91-qavatgacha boʻlgan 2046 pogʻonaga poyga boʻlib oʻtdi. Daromad Tayvanning olimpiya terma jamoalariga foyda keltirishi kerak edi. Erkaklar o‘rtasida avstraliyalik Pol Kreyk (10 daqiqa, 29 soniya), ayollar o‘rtasida avstriyalik Andrea Mayr (12 daqiqa, 38 soniya) g‘oliblikni qo‘lga kiritgan. 2008-yil 15-iyunda Taypey 101 Run Up 2500 ishtirokchini qamrab oldi. Erkaklar poygasida germaniyalik Tomas Dold (10 daqiqa, 53 soniya); 2007-yil chempioni italiyalik Marko De Gasperi ikkinchi, tayvanlik Chen Fu-tsay uchinchi bo‘ldi. Ayollar poygasida tayvanlik Li Syao Yu (14 daqiqa, 53 soniya) g‘alaba qozongan edi. 2014-yil 6-dekabr kuni HKT48 yapon idol guruhi Tayvandagi gastrol premyerasi sifatida 91-qavatdagi rasadxonada kichik konsert bergan. Yangi yil oqshomida otashinlar. 2008-yil Yangi yil bayramida minora qanday koʻrinishga ega. "2008 ♥ TAYVAN " belgisi tasviriga eʼtibor beringTaypeydagi Yangi yil shousi Taypey meriyasida boʻlib oʻtadi, u shuningdek, otashinlar bilan yoritilgan Taypey 101 koʻrinishini taqdim etadi. Olomonlar otashinlarni koʻrish uchun yigʻiladigan yana bir mashhur joy — Sun Yat-sen memorial zali. Dastlabki uch yil davomida (2004-2006) Taypey 101-dagi har yili oʻtkaziladigan mushakbozlik namoyishi oldidan soʻnggi sakkiz soniyani yarim tungacha hisoblash uchun ulkan panel displeylarida har bir boʻlimda chiroqlarda raqamlar ketma-ket koʻrsatildi. 2007-yildan beri bino butunlay qorongʻilashtirildi, keyin pastki qismdan yuqori qismlarga ketma-ket mushaklar boshlandi. Taypey 101 olti yil davomida dunyodagi eng baland bino boʻlib, 2010-yilda Burj Xalifa undan oʻzib ketgan. 12 yil davomida u soatiga 38 milya tezlikda ishlaydigan eng tez liftga ega edi. Shuningdek, u dunyodagi eng katta shamol damperiga ega, diametri 18 fut. Taypey 101 baland binolar va shaharlar boʻyicha kengashning rasmiy reytingiga koʻra, hozirda dunyodagi oʻn birinchi eng baland bino hisoblanadi. Strukturaviy dizayn. Taypey 101 Tayvan sharqidagi hududda tez-tez uchraydigan tayfun shamollari va zilzila silkinishlariga bardosh berishga moʻljallangan. Evergreen Consulting Engineering, konstruktiv muhandis, Taypey 101 ni sekundiga 60 metr (197 fut/s), (216 km/soat yoki 134 milya) kuchli shamollarga, shuningdek, 2500 yillik sikldagi eng kuchli zilzilalarga bardosh beradigan tarzda loyihalashtirgan. Taipei 101 egiluvchan va strukturaga chidamli qilib yaratilgan, chunki moslashuvchanlik strukturaning shikastlanishiga yoʻl qoʻymaydi, qarshilik esa yoʻlovchilar uchun ham, shisha, parda devorlari va boshqa xususiyatlarni himoya qilish uchun ham qulaylikni taʼminlaydi. Aksariyat dizaynlar mustahkamlash kabi muhim strukturaviy elementlarni kattalashtirish orqali kerakli kuchga erishadi. Taypey 101 balandligi va uning atrofidagi hududning geologiyasi tufayli bino asosiy yoriq chizigʻidan atigi uzoqda joylashgan. Taypey 101 yuqori samarali poʻlat konstruksiyadan va 36 ta ustundan, shu jumladan betonli sakkizta „mega ustundan“ foydalanilgan. Sakkiz qavatli oraliqda joylashgan ustunli trusslar binoning yadrosidagi ustunlarni tashqi koʻrinishdagi ustunlar bilan bogʻlaydi. Bu xususiyatlar poydevorning mustahkamligi bilan birgalikda Taypey 101 ni hozirgacha qurilgan eng barqaror binolardan biriga aylantirdi. Poydevor 380 qoziq bilan yerga mustahkamlangan. Har bir qoziq 1,5 metr diametrga ega. Qurilish vaqtida, 2002-yil 31-martda Taypeyi 6,8 magnitudali zilzila sodir boʻldi; o‘sha paytdagi eng yuqori qavat bo‘lgan 56-qavatdan ikkita qurilish krani qulab tushgan. Hodisa oqibatida besh kishi halok bo‘ldi, biroq tekshiruv binoga hech qanday shikast yetkazilmaganini ko‘rsatdi va tez orada qurilish qayta boshlandi. RWDI 660 metrik tonna (728 qisqa tonna) poʻlat mayatnikni ishlab chiqdi, u sozlangan massa amortizatori boʻlib xizmat qiladi, narxi 132 million NT dollar (4 million AQSh dollari). 92-qavatdan 87-qavatgacha osilgan mayatnik kuchli shamollar taʼsirida bino ichidagi harakatni bartaraf etish uchun chayqaladi. Uning shari, dunyodagi eng katta amortizator toʻpi, har bir donasi boʻlgan turli diametrli 41 dumaloq poʻlat plitalardan iborat. Toʻpning qalinligi 5.5 metr. Ikkita qoʻshimcha sozlangan ommaviy amortizatorlar shpilning uchiga oʻrnatilgan boʻlib, ular kuchli shamol yuklari tufayli strukturaga zarar yetkazilishining oldini olishga yordam beradi. 2015-yil 8-avgust kuni „Soudelor“ to‘fonidan kelib chiqqan kuchli shamol asosiy amortizatorni 1 metr (39 dyum) ga silkitdi — bu damper tomonidan qayd etilgan eng katta harakatdir. Damper shu qadar mashhur sayyohlik maskaniga aylandiki, shahar Sanrio bilan shartnoma tuzib, maskot: Damper Baby yaratdi. Damper chaqaloqning toʻrtta versiyasi („Rich Gold“, „Cool Black“, „Smart Silver“ va „Lucky Red“) ishlab chiqilgan va haykalchalar va esdalik sovgʻalariga aylantirilgan va turli Taypey 101 sovgʻa doʻkonlarida sotilgan. Damper Baby oʻzining komikslari va veb-saytiga ega boʻlgan mashhur mahalliy belgiga aylangan. Simvolizm. 101 qavatning balandligi vaqtning yangilanishini eslatadi: minora qurilganda kelgan yangi asr (100+1). Bu 100 dan biriga yaxshiroq, anʼanaviy mukammallik soniga erishish orqali yuksak ideallarni ifodalaydi. Raqam, shuningdek, raqamli texnologiyada qoʻllaniladigan ikkilik sanoq tizimini ham ifodalaydi. Asosiy minora har biri sakkiz qavatli sakkiz segmentdan iborat. Xitoy tilida soʻzlashuvchi madaniyatlarda sakkizinchi raqam moʻl-koʻllik, farovonlik va omad bilan bogʻliq. Takroriy qismlar bir vaqtning oʻzida Osiyo pagodasi (yer va osmonni bogʻlaydigan minora, Petronas minoralarida ham paydo boʻlgan), bambuk poyasi (oʻrganish va oʻsish timsoli) va qadimgi xitoy ingotlari yoki pul qutilari toʻplamini eslatadi (moʻllik ramzi). Ommabop hazil baʼzan binoning shaklini Gʻarb uslubidagi xitoy taomlarida ishlatiladigan qutilar toʻplamiga oʻxshatadi; Albatta, bunday qutilarning yigʻiladigan shakli ham qadimgi pul qutilarinikidan olingan . Binoning har bir yuziga oʻrnatilgan toʻrtta disk minora bilan toʻqnashgan joyda tangalar tasvirlangan. Kirish eshiklari ustiga oʻrnatilgan emblemada qadimiy xitoycha naqshli uchta tilla tanga aks etgan, markaziy teshiklari "1-0-1" arab raqamlarini bildiradi. Struktura in va yan oʻrtasidagi muvozanatga erishish uchun koʻplab kvadrat va doira shakllarini oʻz ichiga oladi. Kechasi oʻzining eng yuqori choʻqqisidagi yorqin sariq nur Taypey 101-ni erkinlik va xush kelibsiz kabi gʻoyalarini qoʻllab-quvvatlovchi sham yoki mash’al roliga aylantiradi. 18:00 dan 22:00 gacha minora chiroqlari haftalik jadvalga muvofiq yetti rangdan birini koʻrsatadi. Qavat rejasi. Kuzatuv maydonchasi. Taypey 101 88- va 89-qavatlarda yopiq kuzatuv palubasi va ikkita ochiq kuzatuv palubasiga (91-qavat va 101-qavat) ega boʻlib, ularning barchasi 360 graduslik koʻrinishni taklif qiladi va dunyoning turli burchaklaridan tashrif buyuruvchilarni jalb qiladi. Yopiq observatoriya yer ustida, qulay muhit, ultrabinafsha nurlaridan himoyalangan katta derazalar, sakkiz tilda yozilgan ovozli sayohatlar, maʼlumot beruvchi displeylar va maxsus eksponatlardan iborat. Bu yerda osmonoʻpar binoning asosiy amortizatorini koʻrish mumkin, bu dunyodagi eng katta va eng ogʻir koʻrinadigan amortizator hisoblanadi. Yana ikkita zinapoya tashrif buyuruvchilarni Ochiq observatoriyaga olib boradi. Ochiq observatoriyalar, va yerdan balandda joylashgan, osmonoʻpar binoda taqdim etilgan ikkinchi eng baland kuzatuv maydonchasi Tayvandagi eng baland platformadir.