Yakov Zundelovich. Yakov Osipovich Zundelovich (1893–1965) – taniqli sovet adabiyotshunosi, shoir va tarjimon, professor, filologiya fanlari doktori, Monpelye universitetini tamomlagan. Hayoti. Yakov Zundelovich 1893-yil avgustda Rossiya imperiyasining Smolensk viloyati Duxovshchina shahrida farmatsevt Osip Lvovich Zundelovich oilasida tugʻilgan. Yakov Zundelovich bolalik va oʻsmirlik yillarini Polshada, badavlat shifokor oilasida oʻtkazdi. 1910-yilda Lodz shahrida oʻrta maktabni tugatgach, chor hukumatining „buyuk shovinistik siyosati“ deb atalgan, milliy ozchilik vakillarining oliy maʼlumot olishiga toʻsqinlik qilganligi sababli chet elga ketishga majbur boʻldi. Shuningdek, 1910-yilda u Monpelye universitetiga oʻqishga kirdi va u yerda filologiya fanlari boʻyicha tahsil oldi. Shu bilan birga, uning advokat boʻlishini istagan ota-onasining talabi bilan Zundelovich bir yil davomida yuridik fakultetida maʼruzalarda qatnashdi. 1914-yilda u Monpelyedan Lodzga qaytadi va shu vaqtda Birinchi jahon urushi boshlanadi. Rossiyadagi oktyabr inqilobidan keyin u SSSRga ketadi. Moskvaga kelib, u mamlakatni inqilobiy yangilashda ishtirok etadi. Dastlab u temir yoʻl xalq komissari temir yoʻl kengashining xodimi etib tayinlanadi, soʻngra Ichki xavfsizlik qoʻshinlari direksiyasida siyosiy ishchilar kurslarida oʻqituvchi boʻladi. Bu vaqtda u Vadim Podbelskiy, Aleksandr Shotman bilan uchrashdi, uning tavsiyasiga koʻra u protokolchi lavozimini oldi, shuningdek, Leninning doʻsti va ittifoqchisi Panteleimon Lepeshinskiy bilan uchrashdi. Keyinchalik Maorif xalq komissarligida, Davlat qishloq xoʻjaligi fanlari akademiyasida, V.Bryusov nomidagi Oliy adabiyot va sanʼat institutida ishlagan. 1920—1930-yillarda shoir va tarjimon sifatida ham faoliyat yuritgan. Lepeshinskiy bilan uchrashuvlarning birida u Narkomprosning LITO studiyasi rahbari Vyacheslav Ivanov va Valeriy Bryusov bilan uchrashadi. Valeriy Bryusov Zundelovichni maʼlumotli, fransuz, nemis, polyak va boshqa tillarni yaxshi biladigan shoir-protokolist sifatida yoqtiradi va uni LITO studiyasida Gogol, Tyutchev, Pushkin va Lermontov asarlari boʻyicha maʼruzalar va individual kurslar oʻqishga taklif qiladi. 1937-yil 10 yilga hukm qilindi. 1956-yil sentyabr oyida u jinoyat dalili yoʻqligi sababli muddatidan oldin ozod qilindi. Baʼzilar manbalarda 1943 yoki 1944-yillarda kasallik tufayli erta ozod qilingan deb qayd etilgan. Ozodlikka chiqqandan soʻng, u Ivanovo pedagogika institutida ishlay boshladi. Shundan soʻng, Yakov Zundelovich rafiqasi bilan janubga, Samarqandga koʻchib oʻtdi va ijodini shu yerda davom ettirdi. 1953-yildan Zundelovich Samarqand davlat universitetining rus tili va umumiy adabiyoti kafedrasida mudirlik qiladi. Vafoti. Yakov Zundelovich 1965-yil dekabr oyida Leningrad yaqinidagi Sestroretsk shahrida vafot etdi.