Lanugo. Lanugo – juda nozik, mayin, odatda pigmentsiz tuk boʻlib, baʼzan homila yoki chaqaloq tanasida uchraydi. Lanugo homila soch follikulalari hosil qilgan ilk tuk hisoblanadi va odatda homiladorlikning 16-haftasida paydo boʻlib, 20-haftagacha koʻpayib boradi. Lanugo koʻpincha tugʻilishdan oldin, homiladorlikning 7 yoki 8-oylarida toʻkiladi, ammo baʼzida chaqaloq tugʻilganda ham saqlanib qolishi mumkin. Bunday holda, u bir necha hafta ichida oʻz-oʻzidan yoʻqoladi. Lanugoning oʻrnini xuddi shu yuzalarni qoplaydigan, vellus tuk deb ataladigan mayda tuklar egallaydi. Bu tuklar nozikroq va koʻz ilgʻashi qiyinroq boʻladi. Voyaga yetguncha saqlanib qoladigan, koʻproq koʻzga tashlanadigan tuklar terminal tuklar deyiladi. Ular maʼlum joylarda paydo boʻladi va gormonlarga bogʻliq hisoblanadi. Bu atama lotincha „jun“ maʼnosini anglatuvchi „lana“ soʻzidan kelib chiqqan. Odamlar. Homilaning rivojlanishi. Inson rivojlanishi davomida lanugo homilalarda homiladorlikning normal jarayoni sifatida oʻsadi, lekin u odatda homiladorlikning oʻttiz uch-oʻttiz oltinchi haftalarida tushib, yengil tuklar bilan almashadi. Lanugo teridan toʻkilayotganda, rivojlanayotgan homila tomonidan sochlarning yutilishi tabiiy holat hisoblanadi, chunki u amniotik suyuqlikni ichadi va oʻz muhitiga siydik chiqaradi. Natijada, lanugo yangi tugʻilgan chaqaloqning mekoniysi tarkibiga oʻz hissasini qoʻshadi. Yangi tugʻilgan chaqaloqlarda lanugoning mavjudligi muddatidan oldin tugʻilganlik belgisi boʻlishi shart emas, chunki u homiladorlikning oʻttiz toʻqqizinchi haftasida (toʻliq muddatda) tugʻilgan chaqaloqlarda ham kuzatilishi mumkin. Lanugo teri yuzasidagi verniks kazeozani mahkamlab turish uchun langar vazifasini bajaradi. Ular birgalikda homilaning nozik terisini amniotik suyuqlikdan himoya qiladi. Bundan tashqari, verniks kazeoza homilani bachadondan tashqaridagi hayotga tayyorlashga yordam beradi. U tugʻilish jarayonini osonlashtiradi, tana haroratini boshqarishga, suv yoʻqotilishining oldini olishga va tugʻma immunitetni mustahkamlashga xizmat qiladi. Agar lanugo verniks kazeozani mahkamlab turmasa, bu funksiyalar toʻliq amalga oshirilmagan boʻlardi. Notoʻgʻri ovqatlanish. Yogʻ yoʻqligida lanugo izolyator vazifasini bajarib oʻsadi va shu sababli toʻyib ovqatlanmaydigan bemorlarda, jumladan ovqatlanish buzilishi boʻlgan kishilarda kuzatilishi mumkin. Boshqa jismoniy belgilar bilan birga aniqlanganda, lanugo shifokorga anoreksiya nervoza yoki bulimiya nervoza tashxisini qoʻyishda yordam beradi. Teratoma. Koʻpincha teratomalar (tugʻma oʻsmalar) da uchraydi. Boshqa sutemizuvchilar. Lanugo boshqa sutemizuvchilarda ham keng tarqalgan. Masalan, tyulenlar va fillar koʻpincha lanugo qoplamasi bilan tugʻiladi . Homilador kitlar va delfinlarning ayrim turlarida ham lanugo mavjud.