Adigeysk. Adigeysk () – Rossiya Federatsiyasining janubi Adigeya Respublikasidagi shahar. Adigeysk bir vaqtda shahar okrugi hamdir. Geografiyasi. Shahar Adigeya Respublikasining shimoli-gʻarbiy qismida, Kuban daryosi Krasnodar suv omborining janubi-gʻarbiy qirgʻogʻida joylashgan. Respublika poytaxti Maykopdan 95 km shimoli-gʻarbda va Krasnodar shahridan 15 km janubi-sharqda joylashgan. Shaharning maydoni 12,57 km². M-4 „Don“ federal avtomagistrali Adigeyskning gʻarbiy chekkasi boʻylab oʻtadi. "79K-SKH" avtomobil yoʻli ("Enem-Adygeysk-Maykop") shimoliy chekkasi boʻylab oʻtgan. Eng yaqin xalqaro aeroport Krasnodarda joylashgan. Shimoliy Kavkaz temir yoʻl liniyasida joylashgan eng yaqin temir yoʻl stansiyasi Psekups, shahardan 8 km janubda joylashgan. Shahar shimolda Kazazov, sharqda Gatlukay, janubda Psekups va Kochkin, gʻarbda Chetuk aholi punktlari yerlari bilan chegaradosh. Shimoli-gʻarbiy qismida shaharga – Adigeya, Drujba, Zarya, Zdorovye, Kommunalshik, Elbrus va Yubileynoye bogʻdorchilik xoʻjaliklari tutashgan. Aholi punkti respublikaning tekislik zonasida joylashgan. Shaharning oʻrtacha balandligi dengiz sathidan taxminan 45 metr balandlikda. Relyef asosan biroz toʻlqinsimon, janubi-gʻarbdan shimoli-sharqqa umumiy nishablidir. Nisbiy balandliklarida ahamiyatsiz farq mavjud. Shaharning markaziy qismini katta shahar parki egallaydi. Gidrografik tarmoq Chetuk ("shaharning gʻarbida oqadigan") va Dish ("shaharning sharqida oqadigan") daryolari bilan ifodalanadi. Shimoli-gʻarbiy qismida Krasnodar suv ombori shaharga tutashgan. Iqlimi. Shahardagi iqlim yumshoq moʻtadil, bu yerda Qora dengizning yaqinligi muhim rol oʻynaydi. Havoning yillik oʻrtacha harorati +11,5 °C atrofida, iyulda oʻrtacha +23,5 °C dan yanvarda oʻrtacha 0,5 °C gacha. Qishda minimal harorat kamdan-kam hollarda −10 °C dan pastga tushadi, yozda maksimal harorat +35 °C dan oshadi. Yillik oʻrtacha yogʻin miqdori 770 mm. Yogʻingarchilikning koʻp qismi qishda va yozning boshida tushadi. Etimologiyasi. 1970-yillarda Krasnodar suv ombori quruvchilar uchgun aholi punkti sifatida tashkil etilgan va mahalliy qurilish ishlarini olib borganlarning etnonimiga koʻra "Adigeysk" deb nomlangan. 1976-yilda xalq shoiri Sug (Tagir) Teuchej sharafiga "Teuchejsk" shahri deb nomlanadi. 1990-yilda shaharga asl "Adigeysk" nomi qaytarilgan. Tarixi. 1967-yilda Kuban daryosining chap qirgʻogʻida, Krasnodar shahrining tepasida katta suv omborini qurish toʻgʻrisida qaror qabul qilindi. SSSR Vazirlar Kengashining 1967-yil 22-iyundagi 1737-r-son buyrugʻiga muvofiq, Krasnodar oʻlkasi ijroiya qoʻmitasi 1967-yil 25-dekabrdagi 743-son qarori bilan aholini suv ombori hududidan koʻchirish haqida umumiy qoidani tasdiqlagan. Natijada 12 ta aholi punkti toʻliq, 10 ta aholi punkti qisman suv ostida qolgan. Adigeysk ishchi posyolkasi 1969-yilda Krasnodar suv ombori qurilishi paytida suv bosgan ovullar va fermer xoʻjaliklari aholisi uchun tashkil etilgan. Suv bosgan qishloqlar aholisining koʻpchiligi – Lakshukay, Leninaxable, Yangi Kazanukay, Eski Kazanukay, Necherezy, Shabanoxabl, Shahancheriexabl, Yangi Edepsukay, Eski Edepsukay, shuningdek, Kurgoak, Karmalino va Karmalli qishloqlari qayta qurilgan. Yangi aholi punktiga 4195 oiladan 1957 oila koʻchirilgan. 1976-yil 27-iyulda Adigeys ishchi posyolkasiga shahar maqomi beriladi va Adigeya xalq ashugi Sug Teuchej sharafiga Teuchejsk shahri deb nomlanadi. 1981-yil aprel oyida Teuchejsk shahri Teuchejsk tumanining maʼmuriy markazi etib belgilandi. 1990-yil 26-sentyabrda RSFSR Oliy Kengashi Prezidiumining Farmoni bilan Teuchejsk shahri Adigeysk deb qayta nomlanadi. 2000-yilda Teuchejsk tumani maʼmuriy-hududiy oʻzgartirilgandan soʻng, Adigeysk uning tarkibidan chiqariladi va respublika ahamiyatiga ega shahar maqomiga ega boʻladi. 2001-yilda Gatlukay qishlogʻi va Psekups fermasi Adigeysk shahrining maʼmuriy yurisdiksiyasiga oʻtkazilgan. Adigey Respublikasining 2004-yil 1-dekabrdagi 270-sonli "Adigeysk shahri munitsipal tuzilishi toʻgʻrisida" qonuni bilan unga shahar okrugi maqomi berilgan va chegaralari belgilangan. Aholisi. 2010-yilgi Butunrossiya aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra: 2010-yilgi Butunrossiya aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra : Hududiy boʻlinishi. Adigeysk shahri 2 shaharlararo tumanga boʻlingan: Shahar okruglari munitsipalitet hisoblannmaydi. Dini. Shaharda ikkita masjid bor. Iqtisodiyoti. Shahar iqtisodiyotida ustun mavqeni ishlab chiqarish sanoati egallab, sanoat ishlab chiqarishining umumiy hajmida uning ulushi 94% ni tashkil etadi. Eng rivojlanganlari: alkogolsiz ichimliklar ishlab chiqarish – 83% va kimyoviy ishlab chiqarish – 7%ni tashkil etadi. Shahar sanoat salohiyatining asosini quyidagi korxonalar tashkil etadi: Transporti. Shahar Maykop, Krasnodar va Goryachiy Klyuch shaharlari, shuningdek, Teuchejsk tumanining aholi punktlari bilan muntazam yoʻnalishlarga ega. Koʻchalari. Shahar hududida 2 ta prospekt, 62 ta koʻcha va 2 ta hudud roʻyxatga olingan .