PepsiCo. PepsiCo Inc., PepsiCo — oziq-ovqat sanoati sohasidagi Amerika transmilliy korporatsiyasi, salqin ichimliklar va boshqa oziq-ovqat mahsulotlarini ishlab chiqaruvchi. Bosh qarorgohi Percheyze Nyu York shahrida joylashgan. Kompaniya 1965-yilda The Pepsi Cola kompaniyasining Frito Lay kompaniyasi bilan birlashishi natijasida tashkil topgan. Kompaniya daromadining yarmidan koʻpi Qoʻshma Shtatlardagi faoliyatdan, qolgan 20% Meksika, Rossiya, Kanada, Buyuk Britaniya va Braziliyaga toʻgʻri keladi. Tarixi. Pepsi Cola kompaniyasi Shimoliy Karolina farmatsevti Kaleb Bradem tomonidan asos solingan. Boshqa koʻplab tadbirkorlar kabi, 19-asrning oxiriga kelib, barcha shtatlarda yaxshi sotilgan Coca-Colaʼga oʻxshash ichimlik yaratishga harakat qildi. Gazlangan suv, shakar siropi, vanil, efir moylari, kola yongʻogʻi va boshqa lazzatlardan tashkil topgan eng muvaffaqiyatli versiyani u Pepsi-kola deb atagan (1898-yil 28-avgust ichimlikning tugʻilgan kuni hisoblanadi). Coca-Cola kompaniyasiga taqlid qilib, u ichimlik konsentratini soda sotuvchilarga sotishni boshladi. 1902-yilda Bredxem oʻzini butunlay Pepsi-Colaga bagʻishlab, dorixonasini yopdi; 1903-yilda ichimlik patentlangan, 1904-yilga kelib sirop ishlab chiqarish 75 ming litrga yetgan. 1905-yilda Shimoliy Karolinada birinchi ikkita shisha quyish zavodi franchayzing sifatida ishlay boshladi, 1907-yilda ularning soni 40 taga yetdi va 1910-yillarda 250 litr sirop ishlab chiqarish hajmi 4 million litrdan oshdi. Ishlab chiqarishning keyingi oʻsishi Birinchi jahon urushi bilan toʻxtatildi, chunki asosiy tarkibiy qism shakarni sotish cheklandi va uning narxi bir funt uchun 5,5 sent (kg uchun 22 sent) etib belgilandi. Urush tugaganidan keyin shakar narxi keskin koʻtarilib, bir funt 26,5 sentga yetdi; Narxning yanada oshishini kutgan Bradem kelajak uchun shakar sotib olishni boshladi, bu xato boʻlib chiqdi - 1920-yil oxiriga kelib, shakar bozori toʻyingan va narx bir funt uchun 2 sentga tushdi, 1923-yilda Bradem kompaniyasi bankrotga uchradi. 1928-yilda Roy C. Megargel 35 000 dollarga tovar belgisiga boʻlgan huquqlarni sotib olib, Pepsi-Cola ishlab chiqarishni jonlantirishga urindi, ammo hech qanday natija bermadi. 1931-yilda ichimlik ishlab chiqarish , Nyu-Yorkda joylashgan karamel va alkogolsiz ichimliklar ishlab chiqaruvchi kompaniya The Coca-Cola kompaniyasi bilan aloqalarni uzgan va yangi imkoniyatlarni izlayotgan edi. Coca-Colaʼni Pepsi-Cola bilan almashtirish Loft uchun alkogolsiz ichimliklar savdosining uchinchi marta pasayishiga olib keldi. Pepsi-Cola-ni targʻib qilish uchun 1934-yildan beri u Coca-Coladan ikki baravar kattaroq (12 unsiya ≈ 360 ml), lekin bir xil narxda (5 sent) shishalarda sotiladi. Shuningdek, shu yili Kanadada, 1935-yilda Kubada, 1936-yilda Buyuk Britaniyada shoʻba korxona tashkil etildi. 1941-yilda Loft, Inc. Pepsi-Cola shoʻba korxonasi bilan birlashgandan soʻng, yangi kompaniya The Pepsi Cola Company nomi bilan tanildi, uning aktsiyalari Nyu-York fond birjasida roʻyxatga olina boshladi. Ikkinchi jahon urushi davrida shakar sotishdagi cheklovlar kompaniyaga unchalik taʼsir qilmadi, chunki u 1940-yildan beri Kubada oʻzining shakarqamish plantatsiyalariga ega edi. 1948-yilda Pepsi Cola kompaniyasi ichimlikni qutilarda sotishni boshladi; bir vaqtning oʻzida shtab-kvartira Long-Aylenddan Manxettenga koʻchirildi. 1950-yildan 1959-yilgacha kompaniyani The Coca-Cola kompaniyasining savdo boʻyicha sobiq vitse-prezidenti Alfred Stil boshqargan. Uning rahbarligida kompaniya foydasi 1,3 million dollardan 14,2 million dollargacha oʻsdi, bunga uning rafiqasi (1955-yildan beri) har fursatda Pepsi-Cola reklama qilgan mashhur aktrisa Joan Krouford katta yordam berdi. Donald Kendall kompaniyani 1963-yilda qabul qilib oldi. Uning hukmronligi davrida Patio, Teem, Tropic Surf, Diet Pepsi, Pepsi Light kabi brendlar bilan mahsulot assortimenti kengaydi. Pepsi Cola kompaniyasi 1965-yilda Dallasda joylashgan chips va boshqa gazaklar ishlab chiqaruvchi Frito-Lay kompaniyasi bilan birlashgandan soʻng PepsiCo deb oʻzgartirildi; bu kompaniya 1939-yilda Herman Lay tomonidan HW Lay & Company nomi bilan asos solingan, 1959-yilda u Fritos bilan birlashgan, Pepsi bilan birlashgunga qadar Frito-Lay mahsulot assortimenti 32 nomdan iborat boʻlib, sotuvlar 100 milliondan oshdi. 1966-yilda kompaniya Sharqiy Yevropa va Yaponiyada oʻz faoliyatini boshladi. 1970-yilda kompaniya aylanmasi 1 milliard dollarga yetdi.1970-yillarda ikkita restoran tarmogʻi, 1977-yilda Taco Bell va 1978-yilda Pizza Hut xarid qilindi. Garchi Coca-Cola kompaniyasi Yevropa va Osiyoning koʻp qismidagi ishtiroki boʻyicha PepsiCo’dan ancha oldinda boʻlgan boʻlsa-da, PepsiCo birinchi boʻlib SSSRda (1972-yildan beri yetkazib berish, 1974-yildan ishlab chiqarish) va Xitoyda (ishlab chiqarish 1983-yildan) va Yaqin Sharq va Lotin Amerikasi bozorlarini ham muvaffaqiyatli oʻzlashtirdi. 1980-yillarning boshlarida yangi mahsulotlar qatoriga Pepsi Free (kofeinsiz Pepsi-Cola) va Slice (tabiiy limon va laym sharbatidan tayyorlangan ichimlik) kiradi. 1986-yilda PepsiCo kompaniyasini Frito-Lay gazaklar boʻlinmasini ilgari muvaffaqiyatli boshqargan Ueyn Kallovey boshqargan. 1985-yildan 1993-yilgacha toʻqqizta brend nomi joriy etildi, sotib olindi yoki tarqatish huquqiga ega boʻldi: Lipton Original Iced Teas (muzli choy), Ocean Spray (sharbatlar), All Sport (sport ichimliklari), H2Oh! (gazlangan suv), Avalon (shishadagi suv) va Mug (root pivosi). Bu davrda restoran boʻlimi 1986-yilda Kentucky Fried Chicken (KFC) va 1990-yilda Hotʼn Now bilan toʻldirildi, shuningdek, 1992 va 1993-yillarda California Pizza Kitchen (pitseriya), Chevys (Meksika oshxonasi), East Side Marioʻs (Italiya oshxonasi) va DʼAnjelo sendvich doʻkonlari sotib olindi. 1996-yilda Kallovey PepsiCo rahbari etib Rojer Enriko bilan almashtirildi. U ilgari restoran boʻlinmasini boshqarganiga qaramay, yangi rahbarning birinchi qadamlaridan biri ushbu faoliyat sohasini tark etish edi - 1997-yilda Taco Bell, Pizza Hut va KFC Tricon Global restoranlariga birlashtirildi (yilda). 2002-yil Yum deb oʻzgartirildi! Brendlar, birlamchi ommaviy taklif orqali sotilgan; boshqa zanjirlar alohida sotildi. Bunga 1996-yilda Lotin Amerikasidagi idishlarni quyish kompaniyalaridan koʻrgan katta yoʻqotishlarni qoplash zarurati sabab boʻlgan, bundan tashqari, PepsiCoʼning oʻz restoran tarmoqlari mavjudligi sababli, boshqa tarmoqlar Pepsi-Cola va kompaniyaning boshqa ichimliklarini sotishdan bosh tortgan. 1998-yilda PepsiCo sharbat bozoriga ni 3,3 milliard dollarga sotib oldi. Dunyodagi eng yirik sharbat ishlab chiqaruvchisi sotib oldi. 1999-yilda eng yirik Pepsi-Cola shisha kompaniyasi sotildi (shuningdek, birlamchi ommaviy taklif orqali restoran tarmoqlari). Joylashtirish summasi 2,3 milliard dollarni tashkil etdi, PepsiCo 35% ni saqlab qoldi. Natijada, Rojer Enriko hukmronligining toʻrt yilida kompaniyaning daromadi uchdan bir qismga kamaydi, ammo sof foyda 100 million dollarga oʻsdi, qarz 8 milliard dollardan 2 milliard dollarga qisqardi. 2000-yil oktabr oyida South Beach Beverage Company (SoBe savdo belgisi) aksiyalarining asosiy qismi sotib olindi. Oʻsha yilning oxirida tomonidan sotib olingan dunyodagi eng mashhur sport ichimliklari Gatorade brendiga egalik qilgan (faqat AQSHda u 86,3% oʻrinni egallagan). PepsiCo The Coca-Cola Company va Groupe Danoneni chetlab oʻta oldi. 21-asrning birinchi oʻn yilligi oxirida kompaniya Rossiyada bir qator yirik xaridlarni amalga oshirdi, 2008-yilda Lebedyanskiyni 1,4 milliard dollarga va 2011-yilda Wimm-Bill-Dannni sotib oldi. 2007-yilda Ukrainadagi eng yirik sharbat ishlab chiqaruvchi Sandora 678,7 million dollarga sotib olindi. 2010-yilda ikki yirik shisha idishni ishlab chiqaruvchi kompaniyalar PepsiCoga qayta birlashtirildi (7,8 milliard dollarlik aksiyalar qaytarib sotib olindi) - Pepsi Bottling Group (PBG) va , ishlab chiqarish hajmi boʻyicha dunyodagi ikkinchi yirik oziq-ovqat guruhini (Nestle dan keyin) yaratishga olib keldi. 2015-yilda PepsiCoʻning asosiy moliyaviy koʻrsatkichlari pasaydi, shu jumladan, daromad 5 foizga kamaygan. Bunga kompaniya uchun muhim ikki davlatda – Rossiya va Braziliyada iqtisodiy vaziyatning yomonlashuvi sabab boʻldi: mineral resurslarga jahon narxlarining tushishi aholining xarid qobiliyatining pasayishiga va ushbu mamlakatlar milliy valyutalarining 2012-yilga nisbatan qadrsizlanishiga olib keldi. Bundan tashqari, semizlikka qarshi kampaniya tufayli AQSHda PepsiCo mahsulotlariga talabning pasayish tendensiyasi kuzatilmoqda, 2005-yildan beri gazlangan ichimliklar savdosi 14% ga kamaydi. 2022-yilda PepsiCo Rossiya Qurolli Kuchlarining Ukrainaga bostirib kirishi munosabati bilan oʻz mahsulotlarini Rossiyada sotishni toʻxtatadi. Aksiyadorlar. 2018-yil dekabr holatiga koʻra kompaniya 1,412 milliardga yaqin aksiyalarni chiqargan, ularning umumiy qiymati (bozor kapitallashuvi) 157 milliard dollarni tashkil etgan. Kompaniyaning 131 mingga yaqin aksiyadorlari bor. 2018-yil dekabr holatiga koʻra PepsiCo aksiyalarining eng yirik egalari: Faoliyati. Kompaniya Amp Energy, Aquafina, Aquafina Flavorsplash, Ant Jemima, Capʼn Crunch, Cheetos, Chesterʼs, Chipsy, Cracker Jack, Crunchy, Diet Mountain Dew, Diet Mug brendlari ostida alkogolsiz ichimliklar, sharbatlar, gazaklar va boshqa oziq-ovqat mahsulotlarini ishlab chiqaradi. Diet Pepsi, Diet 7up (AQSHdan tashqarida), Diet Sierra Mist, Doritos, Duyvis, Elma Chips, Emperador, Frito-Lay, Fritos, Frustyle, G Series, G2, , Grandma’s, Imunele, Izze, Kas, Kurkure, , Life, Lifewater, Manzanita Sol, Marias Gamesa, Matutano, , Miss Vickie’s, Mother’s, , Mountain Dew Code Red, Mountain Dew Kickstart, Mug, Munchies, Naked, Near East, O.N.E., Paso de los Toros, Pasta Roni, , Pepsi Max, Pepsi Next, Propel, Quaker, Quaker Chewy, Rice-A-Roni, Rold Gold, Rosquinhas Mabel, Ruffles, Sabritas, Sakata, Saladitas, Sandora, Santitas, (AQSHdan tashqarida), 7up Free (AQSHdan tashqarida), Sierra Mist, Simba, Smartfood, Smith’s, Snack a Jacks, SoBe, SoBe Lifewater, SoBe V Water, Sonric’s, Stacy’s, Sting, SunChips, Tonus, Tostitos, Trop 50, Tropicana, Tropicana Farmstand, Tropicana Pure Premium, Tropicana Twister, Vesely Molochnik, Walkers, “Агуша”, “”, “Домик в деревне”, “Любимый”, “Слов'яночка”, “Фруктовый сад”, “Чудо”, “Я” va boshqalar. PepsiCo oltita asosiy boʻlinmaga boʻlingan: Daromad boʻyicha eng muhim davlatlar: 2018-yilgi Forbes Global 2000 dunyodagi eng yirik ommaviy kompaniyalar roʻyxatida PepsiCo 102-oʻrinni egalladi. Kompaniya AQShning Fortune 500 reytingida Amerika Qoʻshma Shtatlaridagi eng yirik kompaniyalar roʻyxatida 44-oʻrinni va Fortune tomonidan dunyoning eng yirik kompaniyalari Fortune Global 500 roʻyxatida 127-oʻrinni egalladi. Reklama kampaniyalari. 1940-yillardan boshlab reklama kompaniya faoliyatining muhim qismiga aylandi. Marketing strategiyasi asosan gazlangan ichimliklar bozoridagi asosiy raqobatchi The Coca-Cola kompaniyasiga qarshi qaratilgan edi. 1980-yillardan buyon bu qarama-qarshilik “Stake Wars” deb nomlanadi (). 1939-yilda birinchi milliy radio reklama kampaniyasi boshlandi. Butun mamlakat boʻylab radiostansiyalar maqsadli auditoriyaga Coca-Cola bilan bir xil 5 sent evaziga ikki baravar koʻproq kola sotib olish imkoniyati haqida maʻlumot beruvchi qoʻshiq ijro etishdi; bu qoʻshiq barcha jukebokslarga yuklab olingan va Qoʻshma Shtatlardagi barcha etnik guruhlar tillariga tarjima qilingan. Kompaniyaning muvaffaqiyati shunchalik katta ediki, ular keyingi oʻn yilliklarda unga qaytishdi (garchi narx asta-sekin, ammo barqaror oʻsib borsa ham). 1950-yillardan boshlab televizorda Pepsi-Cola reklamalari asosan yoshlarga moʻljallangan ham paydo boʻla boshladi. Raqobat kurashining yangi bosqichi 1975-yilda Pepsi Challenge reklama kampaniyasi tomonidan boshlandi ( Coca-Cola va Pepsi-Colaʼni koʻr-koʻrona taqqoslash shaklini olgan Pepsi Challenge (savdo markazlarida degustatsiya oʻtkazildi). Koʻpchilik shirinroq Pepsi-Colani afzal koʻrdi, shuning uchun Coca-Cola kompaniyasi yangi kola ishlab chiqardi () yuqori shakar miqdori bilan, ammo muvaffaqiyatli boʻlmadi. Ushbu reklama kampaniyasi tufayli PepsiCo Coca-Cola kompaniyasi bilan taqqoslanadigan savdo koʻrsatkichlariga erishdi. 1980-yillarning oʻrtalaridan boshlab kompaniya mahsulotlarni reklama qilish uchun mashhur ijrochilarni jalb qila boshladi, masalan, Maykl Jekson (1992-yilgi janjaldan oldin), Lionel Richi, Tina Tyorner, Gloriya Estefan, Puerto-Rikoning “Menudo” guruhi va boshqalar. Asta-sekin PepsiCo reklamasida shou-biznes arboblariga sportchilar, birinchi navbatda, futbolchilar qoʻshildi. Davor Shuker, Devid Bekxem, Roberto Karlos, Alessandro del Pero, Maykl Ouen, Duayt York, Denilson di Oliveyra, Ariel Ortega, Rivaldo va Redondo kabi futbolchilarni oʻz ichiga olgan butun Pepsi jamoasi yigʻildi. Pepsi Stuff reklama kampaniyasi 1996-yildan 2008-yilgacha davom etgan , bu sovgʻalarga almashtirilishi mumkin boʻlgan sotib olingan PepsiCo tovarlari uchun ballarni yigʻishdan iborat edi. Bosh qarorgoh. PepsiCo shtab-kvartirasi 1970-yildan beri Purchase, Nyu-York shahrida joylashgan. U burchaklar bilan tutashgan va xoch shaklidagi hovlini tashkil etuvchi uch qavatli yettita binodan iborat (uning shimoliy tomoni ochiq). Loyiha muallifi amerikalik arxitektor Edvard Darrel Stoun edi. Bu uning soʻnggi loyihalaridan biri 1967-yilda yakunlangan. Donald Kendall haykal bogʻi (), unda Auguste Rodin, Genri Mur, Aleksandr Kalder, Alberto Giacometti, Loran Anri, Arnaldo Pomodoro, Richard Erdman, Jan Dubuffet va Kleys Oldenburg kabi mualliflarning 45 ta zamonaviy haykaltaroshlik namunalari joylashgan. Birlashgan kompaniyalar. 2017-yil oxiridagi asosiy shoʻba korxonalari.: