Yorugʻlik aberraatsiyasi. Yorugʻlik aberratsiyasi – yorugʻlikni izchil ravishda toʻlqiniy jarayon deb qarab, yorugʻlik aberratsiyasi hodisasini tekshirganda ham Yer harakatining optik hodisalarga koʻrsatadigan taʼsiri masalasi paydo boʻladi. Agar Gers faraz qilganidek, harakatlanayotgan Yer efirni toʻliq ergashtirsa, aberratsiya sababini izohlab boʻlmaydi, chunki yorugʻlik toʻlqinlari truba bilan bir vaqtda harakatlanayotgan efir bilan birga koʻchadi, truba tinch turganda yulduzga qaratilgan formula_1 yoʻnalish truba harakat qilganidagi S yoʻnalish bilan ustma-ust tushadi. Bu aytilgan gap 1-a rasmda yaqqol tasvirlangan, rasm ravshan boʻlishi uchun unda truba oʻrniga vizir moslamasi chizilgan, toʻlqin fronti "MN" orqali truba ichiga kirib, truba bilan birga harakatlana boshlaydi va trubaning tezligi qanday boʻlishidan qatʼi nazar OA oʻq boʻylab tarqaladi. Agar oʻzi bilan trubani ergashtirib ketadigan Yer harakatlanayotganida efir qoʻzgʻalmaydi, deb faraz qilsak, u holda yorugʻlik toʻlqinlari qoʻzgʻalmas efirda oʻz yoʻlini davom ettirib, "jilgan trubadan" orqada qoladi. formula_2 Truba oʻqining yulduzga toʻgʻrilanganicha qolishi uchun uni ogʻdirib turish kerak; bu ogʻish burchagi "trubaning" v tezligiga va u bilan yulduzga qaratilgan yoʻnalish orasidagi burchakka bogʻliq. Tezlik qadar oʻzgarganida trubaning ogʻmaligi formula_3 =formula_4formula_1formula_6 burchak qadar oʻzgarishi kerak, demak aberratsiya burchagi formula_7 boʻladi, bundagi AB V OA c-yorugʻliknning truba boʻylab yoʻnalgan tezligi (boʻshliqda yoki havoda) formula_8 boʻlganda, aberratsiya burchagi formula_3 juda kichik boʻladi. (formula_10). XVII asrning boshlaridayoq Bredlinning aniqlashicha, yil "Yorugʻlik" davomida kuzatilganda, "yulduzlar unchalik katta boʻlmagan ellipsni" harakterlaydi. Agar Yer efiriga nisbatan harakatlansa, bu hodisani tushuntirish mumkin. Buning uchun teleskopni kuzatiladigan yulduzga toʻgʻri "joylashtirmasdan" qandaydir formula_3 burchak ostida joylashtirish lozim. Vertikalga nisbatan teleskop qarshisida turgan yulduz "a" burchak ostida koʻrinadi. Biz qilamizki, M ning uchun ham kuzatuvchiga yulduz aylanma orbita boʻylab "harakatlanayotgandek" tuyuladi. Agar yorugʻlik tezligi – Yerning tezligi desak. Yulduzning koʻrinma burchagi formula_12 boʻladi. v=30 km/s desak, formula_13 teng boʻladi, bu tajribaga yaqin. Bu tushuntirishdan efimi Yer harakatida (va uning atmosferasida hech qanday ishtirok etmasligi) ochiq koʻrinmaydi.