Qozog'istondagi ocharchilik (1919-1922). 1921–1922-yillardagi Qozog‘istondagi ocharchilik. Qozog‘istondagi ocharchilik paytida vafot etganlarning aniq soni noma’lum. O'limning keskin ko'pligi va aholining ochlikdan azob chekayotgan hududlardan ommaviy chiqib ketishi natijasida Qozog'iston aholisi deyarli 1 million kishiga kamaydi. Agar 1920-yilda respublika hududida 4781 ming kishi yashagan bo'lsa, 1922-yilda 3796 ming kishi yashagan. Qozog'iston hududida 1919—1922-yillardagi ocharchilikning sababi Sovet Rossiyasining turli mintaqalarida hosilning etishmasligi edi (1921—1922-yillardagi Volga bo'yidagi ocharchilik),1918-yilgi oziq-ovqat diktaturasi doirasida ortiqcha o'zlashtirish deb ataladigan narsa shu sababli Sovet hukumati tomonidan 1919-yil yanvar oyida qayta joriy qilindi. Lekin oziq-ovqat taqsimotiga ko'ra, bug'doyning faqat ortig'i olib ketilgan, qozoqlarda qoramol bo'lgan. Bu ortiqcha mablag' "urush kommunizmi" siyosati deb nomlanuvchi chora-tadbirlar majmuasining bir qismi edi. 1919—1920-yillardagi xarid kampaniyasi davrida kartoshka, go'sht mahsulotlarini ortiqcha baholash va 1920-yil oxiriga kelib barcha qishloq xo'jaligi mahsulotlarining narxi ham oshdi. Qozog‘istonda non kamligini hisobga olib, mahalliy aholidan chorva mollarini musodara qila boshladi. Bunday musodara qilish mahalliy aholi orasida norozichilikni keltirib chiqardi. Bundan tashqari, 1921-yildagi kuchli qurg‘oqchilik ko‘plab ekinlarni nobud qilib, qolgan qismining hosildorligini ikki baravar kamaytirdi. Dasht yaylovlarining qurib ketishiga ham olib keldi. Qolgan yaylovlar va ekinlarga hasharotlarning bostirib kirib kelishi ham vaziyatni yanada og'irlashtirdi. Fuqarolar urushining vayronagarchiliklari va anarxiyasi muammolarni tez va samarali hal qilishga to'sqinlik qildi. Vaziyat yanada chigallashdi. Rasmiy statistik ma'lumotlarga ko'ra, jami KSSRning jabrlangan hududlari bilan birga, o'sha yillarda ocharchilik 35 viloyatni qamrab oldi, Samara, Saratov viloyatlariga qattiq ta'sir ko'rsatdi, Ochlik Volga bo'yi, Janubiy Ukraina, Qrim, Boshqirdiston, Uralning bir qismi va G'arbiy Sibirda tarqalgan. Ochlikka yordam berish tashkiloti. Ochlikdan aziyat chekayotganlarni evakuatsiya qilish bilan bog'liq muammolardan keyin boshqa hududlardan qochqinlarni olib ketayotgan eshelonlarning vayron bo'lishi va ish bilan ta'minlanganligi sababli, o'sha paytda avtonomiya sifatida RSFSR tarkibiga kirgan KSSR hukumati oshxonalar va yer to'lalarda och qolganlar uchun umumiy ovqatlanishni yo'lga qo'ydi. Ularga issiq ovqatlar berilgan. Lekin, cho'l hududlarida buni qilish qiyin bo'lgan, shuning uchun u yerda oziq-ovqat "quruq shaklda" chiqarilgan. Umuman olganda, KSSR viloyatlarida kuniga 213 289 kishini qabul qiluvchi 1301 ta oshxonalar tashkil etildi. Keyin bir qancha mamlakatlar oziq-ovqat bilan yordam bera boshlagan. Shunday qilib, Turkiston Respublikasi, Ukraina va Buxoro KSSR uchun 310 ming puddan ortiq oziq-ovqat yetkazib berdi. Ayniqsa, katta yordam Kurskdan, shuningdek, Ryazandan keldi. Bundan tashqari, ochlikdan azob chekayotgan viloyatlar ichida ichki soliq bo'yicha mahsulotlar yig'ildi – shu tarzda 33 ming puddan ortiq non, 196 ming pud go'sht yig'ildi, ishchilar va xizmatchilarning daromadlaridan ajratmalar 82 ming pud oziq-ovqat berildi. 5 million 750 ming rubl miqdorida pul ajratildi. Markaz ham 7 million 420 ming rubl miqdorida pul berdi. Respublika ochlik lotereyasi tashkil etildi, bu 12 milliard rubl keltirdi.