Xarkov. Xarkov () – Ukrainaning Xarkov viloyatidagi shahar, viloyatning maʼmuriy va iqtisodiy markazi. Yirik transport yoʻllari chorrahasi. Aholisi 1000 ming kishi (2023). Shahar 1655—1656-yillarda qalʼa sifatida bunyod etildi. 1919—1934-yillarda USSRning poytaxti boʻlib turdi. Xarkov mashinasozlik boʻyicha Ukrainada yetakchi oʻrinda (respublikada ishlab chiqariladigan mahsulotning 1/5 qismini beradi). Xarkovda energetika mashinasozligi, shu jumladan, elektrotexnika sanoati („Turboatom“, „Elektrotyajmash“, „Ukrelektromash“ va boshqa ishlab chiqarish birlashmalari; elektromexanika, „Yujkabel“ va boshqa zavodlar), traktor mashinasozligi („Xarkovskiy traktorniy zavod“ va boshqalar), qishloq xoʻjaligi va transport mashinasozligi (motor yigʻish, „Serp va molot“ ishlab chiqarish birlashmalari; aviatsiya sanoati va boshqalar), stanok va priborsozlik; radioelektronika sanoati va boshqa; kimyo va kimyofarmatsevtika, oziq-ovqat, yengil (toʻqimachilik, poyabzal, koʻnteri, moʻynachilik va boshqalar) sanoatlari rivojlangan. Metropoliten (1975-yildan), 21 oliy oʻquv yurti (shu jumladan, 3 universitet), 6 teatr (shu jumladan, opera va balet teatri), tarixiy, badiiy, tabiat muzeylari bor. Meʼmoriy yodgorliklardan Pokrovskiy (XVII asr), Uspeniye (XVIII asr) soborlari; Yekaterina saroyi (XVIII asr), proviant omborlari (XVIII asr) saqlangan. Iqtisodiyoti. 2016–2020-yillardagi iqtisodiy rivojlanish strategiyasi: „Xarkov Muvaffaqiyati Strategiyasi“. Mazkur strategiya Xarkov shahrining rivojlanishi uchun ishlab chiqilgan. Ilm-fan va taʼlim. Oliy taʼlim. Vasil N. Karazin nomidagi Xarkov Milliy Universiteti eng nufuzli universitet boʻlib, 1804–1805-yillarda Xarkov shahrida Vasiliy Karazinning saʼy-harakatlari natijasida tashkil etilgan. Rentgen instituti 1931-yilda ochilgan. Bu 87 tadqiqotchi, 20 professor va mutaxassis tibbiy xodimlari boʻlgan maxsus onkologiya muolaja markazi hisoblanadi. Institutda kimyo, fiziologiya va bakteriologiya boʻyicha eksperimental davolash laboratoriyalari mavjud edi. Institut butun mamlakat uchun rentgen apparatlarini ishlab chiqargan. Xarkovdagi oliy taʼlim muassasalarida 17 000 dan ortiq professor-oʻqituvchilar va ilmiy xodimlar ishlaydi. Demografiyasi. 1989-yil Sovet Ittifoqi tomonidan oʻtkazilgan aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, shahar aholisi 1,593,970 kishi boʻlgan. 1991-yilga kelib, bu raqam 1,510,200 kishiga (shu jumladan 1,494,200 doimiy aholi) kamaygan. 2023-yilda aholi soni 1 430 885 kishini tashkil etgan. Xarkov Ukrainaning poytaxti Kiyevdan keyin ikkinchi yirik shahardir. Ukrainaning mustaqillik davridagi birinchi umumukraina aholini roʻyxatga olish amaliyoti 2001-yil dekabr oyida oʻtkazilgan. Keyingi umumukraina aholini roʻyxatga olinishi hozir davom etayotgan Rossiya-Ukraina urushi tugagandan soʻng oʻtkazilishi belgilangan. 2001-yil holatiga koʻra, Xarkov viloyati aholisining taqsimoti quyidagicha: 78.5% aholi shaharlarda, 21.5% esa qishloqlarda yashaydi. Etnik tarkib. Eslatmalar. Xarkovda katta vyetnamliklar jamoasi mavjud boʻlib, ular mahalliy (Yevropadagi eng yirik bozorlardan biri) faoliyat yuritishadi. Bu bozorda vyetnamlik savdogarlarning koʻpchiligi oʻz ismlarining ukrainlashtirilgan versiyasidan foydalanadilar. Tili. Xarkov shahri aholisining ona tili boʻyicha taqsimoti 2001-yilgi roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra: 2023-yil aprel-may oylarida Xalqaro Respublikachilar Instituti tomonidan oʻtkazilgan soʻrovga koʻra, shahar aholisining 16% ukrain tilida, 78% esa rus tilida gaplashadi. Qardosh shaharlar. Xarkov quyidagi shaharlar bilan qardosh shahar aloqalarini oʻrnatgan: