Abulqosim Samarqandiy. Abulqosim Samarqandiy (arabcha: أبو القاسم سمرقندي — Abulqosim Samarqandiy — Toʻliq ismi: Abulqosim ibn Abu Bakr Laysiy Samarqandiy (XV asr)) — Faqih, tilshunos va adib. Hayoti va Faoliyati. XV asrning ikkinchi yarmida yashagan mashhur hanafiy faqih, tilshunos va adibning toʻliq ismi — Abulqosim ibn Abu Bakr Laysiy Samarqandiy boʻlib, tavallud topgan yili haqida maʼlumot topilmadi. 888/1483-yildan keyin vafot etgan. Allomaning „"Risola fi-l-istiʼora"“ („"Istiora haqida risola"“) yoki „"Risolatu-t-tarshihiya"“ („"Tozalash risolasi"“) nomli kitobi Sharq xalqlari oʻrtasida keng tarqalgan boʻlib, uning beshta qoʻlyozma nusxasi OʻzR FA Sharqshunoslik institutida (inv. № 2434/1, 2979/IX, 4070/III, 4070/XII) saqlanmoqda. Asar 888/1483 yillar atrofida yozilgan boʻlib, „"Al-istiʼorotu-s-Samarqandiya"“ („"Istioralar haqida Samarqandiy risolasi"“) yoki „"Faroidu-l-favoid li tahqiq maoniyi-l-istiʼora"“ („"Istiora maʼnolarini aniqlashda foydalar durlari"“) deb ham yuritiladi. U uch qism — „iqd“ („marjon“)dan iborat boʻlib, har bir „iqd“ oʻz navbatida bir necha „farida“ („dur“)lardan tashkil topgan. Mazkur asarning bir nusxasi (inv. № 2434/1) 1227/1812 yili Buxoro amir Haydar (1215/1800-1242/1826) uchun tayyorlangan. Asar muallif yashagan davrda ham va undan soʻng ham sevib oʻqilgan, oʻrganilgan va unga bir qancha tilshunos olim va adiblar tomonidan sharhlar yozilgan. Jumladan, 944/1537 yili Samarqandda vafot etgan. "Isomuddin Ibrohim ibn Muhammad ibn Arabshoh Isfaroiniy „Sharhu-l-istioroti-s-Samarqandiy"“ („"Samarqandiy istioralariga sharh"“) va Mulla Muhammad Sodiq „"Sharhu-r-risolati-s-Samarqandiya"“ („"Samarqandiy risola­si­ga sharh"“) nomli arab tilida yozilgan asarlari adib Abulqosim „"Istiora"“larini sharhlashga bagʻishlangandir. Bu sharhlarning toʻrtta qoʻlyozma nusxasi Beruniy nomidagi sharqshunoslik insti­tu­tida (inv. № 1395/III-IV, 2434/III, 8949/X) saqlanmoqda. Allomaning „"Risola fi-l-istiora"“ nomli asari va unga yozilgan sharhlarning qoʻlyozmalari dunyoning juda koʻp kutubxonalarida saqlanadi. Asar bir necha marotaba toshbosmada chop etilgan. 2005-yil Adnon Umar Xatibning tarjima va tahqiqi asosida, arab tilida Damashqdagi „"Doru-l-asmoʻ"“ nashriyotida ham nashr etilgan. Shuningdek, bizga allomaning yana: „"Sharhu-l-uzdiya"“ („"Uzdiya sharhi"“), „"Riyozatu-l-axloq"“ („"Axloq riyozati"“), „"Hoshiya alo sharh miftohi-l-ulum li-s-Sakkokiy"“, („"Sakkokiyning ilmlar kaliti sharhiga hoshiya"“), „"Hoshiya alo asrori-t-tanzil va anvori-t-taʼvil li-l-Bayzoviy"“ („"Bayzoviyning nozil boʻlgan narsalarning sirlari va taʼvil nurlariga hoshiya"“) nomli asarlari maʼlum.