Basra viloyati. Basra viloyati (, ) – Usmoniylar davlatining birinchi darajali maʼmuriy boʻlimi (viloyati). U tarixan shimolda Nosiriya va Amoradan janubda Kuvaytgacha boʻlgan hududni qamrab olgan. Janub va gʻarbda nazariy jihatdan chegara yoʻq edi, ammo janubda Qatar va gʻarbdagi Najd sanjagidan tashqari hech qanday hudud keyinchalik maʼmuriy tizimga kiritilmagan. 20-asr boshida uning maydoni boʻlgan, 1885-yildagi Usmoniylar davlatida birinchi aholini roʻyxatga olishning dastlabki natijalariga koʻra (1908-yilda nashr etilgan) aholisi 200 000 kishini tashkil qilgan. Aholi sonining aniqligi ular toʻplangan hududga qarab „taxminan“dan „faqat taxminiy“gacha boʻlgan. Viloyat markazi Basra muhim harbiy markaz boʻlib, 400—500 kishidan iborat doimiy garnizoni boʻlgan, Fors koʻrfazidagi Usmonli dengiz floti shu yerda joylashgan. Tarixi. 1875—1880-yillarda viloyat boʻlgan, 1884-yilda Bagʻdod viloyatining janubiy sanjaklaridan qayta viloyat sifatida tashkil etilgan. 1884-yildan keyin viloyat koʻrfaz boʻyida qisqa muddatga kengaytirilib, Najd va al-Hasa, jumladan, Hufuf, Qatar va Qatifni oʻz ichiga oldi, Najdning qoʻshilishi Basra viloyati tugaguniga qadar faqat 1913-yilgacha davom etdi. 1899-yilda Shayx Muborak Britaniya bilan shartnoma tuzib, Britaniya Kuvaytni har qanday tashqi tajovuzdan himoya qilishini, amalda uni Britaniya protektoratiga aylantirib qoʻyishini koʻrsatib berdi. Kuvayt hukumatining mustaqil yoki Britaniya hukmronligi ostida boʻlish istagiga qaramay, inglizlar Kuvaytni Usmonli imperiyasining avtonom kazasi sifatida belgilashda Usmonli imperiyasi bilan kelishdilar. Bu kelishuv Birinchi jahon urushigacha davom etadi. Basra 1914-yil 22-noyabrda inglizlar qoʻliga oʻtdi va Mesopotamiya ekspeditsiya kuchlari 1915-yil iyulgacha deyarli butun viloyatni egallab oldi. Maʼmuriy-hududiy boʻlinishi. Viloyat sanjaklari: Voliylari. Basra viloyati voliylari: