Pinus sylvestris. Pinus sylvestris, shotland qaragʻayi (Buyuk Britaniya), shotland qaragʻayi (AQSh) yoki Boltiq qaragʻayi — vatani Yevroosiyo boʻlgan Qarag‘aydoshlar oilasiga mansub daraxt turi. Uni juda qisqa, koʻk-yashil barglari va toʻq sariq-qizil qobigʻi bilan osongina aniqlash mumkin. Tavsif. "Pinus sylvestris" — balandligi gacha oʻsadigan doimiy yashil, ignabargli daraxt. Tarixdagi eng baland daraxt Estoniyada 210 yoshdan oshgan daraxt boʻlib, uning balandligi ga etadi. Umr ko‘rish muddati odatda 150-300 yilni tashkil etadi, eng qadimgi namunalar Shimoliy Finlandiyadagi Laplandiyada topilgan, 760 yildan ortiq umr ko‘rgan. Poʻstlogʻi qalin, qip-qizil va yoshligida toʻq sariq-qizil rangga ega boʻlib, yetukligida kulrang-jigarrang ranga kiradi Voyaga yetgan daraxt uzun, yalangʻoch va toʻgʻri o‘sgan tanasi, tepasidagi yumaloq yoki tekis tepalikli barglari bilan ajralib turadi. Kurtaklar och jigarrang, spiral shaklida joylashgan shkalasimon naqshga ega. Yetuk daraxtlardagi barglar („ignalar“) glaukoz koʻk-yashil, koʻpincha toʻq yashildan, qishda toʻq sariq-yashilgacha o‘zgarib turadi, uzunligi . Kuchli yosh daraxtlarda barglar ikki baravar uzun boʻlishi mumkin. Barglarning chidamliligi iliqroq iqlim sharoitida ikki yildan toʻrt yilgacha, subarktik mintaqalarda toʻqqiz yilgacha oʻzgarib turadi. Turlari. Botanika adabiyotida 100 dan ortiq "Pinus sylvestris" navlari tasvirlangan, ammo hozirda faqat uchta yoki toʻrttasi tur sifatida qabul qilingan. Ular morfologiyada juda kam farq qiladi, ammo genetik tahlil va qatronlar tarkibida sezilarli farqlar bor. Tarqalishi va o‘sish joyi. "Pinus sylvestris" — Shimoliy Yevropadan kelib chiqqan yagona qaragʻay. Turlar asosan kambagʻal, qumli tuproqlarda, toshloq joylarda, torf botqoqlarida yoki oʻrmon chegarasiga yaqin joyda o‘sadi. Turlari. Parklar va katta bogʻlarda bezak maqsadlarida bir nechta navlar yetishtiriladi, ulardan „Aurea“, „Beuvronensis“, „Frensham“ va „Oltin tanga“ Qirollik bogʻdorchilik jamiyatining mukofotiga sazovor boʻlgan. Madaniyatda. Shotlandiya qaragʻayi Gregor urugʻining belgisidir. Bu Shotlandiyaning milliy daraxti.