Saga. Saga (doston-"ertak", „ertak“) XIII — XIV asrlarda Islandiyada qadimgi skandinav tilida yozilgan hikoyaviy adabiy asarlarni umumlashtiradigan va Skandinaviya xalqlarining oʻsha davrdagi tarixi va hayoti haqida, asosan, 930 dan 1030 gacha, „dostonlar davri“ deb ataladi. Ism, ehtimol, island tilidagi "segja" — gapirish feʼlidan kelib chiqqan boʻlib, ogʻzaki va yozma rivoyatni anglatadi. Dastlab, islandiyaliklar orasida „saga“ atamasi har qanday nasriy rivoyatga nisbatan ishlatilgan, ammo hozirgi vaqtda u maʼlum bir vaqtda yozilgan adabiy yodgorliklar yigʻindisini birlashtiradi. Dostonlarning bir necha turlari bor. Dostonning usullari. Doston har doim qahramonlar bilan tanishish, ularning nasl-nasabini tavsiflash bilan boshlanadi. Shu bilan birga, standart boshlovchi ishlatiladi: "U yerda … ismli bir kishi yashagan, u … ning oʻgʻli edi. U … bilan turmush qurgan, ularning bolalari … deb nomlangan. Barcha koʻp yoki kamroq ahamiyatli aktyorlar shu tarzda tavsiflanadi. Baʼzida hikoya qahramon (qahramonlar) paydo boʻlishidan bir necha avlod oldin boshlanadi, Islandiyaning joylashishi va Skandinaviya yarim orolida davlatlarning paydo boʻlishi davriga borib taqaladi. Umuman olganda, dostonlar juda koʻp sonli, baʼzan yuztagacha va undan koʻp belgilar bilan tavsiflanadi. Keyin hikoya asosiy voqealarga oʻtadi — nizo (oilaviy dostonlarda), hukmronlik (qirollik dostonlarida), ular ham toʻliq tasvirlangan, jangda kim qanday jarohat etkazganligi va qanday tovon toʻlanganligini koʻrsatishgacha. bu. Koʻpincha boshqa yodgorliklar soʻzma-soʻz keltiriladi — masalan, „Yerning joylashuvi kitobi“ yoki qadimgi Nors qonunlarining matnlari. Xronologiya har doim juda aniq saqlanadi — u yoki bu voqea sodir boʻlgan vaqtdan beri necha yil oʻtganligi aniq koʻrsatilgan. Dostonlarda qahramonlarning ichki dunyosi, his-tuyg‘ulari ixcham va vazminlik bilan tasvirlangan, shuning uchun ham inson kechinmalarini qatʼiy ifodali tarzda o‘tkazgan adabiyotda tarbiyalangan zamonaviy o‘quvchiga fojianing to‘liq teranligini anglash baʼzan qiyin kechadi. qahramonlar tomonidan tajribaga ega. Dostonlardagi jinsiy aloqalar hech qachon zamonaviy adabiyotda odat boʻlgan tarzda tasvirlanmagan. Turmush oʻrtoqlar oʻrtasida sodir boʻladigan hamma narsa faqat syujetga tegishli boʻlgan darajada eslatib oʻtiladi. Turmushga chiqmagan erkak va ayol oʻrtasidagi sevgi munosabatlari odatda faqat ishora qilinadi. Dostonlarning turlari. Bizga doston sifatida maʼlum boʻlgan matnlar korpusi anʼanaviy ravishda asarlarning umumiy mavzusiga va harakat davomiyligiga qarab bir necha turlarga boʻlinadi: