Pascal (dasturlash tili). Paskal () — eng mashhur dasturlash tillaridan biri boʻlib, oʻrta maktab hamda universitetlarning birinchi kurslarida dasturlashni oʻrgatishda qoʻllanadi. Ushbu dasturlash tili boshqa bir qator tillar uchun asos boʻlib xizmat qiladi. Paskal imperativ va protsessual dasturlash tili hisoblanadi. Ushbu dasturlash tili dasturlash va maʼlumotlar strukturasidan foydalangan holda yaxshi dasturlash amaliyotlarini ragʻbatlantirish uchun kichik va samarali til sifatida ishlab chiqilgan. U fransuz matematigi, faylasufi va fizigi Blez Paskal sharafiga nomlangan. Shveysariyaning Syurix shahridagi oliy tеxnika maktabining profеssori tomonidan 1970-yillarda yaratilgan bo‘lib, 1979-yilda standart Pascal dеb tasdiqlangan. O‘zining soddaligi, mantiqiyligi va samaraligi tufayli bu til butun dunyoga tеz tarqaldi. Hozirgi paytda barcha hisoblash mashinalari, xususan, mikro EHMlar xam shu tilda ishlash imkoniyatiga ega. Dasturlar matnining to‘g‘riligini osonlik bilan tеkshirish mumkinligini, ularning maʼnosi yaqqol ko‘zga tashlanishi va oddiyligi bilan ajralib turadi. Virtning “Algoritmlar + Maʼlumotlar tuzilmalari = Dasturlar” () kitobi asosida Paskal dasturlash tili ALGOL60 tilining namunasi boʻyicha ishlab chiqilgan. Virt ALGOL-X saʼy-harakatlari doirasida tilni takomillashtirish jarayonida ishtirok etdi va ALGOL-W deb nomlangan versiyani taklif qildi. Bu qabul qilinmadi va ALGOL-X jarayoni toʻxtab qoldi. 1968-yilda Virt ALGOL-X jarayonidan voz kechishga va ALGOL-Wʼni yanada takomillashtirishga qaror qildi va uni 1970-yilda Paskal sifatida chiqardi. ALGOL skalyarlari va massivlaridan tashqari, Paskal murakkab maʼlumotlar turlarini aniqlash hamda roʻyxatlar, tarmoqlanish va grafiklar kabi dinamik va rekursiv maʼlumotlar tuzilmalarini yaratish imkonini beradi. C (va C oilasidagi koʻpgina tillardan) farqli oʻlaroq, Paskal har qanday murakkab darajadagi protsedura taʼriflariga ruxsat beradi, shuningdek, quyi dasturlar (protseduralar va funksiyalar) ichida koʻplab taʼriflar va deklaratsiyalarga ruxsat beradi. Shunday qilib, dastur sintaktik jihatdan bitta protsedura yoki funksiyaga oʻxshaydi. Bu ALGOL60ʼning blok tuzilishiga oʻxshaydi, lekin ixtiyoriy blok bayonotlaridan faqat protseduralar va funksiyalar bilan cheklanganligi bilan ajralib turadi. Paskal 1970-yillarda, ayniqsa rivojlanayotgan minikompyuter bozorida muvaffaqiyat qozondi. Kompilyatorlar koʻplab mikrokompyuterlar uchun ham mavjud edi, chunki bu soha 1970-yillarning oxirida paydo boʻlgan. U 1980-yillarda universitet darajasidagi dasturlash kurslarida oʻqitish tili sifatida keng qoʻllangan va shu davrda tijorat dasturiy taʼminotini yozish uchun ishlab chiqarishda ham foydalanilgan. 1980-yillarning oxiri va 1990-yillarning boshlarida UNIXʼga asoslangan tizimlar ommalashgani va ayniqsa C++ dasturlash tilining chiqarilishi bilan Paskal dasturlash tili oʻrniga C dasturlash tili oilasi undan oʻzib ketdi. Obyektga yoʻnaltirilgan dasturlash uchun moʻljallangan Object Pascal nomli dasturlash tili 1985-yilda ishlab chiqilgan. Bu 1980-yillarning oxirida Apple Computer va Borland tomonidan qoʻllangan va keyinchalik Microsoft Windows platformasida Delphi dasturlash tili ishlab chiqilgan. Paskal imkoniyatlarining kengayishi munosabati bilan Modula-2 va Oberon tillari vujud keldi. Paskal tilining alifbosi. Paskal dasturlash tilining alifbosi deb, shu tilda maʼlumotlarni ifodalash va dasturlar yozish jarayonida kompilyator tomonidan qabul qilishga ruxsat berilgan belgilar yoki maxsus belgilardan iborat bo‘lgan zanjirlar to‘plamiga aytiladi. Bu alifbo o‘z ichiga ASCII (halqaro belgilar va ularning uodlari) jadvalining hamma belgilarini, yaʼni quyidagilarni oladi: "Eslatma:" Agar dasturlar yozishda yuqorida sanab o‘tilgan belgilardan boshqa belgi yoki xizmatchi bo‘lmagan so‘zlar uchrab qolsa, bu haqida kompilyator maxsus axborotni kompyuter ekraniga chiqaradi. Kompilyatorlari. Umumiy foydalanish uchun bir nechta Paskal kompilyatorlari va interpretatorlari mavjud: