Kyonig teoremasi (kinetika). Kinetikada Kyonig teoremasi yoki Kyonigning parchalanishi Iogann Samuel König tomonidan olingan matematik munosabat bo'lib, jismlar va zarralar tizimlarining burchak momenti va kinetik energiyalarini hisoblashda yordam beradi. Zarrachalar tizimi uchun. Teorema ikki qismga bo'lingan. Kyonig teoremasining birinchi qismi. Birinchi qism tizimning burchak momenti massa markazining burchak momenti va massa markaziga nisbatan zarrachalarga tatbiq etilgan burchak momentining yig'indisi sifatida ifodalaydi. formula_1 Isbot. Koordinata boshi O bo'lgan inersial sanoq sistemasini hisobga olsak, tizimning burchak momentini quyidagicha aniqlash mumkin: formula_2 Bitta zarrachaning joylashishini quyidagicha ifodalash mumkin: formula_3 Shunday qilib, biz bitta zarrachaning tezligini aniqlashimiz mumkin: formula_4 Birinchi tenglama quyidagiga keladi: Ammo quyidagi shartlar nolga teng: formula_7 formula_8 Shunday qilib, isbotlandi: formula_9 bu yerda M - tizimning umumiy massasi . Kyonig teoremasining ikkinchi qismi. Ikkinchi qism zarralar tizimining kinetik energiyasini alohida zarrachalarning tezligi va massa markazi nuqtai nazaridan ifodalaydi. Xususan, unga ko'ra, zarralar tizimining kinetik energiyasi massa markazining harakati bilan bog'liq kinetik energiya va zarralarning massa markaziga nisbatan harakati bilan bog'liq kinetik energiya yig'indisidir. formula_10 Isbot. Tizimning umumiy kinetik energiyasi : formula_11 Birinchi qismda bo'lgani kabi, biz tezlikni almashtiramiz: Biz bilamizki formula_14 Shunday qilib, agar biz aniqlasak: formula_15 formula_16 bizda qoldi: formula_17 Qattiq jism uchun. Teoremani qattiq jismlarga ham qo'llash mumkin, bunda ba'zi bir inersial sanoq sistemasida o'rnatilgan N kuzatuvchi tomonidan ko'rilganidek qattiq jismning kinetik energiyasi K, quyidagicha yozilishi mumkin: formula_18 bu yerda formula_19 - qattiq jismning massasi; formula_20 - inersial sanoq sistemasida N o'rnatilgan kuzatuvchi tomonidan ko'rilgan qattiq jismning massa markazining tezligi; formula_21 - N inersial sanoq sistemasidagi qattiq jismning massa markaziga nisbatan burchak impulsi; va formula_22 - N inersial sanoq sistemasiga nisbatan qattiq jismning burchak tezligi R