Ruhiy epidemiyalar. Ruhiy epidemiyalar — bu ruhiy va nevrologik kasalliklar belgilari bilan gʻayrioddiy, koʻpincha deviant xulq-atvor bilan birga har xil zoʻravonlikdagi bir xil turdagi ruhiy kasalliklarning katta guruhlari oʻrtasida bir martalik namoyon boʻlishi va „epidemiya“ kabi tarqalishi. Kelib chiqish omillari. Odatda ruhiy epidemiyalarning paydo boʻlishiga quyidagi omillar yordam beradi: Psixiatriya ruhiy epidemiyalarni qoʻzgʻatilgan delusional kasalliklar orasida tasniflaydi, ularning tasnifi doktor Evariste Morandon de Montier (). Ruhiy epidemiyalarning shakllari va turlari. Ularni 4 ta katta guruhga boʻlish mumkin: Darhaqiqat, buzilishlarning barcha oxirgi uchta shakli bir-biri bilan chambarchas bogʻliq va ular bilan sof ruhiy epidemiyalar oʻrtasida chegara chizish ham qiyin. Ruhiy epidemiya, baʼzan tarqalishi bilan toʻxtab, bir guruh odamlar ichida yopilib, avloddan-avlodga oʻtib, asrlar davomida mavjud boʻlgan sekta xarakterini oldi. Bunga misol qilib, Sharqdagi rus amaldorlari va valesiyaliklarni keltirish mumkin. Ruhiy epidemiyalar tarixi. Oʻrta asrlar haqiqiy ruhiy epidemiyalarga ham, buzgʻunchi xarakterdagi turli sektalarga ham eng boy davr edi. VIII asrda Kalabriyada (Italiya) jinlar epidemiyasi paydo boʻlib, jinni egallashning tegishli gallyutsinatsiyalari bilan birga keldi. Epidemiya Konstantinopolgacha tarqaldi. 1206-yilda Perudjadagi ruhiy kasal bola odamlarni tavba qilishga chaqirib, kelajakdagi ofatlar va dunyoning oxiri haqida vaʼz qila boshladi. Butun Yevropani qamrab olgan va ommaviy ziyorat bilan birga kelgan „flageliatizm“, yaʼni oʻz-oʻzini qoʻzgʻatuvchi epidemiya paydo boʻldi. Avliyo Vitus raqsi epidemiyasi 14-asr oxirida anubiy Germaniyada paydo boʻlgan va qoʻshni mamlakatlarga tarqaldi. Bemorlar guruhlari qoʻllarini ushlab, koʻchalar boʻylab harakatlanib, aylanayotgan va yovvoyi raqslar va sakrashlar bilan ularning harakatiga hamroh boʻlgan aylana hosil qilishardi. Bemorlar hushidan ketgan, aqldan ozgan va gallyutsinatsiyalangan edi. 1374-yilda Germaniyadan kelgan bir toʻda kasal odamlar Kyolnda paydo boʻlib, epidemiyani Reynning chap qirgʻogʻiga, Strasburgga oʻtkazdilar. Musiqa, qoʻshiq va cherkov xizmati ushbu epidemiyaning tarqalishiga yordam berdi. Aziz Vitus bu bemorlarning homiysi hisoblangan. 15-asr boshlarida Sankt-Vitus raqsiga oʻxshash epidemiya Ispaniyani qamrab oldi va tarixda „tarantizm“ nomi bilan mashhur. Bemorlar musiqaga va maʼlum ranglarga ham katta sezgirlik koʻrsatdilar. Shunday qilib, qizil rang ularni gʻazabga olib keldi; suv ularni oʻziga tortdi, buning natijasida koʻplab bemorlar oʻzlarini suvga tashlab, choʻkib ketishdi. Shvetsiyada 1841—1842-yillarda diniy ekstaz epidemiyasi paydo boʻldi. Kasallik eshitish va vizual gallyutsinatsiyalarda, vaʼz qilishning toʻxtovsiz istagi koʻrinishida namoyon boʻldi. Kasallik spirtli ichimliklarni suiisteʼmol qilish va ochlik tufayli odamlarning notoʻgʻri ovqatlanishi taʼsirida rivojlangan. 1962-yilda zamonaviy Tanzaniya hududida kulgi epidemiyasi boshlandi, u bir yarim yildan keyin toʻxtadi. 2020-yil boshida boshlangan COVID-19 pandemiyasi kasallik tarqalishining barcha yuqori sur’ati va koʻlamini, oʻlim darajasining yuqori boʻlishi oqibatida aholi uchun xavf tugʻdirishini, odamlarning odatiy hayotini buzishi va moddiy yoʻqotishlarni, ruhiy kasalliklarning belgilarini koʻrsatadigan aholining hissiy reaksiyasi oʻzida jamladi. Isteriya. Klikusha — odam (odatda ayol) dissotsiativ tutilishlarga va burishishga moyil boʻlib, uning davomida gʻazablangan qichqiriqlar chiqaradi. Bunday tutilishlarni odamga yovuz ruhning kiritilishi deb tushuntirishgan. Pyotr I isterikada begunoh odamlarga tuhmat qilishga qaratilgan soxta jinni koʻrdim. Smolensk viloyati, Gjatsk tumani, Ashchenkovo qishlogʻida psixiatr N.V.Krainskiy oʻzining „Korrupsiya, isterika va jinlar“ (1900) asarida isteriya epidemiyasini tasvirlab berdi. Krainskiy buning sababini „katta isterik nevroz“, taklif, oʻz-oʻzini gipnoz va somnambulizmga moyillik deb hisobladi. 1970-yillarda Arxangelsk viloyatining Pinejskiy tumani " hiccup infeksiyasi " dan aziyat chekdi. Sur qishloq sovetiga qarashli Shuyge qishlogʻida ayollarning ommaviy qichqirigʻi sodir boʻldi.