TOEFL. Test of English as a Foreign Language (TOEFL, „xorijiy til sifatida ingliz tili testi“) – test topshiruvchining ingliz tilini bilish darajasini aniqlovchi sdantartlashtirilgan test. TOEFL sertifikati 2 yil haqiqiydir. Ilk marotaba 1964-yilda kiritilgan. Oʻsha vaqtdan buyon uni 20 milliondan ortiq kishi topshirgan. Shuningdek, TOEFL jahondagi ingliz tilini bilish darajasini aniqlovchi asosiy ikki testdan biri boʻlib, ikkinchisi IELTS sanaladi. Toefl – chet til sifatida ingliz tili testi ingliz tilida soʻzlashuvchi universitetlarga kirish istagida boʻlgan ona tili boʻlmagan shaxslarning ingliz tilini bilish qobiliyatini oʻlchash uchun standartlashtirilgan testdir. Test 190 dan ortiq mamlakat va hududlardagi 11 000 dan ortiq universitet va boshqa muassasalar tomonidan qabul qilinadi. TOEFL dunyodagi bir nechta asosiy ingliz tili testlaridan biri boʻlib, boshqalari IELTS, Cambridge Assessment English va Trinity College London imtihonlaridir. TOEFL bu testlarni loyihalash va boshqarish bilan shugʻullanuvchi xususiy notijorat tashkilot boʻlgan Educational Testing Service (ETS) ning savdo belgisidir. ETS rasmiy ball hisobotlarini chiqaradi, ular mustaqil ravishda institutlarga yuboriladi va testdan keyingi ikki yil davomida amal qiladi. Tarix 196- yilda AQSH universitetlarida oʻqish istagida boʻlgan ona tili boʻlmaganlar uchun ingliz tilini bilishini taʼminlash muammosini hal qilish uchun oʻttizta davlat va xususiy tashkilotlar vakillaridan iborat milliy kengash tuzildi. Bu kengash 1963-1965 yillar uchun TOEFL imtihonini ishlab chiqish va boshqarishni tavsiya qildi. Test dastlab Stenford universiteti amaliy tilshunoslik professori doktor Charlz A. Fergyuson rahbarligida Amaliy tilshunoslik markazida ishlab chiqilgan. TOEFL testi birinchi marta 1964-yilda Ford Foundation va Danforth Foundation grantlari hisobidan moliyalashtirilgan Zamonaviy tillar assotsiatsiyasi tomonidan oʻtkazilgan. 1965-yilda Kollej kengashi va ETS birgalikda TOEFL test dasturini davom ettirish uchun mas’uliyatni oʻz zimmalariga oldilar. 1973-yilda ETS, Kollej kengashi va Bitiruv malakaviy imtihonlari boʻyicha maslahatchilar kengashi oʻrtasida dasturni nazorat qilish va amalga oshirish uchun hamkorlik kelishuvi tuzildi. ETS imtihonni TOEFL kengashi rahbarligida oʻtkazishi kerak edi. Bugungi kunga kelib, Hamdoʻstlikka aʼzo davlatlar fuqarolari boʻlgan xalqaro talabalar uchun kollejga kirish mezonlari ularni TOEFL imtihonidan ozod qiladi. Ingliz tilida soʻzlashuvchi dunyoning bir qismi boʻlgan davlatlar (Hamdoʻstlikning aksariyat davlatlaridan Britaniyaning sobiq mustamlakalarigacha, masalan, Gonkong SAR yoki AQShning sobiq protektoratlari (Filippin, Puerto-Riko), bu yerda ingliz tili amalda rasmiy til boʻlib, avtomatik ravishda TOEFLdan ozod qilinadi. baʼzi cheklovlar bilan (masalan, Kvebek aholisi TOEFLni topshirishlari shart, Kanadaning qolgan qismi esa bundan mustasno – ingliz tili rasmiy til boʻlmagan Hamdoʻstlik davlatlarini ham oʻz ichiga oladi, masalan, Mozambik yoki Namibiya (ingliz tili umumiy rasmiy, ammo 3% gapiradi). Biroq, bu Hindiston, Pokiston, Bangladesh va boshqalar kabi IELTS imtihonlari tufayli Angliyadan tashqaridagi baʼzi Hamdoʻstlik davlatlariga taalluqli emas, garchi ularda ingliz tili amalda rasmiy til sifatida boʻlsa ham. Internetga asoslangan test TOEFL Internet-asoslangan imtihon (iBT) toʻrtta akademik ingliz koʻnikmalarini oʻlchaydi – oʻqish, tinglash, gapirish va yozish. 2005-yil oxirida joriy etilganidan beri Internetga asoslangan Test formati asta-sekin kompyuterga asoslangan testlar (CBT) va qogʻozga asoslangan testlar (PBT) oʻrnini egalladi, ammo qogʻozga asoslangan test hali ham tanlangan sohalarda qoʻllanadi. TOEFL iBT imtihoni bosqichma-bosqich joriy qilingan, 2005-yilda Qoʻshma Shtatlar, Kanada, Fransiya, Germaniya va Italiyada, 2006-yilda esa butun dunyoda test markazlari muntazam ravishda qoʻshilgan. U har hafta vakolatli test markazlarida taqdim etiladi. CBT 2006-yil sentyabr oyida toʻxtatilgan va bu ballar endi haqiqiy emas. Dastlab test oʻrinlariga talab mavjudlikdan yuqori boʻlgan va nomzodlar bir necha oy kutishlariga toʻgʻri kelgan. Endi aksariyat mamlakatlarda testni bir-toʻrt hafta ichida topshirish mumkin. Endi testdan oʻtishni xohlovchilar eng yaqin joyni topish uchun rasmiy veb-saytda akkaunt yaratadilar. Ilgari bu test 4 soat davom etgan boʻlsa, bugungi kunda odamlar 3 soat atrofida test topshirishlari mumkin. Test toʻrtta boʻlimdan iborat boʻlib, ularning har biri asosiy til koʻnikmalaridan birini oʻlchaydi (baʼzi vazifalar bir nechta koʻnikmalarni birlashtirishni talab qiladi) va barcha vazifalar akademik, oliy taʼlim muhitida ishlatiladigan tilga qaratilgan. TOEFL iBT imtihonida eslatma olishga ruxsat beriladi. Test 2019-yil sentabr oyidan boshlab har 3 kunda bir martadan koʻp boʻlmasligi kerak. Oʻqish Oʻqish boʻlimi har birida taxminan 700 soʻz va 10 ta savoldan iborat 3-4 boʻlak boʻyicha savollardan iborat. Parchalar akademik mavzularda; ular bakalavriat universiteti darsligida topilishi mumkin boʻlgan materialdir. Parchalar sabab-oqibat, taqqoslash-kontrast va argumentatsiya kabi ritorik funktsiyalarni tushunishni talab qiladi. Talabalar asosiy gʻoyalar, tafsilotlar, xulosalar, muhim maʼlumotlar, jumlalarni kiritish, lugʻat, ritorik maqsad va umumiy gʻoyalar haqidagi savollarga javob beradilar. TOEFL iBT testidagi savollarning yangi turlari jadvallarni toʻldirishni yoki xulosalarni toʻldirishni talab qiladi. Toʻgʻri javobga kelish uchun muhokama qilinayotgan mavzuni oldindan bilish shart emas. Tinglash Tinglash boʻlimi har birida 5 tadan 2-3 ta suhbat va har biri 6 ta savoldan iborat 3-4 ta maʼruza boʻyicha savollardan iborat. Har bir suhbat 2,5-3 daqiqa, maʼruzalar esa 4,5-5,5 daqiqa davom etadi. Suhbatlarda talaba va professor yoki kampus xizmat koʻrsatuvchi provayder ishtirok etadi. Maʼruzalar akademik maʼruzaning mustaqil qismi boʻlib, unda talabalar ishtirok etishi mumkin va fan boʻyicha maxsus bilimlarni oʻz ichiga olmaydi. Har bir suhbat va maʼruza parchasi faqat bir marta eshitiladi. Sinovchilar tinglash vaqtida eslatma olishlari va savollarga javob berishda oʻz eslatmalariga murojaat qilishlari mumkin. Tinglash savollari asosiy gʻoyalarni, muhim tafsilotlarni, oqibatlarni, gʻoyalar oʻrtasidagi munosabatlarni, maʼlumotni tashkil etishni, maʼruzachi maqsadini va soʻzlovchi munosabatini tushunish qobiliyatini oʻlchash uchun moʻljallangan. Gapirish Speaking qismi 4 ta vazifadan iborat: 1 ta mustaqil (1-topshiriq) va 3 ta integratsiyalashgan (2, 3, 4-topshiriq). 1-topshiriqda test topshiruvchilar tanish mavzular boʻyicha fikr-mulohaza savollariga javob beradilar. Ular oʻz-oʻzidan soʻzlash, oʻz fikrlarini aniq va izchil yetkazish qobiliyatiga qarab baholanadi. 2 va 4-topshiriqlarda imtihon topshiruvchilar qisqa parchani oʻqiydilar, akademik kurs maʼruzasini yoki kampus hayoti haqidagi suhbatni tinglaydilar va matn va nutqdagi tegishli maʼlumotlarni birlashtirib, savolga javob beradilar. 3-topshiriqda imtihon topshiruvchilar akademik kurs maʼruzasini tinglaydilar va keyin eshitganlari haqidagi savolga javob berishadi. Integratsiyalashgan topshiriqlarda test topshiruvchilar oʻqish va tinglash materiallaridan maʼlumotlarni toʻgʻri sintez qilish va samarali yetkazish qobiliyatiga qarab baholanadi. Sinovchilar oʻqish va tinglash paytida eslatma olishlari va javoblarni tayyorlashda yordam berish uchun oʻz eslatmalaridan foydalanishlari mumkin. Sinovchilarga nutqni boshlashdan oldin qisqa tayyorgarlik vaqti beriladi. Javoblar raqamli tarzda qayd etiladi, ETSning Onlayn Scoring Network (OSN) ga yuboriladi va uchdan olti nafargacha baholovchi tomonidan baholanadi. Yozish „Yozuv“ boʻlimi test topshiruvchining akademik sharoitda yozish qobiliyatini oʻlchaydi va ikkita vazifadan iborat: biri integratsiyalashgan va biri mustaqil. Integratsiyalashgan topshiriqda imtihon topshiruvchilar akademik mavzu boʻyicha parchani oʻqiydilar, soʻngra maʼruzachining muhokamasini tinglaydilar. Keyin test topshiruvchi tinglash qismidagi muhim fikrlar haqida xulosa yozadi va ularning oʻqish qismining asosiy nuqtalari bilan qanday bogʻliqligini tushuntiradi. Mustaqil topshiriqda imtihon topshiruvchi shaxsiy imtiyozlar yoki tanlovlarni sanab oʻtmay, oʻz fikrini yoki tanlovini bayon etuvchi insho yozishi, keyin esa uni tushuntirishi kerak. Javoblar ETS OSN ga yuboriladi va kamida 3 xil baholovchi tomonidan baholanadi. Qogʻoz orqali topshirilgan test TOEFL Paper-delivered Test odatda internet va kompyuter muammolari tufayli internet testi mavjud boʻlmagan hollarda foydalanish uchun rasmiy testdir. U Tinglash, Oʻqish va Yozish boʻlimlaridan iborat boʻlib, ballari Internetga asoslangan test bilan bir xil shkalaga ega. Umumiy ball yoʻq. Hamma markazlarda bu turdagi testni topshirish imkoniyati mavjud emas, shuning uchun odatda test kunini boshqa mavjud kunga oʻtkazish kerak boʻladi. Qogʻozga asoslangan test TOEFL qogʻozga asoslangan test (PBT) 2017-yilgacha cheklangan hududlarda mavjud boʻlib, u Paper-delivered test bilan almashtirildi. Ballar imtihon sanasidan keyin ikki yil davomida amal qiladi va imtihon topshiruvchilar oʻz ballarini muassasalarga yoki uchrashuv vaqtiga yuborishlari mumkin. Tinglash (30-40 daqiqa) Tinglash boʻlimi 3 qismdan iborat. Birinchisi qisqa suhbatlarga oid 30 ta savoldan iborat. Ikkinchi qismda uzoqroq suhbatlar haqida 8 ta savol bor. Oxirgi qismda maʼruzalar yoki suhbatlar haqida 12 ta savol beriladi. Qiyinroq savollar ikki ballga teng. Struktura va yozma ifoda (25 daqiqa) „Tuzilish va yozma ifoda“ boʻlimida gaplarni toʻgʻri bajarish uchun 15 ta mashq va xatolarni aniqlash uchun 25 mashq mavjud. Qiyinroq savollar ikki ballga teng. Oʻqishni tushunish (55 daqiqa) Oʻqishni tushunish boʻlimlarida parchalarni oʻqish boʻyicha 50 ta savol mavjud. Qiyinroq savollar ikki ballga teng. Yozish (30 daqiqa) TOEFL PBT maʼmuriyatlari yozma ingliz tili testi (TWE) deb nomlangan yozish testini oʻz ichiga oladi. Bu oʻrtacha 250–300 soʻzdan iborat bitta insho savolidir. Davomiyligi. Imtihon uch soat atrofida davom etadi.