Radioktiv fon. Ionlashtiruvchi nurlanish (churqur maʼnosi bilan notoʻgʻri bir biriga ohshash - nurlanish) - fotonlar va boshqa elementar zarrachalar oqimi yoki ionlashtiruvchi moddalarga qodir boʻlgan atom yadrolari. Ionlashtiruvchi nurlanish koʻrinadigan yorugʻlik va ultrabinafsha nurlanishni oʻz ichiga olmaydi, Tasodifiy hollarda moddani ionlashtirishi mumkin. Infraqizil nurlanish va radio diapazonlarning nurlanishi ionlashtiruvchi emas, chunki ularning energiyasi asosiy holatdagi atomlar va molekulalarni ionlash uchun etarli emas. Hikoya. Ionlashtiruvchi nurlanishning birinchi turi 1860-yillarda kashf etilgan katod nurlari (vakuum trubkasida yuqori kuchlanish bilan tezlashtirilgan elektronlar oqimi) edi. Keyin rentgen nurlari kashf qilindi (Wilhelm Roentgen, 1895). 1896-yilda Anri Bekkerel ionlashtiruvchi nurlanishning yana bir turini - uran tomonidan chiqariladigan, zich shaffof boʻlmagan moddadan oʻtuvchi va fotografik emulsiyani yorituvchi koʻrinmas nurlarni (zamonaviy terminologiyada - gamma nurlanish) kashf etdi. Radioaktivlik hodisasini keyingi tadqiqotlar natijasida maʼlum boʻldi (Ernest Ruterford, 1899) radioaktiv parchalanish natijasida bir qator xossalari, Asosan elektr zaryadi boʻyicha bir-biridan farq qiluvchi alfa, beta va gamma nurlar ajralib chiqadi.Keyinchalik, yadrolarning radioaktiv maydalanishi paytida yuzaga keladigan ionlashtiruvchi nurlanishning boshqa turlari topildi: pozitronlar, konvertatsiya va Auger elektronlari, neytronlar, protonlar, boʻlinish qismlari klasterlar (klaster parchalanishi paytida chiqariladigan yorugʻlik yadrolari). Kosmik nurlar 1911-1912 yillarda kashf etilgan.