Tafsir al-Mishbah. Tafsir al-Mishbâh – Indoneziyalik islom olimi Muhammad Quraysh Shihab tomonidan yozilgan yirik tafsir asaridir. 2001-yilda Lentera Hati nashriyoti tomonidan nashr etilgan "Tafsir al-Mishbah" soʻnggi 30 yil ichida Qurʼonning 30 juziga toʻliq sharh berilgan birinchi tafsir hisoblanadi. Ushbu tafsirda Qurʼon zamonaviy muammolar bilan bogʻliq holda tushuntirilgan. Nomlanishi. Al-Mishbâh soʻzi „fonus“ degan maʼnoni anglatadi va bu Qurʼon nuri bilan inson hayoti va masalalarini yoritish ramzidir. Nomidan koʻrinib turibdiki, muallif Qurʼonni yanada „amaliy“ va tushunarli qilib yetkazishni maqsad qilgan. Mazmuni. Quraysh Shihab Qurʼoni Karimdagi Xudo soʻzini tushuntirishda inson atrofidagi madaniy va ijtimoiy sharoitlarni, shuningdek, ilm-fan va Qurʼon mazmunlarini qanday ajratib olish mumkinligini tushuntiradi. Shihabning fikricha, Xudo soʻzining ulugʻvorligi insonning turli hayotiy sharoitlariga moslasha oladi. Shihab, shuningdek, mufassirlar haqida gapirib, ular jamiyat taraqqiyoti bilan hamohang boʻlgan qadriyatlarni tushuntirishlari kerakligini taʼkidlaydi, shunda Qurʼon haqiqiy hidoyat manbai boʻlishi mumkin. Bundan tashqari, haq (haqiqat) va botil oʻrtasidagi farq va kundalik hayotdagi muammolardan chiqish yoʻllari haqida soʻz yuritiladi, bu esa mufassirlardan Qurʼon yoki oyatlar mazmuniga nisbatan notoʻgʻri tushunchalarni bartaraf etishni talab qiladi. Nusantara tafsiri tadqiqotchisi Howard M. Federspielning fikricha, Quraysh Shihabning ushbu asari zamonaviy Indoneziya jamiyatini diniy masalalar boʻyicha ishonchli manba boʻla oladi.