Xristofor Kushvaryov. Xristofor Stepanovich Kushvaryov [1890.23.5 (4.6), Simferopol — 1960.25.1, Leningrad] — arman kompozitori, musiqashunos va pedagog. Armaniston (1939) va Oʻzbekiston (1943) da xizmat koʻrsatgan sanʼat arbobi, professor (1939). Petrograd universiteti (1916) va Leningrad konservatoriyasi (1925)ni tugatgan. Tiflis musiqa instituti va konservatoriyasi (1921—23), Leningrad konservatoriyasi (1925—60)da garmoniya, polifoniya va kompozitsiyadan daryo bergan.1944—49 yillarda Armaniston Fanlar akademiyasining musiqa tarixi va nazariyasi boʻlimida ilmiy xodim va mudir. Arman musiqa merosini nazariy tadqiq qilib, Sharq xalqlari mumtoz asarlarining kompleks taqliliga asos yaratgan K. organ, violonchel uchun asarlar, arman xalq kuylari asosida xorlar, spektakllarga musiqalar yaratgan. 1941—43 yillar Oʻzbekistonda yashab, Toʻychi hofiz Toshmuhamedov, Us t a Olim Komilov va M. Turgʻunboyevapar ijodini oʻrgangan. Oʻzbek raqslari usullari haqida maqolalar yozgan. M. Leviyev, T. Sodiqov, M. Burhonov, M. Vasimov va boshqa oʻzbek kompozitorlarining ustozi.