Rashidiylar sulolasi. Arabsiton yarim oroli Hail shahri Rashidiylar sulolasi, shuningdek, Al-Rashid yoki Rashid xonadoni ( , Āl Rashīd: pronounced [ʔæːl raˈʃiːd]), 1836—1921-yillarda Arabiston yarim orolida mavjud boʻlgan tarixiy arab uyi yoki sulolasi. Ushbu sulola aʼzolari Xail amirligi hukmdorlari va Nejd amirligining hukmdorlari boʻlgan. Shuningdek, Saud xonadonining eng asosiy dushmanlaridan boʻlishdan. Rashidiylar sulolasiningi markazi Najd shimolidagi Hail shahrida joylashgan. Hail shahrining hukmdorlari sulola asoschisi Abdulloh ibn Roshidning oʻgʻillari boʻlishgan. Sulola tarixi. Rashidiylar sulolasi oʻz nomini Hail amirligini tashkil etishni boshlagan sulolaning birinchi amiri boʻlmish Abdulla bin Ali Al Rashiddan olgan. Rashidiy amirlari Usmonlilar imperiyasi bilan yaqin hamkorlik qilganlar. Biroq, Usmonli imperiyasi mashhurligini yoʻqotgani sababli, bu hamkorlik muammoli uzoqqa choʻzilmagan. 1890-yilda Al-Rashid Ar-Riyodni egallab oldi. Keyin esa avval Bahraynga, keyin Qatarga va nihoyat Quvaytga qochgan Saudiya qabilalarini birma-bir magʻlub etdi. Koʻpgina arab hukmron sulolalarida boʻlgani kabi, qabul qilingan "vorislik qoidasining yoʻqlig"i Rashidiylar uchun takroriy muammo edi. Vorislik bilan bogʻliq ichki nizo, odatda, amirlik mansabining gorizontal (yaʼni aka-uka) yoki vertikal (oʻgʻilga) boʻlishi kerakmi, degan savolga asoslangan va koʻpincha zoʻravonlik bilan hal qilingan. Oʻn toʻqqizinchi asrning soʻnggi yillarida oltita Rashidiy rahbar zoʻravonliklar qurboni sifatida vafot etdi. Shunga qaramay, Rashidiylar sulolalasi hali ham Saudiya-Rashidiy urushlarida birga hukmronlik qilishgan va jang qilishgan. 20-asrning dastlabki yigirma yilida Arabiston yarim orolida Saudiya Arabistoni va ularning ittifoqchilari yarim orolni oʻz hukmronligi ostida birlashtirishga intilishi natijasida uzoq davom etgan urushlar davom etdi. 1921-yilga kelib Hail shahri (Rashidiylar sulolasining markazi) Abdulaziz Al Saud tomonidan qoʻlga olindi. Rashidlar oilasining baʼzi aʼzolari mamlakatni tark etib, Iroq Qirolligiga, Pokistonga, Ummonga, Quvaytga va BAAga ixtiyoriy surgunga ketishdi. 1990-yillarga kelib, Saudiya Arabistonidan tashqarida faqat bir nechtasi bor edi. Rashidiylar sulolasining xronologiyasi. Rashidlar uyining rivojlanishini savdo va tijorat kengayishi bilan bogʻlash tendentsiyasi mavjud edi, ammo tashqi bosimlar va Rashidiyning xorijiy hukumatlar va rahbarlar bilan oʻzaro munosabatlari ahamiyatini taʼkidlaydigan hujjatlar paydo boʻldi, ammo Al Saudlar ham xuddi shunday deyilgan. Xuddi shu narsa ularni hokimiyat tepasiga keltirdi. Qoʻshimcha oʻqish uchun. Koʻplab chet ellik sayohatchilar Xayldagi Rashidiy amirlari saroyiga tashrif buyurib, oʻzlarining taassurotlarini jurnal va kitoblarda tasvirlab berishgan, jumladan: