BMT bolalar va yoshlar guruhi. 1992-yilda tashkil etilgan Bolalar va Yoshlar Asosiy Guruhi (UN MGCY) – bu Birlashgan Millatlar Tashkiloti Bosh Assambleyasi tomonidan tasdiqlangan, rasmiy, tartibga solingan va oʻz-oʻzini boshqaruvchi maydon boʻlib, unda bolalar va yoshlar BMTdagi ayrim hukumatlararo va unga aloqador siyosiy jarayonlarda ishtirok etishlari va hissa qoʻshishlari mumkin. Vazifasi va faoliyat sohalari. MGCY yoshlar va BMT tizimi oʻrtasida koʻprik vazifasini bajaradi, bu esa yoshlarning mazmunli ishtirok etish huquqini taʼminlashga xizmat qiladi. U bu vazifani bolalar boshchiligidagi, yoshlar boshchiligidagi va bolalar hamda yoshlarga xizmat koʻrsatuvchi federatsiyalar, ittifoqlar, tashkilotlar, assotsiatsiyalar, kengashlar, tarmoqlar, klublar, harakatlar, mexanizmlar, tuzilmalar va boshqa birlashmalar hamda ularning aʼzolari va alohida shaxslar bilan hamkorlikda amalga oshiradi. Bu ishtiroklar barqaror rivojlanish siyosatining barcha bosqichlarida – loyihalash, amalga oshirish, monitoring, natijalarni kuzatish va tahlil qilishda olib boriladi. BMTda samarali va mazmunli ishtirokni taʼminlash maqsadida, MGCY quyidagi yoʻnalishlarda onlayn va offlayn tadbirlarni tashkil etadi va olib boradi: Siyosat va advokatsiya, Salohiyatni oshirish, Yoshlar faoliyati va Bilim almashinuvi. Siyosat va advokatsiya. Bolalar va Yoshlar Asosiy Guruhi (MGCY) quyidagi maqsadlarni koʻzlaydi: (a) Har qanday darajadagi siyosatni ishlab chiqish, amalga oshirish, monitoring qilish, kuzatib borish va qayta koʻrib chiqish boʻyicha rasmiy va qonuniy jarayonlarda yoshlarning jamoaviy va mazmunli ishtirokini taʼminlash. Bunga quyidagilar kiradi (lekin ular bilan cheklanmaydi): hukumatlararo muzokaralar (kelishuvlar, tahlillar va hisobotlar), asosiy muhokamalar, brifinglar, maxsus forumlar, BMT hisobotlari va BMT tizimi doirasidagi siyosiy faoliyatlar. (b) BMT tizimiga tegishli tashkilotlarga yoshlar ustuvor yoʻnalishlari va ularning mazmunli ishtirokini taʼminlash jarayonlari boʻyicha siyosiy va mazmuniy masalalarda maslahat berish, ularning tematik faoliyatlariga koʻmaklashish. (c) Yoshlarning BMT tizimidagi mavjud manfaatdor tomonlar tuzilmalari, hamkorliklar, platformalar va mexanizmlarda faol ishtirokini qoʻllab-quvvatlash hamda ushbu jarayonlarda faol boʻlgan asosiy manfaatdor tomonlar oʻrtasida hamkorlik va oʻzaro bogʻliqlikni rivojlantirish. Salohiyatni oshirish. MGCY quyidagilarni maqsad qiladi: (a) Barqaror rivojlanish, mazmunli ishtirok, BMT tizimi va uning turli texnik hamda siyosiy jarayonlari va organlari boʻyicha tushuncha, bilim va koʻnikmalarni oshirishga qaratilgan salohiyatni oshirish jarayonlari va faoliyatlarini yoshlar uchun tashkil etish va ularga koʻmaklashish. Yoshlar harakati. MGCY quyidagi maqsadlarni koʻzlaydi: (a) Yoshlar uchun bunday maydon yaratishki, bu ularni barcha insonlar va sayyora ehtiyojlarini hal qilishga qaratilgan innovatsion va samarali harakatlarga yetakchilik qilishga, ularga qoʻshilish, namoyish etish va boshqalar bilan ulashishga undaydi. (b) Yoshlar boshchiligidagi tashabbuslar orqali ilgʻor tajribalarni aniqlash, mavzuli va mintaqaviy kontekstlarda namunaviy faoliyatlarni xaritaga tushirish hamda yoshlar harakatlari turli barqaror rivojlanish doiralaridagi maqsadlar, koʻrsatkichlar va natijalarni amalga oshirish, monitoring qilish va tahlil qilishga qanday hissa qoʻshayotganini namoyish etish. Bilim. MGCY quyidagi maqsadni koʻzlaydi: (a) Barqaror rivojlanish doiralari va unga aloqador jarayonlarni loyihalash, amalga oshirish, monitoring qilish, qayta koʻrib chiqish va baholash boʻyicha ilgʻor tajribalarning isbotlangan asosini yaratish uchun yoshlarga muloqot maydonini taqdim etish. Bu mavjud bilimlarni baholash, yangi bilimlar yaratish, yangi muammolarni aniqlash hamda siyosiy jarayonlarga yoʻnaltirish uchun bilimlardan samarali foydalanish va ularni tarqatishni oʻz ichiga oladi. Ushbu jarayon rasmiy, norasmiy, anʼanaviy va mahalliy bilim manbalaridan olingan fikr-mulohazalarni ham oʻz ichiga olishi kerak. Aʼzolik. MGCYga aʼzolik ochiq jarayon orqali amalga oshiriladi. Har qanday rasmiy yoki norasmiy bolalar boshchiligidagi, yoshlar boshchiligidagi yoki bolalar va yoshlarga xizmat koʻrsatuvchi tashkilotlar, shuningdek ularning aʼzolari va alohida shaxslar guruhga qoʻshilishi mumkin. BMT Bolalar va Yoshlar Asosiy Guruhi (UN MGCY)ning barcha aʼzolari, eng avvalo, quyidagilarga rioya qilishi shart: Aʼzolik quyidagi toifalarga boʻlinadi: Tarix. Asosiy Guruhlar tizimi 1992-yilda Braziliyaning Rio-de-Janeyro shahrida boʻlib oʻtgan Birlashgan Millatlar Tashkilotining Atrof-muhit va Rivojlanish boʻyicha Konferensiyasidan (UNCED), yaʼni Yer sammitidan soʻng yaratilgan. Yer sammitining yakuniy hujjatlaridan biri boʻlgan „Kun tartibi 21“ning III boʻlimi orqali dunyo davlatlari barqaror rivojlanishga erishishda barcha ijtimoiy guruhlarning rolini rasmiy ravishda tan oldi. Buni amalga oshirish uchun Sammitda hukumatlararo jarayonlarga taklif va fikrlarni tashkil qilish va yoʻnaltirish maqsadida toʻqqizta Asosiy Guruh tashkil etildi. Bularga quyidagilar kiradi: Earth Summitʼdan yigirma yil oʻtib, Rio+20 konferensiyasi jamiyatning ushbu toʻqqizta sektorini samarali jalb qilish muhimligini yana bir bor tasdiqladi. Konferensiyaning yakuniy hujjati – „Biz xohlagan kelajak“ – Asosiy Guruhlarning kelajak avlodlar uchun barqaror jamiyatlar qurishdagi rolini taʼkidlaydi. Bundan tashqari, hukumatlar boshqa manfaatdor tomonlarni ham barqaror rivojlanish bilan bogʻliq BMT jarayonlarida ishtirok etishga taklif qildi. Bu esa Asosiy Guruhlar bilan yaqin hamkorlik orqali amalga oshirilishi mumkin. Bunga quyidagilar kiradi: Bolalar va Yoshlar Asosiy Guruhi dastlab faqat bitta jarayonga hissa qoʻshgan – bu Barqaror Rivojlanish boʻyicha Komissiya (CSD) edi. Ushbu komissiyaga Yer sammitida qabul qilingan maqsad va qarorlarning ijrosini nazorat qilish vazifasi yuklatilgan boʻlib, u BMT Iqtisodiy va Ijtimoiy Kengashi tarkibidagi komissiya sifatida faoliyat yuritgan. 1992-yildan 2012-yilgacha Barqaror Rivojlanish boʻyicha Komissiya har yili yigʻilib, Yer sammitida belgilangan maqsadlarga erishishdagi yutuqlarni muhokama va baholab borgan. 2012-yilda Barqaror rivojlanish boʻyicha BMT konferensiyasidan soʻng, ushbu komissiya tugatildi va uning vakolati hamda manfaatdor tomonlar ishtirokidagi Asosiy Guruhlar tizimi Yuqori darajadagi Siyosiy Forumga oʻtkazildi. Barqaror rivojlanishning xalqaro tizimdagi ahamiyati ortib borayotgan bir paytda, BMT Bosh Assambleyasi tomonidan qabul qilingan turli rezolyutsiyalar orqali Asosiy Guruhlarga koʻproq jarayonlarda ishtirok etish vazifasi yuklatilmoqda. Bugungi kunda Bolalar va Yoshlar Asosiy Guruhi (UN MGCY) BMT doirasidagi 20 dan ortiq faol yoʻnalishda ishtirok etmoqda. Bundan tashqari, UN MGCY nafaqat hukumatlararo muzokaralarda, balki BMTning yoshlar rivojlanishiga oid faoliyatlarida ham markaziy ishtirokchi sifatida tan olingan. Yoshlar rivojlanishi boʻyicha idoralararo tarmoq (IANYD), Bosh kotibning Yoshlar boʻyicha maxsus vakili idorasi (OSGEY) tashkil etilishi va BMTning yoshlar masalalariga eʼtiborining kengayishi natijasida, MGCY ushbu sohadagi BMT harakatlarining muhim hamkori sifatida oʻz oʻrnini mustahkamladi. Boshqaruv. Majburiy lavozimlar uchun belgilangan boshqaruv talablari (barchasi saylov yoʻli bilan yoki tengdoshlar tomonidan tanlanadi) UN MGCYning Jarayon va Tartib-qoidalarida aniq bayon qilingan boʻlishiga qoʻshimcha ravishda, MGCY BMT tizimiga nisbatan baʼzilari xalqaro „yumshoq qonun“ rezolyutsiyalarida mustahkamlangan majburiyatlarga ega. MGCY har yili BMT DESA-DSD (Iqtisodiy va Ijtimoiy Ishlar Departamenti – Barqaror Rivojlanish boʻlimi)ga Boshqaruv hisobotini taqdim etishi, shuningdek 2030 kun tartibining 89-bandiga muvofiq ECOSOC (Iqtisodiy va Ijtimoiy Kengash) va Bosh Assambleya qoshidagi Yuqori darajadagi Siyosiy Forumga yillik hisobot topshirishi shart. Jarayonlar. BMT doirasidagi rasmiy ishtirok yoʻllari hozirda quyidagilarni (lekin ular bilan cheklanmagan holda) oʻz ichiga oladi: hukumatlararo jarayonlar, siyosiy jarayonlar, muvofiqlashtiruvchi mexanizmlar, hamkorliklar va BMTning turli darajadagi tashkilotlariga oid alohida ishtirok shakllari. Har bir BMT jarayoni yoki BMT jarayonlari toʻplamiga mos ravishda alohida ishchi guruhi mavjud. Koʻp manfaatdor tomonlar ishtirokidagi jarayonlar. MGCY’ning turli tashqi ishchi guruhlari biz ishtirok etishimiz belgilangan rasmiy BMT jarayonlariga mos keladi. MGCY yoshlarning siyosatni ishlab chiqish, uni amalga oshirish, monitoring qilish, baholash va qayta koʻrib chiqish jarayonlarida ishtirok etishini taʼminlaydi. Har bir faoliyat uchun turli vositalar qoʻllaniladi – masalan, maslahatlashuvlar, targʻibot ishlari, harakat rejalari va rasmiy monitoring.