Shashqol. Shashqol yoki oʻyin toshi (baʼzan zardak va kubik deb ham ataladi) — bu odatda kichik, teng tomonli, kub shaklidagi predmet boʻlib, u qimor oʻyinlarida, oʻyinlarda va ayrim hollarda tasodifiy sonlarni aniqlashda ishlatiladi. Eng keng tarqalgan koʻrinishi – har bir tomonida 1 dan 6 gacha nuqtalar (yoki raqamlar) tushirilgan kub shaklidagi oʻyin qutisidir. Tavsifi. Shashqol odatda plastmassa, yogʻoch, metall yoki suyakdan tayyorlanadi. Har bir qutining tomonlari bir xil va har bir yuzida 1 dan 6 gacha nuqta boʻladi. Bunday shashqollarda nuqtalarning joylashuvi har ikki qarama-qarshi yuzalar yigʻindisi 7 ga teng boʻlishi uchun tuziladi (masalan, 1 va 6, 2 va 5, 3 va 4). Tarixi. Oʻyin qutisining tarixi ming yilliklarni oʻz ichiga oladi. Arxeologik topilmalar shuni koʻrsatadiki, qadimgi Misr, Hindiston, Xitoy va Rimda ham oʻyin qutisi ishlatilgan. Eng qadimgi oʻyin qutisi miloddan avvalgi taxminan 3000-yillarga tegishli boʻlib, qadimgi Mesopotamiyada topilgan. Ishlatilishi. Shashqol koʻplab oʻyinlarda, xususan, tavla, narshilar, kraps, Ludo va boshqalarda keng qoʻllaniladi. Qimor oʻyinlarida esa u tasodifiy natijani taʼminlash uchun muhim element hisoblanadi. Koʻp hollarda bir nechta quti bir vaqtning oʻzida tashlanadi. Turli shakllari. Shashqolning klassik shakli kub (olti tomonli) boʻlsa-da, boshqa koʻplab koʻrinishlari ham mavjud: tetraedr (toʻrt tomonli), oktaedr (sakkiz tomonli), dodekaedr (oʻn ikki tomonli) va ikosaedr (yigirma tomonli) va hokazo. Bunday koʻpyoqlilar odatda stol usti rolli oʻyinlarida qoʻllaniladi.