Kognitiv uslub. Kognitiv uslub ( — bu kognitiv psixologiyada turli odamlarning maʼlumotni qanday oʻylashi, idrok etishi va eslab qolishining izchil xususiyatlarini, shuningdek, muammolarni hal qilishning afzal usulini bildirish uchun ishlatiladigan atama. Kognitiv uslub odatda "kognitiv qobiliyat" yoki "darajadan" ajralib turadi: ikkinchisi aql testlari deb ataladigan testlar bilan oʻlchanadi. „Kognitiv uslub“ atamasining maʼnosi haqida hali ham kelishmovchiliklar mavjud. Biroq, „kognitiv uslub“ atamasi, ayniqsa amaliy biznes psixologiyasida, shuningdek, taʼlim psixologiyasida keng qoʻllanadi, bu yerda u sinonimga ega — „oʻrganish uslubi“. Tarixi. Kognitiv uslub tushunchasini birinchi marta A. Adler turli tadqiqot strategiyalaridan foydalanishni oldindan belgilab beruvchi kognitiv jarayonlarning barqaror individual xususiyatlari boʻlgan shaxsiyat xususiyatlarini belgilaydi. Uning individual psixologiyasi doirasida u maqsadlarni belgilash va unga erishish orqali tuzilgan insonning hayot yoʻlining oʻziga xosligi sifatida tushunilgan. G. allport kognitiv uslubni instrumental tartib shaxsiyatining ajralmas tizimi (maqsadga erishish yoʻllari va vositalari) sifatida koʻrib chiqa boshladi. Keyinchalik bu muammoni K. Stadner, G. Witkin va boshqalar oʻrganishgan. Sobiq SSSRda kognitiv uslublarni V. A. Kolga (Estoniya), Teplov — Nebilitsin maktabi (Moskva), M. A. Xolodnaya (Kiev, 1990-yillardan Moskva), A. Libin va boshqalar oʻrgandi. Yaqindan bogʻliq boʻlgan tushuncha NLD dagi metadasturlardir . Quyida sanab oʻtilgan kognitiv uslublarning baʼzilari hech boʻlmaganda adabiyotda tasvirlangan metadasturlar bilan bogʻliqdir. Mohiyat. Kognitiv uslublarning tabiati toʻliq tushunilmagan. Ularning interhemisferik assimetriya, aql darajasi, temperament xususiyatlari va shaxsning motivatsiyasi bilan bogʻliqligi haqida dalillar mavjud. Shu bilan birga, kognitiv uslublarni ijtimoiy-madaniy omillar taʼsirida in vivo shakllangan taʼlim deb hisoblash uchun barcha asoslar mavjud. Masalan, dalaga bogʻliqlik ayollar uchun, shuningdek, ota-onasi oʻz xatti-harakatlari ustidan haddan tashqari nazoratni amalga oshiradigan bolalar uchun koʻproq xos ekanligi empirik tarzda isbotlangan . Kognitiv uslublarning xilma-xilligi. Koʻpincha adabiyotda 10-15 ga yaqin kognitiv uslublar koʻrib chiqiladi (ularning koʻpchiligi bir-biri bilan aniq bogʻliqligi va terminologiyadagi farq turli mualliflarning yondashuvlari bilan bogʻliqligi qayd etilgan): Qiymat. Kognitiv uslub, boshqa shaxs uslubi shakllanishi kabi, quyidagi funksiyalarni bajaradi: 3 1. adaptiv, shaxsni ushbu faoliyat va ijtimoiy muhit talablariga moslashtirishdan iborat; 2. kompensatsion, chunki uning shakllanishi shaxsning kuchli tomonlariga asoslangan va zaif tomonlarini hisobga olgan holda; 3. tizimni tashkil etuvchi, bir tomondan, individuallikning koʻplab ilgari belgilangan xususiyatlari asosida uslubni shakllantirishga, ikkinchi tomondan, inson xatti-harakatlarining koʻp jihatlariga taʼsir oʻtkazishga imkon beradigan; toʻrtta. oʻzini namoyon qilish, bu shaxsning oʻzini biron bir faoliyatni amalga oshirishning oʻziga xos usuli yoki xatti-harakati orqali ifodalash qobiliyatidan iborat. Oxirgi funksiya kognitiv uslublarning insonning muloqot sohasidagi haqiqiy xatti-harakatlarining oʻzgaruvchanligiga (masalan, uning oʻzini ochib berishi va oʻzini namoyon qilishi) taʼsirining kam oʻrganilgan muammosi bilan bogʻliq. Sensorli kirishda ob’ektlarning (aloqa sheriklarining) farqlanishi chiqishdagi xatti-harakatlarning farqlanishiga olib keladi, deb kutish uchun barcha asoslar mavjud. Kognitiv uslublarni inson xulq-atvorini belgilovchi omillar sifatida oʻrganish biz uchun juda istiqbolli koʻrinadi, chunki ularni oʻrganish inson dunyoqarashining asosiy muammolariga olib keladi.