O‘zbekkosmos. AGENTLIK TASHKIL ETILISHI. O‘zbekiston iqtisodiyotning turli sohalarida innovatsion kosmik texnologiyalardan foydalanish orqali mavjud ilmiy-texnik salohiyatni samarali amalga oshirish maqsadida 2019-yilning 30-avgust kuni Prezidentning “O‘zbekiston Respublikasida kosmik faoliyatni rivojlantirish to‘gʼrisida”gi Farmoni imzolandi va unga muvofiq Kosmik tadqiqotlar va texnologiyalar agentligi (“O‘zbekkosmos”) tashkil etildi. “O‘zbekkosmos”ning asosiy vazifasi sifatida quyidagilar belgilandi: Mazkur Farmondan kelib chiqqan holda "2019-2020-yillarda O‘zbekiston Respublikasida kosmik tarmoqni rivojlantirish bo‘yicha yo‘l xaritasi" tasdiqlandi.. Kosmik monitoring ishlarini amalga oshirish, zamonaviy texnologiyalarni qoʼllash orqali ijtimoiy-iqtisodiy, ilm-fan, mudofaa va xavfsizlik sohalarida kosmik faoliyat natijalaridan samarali foydalanishni yoʼlga qoʼyish maqsadida 2022-yilning 20-may sanasida O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining “Kosmik tadqiqotlar va texnologiyalar agentligi faoliyatini yanada takomillashtirish chora-tadbirlari to‘g‘risida”gi qarori bilan agentlik muassisligida “Kosmik monitoring va geoaxborot texnologiyalari markazi” tashkil etildi. Uning asosiy vazifasi sifatida quyidagilar belgilandi: “O‘zbekkosmos” agentligi O’zbekiston Respublikasi Prezidentining 2022-yil 23-noyabrdagi “Kosmik tarmoqni yanada rivojlantirish bo‘yicha qo‘shimcha chora-tadbirlar to‘g‘risida”gi qarori bilan 2023-2024 yillarga mo’ljallangan davlat kosmik monitoringini amalga oshirish dasturi tasdiqladi. Dasturning asosiy yo’nalishlari: - Qishloq xo’jaligi sohasida – yerlardan foydalanishning joriy holati, ekinlarning turlari (paxta va bug’doy) hamda haqiqatda ekilgan ekin maydonlarini aniqlash, qishloq xo’jaligi erlarini o’zboshimchalik bilan egallash holatlarini hamda noqonuniy qurilgan bino va inshootlarni aniqlash. 2023-yilda Samarqand va Farg‘ona viloyatlarida ishlar amalga oshirildi. 2024-yilda respublikaning 8 ta viloyatiga tatbiq etildi. - Yer munosabatlari sohasida – yer uchastkalarining o’zboshimchalik bilan egallab olinishi hamda o’zboshimchalik bilan egallab olingan yer uchastkalarida bino va inshootlar qurilishini aniqlash. 2023-yilda Toshkent, Sirdaryo, Jizzax, Buxoro, Samarqand va Farg‘ona viloyatlarida ishlar bajarildi. 2024-yilda O‘zbekiston Respublikasining barcha hududlarida o‘tkazildi. - O’rmon xo‘jaligi sohasida – o’rmon bilan qoplangan maydonlarning chegaralarini belgilash, o’rmon yong’inlari oqibatlarida zarar yetkazilgan maydonlarni aniqlash, shuningdek o‘rmon fondi yerlarida er uchastkalarining o’zboshimchalik bilan egallab olinishi, noqonuniy bino va inshootlar qurilish holatlarini aniqlash. 2023-yilda Samarqand,Farg‘ona, Jizzax, Toshkent va Andijon viloyatlarida ishlar bajarildi. 2024-yilda O‘zbekiston Respublikasining 8 ta viloyatida o‘tkazildi. - Geologiya sohasida – yer qa'ridan o’zboshimchalik bilan foydalanish, foydali qazilmalar joylashgan maydonlardan asossiz ravishda va boshqa maqsadlarda foydalanish holatlarini aniqlash. 2023–2024-yillarda O‘zbekiston Respublikasining barcha hududlarida o‘tkazilishi rejalashtirilgan. - Ekologiya sohasida – mavjud chiqindilarni saqlash joylarida belgilangan hududdan tashqariga chiqish, yangi paydo bo’lgan noqonuniy chiqindi zonalarini, muhofaza etiladigan tabiiy hududlarda yer uchastkalarining o’zboshimchalik bilan egallab olinishi, noqonuniy bino va inshootlar qurilish holatlarini aniqlash. 2023-yilda Sirdaryo, Xorazm, Buxoro, Jizzax, Toshkent va Samarqand viloyatlarida viloyatlarida ishlar bajarildi. 2024-yilda respublikaning 12 ta viloyatida o‘tkazildi. - Suv xo‘jaligi sohasida – suv omborlarining suv sathi rejimini va ularning loyqa oqiziqlar bilan to’lib borish dinamikasini monitoring qilish, suvni muhofaza qilish zonalarida yer uchastkalarining o’zboshimchalik bilan egallab olinishi, noqonuniy bino va inshootlar qurilish holatlarini aniqlash. 2023-yilning oxirigacha O‘zbekiston Respublikasining 25 ta suv omborida kosmik monitoring ishlari amalga oshirildi. Mazkur tadbir 2024-yilda respublikaning 35 ta suv omboriga tatbiq etildi. XALQARO HAMKORLIK. Bugungi kunda xalqaro hamkorlikni muvofiqlashtirish “Oʼzbekkosmos” agentligi faoliyatining asosiy ustuvor yoʼnalishlaridan biridir. Bu dunyoning yetakchi kosmik agentliklari va kompaniyalari bilan tajriba, ilgʼor texnologiyalar va bilim almashish uchun noyob imkoniyatlar yaratadi. Xalqaro shartnomalar. Oʼzbekiston Respublikasi Prezidentining 2024-yil 10-oktabrga OʼRQ-775-son Qonuni bilan Kosmik fazo, shu jumladan Oy va boshqa samoviy jismlarni tadqiq qilish va ulardan foydalanish boʼyicha davlatlarning faoliyat tamoyillari toʼgʼrisidagi shartnomaga (London, Moskva va Vashington, 1967 yil 27 yanvar) Oʼzbekiston Respublikasi qoʼshildi. Shartnoma 1966-yil 19-dekabrda BMT Bosh Assambleyasi rezolyutsiyasi bilan qabul qilingan va 1967-yil 27-yanvarda London, Moskva va Vashingtonda imzolangan. Hozirga qadar unga 114 ta davlat qoʼshilgan boʼlsa, Oʼzbekiston 115-ishtirokchiga aylandi. Memorandumlar va ikki tomonlama shartnomalar. “Oʼzbekkosmos” agentligi Ozarbayjon kosmik agentligi, Pokiston Islom Respublikasining Koinot va yuqori atmosfera tadqiqotlari komissiyasi, Koreya aerokosmik tadqiqotlar instituti hamda Airbus, OneWeb, Maxar, Voyager, Spasebuzz, Geo2, Synspective kabi kompaniyalar bilan bir qator oʼzaro anglashuv memorandumlarini imzolagan. “O‘ZBEKKOSMOS” AGENTLIGI BOSHQARUVI. Kadirov Shuxrat Munavvarovich - O‘zbekiston Respublikasi Raqamli texnologiyalar vazirligi huzuridagi Kosmik tadqiqotlar va texnologiyalar agentligi direktori Ibragimov Muxiddin Samariddin oʻgʻli - O‘zbekiston Respublikasi Raqamli texnologiyalar vazirligi huzuridagi Kosmik tadqiqotlar va texnologiyalar agentligi direktor o‘rinbosari Abdullayev Davron Xamidullayevich - O‘zbekiston Respublikasi Raqamli texnologiyalar vazirligi huzuridagi Kosmik tadqiqotlar va texnologiyalar agentligi direktor o‘rinbosari