Qizil supergigant. Qizil supergigant — supergigant, massiv va juda katta yulduzdir. K yoki M spektral sinfiga va I yorugʻlik sinfiga tegishli. Qizil supergigantlarning tipik vakillari Antares va Betelgeyze yulduzlaridir. Tavsif. Qizil supergigantlar evolyutsiya natijasida asosiy ketma-ketlikdan tushgan va qizil gigantlardan kattaroq yulduzlardir. Qizil supergigantlar hajmi boʻyicha eng katta yulduzlardir. Ularning samarali harorati juda past (3000-5000 K) va radiusi Quyoshnikidan 200-1500 marta katta. Ularning sirt birligi uchun energiya oqimi kichik — Quyoshnikidan 2-10 baravar kam. Qizil supergigantlarning yorqinligi Quyoshning yorqinligidan marta katta. Qizil supergigant bosqichi massiv (10 dan ortiq quyosh massasi) yulduzlarga xos boʻlib, 10 dan 100 million yilgacha davom etadi. Koʻpincha bu turdagi yulduzlar klasterlarda joylashgan. Yulduzlarning qizil gigantlarga va qizil supergigantlarga boʻlinishi oʻzboshimchalik bilan amalga oshiriladi, chunki u faqat oʻxshash ichki tuzilishga ega yulduzlarning radiusi va yorqinligidagi farqni aks ettiradi: ularning barchasi issiq zich yadro va juda kam uchraydigan kengaytirilgan qobiqga ega. Yulduzlar evolyutsiyasining zamonaviy nazariyasiga koʻra, yulduz ikki marta qizil gigantlar va qizil supergigantlar egallagan Gertssprung-Russell diagrammasi mintaqasiga tushadi. Qizil supergigantlar geliy yadrosiga ega, uning atrofida vodorodning termoyadroviy yonish reaksiyalari yupqa qatlamda yoki ikkita yonish qatlami — vodorod va geliy bilan oʻralgan uglerod-kislorod yadrosi mavjud. Yadro deyarli izotermikdir. Qizil supergigantlar formula_1 ular kisloroddan ogʻirroq, temirgacha boʻlgan elementlar yadrolariga ega boʻlishi mumkin, ammo bunday yulduzlarning umri juda qisqa — atigi ~103 yil. Kengaytirilgan oqib chiqadigan qobiqlarda ikki yadroli yulduzlar boʻlishi mumkin, ular yaqin qoʻshaloq yulduzlar evolyutsiyasi paytida hosil boʻlishi mumkin.