Turkiston harbiy okrugi. Qizil bayroqli Turkiston harbiy okrugi (TurkVO) (; "Turkestansky voyenyi okrug (TurkVO)") – Rossiya Imperator Armiyasi va Sovet Qurolli Kuchlari tarkibiga kiruvchi harbiy okrug boʻlib, shtab-kvartirasi Toshkentda joylashgan. Okrug birinchi marta 1874-yilda Rossiya imperiyasidagi harbiy islohoti paytida vazir Dmitriy Milyutin buyrugʻi bilan Rossiya imperiyasi hududida oʻn toʻrtta harbiy okrug tashkil etilgan. Turkiston harbiy okrugining birinchi qoʻmondoni Konstantin Petrovich fon Kaufman edi, u oʻsha paytda Rossiya Turkistoni general-gubernatori ham edi. Viloyat tarixi. Turkiston harbiy okrugi 1874-yilda Rossiyada urush vaziri Dmitriy Milyutin tomonidan olib borilgan harbiy islohot davrida, butun Rossiya hududi 14 ta harbiy okrugga boʻlingan vaqtida tashkil etilgan. Turkiston harbiy okrugi qoʻshinlarining birinchi qoʻmondoni (1867—1882) Konstantin Petrovich fon Kaufman edi. Okrug qoʻshinlari qoʻmondoni bir vaqtning oʻzida Turkiston general-gubernatori va Semirechensk kazak armiyasining harbiy atamani lavozimlarini egallagan. 1897-yil 26-dekabrda Zakaspiy va Semirechensk viloyatlari mos ravishda Urush vazirligi va Ichki ishlar vazirligi yurisdiksiyasidan Turkiston harbiy okrugiga oʻtkazilgan va Turkiston general-gubernatorligining asosiy nazoratiga boʻysungan. Sovet davri. Bolsheviklar hokimiyat tepasiga kelib, 1918-yil 30-aprelda Rossiya tarkibida Turkiston Muxtor Respublikasi tuzilgach, 1918-yil 4-mayda Kaspiy, Sirdaryo, Semirechensk, Samarqand va Fargʻona viloyatlari hududida Turkiston harbiy okrugi qayta tashkil etilgan. Harbiy okrug qayta tashkil etilgandan soʻng deyarli darhol Turkiston hududida faol jangovar harakatlar boshlangan. 1918-yil 9-iyulda bosmachilar harakatining kuchayishi munosabati bilan Fargʻona viloyatida harbiy holat eʼlon qilingan. 1918-yil 7-dekabrda P. D. Krutikov boshchiligida Fargʻona frontining tezkor shtab-kvartirasi tuzilgan. Okrug hududida boʻlayotgan faol jangovar harakatlar munosabati bilan 1920-yil 7-martda uning funksiyalari Turkiston frontiga boshqarish yuklatildi va okrug amalda tugatilgan. Xuddi avvalgidek Turkiston frontining okrug shtab-kvartirasi Toshkent shahrida joylashgan edi. SSSR Inqilobiy Harbiy Kengashining 1926-yil 4-iyundagi 304-sonli buyrugʻi bilan Turkiston fronti Oʻrta Osiyo harbiy okrugi deb oʻzgartirildi, uning tarkibiga Turkmaniston va Oʻzbekiston SSR, Qirgʻiziston va Tojikiston ASSR hududlari kirgan. Oʻrta Osiyo respublikalari va viloyatlarining maʼmuriy-hududiy boʻlinishidagi oʻzgarishlar munosabati bilan 1940-yil avgustidan boshlab okrug tarkibiga Qozogʻiston SSR, Qirgʻiziston, Tojikiston, Turkmaniston, Oʻzbekiston SSSlar kirgan. Yangilangan okrugning shtab-kvartirasi Toshkent shahrida joylashgan edi. Turkiston harbiy okrugi. Turkiston harbiy okrugi (TurkVO) 1945-yil 9-iyulda, Oʻrta Osiyo harbiy okrugi (SAVO) Turkiston va dashtga boʻlinganda (1946-yilda TurkVO tarkibiga kiritilgan) harbiy okrug qayta tashkil etilgan. Okrug qoʻmondonligi Toshkentda joylashgan edi. 1968-yilda Turkiston harbiy okrugi Qizil Bayroq ordeni bilan taqdirlandi va Qizil Bayroqli Turkiston harbiy okrugi deb nomlandi. Sovet davrida „Frunzevets“ tuman gazetasi nashr etilgan. 1960-yillarning birinchi yarmida Turkmaniston SSR hududida eng kuchli qoʻshinlar guruhi joylashtirildi. Bu yerda joylashgan 1-armiya korpusi (shtab-kvartirasi Ashxobodda) bitta tank va bitta motorli miltiq diviziyasini oʻz ichiga olgan. Bundan tashqari, 5-gvardiya motooʻqotar diviziyasi Kushkada joylashgan edi. Oʻrta Osiyo harbiy okrugining qayta tiklanishi. SSSR va Xitoy oʻrtasidagi munosabatlarning bir qator qayta tashkil etilishidan soʻng yomonlashishi munosabati bilan 1969-yil 24-iyunda Oʻrta Osiyo harbiy okrugi qayta tashkil etildi. Shunday qilib, ilgari Turkiston harbiy okrugi tarkibiga kirgan hududda ikkita okrug tashkil etildi: SAVOning harbiy kuchlari qisman yangi harbiy okrug hududida joylashgan tuzilmalar va harbiy qismlarni qayta taqsimlash orqali yaratilgan. Shuningdek, baʼzi tuzilmalar TurkVOdan Shimoliy Kavkaz harbiy okrugi hududiga koʻchirilgan. Misol uchun, shunga oʻxshash qayta joylashtirilgan harbiy qismlar: Baʼzi birliklar Shimoliy-Sharqiy harbiy okrugga gʻarbiy harbiy okruglardan qayta joylashtirildi: TurkVO Afgʻoniston urushida. TurkVO ning OKSVA ni joylashtirishga qoʻshgan hissasi. 1979-yil dekabr oyining oʻrtalarida SSSR rahbariyati Afgʻonistonga cheklangan qoʻshinlar kontingentini yuborishga qaror qildi. Shu munosabat bilan TurkVO hududi va Shimoliy-Sharqiy harbiy okrugning janubiy hududlari kirishga tayyorlanayotgan qoʻshinlar va harbiy qismlarni tayyorlash va joylashtirish uchun asosiy hududlarga aylandi. Okrug hududida quyidagi tadbirlar amalga oshirilgan: Okrugdan Afgʻonistonga quruqlikdagi qoʻshinlarning quyidagi tuzilmalari va harbiy qismlari kiritilgan: TurkVOning OKSVA jangovar faoliyatiga qoʻshgan hissasi. Jangovar rahbarlik, barcha turdagi taʼminot, hizmatga chaqiriluvchilarning rotatsiyasini taʼminlash, shuningdek, boshqa maʼmuriy va iqtisodiy masalalar boʻyicha Afgʻonistonga kiritilgan 40-qoʻshma qurolli armiya TurkVO shtab-kvartirasiga toʻliq boʻysungan. 1982-yildan TurkVO hududida oʻquv qoʻshinlari va harbiy qismlar tashkil etilgan boʻlib, ularda chaqiriluvchilar Afgʻonistondagi 40-qoʻshma qurolli armiya tarkibida keyingi xizmatga maqsadli ravishda oʻqitilgan. Harbiy xizmatchilar orasida bu oʻquv markazlari afgʻon oʻquv markazlari deb atalgan. 1980-yillarning oxirida TurkVO hududidagi oʻquv qoʻshinlari va harbiy qismlar quyidagilar edi: Okrugning tugatilishi. 1990-yillarning boshlarida Turkmaniston SSR hududida Sovet qoʻshinlarining asosiy guruhi Turkmanistonda joylashgan edi: ikkita motorli miltiq diviziyasi, tuman oʻquv markazi (oʻquv MSD), artilleriya brigadasi, raketa, artilleriya polki, tankga qarshi artilleriya polki, shuningdek, muhandislik sapyorlar brigadasi va boshqa boʻlinmalar. Turkmaniston SSRda joylashgan harbiy texnikalar: 530 tank (T-72), 589 piyoda jangovar mashina (288 BMP-2, 250 BMP-1, 51 BRM-1K), 543 bronetransportyor (199 BTR-70), 344 BTR-60), 16 ta 2S3 Akatsiya oʻziyurar qurollari (qoʻshimcha ravishda qurollarga 76 D-1, 197 D-30), shuningdek 60 BM-21 Grad MLRS, 48 MT-12 zenit qurollari, 22 S-60 zenit qurollari, 28 ZSU-23-4 Shilka, 42 PM−38 minomyot va boshqa qurollar. Oʻzbekiston SSR hududida quyidagilar joylashgan edi: motorli miltiq diviziyasi, 1 ta alohida parashyut polki, shuningdek, maxsus kuchlar brigadasi, artilleriya brigadasi va ikkita alohida artilleriya polki. Oʻzbekiston SSRda joylashgan qoʻshinlar quyidagilar bilan qurollangan edi: 179 tank (T-62), 97 piyoda jangovar mashina (BMP-1), 106 bronetransportyor (95 BTR-80, 11 BTR-70), 110 BMD-1, 70 BTR-D , 34 oʻziyurar qurol (18 2S1, 16 2SZ), 54 oʻziyurar qurol 2S9 Nona, 54 D-30 qurollari, shuningdek, 36 2A36, 54 D-20, 36 D-1, 15 MT-12 tankga qarshi qurol, 36 minomyot (18 PM −38, 18 2S12 Sani), 21 MLRS BM-21 „Grad“ va boshqa qurollar. Bundan tashqari, 1991-yil oxirida sobiq Oʻzbekiston SSR hududida 1989—1991-yillarda XFK shartnomasiga muvofiq qurollarni qisqartirish zonasidan olib tashlangan 2 mingga yaqin tank, 1,2 ming zirhli jangovar mashina va 0,75 ming artilleriya tizimi saqlangan. 1989-yilda Oʻrta Osiyo harbiy okrugi tugatilishi munosabati bilan uning hududi (Qozogʻiston SSR, Qirgʻiziston SSR va Tojikiston SSR), shuningdek, u yerda joylashgan harbiy tuzilmalar „birlashgan“ Turkiston harbiy okrugiga boʻysundirilgan. Okrug 1992-yil 30-iyunda Sovet Ittifoqi parchalanishi munosabati bilan tarqatib yuborilgan. Okrug qoʻshinlari Markaziy Osiyoning beshta yangi davlati: Qozogʻiston, Qirgʻiziston, Tojikiston, Turkmaniston va Oʻzbekistonga boʻlingan. Turkiston harbiy okrugi tarixi muzeyi Toshkent shahridagi Gorkiy shoh koʻchasida joylashgan. Tarkibi. 1988-yil. PVO. Havo qoʻshinlari 12-Qizil bayroq havo mudofaasi armiyasi tomonidan taʼminlangan. VVS. Okrugni 1988—1989-yillarda qoʻllab-quvvatlagan 49-havo aviatsiyani armiyasi: Muvaqqat hukumat vakillari (04 – 11.1917). Turkistonda 1917-yil apreldan oktyabrgacha Turkiston oʻlkasini boshqarish boʻyicha oliy ijroiya hokimiyati Muvaqqat hukumat Turkiston qoʻmitasi raisiga tegishli edi. Bu lavozimlarni egallaganlar: Bu vaqtda okrug qoʻshinlarining qoʻmondonlari quyidagilar edi: