Islom adabiyoti. Islom adabiyoti () – diniy va intellektual xususiyatlar bilan uygʻunlashgan musulmon xalqlari vakillari tomonidan yaratilgan adabiyotni belgilash uchun ishlatiladigan atama . Atama nafaqat arab tilidagi, balki fors, turkiy va boshqa tillardagi, soʻzlashuvchilari, musulmon sanalgan xalqlarning asarlarni oʻz ichiga oladi. Tarixi. Islom adabiyotining asosi Qur’on – musulmonlar uchun muqaddas kitob boʻlib, u nafaqat arablar, balki keyinchalik islomni qabul qilgan boshqa xalq-elatlar uchun ham ilhom bulogʻiga aylanadi. Qur’on „Allohning kalomi“ sifatida adabiy nafosatning eng oliy koʻrinishlariga aylanib, butun islom madaniyati va adabiyotining asosiga aylanib, ayniqsa arab adabiyotida oʻziga xos mavqega erishdi . Diniy adabiyot. Qur’ondan tashqari, islom diniy adabiyotlari roʻyxatiga Muhammad paygʻambarning hayoti haqidagi koʻplab hadislar – anʼanalar toʻplamlari kiradi. Muhammad paygʻambar davrida Qur’on oyatlari va hadislarini aralashtirib yuborishdan qoʻrqib, uning soʻzlarini yozib olishni dastlab Muhammadning oʻzi taqiqlagan edi, ammo keyin bu taqiq bekor qilindi va baʼzi sahobalari uning soʻzlarini, amal-harakatlarini yozib olishni boshladilar va buni maʼqullaydi, lekin bu tizimli xususiyatga ega emas edi, chunki Qur’on va hadislarni ogʻzaki yetkazish amalda qoʻllanilmoqda edi. Shu tufayli dastlabki kunlarda bu vahiylar faqat uning sahobalari va shogirdlari xotirasida saqlanib qolgan. Hadislarni yozishni birinchi boʻlib Muhammad paygʻambarning sahobalaridan boʻlgan buyuk Imom Ibn Shihob az-Zuhriy deb hisoblaydi . Sunniylar orasida eng muhim va sahih hadis toʻplamlari oltita kitobdan iboratdir (Kutubi sitta): Sunniy hadis toʻplamlaridan farqli oʻlaroq, shia muhaddislari oʻzlarining kitoblarini yozdilar, ulardan eng muhimi „Toʻrt kitob“ hisoblanadi: Badiiy adabiyot. Eng mashhur islomiy fantastika asari “Ming bir kecha ertaklari" boʻlib, u Fors malikasi Shahrazodaning koʻplab ertaklaridan iborat. Shuningdek, afsonaviy Eronning qahramonlik tarixidan hikoya qiluvchi Eron xalq dostoni Firdusiyning " Shohnoma "si ham katta shuhrat qozongan. Ibn Tufayl va Ibn an-Nafis falsafiy romanning asoschilaridir. Ibn Tufayl arab tilida birinchi badiiy roman " Hay ibn Yaqzon "ni yozgan () Abu Homid al-Gazzoliyning „ Faylasuflarning nomuvofiqligi“ kitobiga javoban. Keyin Ibn an-Nafis Ibn Tufaylni rad etib, " Ar-Risola al-Komiliya " (). Islom adabiyotining tarkibiy qismlari asosan islomga asoslangan madanyatga ega xalqlarning adabiyotlaridir: Taʼsiri. Ibn Tufaylning „Philosophus Autodidactus“ lotin tiliga tarjimasi 1671-yilda tomonidan tayyorlangan edi (ing. ) keyin esa 1708-yilda Saymon Okli tomonidan ingliz tiliga tarjima qilingan. Keyinchalik bu tarjimalar ingliz tilidagi birinchi roman sifatida qabul qilingan Daniel Defoning "Robinzon Kruzosiga" ilhom berdi. Italiya adabiyotining eng buyuk asari hisoblangan Dante Aligyerining „ Ilohiy komediya“ si islom esxatologiyasiga oid asarlarning bevosita yoki bilvosita taʼsiri ostida yozilgan. Shekspirning " Tit Andronik ", " Venetsiyalik savdogar " va " Otello " kabi asarlarida mavr qahramonlari mavjud. Bu asarlar 17-asrda qirolicha Yelizaveta davrida Marokashdan kelgan bir necha Moorish delegatsiyasi tomonidan ilhomlantirilgan.