Gangxar Puensum. Gangxar Puensum ( "Kangkar Punsum" Punsum, muqobil ravishda, Gangkar Punsum yoki Gankar Punzum nomlari bilan ataladi) Butandagi eng baland togʻ va dunyodagi eng baland zabt etilmagan togʻdir, balandligi va oʻrganilgan balandligi . Uning nomi Dzongxa tilida „Uch ruhiy birodarning oq choʻqqisi“ degan maʼnoni anglatadi. Gangxar Puensum Butan va Tibet oʻrtasidagi chegarada, Xitoy hududida joylashgan. 1983-yilda Butan alpinizm uchun ochiq deb eʼlon qilingandan soʻng, 1985 va 1986-yillarda toʻrtta ekspeditsiya amalga oshirilgan. 1999-yilda yapon ekspeditsiyasi balandligi boʻlgan Liankang Kangri choʻqqisiga muvaffaqiyatli koʻtarildi. Mazkur choʻqqi asosiy choʻqqidan uzoqlikda joylashgan va shimoliy-gʻarbiy tizmadagi ajratilgan yordamchi choʻqqi (mustaqil togʻ emas) hisoblanadi. 2003-yildan boshlab Butanda alpinizm taqiqlangan. Tarixi. Gangxar Puensum balandligi birinchi marta 1922-yilda oʻlchangan, ammo soʻnggi yillargacha mintaqaning xaritalarida togʻ balandligi umuman aniq emas edi shuningdek, togʻ turli xaritalarda va sezilarli darajada farqli balandliklar bilan koʻrsatilgan. Darhaqiqat, xaritadagi notoʻgʻri belgilash tufayli choʻqqiga chiqishga uringan birinchi jamoa togʻni umuman topa olmagan. 1986-yil Britaniya ekspeditsiyasi kitobida togʻning balandligi ekanligi va Gangxar Puensum butunlay Butan ichida, yaqin atrofdagi Kula Kangri esa Tibet tizmasi tarkidibida ekanligini taʼkidlaydi. Kula Kangri, 7554 metr balandlikdagi alohida togʻ boʻlib, Gangxar Puensumdan 30km shimoli-sharqda joylashgan, u birinchi marta 1986-yilda zabt etilgan. Kula Kangri togʻ choʻqqisi turli xil xaritalarda tasvirlangan va odatda Tibet yoki Butanda ekanligi koʻrsatib oʻtilgan. 1994-yildan beri Butanda 6000 metrdan baland togʻlarga chiqish mahalliy maʼnaviy eʼtiqodlarni hurmat qilish maqsadida taqiqlangan, 2003-yildan boshlab esa hududda alpinizm butunlay man qilindi. 1998-yilda yapon ekspeditsiyasi Xitoy alpinizm assotsiatsiyasidan toqqa chiqishga ruxsat oldi, ammo Butan bilan siyosiy muammo tufayli ruxsat qaytarib olindi. Buning oʻrniga, 1999-yilda jamoa Tibetdan joʻnab ketdi va 7535 metrli Liankang Kangri choʻqqisini (Shimoliy Gangxar Puensum nomi bilan ham tanilgan) muvaffaqiyatli zabt etdi. Aksariyat xaritalardan farqli oʻlaroq, ekspeditsiya hisobotida ushbu choʻqqi Tibetda ekanligi koʻrsatilgan va Xitoy-Butan chegarasi „Butandagi eng baland choʻqqi“ deya taʼriflangan Gangxar Puensum choʻqqisini kesib oʻtib, 7570 metr balandlikka koʻtarilishi tasvirlangan. Taqiq tez orada olib tashlanishi dargumon, Gangkhar Puensum zabt etilmagan choʻqqilardan biri boʻlib qolishi mumkin.