Vabo (roman). Vabo () – Alber Kamyuning 1947-yilda yozilgan absurd romani. Asarda Jazoirning Oran shahrini qamrab olgan vabo haqida hikoya qilinadi. Hikoyachi oxirgi bobning boshigacha nomaʼlumligicha qoladi. Romanda muallifning oʻziga xos absurdistik nuqtai nazarlari Orandagi hayot bilan ifodalanadi. Romanni 1940-yillarda yaratilganiga qaramay, Kamyu 1849-yilda Oran aholisining katta qismini halok qilgan vabo epidemiyasidan manba sifatida foydalangan. Kamyu oʻz romanini nashr etishdan oldin Oran va uning atrofi bir necha marta kasallikdan aziyat chekkan. Akademik tadqiqotga koʻra, Oran aholisining koʻp qismi 1556-va 1678-yillarda bubon vabosi bilan nobud boʻlgan, ammo keyingi barcha epidemiyalar (1921-yilda: 185 holat; 1931-yilda: 76 holat; va 1944-yilda: 95 holat) romanda tasvirlangan epidemiya koʻlamidan ancha yiroq edi. Kamyuning "Vabo" romani ekzistensialistik klassik asar hisoblanadi. Romanda individual qahramonlarning oʻz taqdirlariga taʼsir oʻtkaza olmasligi tasvirlangan. Hikoya ohangi Kafkanikiga (ayniqsa, "Jarayon") oʻxshasa-da, uning alohida jumlalari koʻp maʼnoga ega; material koʻpincha fenomenal ong va inson holatning keskin allegoriyasi sifatida aks-sado beradi. Epigraf. Kitob "A Journal of Plague Year" muallifi Daniel Defodan iqtibos keltirilgan epigraf bilan boshlanadi: Ommaviy matbuotda. Roman Ikkinchi jahon urushi davrida fransuzlarning fashistlar bosqiniga qarshi qarshilik koʻrsatishiga allegorik tarzda ifodalanadi. Roman 2020-yilda butun dunyo boʻylab COVID-19 pandemiyasi paytida bestsellerga aylandi. Oranning xayoliy Kordon sanitarining bilimi butun dunyo boʻylab haqiqiy hayotdagi COVID-19 karantini davrida bilan mashhur boʻldi. Italiyada sotuvlar uch baravar oshdi va buu asar butun mamlakat boʻylab karantin paytida eng yaxshi oʻnlikdan oʻrin oldi. Nashr tarixi. 1941-yilning aprelida Kamyu roman ustida ishlagan, bu haqida oʻzining kundaliklarida „qutqaruvchi vabo“ haqida bir nechta fikrlarni yozib qoldirgan. 1942-yil 13-martda u André Malrouxga „vabo haqida roman yozayotgani“ haqida maʼlum qiladi va „Bu gʻalati tuyulishi mumkin, […] lekin bu mavzu menga juda tabiiy tuyuladi“ deb yozadi Kamyu.