Trotil ekvivalenti. Trotil ekvivalenti — portlash paytida teng miqdorda energiya chiqaradigan trotil (trinitrotoluol, TNT) miqdorida ifodalangan yuqori energiyali hodisalarning energiya chiqishi o'lchov birligi. Trinitrotoluolning portlovchi parchalanishining solishtirma energiyasi, portlash sharoitiga qarab, 980-1100 kal/g oralig'ida o'zgarib turadi. Har xil turdagi portlovchi moddalarni solishtirish uchun 1000 kal/g va 4184 J/g qiymatlari qabul qilingan. Foydalanish va misollar. Portlash quvvatining trotil ekvivalenti yadroviy portlashlar, kimyoviy portlovchi qurilmalarning portlashlari, asteroid va kometalarning qulashi, vulqon portlashlari va boshqa hollarda chiqadigan energiyani baholashda foydalaniladi. Xususan, trotil ekvivalenti yadroviy portlashning kuchini tavsiflashda foydalaniladi. TNT (trinitrotoluol) zaryadining massasi portlash energiyasi maʼlum bir yadro qurolining portlash paytidagi energiyasiga teng boʻladi. Masalan, bir kilogramm uran-235 yoki plutoniy-239 (~80 TJ) tarkibidagi barcha yadrolarning boʻlinishi paytida ajralib chiqadigan energiya taxminan TNTga teng. Shunday qilib, 1945-yil 6-avgustda Xirosima ustida „Bolakay“ nomli yadro bombasi portlashining energiyasi, turli hisob-kitoblarga koʻra, trotilning 13 dan gacha, bu taxminan moddaning energiyaga toʻliq aylanishiga toʻgʻri keladi: = 0,0007 kg · (3 m/s)2 = 63 J ≈ 15 kt TNT. Taqqoslash uchun, 2005-yil uchun jami jahon elektr energiyasi isteʼmoli (5 J) TNT yoki sekundiga oʻrtacha TNT ni tashkil qiladi. Tungus meteoritining tushishi paytida energiya chiqishi TNT deb baholanadi. 1883-yilda Krakatoa vulqonining portlashi TNT ekvivalentida taxminan energiya chiqargan. 2004-yil 26-dekabrda Hind okeanida halokatli tsunamiga sabab boʻlgan zilzila (magnitudasi 9,3) paytida ajralib chiqqan jami energiya () ekvivalentini tashkil etgan boʻlsa, okean tubining sirt qismiga ajralib chiqqan energiya esa yuz minglab marta kichikroq boʻlib, atigi ekvivalentida edi . Portlovchi moddalarning trotil ekvivalenti. Portlovchi moddalarning trotil ekvivalenti maʼlum bir moddaning trotil bilan solishtirganda necha marta kuchli yoki kuchsizligini ko'rsatadigan omildir (baʼzan shunga oʻxshash qiyosiy omil boshqa keng foydalaniladigan moddalarga nisbatan kiritilishi mumkin). Trotil ekvivalenti trotil massasi bo'lib, uning portlashi ma'lum miqdordagi portlovchi moddaning portlashi bilan bir xil miqdorda energiya chiqaradi. formula_1