3868 Vatikan kodeksi. 3868 Vatikan lotincha kodeksi () yoki Vatikan Terens —— Publius Terentius Afra komediyalarining suratli qoʻlyozmasi, Vatikan kutubxonasida saqlanadi. IX asr ilk oʻttiz yilligida yasalgan Carolingian kitob sanʼati namunasi. Ammo rasmlar (jami 141 ta) ancha eski prototipdan toʻgʻridan toʻgʻri nusxa olingan deb ishoniladi. Barcha miniatyuralarning birinchi reproduktsiyasi 1894-yilda amalga oshirildi. Muqovasidan kelib chiqib baholansa, qoʻlyozma 820-830-yillarda Korvey abbatligida Hrodgard ismli kotib tomonidan yasalgan. Miniatyuralar ustida uchta rassom ishlagan, ulardan biri Adelrik deb nomlangan. Garchi qoʻl yozuvi va dizayn xususiyatlariga koʻra, kodeks Karoling davriga tegishli boʻlsa-da, K. Veyzmanning fikriga koʻra, suratlar oʻz turlari boʻyicha noyob, birmuncha qadimgi tasviriy anʼanalarning aniq nusxalaridir. Dastlab, Vatikan kodeksining asosiy printsipi V asrga doir va rasmlar muallifi yunon-sharq uslubidagi maktabga tegishli deb hisoblangan. 1960-yillardan boshlab, boshqa nuqtai nazar hukmronlik qilmoqda: niqoblardagi ayol tasvirlari, shuningdek, medalyon tasvirdagi Terentiusning kiyim uslubi va soch turmagidan kelib chiqqan holda, ular 238-267-yillarga tegishli, yaʼni kodeksning arxetipi milodiy 3-asrga oiddir.