Bonn shartnomasi. Bonn shartnomasi — 921-yil 7-noyabrda fransiyalik Karl III va germaniyalik Genrix I o‘rtasida Bonn yaqinidagi Reyn shahrida o‘zini „do‘stlik shartnomasi“ (lotincha-amicitia) deb ataydigan shartnomaning rasmiy nomi. Ikki qirollik oʻrtasidagi chegara boʻlgan daryodan neytral hudud sifatida foydalanish keyingi Karoling vorislari uchun ham ahamiyatli edi va klassik antik davr yodgorligi boʻlgan Anglo-Sakson solnomasida ham yozib qoldirilgan. „Bunday doʻstlikdan koʻra koʻproq ikki tomonlama, oʻzaro va teng huquqli“ boʻlgan shartnoma ikki davlat chegarasini va ularning qirollarining hokimiyatini tan oldi. U Genrixning nemis knyazlari tomonidan saylanishi va Charlzning Lotaringiya ustidan hukmronligi uning knyazlari tomonidan saylovlar orqali qonuniyligini tasdiqladi. Shartnomada Genrix sobiq Franklar imperiyasining boʻlinib ketganligini eʼtirof etish uchun reks Francorum orientalium (Sharqiy Franklar qiroli) va Charlz rex Francorum occidentalium (Gʻarbiy Franklar qiroli) deb nomlanadigan boʻldi. Charlz va uning yepiskoplari va graflari birinchi boʻlib imzo chekdilar, chunki u uzoq vaqtdan beri hukmdorlik qilib kelayotgan Karolinglardan boʻlgan. Shartnomani keyingi siyosiy voqealarga hech qanday foydasi boʻlmadi. 923-yil yanvar yoki fevral oyining boshlarida Genrix Charlzga qarshi Robert I (Gʻarbiy Frank qiroli) bilan doʻstlik shartnomasi tuzdi, u keyinchalik Genrixga Areopagit Dionisiyning oltin bilan qoplangan va qimmatbaho toshlar bilan bezatilgan tasvirini sovgʻa tariqasida yubordi. Bu tasvirda Korvey Vidukind soʻzlari bilan „Imon va haqiqat belgisi [va] abadiy birlashish va oʻzaro sevgi garovi“ yozilgan edi. Charlz, ehtimol, Genrixni Bonn shartnomasi shartlarini eslab, Robertdan uzoqlashtirmoqchi boʻlgan boʻlishi ham mumkin. 923-yil iyun oyida Charlz Soissons jangida asirga olindi va qirol nomini yoʻqotdi. 925-yilga kelib Genrix Lotaringiyani qoʻshib oldi. Nashrlar. Bonn shartnomasining birinchi nashri Heribert Rosweyde tomonidan, keyin esa Jak Sirmond tomonidan nashr etilgan (1623). Keyinchalik, Germaniya tarixi yodgorligi uchun u Georg Pertz tomonidan tahrirlangan, ammo aniq nashr keyinroq ushbu seriyada chiqdi: