Saudia. Saudia ( "‎ -Suʿūdiyah" ), ilgari Saudi Arabian Airlines ( - Saudiya Arabistonining bosh qarorgohi Jidda shahrida joylashgan, Yaqin Sharq, Afrika, Osiyo va Shimoliy Amerikaning 90 dan ortiq yoʻnalishlariga ichki va xalqaro havo tashish sohasida faoliyat yurituvchi eng yirik aviakompaniya. Ramazon va Haj kunlarida kompaniya Saudiya Arabistoni aeroportlariga charter reyslarini amalga oshiradi. Aviakompaniyaning asosiy porti va tranzit markazi Jiddadagi Qirol Abdulaziz xalqaro aeroporti, qolgan uchta tashuvchi markazlari Abha mintaqaviy aeroporti, Ar-Riyoddagi Qirol Xolid xalqaro aeroporti va Dammamdagi Qirol Fahd xalqaro aeroporti boʻlib, 28-noyabrdan tijorat operatsiyalari uchun ochiq. 1999-yil Aviakompaniya Dahran xalqaro aeroportidan faol foydalandi, biroq keyinchalik port infratuzilmasi mamlakat harbiy-havo kuchlariga topshirildi va hozirda havo kuchlari bazasi sifatida foydalanilmoqda. "Saudia" Arab havo tashuvchilar tashkilotining aʼzosi. Ilgari aviakompaniya mintaqadagi eng yirik tijorat operatori boʻlgan, ammo boshqa kompaniyalarning tez oʻsishi tufayli u 2006-yilda Emirates Airline va Etihad Airwaysga taʼsirini yoʻqotdi va hozirda Yaqin Sharq bozorida barcha aviatashuvchilar orasida uchinchi oʻrinni egallab turibdi. Tarixi. Boshlanishi. Saudiya Arabistonida fuqaro aviatsiyasining rivojlanishi 1945-yilda qirol Abdul al-Aziz Ibn Saudga sovgʻa sifatida Duglas DC-3 samolyotini taqdim etgan AQSH prezidenti Franklin Delano Ruzveltga borib taqaladi. Keyingi yilning sentabr oyida Saudiya Arabistonining flagman aviakompaniyasi "Saudi Arabian Airlines" tashkil etildi, u toʻliq davlatga tegishli boʻlib, mamlakat Mudofaa vazirligi nazorati ostida boʻlgan, ammo Shimoliy Amerikaning Trans World Airlines aviatashuvchisi boshqaruvi ostida ishlagan. Dastlab, aviakompaniyaning asosiy bazasi Jidda-Qandara aeroporti boʻlib, u shahar markaziga yaqin joyda joylashgan edi. "Saudiya Arabistoni havo" yoʻllari birinchi marshrutlari orasida Falastinning Lidda shahridan (hozirgi Isroilning Lod shahri va Ben Gurion xalqaro aeroporti) Buyuk Britaniya mandati ostida Haj ziyoratchilarini Jiddaga tashish uchun tashkil etilgan maxsus reys bor edi. Aviakompaniya 1947-yil mart oyidan Jidda va Ar-Riyod aeroportlari oʻrtasida, shuningdek Jidda va Qohira oʻrtasidagi birinchi xalqaro yoʻnalishda amalga oshirilgan rejalashtirilgan reyslar uchun beshta DC-3 samolyotidan foydalangan. 1948-yil boshida Bayrutga yana bir xalqaro yoʻnalish ochildi. 1949-yilda aviakompaniyaning havo parki buyurtma qilingan beshta Bristol 170 laynerlarining birinchisi bilan toʻldirildi, bu keyinchalik muntazam yoʻlovchi va yuk havo tashish yoʻnalishlar tarmogʻini sezilarli darajada kengaytirish imkonini berdi. 1950-yillar. 1950-yillarda kompaniya sekin, ammo barqaror oʻsishni kuzatdi. Istanbul, Karachi, Amman, Quvayt, Asmara va Port Sudanga yangi muntazam yoʻnalishlar ochildi. "Saudiya Arabistoni havo yoʻllari" floti yana beshta DC-4 samolyoti va uning birinchi bosimli fyuzelyajli laynerlarini – o‘nta Convair 340 samolyotini oldi. 1959-yilda kompaniya Jiddada oʻzining samolyotlarni taʼmirlash va texnik xizmat koʻrsatish markazini ochdi. Ushbu oʻn yil ichida aviakompaniya Jidda va Ar-Riyod oʻrtasida ogʻir havo aloqalarini oʻrnatdi. 1960-yillar. 1962-yilda "Saudiya Arabistoni havo yoʻllari" ikkita Boeing 720 samolyotini sotib oldi va shu tariqa Yaqin Sharqda reaktiv yoʻlovchi laynerlarini boshqaradigan ikkinchi tijorat aviakompaniyasiga aylandi (birinchisi De Havilland Comet samolyotini sotib olgan Cyprus Airways edi). Keyingi yilning 19-fevralida Saudiya Arabistoni qiroli Faysal memorandum imzoladi, unga ko‘ra "Saudiya Arabistoni havo yo‘llari" to‘liq mustaqil tijorat kompaniyasiga aylandi. Keyinchalik, aviatashuvchining parki yangi DC-6 va Boeing 707 laynerlari bilan toʻldirildi va "SAAning" oʻzi Arab havo tashuvchilar tashkilotining toʻliq aʼzosi boʻldi. 1965-yilda Saudiya Arabistoni aeroportlari va Sharja, Tehron, Bombey, Tripoli, Tunis, Rabat, Jeneva, Frankfurt va London portlari oʻrtasida muntazam yoʻnalishlar ochildi. 1970-yillar. 1970-yillarda aviakompaniya logotipini, samolyot rangi dizaynini oʻzgartirdi va 1972-yil 1-aprelda oʻzining rasmiy nomini Saudia deb oʻzgartirdi. Boeing 737 va Fokker F28 yangi laynerlari bosqichma-bosqich foydalanishga topshirildi va 737 seriyali samolyotlar muntazam yoʻnalishlarda Duglas DC-9 bilan almashtirildi. Oʻn yillikning ikkinchi yarmida kompaniya Yevropa bilan yuk aloqasini oʻrnatdi va yangi Lockheed L-1011 va Fairchild FH-27 samolyotlarini sotib oldi. Xuddi shu davrda "Saudia" qirollik oilasi aʼzolari va davlat idoralari xodimlari uchun maxsus reyslarga xizmat koʻrsatish uchun maxsus parvoz xizmatlari (SFS) alohida boʻlinmasini tuzdi. 1978-yil oxirida Rim, Parij, Maskat, Kano, Stokgolmga muntazam xalqaro yoʻnalishlar ochildi va keyingi yilning 3-fevralida "Saudiya" Pan American bilan birgalikda Dahran va Nyu-York oʻrtasida muntazam reysni yoʻlga qoʻydi. 1980-yillar. 1980-yillarda "Saudiya" bir qator yoʻnalishlar boʻyicha faoliyatini kengaytirish siyosatini davom ettirdi: Afina, Kolombo, Nitssa, Lahor, Bryussel, Dakar, Kuala-Lumpur, Taypey, Bangkok, Dakka, Mogadishu, Nayrobi, Madrid, Singapurga muntazam yoʻnalishlar ochildi., Manila, Dehli, Islomobod, Amsterdam; “Saudia Catering” parvozlar ovqatlanishini tashkil etishning alohida boʻlinmasi ish boshladi, bir qator samolyotlarda “Horizon Class” biznes klassi xizmati tashkil etildi. Bryussel va Taypey aeroportlarida aviakompaniya ikkita yuk tashish omborini ochdi. Kompaniya parki keng fyuzelyajli Airbus A300 va Boeing 747 samolyotlari bilan toʻldirildi va SFS VIP transport boʻlimi oʻz ixtiyorida qulay Cessna Citation samolyotlarini oldi. 1989-yilda muntazam xizmatlarning marshrut tarmogʻi Larnaka va Addis-Abebaga boradigan yoʻnalishlar bilan kengaytirildi. 1990-yillar. 1990-yilda aviakompaniya Boeing 777, MD-11 va MD-90 samolyotlarini ishga tushirdi va Orlando, Chennai, Asmara, Vashington DC, Yoxannesburg, Aleksandriya, Milan, Sana va Malaga mavsumiy reyslarni ochdi. 1996-yil 16-iyulda kompaniya yana bir bor oʻz logotipi va samolyot rang berish dizaynini oʻzgartirdi. Shu paytdan boshlab, laynerlarning fyuzelyajlari qumga boʻyalgan, dumlari esa stabilizatorlar markazida qirollik uyining belgisi bilan qarama-qarshi koʻk rangga boʻyalgan. Shu bilan birga, aviakompaniya "Saudianing" sobiq rasmiy nomini qaytardi, shuningdek, ayol styuardessalar uchun yangi formani taqdim etdi. 2000-yillar. 2000-yil 8-oktabrda Saudiya Arabistoni Mudofaa va aviatsiya vaziri shahzoda Sulton ibn Abdulaziz al-Saud aviakompaniyani xususiylashtirish boʻyicha marketing tadqiqotlarini oʻtkazish boʻyicha shartnoma imzoladi, unga tayyorgarlik koʻrish jarayonida bir qator qayta qurish choralari koʻrildi, shu jumladan, aviatashuvchidan asosiy boʻlmagan boʻlinmalarni (parvozdagi ovqatlanish, erdan xizmat koʻrsatish, samolyotlarga texnik xizmat koʻrsatish va taʼmirlash va Jiddadagi parvoz akademiyasini) olib tashlash va ularni alohida tijorat kompaniyalariga aylantirish. 2005-yil aprel oyida mamlakat hukumati bayroq tashuvchisi kelajakda Saudiya Arabistoni va undan tashqarida rejalashtirilgan reyslarning bir qismida monopoliyasini yoʻqotishi mumkinligini taʼkidladi. 2010-yillar. 2012-yil 29-mayda aviakompaniya Saudiya Arabistoni havo yoʻllari (tarixiy nomi 1971-yilgacha qoʻllangan va 1997-yilda qayta kiritilgan) dan oʻzining qisqartirilgan inglizcha "Saudia" (bu nom 1972-1996-yillarda ishlatilgan) nomini qaytardi. Shu kuni "Saudiya" SkyTeam global yoʻlovchi aviatsiyasi alyansining toʻliq aʼzosi boʻldi. 2012-yil oxiriga kelib Saudiya Arabistoni 64 ta yangi samolyot oldi (6 tasi Boeingdan va 58 tasi Airbusdan ). 2015-yilda aviakompaniya parkiga 8 ta Boeing 787-9 qo‘shildi. 2016-yil aprel oyida Saudiya Flyadeal kam xarajatli shoʻba korxonasini tashkil etishini eʼlon qildi. Flyadeal ichki va mintaqaviy yoʻnalishlarga xizmat koʻrsatadi, parvozlar 2017-yil oʻrtalarida boshlangan. 2020-yillar. 2021-yil aprel oyida Saudiya 19-aprelda Xalqaro havo transporti assotsiatsiyasi (IATA) tomonidan ishlab chiqilgan mobil ilovani sinovdan o‘tkazishini e’lon qildi, bu yo‘lovchilarga sayohat ma’lumotlari va hujjatlarini raqamli tarzda boshqarishga yordam beradi. Hamkorlik. "Saudia" quyidagi aviakompaniyalar bilan kodshering shartnomalariga ega: Flot. 2021-yil avgust oyida "Saudia" floti quyidagi samolyotlardan iborat edi: Quyidagi samolyotlar "Saudiya" tomonidan VIP, shaxsiy va maxsus parvozlar uchun ishlatiladi: Bundan tashqari, Yevropada shartnoma asosida ishlaydigan Qirollik havo kuchlarining bir nechta C-130 samolyotlari tijorat aviatashuvchisini bilvosita reklama qilish uchun "Saudia" aviakompaniyasining ranglariga boʻyalgan.