Berberlar qoʻzgʻoloni. Berberlar qoʻzgʻoloni yoki Xorijiylar qoʻzgʻoloni milodiy 740–743-yillarda (islom taqvimi boʻyicha hijriy 122–125) Umaviy xalifasi Hishom ibn Abdulmalik davrida sodir boʻlgan va arab xalifaligidan (Damashqdan hukmronlik qilgan) birinchi muvaffaqiyatli ajralish sifatida tarixda qolgan. Xorijiy puritan voizlarining taʼsiri ostida berberlar Umaviylar xalifaligiga qarshi 740-yilda Tanjerda isyon koʻtargan va ushbu isyon dastlab Maysara al-Matgʻoriy tomonidan boshqarilgan. Qoʻzgʻolon tez orada Magʻribning qolgan qismiga (Shimoliy Afrika) va boʻgʻozlar orqali al-Andalusgacha tarqalgan. Berberlar Baqdura va zodagonlar janglaridan soʻng Gʻarbiy Magʻribda Umaviylar hukmronligini tugatishga muvaffaq boʻldi, ammo Umaviylar tez orada ularga qarshilik koʻrsatib, Ifriqiyaning asosiy qismini (Tunis, sharqiy Jazoir va gʻarbiy Liviya) va al-Andalusni (Ispaniya va Portugaliya) ulardan tortib olishga muvaffaq boʻldi. Ayniqsa, ularning al-Asnam jangidagi gʻalabasi muhim ahamiyat kasb etdi. Biroq Magʻribning qolgan qismida hech qachon Umaviylar oʻz hukmronligini qayta tiklay olmadi. Umaviylar viloyatining poytaxti Qayravonni qoʻlga kirita olmaganidan soʻng, berber qoʻzgʻolonchilari qoʻshinlari tarqab ketdi va gʻarbiy Magʻrib bir qator kichik davlatchalar hamda qabila boshliqlari va xorijiy imomlar tomonidan boshqariladigan hududlarga boʻlinib ketdi. Berberlar qoʻzgʻoloni xalifa Hishom davridagi eng katta harbiy muvaffaqiyatsizlik boʻlishi mumkin. Ushbu isyon natijasida xalifalikdan tashqarida ayrim ilk musulmon davlatlari paydo boʻlgan.