Futbol boʻyicha 2025-yilgi Klublar oʻrtasidagi jahon chempionati. Futbol boʻyicha 2025-yilgi Klublar oʻrtasidagi jahon chempionati yoki Klublararo jahon chempionati 2025 (FIFA Club World Cup 2025) — FIFA tomonidan tashkil etilgan klublar oʻrtasidagi 21-xalqaro futbol musobaqasining turniridir. Musobaqa 2025-yil 14-iyundan 13-iyulgacha AQShda 32 jamoa ishtirok etadigan formatda boʻlib oʻtmoqda. Soʻnggi toʻrt yildagi qitʼalararo kuboklar gʻoliblari qatnashmoqda. Manchester City ushbu musobaqaga amaldagi chempion sifatida keldi — ular 2023-yilda eski formatdagi soʻnggi turnirda ilk bor chempionlikni qoʻlga kiritgan. Kengaytirilgan turnir formati 2019-yil mart oyida eʼlon qilingan va dastlab Xitoyda 2021-yilda oʻtkazilishi rejalashtirilgan edi, biroq COVID-19 pandemiyasi tufayli qoldirildi. FIFA 2023-yil fevral oyida konfederatsiyalar oʻrtasida oʻrinlar taqsimotini tasdiqladi va toʻrt oy oʻtib AQShni musobaqa mezboni sifatida eʼlon qildi. Shuningdek, eski formatga juda oʻxshash versiyada har yili oʻtkaziladigan FIFA Qitʼalararo kubogi tashkil etildi. Turnirning kengaytirilishi futbolchilar ittifoqi FIFPRO va Jahon ligalari forumi tomonidan tanqid qilindi. Ular bu oʻzgarishlar taqvimdagi matchlar sonining ortishiga va futbolchilarning salomatligiga salbiy taʼsir koʻrsatishini taʼkidladilar. Tarixi va format. Bir necha yillik tanaffusdan soʻng 2005-yilda qayta tiklanganidan beri Klublar oʻrtasidagi jahon chempionati har yili dekabr oyida oʻtkazib kelinardi va faqatgina qitʼaviy klublar musobaqalari gʻoliblari bilangina cheklanar edi. FIFA prezidenti Gianni Infantino 2016-yil oxiridayoq klublar oʻrtasidagi jahon chempionatini 2019-yildan boshlab 32 ta jamoagacha kengaytirish va musobaqani iyun—iyul oylariga koʻchirish taklifini ilgari surgan edi. Bu oʻzgarish musobaqani telekanallar va homiylar uchun yanada jozibador va muvozanatli qilish maqsadida koʻzda tutilgan edi. 2017-yil oxirida FIFA musobaqani 24 ta jamoagacha kengaytirish va 2021-yildan boshlab har toʻrt yilda oʻtkazishni taklif qilgan. Bu yangi format FIFA Konfederatsiyalar kubogining oʻrnini egallashi rejalashtirilgan edi. Kengaytirilgan format va 2021-yilning iyun-iyul oylarida oʻtkazilishi rejalashtirilgan Klublararo jahon chempionati 2019-yil mart oyida Mayamidagi FIFA Kengashi yigʻilishida tasdiqlandi. Xitoy 2019-yil oktyabr oyida mezbon sifatida tayinlandi, biroq musobaqa COVID-19 pandemiyasi sababli bekor qilindi. 2023-yil 23-iyun kuni FIFA 2025-yilgi musobaqaga AQSh mezbonlik qilishini rasman tasdiqladi. Bu qaror 2026-yilgi Jahon chempionatiga tayyorgarlik sifatida qabul qilindi. 32 ta jamoa sakkizta guruhga, har biri toʻrttadan iborat tarzda boʻlinadi. Har bir guruhdan eng yuqori oʻrinlarni egallagan ikki jamoa pley-off bosqichiga yoʻl oladi. Turnir formati 1998-yildan 2022-yilgacha oʻtkazilgan Jahon chempionatlarida qoʻllanilgan format bilan bir xil boʻlib, faqat uchinchi oʻrin uchun bahs boʻlmasligi bilan farq qiladi. 2024-yil yanvar oyida xabar berilishicha, turnir asosan AQShning Sharqiy qirgʻogʻida oʻtkaziladi. Bu qaror Yevropa telekanallari va tomoshabinlariga qulaylik yaratish, shuningdek, 2025-yilda shu davrda asosan AQShning Gʻarbiy hududida boʻlib oʻtadigan CONCACAF Oltin Kubogi bilan ehtimoliy janjallarning oldini olish maqsadida qabul qilingan. Oʻrinlar taqsimoti. 2023-yil 14-fevral kuni FIFA Kengashi 2025-yilgi turnir uchun oʻrinlar taqsimotini „aniq koʻrsatkichlar va mezonlar majmui“ asosida tasdiqladi. UEFA eng koʻp oʻringa ega boʻlib, unga 12 ta oʻrin ajratildi. CONMEBOL esa 6 ta oʻrin oldi. AFC, CAF va CONCACAF ning har biriga 4 tadan oʻrin berildi. OFC va mezbon davlat assotsiatsiyasi (AQSH) esa bittadan oʻringa ega boʻldi. 14-mart kuni FIFA Kengashi turnirga kirish uchun asosiy tamoyillarini tasdiqladi. Quyidagi tamoyillar 2021-yildan 2024-yilgacha boʻlgan toʻrt yillik davrda yakunlangan musobaqalar asosida belgilangan: Agar bir klub oʻz konfederatsiyasining eng yuqori darajadagi klublar musobaqasini ikki yoki undan ortiq mavsumda yutsa, qolgan ishtirokchilar toʻrt yillik davr uchun tuzilgan klub reytingiga asosan aniqlanadi. Har bir assotsiatsiyadan maksimal ikki klub ishtirok etishi mumkin, biroq bundan mustasno holat – agar bir assotsiatsiyadan uch yoki undan ortiq klub chempionlikni qoʻlga kiritsa, ular ham turnirda qatnasha oladi. Toʻrt yillik klub reytingini hisoblash usuli sport mezonlariga asoslanadi va yakuniy shakli konfederatsiyalar hamda manfaatdor tomonlar bilan maslahatlashuvdan soʻng belgilanadi. UEFA dan tashqari konfederatsiyalar uchun saralash usuli quyidagicha belgilandi: UEFA klublar koeffitsiyentini hisoblashda qoʻllaniladigan usul Yevropa jamoalarini reytinglash uchun „istisno tariqasida“ qoʻllandi Jamoalar. Quyidagi jamoalar turnirga yoʻllanma oldi: Qur’a. Qur’a 2024-yil 5-dekabr kuni AQShning Florida shtatidagi Mayami shahri yaqinidagi Doral shahrida joylashgan Telemundo telekanali shtab-kvartirasida oʻtkazildi. Marosim Telemundo shtab-kvartirasida Alessandro Del Piero tomonidan olib borildi va unda AQShning oʻsha paytdagi saylangan prezidenti Donald Trumpning video murojaati ham namoyish etildi. FIFA qur’a tashlash jarayoni va savatchalar tartibini qur’adan ikki kun oldin eʼlon qildi. Bu jarayonda imkon qadar sport koʻrsatkichlari va geografik omillar inobatga olindi. FIFA qur’a savatlarini quyidagicha shakllantirdi. Jamoalar har bir konfederatsiya doirasida FIFAning klublar reyting tizimiga asosan tartiblangan: Qurʼaga koʻra, bir xil konfederatsiyaga mansub jamoalar bir guruhga tushmasligi kerak edi, bu qoida faqat UEFA jamoalariga tegishli emas. UEFAdan har bir guruhda kamida bittadan, koʻpi bilan ikkita jamoaga ruxsat berildi. Bundan tashqari, bir xil milliy assotsiatsiyaga mansub ikki UEFA jamoasi ham bir guruhga tushmasligi belgilandi. Musobaqadagi raqobat muvozanatini saqlash maqsadida pley-off bosqichi uchun toʻrtta guruhdan iborat ikkita alohida yoʻl belgilandi. Ular quyidagicha tuzildi: Ushbu pley-off yoʻllari asosida, UEFA va CONMEBOL jamoalari uchun qur’a tashlashda quyidagi qoidalar belgilangan: Mezbon mamlakat vakillari sifatida va jadvalni qulaylashtirish maqsadida Inter Miami CF va Seattle Sounders FC mos ravishda A va B guruhlariga 4-jamoalar sifatida joylashtirildi. Shu sababli, A va B guruhlariga tushgan qolgan jamoalar savatchalaridagi raqamlariga mos holda joylashtirildi. Qurʼa 1-savatchadan boshlandi va 4-savatchagacha davom etdi. Har bir jamoa tanlab olinganidan soʻng, qurʼa qoidalariga asoslanib, alifbo tartibidagi birinchi mavjud guruhga joylashtirildi. C dan H gacha boʻlgan guruhlarda, matchlar jadvalini belgilash maqsadida, jamoaning guruh ichidagi pozitsiyasi ham alohida qurʼa orqali aniqlandi. 1-savatchadagi jamoalar esa avtomatik tarzda har bir guruhning 1-pozitsiyasiga joylashtirildi. Qurʼa savatchalari quyidagicha taqsimlangan edi: Joylar. 2024-yil 28-sentyabr kuni FIFA 2025-yilgi Klublar oʻrtasidagi jahon chempionati uchun AQShning 11 ta shahridagi 12 ta stadionni tanlanganini e’lon qildi. Bular: Filadelfiyadagi Lincoln Financial Field stadioni; Vashingtondagi Audi Field stadioni; Sietldagi Lumen Field stadioni; Pasadenadagi Rose Bowl stadioni; Cincinnatidagi TQL stadioni; Charlottedagi Bank of America stadioni; Atlantadagi Mercedes-Benz stadioni; Miami Gardensdagi Hard Rock stadioni (Inter Miami CF ishtirokidagi ochilish uchrashuvi boʻlib oʻtadi); Nashvilledagi Geodis Park; Orlandodagi Camping World stadioni hamda Inter&Co Stadium; va finalga mezbonlik qiluvchi East Rutherforddagi MetLife stadioni. Lumen Field stadionida Seattle Sounders jamoasining guruh bosqichidagi barcha uchta matchi boʻlib oʻtadi. Tanlab olingan stadionlardan beshtasi 2026-yilgi Jahon chempionatida ham foydalaniladi. Boshqa FIFA musobaqalaridan farqli ravishda, shu jumladan, yaqinlashib kelayotgan 2026-yilgi jahon chempionatidan farqli oʻlaroq, barcha stadionlar oʻzlarining asl nomlarini saqlab qoladi. Mashg‘ulot bazalari. "The Athletic" nashrining xabariga koʻra, FIFA mezbon shaharlar hududida jamoalar uchun mashgʻulot bazalarini belgilab qo‘ygan. Bu bazalarni taqsimlashda ustuvorlik hududda koʻproq match oʻtkazadigan klublarga berilgan. Klublar, shuningdek, boshqa sport inshootlari egalari yoki operatorlari, jumladan, bir nechta kollej sport dasturlari bilan mustaqil ravishda muzokaralar olib borish va oʻzlariga mos mashgʻulot bazasini tanlash huquqiga ega boʻlishgan. Bundan tashqari, bir qancha inshootlar FIFA tomonidan musobaqaning keyingi – pley-off bosqichiga chiqqan jamoalar foydalanishi uchun alohida tayinlangan. Guruh bosqichi uchun jamoalarning bazalari FIFA tomonidan 2025-yil 3-iyun kuni rasman e’lon qilindi. Match rasmiylari. FIFA 2025-yil 14-aprelda turnir uchun 41 ta aʼzo uyushmadan 117 nafar match hakamini tanlab olishini tasdiqlagan. Bular orasida 35 nafar bosh hakam, 58 nafar yordamchi hakam va 24 nafar video yordamchi hakamlarni oʻz ichiga olgan. Turnir rejasi. 2023-yil 17-dekabrda FIFA turnirning 2025-yil 15-iyundan 13-iyulgacha oʻtkazilishini eʼlon qilgan. Qur’a tashlashdan oldin faqat ochilish matchi (Inter Miami CF ishtirokida) va final oʻtkaziladigan sana hamda joy, Seattle Sounders FC klubining guruh bosqichi matchlari oʻtkaziladigan joy tasdiqlangan edi. Matchlar jadvali, stadionlar va boshlanish vaqtlari koʻrsatilgan toʻliq maʼlumot qur’a tashlashdan soʻng, 2024-yil 7-dekabrda yakunlandi va eʼlon qilingan. Turnirning boshlanish sanasi oʻzgartirildi va bir kun oldin, yaʼni 14-iyunda boshlanishi belgilangan. Jadval „sport va futbolchilarga yoʻnaltirilgan mezonlar, mahalliy va sayohatchi muxlislar hamda jahon miqyosidagi translyatsiya talablari kabi omillarni hisobga olgan holda“ tuzilgan. Tarkiblar. Har bir klub turnir uchun 26 dan 50 nafargacha oʻyinchidan iborat dastlabki tarkibni eʼlon qilishi shart edi. 2025-yil 1-iyundan 10-iyungacha barcha ishtirokchi klublarning aʼzo uyushmalari yangi transfer qilingan futbolchilarni roʻyxatdan oʻtkazish uchun transfer oynasi ochilgan. Klublar 10-iyungacha kamida uchta darvozabonni oʻz ichiga olgan 26 dan 35 nafargacha oʻyinchidan iborat yakuniy tarkiblarini eʼlon qilishlari lozim edi. Musobaqa davomida, 27-iyundan 3-iyulgacha, agar klubning aʼzo uyushmasi ushbu davrda transfer oynasiga ega boʻlsa, klublar oʻzlarining yakuniy roʻyxatlariga cheklangan oʻzgartirishlar kiritishlari mumkin, biroq hech bir oʻyinchi turnir davomida ikki klub uchun oʻynay olmaydi. Agar klub darvozaboni jarohat olsa yoki kasallansa, bu oʻyinchi istalgan vaqtda almashtirilishi mumkin. Ochilish marosimi. French Montana va Swae Lee ochilish marosimining asosiy yulduzlari bo‘lishdi. Ushbu marosim 2025-yilgi Klublar o‘rtasidagi jahon chempionatining ochilish bahsi — Al Ahly va Inter Miami CF jamoalari o‘rtasidagi o‘yindan avval, Mayami shahridagi Hard Rock stadionida bo‘lib o‘tdi. Marosim DAZN platformasi orqali jonli efirda namoyish etildi. Guruh bosqichi. Guruh bosqichida jamoalar toʻrttadan sakkizta guruhga (A—H) boʻlingan. Har bir guruhdagi jamoalar round-robin tizimida (har bir jamoa guruhdagi barcha jamoalar bilan) oʻyin oʻtkazdi va har bir guruhdan eng yuqori ikki oʻrin egasi pley-off bosqichiga yoʻl oldi. Sovrin jamgʻarmasi. Taqsimot tizimi jami 1 milliard AQSh dollari miqdoridagi mukofot jamg‘armasini turnirda ishtirok etayotgan 32 ta klub o‘rtasida taqsimlaydi. Turnir g‘olibi 125 million AQSh dollarigacha mukofot oladi — bu avvalgi turnirlarga nisbatan moliyaviy mukofotlarning sezilarli oshganini anglatadi. Ishtirokchi jamoalar uchun ajratilgan mukofot pullaridan tashqari, global miqyosda klublar futbolini qo‘llab-quvvatlash uchun mo‘ljallangan birdamlik investitsiya dasturi doirasida qo‘shimcha 250 million AQSh dollari ajratilishi rejalashtirilgan. 2025-yilgi turnir uchun pul mukofoti taqsimoti quyidagicha: Sport natijalari ustuni ($475 million): Turnirdagi natijalariga qarab to‘lanadigan mablag‘lar miqdori. Ishtirok etish ustuni ($525 million): Turnirda qatnashayotgan barcha 32 ta klubga kafolatlangan to‘lovlar (ko‘rsatilgan miqdorlar har bir klub uchun). Birdamlik toʻlovlari ($250 million): Ishtirokchi jamoalar uchun ajratilgan mukofot pullaridan tashqari, ushbu to‘lovlar butun dunyo boʻylab klublarni qoʻllab-quvvatlashga yoʻnaltiriladi. Ular global futbolda rivojlanish va inklyuzivlikni ragʻbatlantirishga xizmat qiladi. Efirga uzatilishi. 2024-yil 15-iyul kuni FIFA ning yangi, eng yuqori darajadagi klublar o‘rtasidagi musobaqasining 2025-yilgi nashri uchun media huquqlari tenderi Amerika, Osiyo, Yaqin Sharq va Shimoliy Afrika mintaqalari uchun ochildi. FIFA 2025-yilgi turnir uchun Apple bilan eksklyuziv 1 milliard dollarlik global translyatsiya huquqlari bo‘yicha muzokaralari to‘xtab qolgani haqida xabarlar tarqalganidan bir necha hafta o‘tib, Amerika, Osiyo hamda Yaqin Sharq va Shimoliy Afrika mintaqalari uchun “media huquqlari tenderiga taklif”ni e’lon qildi. Mazkur 1 milliard dollarlik kelishuv FIFA ning mazkur turnir uchun belgilagan umumiy translyatsiya huquqlari tushumining chorak qismini tashkil qilishi aytilgan edi. 2024-yil 19-sentabr kuni FIFA hali ham translyatsiya huquqlari bo‘yicha kelishuvga erishilmagani sababli shoshilinch yig‘ilish o‘tkazdi. 2024-yil 4-dekabr kuni DAZN kompaniyasi turnirning global translyatsiya huquqlarini 1 milliard yevro evaziga qo‘lga kiritdi; barcha o‘yinlarni bepul jonli efirda namoyish qilishi, shuningdek, ayrim mahalliy telekanallarga huquqlarni sublitsenziya orqali topshirishi e’lon qilindi. DAZN oʻz platformasi uchun turnirni keng yoritishga qaror qildi. U maxsus filmlar va dasturlarni ishlab chiqishni rejalashtirdi, jumladan, mashhur transferlar jurnalisti Fabrizio Romano ishtirokidagi, turnir oldidan amalga oshirilgan transferlarga bagʻishlangan maxsus ko‘rsatuv suratga olinishi ko‘zlandi. DAZN, shuningdek, TikTok hamda kontent yaratuvchilar bilan hamkorlik qilib, turnirni qisqa videolar platformasi va boshqa ijtimoiy tarmoqlarda targ‘ib qilishni yo‘lga qo‘ydi. Turnir boshlanishiga yaqin kunlarda Sportradar DAZN bilan sublitsenziya shartnomasini eʼlon qildi. Bu kelishuv oʻyinga doir maʼlumotlar va audiovizual translyatsiyani betting saytlariga yetkazib berishni nazarda tutadi. Sportradar oʻz hamkorlari bilan birgalikda DAZNning video va statistik maʼlumotlarini mijozlariga yetkazadi hamda bu maʼlumotlardan oʻyinlarni sunʼiy tarzda natijalarga taʼsir oʻtkazish holatlarining oldini olishda foydalanadi. Bu jarayon FIFA bilan mavjud hamkorlik doirasida amalga oshiriladi. 2025-yil 10-aprel kuni Xitoyning Migu striming platformasi Klublar oʻrtasidagi jahon chempionati uchun Xitoy hududidagi translyatsiya huquqlarini toʻgʻridan-toʻgʻri shartnoma asosida, ikki turnirni (keyingi KJCh ni ham) qamrab oluvchi kelishuv orqali qoʻlga kiritdi. DAZN Xitoyda faoliyat yuritmagani sababli, ushbu kelishuvni FIFA ning oʻzi Migu bilan bevosita muzokaralar orqali tuzgani maʼlum. 2025-yil 11-iyun kuni Janubiy Koreyadagi Coupang Play platformasi FIFA Klublar oʻrtasidagi jahon chempionatini namoyish etishini e’lon qildi. DAZN Janubiy Koreyada faoliyat yuritmaydi, lekin Coupang Play huquqlarni DAZN orqali olganmi yoki bevosita FIFA bilan kelishganmi — bu nomaʼlumligicha qolmoqda. Quyida DAZN tomonidan sublitsenziya asosida huquqlar topshirilgan efirga uzatuvchilar ro‘yxati keltirilgan: Quyida to‘g‘ridan-to‘g‘ri litsenziya asosida (FIFA bilan bevosita shartnoma tuzgan) hamkorlar roʻyxati keltirilgan: