Ilya Repin. Ilya Yefimovich Repin ( – 29-sentyabr 1930) Rossiyaning taniqli rassomi boʻlib, hozirgi Ukraina hududida tugʻilgan. U 19-asrda Rossiyaning eng mashhur rassomlaridan biriga aylangan. Uning asosiy asarlari orasida "Volga boʻyidagi kemalarni tortuvchilar" (1873), "Kursk viloyatidagi diniy marosim" (1880–1883), "Ivan Grozniy va uning oʻgʻli Ivan" (1885); va "Zaporojye kazaklarining javobi" (1880–1891) kabilar bor. U shuningdek, oʻz davrining yetakchi rus adabiyot va sanʼat arboblari, jumladan Mixail Glinka, Modest Mussorgskiy, Pavel Tretyakov va ayniqsa uzoq yillik doʻstlik munosabatlariga ega boʻlgan Lev Tolstoyning portretlarini chizganligi bilan ham tanilgan. Repin Chuguevda, Rossiya Imperiyasida (hozirgi Ukraina) tugʻilgan. Uning otasi Rossiya armiyasining Uhlan polkida xizmat qilgan, keyin otlar sotgan. Repin 16 yoshida ikonalar chizishni boshlagan. U Sankt-Peterburgdagi Imperator Badiiy sanʼat akademiyasiga kirish imtixonlarida birinchi urinishida muvaffaqiyatsizlikka uchragan, ammo 1863-yilda shaharga borib, darslarda qatnashgan va 1869 va 1871-yillarda ilk mukofotlarini qoʻlga kiritgan. 1872-yilda Volga boʻylab sayohatdan soʻng, u Sankt-Peterburgdagi Sanʼat akademiyasiga oʻz chizmalarini taqdim etgan. Buyuk gertsog Aleksandr Aleksandrovich unga „Volgadagi kemalarni tortuvchilar“ katta hajmdagi rasmini yaratish uchun buyurtma bergan, bu uning rassomchilik faoliyatini boshlab bergan. U Parij va Normandiyada ikki yil yutiib, birinchi impressionist koʻrgazmalarini tomosha qilgan va ochiq havoda rasm chizish texnikasini oʻrgangan. 1885-yilda Ivan Grozniyning oʻz oʻgʻlini gʻazablanib oʻldirishi tasvirlagan tarixiy portreti katta janjalga sabab boʻlib, rasm koʻrgazmadan olib tashlangan. Bu muvaffaqiyatsizlikdan keyin, Repin bir qator katta yutuqlar va yangi buyurtmalar olishni boshgan. 1898-yilda ikkinchi xotini bilan Finlandiyaning Kuokkala shahrida (hozirgi Repino (Sankt-Peterburg)), Sankt-Peterburg yaqinida „Penates“ nomli qishloq uyini sotib olgan. 1905-yilda imperator hukumati koʻcha namoyishlarini bostirgandan soʻng, Ilya Repin Badiiy sanʼat akademiyasidagi oʻqituvlik lavozimidan ketgan. U 1917-yilgi Fevral inqilobini qoʻllab-quvvatlagan, ammo Oktyabr inqilobidan keyin bolsheviklar tomonidan qoʻllangan zoʻravonlik va terrordan dahshatga tushgan. 1917-yilda Rossiya Finlandiya Buyuk Gersogligi ustidan nazoratni yoʻqotgan, bu Finlandiyaning toʻliq mustaqilligiga erishshishga zamin yaratgan. Bu voqeadan soʻng, Ilya Repin 1925-yilda oʻz asarlari koʻrgazmasida ishtirok etish uchun ham Sankt-Peterburg (Leningrad deb oʻzgartirilgan)ga borish imkoniyatiga ega boʻlmagan. Repin 1930-yil 29-sentyabrda, 86 yoshida vafot etgan va Penatesda dafn etilgan. Uning uyi endilikda muzey sifatida saqlanmoqda va YuNESKOning Butunjahon merosi obyekti hisoblanadi.