Spiramitsin. Spiramitsin (Spiramisin, kimyoda Formatsidin nomi bilan ham tanilgan) — 16 aʼzoli makrolidlarning birinchi vakili, Streptomyces ambofaciens aktinomitsetidan olingan tabiiy antibiotikdir. Spiramitsinning strukturaviy asosi 16 uglerod atomidan tashkil topgan lakton halqasi boʻlib, unga uchta uglevod qoldigʻi biriktirilgan: forosamin, mikaminoz va mikaroza. Preparat uchta kimyoviy shaklning (spiramisin I, II, III) tabiiy ravishda olingan birikmasidir. Yevropa, Lotin Amerikasi, Kanadada tarqalgan. AQShda u FDA tomonidan roʻyxatdan oʻtkazilmagan, ammo homilador ayollarda toksoplazmozni davolash uchun muassasalarning axloqiy qoʻmitalari bilimi bilan foydalanish mumkin. Chiqarish shakllari. Rossiya Federatsiyasida - tabletkalar1,5 (500 mg) va 3 million XB (1000 mg), inʼektsiya uchun eritma 1,5 million XB (500 mg). Chet elda, shuningdek, rektal shamlar, ogʻiz orqali yuborish uchun suspenziyalar shaklida ishlab chiqariladi. Tarixi. Spiramitsin 1951-yilda ajratilgan va 1954-yilda S. Pinnert-Sindiko tomonidan gram-musbat mikroorganizmlarga qarshi faol modda sifatida rasman tasvirlangan. Uni ishlab chiqaradigan mikroorganizm "Streptomyces ambofaciens" Fransiya janubida tuproqdan ajratilgan. „Rovamitsin“ nomi ostida preparatning ogʻiz shaklini chiqarish Fransiyada Rhone-Poulenc Rorer tomonidan 1955-yildan beri boshlangan. 1958-yilda uning "Toxoplasma gondii" ga qarshi faolligi aniqlandi. 1968-yildan boshlab homilador ayollarda toksoplazmozni davolashda qoʻllanila boshlandi. 1987-yilda parenteral yuborish uchun spiramitsin shakli ishlab chiqarila boshlandi. Farmakokinetikasi. Absorbtsiyasi. Ogʻiz orqali soʻrilishi toʻliq emas, biomavjudligi oʻrtacha 33% - 39% (10 - 69% orasida). Soʻrilishi eritromitsinga qaraganda uzoqroqdir, bu, ehtimol, oshqozonning kislotali muhitida preparatning ionlanishi bilan bogʻliq. Oziq-ovqat bilan qabul qilish preparatning biomavjudligini 50% ga kamaytiradi va qon zardobidagi konsentratsiyasining oshishini sekinlashtiradi. Tarqalishi. Spiramitsin ayollarning oʻpka, bronxlar, bodomsimon bezlar, paranazal sinuslar va tos aʼzolari toʻqimalarida yuqori konsentratsiyaga yetadi va ulardagi yuqori konsentratsiyalar qon zardobidagi kontsentratsiyasining pasayishidan keyin saqlanib qoladi. Tuprikdagi konsentratsiya zardobdagiga nisbatan 1,3-4,8 baravar yuqori. Preparat platsenta toʻsigʻidan oʻtib, sutga ham oʻtadi. Shu bilan birga, homilaning qonidagi konsentratsiyasi onaning qonidagi konsentratsiyaning 50% ni tashkil qiladi. Safro, polimorfonukulyar neytrofillar va makrofaglarda yuqori konsentratsiyada ham aniqlangan. Preparat gematoensefal baryerdan oʻtolmaydi. Tarqalish hajmi 383-660 litrni tashkil qiladi. Chiqarib yuborilishi. Boshqa makrolidlardan farqli oʻlaroq, metabolizm P450 sitoxrom tizimi bilan deyarli bogʻliq emas. Safro bilan dozaning 80% gacha, buyraklar bilan 4-14% qismi chiqariladi. Boshqa xususiyatlari. Proteinlar bilan bogʻlanishi: makrolidlar orasida eng pasti - 10 - 25%. Biotransformatsiyasi: Spiramitsinning metabolitlari toʻliq oʻrganilmagan, metabolizm jigarda sodir boʻladi. Yarim yemirilish davri : Maksimal konsentratsiyaga erishish vaqti : Zardobdagi maksimal kontsentratsiyasi Farmakodinamikasi. Harakat mexanizmi. Qon zardobida spiramitsinning antibakterial faolligi 2-4 marta oshishi aniqlangan. Mikroblarga qarshi faollik spektri. Spiramitsin va eritromitsin oʻrtasida kesishuvchan chidamlilik mavjud. Hozirgi vaqtda odatda homilador ayollarning toksoplazmozini va tugʻma toksoplazmozni davolash uchun buyuriladi (muqobil sifatida pirimetaminning sulfadiazin bilan kombinatsiyasi samaraliroq, ammo spiramitsin havfsizroq - teratogen taʼsir aniqlanmagan). Spiramitsin homilador ayoldan homilaga toksoplazmozni yuqtirish havfini kamaytiradi; allaqachon infeksiyalangan homilada kasallikning ogʻirligiga taʼsir qilmaydi. Spiramitsin paradoksi. Hujayra metabolizmiga uchramasdan, spiramitsin hujayralarda faol holatda boʻladi. Natijada, in vitro sharoitida unga zaif sezgir mikroorganizmlar keltirib chiqaradigan infeksiyalarda ham spiramitsinning yuqori klinik samaradorligi mavjud. Ushbu hodisa „spiramisin paradoksi“ deb nomlangan Dori vositalari bilan oʻzaro taʼsiri. Eritromitsindan farqli oʻlaroq, spiramitsin jigarda P450 sitoxrom tizimi orqali metabolizmga uchramaydi, buning natijasida siklosporin va teofillin bilan oʻzaro taʼsiri yoʻq. Karbidopa va levodopaning kombinatsiyasi, spiramitsin bilan birgalikda qoʻllanganda, levodopaning oʻrtacha yoʻq qilish vaqtining uzayishiga olib keldi, bu ichak motorikasining oʻzgarishi tufayli karbidopaning soʻrilishini ingibitsiya qilish bilan bogʻliq deb hisoblanadi. Spiramitsinni qabul qilish fonida AlAT va ishqoriy fosfatazaning qiymatlari oshishi mumkin. Qoʻllash mumkin boʻlmagan holatlar. Spiramitsinga va preparatning boshqa tarkibiy qismlariga yuqori sezuvchanlik, laktatsiya davri, glyukoza-6-fosfatdegidrogenaza fermenti yetishmovchiligi (oʻtkir gemoliz havfi), bolalar yoshi (6 yoshgacha - 1,5 million XB tabletkalar uchun, 18 yoshgacha - uchun tabletkalar 3,0 million XB, tomir ichiga yuborish uchun). Ehtiyotkorlik bilan: oʻt yoʻllarining obstruktsiyasi yoki jigar yetishmovchiligi boʻlganda. Nojoʻya taʼsirlari. Koʻngil aynishi, qusish, diareya, allergik reaksiyalar (teri toshmasi, qichishish), inʼektsiya joyida ogʻriq; kamdan-kam hollarda - AlAT va ishqoriy fosfataza faolliginining oshishi. Alohida xollarda - trombositopeniya, EKGda QT oraligʻining uzayishi, xolestatik gepatit, oʻtkir kolit, yarali ezofagit, ichak shilliq qavatining shikastlanishi. Qoʻllash va dozalash. Spiramitsinning turli dorilari roʻyxatdan oʻtgan dozalash rejimlarida farqlarga ega boʻlishi mumkin, shuning uchun har doim tibbiy foydalanish boʻyicha joriy koʻrsatmalarni tekshirish tavsiya etiladi. Buyrak funksiyasi buzilgan taqdirda, dozani toʻgʻirlash talab qilinmaydi. Ichishga. Tabletkalar yetarli miqdorda suv bilan ogʻiz orqali ichiladi. "Kattalar". Sutkali doza odatda 2-3 dozaga boʻlingan 6-9 million XB ni tashkil qiladi. Maksimal sutkalik doza 9 mln XB. "Bolalar". Tana vazni 20 kg va undan yuqori boʻlsa, dozasi kuniga 150-300 ming XB/ kg ni tashkil qiladi, 2-3 dozaga boʻlinadi. Maksimal sutkalik doza - 300 ming XB/ kg / kun "Meningokokkli meningitini oldini olish" : kattalar uchun - 5 kun davomida kuniga ikki marta 3 million XB; bolalar uchun 5 kun davomida kuniga ikki marta tana vazniga 75 ming XB/ kg. Chet elda, Rossiya Federatsiyasida tibbiy foydalanish boʻyicha koʻrsatmalarda aks ettirilmagan, ogʻir infeksiyalar boʻlsa, spiramitsinning sutkalik dozasini 12-15 million XB ga oshirishga ruxsat beriladi. Vena ichiga yuborish. "Faqat kattalar uchun." Sekin infuziya orqali har 8 soatda 1,5 million XB v/i (kuniga 4,5 million XB). Ogʻir infeksiyalar boʻlsa, dozani ikki baravar oshirish mumkin. Flakon tarkibi inʼektsiya uchun 4 ml suvda eritiladi, 100 ml 5% dekstroz eritmasiga qoʻshiladi. Bemorning ahvoli imkon berishi bilanoq, davolanish ogʻiz orqali davom ettirilishi kerak. Maxsus koʻrsatmalar. Jiddiy buyrak funksiyasi buzilgan taqdirda ham, dozalash rejimini oʻzgartirishga hojat yoʻq. Emizikli ayollarga buyurilganda, emizishni toʻxtatish kerak, chunki ona sutiga kirib borishi mumkin. Spiramitsinning teratogen taʼsiri isbotlanmagan, shuning uchun uni homilador ayollarda havfsiz ishlatish mumkin. Homiladorlik paytida toksoplazmozning homilaga yuqishi xavfi birinchi trimestrda qoʻllanilganda 25 dan 8% gacha, ikkinchi trimestrda 54 dan 19% gacha va uchinchi trimestrda 65 dan 44% gacha kamayadi. Jigar kasalligi boʻlgan bemorlarda davolanish davrida jigar faoliyatini vaqti-vaqti bilan kuzatib borish kerak. Sanoatda. Oziq-ovqat sanoatida oziq-ovqat qoʻshimchasi sifatida roʻyxatga olingan E710.