Aksay (Rostov viloyati). Aksay – Rossiyaning Rostov viloyatidagi Aksay shahar posyolkasi va Aksay tumanining maʼmuriy markazi. Aholisi – 48 372 kishi (2021). Shimoliy Kavkaz temir yoʻlining Aksay temir yoʻl stantsiyasi mavjud. Geografiyasi. Shahar, Rossiya tekisligining janubi-sharqida, Rostov viloyatining janubi-gʻarbiy qismida , Don daryosining burmasining tik oʻng qirgʻogʻida, Aksay tarmogʻining qoʻshilish joyida joylashgan. Aksay Rostov-Donga eng yaqin shaharlardan biri boʻlib, uning markazidan sharqda joylashgan (bu shaharlarning pochta boʻlimlari orasidagi masofada faqat Bataysk shahri yaqin). Ikki shaharning kvartallari orasidagi masofa toʻgʻri chiziqda 1 kilometrdan kam yoki avtomobil yoʻlida taxminan chiqadi. Aksay, butun Rostov viloyati kabi, MSC vaqt zonasida (Moskva vaqti) joylashgan. Amaldagi vaqtning UTC dan oʻzgarishi +3:00 soatni tashkil qiladi Iqlimi moʻtadil kontinental. Qish yumshoq; yanvarning oʻrtacha harorati −4,4 °C . Yoz issiq, uzoq, quyoshli ob-havoning ustunligi bilan; iyul oyining oʻrtacha harorati +22.9 °C. Yiliga 600 mm yogʻingarchilik tushadi. Aholisi. Aksay shahar posyolkasining bosh rejasiga muvofiq, istiqbolli aholi soni 2023-yilga kelib 2033-yilga kelib esa ga yetishi kutilmoqda. Iqtisodiyoti. Aksay va Aksay tumani iqtisodiyoti koʻp qirrali tuzilishga ega. Korxonalar aylanmasining qariyb 60 foizi isteʼmol bozoriga, qariyb 15 foizi sanoatga, qariyb 15 foizi qurilishga, qolgan qismi transport va aloqa, qishloq xoʻjaligi va boshqalarga toʻgʻri keladi. Sanoat ishlab chiqarishi tarkibida 80% dan ortigʻi ishlab chiqarish tarmoqlariga toʻgʻri keladi, oʻz navbatida rezina va plastmassa buyumlar ishlab chiqarishga toʻgʻri keladi. Ushbu mahsulotlar guruhiga kiritilgan kolbasa va sosiska qutilarining eng yirik ishlab chiqaruvchisi Atlantis-Pak hisoblanadi. Ishlab chiqarish korxonalari aylanmasining 15% ga yaqini mashinasozlik va metallga ishlov berish korxonalari hissasiga toʻgʻri keladi. Ular qishloq xoʻjaligi uchun ehtiyot qismlar ishlab chiqaruvchi „Aksaikardandetal“, „Agrotrade“ kompaniyalaridir. Ishlab chiqarish tarmoqlari aylanmasining qariyb 10 foizi boshqa metall boʻlmagan mineral mahsulotlar ishlab chiqaruvchi korxonalar („Aksay gʻisht zavodi“, „AksayStroyProm“, "Aksay shisha zavodi ") hissasiga toʻgʻri keladi. Aksay shahri sanoati turli xil mulkchilik shaklidagi 12 korxona, qurilish industriyasida turar-joy va noturar binolar, quduqlar, yoʻllarni taʼmirlash, gaz quvurlarini qurish va boshqalar bilan shugʻullanadigan 15 ta qurilish tashkiloti mavjud. Transporti. Avtomobil transporti. M-4 „Don“ federal avtomagistrali Aksay shahri hududidan oʻtadi: Moskva – Voronej – Rostov-na-Donu – Krasnodar – Novorossiysk, shuningdek, mintaqaviy va mahalliy ahamiyatga ega avtomobil yoʻllari ham shahar hududidan oʻtgan. Jamoat transporti kichik va oʻrta sigʻimli avtobuslar bilan ifodalanadi. Tuman ichidagi yoʻnalishlar reyestriga muvofiq, Aksay tumanida „Kvarta-1“ va „Aksay-Avto“ korxonalari tomonidan xizmat koʻrsatadigan 18 ta avtobus yoʻnalishi mavjud. Aksay shahri avtobusda viloyat markazi Rostov-Don shahri (Rostov-na-Donuning turli joylarida dastlabki qoʻnish toʻxtash joyi va Aksayning turli joylarida yakuniy toʻxtash joyi boʻlgan 8 ta yoʻnalish mavjud), shuningdek, Aksay tumanining barcha aholi punktlari bilan. Aksay shaharchasidagi jamoat transporti yoʻnalishlarining uzunligi Temir yoʻl transporti. Shimoliy Kavkaz temir yoʻli Rostov viloyatining Aksay temir yoʻl stansiyasi shaharda joylashgan. Stansiya Rostov-Glavniy – Lixaya – Moskva ikki yoʻlli elektrlashtirilgan temir yoʻl liniyasida joylashgan. Aksay stantsiyasida uzoq masofali yoʻlovchi poyezdlarining toʻxtash joyi yoʻq. Shahar atrofidagi poyezdlar Rostov- Glavniy – Lixaya, Rostov-Glavniy – Kuteynikovo, Rostov-Glavniy – Ust-Donetskaya yoʻnalishlari boʻylab harakatlanadigan Aksay stansiyasida toʻxtash joylariga ega. Aksay shahrida „Steklozavod“ va „Berdanosovka“ toʻxtash maydonchalari ham mavjud. Suv transporti. Aksay shahri Don daryosida uchta toʻxtash joyi mavjud (hozirda ular faol emas). Aksay daryosining chap qirgʻogʻida „Midel“ SSRZ OAJning kema taʼmirlash zavodi, shuningdek, „Don-Kassens kemasozlik zavodi“ MChJ kemasozlik korxonasi joylashgan boʻlib, u yerda „daryo-dengiz“ aralash navigatsiya kemalarini taʼmirlash va qurish amalga oshiriladi. Bank ishi. Aksay tumanida: Rossiya Sberbanki „Center-Invest“ OAJ, „Rossiya qishloq xoʻjaligi banki“ OAJ kabi bir qator banklarning filiallari ochilgan. Bundan tashqari, shaharda ushbu moliya tashkilotlarining bankomatlari ishlaydi. Ijtimoiy soha. Meditsina. Aksay tumanida quyidagi sogʻliqni saqlash muassasalari mavjud: Taʼlimi. Aksay shahridagi oʻrta umumiy taʼlim beshta muassasa bilan ifodalanadi: 1, 2, 4-sonli oʻrta maktab, 3-sonli gimnaziya va 1-sonli litsey. Shahardagi maktabgacha taʼlimni 1-sonli „Luchik“, 2-sonli „Buratinio“, 3-sonli „Solnishko“, 4-sonli „Kalinka“, 5-sonli „Juravlik“, 6-sonli „Teremok“, 11-sonli „Krasnaya shapochka“, 13-sonli „Skazka“, 22-sonli „Romashka“, 35-sonli „Rucheyek“, 37-sonli „Zvezdochka“ kabib 11 ta bolalar bogʻchalari olib boradi. Qoʻshimcha maʼlumotlar. 2018-yil 9-avgust kuni Aksay shahrini aylanib oʻtuvchi yoʻl qurilishiga tayyorgarlik jarayonida olib borilgan qazishmalar paytida, taxminan miloddan avvalgi 4-mingyilliklarga oid asl tosh inshootlar, yer osti katakomba xonalari, idishlar, koʻchmanchilarning sodiq hamrohi – ot timsoli, yuqori ijtimoiy mavqega ega boʻlgan odamlarning dafn etilishini koʻrsatishi mumkin boʻlgan mis qurollar shular jumlasidandir.