SSSR Oliy Ligasi. SSSR Oliy Ligasi —1970-yildan keyin Oliy Liga nomi bilan tanilgan Sovet Oliy Ligasi 1936-yildan 1991-yilgacha Ittifoqi futbolining yuqori divizioni boʻlib xizmat qilgan. Klublar oʻrtasidagi professional futbol musobaqasining yuqori darajasi 1936-yilda ning taklifiga binoan tashkil etilgan va Butunittifoq jismoniy tarbiya kengashi tomonidan tasdiqlangan. Dastlab u A guruhi deb nomlangan. Ikkinchi jahon urushidan keyin u Birinchi guruh sifatida tanilgan. 1950-yilda Sovet Ittifoqida futboldagi navbatdagi islohotdan soʻng, Birinchi guruh A klassi bilan almashtirildi. 1970-yilga kelib, A klassi uchta darajaga koʻtarildi va 1971-yilda Oliy guruh deb nomlandi. Bu Yevropadagi eng yaxshi futbol ligalaridan biri boʻlib, 1988-89-yilgi mavsumlarda UEFA aʼzolari orasida reytingda ikkinchi oʻrinni egallagan. Uning uchta vakili toʻrt marta Yevropa klublari turnirlarining finaliga chiqdi: „Dinamo Kiev“, „Dinamo Tbilisi“ va „Dinamo Moskva“. Xalqaro hamjamiyat Rossiyani Sovet Ittifoqining siyosiy vorisi deb hisoblaganidek, UEFA ham Rossiya Premer-ligasini Sovet Oliy Ligasidan keyin muvaffaqiyatli oʻtgan deb hisoblaydi. Umumiy tarix. "Shuningdek qarang: Red Sport International" Kirish va ommalashtirish. Dastlab Liga „Spartak“ sport jamiyati rahbari Nikolay Starostin tashabbusi bilan tashkil etilgan. Starostin oltita Sovet shahrida sakkizta professional klub jamoasini yaratishni va kalendar yilida ikkita chempionat turnirini oʻtkazishni taklif qildi. Kichik tuzatishlar bilan Sovet Jismoniy tarbiya kengashi Starostinning sport jamiyatlari va fabrikalari tomonidan homiylik qilinadigan „ustozlarning koʻrgazmali jamoalari“ ligasini yaratish taklifini qabul qildi. Nikolay Starostin de-fakto Sovet chempionatlarining choʻqintirgan otasiga aylandi. Yangi tashkil etilgan musobaqani targʻib qilish uchun koʻplab ommaviy tadbirlar boʻlib oʻtdi, ular orasida Moskva jismoniy tarbiya kuni paradi doirasida futbol koʻrgazmasi oʻyini, Sovet Ittifoqi tomonidan qoʻllab-quvvatlangan Bask viloyati futbol jamoasining taklifi boʻldi. Ispaniya fuqarolar urushi va boshqalar. 1936-yilda komsomolning birinchi kotibi Kosarev Qizil maydonda jismoniy tarbiya kuni paradi doirasida haqiqiy futbol oʻyinini oʻtkazish gʻoyasini ilgari surdi. Stalin hech qachon sport musobaqalarida qatnashmagan, ammo Jismoniy tarbiya kuni qoidadan istisno edi. 1936-yil Jismoniy madaniyat kuni paradini rus teatr rejissyori Valentin Pluchek boshqargan. Futbol oʻyini uchun „Spartak“ sportchilari tomonidan bahaybat yashil namat gilam tikilgan va Qizil maydondagi tosh toshlarga yotqizilgan. Paraddan bir kecha oldin gilam qismlarga boʻlinib tikilgan, oʻralgan va keyin maydonda joylashgan GUM universal doʻkonining vestibyulida saqlangan. 1936-yilgi Qizil maydon oʻyinidan soʻng, bu Ikkinchi jahon urushi oldidan anʼanaga aylandiva Jismoniy tarbiya kunidagi parad tadbirining bir qismiga aylandi. 30-yillarning oxirida „Spartak“ Butunittifoq Kommunistik partiyasi (bolsheviklar) Markaziy Qoʻmitasi aʼzolariga har bir oʻyin uchun minglab chiptalar tarqatdi . Jiddiy futbol ishqibozlari qatorida Lavrentiy Beriya ham ligada har bir ittifoq respublikasidan bittadan jamoa boʻlishini taklif qilgan edi. 1937-yil iyul oyida Bask viloyatidan kelgan futbol jamoasining Sovet Ittifoqiga muvaffaqiyatli gastrol safari ortidan mojaro kelib chiqdi, bu vaqtda mamlakatdagi sportning asosiy boshqaruv organi — Butunittifoq jismoniy tarbiya kengashi partiya tomonidan ayblandi. va komsomol sport siyosatini buzgani uchun. „Spartak“ rahbariyati va ayniqsa Starostin korruptsiyada va sovet sportida „burjuaziya usullarini“ qoʻllashda ayblangan. Liganing eng koʻzga koʻringan klublari: „Dinamo Kiev“, „Spartak“ va „Dinamo Moskva“ . Yuqorida aytib oʻtilganlardan tashqari, eng mashhur klublar PFK CSKA Moskva , FK Ararat Yerevan , FK Dinamo Tbilisi. „Dinamo Tbilisi“ uchinchi oʻrinni egallashi bilan mashhur boʻldi, lekin unvonni hech qachon qoʻlga kirita olmagan, birinchi unvon 1964-yilda qoʻlga kiritilgan. Rivojlanish. 1960-yillargacha chempionlik uchun asosiy daʼvogarlar Moskvaning „Spartak“ va „Dinamo“ klublari edi, ularning hukmronligi „Leytenantlar jamoasi“ laqabli TsSKA Moskva tomonidan Ikkinchi jahon urushidan keyin qisqa vaqt ichida buzildi. 10 marta chempionlikni qoʻlga kiritgan birinchi jamoa 1963-yilda Moskvaning „Dinamo“si, 1979-yilda „Spartak“ boʻlgan. 11 klub 30 dan ortiq mavsumni ligada oʻtkazdi, ulardan beshtasi Moskvadan. „Dinamo Moskva“ va „Dinamo Kiev“ liganing barcha mavsumlarida qatnashgan yagona klub edi. Rossiyaning boshqa mashhur klublari orasida SKA Rostov/Donu (Armiya jamoasi), Zenit Leningrad (Zenit) va Krylia Sovetov Kuybishev (Sovetlar qanotlari) bor edi. Yillar davomida liga oʻzgardi, ammo 1970-yillardan boshlab uning raqobat tuzilmasi 16 ishtirokchi bilan mustahkamlandi, 1979-yildan 1985-yilgacha ishtirokchilar soni 18 tagacha kengaytirilgandan tashqari. Oʻsha paytdagi oʻziga xos sovet yangiliklaridan biri „qur’a chegarasi“ boʻlib, unga koʻra jamoa belgilangan raqamdan oshib ketgan har qanday durang uchun nol ochko oladi, avvaliga 8, keyin 10. Bu qoida chempionlik poygasi uchun ham, quyi ligaga tushish uchun ham oqibatlarga olib keldi. joyida edi. 1973-yilda durang oʻyinlarini penaltilar seriyasi orqali hal qilish boʻyicha oʻtkazilgan tajriba atigi bir mavsum davom etdi. „Dinamo Kiev“ning Ukraina klubi sifatidagi muvaffaqiyati 1980-yillarda hujumchi Oleg Protasov boshchiligidagi „Dnepr“ ning paydo boʻlishi bilan toʻldirilib, bir mavsumda gol urish boʻyicha yangi rekord oʻrnatdi. 1984-yilda "Zenit Leningrad " birinchi marta Sovet chempioni boʻldi. 1980-yillarning oxirida Sovet Ittifoqining parchalanishi bilan liganing tuzilishi ham beqaror boʻlib qoldi, chunki tobora koʻproq klublar ligada ishtirok etishni davom ettirishga qiziqishlarini yoʻqotib, bir necha raund qayta tashkil etilishiga sabab boʻldi. Ularning asosiy taʼsiri Ukraina klublari sonini ruslar bilan tenglashtirish edi. Sovet Ittifoqi qulaganidan beri Mustaqil Davlatlar Hamdoʻstligi kubogi doirasidagi musobaqani qayta tashkil etish taklif qilingan, biroq turli darajalarda qiziqish yoʻqligi sababli bu tashabbus hech qachon amalga oshirilmagan. Ishtirokchilar. Ommabop eʼtiqoddan farqli oʻlaroq, Rossiya klublari hech qachon Top-ligada koʻpchilik boʻlmagan va ular hech qanday maxsus maqomga ega boʻlmagan. Biroq, Sovet Ittifoqi aholisining notekisligi odatdagi Top-liga mavsumi ishtirokchilari uchta blokga boʻlinganligini anglatadi: Hujjatlar. Liga haqidagi hujjatlar kam. Taniqli tadqiqotchilar orasida Sport Express uchun Aksel Vartanyan, KLISF klubi uchun Andrey Moroz va Georgiy Ibragimov, RSSSF arxivi uchun Aleksandru G.Paloşanu, Yevgeniy Berkovich, Mayk Dryomin, Almantas Lauzadis va Xans Shoggl bor. Yana bir keng maʼlumotlar bazalari helmsoccer.narod.ru va FC Dinamo Moskva veb-saytida joylashgan. Ismlar. Yaratilganidan beri Sovet Oliy Ligasi nomi bir necha bor oʻzgargan: Ikkinchi jahon urushigacha chempionat odatda sakkizta jamoadan iborat bir necha guruhlarga boʻlingan va kirill yozuvi harflari bilan nomlangan . Urushdan keyin liga qayta tashkil etilgandan soʻng, bir necha yil davomida u ketma-ket raqamlangan boʻlib, oliy liga Birinchi boʻldi. 1950-yildan beri Sovet ligasi ierarxiyasining alifbo tartibida tasnifi tiklandi. 1960-yildan 1962-yilgacha liga ikkita guruhdan iborat boʻlib, eng yaxshi klublar chempionlik poygasiga va kamroq omadga ega boʻlgan klublar — quyi ligaga tushishga loyiq edi. Yevropa vakilligi. 1965-66-yillardagi Yevropa kubogi gʻoliblari kubogida birinchi marta Sovet Ligasi Yevropada "Dinamo Kiev " tomonidan taqdim etilgan . Oʻzining birinchi yilida klub chorak finalga chiqdi va oʻz yoʻlida Kolerayn va Rozenborgni magʻlub etdi va bu klublar bilan toʻrtta oʻyinda ham gʻalaba qozondi. Ukrainaliklar 1967—1968-yilgi evrokuboklarda ham amaldagi chempion „Seltik“ ni birinchi raunddayoq nokautga uchratishgan . 1968—1969-yilgi mavsumda sovet klublari Chexoslovakiya bosqinidan keyin qitʼa musobaqalarini tark etishdi. 1974-yildan (1982-1983 yilgi mavsumdan tashqari) SSSR Oliy ligasi UEFA reytingidagi eng yaxshi 10 ta milliy chempionatlardan biri, (qitʼa musobaqalari natijalariga koʻra) 1976 va 1977-yillarda 4-oʻrinni egalladi. 1985-yildan boshlab Sovet Oliy Ligasi Yevropadagi eng yaxshi toʻrtlik chempionatidan biriga aylangan, 1991-yilda Sovet Ittifoqi parchalanmaguncha. 1987 va 1988-yillarda Sovet Oliy Ligasi Yevropaning ikkinchi eng yaxshi ligasi edi, ammo Sovet Ittifoqining oxiriga kelib, uning vakillarining natijalari yomonlashdi, chunki top oʻyinchilar endi Gʻarbdagi xorijiy ligalarga oʻtishlari va oʻynashlari mumkin edi. Sovet ligasining oxirgi koeffitsienti 1992-yilda 9-oʻrinni egalladi. 1992/93-yilgi mavsumda Sovet ligasining barcha natijalari Rossiya Premer-ligasiga oʻtkazildi. Oʻz tarixi davomida liga vakillari toʻrt marta uchta asosiy Yevropa musobaqalarining uchtasida gʻalaba qozonishgan. Bir paytlar Sovet klubi UEFA Superkubogini yuta olgandi . Shahar jamoalari oʻrtasidagi futbol chempionati (1923-1935). Klublar oʻrtasida professional musobaqalar tashkil etilishidan oldin Sovet Ittifoqida turli shaharlar yoki respublikalarning jamoaviy jamoalari oʻrtasida oʻtkaziladigan yana bir musobaqa mavjud edi. Chempionlar va eng yaxshi toʻpurarlar. "Asosiy maqola: Sovet va Rossiya futbol chempionlari roʻyxati" Umumiy statistika. Respublika boʻyicha ishlash. "Eslatma uchun :Turkmaniston SSR va Qirgʻiziston SSR yuqori darajada hech qachon vakili boʻlmagan respublikalar edi." Barcha vaqt jadvali. 1Two points for a win. In 1973, a point for a draw was awarded only to a team that won the subsequent penalty shootout. In 1978–1988, the number of draws for which points were awarded was limited. SSSR Oliy ligasida toʻp surgan Oʻzbek futbol klublari. "Eslatma uchun : Oʻzbek klublarining natijalari gʻalaba uchun 3 ochkolik, durang uchun 1 ochkolik tizimda hisoblangan." Eng yaxshi murabbiylar. Eslatmalar: Mukofot va sovrinlar. 1958-yildan boshlab muntazam Sovet chempionati medallari bilan bir qatorda, ishtirokchilar turli sport va jamoat tashkilotlari, gazeta va jurnallar tahririyatlari tomonidan taʼsis etilgan bir qator mukofotlar (~ 18 ta muntazam mukofotlar) bilan taqdirlandilar. Boshqa nomga ega boʻlgan va boshqa birov tomonidan yaratilgan mukofotlar, qisqa muddatli mukofotlar, 5 mavsumdan kam. Yana qarang. SSSR Oliy Ligasi SSSR Kubogi SSSR Birinchi Ligasi SSSR ikkinchi futbol ligasi SSSRning ikkinchi ligasi - B liga