Dars rejasi. Dars rejasi-bu oʻqituvchi tomonidan oʻqitish kursining batafsil tavsifi yoki dars uchun "oʻrganish traektoriyasi. Kundalik dars rejasi oʻqituvchi tomonidan sinfni oʻrganishga rahbarlik qilish uchun ishlab chiqiladi. Tafsilotlar oʻqituvchining xohishiga, oʻrganilayotgan mavzuga va talabalarning ehtiyojlariga qarab oʻzgaradi. Rejaga nisbatan maktab tizimi tomonidan qoʻyilgan talablar boʻlishi mumkin.Dars rejasi – bu muayyan darsni oʻtkazish boʻyicha oʻqituvchining qoʻllanmasi boʻlib, u maqsad (talabalar nimani oʻrganishi kerak), maqsadga qanday erishish (usuli, tartibi) va maqsad qanchalik toʻgʻri boʻlganligini oʻlchash usulini oʻz ichiga oladi va quyidagilarga erishildi (test, ish varagʻi, uy vazifasi va boshqalar). Dars rejasi uchun bir necha usullar mavjud boʻlsada, koʻpchiligida quyidagi nomlarbilan bilan qabul qilingan. Quyidagi boʻlimlarga boʻlingan. Dars oʻtish usullari va rejalari. Yaxshi ishlab chiqilgan dars ishlanmasida oʻquvchilarning qiziqish va ehtiyojlari oʻz aksini topadi. U taʼlim sohasidagi eng yaxshi tajribalarni oʻz ichiga oladi. Dars rejasi oʻqituvchining taʼlim falsafasi bilan bogʻliq boʻlib, oʻqituvchining fikriga koʻra, talabalarni tarbiyalash maqsadi. Namuna, oʻrta ingliz tili dasturining dars rejalari odatda toʻrtta mavzu atrofida. Ular adabiy mavzu, til va kompozitsiya elementlari, adabiyot tarixi va adabiy janrdir. Keng, tematik dars rejasi afzalroq, chunki u oʻqituvchiga turli xil tadqiqot, yozish, nutq va oʻqish topshiriqlarini yaratishga imkon beradi. Bu oʻqituvchiga turli xil adabiyot janrlarini oʻrgatishda yordam beradi va videotasmalar, filmlar va teledasturlarni oʻz ichiga oladi. Bundan tashqari, u adabiyot va ingliz tilini birgalikda oʻqitishni osonlashtiradi. Xuddi shunday, tarix darslarining rejalari mazmunga (tarixiy aniqlik va asosiy maʼlumotlar), analitik fikrlashga, iskala va dars tuzilishining amaliyligiga va taʼlim maqsadlariga erishishga qaratilgan. Maktab talablari va oʻqituvchining shaxsiy didi, shu tartibda dars rejasiga qoʻyiladigan aniq talablarni belgilaydi. Bu talablar oʻquvchilar va talabalrda turli usullarda qoʻllanadi. Turlicha tushuncha va fikr bildiradi. "Asosiy" dars rejasi bilan deyarli bir xil formatga mos keladi, lekin bir necha kun yoki hafta davom etishi mumkin boʻlgan butun ish birligini qamrab oladi. Zamonaviy konstruktivistik oʻqitish uslublari individual dars rejalarini talab qilmasligi mumkin. Birlik rejasi muayyan maqsadlar va vaqt jadvallarini oʻz ichiga olishi mumkin, ammo dars rejalari talabalar ehtiyojlari va oʻrganish uslublariga moslashgani uchun yanada faol boʻlishi mumkin. Zamonaviy usullardan keng foydalanish kerak. Yangi usuldagi darsni rejalashtirish-bu toʻliq rasmni taqdim etadigan oʻquv faoliyatini toʻgʻri tanlash. Birlikni rejalashtirish-bu mavzuni tizimli tartibga solish. „Birlik rejasi – bu metodologiya va mazmundan iborat maqsadlarga erishish uchun bogʻlangan bir qator oʻrganish tajribasini oʻz ichiga olgan rejadir“ bu rejaga Samford usuli deb nom berilgan. „Birlik-bu rejalashtirish, rejalarni bajarish va natijalarni baholashni oʻz ichiga olgan oʻqituvchi rahbarligidagi bir guruh oʻquvchilar tomonidan hamkorlikda ishlab chiqilgan markaziy muammo yoki maqsad atrofida turli xil faoliyat, tajriba va taʼlim turlarini tashkil etish“ (Taʼlim lugʻati). Birlik rejasining mezonlari: Shuni taʼkidlash kerakki, darsni rejalashtirish dars rejasi shablonini toʻldirish emas, balki fikrlash jarayonidir. Dars rejasi koʻk rangli bosma, harakatlar uchun qoʻllanma xaritasi, sinfdagi oʻquv faoliyatining toʻliq jadval, tushunchalar, koʻnikmalar va malaka hosil qilishda munosabatlarni oʻrgatishning usullariga, tizimli yondashuvi sifatida koʻzda tutilgan. Dars rejasini tuzishda birinchi navbatda maqsadni, yaʼni butun dars uchun maqsad bayonini yaratish kerak. Ob’ektiv bayonning oʻzi oʻquvchilar dars oxirida nima qila olishiga javob berishi kerak. Maqsad butun dars rejasini boshqaradi. Dars rejasi mavjudligining sababi oʻqituvchi dars rejasining maqsadlari oʻquvchilarning rivojlanish darajasiga mos kelishini taʼminlashi kerak. Oʻqituvchi, shuningdek, oʻquvchilarning yutuqlaridan umidlari katta ekanligini, ishonchi koʻp ekanligini singdira olishi va adtoydil xoxlashini uqtirishi lozim. Dars ishlanmalarini yetkazib berish. Kanada taʼlim kengashi tomonidan oʻqitish jarayonining samaradorligini oshirish uchun quyidagi koʻrsatmalar ishlab chiqilgan: Sinfni boshqarish va dars oʻtish usullari.. Ishonchli dars rejasini tuzish sinfni boshqarishning muhim qismidir. Buning uchun samarali strategiyalarni sinfga, talabalarga va umumiy muhitga kiritish qobiliyati talab etiladi. Dars rejalarining koʻp turlari va ularni yaratish usullari mavjud. Oʻqituvchilar jamoaviy ishtirok etadigan talabalarni oʻz ichiga olgan rejalar tuzish orqali guruh sharoitida tanqidiy fikrlashni ragʻbatlantirishlari mumkin. Vizual strategiyalar sinfni boshqarishda yordam beradigan dars rejalariga bogʻlangan yana bir komponentdir. Ushbu vizual strategiyalar turli xil talabalarga oʻzlarining oʻquv tuzilmalarini oshirishga yordam beradi va, ehtimol, ularning materialni yoki dars rejasidagi narsalarni umumiy tushunishlariga yordam beradi. Ushbu strategiyalar, shuningdek, imkoniyati cheklangan talabalarga yanada samaraliroq oʻrganish imkoniyatini beradi. Oʻqituvchilar sinfni boshqarish va talabalarni qoʻllab-quvvatlash uchun ishlatilishi mumkin boʻlgan keng koʻlamli strategiyalarni amalga oshirishlari kerak. Ular oʻzlarining maxsus sinflari, oʻquvchilar turi, oʻqitish uslubi va boshqalar uchun darsni rejalashtirishga kiritish uchun eng yaxshi strategiyalarni topishlari va ulardan oʻz foydalari uchun foydalanishlari kerak. Agar oʻqituvchi darsni toʻgʻri rejalashtirgan boʻlsa, sinf yaxshiroq boʻladi, chunki u talabalar uchun tuzilmani taʼminlaydi. Dars vaqtidan unumli foydalana olish asosiy dars rejalarini tuzish bilan birga keladi. Oʻquvchilarga savol va topshiriqlarni berish.. Topshiriqlar sinfda yoki keyingi dars davrida bajarilishi kerak boʻlgan uy vazifalari. Bu vazifalar muhim ahamiyatga ega, chunki ular oʻquv kursi talabalarga maqsad qoʻyish, unga erishish uchun kuch va jiddiy akademik kontekstlarda qatnashishga qiziqishni taʼminlashga yordam beradi, chunki ular akademik kurs ishlarida qatnashish uchun zarur boʻlgan mazmun va koʻnikmalarga ega boʻladilar. Yangi usullarni qoʻllash. Ushbu topshiriq toifalari (masalan, tengdosh oʻrganish, mustaqil, kichik guruhlar) oʻqituvchining oʻquvchi va sinfning materialni tushunishi haqida maʼlumot beradigan baholash oʻlchovlarini tanlashiga rahbarlik qilish uchun ham ishlatilishi mumkin. Biggs (1999) tomonidan muhokama qilinganidek, oʻqituvchi qaysi turdagi topshiriqni tanlashda talabalarga koʻproq foyda keltirishi mumkin boʻlgan qoʻshimcha savollarni koʻrib chiqishi mumkin. Bularga quyidagilar kiradi: