Madrasai Oliy (Qoʻqon). Madrasai Oliy (Oliy madrasa) — Qoʻqonda saqlanib qolmagan 2 qavatli madrasa. 1859-yilga qadar (1845-yilda yoki 1855—1856-yillarda) oʻzbek hukmdori Xudoyorxon donatorligida va Musulmonqul mingboshi boshchiligida Qoʻqon xonligi poytaxtining Chorsu maydonida, xonlarning eski oʻrdasi oʻrnida, katta bozorda bunyod etilgan. Tarixi. Madrasai Oliyni bino qilgan shaxs haqida Mirzo Olim maxdum xoji „Tarixi Turkiston“ asarida quyidagi xabarni yozib qoldirilgan: Qoʻqon xonligida taʼlim tizimi va unda vaqf mulklarining tutgan oʻrni boʻyicha tadqiqot olib borgan olim M. O. Alixojiyevga koʻra, Madrasai Oliy 1845-yilda, oʻzbek hukmdori Xudoyorxonning yoshlik yillarida amalda mamlakatni qattiqqoʻllik bilan boshqargan Musulmonqul mingboshi tomonidan, xonlik poytaxtining Chorsu maydonida bunyod etilgan. Madrasaning asoschisi esa Xudoyorxonning oʻzi boʻlgan. Tarixchi R. N. Nabiyev oʻzining „Qoʻqon xonligi tarixidan (Xudoyorxonning feodal xoʻjaligi)“ nomli asarida Madrasai Oliyni Xudoyorxon 1855—1856-yillarda bunyod ettirgan deb maʼlumot qoldirgan. Qoʻqon xonligi maktab va madrasalari tarixi boʻyicha tadqiqot olib borgan olim I. A. Alimovga koʻra, Madrasai Oliy Xudoyorxon tomonidan, xonlik poytaxtining katta bozorida bunyod etilgan. Xon madrasa vaqfnomasini 1859-yilda taʼsis etib, unga oʻz mulkidan sanoat korxonalari va sugʻoriladigan yerlarni vaqf qilgan. Vaqfnomada Xudoyorxon, Mallaxon va oʻsha davr qozilarining muhrlari bosilgan. Madrasa 150 nafarga yaqin talabalar ilm olishi va bir necha nafar mudarrislar dars berishiga moʻljallangan. 73 (yoki 79) ta hujra va 2 ta darsxonalardan tashkil topgan katta (yirik) madrasa boʻlgan. 1891—1892-yillarda 251 nafar talaba ilm olgan va ularga 6 nafar mudarris saboq bergan.