Harakatning yoʻnaltirilgan asosi. Harakatning yoʻnaltirilgan asosi, HYA— boʻlajak yoki davom etayotgan harakatni amalga oshirishning maqsadi, usuli va shartlari toʻgʻrisida sub’ektning taqdimotlari tizimi. Xulq-atvorni irsiy yoʻl bilan oʻtadigan stereotiplar orqali amalga oshirish mumkin boʻlmagan oʻzgaruvchan vaziyatlarda, asosiy hayotiy vazifa harakat sohasining muhim elementlari va ularning muhim munosabatlarida adekvat yoʻnalishga aylanadi. Qurilish aqliy harakatlarning bosqichma-bosqich shakllanishi kontseptsiyasi doirasida P I. Galperin tomonidan yaratilgan. Bunda aqliy faoliyat tabiatan yoʻnaltiruvchi faoliyat sifatida qaraladi. Bu yerda yoʻnaltiruvchi faoliyatning tuzilishi, shakllanish xususiyatlari va oqim sharoitlarini oʻrganish psixologiya fanining vazifasidir. Harakatning yoʻnaltirilgan asoslarining turlari. Harakatning indikativ qismining muvaffaqiyati Harakatning yoʻnaltirilgan asosi mazmuniga bogʻliq. Oʻz navbatida, Harakatning yoʻnaltirilgan asosining samaradorligi unga kiritilgan bilimlarning (belgilarning) umumiylik darajasiga va ularda harakatning muvaffaqiyatini ob’ektiv belgilaydigan shartlarning toʻliq aks etishiga, shuningdek, harakat qilish usuliga bogʻliq. uni olish: Toʻliqlik (unda aks ettirilgan shartlarning etarliligi) nuqtai nazaridan Harakatning yoʻnaltirilgan asosining toʻliq, toʻliq boʻlmagan va ortiqcha turlari mavjud: 1. Harakatning yoʻnaltiruvchi asosining toʻliqligi ob’ektiv, ammo nisbiy xususiyatdir. 2. Malumot nuqtalarining toʻliqligining nisbiyligiga qaramay, quyidagilarni eʼtiborga olish kerak: agar maʼlum bir Harakatning yoʻnaltirilgan asosiga asoslangan harakat muammoli vaziyatlarning butun sohasida tizimli va aniq bajarilgan boʻlsa, u holda Harakatning yoʻnaltirilgan asositoʻliq hisoblanadi. Unda taqdim etilgan bilimlarning umumiyligiga koʻra, Harakatning yoʻnaltirilgan asosiquyidagilar bilan ifodalanishi mumkin: 1. Muayyan shaklda, faqat bitta, aniq ish uchun qoʻllanadi. 2. Umumiy shaklda, alohida holatlarning butun sinfining mohiyatini aks ettiruvchi va ularning har birida yoʻnaltirish uchun mos. Olish usuliga koʻra Harakatning yoʻnaltirilgan asosining quyidagi turlari ajratiladi: Harakatni bajarish jarayonida qoʻllanadigan „sinov va xato“ usuli orqali. Shartlarning aniq toʻliq boʻlmagan tizimida foydalaniladi. Umumiy texnikani (usulni) ongli ravishda qoʻllash orqali, uni oʻquv predmeti oʻqituvchi bilan birgalikda tayyor shaklda ham olishi mumkin yoki u mustaqil ravishda topishi mumkin. Umumiylik, toʻliqlik va bilim va sharoitlarni olish usulidagi bu farqlar uchta turdagi taʼlimga asoslanadigan yoʻnalishning uchta turini (Harakatning yoʻnaltirilgan asosini qurish sxemalarini) ajratish uchun asos boʻlib xizmat qiladi.