San Siro. Stadio Giuseppe Meazza, odatda San-Siro nomi bilan tanilgan, Italiyaning Milan shahridagi San-Siro tumanidagi futbol stadioni boʻlib, u „Milan“ va „Inter“ klublarining uyi hisoblanadi. U 80 018 oʻrindiq sigʻimi bilan uni Yevropadagi eng yirik va Italiyadagi eng katta stadionlardan biriga aylantiradi. 1980-yilning 3-martida stadionga 1920, 1930 va 1940-yillarda „Inter“ safida va qisqa muddat „Milan“ safida toʻp surgan, „Inter“ bosh murabbiyi sifatida ikki marta ishlagan, Italiya terma jamoasi bilan ikki karra Jahon kubogi gʻolibi (1934, 1938) boʻlgan Giuseppe Meazza sharafiga nom berildi. San-Siro UEFA toifasiga kiruvchi toʻrtinchi darajadagi stadiondir. 1934-yilgi FIFA Jahon chempionatida uchta oʻyin, ochilish marosimi va 1990-yilgi FIFA Jahon chempionatida oltita oʻyin, UEFA Yevro-1980 da uchta oʻyin va 1965, 1970, 2001 va 2016-yillarda toʻrtta Yevropa klublar kubogi finalida boʻlib oʻtdi. Stadion 2026-yilgi Milan va Kortina-dʼampetsso qishki Olimpiya oʻyinlarining ochilish marosimiga ham mezbonlik qiladi. Tarixi. Stadionning qurilishi 1925-yilda Milanning San-Siro tumanida boshlangan, yangi stadion dastlab Nuovo Stadio Calcistico San Siro (San-Siro yangi futbol stadioni) deb nomlangan. Ot poygasi bilan bir tumanda stadion qurish gʻoyasi oʻsha paytdagi „Milan“ prezidenti Piero Pirelliga tegishli edi. Arxitektorlar davlat mablagʻlari hisobidan qurilgan Italiya stadionlarini tavsiflovchi yengil atletika yoʻlaklari boʻlmagan shaxsiy stadionni faqat futbol uchun loyihalashtirgan. Dastlabki ochilich oʻyini 1926-yil 19-sentabrda boʻlib oʻtdi, oʻshanda 35 000 tomoshabin „Inter“ ning „Milan“ jamoasini 6:3 hisobida magʻlub etganini koʻrgan. Dastlab bu yer „Milan“ning uyi va mulki edi. Nihoyat, 1947-yilda shahar markazida „Arena Civica“ stadionida oʻynagan „Inter“ ham keyinchalik San Siroga koʻchib oʻtdi va stadion ijarachilarga aylandi va ikkala jamoa ham oʻsha vaqtdan beri stadionni baham koʻrdi. 1948-yildan 1955-yilgacha muhandislar Armando Ronka va Ferruchcio Kalzolari stadionni 50 000 dan 150 000 tomoshabinga koʻpaytirishga moʻljallangan ikkinchi kengaytma loyihasini ishlab chiqdilar. Kalzolari va Ronka uchta qoʻshimcha vertikal ravishda joylashtirilgan tomoshabinlar qatorini taklif qilishdi. Har biri 200 metr uzunlikdagi oʻn toʻqqizta spiral rampalar yuqori qavatlarga chiqish imkonini berdi. Qurilish jarayonida uchta halqaning eng balandini amalga oshirishdan voz kechildi va tashrif buyuruvchilar soni 100 000 bilan cheklandi. Keyin xavfsizlik nuqtai nazaridan sigʻim 60 000 oʻringa va 25 000 oʻringa qisqartirildi. 1980-yil 2-martda stadionga milanlik eng mashhur futbolchilardan biri Giuseppe Meazza (1910—1979) nomi berildi. Bir muddat „Inter“ muxlislari Meazza ning „Inter“ bilan mustahkam aloqalari tufayli (14 yil futbolchi, uch marta murabbiy sifatida ishlagan) stadionni „Stadio Meazza“ deb atashdi. Biroq soʻnggi yillarda „Inter“ va „Milan“ muxlislari stadionni oddiygina „San-Siro“ deb atashdi. 60 million dollarga tushgan San-Siro uchun soʻnggi katta taʼmirlash ishlari 1987—1990-yillarda, 1990-yilgi Jahon chempionati uchun qilingan. Stadion sigʻimini 85 000 tomoshabinga yetkazish va qoplamani qurish orqali uni modernizatsiya qilishga qaror qilindi. Milan munitsipaliteti bu ishni arxitektorlar Jankarlo Ragazzi va Enriko Xofferga, muhandis Leo Finsiga ishonib topshirgan. Imkoniyatlarni oshirish uchun uchinchi halqa qurildi (faqat ikkita egri chiziqda va gʻarbiy tribunada), u oʻn bitta tayanch minoralariga tayanib, odamlarga kirishga imkon beruvchi spiral rampalar bilan oʻralgan holatga keltirildi. Ushbu oʻn bitta beton minoradan toʻrttasi yangi tomni qoʻllab-quvvatlash uchun burchaklarda joylashgan boʻlib, uning oʻziga xos chiqib turgan qizil toʻsinlari bor edi. 1996-yilda stadion ichida „Milan“ va „Internasionale“ tarixini aks ettiruvchi muzey ochildi, tarixiy futbolkalar, kuboklar va kuboklar, poyabzallar, sanʼat buyumlari va barcha turdagi suvenirlar tashrif buyuruvchilarga namoyish etildi. 2003, 2005 va 2023-yillarda „San-Siro“da uchta Milan derbisi boʻlib oʻtdi, 2005 va 2023-yillarda „Milan“ ikki uchrashuvning birinchisida gʻalaba qozondi, ikkinchisida esa „Inter“ gʻalaba qozondi. „Inter“ muxlislarining 2005-yilgi oʻyindagi yaqinlashib kelayotgan magʻlubiyatga munosabati (Milan oʻyinchilariga olov va boshqa narsalarni uloqtirish va oʻyinni toʻxtatishga majbur qilish) klubga katta miqdordagi jarima va toʻrtta oʻyinga tomoshabinlarning tashrif buyurishiga taqiq qoʻyildi. Stadionda keyingi mavsumda Yevropa klublar musoboqalarining final oʻyinlari oʻtkaziladi. Italiya terma jamoasi „Milan“ va „Inter“dan tashqari, vaqti-vaqti bilan u yerda oʻyin oʻtkazadi. Bundan tashqari, 1965-yil (Inter gʻalaba qozongan), 1970-yil (Feyenoord gʻalaba qozongan), 2001-yilgi UEFA Chempionlar ligasi finallari (Bavariya gʻalabasi) va 2016-yilgi (Real Madrid gʻalabasi) Yevropa kubogi finallari uchun mezbonlik qilgan. Stadion, shuningdek, „Inter“ ishtirok etgan UEFA kubogi finallarining (1991, 1994, 1997) uy uchrashuvlari uchun ham ishlatilgan. Oʻsha vaqtlarda final uchrashuvlari ikki oʻyindan iborat boʻlgan. San-Siro hech qachon UEFA kubogi egalari kubogi finaliga mezbonlik qilmagan, ammo 1951-yilda Lotin kubogi uchun mezbonlik qilgan stadion boʻlgan, bu toʻrtta jamoa ishtirokida „Milan“ gʻalaba qozongan. Shahar, shuningdek, 1956-yilgi Lotin kubogi (Milan ham yutgan), ammo bu oʻyinlar Arena Civica stadionida oʻtkazilgan. Italiyada COVID-19 pandemiyasi davrida, 25-mart kuni Associated Press 19-fevral kuni San-Siroda Bergamoning „Atalanta“ klubi va Ispaniyaning „Valensiya“ klublari oʻrtasidagi UEFA Chempionlar Ligasi oʻyinini „Oʻyin nol“ deb atadi. Ushbu oʻyin birinchi marta „Atalanta“ning Chempionlar Ligasi 1/8 final bosqichiga chiqqani boʻldi va unga 40 000 dan ortiq odam tashrif buyurdi – bu Bergamo aholisining uchdan bir qismi edi. 24-martga kelib, Bergamo provinsiyasida deyarli 7,000 kishi COVID-19 uchun ijobiy sinovdan oʻtdi va 1,000 dan ortiq odam virusdan vafot etdi, bu Bergamoni butun Italiyadagi pandemiya davrida eng koʻp zarar koʻrgan provinsiyaga aylantirdi. Potentsial almashtirish. 2019-yil 24-iyun kuni „Milan“ va „Internasionale“ „San-Siro“ oʻrniga yangi stadion qurish niyatini eʼlon qildi. San-Siro yonida quriladigan 60 000 sigʻimli yangi stadion dastlab 800 million AQSH dollariga tushishi va 2022/2023 yilgi mavsumga tayyor boʻlishi kutilgan edi, biroq bu amalga oshmadi. Milanning amaldagi meri Juzeppe Sala va Milan kommunasi vaqt soʻradi va San Siro kamida 2026-yilgi qishki Olimpiya oʻyinlari va Milan va Kortina d’Ampezzoda boʻlib oʻtadigan qishki Paralimpiya oʻyinlarigacha saqlanishini taʼkidladi. Taklif etilayotgan loyiha ikkala jamoaning bir qancha muxlislari tomonidan ham bir oz shubha va qarshiliklarga uchradi. 2019-yil 26-sentabrda „Milan“ va „Internasionale“ yangi stadionning dastlabki maydon yonidagi ikkita potentsial dizaynini eʼlon qilishdi, ular shartli ravishda Populous va MANICA tomonidan ishlab chiqilgan „Nuovo Stadio Milano“ deb nomlanadi. 2020-yil 22-mayda Italiya merosi idorasi San-Sironi buzishga hech qanday eʼtiroz bildirmadi. 2021-yil 21-dekabrda Populous loyihasi tanlandi. Xalqaro futbol oʻyinlari. FIFA Jahon chempionati 1934. Stadion 1934-yilgi FIFA Jahon chempionatining eng katta maydonlaridan biri boʻlgan va uchta oʻyin oʻtkazgan. UEFA Yevropa chempionati 1980. Stadion 1980-yilgi UEFA Yevropa chempionatida oʻyinlarni oʻtkazish uchun tanlangan toʻrttadan biri edi. FIFA Jahon chempionati 1990. Stadion 1990-yilgi futbol boʻyicha jahon chempionati oʻtkaziladigan joylardan biri boʻlgan va oltita oʻyin oʻtkazgan. UEFA Millatlar ligasi finali 2021. Stadion 2021-yilgi UEFA Millatlar ligasi final oʻyinlarini oʻtkazish uchun tanlangan ikkitadan biri edi. Boshqa sport turlari. Qishki Olimpiyada oʻyinlari 2026. 2026-yil 6-fevral kuni San-Siroda 2026-yilgi qishki Olimpiya oʻyinlarining ochilish marosimi (Milano Kortina) boʻlib oʻtadi. Boks. San-Siro 1960-yilda oʻsmirlar oʻrtasida oʻrta vazn toifasidagi chempionlik unvoni uchun Duilio Loi va Karlos Ortis oʻrtasidagi boks uchrashuvi oʻtkaziladigan joy edi. Regbi ittifoqi. San-Siroda oʻtkaziladigan birinchi va yagona regbi ittifoqi oʻyini 2009-yilning noyabr oyida Italiya va Yangi Zelandiya oʻrtasidagi sinov oʻyini boʻldi. Tadbirni 80 000 tomoshabin tomosha qildi, bu Italiyada regbi oʻyini uchun rekord muxlislar tashrifidir. Konsertlar. Futboldan tashqari, San-Siro koʻplab boshqa tadbirlarni, xususan, yirik kontsertlarni oʻtkazish uchun sozlanishi mumkin. Transport aloqalari. Stadion Milanning shimoli-gʻarbiy qismida joylashgan boʻlib, unga stadionning roʻparasida joylashgan maxsus San-Siro metro bekati (M5 liniyasining oxirida) orqali metro orqali borish mumkin, yoki tramvayda, 16-qator binoning oʻng tomonida tugaydi. Lotto metro bekati (M1 va M5 liniyasi) San-Sirodan taxminan 15 daqiqa yurish masofasida joylashgan. Yaqin atrofdagi stantsiyalar: