Amatrichana. Amatrichana (, Rim dialektida "matriciana") italyan sousi boʻlib, uning asosiy komponentlari bekonga oʻxshash boʻlgan guanchiale, pecorino pishlogʻi va pomidordan iboratdir. Latsio mintaqasi Rieti provinsiyasidagi Amatriche shahri nomi bilan atalgan. Amatrichana Latsioning anʼanaviy taomlari roʻyxatiga kiritilgan. Tarixi. Amatrichananing oʻtmishdoshi gricha sousi edi ( yoki ), bir versiyaga koʻra, hozirda Amatriche yaqinida joylashgan Akkumoli kommunasining bir qismi boʻlgan Grishano qishlogʻi () sharafiga nomlangan. Gricha sousi hali ham pomidorsiz amatrichana sifatida tanilgan, garchi u boshqa ingredientlar bilan ham farq qiladi. Pomidor qoʻshilgan sous XVIII asrning oxirida ixtiro qilingan. Bu haqda birinchi yozma eslatma 1790-yilda Rim oshpazi Franchesko Leonardi tomonidan yozilgan „L’Apicio Moderno“ pazandalik kitobida uchraydi. XIX asrning boshlariga kelib, Rimda amatrichana sousi bilan makaronning mashhurligi Rimning Amatriche bilan yaqin aloqalari tufayli sezilarli darajada oshdi. Tez orada Amatrichana Rim klassik taomiga aylandi. Rim lahjasida bu sous "matrichana" nomi bilan atalib, bu dialektga xos boʻlgan birinchi urgʻusiz unlini yoʻqotilishiga sabab boʻldi. Variantlari. Amatrichana retsepti baʼzi oʻzgarishlarga uchragan holda Latsio boʻylab tarqaldi. Deyarli hamma yerda Guanchiale ishlatiladi. Gosettining oshxona kitobi kabi baʼzi retseptlarda pomidor haqida yozilmagan. Amatriche shahrida piyoz ishlatilmaydi, lekin klassik Rim oshxonasi kitoblarida tavsiya etiladi. Koʻpincha yogʻ sifatida Zaytun moyi, kam hollarda charvi yogʻ ishlatiladi yoki umuman yogʻ qoʻshmasdan tayyorlanadi. Zaytun moyida qovurilgan sarimsoq sousga qoʻshilishi mumkin. Pishloq sifatida Pecorino Romano yoki Amatrichi qoʻy pishlogʻi ishlatiladi. Baʼzan qora murch yoki qalampir qoʻshiladi. Amatrichana spagetti, bukatini yoki rigatoni bilan tortiladi.