Phong trào Thiếu nhi Thánh Thể Việt Nam là một phong trào Công giáo tiến hành theo được thành lập theo mô hình của Phong trào Thiếu nhi Thánh Thể (thế giới) có nguồn gốc từ Pháp. Phong trào tại Việt Nam khởi đầu tại Hà Nội vào năm 1929, do hai linh mục Léon Paliard và Paul Urureau thuộc Hội Linh mục Xuân Bích khởi xướng, lúc ấy mang tên là Nghĩa Binh Thánh Thể. Phong trào dần được hàng giáo phẩm và giáo dân Việt Nam hưởng ứng nên đã phát triển khắp nước này trong suốt thập niên 1930: Huế (1931), Sài Gòn (1931), Phát Diệm (1932), Thanh Hóa (1932), Vinh (1935), Vĩnh Long (1935), Quy Nhơn (1936), Bùi Chu (1937), Thái Bình (1937), Bắc Ninh (1938)... Tùy theo lứa tuổi từ nhỏ tới lớn, Nghĩa Binh được chia ra làm Tiền Binh, Trung Binh và Hậu Binh. Cuộc di cư Việt Nam đã làm phát triển rộng lớn hơn nữa Nghĩa Binh Thánh Thể ở miền Nam Việt Nam. Năm 1957, Hội đồng Giám mục Việt Nam đã bổ nhiệm linh mục Micae Nguyễn Khắc Ngữ làm tổng tuyên úy đầu tiên của phong trào. Sinh hoạt Nghĩa Binh bắt đầu đòi hỏi đổi mới cho phù hợp với tâm lý giới trẻ. Cùng lúc với tinh thần đổi mới của Công đồng Vatican II, năm 1965, phong trào đã thêm vào sinh hoạt cầu nguyện thuần tuý của Nghĩa Binh Thánh Thể một đường lối mới: giáo dục trẻ em và dùng phương thức sinh hoạt trẻ vào trong các hoạt động. Vì thế, bản "Nội quy thống nhất" được ra đời và đổi tên Nghĩa Binh Thánh Thể thành Phong trào Thiếu nhi Thánh Thể Việt Nam. Năm 1971, Hội đồng Giám mục Việt Nam phê chuẩn bản nội quy. Năm 1972, Đại hội Toàn quốc "Về Đất Hứa 1" tổ chức tại Bình Triệu quy tụ khoảng 2.000 huynh trưởng từ khắp các giáo phận ở miền Nam. Vào thời điểm này, các giáo phận phía Nam có tới 140.000 đoàn viên và 3.800 huynh trưởng trong 650 xứ đoàn của 13 giáo phận. Ở miền Bắc, phong trào Thiếu nhi Thánh Thể vẫn tiếp tục hoạt động chủ yếu là sinh hoạt giáo lý và đạo đức. Sau năm 1975, Phong trào Thiếu nhi Thánh Thể Việt Nam tự giản lược các hoạt động bên ngoài, chỉ giữ lại sinh hoạt cốt lõi dưới hình thức các lớp Giáo Lý. Còn tại hải ngoại, theo chân những người di tản từ năm 1975, nhiều huynh trưởng đã gầy dựng lại phong trào tại các trại tỵ nạn và đang phát triển mạnh mẽ tại các quốc gia như Mỹ, úc, Anh, Canada, Pháp… và vẫn giữ danh xưng Thiếu Nhi Thánh Thể Việt Nam. Phong trào giữa trong nước và hải ngoại không có mối liên hệ chính thức về tổ chức. Cho đến nay Phong trào Thiếu nhi Thánh Thể Việt Nam tại quốc nội đang được hồi sinh và phát triển khắp các giáo phận. Liên đoàn Thiếu Nhi Thánh Thể của tất cả Giáo phận tại Việt Nam hợp thành Phong trào Thiếu Nhi Thánh Thể Việt Nam, được đặt dưới sự hướng dẫn của "Ban điều hành Thiếu Nhi Thánh Thể Việt". Ban điều hành này có nhiệm vụ quyết định về Nội quy, ấn định đường lối, giám sát việc thực thi những quyết định của Phong trào. Ban điều hành gồm: Các thành viên của Phong trào gọi là Đoàn sinh. Kể từ cấp Xứ đoàn trở lên đều phải có Ban quản trị gồm: linh mục tuyên úy, trưởng, phó, thư ký, thủ quỹ. Huynh trưởng là nhân sự cốt lõi trong việc quản trị, huấn luyện của Phong trào Thiếu nhi Thánh Thể Việt Nam qua sự ủy thác và tư vấn của linh mục tuyên úy của đơn vị. Huynh trưởng thường là những người từng xuất thân làm đoàn sinh trong phong trào Thiếu nhi Thánh Thể và khi họ đạt đến độ tuổi trưởng thành thì nâng lên làm huynh trưởng, phụ trách các ngành tương ứng trong đơn vị mình, hoặc giữ các chức vụ cao cấp hơn trong toàn Phong trào (tùy vào thâm niên và khả năng). Để được gọi là Huynh trưởng, họ phải tham dự các khóa Huấn luyện về hai lĩnh vực chủ yếu là: giáo lý viên dạy giáo lý Công giáo (đức tin) và Huấn luyện "Sa Mạc" (kỹ năng). Chương trình huấn luyện và điều kiện tham dự các khoá đó phải được thực hiện đúng đường lối và chất liệu theo quy định trong Quy chế huấn luyện được Ban điều hành quốc gia chấp thuận. Huynh trưởng khi được bầu cử và bổ nhiệm các chức vụ thì sẽ có quyền và trách nhiệm trong việc tổ chức và điều hành Thiếu Nhi Thánh Thể. Linh mục tuyên úy thường chỉ can thiệp trong việc huấn luyện đạo đức, nhưng khi cần sẽ can thiệp trong việc tổ chức và điều khiển. Thiếu nhi mỗi ngành đều có ba cấp liên tiếp: cấp I, cấp II và cấp III. Mỗi năm, họ được trắc nghiệm khả năng để xem xét cho vượt cấp. Đoàn sinh được mang cấp hiệu mới trong một "nghi thức thăng tiến" do các huynh trưởng liên hệ quyết định. Thông qua trò chơi, chuyện kể, bài hát, vũ điệu, trại và tổ chức hàng đội, các em học hỏi được rất nhiều điều bổ ích. Những ý niệm trừu tượng, những tâm tình nhân bản, những mầu nhiệm cao siêu có thể thông truyền cho các em nhờ những phương thế hấp dẫn, cụ thể. Giúp trẻ tự quản, giúp nhau tự giáo dục, xây dựng ý thức kỷ luật chung, cùng nhau làm điều tốt, dám lãnh nhận trách nhiệm và chịu trách nhiệm. Trẻ được trao trách nhiệm thực sự sẽ dấn than rất hăng say, những gì các em tự mình làm được dù không hoàn hảo nhưng các em sẽ rất trân trọng. Gây cho các em tinh thần đoàn kết yêu thương, giúp các em có óc sáng kiến và suy tư.