Dương Nhất Thanh (chữ Hán: 杨一清, 24/12/1454 – 5/9/1530) là tể tướng nhà Minh trong lịch sử Trung Quốc. Nhất Thanh tự Ứng Ninh, hiệu Thúy Am, là người châu An Ninh, hành tỉnh Vân Nam . Cha là Dương Cảnh, đỗ cử nhân kỳ thi Hương năm Vĩnh Lạc thứ 21 (1423), ban đầu được làm Phán Bá Châu, đổi sang Lễ Châu, rồi được làm đến Hóa Châu đồng tri. Nhất Thanh được sanh vào ngày 6/12 ÂL năm Cảnh Thái thứ 5 (24/12/1454) ở Hóa Châu. Năm Thiên Thuận thứ 13 (1470), Dương Cảnh trí sĩ, đem theo Nhất Thanh về quê nhà của bà nội Lưu thị là Ba Lăng định cư. Lên 8, 9 tuổi, Nhất Thanh thông minh hơn người, đọc sách 1 lần thì không quên, đã đặt bút thì thành văn. Nhờ vậy Nhất Thanh được quận chọn làm Kỳ đồng để trở thành Hàn Lâm tú tài. Minh Hiến Tông lệnh cho Nội các chọn thầy dạy cho Hàn Lâm tú tài, Nhất Thanh được theo học Trạng nguyên Lê Thuần. Năm 14 tuổi (1468), Nhất Thanh đỗ cử nhân. Năm Thành Hóa thứ 8 (1472), Nhất Thanh đỗ tiến sĩ. Năm sau, cha đi thăm chị gái của Nhất Thanh ở Đan Đồ rồi mất ở đấy. Do gia cảnh nghèo túng, Nhất Thanh quyết định không về quê nhà xa xôi, mà chôn cất cha ngay tại Đan Đồ, còn mình cũng làm nhà ở đấy. Mãn tang, Nhất Thanh được thụ chức Trung thư xá nhân. Do chức vụ này ở Nam Kinh rất nhàn hạ, nên Nhất Thanh mở lớp dạy học. Học trò của Nhất Thanh đỗ đạt có đến hàng trăm người. Về sau, Nhất Thanh được thăng làm Sơn Tây án sát thiêm sự, rồi chịu tang mẹ là Trương thị. Mãn tang, Nhất Thanh được đổi làm Thiểm Tây đốc học phó sứ. Nhất Thanh mặt xấu xí nhưng tính cơ cảnh, mẫn tiệp, ưa bàn đại kế trị lý quốc gia. Ở Thiểm Tây 8 năm, Nhất Thanh xây dựng Chánh Học thư viện, chọn lựa sanh viên ưu tú để đào tạo, trước rèn đức hạnh sau dạy văn nghệ; còn nhân lúc nhàn rỗi mà nghiên cứu thông thuộc tình hình vùng biên. Sau đó Nhất Thanh được vào triều làm Thái Thường tự thiếu khanh, rồi tiến làm Nam Kinh Thái Thường tự khanh. Năm Hoằng Trị thứ 15 (1502), nhờ Lưu Đại Hạ tiến cử, Nhất Thanh được cất nhắc làm Đô sát viện Tả phó đô ngự sử, Đốc lý Thiểm Tây mã chánh. Các tộc thiểu số vốn có nhiều ngựa, lại ham muốn trà của người Hán. Minh Thái Tổ cho phép đem trà đất Thục đổi lấy ngựa của họ, cấp cho quân đội. Lâu ngày lơi lỏng, kẻ gian phần nhiều lén bán trà để kiếm lợi, còn ngựa thì chẳng thấy đâu. Nhất Thanh dâng hơn chục tấu sớ điều trần việc này, triều đình giáng chiếu cho phép ông giải quyết. Nhất Thanh nghiêm cấm buôn lậu, bắt buộc tất cả thương nhân trà phải thông qua quan phủ, mới được giao dịch với các tộc thiểu số, nên thu được rất nhiều ngựa. Gặp lúc người Mông Cổ xâm phạm ao muối Hoa Mã, Lưu Đại Hạ bèn tiến cử Nhất Thanh, đế mệnh cho ông làm Tuần phủ Thiểm Tây để kinh lược vùng biên, vẫn làm Đốc mã chánh. Nhất Thanh vừa nhận chức thì địch đã lui, bèn chọn lính luyện binh, xây dựng 2 thành Bình Lỗ, Hồng Cổ để tặng viện cho Cố Nguyên. Dựng tường ven sông Tần để ngăn người Mông Cổ; hặc tội tham ô, đòi bãi chức Vũ An hầu Trịnh Anh và vài thủ bị, cắt giảm chi phí dành cho thái giám trấn thủ lên đến vài ngàn lạng hàng năm, rồi chỉnh đốn quân kỷ. Mùa đông năm Hoằng Trị thứ 18 (1505), mấy vạn kỵ binh Mông Cổ xâm nhập Ninh Hạ, đến tận Cố Nguyên, Nhất Thanh không liên lạc được với quân đội của tổng binh Tào Hùng, bất chấp mọi người can ngăn, soái hơn 50 khinh kỵ đi suốt đêm ngày, từ Bình Lương đến gặp Hùng, bàn bạc phương lược. Dưới sự chỉ huy của Tào Hùng, quân Minh bày trận thế chỉnh tề với rất nhiều tân binh để hư trương thanh thế, người Mông Cổ giật mình, bèn dời sang Long Đức. Quân Mông Cổ giữa đêm đến dưới thành, trước đó Nhất Thanh tụ tập người trong thành, đến nay thì lên thành, liên tiếp bắn hỏa pháo, vang dội cả thung lũng, khiến người Mông Cổ ngỡ đại quân Minh đã đến, bèn bỏ chạy ra khỏi biên giới. Nhất Thanh cho rằng Duyên Tuy, Ninh Hạ, Cam Túc có cảnh báo thì không ứng cứu lẫn nhau, là bởi không được chỉ huy thống nhất, đề nghị cho đại thần kiêm lĩnh. Lưu Đại Hạ xin lập tức cho Nhất Thanh làm Tổng chế tam trấn quân vụ. Ít lâu sau Nhất Thanh được tiến làm Hữu đô ngự sử, bèn kiến nghị chỉnh đốn biên phòng. Sách lược của Nhất Thanh bao gồm các vấn đề chính: xây sửa tường hào, đặt thêm vệ sở, kinh lý Linh (Linh Châu sở), Hạ (Ninh Hạ vệ), chỉnh đốn Vi Châu (thiên hộ sở). Minh Vũ Tông đồng ý, triều đình phát ra vài mươi vạn lạng vàng trong kho, sai Nhất Thanh xây dựng. Nhưng Nhất Thanh biết Lưu Cẩn ghét mình không nương tựa ông ta, nên xưng bệnh xin hưu. Việc xong, lại thiếu hụt 40 dặm tường so với thiết kế ban đầu; Lưu Cẩn vu cáo Nhất Thanh mạo lĩnh phí tổn vùng biên, khiến ông bị bắt vào ngục vào của Cẩm y vệ. Nhờ Đại học sĩ Lý Đông Dương, Vương Ngao ra sức cứu giúp, Nhất Thanh mới được trí sĩ, nhưng trước sau phải nộp phạt 600 thạch gạo. Tháng 4 ÂL năm Chánh Đức thứ 5 (1510), An Hóa vương Chu Trí Phiên làm phản, triều đình khởi dùng Nhất Thanh làm Tổng chế Ninh Hạ, Duyên Tuy, Cam, Lương quân vụ , cùng Tổng binh quan Thần Anh đánh dẹp, còn lấy thái giám Trương Vĩnh làm Tổng đốc Ninh Hạ quân vụ, tức là giám quân. Chưa đến nơi, bộ tướng cũ của Nhất Thanh là Cừu Việt nổi dậy bắt được Chu Trí Phiên. Nhất Thanh vội đến trấn, tuyên bố đức ý. Trương Vĩnh cũng đến, Nhất Thanh nói chuyện với ông ta rất hòa hợp. Biết Vĩnh với Lưu Cẩn có hiềm khích, Nhất Thanh tìm cơ hội thuyết phục Vĩnh tiêu diệt Cẩn. Nhất Thanh bày kế cho Vĩnh báo tiệp, tìm cớ xin nói riêng với Vũ Tông, rồi tố cáo tội ác của Cẩn. Vĩnh làm theo, quả nhiên diệt được Cẩn. Vĩnh nhớ ơn Nhất Thanh, sau khi kề cận hoàng đế, thì giúp ông được triệu về triều, bái làm Hộ bộ thượng thư. Luận công, Nhất Thanh được gia làm Thái tử thiếu bảo, ban tiền vàng (kim tệ). Ít lâu sau, Nhất Thanh được đổi sang bộ Lại. Nhất Thanh làm việc thông thạo và lão luyện, tính cách lại bao dung và rộng rãi. Nhất Thanh yêu mến các bậc hiền sĩ đại phu, cùng họ chia ngọt sẻ bùi. Những ai bị Lưu Cẩn vu hãm, đều được lục dụng trở lại. Sớm biết được người nào, chiều lập tức tiến cử, nên có môn sanh khắp thiên hạ. Nhất Thanh từng được trở lại Quan Trung nắm quân quyền, cất nhắc những thiên tướng, tỳ tướng làm đến đại tướng, phong hầu, liên tục mãi không dứt. Quà biếu hễ chịu nhận, trao tay lập tức phân phát đi. Từ cuối năm thứ 5 đến năm thứ 7 (1512), các cuộc nổi dậy nổ ra ở khắp cả nước. Nhất Thanh dâng sớ đề nghị điều binh khiển tướng, trước sau mấy lần đều được hoàng đế đồng ý. Năm thứ 8 (1513), triều đình dẹp xong nghĩa quân nhiều nơi. Xét công, Nhất Thanh được gia hàm Thiếu bảo, Thái tử thái bảo, ân ấm Cẩm y vệ Bách hộ. Tháng 2 ÂL năm thứ 9 (1514), Nhất Thanh được Đình thôi vào Nội các, chịu thất bại về tay thượng thư Cận Quý, nhưng được tiến làm Thiếu phó, Thái tử thái phó. Ngự sử Mạnh Dương đàn hặc Đại học sĩ Lương Trữ, ngự sử Trương Phác chống đối thái giám Lương Dụ, Lưu Thiên Hòa, Vương Đình Tướng chống đối thái giám Liêu Đường, ngự sử Thành Văn đàn hặc Đô ngự sử Trương Dực, còn có thiêm sự Triệu Ứng Danh, Hứa Thành Văn; tất cả bị bắt vào ngục. Nhất Thanh đều tâu xin thả ra. Cấp sự trung Vương Ngang bàn về tệ nạn của phép chọn quan viên, chỉ trích Nhất Thanh bồi dưỡng bè đảng; đế biếm trích Ngang. Nhất Thanh nói đỡ cho Ngang, đế giáng chỉ vỗ về. Từ tháng giêng ÂL cùng năm, cung Càn Thanh bị thiêu rụi, đến nay triều đình giáng chiếu cầu lời nói thẳng. Nhất Thanh dâng thư chỉ trích hoàng đế lười coi chầu, nhác cúng tế, xây chùa thờ Phật ở Tây nội, lưu giữ lính vùng biên trong hoàng thành, buông thả các nha thự Hoàng điếm, cục chức tạo ở Giang Nam nhũng nhiễu dân gian; nhân đó ông xưng bệnh xin hưu, đế an ủi giữ lại. Tháng 3 ÂL năm thứ 10 (1515), Đại học sĩ Dương Đình Hòa gặp tang xin nghỉ. Tháng 4 ÂL, đế mệnh cho Nhất Thanh kiêm làm Anh Vũ điện Đại học sĩ, bước vào Nội các. Nghĩa tử của Vũ Tông là Tiền Ninh được tin sủng, vốn có quan hệ tốt với Nhất Thanh, bị xui khiến mà trở mặt với ông. Gặp thiên tai, Nhất Thanh tự hặc, trong sớ chỉ trích hoàng đế nghe lời xu nịnh. Dù Vũ Tông không quan tâm, nhưng bọn Ninh cùng Giang Bân giận lắm, sai kép hát Tang Hiền ở trước mặt đế đặt lời đồn không căn cứ, chê trách Nhất Thanh. Bấy giờ có kẻ bị bộ Lại khảo sát, chịu bãi quan, Tiền Ninh khiến kẻ ấy xúi giục Võ học sanh Chu Đại Chu tố giác riêng kín của Nhất Thanh. Bọn Cấp sự ngự sử Chu Kim, Trần Thức liên tiếp dâng sớ hặc Chu Đại Chu nói bậy, xin truy tìm chủ mưu; đế không nghe. Tháng 11 ÂL năm thứ 11 (1516), Nhất Thanh bèn ra sức xin nghỉ hưu, đế ban sắc an ủi, cho ông hưởng đặc quyền chu cấp lương thực theo định chế. Tháng 8 nhuận ÂL năm thứ 15 (1520), đế nam hạ đánh dẹp cuộc nổi dậy của Ninh vương Chu Thần Hào, ghé nhà Nhất Thanh, mở tiệc 2 ngày đêm, làm phú nối thơ vài mươi bài. Nhất Thanh lựa dịp mà can ngăn, đế bèn không đi Giang Chiết nữa. Nhất Thanh học rộng lại giỏi quyền biến, hiểu biết rất thấu triệt việc vùng biên. Công việc ở Nội các rất phức tạp, Nhất Thanh một đêm xem 10 bản sớ, đều xử lý thích hợp. Người nào chỉ trích mình, Nhất Thanh ngược lại còn tiến cử kẻ ấy. Chỉ là cuối đời Nhất Thanh cùng Thông, Ngạc bất đồng, bị họ lật đổ, không được nhận kết cục trọn vẹn. Sử cũ khen Nhất Thanh là kỳ tài một thời không có người thứ hai, được sánh với tể tướng Diêu Sùng nhà Đường. Nhất Thanh bẩm sinh bị chứng vô sinh, có vẻ ngoài của thái giám. Năm Thành Hóa thứ 20 (1485), Nhất Thanh đưa mẹ về Vân Nam hội họp với tông tộc, nhận cháu họ là Dương Thiệu Phương làm con. Thiệu Phương trở thành thủy tổ của họ Dương ở Trấn Giang.