Các đặc điểm tính cách hướng ngoại và hướng nội là một phương diện quan trọng trong một số lý thuyết về tính cách con người. Mặc dù các thuật ngữ "hướng nội" và "hướng ngoại" được truyền bá vào lĩnh vực tâm lý học bởi nhà tâm lý học Carl Jung, hiện nay, quan niệm của công chúng và cách ứng dụng trong tâm lý học của chúng không thống nhất. Tính hướng ngoại có xu hướng biểu lộ ở hành vi đi lại, nói năng tràn đầy năng lượng trong khi đó hướng nội thể hiện hành vi kín đáo hơn, một mình. Hầu như tất cả các mô hình nhân cách toàn diện bao gồm các khái niệm này dưới nhiều hình thức khác nhau. Các ví dụ gồm đặc điểm tính cách Big Five, tâm lý học phân tích của Jung, mô hình tính cách 3 yếu tố của Hans Eysenck, 16 nhân tố nhân cách của Raymond Cattell, Bảng liệt kê Nhân cách đa chiều Minnesota và Trắc nghiệm tính cách Myers-Briggs. Người "hướng ngoại" có xu hướng thích giao lưu, quyết đoán tốt và thường quan tâm đến những yếu tố gây phấn khích như màu sắc, âm thanh, sự chuyển động. Những người hướng ngoại dễ gần và giao lưu, họ thường tỏ ra thích thú với xung quanh và luôn lạc quan, nhiệt tình. Ngược lại, người "hướng nội" thường kín đáo, dè dặt hơn, họ ít đi lại và ít hòa đồng. Người "hướng nội" không nhất thiết là người cô đơn nhưng họ thường có xu hướng hài lòng với việc có ít bạn bè. Những người "hướng nội" thường không ưu tiên các hoạt động giao tiếp xã hội nhưng không có nghĩa là họ lo lắng hay nhút nhát mà đơn thuần là không ưa các hoạt động này, nhưng cũng có một vài ngoại lệ rằng những người "hướng nội" có đôi lúc cảm thấy ngột ngạt, bối rối, ngại ngùng khi nói chuyện với một người nào đó xa lạ. Một người có thể có tính cách hoàn toàn hướng nội, hướng ngoại hoặc cân bằng giữa cả hai. "Hướng ngoại" và "hướng nội" thường được xem như một "đơn thể liên tục (triết học)", vì vậy người có xu hướng "hướng ngoại" nhiều hơn thì "hướng nội" sẽ ít đi. Carl Jung và các tác giả của Myers-Briggs đã cung cấp nhiều quan điểm khác nhau và cùng khẳng định rằng mỗi con người đều có mặt "hướng ngoại" và mặt "hướng nội", với một mặt trội hơn mặt còn lại. Mặc dù rất nhiều người xem "hướng ngoại" và "hướng nội" là một câu hỏi chỉ với hai lời đáp: đúng hoặc sai, phần lớn các học thuyết tính cách hiện đại (ví dụ: the Big Five) giới hạn các cấp của hướng ngoại-hướng nội (extraversion-introversion) là một phần liên tục của thước đo tính cách con người. Ambiversion là một thuật ngữ dùng để mô tả những người nằm giữa hai nhóm "hướng ngoại" và "hướng nội". Họ có thể thấy thoải mái trong những đám đông hoặc ưa thích giao lưu, nhưng cũng cần tận hưởng thời gian một mình và tránh xa những đám đông. Hướng nội-hướng ngoại (extraversion-introversion) thường được đo bằng một bản tự báo cáo. Một bản câu hỏi sẽ hỏi nếu người thí sinh đồng ý hoặc không đồng ý. Hãy tưởng tượng một bảng câu hỏi gồm mười câu "đồng ý hay không đồng ý". Ở 5 câu hỏi đầu tiên, đồng ý cho thấy xu hướng "hướng ngoại" và ở 5 câu hỏi cuối cùng, đồng ý cho thấy xu hướng "hướng nội". Năm người đưa câu hỏi này và trả lời như sau: Trong ví dụ này, Bảo và Quang là người hướng ngoại, Huy và Anh là người hướng nội còn Linh là người cân bằng giữa hai bên, ambiverted. Theo Carl Jung, hướng nội và hướng ngoại được quy cho hướng của năng lượng tâm linh. Nếu năng lượng tâm linh của một người thường chảy ra ngoài thì người đó là người "hướng ngoại", còn khi năng lượng đó chảy vào trong thì đó là người "hướng nội". Những người "hướng ngoại" cảm thấy tràn trề sinh lực khi giao tiếp với một nhóm người lớn nhưng lại thấy giảm năng lượng khi ở một mình. Ngược lại, người "hướng nội" cảm thấy mệt mỏi khi bị bao quanh bởi những người khác nhưng giàu sinh lực và thoải mái khi ở một mình.