Bùi Quốc Huy (sinh năm 1945) tên thường gọi Năm Huy, là một sĩ quan công an và chính trị gia người Việt Nam. Ông là cựu Trung tướng Công an nhân dân, Tổng cục trưởng Tổng cục An ninh, Giám đốc Công an Thành phố Hồ Chí Minh (1996–2001), Thứ trưởng Bộ Công an, Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam, từng được phong tặng Anh hùng lực lượng vũ trang. Trong Vụ án Năm Cam và đồng phạm, ông đã bị cách chức, bị tước quân tịch, quân hàm, bị tù và đã được ân xá sau chưa đầy 2 năm. Bùi Quốc Huy sinh ngày 23 tháng 12 năm 1945 tại tỉnh Sa Đéc (nay là tỉnh Đồng Tháp). Thân sinh Bùi Quốc Huy là ông Bùi Tương Tiếp và bà Đỗ Thị Đàm. Ông Huy có bằng Tiến sĩ Luật. Vợ ông là bà Trần Thị Ngọc Quế. Ông bà có hai người con: một trai, một và một gái sinh 1970 và 1976, con trai là Bùi Minh Tấn. Ông thường trú tại quận 11, Thành phố Hồ Chí Minh. Thưở nhỏ, ông cùng gia đình cư ngụ tại xã Bình An Trung (nay đã chia thành hai xã Bình Thạnh Trung và Hội An Đông), huyện Lấp Vò, tỉnh Sa Đéc (nay là tỉnh Đồng Tháp). Năm 1960, ông tham gia cách mạng tại thị xã Long Xuyên, tỉnh An Giang, làm công tác Đoàn thanh niên học sinh và công tác sinh viên học sinh. Năm 1963, ông công tác trong Đội an ninh mật của thị xã Long Xuyên, An Giang. Từ năm 1965 đến 1968, ông hoạt động ban cán sự công vận của thị xã Long Xuyên, An Giang. Từ năm 1968 đến 1972, ông là Chánh văn phòng thị xã Long Xuyên, An Giang kiêm Trưởng ban an ninh (từ 1970). Từ năm 1972 đến 30 tháng 4 năm 1975, ông là Trưởng ban an ninh thị xã, Chính trị viên thị đội, Phó bí thư thị xã Long Xuyên, An Giang. Năm 1980, ông là Phó ban chỉ huy an ninh của công an tỉnh An Giang. Năm 1985, ông là Phó giám đốc phụ trách an ninh của Công an tỉnh An Giang. Năm 1987, ông là Giám đốc Công an tỉnh An Giang. Theo Chánh Thanh tra Bộ Công an Nguyễn Huy Tần, trong thời gian này, Thanh tra Bộ Công an đã kết luận ông có sai phạm. Song ý kiến thanh tra không được ủng hộ, ông Năm Huy được chuyển về TPHCM rồi được vào trung ương. Việc được đề bạt lên chức của Bùi Quốc Huy khi đã có dư luận, ý kiến của Thanh tra Bộ Công an, đã được điều tra nghiêm túc nhưng theo Bộ trưởng Bộ Công an Lê Hồng Anh vẫn không thể có kết luận về việc có chạy quyền, chạy chức. Năm 1990, ông là Phó Tổng cục trưởng. Năm 1991, ông là Tổng cục trưởng Tổng cục An ninh, Bộ Công an. Tháng 4/1996, ông là Giám đốc Công an Thành phố Hồ Chí Minh. Tháng 7/2001, ông là Thiếu tướng An ninh, Thứ trưởng Bộ Công an phụ trách công tác xây dựng lực lượng. Năm 1995, thông qua Hồ Việt Sử, Bùi Quốc Huy cho Năm Cam, 2 lần đến chơi nhà riêng của mình tại số 7 Nguyễn Đình Chiểu, quận Hai Bà Trưng, thành phố Hà Nội, trong lúc đang là Tổng cục trưởng Tổng cục An ninh. Bùi Quốc Huy để người thân (vợ mình) thầu bãi gửi xe nhà hàng của Năm Cam để có thu nhập từ 200–350 triệu đồng/tháng. Bùi Quốc Huy cũng được biết là có quan hệ lâu dài và thân thiết với Hồ Việt Sử từ những năm 1990, đây là phần tử xấu có tiền án tiền sự ở An Giang. Bùi Quốc Huy đã giúp đỡ cho Sử nhập hộ khẩu ở thành phố Hồ Chí Minh năm 1992, rồi giới thiệu cho Sử làm đối tác liên doanh với Công ty Song Pha, thuộc Phòng Hậu cần, Công an Thành phố Hồ Chí Minh khai thác khu đất 230 Nguyễn Trãi, quận 1. Việc làm này đã gây ra thiệt hại về mặt tài chính cho Công an TPHCM. Bùi Quốc Huy còn cho con là Bùi Minh Tấn làm phó giám đốc công ty liên doanh của Sử. Bùi Quốc Huy còn vay mượn tiền của Sử, là 22.000 USD và 15 triệu đồng (chưa trả), để mua xe và cho vợ đi du lịch ở Singapore, Trung Quốc. Chỉ trong vòng có mấy tháng làm Giám đốc Công an tỉnh An Giang, Bùi Quốc Huy đã xây nhà rất lớn, có đến 2 xe khách. Khi làm Giám đốc công an Thành phố Hồ Chí Minh, bản thân và gia đình của ông đã có nhiều xe ôtô đời mới, có nhiều nhà, còn đất lên đến hơn 5 hecta ở Củ Chi. Thời gian làm Giám đốc công an tỉnh An Giang (9/1987–1990), Bùi Quốc Huy đã chủ trương kinh doanh địa ốc, thành lập Công ty Thành Công thất bại, thiệt hại 2–3 tỷ đồng. Bùi Quốc Huy chiếm dụng trên 7 ha đất của quần chúng, kéo theo một số cán bộ hậu cần của công an để kết cấu tham ô, gây thiệt hại lớn về cán bộ. Một số người đã bị tù 9–16 năm, đặc biệt nghiêm trọng hơn, Phạm Thanh Sơn, Phó Giám đốc Công an tỉnh đã tự sát. Ngay cả con trai là Bùi Minh Tấn cũng bị tòa xác định là bỏ lọt tội. Tháng 7/1997, Trương Văn Cam đi tập trung giáo dục cải tạo được tha về trước thời hạn, V26 Bộ Công an thông qua điện mật số 02 ngày 27/9/1997 giao cho Công an Thành phố Hồ Chí Minh tiếp tục theo dõi và quản lý Trương Văn Cam. Đến tháng 1/1998, Năm Huy được Thân Thành Huyện (Ba Huyện), Phó Giám đốc phụ trách cảnh sát, cho biết Trương Văn Cam là đối tượng chuyên cờ bạc từ thời ngụy. Sòng bạc do Trương Văn Cam tổ chức có đàn em canh gác nên rất khó bắt. Khoảng tháng 10/1998, ông Năm Huy được bà Huyền Linh, cán bộ hưu trí ở quận 3 và một số cán bộ trong Thành uỷ cho biết ở Thành phố Hồ Chí Minh có nhóm đi đòi nợ thuê, đập phá nhà cửa của con nợ nhưng không ai dám tố cáo vì đó là đàn em của Trương Văn Cam. Trong quá trình chỉ đạo đấu tranh chuyên án CD99 và hai vụ án giết Phan Lê Sơn và vụ bắn Dung Hà, Bùi Quốc Huy đã có thông tin về một số cán bộ có biểu hiện nghi vấn trong việc thực hiện chức trách nhiệm vụ mà ông giao cho họ nhưng vẫn không tổ chức kiểm tra, xác minh kết luận để có biện pháp xử lý, ngăn chặn. Tuy biết Trương Văn Cam là đối tượng hình sự nguy hiểm, có nhiều hoạt động băng nhóm theo kiểu xã hội đen, hoạt động phạm tội nghiêm trọng, công khai, kéo dài trong các năm 1998, 1999, 2000 và 2001 nhưng Bùi Quốc Huy, lúc bấy giờ là Giám đốc Công an Thành phố Hồ Chí Minh (từ tháng 4/1996 đến tháng 7/2001), đã không chỉ đạo, tổ chức biện pháp đấu tranh có hiệu quả, để tội phạm có tổ chức xảy ra trong một thời gian dài, gây hậu quả đặc biệt nghiêm trọng về trật tự an toàn xã hội trên địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh. Khi Công an TPHCM mở chuyên án đấu tranh với tội phạm hoạt động cờ bạc và cá độ bóng đá, tuy lúc đầu chưa xác định được có hoạt động tội phạm của Trương Văn Cam hay không, nhưng đến đầu năm 2000, khi phát hiện có hoạt động của Trương Văn Cam và các tên đàn em nguy hiểm khác của Trương Văn Cam, Bùi Quốc Huy đã không chủ động đề ra các biện pháp tấn công triệt phá mà chỉ báo cáo xin ý kiến của Bộ Công an. Sau đó thụ động chờ đợi, để băng nhóm tội phạm của Trương Văn Cam có thời gian hoạt động kéo dài đến hết năm 2001 mới được Bộ Công an tấn công, triệt phá. Về trách nhiệm trong quản lý, giáo dục cán bộ chiến sĩ, cũng trong thời gian Bùi Quốc Huy làm Giám đốc Công an Thành phố Hồ Chí Minh đã xảy ra tình trạng nhiều cán bộ bị tổ chức tội phạm của Trương Văn Cam mua chuộc, lôi kéo làm tha hóa biến chất. Thậm chí nhiều cán bộ cấp phòng quận của Công an Thành phố Hồ Chí Minh có hoạt động tiếp tay hoặc bao che tội phạm. Trong quá trình công tác, có nhiều thông tin về cán bộ có biểu hiện thoái hóa biến chất, vi phạm pháp luật và kỷ luật nhưng Bùi Quốc Huy không có biện pháp có hiệu quả để chấn chỉnh ngăn chặn, dẫn đến việc trong chuyên án Z5-01 có trên 50 cán bộ công an bị xử lý kỷ luật, nhiều người bị tước quân tịch, có 13 người phải truy cứu trách nhiệm hình sự. Với những vi phạm nêu trên, Cơ quan Cảnh sát điều tra đã kết luận ông Bùi Quốc Huy phạm tội thiếu trách nhiệm gây hậu quả nghiêm trọng, tội danh được quy định tại điều 285 BLHS.