Wayland là một giao thức máy tính chỉ định giao tiếp giữa máy chủ hiển thị và máy khách của nó, cũng như triển khai tham chiếu của giao thức trong ngôn ngữ lập trình C. Một máy chủ hiển thị sử dụng giao thức Wayland được gọi là bộ tổng hợp Wayland. Wayland được phát triển bởi một nhóm tình nguyện viên ban đầu lãnh đạo bởi Kristian Høgsberg như một dự án hướng đến cộng đồng tự do và nguồn mở với mục đích thay thế X Window System bằng một hệ thống cửa sổ hiện đại, đơn giản hơn trong các hệ điều hành Linux và tương tự Unix khác. Mã nguồn của dự án được phát hành theo các điều khoản của Giấy phép MIT,và các giấy phép phần mềm tự do khác. Là một phần trong nỗ lực của mình, dự án Wayland cũng phát triển một triển khai tham chiếu của bộ tổng hợp Wayland có tên Weston. Trong những năm gần đây, Đồ họa Linux desktop đã chuyển từ "một đống giao diện kết xuất... tất cả đang nói chuyện với X server, vốn là trung tâm của vũ trụ" hướng tới việc đặt nhân Linux và các thành phần của nó (i.e. Direct Rendering Infrastructure (DRI), Direct Rendering Manager (DRM)) "ở giữa", với "window systems giống như X hay Wayland... ở trong góc". Đây sẽ là" một hệ thống đồ họa đơn giản hóa mang đến sự linh hoạt hơn và hiệu năng tốt hơn ". Kristian Høgsberg có thể đã thêm một phần mở rộng cho X như nhiều dự án gần đây đã thực hiện, nhưng ưu tiên "[đẩy] X ra khỏi đường dây nóng giữa trình khách và phần cứng"vì những lý do được giải thích trong FAQ của dự án: Điều khác biệt bây giờ là rất nhiều cơ sở hạ tầng đã chuyển từ máy chủ X vào kernel (quản lý bộ nhớ, lập lịch lệnh, cài đặt chế độ) hoặc thư viện (cairo, pixman, freetype, fontconfig, pango, v.v.), và có rất ít điều phải xảy ra trong quy trình máy chủ trung tâm... Một máy chủ X có một số lượng lớn chức năng mà bạn phải hỗ trợ để yêu cầu kết nối giao thức X, nhưng sẽ không có ai sử dụng điều này. Điều này bao gồm các bảng mã, rasterization glyph và bộ nhớ đệm, XLFDs Và toàn bộ API kết xuất lõi cho phép bạn vẽ các đường thẳng, đa giác, vòng cung rộng và nhiều hơn nữa nguyên thủy đồ họa phong cách của những năm 1980. Đối với nhiều thứ, chúng tôi đã có thể giữ cho máy chủ X.org hiện đại bằng cách thêm tiện ích mở rộng như XRandR, XRender và COMPOSITE... Với Wayland, chúng tôi có thể di chuyển X sever và tất cả công nghệ kế thừa của nó sang đường dẫn mã tùy chọn. Đến một điểm mà X server là một tùy chọn tương thích thay vì hệ thống kết xuất lõi sẽ mất một thời gian, nhưng chúng tôi sẽ không bao giờ đến đó nếu [chúng tôi] không có kế hoạch cho nó.Wayland bao gồm một giao thức và triển khai tham chiếu có tên Weston. Dự án cũng đang phát triển các phiên bản GTK+ và Qt kết xuất với Wayland thay vì X. Hầu hết các ứng dụng dự kiến ​​sẽ nhận được hỗ trợ cho Wayland thông qua một trong những thư viện này mà không sửa đổi ứng dụng. Các phiên bản ban đầu của Wayland đã không cung cấp tính minh bạch của mạng lưới, mặc dù Høgsberg đã lưu ý vào năm 2010 rằng tính minh bạch của mạng lưới là có thể. Họ đã được thử làm dự án Google Summer of Code năm 2011, nhưng không thành công. Adam Jackson đã hình dung việc cung cấp quyền truy cập từ xa vào ứng dụng Wayland bằng cách "pixel-scraping" (giống VNC) hoặc để nó gửi "rendering command stream" qua mạng (như trong RDP, SPICE hay X11). Vào đầu năm 2013, Høssberg đang thử nghiệm tính minh bạch của mạng bằng máy chủ Wayland proxy để gửi hình ảnh nén đến bộ tổng hợp thực. Vào tháng 8 năm 2017, Gnome đã chứng kiến lần đầu tiên triển khai máy chủ VNC quét pixel như vậy dưới Wayland. Giao thức Wayland theo mô hình máy khách/ máy chủ trong đó máy khách là các ứng dụng đồ họa yêu cầu hiển thị bộ đệm pixel trên màn hình và máy chủ (bộ tổng hợp) là nhà cung cấp dịch vụ điều khiển hiển thị các bộ đệm này. Việc triển khai tham chiếu Wayland đã được thiết kế như một giao thức hai lớp: Mặc dù lớp cấp thấp được viết thủ công bằng C, nhưng lớp cấp cao được tự động tạo từ mô tả các thành phần của giao thức được lưu trữ ở định dạng XML. Mỗi khi mô tả giao thức của tệp XML này thay đổi, mã nguồn C thực hiện giao thức đó có thể được tạo lại để bao gồm các thay đổi mới, cho phép một giao thức rất linh hoạt, có thể mở rộng và chống lỗi. Việc triển khai tham chiếu của giao thức Wayland được chia thành hai thư viện: một thư viện được sử dụng bởi các máy khách Wayland được gọi là codice_1 và một thư viện được sử dụng bởi các trình biên dịch Wayland gọi là codice_2.