Bumiputera hay Bumiputra (chữ Jawi: بوميڤوترا) là một thuật ngữ được sử dụng tại Malaysia để mô tả người Mã Lai và các dân tộc bản địa khác tại Đông Nam Á. Thuật ngữ này bắt nguồn từ tiếng Phạn và sau đó trở thành từ "bhumiputra" trong tiếng Mã Lai cổ điển, dịch theo nghĩa đen là "con trai của đất". Trong thập niên 1970, chính phủ Malaysia thi hành các chính sách ưu tiên người bumiputra (bao gồm hành động khẳng định trong giáo dục công) nhằm tạo ra các cơ hội cho họ, và để xoa dịu căng thẳng giữa các dân tộc sau khi xảy ra bạo lực quy mô lớn chống lại người Malaysia gốc Hoa trong sự kiện 13 tháng 5 vào năm 1969. Các chính sách này thành công trong việc tạo ra một tầng lớp người Mã Lai và bản địa Borneo đáng kể sống ở thành thị, song ít hiệu quả hơn trong việc diệt trừ nghèo nàn tại nông thôn. Một số nhà phân tích nhận thấy sự oán hận từ các nhóm bị loại trừ, đặc biệt là người gốc Hoa và gốc Ấn. Khái niệm về dân tộc bumiputra tại Malaysia là do Abdul Razak Hussein đưa ra. Theo đó công nhận "vị thế đặc biệt" của người Mã Lai được quy định trong Hiến pháp Malaysia, cụ thể là Điều 153. Tuy nhiên, hiến pháp không sử dụng thuật ngữ bumiputra; nó chỉ định nghĩa "người Mã Lai" và "cư dân bản địa" (Điều 160(2)), "người bản địa" của Sarawak (161A(6)(a)), và "người bản địa" của Sabah (Điều 161A(6) (b)). Định nghĩa "bumiputra" khi được áp dụng có sự khác biệt trong các thể chế, tổ chức, các ban ngành và cơ quan chính phủ. Trong một sách hướng dẫn nhập học cho niên học 2007/2008, Bộ Giáo dục bậc cao Malaysia định nghĩa bumiputra như sau, tùy thuộc khu vực nguồn gốc của cá nhân ứng cử viên: Ngoài các giải thích ở trên, một định nghĩa rộng hơn về bumiputra bao gồm các nhóm như người Indonesia bản địa, người Malaysia gốc Thái, người Malaysia gốc Ấn theo Hồi giáo, Peranakan và người Kristang lai Á-Âu. Hầu hết các cộng đồng này đã hình thành trước khi thực dân Anh đến và làm biến đổi nhân khẩu của Malaysia. Những người khác thì ủng hộ một định nghĩa bao gồm toàn bộ con của Bumiputra; từng có những trường học đáng chú ý về việc một người chỉ có cha hoặc mẹ là người Bumiputra bị cho là không phải Bumiputra. NEP dựa trên sắc tộc chứ không dựa trên cơ sở tước đoạt. Chẳng hạn, toàn bộ Bumiputra bất kể tình trạng tài chính đều được giảm giá 7% đối với nhà ở hoặc bất động sản, bao gồm những lô xa xỉ; trong khi người không phải Bumiputra có thu nhập thấp sẽ không nhận được giúp đỡ tài chính như vậy. Các chính sách ưu đãi khác bao gồm hạn ngạch trong nhập học tại -các thể chế giáo dục của chính phủ, điều kiện học bổng công, đánh dấu các bài kiểm tra đại học, các lớp học đặc biệt chỉ có bumiputra trước kỳ thi kết thúc kỳ học đại học. Hầu hết các chính sách này được lập ra trong giai đoạn chính sách kinh tế mới Malaysia (NEP). Nhiều chính sách tập trung vào nỗ lực nhằm đạt tỷ lệ cổ phần của bumiputra trong doanh nghiệp, ít nhất là 30%. Ismail Abdul Rahman đề xuất mục tiêu này sau khi chính phủ không thể đồng thuận một mục tiêu chính sách phù hợp. Trong một báo cáo của Bộ Ngoại giao Hoa Kỳ, có đoạn mô tả:"Nhiều trong số các chính sách ưu tiên có tính không trong sáng, việc thi hành chi tiết phần lớn được giao cho các bộ khác nhau và công vụ viên trong các bộ đó. Các chính sách và việc thực hiện có khác biệt lớn. Một số việc được thực hiện rõ ràng và theo luật định, trong khi những điều khác không có tính chính thức, gây nhiều mập mờ cho các nhà đầu tư tiềm năng. Bản thân dịch vụ công là đối tượng mà Bumiputra được hưởng ưu tiên trong tuyển dụng... Một số nhóm Bumiputra bảo thủ lên tiếng phản đối mạnh mẽ bất kỳ thay đổi đáng kể nào về quyền ưu tiên rộng rãi này." Một số ví dụ về các chính sách này: Do kết quả từ các chính sách trên, nhiều cá nhân bumiputera có quan hệ tốt đã nhanh chóng trở thành triệu phú. Theo cựu Bộ trưởng Công-Thương Tan Sri Rafidah Aziz thì chính sách này tạo ra "những người Mã Lai vượt trội". Năm 2005, bà phát biểu rằng: "Nếu như có các doanh nhân Mã Lai trẻ tuổi có công ty thành công thì chúng tôi đánh giá cao thành công của họ, chũng tôi muốn những người Mã Lai vượt trội theo chuẩn glokal (toàn cầu và địa phương)". Bà cũng nói chính sách cấp phép phê chuẩn đã sản sinh nhiều doanh nhân bumiputera trong ngành ô tô. Kể từ năm 2000, chính phủ đã thảo luận về việc loại bỏ dần các chương trình hành động khẳng định và khôi phục "chế độ nhân tài". Năm 2003, họ bắt đầu hệ thống "chế độ nhân tài theo mô hình Malaysia" về nhập học đại học. Việc nhập học trong các đại học công lập không dựa trên một kỳ thi chung như SAT hay A-Levels, mà dựa trên hai hệ thống song song, Bumiputra chiếm đa số áp đảo người trúng tuyển chương trình dự tuyển 1 năm. Có niềm tin phổ biến rằng yêu cầu nhập học trong các đại học công lập sẽ dễ dàng hơn đối với các sinh viên dự tuyển 1 năm và khó khăn hơn đối với các sinh viên STPM 2 năm. Hạn ngạch cũng tồn tại trong học bổng JPA, các học bổng toàn phần cho sinh viên học tập tại các đại học hàng đầu thế giới. Các học bổng này được trao dựa trên cơ sở kết quả SPM, dân tộc và hạn ngạch nhất định. Người nhận học bổng JPA được đưa vào các chương trình dự bị đại học được lựa chọn do chính phủ cung cấp, từ đó họ xin học tại các đại học. Malaysia yêu cầu các công dân mang theo một thẻ nhận dạng có tên là MyKad. Các thẻ thông minh này xác định các công dân là người Hồi giáo hoặc không theo Hồi giáo. Bất kỳ công dân Malaysia nào cũng có thể tự tuyên bố là người Hồi giáo song thẻ nhận dạng không chỉ rõ người mang nó có thuộc bumiputera hay không. Trong một phiên họp toàn thể thường niên của Tổ chức Dân tộc Mã Lai thống nhất, vốn là thành viên lớn nhất trong liên minh cầm quyền, phó chủ tọa Badruddin Amiruldin cảnh báo chống lại chất vấn về quyền lợi đặc biệt của Bumiputra, điều này được các đại biểu tán thành: "Đừng một ai từ các chủng tộc khác đặt chất vấn về quyền lợi của người Mã Lai trên mảnh đất này. Đừng đặt câu hỏi về tôn giáo vì đó là quyền lợi của chúng tôi trên mảnh đất này." Năm 2004, Mohd. Johari Baharum, thư ký quốc hội của Văn phòng Thủ tướng, nói rằng các học bổng PSD sẽ duy trì dựa trên hạn ngạch. Ông nói thêm rằng không có kế hoạch thay đổi nó sang một hệ thống dựa trên thành tích, và rằng tổng giá trị của học bổng PSD từ năm 1996 là 2,4 tỉ Ringgit. Khía cạnh tranh luận khác là liệu người Orang Asli tại Malaysia bán đảo có được nhìn nhận là Bumiputra theo Hiến pháp hay không. Do họ định cư trước cả người Mã Lai, nên nhiều người nhận định rằng Bumiputra là nhằm xúc tiến một tôn giáo này trên tôn giáo khác, đặc biệt là khi người Orang Asli có tình trạng kém hơn nhiều so với người Mã Lai Hồi giáo. Những người khác lập luận rằng Orang Asli thực sự được xem là Bumiputra. Ngày 1 tháng 3 năm 2009, Datuk Nik Aziz Nik Mat, thủ lĩnh tinh thần của Đảng Hồi giáo liên Malaysia đối lập phát biểu rằng thuật ngữ “bumiputera” là kỳ thị chủng tộc và chính sách này ngăn chặn các chủng tộc khác không được nhận giúp đỡ của chính phủ. Nhận xét của Nik Aziz nhằm phản ứng trước các chỉ trích và đe dọa của UMNO chống lại Boo Cheng Hau của Đảng Hành động Dân chủ, vị thủ lĩnh đối lập này từng so sánh “bumiputera” với apartheid. Ngày 1 tháng 2 năm 2015, học giả người Thụy Sĩ Tariq Ramadan nói về việc người không theo Hồi giáo bị đối xử như công dân hạng hai. Năm 2006, Bộ trưởng Giáo dục bậc cao Mustapa Mohamad có phát biểu rằng ông muốn các trường đại học công lập thu hút thêm các cán bộ hàn lâm phi bumiputra để "phấn đấu trở thành thể chế đẳng cấp thế giới", điều này có thể là một tín hiệu hướng đến giảm phân biệt chủng tộc trong giới học giả.