Monopoly (có nghĩa là "độc quyền") là một loại trò chơi" board game" hiện nay được phát hành bởi công ty Hasbro. Trên bàn cờ, người chơi tung hai viên xúc xắc sáu mặt để di chuyển khắp bàn trò chơi, mua và giao dịch tài sản, đồng thời phát triển chúng bằng những ngôi nhà và khách sạn. Người chơi thu tiền thuê từ đối thủ của họ, với mục đích là đẩy họ vào tình trạng phá sản. Tiền cũng có thể kiếm được hoặc bị mất thông qua các thẻ "Cơ Hội" (Chance) &amp; "Khí Vận " (Community Chest), và các ô thuế; người chơi có thể bị bỏ tù, từ đó họ không thể di chuyển cho đến khi họ đáp ứng một trong một số điều kiện. Trò chơi có rất nhiều quy tắc nội bộ, và hàng trăm phiên bản khác nhau tồn tại, cũng như nhiều phụ bản và phương tiện liên quan. "Monopoly" đã trở thành một phần của văn hóa đại chúng quốc tế, đã được cấp phép hoạt động tại hơn 103 quốc gia và được ấn hành bằng hơn 37 ngôn ngữ. Ở Việt Nam cũng phát hành trò Monopoly với các địa danh được Việt hóa, có tên Cờ tỷ phú hoặc Cờ triệu phú. "Monopoly" có nguồn gốc từ "Trò chơi của Lãnh chúa" (The Landlord's Game) do Lizzie Magnesi ở Hoa Kỳ tạo ra vào năm 1903 như một cách để chứng minh rằng một nền kinh tế thưởng cho việc tạo ra của cải tốt hơn một nền kinh tế mà những người nắm độc quyền làm việc dưới một vài ràng buộc, và để quảng bá các lý thuyết kinh tế của Henry George - đặc biệt là các ý tưởng của ông về thuế. "The Landlord's Game" ban đầu có hai bộ quy tắc, một bộ về thuế và một bộ khác chủ yếu dựa trên các quy tắc hiện hành. Khi Monopoly được Parker Brothers xuất bản lần đầu tiên vào năm 1935, nó không bao gồm quy tắc đánh thuế tư bản ít hơn, dẫn đến một trò chơi cạnh tranh hơn. Parker Brothers cuối cùng đã được đưa vào Hasbro vào năm 1991. Trò chơi được đặt tên theo khái niệm kinh tế về độc quyền - sự thống trị thị trường bởi một thực thể duy nhất. Lịch sử của " Độc quyền " có thể bắt nguồn từ năm 1903, khi nhà chống độc quyền người Mỹ Lizzie Magnesi tạo ra một trò chơi mà bà hy vọng sẽ giải thích lý thuyết thuế đơn (single-tax) của Henry George. Nó được sử dụng như một công cụ giáo dục để minh họa những mặt tiêu cực của việc tập trung ruộng đất vào các công ty độc quyền tư nhân. Cô đã nhận được bằng sáng chế vào năm 1904. Trò chơi của cô, "The Landlord's Game", được tự xuất bản, bắt đầu từ năm 1906. Magnesi đã tạo ra hai bộ quy tắc: một bộ chống độc quyền trong đó tất cả đều được thưởng khi tạo ra của cải, và bộ độc quyền với mục tiêu là tạo ra độc quyền và đè bẹp đối thủ. Một số trò chơi board game biến thể, dựa trên ý tưởng của cô, đã được phát triển từ năm 1906 đến những năm 1930; họ tham gia vào cả quá trình mua đất để phát triển và bán bất kỳ tài sản chưa phát triển nào. Những ngôi nhà bằng bìa cứng đã được thêm vào và giá thuê tăng lên khi chúng được thêm vào một tài sản. Magnesi lại được cấp bằng sáng chế cho trò chơi vào năm 1923. Theo một quảng cáo được đăng trên The Christian Science Monitor, ông Charles Todd ở Philadelphia nhớ lại ngày vào năm 1932 khi người bạn thời thơ ấu của ông, Esther Jones, và chồng cô là Charles Darrow đến nhà họ ăn tối. Sau bữa ăn, gia đình Todd giới thiệu với Darrow về "The Landlord's Game", trò chơi mà sau đó họ đã chơi vài lần. Trò chơi hoàn toàn mới đối với Darrow, và ông ta ngỏ ý xin một bộ quy tắc bằng văn bản. Sau đêm đó, Darrow tiếp tục sử dụng điều này và tự mình phân phối trò chơi dưới tên "Monopoly". Parker Brothers đã mua bản quyền của trò chơi từ Darrow. Khi công ty biết Darrow không phải là nhà phát minh duy nhất của trò chơi, họ đã mua bản quyền bằng sáng chế của Magnesi với giá 500 đô la. Parker Brothers bắt đầu tiếp thị trò chơi vào ngày 5 tháng 11 năm 1935. Họa sĩ vẽ tranh biếm họa F. O. Alexander đã đóng góp thiết kế. Bằng sáng chế U. S. số US 2026082 A được cấp cho Charles Darrow vào ngày 31 tháng 12 năm 1935, để thiết kế bảng trò chơi và được giao cho Parker Brothers Inc. Phiên bản gốc của trò chơi ở định dạng này dựa trên các đường phố của Thành phố Atlantic, New Jersey. Năm 1936, Parker Brothers bắt đầu cấp phép trò chơi để bán bên ngoài lãnh thổ Hoa Kỳ. Năm 1941, Cơ quan tình báo bí mật của Anh đã nhờ John Waddington Ltd., nhà sản xuất được cấp phép của trò chơi tại Vương quốc Anh, tạo ra một phiên bản đặc biệt cho các tù nhân chiến tranh trong Thế chiến II do Đức Quốc xã giam giữ. Ẩn bên trong những trò chơi này là bản đồ, la bàn, tiền thật và các vật dụng hữu ích khác để trốn thoát. Chúng được phân phát cho các tù nhân bởi các tổ chức từ thiện giả do Cơ quan Mật vụ Anh lập ra. Tại Hà Lan bị phát xít Đức chiếm đóng, chính phủ Đức và những người cộng tác không hài lòng với việc người Hà Lan sử dụng các bộ Monopoly với ngôn ngữ Mỹ hoặc Anh, và đã phát triển một phiên bản có địa điểm Hà Lan. Vì phiên bản đó không có yếu tố cụ thể nào ủng hộ Đức Quốc xã, nên nó vẫn tiếp tục được sử dụng sau chiến tranh và tạo thành cơ sở cho các trò chơi Monopoly được sử dụng ở Hà Lan cho đến nay. Giáo sư kinh tế Ralph Anspach xuất bản cuốn sách "Anti-Monopoly" (Chống độc quyền) vào năm 1973, và bị hãng Parker Brothers kiện vì vi phạm nhãn hiệu vào năm 1974. Vụ kiện được đưa ra xét xử vào năm 1976. Anspach đã thắng kiện vào năm 1979, khi Tòa án lưu động số 9 xác định rằng nhãn hiệu Monopoly là chung và do đó không thể thực thi. Tòa án Tối cao Hoa Kỳ từ chối xét xử vụ việc, cho phép giữ nguyên phán quyết của tòa phúc thẩm. Quyết định này đã bị đảo ngược bởi việc thông qua Luật Công 98-620 vào năm 1984.Với luật đó, Parker Brothers và công ty mẹ của nó, Hasbro, tiếp tục giữ các nhãn hiệu hợp lệ cho trò chơi "Monopoly". Tuy nhiên, "Anti-Monopoly" được miễn trừ khỏi luật pháp và Anspach sau đó đã đạt được thỏa thuận với Hasbro và tiếp thị trò chơi của mình theo giấy phép từ họ. Nghiên cứu mà Anspach tiến hành trong quá trình kiện tụng là điều đã phơi bày lịch sử của trò chơi trước khi Charles Darrow trở thành tâm điểm. Biểu tượng vui chính thức của bộ cờ là "Rich Uncle Pennybags" (Chú túi tiền giàu có), xuất hiện lần đầu tiên trong những thẻ Chance và Community Chest (mà bộ cờ tiếng Việt dùng lần lượt "Cơ hội" và "Khí vận") vào năm 1936. Từ năm 1985, chú xuất hiện trong chữ "O" thứ hai của từ "Monopoly", trở thành một phần của biểu trưng. Hasbro đã chính thức đặt tên mới cho nhân vật là "Ngài Monopoly" vào năm 1998. Nhân vật Túi tiền (Pennybags) có dựa một phần vào J. P. Morgan. Tại Việt Nam, Monopoly có tên "Cờ tỷ phú" hoặc "Cờ triệu phú", và dường như được các hãng tư nhân phát hành tại miền Nam từ trước khi Thống nhất vì những tài sản trên bàn cờ đều là tên của những con đường tại Sài Gòn trước kia, có ghi thêm chữ Trung Quốc, Dollar Mỹ được thay bằng Đồng. Bộ cờ này chưa từng được mua bản quyền chính thức. Gần đây có 1 tác giả đã cải tiến cờ Tỷ Phú cũ của Việt Nam thành bộ cờ dành riêng cho Trẻ em mang tên: Cờ Em tập kinh doanh. Với những cải tiến đặc biệt như các lệnh Cơ hội - Khí Vận có nội dung giáo dục cao, Giao diện đẹp mắt, các tên ô cờ gần gũi với trẻ em hơn (như Nhà trẻ, Trường Mầm non, của hàng đồ chơi, công viên nước...) Vào năm 2006, Winning Moves Games đã phát hành một phiên bản khác, Mega Edition, với một bàn cờ lớn hơn (hơn 30%) và chỉnh lại cách chơi cờ. Những con đường khác từ Atlantic City (cả 8, mỗi đường một nhóm màu) đã được thêm vào, cùng với tờ $1000. Luật chơi cũng đổi nhiều hơn với vé xe buýt, một con xí ngầu tốc độ (được cho thêm vào Bản chuẩn Atlantic City trong năm 2007), nhà chọc trời (sau nhà và khác sạn) và những kho xe lửa có thể đặt trên ô Railroad (Đường Ray). Phiên bản này được dùng lại cho thị trường Anh vào năm 2007, và do Winning Moves UK bán. Sau bản phát hành tại Mỹ đầu tiên, những chỉ trích đối với luật chơi đã khiến công ty phát hành bản sửa đổi và làm rõ hơn tại trang web của họ. Hasbro sẽ phát hành một phiên bản thế giới của Monopoly Here &amp; Now. Phiên bản thế giới này sẽ có những địa điểm nổi tiếng trên thế giới. Các địa điểm này sẽ được được quyết định qua bình chọn trên internet. Kết quả bình chọn sẽ được thông báo vào tháng 8 năm 2008.