Trẻ mồ côi hay cô nhi 孤兒 là người mà không có cha mẹ bởi vì cha mẹ họ đã chết, đã mất tích hoặc đã bỏ rơi họ vĩnh viễn. Theo cách sử dụng thông thường, chỉ có những đứa trẻ đã mất cả cha lẫn mẹ (do cái chết, hoặc bị mất tích vĩnh viễn), hay là bị cha mẹ bỏ rơi tại thời điểm họ chưa trưởng thành, thì được xem là trẻ mồ côi, và tình trạng mồ côi kéo dài suốt đời họ. Tuy nhiên, người mất cả cha lẫn mẹ sau khi họ đã đạt đến tuổi trưởng thành thì thường không được xem là mồ côi. Do đó, để xác định tình trạng mồ côi hay không, người ta thường xét đến việc đứa trẻ ấy có được thừa hưởng sự nuôi dưỡng và giáo dục của cả cha lẫn mẹ (hoặc ít ra là của một trong hai người) trong thời thơ ấu hay không. Trong một số trường hợp, đứa trẻ bị mất hoặc cha, hoặc mẹ thì cũng có thể gọi là "mồ côi cha" hoặc "mồ côi mẹ" tương ứng. Khi đề cập đến động vật, người ta chỉ xét tình trạng của con mẹ, nghĩa là nếu con mẹ đã chết đi thì con hoặc những đứa con của nó được xem là mồ côi (tại thời điểm chúng chưa tách riêng ra để tự lập), bất kể tình trạng của con bố. Các nhóm khác nhau sử dụng các định nghĩa khác nhau để xác định thế nào là trẻ mồ côi. Một định nghĩa pháp lý được sử dụng ở Hoa Kỳ là "cái chết hoặc sự biến mất, từ bỏ, hoặc tách ra hoặc mất đi của cả cha và mẹ". Theo nghĩa thông thường, một đứa trẻ mồ côi không có cha mẹ còn sống để chăm sóc chúng. Tuy nhiên, Quỹ Nhi đồng Liên hợp quốc (UNICEF), Chương trình Liên hợp quốc về HIV và AIDS (UNAIDS) và các nhóm khác định nghĩa bất kỳ đứa trẻ nào mất cha hoặc mẹ đều là trẻ mồ côi. Theo cách tiếp cận này, một "đứa trẻ mồ côi mẹ" là một đứa trẻ có mẹ đã chết, một "đứa trẻ mồ côi cha" là một đứa trẻ có cha đã chết, và một "đứa trẻ mồ côi kép" là một đứa trẻ mất cả cha lẫn mẹ. Điều này trái ngược với việc sử dụng khái niệm "trẻ mồ côi một nửa" để mô tả những đứa trẻ chỉ mất hoặc cha hoặc mẹ. Trẻ mồ côi tương đối hiếm ở các nước phát triển, bởi vì hầu hết trẻ em có thể mong đợi cả cha mẹ chúng chăm sóc chúng từ thời thơ ấu. Số lượng trẻ mồ côi tồn tại nhiều hơn ở các quốc gia bị chiến tranh tàn phá như Afghanistan. Những đứa trẻ mồ côi nổi tiếng bao gồm các nhà lãnh đạo thế giới như Nelson Mandela, Alexander Hamilton, Aaron Burr, Andrew Jackson; nhà tiên tri tiếng Do Thái Moses và nhà tiên tri Hồi giáo Muhammad; các nhà văn như Edgar Allan Poe và Leo Tolstoy; các vận động viên như Aaron Hernandez hoặc Jacques Villeneuve. Cô bé mồ côi người Mỹ Henry Darger đã miêu tả những điều kiện khủng khiếp của trại trẻ mồ côi trong tác phẩm nghệ thuật của mình. Những đứa trẻ mồ côi đáng chú ý khác bao gồm những người ttrong ngành giải trí như Louis Armstrong, Marilyn Monroe, Babe Ruth, Ray Charles và Frances McDormand, và vô số nhân vật hư cấu trong văn học và truyện tranh. Chiến tranh và đại dịch, như AIDS, đã tạo ra nhiều trẻ mồ côi. Chiến tranh thế giới thứ hai, với số lượng lớn người chết và các phong trào dân số, đã tạo ra số lượng lớn trẻ mồ côi ở nhiều quốc gia, với ước tính cho châu Âu dao động từ 1.000.000 đến 13.000.000. Judt (2006) ước tính có 9.000 trẻ em mồ côi ở Tiệp Khắc, 60.000 ở Hà Lan 300.000 ở Ba Lan và 200.000 ở Nam Tư, cộng thêm nhiều ở Liên Xô, Đức, Ý và các nơi khác. Trẻ mồ côi rất phổ biến như là nhân vật chính trong văn học, đặc biệt là ở văn học thiếu nhi và văn học giả tưởng. Việc thiếu cha mẹ khiến các nhân vật theo đuổi cuộc sống phiêu lưu và thú vị hơn, bằng cách giải thoát chúng khỏi các nghĩa vụ và kiểm soát của gia đình, và tước đoạt của chúng khả năng có cuộc sống bình thường. Điều này tạo ra các nhân vật khép kín và nội tâm và những người sống vì tình cảm. Trẻ mồ côi có thể tìm kiếm sự hiểu biết bản thân thông qua nỗ lực để biết nguồn gốc của chúng. Cha mẹ cũng có thể là đồng minh và nguồn viện trợ cho trẻ em, và việc loại bỏ cha mẹ khiến cho những khó khăn của nhân vật trở nên nghiêm trọng hơn. Ngoài ra, các bậc cha mẹ có thể không liên quan đến chủ đề mà một nhà văn đang cố gắng phát triển, và việc nhân vật là trẻ mồ côi giải phóng nhà văn khỏi sự cần thiết phải mô tả một mối quan hệ không liên quan như vậy; nếu một mối quan hệ cha-con là quan trọng, loại bỏ nhân vật người mẹ giúp tránh làm phức tạp mối quan hệ cần thiết. Tất cả những đặc điểm này làm cho trẻ mồ côi trở thành nhân vật hấp dẫn cho các tác giả. Trẻ mồ côi là phổ biến trong các câu chuyện cổ tích, chẳng hạn như hầu hết các biến thể của "Cô bé Lọ Lem". Một số tác giả nổi tiếng đã viết sách có trẻ mồ côi. Ví dụ từ văn học cổ điển bao gồm "Jane Eyre" của Charlotte Brontë, "Oliver Twist" của Charles Dickens, "Tom Sawyer" của Mark Twain, "Anne tóc đỏ dưới chái nhà xanh" của LM Montgomery, "Jude the Obscure" của Thomas Hardy và "Chúa tể những chiếc nhẫn" của JRR Tolkien. Trong số các tác giả gần đây, AJ Cronin, Lemony Snicket, AF Coniglio, Roald Dahl và JK Rowling, cũng như một số tác giả ít nổi tiếng của những đứa trẻ mồ côi nổi tiếng như Little Orphan Annie đã sử dụng trẻ mồ côi làm nhân vật chính. Một cốt truyện lặp đi lặp lại là mối quan hệ mà trẻ mồ côi có thể có với một người trưởng thành từ bên ngoài gia đình của họ như được thấy trong vở kịch "Trẻ mồ côi" của Lyle Kessler. Trẻ mồ côi đặc biệt phổ biến như các nhân vật trong truyện tranh. Hầu như tất cả các anh hùng nổi tiếng nhất là trẻ mồ côi: Superman, Batman, Spider-Man, Robin, The Flash, Captain Marvel, Captain America và Green Arrow đều mồ côi. Trẻ mồ côi cũng rất phổ biến trong số các nhân vật phản diện: Bane, Cat Woman và Magneto là những ví dụ. Lex Luthor, Deadpool và Carnage cũng có thể được đưa vào danh sách này, mặc dù họ đã giết chết một hoặc cả hai cha mẹ của họ. Các nhân vật hỗ trợ kết bạn với các anh hùng cũng thường là trẻ mồ côi, bao gồm cả Newsboy Legion và Rick Jones.