ئىجتىمائىي تاراتقۇ ۋە ئىسلام قانۇنى (4-قىسىم)
ئاپتور: ئۇيغۇر تەتقىقات ئىنىستىتۇتى
مەنبە: uysi.org

بۇ جەھەتتە، بىر پوپنىڭ ئۆزىنىڭ F e sb o o k دىكى «مۇناسىۋەت ھالىتى» نى «بويتاق» ھالەتكە ئۆزگەرتكەندىن كېيىن دوسىتلار چەمبىرىكىدە ئەخلاققا زىت ئېلانلارنىڭ ئاۋۇپ كەتكەنلىكىنى چاكارلىغاندىن كىيىن، F es b o o k ھىسابىنى تاقىشى بىلەن ئىجتىمائىي تاراتقۇ سۇپىلىرىنىڭ خىرىستىيان دىنى كۈلتۈرىگە دەخلى – تەرۇز قىلىش مەسىلىسى مۇزاكىرە قىلىنىشقا باشلىغان. يەنە بىر تەرەپتىن پاپالىق F e b o o k ۋە Tiwitter غا ئوخشاش ئىجتىمائىي تاراتقۇ سۇپىلىرىنى ئىشلىتىش توغرا، دەپ قارىغان ۋە پوپلارنى ئاكتىپ قوللىنىشقا چاقىرغان. ئەمما دىندار ۋەتەنداشلارنىڭ ئەخلاقى جەھەتتىن بۇزۇلۇپ كىتىشىنىڭ ئالدىنى ئىلىش ئۈچۈن بار بولغان ئىجتىمائىي تاراتقۇ سۇپىلىرىغا يانداپ يىڭى  بىر  ئىجتىمائىي ھەمبەھىرلەش سۇپىسى قۇرۇپ چىققان. بۇ تور بېكەتلىرى پاپالىق تەرىپىدىن بىۋاستە نازارەت قىلىنىدىغان بولۇپ 16 ياشتىن كىچىكلەرنىڭ ئابونېت بولۇشى چەكلەنگەن. 18 ياش ئاستىدىكى ۋەتەنداشلارنىڭ بۇ تور بېكەتكە ئەزا بولۇپ كىرىش ئۈچۈن ئاتا-ئانىلىردىن رۇخسەت ئىلش شەرتى قويۇلغان .
بەزى ئىسلام ئالىملىرىنىڭ ئىجتىمائىي تاراتقۇ ھەققىدە بەرگەن پەتىۋالىرى تۆۋەندىكى سوئاللارغا جاۋاب بولالايدۇ:
نامەھرەم بولالمايدىغان ئىككى جىنىسنىڭ ئۆز-ئارا بىر-بىرىنى دوستلۇققا قوشۇشى ۋە بىر- بىرى بىلەن پاراڭلىششىنىڭ ھۆكۈمى نېمە؟
ئاياللارنىڭ باش سۈرىتىگە ياكى ئالبۇمىغا رەسىمىنى چىقىرىشىنىڭ ھۆكۈمى نىمە؟ ئاياللارنىڭ ئىجتىمائىي تاراتقۇ سۇپىلىرىنى ئىشلىتىشىنىڭ ھۆكۈمى نېمە؟
غەيرى مۇسۇلمانلار بىلەن دوستلۇق ئورنىتىىش، ئۇلار يوللىغان مەزمۇنلارنى ئالقىشلاش دۇرۇسمۇ؟
ئىجتىمائىي تاراتقۇ سۇپىلىرىدا بىرىلىۋاتقان ئېلانلاردىن كىرىم قىلغىلى بولامدۇ؟
ئىجتىمائىي تاراتقۇ سۇپىلىرىدا ئوينالغان ئويۇنلارنىڭ ھۆكۈمى نېمە؟
يىيىش-ئىچىشكە مۇناسىۋەتلىك رەسىملەرنىڭ ئىجتىمائىي تاراتقۇلاردا ھەمبەھىرلىنىشى دۇرۇسمۇ؟
ساختا ئىسىم ۋە رەسىم ئىشلىتىش جائىزمۇ؟ خىزمەت ئورنىدا ئىجتىمائىي تاراتقۇ سۇپىلىرىنى ئارىلاپ يۈرۈش جائىزمۇ ؟
بۇ سوئاللارئاساسىدا ئىجتىمائىي تاراتقۇ مەسىلىسىنى پىقھى ساھەسىدە ئوخشىمىغان نۇقتىلاردىن مۇزاكىرە قىلىشقا بولىدۇ.
ئا.  شەرىئەتنىڭ مەقسىتى ۋە ئىجتىمائىي تاراتقۇ سۇپىلىرى
ئىسلام قانۇنىغا مۇناسىۋەتلىك ماتېرىياللاردا دىنىې ھۆكۈملەرنىڭ مەقسىتى بەش ئاساسى پرىنسىپنى مۇھاپىزەت قىلىشقا دائىربولىدۇ، دەپ قارىلىدۇ. زۆرۈرى مەقسەتلەر دەپ ئاتىلىدىغان بۇ پرىنسىپلاردا كۆزدە تۇتۇلغىنى دىن، جان، ئەقىل، نەسىل ۋە مالنىڭ مۇھاپىزەت قىلىنىشىدۇر . ئىجتىمائىي ھەمبەھىرلەش بېكەتلىرى، ئىشلىتىش شەكلى ۋە مەقسىتىىگە ئاساسەن ئابۇنېتلارنىڭ دىندا بىكىتىلگەن چەك-چىگرالارنى ئاتلاپ ئۆتۈپ كېتىشكە يول قويىدۇ. شۇنىڭ ئۈچۈن ئىسلام ئالىملىرىنىڭ پەتىۋالىرىمۇ بەكرەك شەرىئەتنىڭ مەقسىتىنى چۆرىدىگەن ئاساستا بېرىلگەن. ئىجتىمائىي ئالاقە تاراتقۇ سۇپىلىرىنىڭ بارلىق ئىش- پائالىيەتلەرنى ئىجرا قىلىنىش جەريانىنى قولايلاشتۇرۇشى ۋە ئۇلارنىڭ ئالدىنى ئېلىش ئۆلچەملىرى، مەسىلىنىڭ ھۆكۈمى بېرىلگەندە نىگىزلىك نۇقتىغا قويۇلغان.
1-دىننىڭ مۇھاپىزەت قىلىنىشى
ئىجتىمائىي تاراتقۇلارنىڭ ئۇچۇر يەتكۈزۈش جەھەتتىكى سۈرئىتى، دىننىڭ ماھىيىتىگە زىت كېلىدىغان زىيانلىق پىكىر ۋە تەشۋىقاتلارنىڭمۇ قىسقا ۋاقىت ئىچىدە كەڭ ئامما ئارىسىدا ئەدەپ كىتىش مەسىلىسىنى كەلتۈرۈپ چىقاردى. مۇشۇ سەۋەبتىن بەزى ئىسلام ئالىملىرى بارلىق تەدبىرلەر قوللىنىلغان تەقدىردىمۇ دىننى ھاقارەتلەيدىغان، مۇسۇلمانلارنى ھاقارەتلەيدىغان ۋە ئىغۋاگەرچىلىك پەيدا قىلىدىغان مەزمۇنلارنى مەۋھۇم مۇھىتتىن پۈتۈنلەي تازىلىغىلى بولمايدىكەن، دېگەن قاراشقا كەلگەن. مۇشۇنىڭغا ئاساسلىنىپ ھىچ بولمىغاندا، نازارەت قىلىش مىخانىزمى مۇسۇلمانلارنىڭ كونتىرۇللىقىدا بولمىغان ئىجتىمائىي تاراتقۇ سۇپىلىرىنى ئىشلىتىشكە رۇخسەت قىلمىغان. ئىجتىمائىي  تاراتقۇ سۇپىلىرىنىڭ ئۇچۇرنى ئاممىنى ئۇ ئۇچۇر بىلەن تەڭ ھەرىكەتكە كەلتۈرەلەيدىغان دەرىجىدە تىز ۋە كۈچلۈك تارقىتىش خەۋپى تىلغا ئېلىنغان بىر پەتىۋادا « ئىلىم بىر دىندۇر، دىنىڭىزنى كىمدىن ئۆگىنىۋاتقانلىقىڭىزغا قاراڭ .» دېگەن ھەدىسنى نەقىل قىلىپ Tiwitter ئىشلىتىشتە، ئۇچۇرنىڭ مەنبەسىگە ئەھمىيەت بىرىش(مەنبەنى تەكشۈرۈش) شەرتى قوشۇلغان . خەۋەرنىڭ ئىشەنىچىلىك ياكى ئەمەسلىكىنى تەكشۈرۈشكە بۇيرىغان ھۇجۇرات سۈرىسىنىڭ «ئى مۆمىنلەر! ئەگەر سىلەرگە بىر پاسىق ئادەم بىرەر خەۋەر ئېلىپ كەلسە، (ئىشنىڭ ھەقىقىتىنى) بىلمەستىن بىرەر قەۋمنى رەنجىتىپ قويۇپ، قىلمىشىڭلارغا پۇشايمان قىلىپ قالماسلىقىڭلار ئۈچۈن(ئۇ خەۋەرنى) ئېنىقلاپ كۆرۈڭلار. » دىگەن ئايىتىمۇ يەنە مۇشۇنى چۆرىدىگەن ئاساستا بەزى پەتىۋالارغا ئاساس قىلىنغان.
ئەمەلىيەتتىمۇ، ئىسلامغا زىت نۇرغۇن بىدئەت ۋە خۇراپاتلىقلار ئىجتىمائىي تاراتقۇ مۇھىتىدا ئېقىپ يۈرۈيدۇ. مەسىلەن،«بۇ ئۇچۇرنى رامىزاننىڭ 13-كۈنى 13 كىشىگە ئەۋەتمىسەڭ 13 كۈندىن كىيىن بىشىڭغا 13 تۈرلۈك بالا كېلىدۇ». مۇشۇنىڭغا ئوخشاش مەزمۇندىكى  ئۇچۇرلارغا دۇچ كەلگەن، ئىشەنگەن ۋە مۇشۇ ئۇچۇرلارغا ئاساسەن ئىش قىلغان كىشلەرمۇ ئاز ئەمەس. مەسىلىگە بۇ نۇقتىدىن قارىغىنىمىزدا، ئىجتىمائىي تاراتقۇلار دىنى ئۇچۇر بۇلغۇنۇشى كەلتۈرۈپ چىقىرىۋاتىدۇ- دېيشىكە بولىدۇ .
2-نەسىللەرنىڭ مۇھاپىزەت قىلىنىشى