شى جىنپىڭنىڭ رەھبەرلىك خاراكتېرىدىكى ئۆزگىرىشلەر ۋە كەلگۈسىدىكى ئامېرىكا-خىتاي مۇناسىۋەتلىرىگە كۆرسەتكۈسى تەسىرى (3-قىسىم)
ئاپتور: ئۇيغۇر تەتقىقات ئىنىستىتۇتى
مەنبە: uysi.org

تەتقىقاتنىڭ بەلكىم ئەڭ ئەندىشىلىك بايقىغانلىرى، شى جىنپىڭنىڭ نۇتۇق ئۇسلۇبىدا ئىشلىتىلىشى ئازايغان سۆزلەر بىلەن مۇناسىۋەتلىكتۇر. بۇ سۆزلەر، رەھبەرنىڭ خەلق بىلەن بولغان مۇناسىۋىتى، سۆھبەت ۋە ئىدارە قىلىش چۈشەنچىسىدە يۈز بەرگەن قاتتىقلىشىشنى ۋە مۇستەبىتلىك خاھىشلىرىنىڭ كۈچەيگەنلىكىنى كۆز ئالدىمىزغا كەلتۈرىدۇ.
ئا) «ئۈمىد»، «كۆڭۈل بۆلۈش» ۋە «ئىشىنىش» كەبى «يۇمشاق» ئۇقۇملارنىڭ تاشلىنىشى: ئانالىزغا ئاساسلانغاندا، ئىشلىتىلىشى ئەڭ كۆپ تۆۋەنلىگەن سۆز «ئۈمىد» (hope) دۇر؛ 2013-يىلى %47 غا ئوخشاش ئىنتايىن يۇقىرى بىر نىسبەتتە ئىشلىتىلگەن بولسا، 2025-يىلى %24 گە چۈشۈپ قالغان. ئوخشاش شەكىلدە، «كۆڭۈل بۆلۈش/غەمخورلۇق قىلىش» (care) سۆزىنىڭ ئىشلىتىلىشى %19 تىن %9 كە، «ئىشىنىش» (believe) سۆزىنىڭ ئىشلىتىلىشى %21 تىن 8% كە ۋە «تىرىشىش» (strive) سۆزىنىڭ ئىشلىتىلىشى %53 تىن %38 كە تۆۋەنلىگەن. بۇ سانلىق مەلۇماتلار، شى جىنپىڭنىڭ رەھبەرلىكىنىڭ دەسلەپكى يىللىرىدا خەلققە ئۈمىد بېغىشلايدىغان، ئۇلارنىڭ دەرد-ئەلىمىگە كۆڭۈل بۆلىدىغانلىقىنى كۆرسىتىدىغان ۋە كوللېكتىپ بىر تىرىشچانلىقنى تەكىتلەيدىغان بىر تىلنى قوللانغان بولسا، ئەمدى بۇ خىلدىكى «يۇمشاق» ۋە ھېسداشلىق قىلىدىغان بىر تىلغا ئازراق ئېھتىياج ھېس قىلىۋاتقانلىقىنى كۆرسىتىدۇ. 2013-يىلى بىر تىجارەتچىگە «كىشىلەرنىڭ خاتىرجەم تاماق يېيەلىشى مەن ئەڭ كۆڭۈل بۆلىدىغان ئىش» دېگەن رەھبەرنىڭ ئورنىنى، ئەمدى خەلق بىلەن بۇنداق بىر ھېسسىي رىشتە باغلاشقا ئېھتىياجى قالمىغان، تېخىمۇ سوغۇققان ۋە بۇيرۇقۋاز بىر رەھبەر ئالغان.
ب) دىيالوگتىن يوليورۇققا: «چۈشىنىش»نىڭ ئورنىغا «يوليورۇق بېرىش»: باشقۇرۇش ئۇسلۇبىدىكى ئۆزگىرىش، دىيالوگ ۋە مەسلىھەتكە يۈزلەنگەن سۆزلەرنىڭ ئازىيىشىدىمۇ ئۆزىنى نامايان قىلماقتا. «چۈشىنىش» (understand) سۆزىنىڭ ئىشلىتىلىشى %24 تىن %5 كە، «مۇزاكىرىلەر» (discussions) 16% تىن %6 كە ۋە «پىكىرلەر» (opinions) 25% تىن %10 كە تۆۋەنلىگەن. بۇنىڭغا سېلىشتۇرغاندا، رەھبەرنىڭ ئۆز پىكرىنى تاڭغانلىقىنى ئىما قىلىدىغان «كۆرسىتىپ ئۆتۈش» (point out) ئىبارىسىنىڭ ئىشلىتىلىشى %46 تىن %69 كە يۈكسەلگەن. 2013-يىلى بوئاۋ مۇنبىرىدە سودا رەھبەرلىرىگە «پىكىرلىرىڭلارنى ئاڭلاشنى ۋە سىلەر بىلەن پىكىر ئالماشتۇرۇشنى خالايمەن» دېگەن شى جىنپىڭ، 2025-يىلىغا كەلگەندە ئەمدى باشقىلارنىڭ پىكىرلىرىگە ئازراق قىزىقىدىغان، ئۆزىنىڭ توغرىلىرىنى جاكارلايدىغان بىر ئورۇنغا ئۆتكەن. بۇ، خ ك پ ئىچىدىكى كوللېكتىپ رەھبەرلىك قالدۇقلىرىنىڭ پۈتۈنلەي تازىلانغانلىقى ۋە ھوقۇقنىڭ يەككە بىر مەركەزدە توپلانغان بىر قۇرۇلمىنىڭ نۇتۇققا ئەكس ئېتىشىدۇر.
س) «ئۆز-ئۆزىنى تەنقىد قىلىش»نىڭ يوقىلىشى ۋە تەكەببۇرلۇق خەۋپى: ئانالىزنىڭ ئەڭ سىمۋوللۇق بايقىغانلىرىنىڭ بىرى، خ ك پ ئەنئەنىسىدە (ھېچ بولمىغاندا نۇتۇق دەرىجىسىدە) مۇھىم ئورۇن تۇتىدىغان «ئۆز-ئۆزىنى تەنقىد قىلىش» (self-criticism) ئۇقۇمىنىڭ، 2013-يىلى 1% غا ئوخشاش تۆۋەن بىر نىسبەتتە بولسىمۇ مەۋجۇت بولغان بولسا، 2025-يىلىغا كەلگەندە شى جىنپىڭنىڭ لۇغىتىدىن پۈتۈنلەي غايىب بولۇشىدۇر. بۇ، رەھبەرنىڭ ۋە پارتىيەنىڭ خاتالاشمايدىغانلىقىغا دائىر مۇتلەق بىر ئىشەنچنىڭ ئورناشقانلىقىنى ۋە ھەر قانداق بىر ئىچكى ھېساباتقا ياكى خاتالىقنى ئېتىراپ قىلىشقا ئورۇن قالمىغانلىقىنى كۆرسىتىدۇ. ماقالىدە كۆرسىتىلگەندەك، «‹ئۆزىگە بولغان ئىشەنچ› بىلەن >ھاكاۋۇرلۇق<(hubris)  ئوتتۇرىسىدىكى سىزىق ئىنتايىن نېپىز بولۇشى مۇمكىن». بۇ ئەھۋال، شى جىنپىڭنىڭ قارار چىقىرىش جەريانلىرىدا ئەقلىي سوئاللارنىڭ ۋە ئوخشىمىغان پىكىرلەرنىڭ بارغانسېرى چەتكە قېقىلىۋاتقانلىقىنى، بۇنىڭمۇ يوشۇرۇن ھالدا خاتالىققا تولغان ئىستراتېگىيەلىك قارارلارغا يول ئېچىش خەۋپىنى ئۆز ئىچىگە ئالىدىغانلىقىنى كۆرسىتىدۇ.
گېئوسىياسىي خۇلاسىلەر ۋە ئۆتكۈزۈلگۈسى ترامپ-شى ئۇچرىشىشى
«ئىقتىسادشۇناس» ژۇرنىلىنىڭ ئانالىزى، ماقالىنىڭ ماۋزۇسىدىكى سوئالغا جاۋاب بېرىش ئۈچۈن پۇختا بىر ئاساس بىلەن تەمىنلەيدۇ: «دونالد ترامپ بۇ ھەپتە قانداق ئىپادە كۆرسىتەر؟». سۇنۇلغان سانلىق مەلۇماتلارغا ئاساسلانغاندا، ترامپنىڭ ئالدىدا 2017-2019-يىللىرى مار-ئا-لاگودا ياكى بېيجىڭدا كۈتۈۋالغان شى جىنپىڭدىن كۆپ ئوخشىمايدىغان، تېخىمۇ قىيىن بىر رەقىبنى ئۇچرىتىدىغانلىقى ئېنىقتۇر.
ئۇ مەزگىلدە شى جىنپىڭ، ھوقۇقىنى تېخى تولۇق مۇستەھكەملەپ بولمىغان، خىتاينىڭ يەرشارىدىكى ئىددىئالىرىنى تېخىمۇ ئېھتىياتچان بىر تىل بىلەن ئىپادىلەيدىغان بىر رەھبەر ئىدى. 2025-يىلىدىكى شى جىنپىڭ بولسا، تىل ئانالىزلىرى كۆرسىتىپ بەرگىنىدەك، ئۆزىنى تارىخىي بىر ۋەزىپىنىڭ توشۇغۇچىسى دەپ قارايدىغان، خىتاينىڭ تېخنولوگىيەلىك ۋە ئىقتىسادىي كۈچىگە پۈتۈنلەي ئىشىنىدىغان، يەرشارى تەرتىپىنىڭ ئۆزىنىڭ پايدىسىغا ئۆزگىرىۋاتقانلىقىغا ئىشەنچى كامىل ۋە يول قويۇشقا ئازراق مايىل بولغان بىر رەھبەر ئوبرازىنى سىزىپ بېرىدۇ.