«G2» ئەرۋاھىنىڭ قايتىپ كېلىشى: ترامپ-شى ئۇچرىشىشىدىن كېيىنكى دۇنياۋى تەرتىپنىڭ قايتىدىن شەرھلىنىشى (3-قىسىم)
ئاپتور: ئۇيغۇر تەتقىقات ئىنىستىتۇتى
مەنبە: uysi.org

ۋاشىنگتوننىڭ پىراگماتىك ھەرىكىتى: دونالد ترامپ ئۈچۈن G2، ئىدېئولوگىيەلىك بىر ئۆزگىرىشتىن كۆرە، ئىنتايىن ئەمەلىيەتچان ۋە سودا خاراكتېرلىك بىر ياقلاشىمنىڭ مەھسۇلىدۇر. ترامپ، ئىجتىمائىي تاراتقۇدىكى ئۇچۇرلىرىدا بۇساندىكى ئۇچرىشىشنى «ھەر ئىككى دۆلەت ئۈچۈن ئاجايىپ بىر يىغىن» دەپ تەرىپلىگەن ۋە «بۇ يىغىن مەڭگۈلۈك تىنچلىق ۋە مۇۋەپپەقىيەتكە يول ئاچىدۇ»[12] دەپ چوڭ بىر غەلىبىنى جاكارلىغان. دۆلەت مۇداپىئە مىنىستىرى پېت خېگسېتھمۇ بۇ ئاھاڭنى تەكرارلاپ، ئا ق ش-خىتاي مۇناسىۋەتلىرىنىڭ «تارىختىكى ئەڭ ياخشى سەۋىيەدە»[9] ئىكەنلىكىنى بىلدۈرگەن. بۇ سۆز، ترامپنىڭ كۆپ تەرەپلىك ئورگانلارغا بولغان ئىشەنچسىزلىكىنى ۋە چوڭ كۈچلەر ئارىسىدا بىۋاسىتە كېلىشىملەر تۈزۈپ، مەسىلىلەرنى ھەل قىلىشقا مايىللىقىنى ئەكس ئەتتۈرىدۇ. ئۇنىڭ ئۈچۈن G2، خىتاينى بىر رەقىب سۈپىتىدە ئەمەس، بەلكى ئا ق ش نىڭ يەرشارى يۈكىنى ئورتاقلىشالايدىغان، باراۋەر بىر كۈچ سۈپىتىدە ئېتىراپ قىلغانلىقىنى كۆرسىتىدىغان بىر بەلگىدۇر. بۇ، شۇنىڭ بىلەن بىر ۋاقىتتا، خىتاي بىلەن تۈزۈلگەن چەكلىك تاموژنا بېجىنى تۆۋەنلىتىش ۋە يېزا ئىگىلىك مەھسۇلاتلىرىنى سېتىۋېلىش قاتارلىق كونكرېت كېلىشىملەرنى[13] تېخىمۇ چوڭ بىر ئىستراتېگىيەلىك مۇۋەپپەقىيەت سۈپىتىدە بازارغا سېلىشنىڭ بىر ۋاسىتىسىدۇر.
بېيجىڭنىڭ ئېھتىياتچان مەمنۇنىيىتى: خىتاي تەرەپ، ترامپنىڭ G2 ئاتالغۇسىنى ئىشلەتكەنلىكىدىن مەمنۇن بولغان بولسىمۇ، رەسمىي ئىنكاسلىرى ئىنتايىن ئېھتىياتچان ۋە چەكلەنگەن بولدى. «Reuters»قا سۆز قىلغان بىر خىتاي ئەمەلدارى، بېيجىڭنىڭ بۇ ئۇچرىشىشنى «مۇناسىۋەتلەرنى مۇقىملاشتۇرۇش ئۈچۈن تېخىمۇ چوڭ بىر يىغىنغا بارىدىغان بىر باسقۇچ»[14] دەپ قارايدىغانلىقىنى ۋە ترامپنىڭ G2 رامكىسىدىن خۇشال بولغانلىقىنى بىلدۈرگەن. خىتايلىق ئاكادېمىك جاۋ مىڭخاۋ، يېڭى G2 نىڭ «خىتاي ۋە ئا ق ش نىڭ دۇنيانى ئورتاق باشقۇرىدىغانلىقى دېگەن مەنىنى بىلدۈرمەيدىغانلىقىنى،»[15] بۇنىڭ ئورنىغا ھەر ئىككى دۆلەتنىڭ ئىككى تەرەپلىك مۇناسىۋەتلەرنى قايتىدىن تەڭشەشنىڭ مۇھىملىقىنى چۈشەنگەنلىكىنى كۆرسىتىدىغانلىقىنى يازغان.
خىتاي رەسمىي بايانلىرىدا ، G2  سۆزىنى بىۋاسىتە قوبۇل قىلىشتىن ئۆزىنى قاچۇردى. تاشقى ئىشلار مىنىستىرلىقى باياناتچىسى گو جياكۇن، بىر مۇخبىرنىڭ G2 سوئالىغا جاۋاب بېرىپ، شى جىنپىڭنىڭ سۆزلىرىنى نەقىل كەلتۈرۈپ، ئىككى دۆلەتنىڭ «چوڭ دۆلەت مەسئۇلىيەتلىرىنى ئورتاق ئۈستىگە ئالالايدىغانلىقىنى» بىلدۈرگەن، ئەمما دەرھال ئارقىدىن خىتاينىڭ «ھەقىقىي كۆپ تەرەپلىمىلىكنى داۋاملاشتۇرىدىغانلىقىنى» ۋە «باراۋەر ۋە تەرتىپلىك كۆپ قۇتۇپلۇق بىر دۇنيا ئۈچۈن تىرىشىدىغانلىقىنى»[16] تەكىتلىگەن. بۇ، بېيجىڭنىڭ G2 ئېلىپ كېلىدىغان ئورۇندىن مەمنۇن بولۇش بىلەن بىرگە، ئۆزىنى يەرشارى جەنۇبىنىڭ بىر قىسمى سۈپىتىدە ئورۇنلاشتۇرۇش ۋە كۆپ قۇتۇپلۇقنى تەشەببۇس قىلىش ئىستراتېگىيەسىدىن ۋاز كەچمەيدىغانلىقىنى كۆرسەتمەكتە. خىتايلىق ئاكادېمىك شېن يىنىڭ قارىشىچە، خىتاينىڭ G2 نى رەت قىلىشىنىڭ تارىخىي بىر ئىزچىللىقى بار، بېيجىڭ، بۇ خىل ئىككى تەرەپلىك ئورۇنلاشتۇرۇشلارنىڭ ئا ق ش نىڭ ھۆكۈمرانلىق قۇرۇلمىسى ئىچىگە سۆرەپ كىرىش خەۋپى بارلىقىنى ۋە خىتاينىڭ مۇستەقىل تاشقى سىياسەت كىملىكىگە زىيان يەتكۈزىدىغانلىقىنى ئويلايدۇ [17].
شۇڭلاشقا، شىنىڭ ئۆزىنى ترامپ بىلەن بىرلىكتە «دۇنيا كېمىسىنىڭ رولچىسى (كاپىتانى)» سۈپىتىدە ئورۇنلاشتۇرۇشىغا قارىماي، ئىككى كاپىتاننىڭ يەتمەكچى بولغان پورتلىرى ۋە ئىشلەتمەكچى بولغان سەپەر لىنىيەلىرى ئوخشىمايدۇ. ترامپ، كېمىنى ئىككى تەرەپلىك كېلىشىملەر بىلەن باشقۇرماقچى بولسا، شى كۆپلىگەن پاراخوت خادىملىرىنىڭ (باشقا دۆلەتلەر)مۇ سۆز ھوقۇقى بولغان، كۆپ قۇتۇپلۇق بىر لىنىيە سىزىشنى قوللايدۇ.
زىددىيەت ۋە مۇمكىنچىلىكلەر: بىر دۇئېلمۇ ياكى بىر لەپەرمۇ؟
بىر تەرەپتە كوممۇنىستىك بىر پارتىيەلىك تۈزۈم، يەنە بىر تەرەپتە لىبېرال دېموكراتىك بىر سىستېما. بىر تەرەپتە يەرشارى سودا ئۇرۇشلىرىنى باشلىغان بىر رەھبەر، يەنە بىر تەرەپتە يەرشارىلىشىشنىڭ قوغدىغۇچىسى ئىكەنلىكىنى ئىلگىرى سۈرگەن بىر رەئىس. بۇنچە تۈپ ئوخشىماسلىق ۋە پەرقلەرگە ئىگە ئىككى كۈچنىڭ دۇنيانى بىرلىكتە باشقۇرۇش ئىدىيەسى، ئۆزى بىلەن بىرگە ئېغىر زىددىيەتلەرنى ۋە سوئاللارنى ئېلىپ كېلىدۇ.
سودا ئۇرۇشى پارادوکسی: ئەگەر ئا ق ش ۋە خىتاي بىر G2 قۇرماقچى بولسا، ترامپنىڭ تۇنجى ۋەزىپە ئۆتەش مەزگىلىدە باشلىغان ۋە ئىككىنچى مەزگىلىنىڭ بېشىدا قايتىدىن جانلاندۇرغان سودا ئۇرۇشلىرىنى قانداق چۈشەندۈرۈشكە بولىدۇ؟ بۇ ئەھۋال، G2 نىڭ ئىستراتېگىيەلىك بىر قايتا تەڭشەشتىن كۆرە، «تاكتىكىلىق بىر ئۇرۇش توختىتىش»[14] ئىكەنلىكىنى كۆرسەتمەكتە. بۇساندا ھاسىل قىلىنغان كېلىشىم، تاموژنا بېجىدە چەكلىك بىر تۆۋەنلىتىش ۋە خىتاينىڭ ئا ق ش دىن پۇرچاق ۋە سىيرەك تۇپراق ئېلېمېنتلىرى ئېكسپورتىنى داۋاملاشتۇرۇش ۋەدىسى قاتارلىق تار دائىرىلىك ماددىلارنى ئۆز ئىچىگە ئالىدۇ[3].TikTok نىڭ مەجبۇرىي سېتىلىشى، يېرىم ئۆتكۈزگۈچ ئېكسپورت چەكلىمىلىرى ۋە تەيۋەن قاتارلىق ئاساسىي مەسىلىلەر بولسا كېچىكتۈرۈلدى. بۇ، ترامپنىڭ G2 سۆزىنىڭ، خىتاي بىلەن رىقابەتنى ئاخىرلاشتۇرۇش ئورنىغا، بۇ رىقابەتنى «باشقۇرۇش» ۋە ئا ق ش ئۈچۈن تېخىمۇ ئەۋزەل شارائىتلارنى يارىتىش مەقسىتىدە ئىشلەتكەن بىر ۋاسىتە ئىكەنلىكىنى ئەسكە سالماقتا. مۇناسىۋەتلەرنىڭ «يېڭى نورمال ھالىتى»، ۋاڭ شياڭۋېينىڭ سۆزى بىلەن ئېيتقاندا، «دائىملىق قايتا تەڭشەشلەر ۋە تەكرارلىنىدىغان سۈركىلىش نۆۋەتلىرى بىلەن بەلگىلەنگەن ئۆزگىرىشچان بىر تانگو ئۇسۇلى»[3] بولىدۇ.