كوممۇنىزمدىن كېيىنكى خىتاي: خىتاي كوممۇنىستىك پارتىيەسىدىن كېيىنكى دەۋرگە تەييارلىق قىلىش (2-قىسىم)
ئاپتور: ئۇيغۇر تەتقىقات ئىنىستىتۇتى
مەنبە: uysi.org

بابنىڭ باشلىنىشىدا، ئاپتور نوبېل مۇكاپاتى ساھىبى بورىس پاستېرناكنىڭ (Boris Pasternak) «دوكتور ژىۋاگو» (Doctor Zhivago) رومانىدىكى «ھەممە نەرسىنى ئۆزىنىڭ ھەقىقىي ئىسمى بىلەن ئاتاش» دېگەن ئىدىيەسىنى نەقىل كەلتۈرۈپ، خىتاي كوممۇنىستىك پارتىيەسىدىن كېيىنكى خىتاينىڭمۇ ئۆزىنىڭ ئازابلىق زامانىۋى تارىخىغا قايتىدىن ئىسىم قويۇش ۋە ئۇنى شەرھلەش لازىملىقىنى ئوتتۇرىغا قويىدۇ. بۇ پەقەت تارىخىي ھەقىقەتنى ئەسلىگە كەلتۈرۈشلا ئەمەس، بەلكى خىتاي خەلقىنىڭ مەدەنىيەت ۋە ئىدىيە مىراسلىرىنى، زامانىۋىلىق ئىچىدىكى ئورنىنى ۋە خەلقئارا سىستېما بىلەن بولغان مۇناسىۋىتىنى قايتىدىن بېكىتىشنى كۆرسىتىدۇ. بۇ جەرياندا، ئاپتور خىتاينىڭ «قۇرۇقلۇق» ۋە «دېڭىز» مەدەنىيىتى ئوتتۇرىسىدىكى تارىخىي زىددىيەتنى ۋە بىرىكىش ئېھتىياجىنى چوڭقۇر تەھلىل قىلغان. خىتاينىڭ سېرىق تۇپراقلىق ئىچكى قۇرۇقلۇق مەدەنىيىتى ئۇنى ئەنئەنىۋى، ئىچىگە يېپىق ۋە قاتلاملىق ھاكىمىيەت تۈزۈلمىسىگە باغلىغان بولسا، 19-ئەسىردىن باشلاپ غەربنىڭ دېڭىز مەدەنىيىتى ئۇنىڭغا زور رىقابەت ۋە خىرىسلارنى ئېلىپ كەلگەن. خىتاي كوممۇنىستىك پارتىيەسى دەل مۇشۇ قۇرۇقلۇق ئىدىيەسىگە ۋەكىللىك قىلىپ، دېڭىز مەدەنىيىتىنى «بۇرژۇئازىيە»، «ئەكسىلئىنقىلابىي» ۋە «جاھانگىرلىك» دەپ قارىلاپ، خىتاينى زامانىۋى دۇنيا بىلەن ياراشتۇرۇش جەريانىنى ئۈزۈپ قويغان.
ئاپتورنىڭ قارىشىچە، خىتاي كوممۇنىستىك پارتىيەسى يىمىرىلگەندىن كېيىن، خىتاي خەلقى 19-ئەسىرنىڭ ئاخىرىدىكى ئۆز-ئۆزىنى كۈچەيتىش ھەرىكىتى، 1919-يىلدىكى «تۆتىنچى ماي ھەرىكىتى» ۋە 1989-يىلدىكى دېموكراتىيە ھەرىكىتى قاتارلىق ئۈزۈلۈپ قالغان زامانىۋىلىشىش يولىنى قايتىدىن تېپىشى كېرەك. بۇ جەرياندا ئامېرىكىنىڭ رولى ئىنتايىن نازۇك ۋە مۇھىم. ئامېرىكا ھۆكۈمىتى خىتاي خەلقىنىڭ ئەركىنلىككە بولغان ئىنتىلىشىنى قەتئىي قوللىشى، ئەمما ئۆتمۈشتىكى خاتالىقلاردىن ساۋاق ئېلىپ، ئۆز قىممەت قارىشىنى تېڭىشتىن ساقلىنىشى لازىم. ئامېرىكا سىياسىتى چوقۇم خىتاي ۋاقىتلىق ھۆكۈمىتى ئارقىلىق، ئۇلار بىلەن ھەمكارلىشىپ ۋە ئۇلارنىڭ يېتەكچىلىكىدە يولغا قويۇلۇشى كېرەك. شۇنداق قىلغاندىلا، خەلقئارا دېڭىز سىستېمىسىنى قوللاش بىلەن بىر ۋاقىتتا، قۇرۇقلۇقنىڭ ئۆزىگە خاس ئەھۋالىغا سەل قاراش خاتالىقىدىن ساقلانغىلى بولىدۇ.
بۇ ئىستراتېگىيەلىك پىلاننىڭ ئەمەلگە ئېشىشى ئۈچۈن، ئاپتور ئۇنى بىر قانچە باسقۇچقا ئايرىپ چۈشەندۈرگەن.
بىرىنچى باسقۇچ (Phase 0)، يەنى خىتاي كوممۇنىستىك پارتىيەسى يىمىرىلىشتىن خېلى بۇرۇن، ئامېرىكا ھۆكۈمىتى ئىستراتېگىيەلىك ئۇچۇر يەتكۈزۈش، ئاممىۋى دىپلوماتىيە، ئۇچۇر ئۇرۇشى ۋە مەخپىي تەسىر كۆرسىتىش قاتارلىق ۋاسىتىلەر ئارقىلىق پارتىيە بىلەن دۆلەت، پارتىيە بىلەن قوراللىق كۈچلەر، ۋە پارتىيە بىلەن خەلق ئوتتۇرىسىدىكى ئايرىمىچىلىقنى كۈچەيتىشى كېرەك. بۇ ئايرىمىچىلىق ھاكىمىيەت يىمىرىلگەندە، پارتىيەنىڭ پۈتكۈل خىتاينى ئۆزى بىلەن بىللە يوقىتىشىنىڭ ئالدىنى ئېلىشتىكى ھالقىلىق ئامىل بولىدۇ. ئامېرىكا ئالاھىدە ھەرىكەت قىسىملىرى ۋە ئامېرىكا مەركىزىي ئىستىخبارات ئىدارىسى قاتارلىق ئورگانلار ۋاكالەتچى تورلارنى بەرپا قىلىپ، شېرىك كۈچلەرنى تەربىيەلەپ، تور ھەرىكەتلىرىنى قوزغاپ، خىتاي ئىچىدىكى خەلققە ھەقىقىي ئۇچۇرلارنى يەتكۈزۈشى لازىم. بۇ ئۇچۇر ھەرىكەتلىرى خىتاي كوممۇنىستىك پارتىيەسىنىڭ ئۆتمۈشكە بولغان مونوپوللۇقىغا گۇمان پەيدا قىلىپ، ئۇنىڭ تەشۋىقاتىنىڭ ئاجىزلىقىنى ۋە ئەنسىزلىك تۇيغۇسىنى ئاشكارىلىشى كېرەك.
ئىككىنچى باسقۇچ (Phase 1)، يەنى ھاكىمىيەت يىمىرىلگەن ھامان، ئامېرىكا ھۆكۈمىتى بېيجىڭدىكى ئەلچىخانىسىغا ۋە شاڭخەي، گۇاڭجۇ، شېنياڭ، ۋۇخەن قاتارلىق كونسۇلخانىلىرىغا دىپلوماتلارنى، ھەربىي ئەمەلدارلار ۋە تەخمىنەن 20 نەپەر ئامېرىكا ئالاھىدە ھەرىكەت قىسىملىرى ئەزاسىنى جىددىي ئەۋەتىشى كېرەك. ئۇلار ھازىرقى ئالاقە يوللىرى ئارقىلىق ئامېرىكا باش ئەلچىسى بىلەن ۋاقىتلىق دۆلەت كېڭىشى، ئامېرىكا دۆلەت مۇداپىئە مىنىستىرلىكى بىلەن مەركىزىي ھەربىي كومىتېت ئوتتۇرىسىدا كرىزىسلىق ئالاقە مېخانىزمىنى قۇرۇشى لازىم. بۇ دەسلەپكى ئالاقىدە، ئامېرىكا ئىنسانپەرۋەرلىك ياردىمى، ۋاقىتلىق ھۆكۈمەتنى دىپلوماتىك ئېتىراپ قىلىش ۋە چېگرا رايونلىرىدىكى پۇرسەتپەرەس تاجاۋۇزلاردىن ئاگاھلاندۇرۇش ئۈچۈن ئاخبارات ھەمبەھرىلەش كېلىشىمى تۈزۈشنى تەكلىپ قىلىشى كېرەك. بۇنىڭ بىلەن بىرگە، ئامېرىكا ئالاھىدە ھەرىكەت قىسىملىرى يېڭىدىن قۇرۇلغان خىتاي ئارمىيەسىگە چېگرا بىخەتەرلىكى، ئىنسانپەرۋەرلىك ياردىمى ۋە يادرولۇق قوراللارنى قوغداش قاتارلىق ئۈچ جىددىي ۋەزىپىنى ئورۇنداشتا ياردەم بېرىدۇ.
بۇ باسقۇچتا، ئامېرىكا ئالاھىدە ھەرىكەت قىسىملىرىنىڭ تارقاق، كىچىك گۇرۇپپىلىق ۋە ۋاكالەتچىلەر پۇقرالار ئارىسىدا ھەرىكەت قىلىش ئىقتىدارى بۇ نازۇك ۋەزىپىگە ئىنتايىن ماس كېلىدۇ. ئامېرىكىنىڭ ھەددىدىن زىيادە چوڭ ياكى ئاشكارا ئارىلىشىشى يېڭىدىن قۇرۇلغان ھاكىمىيەتنىڭ قانۇنلۇقلۇقىغا زىيان يەتكۈزۈش خەۋپىگە ئىگە. شۇڭا، ئامېرىكا ھۆكۈمىتى كىچىك كۆلەملىك، تۆۋەن دەرىجىدە كۆزگە چېلىقىدىغان ئالاھىدە ھەرىكەت قىسىملىرى ئارقىلىق ھالقىلىق جىددىي ئېھتىياجلارنى نىشانلىشى كېرەك. مەسىلەن: چېگرا بىخەتەرلىكىدە، رۇسىيە ۋە شىمالىي كورېيە قاتارلىق دۆلەتلەرنىڭ قالايمىقانچىلىق پەيدا قىلىشى، توپىلاڭ قوزغىشى، ئىغۋاگەرچىلىك قىلىشى ۋە چېگرا رايونلىرىدا قالايمىقانچىلىق تۇغدۇرۇشىنىڭ ئالدىنى ئېلىش ئۈچۈن، شېنياڭدىكى ئامېرىكا كونسۇلخانىسىدىكى ئالاھىدە ھەرىكەت قىسىملىرى شىمالىي ھەربىي رايون قوماندانلىق ئىشتابى بىلەن ئالاقىچى بولۇپ، ئاخبارات ھەمبەھىرلىشىپ، چېگرا بىخەتەرلىك ۋەزىپىلىرىنى ئورۇنداۋاتقان خىتاي خەلق ئازادلىق ئارمىيەسى قىسىملىرىغا مەسلىھەت بېرىشى ۋە ھەمراھ بولۇشى كېرەك. بۇ ئارقىلىق، ئامېرىكا ئالاھىدە ھەرىكەت قىسىملىرى ئىككىنچى دۇنيا ئۇرۇشىدىن كېيىنكى ئۈزۈلۈپ قالغان ۋەزىپىنى داۋاملاشتۇرىدۇ.