كۈچنىڭ قىسقا تارىخى (12-قىسىم)
ئاپتور: ئۇيغۇر تەتقىقات ئىنىستىتۇتى
مەنبە: uysi.org

شۇنى تونۇپ يىتىش كېرەككى،  ھازىر بىز ياشاۋاتقان دۇنيانىڭ ھەقىقى خوجايىنلىرى پۇلدار كاپىتالىستلاردۇر. سىياسەتچى ۋە ئالىملار ئۇلارنىڭ مەنپەتلىرى ئۈچۈن خىزمەت قىلىدۇ. دۇنيا بىزنىڭ كوممۇنىست خىتاي تەرىپىدىن ئىنسانىيەت قوبۇل قىلغۇسىز دەرىجىدىكى ۋەھشى ئۇسۇل بىلەن يوق قىلىنىشىمزغا قاراپ تۇرۋاتقان بولسا بۇنىڭ سەۋەبى ئۇلارنىڭ  ئىقتسادىنىڭ  خىتاينىڭ تەقدىرى بىلەن باغلىنىپ قالغانلىقىدۇر.  بۇ يەردە ۋىجدان، ئەخلاق ۋە مەردلىك نۇقتسىدىن چىقىپ بىزنىڭ گېپىمزنى قىلىدىغان دۆلەت يوق دىيەرلىك. ئەردوغاننىڭ 24- سېنتەبىر ب دت
يىغىنىدا دۇنيادىكى چوڭ كىچىك كرىزسلارنىڭ ھەممىنى تىلغا ئېلىپ ، ئىنسانىيەتكە قارشى جىنايەت ئىكەنلىكى ئاللىبۇرۇن مۇرەسسەسىز ئىكەنلىكىدە بىرلىككە كەلگەن ۋەتەندىكى لاگىرنى تىلغا ئالماسلىقى، پەلەستىن، كەشمىر، كافكاز، ئاراكان مۇسۇلمانلىرىنىڭ مەزلۇملىقىنى تىلغا ئېلىپ، دۇنيا بىلىدىغان ، ئۆزى ئۇنىڭدىنمۇ بەك ئوچۇق بىلىدىغان بىز ئۇيغۇرلارنى تىلغا ئالماسلىقى بۇنىڭ ئىسپاتىدۇر.
دىن بىر يەرگە ئەكىلەلمىگەن ئىنسانلارنى پۇل بىر يەرگە ئەكلىۋاتىدۇ. ئەخلاق ۋە ئىلاھىي ئىدېئولوگىيەلەر ئۆلۈشكە باشلاۋاتىدۇ. ھاكىمىيەت قىسمىدا بۇ ئىدېئولوگىيەلەر ئاللىبۇرۇن ئۆلۈپ بولدى. ۋەتەندىكى ئىنسانلىق تراگېدىيەسىگە ئەرەب دۆلەتلىرىنىڭ سۇسقۇن قېلىشى، ھەتتا قوللىشى تۈركىيەنىڭ ئاشكارا خىتاينى ئەيپلىيەلمەسلىكى، قازاقىستان ، قىرغىزىستان قاتارلىقلارنىڭ خىتاي بىلەن بۇرۇنقىدەكلا مۇناسىۋەتلىرىنى داۋام قىلشى بۇرۇنقى كۈچ دەپ قارالغان ئىدېئولوگىيەلەرنىڭ ئۆلىۋاتقانلىقى ۋە ئەمدىلىكتە كۈچنىڭ نېمە ئىكەنلىكىنى كۆرسىتىشكە يىتىپ ئاشىدۇ. ئىمرانخاننىڭ مەن بىلمەيدىكەنمەن دەپ تۇرۋېلىشى، ئەردوغاننىڭ ھەممىنى بىر بىر ساناپ بىزنى ئاتلاپ ئۆتۈپ كىتىشى ۋە ئەڭ ھەيران قالارلىقى دۇنيادىكى ئېزىلگەن مىللەتلەرنىڭ چېمپىيونلۇق مىدالىنى تاقاپ كىلۋاتقان پەلەستىننىڭ خىتاينى قوللىشى بىز ئۇيغۇرلارنىڭ ئويغىنشىمىز ئۈچۈن كاچتىمىزغا ئۇرۇلغان ئۈچ تەستەكتۇر.  بولۇپمۇ پەلەستىننىڭ قىلغىنى « ئۈممەت بىرلىكى» شوئارىنىڭ دۇنيا سەھنىسىدىن چۈشكەنلىكىنىڭ ئىپادىسىدۇر. سالاھىددىن ئەييۇبى ياكى 3- ئىېننوسېنتىيوستەك دىن، ئەخلاق ۋە مەردلىك ئۈچۈن ياشايدىغان ۋاقىتلار ئۆتۈپ كەتتى.
ياۋروپا دىكى باي دۆلەتلەر ۋە ئامېرىكىنىڭ بىز تەرەپتە تۇرۇپ خىتايغا بېسىم ئىشلىتىشى خىتاي بىلەن بولغان ئىقتساد ۋە تۈزۈم رىقابىتى سەۋەبدىنلا بولۇپ قالماي يەنە غەربنىڭ 300 يىلدىن بېرى تەرغىپ قىلىۋاتقان ۋە تەتقىق قىلىپ  كېلىۋاتقان كىشىلىك ھوقۇق، ئىنساننىڭ ئۈستۈنلىكى ۋە  ئىدىئال سىياسىي تۈزۈم پەلسەپەسى سەۋەبىدىندۇر. شەرق دۆلەتلىرى بۇنداق بىر تارىخى جەرياننى بېسىپ ئۆتمىگەنلىكى ئۈچۈن ئۇلارنىڭ غەربتەك كىشىلىك ھوقۇق قىممەت قارىشىغا ئىگە بولۇشىدىن ئېغىز ئېچىش قىيىن. غەربنىڭ تەسىرىگە ئۇچرىغان شەرق دۆلەتلىرى باشقا مەسىلىدۇر.
دېمەك بۇ ئەسىردە ۋە يېقىن كەلگۈسىدە  كۈچ  دېمەك ئىقتساد ۋە تېخنىكا دېمەكتۇر. تېخىمۇ تەپسىلىي قىلىپ ئېيتقاندا پۇل، كومپيۇتېر، بىئولوگىيە ۋە سۇنئىي ئەقىل تېخنىكىسى دېمەكتۇر  . شۇڭا  كەلگۈسى ئەۋلادلارنى  مۇشۇ ساھەلەردە تەربىيىلىگەنلەر ياكى مەبلەغنى بۇ تەرەپكە سالغانلار كۈچنى قولىدا تۇتۇپ تۇرالايدۇ.
پۇل تاپقان كىشىلەرنى ھۆرمەت ھۆرمەت قىلىش كېرەك . ئۆزى باشچىلاپ كىرىپ كەتكەن لېكىن سىياسىي ھاكىمىيىتىنىڭ مەنپەئىتى ئۈچۈن خەلقكە  قەستەن يامان كۆرسەتكەن پۇل تېپىش روھى، يەنى تىجارەت ۋە كاپىتالىزم روھىنى تۆۋەن كۆرىدىغان سۈنئىي «گۆرۈگە ئېلىنغان كوممۇنىزم » كۆز قارىشىنى تاشلايدىغان ۋاقىت كېلىپ ئۆتۈپ كەتتى.
ياشلار ۋە پەرزەنتلەر ئىقتساد، كومپيۇتېر ، DNA ئىنژىنرلقى، سۈنئىي ئەقىل قاتارلىق كۈچلۈك كەسىپلەردە كۆپلەپ ئوقۇشى كېرەك. بۇ كەسىپلەرنى ئىگىلەشنىڭ ئەڭ كۈچلۈك قورالى بولغان ئىنگلىزتىلىنى مۇكەممەل ئىگىلىشى كېرەك.
پايدىلانغان ماتېرىياللار:
Alev Alatlı: Batıya Yön Veren Metinler
Andrew Heywood: political Science
Muazzez İlmiye Çığ: Gılgamış Destanı
Önder Kaya: Avrupa Tarihi Üzerine Yazılar
William James Durant: Tammuz, Osris, İsis ABD Horus
William James Durant: Oryantal Miraslarımız
Machiavelli: The Prince
Dante: Devine Comedy
Tomas Hobbs: Leviathan
Jean- Jacques Rousseau: social contract
John Locke:    Two Treatises of Government
Adam smith : Wealth of Nations
Niall Ferguson: Civilization
Yuvval Noah Hurary : Sapience
Yuvval Noah Harary: Homo Deus