شەكىلۋازلىق ۋە بىيۇروكراتلىققا قارشى ھەرىكەت خىتاينىڭ مەمۇرىي قاتلىمىدىكى تېخىمۇ چوڭقۇر كىرىزىسلارنىڭ بېشارەتچىسىمۇ؟ (1-قىسىم)
ئاپتور: ئۇيغۇر تەتقىقات ئىنىستىتۇتى
مەنبە: uysi.org

تەييارلىغۇچى: ئۇيغۇر تەتقىقات ئىنستىتۇتى
تەھرىرى: د. ئابدۇرېھىم دۆلەت
بېيجىڭدىن چۈشكەن ئەڭ يېڭى يوليورۇقلار، بولۇپمۇ خىتاي كومپارتىيەسى مەركىزىي كومىتېتى باش ئىشخانىسى ۋە دۆلەت ئىشلىرى ئىشخانىسى (国务院办公厅) تەرىپىدىن ئېلان قىلىنغان «شەكىلۋازلىقنى تۈزىتىش ۋە ئاساسىي قاتلامنىڭ يۈكىنى يېنىكلىتىش توغرىسىدىكى بەلگىلىمە» (《整治形式主义为基层减负若干规定》) خىتاينىڭ كەڭ مەمۇرىي قۇرۇلمىسىدىكى ئۇزاققا سوزۇلغان مەمۇرىي ئۈنۈمسىزلىك مەسىلىسىنى روشەن كۆرسىتىپ بەردى. بۇ بەلگىلىمىلەر گەرچە ئاساسىي قاتلامنىڭ خىزمەت ئۈنۈمىنى ئۆستۈرۈشنى مەقسەت قىلغان تەدبىر سۈپىتىدە ئوتتۇرىغا قويۇلغان بولسىمۇ، لېكىن بۇ بەلگىلىمىلەرنىڭ ئېلان قىلىنىشى خىتاينىڭ مەمۇرىي قاتلاملارغا سىڭىپ كەتكەن ئېغىر مەسىلىلەرنى ئۈن-تىنسىز ئېتىراپ قىلغانلىقىدىن، شۇنداقلا، ئۈنۈملۈك باشقۇرۇشتا ھەل بولماي كەلگەن سىستېمىلىق قىيىنچىلىقلارنىڭ مەۋجۇتلۇقىدىن دېرەك بېرىدۇ. شۇنىڭ بىلەن بىرگە، بۇ قەدەملەر خىتاي رەھبەرلىكىنىڭ مەركىزىي ھۆكۈمەتنىڭ قارار چىقىرىش مېخانىزمى بىلەن يەرلىكنىڭ ئىجرا قىلىش ھالقىسى ئوتتۇرىسىدىكى پەرقلەرنى تۈگىتىشكە بولغان ئىرادىسىنى كۆرسىتىپ بېرىدۇ.
يېڭى بەلگىلىمىنىڭ يادروسى شۇكى، خىتاي رەھبەرلىكى «شەكىلۋازلىق» (形式主义) ۋە «بىيۇروكراتلىق» (官僚主义) قاتارلىق مەسىلىلەرنىڭ مەركەزنىڭ يوليورۇقلىرىنىڭ يەرلىك قاتلامدا — يەنى باشقۇرۇشتىكى «ئەڭ ئاخىرقى بىر كىلومېتىر»دا — ئىجرا قىلىنىشىغا كاشىلا بولۇۋاتقان «جاھىل كېسەللىكلەر» (顽瘴痼疾) ئىكەنلىكىنى ئېتىراپ قىلغانلىقىنى كۆرسىتىدۇ. 21 ماددىلىق بۇ ھۆججەتتىكى تەپسىلىي بەلگىلىمىلەر مەزكۇر مەسىلىلەرنىڭ كىشىنى چۆچۈتىدىغان تىزىملىكىنى ئوتتۇرىغا قويىدۇ. بۇلار: ھۆججەت ۋە يىغىنلارنىڭ سانىنى قاتتىق كونترول قىلىش، يىللىق ھۆججەت سانىنى قىسقارتىش، يۇقىرى دەرىجىلىك ئورگانلارنىڭ تۆۋەن قاتلاملارغا بۇيرۇق خاراكتېرلىك ھۆججەت تارقىتىشىنى چەكلەش قاتارلىقلارنى ئۆز ئىچىگە ئالىدۇ. بۇنىڭدىن سىرت، تەكشۈرۈش، نازارەت قىلىش ۋە باھالاش پائالىيەتلىرىنى قاتتىق پىلانلاش ۋە رويخەتكە ئېلىش، زۆرۈرىيەتسىز زىيارەتلەرنى ۋە ئاساسىي قاتلام ئورۇنلىرىدىن ئۈزلۈكسىز ھۆججەت تەلەپ قىلىشنى مەنئى قىلىش كۆزدە تۇتۇلغان. شۇنىڭ بىلەن بىر ۋاقىتتا، تۆۋەن مەمۇرىي قاتلاملاردىن رۇخسەتسىز ياكى نورمىدىن ئاشۇرۇپ ۋاقىتلىق كادىر يۆتكەشمۇ چەكلىنىدۇ. بەلگىلىمىدە يەنە، ئاساسىي قاتلام ئەمەلدارلىرىنىڭ خىزمەت يۈكىنى يېنىكلىتىشنىڭ ئورنىغا، ئەكسىچە ئېغىرلاشتۇرۇۋېتىدىغان ھۆكۈمەتنىڭ كۆچمە ئەپلىرىنىڭ كەڭ تارقىلىشىغا ئوخشاش مەسىلىلەرمۇ تىلغا ئېلىنىپ ئۆتۈلگەن. «خىتاي كومپارتىيەسى ئەزالىرى تورى»دا ئېلان قىلىنغان بىر رەسمىي باياناتقا ئاساسلانغاندا، «مىڭ نومۇرلۇق سىستېما»غا ئوخشاش زىيادە تەپسىلىي ۋە مۇرەككەپ نەتىجە باھالاش ئۇسۇللىرىدىن ۋاز كېچىپ، بۇ خىلدىكى ئۇسۇللاردىن ساقلىنىش تەلەپ قىلىنغان. بۇ تۈردىكى ئىنچىكە ماددىلار خىتاي بىيۇروكراتىيەسىنىڭ كۈندىلىك خىزمەتلىرىدىكى مەسىلىلەرنىڭ نەقەدەر چوڭقۇر ۋە كۆپ قاتلاملىق ئىكەنلىكىنى تولۇق ئاشكارىلاپ بېرىدۇ.
بۇ مەسىلىلەرنىڭ ئالاھىدە تەكىتلىنىشى، خىتاينىڭ مەمۇرىي قاتلاملىرىدىكى تۈپ مەسىلىگە، يەنى سىياسەت بېكىتىش بىلەن نەق مەيداندىكى ئەمەلىي ئىجرا قىلىش ئوتتۇرىسىدىكى ئۈزۈكلۈككە ئىشارەت قىلىدۇ. بۇ ئەھۋال كۆپىنچە ھاللاردا رەسمىي تىلدا «خاتا نەتىجە قارىشى» (政绩观错位) دەپ ئاتالغان بىر خىل خاھىشتىن كېلىپ چىقىدۇ. بۇ خاھىشتا، يەرلىك ئەمەلدارلار خەلق ئۈچۈن ئەمەلىي نەتىجە يارىتىشنىڭ ئورنىغا، قەغەز يۈزىدە چىرايلىق كۆرۈنىدىغان ياكى يۇقىرىلىرىنى ھەيران قالدۇرىدىغان يۈزەكى نەتىجىلەرنى مۇھىم ئورۇنغا قويىدۇ. «شىنجاڭ گېزىتى»دە ئېلان قىلىنغان بىر ماقالىدە ئوتتۇرىغا قويۇلغىنىدەك، ئاساسىي قاتلامدىكى يۈكنىڭ «ئېغىرلىقى» شەكىلۋازلىقتىن كەلگەن، شەكىلۋازلىقنىڭ يامرىشىنىڭ تۈپ يىلتىزى بولسا «خاتا نەتىجە قارىشى»دۇر. بۇ خىل مېخانىزم «مېغىزنىڭ ئورنىنى شاكالنىڭ ئىگىلىشى»نى خىزمەت ئۆلچىمىگە ئايلاندۇرغان بىر مۇھىتنى شەكىللەندۈرۈپ، خىتاي دۆلىتىنىڭ مەمۇرىي بايلىقلىرىنىڭ ئىسراپ بولۇشىغا، تېخىمۇ ئېغىر بولغىنى، پارتىيە ئاپپاراتى بىلەن ئۇ خىزمەت قىلىشنى نىشان قىلغان پۇقرالار ئوتتۇرىسىدىكى ئىشەنچنىڭ گۇمران بولۇشىغا سەۋەب بولىدۇ. ئەگەر بۇ ئۈنۈمسىزلىكلەر تۈگىتىلمەيدىكەن، پارتىيەنىڭ كەڭ كۆلەملىك تەرەققىيات ۋە زامانىۋىلاشتۇرۇش نىشانلىرىغا يېتىشىگە زور دەرىجىدە كاشىلا بولۇپ، يوشۇرۇن ئىجتىمائىي نارازىلىقلارنى كەلتۈرۈپ چىقىرىشى ۋە ھاكىمىيەتنىڭ قانۇنىيلىقىنى ئاجىزلىتىشى مۇمكىن. بۇ ئەھۋال، ئەگەر مەمۇرىي سىستېما تېخىمۇ جانلىق ۋە نەتىجىگە يۈزلەنگەن ھالەتكە كەلتۈرۈلمىسە، خىتاينىڭ يۈكسىلىۋاتقان دەرىجىدىن تاشقىرى كۈچ ئورنىنى ساقلاپ قېلىشى ۋە ئىچكى مۇقىملىقنى ساقلىشى ئېغىر قىيىنچىلىققا ئۇچرايدۇ.
چوڭقۇر يىلتىزلار ۋە كەڭ دائىرىلىك ئاقىۋەتلەر