ترامپ-شى ئۇچرىشىشىنىڭ ئوخشىمىغان تاراتقۇلار تەرىپىدىن شەرھلىنىشى (2-قىسىم)
ئاپتور: ئۇيغۇر تەتقىقات ئىنىستىتۇتى
مەنبە: uysi.org

مەسىلەن، People’s Daily  (خەلق گېزىتى)، ترامپ-شى ئۇچرىشىشلىرىنى ئادەتتە [خىتاي-ئامېرىكا مۇناسىۋەتلىرىنىڭ مۇقىم تەرەققىياتىنىڭ ئاچقۇچى ئۆزئارا مەنپەئەت يەتكۈزۈش ۋە ئورتاق پايدا ئېلىش پىرىنسىپىدا ياتىدۇ] دېگەنگە ئوخشاش ماۋزۇلار بىلەن ئېلان قىلدى. بۇ خىل ماۋزۇلار، خىتاينىڭ دۇنيا سەھنىسىدىكى تىنچ ئۆرلەش ۋە خەلقئارا ھەمكارلىققا بولغان ساداقىتىنى تەكىتلەشكە قارىتا، ھەر قانداق جىددىيچىلىك ياكى ئىختىلاپنى ئىككىنچى ئورۇنغا قوياتتى. «خەلق گېزىتى»نىڭ باشقا ماقالىلىرىمۇ ئوخشاش شەكىلدە، [رەئىس شى جىنپىڭ APEC يىغىنىدا قول ئېلىشىپ كۆرۈشۈشنى تەكىتلىدى، قولىنى قويۇپ بېرىشنى ئەمەس] دېگەنگە ئوخشاش ماۋزۇلار بىلەن شى جىنپىڭنىڭ رەھبەرلىكىنى ۋە خەلقئارا ھەمكارلىققا بولغان ساداقىتىنى گەۋدىلەندۈردى. بۇ، خىتاينىڭ دۇنياۋى ئىدارە قىلىشتىكى رولىنى ۋە دۇنيا ئىقتىسادىغا قوشقان تۆھپىسىنى تەكىتلەش تىرىشچانلىقىنىڭ بىر قىسمى. ئۇنىڭدىن باشقا، [رەئىس شى جىنپىڭنىڭ نۇتقى]مۇ ئۇچرىشىشتا ئوتتۇرىغا قويۇلغان خىتاي تەسەۋۋۇرىنى تەپسىلىي بايان قىلدى.
Xinhua  خەۋەر ئاگېنتلىقىمۇ ئوخشاش بىر ئاھاڭنى قوللىنىپ، ئۇچرىشىشلارنى [دۆلەت باشلىقلىرى دىپلوماتىيەسى: خىتاي-ئامېرىكا مۇناسىۋەتلىرىنىڭ تەرەققىياتىدىكى مۇھىم بىر ئىتتىرگۈچ كۈچ] دەپ تەسۋىرلىدى. بۇ، خىتاينىڭ تاشقى سىياسىتىدە رەھبەرلەر ئوتتۇرىسىدىكى بىۋاسىتە ئالاقە ۋە دۆلەت باشلىقلىرى دىپلوماتىيەسىنىڭ مەركىزىي رولىغا قىلغان ئۇرغۇسىنى ئەكس ئەتتۈرەتتى. بۇ تۈردىكى خەۋەرلەر، ئۇچرىشىشلارنىڭ نەتىجىسىنى ئادەتتە ئىجابىي بىر رامكىدا سۇنۇپ، دۇنياۋى مۇقىملىق ۋە تىنچلىققا قوشقان تۆھپىلەرنى ئالدىنقى ئورۇنغا چىقاردى. China Diplomacy  قاتارلىق سۇپىلار بولسا، [خىتاي-ئامېرىكا ئىقتىسادىي ۋە سودا مۇناسىۋەتلىرىدىكى ئۆزگىرىشلەرنىڭ كەلگۈسى] ماۋزۇسى ئاستىدا، ئىككى تەرەپلىك ئىقتىسادىي مۇناسىۋەتلەرنىڭ مۇھىملىقىنى ۋە ھەمكارلىق يوشۇرۇن كۈچىنى تەكىتلەپ، ئۇچرىشىشنىڭ ئىقتىسادىي پايدىسىغا مەركەزلەشتى.
Global Times (Huanqiu Shibao)، خىتاي دۆلەت تاراتقۇلىرىنىڭ تېخىمۇ مىللەتچى ۋە بەزىدە تېخىمۇ قاتتىق ئاھاڭىغا ۋەكىللىك قىلسىمۇ، ترامپ-شى ئۇچرىشىشلىرىدا يەنىلا ئىجابىي بىر مەنزىرە سىزىشقا تىرىشتى. بولۇپمۇ [خىتاي-ئامېرىكا پىرېزىدېنتلىرى ئۇچرىشىشى: ئىستراتېگىيەلىك ئالاقە مۇزلارنى ئېرىتتى، ئەمما قىيىنچىلىقلار داۋاملاشماقتا] دېگەنگە ئوخشاش ماۋزۇلار، بىر تەرەپتىن قىيىنچىلىقلارنىڭ مەۋجۇتلۇقىنى ئېتىراپ قىلسا، يەنە بىر تەرەپتىن ئىستراتېگىيەلىك ئالاقە ئېلىپ كەلگەن ئىلگىرىلەشلەرنى تەكىتلىدى. بۇ، خىتاينىڭ قەتئىي ئىرادىسىنى ساقلىغان ھالدا، دىيالوگ ۋە مۇقىملىققا ئوچۇق ئىكەنلىكىنى كۆرسىتىدىغان تەڭپۇڭ بىر ئۇچۇر بېرىش تىرىشچانلىقى ئىدى. يەنە بىر Global Times ماقالىسىمۇ ترامپ-شى ئۇچرىشىشىنى خىتاي-ئامېرىكا مۇناسىۋەتلىرى ئۈچۈن مۇھىم بىر بۇرۇلۇش نۇقتىسى سۈپىتىدە تەكىتلىدى.
CCTV News  ۋە China News Service  قاتارلىق تېلېۋىزىيە ۋە خەۋەر ئاگېنتلىقلىرىمۇ ئوخشاش شەكىلدە، [ترامپ-شى ئۇچرىشىشىنىڭ خىتاي-ئامېرىكا مۇناسىۋەتلىرىگە بولغان ئىجابىي تەسىرى] ياكى [ترامپ-شى ئۇچرىشىشىنىڭ خىتاي-ئامېرىكا مۇناسىۋەتلىرىنىڭ كەلگۈسىگە بولغان تەسىرى] دېگەنگە ئوخشاش ماۋزۇلار بىلەن، ئۇچرىشىشنىڭ ئىجابىي نەتىجىلىرىگە ۋە كەلگۈسىدىكى مۇناسىۋەتلەرگە بولغان يوشۇرۇن ئىجابىي تەسىرلىرىگە مەركەزلەشتى. بۇ تاراتقۇلار، خىتاينىڭ خەلقئارا سىستېمىدىكى ئىجابىي رولىنى ۋە دۇنياۋى مەسىلىلەرنى ھەل قىلىشقا قوشقان تۆھپىسىنى تەكىتلەش ئۈچۈن، رەھبەرلەر ئوتتۇرىسىدىكى دىيالوگ ۋە ھەمكارلىقنى ئاساسلىق ۋاسىتە سۈپىتىدە سۇندى. ئومۇمەن قىلىپ ئېيتقاندا، خىتاي دۆلەت تاراتقۇلىرىنىڭ بايانى، ئۇچرىشىشنى بىر مۇۋەپپەقىيەت ھېكايىسى، خىتاينىڭ بۈيۈك دۆلەت سالاھىيىتىنىڭ ئېتىراپ قىلىنىشى ۋە مۇقىملىقنىڭ بىر بېشارىتى سۈپىتىدە سۇنۇشقا مايىل بولدى. پىكىر ئىختىلاپلىرى ئەڭ تۆۋەن چەككە چۈشۈرۈلۈپ، ئورتاق مەنپەئەت ۋە دىيالوگ يوشۇرۇن كۈچى ئەڭ يۇقىرى چەككە چىقىرىلدى.
خەلقئارالىق تاراتقۇلارنىڭ خىتاي تىلىدىكى ئورگانلىرىنىڭ باھاسى: ئېھتىياتچان مۇئامىلە ۋە ھەل قىلىنمىغان توقۇنۇشلار
خەلقئارالىق تاراتقۇلارنىڭ خىتايچە ئورگانلىرى بولسا ترامپ-شى ئۇچرىشىشلىرىغا تېخىمۇ تەنقىدىي، ئېھتىياتچان ۋە رېئالىستىك بىر نۇقتىدىن يېقىنلاشتى. بۇ خەۋەرلەردە، ئۇچرىشىشلارنىڭ ئارقىسىدىكى مۇرەككەپ ھەرىكەتلەندۈرگۈچ كۈچلەر، ھەل قىلىنمىغان ئاساسلىق مەسىلىلەر ۋە مۇمكىن بولغان «ئۇرۇش توختىتىش»لارنىڭ ۋاقىتلىق خاراكتېرى تەكىتلەندى. مەركىزىي نۇقتا ئادەتتە، ئىككى بۈيۈك كۈچ ئاستىدىكى چوڭقۇر قۇرۇلمىلىق توقۇنۇشلار ۋە بۇ ئۇچرىشىشلارنىڭ دۇنياۋى تەڭپۇڭلۇققا بولغان يوشۇرۇن تەسىرلىرى بولدى.
ئۇرۇش توختىتىش»مۇ ياكى «چارە»مۇ؟: ۋاقىتلىق تىنىچلىنىشنى تەكىتلەش
فىرانسىيە خەلقئارا رادىيوسىنىڭ (RFI) خىتايچە بۆلۈمى، ترامپ-شى ئۇچرىشىشلىرىنى ئادەتتە [شى-ترامپ ئۇچرىشىشى: ئىككى تەرەپ پەقەت ›توختا‹ كۇنۇپكىسىنى باستى، ئاساسلىق زىددىيەتلەر ھەل قىلىنمىدى] دېگەنگە ئوخشاش ماۋزۇلار بىلەن باھالىدى. بۇ، ئۇچرىشىشتىن چىققان ھەر قانداق «كېلىشىم»نىڭ يۈزەكى ۋە ۋاقىتلىق ئىكەنلىكىنى، ئىككى دۆلەت ئوتتۇرىسىدىكى رىقابەتنىڭ ئاساسلىق سەۋەبلىرىنىڭ داۋام قىلىۋاتقانلىقىنى كۆرسىتەتتى. RFIنىڭ يەنە بىر ئانالىزىدا [فىرانسىيە تاراتقۇلىرى: ترامپ كۆپ قېتىم خاتالىق ئۆتكۈزدى ۋە شى جىنپىڭغا يەنە يول قويدى] دېگەن ئىپادە بىلەن، ترامپنىڭ يول قويغانلىقىنى ۋە ئىستراتېگىيەلىك خاتالىقلار ئۆتكۈزگەنلىكىنى ئىلگىرى سۈرۈپ غەرب نۇقتىسىدىن بىر تەنقىدنى سۇندى. ئۇنىڭدىن باشقا، [شى بىلەن كۆرۈشكەندىن كېيىن ترامپ ئۆزىگە يۇقىرى باھا بەردى] دېگەن ماۋزۇ بولسا ترامپنىڭ ئۇچرىشىشنى ئۆزىنىڭ مۇۋەپپەقىيىتى سۈپىتىدە كۆرسىتىش تىرىشچانلىقىنى ۋە بۇ ئەھۋالنىڭ رېئاللىق بىلەن قانچىلىك دەرىجىدە ماس كېلىدىغانلىقى توغرىسىدىكى گۇمانلارنى ئوتتۇرىغا قويدى.