G7 نىڭ خىتاي سىياسىتى ۋە بېيجىڭنىڭ قارشى ھەرىكەتلىرى (2-قىسىم)
ئاپتور: ئۇيغۇر تەتقىقات ئىنىستىتۇتى
مەنبە: uysi.org

خىتاي خەلق جۇمھۇرىيىتى، G7  نىڭ نىئاگارادا روشەنلەشكەن بۇ تەنقىدىي مەيدانىغا قارشى بىرلا ۋاقىتتا ھەم قاتتىق دىپلوماتىك رەت قىلىش، ھەم جانلىق دىيالوگ سىگنالى بېرىدىغان قوش قاتلاملىق ئىنكاس ئىستراتېگىيەسىنى قوللاندى. خىتاي تاشقى ئىشلار مىنىستىرلىقى ۋە ھۆكۈمەت تاراتقۇسى «Global Times» ئارقىلىق بېرىلگەن بۇ ئىنكاسلار، بېيجىڭنىڭ خەلقئارا مەيداندا بارغانسېرى جاسارەتلىك ۋە ئۆزىگە ئىشەنگەن بىر مەيداننى نامايان قىلىۋاتقانلىقىنى، ئەمما غەرب بىلەن بولغان مۇناسىۋەتنى پۈتۈنلەي ئۈزۈپ تاشلاشتىن ساقلىنىۋاتقانلىقىنى كۆرسىتىپ بېرىدۇ. بۇ ئىستراتېگىيە، خىتاينىڭ يەر شارىۋى كۈچ سۈپىتىدە ئۆز بايانىنى بەرپا قىلىش تىرىشچانلىقىنىڭ بىر قىسمىدۇر.
خىتاي تاشقى ئىشلار مىنىستىرلىقىنىڭ باياناتچىسى ماۋ نىڭ، G7  بىرلەشمە باياناتىنىڭ «پاكىتلارغا كۆز يۇمغانلىقىنى» ۋە «بوھتان چاپلاش مەقسىتىدە خىتاينىڭ ئىچكى ئىشلىرىغا ئارىلاشقانلىقىنى» بىلدۈرۈپ، ئالاقىدار دۆلەتلەرگە قارشى جىددىي دىپلوماتىك نارازىلىقىنى ئېلان قىلدى [4.1]. بېيجىڭنىڭ بۇ ئىنكاسى، G7 نىڭ تەنقىدلىرىنى تۈپتىن رەت قىلىپ، سوغۇق ئۇرۇشتىن كېيىنكى خەلقئارا مۇناسىۋەتلەرنىڭ ئاساسلىق قائىدىلىرىدىن بىرى بولغان «ئىچكى ئىشلارغا ئارىلاشماسلىق» پىرىنسىپىنىڭ غەرب تەرىپىدىن دەخلى-تەرۇزغا ئۇچرىغانلىقىنى ئىلگىرى سۈرمەكتە. بۇ، خىتاينىڭ ئىگىلىك ھوقۇقى ۋە زېمىن پۈتۈنلۈكى مەسىلىلىرىدە يول قويمايدىغان بىر پوزىتسىيەدە ئىكەنلىكىنىڭ ئەڭ ئېنىق ئىپادىسىدۇر.
خىتاي تەيۋەن، جەنۇبىي خىتاي دېڭىزى ۋە شەرقىي تۈركىستان (شىنجاڭ) قاتارلىق مەسىلىلەرنى «خىتاينىڭ ئىچكى ئىشلىرى» دەپ ئاتاش ئارقىلىق، G7 نىڭ تەنقىدلىرىنى قانۇنىيلىق ئاساسىدىن مەھرۇم دەپ جاكارلىدى[4.3]. خىتاينىڭ قارىشىچە، تەيۋەن بوغۇزىدىكى تىنچلىق ۋە مۇقىملىق، پەقەت «بىر خىتاي پىرىنسىپى» غا ئەمەل قىلىش ۋە «تەيۋەن مۇستەقىللىقى» نى مەقسەت قىلغان ئۇرۇنۇشلارغا يول قويماسلىق ئارقىلىقلا ئەمەلگە ئاشىدۇ. بۇ قاتتىق پوزىتسىيە، خىتاينىڭ ئۆز مىللىي بايانىدا «بۆلۈنمەسلىك» ۋە «مىللىي غۇرۇر» ئۇقۇملىرىنىڭ نەقەدەر مەركىزىي رول ئوينايدىغانلىقىنى خەلقئارا جەمئىيەتكە كۈچلۈك بىر شەكىلدە ئەسلىتىش مەقسىتىنى نامايەن قىلىدۇ.
دىپلوماتىك نۇتۇقنىڭ ئاساسلىق تېشى G7 ئەزالىرىغا «سوغۇق ئۇرۇش ۋە ئىدېئولوگىيەلىك بىر تەرەپلىمە قاراشلاردىن ۋاز كېچىش» كە چاقىرىق قىلىشتۇر[4.1]. بېيجىڭ غەربنى تار بىر ئىدېئولوگىيەلىك رامكىدىن چىقىشقا تەكلىپ قىلىش ئارقىلىق، يەر شارىۋى خىرىسلارغا تاقابىل تۇرۇشتا ئومۇمىي ھەمكارلىق زېمىنىنى كېڭەيتىش مەقسىتىنى كۆزلەيدۇ. خەلقئارا قانۇن پىروفېسسورى دوكتور كېنجى تاناكانىڭ سۆزىگە قارىغاندا، بۇ سۆزلەم خىتاينىڭ ئۆزىنى غەربنىڭ گۇرۇپپىلارغا بۆلۈش ئۇرۇنۇشلىرىغا قارشى «كۆپ قۇتۇپلۇق دۇنيا تەرتىپى» نىڭ قوغدىغۇچىسى سۈپىتىدە تىكلىشىگە شارائىت يارىتىپ بېرىدۇ. بۇ، بولۇپمۇ يەر شارىنىڭ جەنۇبىدىكى دۆلەتلەر ئالدىدا قانۇنىيلىققا ئېرىشىش ئىستراتېگىيەسىنىڭ مۇھىم بىر تەركىبىي قىسمىدۇر.
«Global Times»  قاتارلىق ھۆكۈمەت تاراتقۇلىرى، G7 نىڭ ھەرىكەتلىرىنى «ئەزىمەتچىلىك قورالى» ۋە «كىچىك بىر چەمبەرنىڭ قائىدىلىرى» دەپ ئاتاپ، G7 نىڭ يەر شارى سودا تەرتىپىنى بۇزۇۋاتقانلىقىنى ئىلگىرى سۈردى[2.1، 2.3]. بۇ ئىچكى جامائەتچىلىككە قارىتىلغان نۇتۇق، غەربنىڭ خىتاينى قورشاش ئۇرۇنۇشلىرىنى «خىتاينىڭ گۈللىنىشىگە توسقۇنلۇق قىلىش ھەرىكىتى» سۈپىتىدە كۆرسىتىش ئارقىلىق مىللىي بىرلىكنى مۇستەھكەملەش رولىنى ئوينايدۇ. بۇ بايان، خىتاي خەلقىنىڭ غەربكە قارشى قارشىلىق كۆرسىتىش ۋە مىللىي ئىپتىخار تۇيغۇلىرىنى كۈچەيتىش ئارقىلىق، ھۆكۈمىتىنىڭ تاشقى سىياسىتىنىڭ كەڭ قوللاشقا ئېرىشىشىگە ياردەم بېرىدۇ.
ئىقتىسادىي سەپتە، خىتاي G7 نىڭ «ئىشلەپچىقىرىش ئىقتىدارى ئېشىپ كېتىش» ئەيىبلەشلىرىگە قارشى، G7  ئەزالىرىنىڭ «ئىقتىسادىي ۋە سودا مەسىلىلىرىنى سىياسىيلاشتۇرۇش ۋە قورالغا ئايلاندۇرۇش ئارقىلىق خەلقئارا ئىقتىسادىي تەرتىپكە بۇزغۇنچىلىق قىلىۋاتقانلىقى» ئەيىبلىمىسىنى ئوتتۇرىغا قويدى[4.3]. بېيجىڭ ئۆز سانائىتىنىڭ يەر شارى بازىرىدىكى رىقابەت كۈچىنى ئۈنۈملۈك بايلىق ئىشلىتىش ۋە يۇقىرى ئۈنۈمدارلىققا باغلاپ، غەربنىڭ بۇ ئەيىبلەشلىرىنىڭ قورۇقچىلىق سودا چۈشەنچىسىنىڭ مەھسۇلى ئىكەنلىكىنى ئىلگىرى سۈرمەكتە. خىتاينىڭ بۇ قارشى جاۋابى، G7 نىڭ خىتاينىڭ ئاز ئۇچرايدىغان  مىنېراللاردىكى ئۈستۈنلۈكىگە توسقۇنلۇق قىلىش ئۈچۈن قۇرماقچى بولغان «ئاز ئۇچرايدىغان مىنېراللار ئىشلەپچىقىرىش ئىتتىپاقى» قاتارلىق تەشەببۇسلىرىغا قارشى بىر مۇداپىئە مېخانىزمىدۇر.
ئاخىرىدا، ئۇكرائىنا كىرىزىسى مەسىلىسىدە بېيجىڭ، توقۇنۇشۇۋاتقان تەرەپلەرنىڭ ھېچقايسىسىغا قورال ساتمىغانلىقىنى تەكرارلاپ، G7 نى «ئۇرۇشقا ئوت بىلەن ماي چېچىۋاتقان» ۋە «ئۆز مەسئۇلىيىتىنى خىتايغا يۈكلەشكە ئۇرۇنۇۋاتقان» بىر گۇرۇپپا دەپ سۈپەتلىدى[4.3]. بۇ قاتتىق جاۋاب، خىتاينىڭ كىرىزىستىكى بىتەرەپلىك نىقابىنى ساقلاش ۋە G7 نىڭ بېسىملىرىغا باش ئەگمەسلىك نىيىتىنى تەكىتلەيدۇ. خىتاي رۇسىيە بىلەن بولغان ئىستراتېگىيەلىك ھەمراھلىقىنى داۋاملاشتۇرۇش بىلەن بىر ۋاقىتتا، غەربنىڭ ئىنكاسىنى ئەڭ تۆۋەن چەككە چۈشۈرۈش يۆنىلىشىدە ئىنچىكە بىر دىپلوماتىك سىزىقتا ئىلگىرىلەشنى داۋاملاشتۇرماقتا.
III. فىرانسىيەنىڭ شى جىنپىڭنى تەكلىپ قىلىشى: G7  ئىچىدىكى زىددىيەت ۋە ئەمەلىيەتچىللىك