كوممۇنىزمدىن كېيىنكى خىتاي: خىتاي كوممۇنىستىك پارتىيەسىدىن كېيىنكى دەۋرگە تەييارلىق قىلىش (1-قىسىم)
ئاپتور: ئۇيغۇر تەتقىقات ئىنىستىتۇتى
مەنبە: uysi.org

ھۇدسون ئىنستىتۇتىنىڭ شۇ ناملىق دوكلاتىنىڭ قىسقىچە مەزمۇنى
تەييارلىغۇچى: ئۇيغۇر تەتقىقات ئىنىستىتۇتى
تەھرىرى: د. ئابدۇرېھىم دۆلەت
مايلېس يۈ (Miles Yu) تەھرىرلىكىدە، ئامېرىكا ھۇدسون تەتقىقات ئورنى (Hudson Institute) تەرىپىدىن 2025-يىلى 7-ئايدا ئېلان قىلىنغان «كوممۇنىزمدىن كېيىنكى خىتاي: خىتاي كوممۇنىستىك پارتىيەسىدىن كېيىنكى دەۋرگە تەييارلىق قىلىش» (China after Communism: Preparing for a Post-CCP China) ناملىق بۇ دوكلات، خىتاي كوممۇنىستىك پارتىيەسى ھاكىمىيىتىنىڭ كەلگۈسىدە يىمىرىلىش ئېھتىماللىقىغا قارىتا ئامېرىكا ۋە ئۇنىڭ ئىتتىپاقداشلىرىنىڭ قانداق تەدبىر ۋە ئىستراتېگىيەلەرنى قوللىنىشى كېرەكلىكىنى چوڭقۇر ۋە كۆپ قاتلاملىق ئانالىز قىلغان مۇھىم ئەسەردۇر. بۇ دوكلات خىتاي كوممۇنىستىك پارتىيەسى ھاكىمىيىتىنىڭ يىمىرىلىشىنى پەقەت بىر پەرەز ياكى ئابستراكت مۇلاھىزە دائىرىسىدە ئەمەس، بەلكى ئەمەلىيەتتە يۈز بېرىش ئېھتىماللىقى يۇقىرى بولغان بىر ئىستراتېگىيەلىك ئەھۋال سۈپىتىدە كۆرىدۇ ۋە بۇ ئەھۋالغا قانداق تاقابىل تۇرۇش كېرەكلىكى ھەققىدە ھەربىي، ئىقتىسادىي، سىياسىي، كىشىلىك ھوقۇق، ئادالەتنى ئىشقا ئاشۇرۇش ۋە ئاساسىي قانۇن قۇرۇلمىسى قاتارلىق كۆپلىگەن ساھەلەردە كونكرېت تەكلىپ-پىلانلارنى ئوتتۇرىغا قويىدۇ. دوكلاتنىڭ ئاساسلىق ئالاھىدىلىكى شۇكى، ئۇ ھەر بىر ساھەدىكى مۇتەخەسسىسلەرنىڭ چوڭقۇر تەتقىقاتىغا ئاساسلانغان بولۇپ، تارىخىي تەجرىبىلەر، ئىستراتېگىيەلىك ئالدىن كۆرەرلىك ۋە ساھەگە خاس بىلىملەرنى بىرلەشتۈرۈپ، خىتاي كوممۇنىستىك پارتىيەسى ھاكىمىيىتى يىمىرىلگەندىن كېيىنكى دەسلەپكى قالايمىقانچىلىق ۋە ئۇزاق مۇددەتلىك مۇقىملىشىش باسقۇچىدا دۇچ كېلىنىدىغان مەسىلىلەرنى ۋە پۇرسەتلەرنى تەپسىلىي شەرھلەيدۇ.
دوكلات ھەربىي ئىشلار، ئاخبارات، ئىقتىساد، كىشىلىك ھوقۇق، ئۆتكۈنچى دەۋر ئادالىتى ۋە ئاساسىي قانۇن باشقۇرۇشى قاتارلىق ساھەلەردىكى مۇتەخەسسىسلەر تەرىپىدىن يېزىلغان بىر يۈرۈش ماقالىلەردىن تەركىب تاپقان بولۇپ، ئۇلار خىتاي كوممۇنىستىك پارتىيەسى ھاكىمىيىتى يىمىرىلگەن ھامان قوللىنىشقا تېگىشلىك دەسلەپكى قەدەملەرنى ۋە خىتاينىڭ مۇقىملىشىش باسقۇچىدىن كېيىنكى ئۇزاق مۇددەتلىك يۆنىلىشىنى مۇلاھىزە قىلىدۇ. بۇ ئەسەر تارىخىي تەھلىل، ئىستراتېگىيەلىك ئالدىن كۆرەرلىك ۋە ساھەگە خاس تەجرىبىلەرگە تايىنىپ، بۇ خىرىسلارنى بىر «ئېھتىماللىقلار مەشقى» سۈپىتىدە تەسۋىرلەيدۇ. ھەر بىر بابتا، بىر پارتىيەلىك تۈزۈمنىڭ دۆلەتنىڭ مۇھىم ساھەلىرىدە قانداق يىمىرىلىدىغانلىقى ۋە سىياسىي ئاپپاراتلارنىڭ قانداق ئۆزگىرىدىغانلىقى، شۇنداقلا خىتاينىڭ ئۆزىگە خاس سىياسىي، ئىقتىسادىي ۋە ئىجتىمائىي ئەھۋالى چوڭقۇر تەتقىق قىلىنغان. بۇ ماقالىلەر بىرلىكتە، ئۇزۇن مۇددەت باستۇرۇلغان بىر دۆلەت يىمىرىلگەندىن كېيىن ئۇنى مۇقىملاشتۇرۇشتىكى مۈشكۈل ۋەزىپىلەرنى ۋە خىتاينىڭ كەلگۈسىنى شەكىللەندۈرىدىغان كۈچلەرنى باھالايدۇ. شۇ ئارقىلىق، ئاپتورلار بۇ ئۆتكۈنچى دەۋردىكى خەتەر ۋە پۇرسەتلەرنى باشقۇرۇش ئۈچۈن سىياسەت تەكلىپلىرىنى بېرىشنى مەقسەت قىلغان. دوكلاتنىڭ ئەھمىيىتى پەقەت خىتاي كوممۇنىستىك پارتىيەسىنىڭ يىمىرىلىشىدىن كېيىنكى خىتايغىلا ئەمەس، بەلكى دۇنيانىڭ كەلگۈسى تەرتىپى ۋە خەلقئارا مۇقىملىققا كۆرسىتىدىغان تەسىرىنىمۇ ئالدىن كۆرۈپ، بۇنىڭغا تەييارلىق قىلىشنىڭ زۆرۈرلۈكىنى تەكىتلىشىدە ياتىدۇ. شۇڭلاشقا، بۇ دوكلات ئامېرىكا ۋە ئۇنىڭ ئىتتىپاقداشلىرىنىڭ خىتايغا قاراتقان سىياسىتىنى بېكىتىشتە مۇھىم ئىلمىي ئاساس ۋە ئىستراتېگىيەلىك يېتەكچى بىلەن تەمىنلەيدۇ.
1-باب: خىتايدىكى ئىستراتېگىيەلىك مۇلازىمەت ئىشخانىسى (Office of Strategic Services, OSS)): خىتاي كوممۇنىستىك پارتىيەسى يىمىرىلگەندىن كېيىن ئامېرىكا ئالاھىدە ھەرىكەت قىسىملىرىنىڭ رولى
بۇ بابتا نامسىز بىر ئاپتور، خىتاي كوممۇنىستىك پارتىيەسى ھاكىمىيىتى يىمىرىلگەندىن كېيىنكى ئۆتكۈنچى دەۋردە ئامېرىكا ئالاھىدە ھەرىكەت قىسىملىرىنىڭ (US Special Operations Forces, US SOF) ئوينايدىغان مۇھىم رولىنى تارىخىي ۋە ئىستراتېگىيەلىك نۇقتىدىن چوڭقۇر مۇلاھىزە قىلغان. ئاپتور ئىككىنچى دۇنيا ئۇرۇشى مەزگىلىدە ئامېرىكىنىڭ ئىستراتېگىيەلىك مۇلازىمەت ئىشخانىسىنىڭ (Office of Strategic Services, OSS) خىتايدىكى پائالىيەتلىرىنى تارىخىي ئۈلگە قىلىپ، كەلگۈسىدە ئامېرىكا ئالاھىدە ھەرىكەت قىسىملىرىنىڭ خىتاي كوممۇنىستىك پارتىيەسىدىن كېيىنكى خىتاينى مۇقىملاشتۇرۇشتا قانداق رول ئوينايدىغانلىقىنى تەپسىلىي شەرھلىگەن. بۇ بابنىڭ يادرولۇق ئىدىيەسى شۇكى، ئامېرىكا ئالاھىدە ھەرىكەت قىسىملىرى بىۋاسىتە ئارىلىشىشتىن ساقلىنىپ، «يەرلىك كۈچلەر ئارقىلىق، ئۇلار بىلەن بىللە ۋە ئۇلارنىڭ قوللىشى بىلەن» (by, with, and through) پىرىنسىپى بويىچە ھەرىكەت قىلىپ، يېڭىدىن قۇرۇلغان ۋاقىتلىق ھۆكۈمەت ئورگانلىرىغا ياردەم بېرىش، مۇھىم ئۇل ئەسلىھەلەرنى قوغداش ۋە يېڭى ھۆكۈمەتنىڭ تىنچلىق بىلەن بارلىققا كېلىشىگە تۈرتكە بولۇشى كېرەك. بۇ جەرياندا، ئاپتور پەقەت ھەربىي ۋە سىياسىي ئىستراتېگىيەلەرگىلا ئەمەس، بەلكى كوممۇنىزمدىن كېيىنكى ئۆتكۈنچى دەۋردىكى بايانلار، تارىخىي ئەسلىمىلەر ۋە سىمۋوللۇق قانۇنلۇقنىڭ مەدەنىيەت جەھەتتىكى ئەھمىيىتىنىمۇ ئالاھىدە تەكىتلىگەن.