كۈچ ئارقىلىق تىنچلىق ئورنىتىش: 2026-يىللىق ئامېرىكا دۆلەت مۇداپىئە ئىستراتېگىيەسى ۋە يېڭى دۇنيا تەرتىپى (4-قىسىم)
ئاپتور: ئۇيغۇر تەتقىقات ئىنىستىتۇتى
مەنبە: uysi.org

يىغىپ ئېيتقاندا، يېڭى NDS ئامېرىكا-خىتاي مۇناسىۋىتىدە سوغۇق مۇناسىۋەتلەر ئۇرۇشى دەۋرىدىكى «نۆل يىغىندىلىق ئويۇن»دىن ھالقىپ، تېخىمۇ مۇرەككەپ ۋە كۆپ قىرلىق بىر باسقۇچقا قەدەم قويغانلىقىنى بىلدۈرىدۇ. ئامېرىكا خىتاي بىلەن ئۇرۇش قىلىشنى خالىمايدۇ، ئەمما ئۆزىنىڭ يەر شارىدىكى مەنپەئەتى ۋە ئورنىنى قوغداش ئۈچۈن، خىتاينى توسۇش ۋە تەڭپۇڭلاشتۇرۇشتا قەتئىي ئىرادىگە ئىگە ئىكەنلىكىنى نامايان قىلماقتا.
گېئوپولىتىك خەتەرلەر ۋە كەلگۈسى مۆلچەرلەر
يېڭى ئىستراتېگىيەدە تىلغا ئېلىنغان «يېرىم كېچىدىكى بولقا ھەرىكىتى» (Operation MIDNIGHT HAMMER) ۋە «قوپال چەۋەنداز ھەرىكىتى» (Operation ROUGH RIDER) ئامېرىكانىڭ دۈشمەنلىرىگە قارىتا قانچىلىك كەسكىن ۋە ۋەيران قىلغۇچى كۈچ ئىشلىتەلەيدىغانلىقىنى نامايان قىلدى [1]. ئىراننىڭ يادرو پىروگراممىسىنىڭ يوقىتىلىشى ۋە خۇسىيلارنىڭ تىز پۈكتۈرۈلۈشى، ئامېرىكانىڭ تەھدىتلەرگە قارىتا سۆھبەتلىشىش ئەمەس، بەلكى بىۋاسىتە ۋە قاتتىق زەربە بېرىش يولىنى تاللايدىغانلىقىنى كۆرسەتتى. بۇ خىل ھەرىكەتلەر قىسقا مۇددەتتە تەھدىتلەرنى يوقاتسىمۇ، ئەمما رايوندا يېڭى ئۆچمەنلىك ۋە مۇقىمسىزلىق ئۇرۇقلىرىنى تېرىشى، شۇنداقلا توقۇنۇشنىڭ تېخىمۇ كېڭىيىپ كېتىش خەۋپىنى ئېلىپ كېلىشى مۇمكىن.
ۋېنېزۇئېلادىكى ھاكىمىيەت ئۆزگىرىشى ۋە مادۇرو ھاكىمىيىتىنىڭ ئاغدۇرۇلۇشى، ئامېرىكانىڭ غەربىي يېرىم شاردىكى «مونرو تەلىماتى»نى قايتا جانلاندۇرۇش ئىرادىسىنىڭ نەقەدەر كۈچلۈك ئىكەنلىكىنى كۆرسەتتى. بۇ، ئامېرىكانىڭ ئۆز قورۇسىدا ھەرقانداق سىرتقى كۈچنىڭ ياكى دۈشمەن ھاكىمىيەتنىڭ مەۋجۇت بولۇپ تۇرۇشىغا يول قويمايدىغانلىقىنى، زۆرۈر تېپىلغاندا ھەربىي كۈچ ئىشلىتىشتىنمۇ يانمايدىغانلىقىنى بىلدۈرىدۇ. بىراق، بۇ خىل ئارىلىشىش سىياسىتى لاتىن ئامېرىكاسىدىكى ئامېرىكاغا قارشى كەيپىياتنى كۈچەيتىۋېتىشى ۋە رايون مۇناسىۋىتىنى تېخىمۇ مۇرەككەپلەشتۈرۈۋېتىشى مۇمكىن.
ئامېرىكانىڭ «بىرلا ۋاقىتتا يۈز بېرىش مەسىلىسى» (The Simultaneity Problem) گە دۇچ كېلىشى، ئۇنىڭ يەر شارىۋى ئىستراتېگىيەسىدىكى ئەڭ چوڭ ئاجىزلىقنى ئاشكارىلىدى. ئامېرىكا ياۋروپا ۋە ئوتتۇرا شەرق قاتارلىق رايونلاردىن قىسمەن چېكىنىپ، مەسئۇلىيەتنى ئىتتىپاقداشلارغا يۈكلىمەكچى بولغان بىلەن، ئەگەر بۇ ئىتتىپاقداشلار كۈتۈلگەندەك ھەرىكەت قىلالمىسا ياكى يېڭىدىن باش كۆتۈرگەن تەھدىتلەرگە تاقابىل تۇرالمىسا، زور بىخەتەرلىك بوشلۇقى پەيدا بولۇشى مۇمكىن. بۇ بوشلۇقنى خىتاي ياكى رۇسىيە قاتارلىق رەقىبلەرنىڭ تولدۇرۇۋېلىش ئېھتىماللىقى يۇقىرى بولۇپ، بۇ ئامېرىكانىڭ يەر شارىۋى تەسىرىنى ئاجىزلاشتۇرۇۋېتىشى مۇمكىن.
«كۈچ ئارقىلىق تىنچلىق» ئىستراتېگىيەسى ماھىيەتتە بىر چوڭ قىمار بولۇپ، ئامېرىكا ئۆزىنىڭ ئالدىن پەرەز قىلغىلى بولمايدىغان ۋە ھالاكەتلىك زەربە بېرىش ئىقتىدارى ئارقىلىق ئۈچىنچى دۇنيا ئۇرۇشىنىڭ ئالدىنى ئېلىشنى ئۈمىد قىلىدۇ. لېكىن، ئىرانغا ئوخشاش دۆلەتلەرنىڭ قايتا قوراللىنىشى، رۇسىيەنىڭ ياۋروپاغا بولغان تەھدىتىنىڭ داۋاملىشىشى ۋە خىتاينىڭ ھىندى-تىنچ ئوكياندىكى غەرەزلىرى، بۇ ئىستراتېگىيەنىڭ ئەمەلىيلىشىشىگە زور خىرىس ئېلىپ كېلىدۇ. ئەگەر ھۈركۈتۈش كۈچى مەغلۇپ بولسا، رايون خاراكتېرلىك توقۇنۇشلارنىڭ كونتروللۇقتىن چىقىپ، دۇنياۋى ئاپەتكە ئايلىنىپ كېتىش خەۋپى مەۋجۇت.
2026-يىللىق دۆلەت مۇداپىئە ئىستراتېگىيەسى، ئامېرىكانى يەر شارىۋى «ساقچى»لىق ئورنىدىن، ئۆز مىللىي مەنپەئەتىنى ۋە چېگراسىنى قەتئىي قوغدايدىغان بىر «مىللىي مۇداپىئەچى»گە ئايلاندۇرۇشنى مەقسەت قىلغان. «مۇداپىئە مىنىستىرلىقى»نىڭ «ئۇرۇش مىنىستىرلىقى» دەپ ئۆزگەرتىلىشى پەقەت بىر نام ئۆزگىرىشى بولماستىن، بەلكى ئامېرىكا ھەربىي ئىدىيەسىنىڭ تۈپتىن ئۆزگەرگەنلىكىنىڭ، يەنى ئارمىيەنىڭ ۋەزىپىسى «دۆلەت قۇرۇش» ئەمەس، بەلكى «ئۇرۇشتا غەلىبە قىلىش» ئىكەنلىكىنىڭ سىمۋولىدۇر.
بۇ ئىستراتېگىيە ئامېرىكانىڭ ئىچكى قۇۋۋىتىنى ئاشۇرۇش، سانائەت بازىسىنى جانلاندۇرۇش ۋە چېگرا بىخەتەرلىكىنى كۈچەيتىش ئارقىلىق، دۇنيادىكى رىقابەت كۈچىنى ساقلاپ قېلىشنى نىشان قىلغان. شۇنىڭ بىلەن بىرگە، ئىتتىپاقداشلارنىڭ يەلكىسىگە تېخىمۇ كۆپ يۈك ئارتىش ئارقىلىق، ئامېرىكانىڭ يەر شارىۋى يۈكىنى يېنىكلىتىشنى پىلانلىغان. بۇ، ئامېرىكانىڭ كەلگۈسىدە خەلقئارا ئىشلارغا ئارىلىشىشتا تېخىمۇ ئېھتىياتچان ۋە تاللاشچان بولىدىغانلىقىدىن دېرەك بېرىدۇ.
قانداقلا بولمىسۇن، بۇ يېڭى دۇنيا تەرتىپىنىڭ مۇۋەپپەقىيەتلىك بولۇشى، ئامېرىكانىڭ ئىتتىپاقداشلىرىنىڭ بۇ يېڭى رولىنى قوبۇل قىلىش-قىلماسلىقىغا ۋە دۈشمەنلەرنىڭ ئامېرىكانىڭ «ھۈركۈتۈش كۈچى»گە قانداق ئىنكاس قايتۇرىدىغانلىقىغا باغلىق. ئەگەر بۇ مودېل ئىشلىسە، ئامېرىكا تېخىمۇ بىخەتەر ۋە قۇدرەتلىك بىر دەۋرگە قەدەم قويۇشى مۇمكىن، ئەگەر مەغلۇپ بولسا، دۇنيا تېخىمۇ قالايمىقان ۋە خەتەرلىك بىر ۋەزىيەتكە دۇچ كېلىشى مۇمكىن.
پايدىلانغان مەنبەلەر: