«ئۇيغۇر مەجبۇرىي ئەمگىكىنىڭ ئالدىنى ئېلىش قانۇنى»نىڭ ئۈچ يىلدىن كېيىنكى تەسىرىنى باھالاش (3-قىسىم)
ئاپتور: ئۇيغۇر تەتقىقات ئىنىستىتۇتى
مەنبە: uysi.org

ئۇيغۇر مەجبۇرىي ئەمگىكىنىڭ ئالدىنى ئېلىش قانۇنى تەرىپىدىن چەكلەنگەن پائالىيەتلەر بىلەن شۇغۇللانغانلىقى ئېنىقلانغان شىركەتلەرنىڭ بىر «شىركەتلەر تىزىملىكى»نى قۇرۇش بىلەن ۋەزىپىلەندۈرۈلگەن ئورگانلار ئارا مەجبۇرىي ئەمگەككە قارشى تۇرۇش خىزمەت گۇرۇپپىسى (FLETF) قانۇننىڭ ئالدىنقى ئۈچ يىلىدا تىزىملىككە 144 شىركەتنى قوشتى. بۇ تىزىملىك سودا جەمئىيىتىنى ئامېرىكا ھۆكۈمىتىنىڭ شىنجاڭ ئۇيغۇر ئاپتونوم رايونى بىلەن ئەڭ كۆپ مۇناسىۋىتى بار ياكى ئۇ يەرنى مەنبە قىلىدۇ، دەپ قارالغان ۋە ئامېرىكىغا كىرگەن ماللارنىڭ تەمىنلەش زەنجىرىدىن چىقىرىلىشى كېرەك بولغان شىركەتلەر ھەققىدە ئاگاھلاندۇرۇش بېرىدۇ. تىزىملىك يەنە تاموژنا ۋە چېگرا مۇداپىئە ئىدارىسىنى بۇ شىركەتلەرنىڭ مەجبۇرىي ئەمگەك ئىشلەتكەنلىكى پەرەز قىلىنغانلىقى ۋە شۇڭا بۇ شىركەتلەر تەرىپىدىن پۈتۈنلەي ياكى قىسمەن ياسالغان بارلىق ئىمپورت ماللارنىڭ دۆلەتكە كىرىشىنىڭ رەت قىلىنىشى كېرەكلىكى ھەققىدە ئۇچۇر بىلەن تەمىنلەيدۇ. ئۇيغۇر مەجبۇرىي ئەمگىكىنىڭ ئالدىنى ئېلىش قانۇنى بويىچە، مەجبۇرىي ئەمگەككە قارشى تۇرۇش خىزمەت گۇرۇپپىسىنىڭ يەتتە ئورگاندىن تەشكىل تاپقان بىر خىزمەت گۇرۇپپىسىنى توپلىشى ۋە ئۇيغۇر مەجبۇرىي ئەمگىكىنىڭ ئالدىنى ئېلىش قانۇنىغا چۈشىدىغان شىركەتلەر تىزىملىكىگە شىركەت قوشۇش ۋە چىقىرىش جەريانلىرىنى روياپقا چىقىرىشى ئۈچۈن ئالتە ئاي مۇددىتى بار ئىدى. بۇ، دۇنيا مىقياسىدا مەزكۇر تۈرنىڭ تۇنجى ئۆرنىكى ئىدى. يېقىنقى ئۈچ يىلدىكى ياخشىلىنىشلار ۋە ئۆگىنىشلەر تىزىملىككە قوشۇش ئويلىشىلغان شىركەتلەرنىڭ ئىنچىكىلىك بىلەن تەكشۈرۈلۈشىنى ۋە ھەر بىر تىزىملىككە كىرگۈزۈش قارارىنى يېتەرلىك دەلىلنىڭ قوللىشىنى كاپالەتلەندۈرىدىغان قاتتىق بىر جەريان بىلەن نەتىجىلەندى.
مەجبۇرىي ئەمگەككە قارشى تۇرۇش خىزمەت گۇرۇپپىسى تەرىپىدىن قانات يايدۇرۇلغان تىزىملىككە كىرگۈزۈش قائىدىلىرىنىڭ ئۈنۈمى ھەققىدىكى كۈچلۈك بىر دەلىل يېقىندا شىركەتلەر تىزىملىكىدىكى بىر شىركەت تەرىپىدىن سۇنۇلغان ۋە ئامېرىكا خەلقئارا سودا سوت مەھكىمىسىنىڭ ھۆكۈمەتنىڭ جەريانىنى تەستىقلىغانلىقى كۆرۈلگەن بىر قانۇنىي ئېتىراز دىن كەلگەن (تېخىمۇ كۆپ مۇھاكىمە ئۈچۈن ئېتىرازنىڭ 24-بېتىگە قاراڭ). قانۇنىي مۇداپىئە قىلىش ئىقتىدارى يولغا قويۇشنىڭ مۇۋەپپەقىيىتى ئۈچۈن ئېنىقلا ھالقىلىق بىر كۆرسەتكۈچ. ناچار لايىھەلەنگەن جەريانلار ۋە قائىدىلەر (ياكى بۇ قائىدىلەرنىڭ ناچار ئىجرا قىلىنىشى) ئۇيغۇر مەجبۇرىي ئەمگىكىنىڭ ئالدىنى ئېلىش قانۇنىنىڭ يولغا قويۇلۇشىنى ئەڭ بېشىدىلا بۇزۇۋېتەلەيتتى.
دىققەت قىلىشقا تېگىشلىكى، پارلامېنتنىڭ ئۇيغۇر مەجبۇرىي ئەمگىكىنىڭ ئالدىنى ئېلىش قانۇنىنى خىراجەت بىلەن تەمىنلىشىنىڭ ئۈنۈمى بولغان، ئەمما ئىجرا قىلىشنىڭ مۇۋەپپەقىيىتىنى پۈتۈنلەي بۇ بەلگىلىمىگەن. پارلامېنت ئۇيغۇر مەجبۇرىي ئەمگىكىنىڭ ئالدىنى ئېلىش قانۇنىنى يولغا قويۇشنىڭ تۇنجى يىلى ئۈچۈن تاموژنا ۋە چېگرا مۇداپىئە ئىدارىسى غا دەسلەپتە 27,495,000 دوللار ئاجراتقان، ئەمما كېيىن بۇ سوممىنى 2022-مالىيە يىلى ئۈچۈن جەمئىي 99,428,000 دوللارغا كۆتۈرگەن. بۇ خىراجەت ئىجرا قىلىش ئىقتىدارىنىڭ تېزلىكتە تەرەققىي قىلدۇرۇلۇشىنى ھەقىقەتەن قوللىغان. ئەمما بۇنىڭغا قارشى، پارلامېنت مەجبۇرىي ئەمگەككە قارشى تۇرۇش خىزمەت گۇرۇپپىسىغا شىركەتلەر تىزىملىكىنى تۇرغۇزۇش ۋە ئۇيغۇر مەجبۇرىي ئەمگىكىنىڭ ئالدىنى ئېلىش قانۇنى بىلەن مۇناسىۋەتلىك باشقا ئىشلار ئۈچۈن ھېچقانداق پۇل ئاجراتمىغان. بۇنىڭ ئورنىغا، مەجبۇرىي ئەمگەككە قارشى تۇرۇش خىزمەت گۇرۇپپىسىنىڭ يەتتە ئورگىنى پارلامېنتنىڭ ھوقۇقىنى ئورۇنداش ئۈچۈن بايلىقلىرىنى ۋە خادىملىرىنى قايتا تەقسىملىگەن. خىراجەت ئاجرىتىش بۇ ئىشنىڭ سىجىللىقى ئۈچۈن ھالقىلىق بولسىمۇ، چەكلىك بىر خامچوت بىلەن بولسىمۇ ئىجرا قىلىشنىڭ مۇمكىن ئىكەنلىكىنى كۆرسىتىپ ئۆتۈش لازىم.
شۇنداقتىمۇ، بۇ دەسلەپكى مۇۋەپپەقىيەت ئامېرىكا ھۆكۈمىتىنىڭ بىپەرۋالىققا يول قويىدىغانلىقىنى بىلدۈرمەيدۇ. شىركەتلەر تىزىملىكىگە قوشۇلۇشى كېرەك بولغان يەنە يۈزلىگەن شىركەت بار ۋە تاموژنا ۋە چېگرا مۇداپىئە ئىدارىسى تېخىمۇ كۆپ (ۋە تېخىمۇ كۆپ دائىرىدىكى) قانۇنغا خىلاپ مەھسۇلاتنى توختىتىشى كېرەك. ئۇيغۇر مەجبۇرىي ئەمگىكىنىڭ ئالدىنى ئېلىش قانۇنىغا ئاساسەن تۇتۇپ قېلىشنىڭ تۇيۇقسىز تۆۋەنلىشى ۋە يېقىنقى بىر قانچە ئايدىن بۇيان (2025-يىلى يانۋاردىن بۇيان ھېچ بولمىغان) شىركەتلەر تىزىملىكىگە يېڭىدىن قوشۇش بولماسلىقى ئۇيغۇر مەجبۇرىي ئەمگىكىنىڭ ئالدىنى ئېلىش قانۇنىنىڭ يولغا قويۇلۇشى ئالدىنقى ئورۇندا بولماسلىقى مۇمكىن، دېگەن تۇيغۇنى پەيدا قىلالايدۇ. بۇمۇ شىركەتلەرنىڭ مەسئۇلىيىتىنى ئادا قىلىش ۋە قانۇنغا ئەمەل قىلىشىدا تېز تۆۋەنلەشكە يول ئېچىپ، ئاخىردا قانۇننىڭ تەسىرىگە تەھدىت ئېلىپ كېلىدۇ. پۇختا ئىجرا قىلىش ئۇيغۇر مەجبۇرىي ئەمگىكىنىڭ ئالدىنى ئېلىش قانۇنىغا چۆچۈتۈش كۈچى ئاتا قىلغان. تېخىمۇ كۆپ بايلىق ۋە ئاقساراينىڭ قوللىشى بىلەن ئۇل سېلىنغاندىن كېيىن، تاموژنا ۋە چېگرا مۇداپىئە ئىدارىسى ۋە مەجبۇرىي ئەمگەككە قارشى تۇرۇش خىزمەت گۇرۇپپىسى ھازىر تېخىمۇ كۆپ ئىش قىلالايدۇ.
ئۇيغۇر مەجبۇرىي ئەمگىكىنىڭ ئالدىنى ئېلىش قانۇنى شىركەتلەرنىڭ ھەرىكىتىنى ئۆزگەرتىپ، قانۇنغا ئەمەل قىلىشنى ئاشۇردىمۇ؟