خىتاينىڭ يېڭى دۇنيا تەرتىپى تەسەۋۋۇرى ۋە ئۇنىڭ ئامېرىكىغا كۆرسىتىدىغان تەسىرلىرى (3-قىسىم)
ئاپتور: ئۇيغۇر تەتقىقات ئىنىستىتۇتى
مەنبە: uysi.org

خىتاينىڭ تىرىشچانلىقلىرى ئامېرىكىنىڭ نۆۋەتتىكى سىستېمىدىكى باشلامچىلىق ئورنىنىلا ئەمەس، بەلكى ھازىرقى خەلقئارا تەرتىپنى تەشكىل قىلىدىغان نېگىزلىك پرىنسىپلارنىڭمۇ ئورنىنى تەۋرىتىۋاتىدۇ. ئېلىپ بېرىلىۋاتقان رىقابەتنىڭ ئامېرىكىغىلا ئەمەس، بەلكى پۈتكۈل سىستېمىغا تەسىر كۆرسىتىدىغانلىقى دۇنيادىكى ئەركىن دېموكراتىك دۆلەتلەرگە بىلدۈرۈلۈشى كېرەك.
كەسپى ئالاھىدىلىكلىرىمىزنى پۇختىلىشىمىز كېرەك. بېيجىڭنىڭ نەزىرىدىكى يېڭى دۇنيا تەرتىپى بىزنىڭ ھاياتىمىزدا ۋە ھازىرقى زامان تارىخىدا كۆرگەنلىرىمىزدىن ناھايتى پەرقلىق بولغان بىر ئۇقۇمدۇر. ئۇنى بىزگە تونۇشلۇق بولغان تارىخى مىساللاردىكى كېڭەيمىچىلىك ۋەياكى ئىمپىرىيەلەرگە سېلىشتۇرماق- باشقىلارنى قايمۇقتۇرغانلىق بولىدۇ. ھەم شۇنداقلا، مەزكۇر تەرتىپنىڭ پەرقلىق بولۇشى، ئۇنىڭ مۇقەررەر مەغلۇپ  بولىدىغان خام خىيال سۈپىتىدە يوق قىلىنىشى كېرەكلىكىنى بىلدۈرمەيدۇ.
بىزنىڭ كەسپچانلىقىمىز خىتاينى ئۆز خۇسۇسىيەتلىرى بىلەن چۈشىنىشمىز ۋە شۇ ئارقىلىق ئۇنىڭغا دەل جايىدا ئىپادە بىلدۈرۈشىمىز ئۈچۈن بەكمۇ زۆرۈر. خىتاي سىياسىتىگە ئالاقىدار ئاساسى تەتقىقاتلار، زامانىۋى ئىستىراتېگىيە مەسىلىلىرى تەتقىقاتى ۋە خەلقئارا تەتقىقاتلارغا مەبلەغ سېلىش خۇددى  تەبئىي پەنلەر ئاساسى تەتقىقاتىغا مەبلەغ سالغانغا ئوخشايدۇ- تەتقىقاتنىڭ جەريانى ئاستا ۋە مۇرەككەپ، دەماللىققا پايدىسى ئاز كۆرۈلىدۇ، ئەمما رېئال سىياسىي پائالىيەتلەردە  ئۇنى قايرىپ قويۇشقا بولمايدۇ.
ئامېرىكا ھۆكۈمىتى ھازىرقى خىتاي ھەققىدە مۇشۇ خىل ئاساسى تەتقىقاتلارنى ئېلىپ بېرىۋاتقان ۋە خىتاي تىلىدىكى ئوچۇق مەنبەلىك ماتېرىياللاردىن پايدىلىنالايدىغان بىر ئەۋلاد ئانالىزچىلارنى تەربىيەلەش بىلەن شۇغۇللىنىۋاتقان ئورگان ۋە شەخسلەرنى ئىلھاملاندۇرۇشى ۋە قوللىشى كېرەك. توغرا تەھلىل قىلىنغان بۇ خىلدىكى ماتېرىياللار خىتاي سەرخىللىرىنىڭ تەپەككۇرى ھەققىدە زور مىقداردىكى ئۇچۇرلارنى چۈشەندۈرۈپ بىرەلەيدۇ.
بىر قەدەم ئاۋۋال ئويلاش ۋە تەييار تۇرۇش كېرەك. خىتاينىڭ يېڭى دۇنيا تەرتىپى نىشانى ھېلىھەم تەرەققىيات باسقۇچىدا بولسىمۇ، مەزكۇر نىشاننىڭ تولۇق ئەمەلگە ئاشقۇچە ساقلاپ، ئاندىن ئامېرىكا ۋە غەرب دۆلەتلىرىنىڭ تېگىشلىك ئىنكاسى ھەققىدە ئويلىنىشقا باشلاش خاتالىق ھېساپلىنىدۇ. ئىستراتېگىيىلىك يىراقنى كۆرەرلىك- ئۇزۇنغا سوزۇلغان ئامېرىكا-خىتاي رىقابىتىگە تەييارلىق قىلىشنىڭ مۇھىم تەركىبىي قىسمى. ئەگەر خىتاينىڭ ئۇچۇر ۋە ئالاقە تېخنىكىسىدىكى ئىستەكلىرىنىڭ دەسلەپكى ئىپادىلىرىگە ئىستىراتىگىيىلىك يىراقنى كۆرەرلىك بىلەن ئەستايىدىل مۇئامىلە قىلىنغان بولسا ئىدى، ئامېرىكا ۋە ئىتتىپاقداشلىرى خىتاي قۇرغان 5G تورىنىڭ بىخەتەرلىك جەھەتتىكى تەسىرلىرىنى ئالدىن پەرەز قىلالىغان ۋە ئۇنى توسۇپ قالالايدىغان قارارلارنى چىقىرالىغان بولاتتى. بۇنىڭغا ئوخشاش مەسىلە خىتاينىڭ جەنۇبىي خىتاي دېڭىزىدىكى ھەرىكىتىگە ئاستا ئىنكاس قايتۇرۇشتا ۋە كىرىش چەكلەنگەن رايون قۇرۇش ئىمكانىيەتلىرىنىڭ تەرەققىي قىلىشىدىمۇ كۆرۈلگەن.
يەنى، بىز خىتاينىڭ خەلقئارا سەھنىدىكى ئارزۇ- ئىستەكلىرىنىڭ غۇۋا سىگناللىرىنى ئەمدىلەتىن  كۆرۈپ يېتىشكە باشلىدۇق. بىز تېخى سىياسىي قارارلىرىمىزنى بەلگىلىمەستىلا، خىتاينىڭ ئۆز پىلانلىرىنى كەڭ كۆلەمدە ئىجرا قىلىشىغا قاراپ ئولتۇرماسلىقىمىز كېرەك. سىتېراتېگىيىىك ئالدىن كۆرەرلىكنى ئاللىبۇرۇن تەدبىر بەلگىلەشنىڭ قورالى سۈپىتىدە قوللىنىۋاتقان ھەرقايسى ئامېرىكا ئورگانلىرى خىتاينى تېخىمۇ سىستېمىلىق ھالدا پائالىيەتلىرى دائىرىسىگە كىرگۈزۈشى ۋە ئۇرۇشتىن ھالقىغان پەرەزلەر ئاساسىدا پىلانلارنى تۈزۈپ چىقىشى كېرەك.
تەرجىمان: ئابدۇرېشىت ئىمىن
تەرجىمە تەھرىرى: مەلىكەزات
https://www.nbr.org/publication/chinas-vision-for-a-new-world-order-implications-for-the-united-states/