يېڭى ئۇچۇر-ئالاقە تېخنىكىسى ۋە بىخەتەرلىك سىياسەتلىرى (6-قىسىم)
ئاپتور: ئۇيغۇر تەتقىقات ئىنىستىتۇتى
مەنبە: uysi.org

كىشىلەرنىڭ ئېلېكترونلۇق ئۇچۇرلىرىنى كونترول قىلىش، دۆلەتنىڭ ئىلگىرىكى ۋە ھازىرقى خەت-چەك ئالاقىسىنى قولغا چۈشۈرەلىشى ئىنتېرنېتنىڭ نازارەت قىلىنىدىغانلىقىدىن دېرەك بېرىدۇ. بۇش ھۆكۈمىتى تەرىپىدىن ئىمزالانغان دۆلەت بىخەتەرلىك مىنىستىرلىكىنىڭ كۆرسەتمىسى دەرىجىدىن تاشقىرى تەھدىتكە قارشى ئاپتوماتىك ئاگاھلاندۇرۇش مېخانىزمىسىنى قانداق قوزغىتىش كېرەكلىكىنى ئۆز ئىچىگە ئالىدۇ (30). بۇ تەتقىقاتلار دائىرىسىدە دۆلەتنىڭ تور ھۇجۇمىغا قارشى تۇرۇشتا خاكېرلارنى ئىشلىتىش مەسىلىسى كۈنتەرتىپكە كەلگەن. ئامېرىكا ئەمەلدارلىرى ئىچكى ئۇچۇرلار بىلەن تور ھۇجۇمىنىڭ ئالدىنى ئېلىش مەقسىتىدە خاكېرلار بىلەن بىر يەرگە جەم بولغان قارا قالپاق يىغىنىدا دۆلەتلەرنىڭ تورىنى قوغداشتا خاكېرلارنى يېنىغا ئالماقچى بولدى (31). ئامېرىكا ئارمىيىسى ۋە ھەر خىل قوشۇنلار ئىنتېرنېت تورىدىن باشقا بىر تور ئىشلىتىش ئارقىلىق ھەر خىل بىخەتەرلىك تەدبىرلىرىنى قوللىنىۋاتىدۇ. دۆلەتلىك بىخەتەرلىك مەسىلىسى تىلغا ئېلىنغاندا، كىشىلەرنىڭ شەخسىي مەخپىيەتلىكى ۋە پۇقرالىق ھوقۇقى ئىككىنچى ئورۇندا تۇرىدۇ. يۇقىرىدا بايان قىلىنغان بۇ قۇرۇلما بىلەن تور بىخەتەرلىكى خەلقئارادا ئامېرىكىغا تاپشۇرۇپ بېرىلدى. بۇنىڭدا ئامېرىكىنىڭ ئۇنى ئۆزىنىڭ مەنپەئەتى ئۈچۈن ئىشلىتىش ئىمكانىغا ئىگە ئىكەنلىكى ئېنىق. شۇڭا باشقا دۆلەتلەر ئامېرىكىغا تايىنىشقا مەجبۇر بولۇپ قالماقتا.
خەلقئارا جەمئىيەتنىڭ تېخنىكىغا تايىنىشچانلىقىنىڭ كۈنسېرى كۈچىيىشى تېرورچىلار ئېلىپ كەلگەن تەھدىتنىڭ قۇرۇلما خاراكتېرلىك دىنامىكلىرىنىڭ ئۆزگىرىشىنى كەلتۈرۈپ چىقاردى؛ ھاۋا، دېڭىز، قۇرۇقلۇق، قاتناش لىنىيىسى، دوختۇرخانا، ئېنېرگىيە ئىشلەپچىقىرىش ۋە تارقىتىش لىنىيىسى، خەۋەرلىشىش ۋە ئۇچۇر مەركەزلىرىنىڭ تېرورلۇق ھەرىكەتلىرىنىڭ تېخىمۇ ئوچۇق ۋە تېخىمۇ ئاجىز نىشانغا ئايلىنىپ قېلىش خەۋپى شەكىللەندى (32). بۇ ئارقا كۆرۈنۈشتە، بۇ تارماقلار ھەر خىل مەقسەتلەردە ئۇلانغان تور قۇرۇلمىسىغا سىڭىپ كىرىش ئارقىلىق زىيانغا ئۇچرىتىلماقتا. بۇ ئۇچۇر نىشانلىرىغا قارشى ئېچىلغان ئۇرۇش يېڭى ئالاقە تېخنىكىسىنى قورالغا ئايلاندۇرۇشتىن ئىبارەتتۇر. بۇ قورال كەڭ كۆلەملىك قىرغۇچى قورالغا ئوخشاش غايەت زور زىيانلارنى كەلتۈرۈپ چىقىرىدۇ. قەغەزنىڭ ئورنىنى ئالغان رەقەملىك تېخنىكا بىلەن تەشكىللىك جىنايەت تەشكىلاتلىرى ۋە تېرورلۇق تەشكىلاتلىرى بۇ تېخنىكىنى ئىشلىتىپ يېڭى تىپتىكى جىنايەتلەرنى سادىر قىلىۋاتىدۇ.
دەسلىپىدە، يېڭى ئالاقە تېخنىكىسى بۇ تەشكىلاتلارنىڭ ئالاقىسى ۋە تەشۋىقاتىنى ئاسانلاشتۇرۇپ، ئۇلارغا يېڭى پۇرسەت يارىتىپ بەردى. تۇنجى قېتىم ھەر خىل خاكېرلار ئىشلەپچىقارغان ۋىرۇس، DNS ھۇجۇملىرى كىچىك زىيانسىز دەپ قارالغان ھۇجۇملاردىن كېڭىيىپ شىركەت، تەشكىلات ۋە ھۆكۈمەتلەرگە مۇناسىۋەتلىك ھەر خىل ھەرىكەت ۋە ھۇجۇملارنىڭ مەيدانغا كېلىشىگە سەۋەپ بولدى. شىركەت ۋە دۆلەتلەرنىڭ ئالاقە قۇرۇلمىسىنىڭ قەغەزدىن مەۋھۇم مۇھىتقا يۆتكىلىشى ئەمەلىيەتتە جىنايى تەشكىلاتلارنىڭ خىزمىتىنىڭ ئاسانلىشىشىغا پۇرسەت يارىتىپ بەردى. پۇل ئېقىمى رەقەملىك مۇھىتقا يۆتكەلدى، ھازىر تېخنىكىلىق تېرورچى دەپ ئاتىلىدىغان يېڭى ئالاقە تېخنىكىسىنى ئۈنۈملۈك ئىشلىتىدىغان تېرورچىلار پۇل بۇلاش ياكى پۇل ئوغرىلاشقا ئوخشاش جىنايەتلەر مەۋھۇم مۇھىتتا ئاسانلا ئېلىپ بېرىلىدىغان بولدى. بۇ قۇرۇلمىنىڭ ئالدىنى ئېلىش ۋە يوقىتىش تولىمۇ مۈشكۈل. دۆلەت قۇرۇلمىسى، ھەربىي قۇرۇلمىلار ۋە كارخانا قۇرۇلمىلىرىنىڭ مەۋھۇم مۇھىتقا يۆتكىلىشى ۋە ئۇلارنىڭ ئاسان يىمىرىلىشى يوشۇرۇن تەھدىت ئېلىپ كېلىدۇ. تەھدىتنى چۈشىنىش ۋە ئۇنىڭ ئالدىنى ئېلىش تولىمۇ مۈشكۈل. تېرورچىلار ساختا DNS نومۇرى بىلەن سىستېمىغا كىرىدۇ. بۇنداق قىلغاندا بۇلاڭچىلىقنى مۇۋەپپەقىيەتلىك قىلغىلى بولىدۇ. بۇ سىستېمىلار سەۋەبىدىن، تېرورلۇق تەشكىلات ئەزالىرىنىڭ بىر يەرگە جەم بولۇپ ، ئورتاق ھەرىكەت قارارى چىقىرىشى ئاسانلاشتى.
مۇشۇ سەۋەبلەر تۈپەيلىدىن مەۋھۇم دۇنيادا تور تېررورلۇقىغا قارشى تۇرۇش ئۈچۈن ئەنئەنىۋى ئۇرۇش تېخنىكىسىنى ئىشلىتىشنىڭ ئۈنۈمى يوق، چۈنكى تەھدىت نۇرغۇن جايلاردىن، بىرلا ۋاقىتتا ۋە ئېنىقسىز كىشىلەردىن كېلىدۇ.
بانكا سىستېمىسى، ئۇل ئەسلىھە ۋە تېلېگراف نىشانلىرىغا ئېلىپ بېرىلىدىغان تور ھۇجۇمى جانغا زامىن بولالايدۇ ۋە ئىقتىسادىي زىيانلارنى كەلتۈرۈپ چىقىرالايدۇ. تور ئارقىلىق ھەر قانداق تېرورلۇق تەشكىلاتىنىڭ تەشۋىقاتى، ئەزا قوبۇل قىلىش پائالىيىتى، تېرورلۇقنى ئىقتىسادىي جەھەتتىن قوللاش ئۈچۈن ئالدامچىلىق ۋە قويمىچىلىق قىلىش ھەرىكەتلىرى ياكى بومبا ، قوراللىق ھۇجۇم ۋە شۇنىڭغا ئوخشاش تېرورلۇق جىنايى قىلمىشلىرىنى مەقسەت قىلغان تەربىيەلەش تۈسىدىكى پروگرامما تارقىتىشلىرى تور تېرورلۇق ئۇقۇمى ئىچىدە باھالىنىدۇ (33). تېرورلۇق تەشكىلاتلىرى غەزەپلەندۈرۈش ۋە قورقۇنچ پەيدا قىلىشقا ئۇرۇنۇش ئارقىلىق ئۆزلىرىنىڭ نىشانىغا يېتىشنى خالايدۇ. بۇ سەۋەبتىن، يېڭى ئالاقە تېخنىكىسىنىڭ تارقىلىشىدىن كېلىپ چىققان بىخەتەرلىك پەرقى تېخىمۇ كۆپەيدى.