خىتاينىڭ تۈركىيەدىكى يۇمشاق كۈچ مەنبەسى- خىتاي مېدىيالىرى (9-قىسىم)
ئاپتور: ئۇيغۇر تەتقىقات ئىنىستىتۇتى
مەنبە: uysi.org

خىتاينىڭ تۈركىيە  رادىيو ئىستانسىسىلىرى بىلەن بولغان تۈزگەن  كېلىشىمىدىن يەنە بىرى بولسا؛ مەركىزى ئىستانبۇلدىكى Radyo Mega  بىلەن  تۈزگەن كېلىشىمدۇر . خىتاينىڭ دۆلەت مېدىياسى يەرشارى ۋاقتى گېزىتى2013 – يىلىدىن باشلاپ تۈركىيەدە ئىش بېجىرىش ئورنى تەسىس قىلغان. ياۋروپا، ئاسىيا، ئافرىقا چوڭ قۇرۇقلۇقىدىكى 14 دۆلەت / رايون ئىچىدە مېدىيا ساھەسىدە تارقىتىش خىزمەتلىرىنى داۋاملاشتۇرۇۋاتقان يەر شارى ۋاقىت گېزىتى تۈركىيەدە تۇنجى بولۇپ دۆلەت ئىچىدە ئاڭلىتىش ئېلىپ بارىدىغان   Radyo Mega  غا مەبلەغ سالغان  ( h t t p : / / w w w . g a z i l e r c o m / g e m / g b i – t i y e d e – f a a y y e b y l a d i – 62000h h t m l
« يەر شارى ۋاقىت گېزىتى» رادىيو پروگراممىسىنىڭ مۇدىرلىقىغا تەيىنلەنگەن ئاكادېمىك مايكول كۇيۇكۇ ( Michael Kuyucu )  Radyo Megaنىڭ خىتاينىڭ تۈركىيەدىكى تونۇلىشى ۋە ئىككى دۆلەت ئوتتۇرىسىدا كۈلتۈرنىڭ تەرەققىي قىلىشى ۋە  يىپەك يولىنىڭ بەرپا قىلىنىشى ئۈچۈن تىرىشچانلىق كۆرسىتىدىغانلىقىنى ئېيىتتى ( h t t p / / ww . gazion . c o m / g i t y – v i t y – b i l l a d i 62000h h t m l
CRI تۈركچە مۇلازىمەت بۆلۈمىنىڭ مۇدىرى شىياۋيوڭمىن تەمىنلىگەن ئۇچۇرغا ئاساسلانغاندا، بۇ تۈركىيەدە تۈزۈلگەن ئەڭ بۇرۇنقى ھەمكارلىق كېلىشىمى بولۇپ، تۈركىيەنىڭ خۇسۇسىي رادىيو قانىلى Radyo Mega بىلەن تۈزۈلگەن ھەمكارلىق كېلىشىمى Yön Radyo بىلەن ھاسىل قىلغان كېلىشىم بىلەن ئوخشىمايدۇ. Radyo Mega خىتاي خەلقئارا رادىيو ئىستانسىسى تۈركچە مۇلازىمەت بۆلۈمىدىن ئالغان پىرۇگىراممىلارنى تۈركىيەگە ماس ھالەتتە تەھرىرلەپ تىڭشىغۇچىلارنىڭ ھوزۇرىغا سۇنىدۇ (Köfteoğlu, 2013-2014, s. 32 . مەسىلەن ، « يىراق شەرق مەيىن شامىلى »، « خىتايدا ھايات »، « ئاسىيا يېمەك – ئىچمەكلىرى» قاتارلىق پروگراممىلاردا ئاڭلىغۇچىلارغا خىتاي تىلى ،كۈلتۈرى ، ئىقتىسادى ۋە تارىخىغا مۇناسىۋەتلىك مەلۇماتلار بېرىلىدۇ . Yön Radyo نىڭ پروگراممىلىرىغا ئوخشىمايدىغىنى  Radyo Megaنىڭ پروگراممىلىرى كۈن بويى تارقىتىلىدۇ. پروگراممىدا تۈركچە ناخشىلاردىن كېيىن خىتايغا مۇناسىۋەتلىك 20&30 سېكۇنت ئەتراپىدا تونۇشتۇرۇش بېرىلىدۇ. پروگراممىنىڭ ئاخىرىدا « ئاڭلىغىنىڭلار،  يەرشارى ۋاقتى گېزىتى تەرىپىدىن تەييارلانغان خەۋەرلەر پروگراممىسى » دېگەن بايان ئاڭلىنىدۇ . خەۋەرلەردە، خىتاينىڭ كۈنتەرتىپىدىكى خەۋەرلەرگە يانداپ دۇنيا ۋە تۈركىيە كۈنتەرتىپىگە مۇناسىۋەتلىك خەۋەرلەر ئاڭلىتىلىدۇ .5 – ئاينىڭ 21 – كۈنىدىن 28 – كۈنىگىچە Radyo Mega  دا ئېلان قىلىنغان خەۋەرلەرنى ئاڭلاش ئارقىلىق تەكشۈرۈشلىرىمىزگە ئاساسلانغاندا، بۇ خەۋەرلەردە ئاساسلىق ئۆز ئىچىگە ئالغان مەزمۇنلارنى تۆۋەندىكى ماۋزۇلار ئاستىغا توپلاش مۇمكىن:
Radyo Mega دا خىتاي ھۆكۈمىتى ئەمەلدارلىرىنىڭ خەلقئارا مەسىلىلەرنى چۈشەندۈرۈشى ۋە باشقا دۆلەت ئەمەلدارلىرى بىلەن بولغان سۆھبىتى كەڭ كۆلەمدە ئاڭلىتىلغان:
خىتاي دىپلوماتىيە مىنىستىرلىقىنىڭ باياناتچىسى خۇڭ لېي مۇنداق دېدى: «ئامېرىكا جەنۇبىي خىتاي دېڭىزى مەسىلىدە بىتەرەپلىكىنى ساقلىشى كېرەك»،دېدى (  2015-يىلى5-ئاينىڭ 25-كۈنى).
خىتاي دىپلوماتىيە مىنىستىرلىقىنىڭ باياناتچىسى خۇا چۈنيىڭ مۇنداق دېدى : «ئامېرىكا ئىغۋاگەرچىلىك ھەرىكىتىنى توختىتىشى كېرەك» (  2015-يىلى5-ئاينىڭ 25-كۈنى).
خىتاي  باش مىنىستىرى لى كېچياڭ مۇنۇلارنى بىلدۈردى : « بىزنىڭ ئىسپانىيە بىلەن بولغان ھەمكارلىق يوشۇرۇن كۈچىمىز زور» (  2015-يىلى5-ئاينىڭ 25-كۈنى)
خىتاي دۆلەت رەئىسى شى جىنپىڭ مۇنداق دېدى : مائارىپ ئۇچۇر تېخنىكىسىنىڭ تەرەققىياتىنى تېزلىتىش كېرەك » (  2015-يىلى5-ئاينىڭ 26-كۈنى).
خىتاي ھۆكۈمىتى كوسوۋو مەسىلىسىنى سۆھبەت ئارقىلىق ھەل قىلىش كېرەكلىكىنى تەكىتلىدى ،دېدى (  2015-يىلى5-ئاينىڭ 27-كۈنى).
خىتاي باش مىنىستىرى لى كېچياڭ پىرېزىدېنت باچېلېت بىلەن كۆرۈشتى (  2015-يىلى5-ئاينىڭ 26-كۈنى).
خىتاي باش مىنىستىرى لى كېچياڭ بوگوتادا – كولومبىيە پىرېزىدېنتى خۇئان ماننۇئېل سانتوس بىلەن كۆرۈشتى (  2015-يىلى5-ئاينىڭ 26-كۈنى).
خىتاينىڭ ئىقتىسادىي تەرەققىياتى، ساياھەتچىلىكتىكى يوشۇرۇن كۈچى ۋە ئىلمىي تەتقىقاتلىرىنى گەۋدىلەندۈرىدىغان خەۋەرلەر  مۇھىم نىسبەتنى ئىگىلەيدۇ:
خىتاي ئېنېرگىيە ساھەسىدە يېتەكچى رول ئوينايدۇ (  2015-يىلى5-ئاينىڭ 25-كۈنى).
2017 – يىلىنىڭ ئاخىرىغىچە ، خىتاي ھۆكۈمىتى 500 مىليارد يۈەن ( 182 مىليارد دوللار ) مەبلەغ سېلىپ ئالاقە تورى ۋە تېخنىكىنى مەركەز قىلىش پىلانىنى ئىشقا ئاشۇرىدۇ
(  2015-يىلى5-ئاينىڭ 21-كۈنى).
يىپەك يولى ئالاقە تورى يىغىنى شىئەندە ئۆتكۈزۈلدى (  2015-يىلى5-ئاينىڭ 26-كۈنى).
خىتاي دۇنيا ساياھەتچىلىكىنى تەكشۈرۈشتە  17 – ئورۇنغا ئۆتتى (  2015-يىلى5-ئاينىڭ 27-كۈنى).
دۇنيا سەھىيە تەشكىلاتى خىتاينىڭ  ئېبولا  سىنىقىنى تەۋسىيە قىلماقتا(  2015-يىلى5-ئاينىڭ 26-كۈنى).
« Radyo Mega» دا  خىتاي ئارمىيەسىنىڭ پائالىيىتى توغرىسىدىكى خەۋەرلەر دائىم ئۇچراپ تۇرىدۇ :