رەھبەرلىك مەجبۇرىيىتى: مۇھاپىزىكارلارنىڭ ۋەدىسى ناملىق كىتابتىن ترامپ ھۆكۈمىتىنىڭ خىتاي سىياسىتىگە نەزەر
ئاپتور: ئۇيغۇر تەتقىقات ئىنىستىتۇتى
مەنبە: uysi.org

(Mandate for Leadership: The Conservative Promise)
تەييارلىغۇچى: ئۇيغۇر تەتقىقات ئىنستىتۇتى
تەھرىرى: د. ئابدۇرېھىم دۆلەت
2003- يىلى «مىراس فوندى» (The Heritage Foundation) تەرىپىدىن نەشر قىلىنغان «رەھبەرلىكنىڭ مەجبۇرىيىتى: مۇھاپىزىكارلارنىڭ ۋەدىسى» (Mandate for Leadership: The Conservative Promise) ناملىق كىتاب مۇھاپىزىكارلار ھەرىكىتى ئىچىدىكى مۇھىم بىر ئەمگەك ھېسابلىنىدۇ. دوكتور كېۋىن د. روبېرتس (Kevin D. Roberts, PhD) نىڭ كىرىش سۆزى، شۇنداقلا پائۇل دانس (Paul Dans) ۋە ستىۋېن گروۋېس (Steven Groves) قاتارلىقلارنىڭ تۆھپىلىرى بۇ يىرىك ئەسەرنىڭ ئاساسىي مېلودىيەسىنى بەلگىلىگەن. ئۇنىڭ ئەھمىيىتى «مىراس فوندى» ۋە ئۇنىڭ ھەمكارلاشقۇچىلىرى تەرىپىدىن 2022-يىلى 4-ئايدا يولغا قويۇلغان -2025يىللىق پىرېزىدېنت ئۆتكۈزۈۋېلىش تۈرىنىڭ «باشلىنىش سىگنالى» بولغانلىقىدىن كەلگەن.
بۇ كىتاب يۈزلىگەن پىدائىيلارنىڭ كوللېكتىپ تىرىشچانلىقىنىڭ مەھسۇلى بولۇپ، ئۇنىڭغا پۈتۈن مۇھاپىزىكارلار ھەرىكىتى ۋە مەملىكەتنىڭ ھەرقايسى جايلىرىدىن كەلگەن 400 دىن ئارتۇق ئالىم ۋە سىياسەت مۇتەخەسسىسى، جۈملىدىن سابىق ئەمەلدارلار، داڭلىق ئىقتىسادشۇناسلار ۋە تۆت نۆۋەتلىك\ھھا پىرېزىدېنت ھۆكۈمىتىدە ئىشلىگەن پېشقەدەم خادىملار قاتناشقان. بۇ تۈرنىڭ مەقسىتى «دۆلەتنى ياخشى ئىدارە قىلىش ئۈچۈن، ۋەزىپىگە ئولتۇرغان تۇنجى كۈنىدىن باشلاپلا خىزمەتكە كىرىشىدىغان، بىر سەپتە تۇرىدىغان، تەكشۈرۈلگەن، تەربىيەلەنگەن ۋە تەييارلانغان مۇھاپىزىكارلاردىن تەشكىللەنگەن بىر قوشۇننى قۇراشتۇرۇش» تىن ئىبارەت. ئۇ ھۆكۈمەتنىڭ ھەرقايسى ئورگانلىرى، جۈملىدىن ئاقساراي ئىشخانىلىرى، كابىنېت مىنىستىرلىقلىرى، پارلامېنت، ئورگانلار، كومىتېتلار ۋە ھەيئەتلەر ئۈچۈن « يۈزلىگەن ئېنىق ۋە كونكرېت سىياسەت تەكلىپلىرىنى» تەمىنلەش ئۈچۈن لايىھەلەنگەن.
بۇ كىتاب «مىراس فوندى» تەرىپىدىن 1979-يىلى يولغا قويۇلغان ئەسلىدىكى «رەھبەرلىكنىڭ مەجبۇرىيىتى» تۈرىدىن ئىلھام ئالغان بولۇپ، ئەينى ۋاقىتتا بۇ تۈر سىياسىي ئوڭ قاناتنى بىرلىككە كەلتۈرۈپ، زور غەلىبىلەرنى قولغا كەلتۈرگەن ۋە نەتىجىدە 20 توملۇق، 3000 بەتلىك، 2000 دىن ئارتۇق مۇھاپىزىكارلار سىياسىتىنى ئۆز ئىچىگە ئالغان «ئىدارە قوللانمىسى» نى بارلىققا كەلتۈرگەن. 2023-يىلدىكى نەشرى كېيىنكى نۆۋەتلىك مۇھاپىزىكار پرېزىدېنتنى يېڭى دەۋر ئۈچۈن مۇشۇنىڭغا ئوخشاش «ئىستراتېگىيەلىك ئېنىقلىق»ن  بىلەن قوراللاندۇرۇشنى مەقسەت قىلىدۇ. ئۇ تۆت تۈۋرۈك ئۈستىگە قۇرۇلغان بولۇپ، بۇ كىتاب بىرىنچى تۈۋرۈك رولىنى ئوينايدۇ ۋە «فېدېراتسىيەنىڭ ئاساسلىق ئورگانلىرىنى قانداق باشقۇرۇش كېرەكلىكى توغرىسىدىكى ئورتاق كۆز قاراش» نى ئوتتۇرىغا قويىدۇ. ئاپتورلار ئامېرىكا ئۈچۈن ئىجابىي ئۆزگىرىشلەرنى ئىلگىرى سۈرۈش ئارقىلىق دۆلەتنى تېخىمۇ ياخشىلاش ئۈچۈن ئورتاق تىرىشىدىغانلىقىنى بىلدۈرگەن.
مەزكۇر ئەسەر ترامپ ھۆكۈمىتىنىڭ بۇنىڭدىن كېيىنكى سىياسىتىنى چۈشىنىش ۋە پەرەز قىلىشتا ئالاھىدە مۇھىم ئورۇن تۇتقانلىقى ئۈچۈن، ئىنىستىتۇتىمىز ئەسەرنىڭ خىتاي – ئامېرىكا مۇناسىۋىتىگە ئالاقىدار قىسىمنى قىسقىچە خۇلاسىلەپ چىقتى.
خىتاي-ئامېرىكا مۇناسىۋىتى، ئامېرىكىنىڭ مەيدانى ۋە ئۇنىڭ تەسىرلىرى ھەققىدە
بۇ ئەسەر خىتاينى ئىستراتېگىيەلىك ھەمراھ ياكى ئادىل رىقابەتچى ئەمەس، بەلكى ئامېرىكا قوشما شتاتلىرى ئۈچۈن ئەڭ ئالدىنقى «ھاكىممۇتلەق (totalitarian) دۈشمەن» ۋە «ئەڭ مۇھىم خەۋپ» دەپ بېكىتكەن. ھازىرقى مۇناسىۋەتنى ئامېرىكىنىڭ مەنپەئەتى، قىممەت قارىشى ۋە خەلقىگە قارشى «ئىستراتېگىيەلىك، مەدەنىيەت ۋە ئىقتىسادىي سوغۇق مۇناسىۋەتلەر ئۇرۇشى» دەپ تەسۋىرلىگەن.
خىتاي-ئامېرىكا مۇناسىۋىتىگە ئائىت ئاساسلىق ئەندىشىلەر:
ئىقتىسادىي تاجاۋۇزچىلىق ۋە سەرخىللارنىڭ ساتقىنلىقى:
ئامېرىكىنىڭ خىتايغا قاراتقان مەيدانى ۋە سىياسەت تەكلىپلىرى:
بۇ تەتقىقات ئامېرىكىنىڭ خىتايغا قاراتقان سىياسىتىدە تۈپتىن ئۆزگىرىش ياساشنى تەشەببۇس قىلىپ، «ئېنىق ھۇجۇم-مۇداپىئە بىرلەشمىسى» نى يولغا قويۇشنى ۋە خىتايغا مۇناسىۋەتلىك مەسىلىلەر ۋە سەرخىللارنىڭ ساتقىنلىقى دەپ قارالغان ئىشلاردا «دەرەخلەرنى يىلتىزى ۋە شاخلىرى بىلەن قومۇرۇپ تاشلاشنى» تەشەببۇس قىلىدۇ.
ئاخبارات جەمئىيىتى (IC):
ئىنستىتۇتتىن ئىلاۋە:
بۇ مۇھىم ئەسەردە تىلغا ئېلىنغان يۇقىرىقى مەلۇماتلاردىن  خىتاي بىلەن ئامېرىكىنىڭ بۇنىڭدىن كېيىنكى مۇناسىۋىتىنىڭ داۋاملىق يامانلىشىدىغانلىقى توسقىلى بولمايدىغان تارىخىي يۈزلىنىشتەك كۆرۈنىدۇ. چۈنكى، باشقا نۇرغۇن تەتقىقات ئورگانلىرى ۋە تەتقىقاتچىلارنىڭ بۇ ھۆكۈمنى قوللايدىغان كۆپلىگەن دوكلات ۋە تەتقىقاتلىرى مەۋجۇتتۇر. بۇنىڭدىن كېيىنكى دۇنيانىڭ ئاساسىي سىياسىي ۋەزىيىتىنى بۇ ئىككى دۆلەت ئوتتۇرىسىدىكى تىركىشىش بەلگىلىگەن ئەھۋال ئاستىدا، شەرقىي تۈركىستان تەشكىلاتلىرىنىڭ يېڭى ۋەزىيەتتە نېمە قىلىشى كېرەكلىكى تەخىرسىز ئويلىشىدىغان بىر مەسىلىدۇر.