مەدىنە ۋەسىقىسى (3-قىسىم)
ئاپتور: ئۇيغۇر تەتقىقات ئىنىستىتۇتى
مەنبە: uysi.org

13 . ئاللاھتىن ھەقىقىي يوسۇندا قورققان (تەقۋا) مۆمىنلەر ئۆزئارا ئىچكى زۇلۇم ۋە نىزاغا، ناھەقچىلىككە سەۋەپ بولىدىغان گۇناھقا ياكى بىراۋنىڭ ھەققىگە تاجاۋۇز قىلىنىشىغا ۋە ياكى مۆمىنلەر ئارىسىدا مالىمانچىلىق پەيدا قىلماقچى بولغانلارغا – بۇ كىشى ئۇلاردىن بىرسىنىڭ بالىسى بولغان تەقدىردىمۇ – بىردەك قارشى تۇرىدۇ (مەسىلەن، ئەھزاپ ئۇرۇشىدىن كېيىن ئىسلام دۆلىتىگە بېسىپ كىرگەن دۈشمەن بىلەن تىل بىرىكتۈرگەن، ئىسلام دۆلىتى پۇقراسى بەنى قۇرەيزەگە ئېغىر جازا بېرىلگەندۇر).
14 . ھەرقانداق مۆمىن بىر كاپىر سەۋەبىدىن باشقا بىر مۆمىننى ئۆلتۈرسە بولمايدۇ ۋە بىر مۆمىننىڭ زىيىنىغا كاپىرغا ياردەم قىلمايدۇ (دۆلەت يېڭى قۇرۇلغاندا، مۇسۇلمانلار بىلەن كاپىرلارنىڭ ئارىسىدىكى ئۇرۇشتا، بەزى مۇسۇلمانلار بەزى باشقا مۇسۇلمانلارنىڭ كاپىر تۇغقانلىرىنى ئۆلتۈرگەن. بۇ ماددا شۇ چاغدىكى تېخى تېگىدىن تۈگىمىگەن جاھىلىيەت قەبىلىۋازلىقى ۋە خۇن داۋاسىنىڭ ئالدىنى ئېلىش ئۈچۈن ئىدى).
15 . ئاللاھنىڭ زىممىتى (ھىمايىسى ۋە كاپالىتى) بىر بولغانلىقى ئۈچۈن، مۆمىنلەر ئارىسىدا ئەڭ ئاددىي كىشىنىڭ باشقا بىرسىنى ھىمايىسىگە ئېلىشى باشقىلار تەرىپىدىن ئېتىراپ قىلىنىدۇ. چۈنكى، مۆمىنلەر باشقا كىشىلەردىن پەرقلىق ھالدا بىر – بىرىنىڭ مەۋلاسىدۇر (قېرىندىشىدۇر).
16 . يەھۇدىيلاردىن بىزگە ئىتائەت قىلغانلار زۇلۇمغا ئۇچرىمايدۇ ۋە ئۇلارغا دۈشمەنلىك قىلغانلارغا ياردەم قىلىنمايدۇ. (زۇلۇمغا ئۇچرىغانلار) بىزنىڭ ياردەم ۋە ھىمايىمىزگە ئېرىشىدۇ (مۇسۇلمانلار بىلەن بىتىم تۈزگەنلەر سىياسىي جەھەتتىن مۇسۇلمانلارنىڭ ياردىمىگە ئېرىشىغان بولۇپ، باشقىلارغا زۇلۇم قىلمىغان ھالەتتە ئۇلار زۇلۇمغا ئۇچرىسا، مۇسۇلمانلار (زۇلۇم قىلغۇچى مۇسۇلمان بولسىمۇ) يەھۇدىيلارغا ياردەم بېرىدۇ. بۇ ھازىرقى زامان تىلى بىلەن ئېيتقاندا، بىر خىل سىياسىي ئىتتىپاقداشلىقتۇر).
17 . سۈلھى مۆمىنلەر ئارىسىدا بىر بولۇپ، ھەرقانداق مۆمىن ئاللاھ يولىدا ئېلىپ بېرىلغان ئۇرۇشتا، باشقا مۆمىنلەرنىڭ خەۋرى بولماستىن ئايرىم شۇنداقلا ئۇلارنى چەتكە قاقىدىغان شەكىلدە سۈلھى تۈزسە بولمايدۇ. بۇ سۈلھى پەقەت مۆمىنلەر ئىچىدە باراۋەرلىك ۋە ئادالەت پىرىنسىپى ئاساسىدا ئېلىپ تۈزۈلىدۇ.
18 . بىز بىلەن بىرلىكتە ئۇرۇش قىلىدىغان بارلىق قوشۇنلار ئۆزئارا نۆۋەتلىشىپ باراۋەر ھەرىكەت قىلىدۇ.
19 . مۆمىنلەر ئاللاھ يولىدا ئېقىتىلغان قانلىرىنىڭ ئىنتىقامىنى ئالىدۇ (دۆلەت ئۇرۇشقا كىرگەندە، بارلىق مۇسۇلمان پۇقرالار مەجبۇرىيىتىنى تەڭ ئادا قىلىدۇ. بىر بۆلۈك كىشىلەر ئۇرۇشتىن ياكى مەسئۇلىيەتتىن قاچسا بولمايدۇ).
1 – ئاللاھتىن لايىقىدا قورقىدىغان مۆمىنلەر ئەڭ ياخشى ۋە ئەڭ توغرا بولىدۇ.
2 – ھەرقانداق مۇشرىك، بىر قۇرەيشلىكنىڭ مېلى ۋە جېنىنى ھىمايىسىگە ئالسا بولمايدۇ، ھەرقانداق مۆمىن بۇ ھەقتە (قۇرەيشلەرگە ھۇجۇم قىلىشىغا) توسالغۇ بولسا بولمايدۇ (يەنى دۆلەت پۇقراسى بولغان مۇشرىكلەر ئوخشاش دىنسىزلىقى سەۋەبىدىن مۇسۇلمانلارنىڭ زىيىنىغا قۇرەيشكە ياردەم بەرسە بولمايدۇ).
21 . ئۇنىڭدىن باشقا، ھەرقانداق بىر كىشىنىڭ بىر مۆمىننىڭ ئۆلۈمىگە سەۋەب بولغانلىقى كەسكىن پاكىتلار بىلەن ئىسپاتلانسا ۋە زىيانكەشلىككە ئۇچرىغۇچىنىڭ ئۇرۇق – تۇغقانلىرى (خۇن ھەققىگە دىيەتكە) رازى بولمىسا، قىساس ھۆكمى ئىجرا قىلىنىدۇ. بۇنداق ئەھۋالدا مۆمىنلەرنىڭ ھەممىسى ئۇنىڭغا (قاتىلغا) قارشى تۇرىدۇ. بۇلارنىڭ، بۇ ھۆكۈمنىڭ ئىجرا قىلىنىشى ئۈچۈن ھەرىكەتكە ئۆتۈشى جائىز بولىدۇ.
22 . بۇ بىتىمنى قوبۇل قىلغان، ئاللاھقا ۋە ئاخىرەت كۈنىگە ئىشەنگەن بىر مۆمىننىڭ جازاغا لايىق جىنايەت ئۆتكۈزگەنلەر (قاتىل، زىناخورلىقى ئېنىق بېكىتىلگۈچى ۋە باشقىلار) گە ياردەم قىلىشى ۋە ئۇلارنى قانات ئاستىغا ئېلىشى ھارامدۇر. كىمكى ئۇنىڭغا ياردەم قىلىپ قانات ئاستىغا ئالسا، قىيامەت كۈنى ئاللاھنىڭ لەنىتى ۋە غەزىپىگە ئۇچرايدۇ ۋە ئۇ كۈندە ئۇنىڭ فىدىيە ياكى باھانىلىرى قوبۇل قىلىنمايدۇ.
23 . ئىختىلاپ قىلىنغان ھەرقانداق ئىشتا ئاللاھ ۋە ئاللاھنىڭ رەسۇلى مۇھەممەد (يەنى قۇرئان ۋە ھەدىس) كە مۇراجەت قىلىنىدۇ.
24 . ئۇرۇشقا قاتناشقان مۇددەت ئىچىدە يەھۇدىيلارمۇ مۆمىنلەرگە ئوخشاش ئۇرۇش چىقىملىرىنى كۆتۈرىدۇ.
1 – بەنى ئەۋف يەھۇدىيلىرى مۆمىنلەر بىلەن بىر ئۈممەت تەشكىل قىلىدۇ. يەھۇدىيلارنىڭ دىنى ئۆزلىرىگە، مۆمىنلەرنىڭ دىنى ئۆزلىرىگىدۇر. بۇنىڭغا مەۋلالىرى (قېرىنداشلىرى ياكى ئىتتىپاقداشلىرى) مۇ كىرىدۇ (بۇ يەردىكى ئۈممەت سىياسى ئۈممەتنى كۆرسىتىدۇ).
2 – كىمكى بىرەر ناھەقچىلىك ياكى جىنايەت سادىر قىلسا، ئۇ پەقەت ئۆزى ۋە ئائىلە ئەزالىرىغا زىيانكەشلىك قىلغان بولىدۇ (يەنى ئۇلار ئىتتىپاقداشلىرىنىڭ خاتالىقلىرىنىڭ مەسئۇلىيىتىنى ئۈستىگە ئالمايدۇ. جاھىلىيەتتە ئەكسىچە بولۇپ، بىرەر قەبىلىدىن سەۋەنلىك ئۆتسە، ئۇلارغا ئىتتىپاقداش قەبىلىلەرمۇ جازالىناتتى).
26 . بەنى نەججار يەھۇدىيلىرى بەنى ئەۋف يەھۇدىيلىرى بىلەن ئوخشاش ھەق – ھوقۇقلارغا ئىگە بولىدۇ.
27 . بەنى ھارىس يەھۇدىيلىرى بەنى ئەۋف يەھۇدىيلىرى بىلەن ئوخشاش ھەق – ھوقۇقلارغا ئىگە بولىدۇ.
28 . بەنى سائىدە يەھۇدىيلىرى بەنى ئەۋف يەھۇدىيلىرى بىلەن ئوخشاش ھەق – ھوقۇقلارغا ئىگە بولىدۇ.
29 . بەنۇ جۇشەم يەھۇدىيلىرى بەنۇ ئاەۋف يەھۇدىيلىرى بىلەن ئوخشاش ھەق – ھوقۇقلارغا ئىگە بولىدۇ.