شەكىلۋازلىق ۋە بىيۇروكراتلىققا قارشى ھەرىكەت خىتاينىڭ مەمۇرىي قاتلىمىدىكى تېخىمۇ چوڭقۇر كىرىزىسلارنىڭ بېشارەتچىسىمۇ؟ (3-قىسىم)
ئاپتور: ئۇيغۇر تەتقىقات ئىنىستىتۇتى
مەنبە: uysi.org

بەلگىلىمىلەردە، مەركىزىي ۋە دۆلەت ئورگانلىرىنىڭ يەرلىك ھۆكۈمەتلەرگە قارىتىلغان يىللىق تەكشۈرۈش ۋە باھالاش تۈرلىرىنىڭ «پىرىنسىپ جەھەتتىن ھەر بىر تارماقتا بىر تۈردىن ئېشىپ كەتمەسلىكى» شەرت قىلىنغان. شۇنداقلا، ھەر بىر ئۆلكىنىڭ يىلدا ئوتتۇرا ھېساب بىلەن مەركىزىي ۋە دۆلەت ئورگانلىرى تەرىپىدىن نەق مەيداندا تەكشۈرۈلىدىغان قېتىم سانىنىڭ «بەلگىلەنگەن ساندىن ئېشىپ كەتمەسلىكى» كېرەكلىكى كۆرسىتىلگەن. «مىڭ نومۇرلۇق سىستېما»نىڭ ئەمەلدىن قالدۇرۇلۇشىغا ئوخشاش كونكرېت قەدەملەر، مەركىزىي ھۆكۈمەتنىڭ يۈزەكى باھالاشلاردىن ھالقىپ، ھەقىقىي نەتىجىنى ئۆلچەشكە ئەھمىيەت بېرىۋاتقانلىقىنى كۆرسىتىدۇ. شى جىنپىڭنىڭ شەكىلۋازلىق ۋە بىيۇروكراتلىققا قارشى كۈرەشنى كۆپ قېتىم تەكىتلىشى، يۇقىرى قاتلام رەھبەرلىكنىڭ باشقۇرۇش ئۈنۈمىنى كاپالەتلەندۈرۈش ۋە ئىجتىمائىي مۇقىملىقنى ساقلاش ئۈچۈن بۇ تۈپ مەسىلىلەرنى ھەل قىلىشقا قانچىلىك ھالقىلىق ئەھمىيەت بېرىۋاتقانلىقىنى نامايان قىلىدۇ.
لېكىن، بۇنچە كەڭ دائىرىلىك بىر سىياسەتنىڭ ئېلان قىلىنىشى خىتاي كومپارتىيەسىنىڭ بۇ مەمۇرىي كېسەللىكلەر بىلەن كۈرەشتىكى كۈچلۈك ئىرادىسىنىڭ ئىپادىسى بولسىمۇ، ئەمەلىي ئىسلاھات يولى يەنىلا مۈشكۈل ۋە مۇرەككەپتۇر. «شىنجاڭ گېزىتى»دىكى شەرھتە، دەسلەپكى نەتىجىلەرگە قارىماي، «ئايرىم جايلاردا يەنىلا شەكىلۋازلىق چەكلىمىلىرىنىڭ مەۋجۇتلۇقى» ئېتىراپ قىلىنىپ، «يۈكنى يېنىكلىتىش»نى باھانە قىلىپ «باشقۇرۇشتىكى يېڭى ›ھورۇنلۇق‹ خاھىشلىرى»دىن ئاگاھلاندۇرۇلغان. بۇ، چوڭقۇر يىلتىز تارتقان بىيۇروكراتىك ئادەتلەرنىڭ ۋە شەكىلۋازلىقنى كەلتۈرۈپ چىقىرىدىغان سىستېمىلىق بېسىملارنىڭ ئاسانلىقچە تۈگىتىلمەيدىغانلىقىنى كۆرسىتىدۇ. رەسمىي نۇتۇقلاردىمۇ ئېتىراپ قىلىنغىنىدەك، بۇ كۈرەش «ئۇزۇن مۇددەتلىك ۋە مۇرەككەپ» بولۇپ، ئۈزلۈكسىز تىرىشچانلىق كۆرسىتىشنى ھەمدە سىياسىي مەدەنىيەت ۋە نەتىجە باھالاش ئۆلچەملىرىدە تۈپتىن ئۆزگىرىش ياساشنى تەلەپ قىلىدۇ. ھازىرقى ئەھۋالدا، بەزى ئەمەلدارلار ئارتۇقچە تەشەببۇسكارلىق كۆرسىتىشتىن ياكى خەتەرلىك قارارلارنى چىقىرىشتىن ساقلىنىپ، «يۈكنى يېنىكلىتىش»نى دەستەك قىلىپ، ئەمەلىيەتتە تېخىمۇ ئاز ئىشلەش خاھىشىغا كىرىۋېلىشى مۇمكىن. بۇمۇ ئەمەلدارلارنىڭ «شەكىل» جەھەتتىن يۈكىنى يېنىكلەتكەن بىلەن، ئەمەلىيەتتە خەلقنىڭ ئېھتىياجىغا سەل قارىشىغا ياكى مەسىلىلەرنى كېچىكتۈرۈشىگە سەۋەب بولىدۇ.
خۇلاسىلىگەندە، بۇ يېقىنقى ئۆزگىرىشلەر خىتاي كومپارتىيەسىنىڭ مەمۇرىي ھاكىمىيىتىنىڭ فۇنكسىيەسى ھەققىدە ھالقىلىق بىر ئۆز-ئۆزىنى باھالاشنىڭ باشلانغانلىقىدىن دېرەك بېرىدۇ. گەرچە مەسىلىلەر بىر كېچىدىلا تۈپتىن ھەل بولمىسىمۇ، شەكىلۋازلىق ۋە بىيۇروكراتىيەگە قارشى ئورتاق كۈرەش ئىككى يۆنىلىشلىك ئىستراتېگىيەلىك زۆرۈرىيەتنى كۆرسىتىدۇ: بىرىنچىسى، خىتاي «خىتايچە زامانىۋىلاشتۇرۇش»قا ئوخشاش چوڭ نىشانلارنى ئەمەلگە ئاشۇرۇۋاتقان بىر پەيتتە، باشقۇرۇش ئۈنۈمىنى ۋە ئىقتىدارىنى ئۆستۈرۈشكە بولغان ئەمەلىي ئېھتىياج؛ ئىككىنچىسى، سىياسەتلەرنىڭ ئاساسىي قاتلامدا ئەمەلىي نەپكە ئايلىنىشىنى كاپالەتلەندۈرۈش ئارقىلىق پارتىيەنىڭ كونتروللۇقىنى كۈچەيتىش، قانۇنىيلىقىنى ئاشۇرۇش ۋە ئامما بىلەن بولغان رىشتىسىنى مۇستەھكەملەشتىن ئىبارەت سىياسىي زۆرۈرىيەت. داۋاملىشىۋاتقان بۇ ھەرىكەت، ھەم ئۈنۈمدارلىقنى ھەم تەۋرەنمەس كونتروللۇقنى تەڭ قوغلىشىۋاتقان كەڭ، مەركەزلەشكەن بىر سىياسىي سىستېمىدىكى مەمۇرىي ئىسلاھاتنىڭ ئۈزلۈكسىز داۋام قىلىدىغان مۈشكۈل جەريان ئىكەنلىكىنى كۆرسىتىپ بېرىدۇ. خىتاي رەھبەرلىكىنىڭ بۇ مۇرەككەپ تەڭلىمىنى قانداق يېشىشى پەقەت دۆلەتنىڭ ئىچكى تەرەققىياتى ئۈچۈنلا ئەمەس، بەلكى ئۇنىڭ يەر شارى گېئوپولىتىك سەھنىسىدىكى ئورنى ئۈچۈنمۇ ھەل قىلغۇچ ئەھمىيەتكە ئىگە بولىدۇ.
ئۇيغۇرلارغا نىسبەتەن ئېيتقاندا، خىتاينىڭ مەمۇرىي باشقۇرۇش سىستېمىسىدىكى بۇ جاھىل كېسەلنىڭ مەۋجۇتلۇقى ۋە بۇنى ساقايتىشنىڭ قىيىنلىقى، خىتاي ھۆكۈمىتىنىڭ ئەجەللىك بىر ئاجىزلىقىدىن دېرەك بېرىدۇ. شۇنىڭ بىلەن بىر ۋاقىتتا، مۇھاجىرەتتىكى شەرقىي تۈركىستان داۋاسى ئۈچۈن مۇجادىلە قىلىۋاتقان تەشكىلاتلارنىڭ ھەر دائىم خىتاينىڭ ئ‍ىچكى ۋە تاشقى ۋەزىيىتىنى يېقىندىن كۆزىتىپ مېڭىشى، خىتاينىڭ كۈچلۈك ۋە ئاجىز نۇقتىلىرىنى توغرا بايقىشى كېرەكلىكىدىن ھەم دېرەك بېرىدۇ. تارىختا تېشىدىن قۇدرەتلىك كۆرۈنگەن نۇرغۇنلىغان كۈچلۈك ئىمپېرىيە ۋە دۆلەتلەر دەل مانا مۇشۇنداق باشقۇرۇشتىكى « جاھىل كېسەل» لەرنى ساقايتىپ بولالماي يىقىلغان. مۇشۇنداق مەسىلىلەرگە ھۇشيار تۇرالىغاندىلا، تارىخ ئەكەلگەن پۇرسەتلەرنى تۇتۇش مۇمكىن بولىدۇ.
http://www.news.cn/politics/20250807/00e666375aae4318b1a73a1f143aee5c/c.html
http://www.news.cn/politics/leaders/20250121/6ca0c325bac04716a5fe421615ee0d92/c.html
https://www.12371.cn/2024/08/19/ARTI1724072280465580.shtml
https://www.ts.cn/xwzx/pl/202508/t20250807_29981070.shtml
https://fgw.henan.gov.cn/2024/10-18/3075642.html
http://www.news.cn/20240819/0d831fc8f9fa4e1ca98c161b878b5677/c.html