مۇھاجىرەتتىكى ئۇيغۇرلارنىڭ خىتاينىڭ ئىرقىي قىرغىنچىلىقىغا قارشى ھەرىكەتلىرى (17-قىسىم)
ئاپتور: ئۇيغۇر تەتقىقات ئىنىستىتۇتى
مەنبە: uysi.org

(4) ئىش تەقسىماتى قىلىش. مۇھاجىرەتتىكى قارشىلىق ھەرىكەتلىرىدە ساقلىنىۋاتقان ئەمگەك تەكرارلىقى مەسىلىسىنىڭ تۈپ سەۋەبى ئىش تەقسىماتىنىڭ بولماسلىقىدۇر. تەشكىلاتلار ۋە شەخسلەر ئارىسىدا مۇۋاپىق ئىش تەقسىماتى بولمىغانلىقى ئۈچۈن، ئوخشاش ئىشنى ئوخشىمىغان تەشكىلات ۋە شەخسلەر قىلىدىغان، نەتىجىدە، ۋاقىت، زېھىن ۋە مەبلەغ ئىسراپ بولىدىغان ئەھۋاللار كېلىپ چىقىۋاتىدۇ. بۇنىڭ ئالدىنى ئېلىش ئۈچۈن، تەشكىلاتلار ۋە شەخسلەر ئارىسىدا مۇئەييەن ئىش تەقسىماتى بولۇشى زۆرۈر. يا ھەمكارلىشىپ بىرلىكتە قىلىشنى ياكى بولمىسا باشقا بوش ساھەلەر بويىچە ئىش قىلىشنى ئۆگىنىش كېرەك. بىر تەشكىلات ھەممە ئىشنى قىلىش ياكى ھەممە تەشكىلات ئوخشاش ئىشنى قىلىش ئورنىغا، ساھەلەر بويىچە كەسىپلىشىش ۋە ئۆز ساھەسىدە مۇتەخەسسىسلىشىش يولىغا قاراپ مېڭىشى لازىم.
(5) كەسپىي خادىملارنى يېتىشتۈرۈش. يېقىنقى بىر مەزگىلدىن بۇيان، چەتئەللەردىكى قارشىلىق ھەرىكەتلىرىنىڭ جانلىنىشىغا ئەگىشىپ، نامايىش… قاتارلىق ئاممىۋى قارشىلىق پائالىيەتلىرىگە قاتنىشىدىغان كىشىلەرنىڭ سانى بارغانسېرى ئاشماقتا. بىراق، كەسپىي خادىملارنىڭ يېتەرسىزلىكى ھەر ساھەدىكى خىزمەتلەرنىڭ ساناقلىق كىشىلەرنىڭ زىممىسىگە يۈكلىنىپ قېلىشىنى كەلتۈرۈپ چىقىرىۋاتىدۇ. نەتىجىدە، ساھەلەر بويىچە كەسپىي خادىملارنى يېتىشتۈرۈش نۆۋەتتىكى جىددىي ئىش بولۇپ قالدى. كەسپىي خادىم يېتىشتۈرۈشنىڭ ئەڭ ئەپچىل ئۇسۇلى قىسقا مۇددەتلىك كۇرسلارنى ئېچىش ياكى قىسقا مۇددەتلىك تەربىيەلەش كۇرسلىرىغا ئادەم ئەۋەتىشتۇر. شۇنىڭ ئۈچۈن، ھەر قايسى ئۇيغۇر تەشكىلاتلىرى ۋە مۇناسىۋەتلىك شەخسلەر بۇ خىزمەتنى جىددىي ئىشلىشى لازىم. نۆۋەتتە شەرقىي تۈركىستان دەۋاسى ئىشخانىلاردا، كومپيۇتېر ئۈستەللىرىنىڭ ئالدىدا مۇقىم ئىشلەيدىغان كەسپىي خادىملارغا جىددىي موھتاج بولماقتا.
(6) مەبلەغ ھەل قىلىش. چەتئەللەردىكى قارشىلىق ھەرىكەتلىرىنى ئۈنۈملۈك ئېلىپ بېرىش ئۈچۈن ئىقتىسادىي قىيىنچىلىقلارنى ھەل قىلىشقا توغرا كېلىدۇ. ئۆزىمىزنىڭ ئىقتىسادىي مەنبەسى بولمىغان ئەھۋالدا، مەبلەغ ھەل قىلىشنىڭ بىردىنبىر يولى ئىئانە توپلاشتۇر. مەيلى ئۆز ئىچىمىزدىن بولسۇن، مەيلى تاشقى دۇنيادىن بولسۇن، يېتەرلىك ئىئانە يىغالىغاندا نۆۋەتتىكى ئىقتىسادىي قىيىنچىلىقلاردىن ئاز-تولا قۇتۇلغىلى بولۇشى مۇمكىن. ئەسلىدە، ئۆزىمىزنىڭ مىللىي ئىگىلىكى بولماي تۇرۇپ بۇ قىيىنچىلىقلاردىن تامامەن قۇتۇلۇش قىيىن. لېكىن نۆۋەتتىكى جىددىي ۋەزىيەتكە تاقابىل تۇرۇش ئۈچۈن مىللىي ئىگىلىك بەرپا قىلىشتىن سۆز ئېچىش ئەمەلىيەتكە ئۇيغۇن تەۋسىيە ھېسابلانمايدۇ. شۇڭا يەنىلا ئەڭ قولاي ئۇسۇل ئۈنۈملۈك شەكىلدە ئىئانە توپلاشتۇر. چەتئەللەردىكى ئۇيغۇرلارنىڭ ئەمەلىي ئەھۋالىدىن قارىغاندا، ئۆز ئىچىمىزگە قارىتىلغان ئىئانە يىغىشتىن جىق نەتىجە چىقمايدۇ. شۇڭا ئىئانە توپلاش خىزمىتىنىڭ يۆنىلىشىنى تاشقى دۇنياغا قارىتىش كېرەك. نۆۋەتتە نۇرغۇن دۆلەت، خەلقئارا تەشكىلات ۋە خۇسۇسىي ئاپپاراتلارنىڭ قاراتمىلىق فوند ۋە ياردەم تۈرلىرى بار. يىللىق چىقىمى نەچچە ئون مىليون دوللاردىن ئاشىدىغان، ئەمما پەقەت ئىئانە بىلەنلا يۈرۈشىدىغان ئىجتىمائىي تەشكىلاتلار مەۋجۇت. دېمەك، يەتتە مىليارد نوپۇسلۇق يەر شارىدا قارشىلىق ھەرىكەتلىرىمىزنى قامدىيالىغۇدەك ئىئانە يىغىش يوشۇرۇن كۈچى تامامەن بار. بىراق، بىزدە ئىئانە قىلغۇچىلارنى قايىل قىلالىغۇدەك ئاساس بولۇشى كېرەك. نۆۋەتتە بىز ئۇچراۋاتقان ئىرقىي قىرغىنچىلىق بىزنى خەلقئارالىق ھېسداشلىققا ئېرىشتۈرىدىغان ئەڭ ياخشى ئامىل. ئەمدى بىزگە قالغىنى بۇ خىرىسنى پۇرسەتكە ئايلاندۇرۇپ، دۇنيانىڭ كۆز ئالدىغا ئۈمىد ۋە ئىشەنچ بېرىدىغان پىلان ۋە تۈرلەرنى كۆتۈرۈپ چىقىش. ئىچ ئاغرىتىش تىپىدىكى ئىئانىلەر بىلەن مەسىلە ھەل بولمايدۇ. مۇھىمى، مەبلەغ سېلىش تىپىدىكى ئىئانىلەرنى قولغا كەلتۈرۈش كېرەك.
(7) پىلانلىق ئىش قىلىش. پىلان بولغاندىلا قايمۇقۇش بولمايدۇ. چۈنكى پىلان تۈزۈش ئۈچۈن ۋەزىيەتنى ئالدىن مۆلچەرلەشكە توغرا كېلىدۇ. پىلان بولغاندىلا بىر ئىزدا چۆرگۈلەشتىن قۇتۇلغىلى، ئەمگەك تەكرارلىقىدىن ساقلانغىلى بولىدۇ. چۈنكى، پىلان تۈزۈش ئۈچۈن ئۆتمۈشنى ئەسلەشكە ۋە ئۆزىنى دەڭسەشكە توغرا كېلىدۇ. يەنە شۇ پىلان بولغاندىلا مەقسەت ۋە نىشان ئېنىق بولىدۇ. نەتىجىدە، بۇ مەقسەت ۋە نىشانلارنىڭ ئەمەلگە ئاشقان-ئاشمىغانلىقىغا قاراپ، قوللانغان سىياسەت-تەدبىرلەرنىڭ ئۇتۇقلۇق بولغان-بولمىغانلىقىغا ھۆكۈم قىلغىلى، رەھبەرلەرنىڭ تۆھپىسىنى تارتۇقلاپ، مەسئۇلىيىتىنى سۈرۈشتە قىلغىلى بولىدۇ. شۇڭا مۇھاجىرەتتىكى شەرقىي تۈركىستان تەشكىلاتلىرىنىڭ چوقۇم قىسقا، ئوتتۇرا ۋە ئۇزۇن ۋەدىلىك ئىستراتېگىيەلىك پىلان ۋە لايىھەلىرى بولۇشى شەرت. ھەر قايسى تەشكىلات ۋە گۇرۇپپىلار ئۆز ساھەسىگە ۋە دائىرىسىگە قارىتا قىسقا ۋە ئوتتۇرا ۋەدىلىك پىلانلارنى تۈزۈشى، مەقسەت-نىشانلارنى ئېنىق بەلگىلىشى، بۇ مەقسەت-نىشانلارنىڭ ئەمەلگە ئېشىپ ئاشمىغانلىقىنى تەشكىلات رەھبەرلىكىنى باھالاش ۋە قايتا سايلاشنىڭ ئۆلچىمى قىلىش كېرەك.
يۇقىرىدا نۆۋەتتە ساقلىنىۋاتقان بىر قىسىم مەسىلىلەرنى چۆرىدەپ، بىر قىسىم قىلىشقا تېگىشلىك ئىشلارنى تەۋسىيە قىلدۇق. بۇ ئىشلار بىزنىڭ جىددىي بىر تەرەپ قىلىشىمىزنى كۈتمەكتە. ئەمەلىيەتتە، ساقلىنىۋاتقان مەسىلىلەر ۋە قىلىشقا تېگىشلىك ئىشلار ناھايىتى كۆپ بولۇپ ئۇلارنى بىر-بىرلەپ ھەل قىلىشقا توغرا كېلىدۇ. ئۇزۇندىن بۇيان ھەل قىلىنماي كەلگەن كونا مەسىلىلەرنىڭ دۆۋىلىنىشى ۋە ۋەزىيەتنىڭ جىددىيلىشىشى بىلەن يېڭى مەسىلىلەرنىڭ ئوتتۇرىغا چىقىشى تارىخ ئالدىدىكى مەسئۇلىيىتىمىزنى ھەسسىلەپ ئاشۇرماقتا.