خىتاينىڭ تۈركىيەدىكى يۇمشاق كۈچ مەنبەسى- خىتاي مېدىيالىرى (15-قىسىم)
ئاپتور: ئۇيغۇر تەتقىقات ئىنىستىتۇتى
مەنبە: uysi.org

شىنجاڭدا بالىلارغا كىتاپ ھەدىيە قىلىندى (2015 – يىلى 5 – ئاينىڭ 28 – كۈنى).
شېنجېن خەلقئارا مەدەنىيەت كۆرگەزمىسىدە قەشقەر  كۆرگەزمە ئورنى (2015 – يىلى 5 – ئاينىڭ 21 – كۈنى).
شىنجاڭدا 26 ئاساسىي تۈر ئشقا كىرىشتۈرۈلدى (2015 – يىلى 5 – ئاينىڭ 21–كۈنى). (http://tr.ts.cn/home/news-list.aspx?&cid=56).
تور بېكەتتە تۈركىيە كۈنتەرتىپىدىكى خەۋەرلەرمۇ بار  بولۇپ، مەزكۇر خەۋەرلەر تۈركىيە نىڭ تېلېۋىزور ۋە گېزىتلىرىدىن ئېلىنغان:
ئانتالىيە يېڭى ئايرودوروم سېلىنىغان يەر بېكىتىلدى (2015 – يىلى 5 – ئاينىڭ 21 – كۈنى).
تۈركىيەدىكى ئەڭ چوڭ كۆلى ۋاندا  (2015 – يىلى 5 – ئاينىڭ 22 – كۈنى).
چېمپىيون گالاتاساري  (2015 – يىلى 5 – ئاينىڭ 26 – كۈنى).
بېنزىننىڭ باھاسى  6 قۇرۇش تۆۋەلىدى (2015 – يىلى 5 – ئاينىڭ 25 – كۈنى).
تۈركىيەدە ھەر تۆت كىشىگە بىر ماشىنا توغرا كېلىدۇ (2015 – يىلى 5 – ئاينىڭ 25 – كۈنى).
ئىقتىسادىي ئىشەنچ كۆرسەتكۈچى  ئېلان قىلىندى (2015 – يىلى 5 – ئاينىڭ 28 – كۈنى).   (http://tr.ts.cn/home/ News-List.aspx?&cid=34&page=1)
تەكشۈرۈش جەريانىدا،  خىتاينىڭ تۈركىيە جامائەتچىلىكىنى نىشان قىلغان تارقىتىش خىزمەتلىرىدە ئىجتىمائىي تاراتقۇلارنىمۇ ئىشلىتىۋاتقانلىقى، ئىجىتىمائىي تاراتقۇ ھېساپلىرىنىڭ كۆپىنچە ئەنئەنىۋى ئاخبارات ۋاستىلىرى نامى بىلەن ئېچىلغانلىقى  بايقالدى :
يەرشاارى ۋاقتى گېزىتى تۈركىيەنىڭ (GbTimes Türkiye)  نىڭ facebook ھېسابى: (https://www.facebook. com/gbtimesturkey?filter=1)
يەرشاارى ۋاقتى گېزىتى تۈركىيەنىڭ (GbTimes Türkiye)  نىڭ twitter ھېسابى:  (https://twitter.com/cri_turkish)
خختاي خەلقئارا رادىيۇ ئىستانىسى تۈركچە مۇلازىمەت بۆلۈمى ( CRI Türkçe) نىڭ facebook ھېسابى: (https://www.facebook.com/pages/cri- T%C3%BCrk%C3%A7e-Servisi/168508139975104)
CTV نىڭ  youtube ھېسابى: (ttps://www.youtube.com/ user/chinatvturkish) بولۇپ ئاكتىپ ئىشلىتىلمەكتە.
خىتاينىڭ ئاخبارات ساھەسىدىكى يەنە بىر تۈرلۈك خىزمىتى، ئوخشىمىغان دۆلەتلەرنىڭ ئاخبارات ۋەكىللىرىنى تەكلىپ قىلىپ ئۆتكۈزىدىغان مېىدىيا مۇنبىرى پائالىيىتىدۇ . 2015 – يىلى 3 – ئايدا ئۆتكۈزۈلگەن Boao ئاسىيا مۇنبىرىدە مېدىيا قۇرۇلۇشى دېرىكتۇرلىرى يۇمىلاق ئۈستەل يىغىنى ئاچقان
(http://turkish.cri.cn/741/2015/03/23/zt1s167208.htm)..  ۋەكىللەر مۇنبىرىگە  T R T ۋەكىللىرى ۋە  Yön Radyo مۇدىرى يۈكسەك مەنسۇر قىلىچ ( Yüksel Mansur Kılınç ) قاتناشقان (يۈكسەل مەننسۇر بىلەن ئۆتكۈزۈلگەن زىياەرت خاتىرىشى، 2005-يىلى).
خۇلاسە ۋە تەۋسىيەلەر
خىتاي خەلقئارا جامائەتچىلىك نەزىىرىدە يېڭى ئوبرازىنى تىكلەش ئۈچۈن، قاتتىق كۈچ مەنبەسىنى ئىككىنچى پىلانغا ئېلىپ،يۇمشاق كۈچ مەنبەسىنى بىرىنچى ئورۇنغا قويماقچى بولىۋاتىدۇ. مېدىيا-خىتاي ھۆكۈمىتى پائال ئىشلىتىۋاتقان يۇمشاق كۈچ مەنبەلىرىنىڭ ئەڭ بېشىدا تۇرىدۇ. خىتاي ئۆزىنىڭ يۇمشاق كۈچ ئىستىراتېگىيەسىگە ماس ھالدا باشقا نۇرغۇن دۆلەتلەردىكىگە ئوخشاش تۈركىيەدىمۇ دۆلەت ئىگىدارلىقىدىكى مېدىيا قۇرۇلۇشلىرىنى ئىشلىتىۋاتىدۇ.
بۇ تەتقىقاتتا يۇمشاق كۈچ ئۇقۇمى رامكىسدا خىتاينىڭ تۈركىيەدىكى مېدىيا ۋە تارقىتىش پائالىيەتلىرى بىر قاتار كۆزدىن كەچۈرۇلدى. تەتقىقاتنىڭ ئاساسلىق نەتىجىلىرىنى تۆۋەندىكىدەك يىغىنچاقلاشقا بولىدۇ :
1.	خىتاي تۈركىيەدىكى مېدىيا ساھەسىگە  2000 – يىلىلىرى مەبلەغ سېلىنمىسىنى كۆپەيىتكەن بولۇپ، بۇ خىتاينىڭ «دەرىجىدىن تاشقىرى چوڭ كۈچ» كە  ئايلىنىش ئۈچۈن مېدىيا ساھەسىدە  سىرتقا ئېچىلىش ئىستراتېگىيەسىنى ئېلان قىلغان مەزگىلگە توغرا كېلىدۇ . باشقىچە قىلىپ ئېيتقاندا، تۈركىيەدىكى خىتاي مېدىياسىنىڭ تەرەققىياتى  خىتاي دائىرلىرى 2001 – يىلى  ئېلان قىلغان مېدىيادا سېرتقا ئېچىلىش ئىستراتېگىيەسى بىلەن بىردەكلىككە ئىگە. خىتاي مېدىيا ئىستىراتىگىيەسى رامكىسىدا تۈركىيەدىكى رادىيۇ ۋە گېزىت گۇرۇھلىرى بىلەن كېلىشىم تۈزگەن؛ كىيىنچىرەك خىتاي ئۆزىنىڭ  تېلېۋىزىيە ئىستانىسى، ئىنتېرنېت بەتلىرى ۋە رادىيۇ ئىستانىسلىرى ئارقىلىق تارقىتىش قىلىشقا يۈزلەنگەن. دەسلىپىدە خىتاي مېدىياسىكى مەزمۇنلارنى تۈركچىگە تەرجىمە قىلىشتىن باشلانغان جەريان، نۆۋەتتە  يەرلىك،  رايۇن خاراكتېرلىك تارقىتىش بىلەن شوغۇللىنىدىغان ئاخباراتچلىققا قاراپ  تەرەققىي قىلىش ئۈچۈن ئىلگىرلىمەكتە.
2.	خىتاينىڭ تۈركىيەدىكى مېدىيا پائالىيىتى تۈركىيە بىلەن خىتاي ئوتتۇرىسىدىكى ئىقتىساد، دىپلوماتىيە ۋە مەدەنىيەت مۇناسىۋىتىنىڭ تەرەققىياتى بىلەن پارالىللىق ئىگە. مېدىيا پائالىيەتلىرىنىڭ تەرەققىياتى تېز بولغان 2000 – يىللار ، خىتاي بىلەن تۈركىيەنىڭ دىپلوماتىك مۇناسىۋىتى ئۈزلۈكسىز كۈچەيگەن، تاشقى سودا سوممىسى 20 مىليارد دوللاردىن ئاشقان، مەدەنىيەت ھەمكارلىقى قانات يايدۇرۇلغان مەزگىلگە توغرا كېلىدۇ.
3.	 خىتاينىڭ دۆلەتنى مەركەز قىلغان يۇمشاق كۈچ ئەندىزىسى تۈركىيەدىكى مېدىيا پائالىيەتلىرىدىمۇ ئەكىس ئېتىدۇ.  كۆرۈۋېلىشقا بولىدۇكى ، رادىيو  ۋە تور بېكەتلىرىدە قويۇلىدىغان خەۋەر ۋە ئوبزورلارنىڭ كۆپ سانلىقى مەركىزىي سىستېما ئارقىلىق تەييارلىنىدۇ. رادىيو ۋە تور بەتتىكى بەزى خەۋەر ۋە ئۇچۇرلار دۆلەت مېدىياسى بىلەن پۈتۈنلەي ئوخشاش . پەقەت CRI نىڭ بەزى خەۋەرلىردە ئازراق ئۆزگىرىش بار .