ئىسلام، مۇسۇلمانلار ۋە زامانىۋى تېخنولوگىيە (7-قىسىم)
ئاپتور: ئۇيغۇر تەتقىقات ئىنىستىتۇتى
مەنبە: uysi.org

بۈگۈنكى كۈندە نوپۇسنىڭ زىيادە كۆپ ئىكەنلىكى ھەقىقەت. ئەمما، ھىندىستاندىكى قولدا ياسالغان كىيىملەر ھەققىدە ئېيتقىنىمىزدەك، ئاددىي بۇيۇملارنى ئىشلەپچىقىرىدىغانلارنىڭمۇ نوپۇسى كۆپتۇر. بۇ باشقا نۇرغۇن بۇيۇملار ئۈچۈنمۇ ماس كېلىدۇ. مەسىلەن، ھازىر ئىراننىڭ نوپۇسى 70 مىليوندىن ئاشىدۇ. بىر ئەۋلاد ئىلگىرى 35 مىليون بولۇپ، 30 يىل ئىچىدە بىر قاتلاندى. بۇ پارس گىلىمى ئىشلىتىشنىڭمۇ بىر قاتلانغانلىقىدىن دېرەك بېرىدۇ. بۇ مەسىلە ئىنقىلابنىڭ ئالدى ۋە كەينىدىكى ھۆكۈمەت ئورگانلىرىنىڭ ئېيتقىنىدەك، زاۋۇتتا ئىشلەنگەن گىلەملەرنى ئىمپورت قىلىشقا باھانە بولۇپ بېرىشى مۇمكىن. چۈنكى نوپۇس ۋە ئۇلارنىڭ ئېھتىياجلىرى ئاشتى. ئەمما، گىلەم توقۇيدىغانلارنىڭ سانىمۇ كۆپەيدى. دەرۋەقە، ئىران يېزىلىرىدا 30 نەچچە يىل ئىلگىرىكىگە قارىغاندا تېخىمۇ كۆپ گىلەم توقۇۋاتقان كىشىلەرنىڭ بارلىقىنى كۆرەلەيمىز. بۇ خىل ئەھۋالدا، ھۆكۈمەتنىڭ مۇۋاپىق سىياسەتلىرى ناھايىتى پايدىلىق. مەن ھەر جەھەتتە مۇشۇنداق قىلايلى دېمەكچى ئەمەس. ئەمما، نۇرغۇن ساھەلەردە ئىشلەپچىقىرىش بىلەن سۈپەت ئوتتۇرىسىدىكى باغلىنىشنى چوقۇم ساقلىشىمىز كېرەك. بىز شۇنىڭغا دىققەت قىلىشىمىز كېرەككى، ھاياتتىكى خۇشاللىقنىڭ مەنبەسى تېخىمۇ كۆپ مال-مۈلۈك ئەمەس، بەلكى ئاساسلىق لازىمەتلىكلەرگە ئېرىشىش بىلەن بىر ۋاقىتتا ئېرىشكەنلىرىنىڭ قىممىتىنى بىلىشتىن ئىبارەت.
بىر نۇقتا تولىمۇ قىزىقارلىق، چۈنكى مېنىڭ قاراشلىرىم «سەن سالامەتلىككە قارشى. سەن بۇنىڭغا قارشى، سەن ئۇنىڭغا قارشى» دەپ تەنقىد قىلىنىدۇ. ئەلۋەتتە مەن بۇ مەسىلىلەرگە قارشى ئەمەس. ئەزەلدىن باي ۋە كەمبەغەل كىشىلەر بار. ئالتە مىليارد ئادەمنىڭ ھەممىسى دۇنيادىكى يۇقىرى سانائەت دۆلەتلىرىنىڭ ئاتالمىش ​​تۇرمۇش سەۋىيىسىگە ئىگە بولالمايدۇ (بۇ خەتەرلىك بىر ئەھۋال، ئەمما پەرق ئەزەلدىن بار). دۇنيا بۇنىڭغا بەرداشلىق بېرەلمەيدۇ. زامانىۋى تېخنولوگىيە نامراتلىقنى تۈگىتىدۇ دەپ قارالغاننىڭ ئەكسىچە، كىشىلەرنىڭ تەبىئەت بىلەن بولغان ئالاقىسىنى ئۈزۈش ئارقىلىق نامراتلىقنى تېخىمۇ ئاشۇرىۋەتتى. بايلار بىلەن نامراتلارنىڭ ئارىسىدىكى غايەت چوڭ پەرقنى ئويلاڭ. كۈنىمىزدىكى دۇنياغا قاراڭ. ئامېرىكىدىكى بايلار بىلەن نامراتلارنىڭ پەرقى دۇنيانىڭ باشقا بىر يېرىدە بارمۇ؟ بىر شىركەت باشقۇرغۇچىسى بۇ دۆلەتتە يىلىغا توققۇز مىليون دوللار كىرىم قىلىدۇ، ئوخشاش شىركەتتىكى تازىلىق ئىشچىسى 10 مىڭ دوللار كىرىم قىلىدۇ. بۇ ئامېرىكىدا كۆپ ئۇچرايدىغان ئەھۋال.
ھازىر بۇ پەرق ھىندىستاندا بىرىتانىيە ھۆكۈمىتى دەۋرىدىكى ھىندى ماھارجى بىلەن خەلقى ئوتتۇرىسىدىكى پەرقتىنمۇ چوڭ. بۇ ھەقتە كىشىنى قايمۇقتۇرىدىغان قاراشلاردىن يەنە بىرى شۇكى، بىر تەرەپتىن كوممۇنىست ۋە سوتسىيالىست ئىقتىسادشۇناسلار، يەنە بىر تەرەپتىن كاپىتالىست ئىقتىسادشۇناسلارنىڭ ھەممىسى خەلقنى بېيىتىش ۋە نامراتلىقنى تۈگىتىشنى تەشەببۇس قىلىدۇ. ھازىر بۇنى مەلۇم دەرىجىدە ھەل قىلغىلى بولىدۇ، ئەمما تۈپتىن ئەمەس. باشتىن كەچۈرگەنلىرىمىز بۇنىڭ ئىسپاتى. زامانىۋى تېخنولوگىيە بار دۆلەتلەر، يەنى شىمال بىلەن باشقا دۆلەتلەرنىڭ تۇرمۇشىدا نۇرغۇن پەرق بار. ئاتالمىش تەرەققىي قىلمىغان ​​دۆلەتلەرنىڭ تېخنولوگىيەگگ ئەگىشىش ئويى «دائىم باشقىلارنىڭ تاماق ئۈستىلىدىكى ئاشقان – تاشقانلار بىلەن ئۇزۇقلىنىش ھەقىقىتى»گە تايانغان. بۇ ئاتالمىش ​​ئەگىشىش ئىدىيىسى ۋەزىيەتنى ياخشىلىيالمايدۇ.
بايلىق ۋە نامراتلىق مەسىلىسىنى باشقىچە ئويلىشىمىز كېرەك. تەبىئىي ھايات، ساپ ھاۋا، ئورمانلار ئارىسىدىكى ئېقىنلاردا تەبىئىي سۇلار ئېقىپ تۇرىدىغان بىر يېزىنى ئويلاڭ. بۇ كەنتتىكى كىشىلەر بەخت- سائادەت ئۈچۈن نيۇيوركنىڭ بايلىقىغا ئېھتىياجلىق بولۇشى ناتايىن. مەسىلە بۇنىڭلىق بىلەنلا تۈگەپ قالمايدۇ. بىز بەخت ۋە نامراتلىق قارىشىمىزنى پۈتۈنلەي ئۆزگەرتىشىمىز كېرەك. ئەلۋەتتە، ھېچقانداق ھۆكۈمەت ئۆز خەلقىنى سۇ، يېمەكلىك ۋە كىيىم – كېچەكتىن قىسىپ قويمايدۇ. مېنىڭ سۆزۈم بۇ ھەقتە ئەمەس. زامانىۋى تېخنولوگىيە بۇ مەسىلىلەرگە ياردەم بېرەلەيدۇ. ئەمما ھەقىقەت شۇكى، زامانىۋى تېخنولوگىيە ئارزۇ (نەفس) ۋە ئارزۇ (نەفس) ئۈستىگە قۇرۇلغان زامانىۋى ئىقتىساد بىلەن مۇناسىۋەتلىك، ئەلۋەتتە ئۇنىڭ ئاقىۋىتىنى كۆرىۋاتىمىز. بۇ يەردە بۇ مەسىلىنى مۇنازىرە قىلىشنىڭ ھاجىتى يوق، ئەمما بەختلىك تۇرمۇشقا ئېرىشىنىڭ يولى زامانىۋى تېخنولوگىيە ئىكەنلىكىنى قارىغۇلارچە ئېتىراپ قىلىۋەرمەسلىكىمىز كېرەك.
ئەگەر ئىسلام دۇنياسى قۇرئاننىڭ بىزگە ئۆگەتكىنىگە ئاساسەن نەفسلىرىنى كونترول قىلسا، سەلبىي ئامىللارنى تۈگىتىپ، بايلىقنى ئادىل تەقسىم قىلسا، بۇنى قىلالايدۇ. ئىسلامغا سادىق بولۇشى شەرتى ئاستىدا، ئەلۋەتتە. ئەمما، بۇ، ئىقتىسادىي ئادالەتكە كاپالەتلىك قىلىش ئۈچۈن ئادەم بىلەن ئىشلەپچىقىرىش شەكلى ئوتتۇرىسىدىكى باغلىنىشقا سەل قاراش دېگەنلىك ئەمەس. پۈتۈن مەسىلە مۇشۇ يەردە.