ئىجىتىمائىي تاراتقۇلارنىڭ سىياسىي تەشۋىقات قورالى سۈپىتىدە ئىشلىتىلىشى (5-قىسىم)
ئاپتور: ئۇيغۇر تەتقىقات ئىنىستىتۇتى
مەنبە: uysi.org

ئۇنىڭدىن باشقا ، يەنە بىر تاراتقۇ تور بېكىتى بولغان  W i k i p e d i a نىڭ سانلىق مەلۇماتىغا ئاساسلانغاندا، ( h t t p : / / / / . w i k i p e d i a o r g / w i k i / T w i t t e r ) .   500 مىليوندىن ئارتۇق ئابۇنتقا ئىگە تاراتقۇ تور بېكىتى T w i t t e r دۆلىتىمىز ھەتتا پۈتۈن دۇنيادىكى نۇرغۇن خەلق ۋەكىلى، مىنىستىر، سەنئەتكار، ئاخباراتچى، مۇخبىر، مەخسۇس سەھىپە يازغۇچىلىرى، ھەتتا زۇڭتۇڭلار تەرىپىدىن ئىشلىتىلمەكتە.  ئۇنىڭدىن سېرت ، T N S ئېلىپ بارغان يەنە بىر تۈرلۈك تەكشۈرۈشتە كۆرسىتىلىشىچە، تۈركىيەدە ئىنتېرنېت تورى ئابونتلىرىنىڭ % 36 تى ھەركۈنى ئىجتىمائىي تاراتقۇلارنى ئىشلىتىدىكەن.
بۇ ئومۇمىي سانلىق مەلۇماتلاردىن باشقا، ( I e k  2007 )  تەرىپىدىن گازى ئۇنىۋېرسىتېتىدىكى 563 ئوقۇغۇچى ئۈستىدە ئېلىپ بېرىلغان تەتقىقاتتا دېيىلىشچە، ئوقۇغۇچىلار ئەڭ كۆپ ئىشلىتىدىغان ئاممىۋى تاراتقۇلار ئىنتېرنېت تورى بولۇپ ، % 41.2 نى ئىگىلەيدۇ .  مېدىيا خۇمارلىقى نەزەرىيەسى ئارقا كۆرۈنۈش ئاستىدا ئېلىپ بېرىلغان تەتقىقاتتا، تور ئىشلىتىش بىلەن خۇمار بولۇش ئوتتۇرىسىدىكى مۇناسىۋەت تەتقىق قىلىنغان.  تەتقىقاتتىكى سانلىق مەلۇماتلاردا كۆرسىتىلىشچە؛ ئوقۇغۇچىلارنىڭ دۆلىتىدە، دۇنيادا يۈز بېرىۋاتقان ھادىسىلەرنى، كۈلتۈرلەرنى، ۋەقەلەرنى چۈشىنىپ يېتىش ۋە پوزىتىسيە بىلدۈۈرش ئۈچۈن  ئالاقە تورى ( جەمئىيەت چۈشىنىشى ) گە يۈزلىنىشكە باشلىغان.
V a l e n z u e l a , P a r k ۋە K e e ( 2008 )  لار   2603 نەپەر تور ئابونتى ئۈستىدە ئېلىپ بارغان تەتقىقاتتا بايقىلىشىچە ، Facebook ئىشلىتىش سىجىللىقى بىلەن ئوقۇغۇچىلارنىڭ تۇرمۇشى، جەمىئىيەتكە بولغان ئىشەنچى، پۇقراۋىي قاتنىشىش ۋە سىياسەتكە ئشىتىراك قىلىش ئوتتۇرىسىدا ناھايىتى زور ئوڭ تاناسىپ مۇناسىۋىتى مەۋجۇت.  ئىجتىمائىي تاراتقۇلار ھەققىدە  (   ،H a z a r 2011 )  يەنە بىر تۈرلۈك نەق مەيدان تەتقىقاتى ئېلىپ بارغان؛ بۇ تەتقىقاتنى ئېلىپ بېرىشتىكى مەقسەت ئىجتىمائىي تاراتقۇلارغا خۇمار بولۇپ قېلىش ھادىسىسىنىڭ ھەرىكەت، ئاڭ ۋە ھېس-تۇيغۇلارغا قانداق تەسىر كۆرسىتىدىغانلىقىنى تېپىپ چىقىش بولغان. تەتقىقاتنىڭ سانلىق مەلۇماتىغا ئاساسلانغاندا، ئوقۇغۇچىلار ئەڭ كۆپ ئىشلىتىدىغان ئاممىۋى تاراتقۇلار ئىنتېرنېت تورى بولۇپ ، بۇنىڭ ئىچىدە % 66.5 ۋە % 51.2 ئوقۇغۇچىلار ھەر كۈنى ئىككى سائەتتىن تۆت سائەتكىچە ئىشلىتىدۇ . كۆپ ساندىكى ئىجتىمائىي تاراتقۇ ئابونتلىرى (% 76) Facebook نى ئىشلىتىدۇ .
ئىجىتىمائىي تاراتقۇلارنىڭ سىياسىي تەشۋىقات قورالى سۈپىتىدە ئىشلىتىلىشى
يۇقاردىكى سانلىق مەلۇماتلاردىمۇ كۆرسىتىلگىنىدەك، مەيلى دۇنيا مىقياسىدا بولسۇن، مەيلى تۈركىيەدە بولسۇن، ئىنتېرنېت ۋە ئىجتىمائىي تاراتقۇلارنى ئىشلىتىش نىسبىتى، بولۇپمۇ ئىجتىمائىي تاراتقۇلارنى ئالاقە قورالى سۈپىتىدە ئىشلىتىش نىسبىتى كۈنسايىن ئاشماقتا. بۇ ئېشىشقا ئەگىشىپ تورداشلار ئەنئەنىۋى تاراتقۇلار ئارقىلىق ئېلىپ بېرىۋاتقان پائالىيەتلىرىنى ئىجتىمائىي تاراتقۇلارغا يۆتكەشكە باشلىدى.  بۇ جەرياندا تەشۋىقاتچىلارمۇ،  نىشان  قىلىنغۇچى ئاممىمۇ سىياسىي تەشۋىقات ئۈچۈن ئىجتىمائىي تاراتقۇ سۇپىلىرىغا يۈزلىنىشكە باشلىدى. مەيلى دۆلەت باشقۇرغۇچىلىرى ياكى يەرلىك سىياسەتچىلەر بولسۇن ئىجتىمائىي تاراتقۇلاردا بارغانسېرى كۆپلەپ نامايەن بولۇشقا ھەمدە ئىنتېرنېت تورى ئارقىلىق نىشان قىلىنغان ئاممىغا سىياسەت ، مەقسەت-مۇددىئا ، ۋەدە ۋە ئىش-پائالىيەتلىرىنى يەتكۈزۈشكە تىرىشىشقا يۈزلەندى.
ئىجتىمائىي تاراتقۇلارنىڭ سىياسىي تەشۋىقات سۈپىتىدە ئىشلىتىلىشىگە مۇناسىۋەتلىك يېقىندا نۇرغۇن مىساللار ئوتتۇرغا چىقتى. ئىجتىمائىي تاراتقۇلاردىن پايدىلىنىشتا كۆزگە ئەڭ كۆرۈنەرلىك ھەرىكەتلەرنىڭ بېشىدا، مۇستەبىتلىككە قارشى تۇرۇش ھەرىكەتلىرىدىن بىرى بولغان، ئوتتۇرا شەرقتە مەيدانغا كەلگەن  ئەرەپ باھارى ھەرىكىتى كېلىدۇ. ئېلىپ بېرىلغان تەتقىقاتلاردا، « ئەرەپ باھارى» دەپ ئاتالغان ئاممىۋى ھەرىكەتلەردىن ئىلگىرى ۋە  ھەرىكەت جەريانىد
Facebook  T w i t t er  , Instgram,  ۋە Y o u t u b e لار ئاممىنى سەپەرۋەر قىلىش ھەمدە پۈتۈن دۇنيا خەلقىنى ھەرىكەتتىن ۋاقىپلاشندۇرۇشتا  ئۈنۈملۈك قورال قىلىپ ئىشلىتىلگەن. بۇنىڭدىن سىرت، بۇ ھەرىكەتلەرنى قانۇنىيلىققا ئىگە قىلىش جەھەتتىمۇ مەزكۇر ئىجتىمائىي تاراتقۇ تۈرلىرى تەشۋىقات قورالى سۈپىتىدە ئاكتىپ رول ئوينىغان ( S z a j k o w s k i ، 2011 ؛ K o r k m a z ، 2012 )