تايلاندتىن خىتايغا قايتۇرۇلغان 40 ئۇيغۇر: قۇتۇلۇش ئۈمىدىدىن زۇلۇم گىردابىغا (3-قىسىم)
ئاپتور: ئۇيغۇر تەتقىقات ئىنىستىتۇتى
مەنبە: uysi.org

تايلاندنىڭ 40 ئۇيغۇرنى خىتايغا قايتۇرۇشى، كىشىلىك ھوقۇق ۋە خەلقئارالىق سىياسەت ساھەسىدىكى قاراڭغۇ بىر سەھىپە بولدى. 2014-يىلى خىتاينىڭ زۇلۇمىدىن قېچىپ، تايلاندتا 11 يىل تۇتقۇندا قالغان بۇ ئۇيغۇرلار، ئاخىرىدا دەسلەپتە قېچىپ چىققان زۇلۇمغا قايتۇرۇلدى. دىياسپورا تەشكىلاتلىرى، كىشىلىك ھوقۇق گۇرۇپپىلىرى ۋە دېموكراتىك دۆلەتلەرنىڭ تىرىشچانلىقلىرى تايلاندنىڭ خىتاينىڭ ئىقتىسادىي بېسىمىغا بويسۇنۇشى سەۋەبىدىن نەتىجىسىز قالدى، بۇ تەشكىلاتلارنىڭ ئىناۋىتىگە ئېغىر زەربە بولدى. قايتۇرۇلغان ئۇيغۇرلارنىڭ لاگېرلاردا يوقىلىش، تەن جازاسى ياكى ئۆلۈمگە دۇچ كېلىش خەۋپى يۇقىرى بولۇپ، خەلقئارالىق جەمئىيەتنى تېز ۋە كۈچلۈك ھەرىكەتكە چاقىرىدۇ. تايلاندنىڭ بۇ ھەرىكىتى، خىتاينىڭ سىياسىي-ئىقتىسادىي تەسىرىگە بويسۇنغاندا، كىشىلىك ھوقۇق پىرىنسىپلىرىنىڭ قانداق قۇربان قىلىنىدىغانلىقىنىڭ ئېچىنىشلىق بىر مىسالى بولدى. دېموكراتىك دۆلەتلەر ۋە تەشكىلاتلار، بۇ ۋەقەدىن ساۋاق ئېلىپ، خىتاينىڭ زۇلۇمىغا قارشى تېخىمۇ قەتئىي تەدبىر قوللىنىشى كېرەك، بولمىسا، بۇنداق پاجىئەلەر قايتا تەكرارلىنىشى، دىياسپورادىكى باشقا دۆلەتلەردە ياشاۋاتقان ئۇيغۇرلاردىمۇ ئېغىر ئەنسىزلىك پەيدا قىلىشى مۇمكىن.
.» 2024. [https://www.hrw.org/news/2024/03/08/thailand-should-free-detained-uyghur-asylum-seekers]
3. Reuters. » Thailand sends 40 Uyghurs back to China after decade in detention
» 2025. [https://www.reuters.com/world/asia-pacific/thai-pm-says-human-rights-principles-must-be-followed-amid-concern-over-fate-2025-02-27/]
4. Bangkok Post. » Thailand deports 40 Uyghurs to China» [https://www.bangkokpost.com/thailand/general/2969390/thailand-deports-40-uyghurs-to-china]
5. World Bank. «Thailand Economic Monitor.» 2024. [https://documents1.worldbank.org/curated/en/099062924133030977/pdf/P50100914f725005f1b9211803e7e17020a.pdf]
6. World Uyghur Congress (WUC). » WUC URGES THAILAND TO HALT THE SCHEDULED DEPORTATION OF UYGHUR REFUGEES.» 2025. [https://www.uyghurcongress.org/en/press-release-wuc-urges-thailand-to-halt-the-scheduled-deportation-of-uyghur-refugees/https://www.uyghurcongress.org/en/press-release-wuc-urges-thailand-to-halt-the-scheduled-deportation-of-uyghur-refugees/]
7. UN Human Rights Office (OHCHR). » UN Human Rights Chief deeply troubled by Thailand’s deportation of Uyghurs to China .» 2025. [https://www.ohchr.org/en/press-releases/2025/02/un-human-rights-chief-deeply-troubled-thailands-deportation-uyghurs-china]
8. UNHCR. » UHRP Welcomes UN Letter on Arbitrary Detention Cases in Thailand, Urges Immediate Resettlement » 2024. [https://uhrp.org/statement/uhrp-welcomes-un-letter-on-arbitrary-detention-cases-in-thailand-urges-immediate-resettlement/]
9. bitterwinter. «Thailand Accused of Sending Uyghur and Other Refugees Back to China.» 2025. [https://bitterwinter.org/thailand-accused-of-sending-uyghur-and-other-refugees-back-to-china/?gad_source=1&gclid=Cj0KCQiAlbW-BhCMARIsADnwaspYOtgtPf5SZcGs2F_gzrLjaC-e4AM909mpEpzhiyiakdaHROO-ZmsaAm0BEALw_wcB]
1 HRW. » “Break Their Lineage, Break Their Roots” .» 2021. [https://www.hrw.org/report/2021/04/19/break-their-lineage-break-their-roots/chinas-crimes-against-humanity-targeting]
1 Amnesty International. » Thailand: ‘Deportation’ of Uyghurs to China ‘unimaginably cruel’.» 2025. [https://www.amnesty.org/en/latest/news/2025/02/thailand-deportation-of-uyghurs-to-china-unimaginably-cruel/]
1 WUC. «China’s Narrative on Uyghur Deportations.» 2025. [https://www.uyghurcongress.org/en/ | https://uhrp.org/ 2025]
1 UHRP. » UHRP Analysis Finds 1 in 26 Uyghurs Imprisoned in Region With World’s Highest Prison Rate.» 2024. [https://uhrp.org/insights/uhrp-analysis-finds-1-in-26-uyghurs-imprisoned-in-region-with-worlds-highest-prison-rate/]
View Fullscreen