دارۋىن، تېخنىكىلىق تاللاش، كورونا ۋە دونكىخوت (1-قىسىم)
ئاپتور: ئۇيغۇر تەتقىقات ئىنىستىتۇتى
مەنبە: uysi.org

كورۇنا ( تاجسىمان ئۆپكە ياللۇغى ) ۋىرۇسى ئوتتۇرىغا چىقارغان بەزى نەتىجىلەرگە قاراپ كاپىتالىزم زاۋاللىققا يۈزلەندى، دۆلەتلەر يوق بولۇۋاتىدۇ، ئامېرىكا گۇمران بولىدۇ دېگەندەك قاراشلار خۇشاللىق بىلەن ئېيتىلماقتا. ئارزۇ – ئىستەكلىرىمىز ناھايىتى ئورۇنلۇق، لېكىن خىياللىرىمىزنى قاباھەتلىك چۈشكە ئايلاندۇرىدىغان ئۆزگىرىشلەر كۈنسېرى ھاياتىمىزغا كىرىپ كېلىۋاتىدۇ.
نەچچە ئەسىردىن بۇيان پاسسىپ ھالەتكە چۈشۈپ قالغان ياكى چۈشۈرۈلگەن ئىسلام دۇنياسى، يېڭى چۈشەنچە ئوتتۇرىغا قويالمىغان، بىلىمنى تەرەققىي قىلدۇرۇشقا ھەسسە قوشالمىغان ۋە پەلسەپەۋى پائالىيەت ئېلىپ بارالمىغان مىراسقا مەھكەم ئېسىلغان بولۇپ، كورۇنا ۋىرۇسىنى سۇماق سۈيى ئىچىش، تەرەتنى يېڭىلاپ كېزىش، مەھدى ياكى مەسىھ بولۇش ئېھتىماللىقى ئۈستىدە مۇتالىئە قىلىش ۋە ياكى بىلىمگە ھۆرمەت كۆرسىتىشتىن باشقا ھېچقانداق ئىنكاس قايتۇرالمىدى. لېكىن ئۆزلىرىنى كاپىتالىزمنىڭ گۇمران بولۇش سەۋەبى دەپ قارايدىغان دەرىجىدە ئۈمىدۋار.
غەربنىڭ زاۋال تېپىشى ۋە ياكى يەر شارىۋى زومىگەرلىكنىڭ گۇمران بولۇشىدىن ئىبارەت بىر ۋەزىيەت ئەپسۇسكى ھازىر مەۋجۇت ئەمەس. ئۇلار ئەتراپلىق پىلان – تەرتىپلەر بىلەن نىشانىغا قاراپ پۇختا قەدەملەر بىلەن ئىلگىرىلىمەكتە. بۇنى نەچچە ئون يىل ئىلگىرى ئوچۇق – ئاشكارا ھالدا جاكارلىماقتا.
يانچۇقىمىزدىكى پۇلنى، ئىناۋەتلىك كارت قەرزىمىزنى، بانكىدىكى پۇلىمىزنى، ئەتىگەن – ئاخشامدا يەپ – ئىچكەنلىرىمىزنى، كىملەر بىلەن كۆرۈشكەنلىكىمىزنى، قەيەرگە بارغانلىقىمىزنى، كىملەرگە قايسى ئۇچۇرنى ئەۋەتكەنلىكىمىزنى، قايسى دوختۇرغا كۆرۈنگەنلىكىمىزنى، قايسى دورىلارنى ئىچكەن – ئىشلەتكەنلىكىمىزنى، كۈندە قانچە قەدەم ماڭغانلىقىمىزنى، ماشىنا بىلەن قانچە كىلومېتىر سەپەر قىلغانلىقىمىزنى، ماشىنىمىزنى، ماشىنا چاقىدىكى يەلنىڭ مىقدارىنى، قان گۇرۇپپىمىزنى، قېنىمىز تەركىبىدىكى مىنېراللار ۋە ۋىتامىن مىقدارىنى، ھورمۇن سەۋىيەمىزنى، خۇلىستېرول سەۋىيەمىزنى، كېسىلىمىزنى، شەھۋەت كۈچىمىزنى، جىنسىي ھورمۇن قۇۋۋىتىمىزنى، ھېس – تۇيغۇمىزنى، ياخشى كۆرىدىغانلىرىمىز، يامان كۆرىدىغانلىرىمىزنى، خىزمەت سائەتلىرىمىزنى، قانچە سائەت ئۇخلايدىغانلىقىمىزنى، قايسى فىلىملارنى كۆرگەنلىكىمىزنى، خىزمەت ئورنى ئۇچۇرلىرىمىزنى، قايسى ئاممىۋى تەشكىلات، پارتىيە، ئىشچىلار ئۇيۇشمىسىغا ئەزا ئىكەنلىكىمىزنى، مەدەنىيەت سەۋىيەمىزنى، زوقلىرىمىزنى، يەپ – ئىچكەنلىرىمىزنى، ئېھتىياجلىق نەرسىلىرىمىزنى، غايىمىزنى، ئايالىمىز، بالىلىرىمىزنى، ئۆي – مۈلۈك كىنىشكىلىرىمىزنى، مائاشىمىزنى، كىيگەن ئاياغ نومۇرىمىز ۋە ماركىسىنى، ئولتۇرۇۋاتقان ئۆيىمىزنى ھەجىمىنى، قايسى قۇرئان تەرجىمىسى پىروگراممىسىنى ئىشلەتكەنلىكىمىزنى، قايسى ھەدىسلەرنى ئوقۇغانلىقىمىزنى، ھەر ھەپتە ئەۋەتىۋاتقان گۈللۈك – نەقىشلىك جۈمە ئۇچۇرلىرىمىزنى، پاراڭلىرىمىزنى، كۈندە قانچە قېتىم ھاجەتخانىغا بارىدىغانلىقىمىزنى، كۈندە قانچە قېتىم ئاپتۇۋۇزغا چىقىدىغانلىقىمىزنى، مېترو بىلەن قەيەرگە كەتكەنلىكىمىزنى، تارتقان خۇسۇسىي ياكى باشقا تۈرلۈك رەسىملەرنى، ھەر تۈرلۈك ھۆججەتلەرنى، تېلېفون خاتىرىمىزدىكى دوستلىرىمىزنى، ئۆيدە يالغۇز قالغاندا تورۇسقا قاراپ ئۆز ئۆزىمىزگە پىچىرلىغان سۆزلىرىمىزنى، قەبرىستانلىقتىكى ئۇرۇق – تۇغقانلىرىمىز ياكى دوستلىرىمىزنى، ئوقۇتقۇچىلىرىمىزنى، ئاڭلىغان ناخشىلىرىمىزنى، خەلق ناخشلىرىنى، ئەجەبا بۇنىمۇ… دېگەن نەرسىلەرنىڭ ھەممىسىنى ھەر سېكۇنت تەقىب قىلىپ، ئورنىدىن تارتىپ ھەممىنى تەپسىلىي ھالدا بىلگەن ۋە بۇ ئۇچۇرلاردىن پايدىلىنىپ ئالگېبرالىق ھېسابلاش ئارقىلىق يەرشارى خاراكتېرلىك ئۇچۇر ئامبىرى قۇرۇپ چىققان يەرشارىۋى بىر دۆلەت ياكى ھاكىمىيەت كۆز ئالدىمىزدا تۇرماقتا.
82 مىليون نوپۇسقا ئىگە مەملىكىتىمىزدە 84 مىليون يانفون كارتى ياكى يانفون ئىشلەتكۈچى بار بولۇپ، ئونلارچە گ ب ئىنتېرنېت ۋە ئېقىم مىقدارى ئارقىلىق گاھ سوتسىيال تاراتقۇلاردا، ئۆيلەردە، خىزمەت ئورۇنلىرىدىكى ۋى فى تورىغا باغلىنىپ، ئەقلىيفون ۋاسىتىسى بىلەن يەرشارىۋى ئۇچۇر ئامبىرىغا ھەر ۋاقىت ئۈزلۈكسىز ھالدا شەخسىي ئۇچۇرلىرىمىزنى ئەۋەتىۋاتىمىز. ھەر ئىرق، ھەر مەزھەپ، ھەر دىن، ھەر يېزا – بازار ۋە ھەر شەھەردىن توختىماي ئۇچۇرلار ئېقىۋاتقان بۇ مەركەزلەر ئەجەبا بۇ ئۇچۇرلار ئارقىلىق نېمە ئىشلارنى قىلىۋاتىدۇ؟ ( 3 )
دارۋىن تىلغا ئېلىنغان ۋاقىتتا مەملىكىتىمىزدە كۆپىنچە مايمۇندىن ئىنسانغا ئايلىنىش نەزەرىيەسى كىشىنىڭ ئەقلىگە كېلىدۇ. كۈندىلىك تۇرمۇشىمىزنىڭ ھەر ساھەسىگە تەسىر كۆرسەتكەن ۋە دارۋىن نەزەرىيەسىگە ئاساس قىلغان تەبىئەتتىكى تەبىئىي تاللىنىش ئۇقۇمىنى بەزى تەتقىقاتچى ئالىملار تەرەققىي قىلدۇرۇپ، تەجرىبىخانىدا سۈنئىي تاللىنىشنى مېتودىنى ئىجاد قىلدى. نەتىجىدە ھەممىمىزگە مەلۇم بولغان ۋە زوق بىلەن ئىستېمال قىلىۋاتقان يوغان – يوغان مېۋىلەرنى، ئۇرۇقسىز مەھسۇلاتلارنى ۋە كۆكتاتلارنى ۋۇجۇدقا چىقاردى. مول سۈت بېرىدىغان ۋە گۆشى لەززەتلىك چارۋا ماللارمۇ مانا بۇ مېتود بىلەن مەيدانغا كەلتۈرۈلدى. ئالىملار بۇ مېتود بىلەن پەقەت مېۋە – چىۋە، سەي – كۆكتات ياكى چارۋا ماللارنىلا ئۆزگەرتىپ سورتلۇق ھالغا كەلتۈرمىدى. ئۇلار مەندەل ۋە دەرۋىندىن ئۆگەنگەنلىرى ئارقىلىق ئىنسانلاردا جىنسىيەت بېكىتىش، ھامىلە بولغۇچى ئانا بېكىتىش ۋە قوشكېزەك بالىلىق بولۇش، ئىرسىي كېسەللىكلەرنى ئېنىقلاپ چىقىش قاتارلىق ساھەلەردىمۇ چوڭ ئىلگىرىلەشلەرنى قولغا كەلتۈردى. كۆپ تۇخۇم تۇغىدىغان گۆش توخۇسى، مول سۈت بېرىدىغان نەسىللىك كالا، يېغى ئاز قوي، گۆش مىقدارى كۆپ چوشقىلارنى سۈنئىي ھالدا مەيدانغا كەلتۈردى.