رۇسىيەنىڭ ئىمپېرىيە ئۆتمۈشىنى سېغىنىشىنىڭ ئىستراتېگىيەلىك مەغلۇبىيىتى (4-قىسىم)
ئاپتور: ئۇيغۇر تەتقىقات ئىنىستىتۇتى
مەنبە: uysi.org

ياشانغان ئەۋلادلار ئۈچۈن سوۋېت ئىتتىپاقى، ياشلىقىنى ۋە ھاياتىنىڭ ئەڭ مۇنبەت دەۋرلىرىنى ئۆتكۈزگەن، ياخشى ياكى يامان، ئۇلار بىلىدىغان بىردىنبىر دۇنيا ئىدى. بۇ ئەۋلاد، كوممۇنىزم تەمىنلىگەن خىزمەت كاپالىتى، ھەقسىز سەھىيە ۋە مائارىپ قاتارلىق ئىجتىمائىي ھوقۇقلارنى، كېيىن كەلگەن ئىقتىسادىي ئېنىقسىزلىق ۋە قالايمىقانچىلىقتىن ئەۋزەل كۆرىدۇ. ئۇلار ئۈچۈن سوۋېتلەرنىڭ پارچىلىنىشى، پەقەت بىر دۆلەتنىڭلا ئەمەس، بەلكى بىر ياشاش ئۇسۇلىنىڭ، ئالدىن پەرەز قىلغىلى بولىدىغان بىر كەلگۈسىنىڭ ۋە كوللېكتىپ بىر كىملىكنىڭ يوقىلىشىدۇر. شۇڭلاشقا، پۇتىننىڭ ئىمپېرىيە سېغىنچىغا تايانغان سۆزلىمى، ئەڭ كۈچلۈك ئىنكاسنى بۇ نوپۇس گۇرۇپپىسىدا تاپماقتا. ئۇلار، ھاكىمىيەتنىڭ ئەڭ سادىق قوللىغۇچىلار قاتلىمىنى تەشكىل قىلىدۇ.
بۇنىڭغا قارشى، سوۋېت ئىتتىپاقىدا قۇرامىغا يەتكەن ھالىتىدە ياشاپ باقمىغان ياش ئەۋلادلار ئۈچۈن بۇ سېغىنچنىڭ ھېچقانداق ئەھمىيىتى يوق. ئۇلار، كوممۇنىزمنىڭ ئاچارچىلىق ۋە زۇلۇم بىلەن تولغان رېئاللىقىنى ئەمەس، بەلكى ئۇنىڭ يىمىرىلىشىدىن كېيىن ئوتتۇرىغا چىققان يېڭى پۇرسەتلەر ۋە ئەركىنلىكلەرنى باشتىن كەچۈرگەن. دوكلاتتا كۆرسىتىلگەندەك، «ئەركىنلىكنىڭ بەدەل تۆلىمەي كەلمەيدىغانلىقىنى ۋە دېموكراتىيەنىڭ قىيىن ئىكەنلىكىنى» ئۆز بېشىدىن ئۆتكۈزۈپ ئۆگەنگەن. بازار ئىگىلىكى تەمىنلىگەن شەخسىي ئىگىلىك تىكلەش پۇرسىتى، ئىنتېرنېت ئارقىلىق دۇنياغا يۈزلىنىش ئىمكانىيىتى ۋە ساياھەت ئەركىنلىكى، ئۇلار ئۈچۈن سوۋېت دەۋرىنىڭ كۈلرەڭلىكى بىلەن سېلىشتۇرغۇسىز دەرىجىدە قىممەتلىكتۇر. بۇ ئەۋلاد، رۇسىيەنىڭ ئۇلۇغلۇقىنى ئۆتمۈشنىڭ ئەرۋاھلىرىدا ئەمەس، بەلكى كەلگۈسىنىڭ تېخنىكىلىق ۋە ئىقتىسادىي مۇۋەپپەقىيەتلىرىدە ئىزدىمەكتە.
بۇ ئەۋلادلار ئارىسىدىكى پەرقلەر، كرېمىل سارىيىنىڭ تاشقى سىياسىتىنىڭ ئۇزاق مۇددەتلىك داۋاملىشىش ئىمكانىيىتى ھەققىدە ئېغىر سوئاللارنى پەيدا قىلماقتا. ئىمپېرىيە سېغىنچى، نوپۇس جەھەتتىن ۋاقىتنىڭ ئۆتۈشى بىلەن ئېرىپ كېتىۋاتقان بىر سايلىغۇچىلار توپىغا خىتاب قىلماقتا. ياش ئەۋلادلارنىڭ سىياسەتكە ئارىلاشماسلىقى ياكى ئۆكتىچى پوزىتسىيەسى، ھاكىمىيەتنىڭ مەشرۇلۇق ئاساسىنى كۈنسېرى ئاجىزلاشتۇرماقتا. رۇسىيە، نوپۇسىنىڭ يېرىمىنى يوقاتقان بولسىمۇ، نېفىت ۋە تەبىئىي گازغا ئوخشاش مول بايلىقلىرىنى قولىدا تۇتۇپ قېلىشقا مۇۋەپپەق بولدى، ئەمما بۇ بايلىقلار تەمىنلىگەن پاراۋانلىقنىڭ ئادىل تەقسىم قىلىنماسلىقى ۋە چىرىكلىك، ياشلارنىڭ دۆلەتنىڭ تۈزۈمىگە بولغان ئىشەنچىسىنى تەۋرەتمەكتە. شۇڭلاشقا، رۇسىيەنىڭ كەلگۈسىدىكى يۆنىلىشىنى، ياشانغانلارنىڭ ئۆتمۈشكە بولغان سېغىنىشىدىن بەكرەك، ياشلارنىڭ كەلگۈسىگە بولغان ئۈمىدلىرى بەلگىلەيدۇ.
خۇلاسىلاپ ئېيتقاندا، «StrategyPage»  تەرىپىدىن سۇنۇلغان بۇ چوڭقۇر ئانالىز، رۇسىيەنىڭ سابىق سوۋېت رايونىدا بىر ئىمپېرىيەنى ئەسلىگە كەلتۈرۈش پىلانىنىڭ نېمە ئۈچۈن ئىستراتېگىيەلىك ۋەيرانلىققا دۇچ كەلگەنلىكىنى كۆز ئالدىمىزغا سۇنماقتا. موسكۋانىڭ رېۋىزىيونىست سىياسەتلىرى، تارىخىي ھەقىقەتلەر، نوپۇس دىنامىكىسى ۋە ئەڭ مۇھىمى، مۇستەقىللىقىنى قولغا كەلتۈرگەن مىللەتلەرنىڭ ئۆز تەقدىرىنى ئۆزى بەلگىلەش يۆنىلىشىدىكى تەۋرەنمەس ئىرادىسى ئالدىدا ئۈنۈمسىز قالماقتا. دوكلاتتا ئالاھىدە تەكىتلەنگەندەك، سوۋېت ئىتتىپاقى ھەرگىزمۇ ئىختىيارىي بىر ئىتتىپاق بولمىغان، ئەكسىچە چار رۇسىيەسىنىڭ ھەربىي ئىشغالىيەت بىلەن بىر يەرگە كەلتۈرگەن بىر «خەلقلەر تۈرمىسى» مىراسىغا ۋارىسلىق قىلغان. شۇ سەۋەبتىن، بۇ قۇرۇلمىنىڭ يىمىرىلىشى، نوپۇسنىڭ مۇتلەق كۆپ قىسمى ئۈچۈن بىر ماتەم ئەمەس، بەلكى تەبرىكلەشكە ئەرزىيدىغان بىر بايرام بولغان.
بۈگۈنكى كۈندە رۇسىيە، ئۇكرائىنادا ئېلىپ بېرىۋاتقان ئۇرۇشقا ئوخشاش تاجاۋۇزچىلىق ھەرىكەتلىرى بىلەن، قولغا كەلتۈرۈشنى ئۈمىد قىلغان نەتىجىلەرنىڭ دەل ئەكسىنى پەيدا قىلماقتا. قوشنىلىرىنى ئۆزىگە باغلاش ئورنىغا ئۇلارنى ئۆزىدىن مەڭگۈلۈك يىراقلاشتۇرماقتا، ناتونى ئاجىزلاشتۇرۇش ئورنىغا ئۇنى جانلاندۇرۇپ كېڭەيتمەكتە ۋە دۇنياۋى بىر كۈچ سۈپىتىدە ھۆرمەتكە ئېرىشىش ئورنىغا خەلقئارا ساھەدە كۈنسېرى تېخىمۇ يالغۇز قالماقتا. بۇ ئىستراتېگىيەلىك كورلۇق، ئۆتمۈشنىڭ سېغىنچىغا قاپسىلىپ قېلىشنىڭ ۋە بۈگۈننىڭ ھەقىقىتىنى ئوقۇيالماسلىقنىڭ مۇقەررەر بىر نەتىجىسىدۇر.
ئاخىرىدا، رۇسىيەنىڭ ئالدىدىكى ئەڭ چوڭ خىرىس، چېگرالىرىنىڭ سىرتىدىكى زېمىنلارنى قايتىدىن كونترول قىلىش ئەمەس، بەلكى ئۆز ئىچىدىكى چوڭقۇر زىددىيەتلەر بىلەن يۈزلىشىش ۋە 21-ئەسىردە قانداق بىر دۆلەت بولماقچى ئىكەنلىكىگە قارار قىلىشتۇر. ئىمپېرىيە ئەرۋاھىنىڭ كەينىدىن مېڭىشنى داۋاملاشتۇرىدىكەن، ھەم ئۆزى ھەم قوشنىلىرى ئۈچۈن بىر مۇقىمسىزلىق ۋە توقۇنۇش مەنبەسى بولۇپ قېلىشنى داۋاملاشتۇرىدۇ. ئەمما تارىخنىڭ ئېقىمى، ئىمپېرىيەلەرنىڭ قايتا جانلىنىشى تەرەپتە ئەمەس، بەلكى مىللەتلەرنىڭ ئۆزلىرىنىڭ ئىگىلىك ھوقۇقى يولىنى سىزىش ئەركىنلىكى تەرەپتە ئىلگىرىلىمەكتە. رۇسىيەنىڭ بۇ تارىخىي ھەقىقەتنى بالدۇر ياكى كېيىن قوبۇل قىلىشتىن باشقا تاللىشى بولمايدۇ.
* ئىزاھات: «ئاچىللېسنىڭ تاپىنى» (Achilles‹ heel): بۇ ئىبارە قەدىمكى يۇنان ئەپسانىلىرىدىن كەلگەن بىر تەمسىلدۇر. ئەپسانىگە ئاساسلانغاندا، ئۇلۇغ پالۋان ئاچىللېسنى ئۆلمەس قىلىش ئۈچۈن، ئانىسى ئۇنى ئىستىكىس دەرياسىغا چۆمۈلدۈرگەن، ئەمما ئۇنى تاپىنىدىن تۇتۇپ تۇرغانلىقى ئۈچۈن، دەريا سۈيى تەگمىگەن شۇ تاپان ئۇنىڭ پۈتۈن بەدىنىدىكى بىردىنبىر ئاجىز ۋە ئەجەللىك نۇقتىسى بولۇپ قالغان. ئاخىرىدا، ئۇ دەل شۇ تاپىنىغا ئوق تېگىشى سەۋەبىدىن ئۆلگەن. شۇنىڭدىن كېيىن بۇ ئىبارە كۆچمە مەنىدە قوللىنىلىپ، بىرەر كىشى، تەشكىلات ياكى پىلاننىڭ ئومۇمىي جەھەتتىن كۈچلۈك، ھەتتا يېڭىلمەستەك كۆرۈنگىنى بىلەن، ئۇنى يىمىرىۋېتىدىغان بىردىنبىر ئەجەللىك ئاجىزلىقنى ياكى نۇقسانىنى كۆرسىتىدۇ.