كېسەك ئالتۇن دۆلەتلىرىنىڭ كېڭىيىشى ۋە دۇنيا تەرتىپىنىڭ كەلگۈسى: ئەزا دۆلەتلەر، شېرىكلەر ۋە ئارزۇ قىلغۇچىلارنىڭ نۇقتىئىنەزەرى (3-قىسىم)
ئاپتور: ئۇيغۇر تەتقىقات ئىنىستىتۇتى
مەنبە: uysi.org

كېسەك ئالتۇن دۆلەتلىرى ئەزالىرى ۋە شېرىك دۆلەتلەرنىڭ كېسەك ئالتۇن دۆلەتلىرى ئارقىلىق ئۆزلىرىنىڭ شەخسىي ئارزۇلىرىنى – مەيلى ئۇ تېخىمۇ باراۋەر يەرشارى تەرتىۋىنى يارىتىش بولسۇن، ياكى غەربنىڭ مۇقىمسىزلىقىغا تاقابىل تۇرۇپ، گېئوپولىتىكىلىق بىتەرەپلىكنى ساقلاش بولسۇن ۋە ياكى ئامېرىكا جازالىرىنىڭ يېتىش دائىرىسىدىن تاشقىرى بولغان ئالتېرناتىف خەلقئارا ئىقتىسادىي سىستېمىغا قاتنىشىش بولسۇن – ئەمەلگە ئاشۇرۇش يوشۇرۇن كۈچى، ئاخىرقى ھېسابتا قايسى كەلگۈسى دۇنيا تەرتىپى كۆزقارىشىنىڭ غەلىبە قىلىشىغا باغلىق. ئۇ يەنە غەرب دۆلەتلىرىنىڭ ئۆزلىرى كۆرسەتكەن ئورتاق مەقسەت دەرىجىسىگە – بۇ مەقسەتنىڭ ھەقىقەتەن ئورتاق ياكى ئەمەسلىكى ۋە بۇ دۆلەتلەرنىڭ ئىتتىپاق ياكى ئەمەسلىكىگە  ئىككىنچى ترامپ ھاكىمىيىتى تۇيۇقسىز سوئال تاشلىدى– شۇنداقلا، ترامپ ھاكىمىيىتىنىڭ ئورتا كۈچلەرنى كېسەك ئالتۇن دۆلەتلىرىگە  ئەزا بولۇش ياكى ئامېرىكا بىلەن دوستانە مۇناسىۋەت قۇرۇش ئوتتۇرىسىدا تاللاشقا مەجبۇرلاشتىن كۆرە، تېخىمۇ باراۋەر يەرشارى تەرتىپىنى قوبۇل قىلىشقا رازى بولۇش-بولماسلىقىغا باغلىق بولىدۇ.
ئايرىم دۆلەتلەرنىڭ نۇقتىئىينەزەرلىرى (چوڭقۇرلاشتۇرۇلغان):
بىرازىلىيە (ئەسلىدىكى ئەزا): بىرازىلىيە ئۈچۈن كېسەك ئالتۇن دۆلەتلىرى ئەزالىقى بىرنەچچە مۇھىم پايدىنى ئېلىپ كېلىدۇ: 1) ئابرۇي: بۇ گۇرۇپپىغا قوشۇلۇش برازىلىيەنى خىتاي، ھىندىستان ۋە رۇسىيە قاتارلىق چوڭ دۆلەتلەر بىلەن تەڭ ئورۇنغا قويىدۇ دەپ قارىلىدۇ، بۇ بولۇپمۇ دۆلەت مۇداپىئە چىقىمىنى چەكلەش ۋە «ياخشى خەلقئارا پۇقراسى» بولۇش قارارىنىڭ (مەسىلەن: يادروسىزلىنىش شەرتنامىسىگە ئىمزا قويۇش) ئۇنىڭ يەرشارىدىكى تەسىرىنى ئاجىزلىتىپ قويۇشىدىن ئەنسىرەيدىغان بىر دۆلەت ئۈچۈن مۇھىم. 2) گېئوپولىتىكىلىق تەسىر: كېسەك ئالتۇن دۆلەتلىرى ئەزاسى سۈپىتىدە، بىرازىلىيە يەرشارىۋى ئورگانلارنىڭ ئامېرىكا يېتەكچىلىكىدىكى يەككە قۇتۇپلۇقتىن كۆپ قۇتۇپلۇققا ئۆتۈشىگە ئىجابىي تەسىر كۆرسىتەلەيدۇ دەپ قارىلىدۇ (مەۋجۇت ئاپپاراتلارنى ئىسلاھ قىلىشنى تەشەببۇس قىلىش ھەم NDB قاتارلىق يېڭى ئاپپاراتلارنى قۇرۇشنى قوللاش ئارقىلىق). بىرازىلىيە ۋاشىنگتون بىلەن سۆھبەتلىشىشتە تەسىر كۈچىنى ئاشۇرۇشنىڭ بىر ۋاسىتىسى سۈپىتىدە، باشقا كۆتۈرۈلۈۋاتقان كۈچلەر بىلەن مۇناسىۋەتنى كۈچەيتىشنى مۇھىم دەپ بىلىدۇ (بۇ بولسونارو كەبى ئامېرىكاغا مايىل سىياسەتچىلەرنىڭمۇ كېسەك ئالتۇن دۆلەتلىرىدىن ۋاز كەچمەسلىكىنى چۈشەندۈرىدۇ). 3) خىتاي بىلەن بولغان مۇناسىۋىتىنى باشقۇرۇش: كېسەك ئالتۇن دۆلەتلىرى ئەزالىقى بىرازىلىيەنىڭ ئەڭ مۇھىم سودا شېرىكى بولغان خىتاي بىلەن بولغان ئىقتىسادىي مۇناسىۋىتىنى باشقۇرۇشقا ۋە خىتاينىڭ كۆتۈرۈلۈشىگە ياردەم بېرىدۇ. خىتايغا قىلىنىدىغان ئېكسپورت سوممىسى بىرازىلىيەنىڭ ئامېرىكا ۋە ياۋروپا ئىتتىپاقىغا قىلغان ئېكسپورتىنىڭ يىغىندىسىدىنمۇ كۆپنى تەشكىل قىلىدۇ. 4) دىپلوماتىك پاناھگاھ: كېسەك ئالتۇن دۆلەتلىرى گۇرۇھى ئەزا دۆلەتلىرى پەقەت غەربنىڭلا قوللىشىغا ئېرىشەلىگەن ئەھۋال ئاستىدا، ئۇلارغا ئىشەنچلىك قوللاش تەمىنلەيدىغان «ئۆز ئارا دىپلوماتىك قوللاش گۇرۇپپىسى» رولىنى ئوينايدۇ (مەسىلەن: كېسەك ئالتۇن گۇرۇھى 2014-يىلى قىرىمنى ئىگىلىۋالغاندىن كېيىن پۇتىننى، 2021-يىلى ترامپ سايلامدا غەلىبە قىلغاندىن كېيىن بولسونارونى قوللىغان). بىرازىلىيە 2025-يىلى كېسەك ئالتۇن دۆلەتلىرى رەئىسلىكىدە ترامپنىڭ قايتىپ كېلىشى ۋە ئامېرىكا-خىتاي رىقابىتىگە قارشى كۆپ تەرەپلىمە باغلىنىش ئستراتېگىيەسىنى تۈزۈشى مۇمكىن. ئۇ گۇرۇپپىنىڭ پۈتۈنلەي غەربكە قارشى يۆنىلىشكە كېتىشىنى توسۇشقا تىرىشىدۇ.