ئىشەنچسىزلىك قاينىمىدىكى زامانىۋى ئارمىيە: خىتاي ھەربىي كۈچىنىڭ يادروسىدىكى پارادوكسقا نەزەر (2-قىسىم)
ئاپتور: ئۇيغۇر تەتقىقات ئىنىستىتۇتى
مەنبە: uysi.org

«قاتتىق دېتال» جەھەتتە، خەلق ئازادلىق ئارمىيەسىنىڭ قولغا كەلتۈرگەن نەتىجىلىرى ھەقىقەتەنمۇ دۇنيانى ھەيران قالدۇرىدۇ. دوكلاتتا كۆرسىتىلگەندەك، خىتاي ھازىر پاراخوت سانى جەھەتتە دۇنيادىكى ئەڭ چوڭ دېڭىز ئارمىيەسىگە ئىگە بولۇپ، ئاۋىياماتكا، يادرو سۇ ئاستى پاراخوتلىرى ۋە چوڭ تىپتىكى قوغلىغۇچى پاراخوتلارنى تۈركۈملەپ ئىشلەپچىقارماقتا. ھاۋا ئارمىيەسى كۈچلۈك ئىقتىدارلىق J-20  كۆرۈنمەس ئۇرۇش ئايروپىلانى ۋە يەرلىكلەشتۈرۈلگەن ئىلغار ماتورلار بىلەن قوراللىنىپ، رايوندىكى ھاۋا ئۈستۈنلۈكىگە جەڭ ئېلان قىلماقتا. راكېتا ئارمىيەسى DF-41 قىتئەلەر ئارا باللىستىك راكېتالىرى ۋە ئاۋازدىن تېز سۈرئەتتىكى سىيرىلما باشقۇرۇلىدىغان بومبىلار ئارقىلىق ئامېرىكا چوڭ قۇرۇقلۇقىغا بىۋاسىتە تەھدىت شەكىللەندۈرۈش ئىقتىدارىنى ھازىرلىدى. بۇ «قاتتىق دېتال»لارنىڭ تېز سۈرئەتتە زامانىۋىلىشىشى خەلق ئازادلىق ئارمىيەسىنى پەقەت بىر تېررىتورىيەلىك قوغدىنىش كۈچىدىن ھىندى-تىنچ ئوكيان رايونىدا، ھەتتا دۇنيا مىقياسىدا ئۆز مەنپەئەتىنى كۈچ بىلەن قوغدايدىغان ھۇجۇمچان كۈچكە ئايلاندۇرماقتا.
لېكىن، دوكلاتنىڭ يادرولۇق ئارگۇمېنتى شۇكى، بۇ كۆزنى قاماشتۇرىدىغان «قاتتىق دېتال» قېپىنىڭ ئىچىدە چوڭقۇر بىر «يۇمشاق دېتال» كىرىزىسى يوشۇرۇنغان. بۇ كىرىزىسنىڭ مەنبەسى – پارتىيەنىڭ ئالىي رەھبىرى شى جىنپىڭنىڭ ھەتتا ئۆزى تاللاپ ئۆستۈرگەن گېنېراللارنىمۇ ئۆز ئىچىگە ئالغان پۈتۈن ئارمىيە يۇقىرى قاتلىمىغا بولغان چوڭقۇر ۋە يىلتىز تارتقان ئىشەنچسىزلىكىدۇر. دوكلاتتا ئوتتۇرىغا قويۇلغىنىدەك، شى جىنپىڭ بىر تەرەپتىن خەلق ئازادلىق ئارمىيەسىنى «پارتىيە ۋە خەلق تولۇق ئىشىنەلەيدىغان قەھرىمان ئارمىيە» دەپ تەرىپلىسە، يەنە بىر تەرەپتىن ئۇلارنىڭ ساداقەتمەنلىكى، ئىقتىدارى ۋە ئىنتىزامىدىن توختاۋسىز گۇمانلىنىپ، ئۇلارنى دائىملىق تەشكىلىي ئۆزگەرتىش، كادىرلارنى ئالماشتۇرۇش ۋە سىياسىي تازىلاش ئوبيېكتى قىلىدۇ. بۇ بىر زامانىۋى ئارمىيە ئۈچۈن ئەجەللىك بولغان زىددىيەتتۇر. چۈنكى، زامانىۋى ئۇرۇش پەقەت تېخنىكىغا تايىنىپلا قالماستىن، بەلكى قوماندانلارنىڭ جەڭ مەيدانىدىكى تەشەببۇسكارلىقى، جانلىق تاكتىكىلىق تەپەككۇرى ۋە تۆۋەن دەرىجىلىك ئوفىتسېرلارنىڭ مۇستەقىل قارار چىقىرىش ئىقتىدارىغا تېخىمۇ موھتاج. ئەگەر ھەر بىر قومانداننىڭ كاللىسىدا جەڭ تاكتىكىسىدىن بەكرەك سىياسىي خەتەر ۋە تازىلاش قورقۇنچى ئۈستۈنلۈك ئىگىلىسە، بۇ ئارمىيە ئىلغار قوراللار بىلەن قوراللانغان بولسىمۇ، ئۇنىڭ ھەقىقىي جەڭگىۋارلىق روھى ۋە ئىقتىدارى ئېغىر دەرىجىدە شۈبھىلىك بولۇپ قالىدۇ.
توختاۋسىز «تازىلاش» بورىنى: شى جىنپىڭنىڭ گۇمانى ۋە ھوقۇق ئەندىشىسى
دوكلاتتا شى جىنپىڭ ھاكىمىيەتكە چىققاندىن بۇيان خەلق ئازادلىق ئارمىيەسى ئىچىدە ئېلىپ بېرىلغان كەڭ كۆلەملىك ۋە رەھىمسىز تازىلاش ھەرىكەتلىرى جانلىق مىساللار بىلەن يورۇتۇلغان. بۇ پەقەت «چىرىكلىككە قارشى تۇرۇش» نامىدىكى ئاددىي بىر ھەرىكەت ئەمەس، بەلكى ماھىيەتتە شى جىنپىڭنىڭ ئارمىيە ئۈستىدىن بولغان مۇتلەق شەخسىي ھۆكۈمرانلىقىنى ئورنىتىش ۋە ھەرقانداق يوشۇرۇن سىياسىي رەقىبنى ياكى ساداقەتسىزلىك ئېھتىماللىقىنى يىلتىزىدىن يوقىتىشنى مەقسەت قىلغان بىر سىياسىي بوراندۇر. دوكلاتتا سابىق دۆلەت مۇداپىئە مىنىستىرلىرى ۋېي فېڭخې ۋە لى شاڭفۇ، راكېتا ئارمىيەسىنىڭ پۈتۈن يۇقىرى قاتلام رەھبەرلىكى، ئىستراتېگىيەلىك قوللاش قىسمىنىڭ قوماندانلىرى قاتارلىق نۇرغۇن يۇقىرى دەرىجىلىك ئوفىتسېرلارنىڭ تۇيۇقسىز ۋە سىرلىق ھالدا غايىب بولۇشى ياكى ۋەزىپىسىدىن ئېلىپ تاشلىنىشى مىسال قىلىنغان. بۇ كىشىلەرنىڭ كۆپىنچىسى ئىلگىرى شى جىنپىڭنىڭ ئۆزى تەرىپىدىن ئۆستۈرۈلگەن ۋە ئۇنىڭ «ئىشەنچلىك ئادەملىرى» دەپ قارالغان شەخسلەر ئىدى.
بۇ ھادىسىلەر بىر قانچە مۇھىم مەسىلىنى ئاشكارىلايدۇ:
بىرىنچى، بۇ تازىلاشلار شى جىنپىڭنىڭ ھوقۇق ئەندىشىسىنىڭ نەقەدەر چوڭقۇر ئىكەنلىكىنى، ھەتتا بىر خىل كېسەللىك دەرىجىسىگە يەتكەنلىكىنى كۆرسىتىدۇ. مۇتلەق ھوقۇققا ئىگە ھۆكۈمرانلارغا خاس بولغان پارانويا (سەۋەبسىز گۇمانلىنىش كېسىلى)، ھەتتا ئۆزىنىڭ سايىسىدىنمۇ گۇمانلىنىش بۇ تازىلاشلارنىڭ ئاساسىي ھەرىكەتلەندۈرگۈچ كۈچىدۇر. دوكلاتتا تەكىتلەنگىنىدەك، بۇ خىل سىياسىي مۇھىت ئارمىيە ئىچىدە ساغلام بولمىغان بىر كەيپىياتنى شەكىللەندۈرىدۇ: ئەمەلىي جەڭگىۋارلىق ئىقتىدارى ۋە ھەربىي ئىستىداتىدىن كۆرە، رەھبەرگە بولغان شەخسىي ساداقەتمەنلىكنى كۆرسىتىش ۋە سىياسىي «سەپتە توغرا تۇرۇش» تېخىمۇ مۇھىم بولۇپ قالىدۇ. بۇنداق شارائىتتا قوماندانلار تەۋەككۈل قىلىشتىن، يېڭىلىق يارىتىشتىن قورقىدىغان، پەقەت يۇقىرىنىڭ بۇيرۇقىنىلا جانسىز ئىجرا قىلىدىغان بولۇپ قېلىپ، ئارمىيەنىڭ ئومۇمىي جانلىقلىقى ۋە جەڭگىۋارلىقىنى بوغۇپ قويىدۇ.
ئىككىنچى، خىتاينىڭ يادرو قوراللىرىنى باشقۇرىدىغان ۋە تەيۋەنگە ھۇجۇم قىلىشتىكى ئاساسلىق كۈچ بولغان راكېتا ئارمىيەسىدە يۈز بەرگەن كەڭ كۆلەملىك تازىلاش بۇ قىسىمنىڭ ھەقىقىي جەڭگە تەييارلىق ئەھۋالى ۋە ئىشەنچلىكلىكىگە قارىتا ئېغىر سوئاللارنى پەيدا قىلىدۇ. ئەگەر بۇ قىسىمنىڭ پۈتۈن رەھبەرلىك قاتلىمىدا كەڭ كۆلەملىك چىرىكلىك ۋە ساداقەتسىزلىك مەسىلىسى مەۋجۇت بولسا، ئۇرۇش پارتلىغاندا بۇ قىسىمنىڭ مۇرەككەپ قوماندانلىق سىستېمىسىنىڭ ئۈنۈملۈك ئىشلىشىگە، مىڭلىغان راكېتالارنىڭ نىشانغا توغرا تېگىشىگە كىم كاپالەتلىك قىلالايدۇ؟ دوكلاتتا بۇ نۇقتىغا ئالاھىدە ئۇرغۇ بېرىلىپ، شى جىنپىڭنىڭ «جەڭ قىلىش ۋە جەڭدە غەلىبە قىلىش»قا تەييار بولۇش تەلىپى بىلەن رېئاللىقتىكى بۇ كىرىزىس ئوتتۇرىسىدىكى كۆرۈنەرلىك زىددىيەت ئېچىپ بېرىلگەن.