Uyghur-Corpus/Uyghur-Corpus huggingface dataset:
تۈركىيەنىڭ كېسەك ئالتۇن دۆلەتلىرىگە ئەزا بولۇشنىڭ ئىجابىي ۋە سەلبىي تەرەپلىرى (11-قىسىم)
ئاپتور: ئۇيغۇر تەتقىقات ئىنىستىتۇتى
مەنبە: uysi.org

چاسام سارىيىنىڭ يېقىنقى تەھلىللىرىدە تەكىتلەنگىنىدەك[82، 89-91-بەتلەر]، تۈركىيەگە ئوخشاش رايون كۈچلىرىنىڭ ئىستراتېگىيەلىك تاللىشى كۆپ قۇتۇپلۇق دۇنيا تەرتىپىگە ئۆتۈش جەريانىدا خەلقئارا سىستېمىنىڭ قايتا قۇرۇلمىسىدا ھالقىلىق رول ئوينايدۇ. كارنېگ فوندىنىڭ باھالىشىدا كۆرسىتىلگەندەك[83، 45-47-بەتلەر]، بۇ ئىستراتېگىيەلىك تاللاشلار ئۇزۇن مۇددەتلىك گېئوپولىتىكىلىق ئورۇننى بەلگىلەيدۇ.
تۈزۈلمىۋى ئۇيۇشۇش نۇقتىسىدىن قارىغاندا، كېسەك ئالتۇن دۆلەتلىرىگە ئەزا دۆلەتلەر ئېلىپ كېلىدىغان قۇرۇلمىلىق ئۆزگىرىشلەر زور خىرىسقا دۇچ كېلىدۇ. ئىستراتېگىيە ۋە خەلقئارا تەتقىقات مەركىزىنىڭ 2023-يىللىق تەھلىلىدە تەپسىلىي بايان قىلىنغاندەك[84، 156-158-بەتلەر]، تۈركىيەنىڭ نۆۋەتتىكى تۈزۈم قۇرۇلمىسى ۋە نازارەت قىلىش رامكىسى غەرب ئۆلچىمىگە تېخىمۇ ئۇيغۇن كېلىدۇ.
برۇكىڭس ئىنستىتۇتىنىڭ ئۇنىۋېرسال دوكلاتىدا تەكىتلەنگىنىدەك[85، 112-114-بەتلەر]، شىركەتنىڭ تىپىنى ئۆزگەرتىش جەريانىنىڭ تەننەرخى ۋە رىئايە قىلىش تەلىپى ئەزالىق قارارىغا ئويلىنىشقا تېگىشلىك مۇھىم ئامىل. ئاتلانتىك ئوكيان كېڭىشىنىڭ باھالىشىدا كۆرسىتىلگەندەك[86، 67-69-بەتلەر]، بۇ ئۆزگەرتىش مۇساپىسى ئوتتۇرا ۋە ئۇزۇن مۇددەتلىك بايلىق تەقسىملەشنى تەلەپ قىلىشى مۇمكىن.
ئومۇمىي نۇقتىدىن ئېلىپ ئېيتقاندا، تۈركىيەنىڭ كېسەك ئالتۇن دۆلەتلىرىگە ئەزا بولۇش قارارىنى كۆپ تەرەپلىمىلىك ۋە ئىنچىكىلىك بىلەن تەھلىل قىلىشقا توغرا كېلىدۇ. پېتېرسون خەلقئارا ئىقتىساد ئىنستىتۇتىنىڭ 2023-يىللىق دوكلاتىدا تەكىتلەنگىنىدەك[87، 178-180-بەتلەر]، يەر شارى ئىقتىسادى تەرتىپى كۆپ قۇتۇپلۇق قۇرۇلمىغا ئۆزگىرىۋاتقان بۇ مەزگىلدە، ئىستراتېگىيەلىك تاللاشنىڭ ئاقىۋىتى ئۇزۇن مۇددەتلىك بولۇشى مۇمكىن.
ھازىر بار بولغان سانلىق مەلۇمات ۋە تەھلىللەرگە ئاساسلانغاندا، كېسەك ئالتۇن دۆلەتلىرىگە ئەزا بولۇشتىن ساقلىنىش تۈركىيەگە تېخىمۇ پايدىلىق دەپ قارىلىدۇ. بۇ باھالاشنى قوللايدىغان ئاساسلىق ئامىللار تۆۋەندىكىچە:
ئىجتىمائىي پەنلەردە تەتقىقات ئۇسۇللىرى
ئاپتور: ئۇيغۇر تەتقىقات ئىنىستىتۇتى
مەنبە: uysi.org

مۇھەممەدئەلى ئورخۇن
ئىلمىــي تەتقىقــات ئەســەرلىرىنى باشــقا يازمىلاردىــن ئايرىــپ تۇرىدىغــان مۇھىــم ئالاھىدىلىــك قوللىنىلغــان تەتقىقــات ئۇســۇلى ۋە مېتودىنىــڭ پەرقلىــق بولۇشــىدۇر. بۈگۈنكــى ئاكادېمىــك دۇنيــادا بولســا تەتقىقاتلارنــى ئىلمىــي ئۇســۇل بىلــەن ئېلىــپ بېرىــش ئاللىبــۇرۇن تەكىتلــەپ ئولتۇرۇشــنىڭ ھاجىتــى قالمىغــان، ھەممــە بىلىدىغــان قائىدىگــە ئايلانــدى. مۇنداقچــە قىلىــپ ئېيتقانــدا، بىــر ئەسـەرنى ئىلمىـي بولماپتـۇ، دېگـەن ۋاقتىمىـزدا ئادەتتـە ئـۇ ئەســەرنىڭ تەتقىقــات ئۇســۇلىدا مەســىلە بارلىقىنــى كــۆزدە تۇتقــان بولىمىــز.
داۋامىنى بۇ يەردىن كۆرۈڭ:
گېرمانىيە-خىتاي مۇناسىۋىتىدىكى دىپلوماتىك ئارقان تارتىشىش (3-قىسىم)
ئاپتور: ئۇيغۇر تەتقىقات ئىنىستىتۇتى
مەنبە: uysi.org

كەلگۈسىگە نىسبەتەن، گېرمانىيە-خىتاي مۇناسىۋىتىنىڭ يۆنىلىشىنى بىر قانچە ئاساسلىق ئامىل بەلگىلەيدۇ. بىرىنچىسى، گېرمانىيە ۋە ياۋروپا ئىقتىسادىنىڭ خىتايغا بولغان بېقىندىلىقىنى قايسى دەرىجىدە ۋە قانچىلىك ۋاقىتتا ئازايتالايدىغانلىقى، يەنى «خەتەرنى ئازايتىش» ئىستراتېگىيەسىنىڭ مۇۋەپپەقىيەتلىك بولۇش-بولماسلىقىدۇر. ئىككىنچىسى، خىتاينىڭ ئىچكى سىياسىي ۋە ئىقتىسادىي يۆنىلىشى ھەمدە تاشقى سىياسىتىدىكى تاجاۋۇزچىلىق دەرىجىسىدۇر. ئۈچىنچىسى بولسا، ئاتلانتىك ئوكيان ھالقىغان مۇناسىۋەتلەرنىڭ ئەھۋالى ۋە ئامېرىكا قوشما ئىشتاتلىرى بىلەن ياۋروپانىڭ خىتايغا قاراتقان سىياسەتلىرىنى قايسى دەرىجىدە ماسلاشتۇرالايدىغانلىقىدۇر.
گېرمانىيە دىپلوماتىيەسى ئۈچۈن «ئارقان تارتىشىش ئويۇنى» داۋاملىشىدۇ. بېرلىن، بىر تەرەپتىن دۇنيادىكى ئىككىنچى چوڭ ئىقتىسادىي گەۋدە ۋە يەرشارىۋى بىر ئاكتىيور بولغان خىتاي بىلەن ئالاقە يوللىرىنى ئوچۇق تۇتۇش ۋە ھەمكارلىشىشقا مەجبۇر. يەنە بىر تەرەپتىن بولسا، ئۆزىنىڭ ئىقتىسادىي بىخەتەرلىكىنى، تېخنىكىلىق رىقابەت كۈچىنى ۋە لىبېرال-دېموكراتىك قىممەت قاراشلىرىنى قوغداشقا مەجبۇر. بۇ تەڭپۇڭلۇقنى مۇۋەپپەقىيەتلىك ھالدا ساقلاپ قېلىش، پەقەت گېرمانىيەنىڭلا ئەمەس، بەلكى پۈتكۈل ياۋروپا ئىتتىپاقىنىڭ 21-ئەسىردىكى ئەڭ مۇھىم تاشقى سىياسەت سىناقلىرىنىڭ بىرى بولۇپ قېلىۋېرىدۇ.
تەھرىرى:ئەلانۇر ئەتتار
پايدىلانغان مەنبەلەر:
Kurier (13. Nov 2025). «Bundesregierung: Vizekanzler in China: Der diplomatische Drahtseilakt». kurier.de. https://www.kurier.de/inhalt.bundesregierung-vizekanzler-in-china-der-diplomatische-drahtseilakt.24e83e46-c7c3-48e6-a04a-49bfe5b091fc.html.
Zeit Online (13. Nov 2025). «Lars Klingbeil: Dialog mit China suchen, aber rote Linien klar benennen». zeit.de. https://www.zeit.de/politik/deutschland/2025-11/lars-klingbeil-china-dialog.
Kölner Stadt-Anzeiger (13. Nov 2025). «Vizekanzler in China: Der diplomatische Drahtseilakt». ksta.de. https://www.ksta.de/politik/dpa-politik/vizekanzler-in-china-der-diplomatische-drahtseilakt-1149213.
شەرقىي تۈركىستاندا ئىرقىي قىرغىنچىلىق ناملىق دوكىلات يېڭىلاندى
ئاپتور: ئۇيغۇر تەتقىقات ئىنىستىتۇتى
مەنبە: uysi.org

بۇ شەرقىي تۈركىستاندا ئىرقىي قىرغىنچىلىق ناملىق دوكىلاتنىڭ ئېنگلېزچە نۇسخىسى بولۇپ، 2020- يىلى 10- ئايدا يېڭىلاندى.
View Fullscreen
ئامېرىكا بىلەن خىتاي ئوتتۇرىسىدىكى رىقابەتتە ئىستىخبارات سېپى قىزىماقتا
ئاپتور: ئۇيغۇر تەتقىقات ئىنىستىتۇتى
مەنبە: uysi.org

دوتسىنت دوكتور ئەلى بۇراك
خىتاي بىلەن ئامېرىكا ئوتتۇرىسىدىكى يەرشارىۋى رىقابەتنىڭ كۈنسېرى گەۋدىلىنىۋاتقانلىقى ئىنكار قىلغىلى بولمايدىغان ھەقىقەت. ھەتتا، ئىككى دۆلەت ئوتتۇرىسىدىكى رىقابەت كەلتۈرۈپ چىقارغان جىددىيلىكنى بەزى تەھلىلچىلەر «يېڭى سوغۇق مۇناسىۋەتلەر ئۇرۇشى» دەپ تەسۋىرلەيدۇ.
خىتاي يېقىنقى يىللاردا دۇنيانىڭ كۈچىيىۋاتقان يەر شارىۋى كۈچ دۆلەت بولۇش دەرىجىسىگە ئەمەلىيەتتە ئۇنداق ئاسان يەتمىدى. بۇ كۈچىيىشنىڭ ئارقىسىدا نەچچە يىل داۋاملاشقان تەييارلىق مۇساپىسى مەۋجۇت. خىتاي سوغۇق مۇناسىۋەتلەر ئۇرۇشى مەزگىلىدە ئامېرىكا بىلەن سوۋېت ئىتتىپاقىنىڭ تىركىشىشىدىن پايدىلىنىپ،  گېئو- ئىستراتېگىيەلىك ئەۋزەللىكىنى ئىشلىتىپ بىر تەرەپتىن يادرو دۆلىتىگە ئايلانغان بولسا،  يەنە بىر تەرەپتىن، ئىقتىسادىي تەرەققىياتىنىڭ سىجىللىقىنى ساقلاپ، يەر شارىۋى كاپىتالىزىمغا ماس كېلىدىغان  ئىقتىسادىي ئەندزىرە ياراتتى. ئالدىنقى ئەسىرنىڭ 90-يىللىرىدىن كېيىن ئەرزان ئىش كۈچى ۋە ئىشلەپچىقىرىش پۇرسىتىدىن پايدىلىنىپ غايەت زور ئىقتىسادىي تەرەققىياتنى قولغا كەلتۈردى، 2009-يىلى ئۇ ئامېرىكادىن قالسىلا دۇنيادىكى ئىككىنچى چوڭ ئىقتىسادىي كۈچكە ئايلاندى.
داۋامىنى بۇ يەردىن كۆرۈڭ:
خەلقئارا ۋەزىيەت: ئۇچۇر ۋە تەۋسىيەلەر 16-سان
ئاپتور: ئۇيغۇر تەتقىقات ئىنىستىتۇتى
مەنبە: uysi.org

خەلقئارا ۋەزىيەت: ئۇچۇر ۋە تەۋسىيەلەر 16-سان
بۇ ساندىكى مەزمۇنلار تۆۋەندىكىچە:
بۇ يەردىن كۆرۈڭ:
خىتاينىڭ دۆلەت رەئىسى ۋە مۇداپىئە دىپلوماتىيەسى: يەرشارى جەنۇبى ۋە رايونلۇق مۇناسىۋەتلەردىكى كۈچىيىۋاتقان تەسىر (2-قىسىم)
ئاپتور: ئۇيغۇر تەتقىقات ئىنىستىتۇتى
مەنبە: uysi.org

خىتاينىڭ دۆلەت رەئىسى ۋە مۇداپىئە دىپلوماتىيەسى، يەرشارى جەنۇبى ۋە قوشنا دۆلەتلەر بىلەن بولغان مۇناسىۋەتلەرنى كۈچەيتىش، يەرشارى بىخەتەرلىك قائىدىلىرىنى قايتىدىن ئېنىقلاش ۋە خەلقئارا ساھەدە رەھبەرلىك ئورنىنى مۇستەھكەملەش تىرىشچانلىقلىرىنىڭ ئاساسلىق تاشلىرىنى تەشكىل قىلىدۇ. شى جىنپىڭنىڭ رەھبەرلىكىدە ئېلىپ بېرىلىۋاتقان دۆلەت رەئىسى دىپلوماتىيەسى ۋە دوڭ جۈننىڭ مۇداپىئە ساھەسىدىكى پائالىيەتلىرى، خىتاينىڭ ئالتېرناتىپ دۇنيا تەرتىپى تەسەۋۋۇرىنى قوللايدۇ. ئەمما، ئىچكى سىياسىي خەۋپلەر ۋە غەرب بىلەن چەكلىك ئالاقە، بۇ ئىستراتېگىيەنىڭ يەرشارى مىقياسىدا تولۇق مەنىدە ئۈنۈملۈك بولۇشىنى قىيىنلاشتۇرۇشى مۇمكىن. ماقالىدە، خىتاينىڭ دىپلوماتىك تىرىشچانلىقلىرىنىڭ، رايونلۇق ۋە يەرشارىۋى كۈچ دىنامىكىسىنى ئۆزگەرتىش يوشۇرۇن كۈچىگە ئىگە ئىكەنلىكى، ئەمما بۇ جەرياننىڭ مۇرەككەپ ۋە كۆپ قاتلاملىق ئىكەنلىكى ئوتتۇرىغا قويۇلغان.
كەلگۈسىدىكى ئەڭ ئىستىقبالىق ئون كەسىپ ۋە تەلەپ قىلىندىغان ئون قابىلىيەت
ئاپتور: ئۇيغۇر تەتقىقات ئىنىستىتۇتى
مەنبە: uysi.org

مۇرەسسە لىدىرى( شىركەت ۋە خېرىدارلار ئارىسىدىكى مەسىلىلەردە كىلىشتۈرۈش رولى بار)
(Engagement Lead)
يۇمشاق دىېتال ئىنژىنىرى
(Software Engineering Manager)
خېرىدارلار مۇۋاپىقىيەتى يېتەكچىسى(مۇدىرى، ئانالىزچىسى)
(Customer Success Manager)
سېستىم ئىنژىنىرى
(Solutions Architect)
سېتىش دىرىكتورى
(Sales Director)
ئىنژىنىر مۇدىرى
(Engineering Manager)
پروگرام باشقۇرغۇچىسى
(Program Manager)
مەھسۇلات دىرىكتورى
(Product Manager)
سانلىق –مەلۇمات ئېنژىنىرى
(Data Scientist)
كارخانا مالىيە مۇدىرى
(Enterprise Account Manager)
بۇلۇت ۋە تەقسىملەنگەن بىر تەرەپ قىلىش
(Cloud and Distributed Computing)
سىتاتىستىكىلىق ئانالىز ۋە سانلىق مەلۇمات قىدىرىش
(Statistical Analysis and Data Mining)
ئوتتۇرا قاتلام ۋە بىرلەشتۈرۈلگەن يۇمشاق دىتال
(Middleware and Integration Software)
تور قۇرۇلمىسى ۋە ئىجادىيەت رامكىسى
(Web Architecture and Development Framework)
ئىشلەتكۈچى ئارا يۈزىنىڭ لاھىيەلىنىشى
(User Interface Design)
يۇمشاق دىېتال تۈزەتمە كونترول سىستىمىسى
(Software Revision Control Systems)
سانلق مەلۇمات كۆرسەتمە
(Data Presentation)
ئىزدەش موتۇرى ئەلالاشتۇرۇش ۋە بازارغا سىلىش
(Search engine optimisation/Marketing)
كۆچمە ئىجادىيەت
(Mobile Development)
تور ۋە ئۇچۇر بىخەتەرلىكى
(Network and Information Security)
«ئالاقە»دىن «رىقابەت»كىچە بولغان ئىستراتېگىيەلىك بۇرۇلۇش ھەققىدە قايتا ئويلىنىش (2-قىسىم)
ئاپتور: ئۇيغۇر تەتقىقات ئىنىستىتۇتى
مەنبە: uysi.org

ئۈچىنچىدىن، يۇقىرى دەرىجىدە ئەقىل-پاراسەتلىك ئىستراتېگىيە قوللىنىش. ئىككى دۆلەت مۇناسىۋىتى ئاددىي، قېلىپلاشقان ئەمەس. بۇرنس ئىككى دۆلەت ئوتتۇرىسىدىكى مۇناسىۋەتنى «سەككىز ئۈلۈش رىقابەت، ئىككى ئۈلۈش ھەمكارلىق» دەپ تەسۋىرلەيدۇ. بۇ دېگەنلىك، ئامېرىكا بىرلا ۋاقىتتا كۆپ خىل ئۇسۇللارنى قوللىنىشى كېرەك: تېخنولوگىيە ۋە بىخەتەرلىك ساھەسىدە كەسكىن رىقابەتلىشىش بىلەن بىر ۋاقىتتا، كىلىمات ئۆزگىرىشى ۋە ھەر يىلى ئون مىڭلىغان ئامېرىكالىقنىڭ ئۆلۈمىنى كەلتۈرۈپ چىقىرىۋاتقان فېنتانىلنىڭ ئېقىپ كىرىشىنى توسۇشتەك ئورتاق مەنپەئەتكە ئۇيغۇن مەسىلىلەردە تەمكىنلىك بىلەن ئالاقە قىلىش كېرەك. بۇ ئاجىزلىقنىڭ ئىپادىسى ئەمەس، بەلكى ئىستراتېگىيەلىك ئەقىل-پاراسەتتۇر. گەرچە بىر قىسىم سودا-سانائەت ساھەسىدىكىلەر بۇ خىل كەسكىن رىقابەتنىڭ ئىقتىسادىي ئالاقىگە خەۋپ يەتكۈزىدىغانلىقىنى ئېيتىشى مۇمكىن بولسىمۇ، بۇرنسنىڭ قارىشى ئېنىق: بېيجىڭنىڭ ھۇجۇمچانلىق خۇسۇسىيىتىگە سەل قاراش ئامېرىكانىڭ ئۇزۇن مۇددەتلىك بىخەتەرلىكى ۋە گۈللىنىشىگە تېخىمۇ چوڭ خەۋپ ئېلىپ كېلىدۇ. بۇ نۇقتا ئامېرىكانىڭ خىتايغا قاراتقان سىياسىتىنىڭ قاتتىق ياكى يۇمشاق بولۇشتىن ھالقىپ، جانلىق ۋە ئەھۋالغا قاراپ ئىش كۆرىدىغان بولۇشى كېرەكلىكىنى ئىلگىرى سۈرىدۇ.
ئەڭ ئاخىرقى نۇقتا، ھۆكۈمەت بىلەن رىقابەتلىشىش، ئەمما خەلق بىلەن باغلىنىش. بۇرنسنىڭ قارىشىچە، گەرچە ئىككى دۆلەت ھۆكۈمەتلىرى رىقابەتكە چۆمگەن بولسىمۇ، ئامېرىكا ئىككى دۆلەت جەمئىيەتلىرى ئوتتۇرىسىدىكى ئالاقە يوللىرىنى راۋان تۇتۇشى كېرەك. ئوقۇغۇچىلار ئالماشتۇرۇشنى ئىلھاملاندۇرۇش، ساياھەتچىلىكنى ئەسلىگە كەلتۈرۈش، ئىككى دۆلەت خەلقى ئوتتۇرىسىدىكى چۈشىنىشنى ئىلگىرى سۈرۈش قاتارلىقلارنىڭ ھەممىسى ئۇزۇن مۇددەتلىك مەبلەغ سېلىش بولۇپ، بۇ قېچىپ قۇتۇلغىلى بولمايدىغان رىقابەتنىڭ ئالدىنى ئالغىلى بولمايدىغان ئاپەتكە ئايلىنىپ كېتىشىنىڭ ئالدىنى ئالالايدۇ. بۇ نۇقتا ئامېرىكا-خىتاي مۇناسىۋىتىدىكى سىياسىي ۋە ئىستراتېگىيەلىك رىقابەتنىڭ ئىككى دۆلەت خەلقىنىڭ ئۆزئارا ئالاقىسى ۋە چۈشىنىشىنى پۈتۈنلەي ئۈزۈپ قويماسلىقى كېرەكلىكىنى، ئەكسىچە، خەلقئارا ئالاقىنىڭ ئۇزۇن مۇددەتلىك مۇقىملىق ئۈچۈن مۇھىم كاپالەت ئىكەنلىكىنى كۆرسىتىپ بېرىدۇ.
خۇلاسىلىگەندە، نىكولاس بۇرنسنىڭ يەتكۈزگەن ئۇچۇرى ئىنتايىن ئېنىق: خىتايغا نىسبەتەن «خام خىيال » دەۋرى ئاخىرلاشتى. ئامېرىكا دۇچ كېلىۋاتقان خىرىس ھەقىقىيدۇر، تۆلەيدىغان بەدەلمۇ ئىنتايىن ئېغىردۇر. بىردىنبىر چىقىش يولى ئۈمىد ياكى ياخشى نىيەتتە ئەمەس، بەلكى ئەمەلىي تەجرىبىدە تاۋلانغان، ئېنىق بىر ئىستراتېگىيەگە ئىگە بولۇشتىدۇر. بۇرنسنىڭ قاراشلىرى ئامېرىكانىڭ خىتايغا قاراتقان سىياسىتىنىڭ «ئالاقە» پارادىگمىسىدىن «ئىستراتېگىيەلىك رىقابەت» پارادىگمىسىغا ئۆتكەنلىكىنى ھەمدە بۇ يېڭى پارادىگما ئاستىدا كۈچ، ئىتتىپاقداشلار، ئەقىل-پاراسەت ۋە خەلقئارا ئالاقىنى بىرلەشتۈرگەن كۆپ قاتلاملىق بىر ئۇسۇلنى قوللىنىشنىڭ زۆرۈرلۈكىنى چوڭقۇر يورۇتۇپ بېرىدۇ.
[1] بۇ ماقالە ئامېرىكانىڭ خىتايدا تۇرۇشلۇق باش ئەلچىسى نىكولاس بۇرنسنىڭ 2023-يىلى 7-ئايدىكى ئاسپېن بىخەتەرلىك مۇنبىرى (Aspen Security Forum) قاتارلىق سورۇنلاردا ئوتتۇرىغا قويغان قاراشلىرىنى ئاساس قىلىپ يېزىلغان بولۇپ، ئۇنىڭ خىتايغا قاراتقان سىياسەت قارىشىدىكى ئۆزگىرىشنى ۋە ئۇ ئوتتۇرىغا قويغان يېڭى ئىستراتېگىيەلىك رامكىنى تەھلىل قىلىدۇ. ئۇنىڭ قاراشلىرى ۋاشىنگتوندىكى خىتايغا قاراتقان سىياسەت مۇنازىرىسىدە مۇھىم ئەھمىيەتكە ئىگە.
توقۇنۇش ئىچىدىكى ئىككى دۇنيا تەسەۋۋۇرى ۋە ئاشقۇن تەشكىلاتلار (9-قىسىم)
ئاپتور: ئۇيغۇر تەتقىقات ئىنىستىتۇتى
مەنبە: uysi.org

جېنكىسنىڭ قارىشىچە، تېررورىزىم سادىر قىلغۇچىنىڭ سالاھىيىتى ياكى داۋاسىنىڭ ھەقلىق ۋە يوللۇق بولۇشىغا ئاساسەن ئەمەس، ھەرىكەتنىڭ خاراكتېرىگە ئاساسەن ئوبېيكتىپ ھالدا ئىزاھلىنىشى كېرەك. جېنكىنس بۇ ئۆلچەمنىڭ تېررورىزىم ئۇقۇمىدىكى مۇجمەللىكنى يوق قىلمىسىمۇ بىزگە دائىرە سىزىپ بېرىپ بەزى سوئاللارغا جاۋاب بېرەلەيدىغانلىقىنى ئېيتىدۇ. تېررورىزىم ئادەتتىكى بىر جىنايەتتىن سىياسىي مەقسەت جەھەتتىن پەرقلىنىپ تۇرىدۇ. مەسىلەن، بانكىنى بۇلىغان  بۇلاڭچى ياكى ئامېرىكا پىرېزىدېنتى رېگاننى قەستلىگەن كىشى تېررورچى بولمايدۇ. شۇنداقلا سىياسىي مەقسەتنى كۆزلەپ سادىر قىلىنغان ھەر قىلمىش تېررورىزىممۇ ئەمەس. ئامېرىكا ئىنقىلابىدىكى پىدائىي ئەسكەرلەر بىلەن ئوتتۇرا ئامېرىكىدىكى ئىسيانكارلارنىڭمۇ سىياسىي مەقسىتى بار ئىدى. بۇ ئۇلارنىڭ تېررورچى بولۇشىغا سەۋەب بولالمايدۇ. تېررورىزىم پارتىزانلىق ئۇرۇشى ياكى ھەر قاندق بىر ئۇرۇش تۈرى بىلەن ئوخشاش مەنىگە ئىگە ئەمەس، شۇنداقلا  تېررورزىم يەنە بىر ھۆكۈمەتنى ئاغدۇرۇپ تاشلاشقا ئۇرۇنغان كىشىلەرنىڭ ھەرىكىتىنى ئىپادىلەش ئۈچۈنمۇ ئىشلىتىلسە بولمايدۇ ( جىنكىنىس، 2003:18).
جېنكىنسنىڭ قارىشىچە، خەلقئارالىق تېررورىزىم خەلقئارالىق نەتىجە پەيدا قىلىدىغان قىلمىشلاردۇر. بۇ قىلمىشلار تېررورچىلارنىڭ دۆلىتىنى ياكى تۇرۇشلۇق رايوننى تاشلاپ ئۆزگە دۆلەت ۋە رايوندا كۆزلەپ قويغان نىشانىغا ھۇجۇم قىلىشى  ياكى دۆلىتىدىكى چەت دۆلەتلەر بىلەن مۇناسىۋەتلىك ئورۇن ۋە شەخسلەرنى قەستلىشىنى ئۆز ئىچىگە ئالىدۇ. خەلقئارالىق تېررورلۇق تەشكىلاتلىرى 1990-يىللاردىن باشلاپ خەلقئارانىڭ كۈنتەرتىپىگە پات-پات كېلىپ تۇرماقتا.
5- ئىككى تۈزۈمنىڭ توقۇنۇشى ۋە ئاشقۇن تەشكىلاتلار
سوغۇق مۇناسىۋەتلەر ئۇرۇشى ئاخىرلاشقاندىن كېيىن دۇنيانىڭ تىنچلىق ۋە ئامانلىق ماكانى بولۇشىغا بولغان ئۈمىدلەر تۇغۇلدى، بىراق ئۈمىدلەر شەرقىي جەنۇبىي ياۋروپا، ئوتتۇرا شەرق ۋە ئافرىقىدا مەيدانغا كەلگەن ئىچكى ئۇرۇش ۋە قەتلىئاملار سەۋەبىدىن سۇغا چىلاشتى. بوسنا ۋە رۇئاندادا يۈز مىڭلارچە ئىنسان قىرغىن قىلىندى. 1990-يىللاردىن ھازىرغىچە بۇرۇن مۇستەملىكە قىلىنغان دۆلەتلەردە ئىچكى ئۇرۇش ۋە كىرىزىس يۈز بېرىپ تۇردى. بۇ دۆلەتلەرنى ئىزاھلاش ئۈچۈن نۇرغۇن تېرمىن ئوتتۇرىغا قويۇلدى، مەسىلەن: «ۋەيران بولغان» (collapsed)، مەغلۇب بولغان (failed)، دۆلەتلىشەلمىگەن (quasi-state) ۋە ئاجىز (fragile). بۇ دۆلەتلەرنىڭ ئورتاق ئالاھىدىلىكى قانۇنلۇق كۈچ ئىشلىتىش ھوقۇقىدىن ئايرىلىپ قېلىشىدۇر. مۇسۇلمان دۆلەتلەردە بۇ ئەھۋال ئومۇملاشقانىدى، نوپۇسىنىڭ كۆپ قىسمى مۇسۇلمانلاردىن تەشكىل تاپقان دۆلەتلەردە ئىسلامدىن مەقسەت سۈپىتىدە ئەمەس ۋاستە سۈپىتىدە پايدىلانغان خەلقئارا تېررورلۇق تەشكىلاتلار باش كۆتۈرۈپ ھەر يەردە ھەرىكەت قىلىشقا باشلىدى، بۇ ئەھۋال خەلقئارانىڭ قىزىق نۇقتىسىغا ئايلاندى. ئەل قائىدىنىڭ 2001-يىلى 11-سېنتەبىردە ئايروپىلان ئېلىپ قېچىپ نىيۇيوركتىكى دۇنيا سودا مەركىزىگە تەۋە قوشماق بىنالارنى ۋەيران قىلىشىدىن كېيىن، تېررورلۇق تەشكىلاتلىرى ئۈستىدە ئىلمىي تەتقىقاتلار كۈچەيىشكە باشلىدى.
خىتاي تەرەققىيات مودېلىنىڭ قۇرۇلمىلىق ئاجىزلىقلىرى: ئىشلەپچىقىرىش ئىقتىدارىنىڭ ئېشىپ كېتىش مەسىلىسى (4-قىسىم)
ئاپتور: ئۇيغۇر تەتقىقات ئىنىستىتۇتى
مەنبە: uysi.org

ئىشلەپچىقىرىش ئىقتىدارى ئېشىپ كېتىشنى ھەل قىلىش، پەقەت ئىقتىسادىي بىر تەڭشەش مەسىلىسى ئەمەس، بېيجىڭنىڭ ئۆز-ئۆزىنى تۈزىتىش ئىقتىدارىنىڭ ۋە خىتاي مودېلىنىڭ بىر تەكشىلىككە يېتىپ-يەتمىگەنلىكىنىڭ ئاخىرقى سىنىقىدۇر. لېې ئوتتۇرىغا قويغان ئانالىز، خىتاي ئىسلاھات قىلمىسا، سۈنئىي ئەقىل ۋە بىيوتېخنىكا قاتارلىق يېڭى ئىلغار ساھەلەردىمۇ ئوخشاش ھەددىدىن زىيادە ئىشلەپچىقىرىش ۋە تۆۋەن پايدا گىردابىنى تەكرارلاش خەۋپىگە دۇچ كېلىدىغانلىقىنى ئېنىق كۆرسىتىپ بېرىدۇ. سىستېمىلىق ئىسلاھاتلار ئېلىپ بېرىلمىسا، يەرلىك ھۆكۈمەتلەرنىڭ باج ئاساسىنى كېڭەيتىش ئۈچۈن سانائەت ئىشلەپچىقىرىش قابىلىيىتىنى قارىغۇلارچە كېڭەيتىش ئىرادىسى داۋاملىشىدۇ ۋە بۇ ئەھۋال، دۇنياۋى سودا مۇناسىۋەتلىرىنى قىيىنلاشتۇرۇشقا ۋە خىتاينىڭ ئۆز ئىقتىسادىي گۈللىنىشىگە زەربە بېرىشى داۋاملىشىدۇ.
Lee, Lizzi C. «The China Model’s Fatal Flaw: Why Beijing Can’t Overcome Overcapacity.» Foreign Affairs, Vol. 104, No. 6, November/December 2025.
رەقەملىك مېديا ۋە شەخسنىڭ پىسخىكىسى (3-قىسىم)
ئاپتور: ئۇيغۇر تەتقىقات ئىنىستىتۇتى
مەنبە: uysi.org

ئەرول گۆكا: بۇنچە نائېنىق بىر ساھەدە كەسكىن سۆزلەشتىن  قېچىش كېرەك. ئاتا – ئانا ۋە بالا بىر – بىرىگە بۇنچە ئىشىنەلمەيدىغان بىر مۇھىتتا قانداق قىلىشى كېرەك؟ ھازىر مەن دىققەت تارتماقچى بولغان خۇسۇس بولسا بىلىنىشى ۋە بۇ ھەرىكەت قىلىشنىشى زۆرۈر بولغان تېمىدۇر. چوڭ ئالىملارمۇ بىلمەيدىغان، قەتئىي تونۇلمىغان، بىز ئۆگىنىشكە تىرىشىۋاتقان ياكى مەجبۇر تونۇشىۋاتقان بىر دۇنيا بار. ئەمما بۇ مەنزىرىنىڭ بىزگە كۆرۈنگەن قىسمى. يەنە بىر تەرەپتە بولسا بالىلىرىمىز ۋە ياشلىرىمىز بار. 1990-يىلىدىن كېيىن دۇنيانىڭ ھەرقايسى جايلىرىدا تۇغۇلغان بالىلار بۇ يېڭى دۇنيانىڭ ئىچىگە تۇغۇلىۋاتىدۇ دېيەلەيمىز. قاراڭ، ئەنئەنىۋىي باھالاش ئىلمىدە «ئادەم نېمىنىڭ ئىچىگە تۇغۇلىدۇ؟»دېگەن سۇئالغا « بىر ئەنئەنىنىڭ ئىچىگە تۇغۇلىدۇ، بىر تىلنىڭ ئىچىگە تۇغۇلىدۇ» دەپ جاۋاب بېرىلەتتى. ئەمما ھازىر بالىلار يەنە باشقا بىر نەرسىنىڭمۇ ئىچىگىمۇ تۇغۇلىدۇ: تور دۇنياسىنىڭ…شۇنىڭغا ھەيران قالىمىز، بالىلىرىمىز  ئۇچۇر تېخنىكىلىرىنى بىزدىن تېخىمۇ ياخشى ئىشلىتەلەيدۇ. بۇنىڭ سەۋەبى بولسا ئۇلارنىڭ تور دۇنياسىنىڭ ئىچىگە تۇغۇلغانلىقى بولسا كېرەك. بۇ بىزنى ئىنتايىن ھەيران قالدۇرىدۇ. بىز بۇ يېڭى دۇنياغا ناتونۇش ۋە مېھمان، ئەمما بالىلىرىمىز بولسا ساھىپخان… بۇ يەردىكى ئورۇنلاشتۇرۇشنى ياخشى قىلالىساق نۇرغۇن مەسىلىنى ھەل قىلالايمىز.
ئاتا- ئانا بالىلىرىنى قانچىلىك باشقۇرسۇن ۋەياكى چەك قويسۇن  بالىلار سىرتقى دۇنياغا قەدەم باسقاندىن كېيىن ئۇلارنى كونترول قىلالمايدۇ… ئۆيدە بىز بالىنى پۈتۈنلەي چەكلىسەكمۇ بالا يەسلىدە ئوقۇغاندىن باشلاپ بۇ دۇنيانىڭ ئىشىكىنى ئاچىدۇ ۋە ئىچىگە كىرىدۇ. كىرگەندىن باشلاپلا تەرەققىي قىلغان مېڭىسى بىلەن ئۇ دۇنيانىڭ ئادىمىگە ئايلىنىدۇ. ئاتا – ئانا بولسا ئۇ دۇنياغا تەۋە ئەمەس. ئاتا- ئانا نۇقتىسىدىن قارايدىغان بولساق مېنىڭ دېڭىزنىڭ بېلىقلىرى دېگەن ئىپادەم تامامەن توغرا ئەمەس. بىز تېخى ئەمدى ئۇ دېڭىزدا ئۈزۈشنى ئۆگىنىۋاتىمىز. ئەمما بالىلىرىمىز ۋە ياشلىرىمىز بولسا ئۇ دېڭىزنىڭ ھەقىقىي بېلىقلىرى…خۇددى شەھەردە تۇغۇلغان بېرىگە ئېلېكتىرنىڭ ئومۇملىشىشى، ئاسفالت يوللار، قاتناش نورمال تۇيۇلغان بولسا، تېخنىكىۋى مېديا دۇنياسىمۇ بالىلارغا ئىنتايىن نورمال كۆرۈنىدۇ، ئۇلار خۇددى ئادەم ئاتىمىزدىن باشلاپ ھەممە ئادەم مۇشۇ دۇنيادا ياشاپ كېلىۋاتقاندەك ھېس قىلىدۇ. يېزىدىن كەلگەن بىر ئادەم چوڭ شەھەرلەرنى كۆرۈپ قانداق ھەيران قالغان بولسا بىز قۇرامىغا يەتكەنلەرمۇ تېخنىكىۋى مېديا دۇنياسىغا شۇنداق ھەيران قېلىۋاتىمىز. ئەگەر ھازىر ئۆگىنىشكە تېرىشىۋاتقانلار ۋە ئىچىگە تۇغۇلغانلار دەپ ئايرىغىنىمىز توغرا بولسا بالىسىغا ياردەم قىلىشنى خالايدىغان بىر ئاتا – ئانىنىڭ قىلىشقا تېگىشلىك تۇنجى ئىشى بۇ دۇنيانى تونۇشىدۇر. ئەمما بىز نېمە قىلىۋاتىمىز؟ دېققەت قىل، ئۇ يەرگە ھەرگىز كىرمە! نېمىشقا بۇنداق قىلىمىز؟ چۈنكى قورقىمىز، مەۋھۇم دۇنيانى بىلمەيمىز. بۇ قورقۇنچاق پوزىتسىيىمىز بىلەن ئۆزىمىزمۇ بىلمەيلا بالىمىزنىڭ كەلگۈسىدە ئۆز دۇنياسىنى تونۇيدىغان ئىمكانلارنىمۇ يوقىتىۋەتكەن بولىمىز.
رەقەملىك مېديا ۋە شەخسنىڭ پىسخىكىسى (7-قىسىم)
ئاپتور: ئۇيغۇر تەتقىقات ئىنىستىتۇتى
مەنبە: uysi.org

ئەرول گۆكا: تېخنىكىلىق ئەقىلنىڭ، شىركەتنىڭ مەنپەئەتىنى يۇقىرى كۆتۈرۈش مەنتىقىسىنىڭ مېنى بىئارام قىلغانلىقىنى، «تور مۇستەملىكچىلىكى» دېسەك بولىدىغان يېڭى بىر مۇستەبىتلىكنىڭ شەپىلىرىنى ئاڭلىغىنىمنى ۋە تەمتىرەپ قالغانلىقىمنى بىلىڭ. بۇ خىل خەتەرلەرنى بىلىشىمىز كېرەك ئەلۋەتتە. ئىنژېنېرلارنىڭ، پۈتۈن ئىنسانىي ئىمكانلارنى بەلگىلەش، شەكىللەندۈرۈش ۋە ئىسىملاندۇرۇشلىرىنى چوقۇم توسۇپ قىلىشىمىز كېرەك. پەلسەپەسىزلىككە قارشى كۆرەش قىلىشىمىز، ياشاۋاتقان دەۋرىمىزگە «ئادەم كېين» (post-humanity ) دەۋرى دېيىشنى رەت قىلىشىمىز كېرەك. شەخسى تاللاشلارغا ۋە ئىنسانغا بوشلۇق ئىچىشقا كۈچىشىمىز كېرەك. بۇلار ئۈچۈن بۇ دۇنيا كۆرەش قىلىش ئىمكانى بېرىدۇ دەپ قارامسىز، جاۋابىم شۇنداق. ئادەم بار ھەممە يەردە ئەركىن بىر روھ ۋە تاللاش ئىمكانىمۇ بار بولىدۇ. ھازىرمۇ شۇنداق… ۋە ئېھتىمال بىزنىمۇ شۇ يەردىن تۇتۇپ توزاققا چۈشۈرىۋاتىدۇ.
ت ر ت ئاكادېمىيەسى: تىۋىتتېردىكى 140 خەتلىك ئۇچۇر يېزىش مەجبۇرىيىتى جۈملە تۈزۈش  قابىلىيىتىمىزگە تەسىر قىلامدۇ؟  ئادەمنىڭ قىسقا ۋە چۈشىنىشلىك جۈملە تۈزۈش ئادىتى  تەپەككۇر قىلىش مولېكۇلاسىدا  مېڭىنىڭ پائالىيەتلىرىگە قانداق تەسىر قىلار؟ بىلىش مولېكۇلامىزدا  قانداق پەرق بولىدىغانلىقىنى پەرەز قىلىسىز؟  زېھن مېخانىزمىمىزدا بىر پەرق بولغان بولسا قانچىلىك ۋاقىت ئىچىدە ئېنىق بولىدۇ؟
ئەرول گۆكا: قاراڭ،  ئاغزاكى-ئېغىز  مەدەنىيىتىدىن يېزىش-قەلەم  مەدەنىيىتىگە ئۆتۈش بىلەن بىرلىكتە  مېڭە مېخانىزمىمىزنىڭ ئۆزگەرگەنلىكىنى تەتقىقاتلار ئىسپاتلايدۇ، شۇنداقلا مېنىڭ مىتافورام بىلەن ئېتىدىغان بولساق، سۆزلەش ۋە يېزىش مەدەنىيىتىدىكى ئادەمنىڭ  ئىككى پەرقلىق دېڭىزنىڭ بېلىقلىرى ئىكەنلىكىنى ئېيتالايمىز.  تۈركلەرنىڭ پىسخىكىسىنى تەتقىق قىلغان چېغىمدا، بىز تۈركلەرنى چۈشىنىشتە قىينالغان نۇرغۇن ھەرىكەتلىرىنىڭ ئەسلى مەنبەسىنىڭ سۆزلەش-ئاغزاكى مەدەنىيىتى ئىكەنلىكىنى بايقىغان ۋە ئۇزۇن ئىزاھلاشقا تىرىشقانتىم.  بەزىلەر بىزدەك سۆزلەش-ئاغزاكى ۋە يېزىش-قەلەم مەدەنىيىتى ئوتتۇرىسىدا قالغان جەمئىيەتلەرنى« Verbomotor  ئۆتۈش جەمئىيىتى» دەپ ئاتايدۇ.  تېخنىكىۋى مېديا دۇنياسىنىڭ ھەم سۆزلەش-ئاغزاكى، ھەم يېزىش-قەلەم مەدەنىيىتىدىن ئىنتايىن چوڭ پەرقلىرى بار،  بەزىلەر «ئىككىنچى   سۆزلەش-ئاغزاكى مەدەنىيىتى دەۋرى»دە ياشاۋاتىمىز دەپ قارايدۇ.  مەن «ئىككىنچى سۆزلەش-ئاغزاكى مەدەنىيىتى دەۋرى» دېگەن ئۇقۇمغا قوشۇلمايمەن.  سۆز ۋە يېزىقتىن زىيادە،  تېخنىكىلىق مېديادىكى ھالەتلىرىمىز  پۈتۈن زېھنىنىڭ چۈشىگە ئوخشايدۇ.  ئىلگىرىكى دەۋرلەرگە سېلىشتۇرغاندا بۇ ئىنتايىن زور بىر پەرق، چوقۇم  مېڭە مېخانىزمىمىزنىڭمۇ  ئۆزگىرىشىگە سەۋەب بولىدۇ.  ئادەمگە چۈشنى ئەسلىتىدىغان،  ئاساسلىق شۇئارى «سۈرئەت ۋە ئۆزگىرىش» بولغان  تېخنىكىۋى مېديا دۇنياسىدا مېڭىمىزگە نېمە بولىۋاتىدۇ بىلمەيمىز،  مەن چۇقۇم ئۆزگەرگەنلىكىگە ۋە ئۆزگىرىدىغانلىقىغا ئىشىنىمەن .
ت ر ت ئاكادېمىيەسى: زامانىۋى ئادەم ھەممىدىن بەك كۆرۈشتىن زىيادە كۆرۈنۈش ۋە كۆرۈلۈش ئارزۇسىنىڭ  كۈچلۈك بولغانلىقى تۈپەيلى تەنقىد قىلىنىدۇ. ئۆزىنى سۈرەتكە تارتىش بۇ ئىستەكنىڭ چوققىسى. Baudrillard  مۇنداق دەيدۇ:« بۇنىڭدىن كېيىن ھەقىقەت قوغدالمايدۇ ۋە بىزنىمۇ ئۇچۇر ۋە ئوچۇق-ئاشكارىلىقنىڭ شەھۋانىيلىقىدىن قوغدىيالايدىغان ھېچنېمە يوق. ئەمدى بىز ھەقىقەتنىڭ ئارتىسلىرى ئەمەس، مەۋھۇمنىڭ ئىككى تەرىپىگە ئىشلەيدىغان جاسۇسلىرى.» بىر مۇسۇلمان نېمە ئۈچۈن كەئبىنىڭ ئالدىدا دۇئا قىلىۋاتقاچ ئۆزىنى رەسىمگە تارتىپ تارقىتىدۇ؟ بۇنىڭ سەۋەپلىرىنى بىلگۈمىز كېلىدۇ. بىز تورغا چوقۇنۇۋاتامدۇق؟
رەقەملىك مېديا ۋە شەخسنىڭ پىسخىكىسى (15-قىسىم)
ئاپتور: ئۇيغۇر تەتقىقات ئىنىستىتۇتى
مەنبە: uysi.org

ئەرول گۆكا: ئىشىنىڭ، مەنمۇ بىلمەيمەن، پەقەت ياخشى ھايات سۇئالىدىن قېچىشىمىز ۋە كونتروللۇقىمىزنى پۈتۈنلەي ئىنژېنېرلارنىڭ قولىغا تۇتقۇزۇپ قويۇشىمىزنىڭ بىر پاجىئە بىلەن نەتىجىلىنىش ئېھتىماللىقىنى كۆرۈۋاتىمەن. ئۆز چۈشەنچە سىستېمامنىڭ مەركىزىگە «ئادەم دېگەن نېمە؟» دېگەن سۇئالنى قويدۇم، دائىم بۇ ھەقتە ئىچىدە ئويلىنىمەن. بۇ سۇئالغا جاۋاپ بەرمىسەك، باشقا ھەممە نەرسە قىممىتىنى يوقىتىدۇ. قىممىتىنى يوقىتىش توغرا ئىپادە بولمىدى، بىھۇدە تىرىشىش دەيلى مەنچە. پەلسەپىۋى ئانتروپولوگىيە پەلسەپىنىڭ كىچىك بىر تارمىقى تۇرۇپ پەلسەپىنىڭ ۋە ئىنسانشۇناسلىقنىڭ ئالدىغا ئۆتۈپ كەتتى… ئەمما بىز تېخى تەمتىرەش ۋە ھاياجان، ئالدىراش ئىچىدە ئەتىراپىمىزدا يۈز بېرىۋاتقان ئىشلارنى باھالىيالمايمىز، بىر – بىرىمىز بىلەن پاراڭلىشالمايمىز. ئون يىلدىن كېيىن ئىنتايىن بەك كۈلىشىمىز مۇمكىن بولغان دۇنياپەرەستلىك ۋە دىندارلىق مۇزاكىرىسى ئىچىدىن چىقالماي ئۆتۈپ كېتىۋاتىمىز. خاتا چۈشەنمەڭ، مەن دۇنياپەرەستلىك ۋە دىندارلىق مۇزاكىرىسى بەك مۇھىم دەپ قارايمەن، ئاھ كاشكى توغرا مۇنازىرىلىشەلىسەك… بۇ مۇزاكىرە ئەسلىدە بىر جەھەتتىن، ئادەمنىڭ باشقا جانلىقلاردىن، مەۋجۇداتلاردىن پەرقىنىڭ نېمە ئىكەنلىكى مۇزاكىرىسى… يەنى ئادەملەر ئۆز ئۇسلۇپلىرى بىلەن دەل مەن قىلغاننى قىلىشقا، ئۆز پەلسەپىۋى ئانتروپولوگىيىلىرىنى ئوتتۇرىغا قويۇشقا تېرىشىۋاتىدۇ…
يا تېخنىكىۋى مېديا دۇنياسىنىڭ ئەڭ چوڭ مەسىلىسى بولغان پەلسەپەسىزلىشىشنى يېڭىمىز، ياخشى ھايات نېمە دەپ سوراشقا باشلايمىز، تېخنىكا ئېلىپ كەلگەن پۇرسەتلەرنى ئىنسانىيلاشتۇرىمىز؟ ياكى تېخنىكىنى، بىلىم ۋە كۈچنى بەك كۆپ بىلىش دەپ ئويلىۋالغان نادانلىقىمىز بىلەن قىيامىتىمىزنى ئالدىغا سۈرىمىز.
مەن دائىم ئۈمىد ۋە ئادەم تەرەپدارىمەن…
تۈركچىدىن ئۇيغۇرچىغا ئاغدۇرغۇچى: تاجىگۈل سەمەت
«خەلقئارا ۋەزىيەت ۋە شەرقىي تۈركىستان» ناملىق ژۇرنىلىمىزنىڭ 7-سانى نەشردىن چىقتى
ئاپتور: ئۇيغۇر تەتقىقات ئىنىستىتۇتى
مەنبە: uysi.org

ئۇيغۇر تەتقىقات ئىنستىتۇتى
ئەسسالامۇ ئەلەيكۇم ھۆرمەتلىك ئوقۇرمەنلەر، «خەلقئارا ۋەزىيەت ۋە شەرقىي تۈركىستان» ناملىق پەسىللىك ئاكادېمىك ژۇرنىلىمىزنىڭ ئومۇمىي 7-سانى  (2022-يىللىق 3-سان) نەشردىن چىقتى. بۇ مۇناسىۋەت بىلەن ژۇرنىلىمىزغا ئەسەر ئەۋەتكۈچىلەر، ھەرخىل پىكىر، تەۋسىيە ۋە تەلقىنلەردە بولغانلار، قىسقىسى ژۇرنالنىڭ يورۇق كۆرۈشىگە ھەر جەھەتتىن تۆھپە قوشقانلار بارلىق كىشىلەرگە چوڭقۇر رەھمىتىمىزنى بىلدۈرىمىز.
ژۇرنىلىمىز خەلقئارالىق ئاكادېمىك ئۆلچەم ۋە مېتودنى ئاساس قىلغان بولۇپ مەقسىتىمىز تۆۋەندىكىچە :
ژۇرنىلىمىز سىياسىي مەيدان ۋە ئىدېئولوگىيە جەھەتتىن ھېچقانداق تەشكىلات ۋە ئورگانغا باغلىق ئەمەس ۋە ھېچبىرىنىڭ تەشۋىقاتىنى قىلمايدۇ. ھەر قانداق كۆز قاراش ۋە ئىدىيەنى ئەكس ئەتتۈرگەن ئەسەر تەلەپ قىلىنغان مېتود، قائىدە ۋە قېلىپقا چۈشكەن بولۇشى شەرتى ئاستىدا ئېلان قىلىنىدۇ. ئەسەرنىڭ ئاكادېمىك ئۆلچەمگە چۈشكەن – چۈشەنمىگەنلىكى ئۈچ نەپەر باھالىغۇچى تەرىپىدىن قارار قىلىنىدۇ .
زىيالىيلارنىڭ ئىلمىي ئەمگەكلىرىنى ژۇرنىلىمىز ۋاسىتىسى ئارقىلىق ئۇيغۇر خەلقى بىلەن يۈز كۆرۈشتۈرۈشىنى قارشى ئالىمىز.
ئەسكەرتىش: ئوقۇغۇچىلارنىڭ كۆپرەك ئەسەر ئەۋەتىشىنى ۋە بۇ ئارقىلىق ئۆزىنى چېنىقتۇرۇشىنى ئۈمىد قىلىمىز. تولۇق كۇرس ۋە ئۇنىڭدىن يۇقىرى ئوقۇش تارىخىغا ئىگە بولسىڭىز بولىدۇ. ئەسىرىڭىز تەييار بولغاندىن كېيىن ژۇرنىلىمىزنىڭ مۇناسىۋەتلىك كىشىلىرى مېتود ۋە شەكىل قاتارلىق ئاكادېمىك ئۆلچەملەردە سىزگە ياردەم قىلىدۇ (شۇنداقلا تەلەپكە لايىق بولۇشقا ئىمكان بولمىسا رەت قىلىدۇ).
8- سان ئۈچۈن ئەسەرلەرنى بۈگۈندىن باشلاپ ئەۋەتسىڭىز بولىدۇ.