يەرشارىلىشىش ۋە يېڭى دۇنيا تەرتىپىدە كىشىلىك ھوقۇق (14-قىسىم)
ئاپتور: ئۇيغۇر تەتقىقات ئىنىستىتۇتى
مەنبە: uysi.org

1.	كىشىلىك ھوقۇقنىڭ دۆلەت دەرىجىسىدە ھىمايە قىلىنىشى قىسمەن سىياسى مەسىلە بولسىمۇ، يەنى سىياسى قارارلارغا مۇناسىۋەتلىك بولسىمۇ، كۈندىلىك ھاياتتا ۋە خەلقئارا سەۋىيەدە ھىمايە قىلىنىشنىڭ سىياسى مەسىلە ئەمەسلىكى، ئەخلاقى مەسىلە ئىكەنلىكىنى قوبۇل قىلىدىغان ئاساسقا ئىگە قىلىنىشى كېرەك.
2.	كىشىلىك ھوقۇقنى يەر شارى خاراكتېرلىق قىلىشنىڭ ئالدىنقى شەرتى، ھەر كىمنىڭ، بولۇپمۇ كېلەچەكتىكى دۆلەت ئەربابلىرىنىڭ پەلسەپە تەربىيسىگە ئىگە قىلىنىشى بولۇپ، بۇ تەربىيە بالىلىق ۋاقتىدىن باشلىنىشى لازىم. مەقسىتى ئىنسانلارنىڭ، ئىنساننىڭ ئىززەت – ھۆرمىتى خەۋپ ئىچىدە ئىكەنلىكىنى بايقىيالىغۇدەك كۆزگە ئىگە بولۇشىغا ياردەم قىلىشتۇر.
3.	بۈگۈن كىشىلىك ھوقۇقنى دۆلەتلەر تەرىپىدىنمۇ دەپسەندە قىلىنغانلىقىغا، يەنى « قانۇنلۇق تېروررزم »نىڭ ھاكىم ئورۇنغا ئۆتكەنلىكىگە نەزەر تاشلىساق، كىشىنىڭ ئاساسلىق كىشىلىك ھەق – ھوقۇقىنى قوغداش، بىر پۈتۈن ھالدا ئىنسانىيەتنىڭ ھەق – ھوقۇقى بولىدۇ. ئەپسۇسكى، ئىنسانىيەت كۈنىمىزدە بۇ ھەق – ھوقۇقىنى ئىشلىتىدىغان ۋەزىيەتتە ئەمەس ( كۇچۇرئادى، 1982، 169 – 170 ).
4.	ئىنسانىيەت قاچان بۇ ھەق – ھوقۇقىنى ئىشلىتەلىسە، ئەنە شۇ ۋاقىتتا تىنچلىق ئىچىدە بولىدۇ. بولمىسا رۇسسەل ( Russell) ئېيىتقاندەك يوق بولۇشتىن ئۆزىنى قۇتقۇزۇپ قالالمايدۇ.
پايدىلانغان مەنبەلەر:
Beşikçi, İsmail (2006), “Evrensel Bildirge ve Kürtler”, http://www.sosyalistkurd.net/yazarlar/m-can-yuece/1158-evrensel-bildirge-ve-kuertler.html, 04.02.2006.
Bozkurt, Veysel (Der.) (2000), Küreselleşmenin İnsanî Yüzü, Alfa Yayınları, Đstanbul.
Boven, Teo Van C. – Ramcharan,  B. G. (1980) , İnsan Haklarının Felsefi Temelleri Uluslararası Semineri, 9-13 Haziran 1980, Ankara, (Ed. Ionna Kuçuradi.) H.Ü Yayını, Ankara, 1982, s.98-100.
Brzezsinski, Zbigniew  (1997) “Çatışan Uygarlıklar, Esnek Batının Zayıf Surları”,  Medeniyetler Çatışması, Vadi Yayınları, Ankara, s. 122-134.
Çeçen, Anıl (2000), İnsan Hakları, Gündoğan Yayınları, Ankara.
Denli, Özlem (2006) ”John Rawls’un Halkların Yasası’nda İnsan Hakları Düşüncesi”, Sivil Toplum Dergisi, Yıl. 3, Sayı: 13-14, Ocak- Haziran 2006, “Content Integration”, http://www.siviltoplum.com.tr/?ynt=icerikdetay&id=486.
Erbay, Yusuf  (1998),“Kavram Olarak Küreselleşme”, Yeni Türkiye, 21. Yüzyıl Özel Sayısı-I (Sayı:19).
Ensaroğlu, Yılmaz (2006), “Türkiye’de Devlet ve İnsan Hakları”, İnsan Hakları Görüşler Bölümü,  Sivil Toplum Dergisi, Yıl.3, Sayı:13-14, Ocak – Haziran 2006,
http://www.siviltoplum.com.tr/?ynt=icerikdetay&id=490.
Günay, Mustafa  (2004), Metinlerle Felsefeye Giriş, Karahan Kitabevi, Adana.
Helvacı, Nevzat (2006), http//www.tihak.org.tr, 11.11.2006.
Huntington, Samuel P. (1997),  Medeniyetler Çatışması,  (Der. Murat Yılmaz), Vadi Yayınları, Ankara, s. 14-44.
Huntington, Samuel P. (1996), The Clash of Civilization and The Ramaking of World Order, Simon and Schunter.
Đnanç, Zerrin (Der.) (2004),Uluslararası Belgelerde Azınlık Hakları, Ütopya Yayınları, Mart 2004, Ankara
Kaynak, Mahir  (2001), http://arsiv.sabah.com.tr/2001/09/12/g04.html, 12.09.2011.
Kuçuradi, İoanna (1982), İnsan Haklarının Felsefi Temelleri,  Türkiye Felsefe Kurumu Yayınları, Ankara.
Kurth, James (1997), “Uluslararası Politika”, Medeniyetler Çatışması, Vadi Yayınları, Ankara, s. 134-148.
Mac Millan, Margaret (1919), 1919 Paris Barış Konferansı ve Dünyayı Değiştiren Altı Ayın Hikayesi, (Çev. Belkıs Dişbudak), ODTÜ Yayıncılık, Ekim 2004, Ankara.
Mattelart, Armand (2001), İletişimin Dünyasallaşması, İletişim Yayınları, İstanbul.
Meral, Seha L.(1968),  Devletler Hukukuna Giriş, 1. Cilt, 3. Bası, Siyasal Bilgiler Fakültesi Yayını, Ankara, s.203-209.
Özer, Ahmet (1998), Modernleşme ve Güneydoğu, İmge Yayınları, Ankara
Yıldız, Nilgün (2006),  http://www.isguc.org/insanhaklari_kuresellesme.php, 13.11. 2006.
Rawls, John (1971), A Theory of Justice, MA: Harvard University Press, Cambridge.
Radikal Gazetesi, 02.10.2001.
Tutar, Hasan (2000), Küreselleşme Sürecinde İşletme Yönetimi, Hayat Yayıncılık, İstanbul.
Türkbağ, Ali Ulvi (2002), “Pasta Tarifleri Üzerine Bir Đnceleme: Küreselleşme ve Adalet”, Doğu Batı Düşünce Dergisi, Sayı:18, s. 229.
Star Gazetesi, 15.10.2001.
Sömürge Ülkelere ve Halklara Bağımsızlık Tanıma Bildirgesi, 1514 sayılı BM. Genel Kurulu Bildirgesi,14 Aralık 1960.
(http://www. egitim.cu.edu.tr/myfiles/open.aspx?file=813.doc, 13.11.2006)
تەرجىمان: باتۇر جان