ئىشەنچسىزلىك قاينىمىدىكى زامانىۋى ئارمىيە: خىتاي ھەربىي كۈچىنىڭ يادروسىدىكى پارادوكسقا نەزەر (3-قىسىم)
ئاپتور: ئۇيغۇر تەتقىقات ئىنىستىتۇتى
مەنبە: uysi.org

ئۈچىنچى، دوكلاتتا خىتاي ئارمىيەسىگە خاس بولغان «قوش قوماندانلىق» تۈزۈمى، يەنى ھەر بىر دەرىجىلىك ھەربىي قومانداننىڭ يېنىدا بىر سىياسىي كومىسسارنىڭ مەۋجۇت بولۇشىمۇ تەھلىل قىلىنغان. بۇ تۈزۈم پارتىيەنىڭ ئارمىيەنى «مىلتىق ئۇچىغىچە» كونترول قىلىشىنىڭ مۇھىم مېخانىزمى بولسىمۇ، ئەمما ئۇ جىددىي جەڭ شارائىتىدا قارار چىقىرىش سۈرئىتىنى ئاستىلىتىپ، قوماندانلىق ئۈنۈمىنى تۆۋەنلىتىدىغان ئېغىر بىر يۈكتۇر. جەڭ مەيدانىدا ھەر بىر سېكۇنت ھەل قىلغۇچ ئەھمىيەتكە ئىگە بولغاندا، قوماندان بىلەن كومىسسار ئوتتۇرىسىدا كېلىپ چىققان ھەر قانداق ئىختىلاپ ياكى ئىككىلىنىش ئۇرۇشنىڭ تەقدىرىنى ئۆزگەرتىۋېتىشى مۇمكىن. شى جىنپىڭ دەۋرىدە سىياسىي كومىسسارلارنىڭ ھوقۇقى ۋە رولى تېخىمۇ كۈچەيتىلگەن بولۇپ، بۇ ھەربىي كەسپىيلىكنىڭ سىياسىي ساداقەتمەنلىككە تېخىمۇ قاتتىق بويسۇندۇرۇلۇۋاتقانلىقىنىڭ يەنە بىر ئىپادىسىدۇر.
تەيۋەن مەسىلىسى: مودېرنىزمنىڭ ھەرىكەتلەندۈرگۈچ كۈچى ۋە ئاخىرقى سىنىقى
دوكلاتتا تەيۋەن مەسىلىسى خەلق ئازادلىق ئارمىيەسىنىڭ زامانىۋىلىشىشىدىكى ئەڭ مۇھىم ئىستراتېگىيەلىك ھەرىكەتلەندۈرگۈچ كۈچ ۋە شۇنىڭ بىلەن بىر ۋاقىتتا، ئۇنىڭ ئۈچۈن ئەڭ ئاخىرقى ۋە ئەڭ رەھىمسىز سىناق مەيدانى سۈپىتىدە ئوتتۇرىغا قويۇلغان. شى جىنپىڭ «مىللەتنىڭ ئۇلۇغ گۈللىنىشى»نى ئىشقا ئاشۇرۇشنىڭ ئالدىنقى شەرتى سۈپىتىدە تەيۋەننى «قايتا بىرلىككە كەلتۈرۈش»نىڭ زۆرۈرلۈكىنى كۆپ قېتىم جاكارلىغان. شۇڭلاشقا، خەلق ئازادلىق ئارمىيەسىنىڭ بارلىق ھەربىي تەييارلىقلىرى، قورال-ياراغ تەرەققىيات پىلانى ۋە ھەربىي مەشىقلىرىنىڭ يادروسىدا تەيۋەنگە قوراللىق ھۇجۇم قىلىش ۋە ئامېرىكا باشچىلىقىدىكى تاشقى كۈچلەرنىڭ ئارىلىشىشىنى توسۇش ئىستراتېگىيەسى ياتىدۇ.
دوكلاتتا، ئامېرىكا مەركىزىي ئىستىخبارات ئىدارىسىنىڭ سابىق باشلىقى بىل بۇرنسنىڭ خىتاينىڭ 2027-يىلىغىچە تەيۋەنگە مۇۋەپپەقىيەتلىك ھۇجۇم قىلىش ئىقتىدارىنى ھازىرلاشقا بۇيرۇلغانلىقى ھەققىدىكى سۆزى نەقىل كەلتۈرۈلگەن. بۇ، خىتاي رەھبەرلىكىنىڭ بۇ مەسىلىدىكى جىددىيلىك تۇيغۇسى ۋە ۋاقىت جەدۋىلىنىڭ بارلىقىنى كۆرسىتىپ بېرىدۇ. خەلق ئازادلىق ئارمىيەسىنىڭ دېڭىز، ھاۋا، راكېتا، ئالەم بوشلۇقى ۋە تور بوشلۇقى قاتارلىق كۆپ ساھەدە بىرلەشمە ھەرىكەت قىلىش ئىقتىدارىنى يېتىلدۈرۈشكە ئۇرۇنۇشىمۇ دەل مۇشۇ مەقسەت ئۈچۈندۇر.
بىراق، دوكلات شى جىنپىڭنىڭ بۇ مەسىلىدە دۇچ كېلىۋاتقان غايەت زور ئىستراتېگىيەلىك دېلىغۇللۇقىنىمۇ ئوتتۇرىغا قويىدۇ. تەيۋەنگە ھۇجۇم قىلىش ئىنتايىن يۇقىرى دەرىجىدىكى سىياسىي ۋە ھەربىي تەۋەككۈلچىلىككە تولغان بىر «قىمار»دۇر. ئەگەر ئۇرۇش كۈتكىنىدەك تېز ۋە ئوڭۇشلۇق ئاياغلاشماي، ئۇزۇنغا سوزۇلغان بىر تىركىشىشكە ئايلىنىپ كەتسە ياكى مەغلۇپ بولسا، بۇنىڭ ئاقىۋىتى پەقەت ھەربىي جەھەتتىكى زىياندىنلا ئىبارەت بولمايدۇ. بۇ خىتاي كومپارتىيەسىنىڭ ھۆكۈمرانلىق قانۇنىيلىقىغا ئەجەللىك زەربە بېرىشى، خەلقئارالىق يالغۇزلىشىش ۋە ئىقتىسادىي جازالارنى كەلتۈرۈپ چىقىرىشى، ھەتتا شى جىنپىڭنىڭ شەخسىي ھۆكۈمرانلىقىنىمۇ تەۋرىتىپ قويۇشى مۇمكىن. دوكلاتنىڭ تەھلىلىگە ئاساسلانغاندا، شى جىنپىڭنىڭ ئۆز ئارمىيەسىگە بولغان چوڭقۇر ئىشەنچسىزلىكى دەل مۇشۇ تەۋەككۈلچىلىكنى ھەسسىلەپ ئاشۇرىدۇ. ئۇ ئۆزى تولۇق ئىشەنمەيدىغان بىر تۈركۈم گېنېراللارغا پۈتۈن پارتىيە-دۆلەتنىڭ تەقدىرىنى بەلگىلەيدىغان بۇنداق ھايات-ماماتلىق ئۇرۇشنى تاپشۇرۇشقا جۈرئەت قىلالامدۇ؟ بۇ ھازىر ھىندى-تىنچ ئوكيان رايونىدىكى بارلىق ئىستراتېگىيەچىلەر جاۋابىنى ئىزدەۋاتقان مىليون دوللارلىق سوئالدۇر.
«ھەربىي-پۇقراۋى بىرلىشىش» ۋە «بىخەتەرلەشتۈرۈش»: پۈتۈن جەمئىيەتنىڭ ھەربىي ماشىنىغا ئايلاندۇرۇلۇشى
دوكلاتتا يەنە شى جىنپىڭ دەۋرىدىكى ئىككى مۇھىم دۆلەت ئىستراتېگىيەسى – «ھەربىي-پۇقراۋى بىرلىشىش» (Military-Civil Fusion) ۋە «بىخەتەرلەشتۈرۈش» (Securitisation) نىڭ ماھىيىتى ۋە تەسىرىمۇ تەھلىل قىلىنغان.
«ھەربىي-پۇقراۋى بىرلىشىش» ماھىيەتتە پۈتۈن دۆلەتنىڭ ئىقتىسادىي، تېخنىكىلىق، سانائەت ۋە ئىنسان كۈچى بايلىقىنى ھەربىي مودېرنىزم ئۈچۈن سەپەرۋەر قىلىدىغان بىر «پۈتۈن دۆلەت تۈزۈلمىسى»دۇر. بۇ ئىستراتېگىيە ئارقىلىق پۇقراۋى تېخنىكا شىركەتلىرى، ئۇنىۋېرسىتېتلار ۋە تەتقىقات ئورۇنلىرى دۆلەت مۇداپىئە سانائىتى بىلەن زىچ بىرلىشىپ، ئىلغار تېخنىكىلارنى ھەربىي ساھەگە تېز سۈرئەتتە يۆتكەشنى ۋە غەربنىڭ تېخنىكا ئېمبارگوسىنى بۆسۈپ ئۆتۈشنى مەقسەت قىلىدۇ. دوكلاتتا بۇ ئىستراتېگىيەنىڭ خەلق ئازادلىق ئارمىيەسىنىڭ «قاتتىق دېتال» جەھەتتىكى تېز تەرەققىياتىغا زور تۆھپە قوشقانلىقى ئېتىراپ قىلىنغان، ئەمما شۇنىڭ بىلەن بىر ۋاقىتتا، ئۇنىڭ ھەربىي-سانائەت گۇرۇھىنىڭ كۈچىيىپ، يېڭى مەنپەئەت گۇرۇھلىرىنى ۋە يېڭى چىرىكلىك پۇرسەتلىرىنى ياراتقانلىقىمۇ ئوتتۇرىغا قويۇلغان. شى جىنپىڭنىڭ ھەربىي-سانائەت ساھەسىدىكى يۇقىرى دەرىجىلىك رەھبەرلەرگە قارىتا ئېلىپ بارغان تازىلاشلىرى دەل ئۇنىڭ بۇ يېڭىدىن شەكىللەنگەن كۈچتىن ئەنسىرەۋاتقانلىقىنىڭ ۋە ئۇنى كونترول قىلىشقا ئۇرۇنۇۋاتقانلىقىنىڭ ئىپادىسى بولۇشى مۇمكىن.