مېدىيا ۋە سىياسەت نۇقتىئىنەزەرىدىن جامائەت پىكرى (7-قىسىم)
ئاپتور: ئۇيغۇر تەتقىقات ئىنىستىتۇتى
مەنبە: uysi.org

تارىختىن بۇيان جامائەت پىكرى   ھادىسى بار  ئىدى. ئىپتىدائى قەبىلە جەمئىيىتىدىن بۈگۈنكى زامانىۋى جەمئىيەتكىچە مەۋجۇتلۇقىنى ۋە مۇھىملىقىنى ساقلاپ كەلدى. جامائەت پىكرى ھادىسىسى تارىختىن بۇيان مەۋجۇت بولسىمۇ 18-ئەسىردە سېمانتىك رامكا ئىچىدە قەلەمگە ئېلىنىشقا، تەھلىل قىلىنىشقا باشلىغانلىقى مەلۇم. 19- ئەسىردە جامائەت پىكرى ھادىسىسى مۇتەخەسسىسلەر تەرىپىدىن ئۈستىدە توختالغان، تەتقىق قىلىنغان بىر ساھە بولۇپ مۇھىملىقى تېخىمۇ كۈچەيگەن. 20- ئەسىر ۋە 21- ئەسىردە بولسا يۇقىرى تېخنىكىلار، يەرشارىلاشقان دۇنيا بىلەن بىللە جامائەت پىكرى ھادىسىسى تېخىمۇ بەك ئاساسلىق نۇقتىغا ئايلىنىپ نۇرغۇنلىغان ئىجتىمائىي پەن تەتقىقاتىدا مۇنازىرە تېمىسى بولغان. نۆۋەتتە، جامائەت پىكرى ئۇقۇمى ۋە ھادىسىسى پەرقلىق بىر ئەھمىيەتكە ۋە ئورۇنغا ئىگە بولۇۋاتىدۇ. پۈتۈن بۇ تەرەققىيات جەريانى ئىچىدە نەخ بىر جامائەت پىكرى ئۇقۇمى تەبىرى تېپىلمايۋاتىدۇ. ئەڭ كەڭ مەنىدىن ئىلىپ ئېيتقاندا « ئاممىنىڭ قانائىتى» دەپ ئاتىلىۋاتىدۇ. ئامما قانائەتلىرىنىڭ شەكىللىنىشىدە تەسىر كۈچى ئەڭ چوڭ بولغان ئامىللا  شۈبھىسىزكى، سىياسىي قارار چىقارغۇچىلار، مېدىيا ۋە ئىجتىمائىي تاراتقۇلاردۇر. زامانىۋى دېموكراتىك جەمئىيەتلەردە جامائەت پىكرى ئۇقۇمى ۋە ھادىسىسى سىياسىي سىستېمىلارنىڭ، مېدىيانىڭ ۋە ئىجتىمائىي تاراتقۇلارنىڭ ئايرىلماس بىر قىسمى بولۇپ كۆزگە چېلىقىدۇ.
ھازىرقى زامان دېموكراتىك جەمئىيىتىدە جامائەت پىكرى ھادىسىسى ئىنتايىن مۇھىم بولۇپ . كىشىلەرنىڭ  سىياسىي قارار چىقىرىش جەريانىغا داخىل بولۇشى، ئۇلارنىڭ قانۇنلۇق يوللار بىلەن كۆز- قارىشىنى ئېلان قىلىشى  جامائەت پىكرى ھادىسىلىرىنى تېخىمۇ مۇھىم ئورۇنغا كۆتۈردى.
باشقىچە ئىلىپ ئېيتقاندا جامائەت پىكرى  شەخسلەر ياراتقان ئىجتىمائىي جەرياندىن شەكىللەنگەن ۋە سىجىل ئىنتېراكتىڧلىق ئالاقە بىلەن ئۈزلۈكسىز ئۆزگىرىپ تۇرىدىغان، كۈنتەرتىپلەردە قارار چىقىرىش جەريانغا داخىل بولىدىغان بىر ھادىسىدۇر.
جامائەت پىكرى ھادىسىسى ۋە جامائەت پىكرى يارىتىش ئۇقۇمى ھەرقايسى دۆلەتلەرنىڭ دېموكراتىيە سەۋىيەسى بىلەن پاراللېل بولىدۇ . جامائەت پىكرى ، كۆپ ساندىكى توپنىڭ مايىللىقى  بولغان تەقدىردىمۇ، كۆپ سانلىقنىڭ ئىچىگە قېتىلىشنى خالىمايدىغان گۇرۇپپىلارنىڭمۇ مايىللىقى ۋە رازىلىقىمۇ نەزەردىن ساقىت قىلىنماسلىقى زۆرۈردۇر.  .جامائەت پىكرى ھەمىشە ئۆزئارا تەسىر كۆرسىتىشكە ۋە تەسىرگە ئۇچراشقا ئوچۇق بىر سۇپا دەپ قارىلىدۇ. جامائەت پىكرىگە تەسىر كۆرسىتىش ئۈچۈن نۇرغۇن ۋاسىتە ۋە مېتودلار قوللىنىلىۋاتىدۇ. بۇلار، پىسخىكىلىق ۋە سوتسىيولوگىيەلىك تەسىرلەر دەپ قارالسىمۇ، لېكىن كۆپ ساندىكى سىياسىي ھەرىكەت قىلغۇچىلار ۋە مېدىيا قۇرۇلۇشلىرى ئاممىۋى تاراتقۇ ۋاسىتىلىرى ۋە يېڭى تاراتقۇ ۋاسىتىلىرى دەپ ئاتالغان  سەپلىمە ئاممىۋى تاراتقۇ ۋاسىتىلىرىنى ئىشلىتىپ جامائەت پىكرىنىڭ شەكىللىنىش جەريانىغا ئىشتىراك قىلىۋاتىدۇ. سۈكۈت قىلىش ۋە باندۇ ۋاگونى ئېففېكتى ئۇقۇملىرىغا ئوخشاش پىسخىكىنى ئاساس قىلغان جامائەت پىكرى يارىتىش جەريانىنىڭ ھەم ئەنئەنىۋى تاراتقۇلاردا، ھەمدە ئىجتىمائىي تاراتقۇلاردا پەرقلىق مېتود ۋە ئۇسۇللاردا پايدىلىنىلىۋاتقانلىقى مەلۇمدۇر.
ئىجتىمائىي تاراتقۇ  ۋاسىتىلىرى شۈبھىسىزكى، جامائەت پىكرىنىڭ شەكىللىنىشىدە ۋە سىياسىي قارار چىقىرىش جەريانىدا  زور تەسىر كۈچكە ئىگە.  كومپيۇتېر ۋە ئىنتېرنېت تېخنىكىسى كىشىلەرگە سىياسىي جەريانغا ئىشتىراك قىلىش مۇھىتى ھازىرلىدى. يېڭى تاراتقۇ تورلىرىنىڭ سۈرئىتىنىڭ تېزلىكى، ئىنتېراكتىڧلىق ئالاقە قىلىشى ئىمكانىيىتى يارىتىشى، ھەمبەھىرلەش ۋە ئېستېتىكىلىقنى ئاشۇرۇشى، يىغىپ ئېيتقاندا ئۆزىگە خاس ئالاھىدىلىككە ئىگە بولۇشى ئۇنى بۇ جەرياندا مۇھىم ئورۇنغا ئىگە قىلغان. جامائەت پىكرىنىڭ شەكىللىنىش جەريانىدا ۋە جامائەت پىكرىنىڭ تەسىرگە ئۇچراش جەريانىدا يېڭى تاراتقۇ ۋاسىتىلىرى كۈنسېرى مۇھىملىقى ۋە تەسىرىنى كۆرسەتمەكتە.
Aktaş, Celalettin (2007) Yeni Medyanın Geleneksel Medya İle Karşılaştırılması. Medya Üzerine Çalışmalar, Der. Erol Gülbuğ, ss. 1-14. İstanbul: Beta Yayınları.
Alav, Orhan (2014) Sosyal Medya’nın Birey ve Toplumsal Yapıya Etkileri. Elektronik Sosyal Bilgiler Eğitimi Dergisi, 1(1): 1-22.
Alioğlu, Nazan (2011) Yeni Medya Sanatı ve Estetiği. İstanbul: Papatya Yayıncılık. 90 Yurdakul
Arat, Ümit (1992) Demokrasilerde Kamuoyunun Oluşumu İçin Gerekli Koşullar. İstanbul Üniversitesi İletişim Fakültesi Hakemli Dergisi, 1(1): 41-46.
Atabek, Nejdet (2002) Kamuoyu, Medya ve Demokrasi. Kurgu Anadolu Üniversitesi İletişim Bilimleri Fakültesi Uluslararası Hakemli İletişim Dergisi, 19(19): 223-238.
Başaran, Arzu (2013) Suskunluk (Sessizlik) Sarmalı Elisabeth Noelle-Neumann. http://kitleiletisimi.blogspot.com.tr/2013/06/suskunluk-sessizlik-sarmal-elisabeth.html, Erişim: 25 Aralık 2015.
Bayraktutan, Günseli vd. (2012) Sosyal Medyada 2011 Genel Seçimleri: Nicel-Nitel Arayüzey İncelemesi. Selçuk İletişim, 7(3): 5-29.
Boz, Hayat Avcı (1999) Kitle İletişim Araçları ve Suskunluk Sarmalı. Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Dergisi, 32(1): 41-48.
Demircan, Birol (2016) İnternet Kamusal Alan Olabilir mi?. Yeni Medya ve Toplum Disiplinlerarası Yaklaşımlar, Der. A. Çağlar Deniz ve A. Banu Hülür, ss. 135- 156. Konya: Literatürk Academia.
Deniz, A. Çağlar; Hülür, A. Banu (2016) Yeni Medyaya Disiplinlerarası Yaklaşımlar. Yeni Medya ve Toplum Disiplinlerarası Yaklaşımlar, Der. A. Çağlar Deniz ve A. Banu Hülür, ss. 9-19. Konya: Literatürk Academia.