خىتاي كوممۇنىستىك پارتىيەسى 20-نۆۋەتلىك مەركىزىي كومىتېتىنىڭ تۆتىنچى ئومۇمىي يىغىنىغا قىسقىچە نەزەر (2-قىسىم)
ئاپتور: ئۇيغۇر تەتقىقات ئىنىستىتۇتى
مەنبە: uysi.org

تۆتىنچى ئومۇمىي يىغىننىڭ ئەڭ گەۋدىلىك تەكىتلىرىدىن بىرى، تېخنىكىلىق يېڭىلىق يارىتىشنىڭ «يېڭىچە ئىشلەپچىقىرىش كۈچلىرى»نى تەرەققىي قىلدۇرۇش ئارقىلىق ئىقتىسادىي ئۆزگىرىشنىڭ مەركىزىگە ئورۇنلاشتۇرۇلغانلىقىدۇر.[1][3] شى جىنپىڭ بۇ ئۇقۇمنىڭ «يۇقىرى سۈپەتلىك تەرەققىيات» ئۈچۈن ھاياتىي مۇھىملىققا ئىگە ئىكەنلىكىنى ۋە خىتاينىڭ تېخنىكىدا ئۆزىگە تايىنىشقا ئېرىشىش تىرىشچانلىقىنىڭ ئاساسىنى تەشكىل قىلىدىغانلىقىنى بىلدۈرگەن.[4] «تەكلىپلەر» ھۆججىتىدە، بۇ نىشانغا يېتىش ئۈچۈن كونكرېت ساھەلەر كۆرسىتىلگەن: توپلاشتۇرۇلغان توك يولى (ئۆزەك)، سانائەت ئىستانوكلىرى، ئاساسىي يۇمشاق دېتاللار، ئىلغار ماتېرىياللار ۋە بىيو-تېخنولوگىيەگە ئوخشاش ئاچقۇچلۇق كەسىپلەردە «ھەل قىلغۇچ بۆسۈشلەر»نى يارىتىشقا چاقىرىق قىلىنغان.[3] بۇ، خىتاينىڭ تېخنولوگىيە ساھەسىدە تاشقى دۇنياغا بېقىنىشنى ئازايتىش ۋە بولۇپمۇ ئامېرىكانىڭ ئېكسپورت كونتروللۇقى ئارقىلىق نىشانلىغان «گالنى بوغقان» (卡脖子) تېخنىكىلىرىدا ئۆزىنى ئۆزى تەمىنلەش ھالىتىگە كېلىش ئىرادىسىنىڭ كۈچلۈكلۈكىنى گەۋدىلەندۈرىدۇ.
ئومۇمىي يىغىن ھۆججەتلىرىدە، تېخنىكىلىق ئىلگىرىلەشنىڭ پەقەت تەتقىقات-تەرەققىيات تەجرىبىخانىلىرىدىلا قېلىپ قالماي، سانائەت بىلەن چوڭقۇر بىرلىشىشى كېرەكلىكى تەكىتلەنگەن.[1][3] پەن-تېخنىكا يېڭىلىقلىرى بىلەن سانائەت يېڭىلىقلىرىنىڭ بىر گەۋدىلىشىشى، ئاساسىي تەتقىقاتلاردىن ئېرىشىلگەن نەتىجىلەرنىڭ تېزلىكتە سودا مەھسۇلاتلىرىغا ۋە يېڭى سانائەتلەرگە ئايلىنىشىنى مەقسەت قىلىدۇ.[3] «تەكلىپلەر» ھۆججىتىدە، كىۋانت تېخنىكىسى، بىيو-ئىشلەپچىقىرىش، ھىدروگېن ئېنېرگىيەسى، مېڭە-كومپيۇتېر ئارايۈزى ۋە 6G غا ئوخشاش كەلگۈسىدىكى سانائەت تۈرلىرىنىڭ تەشەببۇسكارلىق بىلەن قوللىنىشى كېرەكلىكى ئوتتۇرىغا قويۇلغان.[3] بۇ، خىتاينىڭ نۆۋەتتىكى تېخنىكىلىق پەرقىنى تۈگىتىش بىلەن بىرگە، كەلگۈسىدىكى تېخنولوگىيە رىقابىتىدە يېتەكچى ئورۇننى ئىگىلەشنى نىشان قىلىۋاتقانلىقىنى كۆرسىتىدۇ.
شى جىنپىڭنىڭ سۆزلىرىدە، بۇ تېخنىكىلىق ھۇجۇمنىڭ كونترولسىز ئىلگىرىلىشىگە قارشى بىر ئاگاھلاندۇرۇشمۇ بار. ئۇ «يېڭىچە ئىشلەپچىقىرىش كۈچلىرى»نى تەرەققىي قىلدۇرۇشنىڭ يەرلىك شارائىتلارنى نەزەردە تۇتۇپ (因地制宜) ئېلىپ بېرىلىشى كېرەكلىكىنى، ئەكسىچە بولغاندا بايلىق ئىسراپچىلىقى ۋە ئۈنۈمسىزلىكنى كەلتۈرۈپ چىقىرىدىغانلىقىنى تەكىتلىگەن.[4] بۇ، مەركىزىي ھۆكۈمەتنىڭ، تېخنىكىلىق مەبلەغ سېلىشنى ئىستراتېگىيەلىك پىلان دائىرىسىدە يېتەكلەيدىغانلىقىنى  ۋە پۈتۈن مەملىكەت مىقياسىدا قارىغۇلارچە رىقابەت ئورنىغا، ماسلاشتۇرۇلغان بىر تەرەققىيات مودېلىنى يولغا قويىدىغانلىقىنى كۆرسىتىدۇ.[4] IISS تەھلىلچىلىرىنىڭ قارىشىچە، بۇ ئۇسۇل پارتىيەنىڭ تېخنىكىلىق بۆسۈشنى ئەمەلگە ئاشۇرۇش بىلەن بىر ۋاقىتتا ئىقتىسادىي مۇقىملىقنىمۇ قوغداشقا ئۇرۇنۇشىنىڭ بىر ئىپادىسىدۇر.
3. ئىچكى بازارنى كۈچەيتىش ۋە «قوش ئايلىنىش» ئىستراتېگىيەسىنى چوڭقۇرلاشتۇرۇش
تۆتىنچى ئومۇمىي يىغىن خىتاينىڭ ئىقتىسادىي ئېشىش مودېلىدا ئىچكى ئېھتىياجنىڭ رولىنى كۈچەيتىش ئىرادىسىنى مۇستەھكەملىدى. «قوش ئايلىنىش» (双循环) ئىستراتېگىيەسى، ماھىيەتتە، خەلقئارا بازارلاردىكى ئېنىقسىزلىقلار ۋە گېئوپولىتىك خەۋپلەرگە قارشى بىر كاپالەت سۈپىتىدە كۈچلۈك ۋە ئۆزىنى ئۆزى تەمىنلەيدىغان بىر ئىچكى ئىقتىسادنى (ئىچكى ئايلىنىش) بەرپا قىلىشنى ۋە بۇنى دۇنيا ئىقتىسادى بىلەن (تاشقى ئايلىنىش) بىر گەۋدىلەشتۈرۈشنى نىشان قىلىدۇ. شى جىنپىڭ «تەكلىپلەر»گە ئالاقىدار چۈشەنچىسىدە، تاشقى مۇھىت قانچە مۇرەككەپلەشكەنسېرى، ئىچكى ئايلىنىشنى كۈچەيتىشنىڭ شۇنچە مۇھىم بولىدىغانلىقىنى ئوچۇق-ئاشكارا بىلدۈرگەن.[4] بۇ دائىرىدە، ئومۇمىي يىغىن ھۆججەتلىرى ئىچكى ئېھتىياجنى كېڭەيتىشنى «ئىستراتېگىيەلىك تايانچ نۇقتا» دەپ تەرىپلىگەن.[1][3]
IISS تەھلىلچىلىرى ئومۇمىي يىغىن ھۆججەتلىرىدىكى دىققەتنى تارتىدىغان بىر تىل ئۆزگىرىشىگە ئىشارەت قىلماقتا. ئىلگىرىكى تېكىستلەردە ئادەتتە «تەمىنات يېڭى ئېھتىياجنى يارىتىدۇ» دېگەن ئىبارە ئالدىنقى ئورۇندا تۇرغان بولسا، بۇ ئومۇمىي يىغىندا «ئېھتىياج يېڭى تەمىناتقا يېتەكچىلىك قىلىدۇ» (需求牵引供给) دېگەن ئىبارىنىڭ ئالدىنقى ئورۇنغا چىقىشى، سىياسەت بەلگىلىگۈچىلەرنىڭ ئىستېمالنى پەقەت بىر نەتىجە سۈپىتىدە ئەمەس، بەلكى تېخنىكىلىق يېڭىلىق يارىتىش ۋە سانائەتنى زامانىۋىلاشتۇرۇشنى قوزغىتىدىغان بىر موتور سۈپىتىدە كۆرىدىغانلىقىنى كۆرسىتىدۇ.[5] بۇ ئۇسۇل خىتاي ئىستېمالچىلىرىنىڭ، بولۇپمۇ ياش ئەۋلادنىڭ، يۇقىرى سۈپەتلىك ۋە تېخنىكا مەركەزلىك مەھسۇلاتلارغا بولغان كۈنسېرى ئېشىۋاتقان ئېھتىياجىنىڭ، «يېڭى سۈپەتلىك ئىشلەپچىقىرىش كۈچلىرى»نىڭ تەرەققىياتىنى ئىلگىرى سۈرىدىغانلىقىغا بولغان ئۈمىدكە تايىنىدۇ.
بۇ ئىستراتېگىيەنى ئەمەلىيلەشتۈرۈش ئۈچۈن «تەكلىپلەر» ھۆججىتىدە كونكرېت قەدەملەر ئۆز ئىچىگە ئېلىنغان. بۇلارنىڭ ئىچىدە، ئىجتىمائىي كاپالەت سىستېمىسىنى ياخشىلاش، ئاممىۋى مۇلازىمەتكە قىلىنغان چىقىمنى ئاشۇرۇش ۋە ئائىلىلەرنىڭ ئىلكىدىكى كىرىمىنى يۇقىرى كۆتۈرۈش قاتارلىق ئىستېمالچىلارنىڭ سېتىۋېلىش كۈچىنى ئاشۇرۇشقا يۈزلەنگەن سىياسەتلەر بار. ئۇندىن باشقا، ئاپتوموبىل ۋە ئۆي-مۈلۈك سېتىۋېلىشنى چەكلەيدىغان «نامۇۋاپىق » بەلگىلىمىلەرنى ئەمەلدىن قالدۇرۇش ۋە ھەقلىق دەم ئېلىش تۈزۈملىرىنى ئومۇملاشتۇرۇش قاتارلىق ئىستېمالنى بىۋاسىتە رىغبەتلەندۈرىدىغان قەدەملەرمۇ تىلغا ئېلىنغان.[3] بۇ سىياسەتلەر خىتاي ئىقتىسادىنىڭ ئەنئەنىۋى ھالدا مەبلەغ سېلىش ۋە ئېكسپورتقا تايىنىدىغان ئېشىش مودېلىدىن، تېخىمۇ تەڭپۇڭ ۋە سىجىل بولغان ئىستېمال مەركەزلىك مودېلغا ئۆتۈشنى تېزلىتىش نىيىتىنى ئاشكارىلايدۇ.
4. پارتىيە ئىچىدىكى «ئۆز ئۈستىدە ئىنقىلاب قىلىش»: خەلق ئازادلىق ئارمىيەسى ۋە دۆلەت ئاپپاراتىدىكى مىسلىسىز تازىلاشلار