ئېلى راتنېرنىڭ «تىنچ ئوكيان مۇداپىئە شەرتنامىسىنى تۈزۈشنىڭ زۆرۈرلۈكى: ئامېرىكا خىتايغا تاقابىل تۇرۇش ئۈچۈن يېڭى ئاسىيا ئىتتىپاقىغا موھتاج» ناملىق ماقالىسى ھەققىدە مۇھاكىمە (14-قىسىم)
ئاپتور: ئۇيغۇر تەتقىقات ئىنىستىتۇتى
مەنبە: uysi.org

راتنېرنىڭ كۆرسىتىشىچە، ئامېرىكا ئارمىيەسىنىڭ ھازىر ياپونىيەدە كۆپ ساندىكى ۋە چوڭ كۆلەملىك ھەربىي ھەرىكەت بازىلىرى بار (ئوكىناۋا، يوكوسۇكا، يوكوتا قاتارلىقلار). شۇنداقلا، ئامېرىكا يېقىنقى يىللاردا فىلىپپىندىكى بىر قىسىم ئىستراتېگىيەلىك مۇھىم ئورۇنلارغا (ھەربىي بازىلار، پورتلار) كىرىش ۋە ئۇلاردىن پايدىلىنىش ھوقۇقىغا قايتىدىن ئېرىشتى. بۇنىڭدىن باشقا، ئامېرىكا ئەسكەرلىرى پۈتكۈل ئاۋسترالىيە زېمىنىدا دائىملىق ۋە نۆۋەتلىشىپ ئالماشتۇرۇش شەكلىدە ھەربىي مەۋجۇتلۇقىنى ساقلاپ كەلمەكتە. راتنېرنىڭ قارىشىچە، ئەگەر بۇ دۆلەتلەر ئوتتۇرىسىدا يېتەرلىك دەرىجىدە كۈچلۈك ۋە ئېنىق قانۇنىي ئاساسلار – بولۇپمۇ بۇ ئۈچ ئاسىيا-تىنچ ئوكيان ئىتتىپاقدىشى، يەنى ئاۋسترالىيە، ياپونىيە ۋە فىلىپپىن ئوتتۇرىسىدا ئۆزئارا ھەربىي كۈچلەرنىڭ بىر-بىرىنىڭ زېمىنىغا كىرىش-چىقىشىغا ۋە ھەرىكەت قىلىشىغا رۇخسەت قىلىدىغان ئۆزئارا كىرىش-چىقىش كېلىشىملىرى (Reciprocal Access Agreements – RAAs) تۈزۈلسە – ئۇ ھالدا يۇقىرىدا تىلغا ئېلىنغان ھەر بىر ئىككى تەرەپلىك ئورۇنلاشتۇرۇشنى كېڭەيتىپ، ئۇلارغا يېڭى شەرتنامىنىڭ باشقا ئەزالىرىنىڭ ھەربىي كۈچلىرىنىمۇ (ياپونىيەدىكى ئامېرىكا بازىسىغا ئاۋسترالىيە ياكى فىلىپپىن ئەسكەرلىرىنى ئورۇنلاشتۇرۇش، ياكى فىلىپپىندىكى بىر بازىغا ياپونىيە ئەسكەرلىرىنى ئورۇنلاشتۇرۇش دېگەندەك) ئۆز ئىچىگە ئالىدىغان قىلىپ ئۆزگەرتىش پۈتۈنلەي مۇمكىن. ئەمەلىيەتتە، راتنېر بۇ جەھەتتە بەزى ئىجابىي تەرەققىياتلارنىڭ ئاللىقاچان باشلانغانلىقىنى، مەسىلەن: ئاۋسترالىيەدە يولغا قويۇلۇۋاتقان بەزى ئامېرىكا ھەربىي تەشەببۇسلىرىغا (بىرلەشمە ھەربىي مانېۋىرلار، ھەربىي ئەسلىھەلەرنى ئورتاق ئىشلىتىش) ياپونىيە ئۆز-ئۆزىنى مۇداپىئە قىلىش كۈچلىرىنىمۇ بىرلەشتۈرۈش ۋە قاتناشتۇرۇش توغرىسىدا پىلانلارنىڭ ئاللىقاچان تۈزۈلۈۋاتقانلىقىنى كۆرسىتىپ ئۆتىدۇ.
بۇنىڭدىن سىرت، بۇ يېڭى شەرتنامىنىڭ تۆت يادرولۇق ئەزاسى (ئامېرىكا، ئاۋسترالىيە، ياپونىيە، فىلىپپىن) يەنە ئۆزئارا ھەمكارلىشىپ، ئورتاق ئىشلىتىدىغان ھەربىي ئەسلىھەلەرنى (ئورتاق مەشىق مەيدانلىرى، ئوق-دورا ساقلاش ئامبارلىرى، رېمونت قىلىش مەركەزلىرى) قۇرۇش ۋە ئۇلارنى ئاسراش ئۈچۈن بىرلىكتە مەبلەغ سالسا بولىدۇ. ھازىر بۇ شېرىك دۆلەتلەرنىڭ ئوخشىمىغان ئىككى ياكى ئۈچ تەرەپلىك بىرىكمىلىرى ئارىسىدا ئۆتكۈزۈلۈۋاتقان نۇرغۇن چوڭ كۆلەملىك ھەربىي مانېۋىرلارنى كەلگۈسىدە كېڭەيتىپ، ئۇلارغا تۆت ئەزا دۆلەتنىڭ ھەممىسىنىڭ قاتنىشىشىنى ئەمەلگە ئاشۇرۇش مۇمكىن. بۇ تۆت دۆلەت بىرلىكتە ھەرىكەت قىلغاندا، ئېھتىماللىق بىر توقۇنۇش ياكى كىرىزىس يۈز بەرگەن ئەھۋالدا ئىشلىتىش ئۈچۈن كېرەكلىك بولغان ھالقىلىق قورال-ياراغلارنى ۋە ئوق-دورىلارنى ئالدىن ئورۇنلاشتۇرۇپ، يېتەرلىك دەرىجىدە زاپاس ساقلاش ئىمكانىيىتىگە تېخىمۇ ئاسان ئېرىشەلەيدۇ. بۇ، شۈبھىسىزكى، كىرىزىس پەيتىدىكى تېز ئىنكاس قايتۇرۇش ئىقتىدارىنى ئاشۇرۇپ، رايونلۇق توسۇش ئىقتىدارىنى تېخىمۇ كۈچەيتىدۇ. بۇ يېڭى «تىنچ ئوكيان مۇداپىئە شەرتنامىسى»نىڭ ئۈنۈملۈك ھەرىكەت قىلىشى ئۈچۈن، ئۇنىڭغا مەخسۇس بىر قوماندانلىق ئىشتابىنى (Headquarters) قۇرۇپ چىقىش ھەمدە ئۇرۇش ۋە تىنچلىق دەۋرىدىكى ئۈنۈملۈك قوماندانلىق ۋە كونترول قىلىش مېخانىزملىرىنى ئورنىتىش ئىنتايىن مۇھىم ۋە زۆرۈر بولىدۇ. راتنېر بۇ قوماندانلىق ئىشتابىنى قۇرۇش ئۈچۈن بىر قانچە يوشۇرۇن ئورۇننى تىلغا ئالىدۇ. مەسىلەن: ياپونىيە بۇنىڭ ئۈچۈن بىر مۇھىم تاللاش بولالايدۇ، چۈنكى ياپونىيە جۇغراپىيەلىك جەھەتتىن ئالدىنقى سەپكە يېقىن، ھەمدە ئامېرىكانىڭ رايوندىكى ئەڭ چوڭ ھەربىي مەۋجۇتلۇقىغا ئىگە. راتنېر، 2024-يىلى 7-ئايدا ئامېرىكا قوشما ئىشتاتلىرىنىڭ ياپونىيەدە تۇرۇشلۇق ئامېرىكا ھەربىي قوماندانلىق ئىشتابىنىڭ دەرىجىسىنى ئۆستۈرۈپ، ئۇنىڭ ياپونىيەلىك ھەربىي مەنسەپداشلىرى بىلەن بىرلىكتە پۈتكۈل رايوندا تېخىمۇ كۆپ ۋە مۇرەككەپ ھەربىي ۋەزىپىلەرنى بىۋاسىتە پىلانلاش ۋە يېتەكلەش ئىقتىدارىغا ئىگە قىلىش نىيىتىنى ئېلان قىلغانلىقىنى ئەسكەرتىدۇ. شۇڭا، بۇ تىرىشچانلىقنى قوللاش ۋە كېڭەيتىش ئۈچۈن يېڭى ھەربىي ئەسلىھەلەر ۋە ئالاقە لىنىيەلىرى قۇرۇلغاندا، ئامېرىكا ۋە ياپونىيە ئەمەلدارلىرى بۇ يېڭى قۇرۇلمىنىڭ كەلگۈسىدە ئاۋسترالىيە ۋە فىلىپپىندىن كەلگەن ھەربىي قوماندانلار ۋە باشقا ھەربىي خادىملارنىمۇ ئۆز ئىچىگە ئېلىشىنىڭ مۇمكىن بولىدىغانلىقىغا كاپالەتلىك قىلىشى كېرەك. بۇنىڭدىن باشقا، بۇ يېڭى شەرتنامىنىڭ قوماندانلىق ئىشتابىنى ئورنىتىش ئۈچۈن باشقا ئورۇنلار، مەسىلەن: ئاۋسترالىيە ياكى ئامېرىكانىڭ ھاۋاي ئارىلىدىكى ھىندى-تىنچ ئوكيان قوماندانلىق ئىشتابى (USINDOPACOM) نىڭ ئۆزىمۇ ئويلىشىلسا بولىدۇ.
ئاخىرىدا، راتنېر بۇ تۆت يادرولۇق دۆلەتنىڭ تېخىمۇ بىر گەۋدىلەشكەن ۋە ماسلاشقان ھەربىي پىلانلاش ۋە ھەرىكەتلەرنى ئەمەلگە ئاشۇرۇش بىلەن مۇناسىۋەتلىك بولغان بارلىق مۇرەككەپ سىياسەت، قانۇن ۋە مەشغۇلات مەسىلىلىرىنى ئەتراپلىق سۆھبەتلىشىش ۋە ھەل قىلىش چارىلىرىنى تېپىپ چىقىش ئۈچۈن، دەرھال بىر قاتار مەخسۇس خىزمەت گۇرۇپپىلىرىنى قۇرۇپ چىقىشى كېرەكلىكىنى تەكىتلەيدۇ. بۇ خىزمەت گۇرۇپپىلىرىغا تۆت دۆلەتنىڭ دۆلەت مۇداپىئە مىنىستىرلىقلىرى ۋە تاشقى ئىشلار مىنىستىرلىقلىرىدىن كەلگەن يۇقىرى دەرىجىلىك ھەربىي ۋە پۇقرا خادىملىرى قاتنىشىپ، بىرلىكتە ئىشلەپ، بۇ يېڭى ئىتتىپاقنىڭ كۈندىلىك باشقۇرۇش ۋە قارار چىقىرىش جەريانلىرىنىڭ ئاساسلىق ھەرىكەتلەندۈرگۈچ كۈچىنى شەكىللەندۈرىدىغان خادىملار قۇرۇلمىسى، مەسئۇلىيەت تەقسىماتى ۋە مەسلىھەتلىشىش مېخانىزملىرىنى ئۆز ئىچىگە ئالغان كونكرېت باشقۇرۇش لايىھەلىرى ۋە تەكلىپلىرىنى تۈزۈپ چىقسا بولىدۇ. راتنېرنىڭ قارىشىچە، بۇ ۋەزىپىلەرنىڭ كەڭلىكى ۋە مۇرەككەپلىكى، بۇ ھەقتىكى مەسلىھەتلىشىش ۋە سۆھبەتلىشىشلەرنى ئىمكانقەدەر تېز سۈرئەتتە، كېچىكتۈرمەي باشلاشنىڭ قانچىلىك مۇھىم ۋە زۆرۈر ئىكەنلىكىنى يەنە بىر قېتىم روشەن گەۋدىلەندۈرۈپ بېرىدۇ.