تور، ئىجتىمائىي تور، تور نەزەرىيەسى (2-قىسىم)
ئاپتور: ئۇيغۇر تەتقىقات ئىنىستىتۇتى
مەنبە: uysi.org

تور زىچلىقى: توردىكى بارلىق مۇمكىن بولغان ئۇلىنىشلارنىڭ قانچىسىنىڭ ئەمەلىيەتتە مەۋجۇت ئىكەنلىكىنى كۆرسىتىدىغان بىر ئۆلچەمدۇر. تور زىچلىقى، شەخسلەرنىڭ بىر-بىرى بىلەن قانچىلىك باغلانغانلىقىنى ۋە تورنىڭ زىچ ياكى بوش قۇرۇلمىدا ئىكەنلىكىنى چۈشىنىشىمىزگە ياردەم بېرىدۇ.
مەركەزلىك: تور ئىچىدىكى شەخسلەر ياكى گۇرۇپپىلارنىڭ قانچىلىك مەركىزىي ئورۇندا تۇرىدىغانلىغىنى ئىپادىلەيدۇ. مەركەزدە تۇرغان شەخسلەر، توردىكى ئۇچۇر ۋە بايلىق تارقىلىشىدا تېخىمۇ ئۈنۈملۈك رول ئوينايدۇ ۋە تېخىمۇ كۆپ ئىجتىمائىي كاپىتال ياكى سەرمايە قولغا كەلتۈرەلەيدۇ.
ئىجتىمائىي تورنىڭ جەمئىيەتشۇناسلىقتىكى ئەھمىيىتى ۋە قوللىنىش ساھەلىرى:
ئۇچۇر ۋە بايلىق ئورتاقلىشىشى: ئىجتىمائىي تورلار، ئۇچۇر ۋە بايلىقلارنىڭ قانداق تەقسىملىنىدىغانلىقىنى چۈشىنىشتە مۇھىم رول ئوينايدۇ. بىر كىشى، كۈچلۈك بىر ئىجتىمائىي تور ئىچىدە بولسا، پۇرسەتلەرگە ئېرىشىشى تېخىمۇ كۆپ بولۇشى مۇمكىن. مەسىلەن: خىزمەت تېپىش جەريانلىرىدا، ئاجىز باغلىنىشلار ئارقىلىق يېڭى پۇرسەتلەرگە ئېرىشىش ئىمكانىيىتى ئاشىدۇ.
ئىجتىمائىي كاپىتال: تورلار ئارقىلىق شەخسلەر، ئىجتىمائىي كاپىتال توپلايدۇ. بۇ كاپىتال، ئىجتىمائىي مۇناسىۋەتلەردىن قولغا كەلتۈرۈلگەن بايلىقلار، ياردەم، ئۇچۇر ۋە كۈچ بولۇشى مۇمكىن. ئىجتىمائىي كاپىتال، شەخسلەرنىڭ ئىجتىمائىي ئورنى ۋە پۇرسەتلىرىگە تەسىر كۆرسىتىدۇ.
ئىجتىمائىي مۇناسىۋەت ۋە مۇناسىۋەت قېلىپلىرى: ئىجتىمائىي تورلار، شەخسلەر ئارىسىدىكى ئىجتىمائىي مۇناسىۋەتلەرنىڭ قانداق تەشكىللىنىۋاتقانلىقىنى چۈشىنىشتە مۇھىمدۇر. كىملەر كىم بىلەن مۇناسىۋەتتە بولۇۋاتىدۇ؟ كىملەر تورنىڭ سىرتىدا قېلىۋاتىدۇ؟ بۇنداق سوئاللار، ئىجتىمائىي تور ئانالىزى بىلەن جاۋاپلاندۇرۇلالايدۇ.
ئىجتىمائىي تەسىر: شەخسلەر، تورلار ئارقىلىق بىر-بىرىگە تەسىر كۆرسىتىدۇ. توردا مەركىزىي ئورۇندا تۇرغان شەخسلەر، باشقىلارنىڭ ھەرىكەتلىرى ۋە پىكىرلىرىگە تېخىمۇ كۆپ تەسىر كۆرسىتەلەيدۇ. شۇڭا ئىجتىمائىي تورلار، ئىجتىمائىي نورمىلارنىڭ ۋە ھەرىكەت قېلىپلىرىنىڭ قانداق تارقالغانلىغىنى چۈشەندۈرۈش ئۈچۈنمۇ قوللىنىلىدۇ.
ئىجتىمائىي ھەرىكەتلەر ۋە كوللېكتىپ ھەرىكەتلەر: ئىجتىمائىي تور ئانالىزى، ئىجتىمائىي ھەرىكەتلەرنىڭ قانداق تەشكىللىنىدىغانلىقىنى ۋە يېيىلىدىغانلىقىنى چۈشىنىش ئۈچۈنمۇ قوللىنىلىدۇ. كوللېكتىپ ھەرىكەتلەر، شەخسلەرنىڭ بىر-بىرى بىلەن قانداق باغلانغانلىقىغا باغلىق ھالدا تېخىمۇ كۈچلۈك ياكى ئاجىز بولۇشى مۇمكىن.
ئىجتىمائىي ئايرىلىش: تور ئانالىزلىرى، جەمئىيەتتىكى چەتلەشتۈرۈلگەن ياكى ئايرىلغان شەخسلەرنىمۇ ئېنىقلاشقا ياردەم قىلىدۇ. تور ئىچىدە يېتەرلىك ئىجتىمائىي باغلىنىشقا ئىگە بولمىغان شەخسلەر، ئىجتىمائىي چەتلىشىشكە ئۇچرىشى مۇمكىن ۋە بۇ ئەھۋال، پسىخولوگىيەلىك ۋە ئىجتىمائىي مەسىلىلەرگە سەۋەب بولۇشى مۇمكىن.
ئىجتىمائىي تورنىڭ زامانىۋى قوللىنىلىشى:
ئىجتىمائىي تاراتقۇ: ھازىرقى كۈندە ئىجتىمائىي تور چۈشەنچىسى، ئىجتىمائىي تاراتقۇ سەھنىلىرى ئارقىلىق تېخىمۇ كۆرۈنەرلىك ھالغا كەلدى. Facebook، Twitter، Linkedin قاتارلىق سەھنىلەر، شەخسلەرنىڭ تور مۇناسىۋەت تورلىرىنى كېڭەيتىشىگە ئىمكانىيەت يارىتىپ بەردى. بۇ سەھنىلەر، شەخسلەر ئارىسىدىكى باغلىنىشلارنىڭ كۈچىيىشىنى ياكى يېڭى ئالاقىلەرنىڭ قۇرۇلۇشىنى ئەمەلگە ئاشۇرىدۇ.
كەسىپ ۋە خىزمەت مۇناسىۋەتلىرى: سودا دۇنياسىدا تور، كەسىپ تەرەققىياتى جەھەتتىن ھاياتىي ئەھمىيەتكە ئىگە. ئىنسانلار، خىزمەت پۇرسەتلىرىنى كۆپىنچە كەسىپداشلىق تورلىرى ئارقىلىق تاپىدۇ ۋە بۇ تورلار، كەسىپلەرنىڭ ئىلگىرىلىشىگە بىۋاسىتە تەسىر كۆرسىتىدۇ.[8]
[1] Harrison White
[4] Family and Social Network
[5] Getting a Job,
[6] Sosyoloji Sözlüğü, (s.4)
[7]  Wasserman, Stanley; Faust, Katherine (1994). «Sosyal ve Davranış Bilimlerinde Sosyal Ağ Analizi». Sosyal Ağ Analizi: Yöntemler ve Uygulamalar . Cambridge University Press. s. 1–27.ISBN 9780521387071.
[8] Scott, John P. (2000).Sosyal Ağ Analizi: Bir El Kitabı(2. baskı). Thousand Oaks, CA: Sage Publications.