دارۋىن، تېخنىكىلىق تاللاش، كورونا ۋە دونكىخوت (3-قىسىم)
ئاپتور: ئۇيغۇر تەتقىقات ئىنىستىتۇتى
مەنبە: uysi.org

تاجسىمان ئۆپكە ياللۇغى كىرىزىسى ۋە ۋىرۇسى، ھەقىقىي كىرىزىسنى يوشۇرۇشقا پايدىلىق چۈشەنچىنىڭ قۇربانى بولۇۋاتامدۇ؟ ئوتتۇرىغا چىقىرىلىۋاتقان چۈشەنچىلەر بەزى ھەقىقەتلەرنى ئاشكارا قىلىۋاتامدۇ ياكى يوشۇرۇۋاتامدۇ؟ مىللىي دۆلەتلەرنىڭ ۋابانى يېڭەلمەيدىغانلىقىغا، ۋابا ئالدىدا ئاجىز ھالغا چۈشۈپ قالغانلىقىغا، ھەتتا ماسكا ئىشلەپچىقىرىشقىمۇ قۇربى يەتمەيۋاتقانلىقىغا قايىل قىلىنغان ۋە ئىشەندۈرۈلگەن كىشىلەرگە ماشىنا ئادەملەرنىڭ كۈندىلىك تۇرمۇشىمىزدا ئورۇن ئېلىشىنى خۇشاللىق بىلەن قوبۇل قىلدۇرۇلماقچى، ئۆلۈم ياكى يۇقۇملىنىش سانىنىڭ كۆپ بولۇشى ئارقىلىق قورقۇتۇلغان كىشىلەرگە ۋۇجۇدلىرىغا « ئۈزەك ( chip ) » ئورنىتىشنىڭ زۆرۈرلۈكىنى ئىستىخىيلىك ھالدا قوبۇل قىلدۇرماقچىمۇ؟ ( 2 )
1999 ماترىكس ( matrix ) فىلىمىدە بىر كىشىنىڭ مېڭىسىغا كومپيۇتېرنى چاتماقچى بولىدۇ، 2019 – يىلى تومۇزدا نەئۇرلىنك ( neuralink ) شىركىتى ئىشلەپچىقارغان ماشىنا ئادەم مېڭىسىغا 24 مىكرون كېلىدىغان يىڭنىلەر ئارقىلىق ئۈزەك يەرلەشتۈرۈلدى ۋە بۇ ئەلون ماسك تەرىپىدىن كۆرسىتىلدى ( 5 ). 2016 – يىلىدا قۇرۇلغان بۇ شىركەت بىلىم ئادەملىرى بىلەن بىرلىكتە ئىشلەۋاتىدۇ، ھايۋانلار ئۈستىدە تەتقىقاتلار ئېلىپ بېرىۋاتىدۇ. 2020 – يىلىغا كەلگەندە بۇ تەتقىقاتلىرىنى ئىنسانلاردا سىناق قىلماقچى بولۇۋاتقانلىقىنى ئاشكارا ھالدا ئېلان قىلىۋاتىدۇ. مېڭە يانفونغا باغلىنىپ، ئېلېكتىروماگنىت دولقۇنلىرى ئارقىلىق ئىش – ھەرىكەتلەر تىزگىنلەنمەكچى. فېيسبۇك ئوي – پىكىرلەرنى يازما ھالەتكە كەلتۈرىدىغان پىروگرامما ئۈستىدە تەتقىقات ئېلىپ بېرىۋاتىدۇ ( 8 ). پەقەت ئېغىزىمىزدىن چىققانلارنىلا ئەمەس، ئېغىزىمىزدىن چىقارمىغان ئوي – پىكىرلىرىمىزنى ئوقۇش ئارقىلىق يازما ھۆججەتكە ئايلاندۇرۇش ھەققىدە تەتقىقاتلار ئېلىپ بېرىلىۋاتىدۇ ۋە بۇنى ئېلان قىلىۋاتىدۇ. مېڭىنى سۈنئىي ئەقىل ماشىنا ئادەملىرىگە ياكى ئۈسكۈنىلىرىگە باغلىماقچى بولۇۋاتىدۇ ۋە ئۈسكۈنىلەرنى مېڭىگە باغلاشقا ئۇرۇنۇۋاتىدۇ. بۇ ئارقىلىق مېڭىدىكى مەلۇماتلارنى پالەچ ھالغا كەلتۈرۈپ، ئۆزلىرى خالىغان مەلۇماتلارنى ئۇنىڭغا يۈكلەشنى مەقسەت قىلماقتا ( 6، 7، 9، 10 ).
دېموكراتىيە ۋە كىشىلىك ھوقۇققا ئوخشاش ئۇقۇملاردىن يېتەرلىك دەرىجىدە نېسىۋە ئالغان خەلقلەر بولۇش سۈپىتىمىز بىلەن، تىزگىنەك ئارقىلىق باشقۇرۇلغان ۋە خالىغان ۋاقتىدا ھاياتىغا خاتىمە بېرىلىدىغان كىشىلەر كوللېكتىپى تۈزۈمىگە قاراپ كېتىۋاتىمىز.
يادرو قورالىغا ئىگە بولۇش ھەم قىممەت، ھەم ئاقىۋىتى خەتەرلىك، ھەم تەبىئەتتە ئېغىر بۇزۇلۇش ئېلىپ كېلىدۇ. لېكىن يۇقۇملۇق كېسەللەر ئارقىلىق مۇئەييەن كىشىلەر گۇرۇپپىسى ئارىسىدا نوپۇسنى تىزگىنلىگىلى بولىدۇ. دۇنيادىكى تەبىئىي بايلىقلارنىڭ 3/2 قىسمىنىڭ تۈگىگەنلىكى، مۇشۇنداق داۋام قىلسا كەلگۈسى 10 يىل ئىچىدە ھايۋان ۋە ئۆسۈملۈك تۈرلىرىنىڭ يېرىمىدىن كۆپرەكىنىڭ يوقاپ كېتىدىغانلىقى ئىلگىرى سۈرۈلمەكتە. بۇنى ھەل قىلىش تەدبىرى سۈپىتىدە ۋىرۇس ئارقىلىق ياقتۇرۇلمىغان كىشىلەرنى كۆزدىن يوقۇتۇش پىلانلىنىۋاتامدۇ؟ پەقەت مۇشۇ ۋاسىتە ئارقىلىق ئىقلىم ئۆزگىرىشى، يەرشارى خاراكتېرلىك كۆچۈشلەر، ھەددىدىن زىيادە يوقسۇللۇق، ئىرسىي كېسەللىكلەر، ئاستا خاراكتېرلىك كېسەللىكلەر، ئىجتىمائىي ۋە سىياسىي مەسىلىلەرنى ئەڭ ئاز سەۋىيەگە چۈشۈرگىلى بولىدۇ، دەپ قارالماقتا.
ھوللىۋود دىققەت بىلەن قارايدىغان بولسىڭىز يۈزلەرچە يۇقۇملۇق كېسەل، قىيامەت، ئىنسانىيەتنىڭ ئاخىرى، تاشقى پىلانېتالىقلارنىڭ ئىستېلاسى، مايمۇنلارنىڭ دۇنيانى ئىشغال قىلىشى، غەلىتە مەخلۇقلارنىڭ ئىنسانلارنى يوق قىلىشى … دېگەندەك فىلىم ۋە چاتما تېلېۋىزىيە تىياتىرى بىلەن بۇ چۈشەنچىلەر ۋە يۈزبەرگەن رېئاللىقلار كىشىلەرگە نورمال ئەھۋالدەك قوبۇل قىلدۇرۇلماقتا. ھازىر ئۆزىمىزنى دۇنيانىڭ يوق بولىدىغانلىقىغا ئىشەندۈرگەن، لېكىن بىر نىجاتكار كېلىپ بىزنى قۇتقۇزۇۋالىدۇ دەپ ساقلاۋاتقان پېرسوناژلار كەبى فىلىملەردىكىدەك تۇيغۇدا بولماقتىمىز.
ئىگە بولغان بىلىم ۋە كۈچ نەتىجىسىدە ئۆزلىرىنى ئاللاھنىڭ ئورنىغا قويغان ( تۆۋە ) بۇ كۈچلەر، بارلىق دىنلار ئېتىبارىنى يوقاتقان، بارلىق دۆلەتلەر ئەھمىيىتىنى يوقاتقان، كىشىلىك ھوقۇق ۋە ھۆرىيەتلىرى، دېموكراتىيە، سەكۇلازم دېيىلگەن ئۇقۇملارمۇ ئەخلەت ساندۇقىغا چۆرۈپ تاشلانغان، قورقۇ ۋە تەقىب ئارقىلىق بويسۇندۇرۇلغان، مۇمكىن بولسا نىشانلانغان 500 مىليون ئۈزەك تاقالغان نوپۇسقا ئېرىشكۈچە كورۇنا، مورونا ياكى تورونا ۋىرۇسلىرىنى تارقىتىشنى داۋاملاشتۇرىدۇ. بۇ يۇقۇملۇق كېسەلنى پەيدا قىلغان ۋىرۇسلارنىڭ لابراتورىيەدە ۋاكسىنا تەتقىق قىلىش جەريانىدا مايمۇن، چوشقا، چاشقان ياكى ئىنسان تۆرەلمىسى پارچىلىرى بىلەن بىرلەشتۈرۈش نەتىجىسىدە د ن ئا پارچىسى ئېلىپ، مەجبۇرى ئۆزگىرىشنى باشتىن كەچۈرگەنلىكى ئىلگىرى سۈرۈلمەكتە.