تەتقىقات ماقالىسى ھەققىدە (2-قىسىم)
ئاپتور: ئۇيغۇر تەتقىقات ئىنىستىتۇتى
مەنبە: uysi.org

7-	تەجرىبە ماقالىسى: بۇ خىل تەتقىقات ماقالىسى مەلۇم بىر تەجرىبىنى تەپسىلىي ھالدا ئىزاھلاپ چىقىدۇ. ئۇ بىئولوگىيە ، خىمىيە ۋە فىزىكا قاتارلىق ساھەلەردە كەڭ قوللىنىلىدۇ. تەجرىبە مەلۇم ھەرىكەت ياكى ھادىسىنى كونكرېت ھەرىكەتلەر بىلەن چۈشەندۈرۈشنى مەقسەت قىلىدۇ.  تەجرىبىڭىزنى  مۇناسىۋەتلىك سانلىق مەلۇماتلار بىلەن ئىزاھلىشىڭىز، ئاندىن تەجرىبىڭىزنى ئەتراپلىق تەھلىل قىلىشىڭىز كېرەك.
8-	ئانكېت ماقالىسى: بۇ تەتقىقات ماقالىسى قاتناشقۇچىلاردىن سوئال سوراشنى ئۆز ئىچىگە ئالغان ئانكېت ئېلىپ بېرىلىشىنى تەلەپ قىلىدۇ. ئانكېتنى ئېلىپ بارغۇچى تەكشۈرۈشتىكى بارلىق ئۇچۇرلارنى يىغىپ ، ئۇلارنى تەتقىقات ماقالىسىدە ئىشلىتىش ئۈچۈن ئانالىز قىلىدۇ.
تەتقىقات ماقالىسىنى قانداق يېزىش كېرەك؟
تەتقىقات ماقالىلىرى قىسقا ياكى ئەتراپلىق بولۇشى مۇمكىن ، ئەمما قايسى خىل تىپتا بولۇشتىن قەتئىينەزەر  ھەممىسى ئوخشاش لايىھەنى ئىشلىتىدۇ ھەمدە قۇرۇلمىسى ئوخشاش. بەزى ئاساسىي پەرقلەر بولىدۇ ، ئەمما سىز بىر خىل تەتقىقات ماقالىسىنى يازسىڭىز ، باشقا بىر تۈرنىمۇ يازالايسىز دېگەن گەپ. تەتقىقات ماقالىسىنى باشلاش (ۋە تاماملاش) ئۈچۈن باسماقچى بولغان باسقۇچلار تۆۋەندىكىچە:
1-	تېما تاللاڭ: سىزنى قىزىقتۇرىدىغان تېمىنى تاللاڭ.مەلۇم بىر تېما ھەققىدە تېخىمۇ كۆپ مەلۇماتقا ياكى چۈشەنچىگە ئېرىشمەكچى بولىشىڭىز ۋەياكى ئۇ تېمىغا قىزىقىشىڭىز، تەتقىقات ماقالىسى يېزىشتىن ھۇزۇر قىلىشىڭىزغا تۈرتكە بولىدۇ. بۇ ئىجابىي تۇيغۇ تېما ئۈچۈن كۆرسەتكەن تىرىشچانلىقىڭىز ۋە يېزىش ئۇسلۇبىڭىزدا نامايەن بولىدۇ.
2-	تاللىغان تېما ھەققىدە ئەتراپلىق مەلۇماتقا ئېرىشىڭ: ئىلمىي ئىزدەش ماتورلىرى تېمىغا ئالاقىدار ئاساسىي ئۇچۇرلارنى تېپىشتىكى ياخشى مەنبە. سىز تەۋە بولغان مۇئەسسەسەنىڭ كۇتۇپخانىسىدا نۇرغۇنلىغان تور تەتقىقات سانلىق مەلۇمات ئامبىرىنى زىيارەت قىلالىشىڭىز مۇمكىن. ئەگەر بۇ ۋاقىتتا تېمىڭىز ھەققىدە يېتەرلىك ئۇچۇر تېپىشتا قىيىنچىلىققا يولۇقسىڭىز ، داۋاملاشتۇرۇشتىن بۇرۇن باشقا بىر تېمىنى تاللاش ياخشىراق بولۇشى مۇمكىن.
3-	قارىشىڭىزنى بىر جۈملە بىلەن ئىپادىلەڭ: قاراش جۈملىسى ھەر قانداق ئىلمىي يېزىقچىلىقنىڭ ئەڭ مۇھىم ئامىللىرىنىڭ بىرى. قاراش جۈملىسىگە ماقالىڭىزنىڭ ئاساسلىق نۇقتىسى ياكى ئاساسلىق ئىدىيەسىنىڭ نېمە ئىكەنلىكى ھەققىدە ناھايىتى قىسقا چۈشەندۈرۈش دەپ ئېنىقلىما بېرىشكە بولىدۇ.
4-	بىر تەتقىقات ئەندىزىسى تەييارلاپ چىقىڭ: كېيىنكى باسقۇچتا تەتقىقات ماقالىسىنىڭ ئەندىزىسىنى تەييارلاپ چىقىش  كېرەك. تەتقىقات ئەندىزىسى ماقالىنىڭ  ئىسكىلىتىدۇر. بايان قىلماقچى بولغان ئاساسلىق پىكىرلەرنى يېزىشتىن باشلاڭ. تەتقىقاتىڭىز ئىلگىرلىگەنسېرى بەلكىم تەتقىقات ئەندىزىسىمۇ ئۆزگىرىشى مۇمكىن، بۇ سەۋەبتىن دەسلەپكى باسقۇچىلاردا كونكرېت بولۇپ كەتمىسڭىزمۇ بولىدۇ.
5-	قالدۇرغان خاتىرىلىرىڭىزنى رەتلەڭ: تېمىغا مۇناسىۋەتلىك توپلانغان بارلىق ئۇچۇر-مەلۇماتلارنى تەتقىقات ئەندىزىسىگە ئاساسەن رەتلەپ چىقىش سىزنىڭ يېزىش جەريانىڭىزنىڭ كېيىنكى باسقۇچىدا سىزگە ياردەم بېرىدۇ. خاتىرىلىرىڭىزنى تەكشۈرۈڭ ، ئۇلارنىڭ توغرىلىقىنى تەكشۈرۈڭ ، ئۇچۇر-مەلۇماتلارنىڭ توغرىلىقنى مۇئەييەنلەشتۈرۈڭ ۋە توپلىغان بارلىق ئۇچۇر-مەلۇماتلىرىڭىزنىڭ تەتقىقات نەتىجىسىگە  ئۈنۈملۈك  تەسىر كۆرسىتىشىگە كاپالەتلىك قىلىڭ.
6-	مۇقەددىمە قىسمىنى يېزىڭ: ماقالىنى مۇقەددىمە قىسمىنى يېزىشتىن باشلاڭ. ئۇ ماقالىڭىزنىڭ يۆنىلىشىنى بەلگىلەيدۇ ۋە تەتقىقاتىڭىزنىڭ تەرەققىياتىغا ئەگىشىپ سىزگە كۆپ ياردەم بېرىدۇ. مۇقەددىمە قىسمىنى ئەڭ ئاخىرىغا قالدۇرۇپ قويۇش ياخشى يېزىلغان ماقالە بولسىمۇ ، ماقالىنىڭ سۈپىتىگە يەنىلا تەسىر كۆرسىتىدۇ.
7-	ماقالە گەۋدىسىنىڭ بىرىنچى لايىھىسىنى يېزىڭ: ماقالىڭىزنىڭ گەۋدىسىدە  تېما مۇلاھىزە قىلىنىدۇ ، چۈشەندۈرۈلىدۇ ۋە ئىزاھلىنىدۇ. ماقالە ئەندىزىسىدە ئوتتۇرىغا قويغان تۇنجى تېما بىلەن باشلاڭ.  ياخشىسى ، خاتىرىلىرىڭىزنى ماقالىڭىزنىڭ  ئەندىزىسىنى چۆرىدىگەن ھالدا رەتلەپ چىقىش  ۋە بارلىق خاتىرىلىرىڭىزنى تەييار قىلىش سىزگە زور قولايلىق ئېلىپ كېلىدۇ.
8-	تۈزىتىش: تۇنجى لايىھىڭىزدىن كېيىن ، بىر ئاز ۋاقىت چىقىرىپ  ماقالىڭىزدىكى مەزمۇن خاتالىقىنى تەكشۈرۈڭ. ئوتتۇرىغا قويغان قاراشلىرىڭىزنى قايتا كۆزدىن كەچۈرۈڭ، زۆرۈر تېپىلسا تۈزىتىش كىرگۈزۈڭ ۋە ئابزاس تەرتىپىنىڭ لوگىكىلىق ياكى ئەمەسلىكىنى تەكشۈرۈڭ. بۇ ۋاقىتتا ، تەتقىقات ماقالىسىنىڭ كۆرسەتمىلىرىنى قايتا-قايتا ئوقۇپ چىقىش ۋە  تېكىست فورماتىنىڭ تەلەپ قىلغانلىرىنى تەبىق قىلغانلىقىڭىزدىن تولۇق خاتىرجەم بولۇپ كېتىش ئۈچۈن  ناھايىتى پايدىلىق.
9-	خۇلاسە قىسمىنى يېزىڭ: خۇلاسە قىسمىنى  يېزىڭ ھەمدە خۇلاسە  قىسمىدا ماقالىگە كىرگۈزۈلمىگەن يېڭى ئۇچۇرلارنى ئىشلەتمىگەنلىكىڭىزنى جەزملەشتۈرۈڭ. خۇلاسە قىسمى  ماقالىڭىزنىڭ توغرا تاماملانغانلىقىنى ۋە   تەتقىقات سوئالىڭىزغا جاۋاب بېرىلگەنلىكىنى كۆرسىتىشى كېرەك.
10-	قايتا-قايتا تۈزىتىش: تەتقىقات ماقالىڭىزنىڭ ئاخىرقى لايىھىسىنى يېزىپ بولۇپ ، بىر نەچچە كۈن ئۆتكۈزۈۋېتىڭ ۋە ئاخىرقى تۈزىتىشنى قىلىڭ.  ئارام ئېلىش سىزگە باشقىچە كۆز قاراش ئاتا قىلىدۇ ۋە تونۇشىڭىزنى تېخىمۇ ئوچۇق قىلىدۇ.
تەتقىقات  ماقالىسىنىڭ لايىھىسىنى باشلاش قوللانمىسى
تەتقىقات ئەندىزىسى تەتقىقات ماقالىسىنىڭ ئىسكىلىتى بولۇپ ھېسابلىنىدۇ.  ئالدى بىلەن قاراش جۈملىسى ۋە سىز ئوتتۇرىغا قويماقچى بولغان ئاساسلىق ئىدىيەنى يېزىشتىن باشلاڭ. ئىلگىرىلىشىڭىزگە ئەگىشىپ ، پىلان تەتقىقاتىڭىز ئۆزگىرىشى مۇمكىن ، دەسلەپكى باسقۇچتا بەك كونكرېت بولۇپ كېتىشتىن ساقلىنىشنىڭ ھاجىتى يوق. چۈنكى ئەڭ مۇھىم قىسمى ئاخىرلاشتى ، ھازىر بىز ئۇنى كېڭەيتىپ تەھرىرلەيمىز، خالاس.
تەتقىقات ماقالىسىنىڭ ئەندىزىسىنى باسقۇچىلارغا ئايرىپ چىقىڭ