سىياسىي كۈرەشنىڭ زۆرۈرىيىتى ۋە شەرتلىرى (6-قىسىم)
ئاپتور: ئۇيغۇر تەتقىقات ئىنىستىتۇتى
مەنبە: uysi.org

پادىشاھنىڭ ناھايىتى ياخشى كۆرىدىغان بىر تورۇق ئېتى بار ئىكەن. «ئاتنىڭ ياخشىسى تورۇق، يىگىتنىڭ نوچىسى ئابدال» دېيىشىدۇ. پادىشاھ بىر كۈنى بارلىق ۋەزىر – ۋۇزرالىرىنى يىغىپ: «كىمكى ماڭا ناھايىتى ياخشى كۆرىدىغان ئېتىمنىڭ ئۆلگەنلىكىنى ئۇقتۇرسا، كاللىسى ئېلىنىدۇ» دەپتۇ. بىر مەزگىل ئۆتكەندىن كېيىن ئات ئۆلۈپ قاپتۇ. شۇنىڭ ھەممەيلەننى قورقۇ بېسىپتۇ. پادىشاھقا ئاتنىڭ ئۆلگەنلىكىنى كىم ئۇقتۇرىدۇ؟ «سەن ئېيت»، «مەن ئېيتالمايمەن»، «سېنىڭ كاللاڭ كېتىدۇ، مېنىڭ كاللام كېتىدۇ» دېيىشىپ تۇرغاندا، ۋەزىرى ئەزەم «مەن ئېيتىمەن» دەپتۇ. «ئۇنداق قىلما، بارما، كاللاڭ كېتىدۇ» دېگەن بولسىمۇ، «مەن ئېيتىمەن، كەتسە مېنىڭ كاللام كەتسۇن» دەپتۇ ۋە پادىشاھنىڭ ھۇزۇرىغا چىقىپ: «شانۇ شەۋكەتلىك پادىشاھىم، سىزنىڭ ھېلىقى تورۇق ئېتىڭىز بارغۇ» دەپتۇ، پادىشاھ: «نېمە بولدى، بىر ئىش بولدىمۇ؟»، ۋەزىر: «ياق، پادىشاھىم، يەرگە يېتىپ قېلىپ قوپالماس بولۇپ قالدى. پۇتنى ئۇزاتتى، يىغالماس بولدى. كۆزىنى يۇمدى، ئاچماس بولدى. نەپەس ئالدى، بېرەلمەس بولدى». پادىشاھ: «ئۆلدى دېگىنە» دەپتۇ. ۋەزىر: «مەن دېمىدىم پادىشاھىم، سىز دېدىڭىز» دەپتۇ.
پاراسەت مانا بۇ يەردە… ۋەزىر، بارلىق ئۆلۈم ئالامەتلىرىنى تىلغا ئالدى، لېكىن ئۆلدى دېمىدى. ئۇنى قارشى تەرەپكە، يەنى پادىشاھقا ئېيتقۇزدى. بۇمۇ سىياسەتنىڭ بىر ئىلىم، قابىلىيەت ۋە سەنئەت ئىكەنلىكىنى كۆرسىتىپ بېرىدۇ… ئىلمى سىياسەت، سۆزنىڭ پاراسەت بىلەن ئېيتىلىشىدۇر. يۇنۇسنىڭ ئېيتقاندەك:
«سۆز باردۇر ئۇرۇش توختىتىدۇ، سۆز باردۇر باش كەستۈرىدۇ، سۆز باردۇر ئاش پىشۇرىدۇ، ياغنى ھەسەل قىلىدۇ بىر سۆز».
ئىلمى سىياسەت قارشى تەرەپتىكى كىشىنىڭ چۈشىنىش ئىقتىدارىنى ۋە سۆزنىڭ قانچىلىك قىسمىنى ئېيتىش كېرەكلىكىنى بىلىشتۇر. ئىلمى سىياسەت ھەر قانداق كىشىگە (قارشى تەرەپ) چۈشىنەلەيدىغان تىلدا خىتاپ قىلىشتۇر. مەۋلانا ئېيتقاندەك: «سەن نېمە دېسەڭ دېگىن، دېگەنلىرىڭ قارشى تەرەپ چۈشەنگەنچىلىكتۇر». سىياسەت بىلەن شۇغۇللانغانلار نېمىنى، قاچان، قەيەردە، قانداق ئېيتىشى كېرەكلىكىنى ئوبدان بىلىشى كېرەك… نەتىجىدە سىياسەتمۇ بىر ئىلىم ۋە لاياقەت ئىشىدۇر!
كۈرەشنىڭ ئاساسلىق پىرىنسىپلىرى ئىچىدە سىياسەت زۆرۈر بولۇپ، پەرزدۇر!
ئەگەر سىز بىر سىياسىي پارتىيە بولسىڭىز، ئۇنداقتا «ھەر جايدا، ھەر ۋاقىت» سىياسەت ھەققىدە توختىلىسىز. چۈنكى سىياسەت ئىلىمنىڭ، ئەخلاقنىڭ سىرتىدا بولمايدۇ، ئۇنداقتا سىياسەت ھەققىدە توختىلىمىز. سىياسەت بىر كىشىنىڭ، ئائىلىنىڭ، جەمئىيەتنىڭ، مەملىكەتنىڭ كېلەچىكى ھەققىدە ئويلىنىشى، توغرا ۋە ساغلام بولغان نىشانلارنى ئوتتۇرىغا قويۇپ ھەرىكەت قىلىشى ۋە نەتىجىگە ئېرىشىشىدۇر. شۇنىڭ بىلەن بىر ۋاقىتتا، سىياسەت كىشىنىڭ جەمئىيەتتىكى ۋەزىپىسىنى، ئىش – ھەرىكەتلىرىنى، بارچىغا پايدىلىق بولۇشىنى كاپالەتكە ئىگە قىلىدىغان ئىجتىمائىي ۋەزىپە ۋە تەربىيەدۇر. ئۆزىگە، ئائىلىسىگە، جەمئىيىتىگە، مەملىكىتىگە، دۆلىتىگە ۋە مىللىتىگە قارىتا مەسئۇلىيەتچان بولۇشتۇر. ئۇنداقتا بىزنىڭ ۋەزىپىمىز خەلقنى قىممەت – قاراشلىرى بىلەن ياشىتىش، دۆلەتنى دۆلەت ھالىغا كەلتۈرۈشتۇر. سىياسەت ئىلىم بولۇپ، خەلقنى مەلۇم تەرەپكە يۈزلەندۈرىدىغان، ھەرىكەتكە كەلتۈرىدىغان كۈچتۇر. ئىنسان بولسا بۇ كۈچنىڭ خىزمەتچىسىدۇر. ئىنسان مەسئۇلىيەتچان بولۇشى كېرەك. ئىنساننىڭ ۋەزىپىسى «ئەمرى بىل مەرۇف، نەھىي ئەنىل مۇنكەردۇر (ياخشىلىققا بۇيرۇپ، يامانلىقتىن توسۇش)». بۇ سەۋەپتىن سىياسەتتە ۋەزىپە ئېلىشمۇ زۆرۈر بولۇپ، سىياسەت بۇنىڭ سىرتىدا ئەمەس. سىياسەت رەھمانى بولۇپ، خەيرلىك ئىشتا، ياخشىلىقتا، پايدىلىق بولۇشتا بىر خىزمەتتۇر، ۋەزىپىدۇر…
«ئىچىڭلاردا ئەڭ ياخشى كىشى، باشقىلارغا ئەڭ كۆپ ياخشىلىق قىلغان كىشىدۇر» . ئىنساننىڭ، جەمئىيەتنىڭ ۋە دۆلەتنىڭ گۈللىنىشىنىڭ تەكتىدە سىياسەت ئىلىمى ياتىدۇ. بىر مەسىلە مەۋجۇت بولسا، ئۇنى ھەل قىلىش تەكلىپلىرىدە سىياسەت بولىدۇ. ئىلىم، پەن، تېخنىكا سىزدە بولسا ۋە جەمئىيەتنىڭ يۆنىلىشىنى بەلگىلەيدىغان بولسىڭىز، بۇ سىياسەت ئارقىلىق ئەمەلگە ئاشىدۇ. دىنى، مىللىي، ئىتتىپاقلىق بولىدىغان بولسا، بۇ يەنىلا سىياسەت ۋاستىسى ئارقىلىق بولىدۇ. مائارىپ سىياسىتى، مەسىلە ۋە ئۇنىڭ ھەل قىلىنىش چارىلىرى ھەققىدە توختىلىۋاتقان بولسىڭىز، بۇ سىياسەت دېگەنلىكتۇر. بىر جەمئىيەتنىڭ ئەڭ ئاساسلىق مەسىلىلىرى ھەققىدە توختىلىۋاتقان، ھەل قىلىش تەدبىرلىرىنى ئىزدەۋاتقان ۋە ئوتتۇرىغا قويىۋاتقان بولسىڭىز، بۇنى قىلىدىغان ساھە سىياسەتتۇر. ئۇنداقتا پىلانلانغان، قىلىنىشى كېرەك بولغان ساھەلەرنىڭ ئاساسىدا سىياسەت بار! ئىنسانىيەت، ئىسلام دۇنياسى ۋە دۆلىتىمىز دۇچ كەلگەن مەسىلىلىرى ۋە ھەل قىلىش چارىلىرىنى ئوتتۇرىغا قويىدىغان ئىلىم سىياسەتتۇر. ئىسلام مەدەنىيىتى، ئىسلام رېنىسانسى ھەققىدە توختىلىۋاتقان، بۇلارنىڭ رېئاللىققا ئايلاندۇرماقچى بولغان بولسىڭىز، بۇنىڭ شەرتلىرىنى ئوتتۇرىغا قويغاندىن كېيىن، ئۇنى ئىجرا قىلىش سىياسەتنىڭ خىزمەت ساھەسىگە تەۋەدۇر.