«ئۇيغۇر مەجبۇرىي ئەمگىكىنىڭ ئالدىنى ئېلىش قانۇنى»نىڭ ئۈچ يىلدىن كېيىنكى تەسىرىنى باھالاش (5-قىسىم)
ئاپتور: ئۇيغۇر تەتقىقات ئىنىستىتۇتى
مەنبە: uysi.org

پولىۋىنىل خىلورىد (PVC): ھەشەمەتلىك ۋىنىل پول (LVF) ئىشلەپچىقىرىشىدا ئىشلىتىلىدىغان PVC شىنجاڭ ئۇيغۇر ئاپتونوم رايونى مەركەزلىك، دۆلەت ئىگىدارچىلىقىدىكى ئىككى چوڭ PVC شىركىتىنىڭ ئۇيغۇر مەجبۇرىي ئەمگىكىنىڭ ئالدىنى ئېلىش قانۇنى شىركەتلەر تىزىملىكىگە قوشۇلۇشىدىن تەخمىنەن بىر يىل كېيىن، يەنى 2024-يىلى ئىيۇلدا ئۇيغۇر مەجبۇرىي ئەمگىكىنىڭ ئالدىنى ئېلىش قانۇنىدىكى ئالدىنقى قاتاردا تۇرىدىغان ساھە سۈپىتىدە قوشۇلدى. تەتقىقاتلار ئامېرىكا LVF سانائىتىنىڭ شىنجاڭ ئۇيغۇر ئاپتونوم رايونىدىكى مەنبەلەرگە زور دەرىجىدە بېقىنىدىغانلىقىنى كۆرسەتكەن. تاموژنا ۋە چېگرا مۇداپىئە ئىدارىسى 2023-يىلى مارتتا (شىركەتلەرنىڭ شىركەتلەر تىزىملىكىگە قوشۇلۇشىدىن ۋە ئالدىنقى قاتاردىكى ساھە قىلىپ بېكىتىلىشىدىن ئىلگىرى) شىنجاڭ ئۇيغۇر ئاپتونوم رايونى PVC بىلەن ياسالغانلىقىدىن گۇمانلانغان LVF ماللىرىنى تۇتۇپ قېلىشقا باشلىغاندا، ۋىنىل پول ئىمپورتى سانائەتنىڭ مەنبە ئىشلىتىشنى جىددىي تەرىقىدە قايتا ئويلىشىشى كېرەكلىكىنى ھېس قىلىشى بىلەن، ئىلگىرىكى يىلغا سېلىشتۇرغاندا 48% ئەتراپىدا تۆۋەنلىگەن. سانائەت باشقۇرغۇچىلىرى تەمىنلەش زەنجىرلىرىنى ھۆججەتلەشتۈرۈش ئىشى بىلەن مۇناسىۋەتلىك ئەندىشىلىرىنى ئوتتۇرىغا قويغاندا، ئامېرىكا پول شىركەتلىرىنىڭ مەنبەلىرىنى شىنجاڭ ئۇيغۇر ئاپتونوم رايونىدىن يىراقلاشتۇرغانلىقىنى، تەمىنلەش زەنجىرلىرىنى تېخىمۇ قاتتىق تەكشۈرگەنلىكىنى ۋە ئامېرىكىدا تېخىمۇ كۆپ ئىشلەپچىقىرىشنى دۆلەت ئىچىگە يۆتكىگەنلىكىنى بىلدۈرگەن. توشۇش خاتىرىلىرى سانائەتنىڭ بىۋاسىتە شىنجاڭ ئۇيغۇر ئاپتونوم رايونى مەنبەلىرىدىن يىراقلاشقانلىقىنى دەلىللىمەكتە، ئەمما PVC نىڭ بارغانسېرى كۆپرەك ئاشكارا بولمىغان تاۋار سودىگەرلىرى ۋە تىرانسپورت شىركەتلىرى ئارقىلىق توشۇلۇشى تەمىنلەش زەنجىرى ئاشكارىلىقىغا توسالغۇ بولماقتا.
پەمىدۇر: پەمىدۇر ۋە ئۇنىڭ قوشۇمچە مەھسۇلاتلىرى ئۇيغۇر مەجبۇرىي ئەمگىكىنىڭ ئالدىنى ئېلىش قانۇنىنىڭ ئەسلى تېكىستىدە ئەڭ ئالدىنقى قاتارغا تىزىلغان ساھەلەرنىڭ بىرى سۈپىتىدە بېكىتىلگەن ۋە ئۇيغۇر مەجبۇرىي ئەمگىكىنىڭ ئالدىنى ئېلىش قانۇنىنىڭ شىركەتلەر تىزىملىكىدە بىر قانچە پەمىدۇر قىيامى شىركىتى بار. يېقىندا BBC ئەنگلىيە، ياۋروپا ئىتتىپاقى ۋە ئامېرىكىدىكى دۇكانلاردا سېتىلىۋاتقان پەمىدۇر قىيامىنى سىناقتىن ئۆتكۈزدى. شىنجاڭ ئۇيغۇر ئاپتونوم رايونىنىڭ خىتايدىكى پەمىدۇر ئىشلەپچىقىرىشىدا ھۆكۈمرانلىق قىلىشى ۋە مەجبۇرىي ئەمگەك بىلەن ئىشلەپچىقىرىلغان ماللار مەسىلىسىدە ئىستېمالچىلارنىڭ ئەندىشىلىرىنىڭ يىلسېرى ئېشىشىغا قارىماي، ھەم ئەنگلىيەدىكى، ھەم ياۋروپا ئىتتىپاقىدىكى دۇكانلاردا، ئىتالىيە مەنبەلىك دەپ بەلگە قويۇلغان بولسىمۇ، ئىزوتوپلۇق سىناقلار ئارقىلىق، خىتايدىن كەلگەن پەمىدۇرلار بىلەن ياسالغانلىقىنى ۋە تەمىنلەش زەنجىرىنى ئىز قوغلاشنىڭ شىنجاڭ ئۇيغۇر ئاپتونوم رايونىدىن ئىكەنلىكىنى كۆرسەتكەن پەمىدۇر قىيامى تېپىلغان. بىر پارچە سېتىش دۇكىنى BBC گە ئالدىنقى يىلى قىسقا بىر مۇددەت خىتايدىن پەمىدۇر سېتىۋالغانلىقىنى، بۇنىڭ BBC شىنجاڭ ئۇيغۇر ئاپتونوم رايونىدىن تەمىنلەنگەنلىكىنى ئېنىقلىغان پەمىدۇرلار ئىكەنلىكىنى ئىقرار قىلغان. يەنە، بىر ئىتالىيەلىك پەمىدۇر قىيامى تەمىنلىگۈچىسىنى يوشۇرۇن تەكشۈرگەن بىر BBC مۇخبىرى 2023-يىلى ئىشلەنگەن، بىر شىنجاڭ شىركىتىدىن سېتىۋېلىنغان پەمىدۇرلارنى ھۆججەتلەشتۈرگەن. تەكشۈرۈش جەريانىدا ئىتالىيەلىك پەمىدۇر قىيامى تەمىنلىگۈچىسىنىڭ ئەنگلىيەدىكى چوڭ پارچە سېتىش دۇكانلىرىدا سېتىلىۋاتقان مەھسۇلاتلىرى بار ئىكەنلىكى ئېنىقلانغان.
قىزىقارلىق يېرى، BBC نىڭ تەكشۈرۈشلىرى ئامېرىكىدا تەكشۈرۈلگەن ئىتالىيە مەنبەلىك پەمىدۇر قىيامى ئورالمىلىرىنىڭ ھېچقايسىسىنىڭ خىتايدىن كەلگەن پەمىدۇرنى ئۆز ئىچىگە ئالمىغانلىقىنى ئوتتۇرىغا قويدى. ئۇيغۇر مەجبۇرىي ئەمگىكىنىڭ ئالدىنى ئېلىش قانۇنىنىڭ مۇۋەپپەقىيەتلىك ھالدا تەمىنلەش زەنجىرىنى يۆتكەشكە مەجبۇرلىغانلىقى ۋە بۇ ئارقىلىق ئامېرىكىلىق ئىستېمالچىلارنىڭ ساختا ئىسپاتلىق ۋە مەجبۇرىي ئەمگەك ئۇسۇللىرىنى ئۆز ئىچىگە ئالغان مەھسۇلاتلارغا ئۇچرىشىنىڭ ئالدىنى ئالغانلىقى مەلۇم بولماقتا. شىركەتلەر بۇ تۈردىكى مەھسۇلاتلارنى مەجبۇرىي ئەمگەك سەۋەبلىك ئىمپورت چەكلىمىسى بولمىغان باشقا بازارلاردا داۋاملىق سېتىۋاتقاندەك قىلىدۇ.
ئاپتوموبىل: 2023-يىلى دېكابىردا خىتاينىڭ بىر ئاپتوموبىل زاپچاسلىرى ئىشلەپچىقارغۇچىسى بىر يىل ئىلگىرى دۆلەت قوللىغان ئىشچى يۆتكەش پىروگراممىلىرىغا قاتناشقانلىقى ئاشكارىلانغاندىن كېيىن، ئۇيغۇر مەجبۇرىي ئەمگىكىنىڭ ئالدىنى ئېلىش قانۇنى دائىرىسىدىكى شىركەتلەر تىزىملىكىگە قوشۇلدى. ئېلاندىن قىسقا بىر ۋاقىتتىن كېيىن، چوڭ بىر گېرمانىيە ئاپتوموبىل ئىشلەپچىقارغۇچىسى ئامېرىكا پورتلىرىغا كېتىۋاتقان ئاپتوموبىللارغا ئورنىتىلغان زاپچاسلارنىڭ تەمىنلىگۈچىسى سۈپىتىدە، بۇ شىركەتنى بايقىغانلىقىنى تاموژنا ۋە چېگرا مۇداپىئە ئىدارىسىغا ئۆزلۈكىدىن مەلۇم قىلدى. گېرمانىيە شىركىتى تاموژنا ۋە چېگرا مۇداپىئە ئىدارىسىدىن زاپچاسنى ئالماشتۇرغاندا ئاپتوموبىللارنى پورتتا ساقلىشىغا رۇخسەت بېرىشىنى تەلەپ قىلدى ھەمدە تاموژنا ۋە چېگرا مۇداپىئە ئىدارىسى بۇنى قوبۇل قىلدى. پارلامېنت قىسقا بىر ۋاقىتتىن كېيىن، باشقا شىركەتلەرنىڭ ئوخشاش تەمىنلىگۈچىدىن زاپچاسلار بىلەن ياسالغان ئاپتوموبىللارنى ئىمپورت قىلىش مەسىلىسىدە سەمىمىي بولمىغانلىقىنى بىلدۈردى. بۇ، بەزى شىركەتلەرنىڭ تۇتۇپ قېلىش بىلەن مۇناسىۋەتلىك يوشۇرۇن زىيانلاردىن ساقلىنىش ئۈچۈن تەشەببۇسكارلىق بىلەن ھەرىكەت قىلغانلىقىنى، باشقا شىركەتلەرنىڭ ئۇنچىلىك ئاكتىپ بولماسلىقى، پەقەت  تۇتۇلۇپ قېلىشتىن ساقلىنىشنىلا ئۈمىد قىلىشى مۇمكىنلىكىنى كۆرسەتمەكتە.
ئەمما ئاپتوموبىلنىڭ مىسالى شىركەتلەر تىزىملىكىگە قوشۇشنىڭ ھەقىقەتەن بىر پەرق ئېلىپ كېلىدىغانلىقىنى كۆرسەتمەكتە. 2022-يىلىدىكى بىر تەتقىقات مەزكۇر خىتاي تەمىنلىگۈچىنىڭ گېرمانىيە شىركىتىنىڭ تەمىنلەش زەنجىرىنىڭ بىر قىسمى ئىكەنلىكىنى ئوتتۇرىغا قويغان. ئەمما گېرمانىيە شىركىتىنىڭ ئۆزلۈكىدىن مەلۇم قىلىشىغا، زاپچاسنىڭ (ۋە ئۈمىدۋارلىق بىلەن تەمىنلىگۈچىنىڭ) چىقىرىلىشىغا ۋە پارلامېنت تەرىپىدىن دوكلات قىلىنىشىغا تۈرتكە بولغىنى بولسا تەمىنلىگۈچىنىڭ شىركەتلەر تىزىملىكىگە قوشۇلۇشى ئىدى.