Uyghur-Corpus/Uyghur-Corpus huggingface dataset:
ئۇقۇم ۋە ئۇنىڭ ئەھمىيىتى (4-قىسىم)
ئاپتور: ئۇيغۇر تەتقىقات ئىنىستىتۇتى
مەنبە: uysi.org

بەدەنچىل بىلىش تەتقىقاتلىرى يەنە ھېسسىيات ۋە ئۇقۇملار ئوتتۇرىسىدىكى مۇناسىۋەتنىمۇ ئاشكارىلىماقتا. ئانتونئ‍و داماسىئو (Antonio Damasio) نىڭ تەتقىقاتلىرى كۆرسەتكەندەك، ھېسسىي تەجرىبىلەر ئۇقۇملارنىڭ مەنىسىنى ۋە ئەھمىيىتىنى بەلگىلەشتە مۇھىم رول ئوينايدۇ. بۇ بايقاش مائارىپ ۋە داۋالاش ساھەلىرىدە يېڭى ئۇسۇللارنىڭ تەرەققىي قىلىشىغا تۈرتكە بولماقتا.
تەدرىجى تەرەققىيات پىسخولوگىيەسى ۋە نېۋروبىئولوگىيە ساھەسىدىكى يېڭى تەتقىقاتلار ئۇقۇملارنىڭ بىئ‍ولوگىيەلىك تەرەققىياتى ھەققىدە يېڭى نەزەرىيەلەرنى ئوتتۇرىغا قويماقتا. مايكېل توماسېللو (Michael Tomasello) نىڭ تەتقىقاتلىرى كۆرسەتكەندەك، ئىنسانلارنىڭ ئۇقۇملارنى شەكىللەندۈرۈش قابىلىيىتى تەدرىجى تەرەققىيات جەريانىدا ئىجتىمائىي ھەمكارلىق زۆرۈرىيىتىدىن كېلىپ چىققان.
مەلۇم ئاساسىي ئۇقۇملارنىڭ تۇغما خاراكتېرى ھەققىدىكى تەتقىقاتلار ئالاھىدە ئەھمىيەتكە ئىگە. ئېلىزابېت سپېلكې (Elizabeth Spelke) نىڭ يېڭى تۇغۇلغان بوۋاقلار ئۈستىدىكى تەتقىقاتلىرى، ئۇلاردا سان، ماكان ۋە سەۋەب-نەتىجە مۇناسىۋىتى قاتارلىق ئاساسىي ئۇقۇملارنىڭ تۇغۇلۇشتىنلا مەۋجۇت ئىكەنلىكىنى كۆرسەتكەن.
ئىنسانلارنىڭ ئۇقۇملارنى كاتېگورىيەگە ئايرىش قابىلىيىتىنىڭ ئېۋولۇتسىيەلىك كېلىپ چىقىشى ھەققىدىكى تەتقىقاتلارمۇ مۇھىم نەتىجىلەرنى ئوتتۇرىغا قويماقتا. بۇ قابىلىيەت ئىنسانلارنىڭ مۇرەككەپ مۇھىتقا ماسلىشىشىدا ۋە ھايات قېلىشىدا مۇھىم رول ئوينىغان.
كۋانتۇم بىلىشى دېگىنىمىز ئۇقۇملارنىڭ مېڭىدىكى بىر تەرەپ قىلىنىشىنى چۈشەندۈرۈشتە كۋانتۇم مېخانىكىسىنىڭ پىرىنسىپلىرىنى قوللىنىدىغان يېڭى تەتقىقات ساھەسى. جېروم بۇشېمېيېر ۋە پېتىر برۇزا (Peter Bruza) لارنىڭ تەتقىقاتلىرى كۆرسەتكەندەك، ئۇقۇملارنىڭ بىر-بىرى بىلەن ئۆز-ئارا تەسىر كۆرسىتىشى كۋانتۇم چىرماشلىق پىرىنسىپىغا ئوخشايدۇ.
بۇ نەزەرىيە بويىچە، ئۇقۇملار كىلاسسىك ئېھتىماللىق نەزەرىيەسى بويىچە ئەمەس، بەلكى كۋانتۇم ئېھتىماللىق قانۇنىيەتلىرى بويىچە بىرلىشىدۇ. بۇ يېڭى ياقلاشىم، ئىنسان تەپەككۇرىدىكى بەزى زىددىيەتلىك ھادىسىلەرنى، مەسىلەن: نېمە ئۈچۈن ئىنسانلار بەزىدە رېئال ئەھۋالغا ماس كەلمەيدىغان قارارلارنى چىقىرىدىغانلىقىنى چۈشەندۈرۈشتە پايدىلىق بولۇۋاتىدۇ.
كۋانتۇم بىلىش نەزەرىيەسى يەنە ئۇقۇملارنىڭ كونتېكستقا قاراپ ئۆزگىرىدىغان تەبىئىتىنىمۇ چۈشەندۈرىدۇ. خۇددى كۋانتۇم زەررىچىلىرىنىڭ كۆزىتىلگەندە ئاندىن بىر ھالەتتىن مەلۇم بىر ھالەتكە ئۆزگىرىدىغانلىقىغا ئوخشاش، ئۇقۇملارمۇ قوللىنىلغان كونتېكستقا قاراپ ئۆزگىرىدۇ.
ۋاقىت ئۇقۇمى ۋە باشقا ئۇقۇملارنىڭ ۋاقىت بىلەن بولغان مۇناسىۋىتى ھەققىدىكى تەتقىقاتلار، يېڭى ۋە قىزىقارلىق نەتىجىلەرنى ئوتتۇرىغا قويماقتا. دانىيېل كاھنېمان ۋە ئاموس تۋېرسكىي (Amos Tversky) نىڭ تەتقىقاتلىرى ئىنسانلارنىڭ ۋاقىت ئۇقۇمىنى قانداق شەكىللەندۈرىدىغانلىقى ۋە بۇنىڭ قارار چىقىرىشقا بولغان تەسىرىنى كۆرسەتكەن.
لارا بورودىتسكىي (Lara Boroditsky) نىڭ تەتقىقاتلىرى كۆرسەتكەندەك، ھەرخىل مەدەنىيەتلەردە ۋاقىت ئۇقۇمى ئوخشىمىغان شەكىلدە مەۋجۇت. بەزى مەدەنىيەتلەردە ۋاقىت تەكشى لىنىيە بويىچە تەسەۋۋۇر قىلىنسا، يەنە بەزىلىرىدە تىك ياكى باشقا شەكىللەردە تەسەۋۋۇر قىلىنىدۇ.
ۋاقىت ئۇقۇمى ۋە باشقا ئۇقۇملارنىڭ ۋاقىتلىق ئۆزگىرىشى ھەققىدىكى تەتقىقاتلار يەنە داۋاملاشماقتا. بۇ تەتقىقاتلار كۆرسەتكەندەك، ئۇقۇملار ۋاقىت ئۆتۈشى بىلەن ئۆزگىرىدۇ ۋە تەرەققىي قىلىدۇ، بۇ جەريان ئىجتىمائىي-تارىخىي شارائىتلارنىڭ تەسىرىگە ئۇچرايدۇ.
خەلقئارا ۋەزىيەت: ئۇچۇر ۋە تەۋسىيەلەر 5-سان
ئاپتور: ئۇيغۇر تەتقىقات ئىنىستىتۇتى
مەنبە: uysi.org

ئامېرىكا – خىتاي مۇناسىۋەتلىرى
غەرب -خىتاي مۇناسىۋەتلىرى
خىتاي ئىچكى ۋەزىيىتى
View Fullscreen
ئوچۇق ئەخلاق
ئاپتور: ئۇيغۇر تەتقىقات ئىنىستىتۇتى
مەنبە: uysi.org

ئوچۇق ئەخلاق[1]، ئومۇمەن چەكلىمە، كونترول، ئەقىلنىڭ ئىنساننىڭ ھېسسىي تەرىپىنى بويسۇندۇرۇشىغا ئەمەس، ئەركىنلىك، ئىجادچانلىق، مۇھەببەت ۋە ھېسداشلىققا ئاساسلانغان ئەخلاق كۆز قارىشىدۇر. تېخىمۇ ئېنىق قىلىپ ئېيتقاندا، ھازىرقى زامان فىرانسۇز پەيلاسوپى ھېنرى بېرگسوننىڭ[2] قارىشىدا، ئوچۇق ئەخلاق دېگىنىمىز، ئوچۇق بىر جەمئىيەت ۋە دىنامىك دىننىڭ ھەمراھلىقىدا، ھايات ئىنتىلىشىگە ئاساسلانغان ھېسسىي ئەخلاق چۈشەنچىسىدۇر.
[1] open morality
[2] Henry Bergson
شەرقىي تۈركىستان ياشلىرىغا مۇراجىئەت (2-قىسىم)
ئاپتور: ئۇيغۇر تەتقىقات ئىنىستىتۇتى
مەنبە: uysi.org

• تۈركىيەلىك ئىرقداشلارغا شەرقىي تۈركىستان تارىخى، مەدەنىيەتى ۋە خىتاينىڭ شەرقىي تۈركىستان خەلقىگە قارشى ئېلىپ بېرىۋاتقان غەيرىي ئىنسانىي سىياسىتىنى يەتكۈزۈش مەقسىتىدە تۈركىيەنىڭ كۆپلىگەن شەھەرلىرىدە مۇھاكىمە يىغىنلىرىنى ئۇيۇشتۇرىدۇ؛ ئىچىمىزدە ئانا ۋەتەندىن چىققان كەسپىي سەنئەتچىلەر بولمىغاچقا، بالا-چاقىلار بىلەن بىر سەنئەت ئۈمىگى قۇرۇپ، كونسېرتلار بېرىلىدۇ؛ بولۇپمۇ ئىستانبۇلدا خەلئقارا يىغىنلار ئۇيۇشتۇرۇلغان چاغلاردا كەڭ كۆلەملىك نامايىشلارنى ئۆتكۈزۈپ، چەت ئەللەردىن كەلگەن ئۈمەكلەر، كۆزەتكۈچىلەر ۋە ژۇرنالىستلارنىڭ دىققىتىنى تارتىشقا تىرىشىدۇ؛ تۈركچە، ئەرەبچە ۋە ئىنگلىزچە كىتاپ – ژۇرناللار، مەجمۇئەلەر، مۇراجىئەتنامىلەر، باياننامىلەر نەشىر قىلىنىپ،تۈرك، ئىسلام ۋە غەرب دۆلەتلىرىنىڭ ھۆكۈمەتلىرىگە، پارلامېنت ئەزالىرىغا، مەتبۇئاتلىرىغا ۋە خەلئقارا تەشكىلاتلىرىغا تارقىتىلىدۇ. مۇھەممەد ئەمىن بۇغرا بىلەن ئەيسا يۈسۈپ ئالىپتېكىنلەرنىڭ يازغان ئەسەرلىرى، چىقارغان مەجمۇئەلىرى، ئەۋەتكەن مۇراجىئەتنامىلىرىنى تۈرك، ئىسلام ۋە غەرب دۆلەتلىرىنىڭ كۈتۈپخانا ۋە ئارخىپلىرىدە ھازىرغىچە مەۋجۇت. ئۇ يىللاردا تۈركىيەلىك قېرىنداشلىرىمىزنىڭ ئاساسلىقى «تۈركىستان، غەربىي تۈركىستان ۋەياكى شەرقىي تۈركىستان» دېگەن ئۇقۇملارنىمۇ ياخشى چۈشىنىپ كېتەلمەيتتى. «تۈركىستان» دېسە «كۈردىستانمۇ» دەپ سورايتتى. مانا ھازىر بولسا، تۈركىيەدە شەرقىي تۈركىستاننى، شەرقىي تۈركىستان تارىخى، مەدەنىيەتى، ھازىرقى ۋەزىيىتىنى بىلمەيدىغان تۈرك يوق، دېسە يالغان بولمايدۇ.
ھۆكۈمرانلىقنىڭ كۆرۈنمەس يۈزى: «شىنجاڭ» ئاتالغۇسى ۋە سىمۋوللۇق زوراۋانلىق
ئاپتور: ئۇيغۇر تەتقىقات ئىنىستىتۇتى
مەنبە: uysi.org

جەمئىيەتشۇناس بوردىيونىڭ سىمۋوللۇق زوراۋانلىق چۈشەنچىسى، «شىنجاڭ» ئاتالغۇسىنىڭ شەرقىي تۈركىستاندا مەجبۇرىي يۈرگۈزۈلۈشىنىڭ ئارقىسىدىكى سوتسىيولوگىيەلىك مېخانىزملار ۋە خىتاينىڭ ھۆكۈمرانلىق يۈرگۈزۈش جەريانلىرىنى چۈشەندۈرۈش ئۈچۈن، بىزنى ناھايىتى مۇۋاپىق بىر رامكا بىلەن تەمىنلەيدۇ. سىمۋوللۇق زوراۋانلىق، شەخسلەرنىڭ ۋە جەمئىيەتلەرنىڭ ئاڭسىز ئېقىمىدا، قانۇنىي ۋە قوبۇل قىلغىلى بولىدىغان دەپ قارالغان بىر ھۆكۈمرانلىق شەكلى يارىتىدۇ؛ بۇ يەردە بېسىم، ئوچۇق-ئاشكارا جىسمانىي زوراۋانلىق ياكى مەجبۇرلاش بىلەن ئەمەس، بەلكى تىل، مەدەنىيەت كودلىرى، سىمۋوللار ۋە بەلگىلەر ئارقىلىق ئۆزىنى نامايەن قىلىدۇ. بۇ جەرياندا، ھۆكۈمران كۈچنىڭ بەلگىلەر، سىمۋوللار ۋە تىل ئۈستىدىكى ھۆكۈمرانلىقى، جەمئىيەتلەرنىڭ كوللېكتىپ ئېڭىغا ۋە كىملىك چۈشەنچىسىگە بىۋاسىتە سىڭىپ كىرىدۇ.[1]
[1] Bourdieu , Wacquant, 2003: 167. Bourdieu, Pierre ve Wacquant, Loic (2003), Düşünümsel Bir Sosyoloji için Cevaplar, (Çev. Nazlı Ökten), İletişim Yayınları, İstanbul.
خىتايدا قانۇن بىلەن ئىدارە قىلىش ۋە خەلقئارا تەرتىپ
ئاپتور: ئۇيغۇر تەتقىقات ئىنىستىتۇتى
مەنبە: uysi.org

خىتايدا قانۇن بىلەن ئىدارە قىلىش ۋە خەلقئارا تەرتىپ:  خىتاينىڭ سۆز ئويۇنى ئارقىلىق« قانۇن بىلەن باشقۇرۇش» نى بۇزۇشى
تەرجىمە قىلغۇچى: مۇھەممەت ئەلى
مۇھەررىر: ئابدۇرېھىم دۆلەت
خىتاي كوممۇنىست پارتىيەسى ئالاھىدە تەشۋىقاتلار ئارقىلىق، خەلقئارا جەمئىيەتنى خىتاينىڭ  قانۇن دۆلىتى ياكى «قانۇن بىلەن باشقۇرۇلىدىغان دۆلەت» كە ئايلانغانلىقىغا قايىل قىلىشقا تىرىشماقتا . ئېنىقكى ،خىتايدا قانۇنىي ھۆكۈملەر توختىماي ئۆزگىرىپ تۇرىدۇ. بۇ يەردە «fazhi » (法治 ياكى 法制، ئىشلىتىشنىڭ ئوخشىماسلىقىغا ئاساسەن) ئىبارىسى ھەممە يەرگە تارقالغان.  بۈگۈنكى خىتايدا، ئاددىي شوئار ۋە پىلاكاتتىن تارتىپ توردا ئېلان قىلىنغان ئېلانلارغىچە ھەر خىل شەكىلدىكى تاراتقۇلاردا قانۇن بىلەن ئىدارە قىلىش تەشۋىق قىلىنىدۇ . دەرۋەقە ، خىتاي بۇنى تەشۋىق قىلىش ۋە تەكىتلەشكە ناھايىتى ھېرىسمەن.  پارتىيە 2014-يىلى 18-نۆۋەتلىك مەملىكەتلىك قۇرۇلتايدا بۇ تېمىنى مەخسۇس مۇزاكىرە قىلدى. خىتاي رەئىسى شى جىنپىڭ ھەتتا يىلدا بىر ئۆتكۈزۈلىدىغان ئاساسى قانۇن كۈنىنى تەسىس قىلىپ ، قانۇن بىلەن خىتاي ئاساسى قانۇنىنىڭ دۆلەتنى ئىدارە قىلىشتىكى مۇھىملىقىنى تەكىتلىدى. ئاندىن،شى جىنپىڭ پارتىيە تارىخىدا تۇنجى قېتىم قانۇن بىلەن ئىدارە قىلىنىدىغان دۆلەتنىڭ رەھبىرىگە ئوخشاش قولىنى خىتاي ئاساسى قانۇنىغا قويۇپ تۇرۇپ، ئاساسى قانۇنغا سادىق بولىدىغانلىقى ۋە قوغدايدىغانلىقى  توغرىسىدا قەسەم بەردى. قانداقلا بولمىسۇن ، بۇ تاشقى تەرەققىيات ئالامەتلىرى قارىماققا كىشىگە ئۈمىد بېغىشلىسىمۇ، ئەمما بىز خىتاينىڭ قارىماققا قانۇن بىلەن ئىدارە قىلىشنى ئېتىراپ قىلىشىغا ئېھتىيات بىلەن قارىشىمىز كېرەك.  خىتايدىكى قانۇن بىلەن ئىدارە قىلىش ۋە قانۇن ئۇقۇمى بىلەن  ئومۇملاشقان قانۇن بىلەن ئىدارە قىلىش ئۇقۇمى زور دەرىجىدە پەرقلىنىدۇ. خىتاينىڭ تەننەرخ پايدا قانۇنىنىڭ خەلقئارا قائىدە ۋە تۈزۈملەرنى چىرىتىدىغانلىقىنى تونۇپ يەتكەندە ، بۇ بىزگە مۇقىم، ھەمكارلىق ۋە قائىدىلەرنى ئاساس قىلغان خەلقئارا تەرتىپنىڭ قانۇننىڭ چەكلەش كۈچىگە ئەمەل قىلىشىنى تەلەپ قىلىدىغانلىقىنى ئەسكەرتىشى كېرەك.
داۋامىنى تۆۋەندىن ئوقۇڭ:
يۈز بېرىشى كۈتۈلۈۋاتقان ئامېرىكا-خىتاي كىرىزىسى (3-قىسىم)
ئاپتور: ئۇيغۇر تەتقىقات ئىنىستىتۇتى
مەنبە: uysi.org

كامپبېلنىڭ ئاخىرقى چاقىرىقى ئىنتايىن ئېنىق: ئامېرىكا بېيجىڭنىڭ بۇ چوڭقۇر ئىشەنچسىزلىكىنى چۈشىنىپ، ئەمما ئۈمىدسىزلەنمەي، پۇختا ۋە ئىقتىدارلىق كىرىزىس ئالاقە لىنىيەلىرىنى قۇرۇش تىرىشچانلىقلىرىنى داۋاملاشتۇرۇشى كېرەك. يىگىرمە بىرىنچى ئەسىردىكى بۇ ئىككى چوڭ دۆلەت دۇنيانى ھىندى-تىنچ ئوكياندا كۇبا باشقۇرۇلىدىغان بومبا كىرىزىسىغا ئوخشاش بىر ئاپەتكە سۆرەشتىن بۇرۇن بۇ لىنىيەلەرنى بەرپا قىلىشتەك ئالدىنى كۆرەرلىكىنى كۆرسىتىشى كېرەك. بۇ تىرىشچانلىقلار ئاخىرىدا مەغلۇپ بولۇشى مۇمكىن، ئەمما سىناپ باقماسلىقنىڭ خەتىرى سىناپ بېقىشنىڭ قىيىنچىلىقىدىن كۆپ ئېغىردۇر. بۇ ماقالە پەقەت سىياسەتچىلەرگىلا ئەمەس، شۇنىڭ بىلەن بىر ۋاقىتتا خەلقئارا خەۋپسىزلىك ساھەسىدە ئىشلەۋاتقان بارلىق ئاكادېمىكلار ۋە ئانالىزچىلارغا نۇتۇق ۋە نىيەتلەرنىڭ ھالقىسىدا، نەق مەيداندا كۈتۈلمىگەن بىر ئاپەتنىڭ ئالدىنى ئالىدىغان ئەمەلىي مېخانىزملارنىڭ نەقەدەر ھاياتىي مۇھىم ئىكەنلىكىنى ئەسلىتىدىغان كۈچلۈك بىر ئاگاھلاندۇرۇش خاراكتېرىگە ئىگە.
Campbell, Kurt M. «The U.S.-China Crisis Waiting to Happen: Beijing’s Reluctance to Engage With the U.S. Military Has Never Been More Dangerous.» Foreign Affairs, 6 Ekim 2025.
ئىنتېرنېت ئادرېسى:
https://www.foreignaffairs.com/united-states/us-china-crisis-waiting-happen
رۇسىيە – ئۇكرائىنا ئۇرۇشىنىڭ گېئوپولىتىك، ھەربىي ۋە مەدەنىيەت قاتلاملىرى ئۈستىدە ئۇنىۋېرسال مۇھاكىمە (3-قىسىم)
ئاپتور: ئۇيغۇر تەتقىقات ئىنىستىتۇتى
مەنبە: uysi.org

ئۇرۇشنىڭ داۋاملىشىشىغا ئەگىشىپ، ئۇنىڭ خەلقئارا سىياسەتتىكى تەسىرىمۇ چوڭقۇرلاشماقتا. ئامېرىكا ۋە ياۋروپا ئىتتىپاقىنىڭ ياردىمى ھەل قىلغۇچ رول ئويناۋاتقان بولسىمۇ، غەربتىكى سىياسىي ئۆزگىرىشلەر (مەسىلەن، ئامېرىكىدىكى سايلاملار ۋە ياۋروپادىكى ئوڭچىل كۈچلەرنىڭ باش كۆتۈرۈشى) ئۇكرائىناغا قىلىنىۋاتقان ياردەمنىڭ سىجىللىقىغا تەھدىت سالماقتا. 2026-يىلىدىكى مىيۇنخېن بىخەتەرلىك يىغىنىدىكى مۇنازىرىلەر ۋە ئامېرىكا دۆلەت ئىشلىرى كاتىپى ماركو رۇبىيو (Marco Rubio) نىڭ سۆزلىرى، ئامېرىكىنىڭ تاشقى سىياسىتىدىكى ئېنىقسىزلىقلارنىڭ ياۋروپا ئىتتىپاقداشلىرىنى ئەندىشىگە سېلىۋاتقانلىقىنى كۆرسىتىپ بەردى.[30][31]
پېتىر سلېزكىن (Peter Slezkine) ۋە جوشۇئا شىفرىنسون (Joshua Shifrinson) قاتارلىق ئانالىزچىلار «تاشقى ئىشلار» ژۇرنىلىدا ئېلان قىلغان ماقالىسىدە، ئۇكرائىنانىڭ زېمىن پۈتۈنلۈكىنى تولۇق ئەسلىگە كەلتۈرۈشىنىڭ قىيىنلىقىنى، شۇڭا «يېڭى چېگرا»لارنى ئېتىراپ قىلىش ئارقىلىق ئۇرۇشنى ئاخىرلاشتۇرۇش مۇمكىنچىلىكىنى ئوتتۇرىغا قويغان. ئۇلارنىڭ قارىشىچە، رەسمىي بولمىغان چېگرالارنى قوبۇل قىلىش  بىلەن بىرگە، رەسمىي قانۇنىي ئېتىراپ قىلىشنى (de jure) رەت قىلىش ئىستراتېگىيەسىنىڭ ئورنىغا، يېڭى چېگرالارنى رەسمىي ئېتىراپ قىلىش ئۇزۇن مۇددەتلىك مۇقىملىق ۋە ئۇكرائىنانىڭ قايتا قۇرۇلۇشىغا تېخىمۇ پايدىلىق بولۇشى مۇمكىن. بىراق، بۇنداق تەكلىپلەر ئۇكرائىنا تەرىپىدىن «تەسلىمچىلىك» دەپ رەت قىلىنىپ كەلمەكتە، چۈنكى بۇ خەلقئارا قانۇننىڭ ئاساسىي پىرىنسىپلىرىغا خىلاپ ھېسابلىنىدۇ.[32][33]
رۇسىيە – ئۇكرائىنا ئۇرۇشى پەقەت بىر زېمىن تالىشىش ئۇرۇشى ئەمەس، بەلكى بىر مىللەتنىڭ ئۆز كىملىكىنى، تارىخىنى ۋە كەلگۈسىنى قوغداش يولىدىكى مەۋجۇتلۇق كۈرىشىدۇر. بۇ ئۇرۇش ئۇكرائىنانى بىر زامانىۋى سىياسىي مىللەت سۈپىتىدە قايتىدىن تاۋلاپ چىقتى ۋە ئۇنى ياۋروپا ئائىلىسىنىڭ ئايرىلماس بىر قىسمىغا ئايلاندۇردى. سېرخى پلوخىي، تىموتى سنايدېر ۋە باشقا مۇتەخەسسىسلەرنىڭ ئەسەرلىرى بىزگە شۇنى ئېنىق كۆرسىتىپ بېرىدۇكى، بۇ توقۇنۇش قىسقا مۇددەتتە ئاخىرلاشماسلىقى مۇمكىن، ئەمما ئۇنىڭ نەتىجىسى 21-ئەسىردىكى دۇنيا تەرتىپىنى بەلگىلەيدۇ. ئۇكرائىنانىڭ غەلىبىسى ياكى مەغلۇبىيىتى، پەقەت ئۇكرائىنا ئۈچۈنلا ئەمەس، بەلكى دۇنيادىكى بارلىق دېموكراتىك ئەللەرنىڭ بىخەتەرلىكى ۋە قىممەت قارىشى ئۈچۈن بىر سىناقتۇر.
پايدىلانغان مەنبەلەر:
يەنە بىر دۆلەت قىممەتلىك بايلىق مەنبەسىنى خىتايغا تاپشۇرۇپ بەردى
ئاپتور: ئۇيغۇر تەتقىقات ئىنىستىتۇتى
مەنبە: uysi.org

يەنە بىر دۆلەت قىممەتلىك بايلىق مەنبەسىنى خىتايغا تاپشۇرۇپ بەردى
بېيجىڭ قەرز يولى بىلەن ئىمپېرىيە قۇرۇۋاتىدۇ، مۇسۇلمان دۆلەتلەر خەتەر ئاستىدا قالماقتا[1]
تەييارلىغۇچى: مۇھەممەدئەمىن نۇرمۇھەممەت
مۇھەررىر: ئابدۇرېھىم دۆلەت
خىتاي قەرز بېرىش ئارقىلىق «بىر بەلۋاغ بىر يول پىلانى» دىكى نامرات دۆلەتلەرگە ھۆكۈمرانلىق قىلىشقا ئۇرۇنماقتا، بۇ «خىتاينىڭ قەرز تۇزىقى» غا ئايلانغان بولۇپ، ھازىر غەرب دۆلەتلىرى ۋە ھىندىستاننىڭ دائىملىق ئەيىبلەش ئوبيېكتىغا ئايلاندى.
بۇ ئەندىشىلەر يېقىندا يەنە بىر دۆلەتنىڭ خىتاينىڭ قەرز تۇزىقىغا چۈشۈپ كېتىشى بىلەن يەنىمۇ كۈچەيدى.
لائوس خىتاينىڭ قەرز تۇزىقىغا چۈشمەكتە
لائوس بولسا، ۋېيتنام ، كامبودژا ۋە تايلاند ئوتتۇرىسىدىكى بىر دۆلەت بولۇپ، خىتاينىڭ قەرز تۇزىقى دىپلوماتىيىسىنىڭ ئەڭ يېڭى قۇربانى بولۇپ ھېسابلىنىدۇ. ئۇ بايلىق مەنبەسى مول دۆلەت بولۇپ، ئانالىزچىلار، ھۆكۈمەت ئىگىلىك ھوقۇقىنىڭ ئاجىزلاپ كېتىشىدىن ساقلىنىش ئۈچۈن تىرىشىۋاتىدۇ دەۋاتىدۇ.
رېيتېر ئاگېنتلىقىنىڭ خەۋىرىگە قارىغاندا، شەرقى جەنۇبىي ئاسىيا دۆلىتى لائوس دۆلەتلىك ئېلېكتىر مەنبەلىرى تورىنىڭ ئىگىلىك ھوقۇقىنىڭ كۆپ قىسمىنى جۇڭگو جەنۇب ئېلېكتىر تورى (China Southern Power Grid) غا ئۆتكۈزۈپ بەرگەن. ئۇ خىتاي ھۆكۈمەت ئىگىدارچىلىقىدىكى كارخانا بولۇپ، ئورنى گۇاڭجۇدا.
«ياۋرو-ئاسىيا ۋاقىت گېزىتى» نىڭ خەۋىرىگە قارىغاندا ، بۇ دۆلەتنىڭ تاشقى پېرېۋوت زاپىسى تۆۋەنلەپ 1 مىليارد دوللارغا يەتمەيدىكەن، بۇ خىتايغا لائوسنى خىتاي مەبلىغىگە قىزىقتۇرىدىغان كۆڭۈلدىكىدەك ئالتۇن پۇرسەت بىلەن تەمىنلىگەن.[2]
لائوس يەنە بۇ يىل باھالاش ئورگىنى مۇدى Moody تەرىپىدىن B3 دىن Caa2 گە تۆۋەنلىتىلگەن بولۇپ، ئېغىر دەرىجىدىكى قەرزدار دۆلەتلەرنىڭ كەلگۈسى «زاپاس پۇلىنىڭ سۇيۇلدۇرۇلۇش (پۇل پاخاللىقى) بېسىمى» سەۋەبىدىن، بىتەرەپلىكىدە چىڭ تۇرالمايدىغان يۆنىلىشكە ئۆزگىرىپ ماڭغان.
بۇ كىچىككىنە شەرقىي جەنۇبىي ئاسىيا دۆلىتى جۇڭگونىڭ قەرزىنى تۆلەشتە قىينىلىپ قالدى، دۆلەت ئېلېكتىر شىركىتىنىڭ قەرزى ئىچكى ئىشلەپچىقىرىش ئومۇمىي قىممىتىنىڭ % 26 گە يەتتى، ئاخىرىدا ئۆزىنىڭ ئېلېكتىر تورىنىڭ كونتروللۇقىنىڭ كۆپ قىسمىنى خىتايغا تاپشۇرۇپ بەردى.
———————————————————————————————-
[1]    ئەرەبىي پوست تورى. نەشىر قىلىنغان ۋاقتى: 2020/11/26.  بلد جديد يسلم ممتلكاته الثمينة للصين.. بكين تؤسس إمبراطورية باستخدام الديون، ودول إسلامية معرضة للخطر (arabicpost.me)
[2]   Eurasian Times
ماقالىنىڭ داۋامىنى بۇيەردىن ئوقۇڭ:
ئامېرىكا راستىنلا قايتىدىن گۈللەندىمۇ؟ (3-قىسىم)
ئاپتور: ئۇيغۇر تەتقىقات ئىنىستىتۇتى
مەنبە: uysi.org

روبېرت د. بىلاكۋىلنىڭ «ئامېرىكا قايتا گۈللەندى» ناملىق بۇ دوكلاتى ئامېرىكانىڭ كەلگۈسى تاشقى سىياسىتى ئۈچۈن ئەتراپلىق ۋە ئىنتايىن قىممەتلىك بىر ئىستراتېگىيەلىك رامكا بىلەن تەمىنلىگەن. دوكلاتنىڭ ئەڭ چوڭ ئۇتۇقى شۇكى، ئۇ ھەم «ترامپىزم» نىڭ قالايمىقانچىلىقىنى، ھەم سولچىللارنىڭ چېكىنىش سىياسىتىنى رەت قىلىپ، رېئالىزم بىلەن لىبېرال خەلقئاراچىلىقنى بىرلەشتۈرگەن بىر «ئوتتۇرا يول» نى كۆرسىتىپ بەرگەن. ئۇ خىتاينى دۈشمەن ئەمەس، بەلىك «تەڭداش رىقابەتچى» دەپ ئېنىقلىما بېرىش ئارقىلىق، ئۇرۇشتىن ساقلىنىش بىلەن بىرگە، ئامېرىكانىڭ ھالقىلىق مەنپەئەتلىرىنى قوغداشنى تەكىتلىگەن.
بىراق، بىر ئۇيغۇر سىياسىي ئانالىزچىسى نۇقتىسىدىن قارىغاندا، دوكلاتتا بەزى مۇھىم مەسىلىلەرنىڭ يېتەرلىك دەرىجىدە تەكىتلەنمىگەنلىكىنى ياكى مۈجمەل قالدۇرۇلغانلىقىنى كۆرۈۋالغىلى بولىدۇ:
يىغىپ ئېيتقاندا، «ئامېرىكا قايتا گۈللەندى» ناملىق دوكلات ئامېرىكانىڭ كۈچىنى قايتا توپلاپ، خىتاينىڭ خىرىسىغا تاقابىل تۇرۇش ئۈچۈن يېزىلغان ئىنتايىن سالماقلىق ئەسەردۇر. ئۇ بىزگە شۇنى ئېنىق كۆرسىتىپ بېرىدۇكى، ئامېرىكا تېخى زاۋاللىققا يۈز تۇتمىدى، ئۇنىڭ قولىدا تېخى ئىشلىتىلمىگەن غايەت زور يوشۇرۇن كۈچلەر بار. ئەمما بۇ كۈچلەرنى توغرا ئىستراتېگىيە بىلەن ئىشلىتىش، ئىتتىپاقداشلارنى قايتا توپلاش ۋە خىتاينىڭ ئاجىزلىقلىرىدىن ئۈنۈملۈك پايدىلىنىش ئامېرىكانىڭ غەلىبە قىلىشىنىڭ ئاچقۇچىدۇر. ئۇيغۇرلار ئۈچۈن ئېيتقاندا، بۇ دوكلات ئامېرىكانىڭ يۇقىرى قاتلام سىياسىي تەپەككۇرىنى چۈشىنىش، بولۇپمۇ «ترامپىزم» بىلەن «ئەستايىدىل رەھبەرلىك» ئوتتۇرىسىدىكى كۈرەشتە ئۆز ئورنىنى تېپىش ئۈچۈن مۇھىم بىر يول كۆرسەتكۈچى بولالايدۇ.
پايدىلانغان مەنبە:
Blackwill, R. D. (2026). America Revived: A Grand Strategy of Resolute Global Leadership (Council Special Report No. 100). Council on Foreign Relations.
قانۇن تونىغا ئورانغان ئىدېئولوگىيە قەپىسى: شەرقىي تۈركىستاندا دىجىتال ساھەنىڭ  قايتا تەرتىپكە سېلىنىشى (4-قىسىم)
ئاپتور: ئۇيغۇر تەتقىقات ئىنىستىتۇتى
مەنبە: uysi.org

ئۈچىنچىدىن، MCN ئورگانلىرى ۋە سۈنئىي ئەقىل تەمىنلىگۈچىلىرىگە يۈكلەنگەن كەڭ مەسئۇلىيەتلەر بىلەن «پارتىيە رەھبەرلىكى» پرىنسىپىنىڭ بىرىكىشى، ئېنتېرنىت ساھەسىنى باشقۇرۇشنى قاتناشقۇچى بىر مودېلدىن بەكرەك، بىر «رەقەملىك پانوپتىكون»غا ئايلاندۇرماقتا. مۈجمەل قالدۇرۇلغان «يالغان ئۇچۇر» تەرىپلىرى ۋە ئېغىر جازا تەدبىرلىرى، چەكلەش مېخانىزمىنى دۆلەتنىڭ قولىدىن ئېلىپ قوللانغۇچىلارنىڭ ۋە سۇپىلارنىڭ « ئۆز-ئۆزىنى تەكشۈرۈپ تۇرۇش ياكى نازارەت قىلىپ تۇرۇش» رېفلىكىسلىرىغا ئۆتكۈزۈپ بېرىپ، شۇ ئارقىلىق ئۇيغۇرلارنىڭ «رازىلىقى»نى بەرپا قىلىشنى  ئىشقا ئاشۇرماقتا.
«شىنجاڭ يولى» مودېلى، تېخنىكا، قانۇن ۋە مىللەتچى ئىدېئولوگىيەنى بىرلەشتۈرۈپ شەرقىي تۈركىستاندا بىر خىللاشقان ۋە ئىتائەتچان بىر جەمئىيەت قۇرۇشنى نىشان قىلغان ئارىلاشما بىر باشقۇرۇش شەكلىدۇر. بۇ سىستېما، ئۇيغۇرچە ۋە قازاقچە بولۇپ تۈركىي تىللارنى رەقەملىك ساھەدىن چەتكە قېقىپ تىل ئاسسىمىلياتسىيەسىنى تاڭماقتا، ئۇيغۇرلارنىڭ كوللېكتىپ خاتىرىسىنى ئۆچۈرۈپ ئورنىغا دۆلەت يېتەكچىلىكىدىكى بىر تارىخ ئېڭىنى تىكلىمەكتە. « دىجىتال تۈرمە »  ۋە پاش قىلىش مېخانىزملىرى بىلەن جەمئىيەتنى « ئۆز-ئۆزىنى تەكشۈرۈپ تۇرۇش ياكى نازارەت قىلىپ تۇرۇش» ۋە  تىلنى يىتىم قالدۇرۇشقا سۆرەپ كىرىۋاتقان بۇ قۇرۇلما، يۈرگۈزۈۋاتقان ئاسسىمىلياتسىيەنى  مەزكۇر نىزامنامە ئارقىلىق قانۇنلاشتۇرۇپ، خەلقئارالىق تەنقىدلەرگە قارشى قوغدىنىش  زېمىنى ھازىرلىماقتا.
[1] 以法治力量涵养网络文明新风-新疆维吾尔自治区网络文明建设条例解读之五, https://xjrb.ts.cn/xjrb/20251203/251119.html
RAND  ياۋروپانىڭ 2025-يىللىق مۆلچەرى: نەزەردىن ساقىت قىلىنغان كىرىزىسلار (5-قىسىم)
ئاپتور: ئۇيغۇر تەتقىقات ئىنىستىتۇتى
مەنبە: uysi.org

دوكلات، يوشۇرۇن ھالدا، بۈگۈنكى سىياسەت بەلگىلەشنىڭ ئەڭ چوڭ ئاجىزلىقىغا ئىشارەت قىلىدۇ: قىسقا مۇددەتلىك كىرىزىس باشقۇرۇشقا مەركەزلىشىپ، ئۇزۇن مۇددەتلىك، قۇرۇلمىلىق مەسىلىلەرنى نەزەردىن ساقىت قىلىشقا مايىللىق. «ئەسلىگە كېلىشچانلىق پارادوكىسى» دەپ ئېنىقلىما بېرىشكە بولىدىغان بۇ ئەھۋال – يەنى بىر كىرىزىس پارتلاشتىن بۇرۇن ئالدىنى ئېلىش تەدبىرلىرىگە مەبلەغ سېلىشنىڭ سىياسىي جەھەتتىكى قىيىنچىلىقى – دوكلاتنىڭ بارلىق تېمىلىرىغا سىڭىپ كەتكەن. نەتىجىدە، بۇ دوكلات بىر بېشارەتلەر تىزىملىكى ئەمەس، بەلكى بىر ھەرىكەت چاقىرىقىدۇر. ئۇ سىياسەت بەلگىلىگۈچىلەرنى ساھەلەر ئارىسىدا كۆۋرۈك قۇرۇشقا، پاسسىپ سىياسەتلەردىن تەشەببۇسكار ۋە ئالدىن كۆرەرلىك ئىستراتېگىيەلەرگە ئۆتۈشكە ۋە بۈگۈنكى قارارلارنىڭ پەقەت ئەتىنىلا ئەمەس، بەلكى كەلگۈسى ئەۋلادلار ياشايدىغان دۇنيانى قانداق شەكىللەندۈرىدىغانلىقىنى چۈشىنىشكە چاقىرىدۇ. ئەگەر شۇنداق بولمىغاندا، بۈگۈن نەزەردىن ساقىت قىلىنغان بۇ يۈزلىنىشلەر، ئەتىنىڭ باشقۇرغىلى بولمايدىغان كىرىزىسلىرىغا ئايلىنىپ قېلىش يوشۇرۇن كۈچىگە تولۇق ئىگىدۇر.
ۋاشىنگتوننىڭ خىتاي سىياسىتىدىكى  پىكىر بىرلىكىنىڭ پارچىلىنىشى: يېڭى رېئالىزم ۋە زىددىيەتلەر (3-قىسىم)
ئاپتور: ئۇيغۇر تەتقىقات ئىنىستىتۇتى
مەنبە: uysi.org

ماقالىنىڭ خۇلاسە قىسمىدا، ئاپتور نۆۋەتتىكى ۋەزىيەتنىڭ خەتەرلىك تەرەپلىرىنى ئالاھىدە تەكىتلىگەن. ئامېرىكىنىڭ خىتاي سىياسىتىدىكى قاتماللىق بۇزۇلۇپ، يېڭىچە تەپەككۇرغا يول ئېچىلغان بولسىمۇ، بۇ دېرىزىنىڭ قايتا يېپىلىپ قېلىش ئېھتىماللىقى يۇقىرى. ئەگەر خىتاي ئۆزىنىڭ كۈچىگە بەك ئىشىنىپ كېتىپ، تەيۋەنگە قامال قىلىش ياكى ئامېرىكا ئىقتىسادىغا زىيان يەتكۈزىدىغان قەدەملەرنى تاشلىسا، ترامپ گەرچە شى جىنپىڭ بىلەن ياخشى مۇناسىۋەت ئورنىتىشنى خالىسىمۇ، ئىچكى سىياسىي بېسىم ۋە ئىتتىپاقداشلارنىڭ تەلىپى سەۋەبىدىن قاتتىق ئىنكاس قايتۇرۇشقا مەجبۇر بولۇشى مۇمكىن. بۇ يەردىكى ئەڭ چوڭ خەتەر شۇكى: ترامپنىڭ سودا ئۇرۇشى ۋە دىپلوماتىيەلىك ھۇجۇملىرى كۈتمىگەن يەردىن شى جىنپىڭغا تېخىمۇ كۆپ ئىشەنچ ئاتا قىلماقتا ۋە ئامېرىكىنىڭ ئىتتىپاقداشلىرىنىڭ ۋاشىنگتونغا بولغان ئىشەنچىسىنى ئاجىزلاشتۇرماقتا. ئەڭ مۇھىمى، ترامپ كونا «ئورتاق تونۇش» نى بۇزۇپ تاشلىغان بىلەن، ئۇنىڭ ئورنىغا دەسسىتىدىغان يېڭى، سىستېمىلىق بىر پارادىگما (سىياسىي ئەندىزە) تىكلەپ بېرەلمىدى. بۇ خىل «پارادىگما بوشلۇقى» (Paradigmatic vacuum) خىتاينى ۋاشىنگتوننىڭ پەرۋاسىزلىقىدىن پايدىلىنىپ تېخىمۇ مەجبۇرلاش خاراكتېرلىك ھەرىكەتلەرگە ئۆتۈشكە رىغبەتلەندۈرۈشى مۇمكىن. شۇڭا، بۇ بوشلۇقنى تولدۇرۇش ھەم پۇرسەت ھەم مەجبۇرىيەت بولۇپ قالماقتا.
مەنبە ماقالىنى ئەتراپلىق مۇھاكىمە قىلغىنىمىزدا، ئۇنىڭ ئارتۇقچىلىقلىرى ۋە بەزى يېتەرسىزلىكلىرىنى ئېنىق كۆرەلەيمىز. ماقالىنىڭ ئەڭ چوڭ ئارتۇقچىلىقى  «رېئالىزم» غا ئاساسلانغانلىقىدۇر؛ يەنى خىتاينىڭ ئىقتىسادىي ۋە تېخنىكىلىق كۈچىگە سوغۇققانلىق بىلەن باھا بېرىشى،جازالاش تەدبىرلىرىنىڭ ھەمىشە كۈتۈلگەن نەتىجىنى بەرمەيدىغانلىقىنى ئىلمىي دەلىللەر بىلەن كۆرسىتىشى ۋە ترامپنىڭ شەخسىي خاراكتېرىنىڭ دۆلەت سىستېمىسىغا بولغان تەسىرىنى توغرا ئانالىز قىلىشىدۇر. ھالبۇكى، بۇ ماقالىدە ئەخلاقىي ئۆلچەملەرنىڭ قايرىپ قويۇلىشىدەك كەمچىلىك مەۋجۇت. ماقالىدە پۈتۈنلەي «رېئال كۈچ» ۋە «سودا مەنپەئەتى» تەكىتلىنىپ، خىتاينىڭ شەرقىي تۈركىستاندا يۈرگۈزۈۋاتقان ئېغىر كىشىلىك ھوقۇق دەپسەندىچىلىكلىرى ۋە ئىرقىي قىرغىنچىلىق سىياسىتىنىڭ ئامېرىكا-خىتاي مۇناسىۋىتىدىكى ئورنى تىلغا ئېلىنمىغان. بۇ، ترامپنىڭ «سودا ئالدىنقى ئورۇندا» دېگەن سىياسىتىنىڭ ئەكس ئېتىشى بولسىمۇ، ئامېرىكىنىڭ «قىممەت قاراش دىپلوماتىيەسى» نۇقتىسىدىن ئېيتقاندا زور چېكىنىش ھېسابلىنىدۇ. ئۇنىڭدىن باشقا، ئاپتور خىتاينى پەقەت مەۋجۇت تەرتىپنى «تۈزەتكۈچى» دەپ قاراپ، خىتاي كومپارتىيەسىنىڭ ئىدېئولوگىيە يېيىش ئارزۇسىنى ۋە ھاكىممۇتلەق تۈزۈمنى دۇنياغا قوبۇل قىلدۇرۇش ئىستراتېگىيەسىنى مەلۇم دەرىجىدە تۆۋەن مۆلچەرلىگەن.  ئانالىز ئاساسەن ترامپنىڭ نۆۋەتتىكى «مۇقىملىق ئىزدەش» پوزىتسىيەسى ئاساسىدا يۈرگۈزۈلگەن بولۇپ، ترامپنىڭ سىياسىتىنىڭ ھەر ۋاقىت ئۆزگىرىپ كېتىش ئېھتىماللىقى، يەنى ئۇنىڭ قارارلىرىدىكى تۇراقسىزلىقنىڭ خىتاي بىلەن بولغان مۇناسىۋەتنى قايتىدىن جىددىيلەشتۈرۈۋېتىش ئېھتىماللىقى  نەزەردە تۇتۇلمىغان.
پايدىلانغان مەنبە:
Wyne, A. (2025, December 18). Washington’s China consensus is breaking. The Interpreter. Lowy Institute. https://www.lowyinstitute.org/the-interpreter/washington-s-china-consensus-breaking
«خەلقئارا ۋەزىيەت ۋە شەرقىي تۈركىستان» ناملىق ژۇرنىلىمىزنىڭ 16-سانى نەشردىن چىقتى
ئاپتور: ئۇيغۇر تەتقىقات ئىنىستىتۇتى
مەنبە: uysi.org

ئۇيغۇر تەتقىقات ئىنستىتۇتى
ئەسسالامۇ ئەلەيكۇم ھۆرمەتلىك ئوقۇرمەنلەر، «خەلقئارا ۋەزىيەت ۋە شەرقىي تۈركىستان» ناملىق پەسىللىك ئاكادېمىك ژۇرنىلىمىزنىڭ ئومۇمىي 16-سانى  (2024-يىللىق 4-سان) نەشردىن چىقتى. بۇ مۇناسىۋەت بىلەن ژۇرنىلىمىزغا ئەسەر ئەۋەتكۈچىلەر، ھەرخىل پىكىر، تەۋسىيە ۋە تەلقىنلەردە بولغانلار، قىسقىسى ژۇرنالنىڭ يورۇق كۆرۈشىگە ھەر جەھەتتىن تۆھپە قوشقانلار بارلىق كىشىلەرگە چوڭقۇر رەھمىتىمىزنى بىلدۈرىمىز.
ژۇرنىلىمىز خەلقئارالىق ئاكادېمىك ئۆلچەم ۋە مېتودنى ئاساس قىلغان بولۇپ مەقسىتىمىز تۆۋەندىكىچە :
ژۇرنىلىمىز سىياسىي مەيدان ۋە ئىدېئولوگىيە جەھەتتىن ھېچقانداق تەشكىلات ۋە ئورگانغا باغلىق ئەمەس ۋە ھېچبىرىنىڭ تەشۋىقاتىنى قىلمايدۇ. ھەر قانداق كۆز قاراش ۋە ئىدىيەنى ئەكس ئەتتۈرگەن ئەسەر تەلەپ قىلىنغان مېتود، قائىدە ۋە قېلىپقا چۈشكەن بولۇشى شەرتى ئاستىدا ئېلان قىلىنىدۇ. ئەسەرنىڭ ئاكادېمىك ئۆلچەمگە چۈشكەن – چۈشەنمىگەنلىكى ئۈچ نەپەر باھالىغۇچى تەرىپىدىن قارار قىلىنىدۇ .
زىيالىيلارنىڭ ئىلمىي ئەمگەكلىرىنى ژۇرنىلىمىز ۋاسىتىسى ئارقىلىق ئۇيغۇر خەلقى بىلەن يۈز كۆرۈشتۈرۈشىنى قارشى ئالىمىز.
ئەسكەرتىش: ئوقۇغۇچىلارنىڭ كۆپرەك ئەسەر ئەۋەتىشىنى ۋە بۇ ئارقىلىق ئۆزىنى چېنىقتۇرۇشىنى ئۈمىد قىلىمىز. تولۇق كۇرس ۋە ئۇنىڭدىن يۇقىرى ئوقۇش تارىخىغا ئىگە بولسىڭىز بولىدۇ. ئەسىرىڭىز تەييار بولغاندىن كېيىن ژۇرنىلىمىزنىڭ مۇناسىۋەتلىك كىشىلىرى مېتود ۋە شەكىل قاتارلىق ئاكادېمىك ئۆلچەملەردە سىزگە ياردەم قىلىدۇ (شۇنداقلا تەلەپكە لايىق بولۇشقا ئىمكان بولمىسا رەت قىلىدۇ).
17- سان ئۈچۈن ئەسەرلەرنى بۈگۈندىن باشلاپ ئەۋەتسىڭىز بولىدۇ.
ئەنگلىيە پارلامېنتى بىرلەشمە كىشىلىك ھوقۇق كومىتېتىنىڭ «ئەنگلىيە تەمىنلەش زەنجىرىدىكى مەجبۇرىي ئەمگەك» دوكلاتىنىڭ قىسقىچە مەزمۇنى (8-قىسىم)
ئاپتور: ئۇيغۇر تەتقىقات ئىنىستىتۇتى
مەنبە: uysi.org

لېكىن، كومىسسارنىڭ بۇ تەكلىپى 2024-يىلى 4-ئايدا ئىچكى ئىشلار مىنىستىرلىكى تەرىپىدىن مالىيە قىيىنچىلىقى سەۋەبىدىن رەت قىلىنغان. بۇنىڭغا قارىماي، كومىتېت «ھايات قالغۇچىلار مەسلىھەت كېڭىشى» نى قۇرۇشنى كۈچلۈك قوللايدىغانلىقىنى بىلدۈرگەن. ھەمدە ھۆكۈمەتنى مۇستەقىل قۇللۇققا قارشى تۇرۇش كومىسسارى بىلەن ھەمكارلىشىپ، بۇ كېڭەشنى قۇرۇشقا ياردەم بېرىش ئۈچۈن زۆرۈر قەدەملەرنى (مالىيەنىمۇ ئۆز ئىچىگە ئالىدۇ) ئېلىشقا چاقىرغان. بۇ، دوكلاتنىڭ پەقەت قانۇنىي ۋە ئىقتىسادىي تەدبىرلەرگىلا ئەمەس، بەلكى كىشىلىك ھوقۇق مەسىلىسىنىڭ يادروسى بولغان ئىنسانلارنىڭ ئىززەت-ھۆرمىتى ۋە ئاۋازىغىمۇ كۆڭۈل بۆلىدىغانلىقىنى نامايان قىلغان.