رەقەملىك مېديا ۋە شەخسنىڭ پىسخىكىسى (13-قىسىم)
ئاپتور: ئۇيغۇر تەتقىقات ئىنىستىتۇتى
مەنبە: uysi.org

ئەرول گۆكا: ناھايىتى ياخشى بىر سۇئال. خۇددى سىز دېگەندەك ھەقىقىي ئىجتىمائىي چەمبىرىكىمدىن پەرقلىق بولغان 40 مىڭ ئادەم بىلەن ئىجتىمائىي تاراتقۇ ئارقىلىق ئالاقەم بار. ئىجتىمائىي تاراتقۇدا ئۆزۈم بىلەن مۇناسىۋەتلىك بەھىرلەنگەنلىرىمنى ئۇلار كۆرەلەيدۇ. يازغانلىرىمنى، يازمىلىرىمنى، چۈشەنچىلىرىمنى، بەھىرلەنگەن رەسىملەرنى، قەيەردە ئىكەنلىكىمنى كۆرەلەيدۇ. توغرىسى مەن ئۇلار بەھىرلەنگەنلىرىمنى كۆردى دەپ قارايمەن. مەن ئۆزۈم ئىجتىمائىي تاراتقۇدا  ئەگىشىۋاتقان ئادەملەرنىڭ ناھايىتى ئاز بىر قىسمىنىڭ بەھىرلەنگەنلىرىگە دېققەت قىلىمەن. باشقىلارنى بولسا بەزىدە كۆڭلىنى ئاياپ، يەنە بەزىدە مۇھىم بىر ئۇچۇرغا ئېرىشىپ قالارمەنمىكى دەپ ئەگىشىمەن. ئەگەر باشقا ئادەملەرنىمۇ ماڭا ئوخشاش قىلىدۇ دەپ پەرەز قىلساق، دېمەك مېنىڭ ھەقىقىي ئەگەشكۈچۈم 400 ئادەم ئەتىراپىدا دېگەن گەپ…ئىجتىمائىي تاراتقۇ تەجرىبەممۇ بۇ پىكىر يۈرگۈزۈشۈمنى توغرىلايدۇ…
ئادەمنىڭ ھەقىقىي ئىجتىمائىيلىقىدا، ئۇنىڭ ئىجتىمائىي پارچىلىرىنى شەكىللەندۈرگەن سانلىرى ئىككى قولىنىڭ بارماقلىرىدىن ئاشمايدىغان چوڭقۇر مېھىر-مۇھەببەت بىلەن باغلانغان ئادەملەر ۋە يەنە يۈز ياكى يۈز ئەللىك ئەتىراپىدا تونۇيدىغان ئادەملەر بار. ئادەم بولۇش سۈپىتىمىز بىلەن كۈچىمىز يېتىدىغان ئىجتىمائىيلىق مۇشۇنچىلىك… مېديانىڭ بولۇپمۇ ئىجتىمائىي تاراتقۇنىڭ ھاياتىمىزدا پەيدا قىلغان ئەڭ چوڭ ئۆزگىرىشى، ھەقىقىي ئىجتىمائىيلىقنىڭ تېخىمۇ كۈچەيگەنلىكى، كۈچىيىدىغانلىقى ھەققىدە بىر تەسىرات…. تېخنىكىۋى مېديا دۇنياسىدا ئالاقىلىرىمىزنىڭ چىنلىقىنى بۇزغان ئەڭ چوڭ ئامىل بۇ دەپ قارايمەن. توي قىلىش پروگراممىلىرىدا ئادەملەر، ئۆزىنى خىيالى مىليونلارچە ئادەملەرگە كۆرسىتىشنى ئويلايدۇ. مەنچە بۇ ئەھۋال توي قىلىشنىڭ تەبىئىتىگە زىت كېلىدۇ.  ئىجتىمائىي تاراتقۇدا مىليونلارچە ئادەمنىڭ بىزنى ياقتۇرۇشى، ياخشى كۆرۈشىنى خالايمىز. بۇ تەلەپ مەنچە ھەقىقىي ئالاقىنىڭ ۋە ياخشى كۆرۈشنىڭ روھىغا زىت كېلىدۇ. قانداق قىلىمىز بىلمەيمەن. لېكىن بۇ «مىليونلار» سۆزى ھەممىمىزنى ئەسىر ئالدى. .. سىزمۇ بىلىسىز Benedict Anderson مىللەتكە «خىيالى جامائەت» دەپ ئېنىقلىما بېرىپ، خېلى غۇلغۇلا قوزغىغان ئىدى. بۈگۈن ھەممىمىز ئايرىم- ئايرىم جامائەت ئىگىسى بولدۇق. قىسقىچە ئېيتقاندا بۇ بەكلا قىزىقارلىق بىر ئەھۋال. ..
ت ر ت ئاكادېمىيەسى:تورغا چىقمىغان ئادەم بىلەن تورغا چىققان ئادەمنىڭ جۆيلۈمىلىرى ئوتتۇرىسىدا بىز كۆزىتەلەيدىغان مەنىلىك پەرقلەر بارمۇ؟
ئەرول گۆكا: تېمىنى كەسپى ساھەگە يۆتكىسەك دەرھال ھازىرلىنىپ كەسپىي چېگرالار ئىچىدە ئويلىنىشقا باشلايمەن. بۇ تېمىدا كەسىپ سىرتىدىكىلەر سۆز قىلىشقا تېخىمۇ لايىق دەپ قارايمەن. لېكىن بىز كەسپىي جەھەتتىن پۈتۈنلەي تېخنىكا ۋە ئەخلاق رامكىسى ئىچىدە. ياق، بۇ ئىككىسى ئوتتۇرىسىدا پەرق يوق، ئۆزىنى مەھدى دەپ ئويلىغان بىرى بىلەن تور ۋاستىسى ئارقىلىق ئالەم بوشلۇقىدىكىلەر بىلەن ئالاقە قلىۋاتقانلىقىنى ئېيتقان بىرىنىڭ جۆيلۈمىلىرى ئوتتۇرىسىدا پەرق يوق.
ت ر ت ئاكادېمىيەسى:بۈگۈن Maslow نىڭ ئادەم ئېھتىياجلىرى پىرامىداسى نەزىرىيەسىنىڭ ئەڭ ئاساسلىق قىسمىدا سىمسىز تور بار دېيەلەمدۇق؟ بۇ جەھەتتە ئۆزىنى رەسىمگە تارتىش كۈلتۈرى ۋە مەنمەنچىلىكنىڭ شەكىللىنىشى توغرىسىدا توختىلىپ ئۆتىسىڭىز.
ئەرول گۆكا: ناھايىتى ياخشى… پىسخىكىمىزنى ماكان ۋە ئالاقە شەكىللىرىمىزنىڭ ئۇقۇملىرى بىلەن چۈشەندۈرۈشكە تەمشەلسەك پالتىنى كۆپ تاشقا ئۇرىۋالىمىز. زامانىۋى مەزگىللەردە يول، پوچتىخانا رېلىسلىق ۋە موتورلۇق قاتناش ۋاستىلىرى ۋە ئايرۇپىلان، ئايرۇدۇرۇم قانچىلىك مۇھىم بولسا قانداق روللارنى ئويناۋاتقان بولسا، بۈگۈن ئۇلارنىڭ ئورنىنى ئۇچۇر تېخنىكا سىستېمىلىرى ئالدى…. بۇ ئۆزگىرىشكە يەنە ئىنتايىن تېز بولۇش قوشۇلدى… كىملىكىمىز، ئەلۋەتتە ماكان ۋە ئالاقە زېمىنىدا شەكىللىنىدۇ ئەمما پىسخىكىمىزنىڭ ئېھتىياجلار تەرتىپى ئۇنداق ئاسان ئۆزگەرمەيدۇ. Maslow نىڭ ئېھتىياجلار تىزىملىكى ۋە تىزىلىش تەرتىپىنى مۇنازىرە قىلساق بولىدۇ. لېكىن ئېھتىياچ تەرتىپىمىز تۈنۈگۈن قانداق بولسا بۈگۈنمۇ شۇنداق… تۈنۈگۈن، ئۆيىمىزگە كەلگەن مېھمانلارغا خۇشال دەقىقىلىرىمىز خاتىرىلەنگەن ئالبۇملارنى كۆرسەتتۇق. ئائىلە چوڭلىرىمىزنىڭ رەسىملىرىنى ئاساتتۇق. بۈگۈن يېڭى ئۇچۇر تېخنىكىلىرى سايىسىدە ئۆزىمىزنى رەسىمگە تارتىش ئىمكانىغا ئېرىشتۇق، بۇ پەرسەتتىن پايدىلىنىۋاتىمىز. ئەمما ئېتىياچ ۋە ئىستەكلىرىمىز دائىم ئوخشاش، ئىشەنچ، سۆيۈش، ھۆرمەتلىنىش…
ت ر ت ئاكادېمىيەسى: بىر ئالاقە سىستېمىسىغا ئاشىق بولغان ئادەمنىڭ ھېكايىسى («ھەر» كىنوسى بىلەن) كىنوخانىلاردا قويۇلدى. ھاياتنىڭ ھەقىقەتلىرىنى قوبۇل قىلىپ ياشاشتىن قېچىۋاتقان ئادەم كۈچەيتىلگەن ھەقىقەتنىڭ ئالدىدا مۇناسىۋەتلىرىنى بەخىرامان بىرتەرەپ قىلىۋاتامدۇ؟
ئەرول گۆكا: ياق، ياق، «يېڭى دېڭىزنىڭ بېلىقلىرى» ئىپادىسىنى قەتئىي ئۇنۇتماسلىقىمىز كېرەك. ئالاقە، مۇناسىۋەت ۋە ئىشەنچ ئېھتىياجىمىزنى قاندۇرىدىغان ئورۇنلار ئۆزگىرىدۇ، يەنە ئۆزگىرىشى مۇمكىن. چوڭ سەنئەتچىلەر، بۇنى ئالدىن سېزىپ ئەسەرلىرىدە ئىپادىلەۋاتىدۇ.
ت ر ت ئاكادېمىيەسى:فىرانسۇز پەيلاسوپ Alain Badiou «مۇھەببەت بىر ئۇچرىشىشتۇر، تاساددىپىيلىقتۇر ۋە بىر بىر جەرياندۇر» دېگەن.  رەقەملىك مۇھىتتا تاساددىپىيلىقلارغا ئورۇن يوق – ماكان ۋە زاماننىڭ توختىماي ئۆزگىرىشى ئىچىدە بىر نامزاتتىن يەنە بىرىگە تېزلا ئۆزگىرىدىغان تاللاشلىرىمىز بار. مۇھەببەتنىڭ خىمىيىلىك فورمۇلاسىنى ئويلاشقىنىمىزدا بۇ ئەھۋال مۇھەببەتنىڭ خىمىيىسىنى بۇزىۋەتمەمدۇ؟