كېسەك ئالتۇن گۇرۇپپىسى ئوربىتىسى: ئامېرىكانىڭ «تەۋرىنىشچان دۆلەتلەر» نى يوقىتىشىدىكى گېئوپولىتىكىلىق پىلانلىرى (3-قىسىم)
ئاپتور: ئۇيغۇر تەتقىقات ئىنىستىتۇتى
مەنبە: uysi.org

يازغۇچىلار، ئامېرىكانىڭ بىرازىلىيە، ھىندىستان ۋە جەنۇبىي ئافرىقاغا قارشى ئوتتۇرىغا قويغان قانۇنلۇق شىكايەتلىرىنىڭ (ھىندىستاننىڭ قوغدىغۇچىلىقى، بىرازىلىيەنىڭ دوللارسىزلاشتۇرۇش تىرىشچانلىقلىرى، جەنۇبىي ئافرىقانىڭ خاماس ۋە غەربكە قارشى سۆز-ئىبارىلىرى) مەۋجۇتلۇقىنى ئېتىراپ قىلغان بىلەن، بۇ تەۋرىنىشچان دۆلەتلەرنى ۋاشىنگتوندىن يىراقلاشتۇرۇشنىڭ «چوڭقۇر ئەقىلسىزلىك» ئىكەنلىكىنى تەكىتلەيدۇ. خىتاي ۋە رۇسىيەنىڭ ئاكتىپ رىقابىتى نەزەردە تۇتۇلغاندا، كېسەك ئالتۇن دۆلەتلىرىنىڭ ئامېرىكا، خىتاي ۋە رۇسىيە بىلەن بىرلا ۋاقىتتا ئالاقە ساقلاشنى ئەڭ ياخشى كۆرىدىغان كۆپ يۈزلىنىشلىك دۆلەتلەر ئىكەنلىكىنى بىلدۈرىدۇ. ئامېرىكانىڭ بۇ دۆلەتلەرنى دۈشمەنلەشتۈرۈشنى داۋاملاشتۇرۇشى، ئۇلارنى ئاخىرىدا غەربكە قارشى گۇرۇپپىغا ئىتتىرىدۇ.
بۇ نۇقتىدا، ماقالە سۇنغان ئەڭ ھالقىلىق ئاگاھلاندۇرۇش، بىرلىككە كەلگەن كېسەك ئالتۇن گۇرۇپپىسىنىڭ ئامېرىكا مەنپەئەتلىرىگە زىيان يەتكۈزۈش دائىرىسىدۇر. قۇتۇپلاشقان  كېسەك ئالتۇن دۆلەتلىرى (بىر تەرەپتە خىتاي/رۇسىيە، يەنە بىر تەرەپتە ئامېرىكا) ئامېرىكا ئۈچۈن ئاز تەھدىت شەكىللەندۈرگەن بىلەن، خىتاي ۋە رۇسىيە ھۆكۈمرانلىق قىلىدىغان بىر كېسەك ئالتۇن گۇرۇپپىسى، ئامېرىكا كۈچىنى تۈرلۈك شەكىلدە يىمىرىپ تاشلايدۇ. ئەڭ كونكرېت خەۋپ، كېسەك ئالتۇن گۇرۇھىنىڭ سودىنىڭ دوللارسىزلاشتۇرۇلۇشىنى ماسلاشتۇرۇشى ۋە ئالمىشىشچان ئالاقە ئورنىتىش سىستېمىلىرىنى يارىتىشىدۇر. بۇ ئەھۋال، ئامېرىكا ئىقتىسادىي سىستېمىسىنىڭ يەر شارى ھۆكۈمرانلىقىنى ۋە شۇ سەۋەبتىن ئامېرىكا تەدبىرلىرىنىڭ ئۈنۈمىنى ئاجىزلاشتۇرىدىغان ئاچقۇچلۇق تۈۋرۈكنىڭ يىمىرىلىشىنى كەلتۈرۈپ چىقىرىشى مۇمكىن. ئۇنىڭدىن باشقا، كېسەك ئالتۇن گۇرۇپپىسىنىڭ «يېڭى تەرەققىيات بانكىسى» (NDB) ۋە «قوشۇمچە زاپاس فوندى كېلىشىمى» (CRA) گە ئوخشاش ئالمىشىشچان ئىقتىسادىي ئورگانلارغا كوللېكتىپ ھالدا تېخىمۇ كۆپ مەبلەغ سېلىشى، خەلقئارا پۇل فوندى (IMF) غا ئوخشاش ئامېرىكا ۋە ياۋروپا رەھبەرلىك قىلىۋاتقان ھازىرقى ئورگانلارنىڭ تەسىرىنى ئازايتىدۇ. نەتىجىدە، خىتاي ۋە رۇسىيە يەر شارى جەنۇبىي قىسمىدىكى تەسىر دائىرىسىنى كېڭەيتىش ئۈچۈن تېخىمۇ كۆپ پۇرسەتكە ئېرىشىدۇ ۋە ئامېرىكا مەنپەئەتلىرىنى تېخىمۇ چوڭ خەۋپكە ئىتتىرىدۇ.
فونتەيىن ۋە ماككىنلېي ماقالىنىڭ خۇلاسە قىسمىدا، ھازىرقى سەلبىي ئېقىنغا قارىماي، ئامېرىكانىڭ بۇ ئالاقىلەرنى قايتىدىن قۇرۇپ چىقىشتا يەنىلا ئۆزگىچە ئورۇنغا ئىگە ئىكەنلىكىنى بىلدۈرىدۇ. ترامپ ھۆكۈمىتىنىڭ ئورنىتىلغان سىياسەتلەرگە ئەڭ ئاز باغلانغان ھۆكۈمەت بولۇشى، دېگۈدەك بىر كېچىدىلا يۆنىلىشنى ئۆزگەرتەلەيدىغان قابىلىيەتكە ئىگە بولۇشى، بۇ يۆنىلىشتىكى بىر ئۈمىد نۇرى سۈپىتىدە كۆرسىتىلگەن. مەسىلەن، ھىندىستاننى «ئىسسىق قۇچاقلاش» تىن تۇيۇقسىز «ئەيىبلەش» كە ئۆتۈپ كېتەلەيدىغان بىر ھۆكۈمەتنىڭ، ئوخشاش تېزلىكتە ئىجابىي بىر ئۆزگىرىشكە قاراپ يۈزلىنەلەيدىغانلىقى پەرەز قىلىنىدۇ.
بىراق، يازغۇچىلار ئامېرىكا سىياسەتلىرىدە تېز ئۆزگىرىش بولغان تەقدىردىمۇ، سالغان زىياننىڭ مەڭگۈلۈك بولىدىغانلىقى توغرىسىدا رېئاللىققا ئۇيغۇن بىر ئاگاھلاندۇرۇش بېرىدۇ. ئامېرىكانىڭ بۇ «تۇترۇقسىز خاراكتېر» (capriciousness) ىنى ئاسانلىقچە ئۇنتۇغىلى بولمايدۇ. ھىندىستاننىڭ سوغۇق ئۇرۇش دەۋرىدىكى سوۋېت ئىتتىپاقى بىلەن يېقىنلىشىشى ۋە ئامېرىكانىڭ پاكىستانغا بەرگەن ياردىمى كەلتۈرۈپ چىقارغان ئىشەنچسىزلىكنىڭ نەچچە ئون يىلدا ئاندىن ھەل بولغانلىقى، سىياسەتلەردىكى تۇيۇقسىز ئېغىشلارنىڭ كۆپ يۈزلىنىشلىك دۆلەتلەر ئۈستىدە پەيدا قىلغان مەڭگۈلۈك گۇمانىي تۇيغۇنىڭ ئاسان يوقالمايدىغانلىقىنى كۆرسىتىدۇ. ئامېرىكانىڭ قانچىلىك تېز ئۆزگىرىش پەيدا قىلىشىدىن قەتئىينەزەر، ھېچقانداق دۆلەت پۈتۈن بارلىقى بىلەن دەرھال ۋاشىنگتون تەرەپتە تۇرمايدۇ.
خۇلاسە قىلىپ ئېيتقاندا، ماقالە ئامېرىكا تاشقى سىياسىتىنىڭ ھازىرقى ئېقىمىنىڭ، قىسقا مۇددەتلىك ئىچكى سىياسىي مەنپەئەتلەر ئۈچۈن، خەلقئارا سىستېمىنىڭ ئاساسىنى شەكىللەندۈرگەن ئىتتىپاقداشلىق ۋە شېرىكلىك تورىنى قۇربان قىلغانلىقىنى ھەيران قالارلىق دەرىجىدە ئوتتۇرىغا قويىدۇ. كېسەك ئالتۇننىڭ غەربكە قارشى بىر گۇرۇھقا ئايلىنىشىنىڭ ئالدىنى ئېلىش، ئامېرىكانىڭ ئۇزۇن مۇددەتلىك گېئوپولىتىكىلىق ۋە ئىقتىسادىي مەنپەئەتلىرى ئۈچۈن ھاياتىي ئەھمىيەتكە ئىگە. ۋاشىنگتون بىرازىلىيە، ھىندىستان ۋە جەنۇبىي ئافرىقا بىلەن بولغان ئالاقىلەرنى ئازراقبولسىمۇ ياخشىلىمىغان ئەھۋالدا، بېيجىڭ ۋە موسكۋانىڭ بۇ ئەھۋالنى زور خۇشاللىق بىلەن قارشى ئالىدىغانلىقى ماقالىنىڭ ئەڭ مۇھىم يەكۈنىدۇر. بۇ تەھلىل، خەلقئارا مۇناسىۋەتلەر ساھەسىدە ئىشلەيدىغان تەتقىقاتچىلار ئۈچۈن، بىر دۆلەتنىڭ ئىچكى سىياسىتىنىڭ تاشقى سىياسەت قارارلىرىنى ۋە يەر شارى تەڭپۇڭلۇقىنى  قانداق ئاسان بۇزىدىغانلىقى توغرىسىدا مۇھىم بىر دەرس ماھىيىتىگە ئىگە.
Fontaine, Richard ve Gibbs McKinley. «Losing the Swing States: Washington Is Driving the BRICS to Become an Anti-American Bloc.» Foreign Affairs, 27 Ekim 2025.