ئىشەنچسىزلىك قاينىمىدىكى زامانىۋى ئارمىيە: خىتاي ھەربىي كۈچىنىڭ يادروسىدىكى پارادوكسقا نەزەر (4-قىسىم)
ئاپتور: ئۇيغۇر تەتقىقات ئىنىستىتۇتى
مەنبە: uysi.org

«بىخەتەرلەشتۈرۈش» بولسا شى جىنپىڭنىڭ دۆلەتنى ئىدارە قىلىش پەلسەپەسىدىكى يادرولۇق ئۇقۇم بولۇپ، ئۇ «بىخەتەرلىك»نى، بولۇپمۇ پارتىيەنىڭ سىياسىي بىخەتەرلىكىنى ئىقتىسادىي تەرەققىيات قاتارلىق بارلىق ئىشلارنىڭ ئۈستىگە قويۇشنى كۆرسىتىدۇ. دوكلاتتا تىلغا ئېلىنغىنىدەك، خىتاي دۆلەت بىخەتەرلىكىگە ئىچكى ۋە تاشقى تەھدىتلەرنى پەرقلەندۈرمەيدىغان «ئومۇمىي دۆلەت بىخەتەرلىكى قارىشى»نى ئوتتۇرىغا قويدى. بۇ قاراش بويىچە، ئىقتىساد، مەدەنىيەت، تېخنىكا، تور ۋە ئىجتىمائىي مۇقىملىقنىڭ ھەممىسى دۆلەت بىخەتەرلىكىنىڭ بىر قىسمى ھېسابلىنىدۇ. بۇ ئىستراتېگىيەنىڭ يېتەكچىلىكىدە، خىتاي «دۆلەت بىخەتەرلىكى قانۇنى»، «ئىستىخبارات قانۇنى»، «تېررورلۇققا قارشى تۇرۇش قانۇنى» قاتارلىق بىر يۈرۈش قانۇنلارنى چىقىرىپ، پارتىيە-دۆلەتنىڭ پۈتۈن جەمئىيەتنى نازارەت قىلىش ۋە باستۇرۇش ئىقتىدارىنى مىسلىسىز دەرىجىدە كۈچەيتتى. دوكلاتتا خىتاينىڭ ئىچكى بىخەتەرلىككە، جۈملىدىن شەرقىي تۈركىستاندىكى «تەربىيەلەش مەركەزلىرى» ۋە كەڭ كۆلەملىك نازارەت سىستېمىسىغا ئىشلىتىدىغان خىراجىتىنىڭ دۆلەت مۇداپىئە خىراجىتىدىن ئېشىپ كەتكەنلىكى ئالاھىدە تىلغا ئېلىنغان. بۇ، پارتىيە رەھبەرلىكىنىڭ تاشقى دۈشمەنلەردىن بەكرەك ئىچكى مۇقىمسىزلىقتىن ئەنسىرەيدىغانلىقىنى ھەمدە ھۆكۈمرانلىقنى قوغداشتا ئارمىيەنىڭ باستۇرۇش رولىغا ھايات-ماماتلىق دەرىجىدە تايىنىدىغانلىقىنى تولۇق كۆرسىتىپ بېرىدۇ.
دوكلاتنىڭ ئاگاھلاندۇرۇشى ۋە ئىستراتېگىيەلىك ئەھمىيىتى
روۋان كالىكنىڭ بۇ دوكلاتى خەلقئارا جەمئىيەتكە، بولۇپمۇ ھىندى-تىنچ ئوكيان رايونىدىكى دېموكراتىك دۆلەتلەرگە بىر قانچە مۇھىم ۋە جىددىي ئاگاھلاندۇرۇش بېرىدۇ:
بىرىنچى، خەلق ئازادلىق ئارمىيەسىنىڭ «قاتتىق دېتال» قۇدرىتىگە قاراپلا ئۇنىڭغا يۈزەكى باھا بېرىش ياكى ئۇنىڭدىن ھەددىدىن زىيادە قورقۇش چوڭ خاتالىقتۇر. ئۇنىڭ ئىچكى سىياسىي زىددىيەتلىرى، قوماندانلىق قۇرۇلمىسىدىكى ئۈنۈمسىزلىكلەر ۋە شى جىنپىڭنىڭ شەخسىي ئىشەنچسىزلىكىدىن كېلىپ چىققان «يۇمشاق دېتال» كىرىزىسى ئۇنىڭ ھەقىقىي جەڭگىۋارلىقىنى چەكلەيدىغان مۇھىم ئامىللاردۇر. بۇ ئاجىزلىقلارنى توغرا چۈشىنىش خىتاينىڭ ھەربىي تەھدىتىگە تاقابىل تۇرۇشنىڭ ئالدىنقى شەرتىدۇر.
ئىككىنچى، شى جىنپىڭنىڭ ئارمىيە ئىچىدىكى توختاۋسىز تازىلاشلىرى ئۇنىڭ ھوقۇقىنىڭ مۇتلەق مۇستەھكەم ئەمەسلىكىنى، بەلكى بىر خىل چوڭقۇر ئىشەنچسىزلىك ۋە ئەندىشە ئۈستىگە قۇرۇلغانلىقىنى كۆرسىتىدۇ. بۇ خىل سىياسىي مۇھىت خىتاينىڭ تاشقى سىياسىتىنى تېخىمۇ مۆلچەرلىگۈسىز قىلىۋېتىشى ۋە رادىكاللاشتۇرۇشى مۇمكىن. ئىچكى بېسىمغا ئۇچرىغان بىر رەھبەر دائىم تاشقى دۇنيادا توقۇنۇش پەيدا قىلىش ئارقىلىق خەلقنىڭ دىققىتىنى بۇراشقا ۋە ئۆز ھۆكۈمرانلىقىنى مۇستەھكەملەشكە ئۇرۇنىدۇ.
ئۈچىنچى، دوكلات ئاخىرىدا ئالاھىدە ئاگاھلاندۇرغىنىدەك، خەلق ئازادلىق ئارمىيەسىنىڭ ئاجىزلىقلىرىنى چۈشىنىش ئۇنىڭ تەھدىتىگە سەل قاراشنى كەلتۈرۈپ چىقارماسلىقى كېرەك. «شى جىنپىڭ كۆز تىكىۋاتقان ياكى كۆز تىكىش ئېھتىماللىقى بولغان دۆلەتلەرنىڭ ھەربىي كۈچلىرى ئۈچۈن، ئۇنىڭ بۇنداق يەككە نىيەتلىك ئىرادىسىگە تۆۋەن باھا بېرىش خەتەرلىك» [دوكلات، 20-بەت]. بۇ خىتاينىڭ ھەربىي مودېرنىزمى كەلتۈرۈپ چىقارغان تەھدىتكە يەنىلا ئېغىر ۋە ئەستايىدىل مۇئامىلە قىلىش، ئۆز مۇداپىئە ئىقتىدارىنى ئۈزلۈكسىز كۈچەيتىشنىڭ زۆرۈرلۈكىنى ئەسكەرتىدۇ.
خۇلاسىلىگەندە، ئاۋسترالىيە ئىستراتېگىيەلىك سىياسەت ئىنستىتۇتىنىڭ بۇ دوكلاتى خەلق ئازادلىق ئارمىيەسىنىڭ زامانىۋىلىشىش مۇساپىسىدىكى غايەت زور نەتىجىلەر بىلەن ئۇنىڭغا سايە تاشلاپ تۇرغان چوڭقۇر سىياسىي كىرىزىسنى ئوبرازلىق ھەم ئىلمىي ئاساستا ئېچىپ بەرگەن. دوكلاتتا ئوتتۇرىغا قويۇلغان «قاتتىق دېتال»نىڭ قۇدرىتى بىلەن «يۇمشاق دېتال»نىڭ ئاجىزلىقى ئوتتۇرىسىدىكى زىددىيەت، شى جىنپىڭنىڭ ھوقۇق مەركەزلەشتۈرۈشى بىلەن ئۇنىڭ ئارمىيەگە بولغان گۇمانى ئوتتۇرىسىدىكى پارادوكس خىتاينىڭ ھەربىي كۈچىنىڭ كەلگۈسى تەرەققىياتى ۋە ئۇنىڭ دۇنياغا ئېلىپ كېلىدىغان تەسىرىنى چۈشىنىشتىكى ئاچقۇچلۇق نۇقتىلاردۇر. بۇ دوكلات بىزگە شۇنى ئېنىق كۆرسىتىپ بېرىدۇكى، بىر ئارمىيەنىڭ ھەقىقىي جەڭگىۋارلىقى پەقەت ئۇنىڭ قورال-ياراغلىرىنىڭ ئىلغارلىقى بىلەنلا ئۆلچەنمەيدۇ. ئۇنى باشقۇرىدىغان سىياسىي تۈزۈلمە، قوماندانلىق سىستېمىسىنىڭ ئۈنۈمى ۋە ئەڭ مۇھىمى، ئوفىتسېر-ئەسكەرلەرنىڭ روھىي ھالىتى ۋە مۇستەقىل تەپەككۇر قىلىش ئەركىنلىكىگە تېخىمۇ باغلىق. شى جىنپىڭنىڭ «زامانىۋىلاشقان، ئەمما ئىشەنچسىز» ئارمىيەسى كەلگۈسىدىكى ھىندى-تىنچ ئوكيان رايونىنىڭ تىنچلىقى ۋە مۇقىملىقى ئۈچۈن ھەم تەھدىت، ھەم مۆلچەرلىگۈسىز ئامىلدۇر.