ئىز قالدۇرغۇچىلار 1- قىسىم: كىتاپقا بېغىشلانغان بىر ئۆمۈر – ئابدۇجېلىل تۇران (2-قىسىم)
ئاپتور: ئۇيغۇر تەتقىقات ئىنىستىتۇتى
مەنبە: uysi.org

1995-يىلىدىن باشلاپ نەشرىياتچىلىققا كىرىشىدۇ. دەسلەپ ئۆزى يازغان «ھەج قائىدىلىرى»، مۇھەممەد يۈسۈفنىڭ «ئىسلامدىكى ئائىلە تۈزۈمى»، تاتار ئالىمى قازى رىزائىددىننىڭ «شەرھى جاۋامىئۇلكەلىم» ناملىق كىتابىدىن تاللاپ ئېلىنغان «40 ھەدىس شەرھى» قاتارلىق كىتابلارنى نەشىر قىلدۇرىدۇ. نەشىرىياتچىلىقنى دىنىي كىتابلارنى بېسىپ تارقىتىش بىلەن باشلىغان ئابدۇجېلىل تۇران، تەدرىجىي تارىخ، سىياسەت، ئەدەبىيات، پىسخولوگىيە، جەمئىيەتشۇناسلىق، فولكلور قاتارلىق ساھەلەرگە مۇناسىۋەتلىك كىتابلارنى چىقىرىشقا يۈزلىنىدۇ.
1998 – يىلى يەنە گېرمانىيەدىكى ئابدۇلجېلىل قاراقاش تەسىس قىلغان «ئۇچقۇن» ناملىق سىياسىي ۋە ئىلمىي  گېزىتنى بېسىپ تارقىتىش ۋە ماقالە يېزىش ئىشلىرىغا ياردەملىشىدۇ.  يېرىم ئايلىق بولغان بۇ گېزىت 39 سان نەشىر قىلىنغاندىن كېيىن توربېتى ئارقىلىق تارقىتىلىشقا باشلىنىدۇ.
1998 – يىلى 12 – ئايدا تۈركىيەنىڭ پايتەختى ئەنقەرەدە ئۆكۈزۈلگەن تۇنجى نۆۋەتلىك شەرقىي تۈركىستان ياشلار قۇرۇلتىيىنىڭ دىنىي ئىشلار مەسئۇلى بولۇپ سايلىنىدۇ. شەرقىي تۈركىستان ياشلار قۇرۇلتىيىنىڭ ئېستونىيەدە ئۆتكۈزۈلگەن ئىككىنچى قۇرۇلتىيىدا قۇرۇلتاينىڭ تەپتىش ئەزاسى بولىدۇ.
1995 – يىلىدىن 2000 – يىلىغىچە «شەرقىي تۈركىستان ياشلىرى» ژۇرنىلى، «تامچە» ژۇرنىلى، «ئۇچقۇن» گېزىتى، «بىرلىك» ژۇرنىلى قاتارلىق گېزىت – ژۇرناللارنىڭ تۈركىيە ۋاكالەتچىلىك ۋەزىپىسىنى ئىجرا قىلغان ئابدۇجېىل تۇران، مەزكۇر گېزىت – ژۇرناللاردا تارىخىي، سىياسىي ماقالىلەرنى يازىدۇ.
1999 – 2000 – يىللىرى ئىستانبۇلدىكى شەرقىي تۈركىستان ۋەقپى تەتقىقات مەركىزىنىڭ مۇدىرى بولىدۇ.
2000-يىلى «تەكلىماكان ئۇيغۇر نەشرىياتى»نى قۇرۇپ نەشرىياتچىلىقنى رەسمىي ھالغا كەلتۈرىدۇ.
2005 – يىلى بارىن ئىنقىلابىنىڭ 15 يىللىقى مۇناسىۋىتى بىلەن، مۇھاجىرەتتىكى ئۇيغۇر مەتبۇئاتىدا بارىن ئىنقىلابى ھەققىدە يېزىلغان ماقالىلەرنى توپلاپ چىقىپ نەشىر قىلدۇرىدۇ.
2006 – يىلى گېرمانىيەدە ئۆتكۈزۈلگەن دۇنيا ئۇيغۇر قۇرۇلتىيىدا قۇرۇلتاينىڭ نەشرىيات ۋە تەشۋىقات بۆلۈمى مەسئۇلى، 2009 – يىلى ئامېرىكىدا ئۆتكۈزۈلگەن دۇنيا ئۇيغۇر قۇرۇلتىيىدا قۇرۇلتاينىڭ نەشرىيات بۆلۈمى باشلىقى بولۇپ سايلىنىدۇ.
2006 – 2007 – ۋە 2008 – يىللىرى تۈركىيەدىكى مىللىي كۈرەش تەشكىلاتى تەرىپىدىن ھەر يىلى بىر قېتىم ئۆتكۈزۈلىدىغان خەلقئارلىق قۇرۇلتىيىغا رەسمىي تەكلىپ بىلەن ۋەكىل بولۇپ ئارقا – ئارقىدىن ئۈچ يىل قاتنىشىپ،شەرقىي تۈركىستان ھەققىدە دوكلات بېرىدۇ.
2010 – يىلىدىن كېيىن، شەرقىي تۈركىستان ۋەقىپىسىنىڭ باش كاتىپى، مۇئاۋىن باشلىقى قاتارلىق  ۋەزىپىلەرنى ئىجرا قىلىدۇ.
2010 – يىلى تۇرغۇن ئالماس تەرىپىدىن يېزىلىپ 1989 – يىلى ئۈرۈمچىدە نەشىر قىلىنغاندىن كېيىن، ھۆكۈمەت تەرىپىدىن يىغىۋېلىنىپ، ئۇيغۇرلارنىڭ ئوقۇشى ۋە ئۆيلىرىدە ساقلىشى چەكلەنگەن «ئۇيغۇرلار» ناملىق كىتابنى نەشىرگە تەييارلاپ چىقىدۇ.2017 – يىلى يەنە تۇرغۇن ئالماسنىڭ «ھۇنلارنىڭ قىسقىچە تارىخى» ۋە «قەدىمكى ئۇيغۇر ئەدەبىياتى» ناملىق كىتابلىرىنى «ئۇيغۇرلا» ناملىق كىتاب بىلەن قوشۇپ تەييارلاپ چىقىدۇ.
2011 – يىلى 2 – ئاينىڭ 21  – كۈنىدىن 24 – كۈنىگىچە ۋېنگىرىيەنىڭ پايتەختى بۇداپىشت شەھىرىدە ئۆتكۈزۈلگەن ئۇيغۇر قەلەمكەشلىرى جەمئىيىتىنىڭ 3 – نۆۋەتلىك يىغىنىغا قازاقىستاندىكى ئۇيغۇر يازغۇچى، شائىرلاردىن ۋە ئىلمىي تەتقىقاتچىلاردىن قازاقىستاندا چىقىدىغان جۇمھۇرىيەتلىك «ئۇيغۇر ئاۋازى» گېزىتنىڭ باش تەھرىرى يولداش ئەزىمەتوۋ، يازغۇچى ۋە جامائەت ئەربابى رابىك ئىسمائىلوف، يازغۇچى ۋە ئەدەبىي ئوبزورچى خەمىت ھەمرايىۋ، ئاتاقلىق شائىر ئابدۇغۇپۇر قۇتلۇق، ناشمېر نەشرىياتىنىڭ باشلىقى ئەلشىر خەلىلوۋ، كانادادىن تارىخچى پروفېسسور، دوكتور تامارا ئالى باقىيىۋا خانىم، قىرغىزىستاندىن تۇرسۇن ئىسلام، تۈركىيەدىن پروفېسسور سۇلتان مەھمۇد قەشقەرىي ۋە مەن ‐ ئابدۇلجىلىل تۇران، ئاۋسترالىيەدىن يازغۇچى سۈيۈنگۈل سالىخ چانىشىف خانىم، شېۋىتسىيەدىن يازغۇچى ئابدىرىشىت ھاجى كېرىمى قاتارلىق كىشىلەر بىلەن بىرلىكتە قاتنىشىدۇ.
2015 – يىلى شەرقىي تۈركىستان مىللىي مۇستەقىللىق ھەرىكىتىنىڭ ئالدىنقى قاتاردىكى ۋەكىللىرىدىن مەرھۇم مۇھەممەد ئەمىن بۇغرانىڭ ۋاپاتىنىڭ 50 يىلىنى خاتىرىلەش مۇناسىۋىتى بىلەن، مەرھۇم مۇھەممەد ئەمىن بۇغرانىڭ ئارخىپىدا ساقلىنىپ كەلگەن ھازىرغا قەدەر نەشىر قىلىنمىغان بىر قىسىم ئەسەرلىرىنى تاللاپ «مۇھەممەد ئەمىن بۇغرا ئەسەرلىرى» ناملىق كىتابنى تەييارلاپ نەشىر قىلدۇرىدۇ ۋە  2015 – يىلى 6 – ئاينىڭ 14 – كۈنى مەرھۇم مۇھەممەد ئەمىن بۇغرانى خاتىرىلەش پائالىيىتى ئۆتكۈزىدۇ.
2016 – يىلى «شەرقىي تۈركىستان مۇسۇلمانلىرى» ناملىق ژۇرنالنى تەسىس قىلىپ 4 سان چىقىرىدۇ.
2016 – يىلى ئوتتۇرا ئەسىردە سەمەرقەندە ياشاپ ئۆتكەن ئەبۇللەيس سەمەرقەندى دېگەن كىشى تەرىپىدىن يېزىلغان، ئەرەب ۋە ئىسلام دۇنياسىدا كەڭ تارقالغان «بوستانۇلئارىفىن» ناملىق ئەخلاقىي، دېداكتىك ئەسەرنى ئەرەبچە، تۈركچە نۇسخىلىرىدىن پايدىلىنىپ ئۇيغۇر تىلىغا تەرجىمە قىلىپ نەشىر قىلدۇرىدۇ.
2017 – يىلى  تۈركىيە ۋە باشقا ئەللەردىكى ياش – ئۆسمۈرلەرگە ئوقۇشلۇق قىلىش ئۈچۈن «ئۇيغۇرلاردا ئىسلامىيەت» دېگەن ئىسىمدا بىر كىتابچە يازىدۇ.
2019 – يىلى ئابدۇلھەكىم باقى ئىلتەبىرنىڭ پۈتۈن ئەسەرلىرىنى توپلاپ «كۈرەشچان ئەجدادلار» دېگەن ئىسىم بىلەن، «شەرقىي تۈركىستاننىڭ قىسقىچە تارىخى» ناملىق كىتابنى، مۇھاجىرەتتىكى ئۆسمۈرلە ئۈچۈن 1 – 2 – باسقۇچلۇق ئىككى قىسىملىق «ئەدەبىيات» دەرسلىكى تۈزۈپ نەشىر قىلدۇرىدۇ.