ئەدەبىيات ۋە دىن (5-قىسىم)
ئاپتور: ئۇيغۇر تەتقىقات ئىنىستىتۇتى
مەنبە: uysi.org

Helllen دىن ئىلگىرىكى خانىشلارغا ئۇزۇن زاماندىن بېرى چوقۇنۇلغان ۋە ئۇلار ئۆزلىرىگە خاس ئورۇنغا ئىگە بولغان چاغدا، Zeus ئۇلارنىڭ ئورنىغا ئۆتتى. Zeus نىڭ خانىشلارنىڭ ئورنىغا ئۆتۈشى بىلەن قەدىمىي يۇنان دىنىغا خاس خاراكتېرلەرنى شەكىللەندۈرگەن ئورتاق ھايات ۋە بىرلىشىش جەريانى باشلىنىدۇ (Eliade, Historie, vol.1, 1976). .Zeus نىڭ كۈچلىنىشى ۋە زەپىرىنىڭ تەسۋىرى، يەرلىك دىن فىگورالىرىدىن، Panhellenikئۆلمەس ناخشىلارنىڭ قەھرىمانلىرىغىچە Homer داستانلىرىدىن ئۆزگەرتىلگەن Iliad ۋە Odysses نىڭ مۇھىم قەھرىمانلىرىنىڭ تەسۋىرىدە ئىككىنچى بىر نۇسخىغا ئىگىدۇر.
[L.R. Farnell, Greek Hero Cult and Ideas of Immortality, Grek Kahraman Kültü ve .lümsüzlük Düşünceleri, 1920; Ervin Rohde, Psyche, Ruh, 2d ed; trans. W. B: Hillis, 1925].
Homerikشېئىرلەرنىڭ ئەڭ قەدىمىي بولغىنى ۋە ئۆزىنىڭ ئۆزگەرمەس ۋەزىپىسىنى ئادا قىلغان ۋە رولىنى جارى قىلدۇرغان چاغدا، چوقۇم تەڭرىلەرنىڭ ئەڭ ياخشى ھېكايىسىنى سۇنىدۇ. ھەر ئىككى داستاندا، پەقەت Zeus نىڭلا ئەمەس، بۇنىڭ بىلەن بىرلىكتە Athena،Hera  Apollo,ۋە   Poseidonدەك جەڭچى ۋە ھامىي بولغان ئىلاھىي بارلىقلار بىلەن Hermes ۋە Heohaistosقا ئوخشاش، ئالاھىدە روللىرى بىلەن تەڭرىلەرنىڭ بارلىقىنى ھېس قىلالايمىز. بۇ خىل ئىلاھىي بارلىقلار ھالقىلىق روللار؛ پەرەز ۋە ئۇلارنىڭ پەرەز قىلىش مۇمكىن بولمايدىغان قىلمىشلىرى، تەڭرىلەر بىلەن تىپىك زىتلىقلار، يىراقلىق ۋە يېقىنلىق، شەپقەت ۋە ئالىملىق، ئادالەت ۋە شەخسىيەتچىلىك بىلەن ئادەملەر ئ‍ارىسىدىكى ئالاقىگە يۈزلىنىدۇ. (Lesky, Geschichte, 1963).
يۇنانىستانلىق قەھرىمانلار ئ‍ىچىدە، Herodotus ھەقىقىي ياكى خىيالى، دىققەتنى جەلىپ قىلىدىغان مەرھۇم ئەر ياكى ئايال ئىبادىتىنىڭ Hellenik مەدەنىيىتىگە ئاساسلانغاندا غەلىتە ئىكەنلىكىنى ئىما قىلىش بىلەن بىرگە، ئۇلارنىڭ «مىسىر دىنىدا ھېچقانداق قىممىتى يوق» دېگەن. بىز، ھازىر بۇنداق يەككە سىنىپنىڭ باشقا ھىند – ياۋروپا ئەدەبىياتلىرىنى تەرەققىي قىلدۇرغانلىقىنى بىلسەكمۇ، ھەم ئەدەبىي ئەسەرلەر ھەم دىنىي ھۆججەتلەر بۇ شېئىرلارنى ئايدىڭلاشتۇرغىنىنى بايقاش بىلەن، Homer دىكى مەۋجۇتلىقى بىر ئالاھىدىلىكتۇر. ھەقىقەت شۇكى، ئۇلار مەركەزلىك ئورۇنغا قويۇلغان قەھرىمانلارنىڭ ئوچۇق بىر باياندا دىنىي خۇسۇسىيەتكە ئىگە بولمىغان، Pan-hellenik داستان ئەنئەنىسى تەبرىكلىگەن يەرلىك، چوقۇنۇلغان فىگورالاردۇر (Gregory Nagy, The Best of the Acheans, 1979). يەنە بىر تەرەپتىن، قەدىمىي يۇنان قەھرىمانلىرىنىڭ – kült  ئارقا پىلانداچوقۇنۇلغان پۈتۈن ياكى يېرىم مۇقەددەس نەسەپلىرىنىڭ ئۇلارغا تەسىر قىلغان قابىلىيەتلىك ئىنسانلارنىڭ تەڭرىگە قانداق ئايلانغانلىقى توغرۇلۇق كېيىنكى پەرەزلەرنى ئايدىڭلاشتۇرۇشنىڭ – مۇقەددەسلىكى ئاساسەن يوق دېيەرلىكتۇر (Plutarch, De defectu oraculorum, 415b).
Achilles ۋە (  Aeschylusنىڭ ئۈچ جىلت ئەسىرى) Prometheus تەك فىگورالارنى ئايرىغان ۋە ئۇلارغا مەسىلە بولۇپ قالغان ئۇلۇغلۇقىنى بېغىشلىغان «تەڭرىدىن تۇغۇلغان ئىنسان بولۇش»(Paola Vivante, The Homeric Imagination, Homer İmgelemi, 1970) ئىنسان تەبىئەتلىرىنىڭ ئىنتايىن «بىئارام قىلىدىغان ئېنىقسىزلىقتۇر».
Homerikشېئىرلەر ئىنسانلارنىڭ پەزىلىتى ۋە ئەخلاقسىزلىقلىرىنىڭ ئالدىراڭغۇ ھەرىكەتلىرىنىڭ ۋە ئىنچىكە ھېسسىيالىرىنىڭ ئوبرازى بىلەن مەشھۇر تەڭرىلەرنىڭ تەسۋىرىدۇر. بۇنىڭ بىلەن بىرلىكتە، بۇ ئادەمگە خاس ئالاھىدىلىك، ھەم تەڭرىلەر ھەم ئىنسانلار ئارىسىدا ھەقىقەتەن چوڭ ئۆزگەرمەس بىر ھاڭنىڭ بارلىقىنى پۈتۈن كىلاسسىك يۇنان ئەدەبىياتىدا ئومۇملاشقان چوڭقۇر بىر ھېسسىياتنى يوشۇرۇلمايدۇ. مۇقەددەس Olimpos تا ياشىغان تەڭرىلەر ئۆلمەس(aphthitoi,athanatoi) تۇرۇقلۇق، ئىنسانلار Apollo نىڭ سۆزلىرى بىلەن، دۇنيانىڭ مېۋىلىرىنى يېگەن ۋە كېيىن چۈرۈپ ھېچنەرسە قالمىغان(Iliad 21.463) ھالدا ياشاش بىلەن بىرلىكتە يوپۇرماقلىرى قىزارغان بىر كۈننىڭ يوقسۇل مەخلۇقاتىدۇر.