Public procurement notice: Voluntary Ex Ante Transparency Notice
Published: 2016-07-29
Buyer: Polska Agencja Żeglugi Powietrznej
Country: PL
Region: Miasto Warszawa
Contract type: Services
Procedure: Negotiated without a prior call for competition
CPV classification: 72212121 | 72212130 | 72212131

Technical requirements: Przedmiotem postępowania jest rozbudowa oprogramowania systemu smartMET/NAV przez Wykonawcę w zakresie dostosowania standardowego interfejsu HMI (Human Machine Interface) do dodatkowych wymagań służb operacyjnych oraz zapewnienie interoperacyjności z systemami AWOS wraz z przeprowadzeniem szkolenia pracowników Zamawiającego.
W latach 2014/2015 w PAŻP został uruchomiony i zrealizowany projekt integracji danych operacyjnych z systemów AWOS, ATIS oraz pomocy nawigacyjnych na lotniskach w miejscach instalacji systemu ATIS. Projekt ten obejmował modernizację oprogramowania systemowego pracującego operacyjnie systemu ATIS/VOLMET firmy Frequentis, do wersji systemowej pod roboczą nazwą: „smartMET/NAV”. System ATIS został dostarczony do PAŻP przez firmę Frequentis w ramach przeprowadzonego postepowania przetargowego w roku 2010 i pracuje operacyjnie na lotniskach: Warszawa, Gdańsk, Szczecin, Poznań, Wrocław, Katowice, Kraków i Rzeszów.
Oprogramowanie systemu ATIS, którego właścicielem licencji na użytkowanie jest PAŻP, jako systemu bazowego, było jedynym możliwym do modyfikacji w celu integracji zobrazowania danych z wielu źródeł danych operacyjnych (system AWOS, odpowiedzialny za przetwarzanie i przygotowanie danych meteorologicznych dla systemu ATIS, pomoce nawigacyjne generujące specjalny, dedykowany sygnał monitoringu stanu jego pracy). Oprogramowanie systemu ATIS-smartMET/NAV nie przetwarza otrzymanych danych z systemów źródłowych, a jedynie je prezentuje w odpowiednio przygotowanym układzie graficznym HMI (Human Machine Interface), oczywiście z jednoczesnym zachowaniem dotychczasowych właściwych sobie funkcjonalności rozgłaszania drogą radiową komunikatów operacyjnej sytuacji meteorologicznej. Firma FREQUENTIS A.G. jako twórca, producent i jedyny właściciel systemów ATIS/ATIS-VOLMET/smartATIS/smartMET/NAV jest renomowaną firmą na rynku europejskim, znajdującą uznanie swojej jakości wchodząc w skład międzynarodowego konsorcjum SESAR JU i jako jedna z kilku wiodących firm, wyspecjalizowanych w szeroko pojętej domenie CNS jest odpowiedzialna za ustalanie nowych standardów technologicznych oraz dostarczanie nowoczesnych rozwiązań systemowych dla potrzeb kontroli ruchu lotniczego, jakich Europa oczekuje „na dzisiaj” oraz spodziewa się po roku 2020. Prowadzone zarówno przez użytkowników, kontrolerów ruchu lotniczego jak i służby techniczne bieżące analizy w obszarze technologii i ergonomii pracy na stanowisku operacyjnym kontroli ruchu lotniczego, kładą szczególny nacisk na integrację sprzętowo-systemową a tym samym dostarczanych przez nie potrzebnych informacji w trakcie pracy operacyjnej. Rozwiązaniem, jakie jest powszechnie stosowane w nowoczesnych środowiskach pracy jest integracja wskazań z różnych systemów na jednym monitorze. W okresie ostatniego cyklu eksploatacji stanowisk kontroli ruchu lotniczego, w szczególności systemu kontroli ruchu lotniczego P-21 oraz głównych systemów wspomagających kontrolera ruchu lotniczego w środowisku ATM/CNS na Sali operacyjnej CZRL oraz TWR Warszawa: ATIS, AWOS, VCS i monitoring podejściowych pomocy nawigacyjnych, Biuro Służb Technicznych zbierało zgłaszane uwagi i propozycje zmian zarówno systemowych jak i dot. ergonomii pracy na stanowiskach operacyjnych kontrolerów ruchu lotniczego. Jednym z takich elementów były uwagi dotyczące wciąż rosnącej, nadmiernej już ilości wskaźników i wynosów danych operacyjnych z racji ilości systemów zainstalowanych w ciągu ostatnich kilku lat. Był to wynik postępu i rozwoju infrastruktury lotniska oraz zwiększającej się ilości operacji, dla których niezbędnym stało się uruchamianie zgodnie z wymaganiami operacyjnymi kolejnych systemów wspomagających służbę kontroli lotniska. Dotychczasowy przyjęty model rozbudowy, polegał na przyłączaniu kolejnych systemów wraz z dedykowanymi źródłami zobrazowania i na chwilę obecną wyczerpał dostępną, możliwą przestrzeń, zmuszając do stosowania kompromisów w zakresie dostępu i czytelności wskazań. Najlepszym przykładem mogą być ekrany na stanowiskach operacyjnych, współdzielone poprzez przełączanie źródła przełącznikiem typu KVM, dla systemu TWR Gate, kamer CCTV oraz wskazań automatycznych systemów meteorologicznych AWOS. Dodatkowym elementem w obszarze integracji danych systemowych zasilających system smartMET/NAV jest zakończenie (niezależnie od PAŻP) realizacji projektu budowy i uruchomienia w latach 2015/2016 na lotniskach komunikacyjnych w FIR Warszawa nowych systemów automatycznego pomiaru danych meteorologicznych AWOS firmy TELVENT. Projekt ten został zrealizowany przez IMGW PIB, z którym PAŻP posiada podpisaną, stosową umowę na dostarczanie danych meteorologicznych dla lotnictwa cywilnego, które są podstawą pracy operacyjnej systemu smartMET/NAV. IMGW PIB jest jedynym certyfikowanym w Polsce dostawcą danych meteorologicznych dla użytkowników lotnictwa cywilnego w FIR Warszawa.
Biorąc pod uwagę powyższe rozpoczęte przygotowywane jest zostało zadanie, którego przedmiotem jest rozbudowa przez producenta i właściciela oprogramowania systemu smartMET/NAV, firmę Frequentis, poprzez dostosowanie standardowego interfejsu (HMI – Human Machine Interface) do dodatkowych wymagań służb operacyjnych TWR/APP opracowanych w IX/X 2015r. Są to zmiany niezbędne dla efektywnego, czytelnego i bezpiecznego posługiwania się między innymi danymi meteorologicznymi na stanowisku operacyjnym, a także zapewnienie pełnej interoperacyjności z AWOS (należącymi do IMGW) w regionalnych ośrodkach ATC. Systemy AWOS są to jedyne i elementarne źródła danych meteorologicznych niezbędne do pracy systemów smartMET/NAV, na potrzeby zarówno kontrolerów ruchu lotniczego jak i statków powietrznych, korzystających z automatycznej funkcjonalności transmisji radiowej komunikatów ATIS.
Przyjęcie metodyki wykonania modernizacji oprogramowania systemu smartMET/NAV, tj. próbie wykonania nowego oprogramowania przez firmę „X”, inną niż producent systemu z zachowaniem funkcjonalności obecnego systemu smartMET/NAV, ciągłości jego pracy operacyjnej, wykorzystaniem urządzeń i sieci obecnego systemu firmy FREQUENTIS wyklucza się ona z uwagi na brak wykonalności z powodów:
— brak możliwości przygotowania platformy testowej (odpowiadającej warunkom fabrycznym) nowego oprogramowania, pomimo udostępnienia przez Zamawiającego opisu funkcjonalnego obecnie pracującego systemu smartMET/NAV zarówno na testy FAT jak i SAT ponieważ urządzenia części serwerowej systemu ATIS, a po modernizacji smartMET/NAV, oparte są o autorskie rozwiązania architektury wewnętrznej serwerów, które są projektowane i produkowane przez firmę FREQUENTIS,
— brak możliwości prowadzenia testów nowego oprogramowania firmy „X” na „żywym organizmie” dedykowanych stacji serwerowych firmy FREQUENTIS ponieważ wiąże się to z wyłączeniem systemu smartMET/NAV na czas testów co nie spełnia wymogu konieczności zachowania ciągłości pracy operacyjnej systemu smartMET/NAV jako źródła danych operacyjnych; testy takie wykonywane są wyłącznie w warunkach fabrycznych,
— brak możliwości wykorzystania pracujących operacyjnie w systemie nadawczych urządzeń radiokomunikacyjnych, odpowiedzialnych za automatykę korespondencji radiowej dla załóg a/c ponieważ nie ma możliwości testów i równoległej transmisji komunikatów ATIS z dwóch źródeł na pracujących operacyjnie urządzeniach nadawczych, jak również z uwagi na interfejsy komunikacyjne stacji serwerowych, odpowiedzialne za kodowanie i transmisję depesz ATIS/VOLMET (wraz ze specjalizowanym oprogramowaniem autorskim firmy FREQUENTIS sterującym tymi interfejsami), które są projektowane i produkowane przez firmę FREQUENTIS; testy takie wykonywane są wyłącznie w warunkach fabrycznych,
— brak możliwości sprawdzenia stabilności pracy nowego oprogramowania firmy „X” na urządzeniach FREQUENTIS ze względu na brak fabrycznych, dedykowanych urządzeń do testów; testy takie wykonywane są wyłącznie w warunkach fabrycznych,
— naruszenia ciągłości współpracy systemu smartMET/NAV oraz systemów AWOS odpowiedzialnych za automatyczne pomiary i przetwarzanie danych meteorologicznych, co jest warunkiem koniecznym, aby kontroler ruchu lotniczego miał stałą, aktualną informację o warunkach meteorologicznych. Pracujący obecnie operacyjnie na 8 lotniskach w FIR Warszawa system ATIS (smartMET/NAV) firmy Frequentis jest jedynym posiadanym przez PAŻP systemem zdolnym/nadającym się do przeprowadzenia modernizacji jego oprogramowania bez wpływu na przetwarzanie danych operacyjnych. Jest to system wyłącznie prezentacyjny (HMI) i informacyjny (automatyczne komunikaty radiowe ATIS). Pozostałe systemy, wykorzystywane jako systemy danych źródłowych posiadają oprogramowanie zoptymalizowane przez ich producentów celem przetwarzania i generowania danych, gwarantując ich poprawną pracę i nie mogą już podlegać jakimkolwiek zmianom co z punktu bezpieczeństwa w ruchu lotniczym i zachowania ciągłości danych operacyjnych na stanowisku kontrolera ruchu lotniczego stanowi priorytet. Firma FREQUENTIS AG z siedzibą w Wiedniu jest jedynym autorem i projektantem całości zarówno sprzętu jak i oprogramowania systemowego ATIS/ATIS-smartMET/NAV dla poprawnej i stabilnej pracy urządzeń komputerowych oraz funkcjonalnego dla udostępnienia kontrolerowi ruchu lotniczego niezbędnych informacji i narzędzi. Specyfika i złożoność konfiguracji systemu oraz charakterystyka samego kodowania oprogramowania na poziomie algorytmów odpowiedzialnych za poszczególne funkcje użytkowe oprogramowania systemu ATIS są bezpośrednio powiązane zarówno z samym systemem operacyjnym obsługującym konkretne modele urządzeń komputerowych, jak i z wykorzystaniem parametrów właściwych urządzeń, pozwalających na stworzenie infrastruktury/platformy do uruchomienia stabilnego i efektywnego oprogramowania. Każdy z producentów oprogramowania użytkowego projektuje własne indywidualne rozwiązania programowe pod konkretnie wybraną sprawdzoną i przetestowaną przez siebie platformę sprzętową aby być pewnym wysokiej jakości oferowanych, dedykowanych systemów informatycznych dla kontroli ruchu lotniczego podlegających rygorystycznemu nadzorowi Urzędu Lotnictwa Cywilnego i wpisowi do Rejestru Lotniczych Urządzeń Naziemnych. Każda zmiana w tzw. systemie funkcjonalnym ATM – a do tej kategorii zgodnie z prawem UE należy przedmiot zamówienia – podlega weryfikacji i akceptacji przez Urząd Lotnictwa Cywilnego. Zamawiający nie jest w stanie w sposób inny niż poprzez autora i dostawcę systemu, doprowadzić do zaplanowanej zmiany oprogramowania.
Jednocześnie, wykonawca ten jako jedyny jest w stanie wykonać ten przedmiot zamówienia ze względu na posiadaną przez niego znajomość technologii produkcyjnej i funkcjonalnej systemu, wiedzy i zaplecza technicznego i środków umożliwiających przygotowanie i przetestowanie dedykowanych rozwiązań przed wdrożeniem ich do funkcjonującego operacyjnie systemu zarządzania ruchem lotniczym. Ponadto wykonawca ten posiada wyłączne prawa autorskie i majątkowe do oferowanego na rynku systemu ATIS/ATIS-smartMET/NAV, które nie zostały przeniesione na PAŻP z uwagi na brak zaplecza technicznego jak i zasobów intelektualnych (programiści/informatycy), pozwalających na realizację projektu siłami własnymi PAŻP. Tym samym PAŻP nie dysponuje żadnymi prawami pozwalającymi na jakiekolwiek zmiany w użytkowanym oprogramowaniu czy też dysponowaniem tym oprogramowaniem inaczej niż tylko jako użytkownik. Poza tym PAŻP nie dysponuje żadnym zapleczem i wiedzą techniczną pozwalającą na ingerencję w jeden z głównych systemów informacyjnych kontroli ruchu lotniczego. Taką kompleksową wiedzę posiada jedynie autor oprogramowania. Należy pokreślić, że zmiany w HMI systemu smartMET/NAV opracowane przez służby operacyjne, we współpracy z Głównym Specjalistą ds. Osłony Meteorologicznej były tak daleko idące, że niemożliwe było doraźne dostosowanie produktu za pomocą narzędzi konfigurujących, które przewidział producent siłami własnymi PAŻP. Wymagana jest zaawansowana modyfikacja kodu źródłowego, którą może przeprowadzić jedynie producent systemu, firma FREQUENTIS, własnymi autorskimi narzędziami, zgodnie z właściwym warunkom fabrycznym procedurami i standardami bezpieczeństwa oprogramowania. Dodatkowo wymóg zapewnienia interoperacyjności (wymiany danych) z systemami AWOS, które nie należą do PAŻP (właściciel IMGW), wymusza po stronie PAŻP (jako inicjatorze zmian) wykonanie stosownych modyfikacji oprogramowania i dostosowanie wszystkich systemów (nie tylko wspomnianego) do odbioru odpowiedniego formatu danych, zakupu niezbędnych licencji, itd. Systemy AWOS zostały zakupione przez inny podmiot (IMGW), jako produkt gotowy, z tzw. „półki”, a ingerencja w ich oprogramowanie operacyjne jest niemożliwa do wykonania, i groziła by utratą certyfikatów dopuszczających urządzenie do pracy jako Lotnicze Urządzenie Naziemne (LUN).
System ATIS/ATIS-smartMET/NAV jest systemem informatycznym co w świetle ustawy z dnia 4.2.1994 o prawie autorskim i prawach pokrewnych jest utworem podlega ochronie wynikającej z tej ustawy. Daje to prawo stwierdzić, iż modyfikacja oprogramowania systemu ATIS przez firmy trzecie, to jest nie posiadające praw autorskich, przy braku własności i możliwości dysponowania kodem źródłowym przez PAŻP do systemu ATIS byłoby naruszeniem praw autorskich firmy FREQUENTIS AG.
W lutym 2016r. firma Frequentis potwierdziła i przedstawiła dokumenty potwierdzające między innymi, że jest jedynym twórcą, projektantem, producentem, właścicielem i dostawcą oprogramowania oraz rozwiązań technicznych całego systemu smartMET/NAV z przynależnym prawem autorskim i własności intelektualnych chronionych prawem Austriackim i Polskim, posiada europejską aplikacją patentową (oświadczenie firmy FRQ w załączeniu), posiada wyłączność do implementacji autorskiego oprogramowania smartMET/NAV, potwierdza zachowanie warunków i zobowiązań gwarancyjnych po przeprowadzonej modernizacji, gwarantuje wykorzystanie jedynie własnego projektu i produkcji, autoryzowanych komponentów sprzętowych i programowych potwierdzonych stosownymi analizami i testami przeprowadzanymi w siedzibie producenta (na powyższe na powyższe Wykonawca FRQ przedstawił stosowne dokumenty i oświadczenia).
Polska Agencja Żeglugi Powietrznej wymaga rozbudowy wskaźników systemu smartMET/NAV o ponadstandardowe funkcje i HMI.
Te dodatkowe funkcjonalności będą przedstawione na stanowiskach roboczych systemu ATIS celem umożliwienia wykorzystania tego samego sprzętu i miejsca instalacji.