European Medicines Agency
EMEA/H/C/387
EUROPEES OPENBAAR BEOORDELINGSRAPPORT (EPAR)
VFEND
EPAR-samenvatting voor het publiek
Dit document is een samenvatting van het Europees openbaar beoordelingsrapport (EPAR).
Doel ervan is uit te leggen hoe de op studies gebaseerde beoordeling van het Comité voor geneesmiddelen voor menselijk gebruik (CHMP) heeft geleid tot de aanbevelingen wat betreft de gebruiksvoorwaarden.
Lees de bijsluiter (ook onderdeel van het EPAR) of neem contact op met uw arts of apotheker, als u meer informatie nodig hebt over uw aandoening of behandeling.
De wetenschappelijke discussie waarop de aanbevelingen van het CHMP zijn gebaseerd, is eveneens in het EPAR opgenomen.
Wat is VFEND?
VFEND bevat de werkzame stof voriconazol.
VFEND is verkrijgbaar als witte tabletten die 50 mg of 200 mg voriconazol bevatten, als orale suspensie die 40 mg/ml voriconazol bevat, en als wit poeder waarmee een oplossing voor infusie (langzame indruppeling in een ader) wordt gemaakt.
Wanneer wordt VFEND voorgeschreven?
VFEND is een antischimmelmiddel.
Het wordt gebruikt voor de behandeling van patiënten (volwassenen en kinderen ouder dan 2 jaar) met: • invasieve aspergillose (een type schimmelinfectie veroorzaakt door Aspergillus sp), • candidemie (een ander type schimmelinfectie veroorzaakt door Candida sp) bij niet- neutropenische patiënten (patiënten met een normale hoeveelheid witte bloedcellen), • ernstige invasieve Candida sp.-infecties waarbij de schimmel resistent is tegen fluconazol (een ander antischimmelmiddel), • ernstige schimmelinfecties veroorzaakt door Scedosporium sp. of Fusarium sp.
(twee verschillende soorten schimmels).
VFEND is bestemd voor patiënten met progressieve, mogelijk levensbedreigende schimmelinfecties.
Het geneesmiddel is uitsluitend op doktersvoorschrift verkrijgbaar.
Hoe wordt VFEND gebruikt?
VFEND wordt tweemaal daags toegediend.
De dosering waarin VFEND wordt toegediend, hangt af van het gewicht van de patiënt en van de gebruikte vorm; zie de bijsluiter voor meer informatie.
Patiënten dienen de eerste dag van de behandeling een oplaaddosis te krijgen.
Deze oplaaddosis dient om ‘ steady state’ (stabiele) bloedspiegels te bereiken.
De oplaaddosis wordt gevolgd door een onderhoudsdosis die kan worden aangepast aan de respons van de patiënt.
Een oplaaddosis is niet nodig bij kinderen tussen 2 en 12 jaar.
De oplaaddosis en de onderhoudsdosis kunnen zowel intraveneus als oraal, door inname van de tabletten of de suspensie, worden toegediend.
Bij kinderen tussen 2 en 12 jaar is het gebruik van de suspensie aanbevolen.
De tabletten en de suspensie dienen minstens één uur voor of één uur na de maaltijd te worden ingenomen.
Hoe werkt VFEND?
De werkzame stof in VFEND, voriconazol, is een antischimmelmiddel uit de groep van de triazolen.
Het voorkomt de vorming van ergosterol, een belangrijke component van de celmembranen van 7 Westferry Circus, Canary Wharf, London E14 4HB, UK Tel.
(44-20) 74 18 84 00 Fax (44-20) 74 18 84 16 E-mail: mail@emea.europa.eu http://www.emea.europa.eu ©EMEA 2006 Reproduction and/or distribution of this document is authorised for non commercial purposes only provided the EMEA is acknowledged schimmels.
Zonder ergosterol wordt de schimmel gedood of kan hij zich niet verspreiden.
De lijst van schimmels waartegen VFEND werkzaam is, wordt vermeld in de samenvatting van de productkenmerken.
Hoe is VFEND onderzocht?
Bij de studie van VFEND voor invasieve aspergillose waren 277 immunogecompromitteerde patiënten betrokken (patiënten waarvan het immuunsysteem niet goed functioneert).
VFEND werd vergeleken met amfotericine B (een ander antischimmelmiddel).
Bij de studie van VFEND voor candidemie (370 patiënten) werd VFEND vergeleken met een behandeling met amfotericine B gevolgd door fluconazol.
VFEND werd eveneens onderzocht voor ernstige refractaire Candida-infecties (55 patiënten), scedosporiose (38 patiënten) en fusariose (21 patiënten).
De meeste patiënten die VFEND toegediend kregen voor de behandeling van deze zeldzame infecties verdroegen een vorige behandeling met een andere antischimmeltherapie niet of reageerden er niet op.
VFEND is ook onderzocht bij 61 kinderen.
In alle studies was de belangrijkste maatstaf voor de werkzaamheid de volledige of gedeeltelijke respons op de behandeling.
Welke voordelen bleek VFEND tijdens de studies te hebben?
Voor invasieve aspergillose was het percentage patiënten dat op de behandeling reageerde hoger met VFEND dan met amfotericine B (53% tegenover 31%).
Het overlevingspercentage voor voriconazol was beduidend hoger dan dat voor amfotericine B.
Voor candidemie was het percentage patiënten dat reageerde op VFEND aan het einde van de therapie hetzelfde als voor het vergelijkingsmiddel (72%).
Een succesvol resultaat werd vastgesteld bij 24/55 (43,6%) patiënten met ernstige refractaire Candida- infecties.
Bij de meeste daarvan (15/24) was de respons volledig.
Voor de behandeling van scedosporiose en fusariose was de totale respons 28/59 patiënten.
Welke risico’ s houdt het gebruik van VFEND in?
De meest voorkomende gerapporteerde bijwerkingen zijn visuele stoornissen, koorts, huiduitslag, misselijkheid, braken, diarree, hoofdpijn en zwelling van de ledematen.
Maagpijn en veranderde consistentie van de ontlasting dienen aan een arts te worden gemeld.
Zie de bijsluiter voor de volledige beschrijving van de gerapporteerde bijwerkingen van VFEND.
VFEND mag niet worden toegediend aan personen die overgevoelig (allergisch) zijn voor voriconazol of één van de andere bestanddelen.
VFEND mag niet worden toegediend aan patiënten die één van de volgende geneesmiddelen innemen: • Terfenadine, astemizol (gebruikt bij allergie) • Cisapride (gebruikt bij maagproblemen) • Pimozide (gebruikt bij de behandeling van psychische aandoeningen) • Kinidine (gebruikt bij een onregelmatige hartslag) • Rifampicine (gebruikt bij de behandeling van tuberculose) • Carbamazepine (gebruikt bij de behandeling van epileptische aanvallen) • Fenobarbital (gebruikt bij ernstige slaapstoornissen en epileptische aanvallen) • Ergotamine-alkaloïden (bijv. ergotamine, dihydroergotamine; gebruikt bij migraine) • Sirolimus (gebruikt bij transplantatiepatiënten) • Efavirenz (gebruikt bij de behandeling van HIV) • Ritonavir (gebruikt bij de behandeling van HIV) in dosissen van tweemaal daags 400 mg of meer Voorzichtigheid is ook geboden als VFEND samen met andere geneesmiddelen wordt ingenomen.
Zie de bijsluiter voor alle details.
Waarom is VFEND goedgekeurd?
Het Comité voor geneesmiddelen voor menselijk gebruik (CHMP) heeft besloten dat de voordelen van VFEND groter waren dan de risico’ s voor de behandeling van ernstige schimmelinfecties, voornamelijk bij patiënten met levensbedreigende infecties.
Het heeft geadviseerd om een vergunning voor het in de handel brengen van VFEND te verlenen.
Overige informatie over VFEND:
©EMEA 2006
2/3
De Europese Commissie heeft op 19 maart 2002 een in de hele Europese Unie geldige vergunning voor het in de handel brengen van VFEND verleend aan Pfizer Limited.
Klik hier voor het volledige EPAR voor VFEND.
Deze samenvatting is voor het laatst bijgewerkt in 09-2006.
©EMEA 2006
3/3
EU-nummer
Fantasienaam
Sterkte
Farmaceutische vorm
Toedieningsweg
Verpakking
Inhoud (concentratie)
Verpakkings- grootten
EU/1/02/212/001 EU/1/02/212/002 EU/1/02/212/003 EU/1/02/212/004 EU/1/02/212/005 EU/1/02/212/006 EU/1/02/212/007 EU/1/02/212/008 EU/1/02/212/009 EU/1/02/212/010 EU/1/02/212/011 EU/1/02/212/012 EU/1/02/212/013 EU/1/02/212/014 EU/1/02/212/015 EU/1/02/212/016 EU/1/02/212/017 EU/1/02/212/018 EU/1/02/212/019 EU/1/02/212/020 EU/1/02/212/021 EU/1/02/212/022 EU/1/02/212/023 EU/1/02/212/024 EU/1/02/212/025
VFEND VFEND VFEND VFEND VFEND VFEND VFEND VFEND VFEND VFEND VFEND VFEND VFEND VFEND VFEND VFEND VFEND VFEND VFEND VFEND VFEND VFEND VFEND VFEND VFEND
50 mg 50 mg 50 mg 50 mg 50 mg 50 mg 50 mg 50 mg 50 mg 50 mg 50 mg 50 mg 200 mg 200 mg 200 mg 200 mg 200 mg 200mg 200 mg 200 mg 200 mg 200 mg 200 mg 200 mg 200 mg
Filmomhulde tabletten Filmomhulde tabletten Filmomhulde tabletten Filmomhulde tabletten Filmomhulde tabletten Filmomhulde tabletten Filmomhulde tabletten Filmomhulde tabletten Filmomhulde tabletten Filmomhulde tabletten Filmomhulde tabletten Filmomhulde tabletten Filmomhulde tabletten Filmomhulde tabletten Filmomhulde tabletten Filmomhulde tabletten Filmomhulde tabletten Filmomhulde tabletten Filmomhulde tabletten Filmomhulde tabletten Filmomhulde tabletten Filmomhulde tabletten Filmomhulde tabletten Filmomhulde tabletten Poeder voor oplossing voor infusie
Oraal gebruik Oraal gebruik Oraal gebruik Oraal gebruik Oraal gebruik Oraal gebruik Oraal gebruik Oraal gebruik Oraal gebruik Oraal gebruik Oraal gebruik Oraal gebruik Oraal gebruik Oraal gebruik Oraal gebruik Oraal gebruik Oraal gebruik Oraal gebruik Oraal gebruik Oraal gebruik Oraal gebruik Oraal gebruik Oraal gebruik Oraal gebruik Intraveneus gebruik
Blister (PVC/aluminium) Blister (PVC/aluminium) Blister (PVC/aluminium) Blister (PVC/aluminium) Blister (PVC/aluminium) Blister (PVC/aluminium) Blister (PVC/aluminium) Blister (PVC/aluminium) Blister (PVC/aluminium) Fles (HDPE) Fles (HDPE) Fles (HDPE) Blister (PVC/aluminium) Blister (PVC/aluminium) Blister (PVC/aluminium) Blister (PVC/aluminium) Blister (PVC/aluminium) Blister (PVC/aluminium) Blister (PVC/aluminium) Blister (PVC/aluminium) Blister (PVC/aluminium) Fles (HDPE) Fles (HDPE) Fles (HDPE) Injectieflacon (glas)
-- - - - - -- -- -- -- -- -- -- -- -- -- -- -- -- -- -- -- -- -- -- -- -- 10 mg/ml
2 10 14 20 28 30 50 56 100 2 30 100 2 10 14 20 28 30 50 56 100 2 30 100 1 injectieflacon
EU/1/02/212/026
VFEND
40 mg/ml
Poeder voor orale suspensie
Oraal gebruik
Fles (HDPE)
45 g
1 fles
1/1
BIJLAGE I
SAMENVATTING VAN DE PRODUCTKENMERKEN
1 1.
NAAM VAN HET GENEESMIDDEL
VFEND 50 mg filmomhulde tabletten
2.
KWALITATIEVE EN KWANTITATIEVE SAMENSTELLING
Elke tablet bevat 50 mg voriconazol.
Hulpstof: lactosemonohydraat 63,42 mg Voor een volledige lijst van hulpstoffen, zie rubriek 6.1.
3.
FARMACEUTISCHE VORM
Witte, ronde tablet, aan de ene zijde gemerkt met “ Pfizer” en aan de andere zijde met “ VOR50”.
4.
KLINISCHE GEGEVENS
4.1 Therapeutische indicaties
Voriconazol is een breedspectrum antimycoticum uit de groep van de triazolen en is geïndiceerd voor:
Behandeling van invasieve aspergillose.
Behandeling van candidemie bij niet-neutropenische patiënten.
Behandeling van fluconazol-resistente ernstige invasieve Candida-infecties (waaronder ook C. krusei).
Behandeling van ernstige schimmelinfecties veroorzaakt door Scedosporium spp. en Fusarium spp.
VFEND dient in eerste instantie te worden toegediend aan patiënten met progressieve, mogelijk levensbedreigende infecties.
4.2 Dosering en wijze van toediening
De VFEND filmomhulde tabletten dienen minstens één uur voor of na de maaltijd te worden ingenomen.
Elektrolytstoornissen zoals hypokaliëmie, hypomagnesiëmie en hypocalciëmie dienen vóór het instellen van en tijdens de voriconazolbehandeling te worden gecontroleerd en, indien nodig, gecorrigeerd (zie rubriek 4.4).
VFEND is eveneens beschikbaar als 200 mg filmomhulde tabletten, als 200 mg poeder voor oplossing voor infusie en als 40 mg/ml poeder voor orale suspensie.
Gebruik bij volwassenen Men moet de therapie beginnen met het aangegeven oplaadschema van ofwel intraveneus ofwel oraal toegediend VFEND om op dag 1 concentraties in het plasma te bereiken die in de buurt van de steady- state waarde liggen.
Op basis van de hoge orale biologische beschikbaarheid (96%; zie rubriek 5.2), wordt aanbevolen om te schakelen tussen intraveneuze en orale toediening wanneer dit klinisch geïndiceerd is.
Gedetailleerde informatie over de aanbevolen doses is weergegeven in onderstaande tabel:
2
Intraveneus
Oraal
Patiënten van 40 kg en zwaarder
Patiënten van minder dan 40 kg
Oplaadschema (eerste 24 uur)
6 mg/kg om de 12 uur (gedurende de eerste 24 uur)
400 mg om de 12 uur (gedurende de eerste 24 uur)
200 mg om de 12 uur (gedurende de eerste 24 uur)
Onderhoudsdosis (na de eerste 24 uur)
Tweemaal daags 4 mg/kg
Tweemaal daags 200 mg
Tweemaal daags 100 mg
Dosisaanpassing Indien de respons van de patiënt onvoldoende is, kan de onderhoudsdosis worden verhoogd tot tweemaal daags 300 mg in geval van orale toediening.
Voor patiënten die minder wegen dan 40 kg kan de orale dosis verhoogd worden tot tweemaal daags 150 mg.
Indien de patiënt een behandeling met deze hogere doses niet kan verdragen, verminder dan de toegediende orale dosis in stappen van 50 mg om te komen tot een onderhoudsdosis van tweemaal daags 200 mg (of tot tweemaal daags 100 mg voor patiënten met een gewicht lager dan 40 kg).
Fenytoïne kan samen met voriconazol worden toegediend indien de onderhoudsdosis van voriconazol wordt verhoogd van 200 mg naar 400 mg oraal, tweemaal daags (van 100 mg naar 200 mg oraal, tweemaal daags bij patiënten, die minder wegen dan 40 kg), zie rubrieken 4.4 en 4.5.
Rifabutine kan samen met voriconazol toegediend worden indien de onderhoudsdosis van voriconazol wordt verhoogd van 200 mg naar 350 mg oraal, tweemaal daags (van100 mg naar 200 mg oraal, tweemaal daags, bij patiënten die minder wegen dan 40 kg), zie rubrieken 4.4 en 4.5.
Efavirenz kan samen met voriconazol toegediend worden indien de onderhoudsdosis van voriconazol wordt verhoogd tot 400 mg om de 12 uur en de efavirenz dosis wordt verlaagd met 50%, d.w.z. tot 300 mg eenmaal daags.
Als de behandeling met voriconazol wordt beëindigd, dient de oorspronkelijke dosis efavirenz weer ingesteld te worden (zie rubrieken 4.4 en 4.5).
De behandelingsduur is afhankelijk van de klinische en mycologische respons van de patiënt.
Gebruik bij ouderen Voor ouderen is geen aanpassing van de dosis nodig (zie rubriek 5.2).
Gebruik bij patiënten met een verminderde nierfunctie De farmacokinetische eigenschappen van oraal toegediend voriconazol worden niet beïnvloed door een vermindering van de nierfunctie.
Het is daarom niet nodig de dosis aan te passen bij orale toediening bij patiënten met een lichte tot ernstige verminderde nierfunctie (zie rubriek 5.2).
Voriconazol wordt gehemodialyseerd met een klaring van 121 ml/min.
Een vier uur durende hemodialysesessie verwijdert niet genoeg voriconazol om een dosisaanpassing te rechtvaardigen.
Gebruik bij patiënten met een verminderde leverfunctie Een aanpassing van de dosis is niet nodig bij patiënten met een acute leveraandoening die wordt aangetoond door verhoogde leverfunctiewaarden (ALAT, ASAT) (wel wordt continue controle van de leverfunctiewaarden op verdere stijgingen aanbevolen).
Het wordt aanbevolen de standaard oplaadschema's toe te passen, maar de onderhoudsdosis te halveren bij patiënten met lichte tot matige levercirrose (Child-Pugh A en B), als zij VFEND innemen (zie rubriek 5.2).
3 Het gebruik van VFEND bij patiënten met ernstige chronische levercirrose (Child-Pugh C) is niet onderzocht.
VFEND is geassocieerd met verhoogde waarden in de leverfunctietesten en met klinische tekens van leverschade, zoals geelzucht, en mag bij patiënten met een ernstig verminderde leverfunctie alleen gebruikt worden als het voordeel opweegt tegen het mogelijke risico.
Patiënten met een verminderde leverfunctie moeten zorgvuldig gecontroleerd worden op medicamenteuze toxiciteit (zie ook rubriek 4.8).
Gebruik bij kinderen Het gebruik van VFEND wordt niet aanbevolen bij kinderen jonger dan 2 jaar vanwege onvoldoende gegevens over veiligheid en werkzaamheid (zie ook rubrieken 4.8 en 5.1).
De aanbevolen onderhoudsdosering bij pediatrische patiënten van 2 tot < 12 jaar is als volgt:
Intraveneus *
Oraal * *
Oplaadschema
Er is geen orale of intraveneuze oplaaddosis aanbevolen
Onderhoudsdosis
Tweemaal daags 7 mg/kg
Tweemaal daags 200 mg
* Op basis van een populatie farmacokinetische analyse bij 82 immunogecompromitteerde patiënten van 2 tot < 12 jaar * * Op basis van een populatie farmacokinetische analyse bij 47 immunogecompromitteerde patiënten van 2 tot < 12 jaar
Het gebruik bij pediatrische patiënten van 2 tot < 12 jaar met lever- of nierinsufficiëntie is niet onderzocht (zie rubriek 4.8 en rubriek 5.2).
Deze pediatrische dosisaanbevelingen zijn gebaseerd op studies waarin VFEND in de vorm van poeder voor orale suspensie werd toegediend.
Bio-equivalentie tussen het poeder voor orale suspensie en de tabletten is niet onderzocht bij de pediatrische populatie.
Wegens de vermoedelijk beperkte gastrointestinale transittijd bij pediatrische patiënten, kan de absorptie van de tabletten anders zijn bij pediatrische patiënten dan bij volwassen patiënten.
Het is daarom aanbevolen bij kinderen van 2 tot < 12 jaar de orale suspensie te gebruiken.
Bij adolescenten (van 12 tot 16 jaar) moet dezelfde dosering gebruikt worden als voor volwassenen.
4.3 Contra-indicaties
Overgevoeligheid voor het werkzaam bestanddeel of voor één van de hulpstoffen.
Gelijktijdige toediening van de CYP3A4-substraten terfenadine, astemizol, cisapride, pimozide of kinidine en VFEND is gecontraïndiceerd.
Verhoogde plasmaconcentraties van deze geneesmiddelen kunnen namelijk leiden tot een verlenging van het QTc-interval en tot het in zeldzame gevallen optreden van torsades de pointes (zie rubriek 4.5).
Gelijktijdige toediening van VFEND met rifampicine, carbamazepine en fenobarbital is gecontraïndiceerd, aangezien deze geneesmiddelen de plasmaconcentraties van voriconazol waarschijnlijk significant zullen doen dalen (zie rubriek 4.5).
Gelijktijdige toediening van VFEND en hoge doses ritonavir (tweemaal daags 400 mg en hoger) is gecontraïndiceerd omdat ritonavir in deze doses de plasmaconcentraties van voriconazol significant verlaagt bij gezonde proefpersonen (zie rubriek 4.5, voor lagere doses zie rubriek 4.4).
4 Gelijktijdige toediening van ergotamine-alkaloïden (ergotamine, dihydroergotamine), die CYP3A4- substraten zijn, is gecontraïndiceerd, aangezien verhoogde plasmaconcentraties van deze geneesmiddelen ergotisme kunnen veroorzaken (zie rubriek 4.5).
Gelijktijdige toediening van voriconazol en sirolimus is gecontraïndiceerd, aangezien voriconazol de plasmaconcentraties van sirolimus waarschijnlijk significant zal doen stijgen (zie rubriek 4.5).
Het gelijktijdig gebruik van voriconazol en sintjanskruid is gecontraïndiceerd (zie rubriek 4.5).
4.4.
Bijzondere waarschuwingen en voorzorgen bij gebruik
Overgevoeligheid:
Voorzichtigheid is geboden bij het voorschrijven van VFEND aan patiënten met een overgevoeligheid voor andere producten uit de groep van de azolen (zie ook rubriek 4.8).
Cardiovasculair:
Sommige azolen, met inbegrip van voriconazol, zijn geassocieerd met een verlenging van het QT- interval.
Er deden zich zeldzame gevallen voor van torsades de pointes bij patiënten behandeld met voriconazol, die risicofactoren vertoonden zoals een voorgeschiedenis van cardiotoxische chemotherapie, cardiomyopathie, hypokaliëmie en die gelijktijdig geneesmiddelen toegediend kregen die mogelijk aan deze voorvallen hadden bijgedragen.
Voorzichtigheid is geboden bij de toediening van voriconazol aan patiënten met potentieel pro-aritmische factoren zoals: • congenitale of verworven QT-verlenging • cardiomyopathie, in het bijzonder bij aanwezigheid van hartfalen • sinus-bradycardie • bestaande symptomatische aritmieën • concomitante medicatie waarvan bekend is dat ze het QT-interval verlengt Elektrolytstoornissen zoals hypokaliëmie, hypomagnesiëmie en hypocalciëmie dienen vóór het instellen van en tijdens de voriconazolbehandeling te worden gecontroleerd en, indien nodig, gecorrigeerd (zie rubriek 4.2).
Er is een studie uitgevoerd bij gezonde vrijwilligers die het effect op het QT-interval onderzocht van enkelvoudige doses voriconazol, tot 4 maal de gebruikelijke dagdosis.
Niemand vertoonde een interval dat groter was dan de potentieel klinisch relevante drempel van 500 msec (zie rubriek 5.1).
Levertoxiciteit:
In klinische studies traden soms ernstige hepatische reacties op tijdens de behandeling met VFEND (waaronder klinische hepatitis, cholestase en acuut leverfalen, ook met dodelijke afloop).
Er werd vastgesteld dat hepatische reacties hoofdzakelijk optraden bij patiënten met ernstige onderliggende medische aandoeningen (overwegend hematologische maligniteit).
Voorbijgaande hepatische reacties, zoals hepatitis en geelzucht, traden op bij patiënten zonder andere identificeerbare risicofactoren.
De leverdisfunctie was meestal reversibel na het staken van de behandeling (zie rubriek 4.8).
Controle van de leverfunctie:
Patiënten die een behandeling met voriconazol beginnen en patiënten die abnormale waarden vertonen bij leverfunctietesten gedurende een behandeling met VFEND moeten routinematig worden gecontroleerd op het ontwikkelen van een ernstigere leveraandoening.
Het therapeutische beleid van de patiënt dient een laboratoriumbeoordeling van de leverfunctie (in het bijzonder leverfunctietesten en bilirubine) te omvatten.
Men dient te overwegen de behandeling met VFEND stop te zetten indien er klinische klachten en symptomen ontstaan die overeenkomen met het ontwikkelen van een leveraandoening.
Controle van de leverfunctie dient zowel bij kinderen als bij volwassenen te worden uitgevoerd.
Ongewenste voorvallen met betrekking tot het zicht:
Er zijn meldingen geweest van langdurige ongewenste voorvallen met betrekking tot het zicht, inclusief troebel zicht, optische neuritis en papiloedeem (zie rubriek 4.8).
Ongewenste voorvallen met betrekking tot de nieren:
Acuut nierfalen werd waargenomen bij ernstig zieke patiënten die met VFEND behandeld werden.
Het is waarschijnlijk dat patiënten die behandeld
5 worden met voriconazol gelijktijdig nefrotoxische medicatie toegediend krijgen en lijden aan gelijktijdig optredende aandoeningen die een verminderde nierfunctie kunnen veroorzaken (zie rubriek 4.8).
Controle van de nierfunctie:
Patiënten dienen gecontroleerd te worden op de ontwikkeling van een abnormale nierfunctie.
Deze controle dient een laboratoriumbeoordeling te omvatten, in het bijzonder van serumcreatinine.
Controle van de pancreasfunctie:
Patiënten, vooral kinderen, met risicofactoren voor acute pancreatitis (bijv. recente chemotherapie, hematopoëtische stamceltransplantatie (HSCT)) dienen nauwkeurig gecontroleerd te worden tijdens behandeling met VFEND.
Controle van serumamylase of -lipase kan worden overwogen bij dit klinisch beeld.
Huidreacties:
Tijdens een behandeling met VFEND ontwikkelden zich bij patiënten zelden exfoliatieve huidreacties zoals het syndroom van Stevens-Johnson.
Wanneer zich bij patiënten huiduitslag voordoet, dienen zij zorgvuldig te worden gevolgd en dient de toediening van VFEND te worden stopgezet in geval de uitslag zich verder uitbreidt.
Daarnaast is VFEND geassocieerd met een huidreactie als gevolg van overgevoeligheid voor licht, in het bijzonder bij langdurige therapie.
Het is raadzaam de patiënt te informeren zonlicht te vermijden gedurende de behandeling.
Gebruik in de pediatrie:
De veiligheid en de effectiviteit bij pediatrische patiënten onder de leeftijd van twee jaar zijn niet aangetoond (zie ook rubrieken 4.8 en 5.1).
Voriconazol is geïndiceerd voor pediatrische patiënten van twee jaar of ouder.
De leverfunctie dient zowel bij kinderen als bij volwassenen te worden gecontroleerd.
De orale biologische beschikbaarheid kan beperkt zijn bij pediatrische patiënten van 2 tot < 12 jaar met malabsorptie en een voor de leeftijd zeer laag lichaamsgewicht.
In dat geval is de intraveneuze toediening van voriconazol aanbevolen.
Fenytoïne (CYP2C9-substraat en krachtige CYP450-inductor):
Een zorgvuldige controle van de fenytoïnespiegels wordt aanbevolen wanneer fenytoïne samen met voriconazol toegediend wordt.
Gelijktijdig gebruik van voriconazol en fenytoïne dient vermeden te worden, tenzij het voordeel opweegt tegen het risico (zie rubriek 4.5).
Rifabutine (CYP450-inductor):
Een zorgvuldige controle van de volledige bloedceltelling en van ongewenste voorvallen met rifabutine (bv. uveïtis) wordt aanbevolen wanneer rifabutine samen met voriconazol wordt toegediend.
Gelijktijdig gebruik van voriconazol en rifabutine dient vermeden te worden, tenzij het voordeel opweegt tegen het risico (zie rubriek 4.5).
Methadon (CYP3A4-substraat):
Een frequente controle op methadongerelateerde ongewenste voorvallen en toxiciteit, waaronder QTc-verlenging, wordt aanbevolen bij gelijktijdige toediening met voriconazol omdat methadonspiegels na gelijktijdige toediening met voriconazol verhoogd waren.
Een dosisvermindering van methadon kan noodzakelijk zijn (zie rubriek 4.5).
Kortwerkende opiaten (CYP3A4-substraat):
Verlaging van de dosis alfentanil en andere kortwerkende opiaten die een op alfentanil gelijkende structuur hebben en door CYP3A4 gemetaboliseerd worden (bijv. fentanyl en sufentanil), dient te worden overwogen bij gelijktijdige toediening met voriconazol (zie rubriek 4.5).
Aangezien de halfwaardetijd van alfentanil viervoudig verlengd wordt wanneer alfentanil gelijktijdig met voriconazol wordt toegediend, kan het nodig zijn langer toezicht op de ademhaling te houden.
Ritonavir (krachtige CYP450-inductor; CYP3A4-remmer en -substraat):
Gelijktijdige toediening van voriconazol en een lage dosis ritonavir (tweemaal daags 100 mg) dient vermeden te worden tenzij de risico/baten analyse het gebruik van voriconazol rechtvaardigt (zie rubriek 4.5, voor hogere doses zie rubriek 4.3).
Efavirenz (CYP450-inductor; CYP3A4-remmer en – substraat):
Wanneer voriconazol gelijktijdig met efavirenz wordt toegediend, dient de dosis voriconazol te worden verhoogd tot 400 mg om de 12 uur en dient de dosis van efavirenz te worden verlaagd tot 300 mg om de 24 uur (zie rubrieken 4.2 en 4.5).
6 VFEND tabletten bevatten lactose en mogen niet gebruikt worden bij patiënten met zeldzame, erfelijke problemen van galactose-intolerantie, Lapp-lactase-deficiëntie of glucose-galactose- malabsorptie.
4.5.
Interacties met andere geneesmiddelen en andere vormen van interactie
Tenzij anders aangegeven, werden de studies naar de geneesmiddeleninteracties uitgevoerd bij gezonde volwassen mannelijke proefpersonen, die verschillende doseringsschema's gebruikten om te komen tot een steady-state met oraal toegediend voriconazol bij een dosis van tweemaal daags 200 mg.
Deze resultaten zijn extrapoleerbaar naar andere populaties en toedieningswegen.
Deze rubriek beschrijft de effecten van andere geneesmiddelen op voriconazol, de effecten van voriconazol op andere geneesmiddelen en de interacties in twee richtingen.
De interacties beschreven in de eerste twee subrubrieken worden behandeld in de volgorde: contra-indicaties, interacties die een dosisaanpassing en een zorgvuldige klinische en/of biologische controle vereisen en tenslotte interacties zonder significante farmacokinetische wisselwerking, maar die van klinisch belang kunnen zijn binnen dit therapeutisch gebied.
Effecten van andere geneesmiddelen op voriconazol
Voriconazol wordt gemetaboliseerd door cytochroom P450 iso-enzymen, namelijk CYP2C19, CYP2C9 en CYP3A4.
Middelen die deze iso-enzymen remmen of induceren kunnen de plasmaconcentraties van voriconazol respectievelijk doen stijgen of dalen.
Rifampicine (CYP450-inductor):
Rifampicine (éénmaal daags 600 mg) deed de Cmax (maximale plasmaconcentratie) en de AUCτ (gebied onder de plasmaconcentratie-tijdscurve bij een bepaald doseringsinterval) van voriconazol dalen met respectievelijk 93% en 96%.
Het gelijktijdig toedienen van voriconazol en rifampicine is gecontraïndiceerd (zie rubriek 4.3).
Ritonavir (krachtige CYP450-inductor; CYP3A4-remmer en – substraat):
Het effect van een gelijktijdige toediening van oraal voriconazol (tweemaal daags 200 mg) en een hoge dosis (400 mg) of een lage dosis (100 mg) oraal ritonavir is onderzocht in twee afzonderlijke studies bij gezonde vrijwilligers.
Hoge doses ritonavir (tweemaal daags 400 mg) verlaagden de steady-state Cmax en AUCτ van oraal voriconazol met gemiddeld 66% en 82%, terwijl lage doses ritonavir (tweemaal daags 100 mg) de Cmax en AUCτ van oraal voriconazol respectievelijk verlaagden met gemiddeld 24% en 39%.
De toediening van voriconazol had geen significant effect op de gemiddelde Cmax en AUCτ van ritonavir in de studie met hoge doses, hoewel een geringe daling van de steady-state Cmax en AUCτ van ritonavir respectievelijk met gemiddeld 25 en 13% is waargenomen in de interactiestudie met lage doses ritonavir.
In beide studies werd onder de proefpersonen 1 uitzondering geïdentificeerd met verhoogde voriconazolspiegels.
Gelijktijdige toediening van voriconazol en hoge doses ritonavir (tweemaal daags 400 mg en hoger) is gecontraïndiceerd.
Gelijktijdige toediening van voriconazol en lage doses ritonavir (tweemaal daags 100 mg) dient vermeden te worden, tenzij de risico/baten analyse het gebruik van voriconazol bij de patiënt rechtvaardigt (zie rubriek 4.3 en 4.4).
Carbamazepine en fenobarbital (krachtige CYP450-inductoren):
Hoewel het niet is onderzocht, is het waarschijnlijk dat carbamazepine of fenobarbital een significante daling zullen veroorzaken in de plasmaconcentraties van voriconazol.
Het gelijktijdig toedienen van voriconazol en carbamazepine of fenobarbital is gecontraïndiceerd (zie rubriek 4.3).
Cimetidine (aspecifieke CYP450-remmer, verhoogt de pH van de maag):
Cimetidine (tweemaal daags 400 mg) deed de Cmax en AUCτ van voriconazol met respectievelijk 18% en 23% stijgen.
Aanpassen van de voriconazoldosis wordt niet aanbevolen.
Ranitidine (verhoogt de pH van de maag):
Ranitidine (tweemaal daags 150 mg) vertoonde geen significant effect op de Cmax en AUCτ van voriconazol.
7 Antibiotica van de groep van de macroliden:
Erythromycine (CYP3A4-remmer; tweemaal daags 1 g) en azithromycine (éénmaal daags 500 mg) vertoonden geen significant effect op de Cmax en AUCτ van voriconazol.
Sintjanskruid (CYP450-inductor; P-gp-inductor):
In een klinische studie bij gezonde vrijwilligers liet sintjanskruid een kortdurend initieel remmend effect gevolgd door inductie van het voriconazol metabolisme zien.
Na een behandeling van 15 dagen met sintjanskruid (300 mg driemaal daags), nam de plasmablootstelling na een enkele 400 mg dosis voriconazol met 40-60% af.
Daarom is gelijktijdig gebruik van voriconazol en sintjanskruid gecontraïndiceerd (zie rubriek 4.3).
De effecten van voriconazol op andere geneesmiddelen
Voriconazol remt de activiteit van cytochroom P450 iso-enzymen, namelijk van CYP2C19, CYP2C9 en CYP3A4.
Daarom kan voriconazol de plasmaspiegels van substanties, die door deze CYP450 iso- enzymen worden gemetaboliseerd doen stijgen.
Voriconazol dient met voorzichtigheid te worden toegediend aan patiënten die gelijktijdig medicatie innemen, waarvan bekend is dat ze het QT-interval verlengt.
Wanneer voriconazol ook de plasmaconcentraties van substanties die gemetaboliseerd worden door CYP3A4 iso-enzymen (sommige antihistaminica, kinidine, cisapride, pimozide) kan verhogen, is gelijktijdige toediening gecontraïndiceerd (zie verder en rubriek 4.3).
Terfenadine, astemizol, cisapride, pimozide en kinidine (CYP3A4-substraten):
Hoewel het niet is onderzocht, is de gelijktijdige toediening van voriconazol en terfenadine, astemizol, cisapride, pimozide of kinidine gecontraïndiceerd.
Verhoogde plasmaconcentraties van deze geneesmiddelen kunnen namelijk leiden tot een verlenging van het QTc- interval en tot het in zeldzame gevallen optreden van torsades de pointes (zie rubriek 4.3).
Sirolimus (CYP3A4-substraat):
Voriconazol deed de Cmax en AUCτ van sirolimus (2 mg in een éénmalige dosis) met respectievelijk 556% en 1014% stijgen.
Het gelijktijdig toedienen van voriconazol en sirolimus is gecontraïndiceerd (zie rubriek 4.3).
Ergotamine-alkaloïden (CYP3A4-substraten):
Hoewel dit niet bestudeerd is, kan voriconazol de plasmaconcentraties van ergotamine-alkaloïden (ergotamine en dihydroergotamine) doen stijgen en tot ergotisme kunnen leiden.
Het gelijktijdig toedienen van voriconazol en ergotamine-alkaloïden is gecontraïndiceerd (zie rubriek 4.3).
Ciclosporine (CYP3A4-substraat):
Voriconazol deed bij stabiele niertransplantatiepatiënten de Cmax en de AUCτ van ciclosporine met respectievelijk tenminste 13% en 70% stijgen.
Wanneer men voriconazol opstart bij patiënten die reeds ciclosporine toegediend krijgen, wordt dan ook aanbevolen de dosering van ciclosporine te halveren en de ciclosporinespiegel nauwgezet te controleren.Verhoogde ciclosporinespiegels zijn in verband gebracht met nefrotoxiciteit.
Wanneer de toediening van voriconazol wordt gestaakt, dienen de ciclosporinespiegels zorgvuldig te worden gecontroleerd en dient, zo nodig, de dosis te worden verhoogd.
Methadon (CYP3A4-substraat):
Bij personen behandeld met een onderhoudsdosis van methadon (32- 100 mg éénmaal per dag) deed gelijktijdige toediening van orale doses voriconazol (400 mg tweemaal per dag gedurende 1 dag, gevolgd door 200 mg tweemaal per dag gedurende vier dagen) de Cmax en de AUCτ van farmacologisch actief R-methadon respectievelijk met 31% en 47% stijgen, terwijl de Cmax en de AUCτ van het S-enantiomeer respectievelijk met ongeveer 65% en 103% stegen.
Tijdens gelijktijdige toediening met methadon waren de plasmaconcentraties van voriconazol vergelijkbaar met de plasmaconcentraties van voriconazol (historische gegevens) bij gezonde personen die terzelfdertijd met geen enkele andere medicatie werden behandeld.
Frequente controle op ongewenste voorvallen en toxiciteit gerelateerd aan verhoogde plasmaconcentraties van methadon, waaronder QT- verlenging, wordt aanbevolen bij gelijktijdige toediening.
Een dosisvermindering van methadon kan noodzakelijk zijn.
8 Kortwerkende opiaten (CYP3A4 substraat):
Steady-state orale toediening van voriconazol gaf een 6- voudige verhoging van de AUCτ van een enkele dosis alfentanil.
Verlaging van de dosis van alfentanil en andere kortwerkende opiaten die een op alfentanil gelijkende structuur hebben en gemetaboliseerd worden door CYP3A4 (bijv. fentanyl en sufentanil), dient te worden overwogen bij gelijktijdige toediening met voriconazol (zie rubriek 4.4).
Tacrolimus (CYP3A4-substraat):
Voriconazol deed de Cmax en de AUC t (gebied onder de plasmaconcentratie-tijdscurve tot de laatst kwantificeerbare meting) van tacrolimus (0.1 mg/kg in een éénmalige dosis) stijgen met respectievelijk 117% en 221%.
Bij het opstarten van voriconazol bij patiënten die reeds tacrolimus toegediend krijgen, wordt aanbevolen de tacrolimusdosis tot een derde van de oorspronkelijke dosis te verminderen en de tacrolimusspiegel nauwgezet te controleren.Verhoogde tacrolimusspiegels zijn in verband gebracht met nefrotoxiciteit.
Wanneer de toediening van voriconazol wordt gestaakt, dienen de tacrolimusspiegels zorgvuldig te worden gecontroleerd en dient, zo nodig, de dosis te worden verhoogd.
Orale anticoagulantia:
Warfarine (CYP2C9-substraat):
Gelijktijdige toediening van voriconazol (tweemaal daags 300 mg) en warfarine (30 mg in een éénmalige dosis) deed de maximale protrombinetijd stijgen met 93%.
Het wordt dan ook aanbevolen de protrombinetijd nauwkeurig te controleren bij gelijktijdige toediening van warfarine en voriconazol.
Andere orale anticoagulantia, bv. fenprocoumon, acenocoumarol (CYP2C9-, CYP3A4-substraten):
Hoewel het niet is onderzocht, kan voriconazol de plasmaconcentraties van coumarines doen stijgen en daardoor een toename van de protrombinetijd veroorzaken.
Indien patiënten die coumarinepreparaten toegediend krijgen gelijktijdig behandeld worden met voriconazol, moet de protrombinetijd regelmatig gecontroleerd worden en moet de dosering van de anticoagulantia dienovereenkomstig aangepast worden.
Sulfonylureumderivaten (CYP2C9-substraten):
Hoewel het niet is onderzocht, kan voriconazol de plasmaspiegels van de sulfonylureumderivaten (bv. tolbutamide, glipizide en glyburide) doen stijgen en daardoor hypoglykemie veroorzaken.
Bij gelijktijdige toediening wordt dan ook aanbevolen het bloedsuikergehalte zorgvuldig te controleren.
Statinen (CYP3A4-substraten):
Hoewel het niet klinisch is onderzocht, is aangetoond dat voriconazol in vitro (menselijke levermicrosomen) het metabolisme van lovastatine remt.
Voriconazol zal derhalve de plasmaspiegels van de statinen, die door CYP3A4 gemetaboliseerd worden, waarschijnlijk doen stijgen.
Bij gelijktijdige toediening wordt dan ook aanbevolen een aanpassing van de statinedosering te overwegen.
Gestegen statinespiegels zijn in verband gebracht met rhabdomyolyse.
Benzodiazepinen (CYP3A4-substraten):
Hoewel het niet klinisch is onderzocht, is aangetoond dat voriconazol in vitro (menselijke levermicrosomen) het metabolisme van midazolam remt.
Voriconazol zal derhalve de plasmaspiegels van de benzodiazepinen die door CYP3A4 gemetaboliseerd worden (midazolam en triazolam) waarschijnlijk doen stijgen.
Dit kan aanleiding geven tot een verlenging van het sedatief effect.
Bij gelijktijdige toediening wordt dan ook aanbevolen een aanpassing van de benzodiazepinedosering te overwegen.
Vinca-alkaloïden (CYP3A4-substraten):
Hoewel het niet is onderzocht, kan voriconazol de plasmaspiegels van de vinca-alkaloïden (bv. vincristine en vinblastine) doen stijgen en neurotoxiciteit veroorzaken.
Prednisolon (CYP3A4-substraat):
Voriconazol deed de Cmax en de AUCτ van prednisolone (60 mg in een éénmalige dosis) stijgen met respectievelijk 11% en 34%.
Aanpassing van de dosering wordt niet aanbevolen.
9 Digoxine (transport door middel van het P-glycoproteïne):
Voriconazol had geen significant effect op de Cmax en de AUCτ van digoxine (éénmaal daags 0,25 mg).
Mycofenolzuur (UDP-glucuronyltransferase-substraat):
Voriconazol had geen effect op de Cmax en de AUCt van mycofenolzuur (1 g in een éénmalige dosis).
Niet-steroïdale anti-inflammatoire geneesmiddelen (NSAIDs) (CYP2C9 substraten):
Voriconazol verhoogde de Cmax en AUC van ibuprofen (400 mg in een éénmalige dosis) met respectievelijk 20% en 100%.
Frequent controleren op bijwerkingen en toxiciteit gerelateerd aan NSAIDs wordt aanbevolen.
Aanpassing van de dosering van NSAIDs kan nodig zijn.
Interacties in twee richtingen
Fenytoïne (CYP2C9-substraat en krachtige CYP450-inductor):
Gelijktijdig gebruik van voriconazol en fenytoïne dient vermeden te worden, tenzij het voordeel opweegt tegen het risico.
Fenytoïne (éénmaal daags 300 mg) verminderde de Cmax en de AUCτ van voriconazol met respectievelijk 49% en 69%.
Voriconazol (tweemaal daags 400 mg, zie rubriek 4.2) deed de Cmax en de AUCτ van fenytoïne (éénmaal daags 300 mg) stijgen met respectievelijk 67% en 81%.
Wanneer fenytoïne samen met voriconazol wordt toegediend, wordt aanbevolen de plasmaspiegels van fenytoïne zorgvuldig te controleren.
Fenytoïne kan gelijktijdig met voriconazol worden toegediend indien de onderhoudsdosis van voriconazol wordt verhoogd tot 5 mg/kg intraveneus, tweemaal daags, of van 200 mg naar 400 mg oraal, tweemaal daags (100 mg naar 200 mg oraal, tweemaal daags, bij patiënten die minder dan 40 kg wegen), zie rubriek 4.2.
Rifabutine (CYP450-inductor):
Gelijktijdig gebruik van voriconazol en rifabutine dient vermeden te worden, tenzij het voordeel opweegt tegen het risico.
Rifabutine (éénmaal daags 300 mg) verminderde de Cmax en AUCτ van voriconazol (tweemaal daags 200 mg) met respectievelijk 69% en 78%.
Bij gelijktijdige toediening met rifabutine lagen de Cmax en AUCτ van voriconazol (tweemaal daags 350 mg) respectievelijk op 96% en 68% van de waarde bij gebruik van voriconazol alleen (tweemaal daags 200 mg).
Bij een voriconazol dosering van 400 mg tweemaal daags waren de Cmax en AUCτ respectievelijk 104% en 87% hoger, in vergelijking met voriconazol alleen (tweemaal daags 200 mg).
Voriconazol (tweemaal daags 400 mg) verhoogde de Cmax en de AUCτ van rifabutine met respectievelijk 195% en 331%.
Indien gelijktijdige toediening van rifabutine en voriconazol gerechtvaardigd is, kan de onderhoudsdosis van voriconazol verhoogd worden tot 5 mg/kg intraveneus, tweemaal daags, of van 200 mg naar 350 mg oraal, tweemaal daags (100 mg naar 200 mg oraal, tweemaal daags, bij patiënten die minder dan 40 kg wegen) (zie rubriek 4.2).
Een zorgvuldige controle van de bloedceltelling en van ongewenste voorvallen met rifabutine (bv. uveïtis) wordt aanbevolen wanneer rifabutine samen met voriconazol wordt toegediend.
Omeprazol (CYP2C19-remmer; CYP2C19- en CYP3A4-substraat):
Omeprazol (éénmaal daags 40 mg) veroorzaakte een stijging van de Cmax en de AUCτ van voriconazol met respectievelijk 15% en 41%.
Aanpassing van de dosering van voriconazol wordt niet aanbevolen.
Voriconazol veroorzaakte een stijging van de Cmax en de AUCτ van omeprazol met respectievelijk 116% en 280%.
Bij het opstarten van voriconazol bij patiënten die al omeprazol toegediend krijgen, wordt aanbevolen de omeprazoldosis te halveren.
Het metabolisme van andere protonpompremmers die een CYP2C19-substraat zijn, kan ook worden geremd door voriconazol.
Orale contraceptiva: gelijktijdige toediening van voriconazol en een oraal contraceptivum (1 mg norethisteron en 0,035 mg ethinylestradiol eenmaal daags) bij gezonde vrouwelijke proefpersonen resulteerde in een toename van de Cmax en AUCτ van ethinylestradiol (respectievelijk 36% en 61%) en norethisteron (respectievelijk 15% en 53%).
10 De Cmax en AUCτ van voriconazol namen toe met respectievelijk 14% en 46%.
Het is te verwachten dat de voriconazolspiegels tijdens de pilvrije week naar de standaardwaarden zullen terugkeren.
Omdat de verhouding tussen norethisteron en ethinylestradiol gedurende de interactie met voriconazol gelijk bleef, zal hun contraceptieve activiteit waarschijnlijk niet worden beïnvloed.
Hoewel er in de klinische interactiestudie geen toename in incidentie van hormoongerelateerde ongewenste voorvallen werd waargenomen, kunnen hogere oestrogeen- en progestageenspiegels in het bijzonder misselijkheid en menstruatiestoornissen veroorzaken.
Orale contraceptiva die andere doseringen bevatten dan 1 mg norethisteron en 0,035 mg ethinylestradiol zijn niet bestudeerd.
Antiretrovirale middelen:
Indinavir (CYP3A4-remmer en -substraat):
Indinavir (driemaal daags 800mg) had geen significant effect op de Cmax, Cmin en de AUCτ van voriconazol.
Voriconazol had geen significant effect op de Cmax en de AUCτ van indinavir (driemaal daags 800 mg).
Andere HIV-proteaseremmers (CYP3A4 -remmers):
Uit in vitro onderzoek blijkt dat voriconazol het metabolisme van de HIV-proteaseremmers kan inhiberen (bv. saquinavir, amprenavir en nelfinavir).
In vitro studies tonen ook aan dat het metabolisme van voriconazol geïnhibeerd kan worden door HIV- proteaseremmers.
De resultaten van de combinatie van voriconazol met andere HIV-proteaseremmers bij mensen kunnen echter niet worden voorspeld aan de hand van in vitro studies alleen.
Patiënten die gelijktijdig behandeld worden met voriconazol en HIV-proteaseremmers, dienen dan ook zorgvuldig gecontroleerd te worden op ieder symptoom van medicamenteuze toxiciteit en/of verlies van effectiviteit.
Efavirenz (een niet-nucleoside reverse-transcriptaseremmer) (CYP450-inductor; CYP3A4-remmer en -substraat):
Standaarddoses voriconazol en standaarddoses efavirenz dienen niet gelijktijdig toegediend te worden.
Steady-state efavirenz (400 mg oraal, éénmaal daags) verminderde de steady- state Cmax en AUCτ van voriconazol respectievelijk met gemiddeld 61% en 77% bij gezonde proefpersonen.
In dezelfde studie verhoogde voriconazol bij steady-state de steady-state Cmax en AUCτ van efavirenz respectievelijk met gemiddeld 38% en 44% bij gezonde proefpersonen.
In een afzonderlijke studie bij gezonde personen leidde een voriconazol dosis van 300 mg tweemaal daags in combinatie met een lage dosis efavirenz (300 mg eenmaal daags) niet tot voldoende blootstelling aan voriconazol.
Na gelijktijdige toediening bij gezonde personen van 400 mg voriconazol tweemaal per dag met 300 mg efavirenz oraal eenmaal per dag was de AUCτ van voriconazol verlaagd met 7% en de Cmax verhoogd met 23% in vergelijking met alleen 200 mg voriconazol tweemaal per dag.
(De AUCτ van efavirenz was verhoogd met 17% en de Cmax was equivalent in vergelijking met toediening van alleen 600 mg efavirenz eenmaal per dag).
Deze verschillen werden niet als klinisch significant beschouwd.
Wanneer voriconazol gelijktijdig wordt toegediend met efavirenz dient de onderhoudsdosis van voriconazol te worden verhoogd tot 400 mg tweemaal per dag en dient de dosis efavirenz te worden verlaagd met 50%, dat wil zeggen tot 300 mg eenmaal per dag (zie rubriek 4.2).
Als de behandeling met voriconazol wordt stopgezet, dient de oorspronkelijke dosering van efavirenz te worden hersteld.
Niet-nucleoside reverse-transcriptaseremmers (NNRTR) (CYP3A4-substraten, - remmers of CYP450 - inductoren):
Uit in vitro studies blijkt dat het metabolisme van voriconazol geremd kan worden door delavirdine.
Hoewel het niet is onderzocht, kan het metabolisme van voriconazol versneld worden door nevirapine.
Een in vivo studie toonde aan dat voriconazol het metabolisme van efavirenz remt.Voriconazol kan ook het metabolisme van andere NNRTR's dan efavirenz remmen.
Patiënten dienen bij gelijktijdige toediening van voriconazol en NNRTR's dan ook zorgvuldig gecontroleerd te worden op ieder symptoom van medicamenteuze toxiciteit en/of verlies van effectiviteit.
Dosisaanpassingen zijn noodzakelijk indien voriconazol gelijktijdig wordt toegediend met efavirenz (zie rubrieken 4.2 en 4.4).
11 4.6 Zwangerschap en borstvoeding
Zwangerschap Er is geen adequate informatie beschikbaar over het gebruik van VFEND bij zwangere vrouwen.
Studies bij dieren brachten reproductieve toxiciteit aan het licht (zie rubriek 5.3).
Het mogelijke risico voor de mens is niet bekend.
VFEND mag niet gebruikt worden tijdens de zwangerschap tenzij de voordelen voor de moeder duidelijk opwegen tegen het mogelijke risico voor de foetus.
Vrouwen in de vruchtbare leeftijd Vrouwen in de vruchtbare leeftijd dienen steeds een doeltreffende contraceptie toe te passen tijdens de behandeling.
Borstvoeding De excretie van voriconazol in moedermelk werd niet onderzocht.
De borstvoeding moet stopgezet worden bij het opstarten van de behandeling met VFEND.
4.7 Beïnvloeding van de rijvaardigheid en het vermogen om machines te bedienen
VFEND kan een matige invloed hebben op de rijvaardigheid en het vermogen om machines te bedienen.
Het kan aanleiding geven tot voorbijgaande en reversibele veranderingen van het gezichtsvermogen met inbegrip van wazig zien, veranderde of verhoogde visuele waarneming en/of fotofobie.
Patiënten met deze symptomen dienen dan ook mogelijk gevaarlijke handelingen te vermijden, zoals het besturen van een voertuig of het bedienen van machines.
4.8 Bijwerkingen
Het veiligheidsprofiel van voriconazol is gebaseerd op een geïntegreerde database met veiligheidsgegevens van meer dan 2000 personen (1655 patiënten in therapeutische studies).
Ze vertegenwoordigen een heterogene populatie waaronder patiënten met hematologische maligniteit, HIV-patiënten met oesofageale candidiasis en therapieresistente schimmelinfecties, niet-neutropene patiënten met candidemie of aspergillose en gezonde vrijwilligers.
561 patiënten kregen een behandeling met voriconazol die langer duurde dan 12 weken, waarvan 136 patiënten voriconazol toegediend kregen gedurende meer dan 6 maanden.
In de onderstaande tabel worden, aangezien het merendeel van de studies open onderzoek betrof, de ongewenste voorvallen ongeacht de oorzaak opgesomd en ingedeeld naar systeem-/orgaanklasse en frequentie (zeer vaak ≥ 1/10, vaak ≥ 1/100 en < 1/10, soms ≥ 1/1000 en < 1/100, zelden ≥ 1/10.000 en < 1/1000 en zeer zelden < 1/10.000) onder voorwaarde van een mogelijk oorzakelijk verband met de voriconazolbehandeling.
Binnen iedere frequentiegroep worden bijwerkingen gerangschikt naar afnemende ernst.
De meest gerapporteerde ongewenste voorvallen waren: visuele stoornissen, pyrexie, huiduitslag, braken, misselijkheid, diarree, hoofdpijn, perifeer oedeem en abdominale pijn.
De ernst van deze ongewenste voorvallen was meestal weinig ernstig tot matig ernstig.
Er werden geen klinisch significante verschillen gezien bij analyse van de veiligheidsgegevens naar leeftijd, ras of geslacht.
12 Bijwerkingen gerapporteerd bij patiënten behandeld met voriconazol
Systeem-/orgaanklasse Onderzoeken
Ongewenste reacties op het geneesmidddel
Vaak
Verhoogde leverfunctiewaarden (met inbegrip van ASAT, ALAT, alkalische fosfatase, gammaGT, LDH, bilirubine), verhoogde bloedcreatininespiegel
Soms
Verlengd gecorrigeerd QT interval op het electrocardiogram, verhoogde bloedureumspiegel, verhoogde bloedcholesterolspiegel
Hartaandoeningen
Zeer vaak Soms
Perifeer oedeem Ventrikelfibrillatie, ventriculaire aritmie, syncope, supraventriculaire aritmie, supraventriculaire tachycardie, tachycardie, bradycardie
Zelden
Torsade de pointes, ventriculaire tachycardie, volledig atrioventriculair blok, bundeltakblok, nodaal ritme
Bloed- en lymfestelselaandoeningen Vaak Pancytopenie, beenmergdepressie, leukopenie, trombocytopenie, purpura, anemie Soms Diffuse intravasculaire coagulatie, agranulocytose, lymfadenopathie, eosinofilie
Zenuwstelselaandoeningen Zeer vaak Vaak Soms Zelden
Hoofdpijn Duizeligheid, verwardheid, tremor, agitatie, paresthesie Hersenoedeem, ataxie, diplopie, vertigo, hypesthesie Convulsie, encefalopathie, syndroom van Guillain-Barré, extrapyramidale symptomen
Oogaandoeningen
Zeer vaak
Visusstoornis (inculsief troebel zicht (zie rubriek 4.4), chromatopsie en fotofobie)
Soms
Papiloedeem (zie rubriek 4.4), oogzenuwstoornis (inclusief optische neuritis, zie rubriek 4.4), nystagmus, scleritis, blefaritis
Zelden
Retinale bloeding, optische atrofie, oogdraaien, corneatroebeling
Evenwichtsorgaan- en ooraandoeningen Zelden
Hypoacusis, tinnitus
Ademhalingsstelsel-, borstkas- en mediastinumaandoeningen Vaak ‘ Acute respiratory distress’ -syndroom, longoedeem, ademnood, thoraxpijn
Maagdarmstelselaandoeningen Zeer vaak Soms
Buikpijn, misselijkheid, braken, diarree Pancreatitis, peritonitis, duodenitis, gingivitis, glossitis, gezwollen tong, dyspepsie, constipatie
Zelden
Dysgeusie
Nier- en urinewegaandoeningen Vaak Acuut nierfalen, hematurie Soms Nefritis, proteïnurie Zelden
Tubulaire necrose van de nier
13 Huid- en onderhuidaandoeningen Zeer vaak Vaak
Huiduitslag Exfoliatieve dermatitis, aangezichtsoedeem, lichtovergevoeligheidsreactie, maculo-papulaire huiduitslag, maculaire huiduitslag, papulaire huiduitslag, cheilitis, pruritus, alopecia, erytheem
Soms
Syndroom van Stevens-Johnson, angioneurotisch oedeem, allergische dermatitis, urticaria, geneesmiddelovergevoeligheid, psoriasis
Zelden
Toxische epidermale necrolyse, erythema multiforme, discoïde lupus erythematodes
Skeletspierstelsel- en bindweefselaandoeningen Vaak Rugpijn Soms Artritis Zelden
Hypertonie
Endocriene aandoeningen
Soms Zelden
Bijnierschorsinsufficiëntie Hyperthyreoïdie, hypothyreoïdie
Voedings- en stofwisselingsstoornissen Vaak Hypoglykemie, hypokaliëmie
Infecties en parasitaire aandoeningen Vaak Gastro-enteritis, griepachtige symptomen Zelden
Pseudomembraneuze colitis
Bloedvataandoeningen
Vaak Zelden
Hypotensie, tromboflebitis, flebitis Lymfangitis
Algemene aandoeningen en toedieningsplaatsstoornissen Zeer vaak Vaak
Pyrexie Reactie/ontsteking op de injectieplaats, rillingen, asthenie
Immuunsysteemaandoeningen
Vaak Sinusitis Soms Anafylactoïde reactie, overgevoeligheid
Lever- en galaandoeningen Vaak Geelzucht, cholestatische geelzucht Soms Leverfalen, hepatitis, hepatomegalie, cholecystitis, cholelithiasis Zelden
Hepatisch coma
Psychische stoornissen
Vaak Zelden
Depressie, angst, hallucinatie Insomnia
Visuele stoornissen:
In klinisch onderzoek kwamen visuele stoornissen die geassocieerd zijn met een voriconazolbehandeling zeer vaak voor.
In deze studies, zowel korte- als lange-termijn behandeling, ondervond ongeveer 30% van de proefpersonen een veranderde of versterkte visuele perceptie, wazig zien, veranderingen in het zien van kleuren of fotofobie.
Deze visuele stoornissen waren van voorbijgaande aard en volledig reversibel, waarbij het grootste deel spontaan binnen 60 minuten verdween en er werden geen klinisch significante langdurige visuele effecten waargenomen.
Er waren aanwijzingen dat dit afneemt bij
14 herhaalde toediening van voriconazol.
De visuele stoornissen waren meestal mild en gaven slechts zelden aanleiding tot stopzetten van de behandeling en waren niet in verband gebracht met blijvende letsels op lange termijn.
Visuele stoornissen kunnen verband houden met hogere plasmaconcentraties en/of doseringen.
Het werkingsmechanisme is onbekend; het aangrijpingspunt ligt zeer waarschijnlijk binnen de retina.
In een studie waarin bij gezonde vrijwilligers de impact van voriconazol op de retinale functie werd onderzocht, veroorzaakte voriconazol een daling in de amplitude van de electroretinogram (ERG) - golf.
Het ERG meet electrische stromen in de retina.
De ERG-veranderingen verergerden niet tijdens 29 behandelingsdagen en waren volledig reversibel wanneer de toediening van voriconazol werd stopgezet.
Huidreacties Huidreacties kwamen vaak voor bij patiënten die behandeld worden met voriconazol in klinische studies.
Deze patiënten vertoonden echter ernstige onderliggende aandoeningen en kregen tegelijkertijd verscheidene geneesmiddelen toegediend.
De meerderheid van de gevallen van huiduitslag was licht tot matig ernstig.
Tijdens een behandeling met VFEND deden zich bij de patiënten zelden ernstige huidreacties voor, waaronder het syndroom van Stevens-Johnson, toxische epidermale necrolyse en erythema multiforme.
Patiënten die huiduitslag ontwikkelen, dienen zorgvuldig gecontroleerd te worden.
De behandeling met VFEND dient te worden stopgezet wanneer de uitslag zich uitbreidt.
Huidreacties als gevolg van overgevoeligheid voor licht zijn gerapporteerd, in het bijzonder bij langdurige therapie (zie ook rubriek 4.4).
Leverfunctietesten Over het algemeen bedroeg de incidentie van klinisch significante afwijkingen in de transaminasewaarden 13,4% (200/1493) bij patiënten die behandeld werden met voriconazol in het klinisch onderzoeksprogramma.
Afwijkingen in de leverfunctiewaarden kunnen verband houden met hogere plasmaconcentraties en/of doseringen.
De meerderheid van de afwijkende leverfunctiewaarden normaliseerde ofwel gedurende de behandeling zonder aanpassen van de dosering, ofwel na aanpassen van de dosering, met inbegrip van stopzetten van de behandeling.
Voriconazol werd soms in verband gebracht met gevallen van ernstige levertoxiciteit bij patiënten met andere ernstige, onderliggende aandoeningen.
Hier zijn gevallen inbegrepen van geelzucht en zeldzame gevallen van hepatitis en leverfalen met de dood tot gevolg (zie rubriek 4.4).
Gebruik in de pediatrie De veiligheid van voriconazol werd onderzocht bij 245 pediatrische patiënten van 2 tot < 12 jaar die werden behandeld met voriconazol in farmacokinetische studies (87 pediatrische patiënten) en in “ compassionate use” programma’ s (158 pediatrische patiënten).
Het profiel van ongewenste voorvallen bij deze 245 pediatrische patiënten was vergelijkbaar met dat bij volwassenen.
Bij de 22 patiënten jonger dan 2 jaar die voriconazol toegediend kregen in een “ compassionate use” programma, zijn de volgende ongewenste voorvallen gerapporteerd (waarbij een verband met voriconazol niet kon worden uitgesloten): fotosensitiviteitsreactie (1), aritmie (1), pancreatitis (1), verhoogde bilirubinespiegel in het bloed (1), verhoogde leverenzymen (1), huiduitslag (1) en papiloedeem (1).
Er zijn post-marketing meldingen van pancreatitis bij pediatrische patiënten.
4.9 Overdosering
In klinische studies deden zich 3 gevallen van accidentele overdosering voor.
Al deze gevallen kwamen voor bij pediatrische patiënten die tot het vijfvoudige van de aanbevolen intraveneuze dosis van voriconazol kregen toegediend.
In één geval werd als ongewenst voorval fotofobie gedurende 10 minuten gerapporteerd.
Er is geen antidotum bekend tegen voriconazol.
15 Voriconazol wordt gehemodialyseerd met een klaring van 121 ml/min.
Bij een overdosis kan hemodialyse helpen om voriconazol uit het lichaam te verwijderen.
5.
FARMACOLOGISCHE EIGENSCHAPPEN
5.1 Farmacodynamische eigenschappen
Farmacotherapeutische groep:
ATC code:
J02A C03 Antimycotica voor systemisch gebruik - Triazoolderivaten
Werkingsmechanisme
Voriconazol heeft in vitro een breedspectrum antimycotische werking met een antifungale activiteit tegen Candida species (waaronder fluconazolresistente C. krusei en resistente stammen van C. glabrata en C. albicans) en een fungicide activiteit tegen alle geteste Aspergillus species.
Bovendien vertoont voriconazol in vitro een fungicide activiteit tegen opkomende pathogene fungi, waaronder Scedosporium of Fusarium, die een beperkte gevoeligheid hebben voor bestaande antifungale middelen.
Het werkingsmechanisme berust op remming van de fungale cytochroom P450 gekatalyseerde demethylering van 14α -sterol, een essentiële stap in de biosynthese van ergosterol.
In dierstudies is er een correlatie tussen de minimaal remmende concentraties en de werkzaamheid tegen experimentele mycosen.
In klinische studies daarentegen blijkt er geen correlatie te bestaan tussen de minimaal remmende concentraties en de klinische afloop.
Bovendien blijkt er geen correlatie te bestaan tussen de plasmaspiegels en de klinische afloop.
Dit is kenmerkend voor de antimycotica uit de klasse van de azoolderivaten.
Microbiologie
Klinische effectiviteit (met gedeeltelijke of volledige respons, zie verder onder ‘ Klinische ervaring’) werd aangetoond voor Aspergillus spp., waaronder A. flavus, A. fumigatus, A. terreus, A. niger, A. nidulans, voor Candida spp., waaronder C. albicans, C. glabrata, C. krusei, C. parapsilosis en C. tropicalis en een beperkt aantal van C. dubliniensis, C. inconspicua en C. guilliermondii, voor Scedosporium spp., waaronder S. apiospermum, S. prolificans en voor Fusarium spp.
Andere behandelde schimmelinfecties (vaak met gedeeltelijke of volledige respons) omvatten geïsoleerde gevallen van infectie met Alternaria spp., Blastomyces dermatitidis, Blastoschizomyces capitatus, Cladosporium spp., Coccidioides immitis, Conidiobolus coronatus, Cryptococcus neoformans, Exserholium rostratum, Exophiala spinifera, Fonsecaea pedrosoi, Madurella mycetomatis, Paecilomyces lilacinus, Penicillium spp. waaronder P. marneffei, Phialophora richardsiae, Scopulariopsis brevicaulis en Trichosporon spp., waaronder T. beigelii.
Er werd in vitro werking waargenomen tegen klinische isolaten van Acremonium spp., Alternaria spp., Bipolaris spp., Cladophialophoa spp. en Histoplasma capsulatum, waarbij de meeste stammen geremd werden door concentraties van voriconazol tussen 0,05 en 2 μ g/ml.
Er werd in vitro werking waargenomen tegen de volgende pathogenen, maar de klinische betekenis ervan is onbekend:
Curvularia spp.en Sporothrix spp.
Alvorens de therapie te starten, dient men monsters te nemen om de schimmels in cultuur te brengen en om andere relevante laboratoriumonderzoeken (serologie, histopathologie) te verrichten teneinde de ziekteverwekkende organismen te isoleren en te identificeren.
De therapie mag ingesteld worden voordat de kweekresultaten en de resultaten van andere laboratoriumonderzoeken bekend zijn.
Wanneer deze resultaten echter beschikbaar komen, dient de anti-infectieuze behandeling daaraan aangepast te worden.
16 Er zijn klinische isolaten geïdentificeerd met een verminderde gevoeligheid voor voriconazol.
De verhoogde minimaal remmende concentraties correleerden echter niet steeds met klinisch falen en klinische successen werden bereikt bij patiënten die geïnfecteerd waren met organismen die resistent waren tegen andere azolen.
De correlatie tussen de in vitro werkzaamheid en de klinische afloop is onduidelijk ten gevolge van de complexiteit van de patiënten die betrokken waren bij het klinisch onderzoek.
Breekpunten voor voriconazol dienen nog bepaald te worden.
Klinische ervaring
In deze sectie wordt een succesvolle afloop gedefinieerd als een volledige of gedeeltelijke respons.
Aspergillus-infecties – effectiviteit bij aspergillose-patiënten met een slechte prognose Voriconazol vertoont in vitro een fungicide werking tegen Aspergillus spp.
De doeltreffendheid en de overlevingswinst van voriconazol versus conventionele behandeling met amfotericine B in de eerstelijnsbehandeling van acute invasieve aspergillose werd aangetoond in een open, gerandomiseerde, multicentrische studie bij 277 immunogecompromitteerde patiënten die gedurende 12 weken behandeld werden.
Een bevredigende globale respons (volledige of gedeeltelijke genezing van alle aan de infectie toe te schrijven symptomen, tekens, radiografische/bronchoscopische afwijkingen die aanvankelijk aanwezig waren) werd vastgesteld bij 53% van de met voriconazol behandelde patiënten versus 31% van de patiënten die het vergelijkende geneesmiddel toegediend kregen.
Het overlevingspercentage op 84 dagen lag voor voriconazol statistisch significant hoger dan voor het vergelijkende geneesmiddel en er werd een klinisch en statistisch significante winst aangetoond in het voordeel van voriconazol voor wat betreft de tijd tot overlijden en de tijd tot het staken van de medicatie wegens toxiciteit.
Deze studie bevestigde de resultaten van een vroeger prospectief onderzoek, waar er positieve resultaten werden geboekt bij personen met risicofactoren voor een slechte prognose, inclusief graft- versus-host-ziekte en, in het bijzonder, cerebrale infecties (normaal geassocieerd met bijna 100% mortaliteit).
In de studies waren cerebrale, sinusale, pulmonaire en gedissemineerde aspergillose bij patiënten met beenmerg- en vaste orgaantransplantaten, hematologische maligniteiten, kanker en AIDS opgenomen.
Candidemie bij niet-neutropenische patiënten De effectiviteit van voriconazol in vergelijking met het behandelingsschema bestaande uit amfotericine B gevolgd door fluconazol in de primaire behandeling van candidemie werd aangetoond in een open, vergelijkende studie.
Driehonderdzeventig niet-neutropenische patiënten (ouder dan 12 jaar) met een gedocumenteerde candidemie werden in de studie geïncludeerd; 248 van deze patiënten werden behandeld met voriconazol.
Negen personen in de voriconazolgroep en vijf in de groep behandeld met amfotericine B gevolgd door fluconazol hadden ook een mycologisch aangetoonde infectie van diep weefsel.
Patiënten met nierinsufficiëntie werden van deze studie uitgesloten.
De mediane behandelingsduur bedroeg 15 dagen in beide behandelingsarmen.
In de primaire analyse werd een succesvolle respons, geëvalueerd door een Data Review Committee (DRC) dat geblindeerd was voor de studiemedicatie, gedefinieerd als het verdwijnen/verbeteren van alle klinische tekens en symptomen van de infectie, met eradicatie van Candida uit het bloed en uit de geïnfecteerde diepe weefsels 12 weken na het einde van de behandeling (EOT, end of therapy).
Bij de patiënten die 12 weken na EOT niet geëvalueerd werden, werd de behandeling als een mislukking beschouwd.
In deze analyse werd een succesvolle respons vastgesteld bij 41% van de patiënten in beide behandelingsarmen.
In een secundaire analyse, die rekening hield met de DRC-evaluaties van het laatste evalueerbare tijdstip (EOT of 2, 6 of 12 weken na EOT) resulteerden voriconazol en het behandelingsschema bestaande uit amfotericine B gevolgd door fluconazol in succesvolle responspercentages van respectievelijk 65% en 71%.
De onderzoeker’ s evaluatie van een succesvolle afloop op elk van deze tijdstippen wordt in de volgende tabel getoond.
17
Tijdstip
Voriconazol (N=248)
Amfotericine B â fluconazol (N=122)
EOT 2 weken na EOT
178 (72%) 125 (50%)
88 (72%) 62 (51%)
6 weken na EOT
104 (42%)
55 (45%)
12 weken na EOT
104 (42%)
51 (42%)
Ernstige refractaire Candida-infecties De studie omvatte 55 patiënten met ernstige refractaire systemische Candida infecties (waaronder candidemie, gedissemineerde en andere invasieve candidiasis), waarbij eerdere antischimmelbehandeling, in het bijzonder met fluconazol, niet effectief was.
Er werden succesvolle resultaten geboekt bij 24 patiënten (15 volledige, 9 gedeeltelijke responsen).
Bij fluconazol-resistente non albicans species werd een succesvol resultaat gezien in 3 op de 3 C.krusei (volledige responsen) en 6 op de 8 C. glabrata (5 volledige, 1 gedeeltelijke respons) infecties.
De klinische effectiviteitsgegevens werden ondersteund door beperkte gevoeligheidsgegevens.
Scedosporium- en Fusarium-infecties Voriconazol bleek werkzaam te zijn tegen de volgende zeldzame pathogene fungi:
Scedosporium spp.: behandeling met voriconazol was succesvol bij 16 (6 volledige, 10 gedeeltelijke responsen) van de 28 patiënten geïnfecteerd met S. apiospermum en bij 2 (beide gedeeltelijke responsen) van de 7 patiënten geïnfecteerd met S. prolificans.
Bovendien was er therapeutisch succes bij 1 op 3 patiënten met infecties veroorzaakt door meer dan 1 organisme, waaronder Scedosporium spp.
Fusarium spp.:
7 (3 volledige, 4 gedeeltelijke responsen) van de 17 patiënten werden succesvol behandeld met voriconazol.
Van deze 7 patiënten, hadden er 3 een ooginfectie, 1 een sinusinfectie en 3 een gedissemineerde infectie.
Vier additionele patiënten met fusariosis hadden een menginfectie; twee van hen vertoonden een gunstige afloop.
De meeste patiënten die met voriconazol behandeld werden voor de bovenvermelde zeldzame infecties waren intolerant of ongevoelig voor een vroegere antifungale behandeling.
Duur van de behandeling In klinische studies kregen 561 patiënten een behandeling met voriconazol gedurende een periode van langer dan 12 weken, waarvan 136 patiënten voriconazol toegediend kregen gedurende meer dan 6 maanden.
Ervaring bij pediatrische patiënten 61 pediatrische patiënten met een leeftijd van 9 maanden tot 15 jaar die leden aan vastgestelde of vermoedelijke invasieve schimmelinfecties werden behandeld met voriconazol.
Deze populatie bestond uit 34 patiënten van 2 tot < 12 jaar en 20 patiënten van 12 tot 15 jaar.
De meesten onder hen (57/61) hadden voordien reeds een antischimmelbehandeling ondergaan, die niet succesvol was.
5 van deze patiënten (met een leeftijd van 12 tot 15 jaar) waren afkomstig uit therapeutische studies; de andere patiënten kregen voriconazol toegediend in het kader van een “ compassionate use” programma.
De onderliggende aandoeningen bij deze patiënten omvatten hematologische maligniteiten en aplastische anemie (27 patiënten) en chronische granulomateuze ziekte (14 patiënten).
De meest voorkomende, behandelde schimmelinfectie was aspergillose (43/61; 70%).
18 Klinische studies die het QT-interval onderzoeken Een placebogecontroleerde, gerandomiseerde, crossover studie met enkelvoudige doses, ter evaluatie van het effect op het QT-interval van gezonde vrijwilligers werd uitgevoerd met drie orale doses van voriconazol en ketoconazol.
De placebo-gecorrigeerde gemiddelde maximale QTc-verlengingen ten opzichte van de basislijn bedroegen 5,1, 4,8 en 8,2 msec na toediening van respectievelijk 800, 1200 en 1600 mg voriconazol, en 7,0 msec voor 800 mg ketoconazol.
In geen enkele groep had iemand een QTc-verlenging ≥ 60 msec ten opzichte van de basislijn.
Niemand vertoonde een interval dat groter was dan de potentieel klinisch relevante drempel van 500 msec.
5.2 Farmacokinetische eigenschappen
Algemene farmacokinetische eigenschappen De farmacokinetiek van voriconazol is onderzocht bij gezonde proefpersonen, bij bijzondere bevolkingsgroepen en bij patiënten.
De waargenomen farmacokinetische gegevens van snelle en consistente absorptie, accumulatie en niet-lineaire farmacokinetiek tijdens een orale toediening van tweemaal daags 200 mg of 300 mg gedurende 14 dagen bij risicopatiënten voor aspergillose (voornamelijk patiënten met maligne neoplasmen van lymfatische of hemopoëtische weefsels), kwamen overeen met die waargenomen bij gezonde personen.
De farmacokinetiek van voriconazol verloopt niet-lineair ten gevolge van de verzadiging van zijn metabolisme.
Bij een grotere dosis wordt een meer dan evenredige toename in blootstelling waargenomen.
Naar schatting komt, gemiddeld genomen, een orale dosisverhoging van tweemaal daags 200 mg naar tweemaal daags 300 mg overeen met een 2,5-voudige toename in blootstelling (AUCτ). Bij toepassing van de aanbevolen intraveneuze of orale oplaadschema’ s, worden binnen de eerste 24 uur na de toediening plasmaconcentraties bereikt die de steady-state waarden benaderen.
Zonder oplaaddosis treedt een accumulatie op bij tweemaal daags meervoudige dosering en worden bij het merendeel van de patiënten tegen dag 6 steady-state plasmaconcentraties van voriconazol bereikt.
Absorptie Voriconazol wordt na orale toediening snel en bijna volledig geabsorbeerd en bereikt zijn maximale plasmaconcentratie (Cmax) 1 tot 2 uur na toediening.
De absolute biologische beschikbaarheid van voriconazol na orale toediening wordt geschat op 96%.
Wanneer meervoudige doses voriconazol worden toegediend samen met een vetrijke maaltijd, verminderen de Cmax en de AUCτ met respectievelijk 34% en 24%.
De absorptie van voriconazol wordt niet beïnvloed door veranderingen in de pH van de maag.
Verdeling Het verdelingsvolume van voriconazol bij steady-state wordt geschat op 4,6 l/kg.
Dit wijst op een uitgebreide verdeling over de weefsels.
De binding aan plasma-eiwit wordt geschat op 58%.
Onderzoek van het cerebrospinaal vocht bij 8 patiënten in een “ compassionate use” programma toonde te detecteren voriconazolconcentraties aan bij alle patiënten.
Metabolisme In vitro studies toonden aan dat voriconazol wordt gemetaboliseerd door de hepatische cytochroom P450 iso-enzymen, namelijk CYP2C19, CYP2C9 en CYP3A4.
De farmacokinetiek van voriconazol vertoont een grote interindividuele variabiliteit.
In vivo studies toonden aan dat CYP2C19 in belangrijke mate betrokken is bij het metabolisme van voriconazol.
Dit enzym vertoont een genetisch polymorfisme.
Men kan bijvoorbeeld verwachten dat 15-20% van de Aziatische bevolking het geneesmiddel traag zal metaboliseren.
Bij blanken en zwarten is de prevalentie van trage metaboliseerders 3-5%.
Studies die werden uitgevoerd bij blanke en Japanse gezonde proefpersonen toonden aan dat de trage metaboliseerders gemiddeld een 4 keer hogere voriconazolblootstelling (AUCτ) vertonen dan hun homozygote, snel metaboliserende tegenhangers.
Heterozygote, snelle metaboliseerders vertonen gemiddeld een 2 keer hogere blootstelling aan voriconazol dan hun homozygote, snel metaboliserende tegenhangers.
19 De belangrijkste metaboliet van voriconazol is het N-oxide dat voor 72% van de radioactief gemerkte metabolieten in het plasma staat.
Deze metaboliet heeft een minimale antifungale werking en draagt niet bij tot de totale effectiviteit van voriconazol.
Excretie Voriconazol wordt uitgescheiden door middel van metabolisatie in de lever.
Minder dan 2% van de dosis wordt onveranderd in de urine uitgescheiden.
Na toediening van een radioactief gemerkte dosis voriconazol, vindt men ongeveer 80% van de radioactiviteit terug in de urine na herhaalde intraveneuze toediening en ongeveer 83% na herhaalde orale toediening.
Het merendeel van de totale radioactiviteit (> 94%) wordt uitgescheiden binnen de eerste 96 uur zowel na orale als na intraveneuze toediening.
De terminale halfwaardetijd van voriconazol hangt af van de dosis en bedraagt ongeveer 6 uur bij 200 mg (oraal).
Vanwege de niet-lineaire farmacokinetiek is de terminale halfwaardetijd niet bruikbaar in de voorspelling van de accumulatie of eliminatie van voriconazol.
Farmacokinetische-farmacodynamische verhoudingen In 10 therapeutische studies bedroeg de mediaan voor de gemiddelde en maximale plasmaconcentraties in individuele proefpersonen verdeeld over de studies respectievelijk 2425 ng/ml (interkwartielbereik 1193 tot 4380 ng/ml) en 3742 ng/ml (interkwartielbereik 2027 tot 6302 ng/ml).
Er werd geen positief verband gevonden tussen de gemiddelde, maximale of minimale plasmaconcentratie van voriconazol en de effectiviteit in therapeutische studies.
Farmacokinetische-farmacodynamische analyses van klinische studiegegevens toonden een positief verband aan tussen de plasmaconcentraties van voriconazol enerzijds en zowel afwijkingen in de leverfunctietesten als visuele stoornissen anderzijds.
Farmacokinetiek bij speciale groepen patiënten
Geslacht In een studie met meervoudige orale doses waren de Cmax en de AUCτ bij gezonde, jonge vrouwen respectievelijk 83% en 113% hoger dan bij gezonde jonge mannen (18-45 jaar).
In dezelfde studie konden geen significante verschillen in Cmax en AUCτ aangetoond worden tussen gezonde oudere mannen en gezonde oudere vrouwen (≥ 65 jaar).
In het klinisch onderzoeksprogramma werd geen aanpassing van de dosering doorgevoerd op basis van het geslacht.
Het veiligheidsprofiel en de plasmaconcentraties die werden waargenomen bij zowel mannelijke als vrouwelijke patiënten waren vergelijkbaar.
Daarom is een dosisaanpassing volgens het geslacht niet nodig.
Ouderen In een studie met meervoudige orale toediening waren de Cmax en de AUCτ bij gezonde oudere mannen (≥ 65 jaar) respectievelijk 61% en 86% hoger dan bij gezonde jonge mannen (18-45 jaar).
Er werden geen significante verschillen in Cmax en AUCτ gevonden tussen gezonde oudere vrouwen (≥ 65 jaar) en gezonde jonge vrouwen (18-45 jaar).
In de therapeutische studies werd de dosis niet aangepast op basis van de leeftijd.
Er kon een relatie tussen de plasmaconcentraties en de leeftijd vastgesteld worden.
Het veiligheidsprofiel van voriconazol was vergelijkbaar bij jonge en oudere patiënten en daarom is er geen aanpassing van de dosis nodig voor ouderen (zie rubriek 4.2).
Pediatrische patiënten De aanbevolen orale dosis bij pediatrische patiënten is gebaseerd op een populatie farmacokinetische analyse van gegevens afkomstig van 47 immunogecompromitteerde pediatrische patiënten van 2 tot < 12 jaar die geëvalueerd werden in een farmacokinetische studie waarin multipele doses orale suspensie van 4 en 6 mg/kg tweemaal per dag werden onderzocht.
Een vergelijking van de farmacokinetische gegevens bij pediatrische en volwassen patiënten toonde aan dat, om vergelijkbare
20 blootstellingen te krijgen als bij volwassenen na toediening van een onderhoudsdosis van 200 mg tweemaal per dag, 200 mg van de orale suspensie tweemaal per dag vereist is bij pediatrische patiënten, onafhankelijk van het lichaamsgewicht.
Bij pediatrische patiënten is er een algemene tendens naar een lage biologische beschikbaarheid bij lagere lichaamsgewichten en een hoge biologische beschikbaarheid bij hogere lichaamsgewichten (die de waarden, aangetoond bij volwassenen, benaderde).
Op basis van de populatie farmacokinetische analyse is geen doseringsaanpassing in functie van de leeftijd of het gewicht vereist bij patiënten van 2 tot < 12 jaar behandeld met een dosering van 200 mg tweemaal per dag van de orale suspensie.
Een oplaaddosis is niet geïndiceerd bij pediatrische patiënten.
De orale biologische beschikbaarheid kan echter beperkt zijn bij pediatrische patiënten met malabsorptie en een voor hun leeftijd zeer laag lichaamsgewicht.
In dat geval is de intraveneuze toediening van voriconazol aanbevolen.
Verminderde nierfunctie Uit een studie met éénmalige, orale toediening (200 mg) bij patiënten met een normale nierfunctie en met milde (creatinineklaring 41-60 ml/min) tot ernstige (creatinineklaring < 20 ml/min) vermindering van de nierfunctie, bleek dat de farmacokinetische eigenschappen van voriconazol niet significant beïnvloed werden door een vermindering van de nierfunctie.
De binding van voriconazol aan plasma- eiwit was vergelijkbaar bij patiënten met een verschillende mate van vermindering van de nierfunctie.
Zie rubrieken 4.2 en 4.4 voor aanbevelingen inzake dosering en controle.
Verminderde leverfunctie Na éénmalige orale toediening (200 mg) was de AUC 233% hoger bij patiënten met een lichte tot matige levercirrose (Child-Pugh A en B) in vergelijking met patiënten met een normale leverfunctie.
De eiwitbinding van voriconazol werd niet beïnvloed door deze verminderde leverfunctie.
In een studie met meervoudige orale dosering bleek de AUCτ vergelijkbaar bij patiënten met matige levercirrose (Child-Pugh B) die een onderhoudsdosis van tweemaal daags 100 mg kregen toegediend en bij patiënten met normale leverfunctie die tweemaal daags 200 mg kregen toegediend.
Van patiënten met ernstige levercirrose (Child-Pugh C) zijn geen farmacokinetische gegevens bekend.
Zie rubrieken 4.2 en 4.4 voor aanbevelingen inzake dosering en controle.
5.3 Gegevens uit het preklinisch veiligheidsonderzoek
Toxiciteitsstudies met voriconazol bij herhaalde dosering hebben aangetoond dat de lever het doelorgaan is.
Hepatotoxiciteit werd vastgesteld bij blootstellingen van het plasma die vergelijkbaar zijn met die verkregen bij therapeutische doses bij de mens, net zoals bij andere antimycotica het geval is.
Bij ratten, muizen en honden bracht voriconazol ook minimale adrenale veranderingen teweeg.
Conventionele studies op het gebied van veiligheidsfarmacologie, genotoxiciteit of carcinogeen potentieel brachten geen speciaal risico voor de mens aan het licht.
In voortplantingsstudies bleek voriconazol teratogeen bij ratten en embryotoxisch bij konijnen bij dezelfde systemische blootstellingen als die bij de mens verkregen met therapeutische doses.
In studies naar de pre- en postnatale ontwikkeling bij ratten bij lagere blootstellingen dan die bij de mens verkregen met therapeutische doses, verlengde voriconazol de draagtijd en de duur van de baring en veroorzaakte het dystocie met daaropvolgende mortaliteit voor de moeder en een verminderde overlevingskans voor de jongen.
De effecten op de baring worden waarschijnlijk gemedieerd door soortspecifieke mechanismen, die gepaard gaan met een reductie van de oestradiolspiegels, en ze komen overeen met die van andere antimycotica uit de klasse der azoolderivaten.
21 6.
FARMACEUTISCHE GEGEVENS
6.1 Lijst van hulpstoffen
Tabletkern:
Lactosemonohydraat Pregelatineerd zetmeel Natriumcroscarmellose Povidon Magnesiumstearaat
Filmomhulling:
Hypromellose Titaniumdioxide (E171) Lactosemonohydraat Glyceroltriacetaat
6.2 Gevallen van onverenigbaarheid
Niet van toepassing.
6.3 Houdbaarheid
3 jaar.
6.4 Speciale voorzorgsmaatregelen bij bewaren
Geen speciale voorzorgen voor de bewaring.
6.5 Aard en inhoud van de verpakking
HDPE tablettencontainers met 2, 30 en 100 tabletten.
Het kan voorkomen dat niet alle flacongrootten in de handel worden gebracht.
PVC / Aluminium blisters in kartonnen doosjes van 2, 10, 14, 20, 28, 30, 50, 56 en 100 tabletten.
Niet alle genoemde verpakkingsgrootten worden in de handel gebracht.
6.6 Speciale voorzorgsmaatregelen voor het verwijderen
Geen bijzondere vereisten.
7.
HOUDER VAN DE VERGUNNING VOOR HET IN DE HANDEL BRENGEN
Pfizer Limited, Ramsgate Road, Sandwich, Kent CT13 9NJ, Verenigd Koninkrijk
8.
NUMMER(S) VAN DE VERGUNNING VOOR HET IN DE HANDEL BRENGEN
EU/1/02/212/001-012
9.
DATUM VAN EERSTE VERLENING VAN DE VERGUNNING/HERNIEUWING VAN DE VERGUNNING
Datum van eerste vergunning:
21 maart 2002
Datum van laatste hernieuwing:
21 maart 2007
22 10.
DATUM VAN HERZIENING VAN DE TEKST
Gedetailleerde informatie over dit geneesmiddel is beschikbaar op de website van het Europese Geneesmiddelen Bureau (EMEA) http://www.emea.europa.eu /.
23 1.
NAAM VAN HET GENEESMIDDEL
VFEND 200 mg filmomhulde tabletten
2.
KWALITATIEVE EN KWANTITATIEVE SAMENSTELLING
Elke tablet bevat 200 mg voriconazol.
Hulpstof: lactosemonohydraat 253,675 mg Voor een volledige lijst van hulpstoffen, zie rubriek 6.1.
3.
FARMACEUTISCHE VORM
Witte tablet in de vorm van een capsule, aan de ene zijde gemerkt met “ Pfizer” en aan de andere zijde met “ VOR200”.
4.
KLINISCHE GEGEVENS
4.1 Therapeutische indicaties
Voriconazol is een breedspectrum antimycoticum uit de groep van de triazolen en is geïndiceerd voor:
Behandeling van invasieve aspergillose.
Behandeling van candidemie bij niet-neutropenische patiënten.
Behandeling van fluconazol-resistente ernstige invasieve Candida-infecties (waaronder ook C. krusei).
Behandeling van ernstige schimmelinfecties veroorzaakt door Scedosporium spp. en Fusarium spp.
VFEND dient in eerste instantie te worden toegediend aan patiënten met progressieve, mogelijk levensbedreigende infecties.
4.2 Dosering en wijze van toediening
De VFEND filmomhulde tabletten dienen minstens één uur voor of na de maaltijd te worden ingenomen.
Elektrolytstoornissen zoals hypokaliëmie, hypomagnesiëmie en hypocalciëmie dienen vóór het instellen van en tijdens de voriconazolbehandeling te worden gecontroleerd en, indien nodig, gecorrigeerd (zie rubriek 4.4).
VFEND is eveneens beschikbaar als 50 mg filmomhulde tabletten, als 200 mg poeder voor oplossing voor infusie en als 40 mg/ml poeder voor orale suspensie.
Gebruik bij volwassenen Men moet de therapie beginnen met het aangegeven oplaadschema van ofwel intraveneus ofwel oraal toegediend VFEND om op dag 1 concentraties in het plasma te bereiken die in de buurt van de steady- state waarde liggen.
Op basis van de hoge orale biologische beschikbaarheid (96%; zie rubriek 5.2), wordt aanbevolen om te schakelen tussen intraveneuze en orale toediening wanneer dit klinisch geïndiceerd is.
Gedetailleerde informatie over de aanbevolen doses is weergegeven in onderstaande tabel:
24
Intraveneus
Oraal
Patiënten van 40 kg en zwaarder
Patiënten van minder dan 40 kg
Oplaadschema (eerste 24 uur)
6 mg/kg om de 12 uur (gedurende de eerste 24 uur)
400 mg om de 12 uur (gedurende de eerste 24 uur)
200 mg om de 12 uur (gedurende de eerste 24 uur)
Onderhoudsdosis (na de eerste 24 uur)
Tweemaal daags 4 mg/kg
Tweemaal daags 200 mg
Tweemaal daags 100 mg
Dosisaanpassing Indien de respons van de patiënt onvoldoende is, kan de onderhoudsdosis worden verhoogd tot tweemaal daags 300 mg in geval van orale toediening.
Voor patiënten die minder wegen dan 40 kg kan de orale dosis verhoogd worden tot tweemaal daags 150 mg.
Indien de patiënt een behandeling met deze hogere doses niet kan verdragen, verminder dan de toegediende orale dosis in stappen van 50 mg om te komen tot een onderhoudsdosis van tweemaal daags 200 mg (of tot tweemaal daags 100 mg voor patiënten met een gewicht lager dan 40 kg).
Fenytoïne kan samen met voriconazol worden toegediend indien de onderhoudsdosis van voriconazol wordt verhoogd van 200 mg naar 400 mg oraal, tweemaal daags (van 100 mg naar 200 mg oraal, tweemaal daags bij patiënten, die minder wegen dan 40 kg), zie rubrieken 4.4 en 4.5.
Rifabutine kan samen met voriconazol toegediend worden indien de onderhoudsdosis van voriconazol wordt verhoogd van 200 mg naar 350 mg oraal, tweemaal daags (van100 mg naar 200 mg oraal, tweemaal daags, bij patiënten die minder wegen dan 40 kg), zie rubrieken 4.4 en 4.5.
Efavirenz kan samen met voriconazol toegediend worden indien de onderhoudsdosis van voriconazol wordt verhoogd tot 400 mg om de 12 uur en de efavirenz dosis wordt verlaagd met 50%, d.w.z. tot 300 mg eenmaal daags.
Als de behandeling met voriconazol wordt beëindigd, dient de oorspronkelijke dosis efavirenz weer ingesteld te worden (zie rubrieken 4.4 en 4.5).
De behandelingsduur is afhankelijk van de klinische en mycologische respons van de patiënt.
Gebruik bij ouderen Voor ouderen is geen aanpassing van de dosis nodig (zie rubriek 5.2).
Gebruik bij patiënten met een verminderde nierfunctie De farmacokinetische eigenschappen van oraal toegediend voriconazol worden niet beïnvloed door een vermindering van de nierfunctie.
Het is daarom niet nodig de dosis aan te passen bij orale toediening bij patiënten met een lichte tot ernstige verminderde nierfunctie (zie rubriek 5.2).
Voriconazol wordt gehemodialyseerd met een klaring van 121 ml/min.
Een vier uur durende hemodialysesessie verwijdert niet genoeg voriconazol om een dosisaanpassing te rechtvaardigen.
Gebruik bij patiënten met een verminderde leverfunctie Een aanpassing van de dosis is niet nodig bij patiënten met een acute leveraandoening die wordt aangetoond door verhoogde leverfunctiewaarden (ALAT, ASAT) (wel wordt continue controle van de leverfunctiewaarden op verdere stijgingen aanbevolen).
Het wordt aanbevolen de standaard oplaadschema's toe te passen, maar de onderhoudsdosis te halveren bij patiënten met lichte tot matige levercirrose (Child-Pugh A en B), als zij VFEND innemen (zie rubriek 5.2).
25 Het gebruik van VFEND bij patiënten met ernstige chronische levercirrose (Child-Pugh C) is niet onderzocht.
VFEND is geassocieerd met verhoogde waarden in de leverfunctietesten en met klinische tekens van leverschade, zoals geelzucht, en mag bij patiënten met een ernstig verminderde leverfunctie alleen gebruikt worden als het voordeel opweegt tegen het mogelijke risico.
Gebruik bij kinderen Het gebruik van VFEND wordt niet aanbevolen bij kinderen jonger dan 2 jaar vanwege onvoldoende gegevens over veiligheid en werkzaamheid (zie ook rubrieken 4.8 en 5.1).
De aanbevolen onderhoudsdosering bij pediatrische patiënten van 2 tot < 12 jaar is als volgt:
Intraveneus
Oraal
Oplaadschema
Er is geen orale of intraveneuze oplaaddosis aanbevolen
Onderhoudsdosis
Tweemaal daags 7 mg/kg
Tweemaal daags 200 mg
* Op basis van een populatie farmacokinetische analyse bij 82 immunogecompromitteerde patiënten van 2 tot < 12 jaar * * Op basis van een populatie farmacokinetische analyse bij 47 immunogecompromitteerde patiënten van 2 tot < 12 jaar
Het gebruik bij pediatrische patiënten van 2 tot < 12 jaar met lever- of nierinsufficiëntie is niet onderzocht (zie rubriek 4.8 en rubriek 5.2).
Deze pediatrische dosisaanbevelingen zijn gebaseerd op studies waarin VFEND in de vorm van poeder voor orale suspensie werd toegediend.
Bio-equivalentie tussen het poeder voor orale suspensie en de tabletten is niet onderzocht bij de pediatrische populatie.
Wegens de vermoedelijk beperkte gastrointestinale transittijd bij pediatrische patiënten, kan de absorptie van de tabletten anders zijn bij pediatrische patiënten dan bij volwassen patiënten.
Het is daarom aanbevolen bij kinderen van 2 tot < 12 jaar de orale suspensie te gebruiken.
Bij adolescenten (van 12 tot 16 jaar) moet dezelfde dosering gebruikt worden als voor volwassenen.
4.3 Contra-indicaties
Overgevoeligheid voor het werkzaam bestanddeel of voor één van de hulpstoffen.
Gelijktijdige toediening van de CYP3A4-substraten terfenadine, astemizol, cisapride, pimozide of kinidine en VFEND is gecontraïndiceerd.
Verhoogde plasmaconcentraties van deze geneesmiddelen kunnen namelijk leiden tot een verlenging van het QTc-interval en tot het in zeldzame gevallen optreden van torsades de pointes (zie rubriek 4.5).
Gelijktijdige toediening van VFEND met rifampicine, carbamazepine en fenobarbital is gecontraïndiceerd, aangezien deze geneesmiddelen de plasmaconcentraties van voriconazol waarschijnlijk significant zullen doen dalen (zie rubriek 4.5).
Gelijktijdige toediening van VFEND en hoge doses ritonavir (tweemaal daags 400 mg en hoger) is gecontraïndiceerd omdat ritonavir in deze doses de plasmaconcentraties van voriconazol significant verlaagt bij gezonde proefpersonen (zie rubriek 4.5, voor lagere doses zie rubriek 4.4).
26 Gelijktijdige toediening van ergotamine-alkaloïden (ergotamine, dihydroergotamine), die CYP3A4- substraten zijn, is gecontraïndiceerd, aangezien verhoogde plasmaconcentraties van deze geneesmiddelen ergotisme kunnen veroorzaken (zie rubriek 4.5).
Gelijktijdige toediening van voriconazol en sirolimus is gecontraïndiceerd, aangezien voriconazol de plasmaconcentraties van sirolimus waarschijnlijk significant zal doen stijgen (zie rubriek 4.5).
Het gelijktijdig gebruik van voriconazol en sintjanskruid is gecontraïndiceerd (zie rubriek 4.5).
4.4.
Bijzondere waarschuwingen en voorzorgen bij gebruik
Overgevoeligheid:
Voorzichtigheid is geboden bij het voorschrijven van VFEND aan patiënten met een overgevoeligheid voor andere producten uit de groep van de azolen (zie ook rubriek 4.8).
Cardiovasculair:
Sommige azolen, met inbegrip van voriconazol, zijn geassocieerd met een verlenging van het QT- interval.
Er deden zich zeldzame gevallen voor van torsades de pointes bij patiënten behandeld met voriconazol, die risicofactoren vertoonden zoals een voorgeschiedenis van cardiotoxische chemotherapie, cardiomyopathie, hypokaliëmie en die gelijktijdig geneesmiddelen toegediend kregen die mogelijk aan deze voorvallen hadden bijgedragen.
Voorzichtigheid is geboden bij de toediening van voriconazol aan patiënten met potentieel pro-aritmische factoren, zoals: • congenitale of verworven QT-verlenging • cardiomyopathie, in het bijzonder bij aanwezigheid van hartfalen • sinus-bradycardie • bestaande symptomatische aritmieën • concomitante medicatie waarvan bekend is dat ze het QT-interval verlengt Elektrolytstoornissen zoals hypokaliëmie, hypomagnesiëmie en hypocalciëmie dienen vóór het instellen van en tijdens de voriconazolbehandeling te worden gecontroleerd en, indien nodig, gecorrigeerd (zie rubriek 4.2).
Er is een studie uitgevoerd bij gezonde vrijwilligers die het effect op het QT-interval onderzocht van enkelvoudige doses voriconazol, tot 4 maal de gebruikelijke dagdosis.
Niemand vertoonde een interval dat groter was dan de potentieel klinisch relevante drempel van 500 msec (zie rubriek 5.1).
Levertoxiciteit:
In klinische studies traden soms ernstige hepatische reacties op tijdens de behandeling met VFEND (waaronder klinische hepatitis, cholestase en acuut leverfalen, ook met dodelijke afloop).
Er werd vastgesteld dat hepatische reacties hoofdzakelijk optraden bij patiënten met ernstige onderliggende medische aandoeningen (overwegend hematologische maligniteit).
Voorbijgaande hepatische reacties, zoals hepatitis en geelzucht, traden op bij patiënten zonder andere identificeerbare risicofactoren.
De leverdisfunctie was meestal reversibel na het staken van de behandeling (zie rubriek 4.8).
Controle van de leverfunctie:
Patiënten die een behandeling met voriconazol beginnen en patiënten die abnormale waarden vertonen bij leverfunctietesten gedurende een behandeling met VFEND moeten routinematig worden gecontroleerd op het ontwikkelen van een ernstigere leveraandoening.
Het therapeutische beleid van de patiënt dient een laboratoriumbeoordeling van de leverfunctie (in het bijzonder leverfunctietesten en bilirubine) te omvatten.
Men dient te overwegen de behandeling met VFEND stop te zetten indien er klinische klachten en symptomen ontstaan die overeenkomen met het ontwikkelen van een leveraandoening.
Controle van de leverfunctie dient zowel bij kinderen als bij volwassenen te worden uitgevoerd.
Ongewenste voorvallen met betrekking tot het zicht:
Er zijn meldingen geweest van langdurige ongewenste voorvallen met betrekking tot het zicht, inclusief troebel zicht, optische neuritis en papiloedeem (zie rubriek 4.8).
Ongewenste voorvallen met betrekking tot de nieren:
Acuut nierfalen werd waargenomen bij ernstig zieke patiënten die met VFEND behandeld werden.
Het is waarschijnlijk dat patiënten die behandeld
27 worden met voriconazol gelijktijdig nefrotoxische medicatie toegediend krijgen en lijden aan gelijktijdig optredende aandoeningen die een verminderde nierfunctie kunnen veroorzaken (zie rubriek 4.8).
Controle van de nierfunctie:
Patiënten dienen gecontroleerd te worden op de ontwikkeling van een abnormale nierfunctie.
Deze controle dient een laboratoriumbeoordeling te omvatten, in het bijzonder van serumcreatinine.
Controle van de pancreasfunctie:
Patiënten, vooral kinderen, met risicofactoren voor acute pancreatitis (bijv. recente chemotherapie, hematopoëtische stamceltransplantatie (HSCT)) dienen nauwkeurig gecontroleerd te worden tijdens behandeling met VFEND.
Controle van serumamylase of -lipase kan worden overwogen bij dit klinisch beeld.
Huidreacties:
Tijdens een behandeling met VFEND ontwikkelden zich bij patiënten zelden exfoliatieve huidreacties zoals het syndroom van Stevens-Johnson.
Wanneer zich bij patiënten huiduitslag voordoet, dienen zij zorgvuldig te worden gevolgd en dient de toediening van VFEND te worden stopgezet in geval de uitslag zich verder uitbreidt.
Daarnaast is VFEND geassocieerd met een huidreactie als gevolg van overgevoeligheid voor licht, in het bijzonder bij langdurige therapie.
Het is raadzaam de patiënt te informeren zonlicht te vermijden gedurende de behandeling.
Gebruik in de pediatrie:
De veiligheid en de effectiviteit bij pediatrische patiënten onder de leeftijd van twee jaar zijn niet aangetoond (zie ook rubrieken 4.8 en 5.1).
Voriconazol is geïndiceerd voor pediatrische patiënten van twee jaar of ouder.
De leverfunctie dient zowel bij kinderen als bij volwassenen te worden gecontroleerd.
De orale biologische beschikbaarheid kan beperkt zijn bij pediatrische patiënten van 2 tot < 12 jaar met malabsorptie en een voor de leeftijd zeer laag lichaamsgewicht.
In dat geval is de intraveneuze toediening van voriconazol aanbevolen.
Fenytoïne (CYP2C9-substraat en krachtige CYP450-inductor):
Een zorgvuldige controle van de fenytoïnespiegels wordt aanbevolen wanneer fenytoïne samen met voriconazol toegediend wordt.
Gelijktijdig gebruik van voriconazol en fenytoïne dient vermeden te worden, tenzij het voordeel opweegt tegen het risico (zie rubriek 4.5).
Rifabutine (CYP450-inductor):
Een zorgvuldige controle van de volledige bloedceltelling en van ongewenste voorvallen met rifabutine (bv. uveïtis) wordt aanbevolen wanneer rifabutine samen met voriconazol wordt toegediend.
Gelijktijdig gebruik van voriconazol en rifabutine dient vermeden te worden, tenzij het voordeel opweegt tegen het risico (zie rubriek 4.5).
Methadon (CYP3A4-substraat):
Een frequente controle op methadongerelateerde ongewenste voorvallen en toxiciteit, waaronder QTc-verlenging, wordt aanbevolen bij gelijktijdige toediening met voriconazol omdat methadonspiegels na gelijktijdige toediening met voriconazol verhoogd waren.
Een dosisvermindering van methadon kan noodzakelijk zijn (zie rubriek 4.5).
Kortwerkende opiaten (CYP3A4-substraat):
Verlaging van de dosis alfentanil en andere kortwerkende opiaten die een op alfentanil gelijkende structuur hebben en door CYP3A4 gemetaboliseerd worden (bijv. fentanyl en sufentanil), dient te worden overwogen bij gelijktijdige toediening met voriconazol (zie rubriek 4.5).
Aangezien de halfwaardetijd van alfentanil viervoudig verlengd wordt wanneer alfentanil gelijktijdig met voriconazol wordt toegediend, kan het nodig zijn langer toezicht op de ademhaling te houden.
Ritonavir (krachtige CYP450-inductor; CYP3A4-remmer en -substraat):
Gelijktijdige toediening van voriconazol en een lage dosis ritonavir (tweemaal daags 100 mg) dient vermeden te worden tenzij de risico/baten analyse het gebruik van voriconazol rechtvaardigt (zie rubriek 4.5, voor hogere doses zie rubriek 4.3).
28 Efavirenz (CYP450-inductor; CYP3A4-remmer en – substraat):
Wanneer voriconazol gelijktijdig met efavirenz wordt toegediend, dient de dosis voriconazol te worden verhoogd tot 400 mg om de 12 uur en dient de dosis van efavirenz te worden verlaagd tot 300 mg om de 24 uur (zie rubrieken 4.2 en 4.5).
VFEND tabletten bevatten lactose en mogen niet gebruikt worden bij patiënten met zeldzame, erfelijke problemen van galactose-intolerantie, Lapp-lactase-deficiëntie of glucose-galactose- malabsorptie.
4.5.
Interacties met andere geneesmiddelen en andere vormen van interactie
Tenzij anders aangegeven, werden de studies naar de geneesmiddeleninteracties uitgevoerd bij gezonde volwassen mannelijke proefpersonen, die verschillende doseringsschema's gebruikten om te komen tot een steady-state met oraal toegediend voriconazol bij een dosis van tweemaal daags 200 mg.
Deze resultaten zijn extrapoleerbaar naar andere populaties en toedieningswegen.
Deze rubriek beschrijft de effecten van andere geneesmiddelen op voriconazol, de effecten van voriconazol op andere geneesmiddelen en de interacties in twee richtingen.
De interacties beschreven in de eerste twee subrubrieken worden behandeld in de volgorde: contra-indicaties, interacties die een dosisaanpassing en een zorgvuldige klinische en/of biologische controle vereisen en tenslotte interacties zonder significante farmacokinetische wisselwerking, maar die van klinisch belang kunnen zijn binnen dit therapeutisch gebied.
Effecten van andere geneesmiddelen op voriconazol
Voriconazol wordt gemetaboliseerd door cytochroom P450 iso-enzymen, namelijk CYP2C19, CYP2C9 en CYP3A4.
Middelen die deze iso-enzymen remmen of induceren kunnen de plasmaconcentraties van voriconazol respectievelijk doen stijgen of dalen.
Rifampicine (CYP450-inductor):
Rifampicine (éénmaal daags 600 mg) deed de Cmax (maximale plasmaconcentratie) en de AUCτ (gebied onder de plasmaconcentratie-tijdscurve bij een bepaald doseringsinterval) van voriconazol dalen met respectievelijk 93% en 96%.
Het gelijktijdig toedienen van voriconazol en rifampicine is gecontraïndiceerd (zie rubriek 4.3).
Ritonavir (krachtige CYP450-inductor; CYP3A4-remmer en – substraat):
Het effect van een gelijktijdige toediening van oraal voriconazol (tweemaal daags 200 mg) en een hoge dosis (400 mg) of een lage dosis (100 mg) oraal ritonavir is onderzocht in twee afzonderlijke studies bij gezonde vrijwilligers.
Hoge doses ritonavir (tweemaal daags 400 mg) verlaagden de steady-state Cmax en AUCτ van oraal voriconazol met gemiddeld 66% en 82%, terwijl lage doses ritonavir (tweemaal daags 100 mg) de Cmax en AUCτ van oraal voriconazol respectievelijk verlaagden met gemiddeld 24% en 39%.
De toediening van voriconazol had geen significant effect op de gemiddelde Cmax en AUCτ van ritonavir in de studie met hoge doses, hoewel een geringe daling van de steady-state Cmax en AUCτ van ritonavir respectievelijk met gemiddeld 25 en 13% is waargenomen in de interactiestudie met lage doses ritonavir.
In beide studies werd onder de proefpersonen 1 uitzondering geïdentificeerd met verhoogde voriconazolspiegels.
Gelijktijdige toediening van voriconazol en hoge doses ritonavir (tweemaal daags 400 mg en hoger) is gecontraïndiceerd.
Gelijktijdige toediening van voriconazol en lage doses ritonavir (tweemaal daags 100 mg) dient vermeden te worden, tenzij de risico/baten analyse het gebruik van voriconazol bij de patiënt rechtvaardigt (zie rubriek 4.3 en 4.4).
Carbamazepine en fenobarbital (krachtige CYP450-inductoren):
Hoewel het niet is onderzocht, is het waarschijnlijk dat carbamazepine of fenobarbital een significante daling zullen veroorzaken in de plasmaconcentraties van voriconazol.
Het gelijktijdig toedienen van voriconazol en carbamazepine of fenobarbital is gecontraïndiceerd (zie rubriek 4.3).
Cimetidine (aspecifieke CYP450-remmer, verhoogt de pH van de maag):
Cimetidine (tweemaal daags 400 mg) deed de Cmax en AUCτ van voriconazol met respectievelijk 18% en 23% stijgen.
Aanpassen van de voriconazoldosis wordt niet aanbevolen.
29 Ranitidine (verhoogt de pH van de maag):
Ranitidine (tweemaal daags 150 mg) vertoonde geen significant effect op de Cmax en AUCτ van voriconazol.
Antibiotica van de groep van de macroliden:
Erythromycine (CYP3A4-remmer; tweemaal daags 1 g) en azithromycine (éénmaal daags 500 mg) vertoonden geen significant effect op de Cmax en AUCτ van voriconazol.
Sintjanskruid (CYP450-inductor; P-gp-inductor):
In een klinische studie bij gezonde vrijwilligers liet sintjanskruid een kortdurend initieel remmend effect gevolgd door inductie van het voriconazol metabolisme zien.
Na een behandeling van 15 dagen met sintjanskruid (300 mg driemaal daags), nam de plasmablootstelling na een enkele 400 mg dosis voriconazol met 40-60% af.
Daarom is gelijktijdig gebruik van voriconazol en sintjanskruid gecontraïndiceerd (zie rubriek 4.3).
De effecten van voriconazol op andere geneesmiddelen
Voriconazol remt de activiteit van cytochroom P450 iso-enzymen, namelijk van CYP2C19, CYP2C9 en CYP3A4.
Daarom kan voriconazol de plasmaspiegels van substanties, die door deze CYP450 iso- enzymen worden gemetaboliseerd doen stijgen.
Voriconazol dient met voorzichtigheid te worden toegediend aan patiënten die gelijktijdig medicatie innemen, waarvan bekend is dat ze het QT-interval verlengt.
Wanneer voriconazol ook de plasmaconcentraties van substanties die gemetaboliseerd worden door CYP3A4 iso-enzymen (sommige antihistaminica, kinidine, cisapride, pimozide) kan verhogen, is gelijktijdige toediening gecontraïndiceerd (zie verder en rubriek 4.3).
Terfenadine, astemizol, cisapride, pimozide en kinidine (CYP3A4-substraten):
Hoewel het niet is onderzocht, is de gelijktijdige toediening van voriconazol en terfenadine, astemizol, cisapride, pimozide of kinidine gecontraïndiceerd.
Verhoogde plasmaconcentraties van deze geneesmiddelen kunnen namelijk leiden tot een verlenging van het QTc- interval en tot het in zeldzame gevallen optreden van torsades de pointes (zie rubriek 4.3).
Sirolimus (CYP3A4-substraat):
Voriconazol deed de Cmax en AUCτ van sirolimus (2 mg in een éénmalige dosis) met respectievelijk 556% en 1014% stijgen.
Het gelijktijdig toedienen van voriconazol en sirolimus is gecontraïndiceerd (zie rubriek 4.3).
Ergotamine-alkaloïden (CYP3A4-substraten):
Hoewel dit niet bestudeerd is, kan voriconazol de plasmaconcentraties van ergotamine-alkaloïden (ergotamine en dihydroergotamine) doen stijgen en tot ergotisme kunnen leiden.
Het gelijktijdig toedienen van voriconazol en ergotamine-alkaloïden is gecontraïndiceerd (zie rubriek 4.3).
Ciclosporine (CYP3A4-substraat):
Voriconazol deed bij stabiele niertransplantatiepatiënten de Cmax en de AUCτ van ciclosporine met respectievelijk tenminste 13% en 70% stijgen.
Wanneer men voriconazol opstart bij patiënten die reeds ciclosporine toegediend krijgen, wordt dan ook aanbevolen de dosering van ciclosporine te halveren en de ciclosporinespiegel nauwgezet te controleren.Verhoogde ciclosporinespiegels zijn in verband gebracht met nefrotoxiciteit.
Wanneer de toediening van voriconazol wordt gestaakt, dienen de ciclosporinespiegels zorgvuldig te worden gecontroleerd en dient, zo nodig, de dosis te worden verhoogd.
Methadon (CYP3A4-substraat):
Bij personen behandeld met een onderhoudsdosis van methadon (32- 100 mg éénmaal per dag) deed gelijktijdige toediening van orale doses voriconazol (400 mg tweemaal per dag gedurende 1 dag, gevolgd door 200 mg tweemaal per dag gedurende vier dagen) de Cmax en de AUCτ van farmacologisch actief R-methadon respectievelijk met 31% en 47% stijgen, terwijl de Cmax en de AUCτ van het S-enantiomeer respectievelijk met ongeveer 65% en 103% stegen.
Tijdens gelijktijdige toediening met methadon waren de plasmaconcentraties van voriconazol vergelijkbaar met de plasmaconcentraties van voriconazol (historische gegevens) bij gezonde personen die terzelfdertijd met geen enkele andere medicatie werden behandeld.
Frequente controle op ongewenste
30 voorvallen en toxiciteit gerelateerd aan verhoogde plasmaconcentraties van methadon, waaronder QT- verlenging, wordt aanbevolen bij gelijktijdige toediening.
Een dosisvermindering van methadon kan noodzakelijk zijn.
Kortwerkende opiaten (CYP3A4 substraat):
Steady-state orale toediening van voriconazol gaf een 6- voudige verhoging van de AUCτ van een enkele dosis alfentanil.
Verlaging van de dosis van alfentanil en andere kortwerkende opiaten die een op alfentanil gelijkende structuur hebben en gemetaboliseerd worden door CYP3A4 (bijv. fentanyl en sufentanil), dient te worden overwogen bij gelijktijdige toediening met voriconazol (zie rubriek 4.4).
Tacrolimus (CYP3A4-substraat):
Voriconazol deed de Cmax en de AUC t (gebied onder de plasmaconcentratie-tijdscurve tot de laatst kwantificeerbare meting) van tacrolimus (0.1 mg/kg in een éénmalige dosis) stijgen met respectievelijk 117% en 221%.
Bij het opstarten van voriconazol bij patiënten die reeds tacrolimus toegediend krijgen, wordt aanbevolen de tacrolimusdosis tot een derde van de oorspronkelijke dosis te verminderen en de tacrolimusspiegel nauwgezet te controleren.Verhoogde tacrolimusspiegels zijn in verband gebracht met nefrotoxiciteit.
Wanneer de toediening van voriconazol wordt gestaakt, dienen de tacrolimusspiegels zorgvuldig te worden gecontroleerd en dient, zo nodig, de dosis te worden verhoogd.
Orale anticoagulantia:
Warfarine (CYP2C9-substraat):
Gelijktijdige toediening van voriconazol (tweemaal daags 300 mg) en warfarine (30 mg in een éénmalige dosis) deed de maximale protrombinetijd stijgen met 93%.
Het wordt dan ook aanbevolen de protrombinetijd nauwkeurig te controleren bij gelijktijdige toediening van warfarine en voriconazol.
Andere orale anticoagulantia, bv. fenprocoumon, acenocoumarol (CYP2C9-, CYP3A4-substraten):
Hoewel het niet is onderzocht, kan voriconazol de plasmaconcentraties van coumarines doen stijgen en daardoor een toename van de protrombinetijd veroorzaken.
Indien patiënten die coumarinepreparaten toegediend krijgen gelijktijdig behandeld worden met voriconazol, moet de protrombinetijd regelmatig gecontroleerd worden en moet de dosering van de anticoagulantia dienovereenkomstig aangepast worden.
Sulfonylureumderivaten (CYP2C9-substraten):
Hoewel het niet is onderzocht, kan voriconazol de plasmaspiegels van de sulfonylureumderivaten (bv. tolbutamide, glipizide en glyburide) doen stijgen en daardoor hypoglykemie veroorzaken.
Bij gelijktijdige toediening wordt dan ook aanbevolen het bloedsuikergehalte zorgvuldig te controleren.
Statinen (CYP3A4-substraten):
Hoewel het niet klinisch is onderzocht, is aangetoond dat voriconazol in vitro (menselijke levermicrosomen) het metabolisme van lovastatine remt.
Voriconazol zal derhalve de plasmaspiegels van de statinen, die door CYP3A4 gemetaboliseerd worden, waarschijnlijk doen stijgen.
Bij gelijktijdige toediening wordt dan ook aanbevolen een aanpassing van de statinedosering te overwegen.
Gestegen statinespiegels zijn in verband gebracht met rhabdomyolyse.
Benzodiazepinen (CYP3A4-substraten):
Hoewel het niet klinisch is onderzocht, is aangetoond dat voriconazol in vitro (menselijke levermicrosomen) het metabolisme van midazolam remt.
Voriconazol zal derhalve de plasmaspiegels van de benzodiazepinen die door CYP3A4 gemetaboliseerd worden (midazolam en triazolam) waarschijnlijk doen stijgen.
Dit kan aanleiding geven tot een verlenging van het sedatief effect.
Bij gelijktijdige toediening wordt dan ook aanbevolen een aanpassing van de benzodiazepinedosering te overwegen.
Vinca-alkaloïden (CYP3A4-substraten):
Hoewel het niet is onderzocht, kan voriconazol de plasmaspiegels van de vinca-alkaloïden (bv. vincristine en vinblastine) doen stijgen en neurotoxiciteit veroorzaken.
31 Prednisolon (CYP3A4-substraat):
Voriconazol deed de Cmax en de AUCτ van prednisolone (60 mg in een éénmalige dosis) stijgen met respectievelijk 11% en 34%.
Aanpassing van de dosering wordt niet aanbevolen.
Digoxine (transport door middel van het P-glycoproteïne):
Voriconazol had geen significant effect op de Cmax en de AUCτ van digoxine (éénmaal daags 0,25 mg).
Mycofenolzuur (UDP-glucuronyltransferase-substraat):
Voriconazol had geen effect op de Cmax en de AUCt van mycofenolzuur (1 g in een éénmalige dosis).
Niet-steroïdale anti-inflammatoire geneesmiddelen (NSAIDs) (CYP2C9 substraten):
Voriconazol verhoogde de Cmax en AUC van ibuprofen (400 mg in een éénmalige dosis) met respectievelijk 20% en 100%.
Frequent controleren op bijwerkingen en toxiciteit gerelateerd aan NSAIDs wordt aanbevolen.
Aanpassing van de dosering van NSAIDs kan nodig zijn.
Interacties in twee richtingen
Fenytoïne (CYP2C9-substraat en krachtige CYP450-inductor):
Gelijktijdig gebruik van voriconazol en fenytoïne dient vermeden te worden, tenzij het voordeel opweegt tegen het risico.
Fenytoïne (éénmaal daags 300 mg) verminderde de Cmax en de AUCτ van voriconazol met respectievelijk 49% en 69%.
Voriconazol (tweemaal daags 400 mg, zie rubriek 4.2) deed de Cmax en de AUCτ van fenytoïne (éénmaal daags 300 mg) stijgen met respectievelijk 67% en 81%.
Wanneer fenytoïne samen met voriconazol wordt toegediend, wordt aanbevolen de plasmaspiegels van fenytoïne zorgvuldig te controleren.
Fenytoïne kan gelijktijdig met voriconazol worden toegediend indien de onderhoudsdosis van voriconazol wordt verhoogd tot 5 mg/kg intraveneus, tweemaal daags, of van 200 mg naar 400 mg oraal, tweemaal daags (100 mg naar 200 mg oraal, tweemaal daags, bij patiënten die minder dan 40 kg wegen), zie rubriek 4.2.
Rifabutine (CYP450-inductor):
Gelijktijdig gebruik van voriconazol en rifabutine dient vermeden te worden, tenzij het voordeel opweegt tegen het risico.
Rifabutine (éénmaal daags 300 mg) verminderde de Cmax en AUCτ van voriconazol (tweemaal daags 200 mg) met respectievelijk 69% en 78%.
Bij gelijktijdige toediening met rifabutine lagen de Cmax en AUCτ van voriconazol (tweemaal daags 350 mg) respectievelijk op 96% en 68% van de waarde bij gebruik van voriconazol alleen (tweemaal daags 200 mg).
Bij een voriconazol dosering van 400 mg tweemaal daags waren de Cmax en AUCτ respectievelijk 104% en 87% hoger, in vergelijking met voriconazol alleen (tweemaal daags 200 mg).
Voriconazol (tweemaal daags 400 mg) verhoogde de Cmax en de AUCτ van rifabutine met respectievelijk 195% en 331%.
Indien gelijktijdige toediening van rifabutine en voriconazol gerechtvaardigd is, kan de onderhoudsdosis van voriconazol verhoogd worden tot 5 mg/kg intraveneus, tweemaal daags, of van 200 mg naar 350 mg oraal, tweemaal daags (100 mg naar 200 mg oraal, tweemaal daags, bij patiënten die minder dan 40 kg wegen) (zie rubriek 4.2).
Een zorgvuldige controle van de bloedceltelling en van ongewenste voorvallen met rifabutine (bv. uveïtis) wordt aanbevolen wanneer rifabutine samen met voriconazol wordt toegediend.
Omeprazol (CYP2C19-remmer; CYP2C19- en CYP3A4-substraat):
Omeprazol (éénmaal daags 40 mg) veroorzaakte een stijging van de Cmax en de AUCτ van voriconazol met respectievelijk 15% en 41%.
Aanpassing van de dosering van voriconazol wordt niet aanbevolen.
Voriconazol veroorzaakte een stijging van de Cmax en de AUCτ van omeprazol met respectievelijk 116% en 280%.
Bij het opstarten van voriconazol bij patiënten die al omeprazol toegediend krijgen, wordt aanbevolen de omeprazoldosis te halveren.
Het metabolisme van andere protonpompremmers die een CYP2C19-substraat zijn, kan ook worden geremd door voriconazol.
32 Orale contraceptiva: gelijktijdige toediening van voriconazol en een oraal contraceptivum (1 mg norethisteron en 0,035 mg ethinylestradiol eenmaal daags) bij gezonde vrouwelijke proefpersonen resulteerde in een toename van de Cmax en AUCτ van ethinylestradiol (respectievelijk 36% en 61%) en norethisteron (respectievelijk 15% en 53%).
De Cmax en AUCτ van voriconazol namen toe met respectievelijk 14% en 46%.
Het is te verwachten dat de voriconazolspiegels tijdens de pilvrije week naar de standaard-waarden zullen terugkeren.
Omdat de verhouding tussen norethisteron en ethinylestradiol gedurende de interactie met voriconazol gelijk bleef, zal hun contraceptieve activiteit waarschijnlijk niet worden beïnvloed.
Hoewel er in de klinische interactiestudie geen toename in incidentie van hormoongerelateerde ongewenste voorvallen werd waargenomen, kunnen hogere oestrogeen- en progestageenspiegels in het bijzonder misselijkheid en menstruatiestoornissen veroorzaken.
Orale contraceptiva die andere doseringen bevatten dan 1 mg norethisteron en 0,035 mg ethinylestradiol zijn niet bestudeerd.
Antiretrovirale middelen:
Indinavir (CYP3A4-remmer en -substraat):
Indinavir (driemaal daags 800mg) had geen significant effect op de Cmax, Cmin en de AUCτ van voriconazol.
Voriconazol had geen significant effect op de Cmax en de AUCτ van indinavir (driemaal daags 800 mg).
Andere HIV-proteaseremmers (CYP3A4 -remmers):
Uit in vitro onderzoek blijkt dat voriconazol het metabolisme van de HIV-proteaseremmers kan inhiberen (bv. saquinavir, amprenavir en nelfinavir).
In vitro studies tonen ook aan dat het metabolisme van voriconazol geïnhibeerd kan worden door HIV- proteaseremmers.
De resultaten van de combinatie van voriconazol met andere HIV-proteaseremmers bij mensen kunnen echter niet worden voorspeld aan de hand van in vitro studies alleen.
Patiënten die gelijktijdig behandeld worden met voriconazol en HIV-proteaseremmers, dienen dan ook zorgvuldig gecontroleerd te worden op ieder symptoom van medicamenteuze toxiciteit en/of verlies van effectiviteit.
Efavirenz (een niet-nucleoside reverse-transcriptaseremmer) (CYP450-inductor; CYP3A4-remmer en -substraat):
Standaarddoses voriconazol en standaarddoses efavirenz dienen niet gelijktijdig toegediend te worden.
Steady-state efavirenz (400 mg oraal, éénmaal daags) verminderde de steady- state Cmax en AUCτ van voriconazol respectievelijk met gemiddeld 61% en 77% bij gezonde proefpersonen.
In dezelfde studie verhoogde voriconazol bij steady-state de steady-state Cmax en AUCτ van efavirenz respectievelijk met gemiddeld 38% en 44% bij gezonde proefpersonen.
In een afzonderlijke studie bij gezonde personen leidde een voriconazol dosis van 300 mg tweemaal daags in combinatie met een lage dosis efavirenz (300 mg eenmaal daags) niet tot voldoende blootstelling aan voriconazol.
Na gelijktijdige toediening bij gezonde personen van 400 mg voriconazol tweemaal per dag met 300 mg efavirenz oraal eenmaal per dag was de AUCτ van voriconazol verlaagd met 7% en de Cmax verhoogd met 23% in vergelijking met alleen 200 mg voriconazol tweemaal per dag.
(De AUCτ van efavirenz was verhoogd met 17% en de Cmax was equivalent in vergelijking met toediening van alleen 600 mg efavirenz eenmaal per dag).
Deze verschillen werden niet als klinisch significant beschouwd.
Wanneer voriconazol gelijktijdig wordt toegediend met efavirenz dient de onderhoudsdosis van voriconazol te worden verhoogd tot 400 mg tweemaal per dag en dient de dosis efavirenz te worden verlaagd met 50%, dat wil zeggen tot 300 mg eenmaal per dag (zie rubriek 4.2).
Als de behandeling met voriconazol wordt stopgezet, dient de oorspronkelijke dosering van efavirenz te worden hersteld.
Niet-nucleoside reverse-transcriptaseremmers (NNRTR) (CYP3A4-substraten, - remmers of CYP450 - inductoren):
Uit in vitro studies blijkt dat het metabolisme van voriconazol geremd kan worden door delavirdine.
Hoewel het niet is onderzocht, kan het metabolisme van voriconazol versneld worden door nevirapine.
Een in vivo studie toonde aan dat voriconazol het metabolisme van efavirenz 33 remt.Voriconazol kan ook het metabolisme van andere NNRTR’ s dan efavirenz remmen.
Patiënten dienen bij gelijktijdige toediening van voriconazol en NNRTR's dan ook zorgvuldig gecontroleerd te worden op ieder symptoom van medicamenteuze toxiciteit en/of verlies van effectiviteit.
Dosisaanpassingen zijn noodzakelijk indien voriconazol gelijktijdig wordt toegediend met efavirenz (zie rubrieken 4.2 en 4.4).
4.6 Zwangerschap en borstvoeding
Zwangerschap Er is geen adequate informatie beschikbaar over het gebruik van VFEND bij zwangere vrouwen.
Studies bij dieren brachten reproductieve toxiciteit aan het licht (zie rubriek 5.3).
Het mogelijke risico voor de mens is niet bekend.
VFEND mag niet gebruikt worden tijdens de zwangerschap tenzij de voordelen voor de moeder duidelijk opwegen tegen het mogelijke risico voor de foetus.
Vrouwen in de vruchtbare leeftijd Vrouwen in de vruchtbare leeftijd dienen steeds een doeltreffende contraceptie toe te passen tijdens de behandeling.
Borstvoeding De excretie van voriconazol in moedermelk werd niet onderzocht.
De borstvoeding moet stopgezet worden bij het opstarten van de behandeling met VFEND.
4.7 Beïnvloeding van de rijvaardigheid en het vermogen om machines te bedienen
VFEND kan een matige invloed hebben op de rijvaardigheid en het vermogen om machines te bedienen.
Het kan aanleiding geven tot voorbijgaande en reversibele veranderingen van het gezichtsvermogen met inbegrip van wazig zien, veranderde of verhoogde visuele waarneming en/of fotofobie.
Patiënten met deze symptomen dienen dan ook mogelijk gevaarlijke handelingen te vermijden, zoals het besturen van een auto of het bedienen van machines.
4.8 Bijwerkingen
Het veiligheidsprofiel van voriconazol is gebaseerd op een geïntegreerde database met veiligheidsgegevens van meer dan 2000 personen (1655 patiënten in therapeutische studies).
Ze vertegenwoordigen een heterogene populatie waaronder patiënten met hematologische maligniteit, HIV-patiënten met oesofageale candidiasis en therapieresistente schimmelinfecties, niet-neutropene patiënten met candidemie of aspergillose en gezonde vrijwilligers.
561 patiënten kregen een behandeling met voriconazol die langer duurde dan 12 weken, waarvan 136 patiënten voriconazol toegediend kregen gedurende meer dan 6 maanden.
In de onderstaande tabel worden, aangezien het merendeel van de studies open onderzoek betrof, de ongewenste voorvallen ongeacht de oorzaak opgesomd en ingedeeld naar systeem-/orgaanklasse en frequentie (zeer vaak ≥ 1/10, vaak ≥ 1/100 en < 1/10, soms ≥ 1/1000 en < 1/100, zelden ≥ 1/10.000 en < 1/1000 en zeer zelden < 1/10.000) onder voorwaarde van een mogelijk oorzakelijk verband met de voriconazolbehandeling.
Binnen iedere frequentiegroep worden bijwerkingen gerangschikt naar afnemende ernst.De meest gerapporteerde ongewenste voorvallen waren: visuele stoornissen, pyrexie, huiduitslag, braken, misselijkheid, diarree, hoofdpijn, perifeer oedeem en abdominale pijn.
De ernst van deze ongewenste voorvallen was meestal weinig ernstig tot matig ernstig.
Er werden geen klinisch significante verschillen gezien bij analyse van de veiligheidsgegevens naar leeftijd, ras of geslacht.
34 Bijwerkingen gerapporteerd bij patiënten behandeld met voriconazol
Systeem-/orgaanklasse Onderzoeken
Ongewenste reacties op het geneesmidddel
Vaak
Verhoogde leverfunctiewaarden (met inbegrip van ASAT, ALAT, alkalische fosfatase, gammaGT, LDH, bilirubine), verhoogde bloedcreatininespiegel
Soms
Verlengd gecorrigeerd QT interval op het electrocardiogram, verhoogde bloedureumspiegel, verhoogde bloedcholesterolspiegel
Hartaandoeningen
Zeer vaak Soms
Perifeer oedeem Ventrikelfibrillatie, ventriculaire aritmie, syncope, supraventriculaire aritmie, supraventriculaire tachycardie, tachycardie, bradycardie
Zelden
Torsade de pointes, ventriculaire tachycardie, volledig atrioventriculair blok, bundeltakblok, nodaal ritme
Bloed- en lymfestelselaandoeningen Vaak Pancytopenie, beenmergdepressie, leukopenie, trombocytopenie, purpura, anemie Soms Diffuse intravasculaire coagulatie, agranulocytose, lymfadenopathie, eosinofilie
Zenuwstelselaandoeningen Zeer vaak Vaak Soms Zelden
Hoofdpijn Duizeligheid, verwardheid, tremor, agitatie, paresthesie Hersenoedeem, ataxie, diplopie, vertigo, hypesthesie Convulsie, encefalopathie, syndroom van Guillain-Barré, extrapyramidale symptomen
Oogaandoeningen
Zeer vaak
Visusstoornis (inculsief troebel zicht (zie rubriek 4.4), chromatopsie en fotofobie)
Soms
Papiloedeem (zie rubriek 4.4), oogzenuwstoornis (inclusief optische neuritis, zie rubriek 4.4), nystagmus, scleritis, blefaritis
Zelden
Retinale bloeding, optische atrofie, oogdraaien, corneatroebeling
Evenwichtsorgaan- en ooraandoeningen Zelden
Hypoacusis, tinnitus
Ademhalingsstelsel-, borstkas- en mediastinumaandoeningen Vaak ‘ Acute respiratory distress’ -syndroom, longoedeem, ademnood, thoraxpijn
Maagdarmstelselaandoeningen Zeer vaak Soms
Buikpijn, misselijkheid, braken, diarree Pancreatitis, peritonitis, duodenitis, gingivitis, glossitis, gezwollen tong, dyspepsie, constipatie
Zelden
Dysgeusie
Nier- en urinewegaandoeningen Vaak Acuut nierfalen, hematurie Soms Nefritis, proteïnurie Zelden
Tubulaire necrose van de nier
35 Huid- en onderhuidaandoeningen Zeer vaak Vaak
Huiduitslag Exfoliatieve dermatitis, aangezichtsoedeem, lichtovergevoeligheidsreactie, maculo-papulaire huiduitslag, maculaire huiduitslag, papulaire huiduitslag, cheilitis, pruritus, alopecia, erytheem
Soms
Syndroom van Stevens-Johnson, angioneurotisch oedeem, allergische dermatitis, urticaria, geneesmiddelovergevoeligheid, psoriasis
Zelden
Toxische epidermale necrolyse, erythema multiforme, discoïde lupus erythematodes
Skeletspierstelsel- en bindweefselaandoeningen Vaak Rugpijn Soms Artritis Zelden
Hypertonie
Endocriene aandoeningen
Soms Zelden
Bijnierschorsinsufficiëntie Hyperthyreoïdie, hypothyreoïdie
Voedings- en stofwisselingsstoornissen Vaak Hypoglykemie, hypokaliëmie
Infecties en parasitaire aandoeningen Vaak Gastro-enteritis, griepachtige symptomen Zelden
Pseudomembraneuze colitis
Bloedvataandoeningen
Vaak Zelden
Hypotensie, tromboflebitis, flebitis Lymfangitis
Algemene aandoeningen en toedieningsplaatsstoornissen Zeer vaak Vaak
Pyrexie Reactie/ontsteking op de injectieplaats, rillingen, asthenie
Immuunsysteemaandoeningen
Vaak Sinusitis Soms Anafylactoïde reactie, overgevoeligheid
Lever- en galaandoeningen Vaak Geelzucht, cholestatische geelzucht Soms Leverfalen, hepatitis, hepatomegalie, cholecystitis, cholelithiasis Zelden
Hepatisch coma
Psychische stoornissen
Vaak Zelden
Depressie, angst, hallucinatie Insomnia
Visuele stoornissen In klinisch onderzoek kwamen visuele stoornissen die geassocieerd zijn met een voriconazolbehandeling zeer vaak voor.
In deze studies, zowel korte- als lange-termijn behandeling, ondervond ongeveer 30% van de proefpersonen een veranderde of versterkte visuele perceptie, wazig zien, veranderingen in het zien van kleuren of fotofobie.
Deze visuele stoornissen waren van voorbijgaande aard en volledig reversibel, waarbij het grootste deel spontaan binnen 60 minuten verdween en er werden geen klinisch significante langdurige visuele effecten waargenomen.
Er waren aanwijzingen dat dit afneemt bij
36 herhaalde toediening van voriconazol.
De visuele stoornissen waren meestal mild en gaven slechts zelden aanleiding tot stopzetten van de behandeling en waren niet in verband gebracht met blijvende letsels op lange termijn.
Visuele stoornissen kunnen verband houden met hogere plasmaconcentraties en/of doseringen.
Het werkingsmechanisme is onbekend; het aangrijpingspunt ligt zeer waarschijnlijk binnen de retina.
In een studie waarin bij gezonde vrijwilligers de impact van voriconazol op de retinale functie werd onderzocht, veroorzaakte voriconazol een daling in de amplitude van de electroretinogram (ERG) - golf.
Het ERG meet electrische stromen in de retina.
De ERG-veranderingen verergerden niet tijdens 29 behandelingsdagen en waren volledig reversibel wanneer de toediening van voriconazol werd stopgezet.
Huidreacties Huidreacties kwamen vaak voor bij patiënten die behandeld worden met voriconazol in klinische studies.
Deze patiënten vertoonden echter ernstige onderliggende aandoeningen en kregen tegelijkertijd verscheidene geneesmiddelen toegediend.
De meerderheid van de gevallen van huiduitslag was licht tot matig ernstig.
Tijdens een behandeling met VFEND deden zich bij de patiënten zelden ernstige huidreacties voor, waaronder het syndroom van Stevens-Johnson, toxische epidermale necrolyse en erythema multiforme.
Patiënten die huiduitslag ontwikkelen, dienen zorgvuldig gecontroleerd te worden.
De behandeling met VFEND dient te worden stopgezet wanneer de uitslag zich uitbreidt.
Huidreacties als gevolg van overgevoeligheid voor licht zijn gerapporteerd, in het bijzonder bij langdurige therapie (zie ook rubriek 4.4).
Leverfunctietesten Over het algemeen bedroeg de incidentie van klinisch significante afwijkingen in de transaminasewaarden 13,4% (200/1493) bij patiënten die behandeld werden met voriconazol in het klinisch onderzoeksprogramma.
Afwijkingen in de leverfunctiewaarden kunnen verband houden met hogere plasmaconcentraties en/of doseringen.
De meerderheid van de afwijkende leverfunctiewaarden normaliseerde ofwel gedurende de behandeling zonder aanpassen van de dosering, ofwel na aanpassen van de dosering, met inbegrip van stopzetten van de behandeling.
Voriconazol werd soms in verband gebracht met gevallen van ernstige levertoxiciteit bij patiënten met andere ernstige, onderliggende aandoeningen.
Hier zijn gevallen inbegrepen van geelzucht en zeldzame gevallen van hepatitis en leverfalen met de dood tot gevolg (zie rubriek 4.4).
Gebruik in de pediatrie De veiligheid van voriconazol werd onderzocht bij 245 pediatrische patiënten van 2 tot < 12 jaar die werden behandeld met voriconazol in farmacokinetische studies (87 pediatrische patiënten) en in “ compassionate use” programma’ s (158 pediatrische patiënten).
Het profiel van ongewenste voorvallen bij deze 245 pediatrische patiënten was vergelijkbaar met dat bij volwassenen.
Bij de 22 patiënten jonger dan 2 jaar die voriconazol toegediend kregen in een “ compassionate use” programma, zijn de volgende ongewenste voorvallen gerapporteerd (waarbij een verband met voriconazol niet kon worden uitgesloten): fotosensitiviteitsreactie (1), aritmie (1), pancreatitis (1), verhoogde bilirubinespiegel in het bloed (1), verhoogde leverenzymen (1), huiduitslag (1) en papiloedeem (1).
Er zijn post-marketing meldingen van pancreatitis bij pediatrische patiënten.
4.9 Overdosering
In klinische studies deden zich 3 gevallen van accidentele overdosering voor.
Al deze gevallen kwamen voor bij pediatrische patiënten die tot het vijfvoudige van de aanbevolen intraveneuze dosis van voriconazol kregen toegediend.
In één geval werd als ongewenst voorval fotofobie gedurende 10 minuten gerapporteerd.
Er is geen antidotum bekend tegen voriconazol.
37 Voriconazol wordt gehemodialyseerd met een klaring van 121 ml/min.
Bij een overdosis kan hemodialyse helpen om voriconazol uit het lichaam te verwijderen.
5.
FARMACOLOGISCHE EIGENSCHAPPEN
5.1 Farmacodynamische eigenschappen
Farmacotherapeutische groep:
ATC code:
J02A C03 Antimycotica voor systemisch gebruik - Triazoolderivaten
Werkingsmechanisme
Voriconazol heeft in vitro een breedspectrum antimycotische werking met een antifungale activiteit tegen Candida species (waaronder fluconazolresistente C. krusei en resistente stammen van C. glabrata en C. albicans) en een fungicide activiteit tegen alle geteste Aspergillus species.
Bovendien vertoont voriconazol in vitro een fungicide activiteit tegen opkomende pathogene fungi, waaronder Scedosporium of Fusarium, die een beperkte gevoeligheid hebben voor bestaande antifungale middelen.
Het werkingsmechanisme berust op remming van de fungale cytochroom P450 gekatalyseerde demethylering van 14α -sterol, een essentiële stap in de biosynthese van ergosterol.
In dierstudies is er een correlatie tussen de minimaal remmende concentraties en de werkzaamheid tegen experimentele mycosen.
In klinische studies daarentegen blijkt er geen correlatie te bestaan tussen de minimaal remmende concentraties en de klinische afloop.
Bovendien blijkt er geen correlatie te bestaan tussen de plasmaspiegels en de klinische afloop.
Dit is kenmerkend voor de antimycotica uit de klasse van de azoolderivaten.
Microbiologie
Klinische effectiviteit (met gedeeltelijke of volledige respons, zie verder onder ‘ Klinische ervaring’) werd aangetoond voor Aspergillus spp., waaronder A. flavus, A. fumigatus, A. terreus, A. niger, A. nidulans, voor Candida spp., waaronder C. albicans, C. glabrata, C. krusei, C. parapsilosis en C. tropicalis en een beperkt aantal van C. dubliniensis, C. inconspicua en C. guilliermondii, voor Scedosporium spp., waaronder S. apiospermum, S. prolificans en voor Fusarium spp.
Andere behandelde schimmelinfecties (vaak met gedeeltelijke of volledige respons) omvatten geïsoleerde gevallen van infectie met Alternaria spp., Blastomyces dermatitidis, Blastoschizomyces capitatus, Cladosporium spp., Coccidioides immitis, Conidiobolus coronatus, Cryptococcus neoformans, Exserholium rostratum, Exophiala spinifera, Fonsecaea pedrosoi, Madurella mycetomatis, Paecilomyces lilacinus, Penicillium spp. waaronder P. marneffei, Phialophora richardsiae, Scopulariopsis brevicaulis en Trichosporon spp., waaronder T. beigelii.
Er werd in vitro werking waargenomen tegen klinische isolaten van Acremonium spp., Alternaria spp., Bipolaris spp., Cladophialophoa spp. en Histoplasma capsulatum, waarbij de meeste stammen geremd werden door concentraties van voriconazol tussen 0,05 en 2 μ g/ml.
Er werd in vitro werking waargenomen tegen de volgende pathogenen, maar de klinische betekenis ervan is onbekend:
Curvularia spp.en Sporothrix spp.
Alvorens de therapie te starten, dient men monsters te nemen om de schimmels in cultuur te brengen en om andere relevante laboratoriumonderzoeken (serologie, histopathologie) te verrichten teneinde de ziekteverwekkende organismen te isoleren en te identificeren.
De therapie mag ingesteld worden voordat de kweekresultaten en de resultaten van andere laboratoriumonderzoeken bekend zijn.
Wanneer deze resultaten echter beschikbaar komen, dient de anti-infectieuze behandeling daaraan aangepast te worden.
38 Er zijn klinische isolaten geïdentificeerd met een verminderde gevoeligheid voor voriconazol.
De verhoogde minimaal remmende concentraties correleerden echter niet steeds met klinisch falen en klinische successen werden bereikt bij patiënten die geïnfecteerd waren met organismen die resistent waren tegen andere azolen.
De correlatie tussen de in vitro werkzaamheid en de klinische afloop is onduidelijk ten gevolge van de complexiteit van de patiënten die betrokken waren bij het klinisch onderzoek.
Breekpunten voor voriconazol dienen nog bepaald te worden.
Klinische ervaring
In deze sectie wordt een succesvolle afloop gedefinieerd als een volledige of gedeeltelijke respons.
Aspergillus-infecties – effectiviteit bij aspergillose-patiënten met een slechte prognose Voriconazol vertoont in vitro een fungicide werking tegen Aspergillus spp.
De doeltreffendheid en de overlevingswinst van voriconazol versus conventionele behandeling met amfotericine B in de eerstelijnsbehandeling van acute invasieve aspergillose werd aangetoond in een open, gerandomiseerde, multicentrische studie bij 277 immunogecompromitteerde patiënten die gedurende 12 weken behandeld werden.
Een bevredigende globale respons (volledige of gedeeltelijke genezing van alle aan de infectie toe te schrijven symptomen, tekens, radiografische/bronchoscopische afwijkingen die aanvankelijk aanwezig waren) werd vastgesteld bij 53% van de met voriconazol behandelde patiënten versus 31% van de patiënten die het vergelijkende geneesmiddel toegediend kregen.
Het overlevingspercentage op 84 dagen lag voor voriconazol statistisch significant hoger dan voor het vergelijkende geneesmiddel en er werd een klinisch en statistisch significante winst aangetoond in het voordeel van voriconazol voor wat betreft de tijd tot overlijden en de tijd tot het staken van de medicatie wegens toxiciteit.
Deze studie bevestigde de resultaten van een vroeger prospectief onderzoek, waar er positieve resultaten werden geboekt bij personen met risicofactoren voor een slechte prognose, inclusief graft- versus-host-ziekte en, in het bijzonder, cerebrale infecties (normaal geassocieerd met bijna 100% mortaliteit).
In de studies waren cerebrale, sinusale, pulmonaire en gedissemineerde aspergillose bij patiënten met beenmerg- en vaste orgaantransplantaten, hematologische maligniteiten, kanker en AIDS opgenomen.
Candidemie bij niet-neutropenische patiënten De effectiviteit van voriconazol in vergelijking met het behandelingsschema bestaande uit amfotericine B gevolgd door fluconazol in de primaire behandeling van candidemie werd aangetoond in een open, vergelijkende studie.
Driehonderdzeventig niet-neutropenische patiënten (ouder dan 12 jaar) met een gedocumenteerde candidemie werden in de studie geïncludeerd; 248 van deze patiënten werden behandeld met voriconazol.
Negen personen in de voriconazolgroep en vijf in de groep behandeld met amfotericine B gevolgd door fluconazol hadden ook een mycologisch aangetoonde infectie van diep weefsel.
Patiënten met nierinsufficiëntie werden van deze studie uitgesloten.
De mediane behandelingsduur bedroeg 15 dagen in beide behandelingsarmen.
In de primaire analyse werd een succesvolle respons, geëvalueerd door een Data Review Committee (DRC) dat geblindeerd was voor de studiemedicatie, gedefinieerd als het verdwijnen/verbeteren van alle klinische tekens en symptomen van de infectie, met eradicatie van Candida uit het bloed en uit de geïnfecteerde diepe weefsels 12 weken na het einde van de behandeling (EOT, end of therapy).
Bij de patiënten die 12 weken na EOT niet geëvalueerd werden, werd de behandeling als een mislukking beschouwd.
In deze analyse werd een succesvolle respons vastgesteld bij 41% van de patiënten in beide behandelingsarmen.
In een secundaire analyse, die rekening hield met de DRC-evaluaties van het laatste evalueerbare tijdstip (EOT of 2, 6 of 12 weken na EOT) resulteerden voriconazol en het behandelingsschema bestaande uit amfotericine B gevolgd door fluconazol in succesvolle responspercentages van respectievelijk 65% en 71%.
De onderzoeker’ s evaluatie van een succesvolle afloop op elk van deze tijdstippen wordt in de volgende tabel getoond.
39
Tijdstip
Voriconazol (N=248)
Amfotericine B â fluconazol (N=122)
EOT 2 weken na EOT
178 (72%) 125 (50%)
88 (72%) 62 (51%)
6 weken na EOT
104 (42%)
55 (45%)
12 weken na EOT
104 (42%)
51 (42%)
Ernstige refractaire Candida-infecties De studie omvatte 55 patiënten met ernstige refractaire systemische Candida infecties (waaronder candidemie, gedissemineerde en andere invasieve candidiasis), waarbij eerdere antischimmelbehandeling, in het bijzonder met fluconazol, niet effectief was.
Er werden succesvolle resultaten geboekt bij 24 patiënten (15 volledige, 9 gedeeltelijke responsen).
Bij fluconazol-resistente non albicans species werd een succesvol resultaat gezien in 3 op de 3 C.krusei (volledige responsen) en 6 op de 8 C. glabrata (5 volledige, 1 gedeeltelijke respons) infecties.
De klinische effectiviteitsgegevens werden ondersteund door beperkte gevoeligheidsgegevens.
Scedosporium- en Fusarium-infecties Voriconazol bleek werkzaam te zijn tegen de volgende zeldzame pathogene fungi:
Scedosporium spp.: behandeling met voriconazol was succesvol bij 16 (6 volledige, 10 gedeeltelijke responsen) van de 28 patiënten geïnfecteerd met S. apiospermum en bij 2 (beide gedeeltelijke responsen) van de 7 patiënten geïnfecteerd met S. prolificans.
Bovendien was er therapeutisch succes bij 1 op 3 patiënten met infecties veroorzaakt door meer dan 1 organisme, waaronder Scedosporium spp.
Fusarium spp.:
7 (3 volledige, 4 gedeeltelijke responsen) van de 17 patiënten werden succesvol behandeld met voriconazol.
Van deze 7 patiënten, hadden er 3 een ooginfectie, 1 een sinusinfectie en 3 een gedissemineerde infectie.
Vier additionele patiënten met fusariosis hadden een menginfectie; twee van hen vertoonden een gunstige afloop.
De meeste patiënten die met voriconazol behandeld werden voor de bovenvermelde zeldzame infecties waren intolerant of ongevoelig voor een vroegere antifungale behandeling.
Duur van de behandeling In klinische studies kregen 561 patiënten een behandeling met voriconazol gedurende een periode van langer dan 12 weken, waarvan 136 patiënten voriconazol toegediend kregen gedurende meer dan 6 maanden.
Ervaring bij pediatrische patiënten 61 pediatrische patiënten met een leeftijd van 9 maanden tot 15 jaar die leden aan vastgestelde of vermoedelijke invasieve schimmelinfecties werden behandeld met voriconazol.
Deze populatie bestond uit 34 patiënten van 2 tot < 12 jaar en 20 patiënten van 12 tot 15 jaar.
De meesten onder hen (57/61) hadden voordien reeds een antischimmelbehandeling ondergaan, die niet succesvol was.
5 van deze patiënten (met een leeftijd van 12 tot 15 jaar) waren afkomstig uit therapeutische studies; de andere patiënten kregen voriconazol toegediend in het kader van een “ compassionate use” programma.
De onderliggende aandoeningen bij deze patiënten omvatten hematologische maligniteiten en aplastische anemie (27 patiënten) en chronische granulomateuze ziekte (14 patiënten).
De meest voorkomende, behandelde schimmelinfectie was aspergillose (43/61; 70%).
40 Klinische studies die het QT-interval onderzoeken Een placebogecontroleerde, gerandomiseerde, crossover studie met enkelvoudige doses, ter evaluatie van het effect op het QT-interval van gezonde vrijwilligers werd uitgevoerd met drie orale doses van voriconazol en ketoconazol.
De placebo-gecorrigeerde gemiddelde maximale QTc-verlengingen ten opzichte van de basislijn bedroegen 5,1, 4,8 en 8,2 msec na toediening van respectievelijk 800, 1200 en 1600 mg voriconazol, en 7,0 msec voor 800 mg ketoconazol.
In geen enkele groep had iemand een QTc-verlenging ≥ 60 msec ten opzichte van de basislijn.
Niemand vertoonde een interval dat groter was dan de potentieel klinisch relevante drempel van 500 msec.
5.2 Farmacokinetische eigenschappen
Algemene farmacokinetische eigenschappen De farmacokinetiek van voriconazol is onderzocht bij gezonde proefpersonen, bij bijzondere bevolkingsgroepen en bij patiënten.
De waargenomen farmacokinetische gegevens van snelle en consistente absorptie, accumulatie en niet-lineaire farmacokinetiek tijdens een orale toediening van tweemaal daags 200 mg of 300 mg gedurende 14 dagen bij risicopatiënten voor aspergillose (voornamelijk patiënten met maligne neoplasmen van lymfatische of hemopoëtische weefsels), kwamen overeen met die waargenomen bij gezonde personen.
De farmacokinetiek van voriconazol verloopt niet-lineair ten gevolge van de verzadiging van zijn metabolisme.
Bij een grotere dosis wordt een meer dan evenredige toename in blootstelling waargenomen.
Naar schatting komt, gemiddeld genomen, een orale dosisverhoging van tweemaal daags 200 mg naar tweemaal daags 300 mg overeen met een 2,5-voudige toename in blootstelling (AUCτ). Bij toepassing van de aanbevolen intraveneuze of orale oplaadschema’ s, worden binnen de eerste 24 uur na de toediening plasmaconcentraties bereikt die de steady-state waarden benaderen.
Zonder oplaaddosis treedt een accumulatie op bij tweemaal daags meervoudige dosering en worden bij het merendeel van de patiënten tegen dag 6 steady-state plasmaconcentraties van voriconazol bereikt.
Absorptie Voriconazol wordt na orale toediening snel en bijna volledig geabsorbeerd en bereikt zijn maximale plasmaconcentratie (Cmax) 1 tot 2 uur na toediening.
De absolute biologische beschikbaarheid van voriconazol na orale toediening wordt geschat op 96%.
Wanneer meervoudige doses voriconazol worden toegediend samen met een vetrijke maaltijd, verminderen de Cmax en de AUCτ met respectievelijk 34% en 24%.
De absorptie van voriconazol wordt niet beïnvloed door veranderingen in de pH van de maag.
Verdeling Het verdelingsvolume van voriconazol bij steady-state wordt geschat op 4,6 l/kg.
Dit wijst op een uitgebreide verdeling over de weefsels.
De binding aan plasma-eiwit wordt geschat op 58%.
Onderzoek van het cerebrospinaal vocht bij 8 patiënten in een “ compassionate use” programma toonde te detecteren voriconazolconcentraties aan bij alle patiënten.
Metabolisme In vitro studies toonden aan dat voriconazol wordt gemetaboliseerd door de hepatische cytochroom P450 iso-enzymen, namelijk CYP2C19, CYP2C9 en CYP3A4.
De farmacokinetiek van voriconazol vertoont een grote interindividuele variabiliteit.
In vivo studies toonden aan dat CYP2C19 in belangrijke mate betrokken is bij het metabolisme van voriconazol.
Dit enzym vertoont een genetisch polymorfisme.
Men kan bijvoorbeeld verwachten dat 15-20% van de Aziatische bevolking het geneesmiddel traag zal metaboliseren.
Bij blanken en zwarten is de prevalentie van trage metaboliseerders 3-5%.
Studies die werden uitgevoerd bij blanke en Japanse gezonde proefpersonen toonden aan dat de trage metaboliseerders gemiddeld een 4 keer hogere voriconazolblootstelling (AUCτ) vertonen dan hun homozygote, snel metaboliserende tegenhangers.
Heterozygote, snelle metaboliseerders vertonen gemiddeld een 2 keer hogere blootstelling aan voriconazol dan hun homozygote, snel metaboliserende tegenhangers.
41 De belangrijkste metaboliet van voriconazol is het N-oxide dat voor 72% van de radioactief gemerkte metabolieten in het plasma staat.
Deze metaboliet heeft een minimale antifungale werking en draagt niet bij tot de totale effectiviteit van voriconazol.
Excretie Voriconazol wordt uitgescheiden door middel van metabolisatie in de lever.
Minder dan 2% van de dosis wordt onveranderd in de urine uitgescheiden.
Na toediening van een radioactief gemerkte dosis voriconazol, vindt men ongeveer 80% van de radioactiviteit terug in de urine na herhaalde intraveneuze toediening en ongeveer 83% na herhaalde orale toediening.
Het merendeel van de totale radioactiviteit (> 94%) wordt uitgescheiden binnen de eerste 96 uur zowel na orale als na intraveneuze toediening.
De terminale halfwaardetijd van voriconazol hangt af van de dosis en bedraagt ongeveer 6 uur bij 200 mg (oraal).
Vanwege de niet-lineaire farmacokinetiek is de terminale halfwaardetijd niet bruikbaar in de voorspelling van de accumulatie of eliminatie van voriconazol.
Farmacokinetische-farmacodynamische verhoudingen In 10 therapeutische studies bedroeg de mediaan voor de gemiddelde en maximale plasmaconcentraties in individuele proefpersonen verdeeld over de studies respectievelijk 2425 ng/ml (interkwartielbereik 1193 tot 4380 ng/ml) en 3742 ng/ml (interkwartielbereik 2027 tot 6302 ng/ml).
Er werd geen positief verband gevonden tussen de gemiddelde, maximale of minimale plasmaconcentratie van voriconazol en de effectiviteit in therapeutische studies.
Farmacokinetische-farmacodynamische analyses van klinische studiegegevens toonden een positief verband aan tussen de plasmaconcentraties van voriconazol enerzijds en zowel afwijkingen in de leverfunctietesten als visuele stoornissen anderzijds.
Farmacokinetiek bij speciale groepen patiënten
Geslacht In een studie met meervoudige orale doses waren de Cmax en de AUCτ bij gezonde, jonge vrouwen respectievelijk 83% en 113% hoger dan bij gezonde jonge mannen (18-45 jaar).
In dezelfde studie konden geen significante verschillen in Cmax en AUCτ aangetoond worden tussen gezonde oudere mannen en gezonde oudere vrouwen (≥ 65 jaar).
In het klinisch onderzoeksprogramma werd geen aanpassing van de dosering doorgevoerd op basis van het geslacht.
Het veiligheidsprofiel en de plasmaconcentraties die werden waargenomen bij zowel mannelijke als vrouwelijke patiënten waren vergelijkbaar.
Daarom is een dosisaanpassing volgens het geslacht niet nodig.
Ouderen In een studie met meervoudige orale toediening waren de Cmax en de AUCτ bij gezonde oudere mannen (≥ 65 jaar) respectievelijk 61% en 86% hoger dan bij gezonde jonge mannen (18-45 jaar).
Er werden geen significante verschillen in Cmax en AUCτ gevonden tussen gezonde oudere vrouwen (≥ 65 jaar) en gezonde jonge vrouwen (18-45 jaar).
In de therapeutische studies werd de dosis niet aangepast op basis van de leeftijd.
Er kon een relatie tussen de plasmaconcentraties en de leeftijd vastgesteld worden.
Het veiligheidsprofiel van voriconazol was vergelijkbaar bij jonge en oudere patiënten en daarom is er geen aanpassing van de dosis nodig voor ouderen (zie rubriek 4.2).
Pediatrische patiënten De aanbevolen orale dosis bij pediatrische patiënten is gebaseerd op een populatie farmacokinetische analyse van gegevens afkomstig van 47 immunogecompromitteerde pediatrische patiënten van 2 tot < 12 jaar die geëvalueerd werden in een farmacokinetische studie waarin multipele doses orale suspensie van 4 en 6 mg/kg tweemaal per dag werden onderzocht.
Een vergelijking van de farmacokinetische gegevens bij pediatrische en volwassen patiënten toonde aan dat, om vergelijkbare
42 blootstellingen te krijgen als bij volwassenen na toediening van een onderhoudsdosis van 200 mg tweemaal per dag, 200 mg van de orale suspensie tweemaal per dag vereist is bij pediatrische patiënten, onafhankelijk van het lichaamsgewicht.
Bij pediatrische patiënten is er een algemene tendens naar een lage biologische beschikbaarheid bij lagere lichaamsgewichten en een hoge biologische beschikbaarheid bij hogere lichaamsgewichten (die de waarden, aangetoond bij volwassenen, benaderde).
Op basis van de populatie farmacokinetische analyse is geen doseringsaanpassing in functie van de leeftijd of het gewicht vereist bij patiënten van 2 tot < 12 jaar behandeld met een dosering van 200 mg tweemaal per dag van de orale suspensie.
Een oplaaddosis is niet geïndiceerd bij pediatrische patiënten.
De orale biologische beschikbaarheid kan echter beperkt zijn bij pediatrische patiënten met malabsorptie en een voor hun leeftijd zeer laag lichaamsgewicht.
In dat geval is de intraveneuze toediening van voriconazol aanbevolen.
Verminderde nierfunctie Uit een studie met éénmalige, orale toediening (200 mg) bij patiënten met een normale nierfunctie en met milde (creatinineklaring 41-60 ml/min) tot ernstige (creatinineklaring < 20 ml/min) vermindering van de nierfunctie, bleek dat de farmacokinetische eigenschappen van voriconazol niet significant beïnvloed werden door een vermindering van de nierfunctie.
De binding van voriconazol aan plasma- eiwit was vergelijkbaar bij patiënten met een verschillende mate van vermindering van de nierfunctie.
Zie rubrieken 4.2 en 4.4 voor aanbevelingen inzake dosering en controle.
Verminderde leverfunctie Na éénmalige orale toediening (200 mg) was de AUC 233% hoger bij patiënten met een lichte tot matige levercirrose (Child-Pugh A en B) in vergelijking met patiënten met een normale leverfunctie.
De eiwitbinding van voriconazol werd niet beïnvloed door deze verminderde leverfunctie.
In een studie met meervoudige orale dosering bleek de AUCτ vergelijkbaar bij patiënten met matige levercirrose (Child-Pugh B) die een onderhoudsdosis van tweemaal daags 100 mg kregen toegediend en bij patiënten met normale leverfunctie die tweemaal daags 200 mg kregen toegediend.
Van patiënten met ernstige levercirrose (Child-Pugh C) zijn geen farmacokinetische gegevens bekend.
Zie rubrieken 4.2 en 4.4 voor aanbevelingen inzake dosering en controle.
5.3 Gegevens uit het preklinisch veiligheidsonderzoek
Toxiciteitsstudies met voriconazol bij herhaalde dosering hebben aangetoond dat de lever het doelorgaan is.
Hepatotoxiciteit werd vastgesteld bij blootstellingen van het plasma die vergelijkbaar zijn met die verkregen bij therapeutische doses bij de mens, net zoals bij andere antimycotica het geval is.
Bij ratten, muizen en honden bracht voriconazol ook minimale adrenale veranderingen teweeg.
Conventionele studies op het gebied van veiligheidsfarmacologie, genotoxiciteit of carcinogeen potentieel brachten geen speciaal risico voor de mens aan het licht.
In voortplantingsstudies bleek voriconazol teratogeen bij ratten en embryotoxisch bij konijnen bij dezelfde systemische blootstellingen als die bij de mens verkregen met therapeutische doses.
In studies naar de pre- en postnatale ontwikkeling bij ratten bij lagere blootstellingen dan die bij de mens verkregen met therapeutische doses, verlengde voriconazol de draagtijd en de duur van de baring en veroorzaakte het dystocie met daaropvolgende mortaliteit voor de moeder en een verminderde overlevingskans voor de jongen.
De effecten op de baring worden waarschijnlijk gemedieerd door soortspecifieke mechanismen, die gepaard gaan met een reductie van de oestradiolspiegels, en ze komen overeen met die van andere antimycotica uit de klasse der azoolderivaten.
43 6.
FARMACEUTISCHE GEGEVENS
6.1 Lijst van hulpstoffen
Tabletkern:
Lactosemonohydraat Pregelatineerd zetmeel Natriumcroscarmellose Povidon Magnesiumstearaat
Filmomhulling:
Hypromellose Titaniumdioxide (E171) Lactosemonohydraat Glyceroltriacetaat
6.2 Gevallen van onverenigbaarheid
Niet van toepassing.
6.3 Houdbaarheid
3 jaar.
6.4 Speciale voorzorgsmaatregelen bij bewaren
Geen speciale voorzorgen voor de bewaring.
6.5 Aard en inhoud van de verpakking
HDPE tablettencontainers met 2, 30 en 100 tabletten.
Het kan voorkomen dat niet alle flacongrootten in de handel worden gebracht.
PVC / Aluminium blisters in kartonnen doosjes van 2, 10, 14, 20, 28, 30, 50, 56 en 100 tabletten.
Niet alle genoemde verpakkingsgrootten worden in de handel gebracht.
6.6 Speciale voorzorgsmaatregelen voor het verwijderen
Geen bijzondere vereisten.
7.
HOUDER VAN DE VERGUNNING VOOR HET IN DE HANDEL BRENGEN
Pfizer Limited, Ramsgate Road, Sandwich, Kent CT13 9NJ, Verenigd Koninkrijk
8.
NUMMER(S) VAN DE VERGUNNING VOOR HET IN DE HANDEL BRENGEN
EU/1/02/212/013-024
9.
DATUM VAN EERSTE VERLENING VAN DE VERGUNNING/HERNIEUWING VAN DE VERGUNNING
Datum van eerste vergunning:
21 maart 2002
Datum van laatste hernieuwing:
21 maart 2007
44 10.
DATUM VAN HERZIENING VAN DE TEKST
Gedetailleerde informatie over dit geneesmiddel is beschikbaar op de website van het Europese Geneesmiddelen Bureau (EMEA) http://www.emea.europa.eu /.
45 1.
NAAM VAN HET GENEESMIDDEL
VFEND 200 mg poeder voor oplossing voor intraveneuze infusie
2.
KWALITATIEVE EN KWANTITATIEVE SAMENSTELLING
Elke ml bevat 10 mg voriconazol na reconstitutie (zie rubriek 6.6 - na reconstitutie is verdere verdunning noodzakelijk vóór toediening).
Elke injectieflacon bevat 200 mg voriconazol.
Hulpstof: elke injectieflacon bevat 217,6 mg natrium.
Voor een volledige lijst van hulpstoffen, zie rubriek 6.1.
3.
FARMACEUTISCHE VORM
Wit, gelyofiliseerd poeder.
4.
KLINISCHE GEGEVENS
4.1 Therapeutische indicaties
Voriconazol is een breedspectrum antimycoticum uit de groep van de triazolen en is geïndiceerd voor:
Behandeling van invasieve aspergillose.
Behandeling van candidemie bij niet-neutropenische patiënten.
Behandeling van fluconazol-resistente ernstige invasieve Candida-infecties (waaronder ook C. krusei).
Behandeling van ernstige schimmelinfecties veroorzaakt door Scedosporium spp. en Fusarium spp.
VFEND dient in eerste instantie te worden toegediend aan patiënten met progressieve, mogelijk levensbedreigende infecties.
4.2 Dosering en wijze van toediening
Alvorens VFEND toe te dienen als intraveneuze infusievloeistof, dient het te worden gereconstitueerd en verdund (zie rubriek 6.6).
Niet geschikt voor bolusinjectie.
De maximaal aanbevolen infusiesnelheid voor VFEND bedraagt 3 mg/kg per uur, toe te dienen gedurende 1 tot 2 uur.
Elektrolytstoornissen zoals hypokaliëmie, hypomagnesiëmie en hypocalciëmie dienen vóór het instellen van en tijdens de voriconazolbehandeling te worden gecontroleerd en, indien nodig, gecorrigeerd (zie rubriek 4.4).
VFEND mag niet samen met andere intraveneuze producten in dezelfde lijn of canule geïnfundeerd worden.
VFEND mag met geen enkel bloedproduct of kortdurende infusie van geconcentreerde elektrolytoplossingen gelijktijdig toegediend worden, zelfs niet als de twee infusies via separate lijnen lopen.
Totale parenterale voeding (TPV) hoeft niet onderbroken te worden indien voorgeschreven samen met VFEND, maar moet via een separate lijn worden geïnfundeerd (zie rubriek 6.2).
VFEND is eveneens beschikbaar als 50 mg en 200 mg filmomhulde tabletten en als 40 mg/ml poeder voor orale suspensie.
46 Gebruik bij volwassenen Men moet de therapie beginnen met het aangegeven oplaadschema van ofwel intraveneus ofwel oraal toegediend VFEND om op dag 1 concentraties in het plasma te bereiken die in de buurt van de steady- state waarde liggen.
Op basis van de hoge orale biologische beschikbaarheid (96%; zie rubriek 5.2), wordt aanbevolen om over te schakelen tussen intraveneuze en orale toediening wanneer dit klinisch geïndiceerd is.
Gedetailleerde informatie over de aanbevolen doses is weergegeven in onderstaande tabel:
Intraveneus
Oraal
Patiënten van 40 kg en zwaarder
Patiënten van minder dan 40 kg
Oplaadschema (eerste 24 uur)
6 mg/kg om de12 uur (gedurende de eerste 24 uur)
400 mg om de 12 uur (gedurende de eerste 24 uur)
200 mg om de 12 uur (gedurende de eerste 24 uur)
Onderhoudsdosis (na de eerste 24 uur)
Tweemaal daags 4 mg/kg
Tweemaal daags 200 mg
Tweemaal daags 100 mg
Dosisaanpassing Indien de patiënt een behandeling met 4 mg/kg tweemaal daags niet kan verdragen, verminder dan de toegediende intraveneuze dosering tot tweemaal daags 3 mg/kg.
Rifabutine of fenytoïne kunnen samen met voriconazol toegediend worden indien de intraveneuze onderhoudsdosis van voriconazol wordt verhoogd tot tweemaal daags 5 mg/kg, zie rubrieken 4.4 en 4.5.
Efavirenz kan samen met voriconazol toegediend worden indien de onderhoudsdosis van voriconazol wordt verhoogd tot 400 mg om de 12 uur en de efavirenz dosis wordt verlaagd met 50%, d.w.z. tot 300 mg eenmaal daags.
Als de behandeling met voriconazol wordt beëindigd, dient de oorspronkelijke dosis efavirenz weer ingesteld te worden (zie rubrieken 4.4 en 4.5).
De behandelingsduur is afhankelijk van de klinische en mycologische respons van de patiënt.
De behandelingsduur met de intraveneuze formulering dient niet langer dan 6 maanden te zijn (zie rubriek 5.3).
Gebruik bij ouderen Voor ouderen is geen aanpassing van de dosis nodig (zie rubriek 5.2).
Gebruik bij patiënten met een verminderde nierfunctie Bij patiënten met een matig tot ernstig gestoorde nierfunctie (creatinineklaring < 50 ml/min) treedt een accumulatie van de intraveneuze hulpstof, SBECD, op.
Het wordt aanbevolen om aan deze patiënten oraal voriconazol toe te dienen, tenzij een beoordeling van het risico t.o.v. het voordeel voor de patiënt het gebruik van intraveneus voriconazol rechtvaardigt.
Bij deze patiënten dienen de serumcreatininewaarden nauwkeurig gecontroleerd te worden en, indien deze stijgen, dient overwogen te worden om over te schakelen naar een orale behandeling met voriconazol (zie rubriek 5.2).
Voriconazol wordt gehemodialyseerd met een klaring van 121 ml/min.
Een vier uur durende hemodialysesessie verwijdert niet genoeg voriconazol om een dosisaanpassing te rechtvaardigen.
De intraveneuze hulpstof, SBECD, wordt gehemodialyseerd met een klaring van 55 ml/min.
47 Gebruik bij patiënten met een verminderde leverfunctie Een aanpassing van de dosis is niet nodig bij patiënten met een acute leveraandoening die wordt aangetoond door verhoogde leverfunctiewaarden (ALAT, ASAT) (wel wordt continue controle van de leverfunctiewaarden op verdere stijgingen aanbevolen).
Het wordt aanbevolen de standaard oplaadschema's toe te passen, maar de onderhoudsdosis te halveren bij patiënten met een lichte tot matige levercirrose (Child-Pugh A en B), als zij VFEND toegediend krijgen (zie rubriek 5.2).
Het gebruik van VFEND bij patiënten met een ernstige chronische levercirrose (Child-Pugh C) is niet onderzocht.
VFEND is geassocieerd met verhoogde waarden in de leverfunctietesten en met klinische tekens van leverschade, zoals geelzucht, en mag bij patiënten met een ernstig verminderde leverfunctie alleen gebruikt worden als het voordeel opweegt tegen het mogelijke risico.
Patiënten met een ernstig verminderde leverfunctie moeten zorgvuldig gecontroleerd worden op medicamenteuze toxiciteit (zie ook rubriek 4.8).
Gebruik bij kinderen Het gebruik van VFEND wordt niet aanbevolen bij kinderen jonger dan 2 jaar vanwege onvoldoende gegevens over veiligheid en werkzaamheid.
De aanbevolen onderhoudsdosering bij pediatrische patiënten van 2 tot < 12 jaar is als volgt:
Intraveneus *
Oraal * *
Oplaadschema
Er is geen orale of intraveneuze oplaaddosis aanbevolen
Onderhoudsdosis
Tweemaal daags 7 mg/kg
Tweemaal daags 200 mg
* Op basis van een populatie farmacokinetische analyse bij 82 immunogecompromitteerde patiënten van 2 tot < 12 jaar * * Op basis van een populatie farmacokinetische analyse bij 47 immunogecompromitteerde patiënten van 2 tot < 12 jaar
Het gebruik bij pediatrische patiënten van 2 tot < 12 jaar met lever- of nierinsufficiëntie is niet onderzocht (zie rubriek 4.8 en rubriek 5.2).
Indien pediatrische patiënten niet in staat zijn om een intraveneuze dosis van 7 mg/kg tweemaal per dag te verdragen, kan een dosisreductie van 7 mg/kg naar 4 mg/kg tweemaal per dag worden overwogen op basis van de populatie farmacokinetische analyse en de voorafgaande klinische ervaring.
Dit levert een blootstelling op, equivalent aan deze bereikt met een dosis van 3 mg/kg tweemaal per dag bij volwassenen (zie rubriek 4.2, gebruik bij volwassenen).
Bij adolescenten (van 12 tot 16 jaar) moet dezelfde dosering gebruikt worden als voor volwassenen.
4.3 Contra-indicaties
Overgevoeligheid voor het werkzaam bestanddeel of voor één van de hulpstoffen.
Gelijktijdige toediening van de CYP3A4-substraten terfenadine, astemizol, cisapride, pimozide of kinidine en VFEND is gecontraïndiceerd.
Verhoogde plasmaconcentraties van deze geneesmiddelen kunnen namelijk leiden tot een verlenging van het QTc-interval en tot het in zeldzame gevallen optreden van torsades de pointes (zie rubriek 4.5).
48 Gelijktijdige toediening van VFEND met rifampicine, carbamazepine en fenobarbital is gecontraïndiceerd, aangezien deze geneesmiddelen de plasmaconcentraties van voriconazol waarschijnlijk significant zullen doen dalen (zie rubriek 4.5).
Gelijktijdige toediening van VFEND en hoge doses ritonavir (tweemaal daags 400 mg en hoger) is gecontraïndiceerd omdat ritonavir in deze dosesde plasmaconcentraties van voriconazol significant verlaagt bij gezonde proefpersonen (zie rubriek 4.5, voor lagere doses zie rubriek 4.4).
Gelijktijdige toediening van ergotamine-alkaloïden (ergotamine, dihydroergotamine), die CYP3A4- substraten zijn, is gecontraïndiceerd, aangezien verhoogde plasmaconcentraties van deze geneesmiddelen ergotisme kunnen veroorzaken (zie rubriek 4.5).
Gelijktijdige toediening van voriconazol en sirolimus is gecontraïndiceerd, aangezien voriconazol de plasmaconcentraties van sirolimus waarschijnlijk significant zal doen stijgen (zie rubriek 4.5).
Het gelijktijdig gebruik van voriconazol en sintjanskruid is gecontraïndiceerd (zie rubriek 4.5).
4.4 Bijzondere waarschuwingen en voorzorgen bij gebruik
Overgevoeligheid:
Voorzichtigheid is geboden bij het voorschrijven van VFEND aan patiënten met een overgevoeligheid voor andere producten uit de groep van de azolen (zie ook rubriek 4.8).
Cardiovasculair:
Sommige azolen, met inbegrip van voriconazol, zijn geassocieerd met een verlenging van het QT- interval.
Er deden zich zeldzame gevallen voor van torsades de pointes bij patiënten behandeld met voriconazol, die risicofactoren vertoonden zoals een voorgeschiedenis van cardiotoxische chemotherapie, cardiomyopathie, hypokaliëmie en die gelijktijdig geneesmiddelen toegediend kregen die mogelijk aan deze voorvallen hadden bijgedragen.
Voorzichtigheid is geboden bij de toediening van voriconazol aan patiënten met potentieel pro-aritmische factoren, zoals: • congenitale of verworven QT-verlenging • cardiomyopathie, in het bijzonder bij aanwezigheid van hartfalen • sinus-bradycardie • bestaande symptomatische aritmieën • concomitante medicatie waarvan bekend is dat ze het QT-interval verlengt Elektrolytstoornissen zoals hypokaliëmie, hypomagnesiëmie en hypocalciëmie dienen vóór het instellen van en tijdens de voriconazolbehandeling te worden gecontroleerd en, indien nodig, gecorrigeerd (zie rubriek 4.2).
Er is een studie uitgevoerd bij gezonde vrijwilligers die het effect op het QT-interval onderzocht van enkelvoudige doses voriconazol, tot vier maal de gebruikelijke dagdosis.
Niemand vertoonde een interval dat groter was dan de potentieel klinisch relevante drempel van 500 msec (zie rubriek 5.1).
Infusie-gerelateerde reacties:
Infusie-gerelateerde reacties, hoofdzakelijk blozen en misselijkheid, zijn waargenomen tijdens toediening van de intraveneuze formulering van voriconazol.
Afhankelijk van de ernst van de symptomen dient overwogen te worden de behandeling te staken (zie rubriek 4.8).
Levertoxiciteit:
In klinische studies traden soms ernstige hepatische reacties op tijdens de behandeling met VFEND (waaronder klinische hepatitis, cholestase en acuut leverfalen, ook met dodelijke afloop).
Er werd vastgesteld dat hepatische reacties hoofdzakelijk optraden bij patiënten met ernstige onderliggende medische aandoeningen (overwegend hematologische maligniteit).
Voorbijgaande hepatische reacties, zoals hepatitis en geelzucht, traden op bij patiënten zonder andere identificeerbare risicofactoren.
De leverdisfunctie was meestal reversibel na het staken van de behandeling (zie rubriek 4.8).
Controle van de leverfunctie:
Patiënten die een behandeling met voriconazol beginnen en patiënten die abnormale waarden vertonen bij leverfunctietesten gedurende een behandeling met VFEND moeten routinematig worden gecontroleerd op het ontwikkelen van een ernstigere leveraandoening.
Het therapeutische beleid van de patiënt dient een laboratoriumbeoordeling van de leverfunctie (in het 49 bijzonder de leverfunctietesten en bilirubine) te omvatten.
Men dient te overwegen de behandeling met VFEND stop te zetten indien er klinische klachten en symptomen ontstaan die overeenkomen met het ontwikkelen van een leveraandoening.
Controle van de leverfunctie dient zowel bij kinderen als bij volwassenen te worden uitgevoerd.
Ongewenste voorvallen met betrekking tot het zicht:
Er zijn meldingen geweest van langdurige ongewenste voorvallen met betrekking tot het zicht, inclusief troebel zicht, optische neuritis en papiloedeem (zie rubriek 4.8).
Ongewenste voorvallen met betrekking tot de nieren:
Acuut nierfalen werd waargenomen bij ernstig zieke patiënten die met VFEND behandeld werden.
Het is waarschijnlijk dat patiënten die behandeld worden met voriconazol gelijktijdig nefrotoxische medicatie toegediend krijgen en lijden aan gelijktijdig optredende aandoeningen die een verminderde nierfunctie kunnen veroorzaken (zie rubriek 4.8).
Controle van de nierfunctie:
Patiënten dienen gecontroleerd te worden op de ontwikkeling van een abnormale nierfunctie.
Deze controle dient een laboratoriumbeoordeling te omvatten, in het bijzonder van serumcreatinine.
Controle van de pancreasfunctie:
Patiënten, vooral kinderen, met risicofactoren voor acute pancreatitis (bijv. recente chemotherapie, hematopoëtische stamceltransplantatie (HSCT)) dienen nauwkeurig gecontroleerd te worden tijdens behandeling met VFEND.
Controle van serumamylase of -lipase kan worden overwogen bij dit klinisch beeld.
Huidreacties:
Tijdens een behandeling met VFEND ontwikkelden zich bij patiënten zelden exfoliatieve huidreacties zoals het syndroom van Stevens-Johnson.
Wanneer zich bij patiënten huiduitslag voordoet, dienen zij zorgvuldig te worden gevolgd en dient de toediening van VFEND te worden stopgezet in geval de uitslag zich uitbreidt.
Daarnaast is VFEND geassocieerd met een huidreactie als gevolg van overgevoeligheid voor licht, in het bijzonder bij langdurige therapie.
Het is raadzaam de patiënt te informeren zonlicht te vermijden gedurende de behandeling.
Gebruik in de pediatrie:
De veiligheid en de effectiviteit bij pediatrische patiënten onder de leeftijd van twee jaar zijn niet aangetoond (zie ook rubrieken 4.8 en 5.1).
Voriconazol is geïndiceerd voor pediatrische patiënten van twee jaar of ouder.
De leverfunctie dient zowel bij kinderen als bij volwassenen te worden gecontroleerd.
De orale biologische beschikbaarheid kan beperkt zijn bij pediatrische patiënten van 2 tot < 12 jaar met malabsorptie en een voor de leeftijd zeer laag lichaamsgewicht.
In dat geval is de intraveneuze toediening van voriconazol aanbevolen.
Fenytoïne (CYP2C9-substraat en krachtige CYP450-inductor):
Een zorgvuldige controle van de fenytoïnespiegels wordt aanbevolen wanneer fenytoïne samen met voriconazol toegediend wordt.
Gelijktijdig gebruik van voriconazol en fenytoïne dient vermeden te worden, tenzij het voordeel opweegt tegen het risico (zie rubriek 4.5).
Rifabutine (CYP450-inductor):
Een zorgvuldige controle van de volledige bloedceltelling en van ongewenste voorvallen met rifabutine (bv. uveïtis) wordt aanbevolen wanneer rifabutine samen met voriconazol wordt toegediend.
Gelijktijdig gebruik van voriconazol en rifabutine dient vermeden te worden, tenzij het voordeel opweegt tegen het risico (zie rubriek 4.5).
Methadon (CYP3A4-substraat):
Een frequente controle op methadongerelateerde ongewenste voorvallen en toxiciteit, waaronder QTc-verlenging, wordt aanbevolen bij gelijktijdige toediening met voriconazol omdat methadonspiegels na gelijktijdige toediening met voriconazol verhoogd waren.
Een dosisvermindering van methadon kan noodzakelijk zijn (zie rubriek 4.5).
Kortwerkende opiaten (CYP3A4-substraat):
Verlaging van de dosis alfentanil en andere kortwerkende opiaten die een op alfentanil gelijkende structuur hebben en door CYP3A4 gemetaboliseerd worden (bijv. fentanyl en sufentanil), dient te worden overwogen bij gelijktijdige toediening met voriconazol (zie rubriek 4.5).
Aangezien de halfwaardetijd van alfentanil viervoudig verlengd wordt wanneer
50 alfentanil gelijktijdig met voriconazol wordt toegediend, kan het nodig zijn langer toezicht op de ademhaling te houden.
Ritonavir (krachtige CYP450-inductor; CYP3A4-remmer en -substraat):
Gelijktijdige toediening van voriconazol en een lage dosis ritonavir (tweemaal daags 100 mg) dient vermeden te worden tenzij de risico/baten analyse het gebruik van voriconazol rechtvaardigt (zie rubriek 4.5, voor hogere doses zie rubriek 4.3).
Efavirenz (CYP450-inductor; CYP3A4-remmer en – substraat):
Wanneer voriconazol gelijktijdig met efavirenz wordt toegediend, dient de dosis voriconazol te worden verhoogd tot 400 mg om de 12 uur en dient de dosis van efavirenz te worden verlaagd tot 300 mg om de 24 uur (zie rubrieken 4.2 en 4.5).
Hoeveelheid natrium:
Elke injectieflacon met VFEND bevat 217,6 mg natrium.
Voorzichtigheid is geboden bij patiënten met een gecontroleerd natriumdieet.
4.5.
Interacties met andere geneesmiddelen en andere vormen van interactie
Tenzij anders aangegeven, werden de studies naar de geneesmiddeleninteracties uitgevoerd bij gezonde volwassen mannelijke proefpersonen, die verschillende doseringsschema's gebruikten om te komen tot een steady-state met oraal toegediend voriconazol bij een dosis van tweemaal daags 200 mg.
Deze resultaten zijn extrapoleerbaar naar andere populaties en toedieningswegen.
Deze rubriek beschrijft de effecten van andere geneesmiddelen op voriconazol, de effecten van voriconazol op andere geneesmiddelen en de interacties in twee richtingen.
De interacties beschreven in de eerste twee subrubrieken worden behandeld in de volgorde: contra-indicaties, interacties die een dosisaanpassing en een zorgvuldige klinische en/of biologische controle vereisen en tenslotte interacties zonder significante farmacokinetische wisselwerking, maar die van klinisch belang kunnen zijn binnen dit therapeutisch gebied.
Effecten van andere geneesmiddelen op voriconazol
Voriconazol wordt gemetaboliseerd door cytochroom P450 iso-enzymen, namelijk CYP2C19, CYP2C9 en CYP3A4.
Middelen die deze iso-enzymen remmen of induceren kunnen de plasmaconcentraties van voriconazol respectievelijk doen stijgen of dalen.
Rifampicine (CYP450-inductor):
Rifampicine (éénmaal daags 600 mg) deed de Cmax (maximale plasmaconcentratie) en de AUCτ (gebied onder de plasmaconcentratie-tijdscurve bij een bepaald doseringsinterval) van voriconazol dalen met respectievelijk 93% en 96%.
Het gelijktijdig toedienen van voriconazol en rifampicine is gecontraïndiceerd (zie rubriek 4.3).
Ritonavir (krachtige CYP450-inductor; CYP3A4-remmer en – substraat):
Het effect van een gelijktijdige toediening van oraal voriconazol (tweemaal daags 200 mg) en een hoge dosis (400 mg) of een lage dosis (100 mg) oraal ritonavir is onderzocht in twee afzonderlijke studies bij gezonde vrijwilligers.
Hoge doses ritonavir (tweemaal daags 400 mg) verlaagden de steady-state Cmax en AUCτ van oraal voriconazol met gemiddeld 66% en 82%, terwijl lage doses ritonavir (tweemaal daags 100 mg) de Cmax en AUCτ van oraal voriconazol respectievelijk verlaagden met gemiddeld 24% en 39%.
De toediening van voriconazol had geen significant effect op de gemiddelde Cmax en AUCτ van ritonavir in de studie met hoge doses, hoewel een geringe daling van de steady-state Cmax en AUCτ van ritonavir respectievelijk met gemiddeld 25 en 13% is waargenomen in de interactiestudie met lage doses ritonavir.
In beide studies werd onder de proefpersonen 1 uitzondering geïdentificeerd met verhoogde voriconazolspiegels.
Gelijktijdige toediening van voriconazol en hoge doses ritonavir (tweemaal daags 400 mg en hoger) is gecontraïndiceerd.
Gelijktijdige toediening van voriconazol en lage doses ritonavir (tweemaal daags 100 mg) dient vermeden te worden, tenzij de risico/baten analyse het gebruik van voriconazol bij de patiënt rechtvaardigt (zie rubriek 4.3 en 4.4).
Carbamazepine en fenobarbital (krachtige CYP450-inductoren):
Hoewel het niet is onderzocht, is het waarschijnlijk dat carbamazepine of fenobarbital een significante daling zullen veroorzaken in de
51 plasmaconcentraties van voriconazol.
Het gelijktijdig toedienen van voriconazol en carbamazepine of fenobarbital is gecontraïndiceerd (zie rubriek 4.3).
Cimetidine (aspecifieke CYP450-remmer, verhoogt de pH van de maag):
Cimetidine (tweemaal daags 400 mg) deed de Cmax en AUCτ van voriconazol met respectievelijk 18% en 23% stijgen.
Aanpassen van de voriconazoldosis wordt niet aanbevolen.
Ranitidine (verhoogt de pH van de maag):
Ranitidine (tweemaal daags 150 mg) vertoonde geen significant effect op de Cmax en AUCτ van voriconazol.
Antibiotica van de groep van de macroliden:
Erythromycine (CYP3A4-remmer; tweemaal daags 1g) en azithromycine (éénmaal daags 500 mg) vertoonden geen significant effect op de Cmax en AUCτ van voriconazol.
Sintjanskruid (CYP450-inductor; P-gp-inductor):
In een klinische studie bij gezonde vrijwilligers liet sintjanskruid een kortdurend initieel remmend effect gevolgd door inductie van het voriconazol metabolisme zien.
Na een behandeling van 15 dagen met sintjanskruid (300 mg driemaal daags), nam de plasmablootstelling na een enkele 400 mg dosis voriconazol met 40-60% af.
Daarom is gelijktijdig gebruik van voriconazol en sintjanskruid gecontraïndiceerd (zie rubriek 4.3).
De effecten van voriconazol op andere geneesmiddelen
Voriconazol remt de activiteit van cytochroom P450 iso-enzymen, namelijk van CYP2C19, CYP2C9 en CYP3A4.
Daarom kan voriconazol de plasmaconcentraties van substanties, die door deze CYP450 iso-enzymen worden gemetaboliseerd, doen stijgen.
Voriconazol dient met voorzichtigheid te worden toegediend aan patiënten die gelijktijdig medicatie innemen, waarvan bekend is dat ze het QT-interval verlengt.
Wanneer voriconazol ook de plasmaconcentraties van substanties die gemetaboliseerd worden door CYP3A4 iso-enzymen (sommige antihistaminica, kinidine, cisapride, pimozide) kan verhogen, is gelijktijdige toediening gecontraïndiceerd (zie verder en rubriek 4.3).
Terfenadine, astemizol, cisapride, pimozide en kinidine (CYP3A4-substraten):
Hoewel het niet is onderzocht, is de gelijktijdige toediening van voriconazol en terfenadine, astemizol, cisapride, pimozide of kinidine gecontraïndiceerd.
Verhoogde plasmaconcentraties van deze geneesmiddelen kunnen namelijk leiden tot een verlenging van het QTc- interval en tot het in zeldzame gevallen optreden van torsades de pointes (zie rubriek 4.3).
Sirolimus (CYP3A4-substraat):
Voriconazol deed de Cmax en AUCτ van sirolimus (2 mg in een éénmalige dosis) met respectievelijk 556% en 1014% stijgen.
Het gelijktijdig toedienen van voriconazol en sirolimus is gecontraïndiceerd (zie rubriek 4.3).
Ergotamine-alkaloïden (CYP3A4-substraten):
Hoewel dit niet bestudeerd is, kan voriconazol de plasmaconcentraties van ergotamine-alkaloïden (ergotamine en dihydroergotamine) doen stijgen en tot ergotisme kunnen leiden.
Het gelijktijdig toedienen van voriconazol en ergotamine-alkaloïden is gecontraïndiceerd (zie rubriek 4.3).
Ciclosporine (CYP3A4-substraat):
Voriconazol deed bij stabiele niertransplantatiepatiënten de Cmax en de AUCτ van ciclosporine met respectievelijk minstens 13% en 70% stijgen.
Wanneer men voriconazol opstart bij patiënten die reeds ciclosporine toegediend krijgen, wordt dan ook aanbevolen de dosering van ciclosporine te halveren en de ciclosporinespiegel nauwgezet te controleren.
Verhoogde ciclosporinespiegels zijn in verband gebracht met nefrotoxiciteit.
Wanneer de toediening van voriconazol wordt gestaakt, dienen de ciclosporinespiegels zorgvuldig te worden gecontroleerd en dient, zo nodig, de dosis te worden verhoogd.
Methadon (CYP3A4-substraat):
Bij personen behandeld met een onderhoudsdosis van methadon (32- 100 mg éénmaal per dag) deed gelijktijdige toediening van orale doses voriconazol (400 mg tweemaal
52 per dag gedurende 1 dag, gevolgd door 200 mg tweemaal per dag gedurende vier dagen) de Cmax en de AUCτ van farmacologisch actief R-methadon respectievelijk met 31% en 47% stijgen, terwijl de Cmax en de AUCτ van het S-enantiomeer respectievelijk met ongeveer 65% en 103% stegen.
Tijdens gelijktijdige toediening met methadon waren de plasmaconcentraties van voriconazol vergelijkbaar met de plasmaconcentraties van voriconazol (historische gegevens) bij gezonde personen die terzelfdertijd met geen enkele andere medicatie werden behandeld.
Frequente controle op ongewenste voorvallen en toxiciteit gerelateerd aan verhoogde plasmaconcentraties van methadon, waaronder QT- verlenging, wordt aanbevolen bij gelijktijdige toediening.
Een dosisvermindering van methadon kan noodzakelijk zijn.
Kortwerkende opiaten (CYP3A4 substraat):
Steady-state orale toediening van voriconazol gaf een 6- voudige verhoging van de AUCτ van een enkele dosis alfentanil.
Verlaging van de dosis van alfentanil en andere kortwerkende opiaten die een op alfentanil gelijkende structuur hebben en gemetaboliseerd worden door CYP3A4 (bijv. fentanyl en sufentanil), dient te worden overwogen bij gelijktijdige toediening met voriconazol (zie rubriek 4.4).
Tacrolimus (CYP3A4-substraat):
Voriconazol deed de Cmax en de AUCt (gebied onder de plasmaconcentratie-tijdscurve tot de laatst kwantificeerbare meting) van tacrolimus (0,1 mg/kg in een éénmalige dosis) stijgen met respectievelijk 117% en 221%.
Bij het opstarten van voriconazol bij patiënten die reeds tacrolimus toegediend krijgen, wordt aanbevolen de tacrolimusdosis tot een derde van de oorspronkelijke dosis te verminderen en de tacrolimusspiegel nauwgezet te controleren.
Verhoogde tacrolimusspiegels zijn in verband gebracht met nefrotoxiciteit.
Wanneer de toediening van voriconazol wordt gestaakt, dienen de tacrolimusspiegels zorgvuldig te worden gecontroleerd en dient, zo nodig, de dosis te worden verhoogd.
Orale anticoagulantia:
Warfarine (CYP2C9-substraat):
Gelijktijdige toediening van voriconazol (tweemaal daags 300 mg) en warfarine (30 mg in een éénmalige dosis) deed de maximale protrombinetijd stijgen met 93%.
Het wordt dan ook aanbevolen de protrombinetijd nauwkeurig te controleren bij gelijktijdige toediening van warfarine en voriconazol.
Andere orale anticoagulantia bv. fenprocoumon, acenocoumarol (CYP2C9-, CYP3A4-substraten):
Hoewel het niet is onderzocht, kan voriconazol de plasmaconcentraties van coumarines doen stijgen en daardoor een toename van de protrombinetijd veroorzaken.
Indien patiënten die coumarinepreparaten toegediend krijgen gelijktijdig behandeld worden met voriconazol, moet de protrombinetijd regelmatig gecontroleerd worden en moet de dosering van de anticoagulantia dienovereenkomstig aangepast worden.
Sulfonylureumderivaten (CYP2C9-substraten):
Hoewel het niet is onderzocht, kan voriconazol de plasmaspiegels van de sulfonylureumderivaten (bv. tolbutamide, glipizide en glyburide) doen stijgen en daardoor hypoglykemie veroorzaken.
Bij gelijktijdige toediening wordt dan ook aanbevolen het bloedsuikergehalte zorgvuldig te controleren.
Statinen (CYP3A4-substraten):
Hoewel het niet klinisch is onderzocht, is aangetoond dat voriconazol in vitro (menselijke levermicrosomen) het metabolisme van lovastatine remt.
Voriconazol zal derhalve de plasmaspiegels van de statinen die door CYP3A4 worden gemetaboliseerd, waarschijnlijk doen stijgen.
Bij gelijktijdige toediening wordt dan ook aanbevolen een aanpassing van de statinedosering te overwegen.
Gestegen statinespiegels zijn in verband gebracht met rhabdomyolyse.
Benzodiazepinen (CYP3A4-substraten):
Hoewel het niet klinisch is onderzocht, is aangetoond dat voriconazol in vitro (menselijke levermicrosomen) het metabolisme van midazolam remt.
Voriconazol zal derhalve de plasmaspiegels van de benzodiazepinen die door CYP3A4 gemetaboliseerd worden (vb. midazolam en triazolam) waarschijnlijk doen stijgen.
Dit kan aanleiding geven tot een verlenging van het sedatief effect.
Bij gelijktijdige toediening wordt dan ook aanbevolen een aanpassing van de benzodiazepinedosering te overwegen.
53 Vinca-alkaloïden (CYP3A4-substraten):
Hoewel het niet is onderzocht, kan voriconazol de plasmaspiegels van de vinca-alkaloïden (bv. vincristine en vinblastine) doen stijgen en neurotoxiciteit veroorzaken.
Prednisolon (CYP3A4-substraat):
Voriconazol deed de Cmax en de AUCτ van prednisolone (60 mg in een éénmalige dosis) stijgen met respectievelijk 11% en 34%.
Aanpassing van de dosering wordt niet aanbevolen.
Digoxine (transport door middel van het P-glycoproteïne):
Voriconazol had geen significant effect op de Cmax en de AUCτ van digoxine (éénmaal daags 0,25 mg).
Mycofenolzuur (UDP-glucuronyltransferase-substraat):
Voriconazol had geen effect op de Cmax en de AUCt van mycofenolzuur (1 g in een éénmalige dosis).
Niet-steroïdale anti-inflammatoire geneesmiddelen (NSAIDs) (CYP2C9 substraten):
Voriconazol verhoogde de Cmax en AUC van ibuprofen (400 mg in een éénmalige dosis) met respectievelijk 20% en 100%.
Frequent controleren op bijwerkingen en toxiciteit gerelateerd aan NSAIDs wordt aanbevolen.
Aanpassing van de dosering van NSAIDs kan nodig zijn.
Interacties in twee richtingen
Fenytoïne (CYP2C9-substraat en krachtige CYP450-inductor):
Gelijktijdig gebruik van voriconazol en fenytoïne dient vermeden te worden, tenzij het voordeel opweegt tegen het risico.
Fenytoïne (éénmaal daags 300 mg) verminderde de Cmax en de AUCτ van voriconazol met respectievelijk 49% en 69%.
Voriconazol (tweemaal daags 400 mg, zie rubriek 4.2) deed de Cmax en de AUCτ van fenytoïne (éénmaal daags 300 mg) stijgen met respectievelijk 67% en 81%.
Wanneer fenytoïne samen met voriconazol wordt toegediend, wordt aanbevolen de plasmaspiegels van fenytoïne zorgvuldig te controleren.
Fenytoïne kan gelijktijdig met voriconazol worden toegediend indien de onderhoudsdosis van voriconazol wordt verhoogd tot 5 mg/kg intraveneus, tweemaal daags, of van 200 mg naar 400 mg oraal, tweemaal daags (100 mg naar 200 mg oraal, tweemaal daags, bij patiënten die minder dan 40 kg wegen), zie rubriek 4.2.
Rifabutine (CYP450-inductor):
Gelijktijdig gebruik van voriconazol en rifabutine dient vermeden te worden, tenzij het voordeel opweegt tegen het risico.
Rifabutine (éénmaal daags 300 mg) verminderde de Cmax en AUCτ van voriconazol (tweemaal daags 200 mg) met respectievelijk 69% en 78%.
Bij gelijktijdige toediening met rifabutine lagen de Cmax en AUCτ van voriconazol (tweemaal daags 350 mg) respectievelijk op 96% en 68% van de waarde bij gebruik van voriconazol alleen (tweemaal daags 200 mg).
Bij een voriconazol dosering van 400 mg tweemaal daags waren de Cmax en AUCτ respectievelijk 104% en 87% hoger, in vergelijking met voriconazol alleen (tweemaal daags 200 mg).
Voriconazol (tweemaal daags 400 mg) verhoogde de Cmax en de AUCτ van rifabutine met respectievelijk 195% en 331%.
Indien gelijktijdige toediening van rifabutine en voriconazol gerechtvaardigd is, kan de onderhoudsdosis van voriconazol verhoogd worden tot 5 mg/kg intraveneus, tweemaal daags, of van 200 mg naar 350 mg oraal, tweemaal daags (100 mg naar 200 mg oraal, tweemaal daags, bij patiënten die minder dan 40 kg wegen) (zie rubriek 4.2).
Een zorgvuldige controle van de bloedceltelling en van ongewenste voorvallen met rifabutine (bv. uveïtis) wordt aanbevolen wanneer rifabutine samen met voriconazol wordt toegediend.
Omeprazol (CYP2C19-remmer; CYP2C19- en CYP3A4-substraat):
Omeprazol (éénmaal daags 40 mg) veroorzaakte een stijging van de Cmax en de AUCτ van voriconazol met respectievelijk 15% en 41%.
Aanpassing van de dosering van voriconazol wordt niet aanbevolen.
Voriconazol veroorzaakte
54 een stijging van de Cmax en de AUCτ van omeprazol met respectievelijk 116% en 280%.
Bij het opstarten van voriconazol bij patiënten die al omeprazol toegediend krijgen, wordt aanbevolen de omeprazoldosis te halveren.
Het metabolisme van andere protonpompremmers die een CYP2C19- substraat zijn, kan ook worden geremd door voriconazol.
Orale contraceptiva: gelijktijdige toediening van voriconazol en een oraal contraceptivum (1 mg norethisteron en 0,035 mg ethinylestradiol eenmaal daags) bij gezonde vrouwelijke proefpersonen resulteerde in een toename van de Cmax en AUCτ van ethinylestradiol (respectievelijk 36% en 61%) en norethisteron (respectievelijk 15% en 53%).
De Cmax en AUCτ van voriconazol namen toe met respectievelijk 14% en 46%.
Het is te verwachten dat de voriconazolspiegels tijdens de pilvrije week naar de standaard-waarden zullen terugkeren.
Omdat de verhouding tussen norethisteron en ethinylestradiol gedurende de interactie met voriconazol gelijk bleef, zal hun contraceptieve activiteit waarschijnlijk niet worden beïnvloed.
Hoewel er in de klinische interactiestudie geen toename in incidentie van hormoongerelateerde ongewenste voorvallen werd waargenomen, kunnen hogere oestrogeen- en progestageenspiegels in het bijzonder misselijkheid en menstruatiestoornissen veroorzaken.
Orale contraceptiva die andere doseringen bevatten dan 1 mg norethisteron en 0,035 mg ethinylestradiol zijn niet bestudeerd.
Antiretrovirale middelen:
Indinavir (CYP3A4-remmer en -substraat):
Indinavir (driemaal daags 800 mg) had geen significant effect op de Cmax, Cmin en AUCτ van voriconazol.
Voriconazol had geen significant effect op de Cmax en de AUCτ van indinavir (driemaal daags 800 mg).
Andere HIV-proteaseremmers (CYP3A4 -remmers):
Uit in vitro onderzoek blijkt dat voriconazol het metabolisme van de HIV-proteaseremmers kan inhiberen (bv. saquinavir, amprenavir en nelfinavir).
In vitro studies tonen ook aan dat het metabolisme van voriconazol geïnhibeerd kan worden door HIV- proteaseremmers.
De resultaten van de combinatie van voriconazol met andere HIV-proteaseremmers bij mensen kunnen echter niet worden voorspeld aan de hand van in vitro studies alleen.
Patiënten die gelijktijdig behandeld worden met voriconazol en HIV-proteaseremmers, dienen dan ook zorgvuldig gecontroleerd te worden op ieder symptoom van medicamenteuze toxiciteit en/of verlies van effectiviteit.
Efavirenz (een niet-nucleoside reverse-transcriptaseremmer) (CYP450-inductor; CYP3A4-remmer en -substraat):
Standaarddoses voriconazol en standaarddoses efavirenz dienen niet gelijktijdig toegediend te worden.
Steady-state efavirenz (400 mg oraal, éénmaal daags) verminderde de steady- state Cmax en AUCτ van voriconazol respectievelijk met gemiddeld 61% en 77% bij gezonde proefpersonen.
In dezelfde studie verhoogde voriconazol bij steady-state de steady-state Cmax en AUCτ van efavirenz respectievelijk met gemiddeld 38% en 44% bij gezonde proefpersonen.
In een afzonderlijke studie bij gezonde personen leidde een voriconazol dosis van 300 mg tweemaal daags in combinatie met een lage dosis efavirenz (300 mg eenmaal daags) niet tot voldoende blootstelling aan voriconazol.
Na gelijktijdige toediening bij gezonde personen van 400 mg voriconazol tweemaal per dag met 300 mg efavirenz oraal eenmaal per dag was de AUCτ van voriconazol verlaagd met 7% en de Cmax verhoogd met 23% in vergelijking met alleen 200 mg voriconazol tweemaal per dag.
(De AUCτ van efavirenz was verhoogd met 17% en de Cmax was equivalent in vergelijking met toediening van alleen 600 mg efavirenz eenmaal per dag).
Deze verschillen werden niet als klinisch significant beschouwd.
Wanneer voriconazol gelijktijdig wordt toegediend met efavirenz dient de onderhoudsdosis van voriconazol te worden verhoogd tot 400 mg tweemaal per dag en dient de dosis efavirenz te worden verlaagd met 50%, dat wil zeggen tot 300 mg eenmaal per dag (zie rubriek 4.2).
55 Als de behandeling met voriconazol wordt stopgezet, dient de oorspronkelijke dosering van efavirenz te worden hersteld.
Niet-nucleoside reverse transcriptaseremmers (NNRTR) (CYP3A4-substraten, - remmers of CYP450 - inductoren):
Uit in vitro studies blijkt dat het metabolisme van voriconazol geremd kan worden door delavirdine.
Hoewel het niet is onderzocht, kan het metabolisme van voriconazol versneld worden door nevirapine.
Een in vivo studie toonde aan dat voriconazol het metabolisme van efavirenz remt.
Voriconazol kan ook het metabolisme van andere NNRTR’ s dan efavirenz remmen.
Patiënten dienen bij gelijktijdige toediening van voriconazol en NNRTR’ s dan ook zorgvuldig gecontroleerd te worden op ieder symptoom van medicamenteuze toxiciteit en/of verlies van effectiviteit.
Dosisaanpassingen zijn noodzakelijk indien voriconazol gelijktijdig wordt toegediend met efavirenz (zie rubrieken 4.2 en 4.4).
4.6 Zwangerschap en borstvoeding
Zwangerschap Er is geen adequate informatie beschikbaar over het gebruik van VFEND bij zwangere vrouwen.
Studies bij dieren brachten reproductieve toxiciteit aan het licht (zie rubriek 5.3).
Het mogelijke risico voor de mens is niet bekend.
VFEND mag niet gebruikt worden tijdens de zwangerschap tenzij de voordelen voor de moeder duidelijk opwegen tegen het mogelijke risico voor de foetus.
Vrouwen in de vruchtbare leeftijd Vrouwen in de vruchtbare leeftijd dienen steeds een doeltreffende contraceptie toe te passen tijdens de behandeling.
Borstvoeding De excretie van voriconazol in moedermelk werd niet onderzocht.
De borstvoeding moet stopgezet worden bij het opstarten van de behandeling met VFEND.
4.7 Beïnvloeding van de rijvaardigheid en het vermogen om machines te bedienen
VFEND kan een matige invloed hebben op de rijvaardigheid en het vermogen om machines te bedienen.
Het kan aanleiding geven tot voorbijgaande en reversibele veranderingen van het gezichtsvermogen met inbegrip van wazig zien, veranderde of verhoogde visuele waarneming en/of fotofobie.
Patiënten met deze symptomen dienen dan ook mogelijk gevaarlijke handelingen te vermijden, zoals het besturen van een auto of het bedienen van machines.
4.8 Bijwerkingen
Het veiligheidsprofiel van voriconazol is gebaseerd op een geïntegreerde database met veiligheidsgegevens van meer dan 2000 personen (1655 patiënten in therapeutische studies).
Ze vertegenwoordigen een heterogene populatie waaronder patiënten met hematologische maligniteit, HIV-patiënten met oesofageale candidiasis en therapieresistente schimmelinfecties, niet-neutropene patiënten met candidemie of aspergillose en gezonde vrijwilligers.
561 patiënten kregen een behandeling met voriconazol die langer duurde dan 12 weken, waarvan 136 patiënten voriconzaol toegediend kregen gedurende meer dan 6 maanden.
In de onderstaande tabel worden, aangezien het merendeel van de studies open onderzoek betrof, de ongewenste voorvallen ongeacht de oorzaak opgesomd en ingedeeld naar systeem-/orgaanklasse en frequentie (zeer vaak ≥ 1/10; vaak ≥ 1/100 en < 1/10; soms ≥ 1/1000 en < 1/100, zelden ≥ 1/10.000 en < 1/1000 en zeer zelden < 1/10.000) onder voorwaarde van een mogelijk oorzakelijk verband met de voriconazolbehandeling.
Binnen iedere frequentiegroep worden bijwerkingen gerangschikt naar afnemende ernst.
De meest gerapporteerde ongewenste voorvallen waren: visuele stoornissen, pyrexie, huiduitslag, braken, misselijkheid, diarree, hoofdpijn, perifeer oedeem en abdominale pijn.
De ernst
56 van deze ongewenste voorvallen was meestal weinig ernstig tot matig ernstig.
Er werden geen klinisch significante verschillen opgemerkt bij analyse van de veiligheidsgegevens naar leeftijd, ras of geslacht.
Bijwerkingen gerapporteerd bij patiënten behandeld met voriconazol
Systeem-/orgaanklasse Onderzoeken
Ongewenste reacties op het geneesmidddel
Vaak
Verhoogde leverfunctiewaarden (met inbegrip van ASAT, ALAT, alkalische fosfatase, gammaGT, LDH, bilirubine), verhoogde bloedcreatininespiegel
Soms
Verlengd gecorrigeerd QT interval op het electrocardiogram, verhoogde bloedureumspiegel, verhoogde bloedcholesterolspiegel
Hartaandoeningen
Zeer vaak Soms
Perifeer oedeem Ventrikelfibrillatie, ventriculaire aritmie, syncope, supraventriculaire aritmie, supraventriculaire tachycardie, tachycardie, bradycardie
Zelden
Torsade de pointes, ventriculaire tachycardie, volledig atrioventriculair blok, bundeltakblok, nodaal ritme
Bloed- en lymfestelselaandoeningen Vaak Pancytopenie, beenmergdepressie, leukopenie, trombocytopenie, purpura, anemie Soms Diffuse intravasculaire coagulatie, agranulocytose, lymfadenopathie, eosinofilie
Zenuwstelselaandoeningen Zeer vaak Vaak Soms Zelden
Hoofdpijn Duizeligheid, verwardheid, tremor, agitatie, paresthesie Hersenoedeem, ataxie, diplopie, vertigo, hypesthesie Convulsie, encefalopathie, syndroom van Guillain-Barré, extrapyramidale symptomen, slaperigheid tijdens infusie
Oogaandoeningen
Zeer vaak
Visusstoornis (inculsief troebel zicht (zie rubriek 4.4), chromatopsie en fotofobie)
Soms
Papiloedeem (zie rubriek 4.4), oogzenuwstoornis (inclusief optische neuritis, zie rubriek 4.4), nystagmus, scleritis, blefaritis
Zelden
Retinale bloeding, optische atrofie, oogdraaien, corneatroebeling
Evenwichtsorgaan- en ooraandoeningen Zelden
Hypoacusis, tinnitus
Ademhalingsstelsel-, borstkas- en mediastinumaandoeningen Vaak ‘ Acute respiratory distress’ -syndroom, longoedeem, ademnood, thoraxpijn
Maagdarmstelselaandoeningen Zeer vaak Soms
Buikpijn, misselijkheid, braken, diarree Pancreatitis, peritonitis, duodenitis, gingivitis, glossitis, gezwollen tong, dyspepsie, constipatie
Zelden
Dysgeusie
57 Nier- en urinewegaandoeningen Vaak Acuut nierfalen, hematurie Soms Nefritis, proteïnurie Zelden
Tubulaire necrose van de nier
Huid- en onderhuidaandoeningen Zeer vaak Vaak
Huiduitslag Exfoliatieve dermatitis, aangezichtsoedeem, lichtovergevoeligheidsreactie, maculo-papulaire huiduitslag, maculaire huiduitslag, papulaire huiduitslag, cheilitis, pruritus, alopecia, erytheem
Soms
Syndroom van Stevens-Johnson, angioneurotisch oedeem, allergische dermatitis, urticaria, geneesmiddelovergevoeligheid, psoriasis
Zelden
Toxische epidermale necrolyse, erythema multiforme, discoïde lupus erythematodes
Skeletspierstelsel- en bindweefselaandoeningen Vaak Rugpijn Soms Artritis Zelden
Hypertonie
Endocriene aandoeningen
Soms Zelden
Bijnierschorsinsufficiëntie Hyperthyreoïdie, hypothyreoïdie
Voedings- en stofwisselingsstoornissen Vaak Hypoglykemie, hypokaliëmie
Infecties en parasitaire aandoeningen Vaak Gastro-enteritis, griepachtige symptomen Zelden
Pseudomembraneuze colitis
Bloedvataandoeningen
Vaak Zelden
Hypotensie, tromboflebitis, flebitis Lymfangitis
Algemene aandoeningen en toedieningsplaatsstoornissen Zeer vaak Vaak
Pyrexie Reactie/ontsteking op de injectieplaats, rillingen, asthenie
Immuunsysteemaandoeningen
Vaak Sinusitis Soms Anafylactoïde reactie, overgevoeligheid
Lever- en galaandoeningen Vaak Geelzucht, cholestatische geelzucht Soms Leverfalen, hepatitis, hepatomegalie, cholecystitis, cholelithiasis Zelden
Hepatisch coma
Psychische stoornissen
Vaak Zelden
Depressie, angst, hallucinatie Insomnia
58 Visuele stoornissen:
In klinisch onderzoek kwamen visuele stoornissen die geassocieerd zijn met een voriconazolbehandeling zeer vaak voor.
In deze studies, zowel korte- als lange-termijn behandeling, ondervond ongeveer 30% van de proefpersonen een veranderde of versterkte visuele perceptie, wazig zien, veranderingen in het zien van kleuren of fotofobie.
Deze visuele stoornissen waren van voorbijgaande aard en volledig reversibel, waarbij het grootste deel spontaan binnen 60 minuten verdween en er werden geen klinisch significante langdurige visuele effecten waargenomen.
Er zijn aanwijzingen dat dit afneemt bij herhaalde toediening van voriconazol.
De visuele stoornissen waren meestal mild en geaen slechts zelden aanleiding tot stopzetten van de behandeling en waren niet in verband gebracht met blijvende letsels op lange termijn.
Visuele stoornissen kunnen verband houden met hogere plasmaconcentraties en/of doseringen.
Het werkingsmechanisme is onbekend; het aangrijpingspunt ligt zeer waarschijnlijk binnen de retina.
In een studie waarin bij gezonde vrijwilligers de impact van voriconazol op de retinale functie werd onderzocht, veroorzaakte voriconazol een daling in de amplitude van de electroretinogram (ERG) - golf.
Het ERG meet electrische stromen in de retina.
De ERG-veranderingen verergerden niet tijdens 29 behandelingsdagen en waren volledig reversibel wanneer de toediening van voriconazol werd stopgezet.
Huidreacties Huidreacties kwamen vaak voor bij patiënten die behandeld worden met voriconazol in klinische studies.
Deze patiënten vertoonden echter ernstige onderliggende aandoeningen en kregen tegelijkertijd verscheidene geneesmiddelen toegediend.
De meerderheid van de gevallen van huiduitslag was licht tot matig ernstig.
Tijdens een behandeling met VFEND deden zich bij de patiënten zelden ernstige huidreacties voor, waaronder het syndroom van Stevens-Johnson, toxische epidermale necrolyse en erythema multiforme.
Patiënten die huiduitslag ontwikkelen, dienen zorgvuldig gecontroleerd te worden.
De behandeling met VFEND dient te worden stopgezet wanneer de uitslag zich uitbreidt.
Huidreacties als gevolg van overgevoeligheid voor licht zijn gerapporteerd, in het bijzonder bij langdurige therapie (zie ook rubriek 4.4).
Leverfunctietesten Over het algemeen bedroeg de incidentie van klinisch significante afwijkingen in de transaminasewaarden 13,4% (200/1493) bij patiënten die behandeld werden met voriconazol in het klinisch onderzoeksprogramma.
Afwijkingen in de leverfunctiewaarden kunnen verband houden met hogere plasmaconcentraties en/of doseringen.
De meerderheid van de afwijkende leverfunctiewaarden normaliseerde ofwel gedurende de behandeling zonder aanpassen van de dosering, ofwel na aanpassen van de dosering, met inbegrip van stopzetten van de behandeling.
Voriconazol werd soms in verband gebracht met gevallen van ernstige levertoxiciteit bij patiënten met andere ernstige, onderliggende aandoeningen.
Hier zijn gevallen inbegrepen van geelzucht en zeldzame gevallen van hepatitis en leverfalen met de dood tot gevolg (zie rubriek 4.4).
Infusie-gerelateerde reacties Tijdens infusie van de intraveneuze formulering van voriconazol bij gezonde personen, zijn anafylactoïd-achtige reacties, waaronder blozen, koorts, zweten, tachycardie, beklemd gevoel op de borst, dyspnoe, flauwte, misselijkheid, jeuk en huiduitslag voorgekomen.
De symptomen verschenen onmiddellijk na het starten van de infusie (zie ook rubriek 4.4).
Gebruik in de pediatrie De veiligheid van voriconazol werd onderzocht bij 245 pediatrische patiënten van 2 tot < 12 jaar die werden behandeld met voriconazol in farmacokinetische studies (87 pediatrische patiënten) en in “ compassionate use” programma’ s (158 pediatrische patiënten).
Het profiel van ongewenste voorvallen bij deze 245 pediatrische patiënten was vergelijkbaar met dat bij volwassenen.
Bij de 22 patiënten jonger dan 2 jaar die voriconazol toegediend kregen in een “ compassionate use” programma, zijn de volgende ongewenste voorvallen gerapporteerd (waarbij een verband met voriconazol niet kon
59 worden uitgesloten): fotosensitiviteitsreactie (1), aritmie (1), pancreatitis (1), verhoogde bilirubinespiegel in het bloed (1), verhoogde leverenzymen (1), huiduitslag (1) en papiloedeem (1).
Er zijn post-marketing meldingen van pancreatitis bij pediatrische patiënten.
4.9 Overdosering
In klinische studies deden zich 3 gevallen van accidentele overdosering voor.
Al deze gevallen kwamen voor bij pediatrische patiënten die tot het vijfvoudige van de aanbevolen intraveneuze dosis van voriconazol kregen toegediend.
In één geval werd als ongewenst voorval fotofobie gedurende 10 minuten gerapporteerd.
Er is geen antidotum bekend tegen voriconazol.
Voriconazol wordt gehemodialyseerd met een klaring van 121 ml/min.
De intraveneuze hulpstof, SBECD, wordt gehemodialyseerd met een klaring van 55 ml/min.
Bij een overdosis kan hemodialyse helpen om voriconazol en SBECD uit het lichaam te verwijderen.
5.
FARMACOLOGISCHE EIGENSCHAPPEN
5.1 Farmacodynamische eigenschappen
Farmacotherapeutische groep:
ATC code:
J02A C03 Antimycotica voor systemisch gebruik - Triazoolderivaten
Werkingsmechanisme
Voriconazol heeft in vitro een breedspectrum antimycotische werking met een antifungale activiteit tegen Candida species (waaronder fluconazolresistente C. krusei en resistente stammen van C. glabrata en C. albicans) en een fungicide activiteit tegen alle geteste Aspergillus species.
Bovendien vertoont voriconazol in vitro fungicide activiteit tegen opkomende pathogene fungi, waaronder Scedosporium en Fusarium, die een beperkte gevoeligheid hebben voor bestaande antifungale middelen.
Het werkingsmechanisme berust op remming van de fungale cytochroom P450 gekatalyseerde demethylering van 14α -sterol, een essentiële stap in de biosynthese van ergosterol.
In dierstudies is er een correlatie tussen de minimaal remmende concentraties en de werkzaamheid tegen experimentele mycosen.In klinische studies daarentegen blijkt er geen correlatie te bestaan tussen de minimaal remmende concentraties en de klinische afloop.
Bovendien blijkt er geen correlatie te bestaan tussen de plasmaspiegels en de klinische afloop.
Dit is kenmerkend voor de antimycotica uit de klasse van de azoolderivaten.
Microbiologie
Klinische effectiviteit (met gedeeltelijke of volledige respons, zie verder onder ‘ Klinische ervaring’) werd aangetoond voor Aspergillus spp., waaronder A. flavus, A. fumigatus, A. terreus, A. niger, A. nidulans, voor Candida spp., waaronder C. albicans, C. glabrata, C. krusei, C. parapsilosis en C. tropicalis en een beperkt aantal van C. dubliniensis, C. inconspicua en C. guilliermondii, voor Scedosporium spp., waaronder S. apiospermum, S. prolificans en voor Fusarium spp.
Andere behandelde schimmelinfecties (vaak met gedeeltelijke of volledige respons, zie verder onder ‘ Klinische ervaring’) omvatten geïsoleerde gevallen van infectie met Alternaria spp., Blastomyces dermatitidis, Blastoschizomyces capitatus, Cladosporium spp., Coccidioides immitis, Conidiobolus coronatus, Cryptococcus neoformans, Exserholium rostratum, Exophiala spinifera, Fonsecaea pedrosoi, Madurella mycetomatis, Paecilomyces lilacinus, Penicillium spp. waaronder P. marneffei, Phialophora richardsiae, Scopulariopsis brevicaulis en Trichosporon spp., waaronder T. beigelii.
60 Er werd in vitro werking waargenomen tegen klinische isolaten van Acremonium spp., Alternaria spp., Bipolaris spp., Cladophialophora spp.en Histoplasma capsulatum, waarbij de meeste stammen geremd werden door concentraties van voriconazol tussen 0,05 en 2 µg/ml.
Er werd in vitro werking waargenomen tegen de volgende pathogenen, maar de klinisch betekenis ervan is echter onbekend:
Curvularia spp. en Sporothrix spp.
Alvorens de therapie te starten, dient men monsters te nemen om de schimmels in cultuur te brengen en om andere relevante laboratoriumonderzoeken (serologie, histopathologie) te verrichten teneinde de ziekteverwekkende organismen te isoleren en identificeren.
De therapie mag ingesteld worden voordat de kweekresultaten en de resultaten van ander laboratoriumonderzoek bekend zijn.
Wanneer deze resultaten echter beschikbaar komen, dient de anti-infectieuze behandeling daaraan aangepast te worden.
Er zijn klinische isolaten geïdentificeerd met een verminderde gevoeligheid voor voriconazol.
De verhoogde minimaal remmende concentraties correleerden echter niet steeds met klinisch falen en klinische successen werden bereikt bij patiënten die geïnfecteerd waren met organismen die resistent waren tegen andere azolen.
De correlatie tussen de in vitro werkzaamheid en de klinische afloop is onduidelijk ten gevolge van de complexiteit van de patiënten die betrokken waren bij het klinisch onderzoek.
Breekpunten voor voriconazol dienen nog bepaald te worden.
Klinische ervaring
In deze sectie wordt een succesvolle afloop gedefinieerd als een volledige of gedeeltelijke respons.
Aspergillus-infecties – effectiviteit bij aspergillose-patiënten met een slechte prognose Voriconazol vertoont in vitro een fungicide werking tegen Aspergillus spp.
De doeltreffendheid en de overlevingswinst van voriconazol versus conventionele behandeling met amfotericine B in de eerstelijnsbehandeling van acute invasieve aspergillose werd aangetoond in een open, gerandomiseerde, multicentrische studie bij 277 immunogecompromitteerde patiënten die gedurende 12 weken behandeld werden.
Een bevredigende globale respons (volledige of gedeeltelijke genezing van alle aan de infectie toe te schrijven symptomen, tekens, radiografische/bronchoscopische afwijkingen die aanvankelijk aanwezig waren) werd vastgesteld bij 53% van de met voriconazol behandelde patiënten versus 31% van de patiënten die het vergelijkende geneesmiddel toegediend kregen.
Het overlevingspercentage op 84 dagen lag voor voriconazol statistisch significant hoger dan voor het vergelijkende geneesmiddel en er werd een klinisch en statistisch significante winst aangetoond in het voordeel van voriconazol voor wat betreft de tijd tot overlijden en de tijd tot het staken van de medicatie wegens toxiciteit.
Deze studie bevestigde de resultaten van een vroeger prospectief onderzoek, waar er positieve resultaten werden geboekt bij personen met risicofactoren voor een slechte prognose, inclusief graft- versus-host-ziekte en, in het bijzonder, cerebrale infecties (normaal geassocieerd met bijna 100% mortaliteit).
In de studies waren cerebrale, sinusale, pulmonaire en gedissemineerde aspergillose bij patiënten met beenmerg- en vaste orgaantransplantaten, hematologische maligniteiten, kanker en AIDS opgenomen.
Candidemie bij niet-neutropenische patiënten De effectiviteit van voriconazol in vergelijking met het behandelingsschema bestaande uit amfotericine B gevolgd door fluconazol in de primaire behandeling van candidemie werd aangetoond in een open, vergelijkende studie.
Driehonderdzeventig niet-neutropenische patiënten (ouder dan 12 jaar) met een gedocumenteerde candidemie werden in de studie geïncludeerd; 248 van deze patiënten werden behandeld met voriconazol.
Negen personen in de voriconazolgroep en vijf in de groep behandeld met amfotericine B gevolgd door fluconazol hadden ook een mycologisch aangetoonde infectie van diep weefsel.
Patiënten met nierinsufficiëntie werden van deze studie uitgesloten.
De mediane behandelingsduur bedroeg 15 dagen in beide behandelingsarmen.
In de primaire analyse werd een succesvolle respons, geëvalueerd door een Data Review Committee (DRC) dat geblindeerd
61 was voor de studiemedicatie, gedefinieerd als het verdwijnen/verbeteren van alle klinische tekens en symptomen van de infectie, met eradicatie van Candida uit het bloed en uit de geïnfecteerde diepe weefsels 12 weken na het einde van de behandeling (EOT, end of therapy).
Bij de patiënten die 12 weken na EOT niet geëvalueerd werden, werd de behandeling als een mislukking beschouwd.
In deze analyse werd een succesvolle respons vastgesteld bij 41% van de patiënten in beide behandelingsarmen.
In een secundaire analyse, die rekening hield met de DRC-evaluaties van het laatste evalueerbare tijdstip (EOT of 2, 6 of 12 weken na EOT) resulteerden voriconazol en het behandelingsschema bestaande uit amfotericine B gevolgd door fluconazol in succesvolle responspercentages van respectievelijk 65% en 71%.
De onderzoeker’ s evaluatie van een succesvolle afloop op elk van deze tijdstippen wordt in de volgende tabel getoond.
Tijdstip
Voriconazol (N=248)
Amfotericine B â fluconazol (N=122)
EOT 2 weken na EOT
178 (72%) 125 (50%)
88 (72%) 62 (51%)
6 weken na EOT
104 (42%)
55 (45%)
12 weken na EOT
104 (42%)
51 (42%)
Ernstige refractaire Candida-infecties De studie omvatte 55 patiënten met ernstige refractaire systemische Candida infecties (waaronder candidemie, gedissemineerde en andere invasieve candidiasis), waarbij eerdere antischimmelbehandeling, in het bijzonder met fluconazol, niet effectief was.
Er werden succesvolle resultaten geboekt bij 24 patiënten (15 volledige, 9 gedeeltelijke responsen).
Bij fluconazol-resistente non albicans species werd een succesvol resultaat gezien in 3 op de 3 C.krusei (volledige responsen) en 6 op de 8 C. glabrata (5 volledige, 1 gedeeltelijke respons) infecties.
De klinische effectiviteitsgegevens werden ondersteund door beperkte gevoeligheidsgegevens.
Scedosporium- en Fusarium-infecties Voriconazol bleek werkzaam te zijn tegen de volgende zeldzame pathogene fungi:
Scedosporium spp.: behandeling met voriconazol was succesvol bij 16 (6 volledige, 10 gedeeltelijke responsen) van de 28 patiënten geïnfecteerd met S. apiospermum en bij 2 (beide gedeeltelijke responsen) van de 7 patiënten geïnfecteerd met S. prolificans.
Bovendien was er therapeutisch succes bij 1 op 3 patiënten met infecties veroorzaakt door meer dan 1 organisme, waaronder Scedosporium spp.
Fusarium spp.:
7 (3 volledige, 4 gedeeltelijke responsen) van de 17 patiënten werden succesvol behandeld met voriconazol.
Van deze 7 patiënten hadden er 3 een ooginfectie, 1 een sinusinfectie en 3 een gedissemineerde infectie.
Vier additionele patiënten met fusariosis hadden een menginfectie; twee van hen vertoonden een gunstige afloop.
De meeste patiënten die met voriconazol behandeld werden voor de bovenvermelde zeldzame infecties waren intolerant of ongevoelig voor een vroegere antifungale behandeling.
Duur van de behandeling
In klinische studies kregen 561 patiënten een behandeling met voriconazol gedurende een periode van langer dan 12 weken, waarvan 136 patiënten voriconazol toegediend kregen gedurende meer dan 6 maanden.
62 Ervaring bij pediatrische patiënten
61 pediatrische patiënten met een leeftijd van 9 maanden tot 15 jaar die leden aan vastgestelde of vermoedelijke invasieve schimmelinfecties werden behandeld met voriconazol.
Deze populatie bestond uit 34 patiënten van 2 tot < 12 jaar en 20 patiënten van 12 tot 15 jaar.
De meesten onder hen (57/61) hadden voordien reeds een antischimmelbehandeling ondergaan, die niet succesvol was.
5 van deze patiënten (met een leeftijd van 12 tot 15 jaar) waren afkomstig uit therapeutische studies; de andere patiënten kregen voriconazol toegediend in het kader van een “ compassionate use” programma.
De onderliggende aandoeningen bij deze patiënten omvatten hematologische maligniteiten en aplastische anemie (27 patiënten) en chronische granulomateuze ziekte (14 patiënten).
De meest voorkomende, behandelde schimmelinfectie was aspergillose (43/61; 70%).
Klinische studies die het QT-interval onderzoeken Een placebogecontroleerde, gerandomiseerde, crossover studie met enkelvoudige doses, ter evaluatie van het effect op het QT-interval van gezonde vrijwilligers werd uitgevoerd met drie orale doses van voriconazol en ketoconazol.
De placebo-gecorrigeerde gemiddelde maximale QTc-verlengingen ten opzichte van de basislijn bedroegen 5,1, 4,8 en 8,2 msec na toediening van respectievelijk 800, 1200 en 1600 mg voriconazol, en 7,0 msec voor 800 mg ketoconazol.
In geen enkele groep had iemand een QTc-verlenging ≥ 60 msec ten opzichte van de basislijn.
Niemand vertoonde een interval dat groter was dan de potentieel klinisch relevante drempel van 500 msec.
5.2 Farmacokinetische eigenschappen
Algemene farmacokinetische eigenschappen De farmacokinetiek van voriconazol is onderzocht bij gezonde proefpersonen, bij bijzondere bevolkingsgroepen en bij patiënten.
De waargenomen farmacokinetische gegevens van snelle en consistente absorptie, accumulatie en niet-lineaire farmacokinetiek tijdens een orale toediening van tweemaal daags 200 mg of 300 mg gedurende 14 dagen bij risicopatiënten voor aspergillose (voornamelijk patiënten met maligne neoplasmen van lymfatische of hemopoëtische weefsels) kwamen overeen met die waargenomen bij gezonde proefpersonen.
De farmacokinetiek van voriconazol verloopt niet-lineair ten gevolge van de verzadiging van zijn metabolisme.
Bij een grotere dosis wordt een meer dan evenredige toename in blootstelling waargenomen.
Naar schatting komt, gemiddeld genomen, een orale dosisverhoging van tweemaal daags 200 mg naar tweemaal daags 300 mg overeen met een 2,5-voudige toename in blootstelling (AUCτ). Bij toepassing van de aanbevolen intraveneuze of orale oplaadschema's, worden binnen de eerste 24 uur na de toediening plasmaconcentraties bereikt die de steady-state waarden benaderen.
Zonder oplaaddosis treedt een accumulatie op bij tweemaal daags meervoudige dosering en worden bij het merendeel van de patiënten tegen dag 6 steady-state plasmaconcentraties van voriconazol bereikt.
Absorptie Voriconazol wordt na orale toediening snel en bijna volledig geabsorbeerd en bereikt zijn maximale plasmaconcentratie (Cmax) 1 tot 2 uur na toediening.
De absolute biologische beschikbaarheid van voriconazol na orale toediening wordt geschat op 96%.
Wanneer meervoudige doses voriconazol worden toegediend samen met een vetrijke maaltijd, verminderen de Cmax en de AUCτ met respectievelijk 34% en 24%.
De absorptie van voriconazol wordt niet beïnvloed door veranderingen in de pH van de maag.
Verdeling Het verdelingsvolume van voriconazol bij steady-state wordt geschat op 4,6 l/kg.
Dit wijst op een uitgebreide verdeling over de weefsels.
De binding aan plasma-eiwit wordt geschat op 58%.
Onderzoek van het cerebrospinaal vocht bij 8 patiënten in een “ compassionate use” programma toonde te detecteren voriconazolconcentraties aan bij alle patiënten.
63 Metabolisme In vitro studies toonden aan dat voriconazol wordt gemetaboliseerd door de hepatische cytochroom P450 iso-enzymen, namelijk CYP2C19, CYP2C9 en CYP3A4.
De farmacokinetiek van voriconazol vertoont een grote interindividuele variabiliteit.
In vivo studies toonden aan dat CYP2C19 in belangrijke mate betrokken is bij het metabolisme van voriconazol.
Dit enzym vertoont een genetisch polymorfisme.
Men kan bijvoorbeeld verwachten dat 15-20% van de Aziatische bevolking het geneesmiddel traag zal metaboliseren.
Bij blanken en zwarten is de prevalentie van trage metaboliseerders 3-5%.
Studies die werden uitgevoerd bij blanke en Japanse gezonde proefpersonen toonden aan dat de trage metaboliseerders gemiddeld een 4 keer hogere voriconazolblootstelling (AUCτ) vertonen dan hun homozygote, snel metaboliserende tegenhangers.
Heterozygote, snelle metaboliseerders vertonen gemiddeld een 2 keer hogere blootstelling aan voriconazol dan hun homozygote, snel metaboliserende tegenhangers.
De belangrijkste metaboliet van voriconazol is het N-oxide dat voor 72% van de radioactief gemerkte metabolieten in het plasma staat.
Deze metaboliet heeft minimale antifungale werking en draagt niet bij aan de totale effectiviteit van voriconazol.
Excretie Voriconazol wordt uitgescheiden door middel van metabolisme in de lever.
Minder dan 2% van de dosis wordt onveranderd in de urine uitgescheiden.
Na toediening van een radioactief gemerkte dosis voriconazol, vindt men ongeveer 80% van de radioactiviteit terug in de urine na herhaalde intraveneuze toediening en ongeveer 83% na herhaalde orale toediening.
Het merendeel van de totale radioactiviteit (> 94%) wordt uitgescheiden binnen de eerste 96 uur zowel na orale als na intraveneuze toediening.
De terminale halfwaardetijd van voriconazol hangt af van de dosis en bedraagt ongeveer 6 uur bij 200 mg (oraal).
Vanwege de niet-lineaire farmacokinetiek is de terminale halfwaardetijd niet bruikbaar in de voorspelling van de accumulatie of eliminatie van voriconazol.
Farmacokinetische-farmacodynamische verhoudingen
In 10 therapeutische studies bedroeg de mediaan voor de gemiddelde en maximale plasmaconcentraties bij individuele proefpersonen verdeeld over de studies respectievelijk 2425 ng/ml (interkwartiel bereik 1193 tot 4380 ng/ml) en 3742 ng/ml (interkwartiel bereik 2027 tot 6302 ng/ml).
Er werd geen positief verband gevonden tussen de gemiddelde, maximale of minimale plasmaconcentratie van voriconazol en de effectiviteit in therapeutische studies.
Farmacokinetische-farmacodynamische analyses van klinische studiegegevens toonden een positief verband aan tussen de plasmaconcentraties van voriconazol enerzijds en zowel afwijkingen in de leverfunctietesten als visuele stoornissen anderzijds.
Farmacokinetiek bij speciale groepen patiënten
Geslacht In een studie met meervoudige orale doses waren de Cmax en de AUCτ bij gezonde, jonge vrouwen respectievelijk 83% en 113% hoger dan bij gezonde jonge mannen (18-45 jaar).
In dezelfde studie konden geen significante verschillen in Cmax en AUCτ aangetoond worden tussen gezonde oudere mannen en gezonde oudere vrouwen (≥ 65 jaar).
In het klinisch onderzoeksprogramma werd geen aanpassing van de dosering doorgevoerd op basis van het geslacht.
Het veiligheidsprofiel en de plasmaconcentraties die werden waargenomen bij zowel mannelijke als vrouwelijke patiënten waren vergelijkbaar.
Daarom is een dosisaanpassing volgens het geslacht niet nodig.
64 Ouderen In een studie met meervoudige orale dosering waren de Cmax en de AUCτ bij gezonde oudere mannen (≥ 65 jaar) respectievelijk 61% en 86% hoger dan bij gezonde jonge mannen (18-45 jaar).
Er werden geen significante verschillen in Cmax en AUCτ gevonden tussen gezonde oudere vrouwen (≥ 65 jaar) en gezonde jonge vrouwen (18-45 jaar).
In de therapeutische studies werd de dosis niet aangepast op basis van de leeftijd.
Er kon een relatie tussen de plasmaconcentraties en de leeftijd vastgesteld worden.
Het veiligheidsprofiel van voriconazol was vergelijkbaar bij jonge en oudere patiënten en daarom is er geen aanpassing van de dosis nodig voor ouderen (zie rubriek 4.2).
Pediatrische patiënten De aanbevolen intraveneuze dosis bij pediatrische patiënten is gebaseerd op een populatie farmacokinetische analyse van gepoolde gegevens van 82 immunogecompromitteerde pediatrische patiënten van 2 tot < 12 jaar die geëvalueerd werden in drie farmacokinetische studies (waarin enkelvoudige intraveneuze doses van 3 en 4 mg/kg tweemaal per dag, multipele intraveneuze dosissen van 3, 4, 6 en 8 mg/kg tweemaal per dag en multipele doses van de orale suspensie van 4 en 6 mg/kg tweemaal per dag werden onderzocht).
De meerderheid van de patiënten kreeg meer dan één dosisniveau toegediend met een maximale therapieduur van 30 dagen.
Een vergelijking van de farmacokinetische gegevens bij een pediatrische en volwassen populatie toonde aan dat, om vergelijkbare blootstellingen te krijgen als deze die bij volwassenen bereikt worden na toediening van intraveneuze onderhoudsdoses van 4 mg/kg tweemaal per dag, intraveneuze onderhoudsdoses van 7 mg/kg tweemaal per dag vereist zijn bij pediatrische patiënten.
De hogere intraveneuze onderhoudsdoses bij pediatrische patiënten dan bij volwassenen weerspiegelt het groter eliminatievermogen bij pediatrische patiënten als gevolg van een grotere levermassa in verhouding tot de lichaamsmassa.
Om vergelijkbare blootstellingen te bekomen als bij volwassenen na toediening van intraveneuze onderhoudsdoses van 3 mg/kg tweemaal per dag, zijn bij pediatrische patiënten intraveneuze onderhoudsdoses van 4 mg/kg tweemaal per dag vereist.
Op basis van de populatie farmacokinetische analyse is geen oplaaddosis of doseringsaanpassing in functie van de leeftijd vereist bij patiënten van 2 tot < 12 jaar.
Verminderde nierfunctie Bij patiënten met een matig tot ernstig gestoorde nierfunctie (serumcreatinine > 2,5 mg/dl) treedt een accumulatie van de intraveneuze hulpstof, SBECD, op (zie rubrieken 4.2 en 4.4 voor aanbevelingen inzake dosering en controle).
Verminderde leverfunctie Na éénmalige orale toediening (200 mg) was de AUC 233% hoger bij patiënten met een lichte tot matige levercirrose (Child-Pugh A en B) in vergelijking met patiënten met een normale leverfunctie.
De eiwitbinding van voriconazol werd niet beïnvloed door deze verminderde leverfunctie.
In een studie met meervoudige orale dosering bleek de AUCτ vergelijkbaar bij patiënten met matige levercirrose (Child-Pugh B) die een onderhoudsdosis van tweemaal daags 100 mg kregen toegediend en bij patiënten met normale leverfunctie die tweemaal daags 200 mg kregen toegediend.
Van patiënten met ernstige levercirrose (Child-Pugh C) zijn geen farmacokinetische gegevens bekend.
Zie rubrieken 4.2 en 4.4 voor aanbevelingen inzake dosering en controle.
5.3 Gegevens uit het preklinisch veiligheidsonderzoek
Toxiciteitsstudies met voriconazol bij herhaalde dosering hebben aangetoond dat de lever het doelorgaan is.
Hepatotoxiciteit werd vastgesteld bij blootstellingen van het plasma die vergelijkbaar zijn met die verkregen bij therapeutische doses bij de mens, net zoals bij andere antimycotica het geval is.
Bij ratten, muizen en honden bracht voriconazol ook minimale adrenale veranderingen teweeg.
Conventionele studies op het gebied van veiligheidsfarmacologie, genotoxiciteit of carcinogeen potentieel brachten geen speciaal risico voor de mens aan het licht.
65 In voortplantingsstudies bleek voriconazol teratogeen bij ratten en embryotoxisch bij konijnen bij dezelfde systemische blootstellingen als die bij de mens verkregen met therapeutische doses.
In studies naar de pre- en postnatale ontwikkeling bij ratten bij lagere blootstellingen dan die bij de mens verkregen met therapeutische doses, verlengde voriconazol de draagtijd en de duur van de baring en veroorzaakte het dystocie met daaropvolgende mortaliteit voor de moeder en een verminderde overlevingskans voor de jongen.
De effecten op de baring worden waarschijnlijk gemedieerd door soortspecifieke mechanismen, die gepaard gaan met een reductie van de oestradiolspiegels, en ze komen overeen met die van andere antimycotica uit de klasse der azoolderivaten.
Preklinische gegevens over het intraveneuze hulpmiddel, SBECD toonden aan dat de belangrijkste effecten in de toxiciteitstudies bij herhaalde doseringen vacuolisatie van het epitheel van de urinewegen en activering van macrofagen in de lever en de longen waren.
Omdat het GPMT (guinea pig maximisation test) resultaat positief was, dienen voorschrijvers zich bewust te zijn van de overgevoeligheidspotentie van de intraveneuze formulering.
Standaard genotoxische en reproductie studies met de hulpstof SBECD toonden geen speciaal risico voor mensen aan.
Carcinogeniteitstudies zijn niet uitgevoerd met SBECD.
Het is gebleken dat een onzuiverheid, aanwezig in SBECD, een alkylerend mutageen agens is met een bewijsbare carcinogeniteit bij knaagdieren.
Deze onzuiverheid dient beschouwd te worden als een substantie met een carcinogene potentie bij mensen.
In het licht van deze gegevens dient de behandelingsduur met de intraveneuze formulering niet langer te zijn dan 6 maanden.
6.
FARMACEUTISCHE GEGEVENS
6.1 Lijst van hulpstoffen
Natrium sulfobutylether bèta-cyclodextrine (SBECD)
6.2 Gevallen van onverenigbaarheid
VFEND mag niet samen met andere intraveneuze producten in dezelfde lijn of canule geïnfundeerd worden.
Na beëindiging van de VFEND infusie kan de lijn gebruikt worden voor infusie van andere intraveneuze producten.
Bloedproducten en kortdurende infusie van geconcentreerde elektrolytoplossingen:
Elektrolytstoornissen zoals hypokaliëmie, hypomagnesiëmie en hypocalciëmie dienen vóór het instellen van de voriconazolbehandeling te worden gecorrigeerd (zie rubriek 4.2 en rubriek 4.4).
VFEND mag met geen enkel bloedproduct of kortdurende infusie van geconcentreerde elektrolytoplossingen gelijktijdig toegediend worden, zelfs niet als de twee infusies via separate lijnen lopen.
Totale parenterale voeding:
Totale parenterale voeding (TPV) hoeft niet onderbroken te worden indien voorgeschreven samen met VFEND gebruik, maar moet via een separate lijn worden geïnfundeerd.
Indien de infusie via een multi-lumen katheter gegeven wordt, moet TPV geïnfundeerd worden via een andere toegangspoort dan voor VFEND wordt gebruikt.
VFEND mag niet verdund worden met 4,2% natriumbicarbonaat infusievloeistof.
De verenigbaarheid met andere concentraties is niet bekend.
Dit geneesmiddel mag niet gemengd worden met andere geneesmiddelen dan die vermeld onder rubriek 6.6.
66 6.3 Houdbaarheid
VFEND poeder voor oplossing voor infusie:
3 jaar.
VFEND is een steriel lyofilisaat zonder conserveermiddelen voor éénmalig gebruik.
Uit microbiologisch oogpunt dient het product, eenmaal gereconstitueerd, dan ook onmiddellijk gebruikt te worden.
Wanneer het product niet onmiddellijk gebruikt wordt, is de gebruiker verantwoordelijk voor de bewaartijd tijdens het gebruik en de bewaaromstandigheden voorafgaand aan het gebruik.
De bewaartijd mag niet langer zijn dan 24 uur bij 2°C tot 8°C, tenzij reconstitutie onder gecontroleerde en gevalideerde aseptische omstandigheden heeft plaatsgevonden.
De chemische en fysische stabiliteit tijdens het gebruik is aangetoond gedurende 24 uur bij een temperatuur van 2°C tot 8°C.
6.4 Speciale voorzorgsmaatregelen bij bewaren
Gereconstitueerd concentraat: bewaren bij 2°C-8°C (in de koelkast) gedurende ten hoogste 24 uur.
Voor bewaarcondities van het gereconstitueerde geneesmiddel, zie rubriek 6.3.
6.5 Aard en inhoud van de verpakking
Verpakkingen met één injectieflacon van 30 ml voor éénmalig gebruik van helder type I glas met rubber stop en aluminium dop met plastic afdichting.
6.6 Speciale voorzorgsmaatregelen voor het verwijderen en andere instructies
Alle ongebruikte producten of afvalmaterialen dienen te worden vernietigd overeenkomstig lokale voorschriften.
Het poeder wordt gereconstitueerd met 19 ml water voor injectie, zodat een extraheerbaar volume van 20 ml helder concentraat met 10 mg/ml voriconazol wordt verkregen.
Gooi de VFEND injectieflacon weg als het vacuüm het verdunningsmiddel niet in de injectieflacon trekt.
Het wordt aanbevolen een standaard (niet-automatische) injectiespuit van 20 ml te gebruiken om er zeker van te zijn dat de exacte hoeveelheid (19,0 ml) water voor injectie wordt gebruikt.
Dit geneesmiddel is alleen bedoeld voor éénmalig gebruik en iedere ongebruikte oplossing dient te worden vernietigd.
Alleen heldere oplossingen zonder poederdeeltjes mogen gebruikt worden.
Alvorens het product toe te dienen, wordt het vereiste volume gereconstitueerd concentraat toegevoegd aan een aanbevolen en verenigbare infuusoplossing (zie hieronder voor details) om een uiteindelijke voriconazoloplossing van 0,5-5 mg/ml te verkrijgen.
67 Vereiste volumes van het VFEND concentraat à 10 mg/ml
Lichaamsgewicht
Volume van het VFEND concentraat (10 mg/ml) nodig voor:
(kg)
een dosis
van een dosis van een dosis van een dosis van
3 mg/kg (aantal
4 mg/kg (aantal
6 mg/kg (aantal
7 mg/kg (aantal
injectieflacons) injectieflacons) injectieflacons)
injectieflacons)
10 15 20 25 30 35 40 45 50 55 60 65 70 75 80 85 90 95
- 4,0 ml (1) - - 6,0 ml (1) - - 8,0 ml (1) - - 10,0 ml (1) - 9,0 ml (1) 12,0 ml (1) 18,0 ml (1) 10,5 ml (1) 14,0 ml (1) 21,0 ml (2) 12,0 ml (1) 16,0 ml (1) 24,0 ml (2) 13,5 ml (1) 18,0 ml (1) 27,0 ml (2) 15,0 ml (1) 20,0 ml (1) 30,0 ml (2) 16,5 ml (1) 22,0 ml (2) 33,0 ml (2) 18,0 ml (1) 24,0 ml (2) 36,0 ml (2) 19,5 ml (1) 26,0 ml (2) 39,0 ml (2) 21,0 ml (2) 28,0 ml (2) 42,0 ml (3) 22,5 ml (2) 30,0 ml (2) 45,0 ml (3) 24,0 ml (2) 32,0 ml (2) 48,0 ml (3) 25,5 ml (2) 34,0 ml (2) 51,0 ml (3) 27,0 ml (2) 36,0 ml (2) 54,0 ml (3) 28,5 ml (2) 38,0 ml (2) 57,0 ml (3)
7,0 ml (1) 10,5 ml (1) 14,0 ml (1) 17,5 ml (1) 21,0 ml (2) 24,5 ml (2) 28,0 ml (2) 31,5 ml (2) 35,0 ml (2) - - - - - - - - -
100
30,0 ml (2)
40,0 ml (2)
60,0 ml (3)
-
Voriconazol is een steriel lyofilisaat zonder conserveermiddelen voor éénmalig gebruik.
Uit microbiologisch oogpunt dient de gereconstitueerde oplossing dan ook onmiddellijk gebruikt te worden.
Indien niet onmiddellijk gebruikt, is de gebruiker verantwoordelijk voor de bewaartijden tijdens het gebruik en de bewaaromstandigheden voorafgaand aan het gebruik.
De bewaartijd mag in principe niet langer zijn dan 24 uur bij 2°C tot 8°C, tenzij reconstitutie onder gecontroleerde en gevalideerde aseptische omstandigheden heeft plaatsgevonden.
De gereconstitueerde oplossing kan verdund worden met:
9 mg/ml (0,9%) natriumchloride intraveneuze infusievloeistof Ringerlactaat intraveneuze infusievloeistof 5% glucose en Ringerlactaat intraveneuze infusievloeistof 5% glucose en 0,45% natriumchloride intraveneuze infusievloeistof 5% glucose intraveneuze infusievloeistof 5% glucose en 20 mEq kaliumchloride intraveneuze infusievloeistof 0,45% natriumchloride intraveneuze infusievloeistof 5% glucose en 0,9% natriumchloride intraveneuze infusievloeistof
De verenigbaarheid van voriconazol met andere verdunningsvloeistoffen dan de hierboven of in rubriek 6.2 opgesomde verdunningsmiddelen is onbekend.
7.
HOUDER VAN DE VERGUNNING VOOR HET IN DE HANDEL BRENGEN
Pfizer Limited, Ramsgate Road, Sandwich, Kent CT13 9NJ, Verenigd Koninkrijk
8.
NUMMER(S) VAN DE VERGUNNING VOOR HET IN DE HANDEL BRENGEN
EU/1/02/212/025
68 9.
DATUM VAN EERSTE VERLENING VAN DE VERGUNNING/HERNIEUWING VAN DE VERGUNNING
Datum van eerste vergunning:
21 maart 2002
Datum van laatste hernieuwing:
21 maart 2007
10.
DATUM VAN HERZIENING VAN DE TEKST
Gedetailleerde informatie over dit geneesmiddel is beschikbaar op de website van het Europese Geneesmiddelen Bureau (EMEA) http://www.emea.europa.eu /.
69 1.
NAAM VAN HET GENEESMIDDEL
VFEND 40 mg/ml poeder voor orale suspensie
2.
KWALITATIEVE EN KWANTITATIEVE SAMENSTELLING
Elke ml orale suspensie bevat 40 mg voriconazol na reconstitutie met water (zie rubriek 6.6).
Elke fles bevat 3 g voriconazol.
Hulpstof:
Elke ml suspensie bevat 0,54 g sucrose.
Voor een volledige lijst van hulpstoffen, zie rubriek 6.1.
3.
FARMACEUTISCHE VORM
Wit tot gebroken wit poeder.
4.
KLINISCHE GEGEVENS
4.1 Therapeutische indicaties
Voriconazol is een breedspectrum antimycoticum uit de groep van de triazolen en is geïndiceerd voor:
Behandeling van invasieve aspergillose.
Behandeling van candidemie bij niet-neutropenische patiënten.
Behandeling van fluconazol-resistente ernstige invasieve Candida-infecties (waaronder ook C. krusei).
Behandeling van ernstige schimmelinfecties veroorzaakt door Scedosporium spp. en Fusarium spp.
VFEND dient in eerste instantie te worden toegediend aan patiënten met progressieve, mogelijk levensbedreigende infecties.
4.2 Dosering en wijze van toediening
VFEND orale suspensie dient minstens één uur voor of twee uur na de maaltijd te worden ingenomen.
Elektrolytstoornissen zoals hypokaliëmie, hypomagnesiëmie en hypocalciëmie dienen vóór het instellen van en tijdens de voriconazolbehandeling te worden gecontroleerd en, indien nodig, gecorrigeerd (zie rubriek 4.4).
VFEND is eveneens beschikbaar als 50 mg en 200 mg filmomhulde tabletten en als 200 mg poeder voor oplossing voor infusie.
Gebruik bij volwassenen Men moet de therapie beginnen met het aangegeven oplaadschema van ofwel intraveneus ofwel oraal toegediend VFEND om op dag 1 concentraties in het plasma te bereiken die in de buurt van de steady- state waarde liggen.
Op basis van de hoge orale biologische beschikbaarheid (96%; zie rubriek 5.2), wordt aanbevolen om te schakelen tussen intraveneuze en orale toediening wanneer dit klinisch geïndiceerd is.
70 Gedetailleerde informatie over de aanbevolen doses is weergegeven in onderstaande tabel:
Intraveneus
Orale suspensie
Patiënten van 40 kg en zwaarder
Patiënten
van minder dan 40 kg
Oplaadschema (eerste 24 uur)
6 mg/kg om de 12 uur 400 (gedurende de eerste 24 uur)
mg (10 ml) om de 12 200 mg (5 ml) om de 12 uur (gedurende de eerste uur (gedurende de eerste 24 uur) 24 uur)
Onderhoudsdosis (na de eerste 24 uur)
Tweemaal daags 4 mg/kg
Tweemaal daags 200 mg Tweemaal daags 100 mg (5 ml) (2,5 ml)
Dosisaanpassing Indien de respons van de patiënt onvoldoende is, kan de onderhoudsdosis worden verhoogd tot tweemaal daags 300 mg in geval van orale toediening.
Voor patiënten die minder wegen dan 40 kg kan de orale dosis verhoogd worden tot tweemaal daags 150 mg.
Indien de patiënt een behandeling met deze hogere doses niet kan verdragen, verminder dan de toegediende orale dosis in stappen van 50 mg om te komen tot een onderhoudsdosis van tweemaal daags 200 mg (of tot tweemaal daags 100 mg voor patiënten met een gewicht lager dan 40 kg).
Fenytoïne kan samen met voriconazol worden toegediend indien de onderhoudsdosis van voriconazol wordt verhoogd van 200 mg naar 400 mg oraal, tweemaal daags (van 100 mg naar 200 mg oraal, tweemaal daags bij patiënten, die minder wegen dan 40 kg), zie rubrieken 4.4 en 4.5.
Rifabutine kan samen met voriconazol toegediend worden indien de onderhoudsdosis van voriconazol wordt verhoogd van 200 mg naar 350 mg oraal, tweemaal daags (van 100 mg naar 200 mg oraal, tweemaal daags, bij patiënten die minder wegen dan 40 kg), zie rubrieken 4.4 en 4.5.
Efavirenz kan samen met voriconazol toegediend worden indien de onderhoudsdosis van voriconazol wordt verhoogd tot 400 mg om de 12 uur en de efavirenz dosis wordt verlaagd met 50%, d.w.z. tot 300 mg eenmaal daags.
Als de behandeling met voriconazol wordt beëindigd, dient de oorspronkelijke dosis efavirenz weer ingesteld te worden (zie rubrieken 4.4 en 4.5).
De behandelingsduur is afhankelijk van de klinische en mycologische respons van de patiënt.
Gebruik bij ouderen Voor ouderen is geen aanpassing van de dosis nodig (zie rubriek 5.2).
Gebruik bij patiënten met een verminderde nierfunctie De farmacokinetische eigenschappen van oraal toegediend voriconazol worden niet beïnvloed door een vermindering van de nierfunctie.
Het is daarom niet nodig de dosis aan te passen bij orale toediening bij patiënten met een lichte tot ernstige verminderde nierfunctie (zie rubriek 5.2).
Voriconazol wordt gehemodialyseerd met een klaring van 121 ml/min.
Een vier uur durende hemodialysesessie verwijdert niet genoeg voriconazol om een dosisaanpassing te rechtvaardigen.
Gebruik bij patiënten met een verminderde leverfunctie Een aanpassing van de dosis is niet nodig bij patiënten met een acute leveraandoening die wordt aangetoond door verhoogde leverfunctiewaarden (ALAT, ASAT) (wel wordt continue controle van de leverfunctiewaarden op verdere stijgingen aanbevolen).
Het wordt aanbevolen de standaard oplaadschema's toe te passen, maar de onderhoudsdosis te halveren bij patiënten met lichte tot matige levercirrose (Child-Pugh A en B), als zij VFEND innemen (zie rubriek 5.2).
71 Het gebruik van VFEND bij patiënten met ernstige chronische levercirrose (Child-Pugh C) is niet onderzocht.
VFEND is geassocieerd met verhoogde waarden in de leverfunctietesten en met klinische tekens van leverschade, zoals geelzucht, en mag bij patiënten met een ernstig verminderde leverfunctie alleen gebruikt worden als het voordeel opweegt tegen het mogelijke risico.
Patiënten met een verminderde leverfunctie moeten zorgvuldig gecontroleerd worden op medicamenteuze toxiciteit (zie ook rubriek 4.8).
Gebruik bij kinderen Het gebruik van VFEND wordt niet aanbevolen bij kinderen jonger dan 2 jaar vanwege onvoldoende gegevens over veiligheid en werkzaamheid.
De aanbevolen onderhoudsdosering bij pediatrische patiënten van 2 tot < 12 jaar is als volgt:
Intraveneus *
Oraal * *
Oplaadschema
Er is geen orale of intraveneuze oplaaddosis aanbevolen
Onderhoudsdosis
Tweemaal daags 7 mg/kg
Tweemaal daags 200 mg
* Op basis van een populatie farmacokinetische analyse bij 82 immunogecompromitteerde patiënten van 2 tot < 12 jaar * * Op basis van een populatie farmacokinetische analyse bij 47 immunogecompromitteerde patiënten van 2 tot < 12 jaar
Het gebruik bij pediatrische patiënten van 2 tot < 12 jaar met lever- of nierinsufficiëntie is niet onderzocht (zie rubriek 4.8 en rubriek 5.2).
Deze pediatrische dosisaanbevelingen zijn gebaseerd op studies waarin VFEND in de vorm van poeder voor orale suspensie werd toegediend.
Bio-equivalentie tussen het poeder voor orale suspensie en de tabletten is niet onderzocht bij de pediatrische populatie.
Wegens de vermoedelijk beperkte gastrointestinale transittijd bij pediatrische patiënten, kan de absorptie van de tabletten anders zijn bij pediatrische patiënten dan bij volwassen patiënten.
Het is daarom aanbevolen bij kinderen van 2 tot < 12 jaar de orale suspensie te gebruiken.
Bij adolescenten (van 12 tot 16 jaar) moet dezelfde dosering gebruikt worden als voor volwassenen.
4.3 Contra-indicaties
Overgevoeligheid voor het werkzaam bestanddeel of voor één van de hulpstoffen.
Gelijktijdige toediening van de CYP3A4-substraten terfenadine, astemizol, cisapride, pimozide of kinidine en VFEND is gecontraïndiceerd.
Verhoogde plasmaconcentraties van deze geneesmiddelen kunnen namelijk leiden tot een verlenging van het QTc-interval en tot het in zeldzame gevallen optreden van torsades de pointes (zie rubriek 4.5).
Gelijktijdige toediening van VFEND met rifampicine, carbamazepine en fenobarbital is gecontra- indiceerd, aangezien deze geneesmiddelen de plasmaconcentraties van voriconazol waarschijnlijk significant zullen doen dalen (zie rubriek 4.5).
Gelijktijdige toediening van VFEND en hoge doses ritonavir (tweemaal daags 400 mg en hoger) is gecontraïndiceerd omdat ritonavir in deze doses de plasmaconcentraties van voriconazol significant verlaagt bij gezonde proefpersonen (zie rubriek 4.5, voor lagere doses zie rubriek 4.4).
72 Gelijktijdige toediening van ergotamine-alkaloïden (ergotamine, dihydroergotamine), die CYP3A4- substraten zijn, is gecontraïndiceerd, aangezien verhoogde plasmaconcentraties van deze geneesmiddelen ergotisme kunnen veroorzaken (zie rubriek 4.5).
Gelijktijdige toediening van voriconazol en sirolimus is gecontraïndiceerd, aangezien voriconazol de plasmaconcentraties van sirolimus waarschijnlijk significant zal doen stijgen (zie rubriek 4.5).
Het gelijktijdig gebruik van voriconazol en sintjanskruid is gecontraïndiceerd (zie rubriek 4.5).
4.4.
Bijzondere waarschuwingen en voorzorgen bij gebruik
Overgevoeligheid:
Voorzichtigheid is geboden bij het voorschrijven van VFEND aan patiënten met een overgevoeligheid voor andere producten uit de groep van de azolen (zie ook rubriek 4.8).
Cardiovasculair:
Sommige azolen, met inbegrip van voriconazol, zijn geassocieerd met een verlenging van het QT- interval.
Er deden zich zeldzame gevallen voor van torsades de pointes bij patiënten behandeld met voriconazol, die risicofactoren vertoonden zoals een voorgeschiedenis van cardiotoxische chemotherapie, cardiomyopathie, hypokaliëmie en die gelijktijdig geneesmiddelen toegediend kregen die mogelijk aan deze voorvallen hadden bijgedragen.
Voorzichtigheid is geboden bij de toediening van voriconazol aan patiënten met potentieel pro-aritmische factoren zoals: • congenitale of verworven QT-verlenging • cardiomyopathie, in het bijzonder bij aanwezigheid van hartfalen • sinus-bradycardie • bestaande symptomatische aritmieën • concomitante medicatie waarvan bekend is dat ze het QT-interval verlengt Elektrolytstoornissen zoals hypokaliëmie, hypomagnesiëmie en hypocalciëmie dienen vóór het instellen van en tijdens de voriconazolbehandeling te worden gecontroleerd en, indien nodig, gecorrigeerd (zie rubriek 4.2).
Er is een studie uitgevoerd bij gezonde vrijwilligers die het effect op het QT-interval onderzocht van enkelvoudige doses voriconazol, tot 4 maal de gebruikelijke dagdosis.
Niemand vertoonde een interval dat groter was dan de potentieel klinisch relevante drempel van 500 msec (zie rubriek 5.1).
Levertoxiciteit:
In klinische studies traden soms ernstige hepatische reacties op tijdens de behandeling met VFEND (waaronder klinische hepatitis, cholestase en acuut leverfalen, ook met dodelijke afloop).
Er werd vastgesteld dat hepatische reacties hoofdzakelijk optraden bij patiënten met ernstige onderliggende medische aandoeningen (overwegend hematologische maligniteit).
Voorbijgaande hepatische reacties, zoals hepatitis en geelzucht, traden op bij patiënten zonder andere identificeerbare risicofactoren.
De leverdisfunctie was meestal reversibel na het staken van de behandeling (zie rubriek 4.8).
Controle van de leverfunctie:
Patiënten die een behandeling met voriconazol beginnen en patiënten die abnormale waarden vertonen bij leverfunctietesten gedurende een behandeling met VFEND moeten routinematig worden gecontroleerd op het ontwikkelen van een ernstigere leveraandoening.
Het therapeutische beleid van de patiënt dient een laboratoriumbeoordeling van de leverfunctie (in het bijzonder leverfunctietesten en bilirubine) te omvatten.
Men dient te overwegen de behandeling met VFEND stop te zetten indien er klinische klachten en symptomen ontstaan die overeenkomen met het ontwikkelen van een leveraandoening.
Controle van de leverfunctie dient zowel bij kinderen als bij volwassenen te worden uitgevoerd.
Ongewenste voorvallen met betrekking tot het zicht:
Er zijn meldingen geweest van langdurige ongewenste voorvallen met betrekking tot het zicht, inclusief troebel zicht, optische neuritis en papiloedeem (zie rubriek 4.8).
Ongewenste voorvallen met betrekking tot de nieren:
Acuut nierfalen werd waargenomen bij ernstig zieke patiënten die met VFEND behandeld werden.
Het is waarschijnlijk dat patiënten die behandeld
73 worden met voriconazol gelijktijdig nefrotoxische medicatie toegediend krijgen en lijden aan gelijktijdig optredende aandoeningen die een verminderde nierfunctie kunnen veroorzaken (zie rubriek 4.8).
Controle van de nierfunctie:
Patiënten dienen gecontroleerd te worden op de ontwikkeling van een abnormale nierfunctie.
Deze controle dient een laboratoriumbeoordeling te omvatten, in het bijzonder van serumcreatinine.
Controle van de pancreasfunctie:
Patiënten, vooral kinderen, met risicofactoren voor acute pancreatitis (bijv. recente chemotherapie, hematopoëtische stamceltransplantatie (HSCT)) dienen nauwkeurig gecontroleerd te worden tijdens behandeling met VFEND.
Controle van serumamylase of -lipase kan worden overwogen bij dit klinisch beeld.
Huidreacties:
Tijdens een behandeling met VFEND ontwikkelden zich bij patiënten zelden exfoliatieve huidreacties zoals het syndroom van Stevens-Johnson.
Wanneer zich bij patiënten huiduitslag voordoet, dienen zij zorgvuldig te worden gevolgd en dient de toediening van VFEND te worden stopgezet in geval de uitslag zich verder uitbreidt.
Daarnaast is VFEND geassocieerd met een huidreactie als gevolg van overgevoeligheid voor licht, in het bijzonder bij langdurige therapie.
Het is raadzaam de patiënt te informeren zonlicht te vermijden gedurende de behandeling.
Gebruik in de pediatrie:
De veiligheid en de effectiviteit bij pediatrische patiënten onder de leeftijd van twee jaar zijn niet aangetoond (zie ook rubrieken 4.8 en 5.1).
Voriconazol is geïndiceerd voor pediatrische patiënten van twee jaar of ouder.
De leverfunctie dient zowel bij kinderen als bij volwassenen te worden gecontroleerd.
De orale biologische beschikbaarheid kan beperkt zijn bij pediatrische patiënten van 2 tot < 12 jaar met malabsorptie en een voor de leeftijd zeer laag lichaamsgewicht.
In dat geval is de intraveneuze toediening van voriconazol aanbevolen.
Fenytoïne (CYP2C9-substraat en krachtige CYP450-inductor):
Een zorgvuldige controle van de fenytoïnespiegels wordt aanbevolen wanneer fenytoïne samen met voriconazol toegediend wordt.
Gelijktijdig gebruik van voriconazol en fenytoïne dient vermeden te worden, tenzij het voordeel opweegt tegen het risico (zie rubriek 4.5).
Rifabutine (CYP450-inductor):
Een zorgvuldige controle van de volledige bloedceltelling en van bijwerkingen van rifabutine (bv. uveïtis) wordt aanbevolen wanneer rifabutine samen met voriconazol wordt toegediend.
Gelijktijdig gebruik van voriconazol en rifabutine dient vermeden te worden, tenzij het voordeel opweegt tegen het risico (zie rubriek 4.5).
Methadon (CYP3A4-substraat):
Een frequente controle op methadongerelateerde ongewenste voorvallen en toxiciteit, waaronder QTc-verlenging, wordt aanbevolen bij gelijktijdige toediening met voriconazol omdat methadonspiegels na gelijktijdige toediening met voriconazol verhoogd waren.
Een dosisvermindering van methadon kan noodzakelijk zijn (zie rubriek 4.5).
Kortwerkende opiaten (CYP3A4-substraat):
Verlaging van de dosis alfentanil en andere kortwerkende opiaten die een op alfentanil gelijkende structuur hebben en door CYP3A4 gemetaboliseerd worden (bijv. fentanyl en sufentanil), dient te worden overwogen bij gelijktijdige toediening met voriconazol (zie rubriek 4.5).
Aangezien de halfwaardetijd van alfentanil viervoudig verlengd wordt wanneer alfentanil gelijktijdig met voriconazol wordt toegediend, kan het nodig zijn langer toezicht op de ademhaling te houden.
Ritonavir (krachtige CYP450-inductor; CYP3A4-remmer en -substraat):
Gelijktijdige toediening van voriconazol en een lage dosis ritonavir (tweemaal daags 100 mg) dient vermeden te worden tenzij de risico/baten analyse het gebruik van voriconazol rechtvaardigt (zie rubriek 4.5, voor hogere doses zie rubriek 4.3).
Efavirenz (CYP450-inductor; CYP3A4-remmer en – substraat):
Wanneer voriconazol gelijktijdig met efavirenz wordt toegediend, dient de dosis voriconazol te worden verhoogd tot 400 mg om de 12 uur en dient de dosis van efavirenz te worden verlaagd tot 300 mg om de 24 uur (zie rubrieken 4.2 en 4.5).
74 VFEND orale suspensie bevat saccharose en mag niet gebruikt worden bij patiënten met zeldzame, erfelijke problemen van fructose-intolerantie, sucrase-isomaltase-deficiëntie of glucose-galactose- malabsorptie.
4.5.
Interacties met andere geneesmiddelen en andere vormen van interactie
Tenzij anders aangegeven, werden de studies naar de geneesmiddeleninteracties uitgevoerd bij gezonde volwassen mannelijke proefpersonen, die verschillende doseringsschema's gebruikten om te komen tot een steady-state met oraal toegediend voriconazol bij een dosis van tweemaal daags 200 mg.
Deze resultaten zijn extrapoleerbaar naar andere populaties en toedieningswegen.
Deze rubriek beschrijft de effecten van andere geneesmiddelen op voriconazol, de effecten van voriconazol op andere geneesmiddelen en de interacties in twee richtingen.
De interacties beschreven in de eerste twee subrubrieken worden behandeld in de volgorde: contra-indicaties, interacties die een dosisaanpassing en een zorgvuldige klinische en/of biologische controle vereisen en tenslotte interacties zonder significante farmacokinetische wisselwerking, maar die van klinisch belang kunnen zijn binnen dit therapeutisch gebied.
Effecten van andere geneesmiddelen op voriconazol
Voriconazol wordt gemetaboliseerd door cytochroom P450 iso-enzymen, namelijk CYP2C19, CYP2C9 en CYP3A4.
Middelen die deze iso-enzymen remmen of induceren kunnen de plasmaconcentraties van voriconazol respectievelijk doen stijgen of dalen.
Rifampicine (CYP450-inductor):
Rifampicine (éénmaal daags 600 mg) deed de Cmax (maximale plasmaconcentratie) en de AUCτ (gebied onder de plasmaconcentratie-tijdscurve bij een bepaald doseringsinterval) van voriconazol dalen met respectievelijk 93% en 96%.
Het gelijktijdig toedienen van voriconazol en rifampicine is gecontraïndiceerd (zie rubriek 4.3).
Ritonavir (krachtige CYP450-inductor; CYP3A4-remmer en – substraat):
Het effect van een gelijktijdige toediening van oraal voriconazol (tweemaal daags 200 mg) en een hoge dosis (400 mg) of een lage dosis (100 mg) oraal ritonavir is onderzocht in twee afzonderlijke studies bij gezonde vrijwilligers.
Hoge doses ritonavir (tweemaal daags 400 mg) verlaagden de steady-state Cmax en AUCτ van oraal voriconazol met gemiddeld 66% en 82%, terwijl lage doses ritonavir (tweemaal daags 100 mg) de Cmax en AUCτ van oraal voriconazol respectievelijk verlaagden met gemiddeld 24% en 39%.
De toediening van voriconazol had geen significant effect op de gemiddelde Cmax en AUCτ van ritonavir in de studie met hoge doses, hoewel een geringe daling van de steady-state Cmax en AUCτ van ritonavir respectievelijk met gemiddeld 25 en 13% is waargenomen in de interactiestudie met lage doses ritonavir.
In beide studies werd onder de proefpersonen 1 uitzondering geïdentificeerd met verhoogde voriconazolspiegels.
Gelijktijdige toediening van voriconazol en hoge doses ritonavir (tweemaal daags 400 mg en hoger) is gecontraïndiceerd.
Gelijktijdige toediening van voriconazol en lage doses ritonavir (tweemaal daags 100 mg) dient vermeden te worden, tenzij de risico/baten analyse het gebruik van voriconazol bij de patiënt rechtvaardigt (zie rubriek 4.3 en 4.4).
Carbamazepine en fenobarbital (krachtige CYP450-inductoren):
Hoewel het niet is onderzocht, is het waarschijnlijk dat carbamazepine of fenobarbital een significante daling zullen veroorzaken in de plasmaconcentraties van voriconazol.
Het gelijktijdig toedienen van voriconazol en carbamazepine of fenobarbital is gecontraïndiceerd (zie rubriek 4.3).
Cimetidine (aspecifieke CYP450-remmer, verhoogt de pH van de maag):
Cimetidine (tweemaal daags 400 mg) deed de Cmax en AUCτ van voriconazol met respectievelijk 18% en 23% stijgen.
Aanpassen van de voriconazoldosis wordt niet aanbevolen.
Ranitidine (verhoogt de pH van de maag):
Ranitidine (tweemaal daags 150 mg) vertoonde geen significant effect op de Cmax en AUCτ van voriconazol.
75 Antibiotica van de groep van de macroliden:
Erythromycine (CYP3A4-remmer; tweemaal daags 1 g) en azithromycine (éénmaal daags 500 mg) vertoonden geen significant effect op de Cmax en AUCτ van voriconazol.
Sintjanskruid (CYP450-inductor; P-gp-inductor):
In een klinische studie bij gezonde vrijwilligers liet sintjanskruid een kortdurend initieel remmend effect gevolgd door inductie van het voriconazol metabolisme zien.
Na een behandeling van 15 dagen met sintjanskruid (300 mg driemaal daags), nam de plasmablootstelling na een enkele 400 mg dosis voriconazol met 40-60% af.
Daarom is gelijktijdig gebruik van voriconazol en sintjanskruid gecontraïndiceerd (zie rubriek 4.3).
De effecten van voriconazol op andere geneesmiddelen
Voriconazol remt de activiteit van cytochroom P450 iso-enzymen, namelijk van CYP2C19, CYP2C9 en CYP3A4.
Daarom kan voriconazol de plasmaspiegels van substanties, die door deze CYP450 iso- enzymen worden gemetaboliseerd doen stijgen.
Voriconazol dient met voorzichtigheid te worden toegediend aan patiënten die gelijktijdig medicatie innemen, waarvan bekend is dat ze het QT-interval verlengt.
Wanneer voriconazol ook de plasmaconcentraties van substanties die gemetaboliseerd worden door CYP3A4 iso-enzymen (sommige antihistaminica, kinidine, cisapride, pimozide) kan verhogen, is gelijktijdige toediening gecontraïndiceerd (zie verder en rubriek 4.3).
Terfenadine, astemizol, cisapride, pimozide en kinidine (CYP3A4-substraten):
Hoewel het niet is onderzocht, is de gelijktijdige toediening van voriconazol en terfenadine, astemizol, cisapride, pimozide of kinidine gecontraïndiceerd.
Verhoogde plasmaconcentraties van deze geneesmiddelen kunnen namelijk leiden tot een verlenging van het QTc- interval en tot het in zeldzame gevallen optreden van torsades de pointes (zie rubriek 4.3).
Sirolimus (CYP3A4-substraat):
Voriconazol deed de Cmax en AUCτ van sirolimus (2 mg in een éénmalige dosis) met respectievelijk 556% en 1014% stijgen.
Het gelijktijdig toedienen van voriconazol en sirolimus is gecontraïndiceerd (zie rubriek 4.3).
Ergotamine-alkaloïden (CYP3A4-substraten):
Hoewel dit niet bestudeerd is, kan voriconazol de plasmaconcentraties van ergotamine-alkaloïden (ergotamine en dihydroergotamine) doen stijgen en tot ergotisme kunnen leiden.
Het gelijktijdig toedienen van voriconazol en ergotamine-alkaloïden is gecontraïndiceerd (zie rubriek 4.3).
Ciclosporine (CYP3A4-substraat):
Voriconazol deed bij stabiele niertransplantatiepatiënten de Cmax en de AUCτ van ciclosporine met respectievelijk tenminste 13% en 70% stijgen.
Wanneer men voriconazol opstart bij patiënten die reeds ciclosporine toegediend krijgen, wordt dan ook aanbevolen de dosering van ciclosporine te halveren en de ciclosporinespiegel nauwgezet te controleren.
Verhoogde ciclosporinespiegels zijn in verband gebracht met nefrotoxiciteit.
Wanneer de toediening van voriconazol wordt gestaakt, dienen de ciclosporinespiegels zorgvuldig te worden gecontroleerd en dient, zo nodig, de dosis te worden verhoogd.
Methadon (CYP3A4-substraat):
Bij personen behandeld met een onderhoudsdosis van methadon (32- 100 mg éénmaal per dag) deed gelijktijdige toediening van orale doses voriconazol (400 mg tweemaal per dag gedurende 1 dag, gevolgd door 200 mg tweemaal per dag gedurende vier dagen) de Cmax en de AUCτ van farmacologisch actief R-methadon respectievelijk met 31% en 47% stijgen, terwijl de Cmax en de AUCτ van het S-enantiomeer respectievelijk met ongeveer 65% en 103% stegen.
Tijdens gelijktijdige toediening met methadon waren de plasmaconcentraties van voriconazol vergelijkbaar met de plasmaconcentraties van voriconazol (historische gegevens) bij gezonde personen die terzelfdertijd met geen enkele andere medicatie werden behandeld.
Frequente controle op ongewenste voorvallen en toxiciteit gerelateerd aan verhoogde plasmaconcentraties van methadon, waaronder QT- verlenging, wordt aanbevolen bij gelijktijdige toediening.
Een dosisvermindering van methadon kan noodzakelijk zijn.
76 Kortwerkende opiaten (CYP3A4 substraat):
Steady-state orale toediening van voriconazol gaf een 6- voudige verhoging van de AUCτ van een enkele dosis alfentanil.
Verlaging van de dosis van alfentanil en andere kortwerkende opiaten die een op alfentanil gelijkende structuur hebben en gemetaboliseerd worden door CYP3A4 (bijv. fentanyl en sufentanil), dient te worden overwogen bij gelijktijdige toediening met voriconazol (zie rubriek 4.4).
Tacrolimus (CYP3A4-substraat):
Voriconazol deed de Cmax en de AUC t (gebied onder de plasmaconcentratie-tijdscurve tot de laatst kwantificeerbare meting) van tacrolimus (0.1 mg/kg in een éénmalige dosis) stijgen met respectievelijk 117% en 221%.
Bij het opstarten van voriconazol bij patiënten die reeds tacrolimus toegediend krijgen, wordt aanbevolen de tacrolimusdosis tot een derde van de oorspronkelijke dosis te verminderen en de tacrolimusspiegel nauwgezet te controleren.
Verhoogde tacrolimusspiegels zijn in verband gebracht met nefrotoxiciteit.
Wanneer de toediening van voriconazol wordt gestaakt, dienen de tacrolimusspiegels zorgvuldig te worden gecontroleerd en dient, zo nodig, de dosis te worden verhoogd.
Orale anticoagulantia:
Warfarine (CYP2C9-substraat):
Gelijktijdige toediening van voriconazol (tweemaal daags 300 mg) en warfarine (30 mg in een éénmalige dosis) deed de maximale protrombinetijd stijgen met 93%.
Het wordt dan ook aanbevolen de protrombinetijd nauwkeurig te controleren bij gelijktijdige toediening van warfarine en voriconazol.
Andere orale anticoagulantia, bv. fenprocoumon, acenocoumarol (CYP2C9-, CYP3A4-substraten):
Hoewel het niet is onderzocht, kan voriconazol de plasmaconcentraties van coumarines doen stijgen en daardoor een toename van de protrombinetijd veroorzaken.
Indien patiënten die coumarinepreparaten toegediend krijgen gelijktijdig behandeld worden met voriconazol, moet de protrombinetijd regelmatig gecontroleerd worden en moet de dosering van de anticoagulantia dienovereenkomstig aangepast worden.
Sulfonylureumderivaten (CYP2C9-substraten):
Hoewel het niet is onderzocht, kan voriconazol de plasmaspiegels van de sulfonylureumderivaten (bv. tolbutamide, glipizide en glyburide) doen stijgen en daardoor hypoglykemie veroorzaken.
Bij gelijktijdige toediening wordt dan ook aanbevolen het bloedsuikergehalte zorgvuldig te controleren.
Statinen (CYP3A4-substraten):
Hoewel het niet klinisch is onderzocht, is aangetoond dat voriconazol in vitro (menselijke levermicrosomen) het metabolisme van lovastatine remt.
Voriconazol zal derhalve de plasmaspiegels van de statinen, die door CYP3A4 gemetaboliseerd worden, waarschijnlijk doen stijgen.
Bij gelijktijdige toediening wordt dan ook aanbevolen een aanpassing van de statinedosering te overwegen.
Gestegen statinespiegels zijn in verband gebracht met rhabdomyolyse.
Benzodiazepinen (CYP3A4-substraten):
Hoewel het niet klinisch is onderzocht, is aangetoond dat voriconazol in vitro (menselijke levermicrosomen) het metabolisme van midazolam remt.
Voriconazol zal derhalve de plasmaspiegels van de benzodiazepinen die door CYP3A4 gemetaboliseerd worden (midazolam en triazolam) waarschijnlijk doen stijgen.
Dit kan aanleiding geven tot een verlenging van het sedatief effect.
Bij gelijktijdige toediening wordt dan ook aanbevolen een aanpassing van de benzodiazepinedosering te overwegen.
Vinca-alkaloïden (CYP3A4-substraten):
Hoewel het niet is onderzocht, kan voriconazol de plasmaspiegels van de vinca-alkaloïden (bv. vincristine en vinblastine) doen stijgen en neurotoxiciteit veroorzaken.
Prednisolon (CYP3A4-substraat):
Voriconazol deed de Cmax en de AUCτ van prednisolone (60 mg in een éénmalige dosis) stijgen met respectievelijk 11% en 34%.
Aanpassing van de dosering wordt niet aanbevolen.
77 Digoxine (transport door middel van het P-glycoproteïne):
Voriconazol had geen significant effect op de Cmax en de AUCτ van digoxine (éénmaal daags 0,25 mg).
Mycofenolzuur (UDP-glucuronyltransferase-substraat):
Voriconazol had geen effect op de Cmax en de AUCt van mycofenolzuur (1 g in een éénmalige dosis).
Niet-steroïdale anti-inflammatoire geneesmiddelen (NSAIDs) (CYP2C9 substraten):
Voriconazol verhoogde de Cmax en AUC van ibuprofen (400 mg in een éénmalige dosis) met respectievelijk 20% en 100%.
Frequent controleren op bijwerkingen en toxiciteit gerelateerd aan NSAIDs wordt aanbevolen.
Aanpassing van de dosering van NSAIDs kan nodig zijn.
Interacties in twee richtingen
Fenytoïne (CYP2C9-substraat en krachtige CYP450-inductor):
Gelijktijdig gebruik van voriconazol en fenytoïne dient vermeden te worden, tenzij het voordeel opweegt tegen het risico.
Fenytoïne (éénmaal daags 300 mg) verminderde de Cmax en de AUCτ van voriconazol met respectievelijk 49% en 69%.
Voriconazol (tweemaal daags 400 mg, zie rubriek 4.2) deed de Cmax en de AUCτ van fenytoïne (éénmaal daags 300 mg) stijgen met respectievelijk 67% en 81%.
Wanneer fenytoïne samen met voriconazol wordt toegediend, wordt aanbevolen de plasmaspiegels van fenytoïne zorgvuldig te controleren.
Fenytoïne kan gelijktijdig met voriconazol worden toegediend indien de onderhoudsdosis van voriconazol wordt verhoogd tot 5 mg/kg intraveneus, tweemaal daags, of van 200 mg naar 400 mg oraal, tweemaal daags (100 mg naar 200 mg oraal, tweemaal daags, bij patiënten die minder dan 40 kg wegen), zie rubriek 4.2.
Rifabutine (CYP450-inductor):
Gelijktijdig gebruik van voriconazol en rifabutine dient vermeden te worden, tenzij het voordeel opweegt tegen het risico.
Rifabutine (éénmaal daags 300 mg) verminderde de Cmax en AUCτ van voriconazol (tweemaal daags 200 mg) met respectievelijk 69% en 78%.
Bij gelijktijdige toediening met rifabutine lagen de Cmax en AUCτ van voriconazol (tweemaal daags 350 mg) respectievelijk op 96% en 68% van de waarde bij gebruik van voriconazol alleen (tweemaal daags 200 mg).
Bij een voriconazol dosering van 400 mg tweemaal daags waren de Cmax en AUCτ respectievelijk 104% en 87% hoger, in vergelijking met voriconazol alleen (tweemaal daags 200 mg).
Voriconazol (tweemaal daags 400 mg) verhoogde de Cmax en de AUCτ van rifabutine met respectievelijk 195% en 331%.
Indien gelijktijdige toediening van rifabutine en voriconazol gerechtvaardigd is, kan de onderhoudsdosis van voriconazol verhoogd worden tot 5 mg/kg intraveneus, tweemaal daags, of van 200 mg naar 350 mg oraal, tweemaal daags (100 mg naar 200 mg oraal, tweemaal daags, bij patiënten die minder dan 40 kg wegen) (zie rubriek 4.2).
Een zorgvuldige controle van de bloedceltelling en van bijwerkingen van rifabutine (bv. uveïtis) wordt aanbevolen wanneer rifabutine samen met voriconazol wordt toegediend.
Omeprazol (CYP2C19-remmer; CYP2C19- en CYP3A4-substraat):
Omeprazol (éénmaal daags 40 mg) veroorzaakte een stijging van de Cmax en de AUCτ van voriconazol met respectievelijk 15% en 41%.
Aanpassing van de dosering van voriconazol wordt niet aanbevolen.
Voriconazol veroorzaakte een stijging van de Cmax en de AUCτ van omeprazol met respectievelijk 116% en 280%.
Bij het opstarten van voriconazol bij patiënten die al omeprazol toegediend krijgen, wordt aanbevolen de omeprazoldosis te halveren.
Het metabolisme van andere protonpompremmers die een CYP2C19-substraat zijn, kan ook worden geremd door voriconazol.
Orale contraceptiva: gelijktijdige toediening van voriconazol en een oraal contraceptivum (1 mg norethisteron en 0,035 mg ethinylestradiol eenmaal daags) bij gezonde vrouwelijke proefpersonen resulteerde in een toename van de Cmax en AUCτ van ethinylestradiol (respectievelijk 36% en 61%) en norethisteron (respectievelijk 15% en 53%).
78 De Cmax en AUCτ van voriconazol namen toe met respectievelijk 14% en 46%.
Het is te verwachten dat de voriconazolspiegels tijdens de pilvrije week naar de standaard-waarden zullen terugkeren.
Omdat de verhouding tussen norethisteron en ethinylestradiol gedurende de interactie met voriconazol gelijk bleef, zal hun contraceptieve activiteit waarschijnlijk niet worden beïnvloed.
Hoewel er in de klinische interactiestudie geen toename in incidentie van hormoongerelateerde ongewenste voorvallen werd waargenomen, kunnen hogere oestrogeen- en progestageenspiegels in het bijzonder misselijkheid en menstruatiestoornissen veroorzaken.
Orale contraceptiva die andere doseringen bevatten dan 1 mg norethisteron en 0,035 mg ethinylestradiol zijn niet bestudeerd.
Antiretrovirale middelen:
Indinavir (CYP3A4-remmer en -substraat):
Indinavir (driemaal daags 800 mg) had geen significant effect op de Cmax, Cmin en de AUCτ van voriconazol.
Voriconazol had geen significant effect op de Cmax en de AUCτ van indinavir (driemaal daags 800 mg).
Andere HIV-proteaseremmers (CYP3A4 -remmers):
Uit in vitro onderzoek blijkt dat voriconazol het metabolisme van de HIV-proteaseremmers kan inhiberen (bv. saquinavir, amprenavir en nelfinavir).
In vitro studies tonen ook aan dat het metabolisme van voriconazol geïnhibeerd kan worden door HIV- proteaseremmers.
De resultaten van de combinatie van voriconazol met andere HIV-proteaseremmers bij mensen kunnen echter niet worden voorspeld aan de hand van in vitro studies alleen.
Patiënten die gelijktijdig behandeld worden met voriconazol en HIV-proteaseremmers, dienen dan ook zorgvuldig gecontroleerd te worden op ieder symptoom van medicamenteuze toxiciteit en/of verlies van effectiviteit.
Efavirenz (een niet-nucleoside reverse-transcriptaseremmer) (CYP450-inductor; CYP3A4-remmer en -substraat):
Standaarddoses voriconazol en standaarddoses efavirenz dienen niet gelijktijdig toegediend te worden.
Steady-state efavirenz (400 mg oraal, éénmaal daags) verminderde de steady- state Cmax en AUCτ van voriconazol respectievelijk met gemiddeld 61% en 77% bij gezonde proefpersonen.
In dezelfde studie verhoogde voriconazol bij steady-state de steady-state Cmax en AUCτ van efavirenz respectievelijk met gemiddeld 38% en 44% bij gezonde proefpersonen.
In een afzonderlijke studie bij gezonde personen leidde een voriconazol dosis van 300 mg tweemaal daags in combinatie met een lage dosis efavirenz (300 mg eenmaal daags) niet tot voldoende blootstelling aan voriconazol.
Na gelijktijdige toediening bij gezonde personen van 400 mg voriconazol tweemaal per dag met 300 mg efavirenz oraal eenmaal per dag was de AUCτ van voriconazol verlaagd met 7% en de Cmax verhoogd met 23% in vergelijking met alleen 200 mg voriconazol tweemaal per dag.
(De AUCτ van efavirenz was verhoogd met 17% en de Cmax was equivalent in vergelijking met toediening van alleen 600 mg efavirenz eenmaal per dag).
Deze verschillen werden niet als klinisch significant beschouwd.
Wanneer voriconazol gelijktijdig wordt toegediend met efavirenz dient de onderhoudsdosis van voriconazol te worden verhoogd tot 400 mg tweemaal per dag en dient de dosis efavirenz te worden verlaagd met 50%, dat wil zeggen tot 300 mg eenmaal per dag (zie rubriek 4.2).
Als de behandeling met voriconazol wordt stopgezet, dient de oorspronkelijke dosering van efavirenz te worden hersteld.
Niet-nucleoside reverse-transcriptaseremmers (NNRTR) (CYP3A4-substraten, - remmers of CYP450 - inductoren):
Uit in vitro studies blijkt dat het metabolisme van voriconazol geremd kan worden door delavirdine.
Hoewel het niet is onderzocht, kan het metabolisme van voriconazol versneld worden door nevirapine.
Een in vivo studie toonde aan dat voriconazol het metabolisme van efavirenz remt.
Voriconazol kan ook het metabolisme van andere NNRTR’ s dan efavirenz remmen.
Patiënten dienen bij gelijktijdige toediening van voriconazol en NNRTR's dan ook zorgvuldig gecontroleerd te worden op ieder symptoom van medicamenteuze toxiciteit en/of verlies van effectiviteit.
Dosisaanpassingen
79 zijn noodzakelijk indien voriconazol gelijktijdig wordt toegediend met efavirenz (zie rubrieken 4.2 en 4.4).
4.6 Zwangerschap en borstvoeding
Zwangerschap Er is geen adequate informatie beschikbaar over het gebruik van VFEND bij zwangere vrouwen.
Studies bij dieren brachten reproductieve toxiciteit aan het licht (zie rubriek 5.3).
Het mogelijke risico voor de mens is niet bekend.
VFEND mag niet gebruikt worden tijdens de zwangerschap tenzij de voordelen voor de moeder duidelijk opwegen tegen het mogelijke risico voor de foetus.
Vrouwen in de vruchtbare leeftijd Vrouwen in de vruchtbare leeftijd dienen steeds een doeltreffende contraceptie toe te passen tijdens de behandeling.
Borstvoeding De excretie van voriconazol in moedermelk werd niet onderzocht.
De borstvoeding moet stopgezet worden bij het opstarten van de behandeling met VFEND.
4.7 Beïnvloeding van de rijvaardigheid en het vermogen om machines te bedienen
VFEND kan een matige invloed hebben op de rijvaardigheid en het vermogen om machines te bedienen.
Het kan aanleiding geven tot voorbijgaande en reversibele veranderingen van het gezichtsvermogen met inbegrip van wazig zien, veranderde of verhoogde visuele waarneming en/of fotofobie.
Patiënten met deze symptomen dienen dan ook mogelijk gevaarlijke handelingen te vermijden, zoals het besturen van een auto of het bedienen van machines.
4.8 Bijwerkingen
Het veiligheidsprofiel van voriconazol is gebaseerd op een geïntegreerde database met veiligheidsgegevens van meer dan 2000 personen (1655 patiënten in therapeutische studies).
Ze vertegenwoordigen een heterogene populatie waaronder patiënten met hematologische maligniteit, HIV-patiënten met oesofageale candidiasis en therapieresistente schimmelinfecties, niet-neutropene patiënten met candidemie of aspergillose en gezonde vrijwilligers.
561 patiënten kregen een behandeling met voriconazol die langer duurde dan 12 weken, waarvan 136 patiënten voriconazol toegediend kregen gedurende meer dan 6 maanden.
In de onderstaande tabel worden, aangezien het merendeel van de studies open onderzoek betrof, de ongewenste voorvallen ongeacht de oorzaak opgesomd en ingedeeld naar systeem-/orgaanklasse en frequentie (zeer vaak ≥ 1/10, vaak ≥ 1/100 en < 1/10, soms ≥ 1/1000 en < 1/100, zelden ≥ 1/10.000 en < 1/1000 en zeer zelden < 1/10.000) onder voorwaarde van een mogelijk oorzakelijk verband met de voriconazolbehandeling.
Binnen iedere frequentiegroep worden bijwerkingen gerangschikt naar afnemende ernst.
De meest gerapporteerde bijwerkingen waren: visuele stoornissen, pyrexie, huiduitslag, braken, misselijkheid, diarree, hoofdpijn, perifeer oedeem en abdominale pijn.
De ernst van deze bijwerkingen was meestal weinig ernstig tot matig ernstig.
Er werden geen klinisch significante verschillen gezien bij analyse van de veiligheidsgegevens naar leeftijd, ras of geslacht.
80 Bijwerkingen gerapporteerd bij patiënten behandeld met voriconazol
Systeem-/orgaanklasse Onderzoeken
Ongewenste reacties op het geneesmidddel
Vaak
Verhoogde leverfunctiewaarden (met inbegrip van ASAT, ALAT, alkalische fosfatase, gammaGT, LDH, bilirubine), verhoogde bloedcreatininespiegel
Soms
Verlengd gecorrigeerd QT interval op het electrocardiogram, verhoogde bloedureumspiegel, verhoogde bloedcholesterolspiegel
Hartaandoeningen
Zeer vaak Soms
Perifeer oedeem Ventrikelfibrillatie, ventriculaire aritmie, syncope, supraventriculaire aritmie, supraventriculaire tachycardie, tachycardie, bradycardie
Zelden
Torsade de pointes, ventriculaire tachycardie, volledig atrioventriculair blok, bundeltakblok, nodaal ritme
Bloed- en lymfestelselaandoeningen Vaak Pancytopenie, beenmergdepressie, leukopenie, trombocytopenie, purpura, anemie Soms Diffuse intravasculaire coagulatie, agranulocytose, lymfadenopathie, eosinofilie
Zenuwstelselaandoeningen Zeer vaak Vaak Soms
Hoofdpijn Duizeligheid, verwardheid, tremor, agitatie, paresthesie Hersenoedeem, ataxie, diplopie, vertigo, hypesthesie Convulsie, encefalopathie, syndroom van Guillain-Barré, extrapyramidale symptomen
Oogaandoeningen
Zeer vaak
Visusstoornis (inculsief troebel zicht (zie rubriek 4.4), chromatopsie en fotofobie)
Soms
Papiloedeem (zie rubriek 4.4), oogzenuwstoornis (inclusief optische neuritis, zie rubriek 4.4), nystagmus, scleritis, blefaritis
Zelden
Retinale bloeding, optische atrofie, oogdraaien, corneatroebeling
Evenwichtsorgaan- en ooraandoeningen Zelden
Hypoacusis, tinnitus
Ademhalingsstelsel-, borstkas- en mediastinumaandoeningen Vaak ‘ Acute respiratory distress’ -syndroom, longoedeem, ademnood, thoraxpijn
Maagdarmstelselaandoeningen Zeer vaak Soms
Buikpijn, misselijkheid, braken, diarree Pancreatitis, peritonitis, duodenitis, gingivitis, glossitis, gezwollen tong, dyspepsie, constipatie
Zelden
Dysgeusie
Nier- en urinewegaandoeningen Vaak Acuut nierfalen, hematurie Soms Nefritis, proteïnurie Zelden
Tubulaire necrose van de nier
81 Huid- en onderhuidaandoeningen Zeer vaak Vaak
Huiduitslag Exfoliatieve dermatitis, aangezichtsoedeem, lichtovergevoeligheidsreactie, maculo-papulaire huiduitslag, maculaire huiduitslag, papulaire huiduitslag, cheilitis, pruritus, alopecia, erytheem
Soms
Syndroom van Stevens-Johnson, angioneurotisch oedeem, allergische dermatitis, urticaria, geneesmiddelovergevoeligheid, psoriasis
Zelden
Toxische epidermale necrolyse, erythema multiforme, discoïde lupus erythematodes
Skeletspierstelsel- en bindweefselaandoeningen Vaak Rugpijn Soms Artritis Zelden
Hypertonie
Endocriene aandoeningen
Soms Zelden
Bijnierschorsinsufficiëntie Hyperthyreoïdie, hypothyreoïdie
Voedings- en stofwisselingsstoornissen Vaak Hypoglykemie, hypokaliëmie
Infecties en parasitaire aandoeningen Vaak Gastro-enteritis, griepachtige symptomen Zelden
Pseudomembraneuze colitis
Bloedvataandoeningen
Vaak Zelden
Hypotensie, tromboflebitis, flebitis Lymfangitis
Algemene aandoeningen en toedieningsplaatsstoornissen Zeer vaak Vaak
Pyrexie Reactie/ontsteking op de injectieplaats, rillingen, asthenie
Immuunsysteemaandoeningen
Vaak Sinusitis Soms Anafylactoïde reactie, overgevoeligheid
Lever- en galaandoeningen Vaak Geelzucht, cholestatische geelzucht Soms Leverfalen, hepatitis, hepatomegalie, cholecystitis, cholelithiasis Zelden
Hepatisch coma
Psychische stoornissen
Vaak Zelden
Depressie, angst, hallucinatie Insomnia
Veranderde smaakperceptie In de gecombineerde gegevens van drie bio-equivalentie studies met de poeder voor orale suspensie formulering, werd bij 12 personen (14%) een aan de behandeling gerelateerde smaakstoornis geregistreerd.
82 Visuele stoornissen:
In klinisch onderzoek kwamen visuele stoornissen die geassocieerd zijn met een voriconazolbehandeling zeer vaak voor.
In deze studies, zowel korte- als lange-termijn behandeling, ondervond ongeveer 30% van de proefpersonen een veranderde of versterkte visuele perceptie, wazig zien, veranderingen in het zien van kleuren of fotofobie.
Deze visuele stoornissen waren van voorbijgaande aard en volledig reversibel, waarbij het grootste deel spontaan binnen 60 minuten verdween en er werden geen klinisch significante langdurige visuele effecten waargenomen.
Er waren aanwijzingen dat dit afneemt bij herhaalde toediening van voriconazol.
De visuele stoornissen waren meestal mild en gaven slechts zelden aanleiding tot stopzetten van de behandeling en zijn niet in verband gebracht met blijvende letsels op lange termijn.
Visuele stoornissen kunnen verband houden met hogere plasmaconcentraties en/of doseringen.
Het werkingsmechanisme is onbekend; het aangrijpingspunt ligt zeer waarschijnlijk binnen de retina.
In een studie waarin bij gezonde vrijwilligers de impact van voriconazol op de retinale functie werd onderzocht, veroorzaakte voriconazol een daling in de amplitude van de electroretinogram (ERG) - golf.
Het ERG meet electrische stromen in de retina.
De ERG-veranderingen verergerden niet tijdens 29 behandelingsdagen en waren volledig reversibel wanneer de toediening van voriconazol werd stopgezet.
Huidreacties Huidreacties kwamen vaak voor bij patiënten die behandeld worden met voriconazol in klinische studies.
Deze patiënten vertoonden echter ernstige onderliggende aandoeningen en kregen tegelijkertijd verscheidene geneesmiddelen toegediend.
De meerderheid van de gevallen van huiduitslag was licht tot matig ernstig.
Tijdens een behandeling met VFEND deden zich bij de patiënten zelden ernstige huidreacties voor, waaronder het syndroom van Stevens-Johnson, toxische epidermale necrolyse en erythema multiforme.
Patiënten die huiduitslag ontwikkelen, dienen zorgvuldig gecontroleerd te worden.
De behandeling met VFEND dient te worden stopgezet wanneer de uitslag zich uitbreidt.
Huidreacties als gevolg van overgevoeligheid voor licht zijn gerapporteerd, in het bijzonder bij langdurige therapie (zie ook rubriek 4.4).
Leverfunctietesten Over het algemeen bedroeg de incidentie van klinisch significante afwijkingen in de transaminasewaarden 13,4% (200/1493) bij patiënten die behandeld werden met voriconazol in het klinisch onderzoeksprogramma.
Afwijkingen in de leverfunctiewaarden kunnen verband houden met hogere plasmaconcentraties en/of doseringen.
De meerderheid van de afwijkende leverfunctiewaarden normaliseerde ofwel gedurende de behandeling zonder aanpassen van de dosering, ofwel na aanpassen van de dosering, met inbegrip van stopzetten van de behandeling.
Voriconazol werd soms in verband gebracht met gevallen van ernstige levertoxiciteit bij patiënten met andere ernstige, onderliggende aandoeningen.
Hier zijn gevallen inbegrepen van geelzucht en zeldzame gevallen van hepatitis en leverfalen met de dood tot gevolg (zie rubriek 4.4).
Gebruik in de pediatrie De veiligheid van voriconazol werd onderzocht bij 245 pediatrische patiënten van 2 tot < 12 jaar die werden behandeld met voriconazol in farmacokinetische studies (87 pediatrische patiënten) en in “ compassionate use” programma’ s (158 pediatrische patiënten).
Het profiel van ongewenste voorvallen bij deze 245 pediatrische patiënten was vergelijkbaar met dat bij volwassenen.
Bij de 22 patiënten jonger dan 2 jaar die voriconazol toegediend kregen in een “ compassionate use” programma, zijn de volgende ongewenste voorvallen gerapporteerd (waarbij een verband met voriconazol niet kon worden uitgesloten): fotosensitiviteitsreactie (1), aritmie (1), pancreatitis (1), verhoogde bilirubinespiegel in het bloed (1), verhoogde leverenzymen (1), huiduitslag (1) en papiloedeem (1).
Er zijn post-marketing meldingen van pancreatitis bij pediatrische patiënten.
83 4.9 Overdosering
In klinische studies deden zich 3 gevallen van accidentele overdosering voor.
Al deze gevallen kwamen voor bij pediatrische patiënten die tot het vijfvoudige van de aanbevolen intraveneuze dosis van voriconazol kregen toegediend.
In één geval werd als ongewenst voorval fotofobie gedurende 10 minuten gerapporteerd.
Er is geen antidotum bekend tegen voriconazol.
Voriconazol wordt gehemodialyseerd met een klaring van 121 ml/min.
Bij een overdosis kan hemodialyse helpen om voriconazol uit het lichaam te verwijderen.
5.
FARMACOLOGISCHE EIGENSCHAPPEN
5.1 Farmacodynamische eigenschappen
Farmacotherapeutische groep:
ATC code:
J02A C03 Antimycotica voor systemisch gebruik - Triazoolderivaten
Werkingsmechanisme
Voriconazol heeft in vitro een breedspectrum antimycotische werking met een antifungale activiteit tegen Candida species (waaronder fluconazolresistente C. krusei en resistente stammen van C. glabrata en C. albicans) en een fungicide activiteit tegen alle geteste Aspergillus species.
Bovendien vertoont voriconazol in vitro een fungicide activiteit tegen opkomende pathogene fungi, waaronder Scedosporium of Fusarium, die een beperkte gevoeligheid hebben voor bestaande antifungale middelen.
Het werkingsmechanisme berust op remming van de fungale cytochroom P450 gekatalyseerde demethylering van 14α -sterol, een essentiële stap in de biosynthese van ergosterol.
In dierstudies is er een correlatie tussen de minimaal remmende concentraties en de werkzaamheid tegen experimentele mycosen.
In klinische studies daarentegen blijkt er geen correlatie te bestaan tussen de minimaal remmende concentraties en de klinische afloop.
Bovendien blijkt er geen correlatie te bestaan tussen de plasmaspiegels en de klinische afloop.
Dit is kenmerkend voor de antimycotica uit de klasse van de azoolderivaten.
Microbiologie
Klinische effectiviteit (met gedeeltelijke of volledige respons, zie verder onder ‘ Klinische ervaring’) werd aangetoond voor Aspergillus spp., waaronder A. flavus, A. fumigatus, A. terreus, A. niger, A. nidulans, voor Candida spp., waaronder C. albicans, C. glabrata, C. krusei, C. parapsilosis en C. tropicalis en een beperkt aantal van C. dubliniensis, C. inconspicua en C. guilliermondii, voor Scedosporium spp., waaronder S. apiospermum, S. prolificans en voor Fusarium spp.
Andere behandelde schimmelinfecties (vaak met gedeeltelijke of volledige respons) omvatten geïsoleerde gevallen van infectie met Alternaria spp., Blastomyces dermatitidis, Blastoschizomyces capitatus, Cladosporium spp., Coccidioides immitis, Conidiobolus coronatus, Cryptococcus neoformans, Exserholium rostratum, Exophiala spinifera, Fonsecaea pedrosoi, Madurella mycetomatis, Paecilomyces lilacinus, Penicillium spp. waaronder P. marneffei, Phialophora richardsiae, Scopulariopsis brevicaulis en Trichosporon spp., waaronder T. beigelii.
Er werd in vitro werking waargenomen tegen klinische isolaten van Acremonium spp., Alternaria spp., Bipolaris spp., Cladophialophoa spp. en Histoplasma capsulatum, waarbij de meeste stammen geremd werden door concentraties van voriconazol tussen 0,05 en 2 μ g/ml.
Er werd in vitro werking waargenomen tegen de volgende pathogenen, maar de klinische betekenis ervan is onbekend:
Curvularia spp.en Sporothrix spp.
84 Alvorens de therapie te starten, dient men monsters te nemen om de schimmels in cultuur te brengen en om andere relevante laboratoriumonderzoeken (serologie, histopathologie) te verrichten teneinde de ziekteverwekkende organismen te isoleren en te identificeren.
De therapie mag ingesteld worden voordat de kweekresultaten en de resultaten van andere laboratoriumonderzoeken bekend zijn.
Wanneer deze resultaten echter beschikbaar komen, dient de anti-infectieuze behandeling daaraan aangepast te worden.
Er zijn klinische isolaten geïdentificeerd met een verminderde gevoeligheid voor voriconazol.
De verhoogde minimaal remmende concentraties correleerden echter niet steeds met klinisch falen en klinische successen werden bereikt bij patiënten die geïnfecteerd waren met organismen die resistent waren tegen andere azolen.
De correlatie tussen de in vitro werkzaamheid en de klinische afloop is onduidelijk ten gevolge van de complexiteit van de patiënten die betrokken waren bij het klinisch onderzoek.
Breekpunten voor voriconazol dienen nog bepaald te worden.
Klinische ervaring
In deze sectie wordt een succesvolle afloop gedefinieerd als een volledige of gedeeltelijke respons.
Aspergillus-infecties – effectiviteit bij aspergillosepatiënten met een slechte prognose Voriconazol vertoont in vitro een fungicide werking tegen Aspergillus spp.
De doeltreffendheid en de overlevingswinst van voriconazol versus conventionele behandeling met amfotericine B in de eerstelijnsbehandeling van acute invasieve aspergillose werd aangetoond in een open, gerandomiseerde, multicentrische studie bij 277 immunogecompromitteerde patiënten die gedurende 12 weken behandeld werden.
Een bevredigende globale respons (volledige of gedeeltelijke genezing van alle aan de infectie toe te schrijven symptomen, tekens, radiografische/bronchoscopische afwijkingen die aanvankelijk aanwezig waren) werd vastgesteld bij 53% van de met voriconazol behandelde patiënten versus 31% van de patiënten die het vergelijkende geneesmiddel toegediend kregen.
Het overlevingspercentage op 84 dagen lag voor voriconazol statistisch significant hoger dan voor het vergelijkende geneesmiddel en er werd een klinisch en statistisch significante winst aangetoond in het voordeel van voriconazol voor wat betreft de tijd tot overlijden en de tijd tot het staken van de medicatie wegens toxiciteit.
Deze studie bevestigde de resultaten van een vroeger prospectief onderzoek, waar er positieve resultaten werden geboekt bij personen met risicofactoren voor een slechte prognose, inclusief graft- versus-host-ziekte en, in het bijzonder, cerebrale infecties (normaal geassocieerd met bijna 100% mortaliteit).
In de studies waren cerebrale, sinusale, pulmonaire en gedissemineerde aspergillose bij patiënten met beenmerg- en vaste orgaantransplantaten, hematologische maligniteiten, kanker en AIDS opgenomen.
Candidemie bij niet-neutropenische patiënten De effectiviteit van voriconazol in vergelijking met het behandelingsschema bestaande uit amfotericine B gevolgd door fluconazol in de primaire behandeling van candidemie werd aangetoond in een open, vergelijkende studie.
Driehonderdzeventig niet-neutropenische patiënten (ouder dan 12 jaar) met een gedocumenteerde candidemie werden in de studie geïncludeerd; 248 van deze patiënten werden behandeld met voriconazol.
Negen personen in de voriconazolgroep en vijf in de groep behandeld met amfotericine B gevolgd door fluconazol hadden ook een mycologisch aangetoonde infectie van diep weefsel.
Patiënten met nierinsufficiëntie werden van deze studie uitgesloten.
De mediane behandelingsduur bedroeg 15 dagen in beide behandelingsarmen.
In de primaire analyse werd een succesvolle respons, geëvalueerd door een Data Review Committee (DRC) dat geblindeerd was voor de studiemedicatie, gedefinieerd als het verdwijnen/verbeteren van alle klinische tekens en symptomen van de infectie, met eradicatie van Candida uit het bloed en uit de geïnfecteerde diepe weefsels 12 weken na het einde van de behandeling (EOT, end of therapy).
Bij de patiënten die 12 weken na EOT niet geëvalueerd werden, werd de behandeling als een mislukking beschouwd.
In deze analyse werd een succesvolle respons vastgesteld bij 41% van de patiënten in beide behandelingsarmen.
85 In een secundaire analyse, die rekening hield met de DRC-evaluaties van het laatste evalueerbare tijdstip (EOT of 2, 6 of 12 weken na EOT) resulteerden voriconazol en het behandelingsschema bestaande uit amfotericine B gevolgd door fluconazol in succesvolle responspercentages van respectievelijk 65% en 71%.
De onderzoeker’ s evaluatie van een succesvolle afloop op elk van deze tijdstippen wordt in de volgende tabel getoond.
Tijdstip
Voriconazol (N=248)
Amfotericine B â fluconazol (N=122)
EOT 2 weken na EOT
178 (72%) 125 (50%)
88 (72%) 62 (51%)
6 weken na EOT
104 (42%)
55 (45%)
12 weken na EOT
104 (42%)
51 (42%)
Ernstige refractaire Candida-infecties De studie omvatte 55 patiënten met ernstige refractaire systemische Candida infecties (waaronder candidemie, gedissemineerde en andere invasieve candidiasis), waarbij eerdere antischimmelbehandeling, in het bijzonder met fluconazol, niet effectief was.
Er werden succesvolle resultaten geboekt bij 24 patiënten (15 volledige, 9 gedeeltelijke responsen).
Bij fluconazol-resistente non albicans species werd een succesvol resultaat gezien in 3 op de 3 C.krusei (volledige responsen) en 6 op de 8 C. glabrata (5 volledige, 1 gedeeltelijke respons) infecties.
De klinische effectiviteitsgegevens werden ondersteund door beperkte gevoeligheidsgegevens.
Scedosporium- en Fusarium-infecties Voriconazol bleek werkzaam te zijn tegen de volgende zeldzame pathogene fungi:
Scedosporium spp.: behandeling met voriconazol was succesvol bij 16 (6 volledige, 10 gedeeltelijke responsen) van de 28 patiënten geïnfecteerd met S. apiospermum en bij 2 (beide gedeeltelijke responsen) van de 7 patiënten geïnfecteerd met S. prolificans.
Bovendien was er therapeutisch succes bij 1 op 3 patiënten met infecties veroorzaakt door meer dan 1 organisme, waaronder Scedosporium spp.
Fusarium spp.:
7 (3 volledige, 4 gedeeltelijke responsen) van de 17 patiënten werden succesvol behandeld met voriconazol.
Van deze 7 patiënten, hadden er 3 een ooginfectie, 1 een sinusinfectie en 3 een gedissemineerde infectie.
Vier additionele patiënten met fusariosis hadden een menginfectie; twee van hen vertoonden een gunstige afloop.
De meeste patiënten die met voriconazol behandeld werden voor de bovenvermelde zeldzame infecties waren intolerant of ongevoelig voor een vroegere antifungale behandeling.
Duur van de behandeling In klinische studies kregen 561 patiënten een behandeling met voriconazol gedurende een periode van langer dan 12 weken, waarvan 136 patiënten voriconazol toegediend kregen gedurende meer dan 6 maanden.
Ervaring bij pediatrische patiënten 61 pediatrische patiënten met een leeftijd van 9 maanden tot 15 jaar die leden aan vastgestelde of vermoedelijke invasieve schimmelinfecties werden behandeld met voriconazol.
Deze populatie bestond uit 34 patiënten van 2 tot < 12 jaar en 20 patiënten van 12 tot 15 jaar.
86 De meesten onder hen (57/61) hadden voordien reeds een antischimmelbehandeling ondergaan, die niet succesvol was.
5 van deze patiënten (met een leeftijd van 12 tot 15 jaar) waren afkomstig uit therapeutische studies; de andere patiënten kregen voriconazol toegediend in het kader van een “ compassionate use” programma.
De onderliggende aandoeningen bij deze patiënten omvatten hematologische maligniteiten en aplastische anemie (27 patiënten) en chronische granulomateuze ziekte (14 patiënten).
De meest voorkomende, behandelde schimmelinfectie was aspergillose (43/61; 70%).
Klinische studies die het QT-interval onderzoeken Een placebogecontroleerde, gerandomiseerde, crossover studie met enkelvoudige doses, ter evaluatie van het effect op het QT-interval van gezonde vrijwilligers werd uitgevoerd met drie orale doses van voriconazol en ketoconazol.
De placebo-gecorrigeerde gemiddelde maximale QTc-verlengingen ten opzichte van de basislijn bedroegen 5,1, 4,8 en 8,2 msec na toediening van respectievelijk 800, 1200 en 1600 mg voriconazol, en 7,0 msec voor 800 mg ketoconazol.
In geen enkele groep had iemand een QTc-verlenging ≥ 60 msec ten opzichte van de basislijn.
Niemand vertoonde een interval dat groter was dan de potentieel klinisch relevante drempel van 500 msec.
5.2 Farmacokinetische eigenschappen
Algemene farmacokinetische eigenschappen De farmacokinetiek van voriconazol is onderzocht bij gezonde proefpersonen, bij bijzondere bevolkingsgroepen en bij patiënten.
De waargenomen farmacokinetische gegevens van snelle en consistente absorptie, accumulatie en niet-lineaire farmacokinetiek tijdens een orale toediening van tweemaal daags 200 mg of 300 mg gedurende 14 dagen bij risicopatiënten voor aspergillose (voornamelijk patiënten met maligne neoplasmen van lymfatische of hemopoëtische weefsels), kwamen overeen met die waargenomen bij gezonde personen.
De farmacokinetiek van voriconazol verloopt niet-lineair ten gevolge van de verzadiging van zijn metabolisme.
Bij een grotere dosis wordt een meer dan evenredige toename in blootstelling waargenomen.
Naar schatting komt, gemiddeld genomen, een orale dosisverhoging van tweemaal daags 200 mg naar tweemaal daags 300 mg overeen met een 2,5-voudige toename in blootstelling (AUCτ). Bij toepassing van de aanbevolen intraveneuze of orale oplaadschema’ s, worden binnen de eerste 24 uur na de toediening plasmaconcentraties bereikt die de steady-state waarden benaderen.
Zonder oplaaddosis treedt een accumulatie op bij tweemaal daags meervoudige dosering en worden bij het merendeel van de patiënten tegen dag 6 steady-state plasmaconcentraties van voriconazol bereikt.
Absorptie Voriconazol wordt na orale toediening snel en bijna volledig geabsorbeerd en bereikt zijn maximale plasmaconcentratie (Cmax) 1 tot 2 uur na toediening.
De absolute biologische beschikbaarheid van voriconazol na orale toediening wordt geschat op 96%.
Er werd bio-equivalentie vastgesteld tussen de tablet van 200 mg en de orale suspensie van 40 mg/ml, indien toegediend als een 200 mg dosis.
Wanneer meervoudige doses voriconazol orale suspensie worden toegediend samen met een vetrijke maaltijd, verminderen de Cmax en de AUCτ met respectievelijk 58% en 37%.
De absorptie van voriconazol wordt niet beïnvloed door veranderingen in de pH van de maag.
Verdeling Het verdelingsvolume van voriconazol bij steady-state wordt geschat op 4,6 l/kg.
Dit wijst op een uitgebreide verdeling over de weefsels.
De binding aan plasma-eiwit wordt geschat op 58%.
Onderzoek van het cerebrospinaal vocht bij 8 patiënten in een “ compassionate use” programma toonde te detecteren voriconazolconcentraties aan bij alle patiënten.
Metabolisme In vitro studies toonden aan dat voriconazol wordt gemetaboliseerd door de hepatische cytochroom P450 iso-enzymen, namelijk CYP2C19, CYP2C9 en CYP3A4.
De farmacokinetiek van voriconazol vertoont een grote interindividuele variabiliteit.
87 In vivo studies toonden aan dat CYP2C19 in belangrijke mate betrokken is bij het metabolisme van voriconazol.
Dit enzym vertoont een genetisch polymorfisme.
Men kan bijvoorbeeld verwachten dat 15-20% van de Aziatische bevolking het geneesmiddel traag zal metaboliseren.
Bij blanken en zwarten is de prevalentie van trage metaboliseerders 3-5%.
Studies die werden uitgevoerd bij blanke en Japanse gezonde proefpersonen toonden aan dat de trage metaboliseerders gemiddeld een 4 keer hogere voriconazolblootstelling (AUCτ) vertonen dan hun homozygote, snel metaboliserende tegenhangers.
Heterozygote, snelle metaboliseerders vertonen gemiddeld een 2 keer hogere blootstelling aan voriconazol dan hun homozygote, snel metaboliserende tegenhangers.
De belangrijkste metaboliet van voriconazol is het N-oxide dat voor 72% van de radioactief gemerkte metabolieten in het plasma staat.
Deze metaboliet heeft een minimale antifungale werking en draagt niet bij tot de totale effectiviteit van voriconazol.
Excretie Voriconazol wordt uitgescheiden door middel van metabolisatie in de lever.
Minder dan 2% van de dosis wordt onveranderd in de urine uitgescheiden.
Na toediening van een radioactief gemerkte dosis voriconazol, vindt men ongeveer 80% van de radioactiviteit terug in de urine na herhaalde intraveneuze toediening en ongeveer 83% na herhaalde orale toediening.
Het merendeel van de totale radioactiviteit (> 94%) wordt uitgescheiden binnen de eerste 96 uur zowel na orale als na intraveneuze toediening.
De terminale halfwaardetijd van voriconazol hangt af van de dosis en bedraagt ongeveer 6 uur bij 200 mg (oraal).
Vanwege de niet-lineaire farmacokinetiek is de terminale halfwaardetijd niet bruikbaar in de voorspelling van de accumulatie of eliminatie van voriconazol.
Farmacokinetische-farmacodynamische verhoudingen In 10 therapeutische studies bedroeg de mediaan voor de gemiddelde en maximale plasmaconcentraties in individuele proefpersonen verdeeld over de studies respectievelijk 2425 ng/ml (interkwartielbereik 1193 tot 4380 ng/ml) en 3742 ng/ml (interkwartielbereik 2027 tot 6302 ng/ml).
Er werd geen positief verband gevonden tussen de gemiddelde, maximale of minimale plasmaconcentratie van voriconazol en de effectiviteit in therapeutische studies.
Farmacokinetische-farmacodynamische analyses van klinische studiegegevens toonden een positief verband aan tussen de plasmaconcentraties van voriconazol enerzijds en zowel afwijkingen in de leverfunctietesten als visuele stoornissen anderzijds.
Farmacokinetiek bij speciale groepen patiënten
Geslacht In een studie met meervoudige orale doses waren de Cmax en de AUCτ bij gezonde, jonge vrouwen respectievelijk 83% en 113% hoger dan bij gezonde jonge mannen (18-45 jaar).
In dezelfde studie konden geen significante verschillen in Cmax en AUCτ aangetoond worden tussen gezonde oudere mannen en gezonde oudere vrouwen (≥ 65 jaar).
In het klinisch onderzoeksprogramma werd geen aanpassing van de dosering doorgevoerd op basis van het geslacht.
Het veiligheidsprofiel en de plasmaconcentraties die werden waargenomen bij zowel mannelijke als vrouwelijke patiënten waren vergelijkbaar.
Daarom is een dosisaanpassing volgens het geslacht niet nodig.
Ouderen In een studie met meervoudige orale toediening waren de Cmax en de AUCτ bij gezonde oudere mannen (≥ 65 jaar) respectievelijk 61% en 86% hoger dan bij gezonde jonge mannen (18-45 jaar).
Er werden geen significante verschillen in Cmax en AUCτ gevonden tussen gezonde oudere vrouwen (≥ 65 jaar) en gezonde jonge vrouwen (18-45 jaar).
88 In de therapeutische studies werd de dosis niet aangepast op basis van de leeftijd.
Er kon een relatie tussen de plasmaconcentraties en de leeftijd vastgesteld worden.
Het veiligheidsprofiel van voriconazol was vergelijkbaar bij jonge en oudere patiënten en daarom is er geen aanpassing van de dosis nodig voor ouderen (zie rubriek 4.2).
Pediatrische patiënten De aanbevolen orale dosis bij pediatrische patiënten is gebaseerd op een populatie farmacokinetische analyse van gegevens afkomstig van 47 immunogecompromitteerde pediatrische patiënten van 2 tot < 12 jaar die geëvalueerd werden in een farmacokinetische studie waarin multipele doses orale suspensie van 4 en 6 mg/kg tweemaal per dag werden onderzocht.
Een vergelijking van de farmacokinetische gegevens bij pediatrische en volwassen patiënten toonde aan dat, om vergelijkbare blootstellingen te krijgen als bij volwassenen na toediening van een onderhoudsdosis van 200 mg tweemaal per dag, 200 mg van de orale suspensie tweemaal per dag vereist is bij pediatrische patiënten, onafhankelijk van het lichaamsgewicht.
Bij pediatrische patiënten is er een algemene tendens naar een lage biologische beschikbaarheid bij lagere lichaamsgewichten en een hoge biologische beschikbaarheid bij hogere lichaamsgewichten (die de waarden, aangetoond bij volwassenen, benaderde).
Op basis van de populatie farmacokinetische analyse is geen doseringsaanpassing in functie van de leeftijd of het gewicht vereist bij patiënten van 2 tot < 12 jaar behandeld met een dosering van 200 mg tweemaal per dag van de orale suspensie.
Een oplaaddosis is niet geïndiceerd bij pediatrische patiënten.
De orale biologische beschikbaarheid kan echter beperkt zijn bij pediatrische patiënten met malabsorptie en een voor hun leeftijd zeer laag lichaamsgewicht.
In dat geval is de intraveneuze toediening van voriconazol aanbevolen.
Verminderde nierfunctie Uit een studie met éénmalige, orale toediening (200 mg) bij patiënten met een normale nierfunctie en met milde (creatinineklaring 41-60 ml/min) tot ernstige (creatinineklaring < 20 ml/min) vermindering van de nierfunctie, bleek dat de farmacokinetische eigenschappen van voriconazol niet significant beïnvloed werden door een vermindering van de nierfunctie.
De binding van voriconazol aan plasma- eiwit was vergelijkbaar bij patiënten met een verschillende mate van vermindering van de nierfunctie.
Zie rubrieken 4.2 en 4.4 voor aanbevelingen inzake dosering en controle.
Verminderde leverfunctie Na éénmalige orale toediening (200 mg) was de AUC 233% hoger bij patiënten met een lichte tot matige levercirrose (Child-Pugh A en B) in vergelijking met patiënten met een normale leverfunctie.
De eiwitbinding van voriconazol werd niet beïnvloed door deze verminderde leverfunctie.
In een studie met meervoudige orale dosering bleek de AUCτ vergelijkbaar bij patiënten met matige levercirrose (Child-Pugh B) die een onderhoudsdosis van tweemaal daags 100 mg kregen toegediend en bij patiënten met normale leverfunctie die tweemaal daags 200 mg kregen toegediend.
Van patiënten met ernstige levercirrose (Child-Pugh C) zijn geen farmacokinetische gegevens bekend.
Zie rubrieken 4.2 en 4.4 voor aanbevelingen inzake dosering en controle.
5.3 Gegevens uit het preklinisch veiligheidsonderzoek
Toxiciteitsstudies met voriconazol bij herhaalde dosering hebben aangetoond dat de lever het doelorgaan is.
Hepatotoxiciteit werd vastgesteld bij blootstellingen van het plasma die vergelijkbaar zijn met die verkregen bij therapeutische doses bij de mens, net zoals bij andere antimycotica het geval is.
Bij ratten, muizen en honden bracht voriconazol ook minimale adrenale veranderingen teweeg.
Conventionele studies op het gebied van veiligheidsfarmacologie, genotoxiciteit of carcinogeen potentieel brachten geen speciaal risico voor de mens aan het licht.
In voortplantingsstudies bleek voriconazol teratogeen bij ratten en embryotoxisch bij konijnen bij dezelfde systemische blootstellingen als die bij de mens verkregen met therapeutische doses.
In studies naar de pre- en postnatale ontwikkeling bij ratten bij lagere blootstellingen dan die bij de mens verkregen met therapeutische doses, verlengde voriconazol de draagtijd en de duur van de baring en veroorzaakte het dystocie met daaropvolgende mortaliteit voor de moeder en een verminderde
89 overlevingskans voor de jongen.
De effecten op de baring worden waarschijnlijk gemedieerd door soortspecifieke mechanismen, die gepaard gaan met een reductie van de oestradiolspiegels, en ze komen overeen met die van andere antimycotica uit de klasse der azoolderivaten.
6.
FARMACEUTISCHE GEGEVENS
6.1 Lijst van hulpstoffen
Sucrose Colloïdaal siliciumdioxide Titaandioxide (E171) Xanthaangom Natriumcitraat Natriumbenzoaat (E211) Citroenzuur Natuurlijk sinaasappelaroma (bevat oranjeschilolie, maltodextrine en tocoferol)
6.2 Gevallen van onverenigbaarheid
Dit geneesmiddel mag niet met andere geneesmiddelen worden gemengd, tenzij met de middelen vermeld in 6.6.
Het is niet de bedoeling dat de suspensie verder verdund wordt met water of andere vloeistoffen.
6.3 Houdbaarheid
De houdbaarheid van het poeder voor orale suspensie is 2 jaar.
De houdbaarheid van de bereide suspensie is 14 dagen.
Bereide suspensie:
Bewaren beneden 30°C, niet in de koelkast of de vriezer bewaren.
6.4 Speciale voorzorgsmaatregelen bij bewaren
Poeder voor orale suspensie: vóór bereiding bewaren bij 2°C-8°C (in de koelkast).
Voor bewaarcondities van de bereide suspensie, zie rubriek 6.3.
Houd de verpakking zorgvuldig gesloten.
6.5 Aard en inhoud van de verpakking
Een hoge-dichtheid polyethyleen (HDPE) fles van 100 ml (met een kindveilige dop van polypropyleen) bevat 45 g poeder voor orale suspensie.
Na bereiding bedraagt het volume van de suspensie 75 ml, overeenkomend met een bruikbaar volume van 70 ml.
Een maatbekertje (met markeringsstreep die 23 ml aangeeft), een doseerspuit voor orale toediening van 5 ml en een opzetstuk zijn meegeleverd.
Verpakkingsgrootte:
1 fles
6.6 Speciale voorzorgsmaatregelen voor het verwijderen en andere instructies
Alle ongebruikte producten of afvalmaterialen dienen te worden vernietigd overeenkomstig lokale voorschriften.
Elk restant van de suspensie dient 14 dagen na de bereiding weggegooid te worden.
90 Instructies voor bereiding:
1.
Tik op de fles om het poeder los te maken.
2.
Meet 23 ml water af door het maatbekertje te vullen tot de bovenrand van de markeringsstreep.
Voeg het water toe aan de fles.
Meet nogmaals 23 ml water af in het maatbekertje en voeg het toe aan de fles.
3.
Schud de gesloten fles krachtig gedurende ongeveer 1 minuut.
4.
Verwijder de kindveilige dop.
Breng het opzetstuk aan op de flessenhals.
5.
Zet de dop weer op de fles.
6.
Noteer de uiterste gebruiksdatum van de bereide suspensie op het etiket van de fles (de bereide suspensie is 14 dagen houdbaar).
Instructies voor het gebruik:
Schud vóór elk gebruik de gesloten fles met bereide suspensie gedurende ongeveer 10 seconden.
Na bereiding dient de VFEND orale suspensie alleen te worden toegediend met behulp van de doseerspuit voor orale toediening die in elke verpakking wordt meegeleverd.
Raadpleeg de publieksbijsluiter voor meer gedetailleerde gebruiksinstructies.
7.
HOUDER VAN DE VERGUNNING VOOR HET IN DE HANDEL BRENGEN
Pfizer Limited, Ramsgate Road, Sandwich, Kent CT13 9NJ, Verenigd Koninkrijk
8.
NUMMER(S) VAN DE VERGUNNING VOOR HET IN DE HANDEL BRENGEN
EU/1/02/212/026
9.
DATUM VAN EERSTE VERLENING VAN DE VERGUNNING/HERNIEUWING VAN DE VERGUNNING
Datum van eerste vergunning:
21 maart 2002
Datum van laatste hernieuwing:
21 maart 2007
10.
DATUM VAN HERZIENING VAN DE TEKST
Gedetailleerde informatie over dit geneesmiddel is beschikbaar op de website van het Europese Geneesmiddelen Bureau (EMEA) http://www.emea.europa.eu /.
91 BIJLAGE II
A.
HOUDERS VAN DE VERGUNNING VOOR DE VERVAARDIGING VERANTWOORDELIJK VOOR VRIJGIFTE
B.
VOORWAARDEN VERBONDEN AAN DE VERGUNNING VOOR HET IN DE HANDEL BRENGEN
92 A.
HOUDERS VAN DE VERGUNNINGEN VOOR DE VERVAARDIGING VERANTWOORDELIJK VOOR VRIJGIFTE
Naam en adres van de fabrikanten verantwoordelijk voor vrijgifte
Tabletten Pfizer Manufacturing Deutschland GmbH Heinrich-Mack-Str.
35 D-89257 Illertissen Duitsland
Poeder voor oplossing voor intraveneuze infusie en poeder voor orale suspensie:
Pfizer PGM Zone Industrielle 29 Route des Industries 37530 Pocé-Sur-Cisse Frankrijk
In de gedrukte bijsluiter van het geneesmiddel dienen de naam en het adres van de fabrikant die verantwoordelijk is voor vrijgifte van de desbetreffende partij te zijn opgenomen.
B.
VOORWAARDEN VERBONDEN AAN DE VERGUNNING VOOR HET IN DE HANDEL BRENGEN
• VOORWAARDEN OF BEPERKINGEN OPGELEGD AAN DE HOUDER VAN DE VERGUNNING VOOR HET IN DE HANDEL BRENGEN TEN AANZIEN VAN DE AFLEVERING EN HET GEBRUIK
Aan medisch voorschrift onderworpen geneesmiddel.
• VOORWAARDEN OF BEPERKINGEN MET BETREKKING TOT EEN VEILIG EN DOELTREFFEND GEBRUIK VAN HET GENEESMIDDEL
Niet van toepassing.
• ANDERE VOORWAARDEN
De houder van de vergunning voor het in de handel brengen zal doorgaan met het indienen van jaarlijkse PSURs, tenzij anders aangegeven door de CHMP.
93 BIJLAGE III
ETIKETTERING EN BIJSLUITER
94 A.
ETIKETTERING
95 GEGEVENS DIE OP DE BUITENVERPAKKING MOETEN WORDEN VERMELD
Doos met blisterverpakking voor filmomhulde tabletten van 50 mg - Verpakking met 2, 10, 14, 20, 28, 30, 50, 56 of 100 tabletten
1.
NAAM VAN HET GENEESMIDDEL
VFEND 50 mg filmomhulde tabletten Voriconazol
2.
GEHALTE AAN WERKZA(A)M(E) BESTANDDE(E)L(EN)
Elke tablet bevat 50 mg voriconazol.
3.
LIJST VAN HULPSTOFFEN
Bevat lactose monohydraat.
4.
FARMACEUTISCHE VORM EN INHOUD
2, 10, 14, 20, 28, 30, 50, 56 of 100 filmomhulde tabletten
5.
WIJZE VAN GEBRUIK EN TOEDIENINGSWEG(EN)
Oraal gebruik.
Voor gebruik de bijsluiter lezen.
6.
EEN SPECIALE WAARSCHUWING DAT HET GENEESMIDDEL BUITEN HET BEREIK EN ZICHT VAN KINDEREN DIENT TE WORDEN GEHOUDEN
Buiten het bereik en zicht van kinderen houden.
7.
ANDERE SPECIALE WAARSCHUWING(EN), INDIEN NODIG
Veiligheidsverzegeling Niet gebruiken indien deze verpakking reeds geopend is
8.
UITERSTE GEBRUIKSDATUM
EXP:
9.
BIJZONDERE VOORZORGSMAATREGELEN VOOR DE BEWARING
96 10.
BIJZONDERE VOORZORGSMAATREGELEN VOOR HET VERWIJDEREN VAN NIET-GEBRUIKTE GENEESMIDDELEN OF DAARVAN AFGELEIDE AFVALSTOFFEN (INDIEN VAN TOEPASSING)
11.
NAAM EN ADRES VAN DE HOUDER VAN DE VERGUNNING VOOR HET IN DE HANDEL BRENGEN
Pfizer Limited Sandwich Kent, CT13 9NJ, Verenigd Koninkrijk
12.
NUMMER(S) VAN DE VERGUNNING VOOR HET IN DE HANDEL BRENGEN
2 tabletten:
EU/1/02/212/001 10 tabletten:
EU/1/02/212/002 14 tabletten:
EU/1/02/212/003 20 tabletten:
EU/1/02/212/004 28 tabletten:
EU/1/02/212/005 30 tabletten:
EU/1/02/212/006 50 tabletten:
EU/1/02/212/007 56 tabletten:
EU/1/02/212/008 100 tabletten:
EU/1/02/212/009
13.
PARTIJNUMMER
Charge:
14.
ALGEMENE INDELING VOOR DE AFLEVERING
Geneesmiddel op medisch voorschrift.
15.
INSTRUCTIES VOOR GEBRUIK
16.
INFORMATIE IN BRAILLE
VFEND 50 mg
97 GEGEVENS DIE TEN MINSTE OP BLISTERVERPAKKINGEN OF STRIPS MOETEN WORDEN VERMELD
Blisterfolie voor filmomhulde tabletten van 50 mg (voor alle blisterverpakkingen)
1.
NAAM VAN HET GENEESMIDDEL
VFEND 50 mg filmomhulde tabletten Voriconazol
2.
NAAM VAN DE HOUDER VAN DE VERGUNNING VOOR HET IN DE HANDEL BRENGEN
Pfizer Ltd (als logo van de houder van de vergunning voor het in de handel brengen)
3.
UITERSTE GEBRUIKSDATUM
EXP:
4.
PARTIJNUMMER
Charge:
5.
OVERIGE
98 GEGEVENS DIE OP DE BUITENVERPAKKING MOETEN WORDEN VERMELD
Doos met fles voor filmomhulde tabletten van 50 mg - Verpakking met 2, 30 of 100 tabletten
1.
NAAM VAN HET GENEESMIDDEL
VFEND 50 mg filmomhulde tabletten Voriconazol
2.
GEHALTE AAN WERKZA(A)M(E) BESTANDDE(E)L(EN)
Elke tablet bevat 50 mg voriconazol.
3.
LIJST VAN HULPSTOFFEN
Bevat lactose monohydraat.
4.
FARMACEUTISCHE VORM EN INHOUD
2, 30 of 100 filmomhulde tabletten
5.
WIJZE VAN GEBRUIK EN TOEDIENINGSWEG(EN)
Oraal gebruik.
Voor gebruik de bijsluiter lezen.
6.
EEN SPECIALE WAARSCHUWING DAT HET GENEESMIDDEL BUITEN HET BEREIK EN ZICHT VAN KINDEREN DIENT TE WORDEN GEHOUDEN
Buiten het bereik en zicht van kinderen houden.
7.
ANDERE SPECIALE WAARSCHUWING(EN), INDIEN NODIG
8.
UITERSTE GEBRUIKSDATUM
EXP:
9.
BIJZONDERE VOORZORGSMAATREGELEN VOOR DE BEWARING
10.
BIJZONDERE VOORZORGSMAATREGELEN VOOR HET VERWIJDEREN VAN NIET-GEBRUIKTE GENEESMIDDELEN OF DAARVAN AFGELEIDE AFVALSTOFFEN (INDIEN VAN TOEPASSING)
99 11.
NAAM EN ADRES VAN DE HOUDER VAN DE VERGUNNING VOOR HET IN DE HANDEL BRENGEN
Pfizer Limited Sandwich Kent, CT13 9NJ, Verenigd Koninkrijk
12.
NUMMER(S) VAN DE VERGUNNING VOOR HET IN DE HANDEL BRENGEN
2 tabletten:
EU/1/02/212/010 30 tabletten:
EU/1/02/212/011 100 tabletten:
EU/1/02/212/012
13.
PARTIJNUMMER
Charge:
14.
ALGEMENE INDELING VOOR DE AFLEVERING
Geneesmiddel op medisch voorschrift.
15.
INSTRUCTIES VOOR GEBRUIK
16.
INFORMATIE IN BRAILLE
VFEND 50 mg
100 GEGEVENS DIE TEN MINSTE OP PRIMAIRE KLEINVERPAKKINGEN MOETEN WORDEN VERMELD
Etiket voor fles met filmomhulde tabletten van 50 mg - Verpakking met 2, 30 of 100 tabletten
1.
NAAM VAN HET GENEESMIDDEL EN DE TOEDIENINGWEG(EN)
VFEND 50 mg filmomhulde tabletten Voriconazol Oraal gebruik
2.
WIJZE VAN TOEDIENING
3.
UITERSTE GEBRUIKSDATUM
EXP:
4.
PARTIJNUMMER
Charge:
5.
INHOUD UITGEDRUKT IN GEWICHT, VOLUME OF EENHEID
2 (30, 100) filmomhulde tabletten Elke tablet bevat 50 mg voriconazol.
Geneesmiddel op medisch voorschrift.
Buiten het bereik en zicht van kinderen houden.
Voor gebruik de bijsluiter lezen.
Pfizer Limited Sandwich Kent, CT13 9NJ, Verenigd Koninkrijk
EU/1/02/212/010 (EU/1/02/212/011 30 tabletten) (EU/1/02/212/012 100 tabletten)
6.
OVERIGE
101 GEGEVENS DIE OP DE BUITENVERPAKKING MOETEN WORDEN VERMELD
Doos met blisterverpakking voor filmomhulde tabletten van 200 mg - Verpakking met 2, 10, 14, 20, 28, 30, 50, 56 of 100 tabletten
1.
NAAM VAN HET GENEESMIDDEL
VFEND 200 mg filmomhulde tabletten Voriconazol
2.
GEHALTE AAN WERKZA(A)M(E) BESTANDDE(E)L(EN)
Elke tablet bevat 200 mg voriconazol.
3.
LIJST VAN HULPSTOFFEN
Bevat lactose monohydraat.
4.
FARMACEUTISCHE VORM EN INHOUD
2, 10, 14, 20, 28, 30, 50, 56 of 100 filmomhulde tabletten
5.
WIJZE VAN GEBRUIK EN TOEDIENINGSWEG(EN)
Oraal gebruik.
Voor gebruik de bijsluiter lezen.
6.
EEN SPECIALE WAARSCHUWING DAT HET GENEESMIDDEL BUITEN HET BEREIK EN ZICHT VAN KINDEREN DIENT TE WORDEN GEHOUDEN
Buiten het bereik en zicht van kinderen houden.
7.
ANDERE SPECIALE WAARSCHUWING(EN), INDIEN NODIG
Veiligheidsverzegeling Niet gebruiken indien deze verpakking reeds geopend is
8.
UITERSTE GEBRUIKSDATUM
EXP:
9.
BIJZONDERE VOORZORGSMAATREGELEN VOOR DE BEWARING
102 10.
BIJZONDERE VOORZORGSMAATREGELEN VOOR HET VERWIJDEREN VAN NIET-GEBRUIKTE GENEESMIDDELEN OF DAARVAN AFGELEIDE AFVALSTOFFEN (INDIEN VAN TOEPASSING)
11.
NAAM EN ADRES VAN DE HOUDER VAN DE VERGUNNING VOOR HET IN DE HANDEL BRENGEN
Pfizer Limited Sandwich Kent, CT13 9NJ, Verenigd Koninkrijk
12.
NUMMER(S) VAN DE VERGUNNING VOOR HET IN DE HANDEL BRENGEN
2 tabletten:
EU/1/02/212/013 10 tabletten:
EU/1/02/212/014 14 tabletten:
EU/1/02/212/015 20 tabletten:
EU/1/02/212/016 28 tabletten:
EU/1/02/212/017 30 tabletten:
EU/1/02/212/018 50 tabletten:
EU/1/02/212/019 56 tabletten:
EU/1/02/212/020 100 tabletten:
EU/1/02/212/021
13.
PARTIJNUMMER
Charge:
14.
ALGEMENE INDELING VOOR DE AFLEVERING
Geneesmiddel op medisch voorschrift.
15.
INSTRUCTIES VOOR GEBRUIK
16.
INFORMATIE IN BRAILLE
VFEND 200 mg
103 GEGEVENS DIE TEN MINSTE OP BLISTERVERPAKKINGEN OF STRIPS MOETEN WORDEN VERMELD
Blisterfolie voor filmomhulde tabletten van 200 mg (voor alle blisterverpakkingen)
1.
NAAM VAN HET GENEESMIDDEL
VFEND 200 mg filmomhulde tabletten Voriconazol
2.
NAAM VAN DE HOUDER VAN DE VERGUNNING VOOR HET IN DE HANDEL BRENGEN
Pfizer Ltd (als logo van de houder van de vergunning voor het in de handel brengen)
3.
UITERSTE GEBRUIKSDATUM
EXP:
4.
PARTIJNUMMER
Charge:
5.
OVERIGE
104 GEGEVENS DIE OP DE BUITENVERPAKKING MOETEN WORDEN VERMELD
Doos met fles voor filmomhulde tabletten van 200 mg - Verpakking met 2, 30 of 100 tabletten
1.
NAAM VAN HET GENEESMIDDEL
VFEND 200 mg filmomhulde tabletten Voriconazol
2.
GEHALTE AAN WERKZA(A)M(E) BESTANDDE(E)L(EN)
Elke tablet bevat 200 mg voriconazol.
3.
LIJST VAN HULPSTOFFEN
Bevat lactose monohydraat.
4.
FARMACEUTISCHE VORM EN INHOUD
2, 30 of 100 filmomhulde tabletten
5.
WIJZE VAN GEBRUIK EN TOEDIENINGSWEG(EN)
Oraal gebruik.
Voor gebruik de bijsluiter lezen.
6.
EEN SPECIALE WAARSCHUWING DAT HET GENEESMIDDEL BUITEN HET BEREIK EN ZICHT VAN KINDEREN DIENT TE WORDEN GEHOUDEN
Buiten het bereik en zicht van kinderen houden.
7.
ANDERE SPECIALE WAARSCHUWING(EN), INDIEN NODIG
8.
UITERSTE GEBRUIKSDATUM
EXP:
9.
BIJZONDERE VOORZORGSMAATREGELEN VOOR DE BEWARING
10.
BIJZONDERE VOORZORGSMAATREGELEN VOOR HET VERWIJDEREN VAN NIET-GEBRUIKTE GENEESMIDDELEN OF DAARVAN AFGELEIDE AFVALSTOFFEN (INDIEN VAN TOEPASSING)
105 11.
NAAM EN ADRES VAN DE HOUDER VAN DE VERGUNNING VOOR HET IN DE HANDEL BRENGEN
Pfizer Limited Sandwich Kent, CT13 9NJ, Verenigd Koninkrijk
12.
NUMMER(S) VAN DE VERGUNNING VOOR HET IN DE HANDEL BRENGEN
2 tabletten:
EU/1/02/212/022 30 tabletten:
EU/1/02/212/023 100 tabletten:
EU/1/02/212/024
13.
PARTIJNUMMER
Charge:
14.
ALGEMENE INDELING VOOR DE AFLEVERING
Geneesmiddel op medisch voorschrift.
15.
INSTRUCTIES VOOR GEBRUIK
16.
INFORMATIE IN BRAILLE
VFEND 200 mg
106 GEGEVENS DIE TEN MINSTE OP PRIMAIRE KLEINVERPAKKINGEN MOETEN WORDEN VERMELD
Etiket voor fles met filmomhulde tabletten van 200 mg - Verpakking met 2, 30 of 100 tabletten
1.
NAAM VAN HET GENEESMIDDEL EN DE TOEDIENINGWEG(EN)
VFEND 200 mg filmomhulde tabletten Voriconazol Oraal gebruik
2.
WIJZE VAN TOEDIENING
3.
UITERSTE GEBRUIKSDATUM
EXP:
4.
PARTIJNUMMER
Charge:
5.
INHOUD UITGEDRUKT IN GEWICHT, VOLUME OF EENHEID
2 (30, 100) filmomhulde tabletten Elke tablet bevat 200 mg voriconazol.
Geneesmiddel op medisch voorschrift.
Buiten het bereik en zicht van kinderen houden.
Voor gebruik de bijsluiter lezen.
Pfizer Limited Sandwich Kent, CT13 9NJ, Verenigd Koninkrijk
EU/1/02/212/022 (EU/1/02/212/023 30 tabletten) (EU/1/02/212/024 100 tabletten)
6.
OVERIGE
107 GEGEVENS DIE OP DE BUITENVERPAKKING MOETEN WORDEN VERMELD
Doos
1.
NAAM VAN HET GENEESMIDDEL
VFEND 200 mg poeder voor oplossing voor intraveneuze infusie Voriconazol
2.
GEHALTE AAN WERKZA(A)M(E) BESTANDDE(E)L(EN)
Overeenkomend met 10 mg/ml voriconazol indien gereconstitueerd zoals aanbevolen.
3.
LIJST VAN HULPSTOFFEN
Hulpstof: natrium sulfobutylether bèta-cyclodextrine
4.
FARMACEUTISCHE VORM EN INHOUD
1 injectieflacon met poeder voor oplossing voor intraveneuze infusie.
Injectieflacon voor éénmalig gebruik
5.
WIJZE VAN GEBRUIK EN TOEDIENINGSWEG(EN)
Reconstitueren en verdunnen voor het gebruik.
Uitsluitend voor intraveneus gebruik.
Niet geschikt voor bolusinjectie.
Voor gebruik de bijsluiter lezen.
6.
EEN SPECIALE WAARSCHUWING DAT HET GENEESMIDDEL BUITEN HET BEREIK EN ZICHT VAN KINDEREN DIENT TE WORDEN GEHOUDEN
Buiten het bereik en zicht van kinderen houden.
7.
ANDERE SPECIALE WAARSCHUWING(EN), INDIEN NODIG
De infusiesnelheid mag niet meer dan 3 mg/kg per uur bedragen.
8.
UITERSTE GEBRUIKSDATUM
EXP:
Bewaartijd na reconstitutie:
24 uur mits bewaring bij een temperatuur van 2°C - 8°C
9.
BIJZONDERE VOORZORGSMAATREGELEN VOOR DE BEWARING
108 10.
BIJZONDERE VOORZORGSMAATREGELEN VOOR HET VERWIJDEREN VAN NIET-GEBRUIKTE GENEESMIDDELEN OF DAARVAN AFGELEIDE AFVALSTOFFEN (INDIEN VAN TOEPASSING)
11.
NAAM EN ADRES VAN DE HOUDER VAN DE VERGUNNING VOOR HET IN DE HANDEL BRENGEN
Pfizer Limited Sandwich Kent, CT13 9NJ, Verenigd Koninkrijk
12.
NUMMER(S) VAN DE VERGUNNING VOOR HET IN DE HANDEL BRENGEN
EU/1/02/212/025
13.
PARTIJNUMMER
Charge:
14.
ALGEMENE INDELING VOOR DE AFLEVERING
Geneesmiddel op medisch voorschrift.
15.
INSTRUCTIES VOOR GEBRUIK
16.
INFORMATIE IN BRAILLE
VFEND 200 mg
109 GEGEVENS DIE TEN MINSTE OP PRIMAIRE KLEINVERPAKKINGEN MOETEN WORDEN VERMELD
Etiket op de injectieflacon
1.
NAAM VAN HET GENEESMIDDEL EN DE TOEDIENINGWEG(EN)
VFEND 200 mg poeder voor oplossing voor intraveneuze infusie Voriconazol Uitsluitend voor intraveneus gebruik Injectieflacon voor éénmalig gebruik
2.
WIJZE VAN TOEDIENING
Reconstitueren en verdunnen voor het gebruik – zie bijsluiter.
3.
UITERSTE GEBRUIKSDATUM
EXP:
4.
PARTIJNUMMER
Charge:
5.
INHOUD UITGEDRUKT IN GEWICHT, VOLUME OF EENHEID
200 mg per injectieflacon (10 mg/ml) 1 injectieflacon
6.
OVERIGE
110 GEGEVENS DIE OP DE BUITENVERPAKKING MOETEN WORDEN VERMELD
Buitenverpakking
1.
NAAM VAN HET GENEESMIDDEL
VFEND 40 mg/ml poeder voor orale suspensie Voriconazol
2.
GEHALTE AAN WERKZA(A)M(E) BESTANDDE(E)L(EN)
1 ml bereide suspensie bevat 40 mg voriconazol.
3.
LIJST VAN HULPSTOFFEN
Bevat ook sucrose.
4.
FARMACEUTISCHE VORM EN INHOUD
Elke fles bevat 45 g poeder voor orale suspensie, dat na bereiding 70 ml suspensie oplevert.
5.
WIJZE VAN GEBRUIK EN TOEDIENINGSWEG(EN)
Voor oraal gebruik na bereiding.
Schud de fles gedurende ongeveer 10 seconden vóór gebruik.
Maak gebruik van de doseerspuit voor orale toediening, geleverd in de verpakking, om correct te doseren.
Voor gebruik de bijsluiter lezen.
Instructies voor bereiding:
Tik op de fles om het poeder los te maken Voeg 46 ml water toe en schud krachtig gedurende ongeveer 1 minuut Niet verder verdunnen
6.
EEN SPECIALE WAARSCHUWING DAT HET GENEESMIDDEL BUITEN HET BEREIK EN ZICHT VAN KINDEREN DIENT TE WORDEN GEHOUDEN
Buiten het bereik en zicht van kinderen houden.
7.
ANDERE SPECIALE WAARSCHUWING(EN), INDIEN NODIG
111 8.
UITERSTE GEBRUIKSDATUM
EXP:
Elk restant van de suspensie dient 14 dagen na de bereiding weggegooid te worden.
9.
BIJZONDERE VOORZORGSMAATREGELEN VOOR DE BEWARING
Poeder voor orale suspensie: vóór de bereiding bewaren bij 2°C - 8°C (in de koelkast).
De bereide orale suspensie:
Niet bewaren boven 30°C Niet in de koelkast of de vriezer bewaren
Houd de verpakking zorgvuldig gesloten
10.
BIJZONDERE VOORZORGSMAATREGELEN VOOR HET VERWIJDEREN VAN NIET-GEBRUIKTE GENEESMIDDELEN OF DAARVAN AFGELEIDE AFVALSTOFFEN (INDIEN VAN TOEPASSING)
11.
NAAM EN ADRES VAN DE HOUDER VAN DE VERGUNNING VOOR HET IN DE HANDEL BRENGEN
Pfizer Limited Sandwich Kent, CT13 9NJ, Verenigd Koninkrijk
12.
NUMMER(S) VAN DE VERGUNNING VOOR HET IN DE HANDEL BRENGEN
EU/1/02/212/026
13.
PARTIJNUMMER
Charge:
14.
ALGEMENE INDELING VOOR DE AFLEVERING
Geneesmiddel op medisch voorschrift.
15.
INSTRUCTIES VOOR GEBRUIK
16.
INFORMATIE IN BRAILLE
VFEND 40 mg/ml
112 GEGEVENS DIE OP DE PRIMAIRE VERPAKKING MOETEN WORDEN VERMELD
Fles
1.
NAAM VAN HET GENEESMIDDEL
VFEND 40 mg/ml poeder voor orale suspensie Voriconazol
2.
GEHALTE AAN WERKZA(A)M(E) BESTANDDE(E)L(EN)
1 ml bereide suspensie bevat 40 mg voriconazol.
3.
LIJST VAN HULPSTOFFEN
Bevat ook sucrose.
4.
FARMACEUTISCHE VORM EN INHOUD
Elke fles bevat 45 g poeder voor orale suspensie, dat na bereiding 70 ml suspensie oplevert.
5.
WIJZE VAN GEBRUIK EN TOEDIENINGSWEG(EN)
Voor oraal gebruik na bereiding.
Schud de fles gedurende ongeveer 10 seconden vóór gebruik.
Maak gebruik van de doseerspuit voor orale toediening, geleverd in de verpakking, om correct te doseren.
Voor gebruik de bijsluiter lezen.
6.
EEN SPECIALE WAARSCHUWING DAT HET GENEESMIDDEL BUITEN HET BEREIK EN ZICHT VAN KINDEREN DIENT TE WORDEN GEHOUDEN
Buiten het bereik en zicht van kinderen houden.
7.
ANDERE SPECIALE WAARSCHUWING(EN), INDIEN NODIG
8.
UITERSTE GEBRUIKSDATUM
EXP:
Elk restant van de suspensie dient 14 dagen na de bereiding weggegooid te worden.
Uiterste gebruiksdatum van de bereide suspensie:
113 9.
BIJZONDERE VOORZORGSMAATREGELEN VOOR DE BEWARING
Poeder voor orale suspensie: vóór de bereiding bewaren bij 2°C - 8°C (in de koelkast).
De bereide orale suspensie:
Niet bewaren boven 30°C Niet in de koelkast of de vriezer bewaren Houd de verpakking zorgvuldig gesloten
10.
BIJZONDERE VOORZORGSMAATREGELEN VOOR HET VERWIJDEREN VAN NIET-GEBRUIKTE GENEESMIDDELEN OF DAARVAN AFGELEIDE AFVALSTOFFEN (INDIEN VAN TOEPASSING)
11.
NAAM EN ADRES VAN DE HOUDER VAN DE VERGUNNING VOOR HET IN DE HANDEL BRENGEN
Pfizer Limited Sandwich Kent, CT13 9NJ, Verenigd Koninkrijk
12.
NUMMER(S) VAN DE VERGUNNING VOOR HET IN DE HANDEL BRENGEN
EU/1/02/212/026
13.
PARTIJNUMMER
Charge:
14.
ALGEMENE INDELING VOOR DE AFLEVERING
Geneesmiddel op medisch voorschrift.
15.
INSTRUCTIES VOOR GEBRUIK
16.
INFORMATIE IN BRAILLE
[Rechtvaardiging voor uitzondering van braille is aanvaardbaar]
114 B.
BIJSLUITER
115 BIJSLUITER:
INFORMATIE VOOR DE GEBRUIK (ST)ER
VFEND 50 mg filmomhulde tabletten VFEND 200 mg filmomhulde tabletten Voriconazol
Lees de hele bijsluiter zorgvuldig door voordat u start met het innemen van dit geneesmiddel.
- Bewaar deze bijsluiter.
Het kan nodig zijn om deze nog eens door te lezen.
- Heeft u nog vragen, raadpleeg dan uw arts of apotheker.
- Dit geneesmiddel is aan u persoonlijk voorgeschreven.
Geef dit geneesmiddel niet door aan
anderen.
Dit geneesmiddel kan schadelijk voor hen zijn, zelfs als de verschijnselen dezelfde zijn als waarvoor u het geneesmiddel heeft gekregen.
- Wanneer één van de bijwerkingen ernstig wordt of als er bij u een bijwerking optreedt die niet
in deze bijsluiter is vermeld, raadpleeg dan uw arts of apotheker.
In deze bijsluiter:
1.
Wat is VFEND en waarvoor wordt het gebruikt 2.
Wat u moet weten voordat u VFEND inneemt 3.
Hoe wordt VFEND ingenomen 4.
Mogelijke bijwerkingen 5.
Hoe bewaart u VFEND 6.
Aanvullende informatie
1.
WAT IS VFEND EN WAARVOOR WORDT HET GEBRUIKT
VFEND behoort tot een groep geneesmiddelen die men aanduidt als antischimmelmiddelen van de groep van de triazolen.
Deze geneesmiddelen worden gebruikt om een groot aantal uiteenlopende schimmelinfecties te behandelen.
VFEND doodt de infectieveroorzakende schimmels of blokkeert de groei ervan.
Welke schimmelinfecties worden behandeld met VFEND?
VFEND wordt gebruikt voor de behandeling van ernstige schimmelinfecties die worden veroorzaakt door Aspergillus, Scedosporium, Fusarium, fluconazol-resistente Candida en candidemie in patiënten met normale witte bloedcelwaarden.
Dit geneesmiddel mag uitsluitend gebruikt worden onder toezicht van een arts.
VFEND wordt in de eerste plaats gebruikt bij ernstig zieke patiënten.
2.
WAT U MOET WETEN VOORDAT U VFEND INNEEMT
Neem VFEND niet in:
- als u overgevoelig (allergisch) bent voor voriconazol of voor één van de andere bestanddelen
van VFEND
Het is heel belangrijk dat u uw arts of apotheker inlicht indien u andere geneesmiddelen gebruikt of gebruikt heeft, zelfs als het geneesmiddelen betreft die zonder voorschrift verkrijgbaar zijn.
Sommige geneesmiddelen beïnvloeden de werking van VFEND, of omgekeerd, kan VFEND hun werking beïnvloeden.
In de rubriek ‘ Inname van VFEND in combinatie met andere geneesmiddelen’ vindt u een lijst van de geneesmiddelen die invloed kunnen hebben op VFEND.
De geneesmiddelen uit onderstaande lijst echter, mogen niet worden ingenomen terwijl u met VFEND wordt behandeld:
116 • Terfenadine (gebruikt bij allergie) • Astemizol (gebruikt bij allergie) • Cisapride (gebruikt bij maagproblemen) • Pimozide (gebruikt bij de behandeling van psychische aandoeningen) • Kinidine (gebruikt bij een onregelmatige hartslag) • Rifampicine (gebruikt bij de behandeling van tuberculose) • Carbamazepine (gebruikt bij de behandeling van epileptische aanvallen) • Fenobarbital (gebruikt bij ernstige slaapstoornissen en epileptische aanvallen). • Ergotamine-alkaloïden (bv. ergotamine, dihydroergotamine; gebruikt bij migraine) • Sirolimus (gebruikt bij transplantatiepatiënten) • Ritonavir (gebruikt bij de behandeling van HIV) in dosissen van tweemaal daags 400 mg of meer • Sintjanskruid (kruidensupplement)
Wees extra voorzichtig met VFEND:
- als bekend is dat u cardiomyopathie, een onregelmatige hartslag, een trage hartwerking of een
afwijkend electrocardiogram (ECG) vertoont, dat “ verlengd QT-syndroom” wordt genoemd.
Inname met andere geneesmiddelen:
Vertel uw arts of apotheker als u andere geneesmiddelen gebruikt of kort geleden heeft gebruikt.
Dit geldt ook voor geneesmiddelen die u zonder voorschrift kunt krijgen.
Bepaalde geneesmiddelen kunnen, wanneer ze samen met VFEND worden ingenomen, de werking van VFEND beïnvloeden, of omgekeerd, kan VFEND hun werking beïnvloeden.
Vertel uw arts als u één van de volgende geneesmiddelen inneemt, omdat VFEND niet ingenomen mag worden als u reeds één van deze geneesmiddelen gebruikt (zie ook bovenstaande rubriek 2 ‘ Neem VFEND niet in’):
• Terfenadine (gebruikt bij allergie) • Astemizol (gebruikt bij allergie) • Carbamazepine (gebruikt bij de behandeling van epileptische aanvallen) • Cisapride (gebruikt bij maagproblemen) • Pimozide (gebruikt bij de behandeling van psychische aandoeningen) • Kinidine (gebruikt bij een onregelmatige hartslag) • Rifampicine (gebruikt bij de behandeling van tuberculose) • Fenobarbital (gebruikt bij ernstige slaapstoornissen en epileptische aanvallen) • Ergotamine-alkaloïden (bv. ergotamine, dihydroergotamine; gebruikt bij migraine) • Sirolimus (gebruikt bij transplantatiepatiënten) • Ritonavir (gebruikt bij de behandeling van HIV) in dosissen van tweemaal daags 400 mg of meer • Sintjanskruid (kruidensupplement)
Vertel uw arts als u het volgende geneesmiddel inneemt, omdat gelijktijdige behandeling met VFEND indien mogelijk vermeden moet worden: • Ritonavir (gebruikt bij de behandeling van HIV) in dosissen van tweemaal daags 100 mg
Vertel uw arts als u één van de volgende geneesmiddelen inneemt, omdat gelijktijdige behandeling met VFEND indien mogelijk vermeden moet worden en een dosisaanpassing van voriconazol nodig kan zijn: • Rifabutine (gebruikt bij de behandeling van tuberculose) • Fenytoïne (gebruikt bij de behandeling van epilepsie)
Vertel uw arts als u één van de volgende geneesmiddelen inneemt, omdat een dosisaanpassing of controle nodig kan zijn om te zien of de geneesmiddelen en/ of VFEND nog steeds het gewenste effect hebben:
117 • Warfarine en andere anticoagulantia (bv. fenprocoumon, acenocoumarol; gebruikt om de bloedstolling te vertragen) • Ciclosporine (gebruikt bij transplantatiepatiënten) • Tacrolimus (gebruikt bij transplantatiepatiënten) • Sulfonylureumderivaten (bijv. tolbutamide, glipizide en glyburide) (gebruikt bij de behandeling van suikerziekte) • Statinen (bijv. atorvastatine, simvastatine) (gebruikt om het cholesterolgehalte te verlagen) • Benzodiazepinen (bijv. midazolam, triazolam) (gebruikt bij ernstige slaapstoornissen en stress) • Omeprazol (gebruikt bij de behandeling van zweren in het spijsverteringsstelsel) • Orale anticonceptiemiddelen (als u VFEND inneemt terwijl u orale anticonceptiemiddelen gebruikt, kunnen bijwerkingen als misselijkheid en menstruatiestoornissen optreden) • Vinca-alkaloïden (bijv. vincristine en vinblastine) (gebruikt bij de behandeling van kanker) • Indinavir en andere HIV-proteaseremmers (gebruikt bij de behandeling van HIV) • Niet-nucleoside reverse-transcriptaseremmers (bijv. efavirenz, delavirdine en nevirapine) (gebruikt bij de behandeling van HIV) • Methadon (gebruikt bij de behandeling van heroïneverslaving) • Efavirenz (gebruikt bij de behandeling van HIV) (sommige dosissen efavirenz kunnen NIET gelijktijdig met VFEND ingenomen worden) • Alfentanil en andere kortwerkende opiaten zoals fentanyl en sufentanil (pijnstillers die gebruikt worden bij operatieve ingrepen) • Niet-steroïdale anti-inflammatoire geneesmiddelen (bijv. ibuprofen, diclofenac) (gebruikt bij de behandeling van pijn en ontstekingen)
Alvorens de behandeling met VFEND te beginnen, dient u uw arts te waarschuwen als:
- u eerder een allergische reactie heeft gehad ten gevolge van inname van andere producten uit de
groep van de azolen
- u lijdt of ooit geleden heeft aan een leveraandoening.
Indien u een leveraandoening heeft, kan
uw arts u een lagere dosis VFEND voorschrijven.
Tijdens de behandeling met VFEND dient uw arts ook de functie van uw lever te controleren door middel van bloedonderzoek.
- u reeds behandeld wordt met fenytoïne (gebruikt bij de behandeling van epilepsie).
De
concentratie van fenytoïne in uw bloed dient gecontroleerd te worden tijdens de behandeling met VFEND en uw dosis kan worden aangepast.
- u reeds behandeld wordt met rifabutine (gebruikt bij de behandeling van tuberculose).
Uw bloed
dient gecontroleerd te worden en u dient gecontroleerd te worden op bijwerkingen van rifabutine.
Wanneer u behandeld wordt met VFEND:
- waarschuw uw arts onmiddellijk als u ernstige huiduitslag of blaren krijgt.
- vermijd zonlicht tijdens de behandeling met VFEND omdat uw huid een verhoogde
gevoeligheid voor UV stralen van de zon kan vertonen.
- uw arts dient de functie van uw lever en nieren te controleren door middel van bloedonderzoek.
Inname van VFEND met voedsel en drank:
VFEND tabletten moeten minstens één uur voor of één uur na een maaltijd worden ingenomen.
Zwangerschap en borstvoeding:
VFEND mag niet worden ingenomen tijdens de zwangerschap, tenzij uw arts dit nodig acht.
Vrouwen die zwanger kunnen worden, dienen een doeltreffend anticonceptiemiddel te gebruiken.
Waarschuw uw arts onmiddellijk wanneer u zwanger wordt terwijl u VFEND inneemt.
118 VFEND mag niet ingenomen worden wanneer u borstvoeding geeft.
Vraag uw arts of apotheker om advies voordat u een geneesmiddel inneemt terwijl u borstvoeding geeft.
Rijvaardigheid en het gebruik van machines:
Het kan voorkomen dat u door het gebruik van VFEND niet meer helder ziet of dat u onaangenaam gevoelig voor licht wordt.
Als dit zich voordoet, bestuur dan geen auto, gebruik geen gereedschap en bedien geen machines.
Waarschuw uw arts als u dit ondervindt.
Belangrijke informatie over enkele bestanddelen van VFEND:
VFEND tabletten bevatten lactose.
Indien uw arts u heeft meegedeeld dat u bepaalde suikers niet verdraagt, neem dan contact op met uw arts voordat u dit geneesmiddel inneemt.
3.
HOE WORDT VFEND INGENOMEN
Volg bij het innemen van VFEND nauwgezet het advies van uw arts.
Raadpleeg bij twijfel uw arts of apotheker.
Uw arts zal uw dosering bepalen aan de hand van uw gewicht en het soort infectie waaraan u lijdt.
• De gebruikelijke dosering bij volwassenen (ook bij ouderen) is de volgende:
Tabletten Patiënten van 40 kg en zwaarder Patiënten van minder dan 40 kg
Dosis voor de eerste 24 uur (Oplaaddosis)
400 mg
om de 12 uur gedurende de eerste 24 uur
200 mg
om de 12 uur gedurende de eerste 24 uur
Dosis na de eerste 24 uur (Onderhoudsdosis)
200 mg tweemaal per dag
100 mg tweemaal per dag
Afhankelijk van uw reactie op de behandeling, kan uw arts de dagelijkse dosering verhogen tot 300 mg tweemaal per dag.
De arts kan besluiten de dosis te verminderen indien u lichte tot matige cirrhosis heeft.
• De gebruikelijke dosering bij kinderen van 2 tot 12 jaar is 200 mg tweemaal per dag.
Aan kinderen mogen alleen tabletten worden gegeven als ze deze kunnen slikken.
VFEND mag niet toegediend worden aan kinderen jonger dan 2 jaar.
• Tieners (van 12 tot 16 jaar) volgen de dosering voor volwassenen.
Neem uw tablet steeds minstens één uur voor of één uur na de maaltijd in.
Slik de tablet in zijn geheel door met wat water.
Blijf VFEND gebruiken tot uw arts zegt dat u mag stoppen.
Stop de behandeling niet voortijdig omdat de infectie dan misschien nog niet genezen is.
Patiënten met een verzwakt immuunsysteem of patiënten met moeilijk te behandelen infecties kunnen een langdurige behandeling nodig hebben om te voorkomen dat de infectie opnieuw optreedt.
119 Wat u moet doen als u meer van VFEND heeft ingenomen dan u zou mogen:
Indien u meer tabletten heeft ingenomen dan was voorgeschreven (of indien iemand anders uw tabletten heeft ingenomen) dient u medisch advies in te winnen of onmiddellijk naar de Eerste Hulpdienst van het dichtstbijzijnde ziekenhuis te gaan.
Neem uw doosje met VFEND tabletten met u mee.
Wat u moet doen wanneer u bent vergeten VFEND in te nemen:
Het is belangrijk uw VFEND tabletten regelmatig in te nemen steeds op hetzelfde tijdstip van de dag.
Als u één dosis vergeet in te nemen, neem dan uw volgende dosis op het normale tijdstip.
Neem geen dubbele dosis om een overgeslagen dosis in te halen.
Als u stopt met het innemen van VFEND:
Het is aangetoond dat het innemen van alle doses op het vastgestelde tijdstip de doeltreffendheid van uw geneesmiddel aanzienlijk kan vergroten.
Daarom is het belangrijk dat u VFEND op de juiste manier blijft innemen zoals hierboven beschreven, tenzij uw arts beslist uw behandeling te stoppen.
Nadat de behandeling met VFEND door uw arts is stopgezet, zou u daarvan normaal gesproken niets moeten merken.
Indien u echter geneesmiddelen heeft gebruikt die ciclosporine of tacrolimus bevatten, dient u dit aan uw arts te melden, aangezien de dosis dan moet worden aangepast.
Als u nog vragen heeft over het gebruik van dit geneesmiddel, vraag dan uw arts of apotheker.
4.
MOGELIJKE BIJWERKINGEN
Zoals alle geneesmiddelen kan VFEND bijwerkingen veroorzaken, hoewel niet iedereen deze bijwerkingen krijgt.
Als er al bijwerkingen zijn, zijn deze meestal licht en van voorbijgaande aard.
Sommige bijwerkingen kunnen echter ernstig zijn en medische behandeling vereisen.
Zeer vaak voorkomende bijwerkingen (die bij minstens 1 op de 10 patiënten optreden) zijn:
- Visuele stoornissen (verandering in gezichtsvermogen)
- Koorts
- Huiduitslag
- Misselijkheid, braken, diarree
- Hoofdpijn
- Zwelling van de extremiteiten
- Buikpijn.
Vaak voorkomende bijwerkingen (die bij minstens 1 op de 100 patiënten optreden) zijn:
- Griepachtige symptomen, sinusitis, rillingen, zwakte
- Anemie, lage aantallen van cellen die bloedplaatjes genoemd worden en die het bloed helpen
stollen, lage aantallen van bepaalde soorten witte bloedcellen of van alle soorten rode bloedcellen, rode of paarse verkleuring van de huid die door een lage bloedplaatjeswaarde veroorzaakt kan zijn, andere bloedcelveranderingen
- Lage bloedsuiker, laag kaliumgehalte van het bloed
- Angst, depressie, tintelingen, verwardheid, duizeligheid, agitatie, trillen, hallucinaties en andere
nerveuze symptomen
- Lage bloeddruk, ontsteking van een bloedvat (mogelijk geassocieerd met de vorming van een
bloedstolsel)
- Ademhalingsmoeilijkheden, pijn ter hoogte van de borst, vochtophoping in de longen
- Geelzucht, roodheid van de huid
- Zwelling van de lippen of het gezicht
- Allergische reacties (soms ernstig) waaronder uitgebreide huiduitslag met blaarvorming en
loslaten van de huid, ernstige huidreacties na blootstelling aan licht of zon
- Jeuk
- Haarverlies
- Rugpijn
120
- Nierfalen, bloed in de urine, veranderingen in bloedonderzoek naar nierfunctie
- Veranderingen in bloedonderzoek naar leverfunctie
Soms voorkomende bijwerkingen (die bij minstens 1 op de 1.000 patiënten optreden) zijn:
- Vergrote lymfeklieren (soms pijnlijk)
- Toename in een soort witte bloedcel die mogelijk met allergische reacties geassocieerd is,
stoornis van het bloedstollingssysteem
- Hartritmeproblemen waaronder zeer snelle hartslag, zeer trage hartslag, flauwvallen
- Verminderde werking van de bijnier
- Coördinatieproblemen
- Zwelling van de hersenen
- Dubbel zien, pijn en ontsteking van de ogen en oogleden, onwillekeurige bewegingen van het
oog
- Verminderde gevoeligheid voor aanraking
- Verstopping (obstipatie), ontsteking van het bovenste deel van de dunne darm, dyspepsie,
alvleesklierontsteking, buikvliesontsteking
- Tandvleesontsteking
- Zwelling en ontsteking van de tong
- Vergrote lever, hepatitis, leverfalen, ziekte van de galblaas, galstenen
- Gewrichtspijn
- Nierontsteking, eiwit in de urine
- Abnormaal electrocardiogram (ECG)
- Veranderingen in bloedwaarden
Zelden voorkomende bijwerkingen (die bij minstens 1 op de 10.000 patiënten optreden) zijn:
- Slapeloosheid
- Gehoorproblemen, oorsuizen
- Abnormale smaakbeleving
- Toegenomen spierspanning, spierzwakte veroorzaakt door een abnormale reactie van het
immuunsysteem
- Abnormale hersenfunctie, Parkinson-achtige symptomen, toevallen/ stuipen (convulsies)
Aangezien VFEND schadelijk voor de lever en de nieren kan zijn, dient uw arts de werking van uw lever en uw nieren te controleren door middel van bloedonderzoek.
Waarschuw uw arts als u maagpijn heeft of als uw ontlasting van consistentie verandert.
Waarschuw uw arts wanneer één van deze bijwerkingen aanhoudt of hinderlijk is.
Wanneer één van de bijwerkingen ernstig wordt of als er bij u een bijwerking optreedt die niet in deze bijsluiter is vermeld, raadpleeg dan uw arts of apotheker
5.
HOE BEWAART U VFEND
Buiten het bereik en zicht van kinderen houden.
Gebruik VFEND niet meer na de vervaldatum die staat vermeld op het etiket.
De vervaldatum verwijst naar de laatste dag van die maand.
Er zijn geen speciale bewaarinstructies.
Geneesmiddelen dienen niet weggegooid te worden via het afvalwater of met huishoudelijk afval.
Vraag uw apotheker wat u met medicijnen moet doen die niet meer nodig zijn.
Deze maatregelen zullen helpen bij de bescherming van het milieu.
121 6.
AANVULLENDE INFORMATIE
Wat bevat VFEND
- Het werkzaam bestanddeel is voriconazol.
Elke tablet bevat 50 mg voriconazol (VFEND 50 mg filmomhulde tabletten) of 200 mg voriconazol (VFEND 200 mg filmomhulde tabletten).
- De andere bestanddelen zijn lactosemonohydraat, pregelatineerd zetmeel,
natriumcroscarmellose, povidon en magnesiumstearaat als onderdeel van de tabletkern en hypromellose, titaniumdioxide (E171), lactosemonohydraat en glyceroltriacetaat als onderdeel van de filmomhulling.
Hoe ziet VFEND er uit en wat is de inhoud van de verpakking VFEND 50 mg filmomulde tabletten wordt geleverd als witte, ronde, filmomhulde tabletten aan de ene zijde gemerkt met Pfizer en aan de andere zijde met VOR50.
VFEND 200 mg filmomhulde tabletten wordt geleverd als witte, filmomhulde tabletten in de vorm van een capsule, aan de ene zijde gemerkt met Pfizer en aan de andere zijde met VOR200.
VFEND 50 mg filmomhulde tabletten en 200 mg filmomhulde tabletten zijn beschikbaar in verpakkingen van 2, 10, 14, 20, 28, 30, 50, 56 en 100.
Het kan voorkomen dat niet alle verpakkingsgrootten in de handel worden gebracht.
De informatie in deze bijsluiter is alleen van toepassing op VFEND 50 mg tabletten en VFEND 200 mg tabletten.
Voor meer informatie over VFEND 200 mg poeder voor oplossing voor intraveneuze infusie of VFEND 40 mg/ ml poeder voor orale suspensie, raadpleegt u de bijsluiter voor die producten.
Houder van de vergunning voor het in de handel brengen Pfizer Limited, Ramsgate Rd, Sandwich, Kent, CT13 9NJ, Verenigd Koninkrijk.
Fabrikant Pfizer Manufacturing Deutschland GmbH Heinrich-Mack-Str.
35 D-89257 Illertissen Duitsland
Neem voor alle informatie met betrekking tot dit geneesmiddel contact op met de lokale vertegenwoordiger van de houder van de vergunning voor het in de handel brengen:
België / Belgique / Belgien Pfizer S. A. / N. V.
Tél/ Tel: +32 (0)2 554 62 11
Luxembourg/ Luxemburg Pfizer S. A.
Tél: +32 (0)2 554 62 11
ÐÑÐ»Ð³Ð°ÑÐ¸Ñ ÐÑÐ°Ð¹Ð·ÐµÑ ÐÑÐºÑÐµÐ¼Ð±ÑÑÐ³ Ð¡ÐÐ Ð, ÐÐ»Ð¾Ð½ ÐÑÐ»Ð³Ð°ÑÐ¸Ñ ÑÐµÐ».: +3592 970 43 33
Magyarország Pfizer Kft.
Tel. + 36 1 488 37 00
Č eská republika Pfizer s. r. o.
Tel: +420-283-004-111
Malta V. J.
Salomone Pharma Ltd.
Tel: +356 21 22 01 74
Danmark Pfizer ApS Tlf: +45 44 20 11 00
Nederland Pfizer bv Tel: +31 (0)10 406 43 01
Deutschland Pfizer Pharma GmbH Tel: +49 (0)30 550055 51000
Norge Pfizer AS Tlf: +47 67 52 61 00
122 Eesti Österreich Pfizer Luxembourg SARL Eesti filiaal Tel: +372 6 405 328
Pfizer Corporation Austria Ges. m. b. H.
Tel: +43 (0)1 521 15-0
Ελλάδα Pfizer Hellas A. E.
Τηλ: +30 210 6785 800
Polska Pfizer Polska Sp. z o. o., Tel.: +48 22 335 61 00
España Pfizer S. A.
Tel: +34 91 490 99 00
Portugal Laboratórios Pfizer, Lda.
Tel: + 351 214 235 500
France Pfizer Tél: +33 (0)1 58 07 34 40
România Pfizer România S. R. L.
Tel: +40 (0)21 207 28 00
Ireland Pfizer Healthcare Ireland Tel:
1800 633 363
Slovenija Pfizer Luxembourg SARL, Pfizer, podruž nica za svetovanje s področ ja farmacevtske dejavnosti, Ljubljana Tel: + 386/ 1/ 52 11 400
Ísland Vistor hf., Sími: + 354 535 7000
Slovenská republika Pfizer Luxembourg SARL, organizač ná zlož ka Tel: +421-2-3355 5500
Italia Pfizer Italia S. r. l.
Tel: +39 06 33 18 21
Suomi/ Finland Pfizer Oy Puh/ Tel: +358(0)9 43 00 40
Κύπρος GEO.
PAVLIDES & ARAOUZOS LTD, Τηλ: +35722818087
Sverige Pfizer AB Tel: +46 (0)8 5505 2000
Latvija Pfizer Luxembourg SARL Filiā le Latvijā
United Kingdom Pfizer Limited
Tel: +371 670 35 775
Tel: +44 (0)1737 331111
Lietuva Pfizer Luxembourg SARL filialas Lietuvoje Tel. +3705 2514000
Deze bijsluiter is voor de laatste keer goedgekeurd in
Gedetailleerde informatie over dit geneesmiddel is beschikbaar op de website van het Europese Geneesmiddelen Bureau (EMEA): http: / /www. emea. europa. eu/.
123 BIJSLUITER:
INFORMATIE VOOR DE GEBRUIK(ST)ER
VFEND 200 mg poeder voor oplossing voor intraveneuze infusie Voriconazol
Lees de hele bijsluiter zorgvuldig door voordat u start met het innemen van dit geneesmiddel.
- Bewaar deze bijsluiter.
Het kan nodig zijn om deze nog eens door te lezen.
- Heeft u nog vragen, raadpleeg dan uw arts of apotheker.
- Dit geneesmiddel is aan u persoonlijk voorgeschreven.
Geef dit geneesmiddel niet door aan
anderen.
Dit geneesmiddel kan schadelijk voor hen zijn, zelfs als de verschijnselen dezelfde zijn als waarvoor u het geneesmiddel heeft gekregen.
- Wanneer één van de bijwerkingen ernstig wordt of als er bij u een bijwerking optreedt die niet
in deze bijsluiter is vermeld, raadpleeg dan uw arts of apotheker.
In deze bijsluiter:
1.
Wat is VFEND en waarvoor wordt het gebruikt 2.
Wat u moet weten voordat u VFEND gebruikt 3.
Hoe wordt VFEND gebruikt 4.
Mogelijke bijwerkingen 5.
Hoe bewaart u VFEND 6.
Aanvullende informatie
1.
WAT IS VFEND EN WAARVOOR WORDT HET GEBRUIKT
VFEND behoort tot een groep geneesmiddelen die men aanduidt als antischimmelmiddelen van de groep van de triazolen.
Deze geneesmiddelen worden gebruikt om een groot aantal uiteenlopende schimmelinfecties te behandelen.
VFEND doodt de infectieveroorzakende schimmels of blokkeert de groei ervan.
Welke schimmelinfecties worden behandeld met VFEND?
VFEND wordt gebruikt voor de behandeling van ernstige schimmelinfecties die worden veroorzaakt door Aspergillus, Scedosporium, Fusarium, fluconazol-resistente Candida en candidemie in patiënten met normale witte bloedcelwaarden.
Dit geneesmiddel mag uitsluitend gebruikt worden onder toezicht van een arts.
VFEND wordt in de eerste plaats gebruikt bij ernstig zieke patiënten.
2.
WAT U MOET WETEN VOORDAT U VFEND GEBRUIKT
Gebruik VFEND niet:
- als u overgevoelig (allergisch) bent voor de werkzame stof voriconazol of voor natrium
sulfobutylether bèta-cyclodextrine
Het is heel belangrijk dat u uw arts of apotheker inlicht indien u andere geneesmiddelen gebruikt of gebruikt heeft, zelfs als het geneesmiddelen betreft die zonder voorschrift verkrijgbaar zijn.
Sommige geneesmiddelen beïnvloeden de werking van VFEND, of omgekeerd, kan VFEND hun werking beïnvloeden.
In de rubriek ‘ Gebruik van VFEND in combinatie met andere geneesmiddelen’ vindt u een lijst van de geneesmiddelen die invloed kunnen hebben op VFEND.
De geneesmiddelen uit de onderstaande lijst echter, mogen niet ingenomen worden terwijl u met VFEND wordt behandeld:
124 • Terfenadine (gebruikt bij allergie) • Astemizol (gebruikt bij allergie) • Cisapride (gebruikt bij maagproblemen) • Pimozide (gebruikt bij de behandeling van psychische aandoeningen) • Kinidine (gebruikt bij een onregelmatige hartslag) • Rifampicine (gebruikt bij de behandeling van tuberculose) • Carbamazepine (gebruikt bij de behandeling van epileptische aanvallen) • Fenobarbital (gebruikt bij ernstige slaapstoornissen en epileptische aanvallen) • Ergotamine-alkaloïden (bv. ergotamine, dihydroergotamine; gebruikt bij migraine) • Sirolimus (gebruikt bij transplantatiepatiënten) • Ritonavir (gebruikt bij de behandeling van HIV) in dosissen van tweemaal daags 400 mg of meer • Sintjanskruid (kruidensupplement)
Wees extra voorzichtig met VFEND:
- als bekend is dat u cardiomyopathie, een onregelmatige hartslag, een trage hartwerking of een
afwijkend electrocardiogram (ECG) vertoont, dat “ verlengd QT-syndroom” wordt genoemd.
Inname met andere geneesmiddelen:
Vertel uw arts of apotheker als u andere geneesmiddelen gebruikt of kort geleden heeft gebruikt.
Dit geldt ook voor geneesmiddelen die u zonder voorschrift kunt krijgen.
Bepaalde geneesmiddelen kunnen, wanneer ze samen met VFEND worden ingenomen, de werking van VFEND beïnvloeden, of omgekeerd, kan VFEND hun werking beïnvloeden.
Vertel uw uw arts als u één van de volgende geneesmiddelen inneemt, omdat VFEND niet ingenomen mag worden als u reeds één van deze geneesmiddelen gebruikt (zie ook bovenstaande rubriek 2 ‘ Neem VFEND niet in’):
• Terfenadine (gebruikt bij allergie) • Astemizol (gebruikt bij allergie) • Carbamazepine (gebruikt bij de behandeling van epileptische aanvallen) • Cisapride (gebruikt bij maagproblemen) • Pimozide (gebruikt bij de behandeling van psychische aandoeningen) • Kinidine (gebruikt bij een onregelmatige hartslag) • Rifampicine (gebruikt bij de behandeling van tuberculose) • Fenobarbital (gebruikt bij ernstige slaapstoornissen en epileptische aanvallen) • Ergotamine-alkaloïden (bv. ergotamine, dihydroergotamine; gebruikt bij migraine) • Sirolimus (gebruikt bij transplantatiepatiënten) • Ritonavir (gebruikt bij de behandeling van HIV) in dosissen van tweemaal daags 400 mg of meer • Sintjanskruid (kruidensupplement)
Vertel uw arts als u het volgende geneesmiddel inneemt, omdat gelijktijdige behandeling met VFEND indien mogelijk vermeden moet worden: • Ritonavir (gebruikt bij de behandeling van HIV) in dosissen van tweemaal daags 100 mg
Vertel uw arts als u één van de volgende geneesmiddelen inneemt, omdat gelijktijdige behandeling met VFEND indien mogelijk vermeden moet worden en een dosisaanpassing van voriconazol nodig kan zijn: • Rifabutine (gebruikt bij de behandeling van tuberculose) • Fenytoïne (gebruikt bij de behandeling van epilepsie)
Vertel uw arts als u één van de volgende geneesmiddelen inneemt, omdat een dosisaanpassing of controle nodig kan zijn om te zien of de geneesmiddelen en/ of VFEND nog steeds het gewenste effect hebben:
125 • Warfarine en andere anticoagulantia (bv. fenprocoumon, acenocoumarol; gebruikt om de bloedstolling te vertragen) • Ciclosporine (gebruikt bij transplantatiepatiënten) • Tacrolimus (gebruikt bij transplantatiepatiënten) • Sulfonylureumderivaten (bijv. tolbutamide, glipizide en glyburide) (gebruikt bij de behandeling van suikerziekte) • Statinen (bijv. atorvastatine, simvastatine) (gebruikt om het cholesterolgehalte te verlagen) • Benzodiazepinen (bijv. midazolam, triazolam) (gebruikt bij ernstige slaapstoornissen en stress) • Omeprazol (gebruikt bij de behandeling van zweren in het spijsverteringsstelsel) • Orale anticonceptiemiddelen (als u VFEND inneemt terwijl u orale anticonceptiemiddelen gebruikt, kunnen bijwerkingen als misselijkheid en menstruatiestoornissen optreden) • Vinca-alkaloïden (bijv. vincristine en vinblastine) (gebruikt bij de behandeling van kanker) • Indinavir en andere HIV-proteaseremmers (gebruikt bij de behandeling van HIV) • Niet-nucleoside reverse-transcriptaseremmers (bijv. efavirenz, delavirdine en nevirapine) (gebruikt bij de behandeling van HIV) • Methadon (gebruikt bij de behandeling van heroïneverslaving) • Efavirenz (gebruikt bij de behandeling van HIV) (sommige dosissen efavirenz kunnen NIET gelijktijdig met VFEND ingenomen worden) • Alfentanil en andere kortwerkende opiaten zoals fentanyl en sufentanil (pijnstillers die gebruikt worden bij operatieve ingrepen) • Niet-steroïdale anti-inflammatoire geneesmiddelen (bijv. ibuprofen, diclofenac) (gebruikt bij de behandeling van pijn en ontstekingen)
Alvorens de behandeling met VFEND te beginnen, dient u uw arts te waarschuwen als:
- u eerder een allergische reactie heeft gehad ten gevolge van inname van andere producten uit de
groep van de azolen.
- u lijdt of ooit geleden heeft aan een nieraandoening.
Afhankelijk van de ernst van uw nierziekte
kan de arts beslisssen u met VFEND tabletten te behandelen.
Tijdens uw behandeling met VFEND dient uw arts de functie van uw nieren te controleren door middel van bloedonderzoek.
- u lijdt of ooit geleden heeft aan een leveraandoening.
Indien u een leveraandoening heeft, kan
uw arts u een lagere dosis VFEND voorschrijven.
Tijdens de behandeling met VFEND dient uw arts ook de functie van uw lever te controleren door middel van bloedonderzoek.
- u reeds behandeld wordt met fenytoïne (gebruikt bij de behandeling van epilepsie).
De
concentratie van fenytoïne in uw bloed dient gecontroleerd te worden tijdens de behandeling met VFEND en uw dosis kan worden aangepast.
- u reeds behandeld wordt met rifabutine (gebruikt bij de behandeling van tuberculose).
Uw bloed
dient gecontroleerd te worden en u dient gecontroleerd te worden op bijwerkingen van rifabutine.
Wanneer u behandeld wordt met VFEND:
- waarschuw uw arts onmiddellijk als u ernstige huiduitslag of blaren krijgt.
- vermijd zonlicht tijdens de behandeling met VFEND omdat uw huid een verhoogde
gevoeligheid voor UV stralen van de zon kan vertonen.
- uw arts dient de functie van uw lever en nieren te controleren door middel van bloedonderzoek.
- tijdens de infusie met VFEND traden soms reacties op (zoals blozen en misselijkheid).
Als dit
gebeurt, kan uw arts de infusie met VFEND stopzetten.
126 Zwangerschap en borstvoeding:
VFEND mag niet worden gebruikt tijdens de zwangerschap, tenzij uw arts dit nodig acht.
Vrouwen die zwanger kunnen worden, dienen een doeltreffend anticonceptiemiddel te gebruiken.
Waarschuw uw arts onmiddellijk wanneer u zwanger wordt terwijl u met VFEND wordt behandeld.
VFEND mag niet gebruikt worden wanneer u borstvoeding geeft.
Vraag uw arts of apotheker om advies voordat u een geneesmiddel inneemt terwijl u borstvoeding geeft.
Rijvaardigheid en het gebruik van machines:
Het kan voorkomen dat u door het gebruik van VFEND niet meer helder ziet of dat u onaangenaam gevoelig voor licht wordt.
Als dit zich voordoet, bestuur dan geen auto, gebruik geen gereedschap en bedien geen machines.
Waarschuw uw arts als u dit ondervindt.
Belangrijke informatie over enkele bestanddelen van VFEND:
Elke injectieflacon met VFEND bevat 217,6 mg natrium per flacon.
Voorzichtigheid is geboden bij patiënten met een gecontroleerd natriumdieet.
3.
HOE WORDT VFEND GEBRUIKT
Volg bij het innemen van VFEND nauwgezet het advies van uw arts.
Raadpleeg bij twijfel uw arts of apotheker.
Uw arts zal uw dosering bepalen aan de hand van uw gewicht en het soort infectie waaraan u lijdt.
Uw arts kan uw dosering veranderen afhankelijk van uw toestand.
• De gebruikelijke dosering bij volwassenen (ook bij ouderen) is de volgende:
Intraveneus
Dosis voor de eerste 24 uur
6 mg/ kg om de 12 uur
(Oplaaddosis)
gedurende de eerste 24 uur
Dosis na de eerste 24 uur (Onderhoudsdosis)
4 mg/ kg tweemaal per dag
Afhankelijk van uw reactie op de behandeling, kan uw arts de dagelijkse dosering verlagen tot 3 mg/ kg tweemaal per dag.
De arts kan besluiten de dosis te verminderen indien u lichte tot matige cirrhosis heeft.
• De gebruikelijke dosering bij kinderen van 2 tot 12 jaar is 7 mg/ kg tweemaal per dag • De gebruikelijke dosering bij tieners (van 12 tot 16 jaar) is dezelfde als voor volwassenen
VFEND mag niet toegediend worden aan kinderen jonger dan 2 jaar.
VFEND poeder voor oplossing voor intraveneuze infusie wordt door uw ziekenhuisapotheker of uw verpleegkundige klaargemaakt en op de juiste concentratie gebracht (zie het einde van deze bijsluiter voor verdere informatie).
Dit geneesmiddel wordt u toegediend via een intraveneus infuus (in een ader) met een maximale snelheid van 3 mg per kg per uur gedurende 1 tot 2 uur.
127 De behandeling met VFEND moet zolang voortgezet worden als uw arts nodig acht, hoewel de behandeling met VFEND poeder voor oplossing voor intraveneuze infusie niet langer dan 6 maanden mag duren.
Patiënten met een verzwakt immuunsysteem of patiënten met moeilijk te behandelen infecties kunnen een langdurige behandeling nodig hebben om te voorkomen dat de infectie opnieuw optreedt.
Wanneer uw toestand verbetert, kan het zijn dat men van een intraveneus infuus overschakelt op tabletten.
Wat u moet doen als men een dosis VFEND vergeten is:
Aangezien dit geneesmiddel wordt toegediend onder nauw medisch toezicht, is het onwaarschijnlijk dat een dosis zou worden vergeten.
Waarschuw echter uw arts of apotheker wanneer u vermoedt dat men een dosis is vergeten.
Als u stopt met het gebruik van VFEND:
Nadat de behandeling met VFEND door uw arts is stopgezet, zou u daarvan normaal gesproken niets moeten merken.
Indien u echter geneesmiddelen heeft gebruikt die ciclosporine of tacrolimus bevatten, dient u dit aan uw arts te melden, aangezien de dosis dan moet worden aangepast.
Als u nog vragen heeft over het gebruik van dit geneesmiddel, vraag dan uw arts of apotheker.
4.
MOGELIJKE BIJWERKINGEN
Zoals alle geneesmiddelen kan VFEND bijwerkingen veroorzaken, hoewel niet iedereen deze bijwerkingen krijgt.
Als er al bijwerkingen zijn, zijn deze meestal licht en van voorbijgaande aard.
Sommige bijwerkingen kunnen echter ernstig zijn en medische behandeling vereisen.
Zeer vaak voorkomende bijwerkingen (die bij minstens 1 op de 10 patiënten optreden) zijn:
- Visuele stoornissen (verandering in gezichtsvermogen)
- Koorts
- Huiduitslag
- Misselijkheid, braken, diarree
- Hoofdpijn
- Zwelling van de extremiteiten
- Buikpijn.
Vaak voorkomende bijwerkingen (die bij minstens 1 op de 100 patiënten optreden) zijn:
- Griepachtige symptomen, sinusitis, rillingen, zwakte
- Anemie, lage aantallen van cellen die bloedplaatjes genoemd worden en die het bloed helpen
stollen, lage aantallen van bepaalde soorten witte bloedcellen of van alle soorten rode bloedcellen, rode of paarse verkleuring van de huid die door een lage bloedplaatjeswaarde veroorzaakt kan zijn, andere bloedcelveranderingen
- Lage bloedsuiker, laag kaliumgehalte van het bloed
- Angst, depressie, tintelingen, verwardheid, duizeligheid, agitatie, trillen, hallucinaties en andere
nerveuze symptomen
- Lage bloeddruk, ontsteking van een bloedvat (mogelijk geassocieerd met de vorming van een
bloedstolsel)
- Ademhalingsmoeilijkheden, pijn ter hoogte van de borst, vochtophoping in de longen
- Geelzucht, roodheid van de huid
- Zwelling van de lippen of het gezicht
- Allergische reacties (soms ernstig) waaronder uitgebreide huiduitslag met blaarvorming en
loslaten van de huid, ernstige huidreacties na blootstelling aan licht of zon
- Jeuk
- Haarverlies
- Rugpijn
128
- Nierfalen, bloed in de urine, veranderingen in bloedonderzoek naar nierfunctie
- Veranderingen in bloedonderzoek naar leverfunctie
Soms voorkomende bijwerkingen (die bij minstens 1 op de 1.000 patiënten optreden) zijn:
- Vergrote lymfeklieren (soms pijnlijk)
- Toename in een soort witte bloedcel die mogelijk met allergische reacties geassocieerd is,
stoornis van het bloedstollingssysteem
- Hartritmeproblemen waaronder zeer snelle hartslag, zeer trage hartslag, flauwvallen
- Verminderde werking van de bijnier
- Coördinatieproblemen
- Zwelling van de hersenen
- Dubbel zien, pijn en ontsteking van de ogen en oogleden, onwillekeurige bewegingen van het
oog
- Verminderde gevoeligheid voor aanraking
- Verstopping (obstipatie), ontsteking van het bovenste deel van de dunne darm, dyspepsie,
alvleesklierontsteking, buikvliesontsteking
- Tandvleesontsteking
- Zwelling en ontsteking van de tong
- Vergrote lever, hepatitis, leverfalen, ziekte van de galblaas, galstenen
- Gewrichtspijn
- Nierontsteking, eiwit in de urine
- Abnormaal electrocardiogram (ECG)
- Veranderingen in bloedwaarden
Zelden voorkomende bijwerkingen (die bij minstens 1 op de 10.000 patiënten optreden) zijn:
- Slapeloosheid
- Gehoorproblemen, oorsuizen
- Abnormale smaakbeleving
- Toegenomen spierspanning, spierzwakte veroorzaakt door een abnormale reactie van het
immuunsysteem
- Abnormale hersenfunctie, Parkinson-achtige symptomen, toevallen/ stuipen (convulsies)
Reacties tijdens de infusie (waaronder blozen (flushing), koorts, zweten, toegenomen hartslag en kortademigheid) zijn uitzonderlijk met VFEND.
Uw arts kan de infusie stoppen als dit optreedt.
Aangezien VFEND schadelijk kan zijn voor de lever en de nieren, dient uw arts de werking van uw lever en nieren te controleren door middel van bloedonderzoek.
Waarschuw uw arts als u maagpijn heeft of als uw ontlasting van consistentie verandert.
Waarschuw uw arts wanneer één van deze bijwerkingen aanhoudt of hinderlijk is.
Wanneer één van de bijwerkingen ernstig wordt of als er bij u een bijwerking optreedt die niet in deze bijsluiter is vermeld, raadpleeg dan uw arts of apotheker.
5.
HOE BEWAART U VFEND
Buiten het bereik en zicht van kinderen houden.
Gebruik VFEND niet meer na de vervaldatum die staat vermeld op het etiket.
De vervaldatum verwijst naar de laatste dag van die maand.
Na de bereiding dient VFEND onmiddellijk te worden gebruikt, maar indien nodig kan de VFEND oplossing tot 24 uur bij 2°C tot 8°C (in de koelkast) bewaard worden.
VFEND oplossing moet eerst worden verdund met een verenigbaar verdunningsmiddel alvorens het als infuus gebruikt wordt (zie het einde van de bijsluiter voor verdere informatie).
129 Geneesmiddelen dienen niet weggegooid te worden via het afvalwater of met huishoudelijk afval.
Vraag uw apotheker wat u met medicijnen moet doen die niet meer nodig zijn.
Deze maatregelen zullen helpen bij de bescherming van het milieu.
6.
AANVULLENDE INFORMATIE
Wat bevat VFEND
- Het werkzaam bestanddeel is voriconazol.
- Het andere bestanddeel is natrium sulfobutylether bèta-cyclodextrine.
Elke injectieflacon bevat 200 mg voriconazol overeenkomend met een oplossing van 10 mg/ ml wanneer deze oplossing wordt bereid door uw ziekenhuisapotheker of verpleegkundige zoals aangegeven (zie het einde van deze bijsluiter voor verdere informatie).
Hoe ziet VFEND er uit en wat is de inhoud van de verpakking VFEND wordt geleverd als poeder voor oplossing voor intraveneuze infusie in glazen injectieflacons voor éénmalig gebruik.
De informatie in deze bijsluiter is alleen van toepassing op VFEND 200 mg poeder voor oplossing voor intraveneuze infusie.
Voor meer informatie over VFEND 50 mg en 200 mg filmomhulde tabletten of VFEND 40 mg/ ml poeder voor orale suspensie, raadpleegt u de bijsluiter voor die producten.
Houder van de vergunning voor het in de handel brengen Pfizer Limited, Sandwich, Kent, CT13 9NJ, Verenigd Koninkrijk.
Fabrikant Pfizer PGM, Zone Industrielle, 29 route des Industries, 37530 Pocé-sur-Cisse, Frankrijk.
Neem voor alle informatie met betrekking tot dit geneesmiddel contact op met de lokale vertegenwoordiger van de houder van de vergunning voor het in de handel brengen:
België / Belgique / Belgien Pfizer S. A. / N. V.
Tél/ Tel: +32 (0)2 554 62 11
Luxembourg/ Luxemburg Pfizer S. A.
Tél: +32 (0)2 554 62 11
ÐÑÐ»Ð³Ð°ÑÐ¸Ñ ÐÑÐ°Ð¹Ð·ÐµÑ ÐÑÐºÑÐµÐ¼Ð±ÑÑÐ³ Ð¡ÐÐ Ð, ÐÐ»Ð¾Ð½ ÐÑÐ»Ð³Ð°ÑÐ¸Ñ ÑÐµÐ».: +3592 970 43 33
Magyarország Pfizer Kft.
Tel. + 36 1 488 37 00
Č eská republika Pfizer s. r. o.
Tel: +420-283-004-111
Malta V. J.
Salomone Pharma Ltd.
Tel: +356 21 22 01 74
Danmark Pfizer ApS Tlf: +45 44 20 11 00
Nederland Pfizer bv Tel: +31 (0)10 406 43 01
Deutschland Pfizer Pharma GmbH Tel: +49 (0)30 550055 51000
Norge Pfizer AS Tlf: +47 67 52 61 00
Eesti Pfizer Luxembourg SARL Eesti filiaal Tel: +372 6 405 328
Österreich Pfizer Corporation Austria Ges. m. b. H.
Tel: +43 (0)1 521 15-0
130 Ελλάδα Pfizer Hellas A. E.
Τηλ: +30 210 6785 800
Polska Pfizer Polska Sp. z o. o., Tel.: +48 22 335 61 00
España Pfizer S. A.
Tel: +34 91 490 99 00
Portugal Laboratórios Pfizer, Lda.
Tel: +351 214 235 500
France Pfizer Tél: +33 (0)1 58 07 34 40
România Pfizer România S. R. L.
Tel: +40 (0)21 207 28 00
Ireland Pfizer Healthcare Ireland Tel:
1800 633 363
Slovenija Pfizer Luxembourg SARL, Pfizer, podruž nica za svetovanje s področ ja farmacevtske dejavnosti, Ljubljana Tel: + 386/ 1/ 52 11 400
Ísland Vistor hf., Sími: + 354 535 7000
Slovenská republika Pfizer Luxembourg SARL, organizač ná zlož ka Tel: +421-2-3355 5500
Italia Pfizer Italia S. r. l.
Tel: +39 06 33 18 21
Suomi/ Finland Pfizer Oy Puh/ Tel: +358(0)9 43 00 40
Κύπρος GEO.
PAVLIDES & ARAOUZOS LTD, Τηλ: +35722818087
Sverige Pfizer AB Tel: +46 (0)8 5505 2000
Latvija Pfizer Luxembourg SARL Filiā le Latvijā
United Kingdom Pfizer Limited
Tel: +371 670 35 775
Tel: +44 (0)1737 331111
Lietuva Pfizer Luxembourg SARL filialas Lietuvoje Tel. +3705 2514000
Deze bijsluiter is voor de laatste keer goedgekeurd in
Gedetailleerde informatie over dit geneesmiddel is beschikbaar op de website van het Europese Geneesmiddelen Bureau (EMEA): http: / /www. emea. europa. eu/.
-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
De volgende informatie is alleen bestemd voor artsen of andere beroepsbeoefenaren in de gezondheidszorg:
131 Informatie over reconstitutie en verdunning
• Het VFEND poeder voor oplossing voor intraveneuze infusie moet eerst met 19 ml water voor injectie gereconstitueerd worden teneinde een extraheerbaar volume van 20 ml helder concentraat te verkrijgen, dat 10 mg/ ml voriconazol bevat. • Gooi de VFEND injectieflacon weg als het vacuüm het verdunningsmiddel niet in de injectieflacon trekt. • Het wordt aanbevolen een standaard (niet-automatische) injectiespuit van 20 ml te gebruiken om er zeker van te zijn dat de exacte hoeveelheid (19,0 ml) water voor injectie wordt gebruikt. • Vervolgens wordt het vereiste volume van het gereconstitueerde concentraat toegevoegd aan een aanbevolen verenigbaar verdunningsmiddel uit onderstaande lijst om een uiteindelijke VFEND oplossing te verkrijgen die 0,5 tot 5 mg/ ml voriconazol bevat. • Het zo verkregen product is slechts voor éénmalig gebruik en iedere niet gebruikte oplossing dient te worden vernietigd.
Slechts heldere oplossingen die geen deeltjes bevatten mogen worden gebruikt. • Niet geschikt voor toediening als bolusinjectie. • Voor de bewaarcondities zie rubriek 5. ‘ Hoe bewaart u VFEND’.
Vereiste volumes van het VFEND concentraat à 10 mg/ ml
Lichaamsgewicht
Volume van het VFEND concentraat (10 mg/ ml) nodig voor:
(kg)
een dosis
van een dosis van een dosis van een dosis van
3 mg/ kg (aantal
4 mg/ kg (aantal
6 mg/ kg (aantal
7 mg/ kg (aantal
injectieflacons) injectieflacons) injectieflacons)
injectieflacons)
10 15 20 25 30 35 40 45 50 55 60 65 70 75 80 85 90 95
- 4,0 ml (1) - - 6,0 ml (1) - - 8,0 ml (1) - - 10,0 ml (1) - 9,0 ml (1) 12,0 ml (1) 18,0 ml (1) 10,5 ml (1) 14,0 ml (1) 21,0 ml (2) 12,0 ml (1) 16,0 ml (1) 24,0 ml (2) 13,5 ml (1) 18,0 ml (1) 27,0 ml (2) 15,0 ml (1) 20,0 ml (1) 30,0 ml (2) 16,5 ml (1) 22,0 ml (2) 33,0 ml (2) 18,0 ml (1) 24,0 ml (2) 36,0 ml (2) 19,5 ml (1) 26,0 ml (2) 39,0 ml (2) 21,0 ml (2) 28,0 ml (2) 42,0 ml (3) 22,5 ml (2) 30,0 ml (2) 45,0 ml (3) 24,0 ml (2) 32,0 ml (2) 48,0 ml (3) 25,5 ml (2) 34,0 ml (2) 51,0 ml (3) 27,0 ml (2) 36,0 ml (2) 54,0 ml (3) 28,5 ml (2) 38,0 ml (2) 57,0 ml (3)
7,0 ml (1) 10,5 ml (1) 14,0 ml (1) 17,5 ml (1) 21,0 ml (2) 24,5 ml (2) 28,0 ml (2) 31,5 ml (2) 35,0 ml (2) - - - - - - - - -
100
30,0 ml (2)
40,0 ml (2)
60,0 ml (3)
-
Voriconazol is een steriel lyofilisaat zonder conserveermiddelen voor éénmalig gebruik.
Uit microbiologisch oogpunt dient de gereconstitueerde oplossing dan ook onmiddellijk gebruikt te worden.
Indien niet onmiddellijk gebruikt, is de gebruiker verantwoordelijk voor de bewaartijden tijdens het gebruik en de bewaaromstandigheden voorafgaand aan het gebruik.
De bewaartijd mag in principe niet langer zijn dan 24 uur bij 2°C tot 8°C, tenzij reconstitutie onder gecontroleerde en gevalideerde aseptische omstandigheden heeft plaatsgevonden.
132 Verenigbare verdunningsmiddelen:
De gereconstitueerde oplossing kan verdund worden met:
9 mg/ ml (0,9%) natriumchloride intraveneuze infusievloeistof Ringerlactaat intraveneuze infusievloeistof 5% glucose en Ringerlactaat intraveneuze infusievloeistof 5% glucose en 0,45% natriumchloride intraveneuze infusievloeistof 5% glucose intraveneuze infusievloeistof 5% glucose in 20 mEq kaliumchloride intraveneuze infusievloeistof 0,45% natriumchloride intraveneuze infusievloeistof 5% glucose en 0,9% natriumchloride intraveneuze infusievloeistof
De verenigbaarheid van VFEND met andere verdunningsmiddelen dan de expliciet hierboven vermelde verdunningsmiddelen (of hieronder vermeld bij ‘ Onverenigbaarheden’) is niet bekend.
Onverenigbaarheden:
VFEND mag niet gelijktijdig toegediend worden in dezelfde lijn of canule samen met andere geneesmiddelen met inbegrip van parenterale voeding (bv.
Aminofusin 10% Plus).
Infusies van bloedproducten mogen niet gelijktijdig met VFEND gebeuren.
Infusie van totale parenterale voeding kan gelijktijdig met VFEND gebeuren, maar niet in dezelfde lijn of canule.
VFEND mag niet verdund worden met een 4,2% natriumbicarbonaat infusievloeistof.
133 BIJSLUITER:
INFORMATIE VOOR DE GEBRUIK(ST)ER
VFEND 40 mg/ ml poeder voor orale suspensie Voriconazol
Lees de hele bijsluiter zorgvuldig door voordat u start met het innemen van dit geneesmiddel.
- Bewaar deze bijsluiter.
Het kan nodig zijn om deze nog eens door te lezen.
- Heeft u nog vragen, raadpleeg uw arts of apotheker.
- Dit geneesmiddel is aan u persoonlijk voorgeschreven.
Geef dit geneesmiddel dus niet door
aan anderen.
Dit geneesmiddel kan schadelijk voor hen zijn, zelfs als de verschijnselen dezelfde zijn als waarvoor u het geneesmiddel heeft gekregen.
- Wanneer één van de bijwerkingen ernstig wordt of als er bij u een bijwerking optreedt die niet
in deze bijsluiter is vermeld, raadpleeg dan uw arts of apotheker.
In deze bijsluiter:
1.
Wat is VFEND en waarvoor wordt het gebruikt 2.
Wat u moet weten voordat u VFEND inneemt 3.
Hoe wordt VFEND ingenomen 4.
Mogelijke bijwerkingen 5.
Hoe bewaart u VFEND 6.
Aanvullende informatie
1.
WAT IS VFEND EN WAARVOOR WORDT HET GEBRUIKT
VFEND behoort tot een groep geneesmiddelen die men aanduidt als antischimmelmiddelen van de groep van de triazolen.
Deze geneesmiddelen worden gebruikt om een groot aantal uiteenlopende schimmelinfecties te behandelen.
VFEND doodt de infectieveroorzakende schimmels of blokkeert de groei ervan.
Welke schimmelinfecties worden behandeld met VFEND?
VFEND wordt gebruikt voor de behandeling van ernstige schimmelinfecties die worden veroorzaakt door Aspergillus, Scedosporium, Fusarium, fluconazol-resistente Candida en candidemie in patiënten met normale witte bloedcelwaarden.
Dit geneesmiddel mag uitsluitend gebruikt worden onder toezicht van een arts.
VFEND wordt in de eerste plaats gebruikt bij ernstig zieke patiënten.
2.
WAT U MOET WETEN VOORDAT U VFEND INNEEMT
Neem VFEND niet in:
- als u overgevoelig (allergisch) bent voor voriconazol of voor één van de andere bestanddelen
van VFEND
Het is heel belangrijk dat u uw arts of apotheker inlicht indien u andere geneesmiddelen gebruikt of gebruikt heeft, zelfs als het geneesmiddelen betreft die zonder voorschrift verkrijgbaar zijn.
Sommige geneesmiddelen beïnvloeden de werking van VFEND, of omgekeerd, kan VFEND hun werking beïnvloeden.
In de rubriek ‘ Inname van VFEND in combinatie met andere geneesmiddelen’ vindt u een lijst van de geneesmiddelen die invloed kunnen hebben op VFEND.
De geneesmiddelen uit onderstaande lijst echter, mogen niet worden ingenomen terwijl u met VFEND wordt behandeld:
• Terfenadine (gebruikt bij allergie) • Astemizol (gebruikt bij allergie)
134 • Cisapride (gebruikt bij maagproblemen) • Pimozide (gebruikt bij de behandeling van psychische aandoeningen) • Kinidine (gebruikt bij een onregelmatige hartslag) • Rifampicine (gebruikt bij de behandeling van tuberculose) • Carbamazepine (gebruikt bij de behandeling van epileptische aanvallen) • Fenobarbital (gebruikt bij ernstige slaapstoornissen en epileptische aanvallen) • Ergotamine-alkaloïden (bv. ergotamine, dihydroergotamine; gebruikt bij migraine) • Sirolimus (gebruikt bij transplantatiepatiënten) • Ritonavir (gebruikt bij de behandeling van HIV) in dosissen van tweemaal daags 400 mg of meer • Sintjanskruid (kruidensupplement)
Wees extra voorzichtig met VFEND:
- als bekend is dat u cardiomyopathie, een onregelmatige hartslag, een trage hartwerking of een
afwijkend electrocardiogram (ECG) vertoont, dat “ verlengd QT-syndroom” wordt genoemd.
Inname met andere geneesmiddelen:
Vertel uw arts of apotheker als u andere geneesmiddelen gebruikt of kort geleden heeft gebruikt.
Dit geldt ook voor geneesmiddelen die u zonder voorschrift kunt krijgen.
Bepaalde geneesmiddelen kunnen, wanneer ze samen met VFEND worden ingenomen, de werking van VFEND beïnvloeden, of omgekeerd, kan VFEND hun werking beïnvloeden.
Vertel uw arts als u één van de volgende geneesmiddelen inneemt, omdat VFEND niet ingenomen mag worden als u reeds één van deze geneesmiddelen gebruikt (zie ook bovenstaande rubriek 2 ‘ Neem VFEND niet in’):
• Terfenadine (gebruikt bij allergie) • Astemizol (gebruikt bij allergie) • Carbamazepine (gebruikt bij de behandeling van epileptische aanvallen) • Cisapride (gebruikt bij maagproblemen) • Pimozide (gebruikt bij de behandeling van psychische aandoeningen) • Kinidine (gebruikt bij een onregelmatige hartslag) • Rifampicine (gebruikt bij de behandeling van tuberculose) • Fenobarbital (gebruikt bij ernstige slaapstoornissen en epileptische aanvallen) • Ergotamine-alkaloïden (bv. ergotamine, dihydroergotamine; gebruikt bij migraine) • Sirolimus (gebruikt bij transplantatiepatiënten) • Ritonavir (gebruikt bij de behandeling van HIV) in dosissen van tweemaal daags 400 mg of meer • Sintjanskruid (kruidensupplement)
Vertel uw arts als u het volgende geneesmiddel inneemt, omdat gelijktijdige behandeling met VFEND indien mogelijk vermeden moet worden: • Ritonavir (gebruikt bij de behandeling van HIV) in dosissen van tweemaal daags 100 mg
Vertel uw arts als u één van de volgende geneesmiddelen inneemt, omdat gelijktijdige behandeling met VFEND indien mogelijk vermeden moet worden en een dosisaanpassing van voriconazol nodig kan zijn: • Rifabutine (gebruikt bij de behandeling van tuberculose) • Fenytoïne (gebruikt bij de behandeling van epilepsie)
Vertel uw arts als u één van de volgende geneesmiddelen inneemt, omdat een dosisaanpassing of controle nodig kan zijn om te zien of de geneesmiddelen en/ of VFEND nog steeds het gewenste effect hebben: • Warfarine en andere anticoagulantia (bv. fenprocoumon, acenocoumarol; gebruikt om de bloedstolling te vertragen) • Ciclosporine (gebruikt bij transplantatiepatiënten)
135 • Tacrolimus (gebruikt bij transplantatiepatiënten) • Sulfonylureumderivaten (bijv. tolbutamide, glipizide en glyburide) (gebruikt bij de behandeling van suikerziekte) • Statinen (bijv. atorvastatine, simvastatine) (gebruikt om het cholesterolgehalte te verlagen) • Benzodiazepinen (bijv. midazolam, triazolam) (gebruikt bij ernstige slaapstoornissen en stress) • Omeprazol (gebruikt bij de behandeling van zweren in het spijsverteringsstelsel) • Orale anticonceptiemiddelen (als u VFEND inneemt terwijl u orale anticonceptiemiddelen gebruikt, kunnen bijwerkingen als misselijkheid en menstruatiestoornissen optreden) • Vinca-alkaloïden (bijv. vincristine en vinblastine) (gebruikt bij de behandeling van kanker) • Indinavir en andere HIV-proteaseremmers (gebruikt bij de behandeling van HIV) • Niet-nucleoside reverse-transcriptaseremmers (bijv. efavirenz, delavirdine en nevirapine) (gebruikt bij de behandeling van HIV) • Methadon (gebruikt bij de behandeling van heroïneverslaving) • Efavirenz (gebruikt bij de behandeling van HIV) (sommige dosissen efavirenz kunnen NIET gelijktijdig met VFEND ingenomen worden) • Alfentanil en andere kortwerkende opiaten zoals fentanyl en sufentanil (pijnstillers die gebruikt worden bij operatieve ingrepen) • Niet-steroïdale anti-inflammatoire geneesmiddelen (bijv. ibuprofen, diclofenac) (gebruikt bij de behandeling van pijn en ontstekingen)
Alvorens de behandeling met VFEND te beginnen, dient u uw arts te waarschuwen als:
- u eerder een allergische reactie heeft gehad ten gevolge van inname van andere producten uit de
groep van de azolen
- u lijdt of ooit geleden heeft aan een leveraandoening.
Indien u een leveraandoening heeft, kan
uw arts u een lagere dosis VFEND voorschrijven.
Tijdens de behandeling met VFEND dient uw arts ook de functie van uw lever te controleren door middel van bloedonderzoek.
- u reeds behandeld wordt met fenytoïne (gebruikt bij de behandeling van epilepsie).
De
concentratie van fenytoïne in uw bloed dient gecontroleerd te worden tijdens de behandeling met VFEND en uw dosis kan worden aangepast.
- u reeds behandeld wordt met rifabutine (gebruikt bij de behandeling van tuberculose).
Uw bloed
dient gecontroleerd te worden en u dient gecontroleerd te worden op bijwerkingen van rifabutine.
Wanneer u behandeld wordt met VFEND:
- waarschuw uw arts onmiddellijk als u ernstige huiduitslag of blaren krijgt.
- vermijd zonlicht tijdens de behandeling met VFEND omdat uw huid een verhoogde
gevoeligheid voor UV stralen van de zon kan vertonen.
- uw arts dient de functie van uw lever en nieren te controleren door middel van bloedonderzoek.
Inname van VFEND met voedsel en drank:
VFEND suspensie moet minstens één uur voor of twee uur na een maaltijd worden ingenomen.
Zwangerschap en borstvoeding:
VFEND mag niet worden ingenomen tijdens de zwangerschap, tenzij uw arts dit nodig acht.
Vrouwen die zwanger kunnen worden, dienen een doeltreffend anticonceptiemiddel te gebruiken.
Waarschuw uw arts onmiddellijk wanneer u zwanger wordt terwijl u VFEND inneemt.
VFEND mag niet ingenomen worden wanneer u borstvoeding geeft.
Vraag uw arts of apotheker om advies voordat u een geneesmiddel inneemt terwijl u borstvoeding geeft.
136 Rijvaardigheid en het gebruik van machines:
Het kan voorkomen dat u door het gebruik van VFEND niet meer helder ziet of dat u onaangenaam gevoelig voor licht wordt.
Als dit zich voordoet, bestuur dan geen auto, gebruik geen gereedschap en bedien geen machines.
Waarschuw uw arts als u dit ondervindt.
Belangrijke informatie over enkele bestanddelen van VFEND:
VFEND suspensie bevat 0,54 g sucrose per ml suspensie.
Indien uw arts u heeft meegedeeld dat u bepaalde suikers niet verdraagt, neem dan contact op met uw arts voordat u dit geneesmiddel inneemt.
3.
HOE WORDT VFEND INGENOMEN
Volg bij het innemen van VFEND nauwgezet het advies van uw arts.
Raadpleeg bij twijfel uw arts of apotheker.
Uw arts zal uw dosering bepalen aan de hand van uw gewicht en het soort infectie waaraan u lijdt.
• De gebruikelijke dosering bij volwassenen (ook bij ouderen) is de volgende:
Orale suspensie Patiënten van 40 kg en zwaarder Patiënten van minder dan 40 kg
Dosis voor de eerste 24 uur (Oplaaddosis)
400 mg (10 ml) om de 12 uur gedurende de eerste 24 uur
200 mg (5 ml) om de 12 uur gedurende de eerste 24 uur
Dosis na de eerste 24 uur (Onderhoudsdosis)
200 mg (5 ml) tweemaal per dag
100 mg (2,5
ml) tweemaal per dag
Afhankelijk van uw reactie op de behandeling, kan uw arts de dagelijkse dosering verhogen tot 300 mg tweemaal per dag.
De arts kan besluiten de dosis te verminderen indien u lichte tot matige cirrhosis heeft.
• De gebruikelijke dosering bij kinderen van 2 tot 12 jaar is 200 mg tweemaal per dag.
VFEND mag niet toegediend worden aan kinderen jonger dan 2 jaar.
• Tieners (van 12 tot 16 jaar) volgen de dosering voor volwassenen.
Neem uw suspensie steeds minstens één uur voor of twee uur na de maaltijd in.
Blijf VFEND gebruiken tot uw arts zegt dat u mag stoppen.
Stop de behandeling niet voortijdig omdat de infectie dan misschien nog niet genezen is.
Patiënten met een verzwakt immuunsysteem of patiënten met moeilijk te behandelen infecties kunnen een langdurige behandeling nodig hebben om te voorkomen dat de infectie opnieuw optreedt.
VFEND suspensie mag met geen enkel ander geneesmiddel worden gemengd.
De suspensie mag niet verder worden verdund met water of andere vloeistoffen.
Wat u moet doen als u meer van VFEND heeft ingenomen dan u zou mogen:
Indien u meer suspensie heeft ingenomen dan was voorgeschreven (of indien iemand anders uw suspensie heeft ingenomen) dient u medisch advies in te winnen of onmiddellijk naar de Eerste
137 Hulpdienst van het dichtstbijzijnde ziekenhuis te gaan.
Neem uw fles met VFEND suspensie met u mee.
Wat u moet doen wanneer u bent vergeten VFEND in te nemen:
Het is belangrijk uw VFEND suspensie regelmatig in te nemen steeds op hetzelfde tijdstip van de dag.
Als u één dosis vergeet in te nemen, neem dan uw volgende dosis op het normale tijdstip.
Neem geen dubbele dosis om een overgeslagen dosis in te halen.
Als u stopt met het innemen van VFEND:
Het is aangetoond dat het innemen van alle doses op het vastgestelde tijdstip de doeltreffendheid van uw geneesmiddel aanzienlijk kan vergroten.
Daarom is het belangrijk dat u VFEND op de juiste manier blijft innemen zoals hierboven beschreven, tenzij uw arts beslist uw behandeling te stoppen.
Nadat de behandeling met VFEND door uw arts is stopgezet, zou u daarvan normaal gesproken niets moeten merken.
Indien u echter geneesmiddelen heeft gebruikt die ciclosporine of tacrolimus bevatten, dient u dit aan uw arts te melden, aangezien de dosis dan moet worden aangepast.
Instructies voor de bereiding van de suspensie:
Het is aanbevolen dat uw apotheker de VFEND suspensie voor u klaarmaakt, voordat hij deze aan u meegeeft.
De VFEND suspensie is klaargemaakt als hij vloeibaar is.
Als het een droog poeder blijkt te zijn, dient u de orale suspensie te bereiden volgens onderstaande instructies.
1.
Tik op de fles om het poeder los te maken.
2.
Verwijder de dop.
3.
Meet 23 ml water af door het maatbekertje (in de verpakking ingesloten) te vullen tot de bovenrand van de markeringsstreep.
Giet het water vervolgens in de fles.
Meet nogmaals 23 ml water af in het maatbekertje en voeg het toe aan de fles.
U dient steeds een totale hoeveelheid van 46 ml (2 x 23 ml) water toe te voegen ongeacht de dosis die u inneemt.
4.
Plaats de dop weer op de fles en schud krachtig gedurende ongeveer 1 minuut.
5.
Verwijder de dop.
Breng het opzetstuk aan op de flessenhals (zoals getoond wordt op de afbeelding hieronder).
Het opzetstuk wordt bijgeleverd om de doseerspuit voor orale toediening (kortweg: doseerspuit) met geneesmiddel uit de fles te kunnen vullen.
Zet de dop weer op de fles.
6.
Noteer de uiterste gebruiksdatum van de klaargemaakte suspensie op het etiket van de fles (de klaargemaakte suspensie is 14 dagen houdbaar). Elk restant van de suspensie dient na deze datum weggegooid te worden.
Doseerspuit
Opzetstuk Flesdop
Fles 23 ml
Gebruiksaanwijzing:
Uw apotheker dient u te adviseren over hoe het geneesmiddel moet worden afgemeten door gebruik te maken van de multidosis doseerspuit die in de verpakking wordt meegeleverd.
Gelieve onderstaande instructies te lezen voordat u de VFEND suspensie gebruikt.
138 1.
Schud vóór gebruik de gesloten fles met de klaargemaakte suspensie gedurende ongeveer 10 seconden.
Verwijder de dop.
2.
Steek de punt van de doseerspuit in het opzetstuk.
De fles dient daarbij rechtop op een vlak oppervlak te staan.
3.
Draai de fles ondersteboven, terwijl de doseerspuit op zijn plaats gehouden wordt.
Trek de zuiger van de doseerspuit langzaam terug tot de markeringsstreep die uw dosis aangeeft.
Om de dosis nauwkeurig af te meten, dient de bovenrand van de zwarte ring op gelijke hoogte te zijn als de markeringsstreep op de doseerspuit.
4.
Als er grote luchtbellen te zien zijn, duw dan de zuiger langzaam terug in de spuit.
Hierdoor wordt het geneesmiddel terug in de fles gedrukt.
Herhaal stap 3.
5.
Zet de fles weer rechtop met de doseerspuit nog steeds op zijn plaats.
Verwijder de doseerspuit van de fles.
6.
Plaats de punt van de doseerspuit in de mond.
Richt de punt van de doseerspuit naar de binnenkant van de wang.
Duw de zuiger van de doseerspuit LANGZAAM naar beneden.
Laat het geneesmiddel er niet te snel uitspuiten.
Als het geneesmiddel aan een kind moet worden gegeven, zorg er dan voor dat het kind zit of rechtop wordt gehouden, vóórdat u het geneesmiddel toedient.
7.
Zet de dop weer op de fles en laat het opzetstuk op zijn plaats.
Maak de doseerspuit schoon volgens onderstaande aanwijzingen.
Schoonmaken en bewaren van de doseerspuit:
1.
De doseerspuit moet na ieder gebruik worden gereinigd.
Trek de zuiger uit de doseerspuit en was beide onderdelen in warm water met zeep.
Spoel daarna af met water.
2.
Droog de twee onderdelen.
Duw de zuiger terug in de doseerspuit.
Bewaar deze op een schone, veilige plaats samen met het geneesmiddel.
Als u nog vragen heeft over het gebruik van dit geneesmiddel, vraag dan uw arts of apotheker.
4.
MOGELIJKE BIJWERKINGEN
Zoals alle geneesmiddelen kan VFEND bijwerkingen veroorzaken, hoewel niet iedereen deze bijwerkingen krijgt.
Als er al bijwerkingen zijn, zijn deze meestal licht en van voorbijgaande aard.
Sommige bijwerkingen kunnen echter ernstig zijn en medische behandeling vereisen.
Zeer vaak voorkomende bijwerkingen (die bij minstens 1 op de 10 patiënten optreden) zijn:
- Visuele stoornissen (verandering in gezichtsvermogen)
- Koorts
- Huiduitslag
139
- Misselijkheid, braken, diarree
- Hoofdpijn
- Zwelling van de extremiteiten
- Buikpijn.
Vaak voorkomende bijwerkingen (die bij minstens 1 op de 100 patiënten optreden) zijn:
- Griepachtige symptomen, sinusitis, rillingen, zwakte
- Anemie, lage aantallen van cellen die bloedplaatjes genoemd worden en die het bloed helpen
stollen, lage aantallen van bepaalde soorten witte bloedcellen of van alle soorten rode bloedcellen, rode of paarse verkleuring van de huid die door een lage bloedplaatjeswaarde veroorzaakt kan zijn, andere bloedcelveranderingen
- Lage bloedsuiker, laag kaliumgehalte van het bloed
- Angst, depressie, tintelingen, verwardheid, duizeligheid, agitatie, trillen, hallucinaties en andere
nerveuze symptomen
- Lage bloeddruk, ontsteking van een bloedvat (mogelijk geassocieerd met de vorming van een
bloedstolsel)
- Ademhalingsmoeilijkheden, pijn ter hoogte van de borst, vochtophoping in de longen
- Geelzucht, roodheid van de huid
- Zwelling van de lippen of het gezicht
- Allergische reacties (soms ernstig) waaronder uitgebreide huiduitslag met blaarvorming en
loslaten van de huid, ernstige huidreacties na blootstelling aan licht of zon
- Jeuk
- Haarverlies
- Rugpijn
- Nierfalen, bloed in de urine, veranderingen in bloedonderzoek naar nierfunctie
- Veranderingen in bloedonderzoek naar leverfunctie
Soms voorkomende bijwerkingen (die bij minstens 1 op de 1.000 patiënten optreden) zijn:
- Vergrote lymfeklieren (soms pijnlijk)
- Toename in een soort witte bloedcel die mogelijk met allergische reacties geassocieerd is, stoornis
van het bloedstollingssysteem
- Hartritmeproblemen waaronder zeer snelle hartslag, zeer trage hartslag, flauwvallen
- Verminderde werking van de bijnier
- Coördinatieproblemen
- Zwelling van de hersenen
- Dubbel zien, pijn en ontsteking van de ogen en oogleden, onwillekeurige bewegingen van het oog
- Verminderde gevoeligheid voor aanraking
- Verstopping (obstipatie), ontsteking van het bovenste deel van de dunne darm, dyspepsie,
alvleesklierontsteking, buikvliesontsteking
- Tandvleesontsteking
- Zwelling en ontsteking van de tong
- Vergrote lever, hepatitis, leverfalen, ziekte van de galblaas, galstenen
- Gewrichtspijn
- Nierontsteking, eiwit in de urine
- Abnormaal electrocardiogram (ECG)
- Veranderingen in bloedwaarden
Zelden voorkomende bijwerkingen (die bij minstens 1 op de 10.000 patiënten optreden) zijn:
- Slapeloosheid
- Gehoorproblemen, oorsuizen
- Abnormale smaakbeleving
- Toegenomen spierspanning, spierzwakte veroorzaakt door een abnormale reactie van het
immuunsysteem
- Abnormale hersenfunctie, Parkinson-achtige symptomen, toevallen/ stuipen (convulsies)
140 Aangezien VFEND schadelijk voor de lever en de nieren kan zijn, dient uw arts de werking van uw lever en uw nieren te controleren door middel van bloedonderzoek.
Waarschuw uw arts als u maagpijn heeft of als uw ontlasting van consistentie verandert.
Waarschuw uw arts wanneer één van deze bijwerkingen aanhoudt of hinderlijk is.
Wanneer één van de bijwerkingen ernstig wordt of als er bij u een bijwerking optreedt die niet in deze bijsluiter is vermeld, raadpleeg dan uw arts of apotheker.
5.
HOE BEWAART U VFEND
Buiten het bereik en zicht van kinderen houden.
Gebruik VFEND niet meer na de vervaldatum die staat vermeld op het etiket.
De vervaldatum verwijst naar de laatste dag van die maand.
Poeder voor orale suspensie: vóór de bereiding bewaren bij 2°C - 8°C (in de koelkast).
De bereide suspensie:
Bewaren beneden 30°C.
Niet in de koelkast of de vriezer bewaren.
Bewaren in de oorspronkelijke verpakking.
Houd de verpakking zorgvuldig gesloten.
Elk restant van de suspensie dient 14 dagen na de bereiding weggegooid te worden.
Geneesmiddelen dienen niet weggegooid te worden via het afvalwater of met huishoudelijk afval.
Vraag uw apotheker wat u met medicijnen moet doen die niet meer nodig zijn.
Deze maatregelen zullen helpen bij de bescherming van het milieu.
6.
AANVULLENDE INFORMATIE
Wat bevat VFEND
- Het werkzaam bestanddeel is voriconazol.
Elke fles bevat 45 g poeder dat, na bereiding met water zoals aanbevolen, 70 ml suspensie oplevert.
Eén ml van de bereide suspensie bevat 40 g voriconazol.
(Zie rubriek 3 ‘ Hoe wordt VFEND ingenomen’).
- De andere bestanddelen zijn sucrose, colloïdaal siliciumdioxide, titaandioxide, xanthaangom,
natriumcitraat, natriumbenzoaat, citroenzuur, natuurlijk sinaasappelaroma.
Hoe ziet VFEND er uit en wat is de inhoud van de verpakking VFEND wordt geleverd als een wit tot gebroken wit poeder voor orale suspensie dat, na bereiding met water, een witte tot gebroken witte suspensie met sinaasappelaroma oplevert.
De informatie in deze bijsluiter is alleen van toepassing op VFEND 40 mg/ ml poeder voor orale suspensie.
Voor meer informatie over VFEND 50 mg en 200 mg filmomhulde tabletten of VFEND 200 mg poeder voor oplossing voor intraveneuze infusie, raadpleegt u de bijsluiter voor die producten.
Houder van de vergunning voor het in de handel brengen Pfizer Limited, Sandwich, Kent, CT13 9NJ, Verenigd Koninkrijk.
Fabrikant Pfizer PGM, Zone Industrielle, 29 route des Industries, 37530 Pocé-sur-Cisse, Frankrijk.
Neem voor alle informatie met betrekking tot dit geneesmiddel contact op met de lokale vertegenwoordiger van de houder van de vergunning voor het in de handel brengen:
141 België / Belgique / Belgien Pfizer S. A. / N. V.
Tél/ Tel: +32 (0)2 554 62 11
Luxembourg/ Luxemburg Pfizer S. A.
Tél: +32 (0)2 554 62 11
ÐÑÐ»Ð³Ð°ÑÐ¸Ñ ÐÑÐ°Ð¹Ð·ÐµÑ ÐÑÐºÑÐµÐ¼Ð±ÑÑÐ³ Ð¡ÐÐ Ð, ÐÐ»Ð¾Ð½ ÐÑÐ»Ð³Ð°ÑÐ¸Ñ ÑÐµÐ».: +3592 970 43 33
Magyarország Pfizer Kft.
Tel. + 36 1 488 37 00
Č eská republika Pfizer s. r. o.
Tel: +420-283-004-111
Malta V. J.
Salomone Pharma Ltd.
Tel: +356 21 22 01 74
Danmark Pfizer ApS Tlf: +45 44 20 11 00
Nederland Pfizer bv Tel: +31 (0)10 406 43 01
Deutschland Pfizer Pharma GmbH Tel: +49 (0)30 550055 51000
Norge Pfizer AS Tlf: +47 67 52 61 00
Eesti Pfizer Luxembourg SARL Eesti filiaal Tel: +372 6 405 328
Österreich Pfizer Corporation Austria Ges. m. b. H.
Tel: +43 (0)1 521 15-0
Ελλάδα Pfizer Hellas A. E.
Τηλ: +30 210 6785 800
Polska Pfizer Polska Sp. z o. o., Tel.: +48 22 335 61 00
España Pfizer S. A.
Tel: +34 91 490 99 00
Portugal Laboratórios Pfizer, Lda.
Tel: +351 214 235 500
France Pfizer Tél: +33 (0)1 58 07 34 40
România Pfizer România S. R. L.
Tel: +40 (0)21 207 28 00
Ireland Pfizer Healthcare Ireland Tel:
1800 633 363
Slovenija Pfizer Luxembourg SARL, Pfizer, podruž nica za svetovanje s področ ja farmacevtske dejavnosti, Ljubljana Tel: + 386/ 1/ 52 11 400
Ísland Vistor hf., Sími: + 354 535 7000
Slovenská republika Pfizer Luxembourg SARL, organizač ná zlož ka Tel: +421-2-3355 5500
Italia Pfizer Italia S. r. l.
Tel: +39 06 33 18 21
Suomi/ Finland Pfizer Oy Puh/ Tel: +358(0)9 43 00 40
Κύπρος GEO.
PAVLIDES & ARAOUZOS LTD, Τηλ: +35722818087
Sverige Pfizer AB Tel: +46 (0)8 5505 2000
142 Latvija Pfizer Luxembourg SARL Filiā le Latvijā
United Kingdom Pfizer Limited
Tel: +371 670 35 775
Tel: +44 (0)1737 331111
Lietuva Pfizer Luxembourg SARL, filialas Lietuvoje Tel. +3705 2514000
Deze bijsluiter is voor de laatste keer goedgekeurd in
Gedetailleerde informatie over dit geneesmiddel is beschikbaar op de website van het Europese Geneesmiddelen Bureau (EMEA): http: / /www. emea. europa. eu/.
143