European Medicines Agency
EMEA/H/C/933
EUROPEES OPENBAAR BEOORDELINGSRAPPORT (EPAR)
EXTAVIA
EPAR-samenvatting voor het publiek
Dit document is een samenvatting van het Europees openbaar beoordelingsrapport (EPAR) en geeft uitleg over de aanpak van het Comité voor geneesmiddelen voor menselijk gebruik (CHMP) bij de beoordeling van uitgevoerde studies, een proces dat uitmondt in aanbevelingen voor gebruiksvoorwaarden.
Lees de bijsluiter (ook onderdeel van het EPAR) of neem contact op met uw arts of apotheker als u meer informatie nodig heeft over uw aandoening of behandeling.
De wetenschappelijke discussie waarop de aanbevelingen van het CHMP zijn gebaseerd, is eveneens in het EPAR opgenomen.
Wat is Extavia?
Extavia is een poeder en oplosmiddel die worden gemengd tot een oplossing voor injectie.
Het bevat 250 microgram (8 miljoen internationale eenheden - MIE) per ml van de werkzame stof interferon bèta-1b.
Dit geneesmiddel is hetzelfde als het reeds eerder in de Europese Unie (EU) toegelaten Betaferon.
De firma die Betaferon maakt, heeft ermee ingestemd dat haar wetenschappelijke gegevens gebruikt worden voor Extavia.
Wanneer wordt Extavia voorgeschreven?
Extavia wordt gebruikt voor de behandeling van volwassen patiënten met multiple sclerose (MS).
MS is een aandoening van de zenuwen, waarbij door ontsteking de beschermende schede rond de zenuwen wordt vernietigd.
Dit wordt ‘ demyelinisatie’ genoemd.
Het wordt voorgeschreven aan patiënten: • die voor het eerst tekenen van MS hebben gehad (‘ aanval van demyelinisatie’), die ernstig genoeg zijn om een behandeling met injectie van corticosteroïden (ontstekingsremmende geneesmiddelen) te verantwoorden.
Het wordt voorgeschreven aan patiënten met een hoog risico op het ontwikkelen van MS.
Alvorens het geneesmiddel voor te schrijven, dient de arts andere oorzaken voor de symptomen uit te sluiten; • met ‘ relapsing-remitting’ MS, waarbij de patiënt aanvallen (relapsen) heeft, gevolgd door periodes zonder symptomen (remissies), en minstens 2 aanvallen in de afgelopen twee jaar; • met secundair progressieve MS (het type MS dat volgt op relapsing-remitting MS) bij wie de ziekte actief is.
Het middel is uitsluitend op doktersvoorschrift verkrijgbaar.
Hoe wordt Extavia gebruikt?
De behandeling met Extavia moet worden gestart door een arts die ervaring heeft met de behandeling van MS.
De aanvangsdosis is 62,5 microgram (een vierde van de dosis) om de andere dag, die geleidelijk over een periode van 19 dagen wordt verhoogd tot de aanbevolen dosis van 250 microgram (8 MIE) om de andere dag.
Extavia wordt via een onderhuidse injectie toegediend.
De patiënten kunnen de injecties zelf toedienen op voorwaarde dat het hen is geleerd.
De behandeling met Extavia moet worden gestopt als de patiënt niet op de behandeling reageert.
7 Westferry Circus, Canary Wharf, London E14 4HB, UK Tel.
(44-20) 74 18 84 00 Fax (44-20) 74 18 84 16 E-mail: mail@emea.europa.eu http://www.emea.europa.eu
© European Medicines Agency, 2008.
Reproduction is authorised provided the source is acknowledged.
Hoe werkt Extavia?
De werkzame stof in Extavia, interferon bèta-1b, behoort tot de groep ‘ interferonen’.
Interferonen zijn natuurlijke stoffen die door het lichaam worden aangemaakt om aanvallen, zoals door virussen veroorzaakte infecties, beter te kunnen bestrijden.
Het werkingsmechanisme van Extavia bij MS is nog niet precies bekend maar bèta-interferon lijkt het afweersysteem te kalmeren en voorkomt nieuwe aanvallen (relapsen) van MS.
Interferon bèta-1b wordt geproduceerd met behulp van de zogenoemde ‘ recombinant DNA- technologie’.
Interferon bèta-1b wordt gemaakt door een bacterie waaraan een gen (DNA) is toegevoegd zodat de stof kan worden geproduceerd.
Recombinant interferon bèta-1b werkt op dezelfde manier als natuurlijk geproduceerd interferon bèta.
Hoe is Extavia onderzocht?
Extavia is twee jaar lang onderzocht bij 338 patiënten met relapsing-remitting MS die zonder hulp konden lopen.
De werkzaamheid ervan werd vergeleken met die van een placebo (schijnbehandeling).
De belangrijkste maatstaf voor de werkzaamheid was de vermindering van het aantal aanvallen.
Extavia is eveneens onderzocht bij 1 657 patiënten in twee studies met patiënten met secundair progressieve MS die konden lopen, waarbij het werd vergeleken met een placebo.
De belangrijkste maatstaf voor de werkzaamheid was het vertragen van de progressie van de invalidisering.
Bij de studie van Extavia op patiënten die eenmaal een demyelinisatie-aanval hadden doorstaan, waren 487 patiënten betrokken die gedurende twee jaar Extavia of een placebo toegediend kregen.
De maatstaf van de studie was de tijd die een patiënt nodig had om klinisch definitieve MS te ontwikkelen.
Welke voordelen bleek Extavia tijdens de studies te hebben?
Bij patiënten met relapsing-remitting MS was Extavia werkzamer dan placebo voor het verminderen van het aantal aanvallen per jaar: patiënten die het middel kregen, hadden gemiddeld 0,84 relapsen per jaar terwijl patiënten die een placebo toegediend kregen gemiddeld 1,27 relapsen hadden.
In een van de twee studies bij patiënten met secundair progressieve MS werd een significante verlenging van de tijd tot invaliditeitsprogressie aangetoond (risicoreductie van 31% door Extavia) en van de tijd tot rolstoelafhankelijkheid (39%).
In de tweede studie werd geen verlenging van de tijd tot invaliditeitsprogressie waargenomen.
In beide studies leidde Extavia tot een vermindering van de frequentie (30%) van klinische relapsen.
In de studie bij patiënten die eenmaal een demyelinisatie-aanval hadden doorstaan, verminderde Extavia het risico op het ontwikkelen van klinisch definitieve MS:
28% van de patiënten die Extavia toegediend kregen, ontwikkelde MS tegenover 45% van de patiënten die placebo kregen.
Welke risico’ s houdt het gebruik van Extavia in?
Zeer vaak voorkomende bijwerkingen met Extavia (waargenomen bij meer dan een op de tien patiënten) zijn griepachtige verschijnselen, koorts, rillingen en reacties op de injectieplaats (ontsteking en pijn).
Zie de bijsluiter voor de volledige beschrijving van alle gerapporteerde bijwerkingen van Extavia.
Extavia mag niet worden toegediend aan patiënten met een voorgeschiedenis van overgevoeligheid (allergie) voor een natuurlijk of recombinant interferon bèta, humane albumine of een van de andere bestanddelen.
De behandeling met Extavia mag niet worden gestart tijdens de zwangerschap.
Indien een patiënte zwanger wordt tijdens de behandeling met Extavia dient ze haar arts te raadplegen.
Extavia mag niet worden toegediend aan patiënten met een ernstige depressie en/of zelfmoordgedachten.
Evenmin mag Extavia worden toegediend aan patiënten met gedecompenseerde leverziekte (wanneer de lever niet normaal werkt).
Waarom is Extavia goedgekeurd?
Het Comité voor geneesmiddelen voor menselijk gebruik (CHMP) heeft geconcludeerd dat de voordelen van Extavia groter zijn dan de risico’ s voor de behandeling van patiënten die een enkele aanval van demyelinisatie hebben doorstaan die ernstig genoeg is om een behandeling met injectie van corticosteroïden te verantwoorden, patiënten met ‘ relapsing-remitting’ MS en patiënten met actieve, secundair progressieve MS.
Het heeft geadviseerd een vergunning te verlenen voor het in de handel brengen van Extavia.
2/3 Overige informatie over Extavia:
De Europese Commissie heeft op 20 mei 2008 een in de gehele Europese Unie geldige vergunning voor het in de handel brengen van Extavia verleend aan Novartis Europharm Limited.
Klik hier e voor het volledige EPAR voor Extavia.
Deze samenvatting is voor het laatst bijgewerkt in 04-2008.
3/3
EU-nummer
Fantasienaam
Sterkte
Farmaceutische vorm
Toedieningsweg
Verpakking
Inhoud
Verpakkings-grootte
EU/1/08/454/001
Extavia
250 µg/ml
Poeder en oplosmiddel voor oplossing voor injectie.
Subcutaan gebruik
Poeder:
Injectieflacon (glas) Oplosmiddel:
Voorgevulde injectiespuit (glas)
poeder:
3 ml; oplosmiddel:
1,2 ml
5 injectieflacons + 5 voorgevulde spuiten
EU/1/08/454/002
Extavia
250 µg/ml
Poeder en oplosmiddel voor oplossing voor injectie.
Subcutaan gebruik
Poeder:
Injectieflacon (glas) Oplosmiddel:
Voorgevulde injectiespuit (glas)
poeder:
3 ml; oplosmiddel:
1,2 ml
15 injectieflacons + 15 voorgevulde spuiten
EU/1/08/454/005
Extavia
250 µg/ml
Poeder en oplosmiddel voor oplossing voor injectie.
Subcutaan gebruik
Poeder:
Injectieflacon (glas) Oplosmiddel:
Voorgevulde injectiespuit (glas)
poeder:
3 ml; oplosmiddel:
1,2 ml
3 x 15 injectieflacons + 3 x 15 voorgevulde spuiten
1/1
BIJLAGE I
SAMENVATTING VAN DE PRODUCTKENMERKEN
1 1.
NAAM VAN HET GENEESMIDDEL
Extavia 250 microgram/ml, poeder en oplosmiddel voor oplossing voor injectie.
2.
KWALITATIEVE EN KWANTITATIEVE SAMENSTELLING
Extavia bevat 300 microgram (9,6 miljoen IE) recombinant interferon bèta-1b per flacon.
Recombinant interferon bèta-1b * 250 microgram (8,0 miljoen IE) per ml na reconstitutie.
* geproduceerd door genetische manipulatie van Escherichia coli.stam.
Voor een volledige lijst van hulpstoffen, zie rubriek 6.1.
3.
FARMACEUTISCHE VORM
Poeder en oplosmiddel voor oplossing voor injectie.
Wit tot gebroken wit poeder.
4.
KLINISCHE GEGEVENS
4.1 Therapeutische indicaties
Extavia is geïndiceerd voor de behandeling van • Patiënten met een eenmalig demyeliniserend voorval met een actief ontstekingsproces dat ernstig genoeg is om behandeling met intraveneuze corticosteroïden te verantwoorden als alternatieve diagnose is uitgesloten, en als is vastgesteld dat deze patiënten een hoog risico hebben om klinisch definitieve multipele sclerose te ontwikkelen (zie rubriek 5.1). • Patiënten met relapsing-remitting multipele sclerose en twee of meer recidieven gedurende de laatste twee jaar. • Patiënten met secundair progressieve multipele sclerose bij wie de ziekte aantoonbaar actief is, dat wil zeggen recidiveert.
4.2 Dosering en wijze van toediening
De behandeling met Extavia dient te worden geïnitieerd onder toezicht van een arts die met de behandeling van de ziekte vertrouwd is.
Volwassenen De aanbevolen dosis Extavia bedraagt 250 microgram (8,0 miljoen IE), die in 1 ml van de gereconstitueerde oplossing zit (zie rubriek 6.6), en die om de dag subcutaan moet worden ingespoten.
Kinderen en adolescenten Er zijn geen formele klinische studies of farmacokinetische studies uitgevoerd bij kinderen of adolescenten.
Beperkte gepubliceerde gegevens suggereren echter dat het veiligheidsprofiel bij adolescenten tussen 12 en 16 jaar die om de dag subcutaan Extavia 8.0 miljoen IE kregen toegediend lijkt op het profiel dat bij volwassenen is waargenomen.
Er is geen informatie over het gebruik van Extavia bij kinderen jonger dan 12 jaar en Extavia dient daarom bij deze populatie niet te worden gebruikt.
2 In het algemeen wordt bij aanvang van de behandeling dosistitratie aanbevolen.
Gestart dient te worden met 62,5 microgram (0,25 ml) subcutaan om de dag, langzaam verhoogd naar een dosis van 250 microgram (1,0 ml) om de dag (zie Tabel A).
De titratieperiode kan worden aangepast indien een significante ongewenste reactie optreedt.
Voor een adequate werkzaamheid, dient een dosis van 250 microgram (1,0 ml) om de dag te worden bereikt.
Tabel A:
Schema voor dosistitratie *
Behandeldag
Dosis
Volume
1, 3, 5
62,5 microgram
0,25 ml
7, 9, 11
125 microgram
0,5 ml
13, 15, 17 ≥ 19
187,5 microgram 250 microgram
0,75 ml 1,0 ml
* De titratieperiode kan worden aangepast als een significante ongewenste reactie optreedt.
De optimale dosis is nog niet volledig opgehelderd.
Momenteel is het niet bekend hoe lang de patiënt behandeld moet worden.
Uit gecontroleerd klinisch onderzoek zijn over maximaal 5 jaar follow-up-gegevens afkomstig over patiënten met relapsing-remitting multipele sclerose en over maximaal 3 jaar over patiënten met secundair progressieve multipele sclerose.
Voor relapsing-remitting multipele sclerose, is effectiviteit voor de eerste twee jaar aangetoond.
De beschikbare gegevens voor de extra 3 jaar wijzen op een aanhoudende werkzaamheid van de behandeling met Extavia gedurende de gehele periode.
Voor patiënten met een eenmalig klinisch voorval wijzend op multipele sclerose, is de werkzaamheid van een behandeling gedurende een periode van drie jaar aangetoond.
De behandeling wordt niet aanbevolen bij patiënten met relapsing-remitting multipele sclerose bij wie zich in de voorafgaande 2 jaar minder dan 2 recidieven hebben voorgedaan of bij patiënten met secundair progressieve multipele sclerose bij wie de ziekte in de voorgaande 2 jaar niet actief geweest is.
Indien de patiënt niet reageert, bv. als er gedurende 6 maanden een constante progressie op de ‘ Expanded Disability Status Scale’ (EDSS) optreedt, of behandeling met ten minste 3 adrenocorticotroop hormoon (ACTH) - of corticosteroïdkuren gedurende een periode van één jaar noodzakelijk is ondanks de Extavia- therapie, dient de behandeling met Extavia te worden gestaakt.
4.3 Contra-indicaties
− Beginnen met behandeling tijdens zwangerschap (zie rubriek 4.6). − Patiënten met een voorgeschiedenis van overgevoeligheid voor een natuurlijk of recombinant interferon bèta humane albumine of voor één van de hulpstoffen. − Patiënten met een ernstige depressie en/of zelfmoordgedachten (zie rubrieken 4.4 en 4.8). − Patiënten met gedecompenseerde leverziekte (zie rubrieken 4.4, 4.5 en 4.8).
4.4 Bijzondere waarschuwingen en voorzorgen bij gebruik
Immuunsysteemaandoeningen De toediening van cytokinen aan patiënten met een reeds bestaande monoklonale gammopathie is in verband gebracht met de ontwikkeling van systemisch capillaire-lek-syndroom met shock-achtige symptomen en fatale afloop.
3 Maagdarmstelselaandoeningen In zeldzame gevallen werd pancreatitis waargenomen bij gebruik van Extavia, vaak gepaard gaand met hypertriglyceridemie.
Zenuwstelselaandoeningen Extavia dient met voorzichtigheid te worden toegepast bij patiënten met vroegere of actuele depressieve stoornissen en in het bijzonder bij patiënten met zelfmoordgedachten (zie rubriek 4.3).
Depressie en zelfmoordgedachten zijn bekend om in toenemende mate voor te komen bij de multipele sclerose populatie en in associatie met interferon gebruik.
Patiënten die met Extavia worden behandeld dienen te worden aangeraden elk symptoom van depressie en/of zelfmoordgedachten onmiddellijk aan de voorschrijvende arts te melden.
Patiënten die een depressie vertonen, moeten nauwgezet worden gecontroleerd tijdens de behandeling met Extavia en dienen passend te worden behandeld.
Staken van de behandeling met Extavia dient te worden overwogen (zie ook rubrieken 4.3 en 4.8).
Extavia dient met voorzichtigheid te worden toegepast bij patiënten met een voorgeschiedenis van epilepsie, bij patiënten die behandeld worden met anti-epileptica, in het bijzonder bij die patiënten waar de epilepsie niet voldoende onder controle is met anti-epileptica (zie rubrieken 4.5 en 4.8).
Dit product bevat humaan albumine en daarom brengt het een mogelijk risico van overdracht van virusziekten met zich mee.
Een risico van het overbrengen van de ziekte van Creutzfeldt-Jakob kan niet worden uitgesloten.
Laboratoriumonderzoek Het verdient aanbeveling bij patiënten met een voorgeschiedenis van schildklierdisfunctie regelmatig of wanneer klinisch geïndiceerd schildklierfunctietests te verrichten.
Behalve de onderzoeken die normaalgesproken nodig zijn voor de controle van patiënten met multipele sclerose, worden ook voorafgaand aan het starten met de behandeling en met een regelmatige interval na starten met de behandeling met Extavia, en daarna periodiek bij het ontbreken van klinische symptomen de volgende onderzoeken aanbevolen: volledig bloedbeeld en differentiële witte bloedceltellingen, trombocytentelling en bloedchemie, inclusief leverfunctie (bv. aspartaataminotransferase serumglutamaatoxaalacetaattransaminase (SGOT), alanineaminotransferase serumglutamaatpyruvaattransaminase (SGPT) en gammaglutamyltransferase).
Voor patiënten met anemie, trombocytopenie of leukopenie (alleen of in enige combinatie) kan een intensievere controle van het volledige bloedbeeld, met differentiële en trombocytentellingen noodzakelijk zijn.
Patiënten die neutropenie ontwikkelen, moeten zorgvuldig worden bewaakt op het ontwikkelen van koorts of een infectie.
Er zijn meldingen geweest van trombocytopenie, met sluipende dalingen van het aantal trombocyten.
Lever- en galaandoeningen Asymptomatische verhogingen van serumtransaminases, in de meeste gevallen licht van aard en van korte duur, kwamen zeer vaak voor bij patiënten die tijdens klinisch onderzoek met Extavia werden behandeld.
Net als bij andere bèta interferonen is in zeldzame gevallen ernstige leverbeschadiging, waaronder gevallen van leverfalen, gemeld bij patiënten die met Extavia worden behandeld.
De ernstigste gevallen kwamen dikwijls voor bij patiënten die aan andere geneesmiddelen of stoffen waren blootgesteld waarvan bekend is dat ze in verband worden gebracht met hepatotoxiciteit of in aanwezigheid van comorbide, medische aandoeningen (bijvoorbeeld een metastaserende, maligne ziekte, ernstige infectie en sepsis, alcoholmisbruik).
4 De patiënt moet worden geobserveerd op tekenen van leverbeschadiging.
Het optreden van verhogingen van serumtransaminases zou moeten leiden tot nauwkeurige begeleiding en onderzoek.
Staken van de therapie met Extavia moet worden overwogen indien de waarden significant stijgen of met klinische symptomen zoals geelzucht in verband zijn gebracht.
Indien er geen klinische aanwijzingen zijn dat de lever beschadigd is en als de leverenzymen genormaliseerd zijn, kan overwogen worden opnieuw met de behandeling te beginnen.
De leverfuncties dienen in dit geval regelmatig te worden gecontroleerd.
Nier- en urinewegaandoeningen Voorzichtigheid is geboden en zorgvuldige controle moet worden overwogen bij het toedienen van interferon bèta aan patiënten met ernstige nierinsufficiëntie.
Hartaandoeningen Extavia dient eveneens voorzichtig te worden gebruikt bij patiënten met een reeds bestaande hartaandoening.
Patiënten met reeds bestaande ernstige hartziekten, zoals decompensatio cordis, coronairlijden of aritmie, moeten zorgvuldig worden gecontroleerd op verslechtering van hun hartaandoening, met name tijdens het starten van de behandeling met Extavia.
Hoewel Extavia geen bekende direct-werkende cardiale toxiciteit heeft, kunnen symptomen van het griepachtig syndroom die samenhangen met bèta-interferonen voor patiënten met een reeds bestaande ernstige hartziekte belastend zijn.
Tijdens de postmarketing-periode zijn zeer zelden meldingen ontvangen van een verslechtering van de cardiale toestand bij patiënten met een reeds bestaande ernstige hartziekte die tijdelijk in verband wordt gebracht met de start van behandeling met Extavia.
In zeldzame gevallen is cardiomyopathie gerapporteerd.
Als dit optreedt en er een relatie met Extavia wordt vermoed, moet de behandeling worden gestaakt.
Algemene aandoeningen en toedieningsplaatsstoornissen Er kunnen ernstige overgevoeligheidsreacties (zeldzame maar ernstige acute bijwerkingen zoals bronchospasme, anafylaxie en urticaria) optreden.
Als de bijwerkingen ernstig zijn, moet de behandeling met Extavia worden gestaakt en moet de juiste medische interventie plaatsvinden.
Bij patiënten die Extavia gebruiken, is ook necrose op de injectieplaats gemeld (zie rubriek 4.8).
Deze kan omvangrijk zijn, en zowel de spierfascie als het vetweefsel kunnen erbij betrokken zijn en daarom kan dit littekenvorming tot gevolg hebben.
In zeldzame gevallen kan débridement en, nog minder vaak, een huidtransplantatie noodzakelijk zijn en de genezing kan tot 6 maanden duren.
Als de patiënt een huidbeschadiging opmerkt, die kan samenhangen met zwelling of afvoer van vocht van de injectieplaats, moet de patiënt het advies krijgen zijn/haar arts te raadplegen voordat de injecties met Extavia worden gecontinueerd.
Als de patiënt meerdere laesies heeft, moet er worden gestopt met Extavia worden gestaakt totdat genezing is opgetreden.
Patiënten met een enkele laesie kunnen doorgaan met het gebruik van Extavia mits de necrose niet te uitgebreid is, omdat bij sommige patiënten tijdens het gebruik van Extavia genezing van de necrose op de injectieplaats is opgetreden.
Om het risico van necrose op de injectieplaats te minimaliseren moet patiënten worden geadviseerd: − een aseptische injectietechniek te gebruiken − de injectieplaatsen bij elke dosis af te wisselen
5 De incidentie van injectieplaatsreacties kan verlaagd worden door het gebruik van een auto-injector.
In het kernonderzoek van patiënten met een eenmalig klinisch voorval wijzend op multipele sclerose werd bij de meeste patiënten een auto-injector gebruikt.
Er werden in dit onderzoek minder vaak injectieplaatsreacties en necrose waargenomen dan in de andere kernonderzoeken.
De procedure voor het zelf toedienen door de patiënt moet periodiek worden beoordeeld, met name als er reacties op de injectieplaats zijn opgetreden.
Immunogeniciteit Net als bij alle therapeutische eiwitten bestaat het gevaar van immunogeniciteit.
In gecontroleerd klinisch onderzoek werden elke 3 maanden serummonsters verzameld voor het controleren op de ontwikkeling van antilichamen tegen Extavia.
In de verschillende gecontroleerde klinische onderzoeken ontwikkelde zich in het serum van tussen 23% en 41% van de patiënten een voor interferon bèta-1b neutraliserende activiteit, bevestigd door op zijn minst twee opeenvolgende positieve titers; van deze patiënten veranderde dit bij tussen 43% en 55% in een stabiele antilichaam-negatieve toestand (op basis van twee opeenvolgende negatieve titers) in de aansluitende observatieperiode van de onderscheiden studies.
Het ontstaan van neutraliserende activiteit is geassocieerd met een vermindering van de klinische werkzaamheid uitsluitend met betrekking tot de recidiefactiviteit.
Sommige analyses duiden er op dat dit effect bij patiënten met hoge titers neutraliserende activiteit groter zou kunnen zijn.
In het onderzoek bij patiënten met een eenmalig klinisch voorval wijzend op multipele sclerose werd neutraliserende activiteit, om de 6 maanden gemeten, ten minste eenmaal waargenomen bij 32% (88) patiënten direct behandeld met Extavia; hiervan keerde 47% (41) terug naar de negatieve status na een periode van 3 jaar.
Binnen deze onderzoeksperiode werd de ontwikkeling van neutraliserende activiteit niet gerelateerd aan een vermindering in klinische werkzaamheid (wat betreft tijd tot klinisch definitieve multipele sclerose (CDMS) en tijd tot bevestigde EDSS progressie).
Er zijn geen nieuwe ongewenste voorvallen in verband gebracht met de ontwikkeling van de neutraliserende activiteit.
Er is in vitro aangetoond dat er een kruisreactie optreedt tussen Extavia en natuurlijk interferon bèta.
Er is echter geen in vivo onderzoek gedaan en de klinische relevantie is niet duidelijk.
Er is weinig bekend over patiënten die een neutraliserende activiteit hebben ontwikkeld en de Extavia- behandeling hebben afgemaakt.
De beslissing om de behandeling voort te zetten of te staken moet gebaseerd zijn op de klinische activiteit van de ziekte in plaats van op de status van de neutraliserende activiteit.
4.5 Interacties met andere geneesmiddelen en andere vormen van interactie
Er zijn geen interactiestudies uitgevoerd.
Het effect van het om de dag toedienen van 250 microgram (8,0 miljoen IE) Extavia op het geneesmiddelenmetabolisme van patiënten met multipele sclerose is onbekend.
Corticosteroïd- of ACTH- behandeling van recidieven gedurende een periode tot 28 dagen, werd goed verdragen door patiënten die Extavia kregen toegediend.
Vanwege het gebrek aan klinische ervaring bij patiënten met multipele sclerose wordt het gebruik van Extavia samen met andere immunomodulatoren dan corticosteroïden of ACTH niet aangeraden.
6 Er is gerapporteerd dat interferonen de activiteit van levercytochroom P450-afhankelijke enzymen verminderen bij mens en dier.
Voorzichtigheid dient te worden betracht wanneer Extavia wordt toegediend in combinatie met geneesmiddelen die een smalle therapeutische breedte hebben en die grotendeels van het levercytochroom P450-systeem afhankelijk zijn voor hun klaring, b.v. anti-epileptica.
Bij comedicatie die een effect heeft op het hematopoëtisch systeem, dient men extra voorzichtigheid te betrachten.
Er zijn geen interactiestudies met anti-epileptica verricht.
4.6 Zwangerschap en borstvoeding
Zwangerschap De informatie over het gebruik van Extavia tijdens zwangerschap is beperkt.
Beschikbare gegevens duiden op een mogelijk verhoogd risico van het krijgen van een miskraam.
Starten van een behandeling is gecontra-indiceerd tijdens zwangerschap (zie rubriek 4.3).
Vrouwen in de vruchtbare leeftijd Vrouwen in de vruchtbare leeftijd moeten geschikte contraceptieve maatregelen nemen.
Indien de patiënte zwanger wordt of zwanger wenst te worden tijdens de behandeling met Extavia, dient zij ingelicht te worden over de mogelijke risico's en dient beëindiging van de behandeling overwogen te worden (zie rubriek 5.3). Bij patiënten die voordat ze met de behandeling begonnen veel aanvallen hadden, moet het risico van een ernstige aanval na het stoppen met Extavia bij een zwangerschap afgewogen worden tegen het mogelijk verhoogde risico van een miskraam.
Borstvoeding Het is niet bekend of interferon bèta-1b wordt uitgescheiden in de moedermelk.
Gezien de mogelijkheid van ernstige bijwerkingen bij zuigelingen, moet er een beslissing worden genomen om of het geven van borstvoeding, of de behandeling met Extavia te staken.
4.7 Beïnvloeding van de rijvaardigheid en het vermogen om machines te bedienen
Er is geen onderzoek verricht met betrekking tot de effecten op de rijvaardigheid en op het vermogen om machines te bedienen.
Aan het centraal zenuwstelsel gerelateerde bijwerkingen die in verband gebracht worden met het gebruik van Extavia kunnen de rijvaardigheid en het vermogen om machines te bedienen bij daarvoor gevoelige patiënten beïnvloeden.
4.8 Bijwerkingen
a) Bij aanvang van de behandeling zijn bijwerkingen gebruikelijk maar in het algemeen nemen ze af bij verdere behandeling.
De meest frequent waargenomen bijwerkingen zijn een griepachtig symptoomcomplex (koorts, rillingen, gewrichtspijn, malaise, transpireren, hoofdpijn of spierpijn), wat voornamelijk het gevolg is van de farmacologische werking van het geneesmiddel en reacties op de injectieplaats.
Reacties op de injectieplaats traden frequent op na toediening van Extavia.
Roodheid, zwelling, verkleuring, ontsteking, pijn, overgevoeligheid, necrose en niet-specifieke bijwerkingen werden significant in verband gebracht met behandeling met 250 microgram (8 miljoen IE) Extavia.
7 In het algemeen wordt in het begin van de behandeling dosistitratie geadviseerd om de tolerantie voor Extavia te verhogen (zie rubriek 4.2).
Griepachtige symptomen kunnen ook worden verminderd door de toediening van niet-steroïde anti-inflammatoire geneesmiddelen.
Het optreden van injectieplaatsreacties kan beperkt worden door gebruik van een auto-injector.
b) De volgende lijst bijwerkingen is gebaseerd op meldingen uit klinische studies (Tabel 1, bijwerkingen en laboratoriumafwijkingen) en uit de postmarketing surveillance (Tabel 2, meldingscijfers gebaseerd op spontane meldingen van bijwerkingen, geclassificeerd als zeer gebruikelijk (≥ 1/10), gebruikelijk (≥ 1/100 tot < 1/10), ongewoon (≥ 1/1000 tot < 1/100), zeldzaam (≥ 1/10.000 tot < 1/1000) en zeer zeldzaam (< 1/10.000) van Extavia gebruik.
De ervaring met Extavia bij patiënten met multipele sclerose is beperkt en als gevolg daarvan is het mogelijk dat bijwerkingen met een lage incidentie nog niet zijn waargenomen.
Tabel 1
Bijwerkingen en laboratoriumafwijkingen met incidentiecijfers ≥ 10% en de bijbehorende percentages van placebo; significant gerelateerde bijwerkingen < 10%
Systeem/orgaanklassen
Eenmalig
Secundair Secundair
Relapsing-
voorval
progressieve progressieve
remitting
Bijwerkingen en
wijzend op multipele
multipele multipele sclerose sclerose
multipele sclerose
Laboratoriumafwij-
sclerose
(Europese
(Noord-
kingen
(BENEFIT)
studie)
Amerikaanse studie)
Extavia Extavia Extavia
Extavia
250
microgram 250 microgram 250 microgram
250
microgram
(placebo)
(Placebo) (Placebo)
(Placebo)
n=292 (n=176)
n=360 (n=358)
n=317(n=308)
n=124 (n=123)
Infecties en parasitaire aandoeningen Infectie Abcessen
6% (3%) 0% (1%)
13% (11%) 4% (2%)
11% (10%) 4% (5%)
14% (13%) 1% (6%)
Bloed- en lymfestelselaandoeningen Lymfocytenaantal daling (< 1500/mm3) × Λ °
79% (45%)
53% (28%)
88% (68%)
82% (67%)
Absolute neutrofielenaantal daling (< 1500/mm3) × Λ * ° Witte bloedcellenaantal
11% (2%)
18% (5%)
4% (10%)
18% (5%)
daling ×Λ (< 3000/mm³) * °
11% (2%)
13% (4%)
13% (4%)
16% (4%)
Lymfadenopathie
1% (1%)
3% (1%)
11% (5%)
14% (11%)
Voedings- en stofwisselingsstoornissen Bloedglucose (< 55 mg/dl)
daling ×
3% (5%)
27% (27%)
5% (3%)
15% (13%)
Psychische stoornissen Depressie Angst Zenuwstelselaandoeningen
10% (11%) 3% (5%)
24% (31%) 6% (5%)
44% (41%) 10% (11%)
25% (24%) 15% (13%)
Hoofdpijn Λ Duizeligheid
27% (17%) 3% (4%)
47% (41%) 14% (14%) 8
55% (46%) 28% (26%)
84% (77%) 35% 28%)
Systeem/orgaanklassen
Eenmalig
Secundair Secundair
Relapsing-
voorval
progressieve progressieve
remitting
Bijwerkingen en
wijzend op multipele
multipele multipele sclerose sclerose
multipele sclerose
Laboratoriumafwij-
sclerose
(Europese
(Noord-
kingen
(BENEFIT)
studie)
Amerikaanse studie)
Extavia
Extavia
Extavia
Extavia
250 microgram (placebo) n=292 (n=176)
250 microgram 250 microgram (Placebo) (Placebo) n=360 (n=358) n=317(n=308)
250 microgram (Placebo) n=124 (n=123)
Slapeloosheid Migraine
8% (4%) 2% (2%)
12% (8%) 4% (3%)
26% (25%) 5% (4%)
31% (33%) 12% (7%)
Paresthesie Oogaandoeningen
16% (17%)
35% (39%)
40% (43%)
19% (21%)
Conjunctivitis Visie afwijking Λ
1% (1%) 3% (1%)
2% (3%) 11% (15%)
6% (6%) 11% (11%)
12% (10%) 7% (4%)
Evenwichtsorgaan- en ooraandoeningen Oorpijn Hartaandoeningen
0% (1%)
< 1% (1%)
6% (8%)
16% (15%)
Palpitatie * Bloedvataandoeningen
1% (1%)
2% (3%)
5% (2%)
8% (2%)
Vasodilatatie Hypertensie °
0% (0%) 2% (0%)
6% (4%) 4% (2%)
13% (8%) 9% (8%)
18% (17%) 7% (2%)
Ademhalingsstelsel-, borstkas-en mediastinumaandoeingen Bovenste luchtweginfectie
18% (19%)
3% (2%)
-
-
Sinusitis
4% (6%)
6% (6%)
16% (18%)
36% (26%)
Toegenomen hoesten Dyspneu * Maagdarmstelselaandoeningen
2% (2%) 0% (0%)
5% (10%) 3% (2%)
11% (15%) 8% (6%)
31% (23%) 8% (2%)
Diarree
4% (2%)
7% (10%)
21% (19%)
35% (29%)
Obstipatie Misselijkheid Λ
1% (1%) 3% (4%)
12% (12%) 13% (13%)
22% (24%) 32% (30%)
24% (18%) 48% (49%)
Braken Buikpijn ° Lever-en galaandoeningen Alanine
5% (1%) 5% (3%)
4% (6%) 11% (6%)
10% (12%) 18% (16%)
21% (19%) 32% (24%)
aminotransferase verhoogd (SGPT > 5 maal basislijn) × Λ * ° Aspartaat
18% (5%)
14% (5%)
4% (2%)
19% (6%)
aminotransferase stijging (SGOT > 5 maal basislijn) × Λ * °
6% (1%)
4% (1%)
2% (1%)
4% (0%)
Huid- en onderhuidaandoeningen Huidaandoening
1% (0%)
4% (4%)
19% (17%)
6% (8%)
Uitslag Λ °
11% (3%)
20% (12%)
26% (20%)
27% (32%)
9 Skeletspierstelsel- en bindweefselaandoeningen Hypertonie ° Myalgie * ° Myasthenie
2% (1%) 8% (8%) 2% (2%)
41% (31%) 23% (9%) 39% (40%)
57% (57%) 19% (29%) 57% (60%)
26% (24%) 44% (28%) 13% (10%)
Rugpijn Pijn in extremiteit
10% (7%) 6% (3%)
26% (24%) 14% (12%)
31%
(32%) -
36% (37%) 0% (0%)
Nier- en urinewegaandoeningen Urineretentie
1% (1%)
4% (6%)
15% (13%)
-
Urine-eiwit positief (> 1+) ×
25% (26%)
14% (11%)
5% (5%)
5% (3%)
Frequente urinelozing
1% (1%)
6% (5%)
12% (11%)
3% (5%)
Urine-incontinentie Aandrang
1% (1%) 1% (1%)
8% (15%) 8% (7%)
20% (19%) 21% (17%)
2% (1%) 4% (2%)
Voortplantingsstelsel- en borstaandoeningen Dysmenorroe
2% (0%)
< 1% (< 1%)
6% (5%)
18% (11%)
Menstruatiestoornissen *
1% (2%)
9% (13%)
10% (8%)
17% (8%)
Metrorragie Impotentie
2% (0%) 1% (0%)
12% (6%) 7% (4%)
10% (10%) 10% (11%)
15% (8%) 2% (1%)
Algemene aandoeningen en toedieningsplaatsstoornissen Reactie injectieplaats Λ § (diverse typen) * °
52% (11%)
78% (20%)
89% (37%)
85% (37%)
Necrose injectieplaats * °
1% (0%)
5% (0%)
6% (0%)
5% (0%)
Griepachtige symptomen & Λ * °
44% (18%)
61% (40%)
43% (33%)
52% (48%)
Koorts Λ * ° Pijn Pijn op de borst ° Perifeer oedeem Asthenie * Rillingen Λ * ° Transpireren * Malaise * × Laboratoriumafwijking Λ
13% (5%) 4% (4%) 1% (0%) 0% (0%) 22% (17%) 5% (1%) 2% (1%) 0% (1%)
40% (13%) 31% (25%) 5% (4%) 7% (7%) 63% (58%) 23% (7%) 6% (6%) 8% (5%)
29% (24%) 59% (59%) 15% (8%) 21% (18%) 64% (58%) 22% (12%) 10% (10%) 6% (2%)
59% (41%) 52% (48%) 15% (15%) 7% (8%) 49% (35%) 46% (19%) 23% (11%) 15% (3%)
Significant gerelateerd aan Extavia-behandeling voor patiënten met eerste voorval wijzen op MS, p < 0,05 * Significant gerelateerd aan Extavia-behandeling voor RRMS, p < 0,05 ° Significant gerelateerd aan Extavia-behandeling voor SPMS, p < 0,05 § Injectieplaatsreactie (diverse typen) omvat alle bijwerkingen op en rond de injectieplaats, namelijk: injectieplaatsbloeding, injectieplaats overgevoeligheid, injectieplaats ontsteking, injectieplaats massa, injectieplaatsnecrose, injectieplaatspijn, injectieplaatsreactie, injectieplaats oedeem, en injectieplaats atrofie. & “ Griepachtige symptomencomplex” is het griepsyndroom en/of een combinatie van tenminste twee bijwerkingen van koorts, rillingen, myalgie, malaise, transpiratie
10 De meest toepasselijke MedDRA term wordt gebruikt om een bepaalde reactie te beschrijven en zijn synoniemen en verwante aandoeningen.
Tabel 2
Meldingscijfers (zeer vaak ≥ 1/10, vaak ≥ 1/100 tot < 1/10, soms ≥ 1/1000 tot < 1/100, zelden ≥ 1/10.000 tot < 1/1000, zeer zelden < 1/10.000) gebaseerd op spontane meldingen van bijwerkingen
Systeem / orgaanklassen
Zeer vaak Vaak Soms Zelden ≥ 1/10 ≥ 1/100 tot < 1/10 ≥ 1/1000 tot ≥ 1/10.000 tot < 1/100 < 1/1000
Bloed- en lymfestelsel- aandoeningen
Anemie, Lymfadenopathie Trombocytopenie, Leukopenie
Immuunsysteem- aandoeningen
Anafylactische reacties
Endocriene aandoeningen
Hyperthyroïdie, Hypothyroïdie, Gestoorde schildklierfunctie
Voedings- en stofwisselings- stoornissen
Bloedtriglyceriden stijging, Anorexia
Psychische stoornissen
Depressie (zie ook rubriek 4.4)
Verwardheid, Angst, Emotionele labiliteit, Zelfmoordpoging (zie ook rubriek 4.4)
Zenuwstelsel- aandoeningen
Convulsie
Hartaandoeningen
Cardiomyopathie, Tachycardie, Palpitatie
Bloedvataandoe- ningen
Hypertensie
Ademhalingsstelsel, borstkas- en mediastinum- aandoeningen
Bronchospasme, Dyspneu
Maagdarmstelsel- aandoeningen
Braken, Misselijkheid
Pancreatitis
Lever- en galaandoeningen
Stijging alanine aminotransferase, Stijging aspartate aminotransferase
Stijging bloed bilirubine, Stijging gamma-glutamyl- transferase, Hepatitis
11 Systeem / orgaanklassen
Zeer vaak ≥ 1/10
Vaak ≥ 1/100 tot < 1/10
Soms ≥ 1/1000 tot < 1/100
Zelden ≥ 1/10.000 tot < 1/1000
Huid- en onderhuidaan- doeningen
Urticaria, Uitslag, Pruritus, Alopecia
Huidverkleuring
Skeletspierstelsel- en bindweefsel- aandoeningen
Myalgie, Hypertonie
Voortplantings- stelsel- en borstaandoeningen
Menstruatie- stoornissen
Algemene aandoeningen en toedieningsplaats- stoornissen
Griepachtige symptomen *, Rillingen *, Koorts *, Reactie injectieplaats *, Ontsteking injectieplaats *, Pijn injectieplaats
Injectieplaats- necrose *
Pijn op de borst, Malaise, Transpireren
Onderzoeken
Gewichtsverlies
* frequenties gebaseerd op klinische studies
De meest toepasselijke MedDRA-term is gebruikt om een bepaalde reactie en zijn synoniemen en verwante aandoeningen te beschrijven.
Binnen iedere frequentiegroep worden bijwerkingen gerangschikt naar afnemende ernst.
4.9 Overdosering
Interferon bèta-1b is zonder ernstige bijwerkingen die de vitale functies zouden kunnen aantasten, toegediend bij volwassen kankerpatiënten in afzonderlijke doses tot wel 5500 microgram (176 miljoen IE) intraveneus, drie maal per week.
5.
FARMACOLOGISCHE EIGENSCHAPPEN
5.1 Farmacodynamische eigenschappen
Farmacotherapeutische categorie:
Interferonen, ATC-code:
L03AB08
Interferonen behoren tot de familie der cytokinen; dit zijn natuurlijk voorkomende eiwitten.
Interferonen hebben een molecuulgewicht variërend van 15.000 tot 21.000 Dalton.
Men heeft drie hoofdklassen interferonen geïdentificeerd: alfa, bèta en gamma.
Interferon alfa, interferon bèta en interferon gamma vertonen overlappende, doch van elkaar verschillende, biologische activiteiten.
De activiteiten van interferon bèta-1b zijn soortgebonden, derhalve is de meest relevante farmacologische informatie verkregen uit studies van humane celkweken of uit humane in-vivo-studies.
Van interferon bèta-1b is aangetoond dat het zowel antivirale als immunoregulatoire eigenschappen bezit.
Het werkingsmechanisme van interferon bèta-1b bij multipele sclerose is niet geheel bekend.
Het is echter bekend dat de biologische responsemodificerende eigenschappen van interferon bèta-1b worden gemedieerd door middel van de interacties met specifieke celreceptoren die aanwezig zijn op het humane
12 celoppervlak.
De binding van interferon bèta-1b aan deze receptoren induceert de expressie van een aantal genproducten, waarvan gedacht wordt dat ze de mediatoren zijn van de biologische activiteit van interferon bèta-1b.
Een aantal van deze producten is aangetoond in serum en cellulaire fracties van bloed dat werd afgenomen bij patiënten die met interferon bèta-1b werden behandeld.
Interferon bèta-1b vermindert de bindingsaffiniteit en bevordert de internalisatie en degradatie van de interferon-gamma- receptor.
Interferon bèta-1b bevordert tevens de suppressoractiviteit van de perifere mononucleaire bloedcellen.
Er is geen afzonderlijk onderzoek verricht naar de invloed van Extavia op het cardiovasculair systeem, het ademhalingsstelsel en de functie van endocriene organen.
Klinische onderzoeken:
Relapsing-remitting multipele sclerose (RR-MS) Er werd één gecontroleerde klinische trial met Extavia uitgevoerd bij patiënten met relapsing-remitting multipele sclerose die zonder hulp konden lopen (EDSS-uitgangswaarde 0 tot 5,5).
Bij de patiënten die Extavia kregen toegediend bleken de frequentie (30%) en de ernst van de klinische recidieven af te nemen, alsmede het aantal opnamen vanwege de ziekte.
Bovendien nam de duur van het recidiefvrije interval toe.
Er is geen bewijs dat Extavia effect heeft op de duur van de recidieven of op de symptomen tussen de recidieven in en er is geen significant effect gezien op de ziekteprogressie bij relapsing-remitting multipele sclerose.
Secondary progressive multipele sclerose (SP-MS) Er zijn twee gecontroleerde klinische trials uitgevoerd met Extavia waar in totaal 1.657 patiënten met secundair progressieve multipele sclerose betrokken waren (EDSS-uitgangswaarde 3 tot 6,5, dat wil zeggen dat de patiënten konden lopen).
Matig zieke patiënten en patiënten die niet konden lopen werden niet in de studie opgenomen.
De twee onderzoeken leverden inconsistente resultaten op voor de primaire eindpunttijd tot bevestigde progressie, dat een vertraging van de invaliditeitsprogressie weergeeft:
In een van de twee onderzoeken werd een statistisch significante verlenging van de tijd tot invaliditeitsprogressie aangetoond (hazard ratio = 0,69; 95% betrouwbaarheidsinterval (0,55; 0,86), p=0,0010, wat overeenkomt met een risicoreductie van 31% door Extavia) en van de tijd tot rolstoelafhankelijkheid (hazard ratio = 0,61; 95% betrouwbaarheidsinterval (044; 0,85), p=0,0036, wat overeenkomt met een risicoreductie van 39% door Extavia) bij patiënten die Extavia kregen toegediend.
Dit effect bleef gedurende de observatieperiode van maximaal 33 maanden bestaan.
Het behandeleffect trad op bij patiënten op alle onderzochte invaliditeitsniveaus en onafhankelijk van recidiefactiviteit.
In de tweede Extavia-trial naar secundair progressieve multipele sclerose werd geen verlenging van de tijd tot invaliditeitsprogressie waargenomen.
Er is bewijs dat de totale ziekteactiviteit van de bij dit onderzoek betrokken patiënten lager was dan in het andere onderzoek naar secundair progressieve multipele sclerose.
In een retrospectieve meta-analyse van de gegevens van beide onderzoeken werd een totaal behandeleffect gevonden dat statistisch significant was (p=0,0076; 8 miljoen IE Extavia versus alle placebopatiënten).
Uit retrospectieve analyses van subgroepen bleek dat bij patiënten met ziekteactiviteit voor aanvang van de behandeling de kans op een behandeleffect op de invaliditeitsprogressie het grootst is [hazard ratio 0,72; 95% betrouwbaarheidsinterval (0,59; 0,88), p=0,0011, wat overeenkomt met een risicoreductie van 28% door Extavia bij patiënten met recidieven of een uitgesproken EDSS-progressie, 8 miljoen IE Extavia versus alle placebopatiënten].
Uit deze retrospectieve subgroepanalyses kwamen gegevens naar voren die er op duiden dat zowel recidieven als uitgesproken EDSS-progressie (EDSS > 1 punt of > 0,5 punt voor EDSS > =6 in de voorgaande twee jaar) gebruikt kunnen worden om patiënten met ziekteactiviteit te identificeren.
13 In beide trials werd bij patiënten met secundair progressieve multipele sclerose die Extavia kregen toegediend een reductie van de frequentie (30%) van klinische recidieven aangetoond.
Er is geen bewijs dat Extavia effect heeft op de duur van de recidieven.
Eenmalig demyeliniserend voorval wijzend op multipele sclerose Een gecontroleerde klinische trial met Extavia werd uitgevoerd bij patiënten met een eenmalig klinisch voorval en ‘ Magnetic Resonance Imaging’ (MRI) kenmerken die wijzen op multipele sclerose (ten minste twee klinisch stille laesies op de T2-gewogen MRI).
Patiënten met monofocale of multifocale aanvang van de ziekte werden ingesloten (d.w.z. patiënten met klinisch bewijs voor respectievelijk een enkele of ten minste twee laesies van het centraal zenuwstelsel).
Elke andere ziekte dan multipele sclerose die de tekenen en symptomen van de patiënt beter verklaarde moest worden uitgesloten.
Deze studie bestond uit twee fases, een placebo-gecontroleerde fase gevolgd door een vooraf-geplande vervolgfase.
De placebo- gecontroleerde fase duurde 2 jaar of totdat de patiënt klinisch definitieve multipele sclerose (CDMS) ontwikkelde, afhankelijk van wat het eerst optrad.
Na de placebo-gecontroleerde fase, namen patiënten deel aan een vooraf-geplande vervolgfase met Extavia om de effecten van directe versus vertraagde aanvang van Extavia-behandeling te bepalen, waarbij patiënten werden vergeleken, die aanvankelijk gerandomiseerd waren naar Extavia (“ directe behandelingsgroep”) of naar placebo (“ vertraagde behandelingsgroep”).
Patiënten en onderzoekers bleven geblindeerd voor de initiële behandelingstoewijzing.
In de placebo-gecontroleerde fase vertraagde Extavia de progressie van het eerste klinische voorval tot klinisch definitieve multipele sclerose (CDMS) op een statistisch significante en klinisch betekenisvolle wijze, overeenkomend met een risicoreductie van 47% (hazard ratio = 0,53, 95% betrouwbaarheidsinterval (0,39, 0,73, p < 0,0001).
Binnen de onderzoeksperiode van twee jaar trad CDMS op bij 45% van de placebogroep, vergeleken met 28% van de Extavia-groep (Kaplan-Meier schattingen).
Extavia verlengde de tijdsduur tot CDMS met 363 dagen, van 255 dagen in de placebogroep tot 618 dagen in de Extavia-groep (op basis van 25 percentielen).
Het behandelingseffect was nog steeds duidelijk na het additionele vervolgjaar, bij welk stadium de risicoreductie 41% was (hazard ratio = 0,53, 95% betrouwbaarheidsinterval (0,42, 0,83), p=0,0011).
Binnen de studieduur van drie jaar trad CDMS in 51% bij de vertraagde behandelingsgroep op in vergelijking met 37% bij de directe behandelingsgroep (Kaplan-Meier schattingen).
Het behoud van het behandelingseffect werd waargenomen, ondanks dat de meerderheid van de patiënten uit de placebo-groep met Extavia werd behandeld in het derde jaar van de studie.
De robuustheid van het behandelingseffect werd ook aangetoond door de vertraging tot multipele sclerose volgens de McDonald criteria.
In twee jaar was er in de placebo-groep een risicoreductie van 85% en in de Extavia-groep een risicoreductie van 69% (hazard ratio = 0,57, 95% betrouwbaarheidsinterval (0,46, 0,71, p < 0,00001).
Na 3 jaar toonde een vooraf-geplande interimanalyse dat EDSS progressie (bevestigde toename in EDSS van groter dan of gelijk aan 1,0 vergeleken met basislijn) optrad bij 24% van de patiënten in de vertraagde behandelingsgroep in vergelijking met 16% in de directe behandelingsgroep [hazard ratio = 0,6, 95% betrouwbaarheidsinterval (0,39, 0,92), p=0,022].
Er is geen bewijs voor profijt in termen van bevestigde invaliditeitsprogressie in de meerderheid van patiënten, die “ directe” behandeling ontvingen.
Patiënten worden verder gevolgd om additionele gegevens te verkrijgen.
Er werd geen voordeel in kwaliteit van leven (zoals gemeten door FAMS – Functional Assessment of MS:
Treatment Outcomes Index) waargenomen, dat toe te schrijven was aan Extavia.
Subgroepanalyses toonden, volgens basislijnfactoren, substantieel bewijs voor werkzaamheid in alle beoordeelde subgroepen.
Significante effecten werden ook verkregen bij patiënten met minder gedissemineerde en minder actieve ziekte ten tijde van het eerste voorval.
Het risico in twee jaar voor progressie naar CDMS was bij patiënten met een monofocale aanvang met placebo 47% en 24% met Extavia, zonder gadolinium (gd-) contrast 41% en 20%, met minder dan 9 T2 laesies 39% en 18%.
14 Verdere subgroepanalyses indiceerde een hoog risico voor progressie naar CDMS binnen twee jaar bij monofocale patiënten met tenminste 9 T2 laesies (55% risico voor CDMS in placebo, 26% in Extavia) of Gd contrast (63% versus 33%).
Bij multifocale patiënten was het risico voor CDMS onafhankelijk van MRI-bevindingen op de basislijn.
Deze patiënten hebben een hoog risico voor CDMS, vanwege de disseminatie van de ziekte zoals gestaafd door klinische bevindingen.
Echter, de impact van vroege behandeling met Extavia is zelfs in deze hoog risico subgroepen onbekend omdat dit onderzoek ontworpen werd ter beoordeling van de tijd tot CDMS en niet de lange termijn evolutie van de ziekte.
Bovendien is er tot op heden geen heldere definitie van een hoog risico patiënt.
In elk geval dient de behandeling uitsluitend te worden gegeven aan patiënten geclassificeerd als hoog risico.
Therapie met Extavia werd goed verdragen in het onderzoek van patiënten met een eenmalig klinisch voorval zoals de hoge voltooide onderzoeken aangeven (92,8% in de Extavia groep).
Ter verhoging van de tolerantie van Extavia in het onderzoek van patiënten met een eerste klinisch voorval, werd dosistitratie toegepast en in het begin van het onderzoek werden niet-steroïde anti-inflammatoire geneesmiddelen toegediend.
Daarbij werd door het merendeel van de patiënten een auto-injector gebruikt.
RR-MS, SP-MS en op zichzelf staand klinisch voorval wijzend op MS Extavia reduceerde in alle onderzoeken naar multipele sclerose effectief de ziekteactiviteit (acute ontstekingsverschijnselen in het centrale zenuwstelsel en permanente weefselveranderingen) zoals die met magnetic resonance imaging (MRI) werd gemeten.
De relatie tussen de ziekteactiviteit van multipele sclerose zoals die met MRI wordt gemeten en het klinische resultaat is momenteel nog niet volledigduidelijk.
5.2 Farmacokinetische eigenschappen
Serumwaarden van Extavia werden gecontroleerd bij patiënten en vrijwilligers met behulp van een niet geheel specifieke bio-assay.
Maximale serumwaarden van ongeveer 40 IE/ml werden gevonden, 1-8 uur na subcutane injectie van 500 microgram (16,0 miljoen IE) interferon bèta-1b.
Uit verscheidene onderzoeken konden de gemiddelde klaring en de halfwaardetijd van de dispositiefasen in het serum worden geschat op, respectievelijk, ten hoogste 30 ml·min-1·kg-1 en 5 uur.
Extavia-injecties die om de dag worden gegeven, hebben geen verhoging van de serumwaarden tot gevolg en de farmacokinetiek lijkt geen verandering te ondergaan tijdens de behandeling.
De absolute biologische beschikbaarheid van subcutaan toegediend interferon bèta-1b is ongeveer 50%.
5.3 Gegevens uit het preklinisch veiligheidsonderzoek
Er zijn geen acute toxiciteitsstudies uitgevoerd.
Aangezien knaagdieren niet reageren op humaan interferon bèta, werden studies met herhaalde toedieningen uitgevoerd bij resusapen.
Men heeft een voorbijgaande hyperthermie waargenomen, evenals een significante toename van lymfocyten en een significante afname van trombocyten en gesegmenteerde neutrofielen.
Er zijn geen langetermijn toxiciteitsstudies uitgevoerd.
Er zijn geen lange-termijnstudies verricht.
Voortplantingsstudies bij resusapen hebben een maternale toxiciteit en een toegenomen frequentie van spontane abortussen aan het licht gebracht, hetgeen resulteerde in prenatale mortaliteit.
Er zijn geen misvormingen vastgesteld bij de overlevende dieren.
Onderzoeken naar fertiliteit zijn niet uitgevoerd.
Er is geen invloed waargenomen op de oestrogeencyclus van de aap.
Ervaring met andere interferonen wijst op een potentieel risico van aantasting van de mannelijke en vrouwelijke fertiliteit.
15 In een enkelvoudige genotoxiciteitsstudie (Ames test) is geen mutageen effect waargenomen.
Carcinogenetische studies zijn niet uitgevoerd.
Een in vitro celtransformatietest gaf geen aanwijzing voor een tumorinducerend effect.
6.
FARMACEUTISCHE GEGEVENS
6.1 Lijst van hulpstoffen
Poeder Humaan albumine Mannitol (E421)
Oplosmiddel Natriumchloride Water voor injecties
6.2 Gevallen van onverenigbaarheid
Dit geneesmiddel mag niet gemengd worden met andere geneesmiddelen met uitzondering van het bijgeleverde oplosmiddel dat vermeld is onder rubriek 6.6.
6.3 Houdbaarheid
2 jaar.
Het wordt aanbevolen om het product direct te gebruiken na reconstitutie.
Echter, stabiliteit tijdens gebruik is gedurende 3 uur bij 2-8°C aangetoond.
6.4 Speciale voorzorgsmaatregelen bij bewaren
Niet bewaren boven 25°C.
Niet invriezen.
Voor de bewaarcondities van het opgeloste geneesmiddel, zie rubriek 6.3.
6.5 Aard en inhoud van de verpakking
Poeder 3 ml injectieflacon (doorzichtig type I glas) met een butylrubber stop (type I) en een aluminium verzegeling.
Oplosmiddel 1,2 ml voorgevulde injectiespuit (type I glas) met 1,2 ml oplosmiddel.
Verpakkingsgrootten: − Eenheidsverpakking met 5 injectieflacons met poeder en 5 voorgevulde spuiten met oplosmiddel − Eenheidsverpakking met 15 injectieflacons met poeder en 15 voorgevulde spuiten met oplosmiddel − 3 maanden multiverpakking met 45 (3x15) injectieflacons met poeder en 45 (3x15) voorgevulde spuiten met oplosmiddel
Niet alle genoemde verpakkingsgrootten worden in de handel gebracht.
16 6.6 Speciale voorzorgsmaatregelen voor het verwijderen en andere instructies
Reconstitutie Om gelyofiliseerd interferon bèta-1b te reconstitueren voor injectie, dient de voorgevulde spuit met oplosmiddel te worden gebruikt met een naald of flaconverbindingsstuk om de 1,2 ml oplosmiddel (natriumchloride 5,4 mg/ml (0,54%) oplossing voor injectie) te injecteren in de Extavia-injectieflacon.
Het poeder dient volledig op te lossen zonder schudden.
Na reconstitutie dient 1,0 ml van de oplossing uit de injectieflacon te worden opgezogen in de spuit voor de toediening van 250 microgram Extavia.
Controle vóór gebruik Het gereconstitueerde product dient visueel gecontroleerd te worden alvorens te gebruiken.
Het gereconstitueerde product is kleurloos tot licht geel en licht glanzend tot glanzend.
Het product is niet geschikt om gebruikt te worden als het deeltjes bevat of verkleurd is.
Verwijdering Alle ongebruikte producten of afvalmaterialen dienen te worden vernietigd overeenkomstig lokale voorschriften.
7.
HOUDER VAN DE VERGUNNING VOOR HET IN DE HANDEL BRENGEN
Novartis Europharm Limited Wimblehurst Road Horsham West Sussex, RH12 5AB Verenigd Koninkrijk
8.
NUMMER(S) VAN DE VERGUNNING VOOR HET IN DE HANDEL BRENGEN
EU/1/08/454/001 EU/1/08/454/002 EU/1/08/454/005
9.
DATUM VAN EERSTE VERLENING VAN DE VERGUNNING/HERNIEUWING VAN DE VERGUNNING
20.05.2008
10.
DATUM VAN HERZIENING VAN DE TEKST
17 BIJLAGE II
A.
FABRIKANTEN VAN HET BIOLOGISCH WERKZAAM BESTANDDEEL EN HOUDER VAN DE VERGUNNING VOOR DE VERVAARDIGING VERANTWOORDELIJK VOOR VRIJGIFTE
B.
VOORWAARDEN VERBONDEN AAN DE VERGUNNING VOOR HET IN DE HANDEL BRENGEN
18 A.
FABRIKANTEN VAN HET BIOLOGISCH WERKZAAM BESTANDDEEL EN HOUDER VAN DE VERGUNNING VOOR DE VERVAARDIGING VERANTWOORDELIJK VOOR VRIJGIFTE
Naam en adres van de fabrikanten van het biologisch werkzaam bestanddeel
Boehringer Ingelheim Austria Dr. -Boehringer-Gasse 5-11 A-1121 Wenen Oostenrijk
Bayer Healthcare Pharmaceuticals Inc.
5650 Hollis Street Emeryville, CA 94608 Verenigde Staten
Naam en adres van de fabrikant verantwoordelijk voor vrijgifte
Novartis Pharmaceuticals UK Limited Wimblehurst Road Horsham, West Sussex, RH12 5AB Verenigd Koninkrijk
B.
VOORWAARDEN VERBONDEN AAN DE VERGUNNING VOOR HET IN DE HANDEL BRENGEN
• VOORWAARDEN OF BEPERKINGEN OPGELEGD AAN DE HOUDER VAN DE VERGUNNING VOOR HET IN DE HANDEL BRENGEN TEN AANZIEN VAN DE AFLEVERING EN HET GEBRUIK
Aan beperkt medisch voorschrift onderworpen geneesmiddel (Zie bijlage I: samenvatting van de productkenmerken, rubriek 4.2).
• VOORWAARDEN OF BEPERKINGEN MET BETREKKING TOT EEN VEILIG EN DOELTREFFEND GEBRUIK VAN HET GENEESMIDDEL
Niet van toepassing.
• ANDERE VOORWAARDEN
PSURs:
De PSUR cyclus van Extavia komt overeen met het referentie-product, Betaferon, totdat anders wordt gespecificeerd.
Farmacovigilantiesysteem:
De houder van de vergunning voor het in de handel brengen moet garanderen dat het systeem van farmacovigilantie, zoals beschreven in versie 3, gedateerd op 01 december 2008, gepresenteerd in Module 1.8.1 van de handelsvergunning, aanwezig is en operationeel is voordat het product op de markt wordt geïntroduceerd en zo lang het product op de markt is.
Risk Management Plan:
De houder van de vergunning voor het in de handel brengen verplicht zich om de onderzoeken uit te voeren, alsook additionele farmacovigilantie-activiteiten, nader omschreven in het farmacovigilantieplan, zoals overeengekomen in versie 1.0 van het Risk Management Plan (RMP),
19 gepresenteerd in Module 1.8.2 van de handelsvergunning, alsook elke volgende aanpassing van het RMP, zoals overeengekomen met het CHMP.
Overeenkomstig de CHMP Richtlijn betreffende Risk Management Systemen voor geneesmiddelen voor humaan gebruik, moet elk geactualiseerde RMP ingediend worden op hetzelfde moment als het volgend Periodic Safety Update Report (PSUR).
Bovendien moet een geactualiseerd RMP ingediend worden • Bij ontvangst van nieuwe informatie die invloed kan hebben op de huidige veiligheidsspecificatie, farmacovigilantieplan of risicominimalisering activiteiten • Binnen de 60 dagen na het bereik van een belangrijke (farmacovigilantie of risicominimalisering) mijlpaal • Op aanvraag van de EMEA
20 BIJLAGE III
ETIKETTERING EN BIJSLUITER
21 A.
ETIKETTERING
22 GEGEVENS DIE OP DE BUITENVERPAKKING MOETEN WORDEN VERMELD
DOOS VOOR EENHEIDSVERPAKKING
1.
NAAM VAN HET GENEESMIDDEL
Extavia 250 microgram/ml, poeder en oplosmiddel voor oplossing voor injectie Interferon bèta-1b
2.
GEHALTE AAN WERKZA(A)M(E) BESTANDDE(E)L(EN)
1 ml bevat na reconstitutie 250 microgram (8 miljoen IE) interferon bèta-1b.
1 injectieflacon bevat 300 microgram (9,6 miljoen IE) interferon bèta-1b.
3.
LIJST VAN HULPSTOFFEN
Hulpstoffen:
Poeder:
Humaan albumine, mannitol.
Oplosmiddel:
Natriumchloride, water voor injecties.
4.
FARMACEUTISCHE VORM EN INHOUD
Poeder en oplosmiddel voor oplossing voor injectie.
5 injectieflacons met poeder en 5 voorgevulde spuiten met 1,2 ml oplosmiddel.
15 injectieflacons met poeder en 15 voorgevulde spuiten met 1,2 ml oplosmiddel.
5.
WIJZE VAN GEBRUIK EN TOEDIENINGSWEG(EN)
Voor subcutaan gebruik na reconstitutie met 1,2 ml oplosmiddel.
Voor eenmalig gebruik.
Voor gebruik de bijsluiter lezen.
6.
EEN SPECIALE WAARSCHUWING DAT HET GENEESMIDDEL BUITEN HET BEREIK EN ZICHT VAN KINDEREN DIENT TE WORDEN GEHOUDEN
Buiten het bereik en zicht van kinderen houden.
23 7.
ANDERE SPECIALE WAARSCHUWING(EN), INDIEN NODIG
8.
UITERSTE GEBRUIKSDATUM
EXP
Het wordt aanbevolen om het product direct te gebruiken na reconstitutie.
De stabiliteit bij gebruik is aangetoond gedurende 3 uur bij 2-8°C.
9.
BIJZONDERE VOORZORGSMAATREGELEN VOOR DE BEWARING
Niet bewaren boven 25°C.
Niet invriezen.
10.
BIJZONDERE VOORZORGSMAATREGELEN VOOR HET VERWIJDEREN VAN NIET- GEBRUIKTE GENEESMIDDELEN OF DAARVAN AFGELEIDE AFVALSTOFFEN (INDIEN VAN TOEPASSING)
11.
NAAM EN ADRES VAN DE HOUDER VAN DE VERGUNNING VOOR HET IN DE HANDEL BRENGEN
Novartis Europharm Limited Wimblehurst Road Horsham West Sussex, RH12 5AB Verenigd Koninkrijk
12.
NUMMER(S) VAN DE VERGUNNING VOOR HET IN DE HANDEL BRENGEN
EU/1/08/454/001 EU/1/08/454/002
5 injectieflacons met poeder en 5 voorgevulde spuiten met oplosmiddel 15 injectieflacons met poeder en 15 voorgevulde spuiten met oplosmiddel
13.
PARTIJNUMMER
Lot
14.
ALGEMENE INDELING VOOR DE AFLEVERING
Geneesmiddel op medisch voorschrift.
24 15.
INSTRUCTIES VOOR GEBRUIK
16.
INFORMATIE IN BRAILLE
Extavia
25 GEGEVENS DIE OP DE BUITENVERPAKKING MOETEN WORDEN VERMELD
OMDOOS VOOR MULTIVERPAKKING (INCLUSIEF BLUE BOX)
1.
NAAM VAN HET GENEESMIDDEL
Extavia 250 microgram/ml, poeder en oplosmiddel voor oplossing voor injectie Interferon bèta-1b
2.
GEHALTE AAN WERKZA(A)M(E) BESTANDDE(E)L(EN)
1 ml bevat na reconstitutie 250 microgram (8 miljoen IE) interferon bèta-1b.
1 injectieflacon bevat 300 microgram (9,6 miljoen IE) interferon bèta-1b.
3.
LIJST VAN HULPSTOFFEN
Hulpstoffen:
Poeder:
Humaan albumine, mannitol.
Oplosmiddel:
Natriumchloride, water voor injecties.
4.
FARMACEUTISCHE VORM EN INHOUD
Poeder en oplosmiddel voor oplossing voor injectie
45 injectieflacons met poeder en 45 voorgevulde spuiten met oplosmiddel.
3 maanden multiverpakking met 3 dozen, die ieder 15 injectieflacons met poeder en 15 voorgevulde spuiten met 1,2 ml oplosmiddel bevatten.
5.
WIJZE VAN GEBRUIK EN TOEDIENINGSWEG(EN)
Voor subcutaan gebruik na reconstitutie met 1,2 ml oplosmiddel.
Voor eenmalig gebruik.
Voor gebruik de bijsluiter lezen.
6.
EEN SPECIALE WAARSCHUWING DAT HET GENEESMIDDEL BUITEN HET BEREIK EN ZICHT VAN KINDEREN DIENT TE WORDEN GEHOUDEN
Buiten het bereik en zicht van kinderen houden.
26 7.
ANDERE SPECIALE WAARSCHUWING(EN), INDIEN NODIG
8.
UITERSTE GEBRUIKSDATUM
EXP
Het wordt aanbevolen om het product direct te gebruiken na reconstitutie.
De stabiliteit bij gebruik is aangetoond gedurende 3 uur bij 2-8°C.
9.
BIJZONDERE VOORZORGSMAATREGELEN VOOR DE BEWARING
Niet bewaren boven 25°C.
Niet invriezen.
10.
BIJZONDERE VOORZORGSMAATREGELEN VOOR HET VERWIJDEREN VAN NIET- GEBRUIKTE GENEESMIDDELEN OF DAARVAN AFGELEIDE AFVALSTOFFEN (INDIEN VAN TOEPASSING)
11.
NAAM EN ADRES VAN DE HOUDER VAN DE VERGUNNING VOOR HET IN DE HANDEL BRENGEN
Novartis Europharm Limited Wimblehurst Road Horsham West Sussex, RH12 5AB Verenigd Koninkrijk
12.
NUMMER(S) VAN DE VERGUNNING VOOR HET IN DE HANDEL BRENGEN
EU/1/08/454/005
3 maanden multiverpakking met 45 injectieflacons met poeder en 45 voorgevulde spuiten met oplosmiddel
13.
PARTIJNUMMER
Lot
14.
ALGEMENE INDELING VOOR DE AFLEVERING
Geneesmiddel op medisch voorschrift.
27 15.
INSTRUCTIES VOOR GEBRUIK
16.
INFORMATIE IN BRAILLE
Extavia
28 GEGEVENS DIE OP DE BUITENVERPAKKING MOETEN WORDEN VERMELD
TUSSENVERPAKKING VOOR MULTIVERPAKKING (ZONDER BLUE BOX)
1.
NAAM VAN HET GENEESMIDDEL
Extavia 250 microgram/ml, poeder en oplosmiddel voor oplossing voor injectie Interferon bèta-1b
2.
GEHALTE AAN WERKZA(A)M(E) BESTANDDE(E)L(EN)
1 ml bevat na reconstitutie 250 microgram (8 miljoen IE) interferon bèta-1b.
1 injectieflacon bevat 300 microgram (9,6 miljoen IE) interferon bèta-1b.
3.
LIJST VAN HULPSTOFFEN
Hulpstoffen:
Poeder:
Humaan albumine, mannitol.
Oplosmiddel:
Natriumchloride, water voor injecties.
4.
FARMACEUTISCHE VORM EN INHOUD
Poeder en oplosmiddel voor oplossing voor injectie
15 injectieflacons met poeder en 15 voorgevulde spuiten met 1,2 ml oplosmiddel.
Onderdeel van 3 maanden multiverpakking met 3 dozen, die ieder 15 injectieflacons met poeder en 15 voorgevulde spuiten met 1,2 ml oplosmiddel bevatten.
5.
WIJZE VAN GEBRUIK EN TOEDIENINGSWEG(EN)
Voor subcutaan gebruik na reconstitutie met 1,2 ml oplosmiddel.
Voor eenmalig gebruik.
Voor gebruik de bijsluiter lezen.
6.
EEN SPECIALE WAARSCHUWING DAT HET GENEESMIDDEL BUITEN HET BEREIK EN ZICHT VAN KINDEREN DIENT TE WORDEN GEHOUDEN
Buiten het bereik en zicht van kinderen houden.
29 7.
ANDERE SPECIALE WAARSCHUWING(EN), INDIEN NODIG
8.
UITERSTE GEBRUIKSDATUM
EXP
Het wordt aanbevolen om het product direct te gebruiken na reconstitutie.
De stabiliteit bij gebruik is aangetoond gedurende 3 uur bij 2-8°C.
9.
BIJZONDERE VOORZORGSMAATREGELEN VOOR DE BEWARING
Niet bewaren boven 25°C.
Niet invriezen.
10.
BIJZONDERE VOORZORGSMAATREGELEN VOOR HET VERWIJDEREN VAN NIET- GEBRUIKTE GENEESMIDDELEN OF DAARVAN AFGELEIDE AFVALSTOFFEN (INDIEN VAN TOEPASSING)
11.
NAAM EN ADRES VAN DE HOUDER VAN DE VERGUNNING VOOR HET IN DE HANDEL BRENGEN
Novartis Europharm Limited Wimblehurst Road Horsham West Sussex, RH12 5AB Verenigd Koninkrijk
12.
NUMMER(S) VAN DE VERGUNNING VOOR HET IN DE HANDEL BRENGEN
EU/1/08/454/005
3 maanden multiverpakking met 45 injectieflacons met poeder en 45 voorgevulde spuiten met oplosmiddel
13.
PARTIJNUMMER
Lot
14.
ALGEMENE INDELING VOOR DE AFLEVERING
Geneesmiddel op medisch voorschrift.
30 15.
INSTRUCTIES VOOR GEBRUIK
16.
INFORMATIE IN BRAILLE
Extavia
31 GEGEVENS DIE TEN MINSTE OP BLISTERVERPAKKINGEN OF STRIPS MOETEN WORDEN VERMELD
BLISTERVERPAKKING VOOR VOORGEVULDE SPUIT
1.
NAAM VAN HET GENEESMIDDEL
Oplosmiddel voor reconstitutie van Extavia 1,2 ml natriumchlorideoplossing 5,4 mg/ml
2.
NAAM VAN DE HOUDER VAN DE VERGUNNING VOOR HET IN DE HANDEL BRENGEN
Novartis Europharm Limited
3.
UITERSTE GEBRUIKSDATUM
EXP
4.
PARTIJNUMMER
Lot
5.
OVERIGE
Voor gebruik de bijsluiter lezen.
32 GEGEVENS DIE TEN MINSTE OP PRIMAIRE KLEINVERPAKKINGEN MOETEN WORDEN VERMELD
ETIKET VOOR VOORGEVULDE SPUIT
1.
NAAM VAN HET GENEESMIDDEL EN DE TOEDIENINGSWEG(EN)
Oplosmiddel voor reconstitutie van Extavia 1,2 ml natriumchlorideoplossing 5,4 mg/ml
2.
WIJZE VAN TOEDIENING
3.
UITERSTE GEBRUIKSDATUM
EXP
4.
PARTIJNUMMER
Lot
5.
INHOUD UITGEDRUKT IN GEWICHT, VOLUME OF EENHEID
1,2 ml
6.
OVERIGE
0,25 / 0,5 / 0,75 / 1,0 / 1,2
33 GEGEVENS DIE TEN MINSTE OP PRIMAIRE KLEINVERPAKKINGEN MOETEN WORDEN VERMELD
ETIKET VOOR INJECTIEFLACON
1.
NAAM VAN HET GENEESMIDDEL EN DE TOEDIENINGSWEG
Extavia 250 microgram/ml, poeder voor oplossing voor injectie Interferon bèta-1b Subcutaan gebruik
2.
WIJZE VAN TOEDIENING
3.
UITERSTE GEBRUIKSDATUM
EXP
Het wordt aanbevolen om het product direct te gebruiken na reconstitutie.
De stabiliteit bij gebruik is aangetoond gedurende 3 uur bij 2-8°C.
4.
PARTIJNUMMER
Lot
5.
INHOUD UITGEDRUKT IN GEWICHT, VOLUME OF EENHEID
250 mcg (8 miljoen IE) per ml na reconstitutie.
34 B.
BIJSLUITER
35 BIJSLUITER:
INFORMATIE VOOR DE GEBRUIK(ST)ER
Extavia 250 microgram/ml poeder en oplosmiddel voor oplossing voor injectie.
Interferon bèta-1b
Lees de hele bijsluiter zorgvuldig door voordat u start met het gebruik van dit geneesmiddel.
- Bewaar deze bijsluiter.
Het kan nodig zijn om deze nog eens door te lezen.
- Heeft u nog vragen, raadpleeg dan uw arts of apotheker.
- Dit geneesmiddel is aan u persoonlijk voorgeschreven.
Geef dit geneesmiddel niet door aan
anderen.
Dit geneesmiddel kan schadelijk voor hen zijn, zelfs als de verschijnselen dezelfde zijn als waarvoor u het geneesmiddel heeft gekregen.
- Wanneer één van de bijwerkingen ernstig wordt of als er bij u een bijwerking optreedt die niet in
deze bijsluiter is vermeld, raadpleeg dan uw arts of apotheker.
In deze bijsluiter:
1.
Wat is Extavia en waarvoor wordt het gebruikt 2.
Wat u moet weten voordat u Extavia gebruikt 3.
Hoe wordt Extavia gebruikt 4.
Mogelijke bijwerkingen 5.
Hoe bewaart u Extavia 6.
Aanvullende informatie Bijlage – Werkwijze voor zelfinjectie
1.
WAT IS EXTAVIA EN WAARVOOR WORDT HET GEBRUIKT
Wat is Extavia Extavia is een type geneesmiddel dat bekend is als interferon en wordt gebruikt voor de behandeling van multipele sclerose.
Interferonen zijn eiwitten die door het lichaam worden gemaakt en die helpen bij het bestrijden van aanvallen op het immuunsysteem, zoals virale infecties.
Hoe werkt Extavia Multipele sclerose (MS) is een langdurige aandoening waarbij het centrale zenuwstelsel (CZS), in het bijzonder de werking van de hersenen en het ruggenmerg, wordt aangetast.
Bij MS vernietigt een ontsteking de beschermende schede (myeline genaamd) rond de zenuwen van het CZS waardoor de zenuwen niet meer naar behoren kunnen werken.
Dit wordt demyelinisatie genoemd.
De precieze oorzaak van MS is onbekend.
Men vermoedt dat een abnormale reactie van het immuunsysteem van het lichaam een belangrijke rol speelt in het proces waardoor het CZS wordt beschadigd.
De schade aan het CZS kan worden toegebracht tijdens een MS-aanval (terugval).
Het kan tijdelijk invaliditeit veroorzaken, zoals moeilijkheden bij het lopen.
De symptomen kunnen geheel of gedeeltelijk verdwijnen.
Van interferon bèta-1b is aangetoond dat het de reactie van het afweersysteem verandert en dat het helpt om de activiteit van de ziekte te verminderen.
Hoe helpt Extavia uw ziekte te bestrijden Een eenmalig klinisch voorval dat wijst op een hoog risico op het ontwikkelen van multipele sclerose:
Het is aangetoond dat Extavia de progressie naar werkelijke multipele sclerose vertraagt.
36 Relapsing-remitting multipele sclerose:
Mensen met relapsing-remitting MS hebben incidentele aanvallen of terugvallen waarbij de symptomen duidelijk verergeren.
Men heeft aangetoond dat Extavia het aantal aanvallen vermindert en ze minder ernstig maakt.
Het vermindert ook het aantal ziektegerelateerde opnames in het ziekenhuis en verlengt de tijd tussen opeenvolgende terugvallen.
Secundaire progressieve multipele sclerose:
In sommige gevallen ondervinden mensen met relapsing- remitting MS dat hun symptomen verergeren, waardoor ze overgaan naar een andere vorm van MS, secundaire progressieve MS genaamd.
In deze fase merken de patiënten dat ze steeds ernstiger gehandicapt raken, ongeacht het aantal terugvallen.
Extavia kan het aantal en de ernst van de aanvallen verminderen, en de progressie van de invaliditeit vertragen.
Waar wordt Extavia voor gebruikt Extavia is bestemd voor patiënten âº die voor de eerste maal symptomen hebben gehad die wijzen op een hoog risico voor de ontwikkeling van multipele sclerose.
Uw arts zal andere oorzaken, die de symptomen zouden kunnen verklaren, uitsluiten voordat u behandeld wordt. âº die lijden aan relapsing-remitting multipele sclerose, met minstens twee terugvallen binnen de laatste twee jaar. âº die lijden aan secundair progressieve multipele sclerose en bij wie de ziekte actief is zoals aangetoond door de terugvallen.
2.
WAT U MOET WETEN VOORDAT U EXTAVIA GEBRUIKT
Gebruik Extavia niet
- als u zwanger bent.
Een behandeling met Extavia mag niet worden gestart (zie 'Zwangerschap').
- als u allergisch (overgevoelig) bent voor natuurlijk of recombinant interferon bèta, humaan
albumine of voor één van de andere bestanddelen van Extavia.
- als u lijdt aan een depressie en/of zelfmoordgedachten (zie “ Wees extra voorzichtig met
Extavia” en rubriek 4 “ Mogelijke bijwerkingen”),
- als u een ernstige leveraandoening heeft (zie “ Wees extra voorzichtig met Extavia”, “ Gebruik met
andere geneesmiddelen” en rubriek 4 “ Mogelijke bijwerkingen”).
âº
Breng uw arts op de hoogte als een van deze punten op u van toepassing is
Wees extra voorzichtig met Extavia
Uw arts moet ook van de volgende punten op de hoogte worden gebracht voordat u Extavia krijgt:
- Als u monoklonale gammopathie hebt.
Dit is een aandoening van het immuunsysteem waarbij
een afwijkend eiwit in het bloed wordt gevonden.
Er kunnen zich problemen met de kleine bloedvaten (haarvaten) voordoen bij gebruik van geneesmiddelen zoals Extavia (systemisch capillair leksyndroom).
Dit kan leiden tot shock (collaps) en kan zelfs fataal zijn.
- Als u een depressie heeft gehad of zich depressief voelt, of als u in het verleden
zelfmoordgedachten heeft gehad.
Uw arts zal u tijdens de behandeling nauwlettend controleren.
Als uw depressie en/of zelfmoordgedachten ernstig zijn, zal Extavia niet aan u worden voorgeschreven (zie ook “ Gebruik Extavia niet”).
- Als u ooit epileptische aanvallen heeft gehad of als u geneesmiddelen neemt tegen epilepsie
(anti-epileptica) (zie ook 'Gebruik met andere geneesmiddelen' en rubriek 4 “ 'Mogelijke bijwerkingen”).
Uw arts zal uw behandeling nauwlettend controleren.
37
- Als u ernstige nierproblemen heeft; uw arts kan tijdens de behandeling uw nierfunctie
controleren.
âº
Breng uw arts op de hoogte als een van deze punten op u van toepassing is.
Uw arts moet ook van de volgende punten op de hoogte worden gebracht als u Extavia gebruikt:
- Als u symptomen ervaart zoals jeuk over het gehele lichaam, zwelling van uw gezicht en/of de
tong of plotselinge kortademigheid.
Dit kunnen symptomen zijn van een ernstige allergische reactie (overgevoeligheid), die levensbedreigend kan worden.
- Als u zich merkbaar verdrietiger of hopelozer voelt dan voor de behandeling met Extavia, of
als u gedachten over zelfmoord krijgt.
Als u een depressie krijgt terwijl u Extavia gebruikt, kan een speciale behandeling nodig zijn en zal uw arts u tijdens de behandeling nauwgezet controleren en eventueel overwegen om uw behandeling stop te zetten.
Als u lijdt aan een ernstige depressie en/of zelfmoordgedachten zal u niet worden behandeld met Extavia (zie ook “ Gebruik Extavia niet”).
- Als u ongebruikelijke blauwe plekken opmerkt, overmatige bloedingen na een verwonding, of
als u toch wel erg veel infecties oploopt.
Dit kunnen symptomen zijn van een daling van het aantal bloedcellen of van het aantal bloedplaatjes in uw bloed (cellen, die helpen bij de bloedstolling).
Uw arts zal u hiervoor mogelijk extra moeten controleren.
- Als u uw eetlust verliest, vermoeid bent, zich misselijk voelt (nausea), herhaaldelijk moet
overgeven, vooral wanneer u jeuk krijgt over het gehele lichaam, de huid of het wit van de ogen geel wordt of als u gemakkelijk blauwe plekken krijgt.
Deze symptomen kunnen wijzen op een leverprobleem.
Er kwamen tijdens klinische studies veranderingen in leverfunctiewaarden voor bij patiënten die werden behandeld met Extavia.
Zoals bij andere bèta-interferonen werd zelden ernstige leverbeschadiging, waaronder gevallen van leverfalen, gemeld bij patiënten die Extavia namen.
De meest ernstige gevallen werden gemeld bij patiënten die andere geneesmiddelen namen of die aandoeningen hadden die de lever kunnen aantasten (bv. alcoholmisbruik, ernstige infectie).
- Als u symptomen ervaart zoals een onregelmatige hartslag, zwelling, van de enkels of de
benen bijvoorbeeld, of kortademigheid.
Dit kan wijzen op een aandoening van de hartspier (cardiomyopathie) die zelden werd gemeld bij patiënten die Extavia gebruikten.
- Als u pijn in de buik voelt die uitstraalt naar de rug, en/of als u zich misselijk voelt of koorts
heeft.
Dit kan wijzen op een ontsteking van de alvleesklier (pancreatitis), die werd gemeld bij gebruik van Extavia.
Dit gaat vaak samen met een verhoging van bepaalde bloedvetten (triglyceriden).
âº
Stop met de inname van Extavia en breng uw arts onmiddellijk op de hoogte als u een van deze punten ervaart.
Overige punten om rekening mee te houden als u Extavia gebruikt:
- Er zullen bloedonderzoeken moeten worden uitgevoerd om het aantal bloedcellen, de
samenstelling van het bloed en de leverenzymen te bepalen.
Deze worden uitgevoerd vóórdat u begint met het gebruik van Extavia, regelmatig na het opstarten van de behandeling met Extavia en met tussenperioden in de loop van de behandeling, zelfs als u geen specifieke symptomen vertoont.
Deze bloedonderzoeken worden uitgevoerd naast de onderzoeken die gewoonlijk worden uitgevoerd om uw MS te controleren.
38
- Als u aan een hartaandoening lijdt, kunnen de griepachtige symptomen die vaak voorkomen
bij het begin van de behandeling een extra belasting voor u betekenen.
Daarom moet men voorzichtig zijn bij het gebruik van Extavia en zal uw arts controleren of uw hartaandoening niet erger wordt, met name aan het begin van de behandeling.
Extavia zelf heeft geen rechtstreekse invloed op het hart.
- De werking van uw schildklier zal worden gecontroleerd, op regelmatige basis of wanneer uw
arts het om andere redenen nodig vindt.
- Extavia bevat humaan albumine en vormt daardoor een potentieel risico op het overdragen
van virale aandoeningen.
Het risico op overdracht van de ziekte van Creutzfeldt-Jakob (CJD) kan niet worden uitgesloten.
- Tijdens de behandeling met Extavia kan uw lichaam stoffen produceren die neutraliserende
antistoffen worden genoemd, en die een reactie kunnen aangaan met Extavia (neutraliserende activiteit).
Het is nog niet duidelijk of deze neutraliserende antistoffen de effectiviteit van de behandeling verminderen.
Neutraliserende antistoffen worden niet bij alle patiënten geproduceerd.
Op dit ogenblik is het niet mogelijk om te voorspellen welke patiënten bij deze groep behoren.
Reacties op de injectieplaats:
Tijdens de behandeling met Extavia is het mogelijk dat u reacties op de injectieplaats ervaart.
De symptomen omvatten roodheid, zwelling, verkleuring van de huid, ontsteking, pijn en overgevoeligheid.
Dode huid en weefsel rond de injectieplaats (necrose) zijn minder vaak gemeld.
Reacties op de injectieplaats komen gewoonlijk minder vaak voor na verloop van tijd.
Afsterven van huid en weefsel op de injectieplaats kan leiden tot littekenvorming.
In ernstige gevallen moet de arts mogelijk lichaamsvreemd materiaal en dood weefsel verwijderen (débridement) en, minder vaak, is een huidtransplantatie noodzakelijk, waarbij de genezing kan oplopen tot 6 maanden.
Om het risico op reacties op de injectieplaats te verkleinen, moet u: − een steriele (aseptische) injectietechniek gebruiken, − bij elke injectie de injectieplaats afwisselen (zie Bijlage 'Werkwijze voor zelfinjectie').
Reacties op de injectieplaats komen minder vaak voor als u een auto-injector gebruikt.
Uw arts kan u hierover inlichten.
Als u een huidbeschadiging opmerkt, die kan samenhangen met zwelling of het weglekken van vocht uit de injectieplaats:
âº Stop met de injecties met Extavia en raadpleeg uw arts
âº Als u slechts één pijnlijke injectieplaats heeft (laesie) en de weefselbeschadiging (necrose) niet te uitgebreid is, mag u Extavia verder gebruiken.
âº Als u meer dan één pijnlijke injectieplaats heeft (meerdere laesies) moet u het gebruik van Extavia stopzetten tot uw huid genezen is.
Uw arts zal de manier waarop u uzelf injecteert regelmatig controleren, vooral indien u reacties heeft gehad op de injectieplaats.
39 Kinderen en adolescenten Er zijn geen formele klinische studies uitgevoerd bij kinderen of adolescenten.
Er zijn echter enkele gegevens beschikbaar over kinderen en adolescenten van 12 tot 16 jaar.
Deze gegevens doen vermoeden dat het veiligheidsprofiel bij deze leeftijdsgroep gelijk is aan dat van volwassenen bij gebruik van Extavia 8 miljoen IE onderhuids (subcutaan) om de dag.
Extavia dient niet te worden gebruikt bij kinderen jonger dan 12 jaar omdat er geen informatie is over dit gebruik.
Gebruik met andere geneesmiddelen Vertel uw arts of apotheker als u andere geneesmiddelen gebruikt of kort geleden heeft gebruikt.
Dit geldt ook voor geneesmiddelen die u zonder voorschrift kunt krijgen.
Er zijn geen formele interactiestudies uitgevoerd om na te gaan of Extavia invloed heeft op andere geneesmiddelen of door andere geneesmiddelen beïnvloed wordt.
Gebruik van Extavia in combinatie met andere geneesmiddelen die de reactie van het immuunsysteem veranderen is niet aanbevolen, met uitzondering van ontstekingsremmende geneesmiddelen van het type corticosteroïden en adrenocorticotroop hormoon (ACTH).
Voorzichtigheid is geboden wanneer Extavia wordt toegediend in combinatie met:
- geneesmiddelen die een bepaald leverenzymsysteem (bekend als het cytochroom P450-systeem)
nodig hebben voor verwijdering uit het lichaam, bijvoorbeeld geneesmiddelen die worden gebruikt voor de behandeling van epilepsie (zoals fenytoïne).
- geneesmiddelen die de aanmaak van bloedcellen beïnvloeden.
Gebruik van Extavia met voedsel en drank Extavia wordt onderhuids ingespoten zodat niet wordt verwacht dat voedsel en drank die u consumeert enig effect zal hebben op Extavia.
Zwangerschap Vrouwen, die het risico lopen zwanger te worden, dienen contraceptie te gebruiken tijdens behandeling met Extavia.
âº Als u zwanger bent of denkt te zijn, breng uw arts dan op de hoogte.
De behandeling met Extavia mag niet worden gestart als u zwanger bent (zie ook “ Gebruik Extavia niet”).
âº Indien u zwanger wenst te worden, moet u dit eerst met uw arts bespreken.
âº Indien u zwanger wordt terwijl u Extavia gebruikt, moet u de behandeling stoppen en onmiddellijk contact opnemen met uw arts.
Uw arts zal samen met u beslissen of de behandeling met Extavia gestaakt zal worden of niet.
Vraag uw arts of apotheker om advies voordat u een geneesmiddel gebruikt.
Borstvoeding Het is niet bekend of interferon bèta-1b bij de mens in de moedermelk terechtkomt.
Het is echter theoretisch mogelijk dat een zuigeling die borstvoeding krijgt ernstige bijwerkingen kan vertonen op Extavia.
âº Bespreek de beslissing of u stopt met borstvoeding of stopt met de Extavia-behandeling eerst met uw arts.
Vraag uw arts of apotheker om advies voordat u een geneesmiddel gebruikt.
40 Rijvaardigheid en het gebruik van machines Extavia kan bijwerkingen veroorzaken in het centrale zenuwstelsel (zie rubriek 4. “ Mogelijke bijwerkingen”).
Als u zeer gevoelig bent kan uw vermogen om te rijden of om machines te bedienen hierdoor worden beïnvloed.
3.
HOE WORDT EXTAVIA GEBRUIKT
De behandeling met Extavia moet worden gestart onder toezicht van een arts met ervaring in de behandeling van multipele sclerose.
Gebruik Extavia altijd precies zoals uw arts u heeft verteld.
Raadpleeg bij twijfel uw arts of apotheker.
Dosis De gebruikelijke dosis is:
Om de dag (eenmaal in de twee dagen), 1,0 ml van de bereide Extavia-oplossing (zie bijlage) ingespoten onder de huid (subcutaan).
Dit is gelijk aan 250 microgram (8 miljoen IE) interferon bèta-1b.
In het algemeen dient de behandeling gestart te worden met een lage dosis van 0,25 ml (62,5 microgram).
Uw doses zullen daarna geleidelijk worden verhoogd tot de volledige dosis van 1,0 ml (250 microgram).
De dosis dient bij elke vierde injectie verhoogd te worden in vier stappen (0,25 ml, 0,5 ml, 0,75 ml, 1,0 ml).
Uw arts kan samen met u beslissen om de tijdsintervallen voor dosisverhoging te veranderen, afhankelijk van de bijwerkingen die u aan het begin van de behandeling kunt ervaren.
Het bereiden van de injectie Vóór injectie moet de Extavia-oplossing worden bereid uit een injectieflacon Extavia-poeder en 1,2 ml vloeistof uit de voorgevulde spuit.
Toediening zal door uw arts of zijn/haar assistente óf door u zelf gedaan worden, nadat u zorgvuldig heeft geoefend.
Gedetailleerde instructies voor zelfinjectie van Extavia onder de huid zijn opgenomen in de Bijlage achterin deze bijsluiter.
In deze instructie staat ook hoe de Extavia-oplossing voor injectie moet worden bereid.
De injectieplaats moet regelmatig worden gewisseld.
Zie “ Wees extra voorzichtig met Extavia” en volg de instructies onder “ De injectieplaatsen afwisselen” in de bijlage achterin deze bijsluiter.
Momenteel is niet bekend hoe lang de behandeling met Extavia zou moeten duren.Uw arts zal samen met u beslissen hoe lang de behandeling zal duren.
Wat u moet doen als u meer van Extavia heeft gebruikt dan u zou mogen Het geven van een veelvoud van de bij de behandeling van MS aanbevolen dosis Extavia heeft niet tot levensbedreigende situaties geleid.
âº Raadpleeg uw arts als u te veel of te vaak Extavia heeft geïnjecteerd.
Wat u moet doen wanneer u bent vergeten Extavia te gebruiken Als u bent vergeten om uzelf op de juiste tijd een injectie te geven, doe dit dan zodra u het zich herinnert en ga 48 uur later door met de volgende injectie.
Injecteer geen dubbele dosis om een vergeten enkele dosis in te halen.
41 Als u stopt met het gebruik van Extavia Praat er over met uw arts als u de behandeling stopt of wenst stop te zetten.
Er worden geen acute ontwenningsverschijnselen verwacht na het stoppen met Extavia.
âº Als u nog meer vragen heeft over het gebruik van dit product, stel deze dan aan uw arts of apotheker.
4.
MOGELIJKE BIJWERKINGEN
Zoals alle geneesmiddelen kan Extavia bijwerkingen veroorzaken, hoewel niet iedereen ze krijgt.
Bij aanvang van de behandeling zijn bijwerkingen gebruikelijk maar in het algemeen nemen ze af als de behandeling langer duurt.
De meest voorkomende bijwerkingen zijn:
âº Griepachtige verschijnselen zoals koorts, rillingen, gewrichtspijn, malaise, transpireren, hoofdpijn en spierpijn.
Deze verschijnselen kunnen worden verminderd door inname van paracetamol of niet- steroïde ontstekingsremmende geneesmiddelen zoals ibuprofen.
âº Reacties op de injectieplaats.
Symptomen kunnen roodheid, zwelling, verkleuring van de huid, ontsteking, pijn, overgevoeligheid en necrose zijn.
Zie “ Wees extra voorzichtig met Extavia” in rubriek 2 voor meer informatie en advies als u een reactie ervaart op de injectieplaats.
De reacties kunnen worden verminderd door gebruik van een auto-injector.
Raadpleeg uw arts voor meer informatie.
Om de bijwerkingen bij de aanvang van de behandeling te verminderen, dient uw arts te starten met een lage dosis Extavia en deze geleidelijk te verhogen.
(zie rubriek 3 “ Hoe wordt Extavia gebruikt”).
Extavia kan ook ernstige bijwerkingen veroorzaken.
Wanneer één van de bijwerkingen ernstig wordt of als er bij u een bijwerking optreedt die niet in deze bijsluiter is vermeld, raadpleeg dan uw arts of apotheker.
âº Breng uw arts onmiddellijk op de hoogte en stop met het gebruik van Extavia:
- als u symptomen ervaart zoals jeuk over het gehele lichaam, zwelling van uw gezicht en/of tong
of plotselinge kortademigheid.
- als u zich merkbaar verdrietiger en hopelozer voelt dan voor de behandeling met Extavia, of
als u zelfmoordgedachten krijgt.
- als u ongebruikelijke blauwe plekken opmerkt, overmatige bloedingen na een verwonding of
als u toch wel erg veel infecties oploopt.
- als u uw eetlust verliest, vermoeid bent, zich misselijk voelt (nausea), herhaaldelijk moet
overgeven, vooral wanneer u jeuk krijgt over het gehele lichaam, de huid of het wit van de ogen geel wordt of als u gemakkelijk blauwe plekken krijgt.
- als u symptomen ervaart zoals een onregelmatige hartslag, zwelling van bijvoorbeeld de enkels
of de benen, of kortademigheid.
42
- als u pijn in de buik voelt die uitstraalt naar de rug, en/of als u zich misselijk voelt of koorts
heeft.
De volgende lijst bijwerkingen is gebaseerd op meldingen uit klinische studies met Extavia (Lijst 1) en van meldingen van bijwerkingen van het op de markt gebrachte product (Lijst 2).
Lijst 1:
Bijwerkingen die zeer vaak (bij 1 of meer op elke 10 patiënten) optraden in klinische studies met Extavia en in een hoger percentage dan waargenomen bij placebo.
De lijst bevat ook bijwerkingen die bij minder dan 1 op10 patiënten optraden maar die significant geassocieerd waren met de behandeling:
- infectie, abces
- afname van het aantal witte bloedcellen, gezwollen lymfeklieren
- afname van bloedsuiker
- depressie, angst
- hoofdpijn, duizeligheid, slapeloosheid, migraine, verdoofd gevoel of tintelingen (paresthesie)
- conjunctivitis, abnormaal zien
- oorpijn
- onregelmatig, snel kloppen of pulsatie van het hart (hartkloppingen)
- roodheid en/of blozen in het gezicht als gevolg van verwijding van de bloedvaten, verhoogde
bloeddruk
- neusloop, hoesten, heesheid als gevolg van infectie van de bovenste luchtwegen, sinusitis,
toegenomen hoesten, kortademigheid
- diarree, verstopping, misselijkheid, braken, buikpijn
- stijging van de bloedspiegels van leverenzymen (wordt aangetoond met bloedonderzoek)
- huidaandoening, huiduitslag
- spierstijfheid (hypertonie), pijnlijke spieren (myalgie), spierslapte (myasthenie), rugpijn, pijn in
ledematen zoals vingers en tenen
- ophouden van urine (urineretentie), eiwit in de urine (kan naar voren komen bij urine-onderzoek),
frequente urinelozing, urine-incontinentie, aandrang
- pijnlijke maandelijkse bloedingen (menstruatie), menstruatiestoornissen, veel bloedverlies uit de
baarmoeder met name tussen twee menstruaties, impotentie
- reactie op de injectieplaats (waaronder roodheid, zwelling, verkleuring, ontsteking, pijn,
allergische reactie (overgevoeligheid), zie “ Wees extra voorzichtig met Extavia”), afsterven van huid en weefsel (necrose) op de injectieplaats (zie “ 'Wees extra voorzichtig met Extavia”), griepachtige verschijnselen, koorts, pijn, pijn op de borst, vochtophoping in arm, been of gezicht, gebrek/verlies van kracht, rillingen, transpireren, malaise
Lijst 2:
Meldingen van bijwerkingen van het op de markt gebrachte product (spontane meldingen):
âº Zeer vaak voorkomende bijwerkingen (betekent dat per 1 of meer op elke 10 patiënten deze bijwerking waarschijnlijk krijgen):
- griepachtige symptomen *,
- rillingen *,
- koorts *,
- reactie op de injectieplaats *,
- ontsteking op de injectieplaats *,
- pijn op de injectieplaats *.
(* frequenties gebaseerd op klinische onderzoeken)
43 âº Vaak voorkomende bijwerkingen (betekent dat per 100 patiënten tussen de 1 en 10 patiënten deze bijwerking waarschijnlijk krijgen):
- huid- en weefselafbraak (necrose) op de injectieplaats *
(* frequenties gebaseerd op klinische onderzoeken)
âº Soms voorkomende bijwerkingen (betekent dat per 1.000 patiënten tussen de 1 en 10 patiënten deze bijwerking waarschijnlijk krijgen):
- de aantallen witte en rode bloedcellen kunnen dalen, het aantal bloedplaatjes (die helpen bij de
bloedstolling) kan dalen,
- depressie,
- verhoging van de bloeddruk,
- misselijkheid,
- braken,
- verandering in de leverwaardenresultaten (verhoging van de bloedgehaltes van enzymen, die door
de lever aangemaakt worden),
- gezwollen en meestal jeukende huidvlekken of slijmvliesmembranen (urticaria),
- huiduitslag,
- jeuk (pruritus),
- haaruitval op het hoofd,
- pijnlijke spieren,
- spierstijfheid.
âº Zelden voorkomende bijwerkingen (betekent dat per 10.000 patiënten tussen de 1 en 10 patiënten deze bijwerking waarschijnlijk krijgen):
- gezwollen lymfeklieren,
- ernstige allergische (overgevoeligheids-) reacties,
- verstoring in de werking van de schildklier (er wordt te veel of te weinig hormoon geproduceerd),
- een bepaalde soort bloedvetten (triglyceriden) kan toenemen, zie “ Wees extra voorzichtig met
Extavia” (dit wordt aangetoond met bloedonderzoek),
- ernstig verlies van eetlust leidend tot gewichtsverlies (anorexia),
- verwarring,
- angst,
- stemmingswisselingen,
- zelfmoordpoging,
- stuipen,
- aandoening aan de hartspier (cardiomyopathie),
- versnelde hartslag,
- onregelmatig, sneller kloppen of pulsatie van het hart (palpitatie),
- plotselinge kortademigheid (bronchospasmen),
- kortademigheid (dyspneu),
- pancreatitis, zie “ Wees extra voorzichtig met Extavia”,
- bloedwaardes van een specifiek leverenzym (gamma-GT) en een roodachtig geel pigment
(bilirubine), dat door de lever wordt aangemaakt, kunnen toenemen (wordt aangetoond met bloedonderzoek),
- hepatitis,
- verkleuring van de huid,
- menstruatiestoornissen,
- pijn in de borst,
- malaise,
- transpireren,
- gewichtsverlies.
44 5.
HOE BEWAART U EXTAVIA
Buiten het bereik en zicht van kinderen houden.
Gebruik niet meer na de vervaldatum die staat vermeld op de verpakking.
Niet bewaren boven 25°C.
Niet invriezen.
Na bereiding van de oplossing dient deze onmiddellijk gebruikt te worden.
Indien dit niet mogelijk is, blijft de oplossing bruikbaar voor een periode van 3 uur, als het wordt bewaard bij 2-8°C (in een koelkast).
Gebruik Extavia niet als u opmerkt dat het vaste deeltjes bevat of verkleurd is.
Geneesmiddelen dienen niet weggegooid te worden via het afvalwater of met huishoudelijk afval.
Vraag uw apotheker wat u met medicijnen moet doen wanneer ze niet meer nodig zijn.
Deze maatregelen zullen helpen bij de bescherming van het milieu.
6.
AANVULLENDE INFORMATIE
Wat bevat Extavia − Het werkzame bestanddeel is Interferon bèta-1b.
Elke injectieflacon bevat 300 microgram (9,6 miljoen IE) interferon bèta-1b per injectieflacon.
Na reconstitutie bevat elke milliliter 250 microgram (8 miljoen IE) interferon bèta-1b. − De andere bestanddelen zijn
− −
in het poeder: mannitol en humaan albumine. in het oplosmiddel: natriumchloride, water voor injecties.
Hoe ziet Extavia er uit en wat is de inhoud van de verpakking Extavia is een poeder en oplosmiddel voor oplossing voor injectie.
Het poeder is wit tot gebroken wit.
Het Extaviapoeder wordt geleverd in een 3-milliliter injectieflacon.
Het oplosmiddel voor Extavia wordt geleverd in een 1,2 ml voorgevulde injectiespuit en bevat 1,2 ml natriumchloride 5,4 mg/ml (0,54% (g/v)) oplossing voor injectie.
Extavia is verkrijgbaar in verpakkingen van: − 5 injectieflacons interferon bèta-1b en 5 voorgevulde injectiespuiten met oplosmiddel. − 15 injectieflacons interferon bèta-1b en 15 voorgevulde injectiespuiten met oplosmiddel. − 3 maanden multiverpakking met 45 (3x15) injectieflacons met interferon bèta-1b en 45 (3x15) voorgevulde spuiten met oplosmiddel.
Het is mogelijk dat niet alle verpakkingsgroottes in de handel worden gebracht.
Houder van de vergunning voor het in de handel brengen Novartis Europharm Limited Wimblehurst Road Horsham West Sussex, RH12 5AB Verenigd Koninkrijk
45 Fabrikant Novartis Pharmaceuticals UK, Limited Wimblehurst Road Horsham West Sussex, RH12 5AB Verenigd Koninkrijk
Neem voor alle informatie met betrekking tot dit geneesmiddel contact op met de lokale vertegenwoordiger van de houder van de vergunning voor het in de handel brengen:
België/Belgique/Belgien Novartis Pharma N.V.
Tél/Tel: +32 2 246 16 11
Luxembourg/Luxemburg Novartis Pharma GmbH Tél/Tel: +49 911 273 0
ÐÑÐ»Ð³Ð°ÑÐ¸Ñ Novartis Pharma Services Inc.
Ð¢ÐµÐ».: +359 2 489 98 28
Magyarország Novartis Hungária Kft.
Pharma Tel.: +36 1 457 65 00
Č eská republika Novartis s.r.o.
Tel: +420 225 775 111
Malta Novartis Pharma Services Inc.
Tel: +356 2298 3217
Danmark Novartis Healthcare A/S Tlf: +45 39 16 84 00
Nederland Novartis Pharma B.V.
Tel: +31 26 37 82 111
Deutschland Novartis Pharma GmbH Tel: +49 911 273 0
Norge Novartis Norge AS Tlf: +47 23 05 20 00
Eesti Novartis Pharma Services Inc.
Tel: +372 60 62 400
Österreich Novartis Pharma GmbH Tel: +43 1 86 6570
Ελλάδα Novartis (Hellas) A.E.B.E.
Τηλ: +30 210 281 17 12
Polska Novartis Poland Sp. z o.o.
Tel.: +48 22 550 8888
España Novartis Farmacéutica, S.A.
Tel: +34 93 306 42 00
Portugal Novartis Farma - Produtos Farmacêuticos, S.A.
Tel: +351 21 000 8600
France Novartis Pharma S.A.S.
Tél: +33 1 55 47 66 00
România Novartis Pharma Services Inc.
Tel: +40 21 31299 01
Ireland Novartis Ireland Limited Tel: +353 1 260 12 55
Slovenija Novartis Pharma Services Inc.
Tel: +386 1 300 75 77
46 Ísland Vistor hf.
Sími: +354 535 7000
Slovenská republika Novartis Slovakia s.r.o.
Tel: +421 2 5542 5439
Italia Novartis Farma S.p.A.
Tel: +39 02 96 54 1
Suomi/Finland Novartis Finland Oy Puh/Tel: +358 9 61 33 22 11
Κύπρος Δημητριάδης και Παπαέλληνας Λτδ Τηλ: +357 22 690 690
Sverige Novartis Sverige AB Tel: +46 8 732 32 00
Latvija Novartis Pharma Services Inc.
Tel: +371 7 887 070
United Kingdom Novartis Pharmaceuticals UK Ltd.
Tel: +44 1276 698370
Lietuva Novartis Pharma Services Inc.
Tel: +370 5 269 16 50
Deze bijsluiter is voor de laatste keer goedgekeurd in
47 Bijlage:
WERKWIJZE VOOR ZELFINJECTIE
De volgende instructies leggen uit hoe u Extavia moet bereiden voor injectie en hoe u Extavia bij uzelf moet injecteren.
Lees de instructies zorgvuldig door en volg ze stap voor stap.
Uw arts of zijn/haar assistent zal u helpen het proces van zelftoediening aan te leren.
Probeer niet om bij uzelf een injectie toe te dienen totdat u zeker weet dat u begrijpt hoe de injectieoplossing moet worden bereid en hoe u bij uzelf de injectie moet toedienen.
DEEL I:
STAP VOOR STAP INSTRUCTIES
De instructies bestaan uit de volgende stappen:
A) Algemeen advies B) Voorbereiding voor de injectie C) Bereiding van de oplossing, stap voor stap D) De injectievloeistof optrekken E) De injectie handmatig zetten (om een injectie met een auto-injector te zetten, raadpleeg de instructies voor gebruik, die bij de auto-injector geleverd zijn) F) Kort overzicht van de werkwijze
A) Algemeen advies
• Zorg voor een goed begin!
U zal merken dat de behandeling binnen enkele weken deel uitmaakt van uw dagelijkse routinebezigheden.
In het begin geven de volgende tips misschien ondersteuning:
- Richt een permanente bewaarplaats in op een handige plaats, buiten het bereik van kinderen, zodat
u de Extavia en andere middelen altijd gemakkelijk kunt vinden.
Zie voor meer informatie over de bewaaromstandigheden punt 5 van de bijsluiter, “ Hoe bewaart u Extavia”.
- Probeer uzelf de injectie elke dag op dezelfde tijd toe te dienen.
Op die manier onthoudt u het
gemakkelijker en is het gemakkelijker een tijdsduur in te plannen waarin u niet gestoord wordt.
Zie voor meer informatie over hoe u Extavia moet gebruiken punt 3 van de bijsluiter, “ Hoe wordt Extavia gebruikt”.
- Bereid een dosis pas als u klaar bent voor de injectie.
Na het mengen van het Extavia moet u de
injectie direct toedienen.
(Als Extavia niet onmiddellijk wordt gebruikt zie punt 5 van de bijsluiter “ Hoe bewaart u Extavia”).
• Belangrijke tips om te onthouden
- Wees consistent - gebruik Extavia zoals beschreven onder punt 3 van de bijsluiter “ Hoe wordt
Extavia gebruikt”.
Controleer de dosering altijd tweemaal.
- Bewaar uw spuiten en de naaldcontainer voor de spuiten buiten het bereik van kinderen; sluit de
voorraad indien mogelijk af.
- Gebruik spuiten en naalden nooit opnieuw.
- Gebruik altijd een steriele (aseptische) techniek zoals hierin beschreven.
- Gooi de gebruikte spuiten altijd weg in de daarvoor bestemde naaldcontainer.
48 B) Voorbereiding voor de injectie
• Een injectieplaats kiezen
Beslis, voordat u de injectie klaarmaakt, waar u gaat spuiten.
U dient Extavia te injecteren in de vetrijke laag tussen de huid en een spier (d.w.z. onderhuids, ongeveer 8 tot 12 mm onder de huid).
De beste plaatsen voor injecties zijn die waar de huid los en zacht is, en niet in de buurt van gewrichten, zenuwen en botten, bijvoorbeeld in de buik, arm, dij of bil.
Belangrijk:
Gebruik geen plaatsen waar u bobbels, harde knobbels, builen of pijn voelt, of die verkleuringen, ingevallen plekken, korstjes of open plekken vertonen.
Overleg met uw arts of verzorger over deze plekken en over eventuele andere ongebruikelijke plekken die u vindt.
U dient bij elke injectie de injectieplaats af te wisselen.
Als sommige gebieden te moeilijk te bereiken zijn, kunt u een familielid of vriend(in) vragen om u bij deze injecties te helpen.
Volg de serie stappen die is weergegeven in het schema aan het einde van de Bijlage (zie II:
Afwisseling van injectieplaatsen) en u bent na 8 injecties (16 dagen) weer terug bij de eerste injectieplaats.
Daardoor krijgt elke injectieplaats de kans om zich volledig te herstellen voordat een nieuwe injectie wordt toegediend.
Bekijk het rotatieschema aan het eind van deze bijlage om te leren hoe u een injectieplaats kiest.
Er is ook een voorbeeld van een patiëntendagboek om u een idee te geven hoe u de plaatsen en datums van de injecties bij kunt houden.
• Geneesmiddel
U heeft het geneesmiddel nodig:
• •
1 Extavia injectieflacon (met poeder voor de oplossing voor injectie) 1 voorgevulde spuit met oplosmiddel voor Extavia (natriumchloride-oplossing (0,54% g/v))
Om uw geneesmiddel op te lossen en toe te dienen, heeft u de volgende onderdelen nodig:
• •
een naald geschikt voor reconstitutie 30-gauge naald (voor handmatige injectie) OF een 27-gauge naald (voor gebruik met een auto-injector)
•
alcoholdoekjes
U heeft ook een naaldcontainer nodig voor de gebruikte spuiten en naalden.
Als alternatief kunt u de Extavia Gebruikerskit (gescheiden geleverd van uw geneesmiddel) gebruiken, die een flaconverbindingsstuk voor reconstitutie (het oplossen) van uw geneesmiddel bevat, naalden voor injecteren van uw geneesmiddel, alcoholdoekjes en een naaldcontainer voor gebruikte naalden, alsmede instructies hoe u deze onderdelen moet gebruiken.
Gebruik een geschikt ontsmettingsmiddel voor ontsmetting van de huid.
C) Bereiding van de oplossing, stap voor stap
1 - Was uw handen grondig met water en zeep voordat u aan de bereidingbegint.
2 - Open de Extaviaflacon en plaats hem op de tafel.
U kunt het beste uw duim gebruiken i.p.v. uw nagel, omdat deze kan afbreken.
3 - Reinig de bovenkant van de flacon met een alcoholdoekje, waarbij het doekje slechts in één richting wordt bewogen.
Laat het doekje bovenop de flacon liggen.
49 4 - Neem de voorgevulde spuit met het oplosmiddel uit de verpakking.
Verwijder het kapje van de punt van de voorgevulde spuit door het los te draaien.
Let op dat u het blootgestelde uiteinde van de spuit niet aanraakt.
Druk de zuiger niet in.
5 - Neem de naald, geschikt voor reconstitutie (het oplossen), uit de verpakking en plaats deze stevig op de tip (tuit) van de spuit.
Verwijder de naaldbescherming van de naald.
Raak de naald niet aan.
6 - Houd de Extavia flacon vast op een stabiel oppervlak, en steek langzaam de naald van de spuit (met daarin 1,2 ml vloeistof) helemaal door de stop van de flacon.
7 - Druk de zuiger langzaam naar beneden, richt de naald naar de zijkant van de flacon zodat de vloeistof langs de binnenwand van de flacon kan lopen.
Het oplosmiddel rechtstreeks op het poeder spuiten veroorzaakt overmatig schuimen.
Breng al het oplosmiddel over in de injectieflacon.
Laat de zuiger los.
8 - Houd, nadat al het oplosmiddel uit de spuit in de Extavia injectieflacon is geïnjecteerd, de flacon tussen uw duim, wijsvinger en middelvinger terwijl de naald en de spuit tegen uw hand rusten en zwenk de flacon voorzichtig rond om het Extavia-poeder volledig op te lossen.
U mag de flacon niet schudden.
9 - Bekijk de oplossing zorgvuldig.
Deze moet helder zijn en mag geen vaste deeltjes bevatten.
Als de oplossing verkleurd is of vaste deeltjes bevat, gooi deze dan weg en begin opnieuw met een nieuwe spuit en flacon uit de doos.
Als er schuim aanwezig is – wat kan gebeuren als de flacon wordt geschud of te krachtig wordt gezwenkt – laat de flacon dan rusten tot het schuim weg is getrokken.
D) De oplossing voor injectie optrekken
10 - Draai, om de oplossing terug in de spuit te trekken, het geheel van spuit en flacon om, zodat de naald naar boven wijst.
Trek de naald binnenin de flacon een klein stukje terug zodat de punt van de naald zich op het laagste punt van de flacon bevindt.
Houd de punt van de naald in de vloeistof, en trek de zuiger langzaam volledig terug om de oplossing in de spuit te trekken.
11 - Een eventueel teveel aan lucht stijgt naar de bovenzijde van de oplossing.
Verwijder de luchtbelletjes door voorzichtig tegen de spuit te tikken en de zuiger naar de 1 ml-markering te duwen, of naar het volume dat u door uw arts is voorgeschreven.
Als er te veel oplossing samen met de luchtbellen in de flacon komt, trek de zuiger dan een stukje terug om de oplossing weer uit de flacon in de spuit te trekken.
Doe dit tot alle lucht is verdwenen en er 1 ml van de klaargemaakte oplossing in de spuit zit.
12 - Maak de spuit los van de naald.
Laat de naald in de flacon.
13 - Neem de 30-gauge naald (als u handmatig injecteert zonder gebruik van een auto-injector), neem hem uit de verpakking en plaats hem stevig op de tip (tuit) van de spuit.
OF
- Neem de 27-gauge naald (als u injecteert met gebruik van een auto-injector), neem hem uit de
verpakking en plaats hem stevig op de tip (tuit) van de spuit.
14 - Gooi de flacon en de resterende, ongebruikte oplossing weg in de naaldcontainer.
50 15 - U bent nu klaar om te injecteren.
Als u, om welke reden dan ook, de Extavia niet onmiddellijk kunt injecteren, kunt u de klaargemaakte oplossing in de spuit vóór gebruik gedurende maximaal 3 uur bewaren in de koelkast.
Zorg ervoor dat de beschermhuls van de naald stevig is bevestigd als de spuit in de koelkast wordt bewaard.
Vries de oplossing niet in, en wacht niet langer dan 3 uur voordat u hem injecteert.
Als er meer dan 3 uur voorbij is gegaan, gooi de medicatie dan weg en maak een nieuwe injectie klaar.
Wanneer u de oplossing gebruikt, warm deze dan eerst op in uw handen alvorens te injecteren om pijn te vermijden.
E) De injectie handmatig zetten (om een injectie met een auto-injector te zetten, raadpleeg de instructies voor gebruik, die bij de auto-injector geleverd zijn)
1 - Kies een injectieplaats (zie advies aan het begin en de tekeningen aan het einde van deze bijlage), en noteer dit in uw patiëntendagboek.
2 - Gebruik een alcoholdoekje om de huid op de injectieplaats te reinigen.
Laat de huid drogen aan de lucht.
Gooi het doekje weg.
Gebruik een geschikt ontsmettingsmiddel om de huid te ontsmetten.
3 - Verwijder de beschermhuls van de naald door te trekken; niet draaien.
4 - Knijp de huid zachtjes samen rond de ontsmette injectieplaats (om deze iets omhoog te brengen).
5 - Houd de spuit vast zoals een potlood of een dartpijltje, druk de naald onder een hoek van 90 ° recht in de huid met een snelle, vaste beweging.
6 - Injecteer het geneesmiddel met een langzame, constante druk op de zuiger.
(Druk de zuiger volledig in tot de spuit leeg is).
7 - Werp de spuit in de naaldcontainer
51 F) Kort overzicht van de werkwijze
1.
Neem de benodigdheden uit de doos (1 flacon, 1 voorgevulde spuit, 2 alcoholdoekjes, naald geschikt voor reconstitutie, 30-gauge naald (voor handmatige injectie) OF een 27-gauge naald (voor gebruik met een auto-injector)).
2.
Verwijder het kapje van de flacon en reinig de rubber stop met een alcoholdoekje.
3.
Haal de naald, geschikt voor reconstitutie, uit de verpakking en plaats hem op de spuit waarvan u het beschermkapje verwijderd heeft.
4.
Breng het oplosmiddel van de spuit over in de flacon door de zuiger volledig in te drukken.
5.
Draai het geheel van spuit en flacon om en trek dan de zuiger terug om de oplossing op te trekken.
6.
Maak de naald los van de spuit, laat de naald in de flacon en werp beide weg.
7.
Haal de 30-gauge naald (voor handmatige injectie) OF een 27-gauge naald (voor gebruik met een auto-injector) uit de verpakking en bevestig deze aan de spuit.
8.
Verwijder de beschermhuls van de naald vlak voor de injectie – u bent nu klaar om te injecteren.
OPMERKING:
De injectie moet onmiddellijk na het mengen worden toegediend (als de injectie wordt uitgesteld, plaats de oplossing dan in de koelkast en injecteer binnen 3 uur).
Niet invriezen.
52 DEEL II:
AFWISSELEN VAN INJECTIEPLAATS
U moet voor elke injectie een nieuwe plaats kiezen om het gebied de tijd te geven om te herstellen en zodoende infectie te voorkomen.
Advies over de te kiezen gebieden wordt gegeven in het eerste deel van deze Bijlage.
Het is een goed idee om te weten waar u de injectie wilt inbrengen voordat u de spuit klaarmaakt.
Het schema dat is weergegeven in het onderstaande diagram helpt u om voldoende afwisseling aan te brengen in de plaatsen.
Als de eerste injectie bijvoorbeeld wordt gegeven in de rechterzijde van de buik, kies dan de linkerzijde voor de tweede injectie, ga dan verder naar de rechter dij voor de derde, en zo verder volgens het diagram tot alle geschikte gebieden van het lichaam zijn gebruikt.
Noteer waar en wanneer u zichzelf een injectie hebt toegediend.
Dit kunt u o.a. doen door de injectieplaats te noteren op het bijgesloten patiëntendagboek.
Door dit schema te volgen komt u na 8 injecties (16 dagen) terug bij het eerste gebied (bijv. de rechterzijde van de buik).
Dit wordt een rotatiecyclus genoemd.
In ons voorbeeldschema wordt elk gebied op zijn beurt onderverdeeld in 6 injectieplaatsen (dit geeft in totaal 48 injectieplaatsen), linker, rechter, bovenste, middelste en onderste gedeelte van elk gebied.
Als u na een rotatiecyclus terugkomt bij een gebied kiest u de verst gelegen injectieplaats binnen dit gebied.
Als een gebied pijnlijk wordt, overleg dan met uw arts of verpleegkundige over het kiezen van andere injectieplaatsen.
Rotatieschema Om voldoende afwisseling te brengen in de injectieplaatsen raden wij u aan om een rapport bij te houden van de data en de plaatsen van injectie.
U kunt het volgende rotatieschema gebruiken.
Werk elke rotatiecyclus om de beurt af.
Elke cyclus bestaat uit 8 injecties (16 dagen), die achtereenvolgens worden gegeven in gebied 1 tot en met gebied 8.
Door deze volgorde aan te houden, geeft u elk gebied de kans om te herstellen voordat er een nieuwe injectie in wordt gegeven.
Rotatiecyclus 1:
Rotatiecyclus 2:
Rotatiecyclus 3:
Rotatiecyclus 4:
Rotatiecyclus 5:
Rotatiecyclus 6:
Linkerbovengedeelte van elk gebied Rechterondergedeelte van elk gebied Linkermiddengedeelte van elk gebied Rechterbovengedeelte van elk gebied Linkerondergedeelte van elk gebied Rechtermiddengedeelte van elk gebied
53 DEEL III:
EXTAVIA Patiëntendagboek
Aanwijzingen voor het noteren van de injectieplaatsen en datums van uw injecties
− Begin met uw eerste injectie (of ga uit van uw laatste injectie als u geen nieuwe Extavia-gebruiker bent).
− Kies een injectieplaats.
Als u al eerder Extavia hebt gebruikt, start dan met het gebied dat tijdens de laatste rotatiecyclus, d.w.z. de laatste 16 dagen, niet gebruikt is.
− Noteer na de injectie de gebruikte injectieplaats en de datum in de tabel in uw patiëntendagboek (Zie voorbeeld:
Noteren van de plaats en datum van uw injecties).
54 ROTATIESCHEMA:
10-15 cm vanaf de schouder
GEBIED 1
GEBIED 2
Rechterarm (achterkant bovenarm)
10-15 cm vanaf de elleboog
Linkerarm (achterkant bovenarm)
GEBIED 3 Rechterkant buik (Laat ongeveer 5 cm rechts van de
10-15 cm vanaf
GEBIED 4 Linkerkant buik (Laat ongeveer 5 cm links van de
navel vrij)
schaamhaar
navel vrij)
GEBIED 5 Rechterdij
GEBIED 6 Linkerdij
10-15 cm vanaf de knie
middenbeenlijn
GEBIED 8 Linkerbil
GEBIED 7 Rechterbil
55 VOORBEELD VAN EEN PATIËNTENDAGBOEK:
Noteren van plaats en datum van uw injecties
10-15 cm vanaf
Rechterarm
de schouder
Linkerarm
10-15 cm vanaf de elleboog
Rechterkant buik
Linkerkant buik
10-15 cm vanaf
Rechterdij
schaamhaar
Linkerdij
10-15 cm vanaf de knie middenbeenlijn
Linkerbil
Rechterbil
56