European Medicines Agency
EMEA/H/C/406
EUROPEES OPENBAAR BEOORDELINGSRAPPORT (EPAR)
GLIVEC
EPAR-samenvatting voor het publiek
Dit document is een samenvatting van het Europees openbaar beoordelingsrapport (EPAR).
Doel ervan is uit te leggen hoe de op studies gebaseerde beoordeling van het Comité voor geneesmiddelen voor menselijk gebruik (CHMP) heeft geleid tot de aanbevelingen wat betreft de gebruiksvoorwaarden.
Lees de bijsluiter (ook onderdeel van het EPAR) of neem contact op met uw arts of apotheker, als u meer informatie nodig heeft over uw aandoening of behandeling.
De wetenschappelijke discussie waarop de aanbevelingen van het CHMP zijn gebaseerd, is eveneens in het EPAR opgenomen.
Wat is Glivec?
Glivec is een geneesmiddel met de werkzame stof imatinib.
Het is verkrijgbaar als capsules (oranjegeel:
50 mg; oranje:
100 mg) en donkergele/oranje tabletten (rond:
100 mg; ovaal:
400 mg).
Wanneer wordt Glivec voorgeschreven?
Glivec is een geneesmiddel tegen kanker.
Het wordt gebruikt voor de behandeling van de volgende ziekten: • Chronische myeloïde leukemie (CML), een vorm van kanker van de witte bloedcellen die wordt gekenmerkt door een ongecontroleerde groei van granulocyten (een bepaald type witte bloedcellen).
Glivec wordt gebruikt bij patiënten die ‘ Philadelphia-chromosoom positief’ (Ph+) zijn.
Dit betekent dat sommige van hun genen zich hebben herschikt om een speciaal chromosoom, het zogenaamde Philadelphia-chromosoom, te vormen.
Glivec wordt gebruikt bij de behandeling van volwassenen en kinderen met nieuw gediagnosticeerde Ph+ CML, die niet voor beenmergtransplantatie in aanmerking komen.
Het wordt ook gebruikt bij volwassenen en kinderen in de ‘ chronische fase’ van de ziekte als deze niet reageert op de behandeling met interferon-alfa (een ander middel tegen kanker), en in verder gevorderde stadia van de ziekte (‘ acceleratiefase’ en ‘ blastaire crisis’). • Ph+ acute lymfatische leukemie (ALL), een vorm van kanker waarbij lymfocyten (een ander type witte bloedcellen) zich te snel vermenigvuldigen.
Glivec wordt gebruikt in combinatie met andere geneesmiddelen tegen kanker bij volwassenen met nieuw gediagnosticeerde Ph+ ALL.
Het wordt ook afzonderlijk gebruikt voor de behandeling van Ph+ ALL als deze na eerdere behandeling is teruggekomen of niet op andere geneesmiddelen reageert. • Myelodysplastische of myeloproliferatieve ziekten (MD/MPD), een groep van ziekten waarbij het lichaam grote aantallen van een of meer typen abnormale bloedcellen aanmaakt.
Glivec wordt gebruikt bij de behandeling van volwassenen met MD/MPD bij wie het gen voor platelet-derived growth factor receptor (PDGFR) zich heeft herschikt. • Vergevorderd hypereosinofiel syndroom (HES) of chronische eosinofiele leukemie (CEL), ziekten die worden gekenmerkt door een ongecontroleerde groei van eosinofielen (een ander type witte bloedcellen).
Glivec wordt gebruikt voor de behandeling van volwassenen met HES of CEL bij wie een herschikking heeft plaatsgevonden van 2 specifieke genen, FIP1L1 en PDGFRα. • Gastro-intestinale stromal tumoren (GIST), een soort kanker (sarcoom) van de maag en darmen, waarbij sprake is van ongecontroleerde groei van cellen in het ondersteunende weefsel van deze organen.
Glivec wordt gebruikt bij de behandeling van volwassenen met GIST als deze niet door 7 Westferry Circus, Canary Wharf, London E14 4HB, UK Tel.
(44-20) 74 18 84 00 Fax (44-20) 74 18 84 16 E-mail: mail@emea.europa.eu http://www.emea.europa.eu ©EMEA 2006 Reproduction and/or distribution of this document is authorised for non commercial purposes only provided the EMEA is acknowledged middel van chirurgie kan worden verwijderd of is uitgezaaid naar andere delen van het lichaam.
Het middel kan alleen worden gebruikt voor de behandeling van GIST waarbij het specifieke eiwit Kit wordt aangemaakt. • Dermatofibrosarcoma protuberans (DFSP), een soort kanker (sarcoom) waarbij sprake is van ongecontroleerde celdeling in het weefsel onder de huid.
Glivec wordt gebruikt bij de behandeling van volwassenen met DFSP als deze niet door middel van chirurgie kan worden verwijderd, en bij volwassenen die niet voor chirurgie in aanmerking komen wanneer de kanker na behandeling is teruggekomen of naar andere delen van het lichaam is uitgezaaid.
Omdat het aantal patiënten met deze aandoeningen klein is en het dus zeldzame ziekten betreft, is Glivec op diverse data (zie hieronder) aangewezen als ‘ weesgeneesmiddel’ (een geneesmiddel dat wordt toegepast bij zeldzame ziekten).
Het geneesmiddel is uitsluitend op doktersvoorschrift verkrijgbaar.
Hoe wordt Glivec gebruikt?
De behandeling met Glivec dient te worden gestart door een arts die is gespecialiseerd in de behandeling van patiënten met kanker van het bloed of vaste tumoren.
Glivec dient oraal te worden ingenomen bij de maaltijd met een groot glas water om de kans op gastro-intestinale irritatie (irritatie van maag en darmen) te verkleinen.
De dosering hangt af van de behandelde ziekte, de leeftijd en toestand van de patiënt en de reactie op de behandeling, maar mag niet hoger dan 800 mg per dag zijn.
Zie de bijsluiter voor verdere informatie.
Hoe werkt Glivec?
De werkzame stof in Glivec, imatinib, is een proteïne-tyrosinekinase inhibitor.
Imatinib remt een aantal specifieke enzymen, aangeduid als tyrosinekinase.
Deze enzymen worden aangetroffen in sommige receptoren op het oppervlak van kankercellen, waaronder de receptoren die een rol spelen bij de ongecontroleerde celdeling bij patiënten met de ziekten die met Glivec worden behandeld.
Door deze receptoren te remmen, helpt Glivec de celdeling onder controle te houden.
Hoe is Glivec onderzocht?
Glivec is onderzocht in 4 belangrijke studies onder 2133 volwassenen en 1 studie waarbij 54 kinderen met CML betrokken waren.
Een van die studies was een studie onder 1106 volwassenen waarbij Glivec werd vergeleken met de combinatie van interferon-alfa plus cytarabine (andere geneesmiddelen tegen kanker).
Tijdens deze studie werd gemeten hoelang het duurde voordat de CML verergerde.
Voor ALL werd de werkzaamheid van Glivec onderzocht in 3 studies onder 456 volwassenen, waaronder 1 studie waarbij Glivec werd vergeleken met standaardchemotherapie bij 55 nieuw gediagnosticeerde patiënten.
Voor MD/MPD (31 patiënten), HES en CEL (176 patiënten), GIST (147 patiënten) en DFSP (18 patiënten) werd de werkzaamheid van Glivec niet vergeleken met die van andere geneesmiddelen.
Tijdens deze studies werd onderzocht of de waarde van de bloedcellen weer normaal werd en of het aantal door kanker aangetaste bloedcellen of de grootte van de tumoren afnam.
Welke voordelen bleek Glivec tijdens de studies te hebben?
Glivec had meer effect dan de geneesmiddelen waarmee het werd vergeleken.
Bij patiënten met CML was de ziekte bij 15,6% van de patiënten die Glivec gebruikten, na 5 jaar verergerd, tegenover 28,0% van de patiënten die interferon-alfa plus cytarabine gebruikten.
Glivec leidde ook tot betere resultaten dan standaardchemotherapie bij patiënten met ALL.
Bij de niet-vergelijkende studies van CML, ALL en GIST reageerde tussen de 26% en 96% van de patiënten op de behandeling.
Doordat de andere ziekten zo zeldzaam zijn, waren hierover slechts beperkte gegevens beschikbaar, maar ongeveer twee derde van de patiënten reageerde ten minste gedeeltelijk op Glivec.
Welke risico’ s houdt het gebruik van Glivec in?
De meest voorkomende bijwerkingen (geconstateerd bij meer dan 1 op de 10 patiënten) zijn neutropenie (vermindering van het aantal witte bloedcellen), trombocytopenie (vermindering van het aantal bloedplaatjes), anemie (vermindering van het aantal rode bloedcellen), hoofdpijn, nausea (misselijkheid), braken, diarree, dyspepsie (indigestie), abdominale pijn (buikpijn), oedeem (vochtophoping), huiduitslag, spierspasmen en -krampen, spier- en gewrichtspijn en vermoeidheid.
Zie de bijsluiter voor de volledige beschrijving van de gerapporteerde bijwerkingen van Glivec.
©EMEA 2006
2/3
Glivec mag niet worden gebruikt bij mensen die mogelijk overgevoelig (allergisch) zijn voor imatinib of voor enig ander bestanddeel van het middel.
Waarom is Glivec goedgekeurd?
Het Comité voor geneesmiddelen voor menselijk gebruik (CHMP) is tot de conclusie gekomen dat de voordelen van Glivec groter zijn dan de risico’ s ervan bij de behandeling van de bovengenoemde aandoeningen, waaronder die waarover slechts beperkte gegevens beschikbaar waren.
Het Comité heeft de aanbeveling gedaan om een vergunning te verlenen voor het in de handel brengen van Glivec.
De vergunning voor het in de handel brengen van Glivec is verleend in ‘ uitzonderlijke omstandigheden’.
Dit betekent dat het niet mogelijk was om volledige gegevens te verkrijgen over Glivec omdat de ziekten zeldzaam zijn.
Het Europees Geneesmiddelenbureau (EMEA) zal eventuele nieuwe informatie over dit geneesmiddel jaarlijks beoordelen en indien nodig zal deze samenvatting worden aangepast.
Welke informatie wordt nog verwacht voor Glivec?
Het bedrijf dat Glivec maakt, zal verdere studies naar Glivec uitvoeren, waaronder een onderzoek naar de wisselwerking met andere geneesmiddelen, de invloed op het resultaat van beenmergtransplantaties in de toekomst en de werkzaamheid van het middel bij patiënten met GIST, met name bij hoge doseringen.
Overige informatie over Glivec:
De Europese Commissie heeft op 7 november 2001 een in de hele Europese Unie geldige vergunning voor het in de handel brengen van Glivec verleend aan Novartis Europharm Limited.
De handelsvergunning werd hernieuwd op 7 november 2006.
Klik hier (CML:
14 februari 2001), hier (GIST:
20 november 2001), hier (ALL:
26 augustus 2005), hier (DFSP:
26 augustus 2005), hier (HES en CEL:
28 oktober 2005) en hier (MD/MPD:
23 december 2005) voor de samenvattingen van het advies van het Comité voor weesgeneesmiddelen inzake Glivec.
Klik hier voor het volledige EPAR voor Glivec.
Deze samenvatting is voor het laatst bijgewerkt in 11-2006.
©EMEA 2006
3/3
EU Nummer
Fantasienaam
Sterkte
Farmaceutische vorm
Toedieningsweg
Verpakking
Verpakkingsgrootte
EU/1/01/198/001
Glivec
50 mg
Capsule, hard
Oraal gebruik
blisterverpakking (PVC/alu)
30 capsules
EU/1/01/198/002
Glivec
100 mg
Capsule, hard
Oraal gebruik
blisterverpakking (PVC/alu)
24 capsules
EU/1/01/198/003
Glivec
100 mg
Capsule, hard
Oraal gebruik
blisterverpakking (PVC/alu)
48 capsules
EU/1/01/198/004
Glivec
100 mg
Capsule, hard
Oraal gebruik
blisterverpakking (PVC/alu)
96 capsules
EU/1/01/198/005
Glivec
100 mg
Capsule, hard
Oraal gebruik
blisterverpakking (PVC/alu)
120 capsules
EU/1/01/198/006
Glivec
100 mg
Capsule, hard
Oraal gebruik
blisterverpakking (PVC/alu)
180 capsules
EU/1/01/198/007
Glivec
100 mg
Filmomhulde tablet
Oraal gebruik
blisterverpakking (PVC/alu)
20 filmomhulde tabletten
EU/1/01/198/008
Glivec
100 mg
Filmomhulde tablet
Oraal gebruik
blisterverpakking (PVC/alu)
60 filmomhulde tabletten
EU/1/01/198/009
Glivec
400 mg
Filmomhulde tablet
Oraal gebruik
blisterverpakking (PVDC/alu)
10 filmomhulde tabletten
EU/1/01/198/010
Glivec
400 mg
Filmomhulde tablet
Oraal gebruik
blisterverpakking (PVDC/alu)
30 filmomhulde tabletten
EU/1/01/198/011
Glivec
100 mg
Filmomhulde tablet
Oraal gebruik
blisterverpakking (PVC/alu)
120 filmomhulde tabletten
EU/1/01/198/012
Glivec
100 mg
Filmomhulde tablet
Oraal gebruik
blisterverpakking (PVC/alu)
180 filmomhulde tabletten
EU/1/01/198/013
Glivec
400 mg
Filmomhulde tablet
Oraal gebruik
blisterverpakking (PVDC/alu)
90 filmomhulde tabletten
1/1
BIJLAGE I
SAMENVATTING VAN DE PRODUCTKENMERKEN
1 1.
NAAM VAN HET GENEESMIDDEL
Glivec 50 mg harde capsules
2.
KWALITATIEVE EN KWANTITATIEVE SAMENSTELLING
Elke capsule bevat 50 mg imatinib (als mesilaat).
Voor een volledige lijst van hulpstoffen, zie rubriek 6.1.
3.
FARMACEUTISCHE VORM
Harde capsule
Wit tot geel poeder in een lichtgele tot oranje-gele ondoorzichtige capsule, gemerkt “ NVR SH”.
4.
KLINISCHE GEGEVENS
4.1 Therapeutische indicaties
Glivec is geïndiceerd voor de behandeling van • volwassen patiënten en kinderen met nieuw gediagnosticeerde Philadelphia chromosoom (bcr- abl) positieve (Ph+) chronische myeloïde leukemie (CML), voor wie beenmergtransplantatie niet als eerstelijnsbehandeling wordt beschouwd. • volwassen patiënten en kinderen met Ph+ CML in de chronische fase na falen van interferon- alfa therapie, of in de acceleratiefase of in de blastaire crisis. • volwassen patiënten met nieuw gediagnosticeerde Philadelphia chromosoom positieve acute lymfoblastaire leukemie (Ph+ ALL) geïntegreerd met chemotherapie. • volwassen patiënten met recidiverende of refractaire Ph+ ALL als monotherapie. • volwassen patiënten met myelodysplastische/myeloproliferatieve ziekten (MDS/MPD) geassocieerd met herschikkingen van het platelet-derived growth factor receptor (PDGFR) gen. • volwassen patiënten met hypereosinofiel syndroom (HES) in een gevorderd stadium en/of chronische eosinofiele leukemie (CEL) met FIP1L1-PDGFRα herschikking.
Het effect van Glivec op het resultaat van beenmergtransplantatie werd niet bepaald.
Glivec is ook geïndiceerd voor de behandeling van • volwassen patiënten met Kit (CD 117) positieve niet-reseceerbare en/of gemetastaseerde maligne gastro-intestinale stromale tumoren (GIST). • volwassen patiënten met niet-reseceerbare dermatofibrosarcoma protuberans (DFSP) en volwassen patiënten met terugkerende en/of gemetastaseerde DFSP die niet in aanmerking komen voor chirurgie.
Bij volwassen patiënten en kinderen is de doeltreffendheid van Glivec gebaseerd op algemene hematologische en cytogenetische responscijfers en progressievrije overleving in CML, op hematologische en cytogenetische responscijfers in Ph+ ALL, MDS/MPD, op hematologische responscijfers in HES/CEL en op objectieve responscijfers bij volwassen patiënten met GIST en DFSP.
De ervaring met Glivec bij patiënten met MDS/MPD geassocieerd met PDGFR gen herschikkingen is zeer beperkt (zie rubriek 5.1).
Er zijn geen gecontroleerde onderzoeken die een klinisch voordeel of een verlengde overleving aantonen voor deze ziekten, behalve bij nieuw gediagnosticeerde CML in de chronische fase.
2 4.2 Dosering en wijze van toediening
De therapie dient zoals gebruikelijk te worden geïnitieerd door een arts die ervaring heeft in de behandeling van patiënten met hematologische maligniteiten en maligne sarcomen.
De voorgeschreven dosis moet oraal worden ingenomen bij de maaltijd met een groot glas water om het risico op gastrointestinale irritaties te minimaliseren.
Doses van 400 mg of 600 mg moeten éénmaal daags worden toegediend, terwijl een dagelijkse dosis van 800 mg moet worden toegediend als 400 mg tweemaal daags, ’ s morgens en ‘ s avonds.
Voor patiënten (kinderen) die geen capsules kunnen inslikken, mag de inhoud opgelost worden in een glas niet-bruisend water of appelsap.
Aangezien dierproeven reproductieve toxiciteit hebben aangetoond, en het potentiële risico voor de humane foetus onbekend is, moeten vruchtbare vrouwen die capsules openen geadviseerd worden voorzichtig met de inhoud om te gaan en contact met huid/oog of inademen ervan te vermijden (zie rubriek 4.6).
De handen moeten worden gewassen na openen van de capsules.
Dosering voor CML bij volwassen patiënten De aanbevolen dosis van Glivec is 400 mg/dag voor patiënten in de chronische fase van CML.
De chronische fase van CML wordt gedefinieerd als voldaan is aan alle volgende criteria: blasten < 15% in bloed en beenmerg, perifere bloedbasofielen < 20%, bloedplaatjes > 100 x 109/l.
De aanbevolen dosis van Glivec is 600 mg/dag voor patiënten in de acceleratiefase.
De acceleratiefase wordt gedefinieerd door de aanwezigheid van één van de volgende criteria: blasten ≥ 15% maar < 30% in bloed of beenmerg, blasten en promyelocyten samen ≥ 30% in bloed of beenmerg (mits < 30% blasten), perifere bloedbasofielen ≥ 20%, bloedplaatjes < 100 x 109/l, onafhankelijk van de behandeling.
De aanbevolen dosis van Glivec is 600 mg/dag voor patiënten in de blastaire crisis.
De blastaire crisis wordt gedefinieerd als blasten ≥ 30% in bloed of beenmerg of een extramedullaire ziekte verschillend van hepatosplenomegalie.
Behandelingsduur:
In klinische onderzoeken werd de behandeling met Glivec voortgezet tot progressie van de ziekte.
Het effect van het stopzetten van de behandeling na bereiken van een complete cytogenetische respons werd niet bestudeerd.
Er mag overwogen worden om de doses te verhogen van 400 mg tot 600 mg of 800 mg bij patiënten met de ziekte in chronische fase of van 600 mg tot een maximum van 800 mg (tweemaal daags een dosis van 400 mg) bij patiënten in de acceleratiefase of in de blastaire crisis.
Deze dosisverhoging mag enkel gebeuren indien er geen ernstige bijwerkingen, niet-leukemie-gerelateerde neutropenie of thrombocytopenie zijn opgetreden, onder de volgende omstandigheden: bij progressie van de ziekte (op elk tijdstip); in geval men er niet in slaagt een voldoende hematologische respons te bereiken na een behandeling van tenminste 3 maanden; in geval men er niet in slaagt een cytogenetische respons te bereiken na een behandeling van 12 maanden; of bij verlies van een eerder bereikte hematologische en/of cytogenetische respons.
Patiënten moeten nauwkeurig gevolgd worden na een dosisverhoging, gezien de mogelijkheid tot een toegenomen incidentie van bijwerkingen bij hogere doses.
Dosering voor CML bij kinderen De dosering voor kinderen dient gebaseerd te zijn op de lichaamsoppervlakte (mg/m2).
De dosis van 340 mg/m2 per dag wordt aanbevolen voor kinderen in de chronische fase van CML en de gevorderde CML fasen (de totale dosis van 800 mg mag niet worden overschreden).
De behandeling kan gegeven worden als een éénmaal daagse dosis, als alternatief mag de dagelijkse dosis verdeeld worden over twee toedieningen – één 's morgens en één 's avonds.
De dosisaanbeveling is momenteel gebaseerd op een klein aantal pediatrische patiënten (zie rubrieken 5.1 en 5.2).
Er is geen ervaring in de behandeling van kinderen jonger dan 2 jaar.
Dosisverhoging van 340 mg/m2 per dag tot 570 mg/m2 per dag (de totale dosis van 800 mg mag niet worden overschreden) kan worden overwogen bij kinderen indien er geen ernstige bijwerkingen of ernstige niet-leukemie-gerelateerde neutropenie of thrombocytopenie zijn opgetreden, onder de
3 volgende omstandigheden: bij progressie van de ziekte (op elk tijdstip); indien men er niet in slaagt een voldoende hematologische respons te bereiken na een behandeling van tenminste 3 maanden; indien men er niet in slaagt een cytogenetische respons te bereiken na een behandeling van 12 maanden; of bij verlies van een eerder bereikte hematologische en/of cytogenetische respons.
Patiënten moeten nauwkeurig gevolgd worden na een dosisverhoging, gezien de mogelijkheid tot een toegenomen incidentie van bijwerkingen bij hogere doses.
Dosering voor Ph+ ALL De aanbevolen dosis van Glivec is 600 mg/dag voor patiënten met Ph+ ALL.
Hematologen die gespecialiseerd zijn in de behandeling van deze ziekte dienen toezicht te houden op alle behandelingsfasen van de therapie.
Behandelingsschema: bestaande gegevens hebben de doeltreffendheid en veiligheid van Glivec aangetoond, wanneer een dosis van 600 mg/dag werd toegediend in combinatie met chemotherapie in de inductie-, consolidatie- en onderhoudsfase (zie rubriek 5.1) voor volwassen patiënten met nieuw gediagnosticeerd Ph+ ALL.
De duur van de Glivecbehandeling kan variëren met het gekozen behandelingsprogramma, maar in het algemeen geven langere blootstellingen aan Glivec betere resultaten.
Voor volwassen patiënten met recidiverende of refractaire Ph+ ALL is Glivec monotherapie in een dosering van 600 mg/dag veilig en doeltreffend en kan het worden gegeven totdat progressie van de ziekte optreedt.
Dosering voor MDS/MPD De aanbevolen dosis van Glivec is 400 mg/dag voor patiënten met MDS/MPD.
Behandelingsduur:
In het enige klinische onderzoek dat tot nu toe is uitgevoerd, werd de behandeling met Glivec voortgezet tot ziekteprogressie (zie rubriek 5.1).
Ten tijde van de analyse bedroeg de behandelingsduur median 47 maanden (24 dagen - 60 maanden).
Dosering voor HES/CEL De aanbevolen dosis van Glivec is 100 mg/dag voor patiënten met HES/CEL.
Een dosisverhoging van 100 mg naar 400 mg mag voor deze patiënten worden overwogen in afwezigheid van bijwerkingen als evaluaties een onvoldoende respons op de behandeling aantonen.
Dosering voor GIST De aanbevolen dosis van Glivec is 400 mg/dag voor patiënten met niet-reseceerbare en/of gemetastaseerde maligne GIST.
Er bestaan beperkte gegevens over het effect van dosisverhogingen van 400 mg tot 600 mg of 800 mg bij patiënten die progressie van de ziekte vertonen bij de lagere dosis (zie rubriek 5.1).
Er zijn momenteel geen gegevens beschikbaar om specifieke dosisaanbevelingen te ondersteunen voor GIST-patiënten gebaseerd op voorafgaande gastro-intestinale resectie.
De meerderheid (98%) van de patiënten in het klinische onderzoek (zie rubriek 5.2) had vooraf resectie ondergaan.
Voor alle patiënten in het onderzoek was er tenminste een interval van twee weken tussen de resectie en de eerste toegediende Glivec dosis; nochtans kunnen aan de hand van dit onderzoek geen bijkomende aanbevelingen worden gedaan.
Behandelingsduur:
In klinische onderzoeken bij GIST-patiënten, werd de behandeling met Glivec voortgezet tot progressie van de ziekte.
Op het moment van de analyse, was de mediane behandelingsduur 7 maanden (7 dagen tot 13 maanden).
Het effect van stopzetten van de behandeling na het bereiken van een respons is niet onderzocht.
Dosering voor DFSP De aanbevolen dosis van Glivec is 800 mg/dag voor patiënten met DFSP.
4 Dosisaanpassing in geval van bijwerkingen Niet-hematologische bijwerkingen Indien een ernstige niet-hematologische bijwerking ontstaat door het gebruik van Glivec, moet de behandeling onderbroken worden totdat de bijwerking verdwenen is.
Hierna kan de behandeling hervat worden, zoals voorgeschreven afhankelijk van de oorspronkelijke ernst van de bijwerking.
Indien verhogingen van bilirubine > 3 x de “ institutional upper limit of normal (IULN )” of van levertransaminasen > 5 x IULN optreden, moet Glivec gestopt worden tot de bilirubinewaarden tot een niveau < 1,5 x IULN zijn teruggekeerd en de transaminasewaarden tot < 2,5 x IULN.
De behandeling met Glivec mag dan voortgezet worden met een gereduceerde dagelijkse dosis.
Bij volwassenen dient de dosis gereduceerd te worden van 400 tot 300 mg of van 600 tot 400 mg, of van 800 tot 600 mg, en bij kinderen van 340 tot 260 mg/m2/dag.
Hematologische bijwerkingen Dosisvermindering of stopzetting van de behandeling vanwege ernstige neutropenie en thrombocytopenie worden aanbevolen, zoals aangeduid in onderstaande tabel.
Dosisaanpassingen in geval van neutropenie en thrombocytopenie:
HES/CEL (startdosis 100 mg)
ANC < 1,0 x 109/l en/of bloedplaatjes < 50 x 109/l
1.
2.
Stop Glivec tot ANC ≥ 1,5 x 109/l en bloedplaatjes ≥ 75 x 109/l.
Hervat de behandeling met Glivec met de voorgaande dosis (d.w.z. vóór het optreden van de ernstige bijwerking).
Chronische fase CML, MDS/MPD en GIST
ANC < 1,0 x 109/l en/of
1.
Stop Glivec tot ANC ≥ 1,5 x 109/l en bloedplaatjes ≥ 75 x 109/l.
(startdosis 400 mg) HES/CEL (bij dosis 400 mg)
bloedplaatjes < 50 x 109/l
2.
3.
Hervat de behandeling met Glivec met de voorgaande dosis (d.w.z. vóór het optreden van de ernstige bijwerking).
In geval van heroptreden van ANC < 1,0 x 109/l en/of bloedplaatjes < 50 x 109/l, herhaal stap 1 en hervat Glivec met een verminderde dosis van 300 mg.
Chronische fase CML bij kinderen
ANC < 1,0 x 109/l en/of
1.
Stop Glivec tot ANC ≥ 1,5 x 109/l en bloedplaatjes ≥ 75 x 109/l.
(bij dosis van 340 mg/m2)
bloedplaatjes < 50 x 109/l
2.
Hervat de behandeling met Glivec met de voorgaande dosis (d.w.z. vóór het optreden van de ernstige bijwerking).
a
3.
In geval van heroptreden van ANC < 1,0 x 109/l en/of bloedplaatjes < 50 x 109/l, herhaal stap 1 en hervat Glivec met een verminderde dosis van 260 mg/m2.
Acceleratiefase CML en blastaire crisis en Ph+ ALL (startdosis
ANC < 0,5 x 109/l en/of bloedplaatjes
1.
Onderzoek of de cytopenie verwant is met de leukemie (via mergaspiratie of biopsie).
600 mg)
< 10 x 109/l
2.
Indien er geen verband is tussen de cytopenie en de leukemie, verminder dan de dosis van Glivec tot 400 mg.
3.
Indien de cytopenie gedurende 2 weken aanhoudt, verminder verder tot 300 mg.
4.
Indien de cytopenie gedurende 4 weken aanhoudt en er nog steeds geen verband is met de leukemie, stop Glivec totdat
5 ANC ≥ 1 x 109/l en bloedplaatjes ≥ 20 x 109/l, hervat daarna de behandeling met 300 mg. a Acceleratiefase CML en
ANC < 0,5 x 109/l
1.
Onderzoek of de cytopenie verwant is
blastaire crisis bij kinderen (startdosis 340 mg/m2)
en/of bloedplaatjes < 10 x 109/l
2.
met de leukemie (via merg-aspiratie of biopsie).
Indien er geen verband is tussen de cytopenie en de leukemie, verminder dan de dosis van Glivec tot 260 mg/m2.
3.
Indien de cytopenie gedurende 2 weken aanhoudt, verminder verder tot 200 mg/m2.
4.
Indien de cytopenie gedurende 4 weken aanhoudt en er nog steeds geen verband is met de leukemie, stop Glivec totdat ANC ≥ 1 x 109/l en bloedplaatjes ≥ 20 x 109/l, hervat daarna de behandeling met 200 mg/m2.
DFSP (met een dosis van
ANC < 1,0 x 109/l en/of
1.
Stop Glivec totdat ANC ≥ 1,5 x 109/l en bloedplaatjes ≥ 75 x 109/l.
800 mg)
bloedplaatjes < 50 x 109/l
2.
3.
Hervat de Glivecbehandeling met 600 mg.
In geval van heroptreden van ANC < 1,0 x 109/l en/of bloedplaatjes < 50 x 109/l, herhaal stap 1 en hervat Glivec met een verlaagde dosis van 400 mg.
ANC = absolute neutrophil count a optredend na tenminste 1 maand behandeling
Gebruik bij kinderen:
Er is geen ervaring bij kinderen jonger dan 2 jaar met CML (zie rubriek 5.1).
De ervaring bij kinderen met Ph+ ALL is beperkt en bij kinderen met MDS/MPD en DFSP zeer beperkt.
Er is geen ervaring bij kinderen of adolescenten met GIST en HES/CEL.
Leverinsufficiëntie:
Imatinib wordt voornamelijk via de lever gemetaboliseerd.
De minimum aanbevolen dosis van 400 mg per dag moet worden gegeven aan patiënten met milde, matige of ernstige leverfunctiestoornissen.
De dosis kan worden verlaagd indien deze niet wordt verdragen (zie rubrieken 4.4, 4.8 en 5.2).
Classificatie van leverfunctiestoornissen:
Leverfunctiestoornis Mild
Leverfunctie testen Totaal bilirubine: = 1,5 ULN AST: > ULN (kan normaal zijn of < ULN als totaal bilirubine > ULN is)
Matig
Totaal bilirubine: > 1,5– 3,0 ULN AST: elke waarde
Ernstig
Totaal bilirubine: > 3– 10 ULN AST: elke waarde
ULN = gebruikelijke “ upper limit of normal” AST = aspartaat aminotransferase
Nierinsufficiëntie:
Aangezien de renale klaring van imatinib verwaarloosbaar is, wordt een vermindering van de klaring van vrij imatinib niet verwacht bij patiënten met nierinsufficiëntie.
De minimale aanbevolen dosis van 400 mg per dag dient als startdosis te worden gegeven aan patiënten met milde of matige nierfunctiestoornissen (creatinineklaring = 20-59 ml/min).
Hoewel zeer beperkte
6 informatie beschikbaar is, kunnen ook patiënten met ernstige nierfunctiestoornissen (creatinineklaring = < 20 ml/min) of patiënten die worden gedialyseerd starten met dezelfde dosis van 400 mg.
Nochtans is bij deze patiënten voorzichtigheid aanbevolen.
De dosis kan worden verlaagd indien de behandeling niet wordt verdragen, of verhoogd bij gebrek aan werkzaamheid (zie rubrieken 4.4 en 5.2).
Oudere patiënten:
De farmacokinetiek van imatinib werd niet in het bijzonder bestudeerd bij ouderen.
Er werden geen significante leeftijdsgebonden farmacokinetische verschillen waargenomen bij volwassen patiënten in klinische onderzoeken, welke meer dan 20% patiënten omvatten van 65 jaar en ouder.
Er is geen specifieke dosisaanbeveling noodzakelijk voor ouderen.
4.3 Contra-indicaties
Overgevoeligheid voor het werkzaam bestanddeel of voor één van de hulpstoffen.
4.4 Bijzondere waarschuwingen en voorzorgen bij gebruik
Er bestaat een kans op geneesmiddeleninteracties wanneer Glivec wordt toegediend samen met andere geneesmiddelen (zie rubriek 4.5).
Gelijktijdig gebruik van imatinib en geneesmiddelen die CYP3A4 induceren (bv. dexamethason, fenytoïne, carbamazepine, rifampicine, fenobarbital of Hypericum perforatum, ook bekend als Sint- Janskruid), kan de blootstelling aan Glivec significant reduceren, met een mogelijke verhoging van het risico op falen van de therapie.
Daarom moet gelijktijdig gebruik van krachtige CYP3A4 inductoren en imatinib worden vermeden (zie rubriek 4.5).
Klinische gevallen van hypothyreoïdie zijn gemeld bij patiënten die een thyreoïdectomie hebben ondergaan en die levothyroxinevervangende therapie hebben gekregen tijdens de behandeling met Glivec (zie rubriek 4.5).
De TSH spiegels moeten bij deze patiënten nauwgezet worden gecontroleerd.
Het metabolisme van Glivec is voornamelijk hepatisch, en slechts 13% van de excretie gebeurt via de nieren.
Bij patiënten met leverfunctiestoornissen (mild, matig of ernstig) dienen de perifere bloedtelling en de leverenzymen nauwkeurig te worden gevolgd (zie rubrieken 4.2, 4.8 en 5.2).
Notie moet worden genomen van het feit dat GIST-patiënten levermetastasen kunnen hebben die tot een hepatische stoornis kunnen leiden.
Gevallen van leverschade, waaronder leverfalen en levernecrose, zijn waargenomen met imatinib.
Wanneer imatinib werd gecombineerd met hoge dosis chemotherapie werd een toename in ernstige leverreacties waargenomen.
De leverfunctie dient zorgvuldig te worden gecontroleerd in situaties waar imatinib wordt gecombineerd met chemotherapie, waarvan ook bekend is dat zij geassocieerd is met leverdysfunctie (zie rubrieken 4.5 en 4.8).
Het vóórkomen van ernstige vochtopstapeling (pleura-effusie, oedeem, longoedeem, ascites, oppervlakkig oedeem) is gerapporteerd bij ongeveer 2,5% van de nieuw gediagnosticeerde CML patiënten die Glivec innamen.
Daarom wordt het ten sterkste aanbevolen om de patiënten regelmatig te wegen.
Een onverwacht snelle gewichtstoename dient zorgvuldig onderzocht te worden en indien nodig moet men aangepaste ondersteunende zorg verlenen en therapeutische maatregelen nemen.
In klinische onderzoeken was er een verhoogde incidentie van deze gevallen bij ouderen en bij patiënten met een voorgeschiedenis van een hartaandoening.
Daarom is voorzichtigheid geboden bij patiënten met een hartdysfunctie.
Patiënten met een hartaandoening of met risicofactoren voor hartfalen dienen zorgvuldig te worden gecontroleerd en elke patient met tekenen of symptomen die overeenkomen met hartfalen dient geëvalueerd en behandeld te worden.
Bij patiënten met het hypereosinofiel syndroom (HES) en cardiale betrokkenheid, werden geïsoleerde gevallen van cardiogene shock/linker ventriculaire dysfunctie geassocieerd met de initiatie van behandeling met imatinib.
Men nam waar dat de aandoening omkeerbaar was met de toediening van
7 systemische corticosteroïden, circulatoire ondersteunende maatregelen en tijdelijk staken van imatinib.
Aangezien cardiale bijwerkingen soms zijn gemeld met imatinib, dient een zorgvuldige beoordeling van de baten/risico van de imatinib behandeling te worden overwogen in de HES/CEL populatie vóór de start van de behandeling.
Myelodysplastische/myeloproliferatieve ziekten met PDGFR gen herschikkingen kunnen worden geassocieerd met hoge eosinofielconcentraties.
Onderzoek door een cardioloog, het maken van een echocardiogram en de bepaling van serum troponine moeten daarom worden overwogen bij patiënten met HES/CEL, en bij patiënten met MDS/MPD geassocieerd met hoge eosinofiel concentraties, voordat imatinib wordt ingenomen.
Als één van beide afwijkt, dienen een vervolgbezoek aan de cardioloog en het profylactich gebruik van systemische steroïden (1-2 mg/kg) gedurende één tot twee weken gelijktijdig met imatinib te worden overwogen bij de start van de behandeling.
In het klinisch onderzoek met betrekking tot GIST, werden zowel gastro-intestinale als intra-tumorale hemorragieën gerapporteerd (zie rubriek 4.8).
Gebaseerd op de beschikbare gegevens werden geen predisponerende factoren (bv. tumorgrootte, tumorlokatie, coagulatiestoornissen) geïdentificeerd waardoor patiënten met GIST een hoger risico voor een van beide typen hemorragie zouden hebben.
Aangezien toegenomen vascularisatie en neiging tot bloeden deel uitmaken van de aard en het klinisch verloop van GIST, dienen de standaardgebruiken en – procedures voor de monitoring en de behandeling van hemorragieën bij alle patiënten te worden gevolgd.
Laboratoriumtesten Volledige bloedtellingen moeten regelmatig uitgevoerd worden tijdens de behandeling met Glivec.
Behandeling van CML patiënten met Glivec is in verband gebracht met neutropenie of thrombocytopenie.
Het vóórkomen van deze cytopenieën is waarschijnlijk gerelateerd aan de fase van de ziekte die behandeld wordt, en deze kwamen vaker voor bij patiënten in de acceleratiefase van CML of in de blastaire crisis dan bij patiënten in de chronische fase van CML.
De behandeling met Glivec kan onderbroken worden of de dosis kan verminderd worden, zoals aanbevolen in rubriek 4.2.
De leverfunctie (transaminases, bilirubine, alkalische fosfatase) dient regelmatig gecontroleerd te worden bij patiënten die Glivec krijgen.
De imatinib plasma blootstelling blijkt bij patiënten met een gestoorde nierfunctie hoger te zijn dan bij patiënten met een normale nierfunctie, waarschijnlijk als gevolg van een verhoogde alfa-zuur glycoproteïne (AGP) plasmaspiegel, een imatinib bindend eiwit, bij deze patiënten.
Aan patiënten met nierfunctiestoornissen dient de minimum startdosis te worden gegeven.
Patiënten met ernstige nierfunctiestoornissen dienen met voorzichtigheid te worden behandeld.
De dosis kan worden verlaagd wanneer deze niet wordt verdragen (zie rubriek 4.2 en 5.2).
4.5 Interacties met andere geneesmiddelen en andere vormen van interactie
Werkzame stoffen die de plasma-concentraties van imatinib kunnen verhogen:
Stoffen die de cytochroom P450 isoenzym CYP3A4 activiteit inhiberen (bv. ketoconazol, itraconazol, erythromycine, clarithromycine), zouden het metabolisme kunnen verlagen en de imatinib concentraties verhogen.
Er was een significante verhoging in de blootstelling aan imatinib te zien bij gezonde proefpersonen (de gemiddelde Cmax en AUC van imatinib stegen met respectievelijk 26% en 40%), wanneer het geneesmiddel gelijktijdig werd toegediend met één enkele dosis ketoconazol (een CYP3A4 inhibitor).
Voorzichtigheid is geboden bij gelijktijdige toediening van Glivec en inhibitoren van de CYP3A4-familie.
Werkzame stoffen die de plasma-concentratie van imatinib kunnen verlagen:
Stoffen die CYP3A4-activiteit induceren, zouden het metabolisme kunnen verhogen en de imatinib plasma concentraties verlagen.
Co-medicatie die CYP3A4 induceert (bv. dexamethason, fenytoïne, carbamazepine, rifampicine, fenobarbital, fosfenytoïne, primidon of Hypericum perforatum, ook bekend als Sint-Janskruid) kan de blootstelling aan Glivec significant verminderen, met een mogelijke verhoging van het risico op falen van de therapie.
Een voorbehandeling met meerdere doses rifampicine, 600 mg per dag, gevolgd door een éénmalige dosis van 400 mg Glivec, gaf aanleiding tot een vermindering in Cmax en AUC(0-â) van tenminste 54% en 74% van de respectievelijke waarden
8 zonder rifampicine behandeling.
Soortgelijke resultaten werden waargenomen bij patiënten met maligne gliomen, die werden behandeld met Glivec, terwijl ze enzyminducerende anti-epileptica, zoals carbamazepine, oxcarbazepine en fenytoïne kregen.
De plasma AUC van imatinib verminderde met 73% vergeleken met patiënten die geen enzyminducerende anti-epileptica kregen.
Gelijktijdig gebruik van rifampicine of andere krachtige CYP3A4 inductoren en imatinib moet worden vermeden.
Werkzame stoffen waarvan de plasma concentratie gewijzigd kan worden door Glivec Imatinib verhoogt de gemiddelde Cmax en AUC van simvastatine (CYP3A4 substraat) respectievelijk 2- en 3,5-maal, hetgeen wijst op een inhibitie van het CYP3A4 door imatinib.
Daarom wordt voorzichtigheid aangeraden bij gelijktijdige toediening van Glivec en CYP3A4 substraten met een nauw therapeutisch venster (bv. cyclosporine of pimozide).
Glivec kan de plasmaconcentratie verhogen van andere door CYP3A4 gemetaboliseerde geneesmiddelen (bv. triazolo-benzodiazepines, dihydropyridine calciumkanaal blokkers, bepaalde HMG-CoA reductase inhibitoren, nl. statines, enz.).
Aangezien warfarine door CYP2C9 wordt gemetaboliseerd, zouden patiënten die anti-coagulatie nodig hebben, heparinederivaten met laag moleculair gewicht moeten krijgen of standaard heparine.
In vitro inhibiteert Glivec het cytochroom P450 isoenzym CYP2D6-activiteit in concentraties vergelijkbaar met degene die de CYP3A4-activiteit beïnvloeden.
Imatinib, tweemaal daags 400 mg, had een inhiberend effect op het CYP2D6-gemedieerde metoprololmetabolisme, waarbij Cmax en AUC van metoprolol waren toegenomen met ongeveer 23% (90%CI [1,16-1,30]).
Dosisaanpassingen blijken niet nodig te zijn wanneer imatinib tegelijkertijd wordt toegediend met CYP2D6 substraten.
Voorzichtigheid is echter geboden voor CYP2D6 substraten met een nauw therapeutisch venster, zoals metoprolol.
Bij patiënten die met metoprolol worden behandeld diend klinische controle te worden overwogen.
In vitro inhibiteert Glivec paracetamol O-glucuronidering (Ki waarde van 58,5 micromol/l bij therapeutische concentraties).
Daarom is voorzichtigheid geboden wanneer Glivec en paracetamol gelijktijdig worden gebruikt, met name bij hoge doses paracetamol.
Bij patiënten die thyreoïdectomie hebben ondergaan en die levothyroxine krijgen, kan de plasma blootstelling aan levothyroxine verlaagd zijn wanneer Glivec tegelijk wordt gegeven (zie rubriek 4.4).
Derhalve is voorzichtigheid geboden.
Echter, het mechanisme van de waargenomen interactie is voorlopig onbekend.
Bij Ph+ ALL patiënten is er klinische ervaring met het gelijktijdig toedienen van Glivec en chemotherapie (zie rubriek 5.1), maar geneesmiddel-geneesmiddel interacties tussen imatinib en chemotherapie zijn niet goed getypeerd.
Bijwerkingen van imatinib, d.w.z. hepatotoxiciteit, myelosuppressie of andere, kunnen toenemen en er is gemeld dat gelijktijdig gebruik met L-asparaginase geassocieerd kan worden met toegenomen hepatotoxiciteit (zie rubriek 4.8).
Daarom zijn bijzondere voorzorgen vereist bij het gebruik van Glivec in combinatie.
4.6 Zwangerschap en borstvoeding
Zwangerschap Er zijn geen toereikende gegevens over het gebruik van imatinib bij zwangere vrouwen.
Uit experimenteel onderzoek bij dieren is echter reproductietoxiciteit gebleken (zie rubriek 5.3).
Het potentiële risico voor de foetus is niet bekend.
Glivec dient niet tijdens de zwangerschap te worden gebruikt, tenzij strikt noodzakelijk.
Indien het tijdens de zwangerschap gebruikt zou worden, moet de patiënt ingelicht worden over het potentiële risico voor de foetus.
Vruchtbare vrouwen moet aangeraden worden om effectieve contraceptie te gebruiken tijdens de behandeling.
Borstvoeding Het is niet bekend of imatinib bij de mens wordt uitgescheiden in de moedermelk.
Bij dieren worden imatinib en/of zijn metabolieten in grote mate uitgescheiden in de melk.
Daarom mogen vrouwen die
9 met Glivec worden behandeld geen borstvoeding geven.
4.7 Beïnvloeding van de rijvaardigheid en het vermogen om machines te bedienen
Er is geen onderzoek verricht met betrekking tot de effecten op de rijvaardigheid en op het vermogen om machines te bedienen.
Echter, patiënten moeten ervan op de hoogte worden gebracht dat zij tijdens de behandeling met imatinib bijwerkingen kunnen ondervinden zoals duizeligheid of troebel zien.
Daarom zou voorzichtigheid moeten worden aangeraden wanneer een voertuig wordt bestuurd of een machine wordt bediend.
4.8 Bijwerkingen
Patiënten in gevorderde stadia van kanker kunnen talrijke complicerende medische aandoeningen hebben die het moeilijk maken de oorzaak van de bijwerking te bepalen.
Dit komt door de variëteit van symptomen die gerelateerd zijn aan de onderliggende ziekte, de progressie van de ziekte en de gelijktijdige toediening van talrijke geneesmiddelen.
In klinische onderzoeken bij CML werd het stopzetten van het geneesmiddel door bijwerkingen die gerelateerd waren aan het geneesmiddel gezien bij 2,4% van de nieuw gediagnosticeerde patiënten, 4% van de patiënten in de late chronische fase na falen van interferon therapie, 4%van de patiënten in de acceleratiefase na falen van interferon therapie en 5% van de patiënten in de blastaire crisis na falen van interferon therapie.
Bij GIST werd bij 4% van de patiënten het onderzoeksgeneesmiddel stopgezet ten gevolge van bijwerkingen die gerelateerd waren aan het geneesmiddel.
De bijwerkingen waren vergelijkbaar bij alle indicaties, met twee uitzonderingen.
Er werd meer myelosuppressie gezien bij CML patiënten dan bij GIST, wat waarschijnlijk te wijten is aan de onderliggende ziekte.
In het klinisch onderzoek met betrekking tot GIST vertoonden 7 (5%) patiënten CTC graad 3/4 gastro-intestinale bloedingen (3 patiënten), intra-tumorale bloedingen (3 patiënten) of beide (1 patiënt).
Gastro-intestinale situering van de tumor kan de bron zijn geweest van de gastro- intestinale bloedingen (zie rubriek 4.4).
Gastro-intestinale en tumorale bloedingen kunnen ernstig zijn en soms fataal.
De meest vaak gerapporteerde (≥ 10%) geneesmiddel-gerelateerde bijwerkingen in beide gevallen waren lichte misselijkheid, braken, diarree, buikpijn, vermoeidheid, spierpijn, spierkrampen en rash.
Oppervlakkige oedemen werden in alle onderzoeken vaak waargenomen en werden hoofdzakelijk beschreven als periorbitale oedemen of oedeem van de onderste ledematen.
Deze oedema waren echter zelden ernstig en kunnen behandeld worden met diuretica of andere ondersteunende maatregelen of door de dosis van Glivec te verlagen.
Wanneer imatinib werd gecombineerd met hoge dosis chemotherapie bij Ph+ ALL patiënten, werd voorbijgaande levertoxiciteit in de vorm van transaminaseverhoging en hyperbilirubinemie waargenomen.
Verschillende bijwerkingen zoals pleurale effusie, ascites, pulmonair oedeem en een snelle gewichtstoename, met of zonder oppervlakkig oedeem, kunnen gezamelijk worden beschreven als “ vochtretentie”.
Deze bijwerkingen kunnen gewoonlijk verholpen worden door een tijdelijke onderbreking van Glivec en door diuretica en andere gepaste ondersteunende verzorgingsmaatregelen.
Echter, sommige van deze bijwerkingen kunnen ernstig of levensbedreigend zijn.
Enkele patiënten, met een complexe klinische voorgeschiedenis van pleurale effusie, congestief hart- en nierfalen, stierven tijdens een blastaire crisis.
Er waren geen speciale veiligheidsbevindingen in de klinische onderzoeken bij kinderen.
Bijwerkingen Bijwerkingen die vaker gemeld zijn dan een enkel geïsoleerd geval worden hieronder opgesomd volgens de systeem orgaan klasse en volgens frequentie.
Frequenties zijn gedefinieerd als: zeer vaak (> 1/10), vaak (> 1/100, ≤ 1/10), soms (> 1/1.000, ≤ 1/100), zelden (≤ 1/1.000), niet bekend (kan met de beschikbare gegevens niet worden bepaald).
10 Binnen iedere frequentiegroep worden bijwerkingen gerangschikt naar frequentie, beginnend bij de meest voorkomende.
Bijwerkingen en hun frequenties gemeld in Tabel 1 zijn gebaseerd op de belangrijkste registratie- onderzoeken.
Tabel 1
Bijwerkingen
in klinische onderzoeken
Onderzoeken
Zeer vaak:
Vaak:
Soms:
Gewichtstoename Gewichtsafname Verhoogd bloedcreatinine, verhoogd bloedcreatinefosfokinase, verhoogd bloedlactaatdehydrogenase, verhoogd bloedalkalinefosfatase
Zelden:
Verhoogd bloedamylase
Hartaandoeningen Soms:
Hartkloppingen, tachycardie, congestief hartfalen1, longoedeem Zelden:
Aritmieën, atriumfibrilleren, hartstilstand, myocardinfarct, angina pectoris, pericardiale effusie
Bloed- en lymfestelselaandoeningen Zeer vaak:
Vaak:
Soms:
Zelden:
Neutropenie, trombocytopenie, anemie Pancytopenie, febriele neutropenie trombocytemie, lymfopenie, beenmergdepressie, eosinofilie, lymfadenopathie Hemolytische anemie
Zenuwstelselaandoeningen Zeer vaak:
Vaak:
Soms:
Hoofdpijn2 Duizeligheid, paresthesie, smaakstoornissen, hypo-esthesie Migraine, slaperigheid, flauwvallen, perifere neuropathie, geheugenstoornissen, ischias, restless leg syndroom, tremor, hersenbloeding
Zelden:
Oogaandoeningen
Verhoogde intracraniële druk, convulsies, optische neuritis
Vaak:
Ooglidoedeem, verhoogde tranenvloed, conjunctivale bloeding, conjunctivitis, droge ogen, troebel zicht
Soms:
Oogirritatie, oogpijn, orbitaal oedeem, sclerale bloeding, retinale bloeding, blefaritis, maculair oedeem
Zelden:
Cataract, glaucoom, papiloedeem
Evenwichtsorgaan- en ooraandoeningen Soms:
Vertigo, tinnitus, gehoorverlies Ademhalingsstelsel-, borstkas- en mediastinumaandoeningen Vaak:
Dyspnoe, neusbloeding, hoest Soms:
Pleurale effusie3, faryngolaryngeale pijn, keelontsteking Zelden:
Pleuritische pijn, longfibrose, pulmonaire hypertensie, longbloeding
Maagdarmstelselaandoeningen Zeer vaak:
Vaak:
Misselijkheid, diarree, braken, dyspepsie, buikpijn4 Flatulentie, opgezwollen buik, gastro-oesofageale reflux, constipatie, droge mond, gastritis
Soms:
Stomatitis, zweren in de mond, gastro-intestinale bloeding5, oprisping, melaena, oesofagitis, ascites, maagzweer, haematemesis, cheilitis, dysfagie, pancreatitis
Zelden:
Colitis, ileus, chronische darmontstekingen
Nier- en urinewegaandoeningen Soms:
Nierpijn, hematurie, acuut nierfalen, verhoogde urinaire frequentie Huid- en onderhuidaandoeningen Zeer vaak:
Vaak:
Periorbitaal oedeem, dermatitis/eczeem/rash Pruritus, gelaatsoedeem, droge huid, erytheem, alopecia, nachtelijk zweten, lichtovergevoeligheidsreactie
11
Soms:
Pustulaire rash, kneuzing, toegenomen zweten, urticaria, blauwe plekken, verhoogde neiging tot kneuzingen, hypotrichosis, hypopigmentatie van de huid, exfoliatieve dermatitis, onychoclasis, folliculitis, petechieën, psoriasis, purpura, hyperpigmentatie van de huid, bulleuze erupties
Zelden:
Acute febriele neutrofiele dermatosis (Sweet’ s syndroom), verkleuring van de nagel, angioneurotisch oedeem, vesiculaire rash, erythema multiforme, leucocytoclastische vasculitis, Stevens-Johnson syndroom
Skeletspierstelsel- en bindweefselaandoeningen Zeer vaak:
Spierspasme en krampen, pijn van de skeletspieren met inbegrip van myalgie, artralgie, botpijn6
Vaak:
Soms:
Zelden:
Zwelling van de gewrichten Stijfheid van gewrichten en spieren Spierzwakte, artritis
Voedings- en stofwisselingsstoornissen Vaak:
Anorexie Soms:
Hypokaliëmie, toegenomen eetlust, hypofosfatemie, verminderde eetlust, dehydratie, jicht, hyperurikemie, hypercalciëmie, hyperglykemie, hyponatriëmie Zelden:
Infecties en parasitaire Soms:
Hyperkaliëmie, hypomagnesiëmie aandoeningen Herpes zoster, herpes simplex, nasofaryngitis, pneumonie7, sinusitis, cellulitis, infectie van de bovenste luchtwegen, influenza, urineweginfectie, gastro-enteritis, sepsis
Zelden:
Bloedvataandoeningen8
Schimmelinfectie
Vaak:
Soms:
Blozen, bloedingen Hypertensie, bloeduitstorting, perifeer koudegevoel, hypotensie, Raynaud- fenomeen
Algemene aandoeningen en Zeer vaak:
Vaak:
Soms:
toedieningsplaatsstoornissen Vochtretentie en oedeem, moeheid Zwakte, koorts, anasarca, koude rillingen, koortsrillingen Pijn op de borst, malaise
Lever- en galaandoeningen Vaak:
Verhoogde leverenzymen Soms:
Hyperbilirubinemie, hepatitis, geelzucht Zelden:
Leverfalen9, levernecrose
Voortplantingsstelsel- en borstaandoeningen Soms:
Gynaecomastie, erectiele dysfunctie, menorragie, onregelmatige menstruatie, sexuele dysfunctie, tepelpijn, vergroting van de borst, scrotumoedeem Psychische stoornissen Vaak:
Slapeloosheid Soms:
Depressie, verminderd libido, angstgevoel Zelden:
Toestand van verwarring
1 Op patiënt-jaarbasis werden meer cardiale voorvallen met inbegrip van congestief hartfalen waargenomen bij patiënten met gevorderde CML dan bij patiënten met chronische CML.
2 Hoofdpijn kwam het meest voor bij GIST-patiënten.
3 Pleurale effusie werd vaker gemeld bij patiënten met GIST en bij patiënten met gevorderde CML (CML-AP en CML-BC) dan bij patiënten met chronische CML.
4+5 Buikpijn en maagdarmbloedingen werden het meest waargenomen bij GIST-patiënten.
6 Pijn van de skeletspieren en gerelateerde bijwerkingen werden vaker waargenomen bij patiënten met CML dan bij GIST-patiënten.
7 Pneumonie werd het meest gemeld bij patiënten met gevorderde CML en bij patiënten met GIST.
8 Blozen werd het vaakst gemeld bij GIST-patiënten en bloedingen (hematoom, hemorrhagie) werden het meest gemeld bij patiënten met GIST en met gevorderde CML (CML-AP en CML-
12 BC).
9 Een aantal fatale gevallen van leverfalen en van levernecrose zijn gemeld.
De volgende types van reacties zijn gemeld met name uit post-marketing ervaringen met Glivec.
Deze omvatten spontane case reports en ernstige bijwerkingenmeldingen van lopende onderzoeken, de expanded access programma’ s, klinische farmacologie onderzoeken en explorerende onderzoeken voor ongeregistreerde indicaties.
Omdat deze reacties zijn gemeld uit een populatie met onduidelijke grootte, is het niet altijd mogelijk om een betrouwbare schatting te maken van hun frequentie of om een causaal verband met imatinib-blootstelling vast te stellen.
Tabel 2
Bijwerkingen uit post-marketing meldingen
Neoplasmata, Niet bekend:
benigne, maligne en niet-gespecificeerd (inclusief cysten en poliepen) Tumorbloeding/tumornecrose
Immuunsysteemaandoeningen Niet bekend:
Hartaandoeningen
Anafylactische shock
Niet bekend:
Zenuwstelselaandoeningen
Pericarditis, harttamponade
Niet bekend:
Oogaandoeningen
Cerebraal oedeem
Niet bekend:
Vitreale bloeding
Ademhalingsstelsel-, borstkas- en mediastinumaandoeningen Niet bekend:
Acuut longfalen1, interstitiële longaandoening
Maagdarmstelselaandoeningen Niet bekend:
Ileus/darmobstructie, gastro-intestinale perforatie, diverticulitis
Huid- en onderhuidaandoeningen Niet bekend:
Niet bekend:
Lichenoïde keratose, lichen planus Toxische epidermale necrolyse
Skeletspierstelsel- en bindweefselaandoeningen Niet bekend:
Bloedvataandoeningen
Avasculaire necrose/heupnecrose
Niet bekend:
Trombose/embolie
1 Fatale gevallen zijn gemeld bij patiënten met gevorderde ziekte, ernstige infecties, ernstige neutropenie en andere ernstige bijkomende aandoeningen.
Abnormale laboratoriumtesten Hematologie Bij CML werd cytopenie, met name neutropenie en thrombocytopenie, consequent gezien in alle onderzoeken met de suggestie van een hogere frequentie bij hoge doses ≥ 750 mg (fase I onderzoek).
Echter, het vóórkomen van cytopenie was ook duidelijk afhankelijk van het stadium van de ziekte, de frequentie van graad 3 of 4 neutropenie (ANC < 1,0 x 109/l) en thrombocytopenie (bloedplaatjes aantal < 50 x 109/l) was tussen 4 en 6 keer hoger in de blastaire crisis en acceleratiefase (59– 64% en 44– 63% voor respectievelijk neutropenie en thrombocytopenie) in vergelijking met nieuw gediagnosticeerde chronische fase van CML (16,7% neutropenie en 8,9% thrombocytopenie).
In nieuw gediagnosticeerde chronische fase van CML werden graad 4 neutropenie (ANC < 0,5 x 109/l) en thrombocytopenie (bloedplaatjes aantal < 10 x 109/l) gezien bij respectievelijk 3,6% en < 1% van de patiënten.
De mediane duur van de neutropenische en thrombocytopenische episodes varieerde meestal respectievelijk van 2 tot 3 weken en van 3 tot 4 weken.
Deze verschijnselen kunnen meestal verholpen worden door of een reductie van de dosis of een onderbreking van de behandeling met Glivec.
Ze kunnen echter in zeldzame gevallen leiden tot een permanent stoppen van de behandeling.
De meest frequent gerapporteerde toxiciteiten bij kinderen met CML waren graad 3 of 4 cytopenieën waaronder neutropenie, thrombocytopenie en anemie.
Deze treden in het algemeen op binnen de eerste paar maanden van de therapie.
13 Bij patiënten met GIST werd graad 3 en 4 anemie gerapporteerd in respectievelijk 5,4% en 0,7% van de patiënten, en bij tenminste enkele van deze patiënten zou dit gerelateerd kunnen zijn aan gastro- intestinale of intra-tumorale hemorragieën.
Graad 3 en 4 neutropenie werd waargenomen in respectievelijk 7,5% en 2,7% van de patiënten en graad 3 thrombocytopenie in 0,7% van de patiënten.
Geen enkele patiënt ontwikkelde graad 4 thrombocytopenie.
De afnames in witte bloedcel (WBC) - en neutrofieltellingen traden voornamelijk op tijdens de eerste zes weken van de behandeling, met nadien waarden die betrekkelijk stabiel bleven.
Biochemie Ernstige stijging van transaminasen (< 5%) of bilirubine (< 1%) was waargenomen bij CML patiënten en werd meestal verholpen door dosis-reductie of -onderbreking (de mediane duur voor deze episodes was ongeveer een week).
Bij minder dan 1% van de CML patiënten werd de behandeling permanent gestopt vanwege abnormale leverfunctiewaarden.
Bij GIST-patiënten (onderzoek B2222) werden 6,8% graad 3 of 4 ALT (alanine aminotransferase) stijgingen en 4,8% graad 3 of 4 AST (aspartaat aminotranserase) stijgingen waargenomen.
De bilirubine stijging was lager dan 3%.
Er zijn gevallen van cytolytische en cholestatische hepatitis en leverfalen; in sommige van deze gevallen was dit fataal, waaronder één patiënt op hoge dosis paracetamol.
4.9 Overdosering
De ervaring met doses hoger dan 800 mg is beperkt.
Geïsoleerde gevallen van Glivec overdosering zijn gerapporteerd.
Een patiënt met een myeloïde blastaire crisis nam onopzettelijk 1.200 mg Glivec gedurende 6 dagen en vertoonde graad 1 serumcreatinine-verhogingen, graad 2 ascites en verhoogde levertransaminasewaarden, en graad 3 bilirubine-verhogingen.
De behandeling werd tijdelijk onderbroken en er was een volledige omkering van alle afwijkingen binnen één week.
De behandeling werd hervat met een dosis van 400 mg, zonder terugkeer van de problemen.
Een andere patiënt ontwikkelde ernstige spierkrampen na inname van 1.600 mg Glivec per dag gedurende 6 dagen.
Na onderbreking van de behandeling verdwenen de spierkrampen geheel, en de behandeling werd vervolgens hervat.
In het geval van overdosering dient de patiënt te worden geobserveerd en dient geschikte ondersteunende behandeling te worden gegeven.
5.
FARMACOLOGISCHE EIGENSCHAPPEN
5.1 Farmacodynamische eigenschappen
Farmacotherapeutische categorie: proteïne-tyrosine kinase inhibitor, ATC code:
L01XE01
Imatinib is een proteïne-tyrosine kinase inhibitor die op krachtige wijze het Bcr-Abl tyrosine kinase inhibeert zowel op in vitro, als op cellulair en in vivo niveau.
De verbinding inhibeert op selectieve wijze de proliferatie en induceert apoptosis zowel bij Bcr-Abl positieve cellijnen als bij “ verse” leukemische cellen van Philadelphia chromosoom positieve CML en acute lymfoblastische leukemie (ALL) patiënten.
In vivo vertoont de verbinding als enkelvoudige stof anti-tumor activiteit in dierenmodellen, die Bcr- Abl positieve tumorcellen gebruiken.
Imatinib is ook een krachtige inhibitor van receptor tyrosine kinases gericht op de platelet-derived growth factor (PDGF), PDGF-R, en stamcelfactor (SCF), c-Kit, en het inhibeert PDGF- en SCF- gemedieerde cellulaire processen.
In vitro inhibeert imatinib de proliferatie en induceert het apoptose in gastro-intestinale stromale tumor (GIST) cellen, die een activerende kit mutatie tot uitdrukking brengen.
Constitutieve activatie van de PDGF receptor of de Abl proteïne-tyrosine kinases als een
14 gevolg van fusie met diverse partner eiwitten of constitutieve productie van PDGF zijn betrokken bij de pathogenese van MDS/MPD, HES/CEL en DFSP.
Imatinib remt de signalering en proliferatie van cellen voortvloeiend uit ontregelde PDGFR en Abl kinase activiteit.
Klinische onderzoeken bij chronische myeloïde leukemie De doeltreffendheid van Glivec is gebaseerd op algemene hematologische en cytogenetische responscijfers en progressievrije overleving.
Er zijn geen gecontroleerde onderzoeken die een klinisch voordeel aantonen, zoals een verbetering van de symptomen verbonden met de ziekte of een verlengde overleving, behalve bij nieuw gediagnosticeerde CML in de chronische fase.
Drie uitgebreide, internationale, open-label, niet-controleerde fase II-onderzoeken werden uitgevoerd bij patiënten met Philadelphia chromosoom positieve (Ph+) CML in de gevorderde, blastaire of acceleratiefase van de ziekte, andere Ph+ leukemieën of met CML in de chronische fase maar waarbij voorafgaande interferon-alpha (IFN) therapie faalde.
Eén uitgebreide, open-label, multicenter, internationaal gerandomiseerd fase III-onderzoek werd uitgevoerd bij patiënten met nieuw gediagnosticeerde Ph+ CML.
Bovendien werden kinderen behandeld in twee fase I-onderzoeken en één fase II-onderzoek.
Bij alle klinische onderzoeken waren 38– 40% van de patiënten ≥ 60 jaar oud en 10– 12% van de patiënten waren ≥ 70 jaar oud.
Chronische fase, nieuw gediagnosticeerd: dit fase III-onderzoek bij volwassen patiënten vergeleek de behandeling met het mono-agens Glivec met een combinatie van interferon-alfa (IFN) en cytarabine (Ara-C).
Patiënten die gebrek aan respons vertoonden (gebrek aan complete hematologische respons (CHR) bij 6 maanden, toegenomen WBC, geen belangrijke cytogenetische respons (MCyR) bij 24 maanden), verlies van respons (verlies van CHR of MCyR) of ernstige intolerantie voor de behandeling, mochten de alternatieve behandelingsarm volgen.
In de Glivec-arm werden de patiënten behandeld met 400 mg/dag.
In de IFN-arm werden de patiënten behandeld met een doeldosis van 5 MIU/m2/dag IFN subcutaan in combinatie met subcutaan Ara-C 20 mg/m2/dag gedurende 10 dagen/maand.
Een totaal van 1.106 patiënten werd gerandomiseerd, 553 in elke arm.
De basislijn karakteristieken waren in evenwicht tussen beide armen.
De mediane leeftijd was 51 jaar (interval 18– 70 jaar), met 21,9% van de patiënten ≥ 60 jaar.
Er waren 59% mannen en 41% vrouwen; 89,9% caucasische en 4,7% zwarte patiënten.
Vijf jaar nadat de laatste patient was geïncludeerd, bedroeg de mediane duur van de eerstelijnsbehandeling 60 en 8 maanden in respectievelijk de Glivec en IFN-armen.
De mediane duur van de tweedelijnsbehandeling met Glivec was 45 maanden.
In het algemeen was de gemiddelde geleverde dagdosering bij patiënten die eerstelijn Glivec kregen 389 ± 71 mg.
Het primaire werkzaamheidseindpunt van het onderzoek is progressievrije overleving.
Progressie werd gedefineerd als één van de volgende gevallen: progressie tot acceleratiefase of blastaire crisis, overlijden, verlies van CHR of MCyR, of bij patiënten die geen CHR verkregen een toename in WBC ondanks gepaste therapeutische behandeling.
Belangrijke cytogenetische respons, hematologische respons, moleculaire respons (evaluatie van minimale residuele ziekte), tijd tot acceleratiefase of blastaire crisis en overleving zijn de belangrijkste secundaire eindpunten.
De responsgegevens zijn weergegeven in Tabel 3.
Tabel 3
Respons bij nieuw gediagnosticeerde CML Studie (60-maands gegevens)
Glivec
IFN+Ara-C
(Beste respons waarden) Hematologische respons
n=553
n=553
CHR rate n (%)
534 (96,6%) *
313 (56,6%) *
[95% BI]
[94,7%, 97,9%]
[52,4%, 60,8%]
Cytogenetische respons Belangrijke respons n (%)
490 (88,6%)*
129 (23,3%)*
[95% BI]
[85,7%, 91,1%]
[19,9%, 27,1%]
15
Complete CyR n (%) Partiële CyR n (%)
454 (82,1%)* 36 (6,5%)
64 (11,6%)* 65 (11,8%)
Moleculaire respons Belangrijke respons bij 12 maanden (%)
40%*
2%*
Belangrijke respons bij 24 maanden (%) * p < 0,001, Fischer’ s exact test
54%
NA**
** onvoldoende gegevens, slechts twee patiënten beschikbaar met monsters Hematologische respons criteria (elke responses te bevestigen na ≥ 4 weken):
WBC < 10 x 109/ l, bloedplaatjes < 450 x 109/ l, myelocyt+metamyelocyt < 5% in bloed, geen blasten en promyelocyten in bloed, basofielen < 20%, geen extramedullaire verwikkelingen Cytogenetische respons criteria: compleet (0% Ph+ metafasen), partieel (1– 35%), gering (36– 65%) of minimaal (66– 95%).
Een belangrijke respons (0– 35%) combineert zowel de complete als de partiële respons.
Belangrijke moleculaire respons criteria: in het perifeer bloed reductie van ≥ 3 logaritmen in de hoeveelheid van Bcr-Abl transcripten (gemeten door “ real-time quantitative reverse transcriptase PCR assay”) versus een gestandaardiseerde uitgangswaarde.
Complete hematologische respons, belangrijke cytogenetische respons en complete cytogenetische respons op eerstelijnsbehandeling werden geschat met behulp van de Kaplan-Meier benadering, waarbij non-responses waren geschrapt ten tijde van het laatste onderzoek.
Met gebruikmaking van deze benadering, verbeterden de geschatte cumulatieve responscijfers voor de eerstelijnsbehandeling met Glivec van 12 maanden behandeling tot 60 maanden behandeling als volgt:
CHR van 96,4% tot 98,4% en CCyR van 69,5% tot 86,7%.
Na 5 jaar follow-up, waren er 86 (15,6%) gevallen van progressie in de Glivec arm:
35 (6,3%) betroffen progressie tot de acceleratiefase/ blastaire crisis, 28 (5,1%) verlies van MCyR, 14 (2,5%) verlies van CHR of toename in WBC en 9 (1,6%) gevallen van overlijden die niet aan CML waren gerelateerd.
Daarentegen waren er 155 (28,0%) voorvallen in de IFN+Ara-C arm, waarvan 128 optraden tijdens eerstelijnsbehandeling met IFN+Ara-C.
Het geschatte aantal patiënten dat vrij is van progressie tot de acceleratiefase of de blastaire crisis bij 60 maanden is significant hoger in de Glivec-arm in vergelijking met de IFN-arm (92,9% versus 86,2%, p < 0,001).
Het jaarlijkse aantal progressies tot de acceleratiefase of blastaire crisis verminderde met de tijdsduur dat men in behandeling was en was minder dan 1% in het vierde en het vijfde jaar.
De geschatte progressievrije overleving bij 60 maanden was 83,2% in de Glivec-arm en 64,1% in de controle-arm (p < 0,001).
De jaarlijkse progressie van welk type ook voor Glivec nam eveneens af in de loop van de tijd.
Een totaal van 57 (10,3%) respectievelijk 73 (13,2%) patiënten overleden in de Glivec en IFN+Ara-C groepen.
Bij 60 maanden is de geschatte overleving 89,4% (86, 92) vs.
85,6% (82, 89) in de gerandomiseerde Glivec respectievelijk de IFN+Ara-C groepen (p=0,049, log-rank test).
Dit ‘ tijd tot gebeurtenis’ eindpunt is sterk beïnvloed door de hoge crossover van IFN+Ara-C naar Glivec.
Het effect van de Glivec behandeling op de overleving in de chronische fase van nieuw gediagnosticeerde CML is verder onderzocht in een retrospectieve analyse van de bovenvermelde Glivec gegevens met de primaire gegevens van een andere fase III onderzoek met IFN+Ara-C (n=325) in een identiek behandelschema.
In deze retrospectieve analyse was de superioriteit van Glivec over IFN+Ara-C in de algehele overleving aangetoond (p < 0,001); binnen 42 maanden waren 47 (8,5%) Glivec patiënten en 63 (19,4%) IFN+Ara-C patiënten overleden.
De gradatie van cytogenetische respons en moleculaire respons had een duidelijk effect op de langetermijn uitkomsten bij patiënten op Glivec.
Terwijl een geschatte hoeveelheid van 97% (93%) van de patiënten met CCyR (PCyR) na 12 maanden vrij was van progressie tot de acceleratiefase/ blastaire crisis bij 60 maanden, was slechts 81% van de patiënten zonder MCyR na 12 maanden vrij van progressie naar CML in een gevorderd stadium bij 60 maanden (p < 0,001 algeheel, p=0,20 tussen CCyR en PCyR).
Voor patiënten met CCyR en reductie in Bcr-Abl transcripten van tenminste 3 logarithmen op 12 maanden, was de kans op het vrij blijven van
16 progressie tot acceleratiefase/ blastaire crisis 100% bij 60 maanden.
Soortgelijke bevindingen werden gevonden op basis van een 18 maands landmark analyse.
In dit onderzoek waren dosisverhogingen toegestaan van 400 mg per dag naar 600 mg per dag, en vervolgens van 600 mg per dag naar 800 mg per dag.
Na 42 maanden follow-up ondervonden 11 patiënten een bevestigd verlies (binnen 4 weken) van hun cytogenetische respons.
Van deze 11 patiënten kregen 4 patiënten een dosisverhoging tot 800 mg per dag, 2 van hen herwonnen een cytogenetisch respons (1 partiële en 1 complete, de laatste bereikte ook een moleculaire respons), terwijl van de 7 patiënten die geen dosisverhoging kregen, slechts één een complete cytogenetische respons herwon.
Het percentage van sommige bijwerkingen was hoger bij de 40 patiënten bij wie de dosis was verhoogd tot 800 mg per dag in vergelijking met de patiëntenpopulatie vóór de verhoging van de dosis (n=551).
De vaker voorkomende bijwerkingen waren gastrointestinale hemorragieën, conjunctivitis en verhoging van transaminasen of bilirubine.
Andere bijwerkingen werden gemeld met lagere of gelijke frequentie.
Chronische fase, Interferon-falen:
532 volwassen patiënten werden behandeld met een startdosis van 400 mg.
De patiënten werden onderverdeeld in drie hoofdcategorieën: hematologisch falen (29%), cytogenetisch falen (35%), of intolerantie t. o. v. interferon (36%).
De patiënten hadden gedurende een voorafgaande mediane periode van 14 maanden IFN therapie gekregen met doses ≥ 25 x 106 IU per week en waren allen in de late chronische fase beland, met een mediane tijd vanaf de diagnose van 32 maanden.
De primaire werkzaamheidsvariabele van het onderzoek was de mate van een belangrijke cytogenetische respons (complete plus partiële respons, 0 tot 35% Ph+ metafases in het beenmerg).
In dit onderzoek bereikte 65% van de patiënten een belangrijke cytogenetische respons die compleet was bij 53% (43% bevestigd) van de patiënten (Tabel 4).
Een complete hematologische respons werd bereikt bij 95% van de patiënten.
Acceleratiefase:
235 volwassen patiënten met de ziekte in de acceleratiefase werden in het onderzoek opgenomen.
De eerste 77 patiënten startten met 400 mg, het protocol werd vervolgens gewijzigd om hogere doseringen toe te staan en de overgebleven 158 patiënten startten met 600 mg.
De primaire werkzaamheidsvariabele was de mate van hematologische respons, uitgedrukt hetzij als een complete hematologische respons, geen bewijzen van leukemie (dit is klaring van blasten van het merg en het bloed, maar zonder volledig perifeer bloedherstel zoals bij complete respons), of als een terugkeer naar de chronische fase van CML.
Een bevestigde hematologische respons werd bereikt bij 71,5% van de patiënten (Tabel 4).
Belangrijk te melden was dat ook 27,7% van de patiënten een belangrijke cytogenetische respons bereikte, die compleet was bij 20,4% (16% bevestigd) van de patiënten.
Voor patiënten behandeld met 600 mg is de huidige schatting van de mediane progressie- vrije-overleving en algemene overleving respectievelijk 22,9 en 42,5 maanden.
Myeloïde blastaire crisis:
260 patiënten met myeloïde blast crisis werden in het onderzoek opgenomen.
95 (37%) van hen had eerder chemotherapie gekregen voor de behandeling van ofwel de acceleratiefase of de blastaire crisis (“ voorbehandelde patiënten”) terwijl 165 (63%) van hen deze therapie niet had gekregen (“ onbehandelde patiënten”).
De eerste 37 patiënten startten met 400 mg, het protocol werd daarna gewijzigd om hogere doseringen toe te staan en de overgebleven 223 patiënten startten met 600 mg.
De primaire werkzaamheidsvariabele was de mate van hematologische respons, uitgedrukt als een complete hematologische respons, geen bewijzen van leukemie, of als een terugkeer naar de chronische fase van CML met gebruik van dezelfde criteria als voor het onderzoek in de acceleratiefase.
Bij dit onderzoek bereikte 31% van de patiënten een hematologische respons (36% van de onbehandelde patiënten en 22% van de voorbehandelde patiënten).
De mate van respons was eveneens groter bij de patiënten behandeld met 600 mg (33%) dan bij de patiënten behandeld met 400 mg (16%, p=0,0220).
De huidige schatting van de mediane overleving van eerder onbehandelde en behandelde patiënten is respectievelijk 7,7 en 4,7 maanden.
Lymfoïde blastaire crisis: een beperkt aantal patiënten werd in fase I onderzoeken ingesloten (n=10).
17 Het aantal met een hematologische respons met een tijdsduur van 2– 3 maanden was 70%.
Tabel 4
Respons bij CML onderzoeken bij volwassenen
Onderzoek 0110 37-maands gegevens Chronische fase, IFN falen (n=532)
Onderzoek 0109 40,5-maands gegevens Acceleratiefase (n=235)
Onderzoek 0102 38-maands gegevens Myeloïde blastaire crisis (n=260)
% van de patiënten (CI95%) Hematologische respons1 Complete hematologische respons (CHR)
95% (92,3– 96,3) 95%
71% (65,3– 77,2) 42%
31% (25,2– 36,8) 8%
Geen bewijzen van leukemie Niet van toepassing (NEL)
12%
5%
Terugkeer naar chronische fase (RTC)
Niet van toepassing
17%
18%
Belangrijke cytogenetische respons2
65% (61,2– 69,5)
28% (22,0– 33,9)
15% (11,2– 20,4)
Complete
53%
20%
7%
1
(Bevestigd3) [95%BI] Partiële
(43%) [38,6– 47,2] 12%
(16%) [11,3– 21,0] 7%
(2%)
[0,6– 4,4] 8%
Hematologische respons criteria (elke respons te bevestigen na ≥ 4 weken):
CHR Onderzoek 0110 [WBC < 10 x 109/ l, bloedplaatjes < 450 x 109/ l, myelocyten+metamyelocyten < 5% in bloed, geen blasten en promyelocyten in bloed, basofielen < 20%, geen extramedullaire verwikkelingen] en in onderzoeken 0102 en 0109 [ANC ≥ 1,5 x 109/ l, bloedplaatjes ≥ 100 x 109/ l, geen bloed blasten, BM blasten < 5% en geen extramedullaire ziekte] NEL Zelfde criteria als voor CHR maar ANC ≥ 1 x 109/ l en bloedplaatjes ≥ 20 x 109/ l (enkel 0102 en 0109) RTC < 15% blasten BM en PB, < 30% blasten+promyelocyten in BM en PB, < 20% basofielen in PB, geen andere extramedullaire ziekte dan milt en lever (enkel voor 0102 en 0109).
BM = beenmerg, PB = perifeer bloed 2 Cytogenetische respons criteria:
Een belangrijke respons combineert zowel de complete als de partiële respons: complete (0% Ph+ metafases), partiële (1– 35%) 3 Complete cytogenetische respons, bevestigd door een tweede cytogenetische beenmerg-evaluatie uitgevoerd tenminste 1 maand na het initiële beenmergonderzoek.
Kinderen:
Een totaal van 26 patiënten jonger dan 18 jaar met ofwel chronische fase CML (n=11) of CML in blastaire crisis of Ph+ acute leukemieën (n=15) werd ingesloten in een dosis-oplopende fase I- onderzoek.
Dit was een populatie van zwaar voorbehandelde patiënten, aangezien 46% voorafgaande BMT had ondergaan en 73% een voorafgaande multi-agens chemotherapie.
De patiënten werden behandeld met Glivec doses van 260 mg/ m2/ dag (n=5), 340 mg/ m2/ dag (n=9), 440 mg/ m2/ dag (n=7) en 570 mg/ m2/ dag (n=5).
Van de 9 patiënten met chronische fase CML voor wie cytogenetische gegevens beschikbaar waren, verkregen er respectievelijk 4 (44%) en 3 (33%) een complete en partiële cytogenetische respons, met een MCyR van 77%.
In totaal 51 kinderen met nieuw gediagnosticeerde en onbehandelde CML in de chronische fase werden geïncludeerd in een open-label, multicentra, eenarmig fase II onderzoek.
Patiënten werden behandeld met Glivec 340 mg/ m2/ dag, zonder onderbrekingen in afwezigheid van dosisbeperkende toxiciteit.
Glivecbehandeling induceert een snelle respons bij nieuw gediagnosticeerde kinderen met CML met een CHR van 78% na 8 weken therapie.
De hoge CHR ging gepaard met de ontwikkeling van een complete cytogenetische respons (CCyR) van 65%, wat vergelijkbaar is met de resultaten zoals gezien bij volwassenen.
Bovendien werd een partiële cytogenetische respons (PCyR) gezien bij 16% voor een MCyR van 81%.
De meerderheid van de patiënten die een CCyR bereikten ontwikkelde 18 de CCyR tussen 3 en 10 maanden met een mediane tijd tot respons van 5,6 maanden, gebaseerd op de Kaplan-Meier schatting.
Klinische onderzoeken bij Ph+ ALL Nieuw gediagnosticeerd Ph+ ALL:
Imatinib, gebruikt als enig middel, induceerde een significant hogere complete hematologische respons dan chemotherapie (96,3% vs.
50%; p=0,0001) in een gecontroleerd onderzoek (ADE10) naar imatinib versus chemotherapie inductie bij 55 nieuw gediagnosticeerde patiënten van 55 jaar en ouder.
Wanneer salvagetherapie met imatinib werd toegediend bij patiënten die niet of slecht reageerden op chemotherapie, bereikten 9 (81,8%) van de 11 patiënten een complete hematologische respons.
Dit klinisch effect werd geassocieerd met een hogere reductie in bcr-abl transcripten bij de met imatinib behandelde patiënten in vergelijking met de chemotherapie-arm na 2 weken therapie (p=0,02).
Alle patiënten kregen imatinib en consolidatiechemotherapie (zie Tabel 5) na inductie en de niveaus van bcr-abl transcripten waren gelijk in de twee armen na 8 weken.
Zoals verwacht op basis van de onderzoeksopzet werd geen verschil waargenomen in remissieduur, ziektevrije overleving of algehele overleving, hoewel patiënten met een complete moleculaire respons die minimale residuele ziekte hadden, een betere uitkomst hadden in termen van remissieduur (p=0,01) en ziektevrije overleving (p=0,02).
De resultaten die zijn waargenomen in een groep van 211 nieuw gediagnosticeerde Ph+ ALL patiënten in vier ongecontroleerde klinische onderzoeken (AAU02, ADE04, AJP01 en AUS01) zijn consistent met de hierboven beschreven resultaten.
Imatinib in combinatie met chemotherapie-inductie (zie Tabel 5) resulteerde in een complete hematologische respons van 93% (147 van 158 evalueerbare patiënten) en in een belangrijke cytogenetische respons van 90% (19 van 21 evalueerbare patiënten).
De complete moleculaire respons was 48% (49 van 102 evalueerbare patiënten).
In twee onderzoeken (AJP01 en AUS01) waren ziektevrije overleving (DFS) en algehele overleving (OS) steeds langer dan 1 jaar en ze waren superieur ten opzichte van historische controles (DFS p < 0,001; OS p < 0,0001).
Tabel 5
Chemotherapie gebruikt in combinatie met imatinib
Onderzoek Voorfase
ADE10 DEX 10 mg/ m2 oraal, dag 1-5; CP 200 mg/ m2 i. v., dag 3, 4, 5; MTX 12 mg intrathecaal, dag 1
Remissie-inductie
DEX 10 mg/ m2 oraal, dag 6-7, 13-16; VCR 1 mg i. v., daf 7, 14; IDA 8 mg/ m2 i. v.
(0,5 uur), dag 7, 8, 14, 15; CP 500 mg/ m2 i. v. (1 uur) dag 1; Ara-C 60 mg/ m2 i. v., dag 22-25, 29-32
Consolidatietherapie I, III, V
MTX 500 mg/ m2 i. v.
(24 uur), dag 1, 15; 6-MP 25 mg/ m2 oraal, dag 1-20
Consolidatietherapie II, IV Onderzoek AAU02
Ara-C 75 mg/ m2 i. v.
(1 uur), dag 1-5; VM26 60 mg/ m2 i. v.
(1 uur), dag 1-5
Inductietherapie (de Daunorubicine 30 mg/ m2 i. v., dag 1-3, 15-16; VCR 2 mg totale dosis i. v.,
novo Ph+ ALL)
dag 1, 8, 15, 22; CP 750 mg/ m2 i. v., dag 1, 8; prednison 60 mg/ m2 oraal, dag 1-7, 15-21; IDA 9 mg/ m2 oraal, dag 1-28; MTX 15 mg intrathecaal, dag 1, 8, 15, 22; Ara-C 40 mg intrathecaal, dag 1, 8, 15, 22; methylprednisolon 40 mg intrathecaal, dag 1, 8, 15, 22
Consolidatie (de novo Ph+ ALL) Onderzoek ADE04
Ara-C 1.000 mg/ m2/ 12 h i. v. (3 uur), daf 1-4; mitoxantron 10 mg/ m2 i. v. dag 3-5; MTX 15 mg intrathecaal, dag 1; methylprednisolon 40 mg intrathecaal, dag 1
Voorfase
DEX 10 mg/ m2 oraal, dag 1-5; CP 200 mg/ m2 i. v., dag 3-5; MTX 15 mg intrathecaal, dag 1
Inductietherapie I
DEX 10 mg/ m2 oraal, dag 1-5; VCR 2 mg i. v., dag 6, 13, 20; daunorubicine 45 mg/ m2 i. v., dag 6-7, 13-14
Inductietherapie II
CP 1 g/ m2 i. v.
(1 uur), dag 26, 46; Ara-C 75 mg/ m2 i. v.
(1 uur), dag 28-
19 31, 35-38, 42-45; 6-MP 60 mg/ m2 oral, dag 26-46
Consolidatietherapie Onderzoek AJP01
DEX 10 mg/ m2 oral, days 1-5; vindesine 3 mg/ m2 i. v., day 1; MTX 1.5 g/ m2 i. v.
(24 h), day 1; etoposide 250 mg/ m2 i. v.
(1 h) days 4-5; Ara- C 2x 2 g/ m2 i. v.
(3 h, q 12 h), day 5
Inductietherapie
CP 1,2 g/ m2 i. v.
(3 uur), dag 1; daunorubicine 60 mg/ m2 i. v.
(1 uur), dag 1-3; vincristine 1,3 mg/ m2 i. v., dag 1, 8, 15, 21; prednisolon 60 mg/ m2/ dag oraal
Consolidatietherapie
Alternerende chemotherapie cyclus: hoge dosis chemotherapie met MTX 1 g/ m2 i. v.
(24 uur), dag 1, en Ara-C 2 g/ m2 i. v.
(elke 12 uur), dag 2-3, gedurende 4 cycli
Onderhoud Onderzoek AUS01
VCR 1,3 g/ m2 i. v., dag 1; prednisolon 60 mg/ m2 oraal, dag 1-5
Inductie-consolidatie therapie
Hyper-CVAD regime:
CP 300 mg/ m2 i. v.
(3 uur, elke 12 uur), dag 1-3; vincristine 2 mg i. v., dag 4, 11; doxorubicine 50 mg/ m2 i. v.
(24 uur), dag 4; DEX 40 mg/ dag op dag 1-4 en 11-14, afgewisseld met MTX 1 g/ m2 i. v.
(24 uur), dag 1, Ara-C 1 g/ m2 i. v.
(2 uur, elke 12 uur), dag 2-3 (totaal van 8 cycli)
Onderhoud
VCR 2 mg i. v. maandelijks gedurende 13 maanden; prednisolon 200 mg oraal, 5 dagen per maand gedurende 13 maanden
Alle behandelingen omvatten toediening van steroïden voor CNS prophylaxe.
Ara-C: cytosine arabinoside; CP: cyclofosfamide; DEX: dexamethason; MTX: methotrexaat; 6- MP:
6-mercaptopurine; VM26: teniposide; VCR: vincristine; IDA: idarubicine; i. v.: intraveneus
Recidiverende/ refractaire Ph+ ALL:
Wanneer imatinib werd gebruikt als enig middel bij patiënten met recidiverende/ refractaire Ph+ ALL, resulteerde dit bij 53 van 411 patiënten die evalueerbaar waren voor respons, in een hematologische respons van 30% (9% complete respons) en een belangrijke cytogenetische respons van 23%.
(Opgemerkt dient te worden dat 353 van de 411 patiënten waren behandeld in een “ expanded access” programma zonder dat primaire responsgegevens waren verzameld).
De mediane tijd tot progressie in de algehele populatie van 411 patiënten met recidiverende / refractaire Ph+ ALL varieerde van 2,6 tot 3,1 maanden, en de mediane algehele overleving in de 401 evalueerbare patiënten varieerde van 4,9 tot 9 maanden.
De gegevens waren vergelijkbaar wanneer een heranalyse werd uitgevoerd waarin alleen patiënten van 55 jaar of ouder werden opgenomen.
Klinische onderzoeken bij MDS/ MPD Ervaring met Glivec bij deze indicatie is zeer beperkt en is gebaseerd op hematologische en cytogenetische responscijfers.
Er zijn geen gecontroleerde onderzoeken die een klinisch voordeel of toegenomen overleving aantonen.
Eén open label, multicentra, fase II klinisch onderzoek (onderzoek B2225) werd uitgevoerd, waarin Glivec werd onderzocht bij verschillende patiëntenpopulaties die leden aan levensbedreigende ziekten, geassocieerd met Abl, Kit of PDGFR proteïne-tyrosine kinases.
Dit onderzoek omvatte 7 patiënten met MDS/ MPD, die werden behandeld met 400 mg Glivec per dag.
Drie patiënten hadden een complete hematologische respons (CHR) en één patient had een partiële hematologische respons (PHR).
Ten tijde van de oorspronkelijke analyse ontwikkelden drie van de vier patiënten met gedetecteerde PDGFR gen herschikkingen een hematologische respons (2 CHR en 1 PHR).
De leeftijd van deze patiënten varieerde van 20 tot 72 jaar.
Bovendien werden nog eens 24 patiënten met MDS/ MPD vermeld in 13 publicaties.
21 patiënten werden behandeld met 400 mg Glivec per dag, terwijl de andere 3 patiënten lagere doses kregen.
Bij elf patiënten werd PDGFR gen herschikkingen gevonden, 9 van hen bereikten een CHR en 1 een PHR.
De leeftijd van deze patiënten varieerde van 2 tot 79 jaar.
In een recente publicatie wees de bijgewerkte informatie van 6 van deze 11 patiënten uit dat al deze patiënten in cytogenetische remissie bleven (bereik 32-38 maanden).
In dezelfde publicatie werden langetermijn follow-up gegevens van 12 MDS/ MPD patiënten met PDGFR gen herschikkingen gemeld (5 patiënten van onderzoek B2225).
Deze patiënten kregen Glivec gedurende een mediaan van 47 maanden (bereik 24 dagen – 60 maanden).
Bij 6 van deze patiënten is
20 de follow-up nu langer dan 4 jaar.
Elf patiënten bereikten snel CHR; bij tien was sprake van complete verdwijning van cytogenetische afwijkingen en een verlaging of verdwijning van fusietranscripten zoals gemeten met RT-PCR.
De hematologische en cytogenetische responsen bleven gehandhaafd gedurende een mediaan van 49 maanden (bereik 16-60) respectievelijk 47 maanden (bereik 16-59).
De algehele overleving is 65 maanden sinds de diagnose (bereik 25-234).
Glivectoediening aan patiënten zonder de genetische translocatie resulteerde in het algemeen niet in een verbetering.
Klinische onderzoeken bij HES/ CEL Eén open label, multicentra, fase II klinisch onderzoek (onderzoek B2225) werd uitgevoerd waarin Glivec werd getest bij verschillende patiëntenpopulaties die leden aan levensbedreigende ziekten, geassocieerd met Abl, Kit of PDGFR proteïne-tyrosine kinases.
In deze studie werden 14 patiënten met HES/ CEL behandeld met 100 mg tot 1.000 mg Glivec per dag.
Nog eens 162 patiënten met HES/ CEL, vermeld in 35 gepubliceerde case reports en case series, kregen Glivec met een dosis van 75 mg tot 800 mg per dag.
Cytogenetische afwijkingen werden beoordeeld bij 117 van de totale populatie van 176 patiënten.
Bij 61 van deze 117 patiënten werd FIP1L1-PDGFRα fusie kinase vastgesteld.
Al deze patiënten met FIP1L1-PDGFRα fusie kinase bereikten een complete hematologische respons.
Het FIP1L1-PDGFRα fusie kinase was of negatief of onbekend bij 115 patiënten, van wie 62 (54%) een complete (n=46) of een partiële (n=16) hematologische respons bereikten. Noge eens vier HES patiënten in andere 3 gepubliceerde rapporten bleken FIP1L1- PDGFRα -positief te zijn.
Alle 65 FIP1L1-PDGFRα fusie kinase positieve patiënten bereikten een CHR die maanden aanhield (bereik van 1+ tot 44+ maanden geschrapt ten tijde van de rapportage).
Zoals vermeld in een recente publicatie bereikten 21 van deze 65 patiënten ook complete moleculaire remissie met een mediane follow-up van 28 maanden (bereik 13-67 maanden).
De leeftijd van deze patiënten varieerden van 25 tot 72 jaar.
Bovendien werden verbeteringen in symptomatologie en andere orgaandysfunctie afwijkingen gemeld in de case reports door de onderzoekers.
Verbeteringen werden gemeld in de volgende orgaanstelsels: hart, zenuwstelsel, huid/ onderhuid, ademhalingsstel- sel/ borstkas/ mediastinum, skeletspier/ bindweefsel/ bloedvat, en maagdarmstelsel.
Klinische onderzoeken bij GIST Eén fase II open-label, gerandomiseerd, ongecontroleerd multinationaal onderzoek werd uitgevoerd bij patiënten met niet-reseceerbare of gemetastaseerde maligne gastro-intestinale stromale tumoren (GIST).
In dit onderzoek werden 147 patiënten opgenomen en gerandomiseerd op ofwel 400 mg ofwel 600 mg oraal éénmaal per dag, tot 36 maanden.
Deze patiënten varieerden in leeftijd van 18 tot 83 jaar en hadden een pathologische diagnose van Kit-positieve maligne GIST die niet-reseceerbaar en/ of gemetastaseerd was.
Er werd routinematig immunohistochemie uitgevoerd met Kit antilichaam (A- 4502, konijn polyclonaal antiserum, 1:100; DAKO Corporation, Carpinteria, CA) volgens analyse met een avidine-biotine-peroxidase complex methode na antigen herstel.
Het primaire bewijs van werkzaamheid was gebaseerd op objectieve responscijfers.
Tumoren moesten meetbaar zijn op tenminste in één plaats van de ziekte, en respons werd gedefinieerd op basis van de criteria van de Southwestern Oncology Group (SWOG).
De resultaten zijn weergegeven in Tabel 6.
Tabel 6
Beste tumorrespons in onderzoek STIB2222 (GIST)
Alle doses (n=147) 400 mg (n=73) 600 mg (n=74)
Beste respons Complete respons
n (%) 1 (0,7)
Partiële respons Stabiele ziekte Progressieve ziekte Niet evalueerbaar Onbekend
98 (66,7) 23 (15,6) 18 (12,2) 5 (3,4) 2 (1,4)
Er waren geen verschillen in responscijfers tussen de twee doseringsgroepen.
Een significant aantal patiënten bij wie de ziekte stabiel was op het moment van de interim analyse, bereikte een partiële
21 respons met langere behandeling (mediane follow-up 31 maanden).
Mediane tijd tot respons was 13 weken (95% CI 12– 23).
Mediane tijd tot therapiefalen in responders was 122 weken (95% CI 106– 147), terwijl dit in de gehele onderzoekspopulatie 84 weken (95% CI 71– 109) bedroeg.
De mediane algemene overleving is niet bereikt.
De Kaplan-Meier schatting voor overleving na 36 maanden follow-up is 68%.
In twee klinische onderzoeken (onderzoek B2222 en een intergroeponderzoek S0033) werd de dagelijkse dosis Glivec verhoogd tot 800 mg bij patiënten die progressie vertoonden op een lagere dagelijkse dosis van 400 mg of 600 mg.
De dagelijkse dosis werd verhoogd tot 800 mg bij in totaal 103 patiënten; 6 patiënten bereikten een partiële respons en 21 stabilisatie van hun ziekte na dosisverhoging voor een algemeen klinisch voordeel van 26%.
Uit de beschikbare veiligheidsgegevens blijkt het verhogen van de dosis tot 800 mg per dag bij patiënten die progressie vertonen op de lagere doses van 400 mg of 600 mg het veiligheidsprofiel van Glivec niet te beïnvloeden.
Klinische onderzoeken bij DFSP Eén fase II, open label, multicenter, klinisch onderzoek (onderzoek B2225) werd uitgevoerd met 12 patiënten met DFSP die werden behandeld met 800 mg Glivec per dag.
De leeftijd van de DFSP patiënten varieerde van 23 tot 75 jaar; DFSP was gemetastaseerd, lokaal recidiverend na initiële resectieve chirurgie en ongeschikt geacht voor verdere resectieve ingreep op het moment van deelname aan het onderzoek.
Het primaire bewijs van werkzaamheid was gebaseerd op objectieve responscijfers.
9 van de 12 geïncludeerde patiënten toonden een respons, 1 een complete en 8 een partiële.
3 van de partiële responders werden vervolgens ziektevrij door middel van chirurgie.
De mediane behandelingsduur in onderzoek B2225 was 6,2 maanden, met een maximale duur van 24,3 maanden.
Nog eens 6 DFSP patiënten die werden behandeld met Glivec werden in 5 gepubliceerde case reports gemeld, hun leeftijd varieerde van 18 maanden tot 49 jaar.
De volwassen patiënten die werden gemeld in de gepubliceerde literatuur waren behandeld met 400 mg (4 gevallen) of 800 mg (1 geval) Glivec per dag.
Kinderen kregen 400 mg/ m2/ dag, welke dosering vervolgens werd verhoogd tot 520 mg/ m2/ dag.
5 patiënten vertoonden een respons, 3 compleet en 2 partieel.
De mediane behandelingsduur in de gepubliceerde literatuur varieerde tussen 4 weken en meer dan 20 maanden.
De translocatie t(17:22)[(q22: q13)], of het genproduct ervan, was aanwezig in bijna alle responders op Glivecbehandeling.
5.2 Farmacokinetische eigenschappen
Farmacokinetiek van Glivec De farmacokinetiek van Glivec is geëvalueerd over een doseringsinterval van 25 tot 1.000 mg.
Plasma farmacokinetische profielen werden geanalyseerd op dag 1 en op dag 7 of dag 28; op dat moment hadden de plasma concentraties de steady state bereikt.
Absorptie De gemiddelde absolute biologische beschikbaarheid voor de capsule-formulering is 98%.
Er was een hoge interpatiënt variabiliteit in imatinib plasma AUC waarden na een orale dosis.
Wanneer het middel werd gegeven met een vetrijke maaltijd was de absorptie van imatinib minimaal verminderd (11% verlaging van de Cmax en een verlenging van de tmax met 1,5 uur), met een kleine reductie van de AUC (7,4%) vergeleken met omstandigheden van vasten.
Het effect van voorafgaande gastro- intestinale chirurgie op de geneesmiddelabsorptie is niet bestudeerd.
Distributie Bij klinische relevante concentraties van imatinib bedroeg de plasma eiwit binding ongeveer 95%, op basis van in vitro experimenten, grotendeels aan albumine en alfa-zure-glycoproteïne, met slechts weinig binding aan lipoproteïne.
Metabolisme De belangrijkste metaboliet in de bloedcirculatie bij de mens is het N-gedemethyleerd piperazine derivaat, dat in vitro een vergelijkbare potentie laat zien als de moederverbinding.
De plasma AUC van deze metaboliet was slechts 16% van de AUC van imatinib.
De plasma eiwitbinding van de N- gedemethyleerde metaboliet is vergelijkbaar met die van de moederverbinding.
22 Imatinib en de N-demethyl metaboliet zijn samen verantwoordelijk voor ongeveer 65% van de circulerende radioactiviteit (AUC (0-48h)).
De overblijvende circulerende radioactiviteit bestaat uit een aantal minder belangrijke metabolieten.
De in vitro resultaten tonen aan dat CYP3A4 het belangrijkste humane P450 enzym is dat de biotransformatie van imatinib katalyseert.
Van een reeks van potentiële co-medicaties (paracetamol, aciclovir, allopurinol, amfotericine, cytarabine, erythromycine, fluconazol, hydroxyurea, norfloxacine, penicilline V) toonden alleen erythromycine (IC50 50 µM) en fluconazol (IC50 118 µM) een inhibitie op het metabolisme van imatinib, die een klinische betekenis kan hebben.
Imatinib toonde in vitro aan een competitieve inhibitor te zijn voor markersubstraten voor CYP2C9, CYP2D6 en CYP3A4/ 5.
Ki waarden in humane levermicrosomen waren respectievelijk 27, 7,5 en 7,9 µmol/ l.
Maximale plasmaconcentraties van imatinib in patiënten zijn 2– 4 µmol/ l, bijgevolg is een inhibitie mogelijk van het CYP2D6- en/ of CYP3A4/ 5-gemedieerd metabolisme van gelijktijdig toegediende geneesmiddelen.
Imatinib interfereerde niet met de biotransformatie van 5-fluorouracil, maar het inhibeerde het metabolisme van paclitaxel als gevolg van een competitieve inhibitie van CYP2C8 (Ki = 34,7 µM).
Deze Ki waarde is veel hoger dan de verwachte plasmawaarden van imatinib bij patiënten, bijgevolg is er geen interactie te verwachten bij de gelijktijdige toediening van ofwel 5- fluorouracil of paclitaxel en imatinib.
Eliminatie Gebaseerd op de recuperatie van de verbinding(en) na een orale dosis van 14C-gemerkt imatinib, werd ongeveer 81% van de dosis binnen 7 dagen teruggevonden in de faeces (68% van de dosis) en de urine (13% van de dosis).
Ongewijzigd imatinib was verantwoordelijk voor 25% van de dosis (5% urine, 20% faeces), de rest zijnde metabolieten.
Plasma farmacokinetiek Na orale toediening aan gezonde vrijwilligers was de t½ ongeveer 18 uur, wat er op wijst dat eenmaal daagse dosering geschikt is.
De verhoging van de gemiddelde AUC met verhoging van de dosis was lineair en dosis-proportioneel binnen het doseringsinterval van 25– 1.000 mg imatinib na orale toediening.
Er was geen verandering in de kinetiek van imatinib na herhaalde dosering, en de accumulatie bedroeg 1,5- tot 2,5-maal bij steady state bij een dosering van éénmaal daags.
Farmacokinetiek bij GIST-patiënten Bij GIST-patiënten was de steady state blootstelling 1,5-maal hoger dan deze waargenomen voor CML patiënten bij dezelfde dosis (400 mg dagelijks).
Gebaseerd op een preliminaire populatie- farmacokinetische analyse bij GIST-patiënten, waren er drie variabelen (albumine, WBC en bilirubine) waarvoor een statistisch significant verband werd gevonden met de imatinib farmacokinetiek.
Verlaagde albumine waarden veroorzaakten een verminderde klaring (CL/ f); en hogere WBC waarden leidden tot een vermindering van CL/ f.
Nochtans, deze verbanden zijn niet voldoende uitgesproken om een dosisaanpassing te rechtvaardigen.
In deze patiëntenpopulatie, zou de aanwezigheid van levermetastasen mogelijk kunnen leiden tot leverinsufficiëntie en gereduceerd metabolisme.
Populatie farmacokinetiek Gebaseerd op analyse van de populatie farmacokinetiek bij CML patiënten, was er een klein effect van de leeftijd op het distributievolume (12% verhoging bij patiënten > 65 jaar).
Dit verschil wordt niet als klinisch significant gezien.
Het effect van het lichaamsgewicht op de klaring van imatinib is zodanig dat voor een patiënt, die 50 kg weegt, verwacht wordt dat de gemiddelde klaring 8,5 liter per uur bedraagt, terwijl voor een patiënt, die 100 kg weegt, de klaring zal stijgen tot 11,8 liter per uur.
Deze verschillen worden niet als voldoende beschouwd om een dosis aanpassing op basis van kg lichaamsgewicht te rechtvaardigen.
Er is geen invloed van het geslacht op de kinetiek van imatinib.
Farmacokinetiek bij kinderen Zoals bij volwassen patiënten, werd imatinib snel geabsorbeerd na orale toediening bij pediatrische patiënten in fase I- en fase II-onderzoeken.
Met een dosering bij kinderen van 260 en 340 mg/ m2/ dag
23 werd een gelijkwaardige blootstelling bereikt als met respectievelijk 400 en 600 mg bij volwassen patiënten.
Uit de vergelijking van de AUC(0-24) op dag 8 en dag 1 bij het doseringsniveau van 340 mg/ m2/ dag bleek een 1,7-voudige geneesmiddelenaccumulatie na herhaalde éénmaal daagse toedieningen.
Aantasting van orgaanfuncties Imatinib en zijn metabolieten worden niet in significante mate via de nier uitgescheiden.
Patiënten met milde en matige nierfunctiestoornissen blijken een hogere plasmablootstelling te hebben dan patiënten met een normale nierfunctie.
De toename is ongeveer 1,5- tot 2-voudig, overeenkomend met een 1,5- voudige verhoging van plasma AGP, waaraan imatinib sterk bindt.
De klaring van het vrije geneesmiddel imatinib is waarschijnlijk vergelijkbaar bij patiënten met nierfunctiestoornissen en patiënten met een normale nierfunctie, aangezien de renale uitscheiding slechts een geringe eliminatieroute voor imatinib vertegenwoordigt (zie rubrieken 4.2 en 4.4).
Hoewel de resultaten van farmacokinetische analyses hebben aangetoond dat er aanzienlijke interindividuele variatie is, nam de gemiddelde blootstelling aan imatinib niet toe bij patiënten met verschillende gradaties van leverfunctiestoornissen vergeleken met patiënten met normale leverfunctie (zie rubrieken 4.2, 4.4 en 4.8).
5.3 Gegevens uit het preklinisch veiligheidsonderzoek
Het preklinisch veiligheidsprofiel van imatinib werd bepaald bij ratten, honden, apen en konijnen.
Toxiciteitsonderzoeken met meervoudige doses toonden lichte tot matige hematologische wijzigingen bij ratten, honden en apen, gepaard gaand met veranderingen in het beenmerg bij ratten en honden.
De lever was een doelorgaan bij ratten en honden.
Bij beide species werden milde tot matige stijgingen van de transaminasen en lichte dalingen van cholesterol, triglyceriden, totaal proteïne en albuminespiegels waargenomen.
Er werden geen histopathologische wijzigingen gezien in de lever van de rat.
Er werd een ernstige levertoxiciteit waargenomen bij honden, die gedurende 2 weken behandeld werden, met verhoogde leverenzymen, hepatocellulaire necrose, necrose van de galgangen en galganghyperplasie.
Renale toxiciteit werd waargenomen bij apen die behandeld werden gedurende 2 weken, met focale mineralisatie en dilatatie van de renale tubulus en tubulaire nefrose.
Bij verschillende van deze dieren werden verhoogde “ blood urea nitrogen” (BUN) en creatinine waargenomen.
Bij ratten werd hyperplasie van het transitionaal epitheel in de renale papillen en in de urineblaas waargenomen bij doses van meer dan 6 mg/ kg in het 13-weken durende onderzoek, zonder wijzigingen in serum- of urineparameters.
Een verhoogd aantal van opportunistische infecties werd waargenomen bij chronische imatinib behandeling.
In een 39-weken durend apenonderzoek, werd er geen “ NOAEL” (“ no observed adverse effect level”) vastgesteld bij de laagste dosis van 15 mg/ kg, ongeveer één-derde van de humane maximumdosis van 800 mg gebaseerd op het lichaamsoppervlak.
Behandeling van deze dieren resulteerde in een verslechtering van normaal onderdrukte malaria infecties.
Imatinib werd niet als genotoxisch beschouwd wanneer het getest werd in een in vitro bacteriële celtest (Ames test), een in vitro zoogdierenceltest (muislymfoma) en in een in vivo rat micronucleus test.
Positief genotoxische effecten werden verkregen met imatinib in een in vitro zoogdierceltest (Chinees hamsterovarium) voor clastogeniciteit (chromosoomafwijking) in de aanwezigheid van metabole activatie.
Twee intermediaire producten van het productieproces, die ook aanwezig zijn in het eindproduct zijn positief voor mutagenese in de Ames test.
Eén van deze intermediaire producten was ook positief in de muislymfoma test.
In een fertiliteitsonderzoek, waarbij mannelijke ratten gedurende 70 dagen vóór paring gedoseerd werden, was het gewicht van testikels en epididymis en het percentage beweeglijk sperma verminderd bij 60 mg/ kg, ongeveer gelijk aan de maximale klinische dosis van 800 mg/ dag, gebaseerd op het
24 lichaamsoppervlak.
Dit werd niet waargenomen bij doses ≤ 20 mg/ kg.
Een lichte tot matige reductie in de spermatogenese werd ook waargenomen bij de hond bij orale doses > 30 mg/ kg.
Wanneer vrouwelijke ratten werden gedoseerd 14 dagen voor paring en verder tot dag 6 van de dracht, was er geen effect op de paring, noch op het aantal zwangere wijfjes.
Bij een dosis van 60 mg/ kg, vertoonden vrouwelijke ratten een opmerkelijk post-implantatie foetaal verlies en een gereduceerd aantal levende foetussen.
Dit werd niet waargenomen bij doses ≤ 20 mg/ kg.
In een orale pre- en postnatale ontwikkelingsonderzoek bij ratten, werd rode vaginale vloed opgemerkt in de 45 mg/ kg/ dag groep op ofwel dag 14 of dag 15 van de dracht.
Bij dezelfde dosis was zowel het aantal doodgeboren jongen als het aantal dat stierf tussen postpartum dagen 0 en 4 verhoogd.
In de F1 nakomelingen, waren bij hetzelfde dosisniveau de gemiddelde lichaamsgewichten gereduceerd vanaf de geboorte tot het moment dat ze gedood werden en het aantal jongen dat het criterium voor preputiale scheiding haalde was licht verlaagd.
F1 fertiliteit was niet beïnvloed, terwijl er een verhoogd aantal resorpties en een verlaagd aantal levensvatbare foetussen werd waargenomen bij 45 mg/ kg/ dag.
De “ no observed effect level” (“ NOEL”) voor zowel de moederdieren als de F1 generatie was 15 mg/ kg/ dag (één vierde van de maximum humane dosis van 800 mg).
Imatinib was teratogeen bij ratten indien toegediend tijdens de organogenese in doses ≥ 100 mg/ kg, ongeveer gelijk aan de maximum klinische dosis van 800 mg/ dag, gebaseerd op het lichaamsoppervlak.
Teratogene effecten omvatten exencefalie of encefalocele, afwezige/ gereduceerde frontale en afwezige pariëtale botten.
Deze effecten werden niet waargenomen bij doses ≤ 30 mg/ kg.
In de 2-jaars carcinogeniteitsonderzoek bij ratten resulteerde de toediening van 15, 30 en 60 mg/ kg/ dag imatinib in een statistisch significante reductie van de levensduur van mannetjes bij 60 mg/ kg/ dag en vrouwtjes bij ≥ 30 mg/ kg/ dag.
Histopathologisch onderzoek van dode dieren lieten cardiomyopathie (beide geslachten), chronische progressieve nefropathie (vrouwtjes), en preputiale klierpapillomen zien als belangrijkste oorzaken van dood of redenen voor het doden van de dieren.
Doelorganen voor neoplastische veranderingen waren de nieren, urineblaas, urethra, preputiale en clitorale klier, dunne darm, bijschildklieren, bijnieren en non-glandulaire maag.
Papillomen/ carcinomen van de preputiale/ clitorale klier werden waargenomen vanaf 30 mg/ kg/ dag, wat ongeveer 0,5 of 0,3 keer de humane dagelijkse blootstelling vertegenwoordigt (gebaseerd op AUC) bij respectievelijk 400 mg/ dag of 800 mg/ dag, en 0,4 keer de dagelijkse blootstelling bij kinderen (gebaseerd op AUC) bij 340 mg/ m2/ dag.
De “ no observed effects level” (“ NOEL”) was 15 mg/ kg/ dag.
Nieradenomen/ carcinomen, urineblaas en urethra papillomen, adenocarcinomen van de dunne darm, bijschildklieradenomen, benigne en maligne medullaire tumoren van de bijnieren en papillomen/ carcinomen van de non-glandulaire maag werden waargenomen bij 60 mg/ kg/ dag, wat ongeveer 1,7 of 1 keer de humane dagelijkse blootstelling vertegenwoordigt (gebaseerd op AUC) bij respectievelijk 400 mg/ dag of 800 mg/ dag en 1,2 keer de dagelijkse blootstelling bij kinderen bij 340 mg/ m2/ dag.
De “ no observed effects level” (“ NOEL”) was 30 mg/ kg/ dag.
Het mechanisme en de relevantie van deze bevindingen in de carcinogeniciteitsonderzoek bij de rat zijn nog niet opgehelderd voor de mens.
Niet-neoplastische lesies die niet waren geïdentificeerd in eerdere preklinische onderzoeken, waren het cardiovasculair systeem, pancreas, endocriene organen en tanden.
De belangrijkste veranderingen waren cardiale hypertrofie en dilatatie, met tekenen van cardiale insufficiëntie tot gevolg bij sommige dieren.
25 6.
FARMACEUTISCHE GEGEVENS
6.1 Lijst van hulpstoffen
Inhoud van de capsule:
Microkristallijne cellulose Crospovidon Magnesiumstearaat Watervrij colloïdaal siliciumdioxide
Huls van de capsule:
Gelatine Geel ijzeroxide (E172) Titaandioxide (E171)
Drukinkt:
Rood ijzeroxide (E172) Schellak Sojalecithine
6.2 Gevallen van onverenigbaarheid
Niet van toepassing.
6.3 Houdbaarheid
2 jaar
6.4 Speciale voorzorgsmaatregelen bij bewaren
Bewaren beneden 30°C.
Bewaren in de oorspronkelijke verpakking, ter bescherming tegen vocht.
6.5 Aard en inhoud van de verpakking
PVC/ aluminium blisterverpakkingen
Verpakkingen van 30 capsules.
6.6 Speciale voorzorgsmaatregelen voor het verwijderen
Geen bijzondere vereisten.
7.
HOUDER VAN DE VERGUNNING VOOR HET IN DE HANDEL BRENGEN
Novartis Europharm Limited Wimblehurst Road Horsham West Sussex, RH12 5AB VERENIGD KONINKRIJK
8.
NUMMER(S) VAN DE VERGUNNING VOOR HET IN DE HANDEL BRENGEN
EU/ 1/ 01/ 198/ 001
26 9.
DATUM VAN EERSTE VERLENING VAN DE VERGUNNING / HERNIEUWING VAN DE VERGUNNING
Datum van eerste verlening van de vergunning:
07.11.2001 Datum van eerste hernieuwing:
07.11.2006
10.
DATUM VAN HERZIENING VAN DE TEKST
27 1.
NAAM VAN HET GENEESMIDDEL
Glivec 100 mg harde capsules
2.
KWALITATIEVE EN KWANTITATIEVE SAMENSTELLING
Elke capsule bevat 100 mg imatinib (als mesilaat).
Voor een volledige lijst van hulpstoffen, zie rubriek 6.1.
3.
FARMACEUTISCHE VORM
Harde capsule
Wit tot geel poeder in een oranje tot grijsachtig-oranje ondoorzichtige capsule, gemerkt “ NVR SI”.
4.
KLINISCHE GEGEVENS
4.1 Therapeutische indicaties
Glivec is geïndiceerd voor de behandeling van • volwassen patiënten en kinderen met nieuw gediagnosticeerde Philadelphia chromosoom (bcr- abl) positieve (Ph+) chronische myeloïde leukemie (CML), voor wie beenmergtransplantatie niet als eerstelijnsbehandeling wordt beschouwd. • volwassen patiënten en kinderen met Ph+ CML in de chronische fase na falen van interferon- alfa therapie, of in de acceleratiefase of in de blastaire crisis. • volwassen patiënten met nieuw gediagnosticeerde Philadelphia chromosoom positieve acute lymfoblastaire leukemie (Ph+ ALL) geïntegreerd met chemotherapie. • volwassen patiënten met recidiverende of refractaire Ph+ ALL als monotherapie. • volwassen patiënten met myelodysplastische/ myeloproliferatieve ziekten (MDS/ MPD) geassocieerd met herschikkingen van het platelet-derived growth factor receptor (PDGFR) gen. • volwassen patiënten met hypereosinofiel syndroom (HES) in een gevorderd stadium en/ of chronische eosinofiele leukemie (CEL) met FIP1L1-PDGFRα herschikking.
Het effect van Glivec op het resultaat van beenmergtransplantatie werd niet bepaald.
Glivec is ook geïndiceerd voor de behandeling van • volwassen patiënten met Kit (CD 117) positieve niet-reseceerbare en/ of gemetastaseerde maligne gastro-intestinale stromale tumoren (GIST). • volwassen patiënten met niet-reseceerbare dermatofibrosarcoma protuberans (DFSP) en volwassen patiënten met terugkerende en/ of gemetastaseerde DFSP die niet in aanmerking komen voor chirurgie.
Bij volwassen patiënten en kinderen is de doeltreffendheid van Glivec gebaseerd op algemene hematologische en cytogenetische responscijfers en progressievrije overleving in CML, op hematologische en cytogenetische responscijfers in Ph+ ALL, MDS/ MPD, op hematologische responscijfers in HES/ CEL en op objectieve responscijfers bij volwassen patiënten met GIST en DFSP.
De ervaring met Glivec bij patiënten met MDS/ MPD geassocieerd met PDGFR gen herschikkingen is zeer beperkt (zie rubriek 5.1).
Er zijn geen gecontroleerde onderzoeken die een klinisch voordeel of een verlengde overleving aantonen voor deze ziekten, behalve bij nieuw gediagnosticeerde CML in de chronische fase.
28 4.2 Dosering en wijze van toediening
De therapie dient zoals gebruikelijk te worden geïnitieerd door een arts die ervaring heeft in de behandeling van patiënten met hematologische maligniteiten en maligne sarcomen.
De voorgeschreven dosis moet oraal worden ingenomen bij de maaltijd met een groot glas water om het risico op gastrointestinale irritaties te minimaliseren.
Doses van 400 mg of 600 mg moeten éénmaal daags worden toegediend, terwijl een dagelijkse dosis van 800 mg moet worden toegediend als 400 mg tweemaal daags, ’ s morgens en ‘ s avonds.
Voor patiënten (kinderen) die geen capsules kunnen inslikken, mag de inhoud opgelost worden in een glas niet-bruisend water of appelsap.
Aangezien dierproeven reproductieve toxiciteit hebben aangetoond, en het potentiële risico voor de humane foetus onbekend is, moeten vruchtbare vrouwen die capsules openen geadviseerd worden voorzichtig met de inhoud om te gaan en contact met huid/ oog of inademen ervan te vermijden (zie rubriek 4.6).
De handen moeten worden gewassen na openen van de capsules.
Dosering voor CML bij volwassen patiënten De aanbevolen dosis van Glivec is 400 mg/ dag voor patiënten in de chronische fase van CML.
De chronische fase van CML wordt gedefinieerd als voldaan is aan alle volgende criteria: blasten < 15% in bloed en beenmerg, perifere bloedbasofielen < 20%, bloedplaatjes > 100 x 109/l.
De aanbevolen dosis van Glivec is 600 mg/ dag voor patiënten in de acceleratiefase.
De acceleratiefase wordt gedefinieerd door de aanwezigheid van één van de volgende criteria: blasten ≥ 15% maar < 30% in bloed of beenmerg, blasten en promyelocyten samen ≥ 30% in bloed of beenmerg (mits < 30% blasten), perifere bloedbasofielen ≥ 20%, bloedplaatjes < 100 x 109/ l, onafhankelijk van de behandeling.
De aanbevolen dosis van Glivec is 600 mg/ dag voor patiënten in de blastaire crisis.
De blastaire crisis wordt gedefinieerd als blasten ≥ 30% in bloed of beenmerg of een extramedullaire ziekte verschillend van hepatosplenomegalie.
Behandelingsduur:
In klinische onderzoeken werd de behandeling met Glivec voortgezet tot progressie van de ziekte.
Het effect van het stopzetten van de behandeling na bereiken van een complete cytogenetische respons werd niet bestudeerd.
Er mag overwogen worden om de doses te verhogen van 400 mg tot 600 mg of 800 mg bij patiënten met de ziekte in chronische fase of van 600 mg tot een maximum van 800 mg (tweemaal daags een dosis van 400 mg) bij patiënten in de acceleratiefase of in de blastaire crisis.
Deze dosisverhoging mag enkel gebeuren indien er geen ernstige bijwerkingen, niet-leukemie-gerelateerde neutropenie of thrombocytopenie zijn opgetreden, onder de volgende omstandigheden: bij progressie van de ziekte (op elk tijdstip); in geval men er niet in slaagt een voldoende hematologische respons te bereiken na een behandeling van tenminste 3 maanden; in geval men er niet in slaagt een cytogenetische respons te bereiken na een behandeling van 12 maanden; of bij verlies van een eerder bereikte hematologische en/ of cytogenetische respons.
Patiënten moeten nauwkeurig gevolgd worden na een dosisverhoging, gezien de mogelijkheid tot een toegenomen incidentie van bijwerkingen bij hogere doses.
Dosering voor CML bij kinderen De dosering voor kinderen dient gebaseerd te zijn op de lichaamsoppervlakte (mg/ m2).
De dosis van 340 mg/ m2 per dag wordt aanbevolen voor kinderen in de chronische fase van CML en de gevorderde CML fasen (de totale dosis van 800 mg mag niet worden overschreden).
De behandeling kan gegeven worden als een éénmaal daagse dosis, als alternatief mag de dagelijkse dosis verdeeld worden over twee toedieningen – één 's morgens en één 's avonds.
De dosisaanbeveling is momenteel gebaseerd op een klein aantal pediatrische patiënten (zie rubrieken 5.1 en 5.2).
Er is geen ervaring in de behandeling van kinderen jonger dan 2 jaar.
Dosisverhoging van 340 mg/ m2 per dag tot 570 mg/ m2 per dag (de totale dosis van 800 mg mag niet worden overschreden) kan worden overwogen bij kinderen indien er geen ernstige bijwerkingen of ernstige niet-leukemie-gerelateerde neutropenie of thrombocytopenie zijn opgetreden, onder de
29 volgende omstandigheden: bij progressie van de ziekte (op elk tijdstip); indien men er niet in slaagt een voldoende hematologische respons te bereiken na een behandeling van tenminste 3 maanden; indien men er niet in slaagt een cytogenetische respons te bereiken na een behandeling van 12 maanden; of bij verlies van een eerder bereikte hematologische en/ of cytogenetische respons.
Patiënten moeten nauwkeurig gevolgd worden na een dosisverhoging, gezien de mogelijkheid tot een toegenomen incidentie van bijwerkingen bij hogere doses.
Dosering voor Ph+ ALL De aanbevolen dosis van Glivec is 600 mg/ dag voor patiënten met Ph+ ALL.
Hematologen die gespecialiseerd zijn in de behandeling van deze ziekte dienen toezicht te houden op alle behandelingsfasen van de therapie.
Behandelingsschema: bestaande gegevens hebben de doeltreffendheid en veiligheid van Glivec aangetoond, wanneer een dosis van 600 mg/ dag werd toegediend in combinatie met chemotherapie in de inductie-, consolidatie- en onderhoudsfase (zie rubriek 5.1) voor volwassen patiënten met nieuw gediagnosticeerd Ph+ ALL.
De duur van de Glivecbehandeling kan variëren met het gekozen behandelingsprogramma, maar in het algemeen geven langere blootstellingen aan Glivec betere resultaten.
Voor volwassen patiënten met recidiverende of refractaire Ph+ ALL is Glivec monotherapie in een dosering van 600 mg/ dag veilig en doeltreffend en kan het worden gegeven totdat progressie van de ziekte optreedt.
Dosering voor MDS/ MPD De aanbevolen dosis van Glivec is 400 mg/ dag voor patiënten met MDS/ MPD.
Behandelingsduur:
In het enige klinische onderzoek dat tot nu toe is uitgevoerd, werd de behandeling met Glivec voortgezet tot ziekteprogressie (zie rubriek 5.1).
Ten tijde van de analyse bedroeg de behandelingsduur median 47 maanden (24 dagen - 60 maanden).
Dosering voor HES/ CEL De aanbevolen dosis van Glivec is 100 mg/ dag voor patiënten met HES/ CEL.
Een dosisverhoging van 100 mg naar 400 mg mag voor deze patiënten worden overwogen in afwezigheid van bijwerkingen als evaluaties een onvoldoende respons op de behandeling aantonen.
Dosering voor GIST De aanbevolen dosis van Glivec is 400 mg/ dag voor patiënten met niet-reseceerbare en/ of gemetastaseerde maligne GIST.
Er bestaan beperkte gegevens over het effect van dosisverhogingen van 400 mg tot 600 mg of 800 mg bij patiënten die progressie van de ziekte vertonen bij de lagere dosis (zie rubriek 5.1).
Er zijn momenteel geen gegevens beschikbaar om specifieke dosisaanbevelingen te ondersteunen voor GIST-patiënten gebaseerd op voorafgaande gastro-intestinale resectie.
De meerderheid (98%) van de patiënten in het klinische onderzoek (zie rubriek 5.2) had vooraf resectie ondergaan.
Voor alle patiënten in het onderzoek was er tenminste een interval van twee weken tussen de resectie en de eerste toegediende Glivec dosis; nochtans kunnen aan de hand van dit onderzoek geen bijkomende aanbevelingen worden gedaan.
Behandelingsduur:
In klinische onderzoeken bij GIST-patiënten, werd de behandeling met Glivec voortgezet tot progressie van de ziekte.
Op het moment van de analyse, was de mediane behandelingsduur 7 maanden (7 dagen tot 13 maanden).
Het effect van stopzetten van de behandeling na het bereiken van een respons is niet onderzocht.
Dosering voor DFSP De aanbevolen dosis van Glivec is 800 mg/ dag voor patiënten met DFSP.
30 Dosisaanpassing in geval van bijwerkingen Niet-hematologische bijwerkingen Indien een ernstige niet-hematologische bijwerking ontstaat door het gebruik van Glivec, moet de behandeling onderbroken worden totdat de bijwerking verdwenen is.
Hierna kan de behandeling hervat worden, zoals voorgeschreven afhankelijk van de oorspronkelijke ernst van de bijwerking.
Indien verhogingen van bilirubine > 3 x de “ institutional upper limit of normal (IULN )” of van levertransaminasen > 5 x IULN optreden, moet Glivec gestopt worden tot de bilirubinewaarden tot een niveau < 1,5 x IULN zijn teruggekeerd en de transaminasewaarden tot < 2,5 x IULN.
De behandeling met Glivec mag dan voortgezet worden met een gereduceerde dagelijkse dosis.
Bij volwassenen dient de dosis gereduceerd te worden van 400 tot 300 mg of van 600 tot 400 mg, of van 800 tot 600 mg, en bij kinderen van 340 tot 260 mg/ m2/ dag.
Hematologische bijwerkingen Dosisvermindering of stopzetting van de behandeling vanwege ernstige neutropenie en thrombocytopenie worden aanbevolen, zoals aangeduid in onderstaande tabel.
Dosisaanpassingen in geval van neutropenie en thrombocytopenie:
HES/ CEL (startdosis 100 mg)
ANC < 1,0 x 109/ l en/ of bloedplaatjes < 50 x 109/ l
1.
2.
Stop Glivec tot ANC ≥ 1,5 x 109/ l en bloedplaatjes ≥ 75 x 109/ l.
Hervat de behandeling met Glivec met de voorgaande dosis (d. w. z. vóór het optreden van de ernstige bijwerking).
Chronische fase CML, MDS/ MPD en GIST
ANC < 1,0 x 109/ l en/ of
1.
Stop Glivec tot ANC ≥ 1,5 x 109/ l en bloedplaatjes ≥ 75 x 109/ l.
(startdosis 400 mg) HES/ CEL (bij dosis 400 mg)
bloedplaatjes < 50 x 109/ l
2.
3.
Hervat de behandeling met Glivec met de voorgaande dosis (d. w. z. vóór het optreden van de ernstige bijwerking).
In geval van heroptreden van ANC < 1,0 x 109/ l en/ of bloedplaatjes < 50 x 109/ l, herhaal stap 1 en hervat Glivec met een verminderde dosis van 300 mg.
Chronische fase CML bij kinderen
ANC < 1,0 x 109/ l en/ of
1.
Stop Glivec tot ANC ≥ 1,5 x 109/ l en bloedplaatjes ≥ 75 x 109/ l.
(bij dosis van 340 mg/ m2)
bloedplaatjes < 50 x 109/ l
2.
Hervat de behandeling met Glivec met de voorgaande dosis (d. w. z. vóór het optreden van de ernstige bijwerking).
a
3.
In geval van heroptreden van ANC < 1,0 x 109/ l en/ of bloedplaatjes < 50 x 109/ l, herhaal stap 1 en hervat Glivec met een verminderde dosis van 260 mg/ m2.
Acceleratiefase CML en blastaire crisis en Ph+ ALL (startdosis
ANC < 0,5 x 109/ l en/ of bloedplaatjes
1.
Onderzoek of de cytopenie verwant is met de leukemie (via mergaspiratie of biopsie).
600 mg)
< 10 x 109/ l
2.
Indien er geen verband is tussen de cytopenie en de leukemie, verminder dan de dosis van Glivec tot 400 mg.
3.
Indien de cytopenie gedurende 2 weken aanhoudt, verminder verder tot 300 mg.
4.
Indien de cytopenie gedurende 4 weken aanhoudt en er nog steeds geen verband is met de leukemie, stop Glivec totdat
31 ANC ≥ 1 x 109/ l en bloedplaatjes ≥ 20 x 109/ l, hervat daarna de behandeling met 300 mg. a Acceleratiefase CML en
ANC < 0,5 x 109/ l
1.
Onderzoek of de cytopenie verwant is
blastaire crisis bij kinderen (startdosis 340 mg/ m2)
en/ of bloedplaatjes < 10 x 109/ l
2.
met de leukemie (via merg-aspiratie of biopsie).
Indien er geen verband is tussen de cytopenie en de leukemie, verminder dan de dosis van Glivec tot 260 mg/ m2.
3.
Indien de cytopenie gedurende 2 weken aanhoudt, verminder verder tot 200 mg/ m2.
4.
Indien de cytopenie gedurende 4 weken aanhoudt en er nog steeds geen verband is met de leukemie, stop Glivec totdat ANC ≥ 1 x 109/ l en bloedplaatjes ≥ 20 x 109/ l, hervat daarna de behandeling met 200 mg/ m2.
DFSP (met een dosis van
ANC < 1,0 x 109/ l en/ of
1.
Stop Glivec totdat ANC ≥ 1,5 x 109/ l en bloedplaatjes ≥ 75 x 109/ l.
800 mg)
bloedplaatjes < 50 x 109/ l
2.
3.
Hervat de Glivecbehandeling met 600 mg.
In geval van heroptreden van ANC < 1,0 x 109/ l en/ of bloedplaatjes < 50 x 109/ l, herhaal stap 1 en hervat Glivec met een verlaagde dosis van 400 mg.
ANC = absolute neutrophil count a optredend na tenminste 1 maand behandeling
Gebruik bij kinderen:
Er is geen ervaring bij kinderen jonger dan 2 jaar met CML (zie rubriek 5.1).
De ervaring bij kinderen met Ph+ ALL is beperkt en bij kinderen met MDS/ MPD en DFSP zeer beperkt.
Er is geen ervaring bij kinderen of adolescenten met GIST en HES/ CEL.
Leverinsufficiëntie:
Imatinib wordt voornamelijk via de lever gemetaboliseerd.
De minimum aanbevolen dosis van 400 mg per dag moet worden gegeven aan patiënten met milde, matige of ernstige leverfunctiestoornissen.
De dosis kan worden verlaagd indien deze niet wordt verdragen (zie rubrieken 4.4, 4.8 en 5.2).
Classificatie van leverfunctiestoornissen:
Leverfunctiestoornis Mild
Leverfunctie testen Totaal bilirubine: = 1,5 ULN AST: > ULN (kan normaal zijn of < ULN als totaal bilirubine > ULN is)
Matig
Totaal bilirubine: > 1,5– 3,0 ULN AST: elke waarde
Ernstig
Totaal bilirubine: > 3– 10 ULN AST: elke waarde
ULN = gebruikelijke “ upper limit of normal” AST = aspartaat aminotransferase
Nierinsufficiëntie:
Aangezien de renale klaring van imatinib verwaarloosbaar is, wordt een vermindering van de klaring van vrij imatinib niet verwacht bij patiënten met nierinsufficiëntie.
De minimale aanbevolen dosis van 400 mg per dag dient als startdosis te worden gegeven aan patiënten met milde of matige nierfunctiestoornissen (creatinineklaring = 20-59 ml/ min).
Hoewel zeer beperkte
32 informatie beschikbaar is, kunnen ook patiënten met ernstige nierfunctiestoornissen (creatinineklaring = < 20 ml/ min) of patiënten die worden gedialyseerd starten met dezelfde dosis van 400 mg.
Nochtans is bij deze patiënten voorzichtigheid aanbevolen.
De dosis kan worden verlaagd indien de behandeling niet wordt verdragen, of verhoogd bij gebrek aan werkzaamheid (zie rubrieken 4.4 en 5.2).
Oudere patiënten:
De farmacokinetiek van imatinib werd niet in het bijzonder bestudeerd bij ouderen.
Er werden geen significante leeftijdsgebonden farmacokinetische verschillen waargenomen bij volwassen patiënten in klinische onderzoeken, welke meer dan 20% patiënten omvatten van 65 jaar en ouder.
Er is geen specifieke dosisaanbeveling noodzakelijk voor ouderen.
4.3 Contra-indicaties
Overgevoeligheid voor het werkzaam bestanddeel of voor één van de hulpstoffen.
4.4 Bijzondere waarschuwingen en voorzorgen bij gebruik
Er bestaat een kans op geneesmiddeleninteracties wanneer Glivec wordt toegediend samen met andere geneesmiddelen (zie rubriek 4.5).
Gelijktijdig gebruik van imatinib en geneesmiddelen die CYP3A4 induceren (bv. dexamethason, fenytoïne, carbamazepine, rifampicine, fenobarbital of Hypericum perforatum, ook bekend als Sint- Janskruid), kan de blootstelling aan Glivec significant reduceren, met een mogelijke verhoging van het risico op falen van de therapie.
Daarom moet gelijktijdig gebruik van krachtige CYP3A4 inductoren en imatinib worden vermeden (zie rubriek 4.5).
Klinische gevallen van hypothyreoïdie zijn gemeld bij patiënten die een thyreoïdectomie hebben ondergaan en die levothyroxinevervangende therapie hebben gekregen tijdens de behandeling met Glivec (zie rubriek 4.5).
De TSH spiegels moeten bij deze patiënten nauwgezet worden gecontroleerd.
Het metabolisme van Glivec is voornamelijk hepatisch, en slechts 13% van de excretie gebeurt via de nieren.
Bij patiënten met leverfunctiestoornissen (mild, matig of ernstig) dienen de perifere bloedtelling en de leverenzymen nauwkeurig te worden gevolgd (zie rubrieken 4.2, 4.8 en 5.2).
Notie moet worden genomen van het feit dat GIST-patiënten levermetastasen kunnen hebben die tot een hepatische stoornis kunnen leiden.
Gevallen van leverschade, waaronder leverfalen en levernecrose, zijn waargenomen met imatinib.
Wanneer imatinib werd gecombineerd met hoge dosis chemotherapie werd een toename in ernstige leverreacties waargenomen.
De leverfunctie dient zorgvuldig te worden gecontroleerd in situaties waar imatinib wordt gecombineerd met chemotherapie, waarvan ook bekend is dat zij geassocieerd is met leverdysfunctie (zie rubrieken 4.5 en 4.8).
Het vóórkomen van ernstige vochtopstapeling (pleura-effusie, oedeem, longoedeem, ascites, oppervlakkig oedeem) is gerapporteerd bij ongeveer 2,5% van de nieuw gediagnosticeerde CML patiënten die Glivec innamen.
Daarom wordt het ten sterkste aanbevolen om de patiënten regelmatig te wegen.
Een onverwacht snelle gewichtstoename dient zorgvuldig onderzocht te worden en indien nodig moet men aangepaste ondersteunende zorg verlenen en therapeutische maatregelen nemen.
In klinische onderzoeken was er een verhoogde incidentie van deze gevallen bij ouderen en bij patiënten met een voorgeschiedenis van een hartaandoening.
Daarom is voorzichtigheid geboden bij patiënten met een hartdysfunctie.
Patiënten met een hartaandoening of met risicofactoren voor hartfalen dienen zorgvuldig te worden gecontroleerd en elke patient met tekenen of symptomen die overeenkomen met hartfalen dient geëvalueerd en behandeld te worden.
Bij patiënten met het hypereosinofiel syndroom (HES) en cardiale betrokkenheid, werden geïsoleerde gevallen van cardiogene shock/ linker ventriculaire dysfunctie geassocieerd met de initiatie van behandeling met imatinib.
Men nam waar dat de aandoening omkeerbaar was met de toediening van
33 systemische corticosteroïden, circulatoire ondersteunende maatregelen en tijdelijk staken van imatinib.
Aangezien cardiale bijwerkingen soms zijn gemeld met imatinib, dient een zorgvuldige beoordeling van de baten/ risico van de imatinib behandeling te worden overwogen in de HES/ CEL populatie vóór de start van de behandeling.
Myelodysplastische/ myeloproliferatieve ziekten met PDGFR gen herschikkingen kunnen worden geassocieerd met hoge eosinofielconcentraties.
Onderzoek door een cardioloog, het maken van een echocardiogram en de bepaling van serum troponine moeten daarom worden overwogen bij patiënten met HES/ CEL, en bij patiënten met MDS/ MPD geassocieerd met hoge eosinofiel concentraties, voordat imatinib wordt ingenomen.
Als één van beide afwijkt, dienen een vervolgbezoek aan de cardioloog en het profylactich gebruik van systemische steroïden (1-2 mg/ kg) gedurende één tot twee weken gelijktijdig met imatinib te worden overwogen bij de start van de behandeling.
In het klinisch onderzoek met betrekking tot GIST, werden zowel gastro-intestinale als intra-tumorale hemorragieën gerapporteerd (zie rubriek 4.8).
Gebaseerd op de beschikbare gegevens werden geen predisponerende factoren (bv. tumorgrootte, tumorlokatie, coagulatiestoornissen) geïdentificeerd waardoor patiënten met GIST een hoger risico voor een van beide typen hemorragie zouden hebben.
Aangezien toegenomen vascularisatie en neiging tot bloeden deel uitmaken van de aard en het klinisch verloop van GIST, dienen de standaardgebruiken en – procedures voor de monitoring en de behandeling van hemorragieën bij alle patiënten te worden gevolgd.
Laboratoriumtesten Volledige bloedtellingen moeten regelmatig uitgevoerd worden tijdens de behandeling met Glivec.
Behandeling van CML patiënten met Glivec is in verband gebracht met neutropenie of thrombocytopenie.
Het vóórkomen van deze cytopenieën is waarschijnlijk gerelateerd aan de fase van de ziekte die behandeld wordt, en deze kwamen vaker voor bij patiënten in de acceleratiefase van CML of in de blastaire crisis dan bij patiënten in de chronische fase van CML.
De behandeling met Glivec kan onderbroken worden of de dosis kan verminderd worden, zoals aanbevolen in rubriek 4.2.
De leverfunctie (transaminases, bilirubine, alkalische fosfatase) dient regelmatig gecontroleerd te worden bij patiënten die Glivec krijgen.
De imatinib plasma blootstelling blijkt bij patiënten met een gestoorde nierfunctie hoger te zijn dan bij patiënten met een normale nierfunctie, waarschijnlijk als gevolg van een verhoogde alfa-zuur glycoproteïne (AGP) plasmaspiegel, een imatinib bindend eiwit, bij deze patiënten.
Aan patiënten met nierfunctiestoornissen dient de minimum startdosis te worden gegeven.
Patiënten met ernstige nierfunctiestoornissen dienen met voorzichtigheid te worden behandeld.
De dosis kan worden verlaagd wanneer deze niet wordt verdragen (zie rubriek 4.2 en 5.2).
4.5 Interacties met andere geneesmiddelen en andere vormen van interactie
Werkzame stoffen die de plasma-concentraties van imatinib kunnen verhogen:
Stoffen die de cytochroom P450 isoenzym CYP3A4 activiteit inhiberen (bv. ketoconazol, itraconazol, erythromycine, clarithromycine), zouden het metabolisme kunnen verlagen en de imatinib concentraties verhogen.
Er was een significante verhoging in de blootstelling aan imatinib te zien bij gezonde proefpersonen (de gemiddelde Cmax en AUC van imatinib stegen met respectievelijk 26% en 40%), wanneer het geneesmiddel gelijktijdig werd toegediend met één enkele dosis ketoconazol (een CYP3A4 inhibitor).
Voorzichtigheid is geboden bij gelijktijdige toediening van Glivec en inhibitoren van de CYP3A4-familie.
Werkzame stoffen die de plasma-concentratie van imatinib kunnen verlagen:
Stoffen die CYP3A4-activiteit induceren, zouden het metabolisme kunnen verhogen en de imatinib plasma concentraties verlagen.
Co-medicatie die CYP3A4 induceert (bv. dexamethason, fenytoïne, carbamazepine, rifampicine, fenobarbital, fosfenytoïne, primidon of Hypericum perforatum, ook bekend als Sint-Janskruid) kan de blootstelling aan Glivec significant verminderen, met een mogelijke verhoging van het risico op falen van de therapie.
Een voorbehandeling met meerdere doses rifampicine, 600 mg per dag, gevolgd door een éénmalige dosis van 400 mg Glivec, gaf aanleiding tot een vermindering in Cmax en AUC(0-â) van tenminste 54% en 74% van de respectievelijke waarden
34 zonder rifampicine behandeling.
Soortgelijke resultaten werden waargenomen bij patiënten met maligne gliomen, die werden behandeld met Glivec, terwijl ze enzyminducerende anti-epileptica, zoals carbamazepine, oxcarbazepine en fenytoïne kregen.
De plasma AUC van imatinib verminderde met 73% vergeleken met patiënten die geen enzyminducerende anti-epileptica kregen.
Gelijktijdig gebruik van rifampicine of andere krachtige CYP3A4 inductoren en imatinib moet worden vermeden.
Werkzame stoffen waarvan de plasma concentratie gewijzigd kan worden door Glivec Imatinib verhoogt de gemiddelde Cmax en AUC van simvastatine (CYP3A4 substraat) respectievelijk 2- en 3,5-maal, hetgeen wijst op een inhibitie van het CYP3A4 door imatinib.
Daarom wordt voorzichtigheid aangeraden bij gelijktijdige toediening van Glivec en CYP3A4 substraten met een nauw therapeutisch venster (bv. cyclosporine of pimozide).
Glivec kan de plasmaconcentratie verhogen van andere door CYP3A4 gemetaboliseerde geneesmiddelen (bv. triazolo-benzodiazepines, dihydropyridine calciumkanaal blokkers, bepaalde HMG-CoA reductase inhibitoren, nl. statines, enz.).
Aangezien warfarine door CYP2C9 wordt gemetaboliseerd, zouden patiënten die anti-coagulatie nodig hebben, heparinederivaten met laag moleculair gewicht moeten krijgen of standaard heparine.
In vitro inhibiteert Glivec het cytochroom P450 isoenzym CYP2D6-activiteit in concentraties vergelijkbaar met degene die de CYP3A4-activiteit beïnvloeden.
Imatinib, tweemaal daags 400 mg, had een inhiberend effect op het CYP2D6-gemedieerde metoprololmetabolisme, waarbij Cmax en AUC van metoprolol waren toegenomen met ongeveer 23% (90%CI [1,16-1,30]).
Dosisaanpassingen blijken niet nodig te zijn wanneer imatinib tegelijkertijd wordt toegediend met CYP2D6 substraten.
Voorzichtigheid is echter geboden voor CYP2D6 substraten met een nauw therapeutisch venster, zoals metoprolol.
Bij patiënten die met metoprolol worden behandeld diend klinische controle te worden overwogen.
In vitro inhibiteert Glivec paracetamol O-glucuronidering (Ki waarde van 58,5 micromol/ l bij therapeutische concentraties).
Daarom is voorzichtigheid geboden wanneer Glivec en paracetamol gelijktijdig worden gebruikt, met name bij hoge doses paracetamol.
Bij patiënten die thyreoïdectomie hebben ondergaan en die levothyroxine krijgen, kan de plasma blootstelling aan levothyroxine verlaagd zijn wanneer Glivec tegelijk wordt gegeven (zie rubriek 4.4).
Derhalve is voorzichtigheid geboden.
Echter, het mechanisme van de waargenomen interactie is voorlopig onbekend.
Bij Ph+ ALL patiënten is er klinische ervaring met het gelijktijdig toedienen van Glivec en chemotherapie (zie rubriek 5.1), maar geneesmiddel-geneesmiddel interacties tussen imatinib en chemotherapie zijn niet goed getypeerd.
Bijwerkingen van imatinib, d. w. z. hepatotoxiciteit, myelosuppressie of andere, kunnen toenemen en er is gemeld dat gelijktijdig gebruik met L-asparaginase geassocieerd kan worden met toegenomen hepatotoxiciteit (zie rubriek 4.8).
Daarom zijn bijzondere voorzorgen vereist bij het gebruik van Glivec in combinatie.
4.6 Zwangerschap en borstvoeding
Zwangerschap Er zijn geen toereikende gegevens over het gebruik van imatinib bij zwangere vrouwen.
Uit experimenteel onderzoek bij dieren is echter reproductietoxiciteit gebleken (zie rubriek 5.3).
Het potentiële risico voor de foetus is niet bekend.
Glivec dient niet tijdens de zwangerschap te worden gebruikt, tenzij strikt noodzakelijk.
Indien het tijdens de zwangerschap gebruikt zou worden, moet de patiënt ingelicht worden over het potentiële risico voor de foetus.
Vruchtbare vrouwen moet aangeraden worden om effectieve contraceptie te gebruiken tijdens de behandeling.
Borstvoeding Het is niet bekend of imatinib bij de mens wordt uitgescheiden in de moedermelk.
Bij dieren worden imatinib en/ of zijn metabolieten in grote mate uitgescheiden in de melk.
Daarom mogen vrouwen die
35 met Glivec worden behandeld geen borstvoeding geven.
4.7 Beïnvloeding van de rijvaardigheid en het vermogen om machines te bedienen
Er is geen onderzoek verricht met betrekking tot de effecten op de rijvaardigheid en op het vermogen om machines te bedienen.
Echter, patiënten moeten ervan op de hoogte worden gebracht dat zij tijdens de behandeling met imatinib bijwerkingen kunnen ondervinden zoals duizeligheid of troebel zien.
Daarom zou voorzichtigheid moeten worden aangeraden wanneer een voertuig wordt bestuurd of een machine wordt bediend.
4.8 Bijwerkingen
Patiënten in gevorderde stadia van kanker kunnen talrijke complicerende medische aandoeningen hebben die het moeilijk maken de oorzaak van de bijwerking te bepalen.
Dit komt door de variëteit van symptomen die gerelateerd zijn aan de onderliggende ziekte, de progressie van de ziekte en de gelijktijdige toediening van talrijke geneesmiddelen.
In klinische onderzoeken bij CML werd het stopzetten van het geneesmiddel door bijwerkingen die gerelateerd waren aan het geneesmiddel gezien bij 2,4% van de nieuw gediagnosticeerde patiënten, 4% van de patiënten in de late chronische fase na falen van interferon therapie, 4%van de patiënten in de acceleratiefase na falen van interferon therapie en 5% van de patiënten in de blastaire crisis na falen van interferon therapie.
Bij GIST werd bij 4% van de patiënten het onderzoeksgeneesmiddel stopgezet ten gevolge van bijwerkingen die gerelateerd waren aan het geneesmiddel.
De bijwerkingen waren vergelijkbaar bij alle indicaties, met twee uitzonderingen.
Er werd meer myelosuppressie gezien bij CML patiënten dan bij GIST, wat waarschijnlijk te wijten is aan de onderliggende ziekte.
In het klinisch onderzoek met betrekking tot GIST vertoonden 7 (5%) patiënten CTC graad 3/ 4 gastro-intestinale bloedingen (3 patiënten), intra-tumorale bloedingen (3 patiënten) of beide (1 patiënt).
Gastro-intestinale situering van de tumor kan de bron zijn geweest van de gastro- intestinale bloedingen (zie rubriek 4.4).
Gastro-intestinale en tumorale bloedingen kunnen ernstig zijn en soms fataal.
De meest vaak gerapporteerde (≥ 10%) geneesmiddel-gerelateerde bijwerkingen in beide gevallen waren lichte misselijkheid, braken, diarree, buikpijn, vermoeidheid, spierpijn, spierkrampen en rash.
Oppervlakkige oedemen werden in alle onderzoeken vaak waargenomen en werden hoofdzakelijk beschreven als periorbitale oedemen of oedeem van de onderste ledematen.
Deze oedema waren echter zelden ernstig en kunnen behandeld worden met diuretica of andere ondersteunende maatregelen of door de dosis van Glivec te verlagen.
Wanneer imatinib werd gecombineerd met hoge dosis chemotherapie bij Ph+ ALL patiënten, werd voorbijgaande levertoxiciteit in de vorm van transaminaseverhoging en hyperbilirubinemie waargenomen.
Verschillende bijwerkingen zoals pleurale effusie, ascites, pulmonair oedeem en een snelle gewichtstoename, met of zonder oppervlakkig oedeem, kunnen gezamelijk worden beschreven als “ vochtretentie”.
Deze bijwerkingen kunnen gewoonlijk verholpen worden door een tijdelijke onderbreking van Glivec en door diuretica en andere gepaste ondersteunende verzorgingsmaatregelen.
Echter, sommige van deze bijwerkingen kunnen ernstig of levensbedreigend zijn.
Enkele patiënten, met een complexe klinische voorgeschiedenis van pleurale effusie, congestief hart- en nierfalen, stierven tijdens een blastaire crisis.
Er waren geen speciale veiligheidsbevindingen in de klinische onderzoeken bij kinderen.
Bijwerkingen Bijwerkingen die vaker gemeld zijn dan een enkel geïsoleerd geval worden hieronder opgesomd volgens de systeem orgaan klasse en volgens frequentie.
Frequenties zijn gedefinieerd als: zeer vaak (> 1/ 10), vaak (> 1/ 100, ≤ 1/ 10), soms (> 1/ 1.000, ≤ 1/ 100), zelden (≤ 1/ 1.000), niet bekend (kan met de beschikbare gegevens niet worden bepaald).
36 Binnen iedere frequentiegroep worden bijwerkingen gerangschikt naar frequentie, beginnend bij de meest voorkomende.
Bijwerkingen en hun frequenties gemeld in Tabel 1 zijn gebaseerd op de belangrijkste registratie- onderzoeken.
Tabel 1
Bijwerkingen
in klinische onderzoeken
Onderzoeken
Zeer vaak:
Vaak:
Soms:
Gewichtstoename Gewichtsafname Verhoogd bloedcreatinine, verhoogd bloedcreatinefosfokinase, verhoogd bloedlactaatdehydrogenase, verhoogd bloedalkalinefosfatase
Zelden:
Verhoogd bloedamylase
Hartaandoeningen Soms:
Hartkloppingen, tachycardie, congestief hartfalen1, longoedeem Zelden:
Aritmieën, atriumfibrilleren, hartstilstand, myocardinfarct, angina pectoris, pericardiale effusie
Bloed- en lymfestelselaandoeningen Zeer vaak:
Vaak:
Soms:
Zelden:
Neutropenie, trombocytopenie, anemie Pancytopenie, febriele neutropenie trombocytemie, lymfopenie, beenmergdepressie, eosinofilie, lymfadenopathie Hemolytische anemie
Zenuwstelselaandoeningen Zeer vaak:
Vaak:
Soms:
Hoofdpijn2 Duizeligheid, paresthesie, smaakstoornissen, hypo-esthesie Migraine, slaperigheid, flauwvallen, perifere neuropathie, geheugenstoornissen, ischias, restless leg syndroom, tremor, hersenbloeding
Zelden:
Oogaandoeningen
Verhoogde intracraniële druk, convulsies, optische neuritis
Vaak:
Ooglidoedeem, verhoogde tranenvloed, conjunctivale bloeding, conjunctivitis, droge ogen, troebel zicht
Soms:
Oogirritatie, oogpijn, orbitaal oedeem, sclerale bloeding, retinale bloeding, blefaritis, maculair oedeem
Zelden:
Cataract, glaucoom, papiloedeem
Evenwichtsorgaan- en ooraandoeningen Soms:
Vertigo, tinnitus, gehoorverlies Ademhalingsstelsel-, borstkas- en mediastinumaandoeningen Vaak:
Dyspnoe, neusbloeding, hoest Soms:
Pleurale effusie3, faryngolaryngeale pijn, keelontsteking Zelden:
Pleuritische pijn, longfibrose, pulmonaire hypertensie, longbloeding
Maagdarmstelselaandoeningen Zeer vaak:
Vaak:
Misselijkheid, diarree, braken, dyspepsie, buikpijn4 Flatulentie, opgezwollen buik, gastro-oesofageale reflux, constipatie, droge mond, gastritis
Soms:
Stomatitis, zweren in de mond, gastro-intestinale bloeding5, oprisping, melaena, oesofagitis, ascites, maagzweer, haematemesis, cheilitis, dysfagie, pancreatitis
Zelden:
Colitis, ileus, chronische darmontstekingen
Nier- en urinewegaandoeningen Soms:
Nierpijn, hematurie, acuut nierfalen, verhoogde urinaire frequentie Huid- en onderhuidaandoeningen Zeer vaak:
Vaak:
Periorbitaal oedeem, dermatitis/ eczeem/ rash Pruritus, gelaatsoedeem, droge huid, erytheem, alopecia, nachtelijk zweten, lichtovergevoeligheidsreactie
37
Soms:
Pustulaire rash, kneuzing, toegenomen zweten, urticaria, blauwe plekken, verhoogde neiging tot kneuzingen, hypotrichosis, hypopigmentatie van de huid, exfoliatieve dermatitis, onychoclasis, folliculitis, petechieën, psoriasis, purpura, hyperpigmentatie van de huid, bulleuze erupties
Zelden:
Acute febriele neutrofiele dermatosis (Sweet’ s syndroom), verkleuring van de nagel, angioneurotisch oedeem, vesiculaire rash, erythema multiforme, leucocytoclastische vasculitis, Stevens-Johnson syndroom
Skeletspierstelsel- en bindweefselaandoeningen Zeer vaak:
Spierspasme en krampen, pijn van de skeletspieren met inbegrip van myalgie, artralgie, botpijn6
Vaak:
Soms:
Zelden:
Zwelling van de gewrichten Stijfheid van gewrichten en spieren Spierzwakte, artritis
Voedings- en stofwisselingsstoornissen Vaak:
Anorexie Soms:
Hypokaliëmie, toegenomen eetlust, hypofosfatemie, verminderde eetlust, dehydratie, jicht, hyperurikemie, hypercalciëmie, hyperglykemie, hyponatriëmie Zelden:
Infecties en parasitaire Soms:
Hyperkaliëmie, hypomagnesiëmie aandoeningen Herpes zoster, herpes simplex, nasofaryngitis, pneumonie7, sinusitis, cellulitis, infectie van de bovenste luchtwegen, influenza, urineweginfectie, gastro-enteritis, sepsis
Zelden:
Bloedvataandoeningen8
Schimmelinfectie
Vaak:
Soms:
Blozen, bloedingen Hypertensie, bloeduitstorting, perifeer koudegevoel, hypotensie, Raynaud- fenomeen
Algemene aandoeningen en Zeer vaak:
Vaak:
Soms:
toedieningsplaatsstoornissen Vochtretentie en oedeem, moeheid Zwakte, koorts, anasarca, koude rillingen, koortsrillingen Pijn op de borst, malaise
Lever- en galaandoeningen Vaak:
Verhoogde leverenzymen Soms:
Hyperbilirubinemie, hepatitis, geelzucht Zelden:
Leverfalen9, levernecrose
Voortplantingsstelsel- en borstaandoeningen Soms:
Gynaecomastie, erectiele dysfunctie, menorragie, onregelmatige menstruatie, sexuele dysfunctie, tepelpijn, vergroting van de borst, scrotumoedeem Psychische stoornissen Vaak:
Slapeloosheid Soms:
Depressie, verminderd libido, angstgevoel Zelden:
Toestand van verwarring
1 Op patiënt-jaarbasis werden meer cardiale voorvallen met inbegrip van congestief hartfalen waargenomen bij patiënten met gevorderde CML dan bij patiënten met chronische CML.
2 Hoofdpijn kwam het meest voor bij GIST-patiënten.
3 Pleurale effusie werd vaker gemeld bij patiënten met GIST en bij patiënten met gevorderde CML (CML-AP en CML-BC) dan bij patiënten met chronische CML.
4+5 Buikpijn en maagdarmbloedingen werden het meest waargenomen bij GIST-patiënten.
6 Pijn van de skeletspieren en gerelateerde bijwerkingen werden vaker waargenomen bij patiënten met CML dan bij GIST-patiënten.
7 Pneumonie werd het meest gemeld bij patiënten met gevorderde CML en bij patiënten met GIST.
8 Blozen werd het vaakst gemeld bij GIST-patiënten en bloedingen (hematoom, hemorrhagie) werden het meest gemeld bij patiënten met GIST en met gevorderde CML (CML-AP en CML-
38 BC).
9 Een aantal fatale gevallen van leverfalen en van levernecrose zijn gemeld.
De volgende types van reacties zijn gemeld met name uit post-marketing ervaringen met Glivec.
Deze omvatten spontane case reports en ernstige bijwerkingenmeldingen van lopende onderzoeken, de expanded access programma’ s, klinische farmacologie onderzoeken en explorerende onderzoeken voor ongeregistreerde indicaties.
Omdat deze reacties zijn gemeld uit een populatie met onduidelijke grootte, is het niet altijd mogelijk om een betrouwbare schatting te maken van hun frequentie of om een causaal verband met imatinib-blootstelling vast te stellen.
Tabel 2
Bijwerkingen uit post-marketing meldingen
Neoplasmata, Niet bekend:
benigne, maligne en niet-gespecificeerd (inclusief cysten en poliepen) Tumorbloeding/ tumornecrose
Immuunsysteemaandoeningen Niet bekend:
Hartaandoeningen
Anafylactische shock
Niet bekend:
Zenuwstelselaandoeningen
Pericarditis, harttamponade
Niet bekend:
Oogaandoeningen
Cerebraal oedeem
Niet bekend:
Vitreale bloeding
Ademhalingsstelsel-, borstkas- en mediastinumaandoeningen Niet bekend:
Acuut longfalen1, interstitiële longaandoening
Maagdarmstelselaandoeningen Niet bekend:
Ileus/ darmobstructie, gastro-intestinale perforatie, diverticulitis
Huid- en onderhuidaandoeningen Niet bekend:
Niet bekend:
Lichenoïde keratose, lichen planus Toxische epidermale necrolyse
Skeletspierstelsel- en bindweefselaandoeningen Niet bekend:
Bloedvataandoeningen
Avasculaire necrose/ heupnecrose
Niet bekend:
Trombose/ embolie
1 Fatale gevallen zijn gemeld bij patiënten met gevorderde ziekte, ernstige infecties, ernstige neutropenie en andere ernstige bijkomende aandoeningen.
Abnormale laboratoriumtesten Hematologie Bij CML werd cytopenie, met name neutropenie en thrombocytopenie, consequent gezien in alle onderzoeken met de suggestie van een hogere frequentie bij hoge doses ≥ 750 mg (fase I onderzoek).
Echter, het vóórkomen van cytopenie was ook duidelijk afhankelijk van het stadium van de ziekte, de frequentie van graad 3 of 4 neutropenie (ANC < 1,0 x 109/ l) en thrombocytopenie (bloedplaatjes aantal < 50 x 109/ l) was tussen 4 en 6 keer hoger in de blastaire crisis en acceleratiefase (59– 64% en 44– 63% voor respectievelijk neutropenie en thrombocytopenie) in vergelijking met nieuw gediagnosticeerde chronische fase van CML (16,7% neutropenie en 8,9% thrombocytopenie).
In nieuw gediagnosticeerde chronische fase van CML werden graad 4 neutropenie (ANC < 0,5 x 109/ l) en thrombocytopenie (bloedplaatjes aantal < 10 x 109/ l) gezien bij respectievelijk 3,6% en < 1% van de patiënten.
De mediane duur van de neutropenische en thrombocytopenische episodes varieerde meestal respectievelijk van 2 tot 3 weken en van 3 tot 4 weken.
Deze verschijnselen kunnen meestal verholpen worden door of een reductie van de dosis of een onderbreking van de behandeling met Glivec.
Ze kunnen echter in zeldzame gevallen leiden tot een permanent stoppen van de behandeling.
De meest frequent gerapporteerde toxiciteiten bij kinderen met CML waren graad 3 of 4 cytopenieën waaronder neutropenie, thrombocytopenie en anemie.
Deze treden in het algemeen op binnen de eerste paar maanden van de therapie.
39 Bij patiënten met GIST werd graad 3 en 4 anemie gerapporteerd in respectievelijk 5,4% en 0,7% van de patiënten, en bij tenminste enkele van deze patiënten zou dit gerelateerd kunnen zijn aan gastro- intestinale of intra-tumorale hemorragieën.
Graad 3 en 4 neutropenie werd waargenomen in respectievelijk 7,5% en 2,7% van de patiënten en graad 3 thrombocytopenie in 0,7% van de patiënten.
Geen enkele patiënt ontwikkelde graad 4 thrombocytopenie.
De afnames in witte bloedcel (WBC)- en neutrofieltellingen traden voornamelijk op tijdens de eerste zes weken van de behandeling, met nadien waarden die betrekkelijk stabiel bleven.
Biochemie Ernstige stijging van transaminasen (< 5%) of bilirubine (< 1%) was waargenomen bij CML patiënten en werd meestal verholpen door dosis-reductie of -onderbreking (de mediane duur voor deze episodes was ongeveer een week).
Bij minder dan 1% van de CML patiënten werd de behandeling permanent gestopt vanwege abnormale leverfunctiewaarden.
Bij GIST-patiënten (onderzoek B2222) werden 6,8% graad 3 of 4 ALT (alanine aminotransferase) stijgingen en 4,8% graad 3 of 4 AST (aspartaat aminotranserase) stijgingen waargenomen.
De bilirubine stijging was lager dan 3%.
Er zijn gevallen van cytolytische en cholestatische hepatitis en leverfalen; in sommige van deze gevallen was dit fataal, waaronder één patiënt op hoge dosis paracetamol.
4.9 Overdosering
De ervaring met doses hoger dan 800 mg is beperkt.
Geïsoleerde gevallen van Glivec overdosering zijn gerapporteerd.
Een patiënt met een myeloïde blastaire crisis nam onopzettelijk 1.200 mg Glivec gedurende 6 dagen en vertoonde graad 1 serumcreatinine-verhogingen, graad 2 ascites en verhoogde levertransaminasewaarden, en graad 3 bilirubine-verhogingen.
De behandeling werd tijdelijk onderbroken en er was een volledige omkering van alle afwijkingen binnen één week.
De behandeling werd hervat met een dosis van 400 mg, zonder terugkeer van de problemen.
Een andere patiënt ontwikkelde ernstige spierkrampen na inname van 1.600 mg Glivec per dag gedurende 6 dagen.
Na onderbreking van de behandeling verdwenen de spierkrampen geheel, en de behandeling werd vervolgens hervat.
In het geval van overdosering dient de patiënt te worden geobserveerd en dient geschikte ondersteunende behandeling te worden gegeven.
5.
FARMACOLOGISCHE EIGENSCHAPPEN
5.1 Farmacodynamische eigenschappen
Farmacotherapeutische categorie: proteïne-tyrosine kinase inhibitor, ATC code:
L01XE01
Imatinib is een proteïne-tyrosine kinase inhibitor die op krachtige wijze het Bcr-Abl tyrosine kinase inhibeert zowel op in vitro, als op cellulair en in vivo niveau.
De verbinding inhibeert op selectieve wijze de proliferatie en induceert apoptosis zowel bij Bcr-Abl positieve cellijnen als bij “ verse” leukemische cellen van Philadelphia chromosoom positieve CML en acute lymfoblastische leukemie (ALL) patiënten.
In vivo vertoont de verbinding als enkelvoudige stof anti-tumor activiteit in dierenmodellen, die Bcr- Abl positieve tumorcellen gebruiken.
Imatinib is ook een krachtige inhibitor van receptor tyrosine kinases gericht op de platelet-derived growth factor (PDGF), PDGF-R, en stamcelfactor (SCF), c-Kit, en het inhibeert PDGF- en SCF- gemedieerde cellulaire processen.
In vitro inhibeert imatinib de proliferatie en induceert het apoptose in gastro-intestinale stromale tumor (GIST) cellen, die een activerende kit mutatie tot uitdrukking brengen.
Constitutieve activatie van de PDGF receptor of de Abl proteïne-tyrosine kinases als een
40 gevolg van fusie met diverse partner eiwitten of constitutieve productie van PDGF zijn betrokken bij de pathogenese van MDS/ MPD, HES/ CEL en DFSP.
Imatinib remt de signalering en proliferatie van cellen voortvloeiend uit ontregelde PDGFR en Abl kinase activiteit.
Klinische onderzoeken bij chronische myeloïde leukemie De doeltreffendheid van Glivec is gebaseerd op algemene hematologische en cytogenetische responscijfers en progressievrije overleving.
Er zijn geen gecontroleerde onderzoeken die een klinisch voordeel aantonen, zoals een verbetering van de symptomen verbonden met de ziekte of een verlengde overleving, behalve bij nieuw gediagnosticeerde CML in de chronische fase.
Drie uitgebreide, internationale, open-label, niet-controleerde fase II-onderzoeken werden uitgevoerd bij patiënten met Philadelphia chromosoom positieve (Ph+) CML in de gevorderde, blastaire of acceleratiefase van de ziekte, andere Ph+ leukemieën of met CML in de chronische fase maar waarbij voorafgaande interferon-alpha (IFN) therapie faalde.
Eén uitgebreide, open-label, multicenter, internationaal gerandomiseerd fase III-onderzoek werd uitgevoerd bij patiënten met nieuw gediagnosticeerde Ph+ CML.
Bovendien werden kinderen behandeld in twee fase I-onderzoeken en één fase II-onderzoek.
Bij alle klinische onderzoeken waren 38– 40% van de patiënten ≥ 60 jaar oud en 10– 12% van de patiënten waren ≥ 70 jaar oud.
Chronische fase, nieuw gediagnosticeerd: dit fase III-onderzoek bij volwassen patiënten vergeleek de behandeling met het mono-agens Glivec met een combinatie van interferon-alfa (IFN) en cytarabine (Ara-C).
Patiënten die gebrek aan respons vertoonden (gebrek aan complete hematologische respons (CHR) bij 6 maanden, toegenomen WBC, geen belangrijke cytogenetische respons (MCyR) bij 24 maanden), verlies van respons (verlies van CHR of MCyR) of ernstige intolerantie voor de behandeling, mochten de alternatieve behandelingsarm volgen.
In de Glivec-arm werden de patiënten behandeld met 400 mg/ dag.
In de IFN-arm werden de patiënten behandeld met een doeldosis van 5 MIU/ m2/ dag IFN subcutaan in combinatie met subcutaan Ara-C 20 mg/ m2/ dag gedurende 10 dagen/ maand.
Een totaal van 1.106 patiënten werd gerandomiseerd, 553 in elke arm.
De basislijn karakteristieken waren in evenwicht tussen beide armen.
De mediane leeftijd was 51 jaar (interval 18– 70 jaar), met 21,9% van de patiënten ≥ 60 jaar.
Er waren 59% mannen en 41% vrouwen; 89,9% caucasische en 4,7% zwarte patiënten.
Vijf jaar nadat de laatste patient was geïncludeerd, bedroeg de mediane duur van de eerstelijnsbehandeling 60 en 8 maanden in respectievelijk de Glivec en IFN-armen.
De mediane duur van de tweedelijnsbehandeling met Glivec was 45 maanden.
In het algemeen was de gemiddelde geleverde dagdosering bij patiënten die eerstelijn Glivec kregen 389 ± 71 mg.
Het primaire werkzaamheidseindpunt van het onderzoek is progressievrije overleving.
Progressie werd gedefineerd als één van de volgende gevallen: progressie tot acceleratiefase of blastaire crisis, overlijden, verlies van CHR of MCyR, of bij patiënten die geen CHR verkregen een toename in WBC ondanks gepaste therapeutische behandeling.
Belangrijke cytogenetische respons, hematologische respons, moleculaire respons (evaluatie van minimale residuele ziekte), tijd tot acceleratiefase of blastaire crisis en overleving zijn de belangrijkste secundaire eindpunten.
De responsgegevens zijn weergegeven in Tabel 3.
Tabel 3
Respons bij nieuw gediagnosticeerde CML Studie (60-maands gegevens)
Glivec
IFN+Ara-C
(Beste respons waarden) Hematologische respons
n=553
n=553
CHR rate n (%)
534 (96,6%)*
313 (56,6%)*
[95% BI]
[94,7%, 97,9%]
[52,4%, 60,8%]
Cytogenetische respons Belangrijke respons n (%)
490 (88,6%)*
129 (23,3%)*
[95% BI]
[85,7%, 91,1%]
[19,9%, 27,1%]
41
Complete CyR n (%) Partiële CyR n (%)
454 (82,1%)* 36 (6,5%)
64 (11,6%)* 65 (11,8%)
Moleculaire respons Belangrijke respons bij 12 maanden (%)
40%*
2%*
Belangrijke respons bij 24 maanden (%) * p < 0,001, Fischer’ s exact test
54%
NA**
** onvoldoende gegevens, slechts twee patiënten beschikbaar met monsters Hematologische respons criteria (elke responses te bevestigen na ≥ 4 weken):
WBC < 10 x 109/ l, bloedplaatjes < 450 x 109/ l, myelocyt+metamyelocyt < 5% in bloed, geen blasten en promyelocyten in bloed, basofielen < 20%, geen extramedullaire verwikkelingen Cytogenetische respons criteria: compleet (0% Ph+ metafasen), partieel (1– 35%), gering (36– 65%) of minimaal (66– 95%).
Een belangrijke respons (0– 35%) combineert zowel de complete als de partiële respons.
Belangrijke moleculaire respons criteria: in het perifeer bloed reductie van ≥ 3 logaritmen in de hoeveelheid van Bcr-Abl transcripten (gemeten door “ real-time quantitative reverse transcriptase PCR assay”) versus een gestandaardiseerde uitgangswaarde.
Complete hematologische respons, belangrijke cytogenetische respons en complete cytogenetische respons op eerstelijnsbehandeling werden geschat met behulp van de Kaplan-Meier benadering, waarbij non-responses waren geschrapt ten tijde van het laatste onderzoek.
Met gebruikmaking van deze benadering, verbeterden de geschatte cumulatieve responscijfers voor de eerstelijnsbehandeling met Glivec van 12 maanden behandeling tot 60 maanden behandeling als volgt:
CHR van 96,4% tot 98,4% en CCyR van 69,5% tot 86,7%.
Na 5 jaar follow-up, waren er 86 (15,6%) gevallen van progressie in de Glivec arm:
35 (6,3%) betroffen progressie tot de acceleratiefase/ blastaire crisis, 28 (5,1%) verlies van MCyR, 14 (2,5%) verlies van CHR of toename in WBC en 9 (1,6%) gevallen van overlijden die niet aan CML waren gerelateerd.
Daarentegen waren er 155 (28,0%) voorvallen in de IFN+Ara-C arm, waarvan 128 optraden tijdens eerstelijnsbehandeling met IFN+Ara-C.
Het geschatte aantal patiënten dat vrij is van progressie tot de acceleratiefase of de blastaire crisis bij 60 maanden is significant hoger in de Glivec-arm in vergelijking met de IFN-arm (92,9% versus 86,2%, p < 0,001).
Het jaarlijkse aantal progressies tot de acceleratiefase of blastaire crisis verminderde met de tijdsduur dat men in behandeling was en was minder dan 1% in het vierde en het vijfde jaar.
De geschatte progressievrije overleving bij 60 maanden was 83,2% in de Glivec-arm en 64,1% in de controle-arm (p < 0,001).
De jaarlijkse progressie van welk type ook voor Glivec nam eveneens af in de loop van de tijd.
Een totaal van 57 (10,3%) respectievelijk 73 (13,2%) patiënten overleden in de Glivec en IFN+Ara-C groepen.
Bij 60 maanden is de geschatte overleving 89,4% (86, 92) vs.
85,6% (82, 89) in de gerandomiseerde Glivec respectievelijk de IFN+Ara-C groepen (p=0,049, log-rank test).
Dit ‘ tijd tot gebeurtenis’ eindpunt is sterk beïnvloed door de hoge crossover van IFN+Ara-C naar Glivec.
Het effect van de Glivec behandeling op de overleving in de chronische fase van nieuw gediagnosticeerde CML is verder onderzocht in een retrospectieve analyse van de bovenvermelde Glivec gegevens met de primaire gegevens van een andere fase III onderzoek met IFN+Ara-C (n=325) in een identiek behandelschema.
In deze retrospectieve analyse was de superioriteit van Glivec over IFN+Ara-C in de algehele overleving aangetoond (p < 0,001); binnen 42 maanden waren 47 (8,5%) Glivec patiënten en 63 (19,4%) IFN+Ara-C patiënten overleden.
De gradatie van cytogenetische respons en moleculaire respons had een duidelijk effect op de langetermijn uitkomsten bij patiënten op Glivec.
Terwijl een geschatte hoeveelheid van 97% (93%) van de patiënten met CCyR (PCyR) na 12 maanden vrij was van progressie tot de acceleratiefase/ blastaire crisis bij 60 maanden, was slechts 81% van de patiënten zonder MCyR na 12 maanden vrij van progressie naar CML in een gevorderd stadium bij 60 maanden (p < 0,001 algeheel, p=0,20 tussen CCyR en PCyR).
Voor patiënten met CCyR en reductie in Bcr-Abl transcripten van tenminste 3 logarithmen op 12 maanden, was de kans op het vrij blijven van
42 progressie tot acceleratiefase/ blastaire crisis 100% bij 60 maanden.
Soortgelijke bevindingen werden gevonden op basis van een 18 maands landmark analyse.
In dit onderzoek waren dosisverhogingen toegestaan van 400 mg per dag naar 600 mg per dag, en vervolgens van 600 mg per dag naar 800 mg per dag.
Na 42 maanden follow-up ondervonden 11 patiënten een bevestigd verlies (binnen 4 weken) van hun cytogenetische respons.
Van deze 11 patiënten kregen 4 patiënten een dosisverhoging tot 800 mg per dag, 2 van hen herwonnen een cytogenetisch respons (1 partiële en 1 complete, de laatste bereikte ook een moleculaire respons), terwijl van de 7 patiënten die geen dosisverhoging kregen, slechts één een complete cytogenetische respons herwon.
Het percentage van sommige bijwerkingen was hoger bij de 40 patiënten bij wie de dosis was verhoogd tot 800 mg per dag in vergelijking met de patiëntenpopulatie vóór de verhoging van de dosis (n=551).
De vaker voorkomende bijwerkingen waren gastrointestinale hemorragieën, conjunctivitis en verhoging van transaminasen of bilirubine.
Andere bijwerkingen werden gemeld met lagere of gelijke frequentie.
Chronische fase, Interferon-falen:
532 volwassen patiënten werden behandeld met een startdosis van 400 mg.
De patiënten werden onderverdeeld in drie hoofdcategorieën: hematologisch falen (29%), cytogenetisch falen (35%), of intolerantie t. o. v. interferon (36%).
De patiënten hadden gedurende een voorafgaande mediane periode van 14 maanden IFN therapie gekregen met doses ≥ 25 x 106 IU per week en waren allen in de late chronische fase beland, met een mediane tijd vanaf de diagnose van 32 maanden.
De primaire werkzaamheidsvariabele van het onderzoek was de mate van een belangrijke cytogenetische respons (complete plus partiële respons, 0 tot 35% Ph+ metafases in het beenmerg).
In dit onderzoek bereikte 65% van de patiënten een belangrijke cytogenetische respons die compleet was bij 53% (43% bevestigd) van de patiënten (Tabel 4).
Een complete hematologische respons werd bereikt bij 95% van de patiënten.
Acceleratiefase:
235 volwassen patiënten met de ziekte in de acceleratiefase werden in het onderzoek opgenomen.
De eerste 77 patiënten startten met 400 mg, het protocol werd vervolgens gewijzigd om hogere doseringen toe te staan en de overgebleven 158 patiënten startten met 600 mg.
De primaire werkzaamheidsvariabele was de mate van hematologische respons, uitgedrukt hetzij als een complete hematologische respons, geen bewijzen van leukemie (dit is klaring van blasten van het merg en het bloed, maar zonder volledig perifeer bloedherstel zoals bij complete respons), of als een terugkeer naar de chronische fase van CML.
Een bevestigde hematologische respons werd bereikt bij 71,5% van de patiënten (Tabel 4).
Belangrijk te melden was dat ook 27,7% van de patiënten een belangrijke cytogenetische respons bereikte, die compleet was bij 20,4% (16% bevestigd) van de patiënten.
Voor patiënten behandeld met 600 mg is de huidige schatting van de mediane progressie- vrije-overleving en algemene overleving respectievelijk 22,9 en 42,5 maanden.
Myeloïde blastaire crisis:
260 patiënten met myeloïde blast crisis werden in het onderzoek opgenomen.
95 (37%) van hen had eerder chemotherapie gekregen voor de behandeling van ofwel de acceleratiefase of de blastaire crisis (“ voorbehandelde patiënten”) terwijl 165 (63%) van hen deze therapie niet had gekregen (“ onbehandelde patiënten”).
De eerste 37 patiënten startten met 400 mg, het protocol werd daarna gewijzigd om hogere doseringen toe te staan en de overgebleven 223 patiënten startten met 600 mg.
De primaire werkzaamheidsvariabele was de mate van hematologische respons, uitgedrukt als een complete hematologische respons, geen bewijzen van leukemie, of als een terugkeer naar de chronische fase van CML met gebruik van dezelfde criteria als voor het onderzoek in de acceleratiefase.
Bij dit onderzoek bereikte 31% van de patiënten een hematologische respons (36% van de onbehandelde patiënten en 22% van de voorbehandelde patiënten).
De mate van respons was eveneens groter bij de patiënten behandeld met 600 mg (33%) dan bij de patiënten behandeld met 400 mg (16%, p=0,0220).
De huidige schatting van de mediane overleving van eerder onbehandelde en behandelde patiënten is respectievelijk 7,7 en 4,7 maanden.
Lymfoïde blastaire crisis: een beperkt aantal patiënten werd in fase I onderzoeken ingesloten (n=10).
43 Het aantal met een hematologische respons met een tijdsduur van 2– 3 maanden was 70%.
Tabel 4
Respons bij CML onderzoeken bij volwassenen
Onderzoek 0110 37-maands gegevens Chronische fase, IFN falen (n=532)
Onderzoek 0109 40,5-maands gegevens Acceleratiefase (n=235)
Onderzoek 0102 38-maands gegevens Myeloïde blastaire crisis (n=260)
% van de patiënten (CI95%) Hematologische respons1 Complete hematologische respons (CHR)
95% (92,3– 96,3) 95%
71% (65,3– 77,2) 42%
31% (25,2– 36,8) 8%
Geen bewijzen van leukemie Niet van toepassing (NEL)
12%
5%
Terugkeer naar chronische fase (RTC)
Niet van toepassing
17%
18%
Belangrijke cytogenetische respons2
65% (61,2– 69,5)
28% (22,0– 33,9)
15% (11,2– 20,4)
Complete
53%
20%
7%
1
(Bevestigd3) [95%BI] Partiële
(43%) [38,6– 47,2] 12%
(16%) [11,3– 21,0] 7%
(2%)
[0,6– 4,4] 8%
Hematologische respons criteria (elke respons te bevestigen na ≥ 4 weken):
CHR Onderzoek 0110 [WBC < 10 x 109/ l, bloedplaatjes < 450 x 109/ l, myelocyten+metamyelocyten < 5% in bloed, geen blasten en promyelocyten in bloed, basofielen < 20%, geen extramedullaire verwikkelingen] en in onderzoeken 0102 en 0109 [ANC ≥ 1,5 x 109/ l, bloedplaatjes ≥ 100 x 109/ l, geen bloed blasten, BM blasten < 5% en geen extramedullaire ziekte] NEL Zelfde criteria als voor CHR maar ANC ≥ 1 x 109/ l en bloedplaatjes ≥ 20 x 109/ l (enkel 0102 en 0109) RTC < 15% blasten BM en PB, < 30% blasten+promyelocyten in BM en PB, < 20% basofielen in PB, geen andere extramedullaire ziekte dan milt en lever (enkel voor 0102 en 0109).
BM = beenmerg, PB = perifeer bloed 2 Cytogenetische respons criteria:
Een belangrijke respons combineert zowel de complete als de partiële respons: complete (0% Ph+ metafases), partiële (1– 35%) 3 Complete cytogenetische respons, bevestigd door een tweede cytogenetische beenmerg-evaluatie uitgevoerd tenminste 1 maand na het initiële beenmergonderzoek.
Kinderen:
Een totaal van 26 patiënten jonger dan 18 jaar met ofwel chronische fase CML (n=11) of CML in blastaire crisis of Ph+ acute leukemieën (n=15) werd ingesloten in een dosis-oplopende fase I- onderzoek.
Dit was een populatie van zwaar voorbehandelde patiënten, aangezien 46% voorafgaande BMT had ondergaan en 73% een voorafgaande multi-agens chemotherapie.
De patiënten werden behandeld met Glivec doses van 260 mg/ m2/ dag (n=5), 340 mg/ m2/ dag (n=9), 440 mg/ m2/ dag (n=7) en 570 mg/ m2/ dag (n=5).
Van de 9 patiënten met chronische fase CML voor wie cytogenetische gegevens beschikbaar waren, verkregen er respectievelijk 4 (44%) en 3 (33%) een complete en partiële cytogenetische respons, met een MCyR van 77%.
In totaal 51 kinderen met nieuw gediagnosticeerde en onbehandelde CML in de chronische fase werden geïncludeerd in een open-label, multicentra, eenarmig fase II onderzoek.
Patiënten werden behandeld met Glivec 340 mg/ m2/ dag, zonder onderbrekingen in afwezigheid van dosisbeperkende toxiciteit.
Glivecbehandeling induceert een snelle respons bij nieuw gediagnosticeerde kinderen met CML met een CHR van 78% na 8 weken therapie.
De hoge CHR ging gepaard met de ontwikkeling van een complete cytogenetische respons (CCyR) van 65%, wat vergelijkbaar is met de resultaten zoals gezien bij volwassenen.
Bovendien werd een partiële cytogenetische respons (PCyR) gezien bij 16% voor een MCyR van 81%.
De meerderheid van de patiënten die een CCyR bereikten ontwikkelde 44 de CCyR tussen 3 en 10 maanden met een mediane tijd tot respons van 5,6 maanden, gebaseerd op de Kaplan-Meier schatting.
Klinische onderzoeken bij Ph+ ALL Nieuw gediagnosticeerd Ph+ ALL:
Imatinib, gebruikt als enig middel, induceerde een significant hogere complete hematologische respons dan chemotherapie (96,3% vs.
50%; p=0,0001) in een gecontroleerd onderzoek (ADE10) naar imatinib versus chemotherapie inductie bij 55 nieuw gediagnosticeerde patiënten van 55 jaar en ouder.
Wanneer salvagetherapie met imatinib werd toegediend bij patiënten die niet of slecht reageerden op chemotherapie, bereikten 9 (81,8%) van de 11 patiënten een complete hematologische respons.
Dit klinisch effect werd geassocieerd met een hogere reductie in bcr-abl transcripten bij de met imatinib behandelde patiënten in vergelijking met de chemotherapie-arm na 2 weken therapie (p=0,02).
Alle patiënten kregen imatinib en consolidatiechemotherapie (zie Tabel 5) na inductie en de niveaus van bcr-abl transcripten waren gelijk in de twee armen na 8 weken.
Zoals verwacht op basis van de onderzoeksopzet werd geen verschil waargenomen in remissieduur, ziektevrije overleving of algehele overleving, hoewel patiënten met een complete moleculaire respons die minimale residuele ziekte hadden, een betere uitkomst hadden in termen van remissieduur (p=0,01) en ziektevrije overleving (p=0,02).
De resultaten die zijn waargenomen in een groep van 211 nieuw gediagnosticeerde Ph+ ALL patiënten in vier ongecontroleerde klinische onderzoeken (AAU02, ADE04, AJP01 en AUS01) zijn consistent met de hierboven beschreven resultaten.
Imatinib in combinatie met chemotherapie-inductie (zie Tabel 5) resulteerde in een complete hematologische respons van 93% (147 van 158 evalueerbare patiënten) en in een belangrijke cytogenetische respons van 90% (19 van 21 evalueerbare patiënten).
De complete moleculaire respons was 48% (49 van 102 evalueerbare patiënten).
In twee onderzoeken (AJP01 en AUS01) waren ziektevrije overleving (DFS) en algehele overleving (OS) steeds langer dan 1 jaar en ze waren superieur ten opzichte van historische controles (DFS p < 0,001; OS p < 0,0001).
Tabel 5
Chemotherapie gebruikt in combinatie met imatinib
Onderzoek Voorfase
ADE10 DEX 10 mg/ m2 oraal, dag 1-5; CP 200 mg/ m2 i. v., dag 3, 4, 5; MTX 12 mg intrathecaal, dag 1
Remissie-inductie
DEX 10 mg/ m2 oraal, dag 6-7, 13-16; VCR 1 mg i. v., daf 7, 14; IDA 8 mg/ m2 i. v.
(0,5 uur), dag 7, 8, 14, 15; CP 500 mg/ m2 i. v. (1 uur) dag 1; Ara-C 60 mg/ m2 i. v., dag 22-25, 29-32
Consolidatietherapie I, III, V
MTX 500 mg/ m2 i. v.
(24 uur), dag 1, 15; 6-MP 25 mg/ m2 oraal, dag 1-20
Consolidatietherapie II, IV Onderzoek AAU02
Ara-C 75 mg/ m2 i. v.
(1 uur), dag 1-5; VM26 60 mg/ m2 i. v.
(1 uur), dag 1-5
Inductietherapie (de Daunorubicine 30 mg/ m2 i. v., dag 1-3, 15-16; VCR 2 mg totale dosis i. v.,
novo Ph+ ALL)
dag 1, 8, 15, 22; CP 750 mg/ m2 i. v., dag 1, 8; prednison 60 mg/ m2 oraal, dag 1-7, 15-21; IDA 9 mg/ m2 oraal, dag 1-28; MTX 15 mg intrathecaal, dag 1, 8, 15, 22; Ara-C 40 mg intrathecaal, dag 1, 8, 15, 22; methylprednisolon 40 mg intrathecaal, dag 1, 8, 15, 22
Consolidatie (de novo Ph+ ALL) Onderzoek ADE04
Ara-C 1.000 mg/ m2/ 12 h i. v. (3 uur), daf 1-4; mitoxantron 10 mg/ m2 i. v. dag 3-5; MTX 15 mg intrathecaal, dag 1; methylprednisolon 40 mg intrathecaal, dag 1
Voorfase
DEX 10 mg/ m2 oraal, dag 1-5; CP 200 mg/ m2 i. v., dag 3-5; MTX 15 mg intrathecaal, dag 1
Inductietherapie I
DEX 10 mg/ m2 oraal, dag 1-5; VCR 2 mg i. v., dag 6, 13, 20; daunorubicine 45 mg/ m2 i. v., dag 6-7, 13-14
Inductietherapie II
CP 1 g/ m2 i. v.
(1 uur), dag 26, 46; Ara-C 75 mg/ m2 i. v.
(1 uur), dag 28-
45 31, 35-38, 42-45; 6-MP 60 mg/ m2 oral, dag 26-46
Consolidatietherapie Onderzoek AJP01
DEX 10 mg/ m2 oral, days 1-5; vindesine 3 mg/ m2 i. v., day 1; MTX 1.5 g/ m2 i. v.
(24 h), day 1; etoposide 250 mg/ m2 i. v.
(1 h) days 4-5; Ara- C 2x 2 g/ m2 i. v.
(3 h, q 12 h), day 5
Inductietherapie
CP 1,2 g/ m2 i. v.
(3 uur), dag 1; daunorubicine 60 mg/ m2 i. v.
(1 uur), dag 1-3; vincristine 1,3 mg/ m2 i. v., dag 1, 8, 15, 21; prednisolon 60 mg/ m2/ dag oraal
Consolidatietherapie
Alternerende chemotherapie cyclus: hoge dosis chemotherapie met MTX 1 g/ m2 i. v.
(24 uur), dag 1, en Ara-C 2 g/ m2 i. v.
(elke 12 uur), dag 2-3, gedurende 4 cycli
Onderhoud Onderzoek AUS01
VCR 1,3 g/ m2 i. v., dag 1; prednisolon 60 mg/ m2 oraal, dag 1-5
Inductie-consolidatie therapie
Hyper-CVAD regime:
CP 300 mg/ m2 i. v.
(3 uur, elke 12 uur), dag 1-3; vincristine 2 mg i. v., dag 4, 11; doxorubicine 50 mg/ m2 i. v.
(24 uur), dag 4; DEX 40 mg/ dag op dag 1-4 en 11-14, afgewisseld met MTX 1 g/ m2 i. v.
(24 uur), dag 1, Ara-C 1 g/ m2 i. v.
(2 uur, elke 12 uur), dag 2-3 (totaal van 8 cycli)
Onderhoud
VCR 2 mg i. v. maandelijks gedurende 13 maanden; prednisolon 200 mg oraal, 5 dagen per maand gedurende 13 maanden
Alle behandelingen omvatten toediening van steroïden voor CNS prophylaxe.
Ara-C: cytosine arabinoside; CP: cyclofosfamide; DEX: dexamethason; MTX: methotrexaat; 6- MP:
6-mercaptopurine; VM26: teniposide; VCR: vincristine; IDA: idarubicine; i. v.: intraveneus
Recidiverende/ refractaire Ph+ ALL:
Wanneer imatinib werd gebruikt als enig middel bij patiënten met recidiverende/ refractaire Ph+ ALL, resulteerde dit bij 53 van 411 patiënten die evalueerbaar waren voor respons, in een hematologische respons van 30% (9% complete respons) en een belangrijke cytogenetische respons van 23%.
(Opgemerkt dient te worden dat 353 van de 411 patiënten waren behandeld in een “ expanded access” programma zonder dat primaire responsgegevens waren verzameld).
De mediane tijd tot progressie in de algehele populatie van 411 patiënten met recidiverende / refractaire Ph+ ALL varieerde van 2,6 tot 3,1 maanden, en de mediane algehele overleving in de 401 evalueerbare patiënten varieerde van 4,9 tot 9 maanden.
De gegevens waren vergelijkbaar wanneer een heranalyse werd uitgevoerd waarin alleen patiënten van 55 jaar of ouder werden opgenomen.
Klinische onderzoeken bij MDS/ MPD Ervaring met Glivec bij deze indicatie is zeer beperkt en is gebaseerd op hematologische en cytogenetische responscijfers.
Er zijn geen gecontroleerde onderzoeken die een klinisch voordeel of toegenomen overleving aantonen.
Eén open label, multicentra, fase II klinisch onderzoek (onderzoek B2225) werd uitgevoerd, waarin Glivec werd onderzocht bij verschillende patiëntenpopulaties die leden aan levensbedreigende ziekten, geassocieerd met Abl, Kit of PDGFR proteïne-tyrosine kinases.
Dit onderzoek omvatte 7 patiënten met MDS/ MPD, die werden behandeld met 400 mg Glivec per dag.
Drie patiënten hadden een complete hematologische respons (CHR) en één patient had een partiële hematologische respons (PHR).
Ten tijde van de oorspronkelijke analyse ontwikkelden drie van de vier patiënten met gedetecteerde PDGFR gen herschikkingen een hematologische respons (2 CHR en 1 PHR).
De leeftijd van deze patiënten varieerde van 20 tot 72 jaar.
Bovendien werden nog eens 24 patiënten met MDS/ MPD vermeld in 13 publicaties.
21 patiënten werden behandeld met 400 mg Glivec per dag, terwijl de andere 3 patiënten lagere doses kregen.
Bij elf patiënten werd PDGFR gen herschikkingen gevonden, 9 van hen bereikten een CHR en 1 een PHR.
De leeftijd van deze patiënten varieerde van 2 tot 79 jaar.
In een recente publicatie wees de bijgewerkte informatie van 6 van deze 11 patiënten uit dat al deze patiënten in cytogenetische remissie bleven (bereik 32-38 maanden).
In dezelfde publicatie werden langetermijn follow-up gegevens van 12 MDS/ MPD patiënten met PDGFR gen herschikkingen gemeld (5 patiënten van onderzoek B2225).
Deze patiënten kregen Glivec gedurende een mediaan van 47 maanden (bereik 24 dagen – 60 maanden).
Bij 6 van deze patiënten is
46 de follow-up nu langer dan 4 jaar.
Elf patiënten bereikten snel CHR; bij tien was sprake van complete verdwijning van cytogenetische afwijkingen en een verlaging of verdwijning van fusietranscripten zoals gemeten met RT-PCR.
De hematologische en cytogenetische responsen bleven gehandhaafd gedurende een mediaan van 49 maanden (bereik 16-60) respectievelijk 47 maanden (bereik 16-59).
De algehele overleving is 65 maanden sinds de diagnose (bereik 25-234).
Glivectoediening aan patiënten zonder de genetische translocatie resulteerde in het algemeen niet in een verbetering.
Klinische onderzoeken bij HES/ CEL Eén open label, multicentra, fase II klinisch onderzoek (onderzoek B2225) werd uitgevoerd waarin Glivec werd getest bij verschillende patiëntenpopulaties die leden aan levensbedreigende ziekten, geassocieerd met Abl, Kit of PDGFR proteïne-tyrosine kinases.
In deze studie werden 14 patiënten met HES/ CEL behandeld met 100 mg tot 1.000 mg Glivec per dag.
Nog eens 162 patiënten met HES/ CEL, vermeld in 35 gepubliceerde case reports en case series, kregen Glivec met een dosis van 75 mg tot 800 mg per dag.
Cytogenetische afwijkingen werden beoordeeld bij 117 van de totale populatie van 176 patiënten.
Bij 61 van deze 117 patiënten werd FIP1L1-PDGFRα fusie kinase vastgesteld.
Al deze patiënten met FIP1L1-PDGFRα fusie kinase bereikten een complete hematologische respons.
Het FIP1L1-PDGFRα fusie kinase was of negatief of onbekend bij 115 patiënten, van wie 62 (54%) een complete (n=46) of een partiële (n=16) hematologische respons bereikten. Noge eens vier HES patiënten in andere 3 gepubliceerde rapporten bleken FIP1L1- PDGFRα -positief te zijn.
Alle 65 FIP1L1-PDGFRα fusie kinase positieve patiënten bereikten een CHR die maanden aanhield (bereik van 1+ tot 44+ maanden geschrapt ten tijde van de rapportage).
Zoals vermeld in een recente publicatie bereikten 21 van deze 65 patiënten ook complete moleculaire remissie met een mediane follow-up van 28 maanden (bereik 13-67 maanden).
De leeftijd van deze patiënten varieerden van 25 tot 72 jaar.
Bovendien werden verbeteringen in symptomatologie en andere orgaandysfunctie afwijkingen gemeld in de case reports door de onderzoekers.
Verbeteringen werden gemeld in de volgende orgaanstelsels: hart, zenuwstelsel, huid/ onderhuid, ademhalingsstel- sel/ borstkas/ mediastinum, skeletspier/ bindweefsel/ bloedvat, en maagdarmstelsel.
Klinische onderzoeken bij GIST Eén fase II open-label, gerandomiseerd, ongecontroleerd multinationaal onderzoek werd uitgevoerd bij patiënten met niet-reseceerbare of gemetastaseerde maligne gastro-intestinale stromale tumoren (GIST).
In dit onderzoek werden 147 patiënten opgenomen en gerandomiseerd op ofwel 400 mg ofwel 600 mg oraal éénmaal per dag, tot 36 maanden.
Deze patiënten varieerden in leeftijd van 18 tot 83 jaar en hadden een pathologische diagnose van Kit-positieve maligne GIST die niet-reseceerbaar en/ of gemetastaseerd was.
Er werd routinematig immunohistochemie uitgevoerd met Kit antilichaam (A- 4502, konijn polyclonaal antiserum, 1:100; DAKO Corporation, Carpinteria, CA) volgens analyse met een avidine-biotine-peroxidase complex methode na antigen herstel.
Het primaire bewijs van werkzaamheid was gebaseerd op objectieve responscijfers.
Tumoren moesten meetbaar zijn op tenminste in één plaats van de ziekte, en respons werd gedefinieerd op basis van de criteria van de Southwestern Oncology Group (SWOG).
De resultaten zijn weergegeven in Tabel 6.
Tabel 6
Beste tumorrespons in onderzoek STIB2222 (GIST)
Alle doses (n=147) 400 mg (n=73) 600 mg (n=74)
Beste respons Complete respons
n (%) 1 (0,7)
Partiële respons Stabiele ziekte Progressieve ziekte Niet evalueerbaar Onbekend
98 (66,7) 23 (15,6) 18 (12,2) 5 (3,4) 2 (1,4)
Er waren geen verschillen in responscijfers tussen de twee doseringsgroepen.
Een significant aantal patiënten bij wie de ziekte stabiel was op het moment van de interim analyse, bereikte een partiële
47 respons met langere behandeling (mediane follow-up 31 maanden).
Mediane tijd tot respons was 13 weken (95% CI 12– 23).
Mediane tijd tot therapiefalen in responders was 122 weken (95% CI 106– 147), terwijl dit in de gehele onderzoekspopulatie 84 weken (95% CI 71– 109) bedroeg.
De mediane algemene overleving is niet bereikt.
De Kaplan-Meier schatting voor overleving na 36 maanden follow-up is 68%.
In twee klinische onderzoeken (onderzoek B2222 en een intergroeponderzoek S0033) werd de dagelijkse dosis Glivec verhoogd tot 800 mg bij patiënten die progressie vertoonden op een lagere dagelijkse dosis van 400 mg of 600 mg.
De dagelijkse dosis werd verhoogd tot 800 mg bij in totaal 103 patiënten; 6 patiënten bereikten een partiële respons en 21 stabilisatie van hun ziekte na dosisverhoging voor een algemeen klinisch voordeel van 26%.
Uit de beschikbare veiligheidsgegevens blijkt het verhogen van de dosis tot 800 mg per dag bij patiënten die progressie vertonen op de lagere doses van 400 mg of 600 mg het veiligheidsprofiel van Glivec niet te beïnvloeden.
Klinische onderzoeken bij DFSP Eén fase II, open label, multicenter, klinisch onderzoek (onderzoek B2225) werd uitgevoerd met 12 patiënten met DFSP die werden behandeld met 800 mg Glivec per dag.
De leeftijd van de DFSP patiënten varieerde van 23 tot 75 jaar; DFSP was gemetastaseerd, lokaal recidiverend na initiële resectieve chirurgie en ongeschikt geacht voor verdere resectieve ingreep op het moment van deelname aan het onderzoek.
Het primaire bewijs van werkzaamheid was gebaseerd op objectieve responscijfers.
9 van de 12 geïncludeerde patiënten toonden een respons, 1 een complete en 8 een partiële.
3 van de partiële responders werden vervolgens ziektevrij door middel van chirurgie.
De mediane behandelingsduur in onderzoek B2225 was 6,2 maanden, met een maximale duur van 24,3 maanden.
Nog eens 6 DFSP patiënten die werden behandeld met Glivec werden in 5 gepubliceerde case reports gemeld, hun leeftijd varieerde van 18 maanden tot 49 jaar.
De volwassen patiënten die werden gemeld in de gepubliceerde literatuur waren behandeld met 400 mg (4 gevallen) of 800 mg (1 geval) Glivec per dag.
Kinderen kregen 400 mg/ m2/ dag, welke dosering vervolgens werd verhoogd tot 520 mg/ m2/ dag.
5 patiënten vertoonden een respons, 3 compleet en 2 partieel.
De mediane behandelingsduur in de gepubliceerde literatuur varieerde tussen 4 weken en meer dan 20 maanden.
De translocatie t(17:22)[(q22: q13)], of het genproduct ervan, was aanwezig in bijna alle responders op Glivecbehandeling.
5.2 Farmacokinetische eigenschappen
Farmacokinetiek van Glivec De farmacokinetiek van Glivec is geëvalueerd over een doseringsinterval van 25 tot 1.000 mg.
Plasma farmacokinetische profielen werden geanalyseerd op dag 1 en op dag 7 of dag 28; op dat moment hadden de plasma concentraties de steady state bereikt.
Absorptie De gemiddelde absolute biologische beschikbaarheid voor de capsule-formulering is 98%.
Er was een hoge interpatiënt variabiliteit in imatinib plasma AUC waarden na een orale dosis.
Wanneer het middel werd gegeven met een vetrijke maaltijd was de absorptie van imatinib minimaal verminderd (11% verlaging van de Cmax en een verlenging van de tmax met 1,5 uur), met een kleine reductie van de AUC (7,4%) vergeleken met omstandigheden van vasten.
Het effect van voorafgaande gastro- intestinale chirurgie op de geneesmiddelabsorptie is niet bestudeerd.
Distributie Bij klinische relevante concentraties van imatinib bedroeg de plasma eiwit binding ongeveer 95%, op basis van in vitro experimenten, grotendeels aan albumine en alfa-zure-glycoproteïne, met slechts weinig binding aan lipoproteïne.
Metabolisme De belangrijkste metaboliet in de bloedcirculatie bij de mens is het N-gedemethyleerd piperazine derivaat, dat in vitro een vergelijkbare potentie laat zien als de moederverbinding.
De plasma AUC van deze metaboliet was slechts 16% van de AUC van imatinib.
De plasma eiwitbinding van de N- gedemethyleerde metaboliet is vergelijkbaar met die van de moederverbinding.
48 Imatinib en de N-demethyl metaboliet zijn samen verantwoordelijk voor ongeveer 65% van de circulerende radioactiviteit (AUC (0-48h)).
De overblijvende circulerende radioactiviteit bestaat uit een aantal minder belangrijke metabolieten.
De in vitro resultaten tonen aan dat CYP3A4 het belangrijkste humane P450 enzym is dat de biotransformatie van imatinib katalyseert.
Van een reeks van potentiële co-medicaties (paracetamol, aciclovir, allopurinol, amfotericine, cytarabine, erythromycine, fluconazol, hydroxyurea, norfloxacine, penicilline V) toonden alleen erythromycine (IC50 50 µM) en fluconazol (IC50 118 µM) een inhibitie op het metabolisme van imatinib, die een klinische betekenis kan hebben.
Imatinib toonde in vitro aan een competitieve inhibitor te zijn voor markersubstraten voor CYP2C9, CYP2D6 en CYP3A4/ 5.
Ki waarden in humane levermicrosomen waren respectievelijk 27, 7,5 en 7,9 µmol/ l.
Maximale plasmaconcentraties van imatinib in patiënten zijn 2– 4 µmol/ l, bijgevolg is een inhibitie mogelijk van het CYP2D6- en/ of CYP3A4/ 5-gemedieerd metabolisme van gelijktijdig toegediende geneesmiddelen.
Imatinib interfereerde niet met de biotransformatie van 5-fluorouracil, maar het inhibeerde het metabolisme van paclitaxel als gevolg van een competitieve inhibitie van CYP2C8 (Ki = 34,7 µM).
Deze Ki waarde is veel hoger dan de verwachte plasmawaarden van imatinib bij patiënten, bijgevolg is er geen interactie te verwachten bij de gelijktijdige toediening van ofwel 5- fluorouracil of paclitaxel en imatinib.
Eliminatie Gebaseerd op de recuperatie van de verbinding(en) na een orale dosis van 14C-gemerkt imatinib, werd ongeveer 81% van de dosis binnen 7 dagen teruggevonden in de faeces (68% van de dosis) en de urine (13% van de dosis).
Ongewijzigd imatinib was verantwoordelijk voor 25% van de dosis (5% urine, 20% faeces), de rest zijnde metabolieten.
Plasma farmacokinetiek Na orale toediening aan gezonde vrijwilligers was de t½ ongeveer 18 uur, wat er op wijst dat eenmaal daagse dosering geschikt is.
De verhoging van de gemiddelde AUC met verhoging van de dosis was lineair en dosis-proportioneel binnen het doseringsinterval van 25– 1.000 mg imatinib na orale toediening.
Er was geen verandering in de kinetiek van imatinib na herhaalde dosering, en de accumulatie bedroeg 1,5- tot 2,5-maal bij steady state bij een dosering van éénmaal daags.
Farmacokinetiek bij GIST-patiënten Bij GIST-patiënten was de steady state blootstelling 1,5-maal hoger dan deze waargenomen voor CML patiënten bij dezelfde dosis (400 mg dagelijks).
Gebaseerd op een preliminaire populatie- farmacokinetische analyse bij GIST-patiënten, waren er drie variabelen (albumine, WBC en bilirubine) waarvoor een statistisch significant verband werd gevonden met de imatinib farmacokinetiek.
Verlaagde albumine waarden veroorzaakten een verminderde klaring (CL/ f); en hogere WBC waarden leidden tot een vermindering van CL/ f.
Nochtans, deze verbanden zijn niet voldoende uitgesproken om een dosisaanpassing te rechtvaardigen.
In deze patiëntenpopulatie, zou de aanwezigheid van levermetastasen mogelijk kunnen leiden tot leverinsufficiëntie en gereduceerd metabolisme.
Populatie farmacokinetiek Gebaseerd op analyse van de populatie farmacokinetiek bij CML patiënten, was er een klein effect van de leeftijd op het distributievolume (12% verhoging bij patiënten > 65 jaar).
Dit verschil wordt niet als klinisch significant gezien.
Het effect van het lichaamsgewicht op de klaring van imatinib is zodanig dat voor een patiënt, die 50 kg weegt, verwacht wordt dat de gemiddelde klaring 8,5 liter per uur bedraagt, terwijl voor een patiënt, die 100 kg weegt, de klaring zal stijgen tot 11,8 liter per uur.
Deze verschillen worden niet als voldoende beschouwd om een dosis aanpassing op basis van kg lichaamsgewicht te rechtvaardigen.
Er is geen invloed van het geslacht op de kinetiek van imatinib.
Farmacokinetiek bij kinderen Zoals bij volwassen patiënten, werd imatinib snel geabsorbeerd na orale toediening bij pediatrische patiënten in fase I- en fase II-onderzoeken.
Met een dosering bij kinderen van 260 en 340 mg/ m2/ dag
49 werd een gelijkwaardige blootstelling bereikt als met respectievelijk 400 en 600 mg bij volwassen patiënten.
Uit de vergelijking van de AUC(0-24) op dag 8 en dag 1 bij het doseringsniveau van 340 mg/ m2/ dag bleek een 1,7-voudige geneesmiddelenaccumulatie na herhaalde éénmaal daagse toedieningen.
Aantasting van orgaanfuncties Imatinib en zijn metabolieten worden niet in significante mate via de nier uitgescheiden.
Patiënten met milde en matige nierfunctiestoornissen blijken een hogere plasmablootstelling te hebben dan patiënten met een normale nierfunctie.
De toename is ongeveer 1,5- tot 2-voudig, overeenkomend met een 1,5- voudige verhoging van plasma AGP, waaraan imatinib sterk bindt.
De klaring van het vrije geneesmiddel imatinib is waarschijnlijk vergelijkbaar bij patiënten met nierfunctiestoornissen en patiënten met een normale nierfunctie, aangezien de renale uitscheiding slechts een geringe eliminatieroute voor imatinib vertegenwoordigt (zie rubrieken 4.2 en 4.4).
Hoewel de resultaten van farmacokinetische analyses hebben aangetoond dat er aanzienlijke interindividuele variatie is, nam de gemiddelde blootstelling aan imatinib niet toe bij patiënten met verschillende gradaties van leverfunctiestoornissen vergeleken met patiënten met normale leverfunctie (zie rubrieken 4.2, 4.4 en 4.8).
5.3 Gegevens uit het preklinisch veiligheidsonderzoek
Het preklinisch veiligheidsprofiel van imatinib werd bepaald bij ratten, honden, apen en konijnen.
Toxiciteitsonderzoeken met meervoudige doses toonden lichte tot matige hematologische wijzigingen bij ratten, honden en apen, gepaard gaand met veranderingen in het beenmerg bij ratten en honden.
De lever was een doelorgaan bij ratten en honden.
Bij beide species werden milde tot matige stijgingen van de transaminasen en lichte dalingen van cholesterol, triglyceriden, totaal proteïne en albuminespiegels waargenomen.
Er werden geen histopathologische wijzigingen gezien in de lever van de rat.
Er werd een ernstige levertoxiciteit waargenomen bij honden, die gedurende 2 weken behandeld werden, met verhoogde leverenzymen, hepatocellulaire necrose, necrose van de galgangen en galganghyperplasie.
Renale toxiciteit werd waargenomen bij apen die behandeld werden gedurende 2 weken, met focale mineralisatie en dilatatie van de renale tubulus en tubulaire nefrose.
Bij verschillende van deze dieren werden verhoogde “ blood urea nitrogen” (BUN) en creatinine waargenomen.
Bij ratten werd hyperplasie van het transitionaal epitheel in de renale papillen en in de urineblaas waargenomen bij doses van meer dan 6 mg/ kg in het 13-weken durende onderzoek, zonder wijzigingen in serum- of urineparameters.
Een verhoogd aantal van opportunistische infecties werd waargenomen bij chronische imatinib behandeling.
In een 39-weken durend apenonderzoek, werd er geen “ NOAEL” (“ no observed adverse effect level”) vastgesteld bij de laagste dosis van 15 mg/ kg, ongeveer één-derde van de humane maximumdosis van 800 mg gebaseerd op het lichaamsoppervlak.
Behandeling van deze dieren resulteerde in een verslechtering van normaal onderdrukte malaria infecties.
Imatinib werd niet als genotoxisch beschouwd wanneer het getest werd in een in vitro bacteriële celtest (Ames test), een in vitro zoogdierenceltest (muislymfoma) en in een in vivo rat micronucleus test.
Positief genotoxische effecten werden verkregen met imatinib in een in vitro zoogdierceltest (Chinees hamsterovarium) voor clastogeniciteit (chromosoomafwijking) in de aanwezigheid van metabole activatie.
Twee intermediaire producten van het productieproces, die ook aanwezig zijn in het eindproduct zijn positief voor mutagenese in de Ames test.
Eén van deze intermediaire producten was ook positief in de muislymfoma test.
In een fertiliteitsonderzoek, waarbij mannelijke ratten gedurende 70 dagen vóór paring gedoseerd werden, was het gewicht van testikels en epididymis en het percentage beweeglijk sperma verminderd bij 60 mg/ kg, ongeveer gelijk aan de maximale klinische dosis van 800 mg/ dag, gebaseerd op het
50 lichaamsoppervlak.
Dit werd niet waargenomen bij doses ≤ 20 mg/ kg.
Een lichte tot matige reductie in de spermatogenese werd ook waargenomen bij de hond bij orale doses > 30 mg/ kg.
Wanneer vrouwelijke ratten werden gedoseerd 14 dagen voor paring en verder tot dag 6 van de dracht, was er geen effect op de paring, noch op het aantal zwangere wijfjes.
Bij een dosis van 60 mg/ kg, vertoonden vrouwelijke ratten een opmerkelijk post-implantatie foetaal verlies en een gereduceerd aantal levende foetussen.
Dit werd niet waargenomen bij doses ≤ 20 mg/ kg.
In een orale pre- en postnatale ontwikkelingsonderzoek bij ratten, werd rode vaginale vloed opgemerkt in de 45 mg/ kg/ dag groep op ofwel dag 14 of dag 15 van de dracht.
Bij dezelfde dosis was zowel het aantal doodgeboren jongen als het aantal dat stierf tussen postpartum dagen 0 en 4 verhoogd.
In de F1 nakomelingen, waren bij hetzelfde dosisniveau de gemiddelde lichaamsgewichten gereduceerd vanaf de geboorte tot het moment dat ze gedood werden en het aantal jongen dat het criterium voor preputiale scheiding haalde was licht verlaagd.
F1 fertiliteit was niet beïnvloed, terwijl er een verhoogd aantal resorpties en een verlaagd aantal levensvatbare foetussen werd waargenomen bij 45 mg/ kg/ dag.
De “ no observed effect level” (“ NOEL”) voor zowel de moederdieren als de F1 generatie was 15 mg/ kg/ dag (één vierde van de maximum humane dosis van 800 mg).
Imatinib was teratogeen bij ratten indien toegediend tijdens de organogenese in doses ≥ 100 mg/ kg, ongeveer gelijk aan de maximum klinische dosis van 800 mg/ dag, gebaseerd op het lichaamsoppervlak.
Teratogene effecten omvatten exencefalie of encefalocele, afwezige/ gereduceerde frontale en afwezige pariëtale botten.
Deze effecten werden niet waargenomen bij doses ≤ 30 mg/ kg.
In de 2-jaars carcinogeniteitsonderzoek bij ratten resulteerde de toediening van 15, 30 en 60 mg/ kg/ dag imatinib in een statistisch significante reductie van de levensduur van mannetjes bij 60 mg/ kg/ dag en vrouwtjes bij ≥ 30 mg/ kg/ dag.
Histopathologisch onderzoek van dode dieren lieten cardiomyopathie (beide geslachten), chronische progressieve nefropathie (vrouwtjes), en preputiale klierpapillomen zien als belangrijkste oorzaken van dood of redenen voor het doden van de dieren.
Doelorganen voor neoplastische veranderingen waren de nieren, urineblaas, urethra, preputiale en clitorale klier, dunne darm, bijschildklieren, bijnieren en non-glandulaire maag.
Papillomen/ carcinomen van de preputiale/ clitorale klier werden waargenomen vanaf 30 mg/ kg/ dag, wat ongeveer 0,5 of 0,3 keer de humane dagelijkse blootstelling vertegenwoordigt (gebaseerd op AUC) bij respectievelijk 400 mg/ dag of 800 mg/ dag, en 0,4 keer de dagelijkse blootstelling bij kinderen (gebaseerd op AUC) bij 340 mg/ m2/ dag.
De “ no observed effects level” (“ NOEL”) was 15 mg/ kg/ dag.
Nieradenomen/ carcinomen, urineblaas en urethra papillomen, adenocarcinomen van de dunne darm, bijschildklieradenomen, benigne en maligne medullaire tumoren van de bijnieren en papillomen/ carcinomen van de non-glandulaire maag werden waargenomen bij 60 mg/ kg/ dag, wat ongeveer 1,7 of 1 keer de humane dagelijkse blootstelling vertegenwoordigt (gebaseerd op AUC) bij respectievelijk 400 mg/ dag of 800 mg/ dag en 1,2 keer de dagelijkse blootstelling bij kinderen bij 340 mg/ m2/ dag.
De “ no observed effects level” (“ NOEL”) was 30 mg/ kg/ dag.
Het mechanisme en de relevantie van deze bevindingen in de carcinogeniciteitsonderzoek bij de rat zijn nog niet opgehelderd voor de mens.
Niet-neoplastische lesies die niet waren geïdentificeerd in eerdere preklinische onderzoeken, waren het cardiovasculair systeem, pancreas, endocriene organen en tanden.
De belangrijkste veranderingen waren cardiale hypertrofie en dilatatie, met tekenen van cardiale insufficiëntie tot gevolg bij sommige dieren.
51 6.
FARMACEUTISCHE GEGEVENS
6.1 Lijst van hulpstoffen
Inhoud van de capsule:
Microkristallijne cellulose Crospovidon Magnesiumstearaat Watervrij colloïdaal siliciumdioxide
Huls van de capsule:
Gelatine Rood ijzeroxide (E172) Geel ijzeroxide (E172) Titaandioxide (E171)
Drukinkt:
Rood ijzeroxide (E172) Schellak Sojalecithine
6.2 Gevallen van onverenigbaarheid
Niet van toepassing.
6.3 Houdbaarheid
2 jaar
6.4 Speciale voorzorgsmaatregelen bij bewaren
Bewaren beneden 30°C.
Bewaren in de oorspronkelijke verpakking, ter bescherming tegen vocht.
6.5 Aard en inhoud van de verpakking
PVC/ aluminium blisterverpakkingen
Verpakkingen van 24, 48, 96, 120 en 180 capsules.
Het kan voorkomen dat niet alle verpakkingsgrootten in de handel worden gebracht.
6.6 Speciale voorzorgsmaatregelen voor het verwijderen
Geen bijzondere vereisten.
7.
HOUDER VAN DE VERGUNNING VOOR HET IN DE HANDEL BRENGEN
Novartis Europharm Limited Wimblehurst Road Horsham West Sussex, RH12 5AB VERENIGD KONINKRIJK
8.
NUMMER(S) VAN DE VERGUNNING VOOR HET IN DE HANDEL BRENGEN
EU/ 1/ 01/ 198/ 002-006
52 9.
DATUM VAN EERSTE VERLENING VAN DE VERGUNNING / HERNIEUWING VAN DE VERGUNNING
Datum van eerste verlening van de vergunning:
07.11.2001 Datum van eerste hernieuwing:
07.11.2006
10.
DATUM VAN HERZIENING VAN DE TEKST
53 1.
NAAM VAN HET GENEESMIDDEL
Glivec 100 mg filmomhulde tabletten
2.
KWALITATIEVE EN KWANTITATIEVE SAMENSTELLING
Elke filmomhulde tablet bevat 100 mg imatinib (als mesilaat).
Voor een volledige lijst van hulpstoffen, zie rubriek 6.1.
3.
FARMACEUTISCHE VORM
Filmomhulde tablet
Zeer donkergeel tot bruin-oranje filmomhulde tabletten, rond met “ NVR” aan de ene zijde en “ SA” en een breukgleuf aan de andere zijde.
4.
KLINISCHE GEGEVENS
4.1 Therapeutische indicaties
Glivec is geïndiceerd voor de behandeling van • volwassen patiënten en kinderen met nieuw gediagnosticeerde Philadelphia chromosoom (bcr- abl) positieve (Ph+) chronische myeloïde leukemie (CML), voor wie beenmergtransplantatie niet als eerstelijnsbehandeling wordt beschouwd. • volwassen patiënten en kinderen met Ph+ CML in de chronische fase na falen van interferon- alfa therapie, of in de acceleratiefase of in de blastaire crisis. • volwassen patiënten met nieuw gediagnosticeerde Philadelphia chromosoom positieve acute lymfoblastaire leukemie (Ph+ ALL) geïntegreerd met chemotherapie. • volwassen patiënten met recidiverende of refractaire Ph+ ALL als monotherapie. • volwassen patiënten met myelodysplastische/ myeloproliferatieve ziekten (MDS/ MPD) geassocieerd met herschikkingen van het platelet-derived growth factor receptor (PDGFR) gen. • volwassen patiënten met hypereosinofiel syndroom (HES) in een gevorderd stadium en/ of chronische eosinofiele leukemie (CEL) met FIP1L1-PDGFRα herschikking.
Het effect van Glivec op het resultaat van beenmergtransplantatie werd niet bepaald.
Glivec is ook geïndiceerd voor de behandeling van • volwassen patiënten met Kit (CD 117) positieve niet-reseceerbare en/ of gemetastaseerde maligne gastro-intestinale stromale tumoren (GIST). • volwassen patiënten met niet-reseceerbare dermatofibrosarcoma protuberans (DFSP) en volwassen patiënten met terugkerende en/ of gemetastaseerde DFSP die niet in aanmerking komen voor chirurgie.
Bij volwassen patiënten en kinderen is de doeltreffendheid van Glivec gebaseerd op algemene hematologische en cytogenetische responscijfers en progressievrije overleving in CML, op hematologische en cytogenetische responscijfers in Ph+ ALL, MDS/ MPD, op hematologische responscijfers in HES/ CEL en op objectieve responscijfers bij volwassen patiënten met GIST en DFSP.
De ervaring met Glivec bij patiënten met MDS/ MPD geassocieerd met PDGFR gen herschikkingen is zeer beperkt (zie rubriek 5.1).
Er zijn geen gecontroleerde onderzoeken die een klinisch voordeel of een verlengde overleving aantonen voor deze ziekten, behalve bij nieuw gediagnosticeerde CML in de chronische fase.
54 4.2 Dosering en wijze van toediening
De therapie dient zoals gebruikelijk te worden geïnitieerd door een arts die ervaring heeft in de behandeling van patiënten met hematologische maligniteiten en maligne sarcomen.
Voor doseringen van 400 mg en hoger (zie dosisaanbevelingen hieronder) is een 400 mg tablet (niet deelbaar) beschikbaar.
De voorgeschreven dosis moet oraal worden ingenomen bij de maaltijd met een groot glas water om het risico op gastrointestinale irritaties te minimaliseren.
Doses van 400 mg of 600 mg moeten éénmaal daags worden toegediend, terwijl een dagelijkse dosis van 800 mg moet worden toegediend als 400 mg tweemaal daags, ’ s morgens en ‘ s avonds.
Voor patiënten die geen filmomhulde tabletten kunnen slikken, mogen de tabletten gedispergeerd worden in een glas mineraalwater of appelsap.
Het benodigde aantal tabletten moet in het geschikte volume drank (ongeveer 50 ml voor een 100 mg tablet, en 200 ml voor een 400 mg tablet) gedaan worden en omgeroerd worden met een lepel.
De suspensie moet onmiddellijk worden toegediend na volledig uiteenvallen van de tablet(ten).
Dosering voor CML bij volwassen patiënten De aanbevolen dosis van Glivec is 400 mg/ dag voor patiënten in de chronische fase van CML.
De chronische fase van CML wordt gedefinieerd als voldaan is aan alle volgende criteria: blasten < 15% in bloed en beenmerg, perifere bloedbasofielen < 20%, bloedplaatjes > 100 x 109/l.
De aanbevolen dosis van Glivec is 600 mg/ dag voor patiënten in de acceleratiefase.
De acceleratiefase wordt gedefinieerd door de aanwezigheid van één van de volgende criteria: blasten ≥ 15% maar < 30% in bloed of beenmerg, blasten en promyelocyten samen ≥ 30% in bloed of beenmerg (mits < 30% blasten), perifere bloedbasofielen ≥ 20%, bloedplaatjes < 100 x 109/ l, onafhankelijk van de behandeling.
De aanbevolen dosis van Glivec is 600 mg/ dag voor patiënten in de blastaire crisis.
De blastaire crisis wordt gedefinieerd als blasten ≥ 30% in bloed of beenmerg of een extramedullaire ziekte verschillend van hepatosplenomegalie.
Behandelingsduur:
In klinische onderzoeken werd de behandeling met Glivec voortgezet tot progressie van de ziekte.
Het effect van het stopzetten van de behandeling na bereiken van een complete cytogenetische respons werd niet bestudeerd.
Er mag overwogen worden om de doses te verhogen van 400 mg tot 600 mg of 800 mg bij patiënten met de ziekte in chronische fase of van 600 mg tot een maximum van 800 mg (tweemaal daags een dosis van 400 mg) bij patiënten in de acceleratiefase of in de blastaire crisis.
Deze dosisverhoging mag enkel gebeuren indien er geen ernstige bijwerkingen, niet-leukemie-gerelateerde neutropenie of thrombocytopenie zijn opgetreden, onder de volgende omstandigheden: bij progressie van de ziekte (op elk tijdstip); in geval men er niet in slaagt een voldoende hematologische respons te bereiken na een behandeling van tenminste 3 maanden; in geval men er niet in slaagt een cytogenetische respons te bereiken na een behandeling van 12 maanden; of bij verlies van een eerder bereikte hematologische en/ of cytogenetische respons.
Patiënten moeten nauwkeurig gevolgd worden na een dosisverhoging, gezien de mogelijkheid tot een toegenomen incidentie van bijwerkingen bij hogere doses.
Dosering voor CML bij kinderen De dosering voor kinderen dient gebaseerd te zijn op de lichaamsoppervlakte (mg/ m2).
De dosis van 340 mg/ m2 per dag wordt aanbevolen voor kinderen in de chronische fase van CML en de gevorderde CML fasen (de totale dosis van 800 mg mag niet worden overschreden).
De behandeling kan gegeven worden als een éénmaal daagse dosis, als alternatief mag de dagelijkse dosis verdeeld worden over twee toedieningen – één 's morgens en één 's avonds.
De dosisaanbeveling is momenteel gebaseerd op een klein aantal pediatrische patiënten (zie rubrieken 5.1 en 5.2).
Er is geen ervaring in de behandeling van kinderen jonger dan 2 jaar.
55 Dosisverhoging van 340 mg/ m2 per dag tot 570 mg/ m2 per dag (de totale dosis van 800 mg mag niet worden overschreden) kan worden overwogen bij kinderen indien er geen ernstige bijwerkingen of ernstige niet-leukemie-gerelateerde neutropenie of thrombocytopenie zijn opgetreden, onder de volgende omstandigheden: bij progressie van de ziekte (op elk tijdstip); indien men er niet in slaagt een voldoende hematologische respons te bereiken na een behandeling van tenminste 3 maanden; indien men er niet in slaagt een cytogenetische respons te bereiken na een behandeling van 12 maanden; of bij verlies van een eerder bereikte hematologische en/ of cytogenetische respons.
Patiënten moeten nauwkeurig gevolgd worden na een dosisverhoging, gezien de mogelijkheid tot een toegenomen incidentie van bijwerkingen bij hogere doses.
Dosering voor Ph+ ALL De aanbevolen dosis van Glivec is 600 mg/ dag voor patiënten met Ph+ ALL.
Hematologen die gespecialiseerd zijn in de behandeling van deze ziekte dienen toezicht te houden op alle behandelingsfasen van de therapie.
Behandelingsschema: bestaande gegevens hebben de doeltreffendheid en veiligheid van Glivec aangetoond, wanneer een dosis van 600 mg/ dag werd toegediend in combinatie met chemotherapie in de inductie-, consolidatie- en onderhoudsfase (zie rubriek 5.1) voor volwassen patiënten met nieuw gediagnosticeerd Ph+ ALL.
De duur van de Glivecbehandeling kan variëren met het gekozen behandelingsprogramma, maar in het algemeen geven langere blootstellingen aan Glivec betere resultaten.
Voor volwassen patiënten met recidiverende of refractaire Ph+ ALL is Glivec monotherapie in een dosering van 600 mg/ dag veilig en doeltreffend en kan het worden gegeven totdat progressie van de ziekte optreedt.
Dosering voor MDS/ MPD De aanbevolen dosis van Glivec is 400 mg/ dag voor patiënten met MDS/ MPD.
Behandelingsduur:
In het enige klinische onderzoek dat tot nu toe is uitgevoerd, werd de behandeling met Glivec voortgezet tot ziekteprogressie (zie rubriek 5.1).
Ten tijde van de analyse bedroeg de behandelingsduur median 47 maanden (24 dagen - 60 maanden).
Dosering voor HES/ CEL De aanbevolen dosis van Glivec is 100 mg/ dag voor patiënten met HES/ CEL.
Een dosisverhoging van 100 mg naar 400 mg mag voor deze patiënten worden overwogen in afwezigheid van bijwerkingen als evaluaties een onvoldoende respons op de behandeling aantonen.
Dosering voor GIST De aanbevolen dosis van Glivec is 400 mg/ dag voor patiënten met niet-reseceerbare en/ of gemetastaseerde maligne GIST.
Er bestaan beperkte gegevens over het effect van dosisverhogingen van 400 mg tot 600 mg of 800 mg bij patiënten die progressie van de ziekte vertonen bij de lagere dosis (zie rubriek 5.1).
Er zijn momenteel geen gegevens beschikbaar om specifieke dosisaanbevelingen te ondersteunen voor GIST-patiënten gebaseerd op voorafgaande gastro-intestinale resectie.
De meerderheid (98%) van de patiënten in het klinische onderzoek (zie rubriek 5.2) had vooraf resectie ondergaan.
Voor alle patiënten in het onderzoek was er tenminste een interval van twee weken tussen de resectie en de eerste toegediende Glivec dosis; nochtans kunnen aan de hand van dit onderzoek geen bijkomende aanbevelingen worden gedaan.
Behandelingsduur:
In klinische onderzoeken bij GIST-patiënten, werd de behandeling met Glivec voortgezet tot progressie van de ziekte.
Op het moment van de analyse, was de mediane behandelingsduur 7 maanden (7 dagen tot 13 maanden).
Het effect van stopzetten van de behandeling
56 na het bereiken van een respons is niet onderzocht.
Dosering voor DFSP De aanbevolen dosis van Glivec is 800 mg/ dag voor patiënten met DFSP.
Dosisaanpassing in geval van bijwerkingen Niet-hematologische bijwerkingen Indien een ernstige niet-hematologische bijwerking ontstaat door het gebruik van Glivec, moet de behandeling onderbroken worden totdat de bijwerking verdwenen is.
Hierna kan de behandeling hervat worden, zoals voorgeschreven afhankelijk van de oorspronkelijke ernst van de bijwerking.
Indien verhogingen van bilirubine > 3 x de “ institutional upper limit of normal (IULN )” of van levertransaminasen > 5 x IULN optreden, moet Glivec gestopt worden tot de bilirubinewaarden tot een niveau < 1,5 x IULN zijn teruggekeerd en de transaminasewaarden tot < 2,5 x IULN.
De behandeling met Glivec mag dan voortgezet worden met een gereduceerde dagelijkse dosis.
Bij volwassenen dient de dosis gereduceerd te worden van 400 tot 300 mg of van 600 tot 400 mg, of van 800 tot 600 mg, en bij kinderen van 340 tot 260 mg/ m2/ dag.
Hematologische bijwerkingen Dosisvermindering of stopzetting van de behandeling vanwege ernstige neutropenie en thrombocytopenie worden aanbevolen, zoals aangeduid in onderstaande tabel.
Dosisaanpassingen in geval van neutropenie en thrombocytopenie:
HES/ CEL (startdosis 100 mg)
ANC < 1,0 x 109/ l en/ of bloedplaatjes < 50 x 109/ l
1.
2.
Stop Glivec tot ANC ≥ 1,5 x 109/ l en bloedplaatjes ≥ 75 x 109/ l.
Hervat de behandeling met Glivec met de voorgaande dosis (d. w. z. vóór het optreden van de ernstige bijwerking).
Chronische fase CML, MDS/ MPD en GIST
ANC < 1,0 x 109/ l en/ of
1.
Stop Glivec tot ANC ≥ 1,5 x 109/ l en bloedplaatjes ≥ 75 x 109/ l.
(startdosis 400 mg) HES/ CEL (bij dosis 400 mg)
bloedplaatjes < 50 x 109/ l
2.
3.
Hervat de behandeling met Glivec met de voorgaande dosis (d. w. z. vóór het optreden van de ernstige bijwerking).
In geval van heroptreden van ANC < 1,0 x 109/ l en/ of bloedplaatjes < 50 x 109/ l, herhaal stap 1 en hervat Glivec met een verminderde dosis van 300 mg.
Chronische fase CML bij kinderen
ANC < 1,0 x 109/ l en/ of
1.
Stop Glivec tot ANC ≥ 1,5 x 109/ l en bloedplaatjes ≥ 75 x 109/ l.
(bij dosis van 340 mg/ m2)
bloedplaatjes < 50 x 109/ l
2.
Hervat de behandeling met Glivec met de voorgaande dosis (d. w. z. vóór het optreden van de ernstige bijwerking).
a
3.
In geval van heroptreden van ANC < 1,0 x 109/ l en/ of bloedplaatjes < 50 x 109/ l, herhaal stap 1 en hervat Glivec met een verminderde dosis van 260 mg/ m2.
Acceleratiefase CML en blastaire crisis en Ph+ ALL (startdosis
ANC < 0,5 x 109/ l en/ of bloedplaatjes
1.
Onderzoek of de cytopenie verwant is met de leukemie (via mergaspiratie of biopsie).
600 mg)
< 10 x 109/ l
2.
Indien er geen verband is tussen de cytopenie en de leukemie, verminder dan de dosis van Glivec tot 400 mg.
57
3.
Indien de cytopenie gedurende 2 weken aanhoudt, verminder verder tot 300 mg.
a
4.
Indien de cytopenie gedurende 4 weken aanhoudt en er nog steeds geen verband is met de leukemie, stop Glivec totdat ANC ≥ 1 x 109/ l en bloedplaatjes ≥ 20 x 109/ l, hervat daarna de behandeling met 300 mg.
Acceleratiefase CML en blastaire crisis bij kinderen (startdosis 340 mg/ m2)
ANC < 0,5 x 109/ l en/ of bloedplaatjes < 10 x 109/ l
1.
2.
Onderzoek of de cytopenie verwant is met de leukemie (via merg-aspiratie of biopsie).
Indien er geen verband is tussen de cytopenie en de leukemie, verminder dan de dosis van Glivec tot 260 mg/ m2.
3.
Indien de cytopenie gedurende 2 weken aanhoudt, verminder verder tot 200 mg/ m2.
4.
Indien de cytopenie gedurende 4 weken aanhoudt en er nog steeds geen verband is met de leukemie, stop Glivec totdat ANC ≥ 1 x 109/ l en bloedplaatjes ≥ 20 x 109/ l, hervat daarna de behandeling met 200 mg/ m2.
DFSP (met een dosis van
ANC < 1,0 x 109/ l en/ of
1.
Stop Glivec totdat ANC ≥ 1,5 x 109/ l en bloedplaatjes ≥ 75 x 109/ l.
800 mg)
bloedplaatjes < 50 x 109/ l
2.
3.
Hervat de Glivecbehandeling met 600 mg.
In geval van heroptreden van ANC < 1,0 x 109/ l en/ of bloedplaatjes < 50 x 109/ l, herhaal stap 1 en hervat Glivec met een verlaagde dosis van 400 mg.
ANC = absolute neutrophil count a optredend na tenminste 1 maand behandeling
Gebruik bij kinderen:
Er is geen ervaring bij kinderen jonger dan 2 jaar met CML (zie rubriek 5.1).
De ervaring bij kinderen met Ph+ ALL is beperkt en bij kinderen met MDS/ MPD en DFSP zeer beperkt.
Er is geen ervaring bij kinderen of adolescenten met GIST en HES/ CEL.
Leverinsufficiëntie:
Imatinib wordt voornamelijk via de lever gemetaboliseerd.
De minimum aanbevolen dosis van 400 mg per dag moet worden gegeven aan patiënten met milde, matige of ernstige leverfunctiestoornissen.
De dosis kan worden verlaagd indien deze niet wordt verdragen (zie rubrieken 4.4, 4.8 en 5.2).
Classificatie van leverfunctiestoornissen:
Leverfunctiestoornis Mild
Leverfunctie testen Totaal bilirubine: = 1,5 ULN AST: > ULN (kan normaal zijn of < ULN als totaal bilirubine > ULN is)
Matig
Totaal bilirubine: > 1,5– 3,0 ULN AST: elke waarde
Ernstig
Totaal bilirubine: > 3– 10 ULN AST: elke waarde
ULN = gebruikelijke “ upper limit of normal” AST = aspartaat aminotransferase
Nierinsufficiëntie:
Aangezien de renale klaring van imatinib verwaarloosbaar is, wordt een
58 vermindering van de klaring van vrij imatinib niet verwacht bij patiënten met nierinsufficiëntie.
De minimale aanbevolen dosis van 400 mg per dag dient als startdosis te worden gegeven aan patiënten met milde of matige nierfunctiestoornissen (creatinineklaring = 20-59 ml/ min).
Hoewel zeer beperkte informatie beschikbaar is, kunnen ook patiënten met ernstige nierfunctiestoornissen (creatinineklaring = < 20 ml/ min) of patiënten die worden gedialyseerd starten met dezelfde dosis van 400 mg.
Nochtans is bij deze patiënten voorzichtigheid aanbevolen.
De dosis kan worden verlaagd indien de behandeling niet wordt verdragen, of verhoogd bij gebrek aan werkzaamheid (zie rubrieken 4.4 en 5.2).
Oudere patiënten:
De farmacokinetiek van imatinib werd niet in het bijzonder bestudeerd bij ouderen.
Er werden geen significante leeftijdsgebonden farmacokinetische verschillen waargenomen bij volwassen patiënten in klinische onderzoeken, welke meer dan 20% patiënten omvatten van 65 jaar en ouder.
Er is geen specifieke dosisaanbeveling noodzakelijk voor ouderen.
4.3 Contra-indicaties
Overgevoeligheid voor het werkzaam bestanddeel of voor één van de hulpstoffen.
4.4 Bijzondere waarschuwingen en voorzorgen bij gebruik
Er bestaat een kans op geneesmiddeleninteracties wanneer Glivec wordt toegediend samen met andere geneesmiddelen (zie rubriek 4.5).
Gelijktijdig gebruik van imatinib en geneesmiddelen die CYP3A4 induceren (bv. dexamethason, fenytoïne, carbamazepine, rifampicine, fenobarbital of Hypericum perforatum, ook bekend als Sint- Janskruid), kan de blootstelling aan Glivec significant reduceren, met een mogelijke verhoging van het risico op falen van de therapie.
Daarom moet gelijktijdig gebruik van krachtige CYP3A4 inductoren en imatinib worden vermeden (zie rubriek 4.5).
Klinische gevallen van hypothyreoïdie zijn gemeld bij patiënten die een thyreoïdectomie hebben ondergaan en die levothyroxinevervangende therapie hebben gekregen tijdens de behandeling met Glivec (zie rubriek 4.5).
De TSH spiegels moeten bij deze patiënten nauwgezet worden gecontroleerd.
Het metabolisme van Glivec is voornamelijk hepatisch, en slechts 13% van de excretie gebeurt via de nieren.
Bij patiënten met leverfunctiestoornissen (mild, matig of ernstig) dienen de perifere bloedtelling en de leverenzymen nauwkeurig te worden gevolgd (zie rubrieken 4.2, 4.8 en 5.2).
Notie moet worden genomen van het feit dat GIST-patiënten levermetastasen kunnen hebben die tot een hepatische stoornis kunnen leiden.
Gevallen van leverschade, waaronder leverfalen en levernecrose, zijn waargenomen met imatinib.
Wanneer imatinib werd gecombineerd met hoge dosis chemotherapie werd een toename in ernstige leverreacties waargenomen.
De leverfunctie dient zorgvuldig te worden gecontroleerd in situaties waar imatinib wordt gecombineerd met chemotherapie, waarvan ook bekend is dat zij geassocieerd is met leverdysfunctie (zie rubrieken 4.5 en 4.8).
Het vóórkomen van ernstige vochtopstapeling (pleura-effusie, oedeem, longoedeem, ascites, oppervlakkig oedeem) is gerapporteerd bij ongeveer 2,5% van de nieuw gediagnosticeerde CML patiënten die Glivec innamen.
Daarom wordt het ten sterkste aanbevolen om de patiënten regelmatig te wegen.
Een onverwacht snelle gewichtstoename dient zorgvuldig onderzocht te worden en indien nodig moet men aangepaste ondersteunende zorg verlenen en therapeutische maatregelen nemen.
In klinische onderzoeken was er een verhoogde incidentie van deze gevallen bij ouderen en bij patiënten met een voorgeschiedenis van een hartaandoening.
Daarom is voorzichtigheid geboden bij patiënten met een hartdysfunctie.
Patiënten met een hartaandoening of met risicofactoren voor hartfalen dienen zorgvuldig te worden gecontroleerd en elke patient met tekenen of symptomen die overeenkomen met hartfalen dient geëvalueerd en behandeld te worden.
59 Bij patiënten met het hypereosinofiel syndroom (HES) en cardiale betrokkenheid, werden geïsoleerde gevallen van cardiogene shock/ linker ventriculaire dysfunctie geassocieerd met de initiatie van behandeling met imatinib.
Men nam waar dat de aandoening omkeerbaar was met de toediening van systemische corticosteroïden, circulatoire ondersteunende maatregelen en tijdelijk staken van imatinib.
Aangezien cardiale bijwerkingen soms zijn gemeld met imatinib, dient een zorgvuldige beoordeling van de baten/ risico van de imatinib behandeling te worden overwogen in de HES/ CEL populatie vóór de start van de behandeling.
Myelodysplastische/ myeloproliferatieve ziekten met PDGFR gen herschikkingen kunnen worden geassocieerd met hoge eosinofielconcentraties.
Onderzoek door een cardioloog, het maken van een echocardiogram en de bepaling van serum troponine moeten daarom worden overwogen bij patiënten met HES/ CEL, en bij patiënten met MDS/ MPD geassocieerd met hoge eosinofiel concentraties, voordat imatinib wordt ingenomen.
Als één van beide afwijkt, dienen een vervolgbezoek aan de cardioloog en het profylactich gebruik van systemische steroïden (1-2 mg/ kg) gedurende één tot twee weken gelijktijdig met imatinib te worden overwogen bij de start van de behandeling.
In het klinisch onderzoek met betrekking tot GIST, werden zowel gastro-intestinale als intra-tumorale hemorragieën gerapporteerd (zie rubriek 4.8).
Gebaseerd op de beschikbare gegevens werden geen predisponerende factoren (bv. tumorgrootte, tumorlokatie, coagulatiestoornissen) geïdentificeerd waardoor patiënten met GIST een hoger risico voor een van beide typen hemorragie zouden hebben.
Aangezien toegenomen vascularisatie en neiging tot bloeden deel uitmaken van de aard en het klinisch verloop van GIST, dienen de standaardgebruiken en – procedures voor de monitoring en de behandeling van hemorragieën bij alle patiënten te worden gevolgd.
Laboratoriumtesten Volledige bloedtellingen moeten regelmatig uitgevoerd worden tijdens de behandeling met Glivec.
Behandeling van CML patiënten met Glivec is in verband gebracht met neutropenie of thrombocytopenie.
Het vóórkomen van deze cytopenieën is waarschijnlijk gerelateerd aan de fase van de ziekte die behandeld wordt, en deze kwamen vaker voor bij patiënten in de acceleratiefase van CML of in de blastaire crisis dan bij patiënten in de chronische fase van CML.
De behandeling met Glivec kan onderbroken worden of de dosis kan verminderd worden, zoals aanbevolen in rubriek 4.2.
De leverfunctie (transaminases, bilirubine, alkalische fosfatase) dient regelmatig gecontroleerd te worden bij patiënten die Glivec krijgen.
De imatinib plasma blootstelling blijkt bij patiënten met een gestoorde nierfunctie hoger te zijn dan bij patiënten met een normale nierfunctie, waarschijnlijk als gevolg van een verhoogde alfa-zuur glycoproteïne (AGP) plasmaspiegel, een imatinib bindend eiwit, bij deze patiënten.
Aan patiënten met nierfunctiestoornissen dient de minimum startdosis te worden gegeven.
Patiënten met ernstige nierfunctiestoornissen dienen met voorzichtigheid te worden behandeld.
De dosis kan worden verlaagd wanneer deze niet wordt verdragen (zie rubriek 4.2 en 5.2).
4.5 Interacties met andere geneesmiddelen en andere vormen van interactie
Werkzame stoffen die de plasma-concentraties van imatinib kunnen verhogen:
Stoffen die de cytochroom P450 isoenzym CYP3A4 activiteit inhiberen (bv. ketoconazol, itraconazol, erythromycine, clarithromycine), zouden het metabolisme kunnen verlagen en de imatinib concentraties verhogen.
Er was een significante verhoging in de blootstelling aan imatinib te zien bij gezonde proefpersonen (de gemiddelde Cmax en AUC van imatinib stegen met respectievelijk 26% en 40%), wanneer het geneesmiddel gelijktijdig werd toegediend met één enkele dosis ketoconazol (een CYP3A4 inhibitor).
Voorzichtigheid is geboden bij gelijktijdige toediening van Glivec en inhibitoren van de CYP3A4-familie.
Werkzame stoffen die de plasma-concentratie van imatinib kunnen verlagen:
Stoffen die CYP3A4-activiteit induceren, zouden het metabolisme kunnen verhogen en de imatinib plasma concentraties verlagen.
Co-medicatie die CYP3A4 induceert (bv. dexamethason, fenytoïne, carbamazepine, rifampicine, fenobarbital, fosfenytoïne, primidon of Hypericum perforatum, ook bekend als Sint-Janskruid) kan de blootstelling aan Glivec significant verminderen, met een mogelijke
60 verhoging van het risico op falen van de therapie.
Een voorbehandeling met meerdere doses rifampicine, 600 mg per dag, gevolgd door een éénmalige dosis van 400 mg Glivec, gaf aanleiding tot een vermindering in Cmax en AUC(0-â) van tenminste 54% en 74% van de respectievelijke waarden zonder rifampicine behandeling.
Soortgelijke resultaten werden waargenomen bij patiënten met maligne gliomen, die werden behandeld met Glivec, terwijl ze enzyminducerende anti-epileptica, zoals carbamazepine, oxcarbazepine en fenytoïne kregen.
De plasma AUC van imatinib verminderde met 73% vergeleken met patiënten die geen enzyminducerende anti-epileptica kregen.
Gelijktijdig gebruik van rifampicine of andere krachtige CYP3A4 inductoren en imatinib moet worden vermeden.
Werkzame stoffen waarvan de plasma concentratie gewijzigd kan worden door Glivec Imatinib verhoogt de gemiddelde Cmax en AUC van simvastatine (CYP3A4 substraat) respectievelijk 2- en 3,5-maal, hetgeen wijst op een inhibitie van het CYP3A4 door imatinib.
Daarom wordt voorzichtigheid aangeraden bij gelijktijdige toediening van Glivec en CYP3A4 substraten met een nauw therapeutisch venster (bv. cyclosporine of pimozide).
Glivec kan de plasmaconcentratie verhogen van andere door CYP3A4 gemetaboliseerde geneesmiddelen (bv. triazolo-benzodiazepines, dihydropyridine calciumkanaal blokkers, bepaalde HMG-CoA reductase inhibitoren, nl. statines, enz.).
Aangezien warfarine door CYP2C9 wordt gemetaboliseerd, zouden patiënten die anti-coagulatie nodig hebben, heparinederivaten met laag moleculair gewicht moeten krijgen of standaard heparine.
In vitro inhibiteert Glivec het cytochroom P450 isoenzym CYP2D6-activiteit in concentraties vergelijkbaar met degene die de CYP3A4-activiteit beïnvloeden.
Imatinib, tweemaal daags 400 mg, had een inhiberend effect op het CYP2D6-gemedieerde metoprololmetabolisme, waarbij Cmax en AUC van metoprolol waren toegenomen met ongeveer 23% (90%CI [1,16-1,30]).
Dosisaanpassingen blijken niet nodig te zijn wanneer imatinib tegelijkertijd wordt toegediend met CYP2D6 substraten.
Voorzichtigheid is echter geboden voor CYP2D6 substraten met een nauw therapeutisch venster, zoals metoprolol.
Bij patiënten die met metoprolol worden behandeld diend klinische controle te worden overwogen.
In vitro inhibiteert Glivec paracetamol O-glucuronidering (Ki waarde van 58,5 micromol/ l bij therapeutische concentraties).
Daarom is voorzichtigheid geboden wanneer Glivec en paracetamol gelijktijdig worden gebruikt, met name bij hoge doses paracetamol.
Bij patiënten die thyreoïdectomie hebben ondergaan en die levothyroxine krijgen, kan de plasma blootstelling aan levothyroxine verlaagd zijn wanneer Glivec tegelijk wordt gegeven (zie rubriek 4.4).
Derhalve is voorzichtigheid geboden.
Echter, het mechanisme van de waargenomen interactie is voorlopig onbekend.
Bij Ph+ ALL patiënten is er klinische ervaring met het gelijktijdig toedienen van Glivec en chemotherapie (zie rubriek 5.1), maar geneesmiddel-geneesmiddel interacties tussen imatinib en chemotherapie zijn niet goed getypeerd.
Bijwerkingen van imatinib, d. w. z. hepatotoxiciteit, myelosuppressie of andere, kunnen toenemen en er is gemeld dat gelijktijdig gebruik met L-asparaginase geassocieerd kan worden met toegenomen hepatotoxiciteit (zie rubriek 4.8).
Daarom zijn bijzondere voorzorgen vereist bij het gebruik van Glivec in combinatie.
4.6 Zwangerschap en borstvoeding
Zwangerschap Er zijn geen toereikende gegevens over het gebruik van imatinib bij zwangere vrouwen.
Uit experimenteel onderzoek bij dieren is echter reproductietoxiciteit gebleken (zie rubriek 5.3).
Het potentiële risico voor de foetus is niet bekend.
Glivec dient niet tijdens de zwangerschap te worden gebruikt, tenzij strikt noodzakelijk.
Indien het tijdens de zwangerschap gebruikt zou worden, moet de patiënt ingelicht worden over het potentiële risico voor de foetus.
Vruchtbare vrouwen moet aangeraden worden om effectieve contraceptie te gebruiken tijdens de behandeling.
61 Borstvoeding Het is niet bekend of imatinib bij de mens wordt uitgescheiden in de moedermelk.
Bij dieren worden imatinib en/ of zijn metabolieten in grote mate uitgescheiden in de melk.
Daarom mogen vrouwen die met Glivec worden behandeld geen borstvoeding geven.
4.7 Beïnvloeding van de rijvaardigheid en het vermogen om machines te bedienen
Er is geen onderzoek verricht met betrekking tot de effecten op de rijvaardigheid en op het vermogen om machines te bedienen.
Echter, patiënten moeten ervan op de hoogte worden gebracht dat zij tijdens de behandeling met imatinib bijwerkingen kunnen ondervinden zoals duizeligheid of troebel zien.
Daarom zou voorzichtigheid moeten worden aangeraden wanneer een voertuig wordt bestuurd of een machine wordt bediend.
4.8 Bijwerkingen
Patiënten in gevorderde stadia van kanker kunnen talrijke complicerende medische aandoeningen hebben die het moeilijk maken de oorzaak van de bijwerking te bepalen.
Dit komt door de variëteit van symptomen die gerelateerd zijn aan de onderliggende ziekte, de progressie van de ziekte en de gelijktijdige toediening van talrijke geneesmiddelen.
In klinische onderzoeken bij CML werd het stopzetten van het geneesmiddel door bijwerkingen die gerelateerd waren aan het geneesmiddel gezien bij 2,4% van de nieuw gediagnosticeerde patiënten, 4% van de patiënten in de late chronische fase na falen van interferon therapie, 4%van de patiënten in de acceleratiefase na falen van interferon therapie en 5% van de patiënten in de blastaire crisis na falen van interferon therapie.
Bij GIST werd bij 4% van de patiënten het onderzoeksgeneesmiddel stopgezet ten gevolge van bijwerkingen die gerelateerd waren aan het geneesmiddel.
De bijwerkingen waren vergelijkbaar bij alle indicaties, met twee uitzonderingen.
Er werd meer myelosuppressie gezien bij CML patiënten dan bij GIST, wat waarschijnlijk te wijten is aan de onderliggende ziekte.
In het klinisch onderzoek met betrekking tot GIST vertoonden 7 (5%) patiënten CTC graad 3/ 4 gastro-intestinale bloedingen (3 patiënten), intra-tumorale bloedingen (3 patiënten) of beide (1 patiënt).
Gastro-intestinale situering van de tumor kan de bron zijn geweest van de gastro- intestinale bloedingen (zie rubriek 4.4).
Gastro-intestinale en tumorale bloedingen kunnen ernstig zijn en soms fataal.
De meest vaak gerapporteerde (≥ 10%) geneesmiddel-gerelateerde bijwerkingen in beide gevallen waren lichte misselijkheid, braken, diarree, buikpijn, vermoeidheid, spierpijn, spierkrampen en rash.
Oppervlakkige oedemen werden in alle onderzoeken vaak waargenomen en werden hoofdzakelijk beschreven als periorbitale oedemen of oedeem van de onderste ledematen.
Deze oedema waren echter zelden ernstig en kunnen behandeld worden met diuretica of andere ondersteunende maatregelen of door de dosis van Glivec te verlagen.
Wanneer imatinib werd gecombineerd met hoge dosis chemotherapie bij Ph+ ALL patiënten, werd voorbijgaande levertoxiciteit in de vorm van transaminaseverhoging en hyperbilirubinemie waargenomen.
Verschillende bijwerkingen zoals pleurale effusie, ascites, pulmonair oedeem en een snelle gewichtstoename, met of zonder oppervlakkig oedeem, kunnen gezamelijk worden beschreven als “ vochtretentie”.
Deze bijwerkingen kunnen gewoonlijk verholpen worden door een tijdelijke onderbreking van Glivec en door diuretica en andere gepaste ondersteunende verzorgingsmaatregelen.
Echter, sommige van deze bijwerkingen kunnen ernstig of levensbedreigend zijn.
Enkele patiënten, met een complexe klinische voorgeschiedenis van pleurale effusie, congestief hart- en nierfalen, stierven tijdens een blastaire crisis.
Er waren geen speciale veiligheidsbevindingen in de klinische onderzoeken bij kinderen.
Bijwerkingen Bijwerkingen die vaker gemeld zijn dan een enkel geïsoleerd geval worden hieronder opgesomd volgens de systeem orgaan klasse en volgens frequentie.
Frequenties zijn gedefinieerd als: zeer vaak (> 1/ 10), vaak (> 1/ 100, ≤ 1/ 10), soms (> 1/ 1.000, ≤ 1/ 100), zelden (≤ 1/ 1.000), niet bekend (kan met de
62 beschikbare gegevens niet worden bepaald).
Binnen iedere frequentiegroep worden bijwerkingen gerangschikt naar frequentie, beginnend bij de meest voorkomende.
Bijwerkingen en hun frequenties gemeld in Tabel 1 zijn gebaseerd op de belangrijkste registratie- onderzoeken.
Tabel 1
Bijwerkingen
in klinische onderzoeken
Onderzoeken
Zeer vaak:
Vaak:
Soms:
Gewichtstoename Gewichtsafname Verhoogd bloedcreatinine, verhoogd bloedcreatinefosfokinase, verhoogd bloedlactaatdehydrogenase, verhoogd bloedalkalinefosfatase
Zelden:
Verhoogd bloedamylase
Hartaandoeningen Soms:
Hartkloppingen, tachycardie, congestief hartfalen1, longoedeem Zelden:
Aritmieën, atriumfibrilleren, hartstilstand, myocardinfarct, angina pectoris, pericardiale effusie
Bloed- en lymfestelselaandoeningen Zeer vaak:
Vaak:
Soms:
Zelden:
Neutropenie, trombocytopenie, anemie Pancytopenie, febriele neutropenie trombocytemie, lymfopenie, beenmergdepressie, eosinofilie, lymfadenopathie Hemolytische anemie
Zenuwstelselaandoeningen Zeer vaak:
Vaak:
Soms:
Hoofdpijn2 Duizeligheid, paresthesie, smaakstoornissen, hypo-esthesie Migraine, slaperigheid, flauwvallen, perifere neuropathie, geheugenstoornissen, ischias, restless leg syndroom, tremor, hersenbloeding
Zelden:
Oogaandoeningen
Verhoogde intracraniële druk, convulsies, optische neuritis
Vaak:
Ooglidoedeem, verhoogde tranenvloed, conjunctivale bloeding, conjunctivitis, droge ogen, troebel zicht
Soms:
Oogirritatie, oogpijn, orbitaal oedeem, sclerale bloeding, retinale bloeding, blefaritis, maculair oedeem
Zelden:
Cataract, glaucoom, papiloedeem
Evenwichtsorgaan- en ooraandoeningen Soms:
Vertigo, tinnitus, gehoorverlies Ademhalingsstelsel-, borstkas- en mediastinumaandoeningen Vaak:
Dyspnoe, neusbloeding, hoest Soms:
Pleurale effusie3, faryngolaryngeale pijn, keelontsteking Zelden:
Pleuritische pijn, longfibrose, pulmonaire hypertensie, longbloeding
Maagdarmstelselaandoeningen Zeer vaak:
Vaak:
Misselijkheid, diarree, braken, dyspepsie, buikpijn4 Flatulentie, opgezwollen buik, gastro-oesofageale reflux, constipatie, droge mond, gastritis
Soms:
Stomatitis, zweren in de mond, gastro-intestinale bloeding5, oprisping, melaena, oesofagitis, ascites, maagzweer, haematemesis, cheilitis, dysfagie, pancreatitis
Zelden:
Colitis, ileus, chronische darmontstekingen
Nier- en urinewegaandoeningen Soms:
Nierpijn, hematurie, acuut nierfalen, verhoogde urinaire frequentie Huid- en onderhuidaandoeningen Zeer vaak:
Periorbitaal oedeem, dermatitis/ eczeem/ rash
63
Vaak:
Pruritus, gelaatsoedeem, droge huid, erytheem, alopecia, nachtelijk zweten, lichtovergevoeligheidsreactie
Soms:
Pustulaire rash, kneuzing, toegenomen zweten, urticaria, blauwe plekken, verhoogde neiging tot kneuzingen, hypotrichosis, hypopigmentatie van de huid, exfoliatieve dermatitis, onychoclasis, folliculitis, petechieën, psoriasis, purpura, hyperpigmentatie van de huid, bulleuze erupties
Zelden:
Acute febriele neutrofiele dermatosis (Sweet’ s syndroom), verkleuring van de nagel, angioneurotisch oedeem, vesiculaire rash, erythema multiforme, leucocytoclastische vasculitis, Stevens-Johnson syndroom
Skeletspierstelsel- en bindweefselaandoeningen Zeer vaak:
Spierspasme en krampen, pijn van de skeletspieren met inbegrip van myalgie, artralgie, botpijn6
Vaak:
Soms:
Zelden:
Zwelling van de gewrichten Stijfheid van gewrichten en spieren Spierzwakte, artritis
Voedings- en stofwisselingsstoornissen Vaak:
Anorexie Soms:
Hypokaliëmie, toegenomen eetlust, hypofosfatemie, verminderde eetlust, dehydratie, jicht, hyperurikemie, hypercalciëmie, hyperglykemie, hyponatriëmie Zelden:
Infecties en parasitaire Soms:
Hyperkaliëmie, hypomagnesiëmie aandoeningen Herpes zoster, herpes simplex, nasofaryngitis, pneumonie7, sinusitis, cellulitis, infectie van de bovenste luchtwegen, influenza, urineweginfectie, gastro-enteritis, sepsis
Zelden:
Bloedvataandoeningen8
Schimmelinfectie
Vaak:
Soms:
Blozen, bloedingen Hypertensie, bloeduitstorting, perifeer koudegevoel, hypotensie, Raynaud- fenomeen
Algemene aandoeningen en Zeer vaak:
Vaak:
Soms:
toedieningsplaatsstoornissen Vochtretentie en oedeem, moeheid Zwakte, koorts, anasarca, koude rillingen, koortsrillingen Pijn op de borst, malaise
Lever- en galaandoeningen Vaak:
Verhoogde leverenzymen Soms:
Hyperbilirubinemie, hepatitis, geelzucht Zelden:
Leverfalen9, levernecrose
Voortplantingsstelsel- en borstaandoeningen Soms:
Gynaecomastie, erectiele dysfunctie, menorragie, onregelmatige menstruatie, sexuele dysfunctie, tepelpijn, vergroting van de borst, scrotumoedeem Psychische stoornissen Vaak:
Slapeloosheid Soms:
Depressie, verminderd libido, angstgevoel Zelden:
Toestand van verwarring
1 Op patiënt-jaarbasis werden meer cardiale voorvallen met inbegrip van congestief hartfalen waargenomen bij patiënten met gevorderde CML dan bij patiënten met chronische CML.
2 Hoofdpijn kwam het meest voor bij GIST-patiënten.
3 Pleurale effusie werd vaker gemeld bij patiënten met GIST en bij patiënten met gevorderde CML (CML-AP en CML-BC) dan bij patiënten met chronische CML.
4+5 Buikpijn en maagdarmbloedingen werden het meest waargenomen bij GIST-patiënten.
6 Pijn van de skeletspieren en gerelateerde bijwerkingen werden vaker waargenomen bij patiënten met CML dan bij GIST-patiënten.
7 Pneumonie werd het meest gemeld bij patiënten met gevorderde CML en bij patiënten met GIST.
64 8 Blozen werd het vaakst gemeld bij GIST-patiënten en bloedingen (hematoom, hemorrhagie) werden het meest gemeld bij patiënten met GIST en met gevorderde CML (CML-AP en CML- BC).
9 Een aantal fatale gevallen van leverfalen en van levernecrose zijn gemeld.
De volgende types van reacties zijn gemeld met name uit post-marketing ervaringen met Glivec.
Deze omvatten spontane case reports en ernstige bijwerkingenmeldingen van lopende onderzoeken, de expanded access programma’ s, klinische farmacologie onderzoeken en explorerende onderzoeken voor ongeregistreerde indicaties.
Omdat deze reacties zijn gemeld uit een populatie met onduidelijke grootte, is het niet altijd mogelijk om een betrouwbare schatting te maken van hun frequentie of om een causaal verband met imatinib-blootstelling vast te stellen.
Tabel 2
Bijwerkingen uit post-marketing meldingen
Neoplasmata, Niet bekend:
benigne, maligne en niet-gespecificeerd (inclusief cysten en poliepen) Tumorbloeding/ tumornecrose
Immuunsysteemaandoeningen Niet bekend:
Hartaandoeningen
Anafylactische shock
Niet bekend:
Zenuwstelselaandoeningen
Pericarditis, harttamponade
Niet bekend:
Oogaandoeningen
Cerebraal oedeem
Niet bekend:
Vitreale bloeding
Ademhalingsstelsel-, borstkas- en mediastinumaandoeningen Niet bekend:
Acuut longfalen1, interstitiële longaandoening
Maagdarmstelselaandoeningen Niet bekend:
Ileus/ darmobstructie, gastro-intestinale perforatie, diverticulitis
Huid- en onderhuidaandoeningen Niet bekend:
Niet bekend:
Lichenoïde keratose, lichen planus Toxische epidermale necrolyse
Skeletspierstelsel- en bindweefselaandoeningen Niet bekend:
Bloedvataandoeningen
Avasculaire necrose/ heupnecrose
Niet bekend:
Trombose/ embolie
1 Fatale gevallen zijn gemeld bij patiënten met gevorderde ziekte, ernstige infecties, ernstige neutropenie en andere ernstige bijkomende aandoeningen.
Abnormale laboratoriumtesten Hematologie Bij CML werd cytopenie, met name neutropenie en thrombocytopenie, consequent gezien in alle onderzoeken met de suggestie van een hogere frequentie bij hoge doses ≥ 750 mg (fase I onderzoek).
Echter, het vóórkomen van cytopenie was ook duidelijk afhankelijk van het stadium van de ziekte, de frequentie van graad 3 of 4 neutropenie (ANC < 1,0 x 109/ l) en thrombocytopenie (bloedplaatjes aantal < 50 x 109/ l) was tussen 4 en 6 keer hoger in de blastaire crisis en acceleratiefase (59– 64% en 44– 63% voor respectievelijk neutropenie en thrombocytopenie) in vergelijking met nieuw gediagnosticeerde chronische fase van CML (16,7% neutropenie en 8,9% thrombocytopenie).
In nieuw gediagnosticeerde chronische fase van CML werden graad 4 neutropenie (ANC < 0,5 x 109/ l) en thrombocytopenie (bloedplaatjes aantal < 10 x 109/ l) gezien bij respectievelijk 3,6% en < 1% van de patiënten.
De mediane duur van de neutropenische en thrombocytopenische episodes varieerde meestal respectievelijk van 2 tot 3 weken en van 3 tot 4 weken.
Deze verschijnselen kunnen meestal verholpen worden door of een reductie van de dosis of een onderbreking van de behandeling met Glivec.
Ze kunnen echter in zeldzame gevallen leiden tot een permanent stoppen van de behandeling.
De meest frequent gerapporteerde toxiciteiten bij kinderen met CML waren graad 3 of 4 cytopenieën waaronder neutropenie, thrombocytopenie en anemie.
Deze treden in het algemeen op binnen de eerste 65 paar maanden van de therapie.
Bij patiënten met GIST werd graad 3 en 4 anemie gerapporteerd in respectievelijk 5,4% en 0,7% van de patiënten, en bij tenminste enkele van deze patiënten zou dit gerelateerd kunnen zijn aan gastro- intestinale of intra-tumorale hemorragieën.
Graad 3 en 4 neutropenie werd waargenomen in respectievelijk 7,5% en 2,7% van de patiënten en graad 3 thrombocytopenie in 0,7% van de patiënten.
Geen enkele patiënt ontwikkelde graad 4 thrombocytopenie.
De afnames in witte bloedcel (WBC)- en neutrofieltellingen traden voornamelijk op tijdens de eerste zes weken van de behandeling, met nadien waarden die betrekkelijk stabiel bleven.
Biochemie Ernstige stijging van transaminasen (< 5%) of bilirubine (< 1%) was waargenomen bij CML patiënten en werd meestal verholpen door dosis-reductie of -onderbreking (de mediane duur voor deze episodes was ongeveer een week).
Bij minder dan 1% van de CML patiënten werd de behandeling permanent gestopt vanwege abnormale leverfunctiewaarden.
Bij GIST-patiënten (onderzoek B2222) werden 6,8% graad 3 of 4 ALT (alanine aminotransferase) stijgingen en 4,8% graad 3 of 4 AST (aspartaat aminotranserase) stijgingen waargenomen.
De bilirubine stijging was lager dan 3%.
Er zijn gevallen van cytolytische en cholestatische hepatitis en leverfalen; in sommige van deze gevallen was dit fataal, waaronder één patiënt op hoge dosis paracetamol.
4.9 Overdosering
De ervaring met doses hoger dan 800 mg is beperkt.
Geïsoleerde gevallen van Glivec overdosering zijn gerapporteerd.
Een patiënt met een myeloïde blastaire crisis nam onopzettelijk 1.200 mg Glivec gedurende 6 dagen en vertoonde graad 1 serumcreatinine-verhogingen, graad 2 ascites en verhoogde levertransaminasewaarden, en graad 3 bilirubine-verhogingen.
De behandeling werd tijdelijk onderbroken en er was een volledige omkering van alle afwijkingen binnen één week.
De behandeling werd hervat met een dosis van 400 mg, zonder terugkeer van de problemen.
Een andere patiënt ontwikkelde ernstige spierkrampen na inname van 1.600 mg Glivec per dag gedurende 6 dagen.
Na onderbreking van de behandeling verdwenen de spierkrampen geheel, en de behandeling werd vervolgens hervat.
In het geval van overdosering dient de patiënt te worden geobserveerd en dient geschikte ondersteunende behandeling te worden gegeven.
5.
FARMACOLOGISCHE EIGENSCHAPPEN
5.1 Farmacodynamische eigenschappen
Farmacotherapeutische categorie: proteïne-tyrosine kinase inhibitor, ATC code:
L01XE01
Imatinib is een proteïne-tyrosine kinase inhibitor die op krachtige wijze het Bcr-Abl tyrosine kinase inhibeert zowel op in vitro, als op cellulair en in vivo niveau.
De verbinding inhibeert op selectieve wijze de proliferatie en induceert apoptosis zowel bij Bcr-Abl positieve cellijnen als bij “ verse” leukemische cellen van Philadelphia chromosoom positieve CML en acute lymfoblastische leukemie (ALL) patiënten.
In vivo vertoont de verbinding als enkelvoudige stof anti-tumor activiteit in dierenmodellen, die Bcr- Abl positieve tumorcellen gebruiken.
Imatinib is ook een krachtige inhibitor van receptor tyrosine kinases gericht op de platelet-derived growth factor (PDGF), PDGF-R, en stamcelfactor (SCF), c-Kit, en het inhibeert PDGF- en SCF- gemedieerde cellulaire processen.
In vitro inhibeert imatinib de proliferatie en induceert het apoptose
66 in gastro-intestinale stromale tumor (GIST) cellen, die een activerende kit mutatie tot uitdrukking brengen.
Constitutieve activatie van de PDGF receptor of de Abl proteïne-tyrosine kinases als een gevolg van fusie met diverse partner eiwitten of constitutieve productie van PDGF zijn betrokken bij de pathogenese van MDS/ MPD, HES/ CEL en DFSP.
Imatinib remt de signalering en proliferatie van cellen voortvloeiend uit ontregelde PDGFR en Abl kinase activiteit.
Klinische onderzoeken bij chronische myeloïde leukemie De doeltreffendheid van Glivec is gebaseerd op algemene hematologische en cytogenetische responscijfers en progressievrije overleving.
Er zijn geen gecontroleerde onderzoeken die een klinisch voordeel aantonen, zoals een verbetering van de symptomen verbonden met de ziekte of een verlengde overleving, behalve bij nieuw gediagnosticeerde CML in de chronische fase.
Drie uitgebreide, internationale, open-label, niet-controleerde fase II-onderzoeken werden uitgevoerd bij patiënten met Philadelphia chromosoom positieve (Ph+) CML in de gevorderde, blastaire of acceleratiefase van de ziekte, andere Ph+ leukemieën of met CML in de chronische fase maar waarbij voorafgaande interferon-alpha (IFN) therapie faalde.
Eén uitgebreide, open-label, multicenter, internationaal gerandomiseerd fase III-onderzoek werd uitgevoerd bij patiënten met nieuw gediagnosticeerde Ph+ CML.
Bovendien werden kinderen behandeld in twee fase I-onderzoeken en één fase II-onderzoek.
Bij alle klinische onderzoeken waren 38– 40% van de patiënten ≥ 60 jaar oud en 10– 12% van de patiënten waren ≥ 70 jaar oud.
Chronische fase, nieuw gediagnosticeerd: dit fase III-onderzoek bij volwassen patiënten vergeleek de behandeling met het mono-agens Glivec met een combinatie van interferon-alfa (IFN) en cytarabine (Ara-C).
Patiënten die gebrek aan respons vertoonden (gebrek aan complete hematologische respons (CHR) bij 6 maanden, toegenomen WBC, geen belangrijke cytogenetische respons (MCyR) bij 24 maanden), verlies van respons (verlies van CHR of MCyR) of ernstige intolerantie voor de behandeling, mochten de alternatieve behandelingsarm volgen.
In de Glivec-arm werden de patiënten behandeld met 400 mg/ dag.
In de IFN-arm werden de patiënten behandeld met een doeldosis van 5 MIU/ m2/ dag IFN subcutaan in combinatie met subcutaan Ara-C 20 mg/ m2/ dag gedurende 10 dagen/ maand.
Een totaal van 1.106 patiënten werd gerandomiseerd, 553 in elke arm.
De basislijn karakteristieken waren in evenwicht tussen beide armen.
De mediane leeftijd was 51 jaar (interval 18– 70 jaar), met 21,9% van de patiënten ≥ 60 jaar.
Er waren 59% mannen en 41% vrouwen; 89,9% caucasische en 4,7% zwarte patiënten.
Vijf jaar nadat de laatste patient was geïncludeerd, bedroeg de mediane duur van de eerstelijnsbehandeling 60 en 8 maanden in respectievelijk de Glivec en IFN-armen.
De mediane duur van de tweedelijnsbehandeling met Glivec was 45 maanden.
In het algemeen was de gemiddelde geleverde dagdosering bij patiënten die eerstelijn Glivec kregen 389 ± 71 mg.
Het primaire werkzaamheidseindpunt van het onderzoek is progressievrije overleving.
Progressie werd gedefineerd als één van de volgende gevallen: progressie tot acceleratiefase of blastaire crisis, overlijden, verlies van CHR of MCyR, of bij patiënten die geen CHR verkregen een toename in WBC ondanks gepaste therapeutische behandeling.
Belangrijke cytogenetische respons, hematologische respons, moleculaire respons (evaluatie van minimale residuele ziekte), tijd tot acceleratiefase of blastaire crisis en overleving zijn de belangrijkste secundaire eindpunten.
De responsgegevens zijn weergegeven in Tabel 3.
Tabel 3
Respons bij nieuw gediagnosticeerde CML Studie (60-maands gegevens)
Glivec
IFN+Ara-C
(Beste respons waarden) Hematologische respons
n=553
n=553
CHR rate n (%)
534 (96,6%)*
313 (56,6%)*
[95% BI]
[94,7%, 97,9%]
[52,4%, 60,8%]
Cytogenetische respons
67 Belangrijke respons n (%)
490 (88,6%)*
129 (23,3%)*
[95% BI] Complete CyR n (%) Partiële CyR n (%)
[85,7%, 91,1%] 454 (82,1%)* 36 (6,5%)
[19,9%, 27,1%] 64 (11,6%)* 65 (11,8%)
Moleculaire respons Belangrijke respons bij 12 maanden (%)
40%*
2%*
Belangrijke respons bij 24 maanden (%) * p < 0,001, Fischer’ s exact test
54%
NA**
** onvoldoende gegevens, slechts twee patiënten beschikbaar met monsters Hematologische respons criteria (elke responses te bevestigen na ≥ 4 weken):
WBC < 10 x 109/l, bloedplaatjes < 450 x 109/l, myelocyt+metamyelocyt < 5% in bloed, geen blasten en promyelocyten in bloed, basofielen < 20%, geen extramedullaire verwikkelingen Cytogenetische respons criteria: compleet (0% Ph+ metafasen), partieel (1–35%), gering (36–65%) of minimaal (66–95%).
Een belangrijke respons (0– 35%) combineert zowel de complete als de partiële respons.
Belangrijke moleculaire respons criteria: i n het perifeer bloed reductie van ≥3 logaritmen in de hoeveelheid van Bcr-Abl transcripten (gemeten door “real-time quantitative reverse transcriptase PCR assay”) versus een gestandaardiseerde uitgangswaarde.
Complete hematologische respons, belangrijke cytogenetische respons en complete cytogenetische respons op eerstelijnsbehandeling werden geschat met behulp van de Kaplan-Meier benadering, waarbij non-responses waren geschrapt ten tijde van het laatste onderzoek.
Met gebruikmaking van deze benadering, verbeterden de geschatte cumulatieve responscijfers voor de eerstelijnsbehandeling met Glivec van 12 maanden behandeling tot 60 maanden behandeling als volgt:
CHR van 96,4% tot 98,4% en CCyR van 69,5% tot 86,7%.
Na 5 jaar follow-up, waren er 86 (15,6%) gevallen van progressie in de Glivec arm:
35 (6,3%) betroffen progressie tot de acceleratiefase/ blastaire crisis, 28 (5,1%) verlies van MCyR, 14 (2,5%) verlies van CHR of toename in WBC en 9 (1,6%) gevallen van overlijden die niet aan CML waren gerelateerd.
Daarentegen waren er 155 (28,0%) voorvallen in de IFN+Ara-C arm, waarvan 128 optraden tijdens eerstelijnsbehandeling met IFN+Ara-C.
Het geschatte aantal patiënten dat vrij is van progressie tot de acceleratiefase of de blastaire crisis bij 60 maanden is significant hoger in de Glivec-arm in vergelijking met de IFN-arm (92,9% versus 86,2%, p < 0,001).
Het jaarlijkse aantal progressies tot de acceleratiefase of blastaire crisis verminderde met de tijdsduur dat men in behandeling was en was minder dan 1% in het vierde en het vijfde jaar.
De geschatte progressievrije overleving bij 60 maanden was 83,2% in de Glivec-arm en 64,1% in de controle-arm (p < 0,001).
De jaarlijkse progressie van welk type ook voor Glivec nam eveneens af in de loop van de tijd.
Een totaal van 57 (10,3%) respectievelijk 73 (13,2%) patiënten overleden in de Glivec en IFN+Ara-C groepen.
Bij 60 maanden is de geschatte overleving 89,4% (86, 92) vs.
85,6% (82, 89) in de gerandomiseerde Glivec respectievelijk de IFN+Ara-C groepen (p=0,049, log-rank test).
Dit ‘ tijd tot gebeurtenis’ eindpunt is sterk beïnvloed door de hoge crossover van IFN+Ara-C naar Glivec.
Het effect van de Glivec behandeling op de overleving in de chronische fase van nieuw gediagnosticeerde CML is verder onderzocht in een retrospectieve analyse van de bovenvermelde Glivec gegevens met de primaire gegevens van een andere fase III onderzoek met IFN+Ara-C (n=325) in een identiek behandelschema.
In deze retrospectieve analyse was de superioriteit van Glivec over IFN+Ara-C in de algehele overleving aangetoond (p < 0,001); binnen 42 maanden waren 47 (8,5%) Glivec patiënten en 63 (19,4%) IFN+Ara-C patiënten overleden.
De gradatie van cytogenetische respons en moleculaire respons had een duidelijk effect op de langetermijn uitkomsten bij patiënten op Glivec.
Terwijl een geschatte hoeveelheid van 97% (93%) van de patiënten met CCyR (PCyR) na 12 maanden vrij was van progressie tot de acceleratiefase/ blastaire crisis bij 60 maanden, was slechts 81% van de patiënten zonder MCyR na 12 maanden vrij van progressie naar CML in een gevorderd stadium bij 60 maanden (p < 0,001
68 algeheel, p=0,20 tussen CCyR en PCyR).
Voor patiënten met CCyR en reductie in Bcr-Abl transcripten van tenminste 3 logarithmen op 12 maanden, was de kans op het vrij blijven van progressie tot acceleratiefase/ blastaire crisis 100% bij 60 maanden.
Soortgelijke bevindingen werden gevonden op basis van een 18 maands landmark analyse.
In dit onderzoek waren dosisverhogingen toegestaan van 400 mg per dag naar 600 mg per dag, en vervolgens van 600 mg per dag naar 800 mg per dag.
Na 42 maanden follow-up ondervonden 11 patiënten een bevestigd verlies (binnen 4 weken) van hun cytogenetische respons.
Van deze 11 patiënten kregen 4 patiënten een dosisverhoging tot 800 mg per dag, 2 van hen herwonnen een cytogenetisch respons (1 partiële en 1 complete, de laatste bereikte ook een moleculaire respons), terwijl van de 7 patiënten die geen dosisverhoging kregen, slechts één een complete cytogenetische respons herwon.
Het percentage van sommige bijwerkingen was hoger bij de 40 patiënten bij wie de dosis was verhoogd tot 800 mg per dag in vergelijking met de patiëntenpopulatie vóór de verhoging van de dosis (n=551).
De vaker voorkomende bijwerkingen waren gastrointestinale hemorragieën, conjunctivitis en verhoging van transaminasen of bilirubine.
Andere bijwerkingen werden gemeld met lagere of gelijke frequentie.
Chronische fase, Interferon-falen:
532 volwassen patiënten werden behandeld met een startdosis van 400 mg.
De patiënten werden onderverdeeld in drie hoofdcategorieën: hematologisch falen (29%), cytogenetisch falen (35%), of intolerantie t. o. v. interferon (36%).
De patiënten hadden gedurende een voorafgaande mediane periode van 14 maanden IFN therapie gekregen met doses ≥ 25 x 106 IU per week en waren allen in de late chronische fase beland, met een mediane tijd vanaf de diagnose van 32 maanden.
De primaire werkzaamheidsvariabele van het onderzoek was de mate van een belangrijke cytogenetische respons (complete plus partiële respons, 0 tot 35% Ph+ metafases in het beenmerg).
In dit onderzoek bereikte 65% van de patiënten een belangrijke cytogenetische respons die compleet was bij 53% (43% bevestigd) van de patiënten (Tabel 4).
Een complete hematologische respons werd bereikt bij 95% van de patiënten.
Acceleratiefase:
235 volwassen patiënten met de ziekte in de acceleratiefase werden in het onderzoek opgenomen.
De eerste 77 patiënten startten met 400 mg, het protocol werd vervolgens gewijzigd om hogere doseringen toe te staan en de overgebleven 158 patiënten startten met 600 mg.
De primaire werkzaamheidsvariabele was de mate van hematologische respons, uitgedrukt hetzij als een complete hematologische respons, geen bewijzen van leukemie (dit is klaring van blasten van het merg en het bloed, maar zonder volledig perifeer bloedherstel zoals bij complete respons), of als een terugkeer naar de chronische fase van CML.
Een bevestigde hematologische respons werd bereikt bij 71,5% van de patiënten (Tabel 4).
Belangrijk te melden was dat ook 27,7% van de patiënten een belangrijke cytogenetische respons bereikte, die compleet was bij 20,4% (16% bevestigd) van de patiënten.
Voor patiënten behandeld met 600 mg is de huidige schatting van de mediane progressie- vrije-overleving en algemene overleving respectievelijk 22,9 en 42,5 maanden.
Myeloïde blastaire crisis:
260 patiënten met myeloïde blast crisis werden in het onderzoek opgenomen.
95 (37%) van hen had eerder chemotherapie gekregen voor de behandeling van ofwel de acceleratiefase of de blastaire crisis (“ voorbehandelde patiënten”) terwijl 165 (63%) van hen deze therapie niet had gekregen (“ onbehandelde patiënten”).
De eerste 37 patiënten startten met 400 mg, het protocol werd daarna gewijzigd om hogere doseringen toe te staan en de overgebleven 223 patiënten startten met 600 mg.
De primaire werkzaamheidsvariabele was de mate van hematologische respons, uitgedrukt als een complete hematologische respons, geen bewijzen van leukemie, of als een terugkeer naar de chronische fase van CML met gebruik van dezelfde criteria als voor het onderzoek in de acceleratiefase.
Bij dit onderzoek bereikte 31% van de patiënten een hematologische respons (36% van de onbehandelde patiënten en 22% van de voorbehandelde patiënten).
De mate van respons was eveneens groter bij de patiënten behandeld met 600 mg (33%) dan bij de patiënten behandeld met 400 mg (16%, p=0,0220).
De huidige schatting van de mediane overleving van eerder onbehandelde en behandelde patiënten is respectievelijk 7,7 en 4,7 maanden.
69 Lymfoïde blastaire crisis: een beperkt aantal patiënten werd in fase I onderzoeken ingesloten (n=10).
Het aantal met een hematologische respons met een tijdsduur van 2– 3 maanden was 70%.
Tabel 4
Respons bij CML onderzoeken bij volwassenen
Onderzoek 0110 37-maands gegevens Chronische fase, IFN falen (n=532)% van
Onderzoek 0109 40,5-maands gegevens Acceleratiefase (n=235) de patiënten (CI95%)
Onderzoek 0102 38-maands gegevens Myeloïde blastaire crisis (n=260)
Hematologische respons1 Complete hematologische respons (CHR)
95% (92,3– 96,3) 95%
71% (65,3– 77,2) 42%
31% (25,2– 36,8) 8%
Geen bewijzen van leukemie Niet van toepassing (NEL)
12%
5%
Terugkeer naar chronische fase (RTC)
Niet van toepassing
17%
18%
Belangrijke cytogenetische respons2
65% (61,2– 69,5)
28% (22,0– 33,9)
15% (11,2– 20,4)
Complete
53%
20%
7%
1
(Bevestigd3) [95%BI] Partiële
(43%) [38,6– 47,2] 12%
(16%) [11,3– 21,0] 7%
(2%)
[0,6– 4,4] 8%
Hematologische respons criteria (elke respons te bevestigen na ≥ 4 weken):
CHR Onderzoek 0110 [WBC < 10 x 109/ l, bloedplaatjes < 450 x 109/ l, myelocyten+metamyelocyten < 5% in bloed, geen blasten en promyelocyten in bloed, basofielen < 20%, geen extramedullaire verwikkelingen] en in onderzoeken 0102 en 0109 [ANC ≥ 1,5 x 109/ l, bloedplaatjes ≥ 100 x 109/ l, geen bloed blasten, BM blasten < 5% en geen extramedullaire ziekte] NEL Zelfde criteria als voor CHR maar ANC ≥ 1 x 109/ l en bloedplaatjes ≥ 20 x 109/ l (enkel 0102 en 0109) RTC < 15% blasten BM en PB, < 30% blasten+promyelocyten in BM en PB, < 20% basofielen in PB, geen andere extramedullaire ziekte dan milt en lever (enkel voor 0102 en 0109).
BM = beenmerg, PB = perifeer bloed 2 Cytogenetische respons criteria:
Een belangrijke respons combineert zowel de complete als de partiële respons: complete (0% Ph+ metafases), partiële (1– 35%) 3 Complete cytogenetische respons, bevestigd door een tweede cytogenetische beenmerg-evaluatie uitgevoerd tenminste 1 maand na het initiële beenmergonderzoek.
Kinderen:
Een totaal van 26 patiënten jonger dan 18 jaar met ofwel chronische fase CML (n=11) of CML in blastaire crisis of Ph+ acute leukemieën (n=15) werd ingesloten in een dosis-oplopende fase I- onderzoek.
Dit was een populatie van zwaar voorbehandelde patiënten, aangezien 46% voorafgaande BMT had ondergaan en 73% een voorafgaande multi-agens chemotherapie.
De patiënten werden behandeld met Glivec doses van 260 mg/ m2/ dag (n=5), 340 mg/ m2/ dag (n=9), 440 mg/ m2/ dag (n=7) en 570 mg/ m2/ dag (n=5).
Van de 9 patiënten met chronische fase CML voor wie cytogenetische gegevens beschikbaar waren, verkregen er respectievelijk 4 (44%) en 3 (33%) een complete en partiële cytogenetische respons, met een MCyR van 77%.
In totaal 51 kinderen met nieuw gediagnosticeerde en onbehandelde CML in de chronische fase werden geïncludeerd in een open-label, multicentra, eenarmig fase II onderzoek.
Patiënten werden behandeld met Glivec 340 mg/ m2/ dag, zonder onderbrekingen in afwezigheid van dosisbeperkende toxiciteit.
Glivecbehandeling induceert een snelle respons bij nieuw gediagnosticeerde kinderen met CML met een CHR van 78% na 8 weken therapie.
De hoge CHR ging gepaard met de ontwikkeling van een complete cytogenetische respons (CCyR) van 65%, wat vergelijkbaar is met de resultaten 70 zoals gezien bij volwassenen.
Bovendien werd een partiële cytogenetische respons (PCyR) gezien bij 16% voor een MCyR van 81%.
De meerderheid van de patiënten die een CCyR bereikten ontwikkelde de CCyR tussen 3 en 10 maanden met een mediane tijd tot respons van 5,6 maanden, gebaseerd op de Kaplan-Meier schatting.
Klinische onderzoeken bij Ph+ ALL Nieuw gediagnosticeerd Ph+ ALL:
Imatinib, gebruikt als enig middel, induceerde een significant hogere complete hematologische respons dan chemotherapie (96,3% vs.
50%; p=0,0001) in een gecontroleerd onderzoek (ADE10) naar imatinib versus chemotherapie inductie bij 55 nieuw gediagnosticeerde patiënten van 55 jaar en ouder.
Wanneer salvagetherapie met imatinib werd toegediend bij patiënten die niet of slecht reageerden op chemotherapie, bereikten 9 (81,8%) van de 11 patiënten een complete hematologische respons.
Dit klinisch effect werd geassocieerd met een hogere reductie in bcr-abl transcripten bij de met imatinib behandelde patiënten in vergelijking met de chemotherapie-arm na 2 weken therapie (p=0,02).
Alle patiënten kregen imatinib en consolidatiechemotherapie (zie Tabel 5) na inductie en de niveaus van bcr-abl transcripten waren gelijk in de twee armen na 8 weken.
Zoals verwacht op basis van de onderzoeksopzet werd geen verschil waargenomen in remissieduur, ziektevrije overleving of algehele overleving, hoewel patiënten met een complete moleculaire respons die minimale residuele ziekte hadden, een betere uitkomst hadden in termen van remissieduur (p=0,01) en ziektevrije overleving (p=0,02).
De resultaten die zijn waargenomen in een groep van 211 nieuw gediagnosticeerde Ph+ ALL patiënten in vier ongecontroleerde klinische onderzoeken (AAU02, ADE04, AJP01 en AUS01) zijn consistent met de hierboven beschreven resultaten.
Imatinib in combinatie met chemotherapie-inductie (zie Tabel 5) resulteerde in een complete hematologische respons van 93% (147 van 158 evalueerbare patiënten) en in een belangrijke cytogenetische respons van 90% (19 van 21 evalueerbare patiënten).
De complete moleculaire respons was 48% (49 van 102 evalueerbare patiënten).
In twee onderzoeken (AJP01 en AUS01) waren ziektevrije overleving (DFS) en algehele overleving (OS) steeds langer dan 1 jaar en ze waren superieur ten opzichte van historische controles (DFS p < 0,001; OS p < 0,0001).
Tabel 5
Chemotherapie gebruikt in combinatie met imatinib
Onderzoek Voorfase
ADE10 DEX 10 mg/ m2 oraal, dag 1-5; CP 200 mg/ m2 i. v., dag 3, 4, 5; MTX 12 mg intrathecaal, dag 1
Remissie-inductie
DEX 10 mg/ m2 oraal, dag 6-7, 13-16; VCR 1 mg i. v., daf 7, 14; IDA 8 mg/ m2 i. v.
(0,5 uur), dag 7, 8, 14, 15; CP 500 mg/ m2 i. v. (1 uur) dag 1; Ara-C 60 mg/ m2 i. v., dag 22-25, 29-32
Consolidatietherapie I, III, V
MTX 500 mg/ m2 i. v.
(24 uur), dag 1, 15; 6-MP 25 mg/ m2 oraal, dag 1-20
Consolidatietherapie II, IV Onderzoek AAU02
Ara-C 75 mg/ m2 i. v.
(1 uur), dag 1-5; VM26 60 mg/ m2 i. v.
(1 uur), dag 1-5
Inductietherapie (de Daunorubicine 30 mg/ m2 i. v., dag 1-3, 15-16; VCR 2 mg totale dosis i. v.,
novo Ph+ ALL)
dag 1, 8, 15, 22; CP 750 mg/ m2 i. v., dag 1, 8; prednison 60 mg/ m2 oraal, dag 1-7, 15-21; IDA 9 mg/ m2 oraal, dag 1-28; MTX 15 mg intrathecaal, dag 1, 8, 15, 22; Ara-C 40 mg intrathecaal, dag 1, 8, 15, 22; methylprednisolon 40 mg intrathecaal, dag 1, 8, 15, 22
Consolidatie (de novo Ph+ ALL) Onderzoek ADE04
Ara-C 1.000 mg/ m2/ 12 h i. v. (3 uur), daf 1-4; mitoxantron 10 mg/ m2 i. v. dag 3-5; MTX 15 mg intrathecaal, dag 1; methylprednisolon 40 mg intrathecaal, dag 1
Voorfase
DEX 10 mg/ m2 oraal, dag 1-5; CP 200 mg/ m2 i. v., dag 3-5; MTX 15 mg intrathecaal, dag 1
Inductietherapie I
DEX 10 mg/ m2 oraal, dag 1-5; VCR 2 mg i. v., dag 6, 13, 20;
71 daunorubicine 45 mg/ m2 i. v., dag 6-7, 13-14
Inductietherapie II
CP 1 g/ m2 i. v.
(1 uur), dag 26, 46; Ara-C 75 mg/ m2 i. v.
(1 uur), dag 28- 31, 35-38, 42-45; 6-MP 60 mg/ m2 oral, dag 26-46
Consolidatietherapie Onderzoek AJP01
DEX 10 mg/ m2 oral, days 1-5; vindesine 3 mg/ m2 i. v., day 1; MTX 1.5 g/ m2 i. v.
(24 h), day 1; etoposide 250 mg/ m2 i. v.
(1 h) days 4-5; Ara- C 2x 2 g/ m2 i. v.
(3 h, q 12 h), day 5
Inductietherapie
CP 1,2 g/ m2 i. v.
(3 uur), dag 1; daunorubicine 60 mg/ m2 i. v.
(1 uur), dag 1-3; vincristine 1,3 mg/ m2 i. v., dag 1, 8, 15, 21; prednisolon 60 mg/ m2/ dag oraal
Consolidatietherapie
Alternerende chemotherapie cyclus: hoge dosis chemotherapie met MTX 1 g/ m2 i. v.
(24 uur), dag 1, en Ara-C 2 g/ m2 i. v.
(elke 12 uur), dag 2-3, gedurende 4 cycli
Onderhoud Onderzoek AUS01
VCR 1,3 g/ m2 i. v., dag 1; prednisolon 60 mg/ m2 oraal, dag 1-5
Inductie-consolidatie therapie
Hyper-CVAD regime:
CP 300 mg/ m2 i. v.
(3 uur, elke 12 uur), dag 1-3; vincristine 2 mg i. v., dag 4, 11; doxorubicine 50 mg/ m2 i. v.
(24 uur), dag 4; DEX 40 mg/ dag op dag 1-4 en 11-14, afgewisseld met MTX 1 g/ m2 i. v.
(24 uur), dag 1, Ara-C 1 g/ m2 i. v.
(2 uur, elke 12 uur), dag 2-3 (totaal van 8 cycli)
Onderhoud
VCR 2 mg i. v. maandelijks gedurende 13 maanden; prednisolon 200 mg oraal, 5 dagen per maand gedurende 13 maanden
Alle behandelingen omvatten toediening van steroïden voor CNS prophylaxe.
Ara-C: cytosine arabinoside; CP: cyclofosfamide; DEX: dexamethason; MTX: methotrexaat; 6- MP:
6-mercaptopurine; VM26: teniposide; VCR: vincristine; IDA: idarubicine; i. v.: intraveneus
Recidiverende/ refractaire Ph+ ALL:
Wanneer imatinib werd gebruikt als enig middel bij patiënten met recidiverende/ refractaire Ph+ ALL, resulteerde dit bij 53 van 411 patiënten die evalueerbaar waren voor respons, in een hematologische respons van 30% (9% complete respons) en een belangrijke cytogenetische respons van 23%.
(Opgemerkt dient te worden dat 353 van de 411 patiënten waren behandeld in een “ expanded access” programma zonder dat primaire responsgegevens waren verzameld).
De mediane tijd tot progressie in de algehele populatie van 411 patiënten met recidiverende / refractaire Ph+ ALL varieerde van 2,6 tot 3,1 maanden, en de mediane algehele overleving in de 401 evalueerbare patiënten varieerde van 4,9 tot 9 maanden.
De gegevens waren vergelijkbaar wanneer een heranalyse werd uitgevoerd waarin alleen patiënten van 55 jaar of ouder werden opgenomen.
Klinische onderzoeken bij MDS/ MPD Ervaring met Glivec bij deze indicatie is zeer beperkt en is gebaseerd op hematologische en cytogenetische responscijfers.
Er zijn geen gecontroleerde onderzoeken die een klinisch voordeel of toegenomen overleving aantonen.
Eén open label, multicentra, fase II klinisch onderzoek (onderzoek B2225) werd uitgevoerd, waarin Glivec werd onderzocht bij verschillende patiëntenpopulaties die leden aan levensbedreigende ziekten, geassocieerd met Abl, Kit of PDGFR proteïne-tyrosine kinases.
Dit onderzoek omvatte 7 patiënten met MDS/ MPD, die werden behandeld met 400 mg Glivec per dag.
Drie patiënten hadden een complete hematologische respons (CHR) en één patient had een partiële hematologische respons (PHR).
Ten tijde van de oorspronkelijke analyse ontwikkelden drie van de vier patiënten met gedetecteerde PDGFR gen herschikkingen een hematologische respons (2 CHR en 1 PHR).
De leeftijd van deze patiënten varieerde van 20 tot 72 jaar.
Bovendien werden nog eens 24 patiënten met MDS/ MPD vermeld in 13 publicaties.
21 patiënten werden behandeld met 400 mg Glivec per dag, terwijl de andere 3 patiënten lagere doses kregen.
Bij elf patiënten werd PDGFR gen herschikkingen gevonden, 9 van hen bereikten een CHR en 1 een PHR.
De leeftijd van deze patiënten varieerde van 2 tot 79 jaar.
In een recente publicatie wees de bijgewerkte informatie van 6 van deze 11 patiënten uit dat al deze patiënten in cytogenetische remissie bleven (bereik 32-38 maanden).
In dezelfde publicatie werden langetermijn follow-up gegevens van 12 MDS/ MPD patiënten met PDGFR 72 gen herschikkingen gemeld (5 patiënten van onderzoek B2225).
Deze patiënten kregen Glivec gedurende een mediaan van 47 maanden (bereik 24 dagen – 60 maanden).
Bij 6 van deze patiënten is de follow-up nu langer dan 4 jaar.
Elf patiënten bereikten snel CHR; bij tien was sprake van complete verdwijning van cytogenetische afwijkingen en een verlaging of verdwijning van fusietranscripten zoals gemeten met RT-PCR.
De hematologische en cytogenetische responsen bleven gehandhaafd gedurende een mediaan van 49 maanden (bereik 16-60) respectievelijk 47 maanden (bereik 16-59).
De algehele overleving is 65 maanden sinds de diagnose (bereik 25-234).
Glivectoediening aan patiënten zonder de genetische translocatie resulteerde in het algemeen niet in een verbetering.
Klinische onderzoeken bij HES/ CEL Eén open label, multicentra, fase II klinisch onderzoek (onderzoek B2225) werd uitgevoerd waarin Glivec werd getest bij verschillende patiëntenpopulaties die leden aan levensbedreigende ziekten, geassocieerd met Abl, Kit of PDGFR proteïne-tyrosine kinases.
In deze studie werden 14 patiënten met HES/ CEL behandeld met 100 mg tot 1.000 mg Glivec per dag.
Nog eens 162 patiënten met HES/ CEL, vermeld in 35 gepubliceerde case reports en case series, kregen Glivec met een dosis van 75 mg tot 800 mg per dag.
Cytogenetische afwijkingen werden beoordeeld bij 117 van de totale populatie van 176 patiënten.
Bij 61 van deze 117 patiënten werd FIP1L1-PDGFRα fusie kinase vastgesteld.
Al deze patiënten met FIP1L1-PDGFRα fusie kinase bereikten een complete hematologische respons.
Het FIP1L1-PDGFRα fusie kinase was of negatief of onbekend bij 115 patiënten, van wie 62 (54%) een complete (n=46) of een partiële (n=16) hematologische respons bereikten. Noge eens vier HES patiënten in andere 3 gepubliceerde rapporten bleken FIP1L1- PDGFRα -positief te zijn.
Alle 65 FIP1L1-PDGFRα fusie kinase positieve patiënten bereikten een CHR die maanden aanhield (bereik van 1+ tot 44+ maanden geschrapt ten tijde van de rapportage).
Zoals vermeld in een recente publicatie bereikten 21 van deze 65 patiënten ook complete moleculaire remissie met een mediane follow-up van 28 maanden (bereik 13-67 maanden).
De leeftijd van deze patiënten varieerden van 25 tot 72 jaar.
Bovendien werden verbeteringen in symptomatologie en andere orgaandysfunctie afwijkingen gemeld in de case reports door de onderzoekers.
Verbeteringen werden gemeld in de volgende orgaanstelsels: hart, zenuwstelsel, huid/ onderhuid, ademhalingsstel- sel/ borstkas/ mediastinum, skeletspier/ bindweefsel/ bloedvat, en maagdarmstelsel.
Klinische onderzoeken bij GIST Eén fase II open-label, gerandomiseerd, ongecontroleerd multinationaal onderzoek werd uitgevoerd bij patiënten met niet-reseceerbare of gemetastaseerde maligne gastro-intestinale stromale tumoren (GIST).
In dit onderzoek werden 147 patiënten opgenomen en gerandomiseerd op ofwel 400 mg ofwel 600 mg oraal éénmaal per dag, tot 36 maanden.
Deze patiënten varieerden in leeftijd van 18 tot 83 jaar en hadden een pathologische diagnose van Kit-positieve maligne GIST die niet-reseceerbaar en/ of gemetastaseerd was.
Er werd routinematig immunohistochemie uitgevoerd met Kit antilichaam (A- 4502, konijn polyclonaal antiserum, 1:100; DAKO Corporation, Carpinteria, CA) volgens analyse met een avidine-biotine-peroxidase complex methode na antigen herstel.
Het primaire bewijs van werkzaamheid was gebaseerd op objectieve responscijfers.
Tumoren moesten meetbaar zijn op tenminste in één plaats van de ziekte, en respons werd gedefinieerd op basis van de criteria van de Southwestern Oncology Group (SWOG).
De resultaten zijn weergegeven in Tabel 6.
Tabel 6
Beste tumorrespons in onderzoek STIB2222 (GIST)
Alle doses (n=147) 400 mg (n=73) 600 mg (n=74)
Beste respons Complete respons
n (%) 1 (0,7)
Partiële respons Stabiele ziekte Progressieve ziekte Niet evalueerbaar Onbekend
98 (66,7) 23 (15,6) 18 (12,2) 5 (3,4) 2 (1,4)
73 Er waren geen verschillen in responscijfers tussen de twee doseringsgroepen.
Een significant aantal patiënten bij wie de ziekte stabiel was op het moment van de interim analyse, bereikte een partiële respons met langere behandeling (mediane follow-up 31 maanden).
Mediane tijd tot respons was 13 weken (95% CI 12– 23).
Mediane tijd tot therapiefalen in responders was 122 weken (95% CI 106– 147), terwijl dit in de gehele onderzoekspopulatie 84 weken (95% CI 71– 109) bedroeg.
De mediane algemene overleving is niet bereikt.
De Kaplan-Meier schatting voor overleving na 36 maanden follow-up is 68%.
In twee klinische onderzoeken (onderzoek B2222 en een intergroeponderzoek S0033) werd de dagelijkse dosis Glivec verhoogd tot 800 mg bij patiënten die progressie vertoonden op een lagere dagelijkse dosis van 400 mg of 600 mg.
De dagelijkse dosis werd verhoogd tot 800 mg bij in totaal 103 patiënten; 6 patiënten bereikten een partiële respons en 21 stabilisatie van hun ziekte na dosisverhoging voor een algemeen klinisch voordeel van 26%.
Uit de beschikbare veiligheidsgegevens blijkt het verhogen van de dosis tot 800 mg per dag bij patiënten die progressie vertonen op de lagere doses van 400 mg of 600 mg het veiligheidsprofiel van Glivec niet te beïnvloeden.
Klinische onderzoeken bij DFSP Eén fase II, open label, multicenter, klinisch onderzoek (onderzoek B2225) werd uitgevoerd met 12 patiënten met DFSP die werden behandeld met 800 mg Glivec per dag.
De leeftijd van de DFSP patiënten varieerde van 23 tot 75 jaar; DFSP was gemetastaseerd, lokaal recidiverend na initiële resectieve chirurgie en ongeschikt geacht voor verdere resectieve ingreep op het moment van deelname aan het onderzoek.
Het primaire bewijs van werkzaamheid was gebaseerd op objectieve responscijfers.
9 van de 12 geïncludeerde patiënten toonden een respons, 1 een complete en 8 een partiële.
3 van de partiële responders werden vervolgens ziektevrij door middel van chirurgie.
De mediane behandelingsduur in onderzoek B2225 was 6,2 maanden, met een maximale duur van 24,3 maanden.
Nog eens 6 DFSP patiënten die werden behandeld met Glivec werden in 5 gepubliceerde case reports gemeld, hun leeftijd varieerde van 18 maanden tot 49 jaar.
De volwassen patiënten die werden gemeld in de gepubliceerde literatuur waren behandeld met 400 mg (4 gevallen) of 800 mg (1 geval) Glivec per dag.
Kinderen kregen 400 mg/ m2/ dag, welke dosering vervolgens werd verhoogd tot 520 mg/ m2/ dag.
5 patiënten vertoonden een respons, 3 compleet en 2 partieel.
De mediane behandelingsduur in de gepubliceerde literatuur varieerde tussen 4 weken en meer dan 20 maanden.
De translocatie t(17:22)[(q22: q13)], of het genproduct ervan, was aanwezig in bijna alle responders op Glivecbehandeling.
5.2 Farmacokinetische eigenschappen
Farmacokinetiek van Glivec De farmacokinetiek van Glivec is geëvalueerd over een doseringsinterval van 25 tot 1.000 mg.
Plasma farmacokinetische profielen werden geanalyseerd op dag 1 en op dag 7 of dag 28; op dat moment hadden de plasma concentraties de steady state bereikt.
Absorptie De gemiddelde absolute biologische beschikbaarheid voor imatinib is 98%.
Er was een hoge interpatiënt variabiliteit in imatinib plasma AUC waarden na een orale dosis.
Wanneer het middel werd gegeven met een vetrijke maaltijd was de absorptie van imatinib minimaal verminderd (11% verlaging van de Cmax en een verlenging van de tmax met 1,5 uur), met een kleine reductie van de AUC (7,4%) vergeleken met omstandigheden van vasten.
Het effect van voorafgaande gastro-intestinale chirurgie op de geneesmiddelabsorptie is niet bestudeerd.
Distributie Bij klinische relevante concentraties van imatinib bedroeg de plasma eiwit binding ongeveer 95%, op basis van in vitro experimenten, grotendeels aan albumine en alfa-zure-glycoproteïne, met slechts weinig binding aan lipoproteïne.
Metabolisme De belangrijkste metaboliet in de bloedcirculatie bij de mens is het N-gedemethyleerd piperazine derivaat, dat in vitro een vergelijkbare potentie laat zien als de moederverbinding.
De plasma AUC
74 van deze metaboliet was slechts 16% van de AUC van imatinib.
De plasma eiwitbinding van de N- gedemethyleerde metaboliet is vergelijkbaar met die van de moederverbinding.
Imatinib en de N-demethyl metaboliet zijn samen verantwoordelijk voor ongeveer 65% van de circulerende radioactiviteit (AUC (0-48h)).
De overblijvende circulerende radioactiviteit bestaat uit een aantal minder belangrijke metabolieten.
De in vitro resultaten tonen aan dat CYP3A4 het belangrijkste humane P450 enzym is dat de biotransformatie van imatinib katalyseert.
Van een reeks van potentiële co-medicaties (paracetamol, aciclovir, allopurinol, amfotericine, cytarabine, erythromycine, fluconazol, hydroxyurea, norfloxacine, penicilline V) toonden alleen erythromycine (IC50 50 µM) en fluconazol (IC50 118 µM) een inhibitie op het metabolisme van imatinib, die een klinische betekenis kan hebben.
Imatinib toonde in vitro aan een competitieve inhibitor te zijn voor markersubstraten voor CYP2C9, CYP2D6 en CYP3A4/ 5.
Ki waarden in humane levermicrosomen waren respectievelijk 27, 7,5 en 7,9 µmol/ l.
Maximale plasmaconcentraties van imatinib in patiënten zijn 2– 4 µmol/ l, bijgevolg is een inhibitie mogelijk van het CYP2D6- en/ of CYP3A4/ 5-gemedieerd metabolisme van gelijktijdig toegediende geneesmiddelen.
Imatinib interfereerde niet met de biotransformatie van 5-fluorouracil, maar het inhibeerde het metabolisme van paclitaxel als gevolg van een competitieve inhibitie van CYP2C8 (Ki = 34,7 µM).
Deze Ki waarde is veel hoger dan de verwachte plasmawaarden van imatinib bij patiënten, bijgevolg is er geen interactie te verwachten bij de gelijktijdige toediening van ofwel 5- fluorouracil of paclitaxel en imatinib.
Eliminatie Gebaseerd op de recuperatie van de verbinding(en) na een orale dosis van 14C-gemerkt imatinib, werd ongeveer 81% van de dosis binnen 7 dagen teruggevonden in de faeces (68% van de dosis) en de urine (13% van de dosis).
Ongewijzigd imatinib was verantwoordelijk voor 25% van de dosis (5% urine, 20% faeces), de rest zijnde metabolieten.
Plasma farmacokinetiek Na orale toediening aan gezonde vrijwilligers was de t½ ongeveer 18 uur, wat er op wijst dat eenmaal daagse dosering geschikt is.
De verhoging van de gemiddelde AUC met verhoging van de dosis was lineair en dosis-proportioneel binnen het doseringsinterval van 25– 1.000 mg imatinib na orale toediening.
Er was geen verandering in de kinetiek van imatinib na herhaalde dosering, en de accumulatie bedroeg 1,5- tot 2,5-maal bij steady state bij een dosering van éénmaal daags.
Farmacokinetiek bij GIST-patiënten Bij GIST-patiënten was de steady state blootstelling 1,5-maal hoger dan deze waargenomen voor CML patiënten bij dezelfde dosis (400 mg dagelijks).
Gebaseerd op een preliminaire populatie- farmacokinetische analyse bij GIST-patiënten, waren er drie variabelen (albumine, WBC en bilirubine) waarvoor een statistisch significant verband werd gevonden met de imatinib farmacokinetiek.
Verlaagde albumine waarden veroorzaakten een verminderde klaring (CL/ f); en hogere WBC waarden leidden tot een vermindering van CL/ f.
Nochtans, deze verbanden zijn niet voldoende uitgesproken om een dosisaanpassing te rechtvaardigen.
In deze patiëntenpopulatie, zou de aanwezigheid van levermetastasen mogelijk kunnen leiden tot leverinsufficiëntie en gereduceerd metabolisme.
Populatie farmacokinetiek Gebaseerd op analyse van de populatie farmacokinetiek bij CML patiënten, was er een klein effect van de leeftijd op het distributievolume (12% verhoging bij patiënten > 65 jaar).
Dit verschil wordt niet als klinisch significant gezien.
Het effect van het lichaamsgewicht op de klaring van imatinib is zodanig dat voor een patiënt, die 50 kg weegt, verwacht wordt dat de gemiddelde klaring 8,5 liter per uur bedraagt, terwijl voor een patiënt, die 100 kg weegt, de klaring zal stijgen tot 11,8 liter per uur.
Deze verschillen worden niet als voldoende beschouwd om een dosis aanpassing op basis van kg lichaamsgewicht te rechtvaardigen.
Er is geen invloed van het geslacht op de kinetiek van imatinib.
Farmacokinetiek bij kinderen
75 Zoals bij volwassen patiënten, werd imatinib snel geabsorbeerd na orale toediening bij pediatrische patiënten in fase I- en fase II-onderzoeken.
Met een dosering bij kinderen van 260 en 340 mg/ m2/ dag werd een gelijkwaardige blootstelling bereikt als met respectievelijk 400 en 600 mg bij volwassen patiënten.
Uit de vergelijking van de AUC(0-24) op dag 8 en dag 1 bij het doseringsniveau van 340 mg/ m2/ dag bleek een 1,7-voudige geneesmiddelenaccumulatie na herhaalde éénmaal daagse toedieningen.
Aantasting van orgaanfuncties Imatinib en zijn metabolieten worden niet in significante mate via de nier uitgescheiden.
Patiënten met milde en matige nierfunctiestoornissen blijken een hogere plasmablootstelling te hebben dan patiënten met een normale nierfunctie.
De toename is ongeveer 1,5- tot 2-voudig, overeenkomend met een 1,5- voudige verhoging van plasma AGP, waaraan imatinib sterk bindt.
De klaring van het vrije geneesmiddel imatinib is waarschijnlijk vergelijkbaar bij patiënten met nierfunctiestoornissen en patiënten met een normale nierfunctie, aangezien de renale uitscheiding slechts een geringe eliminatieroute voor imatinib vertegenwoordigt (zie rubrieken 4.2 en 4.4).
Hoewel de resultaten van farmacokinetische analyses hebben aangetoond dat er aanzienlijke interindividuele variatie is, nam de gemiddelde blootstelling aan imatinib niet toe bij patiënten met verschillende gradaties van leverfunctiestoornissen vergeleken met patiënten met normale leverfunctie (zie rubrieken 4.2, 4.4 en 4.8).
5.3 Gegevens uit het preklinisch veiligheidsonderzoek
Het preklinisch veiligheidsprofiel van imatinib werd bepaald bij ratten, honden, apen en konijnen.
Toxiciteitsonderzoeken met meervoudige doses toonden lichte tot matige hematologische wijzigingen bij ratten, honden en apen, gepaard gaand met veranderingen in het beenmerg bij ratten en honden.
De lever was een doelorgaan bij ratten en honden.
Bij beide species werden milde tot matige stijgingen van de transaminasen en lichte dalingen van cholesterol, triglyceriden, totaal proteïne en albuminespiegels waargenomen.
Er werden geen histopathologische wijzigingen gezien in de lever van de rat.
Er werd een ernstige levertoxiciteit waargenomen bij honden, die gedurende 2 weken behandeld werden, met verhoogde leverenzymen, hepatocellulaire necrose, necrose van de galgangen en galganghyperplasie.
Renale toxiciteit werd waargenomen bij apen die behandeld werden gedurende 2 weken, met focale mineralisatie en dilatatie van de renale tubulus en tubulaire nefrose.
Bij verschillende van deze dieren werden verhoogde “ blood urea nitrogen” (BUN) en creatinine waargenomen.
Bij ratten werd hyperplasie van het transitionaal epitheel in de renale papillen en in de urineblaas waargenomen bij doses van meer dan 6 mg/ kg in het 13-weken durende onderzoek, zonder wijzigingen in serum- of urineparameters.
Een verhoogd aantal van opportunistische infecties werd waargenomen bij chronische imatinib behandeling.
In een 39-weken durend apenonderzoek, werd er geen “ NOAEL” (“ no observed adverse effect level”) vastgesteld bij de laagste dosis van 15 mg/ kg, ongeveer één-derde van de humane maximumdosis van 800 mg gebaseerd op het lichaamsoppervlak.
Behandeling van deze dieren resulteerde in een verslechtering van normaal onderdrukte malaria infecties.
Imatinib werd niet als genotoxisch beschouwd wanneer het getest werd in een in vitro bacteriële celtest (Ames test), een in vitro zoogdierenceltest (muislymfoma) en in een in vivo rat micronucleus test.
Positief genotoxische effecten werden verkregen met imatinib in een in vitro zoogdierceltest (Chinees hamsterovarium) voor clastogeniciteit (chromosoomafwijking) in de aanwezigheid van metabole activatie.
Twee intermediaire producten van het productieproces, die ook aanwezig zijn in het eindproduct zijn positief voor mutagenese in de Ames test.
Eén van deze intermediaire producten was ook positief in de muislymfoma test.
In een fertiliteitsonderzoek, waarbij mannelijke ratten gedurende 70 dagen vóór paring gedoseerd
76 werden, was het gewicht van testikels en epididymis en het percentage beweeglijk sperma verminderd bij 60 mg/ kg, ongeveer gelijk aan de maximale klinische dosis van 800 mg/ dag, gebaseerd op het lichaamsoppervlak.
Dit werd niet waargenomen bij doses ≤ 20 mg/ kg.
Een lichte tot matige reductie in de spermatogenese werd ook waargenomen bij de hond bij orale doses > 30 mg/ kg.
Wanneer vrouwelijke ratten werden gedoseerd 14 dagen voor paring en verder tot dag 6 van de dracht, was er geen effect op de paring, noch op het aantal zwangere wijfjes.
Bij een dosis van 60 mg/ kg, vertoonden vrouwelijke ratten een opmerkelijk post-implantatie foetaal verlies en een gereduceerd aantal levende foetussen.
Dit werd niet waargenomen bij doses ≤ 20 mg/ kg.
In een orale pre- en postnatale ontwikkelingsonderzoek bij ratten, werd rode vaginale vloed opgemerkt in de 45 mg/ kg/ dag groep op ofwel dag 14 of dag 15 van de dracht.
Bij dezelfde dosis was zowel het aantal doodgeboren jongen als het aantal dat stierf tussen postpartum dagen 0 en 4 verhoogd.
In de F1 nakomelingen, waren bij hetzelfde dosisniveau de gemiddelde lichaamsgewichten gereduceerd vanaf de geboorte tot het moment dat ze gedood werden en het aantal jongen dat het criterium voor preputiale scheiding haalde was licht verlaagd.
F1 fertiliteit was niet beïnvloed, terwijl er een verhoogd aantal resorpties en een verlaagd aantal levensvatbare foetussen werd waargenomen bij 45 mg/ kg/ dag.
De “ no observed effect level” (“ NOEL”) voor zowel de moederdieren als de F1 generatie was 15 mg/ kg/ dag (één vierde van de maximum humane dosis van 800 mg).
Imatinib was teratogeen bij ratten indien toegediend tijdens de organogenese in doses ≥ 100 mg/ kg, ongeveer gelijk aan de maximum klinische dosis van 800 mg/ dag, gebaseerd op het lichaamsoppervlak.
Teratogene effecten omvatten exencefalie of encefalocele, afwezige/ gereduceerde frontale en afwezige pariëtale botten.
Deze effecten werden niet waargenomen bij doses ≤ 30 mg/ kg.
In de 2-jaars carcinogeniteitsonderzoek bij ratten resulteerde de toediening van 15, 30 en 60 mg/ kg/ dag imatinib in een statistisch significante reductie van de levensduur van mannetjes bij 60 mg/ kg/ dag en vrouwtjes bij ≥ 30 mg/ kg/ dag.
Histopathologisch onderzoek van dode dieren lieten cardiomyopathie (beide geslachten), chronische progressieve nefropathie (vrouwtjes), en preputiale klierpapillomen zien als belangrijkste oorzaken van dood of redenen voor het doden van de dieren.
Doelorganen voor neoplastische veranderingen waren de nieren, urineblaas, urethra, preputiale en clitorale klier, dunne darm, bijschildklieren, bijnieren en non-glandulaire maag.
Papillomen/ carcinomen van de preputiale/ clitorale klier werden waargenomen vanaf 30 mg/ kg/ dag, wat ongeveer 0,5 of 0,3 keer de humane dagelijkse blootstelling vertegenwoordigt (gebaseerd op AUC) bij respectievelijk 400 mg/ dag of 800 mg/ dag, en 0,4 keer de dagelijkse blootstelling bij kinderen (gebaseerd op AUC) bij 340 mg/ m2/ dag.
De “ no observed effects level” (“ NOEL”) was 15 mg/ kg/ dag.
Nieradenomen/ carcinomen, urineblaas en urethra papillomen, adenocarcinomen van de dunne darm, bijschildklieradenomen, benigne en maligne medullaire tumoren van de bijnieren en papillomen/ carcinomen van de non-glandulaire maag werden waargenomen bij 60 mg/ kg/ dag, wat ongeveer 1,7 of 1 keer de humane dagelijkse blootstelling vertegenwoordigt (gebaseerd op AUC) bij respectievelijk 400 mg/ dag of 800 mg/ dag en 1,2 keer de dagelijkse blootstelling bij kinderen bij 340 mg/ m2/ dag.
De “ no observed effects level” (“ NOEL”) was 30 mg/ kg/ dag.
Het mechanisme en de relevantie van deze bevindingen in de carcinogeniciteitsonderzoek bij de rat zijn nog niet opgehelderd voor de mens.
Niet-neoplastische lesies die niet waren geïdentificeerd in eerdere preklinische onderzoeken, waren het cardiovasculair systeem, pancreas, endocriene organen en tanden.
De belangrijkste veranderingen waren cardiale hypertrofie en dilatatie, met tekenen van cardiale insufficiëntie tot gevolg bij sommige dieren.
77 6.
FARMACEUTISCHE GEGEVENS
6.1 Lijst van hulpstoffen
Tablet kern:
Microkristallijne cellulose Crospovidon Hypromellose Magnesiumstearaat Watervrij colloïdaal siliciumdioxide
Tablet omhulling:
Rood ijzeroxide (E172) Geel ijzeroxide (E172) Macrogol Talk Hypromellose
6.2 Gevallen van onverenigbaarheid
Niet van toepassing.
6.3 Houdbaarheid
3 jaar
6.4 Speciale voorzorgsmaatregelen bij bewaren
Bewaren beneden 30°C.
Bewaren in de oorspronkelijke verpakking, ter bescherming tegen vocht.
6.5 Aard en inhoud van de verpakking
PVC/ alu blisterverpakkingen
Verpakkingen bevattende 20, 60, 120 of 180 filmomhulde tabletten.
Niet alle verpakkingsgroottes hoeven in de handel gebracht te zijn.
6.6 Speciale voorzorgsmaatregelen voor het verwijderen
Geen bijzondere vereisten.
7.
HOUDER VAN DE VERGUNNING VOOR HET IN DE HANDEL BRENGEN
Novartis Europharm Limited Wimblehurst Road Horsham West Sussex, RH12 5AB VERENIGD KONINKRIJK
78 8.
NUMMER(S) VAN DE VERGUNNING VOOR HET IN DE HANDEL BRENGEN
EU/ 1/ 01/ 198/ 007 EU/ 1/ 01/ 198/ 008 EU/ 1/ 01/ 198/ 011 EU/ 1/ 01/ 198/ 012
9.
DATUM VAN EERSTE VERLENING VAN DE VERGUNNING / HERNIEUWING VAN DE VERGUNNING
Datum van eerste verlening van de vergunning:
11.11.2003 Datum van eerste hernieuwing:
07.11.2006
10.
DATUM VAN HERZIENING VAN DE TEKST
79 1.
NAAM VAN HET GENEESMIDDEL
Glivec 400 mg filmomhulde tabletten
2.
KWALITATIEVE EN KWANTITATIEVE SAMENSTELLING
Elke filmomhulde tablet bevat 400 mg imatinib (als mesilaat).
Voor een volledige lijst van hulpstoffen, zie rubriek 6.1.
3.
FARMACEUTISCHE VORM
Filmomhulde tablet
Zeer donkergeel tot bruin-oranje, ovale, biconvexe, filmomhulde tablet met schuine randen, met de inscriptie “ NVR” aan de ene zijde en “ SL” aan de andere zijde.
4.
KLINISCHE GEGEVENS
4.1 Therapeutische indicaties
Glivec is geïndiceerd voor de behandeling van • volwassen patiënten en kinderen met nieuw gediagnosticeerde Philadelphia chromosoom (bcr- abl) positieve (Ph+) chronische myeloïde leukemie (CML), voor wie beenmergtransplantatie niet als eerstelijnsbehandeling wordt beschouwd. • volwassen patiënten en kinderen met Ph+ CML in de chronische fase na falen van interferon- alfa therapie, of in de acceleratiefase of in de blastaire crisis. • volwassen patiënten met nieuw gediagnosticeerde Philadelphia chromosoom positieve acute lymfoblastaire leukemie (Ph+ ALL) geïntegreerd met chemotherapie. • volwassen patiënten met recidiverende of refractaire Ph+ ALL als monotherapie. • volwassen patiënten met myelodysplastische/ myeloproliferatieve ziekten (MDS/ MPD) geassocieerd met herschikkingen van het platelet-derived growth factor receptor (PDGFR) gen. • volwassen patiënten met hypereosinofiel syndroom (HES) in een gevorderd stadium en/ of chronische eosinofiele leukemie (CEL) met FIP1L1-PDGFRα herschikking.
Het effect van Glivec op het resultaat van beenmergtransplantatie werd niet bepaald.
Glivec is ook geïndiceerd voor de behandeling van • volwassen patiënten met Kit (CD 117) positieve niet-reseceerbare en/ of gemetastaseerde maligne gastro-intestinale stromale tumoren (GIST). • volwassen patiënten met niet-reseceerbare dermatofibrosarcoma protuberans (DFSP) en volwassen patiënten met terugkerende en/ of gemetastaseerde DFSP die niet in aanmerking komen voor chirurgie.
Bij volwassen patiënten en kinderen is de doeltreffendheid van Glivec gebaseerd op algemene hematologische en cytogenetische responscijfers en progressievrije overleving in CML, op hematologische en cytogenetische responscijfers in Ph+ ALL, MDS/ MPD, op hematologische responscijfers in HES/ CEL en op objectieve responscijfers bij volwassen patiënten met GIST en DFSP.
De ervaring met Glivec bij patiënten met MDS/ MPD geassocieerd met PDGFR gen herschikkingen is zeer beperkt (zie rubriek 5.1).
Er zijn geen gecontroleerde onderzoeken die een klinisch voordeel of een verlengde overleving aantonen voor deze ziekten, behalve bij nieuw gediagnosticeerde CML in de chronische fase.
80 4.2 Dosering en wijze van toediening
De therapie dient zoals gebruikelijk te worden geïnitieerd door een arts die ervaring heeft in de behandeling van patiënten met hematologische maligniteiten en maligne sarcomen.
Voor andere doseringen dan 400 mg en 800 mg (zie dosisaanbevelingen hieronder) is een deelbare 100 mg tablet beschikbaar.
De voorgeschreven dosis moet oraal worden ingenomen bij de maaltijd met een groot glas water om het risico op gastrointestinale irritaties te minimaliseren.
Doses van 400 mg of 600 mg moeten éénmaal daags worden toegediend, terwijl een dagelijkse dosis van 800 mg moet worden toegediend als 400 mg tweemaal daags, ’ s morgens en ‘ s avonds.
Voor patiënten die geen filmomhulde tabletten kunnen slikken, mogen de tabletten gedispergeerd worden in een glas mineraalwater of appelsap.
Het benodigde aantal tabletten moet in het geschikte volume drank (ongeveer 50 ml voor een 100 mg tablet, en 200 ml voor een 400 mg tablet) gedaan worden en omgeroerd worden met een lepel.
De suspensie moet onmiddellijk worden toegediend na volledig uiteenvallen van de tablet(ten).
Dosering voor CML bij volwassen patiënten De aanbevolen dosis van Glivec is 400 mg/ dag voor patiënten in de chronische fase van CML.
De chronische fase van CML wordt gedefinieerd als voldaan is aan alle volgende criteria: blasten < 15% in bloed en beenmerg, perifere bloedbasofielen < 20%, bloedplaatjes > 100 x 109/l.
De aanbevolen dosis van Glivec is 600 mg/ dag voor patiënten in de acceleratiefase.
De acceleratiefase wordt gedefinieerd door de aanwezigheid van één van de volgende criteria: blasten ≥ 15% maar < 30% in bloed of beenmerg, blasten en promyelocyten samen ≥ 30% in bloed of beenmerg (mits < 30% blasten), perifere bloedbasofielen ≥ 20%, bloedplaatjes < 100 x 109/ l, onafhankelijk van de behandeling.
De aanbevolen dosis van Glivec is 600 mg/ dag voor patiënten in de blastaire crisis.
De blastaire crisis wordt gedefinieerd als blasten ≥ 30% in bloed of beenmerg of een extramedullaire ziekte verschillend van hepatosplenomegalie.
Behandelingsduur:
In klinische onderzoeken werd de behandeling met Glivec voortgezet tot progressie van de ziekte.
Het effect van het stopzetten van de behandeling na bereiken van een complete cytogenetische respons werd niet bestudeerd.
Er mag overwogen worden om de doses te verhogen van 400 mg tot 600 mg of 800 mg bij patiënten met de ziekte in chronische fase of van 600 mg tot een maximum van 800 mg (tweemaal daags een dosis van 400 mg) bij patiënten in de acceleratiefase of in de blastaire crisis.
Deze dosisverhoging mag enkel gebeuren indien er geen ernstige bijwerkingen, niet-leukemie-gerelateerde neutropenie of thrombocytopenie zijn opgetreden, onder de volgende omstandigheden: bij progressie van de ziekte (op elk tijdstip); in geval men er niet in slaagt een voldoende hematologische respons te bereiken na een behandeling van tenminste 3 maanden; in geval men er niet in slaagt een cytogenetische respons te bereiken na een behandeling van 12 maanden; of bij verlies van een eerder bereikte hematologische en/ of cytogenetische respons.
Patiënten moeten nauwkeurig gevolgd worden na een dosisverhoging, gezien de mogelijkheid tot een toegenomen incidentie van bijwerkingen bij hogere doses.
Dosering voor CML bij kinderen De dosering voor kinderen dient gebaseerd te zijn op de lichaamsoppervlakte (mg/ m2).
De dosis van 340 mg/ m2 per dag wordt aanbevolen voor kinderen in de chronische fase van CML en de gevorderde CML fasen (de totale dosis van 800 mg mag niet worden overschreden).
De behandeling kan gegeven worden als een éénmaal daagse dosis, als alternatief mag de dagelijkse dosis verdeeld worden over twee toedieningen – één 's morgens en één 's avonds.
De dosisaanbeveling is momenteel gebaseerd op een klein aantal pediatrische patiënten (zie rubrieken 5.1 en 5.2).
Er is geen ervaring in de behandeling van kinderen jonger dan 2 jaar.
81 Dosisverhoging van 340 mg/ m2 per dag tot 570 mg/ m2 per dag (de totale dosis van 800 mg mag niet worden overschreden) kan worden overwogen bij kinderen indien er geen ernstige bijwerkingen of ernstige niet-leukemie-gerelateerde neutropenie of thrombocytopenie zijn opgetreden, onder de volgende omstandigheden: bij progressie van de ziekte (op elk tijdstip); indien men er niet in slaagt een voldoende hematologische respons te bereiken na een behandeling van tenminste 3 maanden; indien men er niet in slaagt een cytogenetische respons te bereiken na een behandeling van 12 maanden; of bij verlies van een eerder bereikte hematologische en/ of cytogenetische respons.
Patiënten moeten nauwkeurig gevolgd worden na een dosisverhoging, gezien de mogelijkheid tot een toegenomen incidentie van bijwerkingen bij hogere doses.
Dosering voor Ph+ ALL De aanbevolen dosis van Glivec is 600 mg/ dag voor patiënten met Ph+ ALL.
Hematologen die gespecialiseerd zijn in de behandeling van deze ziekte dienen toezicht te houden op alle behandelingsfasen van de therapie.
Behandelingsschema: bestaande gegevens hebben de doeltreffendheid en veiligheid van Glivec aangetoond, wanneer een dosis van 600 mg/ dag werd toegediend in combinatie met chemotherapie in de inductie-, consolidatie- en onderhoudsfase (zie rubriek 5.1) voor volwassen patiënten met nieuw gediagnosticeerd Ph+ ALL.
De duur van de Glivecbehandeling kan variëren met het gekozen behandelingsprogramma, maar in het algemeen geven langere blootstellingen aan Glivec betere resultaten.
Voor volwassen patiënten met recidiverende of refractaire Ph+ ALL is Glivec monotherapie in een dosering van 600 mg/ dag veilig en doeltreffend en kan het worden gegeven totdat progressie van de ziekte optreedt.
Dosering voor MDS/ MPD De aanbevolen dosis van Glivec is 400 mg/ dag voor patiënten met MDS/ MPD.
Behandelingsduur:
In het enige klinische onderzoek dat tot nu toe is uitgevoerd, werd de behandeling met Glivec voortgezet tot ziekteprogressie (zie rubriek 5.1).
Ten tijde van de analyse bedroeg de behandelingsduur median 47 maanden (24 dagen - 60 maanden).
Dosering voor HES/ CEL De aanbevolen dosis van Glivec is 100 mg/ dag voor patiënten met HES/ CEL.
Een dosisverhoging van 100 mg naar 400 mg mag voor deze patiënten worden overwogen in afwezigheid van bijwerkingen als evaluaties een onvoldoende respons op de behandeling aantonen.
Dosering voor GIST De aanbevolen dosis van Glivec is 400 mg/ dag voor patiënten met niet-reseceerbare en/ of gemetastaseerde maligne GIST.
Er bestaan beperkte gegevens over het effect van dosisverhogingen van 400 mg tot 600 mg of 800 mg bij patiënten die progressie van de ziekte vertonen bij de lagere dosis (zie rubriek 5.1).
Er zijn momenteel geen gegevens beschikbaar om specifieke dosisaanbevelingen te ondersteunen voor GIST-patiënten gebaseerd op voorafgaande gastro-intestinale resectie.
De meerderheid (98%) van de patiënten in het klinische onderzoek (zie rubriek 5.2) had vooraf resectie ondergaan.
Voor alle patiënten in het onderzoek was er tenminste een interval van twee weken tussen de resectie en de eerste toegediende Glivec dosis; nochtans kunnen aan de hand van dit onderzoek geen bijkomende aanbevelingen worden gedaan.
Behandelingsduur:
In klinische onderzoeken bij GIST-patiënten, werd de behandeling met Glivec voortgezet tot progressie van de ziekte.
Op het moment van de analyse, was de mediane behandelingsduur 7 maanden (7 dagen tot 13 maanden).
Het effect van stopzetten van de behandeling
82 na het bereiken van een respons is niet onderzocht.
Dosering voor DFSP De aanbevolen dosis van Glivec is 800 mg/ dag voor patiënten met DFSP.
Dosisaanpassing in geval van bijwerkingen Niet-hematologische bijwerkingen Indien een ernstige niet-hematologische bijwerking ontstaat door het gebruik van Glivec, moet de behandeling onderbroken worden totdat de bijwerking verdwenen is.
Hierna kan de behandeling hervat worden, zoals voorgeschreven afhankelijk van de oorspronkelijke ernst van de bijwerking.
Indien verhogingen van bilirubine > 3 x de “ institutional upper limit of normal (IULN )” of van levertransaminasen > 5 x IULN optreden, moet Glivec gestopt worden tot de bilirubinewaarden tot een niveau < 1,5 x IULN zijn teruggekeerd en de transaminasewaarden tot < 2,5 x IULN.
De behandeling met Glivec mag dan voortgezet worden met een gereduceerde dagelijkse dosis.
Bij volwassenen dient de dosis gereduceerd te worden van 400 tot 300 mg of van 600 tot 400 mg, of van 800 tot 600 mg, en bij kinderen van 340 tot 260 mg/ m2/ dag.
Hematologische bijwerkingen Dosisvermindering of stopzetting van de behandeling vanwege ernstige neutropenie en thrombocytopenie worden aanbevolen, zoals aangeduid in onderstaande tabel.
Dosisaanpassingen in geval van neutropenie en thrombocytopenie:
HES/ CEL (startdosis 100 mg)
ANC < 1,0 x 109/ l en/ of bloedplaatjes < 50 x 109/ l
1.
2.
Stop Glivec tot ANC ≥ 1,5 x 109/ l en bloedplaatjes ≥ 75 x 109/ l.
Hervat de behandeling met Glivec met de voorgaande dosis (d. w. z. vóór het optreden van de ernstige bijwerking).
Chronische fase CML, MDS/ MPD en GIST
ANC < 1,0 x 109/ l en/ of
1.
Stop Glivec tot ANC ≥ 1,5 x 109/ l en bloedplaatjes ≥ 75 x 109/ l.
(startdosis 400 mg) HES/ CEL (bij dosis 400 mg)
bloedplaatjes < 50 x 109/ l
2.
3.
Hervat de behandeling met Glivec met de voorgaande dosis (d. w. z. vóór het optreden van de ernstige bijwerking).
In geval van heroptreden van ANC < 1,0 x 109/ l en/ of bloedplaatjes < 50 x 109/ l, herhaal stap 1 en hervat Glivec met een verminderde dosis van 300 mg.
Chronische fase CML bij kinderen
ANC < 1,0 x 109/ l en/ of
1.
Stop Glivec tot ANC ≥ 1,5 x 109/ l en bloedplaatjes ≥ 75 x 109/ l.
(bij dosis van 340 mg/ m2)
bloedplaatjes < 50 x 109/ l
2.
Hervat de behandeling met Glivec met de voorgaande dosis (d. w. z. vóór het optreden van de ernstige bijwerking).
a
3.
In geval van heroptreden van ANC < 1,0 x 109/ l en/ of bloedplaatjes < 50 x 109/ l, herhaal stap 1 en hervat Glivec met een verminderde dosis van 260 mg/ m2.
Acceleratiefase CML en blastaire crisis en Ph+ ALL (startdosis
ANC < 0,5 x 109/ l en/ of bloedplaatjes
1.
Onderzoek of de cytopenie verwant is met de leukemie (via mergaspiratie of biopsie).
600 mg)
< 10 x 109/ l
2.
Indien er geen verband is tussen de cytopenie en de leukemie, verminder dan de dosis van Glivec tot 400 mg.
83
3.
Indien de cytopenie gedurende 2 weken aanhoudt, verminder verder tot 300 mg.
a
4.
Indien de cytopenie gedurende 4 weken aanhoudt en er nog steeds geen verband is met de leukemie, stop Glivec totdat ANC ≥ 1 x 109/ l en bloedplaatjes ≥ 20 x 109/ l, hervat daarna de behandeling met 300 mg.
Acceleratiefase CML en blastaire crisis bij kinderen (startdosis 340 mg/ m2)
ANC < 0,5 x 109/ l en/ of bloedplaatjes < 10 x 109/ l
1.
2.
Onderzoek of de cytopenie verwant is met de leukemie (via merg-aspiratie of biopsie).
Indien er geen verband is tussen de cytopenie en de leukemie, verminder dan de dosis van Glivec tot 260 mg/ m2.
3.
Indien de cytopenie gedurende 2 weken aanhoudt, verminder verder tot 200 mg/ m2.
4.
Indien de cytopenie gedurende 4 weken aanhoudt en er nog steeds geen verband is met de leukemie, stop Glivec totdat ANC ≥ 1 x 109/ l en bloedplaatjes ≥ 20 x 109/ l, hervat daarna de behandeling met 200 mg/ m2.
DFSP (met een dosis van
ANC < 1,0 x 109/ l en/ of
1.
Stop Glivec totdat ANC ≥ 1,5 x 109/ l en bloedplaatjes ≥ 75 x 109/ l.
800 mg)
bloedplaatjes < 50 x 109/ l
2.
3.
Hervat de Glivecbehandeling met 600 mg.
In geval van heroptreden van ANC < 1,0 x 109/ l en/ of bloedplaatjes < 50 x 109/ l, herhaal stap 1 en hervat Glivec met een verlaagde dosis van 400 mg.
ANC = absolute neutrophil count a optredend na tenminste 1 maand behandeling
Gebruik bij kinderen:
Er is geen ervaring bij kinderen jonger dan 2 jaar met CML (zie rubriek 5.1).
De ervaring bij kinderen met Ph+ ALL is beperkt en bij kinderen met MDS/ MPD en DFSP zeer beperkt.
Er is geen ervaring bij kinderen of adolescenten met GIST en HES/ CEL.
Leverinsufficiëntie:
Imatinib wordt voornamelijk via de lever gemetaboliseerd.
De minimum aanbevolen dosis van 400 mg per dag moet worden gegeven aan patiënten met milde, matige of ernstige leverfunctiestoornissen.
De dosis kan worden verlaagd indien deze niet wordt verdragen (zie rubrieken 4.4, 4.8 en 5.2).
Classificatie van leverfunctiestoornissen:
Leverfunctiestoornis Mild
Leverfunctie testen Totaal bilirubine: = 1,5 ULN AST: > ULN (kan normaal zijn of < ULN als totaal bilirubine > ULN is)
Matig
Totaal bilirubine: > 1,5– 3,0 ULN AST: elke waarde
Ernstig
Totaal bilirubine: > 3– 10 ULN AST: elke waarde
ULN = gebruikelijke “ upper limit of normal” AST = aspartaat aminotransferase
Nierinsufficiëntie:
Aangezien de renale klaring van imatinib verwaarloosbaar is, wordt een
84 vermindering van de klaring van vrij imatinib niet verwacht bij patiënten met nierinsufficiëntie.
De minimale aanbevolen dosis van 400 mg per dag dient als startdosis te worden gegeven aan patiënten met milde of matige nierfunctiestoornissen (creatinineklaring = 20-59 ml/ min).
Hoewel zeer beperkte informatie beschikbaar is, kunnen ook patiënten met ernstige nierfunctiestoornissen (creatinineklaring = < 20 ml/ min) of patiënten die worden gedialyseerd starten met dezelfde dosis van 400 mg.
Nochtans is bij deze patiënten voorzichtigheid aanbevolen.
De dosis kan worden verlaagd indien de behandeling niet wordt verdragen, of verhoogd bij gebrek aan werkzaamheid (zie rubrieken 4.4 en 5.2).
Oudere patiënten:
De farmacokinetiek van imatinib werd niet in het bijzonder bestudeerd bij ouderen.
Er werden geen significante leeftijdsgebonden farmacokinetische verschillen waargenomen bij volwassen patiënten in klinische onderzoeken, welke meer dan 20% patiënten omvatten van 65 jaar en ouder.
Er is geen specifieke dosisaanbeveling noodzakelijk voor ouderen.
4.3 Contra-indicaties
Overgevoeligheid voor het werkzaam bestanddeel of voor één van de hulpstoffen.
4.4 Bijzondere waarschuwingen en voorzorgen bij gebruik
Er bestaat een kans op geneesmiddeleninteracties wanneer Glivec wordt toegediend samen met andere geneesmiddelen (zie rubriek 4.5).
Gelijktijdig gebruik van imatinib en geneesmiddelen die CYP3A4 induceren (bv. dexamethason, fenytoïne, carbamazepine, rifampicine, fenobarbital of Hypericum perforatum, ook bekend als Sint- Janskruid), kan de blootstelling aan Glivec significant reduceren, met een mogelijke verhoging van het risico op falen van de therapie.
Daarom moet gelijktijdig gebruik van krachtige CYP3A4 inductoren en imatinib worden vermeden (zie rubriek 4.5).
Klinische gevallen van hypothyreoïdie zijn gemeld bij patiënten die een thyreoïdectomie hebben ondergaan en die levothyroxinevervangende therapie hebben gekregen tijdens de behandeling met Glivec (zie rubriek 4.5).
De TSH spiegels moeten bij deze patiënten nauwgezet worden gecontroleerd.
Het metabolisme van Glivec is voornamelijk hepatisch, en slechts 13% van de excretie gebeurt via de nieren.
Bij patiënten met leverfunctiestoornissen (mild, matig of ernstig) dienen de perifere bloedtelling en de leverenzymen nauwkeurig te worden gevolgd (zie rubrieken 4.2, 4.8 en 5.2).
Notie moet worden genomen van het feit dat GIST-patiënten levermetastasen kunnen hebben die tot een hepatische stoornis kunnen leiden.
Gevallen van leverschade, waaronder leverfalen en levernecrose, zijn waargenomen met imatinib.
Wanneer imatinib werd gecombineerd met hoge dosis chemotherapie werd een toename in ernstige leverreacties waargenomen.
De leverfunctie dient zorgvuldig te worden gecontroleerd in situaties waar imatinib wordt gecombineerd met chemotherapie, waarvan ook bekend is dat zij geassocieerd is met leverdysfunctie (zie rubrieken 4.5 en 4.8).
Het vóórkomen van ernstige vochtopstapeling (pleura-effusie, oedeem, longoedeem, ascites, oppervlakkig oedeem) is gerapporteerd bij ongeveer 2,5% van de nieuw gediagnosticeerde CML patiënten die Glivec innamen.
Daarom wordt het ten sterkste aanbevolen om de patiënten regelmatig te wegen.
Een onverwacht snelle gewichtstoename dient zorgvuldig onderzocht te worden en indien nodig moet men aangepaste ondersteunende zorg verlenen en therapeutische maatregelen nemen.
In klinische onderzoeken was er een verhoogde incidentie van deze gevallen bij ouderen en bij patiënten met een voorgeschiedenis van een hartaandoening.
Daarom is voorzichtigheid geboden bij patiënten met een hartdysfunctie.
Patiënten met een hartaandoening of met risicofactoren voor hartfalen dienen zorgvuldig te worden gecontroleerd en elke patient met tekenen of symptomen die overeenkomen met hartfalen dient geëvalueerd en behandeld te worden.
85 Bij patiënten met het hypereosinofiel syndroom (HES) en cardiale betrokkenheid, werden geïsoleerde gevallen van cardiogene shock/ linker ventriculaire dysfunctie geassocieerd met de initiatie van behandeling met imatinib.
Men nam waar dat de aandoening omkeerbaar was met de toediening van systemische corticosteroïden, circulatoire ondersteunende maatregelen en tijdelijk staken van imatinib.
Aangezien cardiale bijwerkingen soms zijn gemeld met imatinib, dient een zorgvuldige beoordeling van de baten/ risico van de imatinib behandeling te worden overwogen in de HES/ CEL populatie vóór de start van de behandeling.
Myelodysplastische/ myeloproliferatieve ziekten met PDGFR gen herschikkingen kunnen worden geassocieerd met hoge eosinofielconcentraties.
Onderzoek door een cardioloog, het maken van een echocardiogram en de bepaling van serum troponine moeten daarom worden overwogen bij patiënten met HES/ CEL, en bij patiënten met MDS/ MPD geassocieerd met hoge eosinofiel concentraties, voordat imatinib wordt ingenomen.
Als één van beide afwijkt, dienen een vervolgbezoek aan de cardioloog en het profylactich gebruik van systemische steroïden (1-2 mg/ kg) gedurende één tot twee weken gelijktijdig met imatinib te worden overwogen bij de start van de behandeling.
In het klinisch onderzoek met betrekking tot GIST, werden zowel gastro-intestinale als intra-tumorale hemorragieën gerapporteerd (zie rubriek 4.8).
Gebaseerd op de beschikbare gegevens werden geen predisponerende factoren (bv. tumorgrootte, tumorlokatie, coagulatiestoornissen) geïdentificeerd waardoor patiënten met GIST een hoger risico voor een van beide typen hemorragie zouden hebben.
Aangezien toegenomen vascularisatie en neiging tot bloeden deel uitmaken van de aard en het klinisch verloop van GIST, dienen de standaardgebruiken en – procedures voor de monitoring en de behandeling van hemorragieën bij alle patiënten te worden gevolgd.
Laboratoriumtesten Volledige bloedtellingen moeten regelmatig uitgevoerd worden tijdens de behandeling met Glivec.
Behandeling van CML patiënten met Glivec is in verband gebracht met neutropenie of thrombocytopenie.
Het vóórkomen van deze cytopenieën is waarschijnlijk gerelateerd aan de fase van de ziekte die behandeld wordt, en deze kwamen vaker voor bij patiënten in de acceleratiefase van CML of in de blastaire crisis dan bij patiënten in de chronische fase van CML.
De behandeling met Glivec kan onderbroken worden of de dosis kan verminderd worden, zoals aanbevolen in rubriek 4.2.
De leverfunctie (transaminases, bilirubine, alkalische fosfatase) dient regelmatig gecontroleerd te worden bij patiënten die Glivec krijgen.
De imatinib plasma blootstelling blijkt bij patiënten met een gestoorde nierfunctie hoger te zijn dan bij patiënten met een normale nierfunctie, waarschijnlijk als gevolg van een verhoogde alfa-zuur glycoproteïne (AGP) plasmaspiegel, een imatinib bindend eiwit, bij deze patiënten.
Aan patiënten met nierfunctiestoornissen dient de minimum startdosis te worden gegeven.
Patiënten met ernstige nierfunctiestoornissen dienen met voorzichtigheid te worden behandeld.
De dosis kan worden verlaagd wanneer deze niet wordt verdragen (zie rubriek 4.2 en 5.2).
4.5 Interacties met andere geneesmiddelen en andere vormen van interactie
Werkzame stoffen die de plasma-concentraties van imatinib kunnen verhogen:
Stoffen die de cytochroom P450 isoenzym CYP3A4 activiteit inhiberen (bv. ketoconazol, itraconazol, erythromycine, clarithromycine), zouden het metabolisme kunnen verlagen en de imatinib concentraties verhogen.
Er was een significante verhoging in de blootstelling aan imatinib te zien bij gezonde proefpersonen (de gemiddelde Cmax en AUC van imatinib stegen met respectievelijk 26% en 40%), wanneer het geneesmiddel gelijktijdig werd toegediend met één enkele dosis ketoconazol (een CYP3A4 inhibitor).
Voorzichtigheid is geboden bij gelijktijdige toediening van Glivec en inhibitoren van de CYP3A4-familie.
Werkzame stoffen die de plasma-concentratie van imatinib kunnen verlagen:
Stoffen die CYP3A4-activiteit induceren, zouden het metabolisme kunnen verhogen en de imatinib plasma concentraties verlagen.
Co-medicatie die CYP3A4 induceert (bv. dexamethason, fenytoïne, carbamazepine, rifampicine, fenobarbital, fosfenytoïne, primidon of Hypericum perforatum, ook bekend als Sint-Janskruid) kan de blootstelling aan Glivec significant verminderen, met een mogelijke
86 verhoging van het risico op falen van de therapie.
Een voorbehandeling met meerdere doses rifampicine, 600 mg per dag, gevolgd door een éénmalige dosis van 400 mg Glivec, gaf aanleiding tot een vermindering in Cmax en AUC(0-â) van tenminste 54% en 74% van de respectievelijke waarden zonder rifampicine behandeling.
Soortgelijke resultaten werden waargenomen bij patiënten met maligne gliomen, die werden behandeld met Glivec, terwijl ze enzyminducerende anti-epileptica, zoals carbamazepine, oxcarbazepine en fenytoïne kregen.
De plasma AUC van imatinib verminderde met 73% vergeleken met patiënten die geen enzyminducerende anti-epileptica kregen.
Gelijktijdig gebruik van rifampicine of andere krachtige CYP3A4 inductoren en imatinib moet worden vermeden.
Werkzame stoffen waarvan de plasma concentratie gewijzigd kan worden door Glivec Imatinib verhoogt de gemiddelde Cmax en AUC van simvastatine (CYP3A4 substraat) respectievelijk 2- en 3,5-maal, hetgeen wijst op een inhibitie van het CYP3A4 door imatinib.
Daarom wordt voorzichtigheid aangeraden bij gelijktijdige toediening van Glivec en CYP3A4 substraten met een nauw therapeutisch venster (bv. cyclosporine of pimozide).
Glivec kan de plasmaconcentratie verhogen van andere door CYP3A4 gemetaboliseerde geneesmiddelen (bv. triazolo-benzodiazepines, dihydropyridine calciumkanaal blokkers, bepaalde HMG-CoA reductase inhibitoren, nl. statines, enz.).
Aangezien warfarine door CYP2C9 wordt gemetaboliseerd, zouden patiënten die anti-coagulatie nodig hebben, heparinederivaten met laag moleculair gewicht moeten krijgen of standaard heparine.
In vitro inhibiteert Glivec het cytochroom P450 isoenzym CYP2D6-activiteit in concentraties vergelijkbaar met degene die de CYP3A4-activiteit beïnvloeden.
Imatinib, tweemaal daags 400 mg, had een inhiberend effect op het CYP2D6-gemedieerde metoprololmetabolisme, waarbij Cmax en AUC van metoprolol waren toegenomen met ongeveer 23% (90%CI [1,16-1,30]).
Dosisaanpassingen blijken niet nodig te zijn wanneer imatinib tegelijkertijd wordt toegediend met CYP2D6 substraten.
Voorzichtigheid is echter geboden voor CYP2D6 substraten met een nauw therapeutisch venster, zoals metoprolol.
Bij patiënten die met metoprolol worden behandeld diend klinische controle te worden overwogen.
In vitro inhibiteert Glivec paracetamol O-glucuronidering (Ki waarde van 58,5 micromol/ l bij therapeutische concentraties).
Daarom is voorzichtigheid geboden wanneer Glivec en paracetamol gelijktijdig worden gebruikt, met name bij hoge doses paracetamol.
Bij patiënten die thyreoïdectomie hebben ondergaan en die levothyroxine krijgen, kan de plasma blootstelling aan levothyroxine verlaagd zijn wanneer Glivec tegelijk wordt gegeven (zie rubriek 4.4).
Derhalve is voorzichtigheid geboden.
Echter, het mechanisme van de waargenomen interactie is voorlopig onbekend.
Bij Ph+ ALL patiënten is er klinische ervaring met het gelijktijdig toedienen van Glivec en chemotherapie (zie rubriek 5.1), maar geneesmiddel-geneesmiddel interacties tussen imatinib en chemotherapie zijn niet goed getypeerd.
Bijwerkingen van imatinib, d. w. z. hepatotoxiciteit, myelosuppressie of andere, kunnen toenemen en er is gemeld dat gelijktijdig gebruik met L-asparaginase geassocieerd kan worden met toegenomen hepatotoxiciteit (zie rubriek 4.8).
Daarom zijn bijzondere voorzorgen vereist bij het gebruik van Glivec in combinatie.
4.6 Zwangerschap en borstvoeding
Zwangerschap Er zijn geen toereikende gegevens over het gebruik van imatinib bij zwangere vrouwen.
Uit experimenteel onderzoek bij dieren is echter reproductietoxiciteit gebleken (zie rubriek 5.3).
Het potentiële risico voor de foetus is niet bekend.
Glivec dient niet tijdens de zwangerschap te worden gebruikt, tenzij strikt noodzakelijk.
Indien het tijdens de zwangerschap gebruikt zou worden, moet de patiënt ingelicht worden over het potentiële risico voor de foetus.
Vruchtbare vrouwen moet aangeraden worden om effectieve contraceptie te gebruiken tijdens de behandeling.
87 Borstvoeding Het is niet bekend of imatinib bij de mens wordt uitgescheiden in de moedermelk.
Bij dieren worden imatinib en/ of zijn metabolieten in grote mate uitgescheiden in de melk.
Daarom mogen vrouwen die met Glivec worden behandeld geen borstvoeding geven.
4.7 Beïnvloeding van de rijvaardigheid en het vermogen om machines te bedienen
Er is geen onderzoek verricht met betrekking tot de effecten op de rijvaardigheid en op het vermogen om machines te bedienen.
Echter, patiënten moeten ervan op de hoogte worden gebracht dat zij tijdens de behandeling met imatinib bijwerkingen kunnen ondervinden zoals duizeligheid of troebel zien.
Daarom zou voorzichtigheid moeten worden aangeraden wanneer een voertuig wordt bestuurd of een machine wordt bediend.
4.8 Bijwerkingen
Patiënten in gevorderde stadia van kanker kunnen talrijke complicerende medische aandoeningen hebben die het moeilijk maken de oorzaak van de bijwerking te bepalen.
Dit komt door de variëteit van symptomen die gerelateerd zijn aan de onderliggende ziekte, de progressie van de ziekte en de gelijktijdige toediening van talrijke geneesmiddelen.
In klinische onderzoeken bij CML werd het stopzetten van het geneesmiddel door bijwerkingen die gerelateerd waren aan het geneesmiddel gezien bij 2,4% van de nieuw gediagnosticeerde patiënten, 4% van de patiënten in de late chronische fase na falen van interferon therapie, 4%van de patiënten in de acceleratiefase na falen van interferon therapie en 5% van de patiënten in de blastaire crisis na falen van interferon therapie.
Bij GIST werd bij 4% van de patiënten het onderzoeksgeneesmiddel stopgezet ten gevolge van bijwerkingen die gerelateerd waren aan het geneesmiddel.
De bijwerkingen waren vergelijkbaar bij alle indicaties, met twee uitzonderingen.
Er werd meer myelosuppressie gezien bij CML patiënten dan bij GIST, wat waarschijnlijk te wijten is aan de onderliggende ziekte.
In het klinisch onderzoek met betrekking tot GIST vertoonden 7 (5%) patiënten CTC graad 3/ 4 gastro-intestinale bloedingen (3 patiënten), intra-tumorale bloedingen (3 patiënten) of beide (1 patiënt).
Gastro-intestinale situering van de tumor kan de bron zijn geweest van de gastro- intestinale bloedingen (zie rubriek 4.4).
Gastro-intestinale en tumorale bloedingen kunnen ernstig zijn en soms fataal.
De meest vaak gerapporteerde (≥ 10%) geneesmiddel-gerelateerde bijwerkingen in beide gevallen waren lichte misselijkheid, braken, diarree, buikpijn, vermoeidheid, spierpijn, spierkrampen en rash.
Oppervlakkige oedemen werden in alle onderzoeken vaak waargenomen en werden hoofdzakelijk beschreven als periorbitale oedemen of oedeem van de onderste ledematen.
Deze oedema waren echter zelden ernstig en kunnen behandeld worden met diuretica of andere ondersteunende maatregelen of door de dosis van Glivec te verlagen.
Wanneer imatinib werd gecombineerd met hoge dosis chemotherapie bij Ph+ ALL patiënten, werd voorbijgaande levertoxiciteit in de vorm van transaminaseverhoging en hyperbilirubinemie waargenomen.
Verschillende bijwerkingen zoals pleurale effusie, ascites, pulmonair oedeem en een snelle gewichtstoename, met of zonder oppervlakkig oedeem, kunnen gezamelijk worden beschreven als “ vochtretentie”.
Deze bijwerkingen kunnen gewoonlijk verholpen worden door een tijdelijke onderbreking van Glivec en door diuretica en andere gepaste ondersteunende verzorgingsmaatregelen.
Echter, sommige van deze bijwerkingen kunnen ernstig of levensbedreigend zijn.
Enkele patiënten, met een complexe klinische voorgeschiedenis van pleurale effusie, congestief hart- en nierfalen, stierven tijdens een blastaire crisis.
Er waren geen speciale veiligheidsbevindingen in de klinische onderzoeken bij kinderen.
Bijwerkingen Bijwerkingen die vaker gemeld zijn dan een enkel geïsoleerd geval worden hieronder opgesomd volgens de systeem orgaan klasse en volgens frequentie.
Frequenties zijn gedefinieerd als: zeer vaak (> 1/ 10), vaak (> 1/ 100, ≤ 1/ 10), soms (> 1/ 1.000, ≤ 1/ 100), zelden (≤ 1/ 1.000), niet bekend (kan met de
88 beschikbare gegevens niet worden bepaald).
Binnen iedere frequentiegroep worden bijwerkingen gerangschikt naar frequentie, beginnend bij de meest voorkomende.
Bijwerkingen en hun frequenties gemeld in Tabel 1 zijn gebaseerd op de belangrijkste registratie- onderzoeken.
Tabel 1
Bijwerkingen
in klinische onderzoeken
Onderzoeken
Zeer vaak:
Vaak:
Soms:
Gewichtstoename Gewichtsafname Verhoogd bloedcreatinine, verhoogd bloedcreatinefosfokinase, verhoogd bloedlactaatdehydrogenase, verhoogd bloedalkalinefosfatase
Zelden:
Verhoogd bloedamylase
Hartaandoeningen Soms:
Hartkloppingen, tachycardie, congestief hartfalen1, longoedeem Zelden:
Aritmieën, atriumfibrilleren, hartstilstand, myocardinfarct, angina pectoris, pericardiale effusie
Bloed- en lymfestelselaandoeningen Zeer vaak:
Vaak:
Soms:
Zelden:
Neutropenie, trombocytopenie, anemie Pancytopenie, febriele neutropenie trombocytemie, lymfopenie, beenmergdepressie, eosinofilie, lymfadenopathie Hemolytische anemie
Zenuwstelselaandoeningen Zeer vaak:
Vaak:
Soms:
Hoofdpijn2 Duizeligheid, paresthesie, smaakstoornissen, hypo-esthesie Migraine, slaperigheid, flauwvallen, perifere neuropathie, geheugenstoornissen, ischias, restless leg syndroom, tremor, hersenbloeding
Zelden:
Oogaandoeningen
Verhoogde intracraniële druk, convulsies, optische neuritis
Vaak:
Ooglidoedeem, verhoogde tranenvloed, conjunctivale bloeding, conjunctivitis, droge ogen, troebel zicht
Soms:
Oogirritatie, oogpijn, orbitaal oedeem, sclerale bloeding, retinale bloeding, blefaritis, maculair oedeem
Zelden:
Cataract, glaucoom, papiloedeem
Evenwichtsorgaan- en ooraandoeningen Soms:
Vertigo, tinnitus, gehoorverlies Ademhalingsstelsel-, borstkas- en mediastinumaandoeningen Vaak:
Dyspnoe, neusbloeding, hoest Soms:
Pleurale effusie3, faryngolaryngeale pijn, keelontsteking Zelden:
Pleuritische pijn, longfibrose, pulmonaire hypertensie, longbloeding
Maagdarmstelselaandoeningen Zeer vaak:
Vaak:
Misselijkheid, diarree, braken, dyspepsie, buikpijn4 Flatulentie, opgezwollen buik, gastro-oesofageale reflux, constipatie, droge mond, gastritis
Soms:
Stomatitis, zweren in de mond, gastro-intestinale bloeding5, oprisping, melaena, oesofagitis, ascites, maagzweer, haematemesis, cheilitis, dysfagie, pancreatitis
Zelden:
Colitis, ileus, chronische darmontstekingen
Nier- en urinewegaandoeningen Soms:
Nierpijn, hematurie, acuut nierfalen, verhoogde urinaire frequentie Huid- en onderhuidaandoeningen Zeer vaak:
Periorbitaal oedeem, dermatitis/ eczeem/ rash
89
Vaak:
Pruritus, gelaatsoedeem, droge huid, erytheem, alopecia, nachtelijk zweten, lichtovergevoeligheidsreactie
Soms:
Pustulaire rash, kneuzing, toegenomen zweten, urticaria, blauwe plekken, verhoogde neiging tot kneuzingen, hypotrichosis, hypopigmentatie van de huid, exfoliatieve dermatitis, onychoclasis, folliculitis, petechieën, psoriasis, purpura, hyperpigmentatie van de huid, bulleuze erupties
Zelden:
Acute febriele neutrofiele dermatosis (Sweet’ s syndroom), verkleuring van de nagel, angioneurotisch oedeem, vesiculaire rash, erythema multiforme, leucocytoclastische vasculitis, Stevens-Johnson syndroom
Skeletspierstelsel- en bindweefselaandoeningen Zeer vaak:
Spierspasme en krampen, pijn van de skeletspieren met inbegrip van myalgie, artralgie, botpijn6
Vaak:
Soms:
Zelden:
Zwelling van de gewrichten Stijfheid van gewrichten en spieren Spierzwakte, artritis
Voedings- en stofwisselingsstoornissen Vaak:
Anorexie Soms:
Hypokaliëmie, toegenomen eetlust, hypofosfatemie, verminderde eetlust, dehydratie, jicht, hyperurikemie, hypercalciëmie, hyperglykemie, hyponatriëmie Zelden:
Infecties en parasitaire Soms:
Hyperkaliëmie, hypomagnesiëmie aandoeningen Herpes zoster, herpes simplex, nasofaryngitis, pneumonie7, sinusitis, cellulitis, infectie van de bovenste luchtwegen, influenza, urineweginfectie, gastro-enteritis, sepsis
Zelden:
Bloedvataandoeningen8
Schimmelinfectie
Vaak:
Soms:
Blozen, bloedingen Hypertensie, bloeduitstorting, perifeer koudegevoel, hypotensie, Raynaud- fenomeen
Algemene aandoeningen en Zeer vaak:
Vaak:
Soms:
toedieningsplaatsstoornissen Vochtretentie en oedeem, moeheid Zwakte, koorts, anasarca, koude rillingen, koortsrillingen Pijn op de borst, malaise
Lever- en galaandoeningen Vaak:
Verhoogde leverenzymen Soms:
Hyperbilirubinemie, hepatitis, geelzucht Zelden:
Leverfalen9, levernecrose
Voortplantingsstelsel- en borstaandoeningen Soms:
Gynaecomastie, erectiele dysfunctie, menorragie, onregelmatige menstruatie, sexuele dysfunctie, tepelpijn, vergroting van de borst, scrotumoedeem Psychische stoornissen Vaak:
Slapeloosheid Soms:
Depressie, verminderd libido, angstgevoel Zelden:
Toestand van verwarring
1 Op patiënt-jaarbasis werden meer cardiale voorvallen met inbegrip van congestief hartfalen waargenomen bij patiënten met gevorderde CML dan bij patiënten met chronische CML.
2 Hoofdpijn kwam het meest voor bij GIST-patiënten.
3 Pleurale effusie werd vaker gemeld bij patiënten met GIST en bij patiënten met gevorderde CML (CML-AP en CML-BC) dan bij patiënten met chronische CML.
4+5 Buikpijn en maagdarmbloedingen werden het meest waargenomen bij GIST-patiënten.
6 Pijn van de skeletspieren en gerelateerde bijwerkingen werden vaker waargenomen bij patiënten met CML dan bij GIST-patiënten.
7 Pneumonie werd het meest gemeld bij patiënten met gevorderde CML en bij patiënten met GIST.
90 8 Blozen werd het vaakst gemeld bij GIST-patiënten en bloedingen (hematoom, hemorrhagie) werden het meest gemeld bij patiënten met GIST en met gevorderde CML (CML-AP en CML- BC).
9 Een aantal fatale gevallen van leverfalen en van levernecrose zijn gemeld.
De volgende types van reacties zijn gemeld met name uit post-marketing ervaringen met Glivec.
Deze omvatten spontane case reports en ernstige bijwerkingenmeldingen van lopende onderzoeken, de expanded access programma’ s, klinische farmacologie onderzoeken en explorerende onderzoeken voor ongeregistreerde indicaties.
Omdat deze reacties zijn gemeld uit een populatie met onduidelijke grootte, is het niet altijd mogelijk om een betrouwbare schatting te maken van hun frequentie of om een causaal verband met imatinib-blootstelling vast te stellen.
Tabel 2
Bijwerkingen uit post-marketing meldingen
Neoplasmata, Niet bekend:
benigne, maligne en niet-gespecificeerd (inclusief cysten en poliepen) Tumorbloeding/ tumornecrose
Immuunsysteemaandoeningen Niet bekend:
Hartaandoeningen
Anafylactische shock
Niet bekend:
Zenuwstelselaandoeningen
Pericarditis, harttamponade
Niet bekend:
Oogaandoeningen
Cerebraal oedeem
Niet bekend:
Vitreale bloeding
Ademhalingsstelsel-, borstkas- en mediastinumaandoeningen Niet bekend:
Acuut longfalen1, interstitiële longaandoening
Maagdarmstelselaandoeningen Niet bekend:
Ileus/ darmobstructie, gastro-intestinale perforatie, diverticulitis
Huid- en onderhuidaandoeningen Niet bekend:
Niet bekend:
Lichenoïde keratose, lichen planus Toxische epidermale necrolyse
Skeletspierstelsel- en bindweefselaandoeningen Niet bekend:
Bloedvataandoeningen
Avasculaire necrose/ heupnecrose
Niet bekend:
Trombose/ embolie
1 Fatale gevallen zijn gemeld bij patiënten met gevorderde ziekte, ernstige infecties, ernstige neutropenie en andere ernstige bijkomende aandoeningen.
Abnormale laboratoriumtesten Hematologie Bij CML werd cytopenie, met name neutropenie en thrombocytopenie, consequent gezien in alle onderzoeken met de suggestie van een hogere frequentie bij hoge doses ≥ 750 mg (fase I onderzoek).
Echter, het vóórkomen van cytopenie was ook duidelijk afhankelijk van het stadium van de ziekte, de frequentie van graad 3 of 4 neutropenie (ANC < 1,0 x 109/ l) en thrombocytopenie (bloedplaatjes aantal < 50 x 109/ l) was tussen 4 en 6 keer hoger in de blastaire crisis en acceleratiefase (59– 64% en 44– 63% voor respectievelijk neutropenie en thrombocytopenie) in vergelijking met nieuw gediagnosticeerde chronische fase van CML (16,7% neutropenie en 8,9% thrombocytopenie).
In nieuw gediagnosticeerde chronische fase van CML werden graad 4 neutropenie (ANC < 0,5 x 109/ l) en thrombocytopenie (bloedplaatjes aantal < 10 x 109/ l) gezien bij respectievelijk 3,6% en < 1% van de patiënten.
De mediane duur van de neutropenische en thrombocytopenische episodes varieerde meestal respectievelijk van 2 tot 3 weken en van 3 tot 4 weken.
Deze verschijnselen kunnen meestal verholpen worden door of een reductie van de dosis of een onderbreking van de behandeling met Glivec.
Ze kunnen echter in zeldzame gevallen leiden tot een permanent stoppen van de behandeling.
De meest frequent gerapporteerde toxiciteiten bij kinderen met CML waren graad 3 of 4 cytopenieën waaronder neutropenie, thrombocytopenie en anemie.
Deze treden in het algemeen op binnen de eerste 91 paar maanden van de therapie.
Bij patiënten met GIST werd graad 3 en 4 anemie gerapporteerd in respectievelijk 5,4% en 0,7% van de patiënten, en bij tenminste enkele van deze patiënten zou dit gerelateerd kunnen zijn aan gastro- intestinale of intra-tumorale hemorragieën.
Graad 3 en 4 neutropenie werd waargenomen in respectievelijk 7,5% en 2,7% van de patiënten en graad 3 thrombocytopenie in 0,7% van de patiënten.
Geen enkele patiënt ontwikkelde graad 4 thrombocytopenie.
De afnames in witte bloedcel (WBC)- en neutrofieltellingen traden voornamelijk op tijdens de eerste zes weken van de behandeling, met nadien waarden die betrekkelijk stabiel bleven.
Biochemie Ernstige stijging van transaminasen (< 5%) of bilirubine (< 1%) was waargenomen bij CML patiënten en werd meestal verholpen door dosis-reductie of -onderbreking (de mediane duur voor deze episodes was ongeveer een week).
Bij minder dan 1% van de CML patiënten werd de behandeling permanent gestopt vanwege abnormale leverfunctiewaarden.
Bij GIST-patiënten (onderzoek B2222) werden 6,8% graad 3 of 4 ALT (alanine aminotransferase) stijgingen en 4,8% graad 3 of 4 AST (aspartaat aminotranserase) stijgingen waargenomen.
De bilirubine stijging was lager dan 3%.
Er zijn gevallen van cytolytische en cholestatische hepatitis en leverfalen; in sommige van deze gevallen was dit fataal, waaronder één patiënt op hoge dosis paracetamol.
4.9 Overdosering
De ervaring met doses hoger dan 800 mg is beperkt.
Geïsoleerde gevallen van Glivec overdosering zijn gerapporteerd.
Een patiënt met een myeloïde blastaire crisis nam onopzettelijk 1.200 mg Glivec gedurende 6 dagen en vertoonde graad 1 serumcreatinine-verhogingen, graad 2 ascites en verhoogde levertransaminasewaarden, en graad 3 bilirubine-verhogingen.
De behandeling werd tijdelijk onderbroken en er was een volledige omkering van alle afwijkingen binnen één week.
De behandeling werd hervat met een dosis van 400 mg, zonder terugkeer van de problemen.
Een andere patiënt ontwikkelde ernstige spierkrampen na inname van 1.600 mg Glivec per dag gedurende 6 dagen.
Na onderbreking van de behandeling verdwenen de spierkrampen geheel, en de behandeling werd vervolgens hervat.
In het geval van overdosering dient de patiënt te worden geobserveerd en dient geschikte ondersteunende behandeling te worden gegeven.
5.
FARMACOLOGISCHE EIGENSCHAPPEN
5.1 Farmacodynamische eigenschappen
Farmacotherapeutische categorie: proteïne-tyrosine kinase inhibitor, ATC code:
L01XE01
Imatinib is een proteïne-tyrosine kinase inhibitor die op krachtige wijze het Bcr-Abl tyrosine kinase inhibeert zowel op in vitro, als op cellulair en in vivo niveau.
De verbinding inhibeert op selectieve wijze de proliferatie en induceert apoptosis zowel bij Bcr-Abl positieve cellijnen als bij “ verse” leukemische cellen van Philadelphia chromosoom positieve CML en acute lymfoblastische leukemie (ALL) patiënten.
In vivo vertoont de verbinding als enkelvoudige stof anti-tumor activiteit in dierenmodellen, die Bcr- Abl positieve tumorcellen gebruiken.
Imatinib is ook een krachtige inhibitor van receptor tyrosine kinases gericht op de platelet-derived growth factor (PDGF), PDGF-R, en stamcelfactor (SCF), c-Kit, en het inhibeert PDGF- en SCF- gemedieerde cellulaire processen.
In vitro inhibeert imatinib de proliferatie en induceert het apoptose
92 in gastro-intestinale stromale tumor (GIST) cellen, die een activerende kit mutatie tot uitdrukking brengen.
Constitutieve activatie van de PDGF receptor of de Abl proteïne-tyrosine kinases als een gevolg van fusie met diverse partner eiwitten of constitutieve productie van PDGF zijn betrokken bij de pathogenese van MDS/ MPD, HES/ CEL en DFSP.
Imatinib remt de signalering en proliferatie van cellen voortvloeiend uit ontregelde PDGFR en Abl kinase activiteit.
Klinische onderzoeken bij chronische myeloïde leukemie De doeltreffendheid van Glivec is gebaseerd op algemene hematologische en cytogenetische responscijfers en progressievrije overleving.
Er zijn geen gecontroleerde onderzoeken die een klinisch voordeel aantonen, zoals een verbetering van de symptomen verbonden met de ziekte of een verlengde overleving, behalve bij nieuw gediagnosticeerde CML in de chronische fase.
Drie uitgebreide, internationale, open-label, niet-controleerde fase II-onderzoeken werden uitgevoerd bij patiënten met Philadelphia chromosoom positieve (Ph+) CML in de gevorderde, blastaire of acceleratiefase van de ziekte, andere Ph+ leukemieën of met CML in de chronische fase maar waarbij voorafgaande interferon-alpha (IFN) therapie faalde.
Eén uitgebreide, open-label, multicenter, internationaal gerandomiseerd fase III-onderzoek werd uitgevoerd bij patiënten met nieuw gediagnosticeerde Ph+ CML.
Bovendien werden kinderen behandeld in twee fase I-onderzoeken en één fase II-onderzoek.
Bij alle klinische onderzoeken waren 38– 40% van de patiënten ≥ 60 jaar oud en 10– 12% van de patiënten waren ≥ 70 jaar oud.
Chronische fase, nieuw gediagnosticeerd: dit fase III-onderzoek bij volwassen patiënten vergeleek de behandeling met het mono-agens Glivec met een combinatie van interferon-alfa (IFN) en cytarabine (Ara-C).
Patiënten die gebrek aan respons vertoonden (gebrek aan complete hematologische respons (CHR) bij 6 maanden, toegenomen WBC, geen belangrijke cytogenetische respons (MCyR) bij 24 maanden), verlies van respons (verlies van CHR of MCyR) of ernstige intolerantie voor de behandeling, mochten de alternatieve behandelingsarm volgen.
In de Glivec-arm werden de patiënten behandeld met 400 mg/ dag.
In de IFN-arm werden de patiënten behandeld met een doeldosis van 5 MIU/ m2/ dag IFN subcutaan in combinatie met subcutaan Ara-C 20 mg/ m2/ dag gedurende 10 dagen/ maand.
Een totaal van 1.106 patiënten werd gerandomiseerd, 553 in elke arm.
De basislijn karakteristieken waren in evenwicht tussen beide armen.
De mediane leeftijd was 51 jaar (interval 18– 70 jaar), met 21,9% van de patiënten ≥ 60 jaar.
Er waren 59% mannen en 41% vrouwen; 89,9% caucasische en 4,7% zwarte patiënten.
Vijf jaar nadat de laatste patient was geïncludeerd, bedroeg de mediane duur van de eerstelijnsbehandeling 60 en 8 maanden in respectievelijk de Glivec en IFN-armen.
De mediane duur van de tweedelijnsbehandeling met Glivec was 45 maanden.
In het algemeen was de gemiddelde geleverde dagdosering bij patiënten die eerstelijn Glivec kregen 389 ± 71 mg.
Het primaire werkzaamheidseindpunt van het onderzoek is progressievrije overleving.
Progressie werd gedefineerd als één van de volgende gevallen: progressie tot acceleratiefase of blastaire crisis, overlijden, verlies van CHR of MCyR, of bij patiënten die geen CHR verkregen een toename in WBC ondanks gepaste therapeutische behandeling.
Belangrijke cytogenetische respons, hematologische respons, moleculaire respons (evaluatie van minimale residuele ziekte), tijd tot acceleratiefase of blastaire crisis en overleving zijn de belangrijkste secundaire eindpunten.
De responsgegevens zijn weergegeven in Tabel 3.
Tabel 3
Respons bij nieuw gediagnosticeerde CML Studie (60-maands gegevens)
Glivec
IFN+Ara-C
(Beste respons waarden) Hematologische respons
n=553
n=553
CHR rate n (%)
534 (96,6%)*
313 (56,6%)*
[95% BI]
[94,7%, 97,9%]
[52,4%, 60,8%]
Cytogenetische respons
93 Belangrijke respons n (%)
490 (88,6%) *
129 (23,3%) *
[95% BI] Complete CyR n (%) Partiële CyR n (%)
[85,7%, 91,1%] 454 (82,1% )* 36 (6,5%)
[19,9%, 27,1%] 64 (11,6% )* 65 (11,8%)
Moleculaire respons Belangrijke respons bij 12 maanden (%)
40%*
2%*
Belangrijke respons bij 24 maanden (%) * p < 0,001, Fischer’ s exact test
54%
NA**
** onvoldoende gegevens, slechts twee patiënten beschikbaar met monsters Hematologische respons criteria (elke responses te bevestigen na ≥ 4 weken):
WBC < 10 x 109/ l, bloedplaatjes < 450 x 109/ l, myelocyt+metamyelocyt < 5% in bloed, geen blasten en promyelocyten in bloed, basofielen < 20%, geen extramedullaire verwikkelingen Cytogenetische respons criteria: compleet (0% Ph+ metafasen), partieel (1– 35%), gering (36– 65%) of minimaal (66– 95%).
Een belangrijke respons (0– 35%) combineert zowel de complete als de partiële respons.
Belangrijke moleculaire respons criteria: in het perifeer bloed reductie van ≥ 3 logaritmen in de hoeveelheid van Bcr-Abl transcripten (gemeten door “ real-time quantitative reverse transcriptase PCR assay”) versus een gestandaardiseerde uitgangswaarde.
Complete hematologische respons, belangrijke cytogenetische respons en complete cytogenetische respons op eerstelijnsbehandeling werden geschat met behulp van de Kaplan-Meier benadering, waarbij non-responses waren geschrapt ten tijde van het laatste onderzoek.
Met gebruikmaking van deze benadering, verbeterden de geschatte cumulatieve responscijfers voor de eerstelijnsbehandeling met Glivec van 12 maanden behandeling tot 60 maanden behandeling als volgt:
CHR van 96,4% tot 98,4% en CCyR van 69,5% tot 86,7%.
Na 5 jaar follow-up, waren er 86 (15,6%) gevallen van progressie in de Glivec arm:
35 (6,3%) betroffen progressie tot de acceleratiefase/ blastaire crisis, 28 (5,1%) verlies van MCyR, 14 (2,5%) verlies van CHR of toename in WBC en 9 (1,6%) gevallen van overlijden die niet aan CML waren gerelateerd.
Daarentegen waren er 155 (28,0%) voorvallen in de IFN+Ara-C arm, waarvan 128 optraden tijdens eerstelijnsbehandeling met IFN+Ara-C.
Het geschatte aantal patiënten dat vrij is van progressie tot de acceleratiefase of de blastaire crisis bij 60 maanden is significant hoger in de Glivec-arm in vergelijking met de IFN-arm (92,9% versus 86,2%, p < 0,001).
Het jaarlijkse aantal progressies tot de acceleratiefase of blastaire crisis verminderde met de tijdsduur dat men in behandeling was en was minder dan 1% in het vierde en het vijfde jaar.
De geschatte progressievrije overleving bij 60 maanden was 83,2% in de Glivec-arm en 64,1% in de controle-arm (p < 0,001).
De jaarlijkse progressie van welk type ook voor Glivec nam eveneens af in de loop van de tijd.
Een totaal van 57 (10,3%) respectievelijk 73 (13,2%) patiënten overleden in de Glivec en IFN+Ara-C groepen.
Bij 60 maanden is de geschatte overleving 89,4% (86, 92) vs.
85,6% (82, 89) in de gerandomiseerde Glivec respectievelijk de IFN+Ara-C groepen (p=0,049, log-rank test).
Dit ‘ tijd tot gebeurtenis’ eindpunt is sterk beïnvloed door de hoge crossover van IFN+Ara-C naar Glivec.
Het effect van de Glivec behandeling op de overleving in de chronische fase van nieuw gediagnosticeerde CML is verder onderzocht in een retrospectieve analyse van de bovenvermelde Glivec gegevens met de primaire gegevens van een andere fase III onderzoek met IFN+Ara-C (n=325) in een identiek behandelschema.
In deze retrospectieve analyse was de superioriteit van Glivec over IFN+Ara-C in de algehele overleving aangetoond (p < 0,001); binnen 42 maanden waren 47 (8,5%) Glivec patiënten en 63 (19,4%) IFN+Ara-C patiënten overleden.
De gradatie van cytogenetische respons en moleculaire respons had een duidelijk effect op de langetermijn uitkomsten bij patiënten op Glivec.
Terwijl een geschatte hoeveelheid van 97% (93%) van de patiënten met CCyR (PCyR) na 12 maanden vrij was van progressie tot de acceleratiefase/ blastaire crisis bij 60 maanden, was slechts 81% van de patiënten zonder MCyR na 12 maanden vrij van progressie naar CML in een gevorderd stadium bij 60 maanden (p < 0,001
94 algeheel, p=0,20 tussen CCyR en PCyR).
Voor patiënten met CCyR en reductie in Bcr-Abl transcripten van tenminste 3 logarithmen op 12 maanden, was de kans op het vrij blijven van progressie tot acceleratiefase/ blastaire crisis 100% bij 60 maanden.
Soortgelijke bevindingen werden gevonden op basis van een 18 maands landmark analyse.
In dit onderzoek waren dosisverhogingen toegestaan van 400 mg per dag naar 600 mg per dag, en vervolgens van 600 mg per dag naar 800 mg per dag.
Na 42 maanden follow-up ondervonden 11 patiënten een bevestigd verlies (binnen 4 weken) van hun cytogenetische respons.
Van deze 11 patiënten kregen 4 patiënten een dosisverhoging tot 800 mg per dag, 2 van hen herwonnen een cytogenetisch respons (1 partiële en 1 complete, de laatste bereikte ook een moleculaire respons), terwijl van de 7 patiënten die geen dosisverhoging kregen, slechts één een complete cytogenetische respons herwon.
Het percentage van sommige bijwerkingen was hoger bij de 40 patiënten bij wie de dosis was verhoogd tot 800 mg per dag in vergelijking met de patiëntenpopulatie vóór de verhoging van de dosis (n=551).
De vaker voorkomende bijwerkingen waren gastrointestinale hemorragieën, conjunctivitis en verhoging van transaminasen of bilirubine.
Andere bijwerkingen werden gemeld met lagere of gelijke frequentie.
Chronische fase, Interferon-falen:
532 volwassen patiënten werden behandeld met een startdosis van 400 mg.
De patiënten werden onderverdeeld in drie hoofdcategorieën: hematologisch falen (29%), cytogenetisch falen (35%), of intolerantie t. o. v. interferon (36%).
De patiënten hadden gedurende een voorafgaande mediane periode van 14 maanden IFN therapie gekregen met doses ≥ 25 x 106 IU per week en waren allen in de late chronische fase beland, met een mediane tijd vanaf de diagnose van 32 maanden.
De primaire werkzaamheidsvariabele van het onderzoek was de mate van een belangrijke cytogenetische respons (complete plus partiële respons, 0 tot 35% Ph+ metafases in het beenmerg).
In dit onderzoek bereikte 65% van de patiënten een belangrijke cytogenetische respons die compleet was bij 53% (43% bevestigd) van de patiënten (Tabel 4).
Een complete hematologische respons werd bereikt bij 95% van de patiënten.
Acceleratiefase:
235 volwassen patiënten met de ziekte in de acceleratiefase werden in het onderzoek opgenomen.
De eerste 77 patiënten startten met 400 mg, het protocol werd vervolgens gewijzigd om hogere doseringen toe te staan en de overgebleven 158 patiënten startten met 600 mg.
De primaire werkzaamheidsvariabele was de mate van hematologische respons, uitgedrukt hetzij als een complete hematologische respons, geen bewijzen van leukemie (dit is klaring van blasten van het merg en het bloed, maar zonder volledig perifeer bloedherstel zoals bij complete respons), of als een terugkeer naar de chronische fase van CML.
Een bevestigde hematologische respons werd bereikt bij 71,5% van de patiënten (Tabel 4).
Belangrijk te melden was dat ook 27,7% van de patiënten een belangrijke cytogenetische respons bereikte, die compleet was bij 20,4% (16% bevestigd) van de patiënten.
Voor patiënten behandeld met 600 mg is de huidige schatting van de mediane progressie- vrije-overleving en algemene overleving respectievelijk 22,9 en 42,5 maanden.
Myeloïde blastaire crisis:
260 patiënten met myeloïde blast crisis werden in het onderzoek opgenomen.
95 (37%) van hen had eerder chemotherapie gekregen voor de behandeling van ofwel de acceleratiefase of de blastaire crisis (“ voorbehandelde patiënten”) terwijl 165 (63%) van hen deze therapie niet had gekregen (“ onbehandelde patiënten”).
De eerste 37 patiënten startten met 400 mg, het protocol werd daarna gewijzigd om hogere doseringen toe te staan en de overgebleven 223 patiënten startten met 600 mg.
De primaire werkzaamheidsvariabele was de mate van hematologische respons, uitgedrukt als een complete hematologische respons, geen bewijzen van leukemie, of als een terugkeer naar de chronische fase van CML met gebruik van dezelfde criteria als voor het onderzoek in de acceleratiefase.
Bij dit onderzoek bereikte 31% van de patiënten een hematologische respons (36% van de onbehandelde patiënten en 22% van de voorbehandelde patiënten).
De mate van respons was eveneens groter bij de patiënten behandeld met 600 mg (33%) dan bij de patiënten behandeld met 400 mg (16%, p=0,0220).
De huidige schatting van de mediane overleving van eerder onbehandelde en behandelde patiënten is respectievelijk 7,7 en 4,7 maanden.
95 Lymfoïde blastaire crisis: een beperkt aantal patiënten werd in fase I onderzoeken ingesloten (n=10).
Het aantal met een hematologische respons met een tijdsduur van 2– 3 maanden was 70%.
Tabel 4
Respons bij CML onderzoeken bij volwassenen
Onderzoek 0110 37-maands gegevens Chronische fase, IFN falen (n=532)% van
Onderzoek 0109 40,5-maands gegevens Acceleratiefase (n=235) de patiënten (CI95%)
Onderzoek 0102 38-maands gegevens Myeloïde blastaire crisis (n=260)
Hematologische respons1 Complete hematologische respons (CHR)
95% (92,3– 96,3) 95%
71% (65,3– 77,2) 42%
31% (25,2– 36,8) 8%
Geen bewijzen van leukemie Niet van toepassing (NEL)
12%
5%
Terugkeer naar chronische fase (RTC)
Niet van toepassing
17%
18%
Belangrijke cytogenetische respons2
65% (61,2– 69,5)
28% (22,0– 33,9)
15% (11,2– 20,4)
Complete
53%
20%
7%
1
(Bevestigd3) [95%BI] Partiële
(43%) [38,6– 47,2] 12%
(16%) [11,3– 21,0] 7%
(2%)
[0,6– 4,4] 8%
Hematologische respons criteria (elke respons te bevestigen na ≥ 4 weken):
CHR Onderzoek 0110 [WBC < 10 x 109/ l, bloedplaatjes < 450 x 109/ l, myelocyten+metamyelocyten < 5% in bloed, geen blasten en promyelocyten in bloed, basofielen < 20%, geen extramedullaire verwikkelingen] en in onderzoeken 0102 en 0109 [ANC ≥ 1,5 x 109/ l, bloedplaatjes ≥ 100 x 109/ l, geen bloed blasten, BM blasten < 5% en geen extramedullaire ziekte] NEL Zelfde criteria als voor CHR maar ANC ≥ 1 x 109/ l en bloedplaatjes ≥ 20 x 109/ l (enkel 0102 en 0109) RTC < 15% blasten BM en PB, < 30% blasten+promyelocyten in BM en PB, < 20% basofielen in PB, geen andere extramedullaire ziekte dan milt en lever (enkel voor 0102 en 0109).
BM = beenmerg, PB = perifeer bloed 2 Cytogenetische respons criteria:
Een belangrijke respons combineert zowel de complete als de partiële respons: complete (0% Ph+ metafases), partiële (1– 35%) 3 Complete cytogenetische respons, bevestigd door een tweede cytogenetische beenmerg-evaluatie uitgevoerd tenminste 1 maand na het initiële beenmergonderzoek.
Kinderen:
Een totaal van 26 patiënten jonger dan 18 jaar met ofwel chronische fase CML (n=11) of CML in blastaire crisis of Ph+ acute leukemieën (n=15) werd ingesloten in een dosis-oplopende fase I- onderzoek.
Dit was een populatie van zwaar voorbehandelde patiënten, aangezien 46% voorafgaande BMT had ondergaan en 73% een voorafgaande multi-agens chemotherapie.
De patiënten werden behandeld met Glivec doses van 260 mg/ m2/ dag (n=5), 340 mg/ m2/ dag (n=9), 440 mg/ m2/ dag (n=7) en 570 mg/ m2/ dag (n=5).
Van de 9 patiënten met chronische fase CML voor wie cytogenetische gegevens beschikbaar waren, verkregen er respectievelijk 4 (44%) en 3 (33%) een complete en partiële cytogenetische respons, met een M CyR va n 77%.
In totaal 51 kinderen met nieuw gediagnosticeerde en onbehandelde CML in de chronische fase werden geïncludeerd in een open-label, multicentra, eenarmig fase II onderzoek.
Patiënten werden behandeld met Glivec 340 mg/ m2/ dag, zonder onderbrekingen in afwezigheid van dosisbeperkende toxiciteit.
Glivecbehandeling induceert een snelle respons bij nieuw gediagnosticeerde kinderen met CML met een CHR van 78% na 8 weken therapie.
De hoge CHR ging gepaard met de ontwikkeling van een complete cytogenetische respons (CCyR) van 65%, wat vergelijkbaar is met de resultaten 96 zoals gezien bij volwassenen.
Bovendien werd een partiële cytogenetische respons (PCyR) gezien bij 16% voor een MCyR van 81%.
De meerderheid van de patiënten die een CCyR bereikten ontwikkelde de CCyR tussen 3 en 10 maanden met een mediane tijd tot respons van 5,6 maanden, gebaseerd op de Kaplan-Meier schatting.
Klinische onderzoeken bij Ph+ ALL Nieuw gediagnosticeerd Ph+ ALL:
Imatinib, gebruikt als enig middel, induceerde een significant hogere complete hematologische respons dan chemotherapie (96,3% vs.
50%; p=0,0001) in een gecontroleerd onderzoek (ADE10) naar imatinib versus chemotherapie inductie bij 55 nieuw gediagnosticeerde patiënten van 55 jaar en ouder.
Wanneer salvagetherapie met imatinib werd toegediend bij patiënten die niet of slecht reageerden op chemotherapie, bereikten 9 (81,8%) van de 11 patiënten een complete hematologische respons.
Dit klinisch effect werd geassocieerd met een hogere reductie in bcr-abl transcripten bij de met imatinib behandelde patiënten in vergelijking met de chemotherapie-arm na 2 weken therapie (p=0,02).
Alle patiënten kregen imatinib en consolidatiechemotherapie (zie Tabel 5) na inductie en de niveaus van bcr-abl transcripten waren gelijk in de twee armen na 8 weken.
Zoals verwacht op basis van de onderzoeksopzet werd geen verschil waargenomen in remissieduur, ziektevrije overleving of algehele overleving, hoewel patiënten met een complete moleculaire respons die minimale residuele ziekte hadden, een betere uitkomst hadden in termen van remissieduur (p=0,01) en ziektevrije overleving (p=0,02).
De resultaten die zijn waargenomen in een groep van 211 nieuw gediagnosticeerde Ph+ ALL patiënten in vier ongecontroleerde klinische onderzoeken (AAU02, ADE04, AJP01 en AUS01) zijn consistent met de hierboven beschreven resultaten.
Imatinib in combinatie met chemotherapie-inductie (zie Tabel 5) resulteerde in een complete hematologische respons van 93% (147 van 158 evalueerbare patiënten) en in een belangrijke cytogenetische respons van 90% (19 van 21 evalueerbare patiënten).
De complete moleculaire respons was 48% (49 van 102 evalueerbare patiënten).
In twee onderzoeken (AJP01 en AUS01) waren ziektevrije overleving (DFS) en algehele overleving (OS) steeds langer dan 1 jaar en ze waren superieur ten opzichte van historische controles (DFS p < 0,001; OS p < 0,0001).
Tabel 5
Chemotherapie gebruikt in combinatie met imatinib
Onderzoek Voorfase
ADE10 DEX 10 mg/ m2 oraal, dag 1-5; CP 200 mg/ m2 i. v., dag 3, 4, 5; MTX 12 mg intrathecaal, dag 1
Remissie-inductie
DEX 10 mg/ m2 oraal, dag 6-7, 13-16; VCR 1 mg i. v., daf 7, 14; IDA 8 mg/ m2 i. v.
(0,5 uur), dag 7, 8, 14, 15; CP 500 mg/ m2 i. v. (1 uur) dag 1; Ara-C 60 mg/ m2 i. v., dag 22-25, 29-32
Consolidatietherapie I, III, V
MTX 500 mg/ m2 i. v.
(24 uur), dag 1, 15; 6-MP 25 mg/ m2 oraal, dag 1-20
Consolidatietherapie II, IV Onderzoek AAU02
Ara-C 75 mg/ m2 i. v.
(1 uur), dag 1-5; VM26 60 mg/ m2 i. v.
(1 uur), dag 1-5
Inductietherapie (de Daunorubicine 30 mg/ m2 i. v., dag 1-3, 15-16; VCR 2 mg totale dosis i. v.,
novo Ph+ ALL)
dag 1, 8, 15, 22; CP 750 mg/ m2 i. v., dag 1, 8; prednison 60 mg/ m2 oraal, dag 1-7, 15-21; IDA 9 mg/ m2 oraal, dag 1-28; MTX 15 mg intrathecaal, dag 1, 8, 15, 22; Ara-C 40 mg intrathecaal, dag 1, 8, 15, 22; methylprednisolon 40 mg intrathecaal, dag 1, 8, 15, 22
Consolidatie (de novo Ph+ ALL) Onderzoek ADE04
Ara-C 1.000 mg/ m2/ 12 h i. v. (3 uur), daf 1-4; mitoxantron 10 mg/ m2 i. v. dag 3-5; MTX 15 mg intrathecaal, dag 1; methylprednisolon 40 mg intrathecaal, dag 1
Voorfase
DEX 10 mg/ m2 oraal, dag 1-5; CP 200 mg/ m2 i. v., dag 3-5; MTX 15 mg intrathecaal, dag 1
Inductietherapie I
DEX 10 mg/ m2 oraal, dag 1-5; VCR 2 mg i. v., dag 6, 13, 20;
97 daunorubicine 45 mg/ m2 i. v., dag 6-7, 13-14
Inductietherapie II
CP 1 g/ m2 i. v.
(1 uur), dag 26, 46; Ara-C 75 mg/ m2 i. v.
(1 uur), dag 28- 31, 35-38, 42-45; 6-MP 60 mg/ m2 oral, dag 26-46
Consolidatietherapie Onderzoek AJP01
DEX 10 mg/ m2 oral, days 1-5; vindesine 3 mg/ m2 i. v., day 1; MTX 1.5 g/ m2 i. v.
(24 h), day 1; etoposide 250 mg/ m2 i. v.
(1 h) days 4-5; Ara- C 2x 2 g/ m2 i. v.
(3 h, q 12 h), day 5
Inductietherapie
CP 1,2 g/ m2 i. v.
(3 uur), dag 1; daunorubicine 60 mg/ m2 i. v.
(1 uur), dag 1-3; vincristine 1,3 mg/ m2 i. v., dag 1, 8, 15, 21; prednisolon 60 mg/ m2/ dag oraal
Consolidatietherapie
Alternerende chemotherapie cyclus: hoge dosis chemotherapie met MTX 1 g/ m2 i. v.
(24 uur), dag 1, en Ara-C 2 g/ m2 i. v.
(elke 12 uur), dag 2-3, gedurende 4 cycli
Onderhoud Onderzoek AUS01
VCR 1,3 g/ m2 i. v., dag 1; prednisolon 60 mg/ m2 oraal, dag 1-5
Inductie-consolidatie therapie
Hyper-CVAD regime:
CP 300 mg/ m2 i. v.
(3 uur, elke 12 uur), dag 1-3; vincristine 2 mg i. v., dag 4, 11; doxorubicine 50 mg/ m2 i. v.
(24 uur), dag 4; DEX 40 mg/ dag op dag 1-4 en 11-14, afgewisseld met MTX 1 g/ m2 i. v.
(24 uur), dag 1, Ara-C 1 g/ m2 i. v.
(2 uur, elke 12 uur), dag 2-3 (totaal van 8 cycli)
Onderhoud
VCR 2 mg i. v. maandelijks gedurende 13 maanden; prednisolon 200 mg oraal, 5 dagen per maand gedurende 13 maanden
Alle behandelingen omvatten toediening van steroïden voor CNS prophylaxe.
Ara-C: cytosine arabinoside; CP: cyclofosfamide; DEX: dexamethason; MTX: methotrexaat; 6- MP:
6-mercaptopurine; VM26: teniposide; VCR: vincristine; IDA: idarubicine; i. v.: intraveneus
Recidiverende/ refractaire Ph+ ALL:
Wanneer imatinib werd gebruikt als enig middel bij patiënten met recidiverende/ refractaire Ph+ ALL, resulteerde dit bij 53 van 411 patiënten die evalueerbaar waren voor respons, in een hematologische respons van 30% (9% complete respons) en een belangrijke cytogenetische respons van 23%.
(Opgemerkt dient te worden dat 353 van de 411 patiënten waren behandeld in een “ expanded access” programma zonder dat primaire responsgegevens waren verzameld).
De mediane tijd tot progressie in de algehele populatie van 411 patiënten met recidiverende / refractaire Ph+ ALL varieerde van 2,6 tot 3,1 maanden, en de mediane algehele overleving in de 401 evalueerbare patiënten varieerde van 4,9 tot 9 maanden.
De gegevens waren vergelijkbaar wanneer een heranalyse werd uitgevoerd waarin alleen patiënten van 55 jaar of ouder werden opgenomen.
Klinische onderzoeken bij MDS/ MPD Ervaring met Glivec bij deze indicatie is zeer beperkt en is gebaseerd op hematologische en cytogenetische responscijfers.
Er zijn geen gecontroleerde onderzoeken die een klinisch voordeel of toegenomen overleving aantonen.
Eén open label, multicentra, fase II klinisch onderzoek (onderzoek B2225) werd uitgevoerd, waarin Glivec werd onderzocht bij verschillende patiëntenpopulaties die leden aan levensbedreigende ziekten, geassocieerd met Abl, Kit of PDGFR proteïne-tyrosine kinases.
Dit onderzoek omvatte 7 patiënten met MDS/ MPD, die werden behandeld met 400 mg Glivec per dag.
Drie patiënten hadden een complete hematologische respons (CHR) en één patient had een partiële hematologische respons (PHR).
Ten tijde van de oorspronkelijke analyse ontwikkelden drie van de vier patiënten met gedetecteerde PDGFR gen herschikkingen een hematologische respons (2 CHR en 1 PHR).
De leeftijd van deze patiënten varieerde van 20 tot 72 jaar.
Bovendien werden nog eens 24 patiënten met MDS/ MPD vermeld in 13 publicaties.
21 patiënten werden behandeld met 400 mg Glivec per dag, terwijl de andere 3 patiënten lagere doses kregen.
Bij elf patiënten werd PDGFR gen herschikkingen gevonden, 9 van hen bereikten een CHR en 1 een PHR.
De leeftijd van deze patiënten varieerde van 2 tot 79 jaar.
In een recente publicatie wees de bijgewerkte informatie van 6 van deze 11 patiënten uit dat al deze patiënten in cytogenetische remissie bleven (bereik 32-38 maanden).
In dezelfde publicatie werden langetermijn follow-up gegevens van 12 MDS/ MPD patiënten met PDGFR 98 gen herschikkingen gemeld (5 patiënten van onderzoek B2225).
Deze patiënten kregen Glivec gedurende een mediaan van 47 maanden (bereik 24 dagen – 60 maanden).
Bij 6 van deze patiënten is de follow-up nu langer dan 4 jaar.
Elf patiënten bereikten snel CHR; bij tien was sprake van complete verdwijning van cytogenetische afwijkingen en een verlaging of verdwijning van fusietranscripten zoals gemeten met RT-PCR.
De hematologische en cytogenetische responsen bleven gehandhaafd gedurende een mediaan van 49 maanden (bereik 16-60) respectievelijk 47 maanden (bereik 16-59).
De algehele overleving is 65 maanden sinds de diagnose (bereik 25-234).
Glivectoediening aan patiënten zonder de genetische translocatie resulteerde in het algemeen niet in een verbetering.
Klinische onderzoeken bij HES/ CEL Eén open label, multicentra, fase II klinisch onderzoek (onderzoek B2225) werd uitgevoerd waarin Glivec werd getest bij verschillende patiëntenpopulaties die leden aan levensbedreigende ziekten, geassocieerd met Abl, Kit of PDGFR proteïne-tyrosine kinases.
In deze studie werden 14 patiënten met HES/ CEL behandeld met 100 mg tot 1.000 mg Glivec per dag.
Nog eens 162 patiënten met HES/ CEL, vermeld in 35 gepubliceerde case reports en case series, kregen Glivec met een dosis van 75 mg tot 800 mg per dag.
Cytogenetische afwijkingen werden beoordeeld bij 117 van de totale populatie van 176 patiënten.
Bij 61 van deze 117 patiënten werd FIP1L1-PDGFRα fusie kinase vastgesteld.
Al deze patiënten met FIP1L1-PDGFRα fusie kinase bereikten een complete hematologische respons.
Het FIP1L1-PDGFRα fusie kinase was of negatief of onbekend bij 115 patiënten, van wie 62 (54%) een complete (n=46) of een partiële (n=16) hematologische respons bereikten. Noge eens vier HES patiënten in andere 3 gepubliceerde rapporten bleken FIP1L1- PDGFRα -positief te zijn.
Alle 65 FIP1L1-PDGFRα fusie kinase positieve patiënten bereikten een CHR die maanden aanhield (bereik van 1+ tot 44+ maanden geschrapt ten tijde van de rapportage).
Zoals vermeld in een recente publicatie bereikten 21 van deze 65 patiënten ook complete moleculaire remissie met een mediane follow-up van 28 maanden (bereik 13-67 maanden).
De leeftijd van deze patiënten varieerden van 25 tot 72 jaar.
Bovendien werden verbeteringen in symptomatologie en andere orgaandysfunctie afwijkingen gemeld in de case reports door de onderzoekers.
Verbeteringen werden gemeld in de volgende orgaanstelsels: hart, zenuwstelsel, huid/ onderhuid, ademhalingsstel- sel/ borstkas/ mediastinum, skeletspier/ bindweefsel/ bloedvat, en maagdarmstelsel.
Klinische onderzoeken bij GIST Eén fase II open-label, gerandomiseerd, ongecontroleerd multinationaal onderzoek werd uitgevoerd bij patiënten met niet-reseceerbare of gemetastaseerde maligne gastro-intestinale stromale tumoren (GIST).
In dit onderzoek werden 147 patiënten opgenomen en gerandomiseerd op ofwel 400 mg ofwel 600 mg oraal éénmaal per dag, tot 36 maanden.
Deze patiënten varieerden in leeftijd van 18 tot 83 jaar en hadden een pathologische diagnose van Kit-positieve maligne GIST die niet-reseceerbaar en/ of gemetastaseerd was.
Er werd routinematig immunohistochemie uitgevoerd met Kit antilichaam (A- 4502, konijn polyclonaal antiserum, 1:100; DAKO Corporation, Carpinteria, CA) volgens analyse met een avidine-biotine-peroxidase complex methode na antigen herstel.
Het primaire bewijs van werkzaamheid was gebaseerd op objectieve responscijfers.
Tumoren moesten meetbaar zijn op tenminste in één plaats van de ziekte, en respons werd gedefinieerd op basis van de criteria van de Southwestern Oncology Group (SWOG).
De resultaten zijn weergegeven in Tabel 6.
Tabel 6
Beste tumorrespons in onderzoek STIB2222 (GIST)
Alle doses (n=147) 400 mg (n=73) 600 mg (n=74)
Beste respons Complete respons
n (%) 1 (0,7)
Partiële respons Stabiele ziekte Progressieve ziekte Niet evalueerbaar Onbekend
98 (66,7) 23 (15,6) 18 (12,2) 5 (3,4) 2 (1,4)
99 Er waren geen verschillen in responscijfers tussen de twee doseringsgroepen.
Een significant aantal patiënten bij wie de ziekte stabiel was op het moment van de interim analyse, bereikte een partiële respons met langere behandeling (mediane follow-up 31 maanden).
Mediane tijd tot respons was 13 weken (95% CI 12– 23).
Mediane tijd tot therapiefalen in responders was 122 weken (95% CI 106– 147), terwijl dit in de gehele onderzoekspopulatie 84 weken (95% CI 71– 109) bedroeg.
De mediane algemene overleving is niet bereikt.
De Kaplan-Meier schatting voor overleving na 36 maanden follow-up is 68%.
In twee klinische onderzoeken (onderzoek B2222 en een intergroeponderzoek S0033) werd de dagelijkse dosis Glivec verhoogd tot 800 mg bij patiënten die progressie vertoonden op een lagere dagelijkse dosis van 400 mg of 600 mg.
De dagelijkse dosis werd verhoogd tot 800 mg bij in totaal 103 patiënten; 6 patiënten bereikten een partiële respons en 21 stabilisatie van hun ziekte na dosisverhoging voor een algemeen klinisch voordeel van 26%.
Uit de beschikbare veiligheidsgegevens blijkt het verhogen van de dosis tot 800 mg per dag bij patiënten die progressie vertonen op de lagere doses van 400 mg of 600 mg het veiligheidsprofiel van Glivec niet te beïnvloeden.
Klinische onderzoeken bij DFSP Eén fase II, open label, multicenter, klinisch onderzoek (onderzoek B2225) werd uitgevoerd met 12 patiënten met DFSP die werden behandeld met 800 mg Glivec per dag.
De leeftijd van de DFSP patiënten varieerde van 23 tot 75 jaar; DFSP was gemetastaseerd, lokaal recidiverend na initiële resectieve chirurgie en ongeschikt geacht voor verdere resectieve ingreep op het moment van deelname aan het onderzoek.
Het primaire bewijs van werkzaamheid was gebaseerd op objectieve responscijfers.
9 van de 12 geïncludeerde patiënten toonden een respons, 1 een complete en 8 een partiële.
3 van de partiële responders werden vervolgens ziektevrij door middel van chirurgie.
De mediane behandelingsduur in onderzoek B2225 was 6,2 maanden, met een maximale duur van 24,3 maanden.
Nog eens 6 DFSP patiënten die werden behandeld met Glivec werden in 5 gepubliceerde case reports gemeld, hun leeftijd varieerde van 18 maanden tot 49 jaar.
De volwassen patiënten die werden gemeld in de gepubliceerde literatuur waren behandeld met 400 mg (4 gevallen) of 800 mg (1 geval) Glivec per dag.
Kinderen kregen 400 mg/ m2/ dag, welke dosering vervolgens werd verhoogd tot 520 mg/ m2/ dag.
5 patiënten vertoonden een respons, 3 compleet en 2 partieel.
De mediane behandelingsduur in de gepubliceerde literatuur varieerde tussen 4 weken en meer dan 20 maanden.
De translocatie t(17:22)[(q22: q13)], of het genproduct ervan, was aanwezig in bijna alle responders op Glivecbehandeling.
5.2 Farmacokinetische eigenschappen
Farmacokinetiek van Glivec De farmacokinetiek van Glivec is geëvalueerd over een doseringsinterval van 25 tot 1.000 mg.
Plasma farmacokinetische profielen werden geanalyseerd op dag 1 en op dag 7 of dag 28; op dat moment hadden de plasma concentraties de steady state bereikt.
Absorptie De gemiddelde absolute biologische beschikbaarheid voor imatinib is 98%.
Er was een hoge interpatiënt variabiliteit in imatinib plasma AUC waarden na een orale dosis.
Wanneer het middel werd gegeven met een vetrijke maaltijd was de absorptie van imatinib minimaal verminderd (11% verlaging van de Cmax en een verlenging van de tmax met 1,5 uur), met een kleine reductie van de AUC (7,4%) vergeleken met omstandigheden van vasten.
Het effect van voorafgaande gastro-intestinale chirurgie op de geneesmiddelabsorptie is niet bestudeerd.
Distributie Bij klinische relevante concentraties van imatinib bedroeg de plasma eiwit binding ongeveer 95%, op basis van in vitro experimenten, grotendeels aan albumine en alfa-zure-glycoproteïne, met slechts weinig binding aan lipoproteïne.
Metabolisme De belangrijkste metaboliet in de bloedcirculatie bij de mens is het N-gedemethyleerd piperazine derivaat, dat in vitro een vergelijkbare potentie laat zien als de moederverbinding.
De plasma AUC
100 van deze metaboliet was slechts 16% van de AUC van imatinib.
De plasma eiwitbinding van de N- gedemethyleerde metaboliet is vergelijkbaar met die van de moederverbinding.
Imatinib en de N-demethyl metaboliet zijn samen verantwoordelijk voor ongeveer 65% van de circulerende radioactiviteit (AUC (0-48h)).
De overblijvende circulerende radioactiviteit bestaat uit een aantal minder belangrijke metabolieten.
De in vitro resultaten tonen aan dat CYP3A4 het belangrijkste humane P450 enzym is dat de biotransformatie van imatinib katalyseert.
Van een reeks van potentiële co-medicaties (paracetamol, aciclovir, allopurinol, amfotericine, cytarabine, erythromycine, fluconazol, hydroxyurea, norfloxacine, penicilline V) toonden alleen erythromycine (IC50 50 µM) en fluconazol (IC50 118 µM) een inhibitie op het metabolisme van imatinib, die een klinische betekenis kan hebben.
Imatinib toonde in vitro aan een competitieve inhibitor te zijn voor markersubstraten voor CYP2C9, CYP2D6 en CYP3A4/ 5.
Ki waarden in humane levermicrosomen waren respectievelijk 27, 7,5 en 7,9 µmol/ l.
Maximale plasmaconcentraties van imatinib in patiënten zijn 2– 4 µmol/ l, bijgevolg is een inhibitie mogelijk van het CYP2D6- en/ of CYP3A4/ 5-gemedieerd metabolisme van gelijktijdig toegediende geneesmiddelen.
Imatinib interfereerde niet met de biotransformatie van 5-fluorouracil, maar het inhibeerde het metabolisme van paclitaxel als gevolg van een competitieve inhibitie van CYP2C8 (Ki = 34,7 µM).
Deze Ki waarde is veel hoger dan de verwachte plasmawaarden van imatinib bij patiënten, bijgevolg is er geen interactie te verwachten bij de gelijktijdige toediening van ofwel 5- fluorouracil of paclitaxel en imatinib.
Eliminatie Gebaseerd op de recuperatie van de verbinding(en) na een orale dosis van 14C-gemerkt imatinib, werd ongeveer 81% van de dosis binnen 7 dagen teruggevonden in de faeces (68% van de dosis) en de urine (13% van de dosis).
Ongewijzigd imatinib was verantwoordelijk voor 25% van de dosis (5% urine, 20% faeces), de rest zijnde metabolieten.
Plasma farmacokinetiek Na orale toediening aan gezonde vrijwilligers was de t½ ongeveer 18 uur, wat er op wijst dat eenmaal daagse dosering geschikt is.
De verhoging van de gemiddelde AUC met verhoging van de dosis was lineair en dosis-proportioneel binnen het doseringsinterval van 25– 1.000 mg imatinib na orale toediening.
Er was geen verandering in de kinetiek van imatinib na herhaalde dosering, en de accumulatie bedroeg 1,5- tot 2,5-maal bij steady state bij een dosering van éénmaal daags.
Farmacokinetiek bij GIST-patiënten Bij GIST-patiënten was de steady state blootstelling 1,5-maal hoger dan deze waargenomen voor CML patiënten bij dezelfde dosis (400 mg dagelijks).
Gebaseerd op een preliminaire populatie- farmacokinetische analyse bij GIST-patiënten, waren er drie variabelen (albumine, WBC en bilirubine) waarvoor een statistisch significant verband werd gevonden met de imatinib farmacokinetiek.
Verlaagde albumine waarden veroorzaakten een verminderde klaring (CL/ f); en hogere WBC waarden leidden tot een vermindering van CL/ f.
Nochtans, deze verbanden zijn niet voldoende uitgesproken om een dosisaanpassing te rechtvaardigen.
In deze patiëntenpopulatie, zou de aanwezigheid van levermetastasen mogelijk kunnen leiden tot leverinsufficiëntie en gereduceerd metabolisme.
Populatie farmacokinetiek Gebaseerd op analyse van de populatie farmacokinetiek bij CML patiënten, was er een klein effect van de leeftijd op het distributievolume (12% verhoging bij patiënten > 65 jaar).
Dit verschil wordt niet als klinisch significant gezien.
Het effect van het lichaamsgewicht op de klaring van imatinib is zodanig dat voor een patiënt, die 50 kg weegt, verwacht wordt dat de gemiddelde klaring 8,5 liter per uur bedraagt, terwijl voor een patiënt, die 100 kg weegt, de klaring zal stijgen tot 11,8 liter per uur.
Deze verschillen worden niet als voldoende beschouwd om een dosis aanpassing op basis van kg lichaamsgewicht te rechtvaardigen.
Er is geen invloed van het geslacht op de kinetiek van imatinib.
Farmacokinetiek bij kinderen
101 Zoals bij volwassen patiënten, werd imatinib snel geabsorbeerd na orale toediening bij pediatrische patiënten in fase I- en fase II-onderzoeken.
Met een dosering bij kinderen van 260 en 340 mg/ m2/ dag werd een gelijkwaardige blootstelling bereikt als met respectievelijk 400 en 600 mg bij volwassen patiënten.
Uit de vergelijking van de AUC(0-24) op dag 8 en dag 1 bij het doseringsniveau van 340 mg/ m2/ dag bleek een 1,7-voudige geneesmiddelenaccumulatie na herhaalde éénmaal daagse toedieningen.
Aantasting van orgaanfuncties Imatinib en zijn metabolieten worden niet in significante mate via de nier uitgescheiden.
Patiënten met milde en matige nierfunctiestoornissen blijken een hogere plasmablootstelling te hebben dan patiënten met een normale nierfunctie.
De toename is ongeveer 1,5- tot 2-voudig, overeenkomend met een 1,5- voudige verhoging van plasma AGP, waaraan imatinib sterk bindt.
De klaring van het vrije geneesmiddel imatinib is waarschijnlijk vergelijkbaar bij patiënten met nierfunctiestoornissen en patiënten met een normale nierfunctie, aangezien de renale uitscheiding slechts een geringe eliminatieroute voor imatinib vertegenwoordigt (zie rubrieken 4.2 en 4.4).
Hoewel de resultaten van farmacokinetische analyses hebben aangetoond dat er aanzienlijke interindividuele variatie is, nam de gemiddelde blootstelling aan imatinib niet toe bij patiënten met verschillende gradaties van leverfunctiestoornissen vergeleken met patiënten met normale leverfunctie (zie rubrieken 4.2, 4.4 en 4.8).
5.3 Gegevens uit het preklinisch veiligheidsonderzoek
Het preklinisch veiligheidsprofiel van imatinib werd bepaald bij ratten, honden, apen en konijnen.
Toxiciteitsonderzoeken met meervoudige doses toonden lichte tot matige hematologische wijzigingen bij ratten, honden en apen, gepaard gaand met veranderingen in het beenmerg bij ratten en honden.
De lever was een doelorgaan bij ratten en honden.
Bij beide species werden milde tot matige stijgingen van de transaminasen en lichte dalingen van cholesterol, triglyceriden, totaal proteïne en albuminespiegels waargenomen.
Er werden geen histopathologische wijzigingen gezien in de lever van de rat.
Er werd een ernstige levertoxiciteit waargenomen bij honden, die gedurende 2 weken behandeld werden, met verhoogde leverenzymen, hepatocellulaire necrose, necrose van de galgangen en galganghyperplasie.
Renale toxiciteit werd waargenomen bij apen die behandeld werden gedurende 2 weken, met focale mineralisatie en dilatatie van de renale tubulus en tubulaire nefrose.
Bij verschillende van deze dieren werden verhoogde “ blood urea nitrogen” (BUN) en creatinine waargenomen.
Bij ratten werd hyperplasie van het transitionaal epitheel in de renale papillen en in de urineblaas waargenomen bij doses van meer dan 6 mg/ kg in het 13-weken durende onderzoek, zonder wijzigingen in serum- of urineparameters.
Een verhoogd aantal van opportunistische infecties werd waargenomen bij chronische imatinib behandeling.
In een 39-weken durend apenonderzoek, werd er geen “ NOAEL” (“ no observed adverse effect level”) vastgesteld bij de laagste dosis van 15 mg/ kg, ongeveer één-derde van de humane maximumdosis van 800 mg gebaseerd op het lichaamsoppervlak.
Behandeling van deze dieren resulteerde in een verslechtering van normaal onderdrukte malaria infecties.
Imatinib werd niet als genotoxisch beschouwd wanneer het getest werd in een in vitro bacteriële celtest (Ames test), een in vitro zoogdierenceltest (muislymfoma) en in een in vivo rat micronucleus test.
Positief genotoxische effecten werden verkregen met imatinib in een in vitro zoogdierceltest (Chinees hamsterovarium) voor clastogeniciteit (chromosoomafwijking) in de aanwezigheid van metabole activatie.
Twee intermediaire producten van het productieproces, die ook aanwezig zijn in het eindproduct zijn positief voor mutagenese in de Ames test.
Eén van deze intermediaire producten was ook positief in de muislymfoma test.
In een fertiliteitsonderzoek, waarbij mannelijke ratten gedurende 70 dagen vóór paring gedoseerd
102 werden, was het gewicht van testikels en epididymis en het percentage beweeglijk sperma verminderd bij 60 mg/ kg, ongeveer gelijk aan de maximale klinische dosis van 800 mg/ dag, gebaseerd op het lichaamsoppervlak.
Dit werd niet waargenomen bij doses ≤ 20 mg/ kg.
Een lichte tot matige reductie in de spermatogenese werd ook waargenomen bij de hond bij orale doses > 30 mg/ kg.
Wanneer vrouwelijke ratten werden gedoseerd 14 dagen voor paring en verder tot dag 6 van de dracht, was er geen effect op de paring, noch op het aantal zwangere wijfjes.
Bij een dosis van 60 mg/ kg, vertoonden vrouwelijke ratten een opmerkelijk post-implantatie foetaal verlies en een gereduceerd aantal levende foetussen.
Dit werd niet waargenomen bij doses ≤ 20 mg/ kg.
In een orale pre- en postnatale ontwikkelingsonderzoek bij ratten, werd rode vaginale vloed opgemerkt in de 45 mg/ kg/ dag groep op ofwel dag 14 of dag 15 van de dracht.
Bij dezelfde dosis was zowel het aantal doodgeboren jongen als het aantal dat stierf tussen postpartum dagen 0 en 4 verhoogd.
In de F1 nakomelingen, waren bij hetzelfde dosisniveau de gemiddelde lichaamsgewichten gereduceerd vanaf de geboorte tot het moment dat ze gedood werden en het aantal jongen dat het criterium voor preputiale scheiding haalde was licht verlaagd.
F1 fertiliteit was niet beïnvloed, terwijl er een verhoogd aantal resorpties en een verlaagd aantal levensvatbare foetussen werd waargenomen bij 45 mg/ kg/ dag.
De “ no observed effect level” (“ NOEL”) voor zowel de moederdieren als de F1 generatie was 15 mg/ kg/ dag (één vierde van de maximum humane dosis van 800 mg).
Imatinib was teratogeen bij ratten indien toegediend tijdens de organogenese in doses ≥ 100 mg/ kg, ongeveer gelijk aan de maximum klinische dosis van 800 mg/ dag, gebaseerd op het lichaamsoppervlak.
Teratogene effecten omvatten exencefalie of encefalocele, afwezige/ gereduceerde frontale en afwezige pariëtale botten.
Deze effecten werden niet waargenomen bij doses ≤ 30 mg/ kg.
In de 2-jaars carcinogeniteitsonderzoek bij ratten resulteerde de toediening van 15, 30 en 60 mg/ kg/ dag imatinib in een statistisch significante reductie van de levensduur van mannetjes bij 60 mg/ kg/ dag en vrouwtjes bij ≥ 30 mg/ kg/ dag.
Histopathologisch onderzoek van dode dieren lieten cardiomyopathie (beide geslachten), chronische progressieve nefropathie (vrouwtjes), en preputiale klierpapillomen zien als belangrijkste oorzaken van dood of redenen voor het doden van de dieren.
Doelorganen voor neoplastische veranderingen waren de nieren, urineblaas, urethra, preputiale en clitorale klier, dunne darm, bijschildklieren, bijnieren en non-glandulaire maag.
Papillomen/ carcinomen van de preputiale/ clitorale klier werden waargenomen vanaf 30 mg/ kg/ dag, wat ongeveer 0,5 of 0,3 keer de humane dagelijkse blootstelling vertegenwoordigt (gebaseerd op AUC) bij respectievelijk 400 mg/ dag of 800 mg/ dag, en 0,4 keer de dagelijkse blootstelling bij kinderen (gebaseerd op AUC) bij 340 mg/ m2/ dag.
De “ no observed effects level” (“ NOEL”) was 15 mg/ kg/ dag.
Nieradenomen/ carcinomen, urineblaas en urethra papillomen, adenocarcinomen van de dunne darm, bijschildklieradenomen, benigne en maligne medullaire tumoren van de bijnieren en papillomen/ carcinomen van de non-glandulaire maag werden waargenomen bij 60 mg/ kg/ dag, wat ongeveer 1,7 of 1 keer de humane dagelijkse blootstelling vertegenwoordigt (gebaseerd op AUC) bij respectievelijk 400 mg/ dag of 800 mg/ dag en 1,2 keer de dagelijkse blootstelling bij kinderen bij 340 mg/ m2/ dag.
De “ no observed effects level” (“ NOEL”) was 30 mg/ kg/ dag.
Het mechanisme en de relevantie van deze bevindingen in de carcinogeniciteitsonderzoek bij de rat zijn nog niet opgehelderd voor de mens.
Niet-neoplastische lesies die niet waren geïdentificeerd in eerdere preklinische onderzoeken, waren het cardiovasculair systeem, pancreas, endocriene organen en tanden.
De belangrijkste veranderingen waren cardiale hypertrofie en dilatatie, met tekenen van cardiale insufficiëntie tot gevolg bij sommige dieren.
6.
FARMACEUTISCHE GEGEVENS
6.1 Lijst van hulpstoffen
103 Tablet kern:
Microkristallijne cellulose Crospovidon Hypromellose Magnesiumstearaat Watervrij colloïdaal siliciumdioxide
Tablet omhulling:
Rood ijzeroxide (E172) Geel ijzeroxide (E172) Macrogol Talk Hypromellose
6.2 Gevallen van onverenigbaarheid
Niet van toepassing.
6.3 Houdbaarheid
3 jaar
6.4 Speciale voorzorgsmaatregelen bij bewaren
Bewaren beneden 30°C.
Bewaren in de oorspronkelijke verpakking, ter bescherming tegen vocht.
6.5 Aard en inhoud van de verpakking
PVDC/ alu blisterverpakkingen
Verpakkingen bevatten 10, 30 of 90 filmomhulde tabletten.
Niet alle verpakkingsgroottes hoeven in de handel gebracht te zijn.
6.6 Speciale voorzorgsmaatregelen voor het verwijderen
Geen bijzondere vereisten.
7.
HOUDER VAN DE VERGUNNING VOOR HET IN DE HANDEL BRENGEN
Novartis Europharm Limited Wimblehurst Road Horsham West Sussex, RH12 5AB VERENIGD KONINKRIJK
104 8.
NUMMER(S) VAN DE VERGUNNING VOOR HET IN DE HANDEL BRENGEN
EU/ 1/ 01/ 198/ 009 EU/ 1/ 01/ 198/ 010 EU/ 1/ 01/ 198/ 013
9.
DATUM VAN EERSTE VERLENING VAN DE VERGUNNING / HERNIEUWING VAN DE VERGUNNING
Datum van eerste verlening van de vergunning:
11.11.2003 Datum van eerste hernieuwing:
07.11.2006
10.
DATUM VAN HERZIENING VAN DE TEKST
105 BIJLAGE II
A.
HOUDER VAN DE VERGUNNING VOOR DE VERVAARDIGING VERANTWOORDELIJK VOOR VRIJGIFTE
B.
VOORWAARDEN VERBONDEN AAN DE VERGUNNING VOOR HET IN DE HANDEL BRENGEN
106 A.
HOUDER VAN DE VERGUNNING VOOR DE VERVAARDIGING VERANTWOORDELIJK VOOR VRIJGIFTE
Naam en adres van de fabrikant verantwoordelijk voor vrijgifte
Novartis Pharma GmbH Roonstrasse 25, D-90429 Neurenberg Duitsland
B.
VOORWAARDEN VERBONDEN AAN DE VERGUNNING VOOR HET IN DE HANDEL BRENGEN
• VOORWAARDEN OF BEPERKINGEN OPGELEGD AAN DE HOUDER VAN DE VERGUNNING VOOR HET IN DE HANDEL BRENGEN TEN AANZIEN VAN DE AFLEVERING EN HET GEBRUIK
Aan beperkt medisch voorschrift onderworpen geneesmiddel (Zie bijlage I: samenvatting van de productkenmerken, rubriek 4.2)
• VOORWAARDEN OF BEPERKINGEN MET BETREKKING TOT EEN VEILIG EN DOELTREFFEND GEBRUIK VAN HET GENEESMIDDEL
Niet van toepassing.
• ANDERE VOORWAARDEN
De houder van de vergunning voor het in de handel brengen zal de jaarlijkse indiening van PSURs voortzetten tenzij op andere wijze verzocht door de CHMP.
107 BIJLAGE III
ETIKETTERING EN BIJSLUITER
108 A.
ETIKETTERING
109 GEGEVENS DIE OP DE BUITENVERPAKKING MOETEN WORDEN VERMELD
DOOS
1.
NAAM VAN HET GENEESMIDDEL
Glivec 50 mg harde capsules Imatinib
2.
GEHALTE AAN WERKZA(A)M(E) BESTANDDE(E)L(EN)
Elke capsule bevat 50 mg imatinib (als mesilaat).
3.
LIJST VAN HULPSTOFFEN
4.
FARMACEUTISCHE VORM EN INHOUD
30 harde capsules
5.
WIJZE VAN GEBRUIK EN TOEDIENINGSWEG(EN)
Oraal gebruik.
Voor gebruik de bijsluiter lezen.
6.
EEN SPECIALE WAARSCHUWING DAT HET GENEESMIDDEL BUITEN HET BEREIK EN ZICHT VAN KINDEREN DIENT TE WORDEN GEHOUDEN
Buiten het bereik en zicht van kinderen houden.
7.
ANDERE SPECIALE WAARSCHUWING(EN), INDIEN NODIG
Gebruik enkel zoals aangewezen door een arts.
8.
UITERSTE GEBRUIKSDATUM
EXP
9.
BIJZONDERE VOORZORGSMAATREGELEN VOOR DE BEWARING
Bewaren beneden 30°C.
Bewaren in de oorspronkelijke verpakking, ter bescherming tegen vocht.
10.
BIJZONDERE VOORZORGSMAATREGELEN VOOR HET VERWIJDEREN VAN NIET-GEBRUIKTE GENEESMIDDELEN OF DAARVAN AFGELEIDE AFVALSTOFFEN (INDIEN VAN TOEPASSING)
110 11.
NAAM EN ADRES VAN DE HOUDER VAN DE VERGUNNING VOOR HET IN DE HANDEL BRENGEN
Novartis Europharm Limited Wimblehurst Road Horsham West Sussex, RH12 5AB VERENIGD KONINKRIJK
12.
NUMMER(S) VAN DE VERGUNNING VOOR HET IN DE HANDEL BRENGEN
EU/ 1/ 01/ 198/ 001
13.
PARTIJNUMMER
Lot
14.
ALGEMENE INDELING VOOR DE AFLEVERING
Geneesmiddel op medisch voorschrift.
15.
INSTRUCTIES VOOR GEBRUIK
16.
INFORMATIE IN BRAILLE
Glivec 50 mg
111 GEGEVENS DIE TEN MINSTE OP BLISTERVERPAKKINGEN OF STRIPS MOETEN WORDEN VERMELD
BLISTERVERPAKKINGEN
1.
NAAM VAN HET GENEESMIDDEL
Glivec 50 mg capsules Imatinib
2.
NAAM VAN DE HOUDER VAN DE VERGUNNING VOOR HET IN DE HANDEL BRENGEN
Novartis Europharm Limited
3.
UITERSTE GEBRUIKSDATUM
EXP
4.
PARTIJNUMMER
Lot
112 GEGEVENS DIE OP DE BUITENVERPAKKING MOETEN WORDEN VERMELD
DOOS
1.
NAAM VAN HET GENEESMIDDEL
Glivec 100 mg harde capsules Imatinib
2.
GEHALTE AAN WERKZA(A)M(E) BESTANDDE(E)L(EN)
Elke capsule bevat 100 mg imatinib (als mesilaat).
3.
LIJST VAN HULPSTOFFEN
4.
FARMACEUTISCHE VORM EN INHOUD
24 harde capsules 48 harde capsules 96 harde capsules 120 harde capsules 180 harde capsules
5.
WIJZE VAN GEBRUIK EN TOEDIENINGSWEG(EN)
Oraal gebruik.
Voor gebruik de bijsluiter lezen.
6.
EEN SPECIALE WAARSCHUWING DAT HET GENEESMIDDEL BUITEN HET BEREIK EN ZICHT VAN KINDEREN DIENT TE WORDEN GEHOUDEN
Buiten het bereik en zicht van kinderen houden.
7.
ANDERE SPECIALE WAARSCHUWING(EN), INDIEN NODIG
Gebruik enkel zoals aangewezen door een arts.
8.
UITERSTE GEBRUIKSDATUM
EXP
9.
BIJZONDERE VOORZORGSMAATREGELEN VOOR DE BEWARING
Bewaren beneden 30°C.
Bewaren in de oorspronkelijke verpakking, ter bescherming tegen vocht.
113 10.
BIJZONDERE VOORZORGSMAATREGELEN VOOR HET VERWIJDEREN VAN NIET-GEBRUIKTE GENEESMIDDELEN OF DAARVAN AFGELEIDE AFVALSTOFFEN (INDIEN VAN TOEPASSING)
11.
NAAM EN ADRES VAN DE HOUDER VAN DE VERGUNNING VOOR HET IN DE HANDEL BRENGEN
Novartis Europharm Limited Wimblehurst Road Horsham West Sussex, RH12 5AB VERENIGD KONINKRIJK
12.
NUMMER(S) VAN DE VERGUNNING VOOR HET IN DE HANDEL BRENGEN
EU/ 1/ 01/ 198/ 002 EU/ 1/ 01/ 198/ 003 EU/ 1/ 01/ 198/ 004 EU/ 1/ 01/ 198/ 005 EU/ 1/ 01/ 198/ 006
24 capsules 48 capsules 96 capsules 120 capsules 180 capsules
13.
PARTIJNUMMER
Lot
14.
ALGEMENE INDELING VOOR DE AFLEVERING
Geneesmiddel op medisch voorschrift.
15.
INSTRUCTIES VOOR GEBRUIK
16.
INFORMATIE IN BRAILLE
Glivec 100 mg
114 GEGEVENS DIE TEN MINSTE OP BLISTERVERPAKKINGEN OF STRIPS MOETEN WORDEN VERMELD
BLISTERVERPAKKINGEN
1.
NAAM VAN HET GENEESMIDDEL
Glivec 100 mg capsules Imatinib
2.
NAAM VAN DE HOUDER VAN DE VERGUNNING VOOR HET IN DE HANDEL BRENGEN
Novartis Europharm Limited
3.
UITERSTE GEBRUIKSDATUM
EXP
4.
PARTIJNUMMER
Lot
115 GEGEVENS DIE OP DE BUITENVERPAKKING MOETEN WORDEN VERMELD
DOOS
1.
NAAM VAN HET GENEESMIDDEL
Glivec 100 mg filmomhulde tabletten Imatinib
2.
GEHALTE AAN WERKZA(A)M(E) BESTANDDE(E)L(EN)
Elke filmomhulde tablet bevat 100 mg imatinib (als mesilaat).
3.
LIJST VAN HULPSTOFFEN
4.
FARMACEUTISCHE VORM EN INHOUD
20 filmomhulde tabletten 60 filmomhulde tabletten 120 filmomhulde tabletten 180 filmomhulde tabletten
5.
WIJZE VAN GEBRUIK EN TOEDIENINGSWEG(EN)
Oraal gebruik.
Voor gebruik de bijsluiter lezen.
6.
EEN SPECIALE WAARSCHUWING DAT HET GENEESMIDDEL BUITEN HET BEREIK EN ZICHT VAN KINDEREN DIENT TE WORDEN GEHOUDEN
Buiten het bereik en zicht van kinderen houden.
7.
ANDERE SPECIALE WAARSCHUWING(EN), INDIEN NODIG
Gebruik enkel zoals aangewezen door een arts.
8.
UITERSTE GEBRUIKSDATUM
EXP
9.
BIJZONDERE VOORZORGSMAATREGELEN VOOR DE BEWARING
Bewaren beneden 30°C.
Bewaren in de oorspronkelijke verpakking, ter bescherming tegen vocht.
116 10.
BIJZONDERE VOORZORGSMAATREGELEN VOOR HET VERWIJDEREN VAN NIET-GEBRUIKTE GENEESMIDDELEN OF DAARVAN AFGELEIDE AFVALSTOFFEN (INDIEN VAN TOEPASSING)
11.
NAAM EN ADRES VAN DE HOUDER VAN DE VERGUNNING VOOR HET IN DE HANDEL BRENGEN
Novartis Europharm Limited Wimblehurst Road Horsham West Sussex, RH12 5AB VERENIGD KONINKRIJK
12.
NUMMER(S) VAN DE VERGUNNING VOOR HET IN DE HANDEL BRENGEN
EU/ 1/ 01/ 198/ 007 EU/ 1/ 01/ 198/ 008 EU/ 1/ 01/ 198/ 011 EU/ 1/ 01/ 198/ 012
20 tabletten 60 tabletten 120 tabletten 180 tabletten
13.
PARTIJNUMMER
Lot
14.
ALGEMENE INDELING VOOR DE AFLEVERING
Geneesmiddel op medisch voorschrift.
15.
INSTRUCTIES VOOR GEBRUIK
16.
INFORMATIE IN BRAILLE
Glivec 100 mg
117 GEGEVENS DIE TEN MINSTE OP BLISTERVERPAKKINGEN OF STRIPS MOETEN WORDEN VERMELD
BLISTERVERPAKKINGEN
1.
NAAM VAN HET GENEESMIDDEL
Glivec 100 mg tabletten Imatinib
2.
NAAM VAN DE HOUDER VAN DE VERGUNNING VOOR HET IN DE HANDEL BRENGEN
Novartis Europharm Limited
3.
UITERSTE GEBRUIKSDATUM
EXP
4.
PARTIJNUMMER
Lot
118 GEGEVENS DIE OP DE BUITENVERPAKKING MOETEN WORDEN VERMELD
DOOS
1.
NAAM VAN HET GENEESMIDDEL
Glivec 400 mg filmomhulde tabletten Imatinib
2.
GEHALTE AAN WERKZA(A)M(E) BESTANDDE(E)L(EN)
Elke filmomhulde tablet bevat 400 mg imatinib (als mesilaat).
3.
LIJST VAN HULPSTOFFEN
4.
FARMACEUTISCHE VORM EN INHOUD
10 filmomhulde tabletten 30 filmomhulde tabletten 90 filmomhulde tabletten
5.
WIJZE VAN GEBRUIK EN TOEDIENINGSWEG(EN)
Oraal gebruik.
Voor gebruik de bijsluiter lezen.
6.
EEN SPECIALE WAARSCHUWING DAT HET GENEESMIDDEL BUITEN HET BEREIK EN ZICHT VAN KINDEREN DIENT TE WORDEN GEHOUDEN
Buiten het bereik en zicht van kinderen houden.
7.
ANDERE SPECIALE WAARSCHUWING(EN), INDIEN NODIG
Gebruik enkel zoals aangewezen door een arts.
8.
UITERSTE GEBRUIKSDATUM
EXP
9.
BIJZONDERE VOORZORGSMAATREGELEN VOOR DE BEWARING
Bewaren beneden 30°C.
Bewaren in de oorspronkelijke verpakking, ter bescherming tegen vocht.
119 10.
BIJZONDERE VOORZORGSMAATREGELEN VOOR HET VERWIJDEREN VAN NIET-GEBRUIKTE GENEESMIDDELEN OF DAARVAN AFGELEIDE AFVALSTOFFEN (INDIEN VAN TOEPASSING)
11.
NAAM EN ADRES VAN DE HOUDER VAN DE VERGUNNING VOOR HET IN DE HANDEL BRENGEN
Novartis Europharm Limited Wimblehurst Road Horsham West Sussex, RH12 5AB VERENIGD KONINKRIJK
12.
NUMMER(S) VAN DE VERGUNNING VOOR HET IN DE HANDEL BRENGEN
EU/ 1/ 01/ 198/ 009 EU/ 1/ 01/ 198/ 010 EU/ 1/ 01/ 198/ 013
10 tabletten 30 tabletten 90 tabletten
13.
PARTIJNUMMER
Lot
14.
ALGEMENE INDELING VOOR DE AFLEVERING
Geneesmiddel op medisch voorschrift.
15.
INSTRUCTIES VOOR GEBRUIK
16.
INFORMATIE IN BRAILLE
Glivec 400 mg
120 GEGEVENS DIE TEN MINSTE OP BLISTERVERPAKKINGEN OF STRIPS MOETEN WORDEN VERMELD
BLISTERVERPAKKINGEN
1.
NAAM VAN HET GENEESMIDDEL
Glivec 400 mg tabletten Imatinib
2.
NAAM VAN DE HOUDER VAN DE VERGUNNING VOOR HET IN DE HANDEL BRENGEN
Novartis Europharm Limited
3.
UITERSTE GEBRUIKSDATUM
EXP
4.
PARTIJNUMMER
Lot
121 B.
BIJSLUITER
122 BIJSLUITER:
INFORMATIE VOOR DE GEBRUIK(ST)ER
Glivec 50 mg harde capsules Imatinib
Lees de hele bijsluiter zorgvuldig door voordat u start met het gebruik van dit geneesmiddel.
- Bewaar deze bijsluiter.
Het kan nodig zijn om deze nog eens door te lezen.
- Heeft u nog vragen, raadpleeg dan uw arts of apotheker.
- Dit geneesmiddel is aan u persoonlijk voorgeschreven.
Geef dit geneesmiddel niet door aan
anderen.
Dit geneesmiddel kan schadelijk voor hen zijn, zelfs als de verschijnselen dezelfde zijn als waarvoor u het geneesmiddel heeft gekregen.
- Wanneer één van de bijwerkingen ernstig wordt of als er bij u een bijwerking optreedt die niet
in deze bijsluiter is vermeld, raadpleeg dan uw arts of apotheker.
In deze bijsluiter:
1.
Wat is Glivec en waarvoor wordt het gebruikt 2.
Wat u moet weten voordat u Glivec inneemt 3.
Hoe wordt Glivec ingenomen 4.
Mogelijke bijwerkingen 5.
Hoe bewaart u Glivec 6.
Aanvullende informatie
1.
WAT IS GLIVEC EN WAARVOOR WORDT HET GEBRUIKT
Glivec is een behandeling voor volwassenen en kinderen voor:
Chronische myeloïde leukemie (CML).
Leukemie is een kanker van de witte bloedcellen.
Deze witte cellen helpen het lichaam gewoonlijk om infecties te bestrijden.
Chronische myeloïde leukemie is een vorm van leukemie waarbij bepaalde abnormale witte bloedcellen (genaamd “ myeloïde” cellen), ongecontroleerd gaan groeien.
Glivec is ook een behandeling voor volwassenen voor:
Philadelphia chromosoom positieve acute lymfoblastaire leukemie (Ph-positieve ALL).
Leukemie is een kanker van witte bloedcellen.
Deze witte bloedcellen helpen gewoonlijk het lichaam om infecties te bestrijden.
Acute lymfoblastaire leukemie is een vorm van leukemie waarbij bepaalde afwijkende witte bloedcellen (genaamd “ lymfoblasten”) ongecontroleerd gaan groeien.
Glivec remt de groei van deze cellen.
Myelodysplastische/ myeloproliferatieve ziekten (MDS/ MPD).
Dit is een groep van bloedziekten waarin sommige bloedcellen ongecontroleerd gaan groeien.
Glivec remt de groei van deze cellen in een bepaald subtype van deze ziekten.
Hypereosinofiel syndroom (HES) en/ of chronische eosinofiele leukemie (CEL).
Dit zijn bloedziekten waarbij sommige bloedcellen (genaamd “ eosinofielen”) ongecontroleerd gaan groeien.
Glivec remt de groei van deze cellen in een bepaald subtype van deze ziekten.
Gastro-intestinale stromale tumoren (GIST).
GIST is een kanker van de maag en darmen.
Het ontstaat door ongecontroleerde celgroei van de ondersteunende weefsels van deze organen.
Dermatofibrosarcoma protuberans (DFSP).
DFSP is een kanker van het weefsel onder de huid, waarbij sommige cellen ongecontroleerd gaan groeien.
Glivec remt de groei van deze cellen.
Glivec werkt door het remmen van de groei van abnormale cellen in de ziektes hierboven vermeld.
Als u vragen heeft over hoe Glivec werkt of waarom dit geneesmiddel aan u werd voorgeschreven,
123 raadpleeg dan uw arts.
2.
WAT U MOET WETEN VOORDAT U GLIVEC INNEEMT
Glivec wordt alleen aan u voorgeschreven door een arts die ervaring heeft met geneesmiddelen ter behandeling van bloedkanker of vaste tumoren.
Volg alle instructies van uw arts zorgvuldig op, ook al verschillen zij van de algemene informatie opgenomen in deze bijsluiter.
Neem Glivec niet in:
- als u allergisch (overgevoelig) bent voor imatinib of voor één van de andere bestanddelen van
Glivec, die opgesomd zijn aan het einde (zie rubriek 6) van deze bijsluiter.
Als u denkt allergisch te kunnen zijn, vraag uw arts dan om advies.
Wees extra voorzichtig met Glivec:
- als u een probleem met uw lever, nieren of hart hebt of ooit gehad hebt.
- als u een behandeling met levothyroxine krijgt omdat uw schildklier is verwijderd.
Als één of meerdere van bovenstaande gevallen op u van toepassing is, vertel het uw arts dan voordat u Glivec gaat gebruiken.
Terwijl u Glivec neemt, kunt u ernstige vochtopstapeling krijgen.
Indien u snel in gewicht toeneemt, vertel het uw arts dan onmiddellijk.
Uw arts zal regelmatig uw toestand onderzoeken om te controleren of Glivec het gewenste effect heeft.
U zal ook regelmatig bloedtesten krijgen en gewogen worden terwijl u Glivec inneemt.
Glivec is een behandeling voor kinderen met CML.
Er is geen ervaring bij kinderen jonger dan 2 jaar met CML.
De ervaring bij kinderen met Ph-positieve ALL is beperkt.
Er is geen ervaring bij kinderen en adolescenten met GIST.
Gebruik met andere geneesmiddelen Vertel uw arts of apotheker als u andere geneesmiddelen gebruikt of kort geleden heeft gebruikt.
Dit geldt ook voor geneesmiddelen die u zonder voorschrift kunt krijgen (bijvoorbeeld paracetamol) en voor kruidengeneesmiddelen (bijvoorbeeld Sint-Janskruid).
Bepaalde geneesmiddelen kunnen het effect van Glivec verstoren bij gelijktijdig gebruik.
Zij kunnen het effect van Glivec verminderen of vergroten met als resultaat een toename van bijwerkingen of het onwerkzaam maken van Glivec.
Glivec kan hetzelfde effect hebben op sommige andere geneesmiddelen.
Zwangerschap en borstvoeding Wanneer u zwanger bent of als u denkt dat u zwanger zou kunnen zijn, vertel het dan aan uw arts.
Glivec dient niet tijdens de zwangerschap te worden gebruikt, tenzij strikt noodzakelijk.
Uw arts zal met u de mogelijke risico’ s van het innemen van Glivec tijdens de zwangerschap bespreken.
Vrouwen die zwanger kunnen worden, wordt aangeraden om effectieve contraceptie te gebruiken tijdens de behandeling.
Vertel uw arts indien u borstvoeding geeft.
Geef geen borstvoeding tijdens de behandeling met Glivec.
Rijvaardigheid en het gebruik van machines Indien u zich duizelig voelt of troebel ziet wanneer u Glivec gebruikt, rijd dan niet met een voertuig en gebruik geen machines tot u zich weer goed voelt.
124 3.
HOE WORDT GLIVEC INGENOMEN
Volg bij het gebruik van Glivec nauwgezet het advies van uw arts.
Raadpleeg bij twijfel uw arts of apotheker.
Hoeveel moet u innemen Volwassenen:
Uw arts zal u vertellen hoeveel capsules van Glivec u moet innemen.
Indien u behandeld wordt voor CML, is de gebruikelijke startdosis:
- 400 mg eenmaal daags in te nemen als 4 capsules van 100 mg (of als 8 capsules van 50 mg),
- of 600 mg eenmaal daags in te nemen als 6 capsules van 100 mg (of als 12 capsules van 50 mg).
Indien u behandeld wordt voor GIST, is de startdosis 400 mg, eenmaal daags in te nemen als 4 capsules van 100 mg (of als 8 capsules van 50 mg).
Afhankelijk van hoe u reageert op de behandeling, kan uw arts een hogere of lagere dosis voorschrijven.
Als uw dagelijkse dosis 800 mg is, moet u ’ s morgens 4 capsules van 100 mg en ‘ s avonds 4 capsules van 100 mg (of ’ s morgens 8 capsules van 50 mg en ’ s avonds 8 capsules van 50 mg) innemen.
Indien u wordt behandeld voor Ph-positieve ALL, is de startdosis 600 mg, eenmaal daags in te nemen als 6 capsules van 100 mg (of als 12 capsules van 50 mg).
Indien u wordt behandeld voor MDS/ MPD, is de startdosis 400 mg, eenmaal daags in te nemen als 4 capsules van 100 mg (of als 8 capsules van 50 mg).
Indien u wordt behandeld voor HES/ CEL is de startdosis 100 mg, eenmaal daags in te nemen als 1 capsule van 100 mg (of als 2 capsules van 50 mg).
Uw arts kan besluiten om de dosis te verhogen tot 400 mg, eenmaal daags in te nemen als 4 capsules van 100 mg (of als 8 capsules van 50 mg), afhankelijk van hoe u op de behandeling reageert.
Indien u wordt behandeld voor DFSP, is de dosis 800 mg per dag, in te nemen als 4 capsules van 100 mg ‘ s morgens en 4 capsules van 100 mg ‘ s avonds (of als 8 capsules van 50 mg ‘ s morgens en 8 capsules van 50 mg ‘ s avonds).
Kinderen:
Uw arts zal u vertellen hoeveel capsules van Glivec u moet geven aan uw kind.
De hoeveelheid Glivec die u moet geven zal afhangen van de gesteldheid van uw kind en van zijn of haar lichaamsgewicht en lengte.
De totale dagelijkse dosis bij kinderen mag niet meer zijn dan 800 mg, in te nemen als 8 capsules van 100 mg (of 16 capsules van 50 mg).
De behandeling kan aan uw kind gegeven worden als een eenmaal daagse dosis, als alternatief mag de dagelijkse dosis opgesplitst worden in twee toedieningen (één ’ s morgens en één ’ s avonds).
Wanneer en hoe dient Glivec ingenomen te worden Neem Glivec in bij een maaltijd aangezien dit uw maag zal helpen beschermen.
Slik de capsules in hun geheel door met een groot glas water.
Open of plet de capsules niet, behalve wanneer u problemen heeft bij het inslikken (bv. kinderen).
De inhoud van de capsules kan dan opgelost worden in een glas niet-bruisend water of appelsap.
Indien u zwanger bent of zwanger kunt worden en indien u probeert de capsules te openen, dan moet u voorzichtig omgaan met de inhoud om contact met de huid/ het oog of inademing te vermijden.
Na het openen van de capsules moet u onmiddellijk uw handen wassen.
Hoe lang dient Glivec ingenomen te worden Neem Glivec dagelijks in totdat uw arts u vertelt er mee te stoppen.
Zorg ervoor dat u Glivec inneemt zolang als het voorgeschreven wordt.
125 Wat u moet doen als u meer van Glivec heeft ingenomen dan u zou mogen Als u per ongeluk te veel capsules heeft ingenomen, spreek dan onmiddellijk met uw arts.
Het kan zijn dat u medische verzorging nodig heeft.
Wat u moet doen wanneer u bent vergeten Glivec in te nemen Neem de gemiste dosis in zodra u zich dat herinnert op de dag dat u de dosis heeft gemist en ga verder met uw normale schema.
Neem geen dubbele dosis op de volgende dag om een vergeten dosis in te halen.
Als u nog vragen heeft over het gebruik van dit geneesmiddel, vraag dan uw arts of apotheker.
4.
MOGELIJKE BIJWERKINGEN
Zoals alle geneesmiddelen kan Glivec bijwerkingen veroorzaken, hoewel niet iedereen deze bijwerkingen krijgt.
Deze zijn meestal mild tot matig.
Indien u één of meerdere bijwerkingen ervaart, vertel het uw arts dan onmiddellijk.
Sommige effecten kunnen ernstig zijn:
Deze bijwerkingen komen vaak of zeer vaak voor; zij kunnen 1 tot meer dan 10 op iedere 100 patiënten treffen: • Snelle gewichtstoename.
Behandeling met Glivec kan ertoe leiden dat uw lichaam vocht vasthoudt (vochtopstapeling). • Tekenen van infectie, zoals koorts, ernstige rillingen, een pijnlijke keel of zweren in de mond.
Glivec kan het aantal witte bloedcellen in het bloed doen dalen, leidend tot een hogere gevoeligheid voor infectie. • Onverwachte bloedingen of blauwe plekken ervaart, zonder dat er sprake is van letsel van enigerlei aard.
Deze bijwerkingen komen zeer zelden tot soms voor; zij kunnen tussen de 1 tot 100 patiënten op iedere 10.000 patiënten treffen: • pijn op de borst, onregelmatige hartslag. • hoest, moeilijke ademhaling of pijnlijke ademhaling. • gevoel van lichtheid in het hoofd, duizeligheid of flauwvallen. • misselijkheid, verlies van eetlust, lichtgekleurde urine, geelkleuring van huid of ogen. • huiduitslag, rode huid, blaren op de lippen, ogen, huid of mond, huidschilfering, koorts, verheven rode of paarse vlekken op de huid, jeuk, branderig gevoel. • ernstige buikpijn, bloed in uw braaksel, stoelgang of urine, zwarte stoelgang. • ernstig verminderde urineproductie, dorst. • misselijkheid, diarree, braken, buikpijn of koorts (tekenen van chronische darmontstekingen). • ernstige hoofdpijn, zwakte of verlamming van ledematen of gezicht, bemoeilijkt spreken, plotseling bewustzijnsverlies (tekenen van zenuwstelselaandoening). • bleke huid, moeheid, kortademigheid, donkere urine (tekenen van lage hoeveelheden rode bloedcellen). • pijn in uw ogen of achteruitgang in gezichtsvermogen. • pijn in uw heupen of moeilijk lopen. • gevoelloze of koude tenen en vingers (tekenen van Raynaud-fenomeen). • acute huidontsteking veroorzaakt door infectie (tekenen van cellulitis). • moeilijk horen. • spierzwakte, spierspasmen, afwijkend hartritme (tekenen van verandering van kaliumbloedspiegel). • blauwe plekken. • maagpijn, misselijkheid.
Andere zeer vaak voorkomende effecten:
Deze kunnen voorkomen bij meer dan 10 per 100 personen
126 Hoofdpijn, misselijkheid, braken, diarree, verstoorde spijsvertering, huiduitslag, spierkrampen, pijn in de spieren en beenderen, en zwellingen (inclusief gezwollen ogen en enkels), gewrichtspijn, moeheid, gewichtstoename.
Als één of meerdere van bovenstaande effecten u ernstig beïnvloedt, vertel het dan aan uw arts.
Andere mogelijke bijwerkingen:
Deze kunnen voorkomen bij 1 tot 10 per 100 personen Anorexie, duizeligheid, slapeloosheid, conjunctivitis, verhoogde traanafscheiding, smaakstoornissen, neusbloedingen, buikpijn of – zwelling, flatulentie, constipatie, jeuk, abnormaal haarverlies of – vermindering, nachtzweten, zwakheid, stijfheid van de handen of voeten, maagzuur, wazig zicht, zweertjes in de mond, zwelling van de gewrichten en gewrichtspijn, gewichtsafname, droge mond, droge huid, droge ogen, verminderde gevoeligheid van de huid, opvliegers, rillingen.
Als één of meerdere van bovenstaande bijwerkingen u ernstig beïnvloedt, vertel het dan aan uw arts.
Wanneer één van de bijwerkingen ernstig wordt of als er bij u een bijwerking optreedt die niet in deze bijsluiter is vermeld, raadpleeg dan uw arts of apotheker.
5.
HOE BEWAART U GLIVEC
• Buiten het bereik en zicht van kinderen houden. • Gebruik niet meer na de vervaldatum die staat vermeld op de doos. • Gebruik geen enkele verpakking, die beschadigd is of tekenen van knoeien vertoont. • Bewaren beneden 30°C. • Bewaren in de oorspronkelijke verpakking, ter bescherming tegen vocht.
6.
AANVULLENDE INFORMATIE
Wat bevat Glivec
- Het werkzaam bestanddeel is imatinibmesilaat.
- De andere bestanddelen zijn microkristallijne cellulose, crospovidon, magnesiumstearaat en
watervrij colloïdaal siliciumdioxide.
De huls van de capsule is samengesteld uit gelatine, geel ijzeroxide (E172) en titaandioxide (E171).
De drukinkt is samengesteld uit rood ijzeroxide (E172), schellak en sojalecithine.
Hoe ziet Glivec er uit en wat is de inhoud van de verpakking Glivec 50 mg capsules zijn lichtgeel tot oranjegeel en gemerkt met “ NVR SH”.
Ze bevatten een wit tot geel poeder.
Ze worden geleverd in verpakkingen met 30 capsules.
Houder van de vergunning voor het in de handel brengen Novartis Europharm Limited Wimblehurst Road Horsham West Sussex, RH12 5AB Verenigd Koninkrijk
Fabrikant Novartis Pharma GmbH Roonstraße 25 D-90429 Neurenberg Duitsland
127 Neem voor alle informatie met betrekking tot dit geneesmiddel contact op met de lokale vertegenwoordiger van de registratiehouder:
België/ Belgique/ Belgien Novartis Pharma N. V.
Tél/ Tel: +32 2 246 16 11
Luxembourg/ Luxemburg Novartis Pharma GmbH Tél/ Tel: +49 911 273 0
ÐÑÐ»Ð³Ð°ÑÐ¸Ñ Novartis Pharma Services Inc.
Ð¢ÐµÐ».: +359 2 489 98 28
Magyarország Novartis Hungária Kft.
Pharma Tel.: +36 1 457 65 00
Č eská republika Novartis s. r. o.
Tel: +420 225 775 111
Malta Novartis Pharma Services Inc.
Tel: +356 2298 3217
Danmark Novartis Healthcare A/ S Tlf: +45 39 16 84 00
Nederland Novartis Pharma B. V.
Tel: +31 26 37 82 111
Deutschland Novartis Pharma GmbH Tel: +49 911 273 0
Norge Novartis Norge AS Tlf: +47 23 05 20 00
Eesti Novartis Pharma Services Inc.
Tel: +372 60 62 400
Österreich Novartis Pharma GmbH Tel: +43 1 86 6570
Ελλάδα Novartis (Hellas) A. E. B. E.
Τηλ: +30 210 281 17 12
Polska Novartis Poland Sp. z o. o.
Tel.: +48 22 550 8888
España Novartis Farmacéutica, S. A.
Tel: +34 93 306 42 00
Portugal Novartis Farma - Produtos Farmacêuticos, S. A.
Tel: +351 21 000 8600
France Novartis Pharma S. A. S.
Tél: +33 1 55 47 66 00
România Novartis Pharma Services Inc.
Tel: +40 21 31299 01
Ireland Novartis Ireland Limited Tel: +353 1 260 12 55
Slovenija Novartis Pharma Services Inc.
Tel: +386 1 300 75 77
Ísland Vistor hf.
Sími: +354 535 7000
Slovenská republika Novartis Slovakia s. r. o.
Tel: +421 2 5542 5439
Italia Novartis Farma S. p. A.
Tel: +39 02 96 54 1
Suomi/ Finland Novartis Finland Oy Puh/ Tel: +358 9 61 33 22 11
Κύπρος âη µητριάδης και Παπαέλληνας Λτδ Τηλ: +357 22 690 690
Sverige Novartis Sverige AB Tel: +46 8 732 32 00
128 Latvija Novartis Pharma Services Inc.
Tel: +371 7 887 070
United Kingdom Novartis Pharmaceuticals UK Ltd.
Tel: +44 1276 698370
Lietuva Novartis Pharma Services Inc.
Tel: +370 5 269 16 50
Deze bijsluiter is voor de laatste keer goedgekeurd in {MM/ JJJJ}
129 BIJSLUITER:
INFORMATIE VOOR DE GEBRUIK(ST)ER
Glivec 100 mg harde capsules Imatinib
Lees de hele bijsluiter zorgvuldig door voordat u start met het gebruik van dit geneesmiddel.
- Bewaar deze bijsluiter.
Het kan nodig zijn om deze nog eens door te lezen.
- Heeft u nog vragen, raadpleeg dan uw arts of apotheker.
- Dit geneesmiddel is aan u persoonlijk voorgeschreven.
Geef dit geneesmiddel niet door aan
anderen.
Dit geneesmiddel kan schadelijk voor hen zijn, zelfs als de verschijnselen dezelfde zijn als waarvoor u het geneesmiddel heeft gekregen.
- Wanneer één van de bijwerkingen ernstig wordt of als er bij u een bijwerking optreedt die niet
in deze bijsluiter is vermeld, raadpleeg dan uw arts of apotheker.
In deze bijsluiter:
1.
Wat is Glivec en waarvoor wordt het gebruikt 2.
Wat u moet weten voordat u Glivec inneemt 3.
Hoe wordt Glivec ingenomen 4.
Mogelijke bijwerkingen 5.
Hoe bewaart u Glivec 6.
Aanvullende informatie
1.
WAT IS GLIVEC EN WAARVOOR WORDT HET GEBRUIKT
Glivec is een behandeling voor volwassenen en kinderen voor:
Chronische myeloïde leukemie (CML).
Leukemie is een kanker van de witte bloedcellen.
Deze witte cellen helpen het lichaam gewoonlijk om infecties te bestrijden.
Chronische myeloïde leukemie is een vorm van leukemie waarbij bepaalde abnormale witte bloedcellen (genaamd “ myeloïde” cellen), ongecontroleerd gaan groeien.
Glivec is ook een behandeling voor volwassenen voor:
Philadelphia chromosoom positieve acute lymfoblastaire leukemie (Ph-positieve ALL).
Leukemie is een kanker van witte bloedcellen.
Deze witte bloedcellen helpen gewoonlijk het lichaam om infecties te bestrijden.
Acute lymfoblastaire leukemie is een vorm van leukemie waarbij bepaalde afwijkende witte bloedcellen (genaamd “ lymfoblasten”) ongecontroleerd gaan groeien.
Glivec remt de groei van deze cellen.
Myelodysplastische/ myeloproliferatieve ziekten (MDS/ MPD).
Dit is een groep van bloedziekten waarin sommige bloedcellen ongecontroleerd gaan groeien.
Glivec remt de groei van deze cellen in een bepaald subtype van deze ziekten.
Hypereosinofiel syndroom (HES) en/ of chronische eosinofiele leukemie (CEL).
Dit zijn bloedziekten waarbij sommige bloedcellen (genaamd “ eosinofielen”) ongecontroleerd gaan groeien.
Glivec remt de groei van deze cellen in een bepaald subtype van deze ziekten.
Gastro-intestinale stromale tumoren (GIST).
GIST is een kanker van de maag en darmen.
Het ontstaat door ongecontroleerde celgroei van de ondersteunende weefsels van deze organen.
Dermatofibrosarcoma protuberans (DFSP).
DFSP is een kanker van het weefsel onder de huid, waarbij sommige cellen ongecontroleerd gaan groeien.
Glivec remt de groei van deze cellen.
Glivec werkt door het remmen van de groei van abnormale cellen in de ziektes hierboven vermeld.
Als u vragen heeft over hoe Glivec werkt of waarom dit geneesmiddel aan u werd voorgeschreven,
130 raadpleeg dan uw arts.
2.
WAT U MOET WETEN VOORDAT U GLIVEC INNEEMT
Glivec wordt alleen aan u voorgeschreven door een arts die ervaring heeft met geneesmiddelen ter behandeling van bloedkanker of vaste tumoren.
Volg alle instructies van uw arts zorgvuldig op, ook al verschillen zij van de algemene informatie opgenomen in deze bijsluiter.
Neem Glivec niet in:
- als u allergisch (overgevoelig) bent voor imatinib of voor één van de andere bestanddelen van
Glivec, die opgesomd zijn aan het einde (zie rubriek 6) van deze bijsluiter.
Als u denkt allergisch te kunnen zijn, vraag uw arts dan om advies.
Wees extra voorzichtig met Glivec:
- als u een probleem met uw lever, nieren of hart hebt of ooit gehad hebt.
- als u een behandeling met levothyroxine krijgt omdat uw schildklier is verwijderd.
Als één of meerdere van bovenstaande gevallen op u van toepassing is, vertel het uw arts dan voordat u Glivec gaat gebruiken.
Terwijl u Glivec neemt, kunt u ernstige vochtopstapeling krijgen.
Indien u snel in gewicht toeneemt, vertel het uw arts dan onmiddellijk.
Uw arts zal regelmatig uw toestand onderzoeken om te controleren of Glivec het gewenste effect heeft.
U zal ook regelmatig bloedtesten krijgen en gewogen worden terwijl u Glivec inneemt.
Glivec is een behandeling voor kinderen met CML.
Er is geen ervaring bij kinderen jonger dan 2 jaar met CML.
De ervaring bij kinderen met Ph-positieve ALL is beperkt.
Er is geen ervaring bij kinderen en adolescenten met GIST.
Gebruik met andere geneesmiddelen Vertel uw arts of apotheker als u andere geneesmiddelen gebruikt of kort geleden heeft gebruikt.
Dit geldt ook voor geneesmiddelen die u zonder voorschrift kunt krijgen (bijvoorbeeld paracetamol) en voor kruidengeneesmiddelen (bijvoorbeeld Sint-Janskruid).
Bepaalde geneesmiddelen kunnen het effect van Glivec verstoren bij gelijktijdig gebruik.
Zij kunnen het effect van Glivec verminderen of vergroten met als resultaat een toename van bijwerkingen of het onwerkzaam maken van Glivec.
Glivec kan hetzelfde effect hebben op sommige andere geneesmiddelen.
Zwangerschap en borstvoeding Wanneer u zwanger bent of als u denkt dat u zwanger zou kunnen zijn, vertel het dan aan uw arts.
Glivec dient niet tijdens de zwangerschap te worden gebruikt, tenzij strikt noodzakelijk.
Uw arts zal met u de mogelijke risico’ s van het innemen van Glivec tijdens de zwangerschap bespreken.
Vrouwen die zwanger kunnen worden, wordt aangeraden om effectieve contraceptie te gebruiken tijdens de behandeling.
Vertel uw arts indien u borstvoeding geeft.
Geef geen borstvoeding tijdens de behandeling met Glivec.
Rijvaardigheid en het gebruik van machines Indien u zich duizelig voelt of troebel ziet wanneer u Glivec gebruikt, rijd dan niet met een voertuig en gebruik geen machines tot u zich weer goed voelt.
131 3.
HOE WORDT GLIVEC INGENOMEN
Volg bij het gebruik van Glivec nauwgezet het advies van uw arts.
Raadpleeg bij twijfel uw arts of apotheker.
Hoeveel moet u innemen Volwassenen:
Uw arts zal u vertellen hoeveel capsules van Glivec u moet innemen.
Indien u behandeld wordt voor CML, is de gebruikelijke startdosis:
- 400 mg eenmaal daags in te nemen als 4 capsules van 100 mg (of als 8 capsules van 50 mg),
- of 600 mg eenmaal daags in te nemen als 6 capsules van 100 mg (of als 12 capsules van 50 mg).
Indien u behandeld wordt voor GIST, is de startdosis 400 mg, eenmaal daags in te nemen als 4 capsules van 100 mg (of als 8 capsules van 50 mg).
Afhankelijk van hoe u reageert op de behandeling, kan uw arts een hogere of lagere dosis voorschrijven.
Als uw dagelijkse dosis 800 mg is, moet u ’ s morgens 4 capsules van 100 mg en ‘ s avonds 4 capsules van 100 mg (of ’ s morgens 8 capsules van 50 mg en ’ s avonds 8 capsules van 50 mg) innemen.
Indien u wordt behandeld voor Ph-positieve ALL, is de startdosis 600 mg, eenmaal daags in te nemen als 6 capsules van 100 mg (of als 12 capsules van 50 mg).
Indien u wordt behandeld voor MDS/ MPD, is de startdosis 400 mg, eenmaal daags in te nemen als 4 capsules van 100 mg (of als 8 capsules van 50 mg).
Indien u wordt behandeld voor HES/ CEL is de startdosis 100 mg, eenmaal daags in te nemen als 1 capsule van 100 mg (of als 2 capsules van 50 mg).
Uw arts kan besluiten om de dosis te verhogen tot 400 mg, eenmaal daags in te nemen als 4 capsules van 100 mg (of als 8 capsules van 50 mg), afhankelijk van hoe u op de behandeling reageert.
Indien u wordt behandeld voor DFSP, is de dosis 800 mg per dag, in te nemen als 4 capsules van 100 mg ‘ s morgens en 4 capsules van 100 mg ‘ s avonds (of als 8 capsules van 50 mg ‘ s morgens en 8 capsules van 50 mg ‘ s avonds).
Kinderen:
Uw arts zal u vertellen hoeveel capsules van Glivec u moet geven aan uw kind.
De hoeveelheid Glivec die u moet geven zal afhangen van de gesteldheid van uw kind en van zijn of haar lichaamsgewicht en lengte.
De totale dagelijkse dosis bij kinderen mag niet meer zijn dan 800 mg, in te nemen als 8 capsules van 100 mg (of 16 capsules van 50 mg).
De behandeling kan aan uw kind gegeven worden als een eenmaal daagse dosis, als alternatief mag de dagelijkse dosis opgesplitst worden in twee toedieningen (één ’ s morgens en één ’ s avonds).
Wanneer en hoe dient Glivec ingenomen te worden Neem Glivec in bij een maaltijd aangezien dit uw maag zal helpen beschermen.
Slik de capsules in hun geheel door met een groot glas water.
Open of plet de capsules niet, behalve wanneer u problemen heeft bij het inslikken (bv. kinderen).
De inhoud van de capsules kan dan opgelost worden in een glas niet-bruisend water of appelsap.
Indien u zwanger bent of zwanger kunt worden en indien u probeert de capsules te openen, dan moet u voorzichtig omgaan met de inhoud om contact met de huid/ het oog of inademing te vermijden.
Na het openen van de capsules moet u onmiddellijk uw handen wassen.
Hoe lang dient Glivec ingenomen te worden Neem Glivec dagelijks in totdat uw arts u vertelt er mee te stoppen.
Zorg ervoor dat u Glivec inneemt zolang als het voorgeschreven wordt.
132 Wat u moet doen als u meer van Glivec heeft ingenomen dan u zou mogen Als u per ongeluk te veel capsules heeft ingenomen, spreek dan onmiddellijk met uw arts.
Het kan zijn dat u medische verzorging nodig heeft.
Wat u moet doen wanneer u bent vergeten Glivec in te nemen Neem de gemiste dosis in zodra u zich dat herinnert op de dag dat u de dosis heeft gemist en ga verder met uw normale schema.
Neem geen dubbele dosis op de volgende dag om een vergeten dosis in te halen.
Als u nog vragen heeft over het gebruik van dit geneesmiddel, vraag dan uw arts of apotheker.
4.
MOGELIJKE BIJWERKINGEN
Zoals alle geneesmiddelen kan Glivec bijwerkingen veroorzaken, hoewel niet iedereen deze bijwerkingen krijgt.
Deze zijn meestal mild tot matig.
Indien u één of meerdere bijwerkingen ervaart, vertel het uw arts dan onmiddellijk.
Sommige effecten kunnen ernstig zijn:
Deze bijwerkingen komen vaak of zeer vaak voor; zij kunnen 1 tot meer dan 10 op iedere 100 patiënten treffen: • Snelle gewichtstoename.
Behandeling met Glivec kan ertoe leiden dat uw lichaam vocht vasthoudt (vochtopstapeling). • Tekenen van infectie, zoals koorts, ernstige rillingen, een pijnlijke keel of zweren in de mond.
Glivec kan het aantal witte bloedcellen in het bloed doen dalen, leidend tot een hogere gevoeligheid voor infectie. • Onverwachte bloedingen of blauwe plekken ervaart, zonder dat er sprake is van letsel van enigerlei aard.
Deze bijwerkingen komen zeer zelden tot soms voor; zij kunnen tussen de 1 tot 100 patiënten op iedere 10.000 patiënten treffen: • pijn op de borst, onregelmatige hartslag. • hoest, moeilijke ademhaling of pijnlijke ademhaling. • gevoel van lichtheid in het hoofd, duizeligheid of flauwvallen. • misselijkheid, verlies van eetlust, lichtgekleurde urine, geelkleuring van huid of ogen. • huiduitslag, rode huid, blaren op de lippen, ogen, huid of mond, huidschilfering, koorts, verheven rode of paarse vlekken op de huid, jeuk, branderig gevoel. • ernstige buikpijn, bloed in uw braaksel, stoelgang of urine, zwarte stoelgang. • ernstig verminderde urineproductie, dorst. • misselijkheid, diarree, braken, buikpijn of koorts (tekenen van chronische darmontstekingen). • ernstige hoofdpijn, zwakte of verlamming van ledematen of gezicht, bemoeilijkt spreken, plotseling bewustzijnsverlies (tekenen van zenuwstelselaandoening). • bleke huid, moeheid, kortademigheid, donkere urine (tekenen van lage hoeveelheden rode bloedcellen). • pijn in uw ogen of achteruitgang in gezichtsvermogen. • pijn in uw heupen of moeilijk lopen. • gevoelloze of koude tenen en vingers (tekenen van Raynaud-fenomeen). • acute huidontsteking veroorzaakt door infectie (tekenen van cellulitis). • moeilijk horen. • spierzwakte, spierspasmen, afwijkend hartritme (tekenen van verandering van kaliumbloedspiegel). • blauwe plekken. • maagpijn, misselijkheid.
Andere zeer vaak voorkomende effecten:
Deze kunnen voorkomen bij meer dan 10 per 100 personen
133 Hoofdpijn, misselijkheid, braken, diarree, verstoorde spijsvertering, huiduitslag, spierkrampen, pijn in de spieren en beenderen, en zwellingen (inclusief gezwollen ogen en enkels), gewrichtspijn, moeheid, gewichtstoename.
Als één of meerdere van bovenstaande effecten u ernstig beïnvloedt, vertel het dan aan uw arts.
Andere mogelijke bijwerkingen:
Deze kunnen voorkomen bij 1 tot 10 per 100 personen Anorexie, duizeligheid, slapeloosheid, conjunctivitis, verhoogde traanafscheiding, smaakstoornissen, neusbloedingen, buikpijn of – zwelling, flatulentie, constipatie, jeuk, abnormaal haarverlies of – vermindering, nachtzweten, zwakheid, stijfheid van de handen of voeten, maagzuur, wazig zicht, zweertjes in de mond, zwelling van de gewrichten en gewrichtspijn, gewichtsafname, droge mond, droge huid, droge ogen, verminderde gevoeligheid van de huid, opvliegers, rillingen.
Als één of meerdere van bovenstaande bijwerkingen u ernstig beïnvloedt, vertel het dan aan uw arts.
Wanneer één van de bijwerkingen ernstig wordt of als er bij u een bijwerking optreedt die niet in deze bijsluiter is vermeld, raadpleeg dan uw arts of apotheker.
5.
HOE BEWAART U GLIVEC
• Buiten het bereik en zicht van kinderen houden. • Gebruik niet meer na de vervaldatum die staat vermeld op de doos. • Gebruik geen enkele verpakking, die beschadigd is of tekenen van knoeien vertoont. • Bewaren beneden 30°C. • Bewaren in de oorspronkelijke verpakking, ter bescherming tegen vocht.
6.
AANVULLENDE INFORMATIE
Wat bevat Glivec
- Het werkzaam bestanddeel is imatinibmesilaat.
- De andere bestanddelen zijn microkristallijne cellulose, crospovidon, magnesiumstearaat en
watervrij colloïdaal siliciumdioxide.
De huls van de capsule is samengesteld uit gelatine, rood ijzeroxide (E172), geel ijzeroxide (E172) en titaandioxide (E171).
De drukinkt is samengesteld uit rood ijzeroxide (E172), schellak en sojalecithine.
Hoe ziet Glivec er uit en wat is de inhoud van de verpakking Glivec 100 mg capsules zijn oranje tot grijsachtig-oranje en gemerkt “ NVR SI”.
Zij bevatten een wit tot geel poeder.
Ze worden geleverd in verpakkingen met 24, 48, 96, 120 of 180 capsules, maar deze zijn mogelijk niet allemaal beschikbaar in uw land.
Houder van de vergunning voor het in de handel brengen Novartis Europharm Limited Wimblehurst Road Horsham West Sussex, RH12 5AB Verenigd Koninkrijk
Fabrikant Novartis Pharma GmbH Roonstraße 25 D-90429 Neurenberg Duitsland 134 Neem voor alle informatie met betrekking tot dit geneesmiddel contact op met de lokale vertegenwoordiger van de registratiehouder:
België/ Belgique/ Belgien Novartis Pharma N. V.
Tél/ Tel: +32 2 246 16 11
Luxembourg/ Luxemburg Novartis Pharma GmbH Tél/ Tel: +49 911 273 0
ÐÑÐ»Ð³Ð°ÑÐ¸Ñ Novartis Pharma Services Inc.
Ð¢ÐµÐ».: +359 2 489 98 28
Magyarország Novartis Hungária Kft.
Pharma Tel.: +36 1 457 65 00
Č eská republika Novartis s. r. o.
Tel: +420 225 775 111
Malta Novartis Pharma Services Inc.
Tel: +356 2298 3217
Danmark Novartis Healthcare A/ S Tlf: +45 39 16 84 00
Nederland Novartis Pharma B. V.
Tel: +31 26 37 82 111
Deutschland Novartis Pharma GmbH Tel: +49 911 273 0
Norge Novartis Norge AS Tlf: +47 23 05 20 00
Eesti Novartis Pharma Services Inc.
Tel: +372 60 62 400
Österreich Novartis Pharma GmbH Tel: +43 1 86 6570
Ελλάδα Novartis (Hellas) A. E. B. E.
Τηλ: +30 210 281 17 12
Polska Novartis Poland Sp. z o. o.
Tel.: +48 22 550 8888
España Novartis Farmacéutica, S. A.
Tel: +34 93 306 42 00
Portugal Novartis Farma - Produtos Farmacêuticos, S. A.
Tel: +351 21 000 8600
France Novartis Pharma S. A. S.
Tél: +33 1 55 47 66 00
România Novartis Pharma Services Inc.
Tel: +40 21 31299 01
Ireland Novartis Ireland Limited Tel: +353 1 260 12 55
Slovenija Novartis Pharma Services Inc.
Tel: +386 1 300 75 77
Ísland Vistor hf.
Sími: +354 535 7000
Slovenská republika Novartis Slovakia s. r. o.
Tel: +421 2 5542 5439
Italia Novartis Farma S. p. A.
Tel: +39 02 96 54 1
Suomi/ Finland Novartis Finland Oy Puh/ Tel: +358 9 61 33 22 11
Κύπρος âη µητριάδης και Παπαέλληνας Λτδ Τηλ: +357 22 690 690
Sverige Novartis Sverige AB Tel: +46 8 732 32 00
135 Latvija Novartis Pharma Services Inc.
Tel: +371 7 887 070
United Kingdom Novartis Pharmaceuticals UK Ltd.
Tel: +44 1276 698370
Lietuva Novartis Pharma Services Inc.
Tel: +370 5 269 16 50
Deze bijsluiter is voor de laatste keer goedgekeurd in {MM/ JJJJ}
136 BIJSLUITER:
INFORMATIE VOOR DE GEBRUIK(ST)ER
Glivec 100 mg filmomhulde tabletten Imatinib
Lees de hele bijsluiter zorgvuldig door voordat u start met het gebruik van dit geneesmiddel.
- Bewaar deze bijsluiter.
Het kan nodig zijn om deze nog eens door te lezen.
- Heeft u nog vragen, raadpleeg dan uw arts of apotheker.
- Dit geneesmiddel is aan u persoonlijk voorgeschreven.
Geef dit geneesmiddel niet door aan
anderen.
Dit geneesmiddel kan schadelijk voor hen zijn, zelfs als de verschijnselen dezelfde zijn als waarvoor u het geneesmiddel heeft gekregen.
- Wanneer één van de bijwerkingen ernstig wordt of als er bij u een bijwerking optreedt die niet
in deze bijsluiter is vermeld, raadpleeg dan uw arts of apotheker.
In deze bijsluiter:
1.
Wat is Glivec en waarvoor wordt het gebruikt 2.
Wat u moet weten voordat u Glivec inneemt 3.
Hoe wordt Glivec ingenomen 4.
Mogelijke bijwerkingen 5.
Hoe bewaart u Glivec 6.
Aanvullende informatie
1.
WAT IS GLIVEC EN WAARVOOR WORDT HET GEBRUIKT
Glivec is een behandeling voor volwassenen en kinderen voor:
Chronische myeloïde leukemie (CML).
Leukemie is een kanker van de witte bloedcellen.
Deze witte cellen helpen het lichaam gewoonlijk om infecties te bestrijden.
Chronische myeloïde leukemie is een vorm van leukemie waarbij bepaalde abnormale witte bloedcellen (genaamd “ myeloïde” cellen), ongecontroleerd gaan groeien.
Glivec is ook een behandeling voor volwassenen voor:
Philadelphia chromosoom positieve acute lymfoblastaire leukemie (Ph-positieve ALL).
Leukemie is een kanker van witte bloedcellen.
Deze witte bloedcellen helpen gewoonlijk het lichaam om infecties te bestrijden.
Acute lymfoblastaire leukemie is een vorm van leukemie waarbij bepaalde afwijkende witte bloedcellen (genaamd “ lymfoblasten”) ongecontroleerd gaan groeien.
Glivec remt de groei van deze cellen.
Myelodysplastische/ myeloproliferatieve ziekten (MDS/ MPD).
Dit is een groep van bloedziekten waarin sommige bloedcellen ongecontroleerd gaan groeien.
Glivec remt de groei van deze cellen in een bepaald subtype van deze ziekten.
Hypereosinofiel syndroom (HES) en/ of chronische eosinofiele leukemie (CEL).
Dit zijn bloedziekten waarbij sommige bloedcellen (genaamd “ eosinofielen”) ongecontroleerd gaan groeien.
Glivec remt de groei van deze cellen in een bepaald subtype van deze ziekten.
Gastro-intestinale stromale tumoren (GIST).
GIST is een kanker van de maag en darmen.
Het ontstaat door ongecontroleerde celgroei van de ondersteunende weefsels van deze organen.
Dermatofibrosarcoma protuberans (DFSP).
DFSP is een kanker van het weefsel onder de huid, waarbij sommige cellen ongecontroleerd gaan groeien.
Glivec remt de groei van deze cellen.
Glivec werkt door het remmen van de groei van abnormale cellen in de ziektes hierboven vermeld.
Als u vragen heeft over hoe Glivec werkt of waarom dit geneesmiddel aan u werd voorgeschreven,
137 raadpleeg dan uw arts.
2.
WAT U MOET WETEN VOORDAT U GLIVEC INNEEMT
Glivec wordt alleen aan u voorgeschreven door een arts die ervaring heeft met geneesmiddelen ter behandeling van bloedkanker of vaste tumoren.
Volg alle instructies van uw arts zorgvuldig op, ook al verschillen zij van de algemene informatie opgenomen in deze bijsluiter.
Neem Glivec niet in:
- als u allergisch (overgevoelig) bent voor imatinib of voor één van de andere bestanddelen van
Glivec, die opgesomd zijn aan het einde (zie rubriek 6) van deze bijsluiter.
Als u denkt allergisch te kunnen zijn, vraag uw arts dan om advies.
Wees extra voorzichtig met Glivec:
- als u een probleem met uw lever, nieren of hart hebt of ooit gehad hebt.
- als u een behandeling met levothyroxine krijgt omdat uw schildklier is verwijderd.
Als één of meerdere van bovenstaande gevallen op u van toepassing is, vertel het uw arts dan voordat u Glivec gaat gebruiken.
Terwijl u Glivec neemt, kunt u ernstige vochtopstapeling krijgen.
Indien u snel in gewicht toeneemt, vertel het uw arts dan onmiddellijk.
Uw arts zal regelmatig uw toestand onderzoeken om te controleren of Glivec het gewenste effect heeft.
U zal ook regelmatig bloedtesten krijgen en gewogen worden terwijl u Glivec inneemt.
Glivec is een behandeling voor kinderen met CML.
Er is geen ervaring bij kinderen jonger dan 2 jaar met CML.
De ervaring bij kinderen met Ph-positieve ALL is beperkt.
Er is geen ervaring bij kinderen en adolescenten met GIST.
Gebruik met andere geneesmiddelen Vertel uw arts of apotheker als u andere geneesmiddelen gebruikt of kort geleden heeft gebruikt.
Dit geldt ook voor geneesmiddelen die u zonder voorschrift kunt krijgen (bijvoorbeeld paracetamol) en voor kruidengeneesmiddelen (bijvoorbeeld Sint-Janskruid).
Bepaalde geneesmiddelen kunnen het effect van Glivec verstoren bij gelijktijdig gebruik.
Zij kunnen het effect van Glivec verminderen of vergroten met als resultaat een toename van bijwerkingen of het onwerkzaam maken van Glivec.
Glivec kan hetzelfde effect hebben op sommige andere geneesmiddelen.
Zwangerschap en borstvoeding Wanneer u zwanger bent of als u denkt dat u zwanger zou kunnen zijn, vertel het dan aan uw arts.
Glivec dient niet tijdens de zwangerschap te worden gebruikt, tenzij strikt noodzakelijk.
Uw arts zal met u de mogelijke risico’ s van het innemen van Glivec tijdens de zwangerschap bespreken.
Vrouwen die zwanger kunnen worden, wordt aangeraden om effectieve contraceptie te gebruiken tijdens de behandeling.
Vertel uw arts indien u borstvoeding geeft.
Geef geen borstvoeding tijdens de behandeling met Glivec.
Rijvaardigheid en het gebruik van machines Indien u zich duizelig voelt of troebel ziet wanneer u Glivec gebruikt, rijd dan niet met een voertuig en gebruik geen machines tot u zich weer goed voelt.
138 3.
HOE WORDT GLIVEC INGENOMEN
Volg bij het gebruik van Glivec nauwgezet het advies van uw arts.
Raadpleeg bij twijfel uw arts of apotheker.
Hoeveel moet u innemen Volwassenen:
Uw arts zal u vertellen hoeveel tabletten van Glivec u moet innemen.
Indien u behandeld wordt voor CML, is de gebruikelijke startdosis:
- 400 mg eenmaal daags in te nemen als 1 tablet van 400 mg,
- of 600 mg eenmaal daags in te nemen als 1 tablet van 400 mg plus 2 tabletten van 100 mg.
Indien u behandeld wordt voor GIST, is de startdosis 400 mg, eenmaal daags in te nemen als 1 tablet van 400 mg.
Afhankelijk van hoe u reageert op de behandeling, kan uw arts een hogere of lagere dosis voorschrijven.
Als uw dagelijkse dosis 800 mg is, moet u ’ s morgens 1 tablet van 400 mg en ‘ s avonds een tweede tablet van 400 mg innemen.
Indien u wordt behandeld voor Ph-positieve ALL, is de startdosis 600 mg, eenmaal daags in te nemen als 1 tablet van 400 mg plus 2 tabletten van 100 mg.
Indien u wordt behandeld voor MDS/ MPD, is de startdosis 400 mg, eenmaal daags in te nemen als 1 tablet van 400 mg.
Indien u wordt behandeld voor HES/ CEL, is de startdosis 100 mg, eenmaal daags in te nemen als 1 tablet van 100 mg.
Uw arts kan besluiten om de dosis te verhogen tot 400 mg, eenmaal daags in te nemen als 1 tablet van 400 mg, afhankelijk van hoe u op de behandeling reageert.
Indien u wordt behandeld voor DFSP, is de dosis 800 mg per dag, in te nemen als 1 tablet van 400 mg ‘ s morgens en een tweede tablet van 400 mg ‘ s avonds.
Kinderen:
Uw arts zal u vertellen hoeveel tabletten van Glivec u moet geven aan uw kind.
De hoeveelheid Glivec die u moet geven zal afhangen van de gesteldheid van uw kind en van zijn of haar lichaamsgewicht en lengte.
De totale dagelijkse dosis bij kinderen mag niet meer zijn dan 800 mg, in te nemen als 2 tabletten van 400 mg.
De behandeling kan aan uw kind gegeven worden als een eenmaal daagse dosis, als alternatief mag de dagelijkse dosis opgesplitst worden in twee toedieningen (één ’ smorgens en één ’ s avonds).
Wanneer en hoe dient Glivec ingenomen te worden Neem Glivec in bij een maaltijd aangezien dit uw maag zal helpen beschermen.
Slik de tablet(ten) in hun geheel door met een groot glas water.
Als u de tabletten niet kunt inslikken, kunt u ze in een glas mineraalwater of appelsap oplossen: • Doe het benodigde aantal tabletten in een voldoende hoeveelheid vloeistof (ongeveer 50 ml voor een 100 mg tablet en 200 ml voor een 400 mg tablet). • Roer met een lepel tot de tabletten volledig opgelost zijn. • Drink onmiddellijk de gehele inhoud van het glas leeg.
Sporen van de opgeloste tablet(ten) kunnen achterblijven in het glas.
Hoe lang dient Glivec ingenomen te worden Neem Glivec dagelijks in totdat uw arts u vertelt er mee te stoppen.
Zorg ervoor dat u Glivec inneemt zolang als het voorgeschreven wordt.
139 Wat u moet doen als u meer van Glivec heeft ingenomen dan u zou mogen Als u per ongeluk te veel tabletten heeft ingenomen, spreek dan onmiddellijk met uw arts.
Het kan zijn dat u medische verzorging nodig heeft.
Wat u moet doen wanneer u bent vergeten Glivec in te nemen Neem de gemiste dosis in zodra u zich dat herinnert op de dag dat u de dosis heeft gemist en ga verder met uw normale schema.
Neem geen dubbele dosis op de volgende dag om een vergeten dosis in te halen.
Als u nog vragen heeft over het gebruik van dit geneesmiddel, vraag dan uw arts of apotheker.
4.
MOGELIJKE BIJWERKINGEN
Zoals alle geneesmiddelen kan Glivec bijwerkingen veroorzaken, hoewel niet iedereen deze bijwerkingen krijgt.
Deze zijn meestal mild tot matig.
Indien u één of meerdere bijwerkingen ervaart, vertel het uw arts dan onmiddellijk.
Sommige effecten kunnen ernstig zijn:
Deze bijwerkingen komen vaak of zeer vaak voor; zij kunnen 1 tot meer dan 10 op iedere 100 patiënten treffen: • Snelle gewichtstoename.
Behandeling met Glivec kan ertoe leiden dat uw lichaam vocht vasthoudt (vochtopstapeling). • Tekenen van infectie, zoals koorts, ernstige rillingen, een pijnlijke keel of zweren in de mond.
Glivec kan het aantal witte bloedcellen in het bloed doen dalen, leidend tot een hogere gevoeligheid voor infectie. • Onverwachte bloedingen of blauwe plekken ervaart, zonder dat er sprake is van letsel van enigerlei aard.
Deze bijwerkingen komen zeer zelden tot soms voor; zij kunnen tussen de 1 tot 100 patiënten op iedere 10.000 patiënten treffen: • pijn op de borst, onregelmatige hartslag. • hoest, moeilijke ademhaling of pijnlijke ademhaling. • gevoel van lichtheid in het hoofd, duizeligheid of flauwvallen. • misselijkheid, verlies van eetlust, lichtgekleurde urine, geelkleuring van huid of ogen. • huiduitslag, rode huid, blaren op de lippen, ogen, huid of mond, huidschilfering, koorts, verheven rode of paarse vlekken op de huid, jeuk, branderig gevoel. • ernstige buikpijn, bloed in uw braaksel, stoelgang of urine, zwarte stoelgang. • ernstig verminderde urineproductie, dorst. • misselijkheid, diarree, braken, buikpijn of koorts (tekenen van chronische darmontstekingen). • ernstige hoofdpijn, zwakte of verlamming van ledematen of gezicht, bemoeilijkt spreken, plotseling bewustzijnsverlies (tekenen van zenuwstelselaandoening). • bleke huid, moeheid, kortademigheid, donkere urine (tekenen van lage hoeveelheden rode bloedcellen). • pijn in uw ogen of achteruitgang in gezichtsvermogen. • pijn in uw heupen of moeilijk lopen. • gevoelloze of koude tenen en vingers (tekenen van Raynaud-fenomeen). • acute huidontsteking veroorzaakt door infectie (tekenen van cellulitis). • moeilijk horen. • spierzwakte, spierspasmen, afwijkend hartritme (tekenen van verandering van kaliumbloedspiegel). • blauwe plekken. • maagpijn, misselijkheid.
Andere zeer vaak voorkomende effecten:
Deze kunnen voorkomen bij meer dan 10 per 100 personen
140 Hoofdpijn, misselijkheid, braken, diarree, verstoorde spijsvertering, huiduitslag, spierkrampen, pijn in de spieren en beenderen, en zwellingen (inclusief gezwollen ogen en enkels), gewrichtspijn, moeheid, gewichtstoename.
Als één of meerdere van bovenstaande effecten u ernstig beïnvloedt, vertel het dan aan uw arts.
Andere mogelijke bijwerkingen:
Deze kunnen voorkomen bij 1 tot 10 per 100 personen Anorexie, duizeligheid, slapeloosheid, conjunctivitis, verhoogde traanafscheiding, smaakstoornissen, neusbloedingen, buikpijn of – zwelling, flatulentie, constipatie, jeuk, abnormaal haarverlies of – vermindering, nachtzweten, zwakheid, stijfheid van de handen of voeten, maagzuur, wazig zicht, zweertjes in de mond, zwelling van de gewrichten en gewrichtspijn, gewichtsafname, droge mond, droge huid, droge ogen, verminderde gevoeligheid van de huid, opvliegers, rillingen.
Als één of meerdere van bovenstaande bijwerkingen u ernstig beïnvloedt, vertel het dan aan uw arts.
Wanneer één van de bijwerkingen ernstig wordt of als er bij u een bijwerking optreedt die niet in deze bijsluiter is vermeld, raadpleeg dan uw arts of apotheker.
5.
HOE BEWAART U GLIVEC
• Buiten het bereik en zicht van kinderen houden. • Gebruik niet meer na de vervaldatum die staat vermeld op de doos. • Gebruik geen enkele verpakking, die beschadigd is of tekenen van knoeien vertoont. • Bewaren beneden 30°C. • Bewaren in de oorspronkelijke verpakking, ter bescherming tegen vocht.
6.
AANVULLENDE INFORMATIE
Wat bevat Glivec
- Het werkzaam bestanddeel is imatinibmesilaat.
- De andere bestanddelen zijn microkristallijne cellulose, crospovidon, hypromellose,
magnesiumstearaat en watervrij colloïdaal siliciumdioxide.
- De omhulling is samengesteld uit rood ijzeroxide (E172), geel ijzeroxide (E172), macrogol, talk
en hypromellose.
Hoe ziet Glivec er uit en wat is de inhoud van de verpakking Glivec 100 mg filmomhulde tabletten zijn zeer donkergeel tot bruin-oranje, ronde tabletten met “ NVR” aan de ene zijde en “ SA” en een breukgleuf aan de andere zijde.
Ze worden geleverd in verpakkingen met 20, 60, 120 of 180 tabletten, maar deze zijn mogelijk niet allemaal beschikbaar in uw land.
Houder van de vergunning voor het in de handel brengen Novartis Europharm Limited Wimblehurst Road Horsham West Sussex, RH12 5AB Verenigd Koninkrijk
Fabrikant Novartis Pharma GmbH Roonstraße 25 D-90429 Neurenberg Duitsland 141 Neem voor alle informatie met betrekking tot dit geneesmiddel contact op met de lokale vertegenwoordiger van de registratiehouder:
België/ Belgique/ Belgien Novartis Pharma N. V.
Tél/ Tel: +32 2 246 16 11
Luxembourg/ Luxemburg Novartis Pharma GmbH Tél/ Tel: +49 911 273 0
ÐÑÐ»Ð³Ð°ÑÐ¸Ñ Novartis Pharma Services Inc.
Ð¢ÐµÐ».: +359 2 489 98 28
Magyarország Novartis Hungária Kft.
Pharma Tel.: +36 1 457 65 00
Č eská republika Novartis s. r. o.
Tel: +420 225 775 111
Malta Novartis Pharma Services Inc.
Tel: +356 2298 3217
Danmark Novartis Healthcare A/ S Tlf: +45 39 16 84 00
Nederland Novartis Pharma B. V.
Tel: +31 26 37 82 111
Deutschland Novartis Pharma GmbH Tel: +49 911 273 0
Norge Novartis Norge AS Tlf: +47 23 05 20 00
Eesti Novartis Pharma Services Inc.
Tel: +372 60 62 400
Österreich Novartis Pharma GmbH Tel: +43 1 86 6570
Ελλάδα Novartis (Hellas) A. E. B. E.
Τηλ: +30 210 281 17 12
Polska Novartis Poland Sp. z o. o.
Tel.: +48 22 550 8888
España Novartis Farmacéutica, S. A.
Tel: +34 93 306 42 00
Portugal Novartis Farma - Produtos Farmacêuticos, S. A.
Tel: +351 21 000 8600
France Novartis Pharma S. A. S.
Tél: +33 1 55 47 66 00
România Novartis Pharma Services Inc.
Tel: +40 21 31299 01
Ireland Novartis Ireland Limited Tel: +353 1 260 12 55
Slovenija Novartis Pharma Services Inc.
Tel: +386 1 300 75 77
Ísland Vistor hf.
Sími: +354 535 7000
Slovenská republika Novartis Slovakia s. r. o.
Tel: +421 2 5542 5439
Italia Novartis Farma S. p. A.
Tel: +39 02 96 54 1
Suomi/ Finland Novartis Finland Oy Puh/ Tel: +358 9 61 33 22 11
Κύπρος âη µητριάδης και Παπαέλληνας Λτδ Τηλ: +357 22 690 690
Sverige Novartis Sverige AB Tel: +46 8 732 32 00
142 Latvija Novartis Pharma Services Inc.
Tel: +371 7 887 070
United Kingdom Novartis Pharmaceuticals UK Ltd.
Tel: +44 1276 698370
Lietuva Novartis Pharma Services Inc.
Tel: +370 5 269 16 50
Deze bijsluiter is voor de laatste keer goedgekeurd in {MM/ JJJJ}
143 BIJSLUITER:
INFORMATIE VOOR DE GEBRUIK(ST)ER
Glivec 400 mg filmomhulde tabletten Imatinib
Lees de hele bijsluiter zorgvuldig door voordat u start met het gebruik van dit geneesmiddel.
- Bewaar deze bijsluiter.
Het kan nodig zijn om deze nog eens door te lezen.
- Heeft u nog vragen, raadpleeg dan uw arts of apotheker.
- Dit geneesmiddel is aan u persoonlijk voorgeschreven.
Geef dit geneesmiddel niet door aan
anderen.
Dit geneesmiddel kan schadelijk voor hen zijn, zelfs als de verschijnselen dezelfde zijn als waarvoor u het geneesmiddel heeft gekregen.
- Wanneer één van de bijwerkingen ernstig wordt of als er bij u een bijwerking optreedt die niet
in deze bijsluiter is vermeld, raadpleeg dan uw arts of apotheker.
In deze bijsluiter:
1.
Wat is Glivec en waarvoor wordt het gebruikt 2.
Wat u moet weten voordat u Glivec inneemt 3.
Hoe wordt Glivec ingenomen 4.
Mogelijke bijwerkingen 5.
Hoe bewaart u Glivec 6.
Aanvullende informatie
1.
WAT IS GLIVEC EN WAARVOOR WORDT HET GEBRUIKT
Glivec is een behandeling voor volwassenen en kinderen voor:
Chronische myeloïde leukemie (CML).
Leukemie is een kanker van de witte bloedcellen.
Deze witte cellen helpen het lichaam gewoonlijk om infecties te bestrijden.
Chronische myeloïde leukemie is een vorm van leukemie waarbij bepaalde abnormale witte bloedcellen (genaamd “ myeloïde” cellen), ongecontroleerd gaan groeien.
Glivec is ook een behandeling voor volwassenen voor:
Philadelphia chromosoom positieve acute lymfoblastaire leukemie (Ph-positieve ALL).
Leukemie is een kanker van witte bloedcellen.
Deze witte bloedcellen helpen gewoonlijk het lichaam om infecties te bestrijden.
Acute lymfoblastaire leukemie is een vorm van leukemie waarbij bepaalde afwijkende witte bloedcellen (genaamd “ lymfoblasten”) ongecontroleerd gaan groeien.
Glivec remt de groei van deze cellen.
Myelodysplastische/ myeloproliferatieve ziekten (MDS/ MPD).
Dit is een groep van bloedziekten waarin sommige bloedcellen ongecontroleerd gaan groeien.
Glivec remt de groei van deze cellen in een bepaald subtype van deze ziekten.
Hypereosinofiel syndroom (HES) en/ of chronische eosinofiele leukemie (CEL).
Dit zijn bloedziekten waarbij sommige bloedcellen (genaamd “ eosinofielen”) ongecontroleerd gaan groeien.
Glivec remt de groei van deze cellen in een bepaald subtype van deze ziekten.
Gastro-intestinale stromale tumoren (GIST).
GIST is een kanker van de maag en darmen.
Het ontstaat door ongecontroleerde celgroei van de ondersteunende weefsels van deze organen.
Dermatofibrosarcoma protuberans (DFSP).
DFSP is een kanker van het weefsel onder de huid, waarbij sommige cellen ongecontroleerd gaan groeien.
Glivec remt de groei van deze cellen.
Glivec werkt door het remmen van de groei van abnormale cellen in de ziektes hierboven vermeld.
Als u vragen heeft over hoe Glivec werkt of waarom dit geneesmiddel aan u werd voorgeschreven,
144 raadpleeg dan uw arts.
2.
WAT U MOET WETEN VOORDAT U GLIVEC INNEEMT
Glivec wordt alleen aan u voorgeschreven door een arts die ervaring heeft met geneesmiddelen ter behandeling van bloedkanker of vaste tumoren.
Volg alle instructies van uw arts zorgvuldig op, ook al verschillen zij van de algemene informatie opgenomen in deze bijsluiter.
Neem Glivec niet in:
- als u allergisch (overgevoelig) bent voor imatinib of voor één van de andere bestanddelen van
Glivec, die opgesomd zijn aan het einde (zie rubriek 6) van deze bijsluiter.
Als u denkt allergisch te kunnen zijn, vraag uw arts dan om advies.
Wees extra voorzichtig met Glivec:
- als u een probleem met uw lever, nieren of hart hebt of ooit gehad hebt.
- als u een behandeling met levothyroxine krijgt omdat uw schildklier is verwijderd.
Als één of meerdere van bovenstaande gevallen op u van toepassing is, vertel het uw arts dan voordat u Glivec gaat gebruiken.
Terwijl u Glivec neemt, kunt u ernstige vochtopstapeling krijgen.
Indien u snel in gewicht toeneemt, vertel het uw arts dan onmiddellijk.
Uw arts zal regelmatig uw toestand onderzoeken om te controleren of Glivec het gewenste effect heeft.
U zal ook regelmatig bloedtesten krijgen en gewogen worden terwijl u Glivec inneemt.
Glivec is een behandeling voor kinderen met CML.
Er is geen ervaring bij kinderen jonger dan 2 jaar met CML.
De ervaring bij kinderen met Ph-positieve ALL is beperkt.
Er is geen ervaring bij kinderen en adolescenten met GIST.
Gebruik met andere geneesmiddelen Vertel uw arts of apotheker als u andere geneesmiddelen gebruikt of kort geleden heeft gebruikt.
Dit geldt ook voor geneesmiddelen die u zonder voorschrift kunt krijgen (bijvoorbeeld paracetamol) en voor kruidengeneesmiddelen (bijvoorbeeld Sint-Janskruid).
Bepaalde geneesmiddelen kunnen het effect van Glivec verstoren bij gelijktijdig gebruik.
Zij kunnen het effect van Glivec verminderen of vergroten met als resultaat een toename van bijwerkingen of het onwerkzaam maken van Glivec.
Glivec kan hetzelfde effect hebben op sommige andere geneesmiddelen.
Zwangerschap en borstvoeding Wanneer u zwanger bent of als u denkt dat u zwanger zou kunnen zijn, vertel het dan aan uw arts.
Glivec dient niet tijdens de zwangerschap te worden gebruikt, tenzij strikt noodzakelijk.
Uw arts zal met u de mogelijke risico’ s van het innemen van Glivec tijdens de zwangerschap bespreken.
Vrouwen die zwanger kunnen worden, wordt aangeraden om effectieve contraceptie te gebruiken tijdens de behandeling.
Vertel uw arts indien u borstvoeding geeft.
Geef geen borstvoeding tijdens de behandeling met Glivec.
Rijvaardigheid en het gebruik van machines Indien u zich duizelig voelt of troebel ziet wanneer u Glivec gebruikt, rijd dan niet met een voertuig en gebruik geen machines tot u zich weer goed voelt.
145 3.
HOE WORDT GLIVEC INGENOMEN
Volg bij het gebruik van Glivec nauwgezet het advies van uw arts.
Raadpleeg bij twijfel uw arts of apotheker.
Hoeveel moet u innemen Volwassenen:
Uw arts zal u vertellen hoeveel tabletten van Glivec u moet innemen.
Indien u behandeld wordt voor CML, is de gebruikelijke startdosis:
- 400 mg eenmaal daags in te nemen als 1 tablet van 400 mg,
- of 600 mg eenmaal daags in te nemen als 1 tablet van 400 mg plus 2 tabletten van 100 mg.
Indien u behandeld wordt voor GIST, is de startdosis 400 mg, eenmaal daags in te nemen als 1 tablet van 400 mg.
Afhankelijk van hoe u reageert op de behandeling, kan uw arts een hogere of lagere dosis voorschrijven.
Als uw dagelijkse dosis 800 mg is, moet u ’ s morgens 1 tablet van 400 mg en ‘ s avonds een tweede tablet van 400 mg innemen.
Indien u wordt behandeld voor Ph-positieve ALL, is de startdosis 600 mg eenmaal daags in te nemen als 1 tablet van 400 mg plus 2 tabletten van 100 mg.
Indien u wordt behandeld voor MDS/ MPD, is de startdosis 400 mg, eenmaal daags in te nemen als 1 tablet van 400 mg.
Indien u wordt behandeld voor HES/ CEL, is de startdosis 100 mg, eenmaal daags in te nemen als 1 tablet van 100 mg.
Uw arts kan besluiten om de dosis te verhogen tot 400 mg, eenmaal daags in te nemen als 1 tablet van 400 mg, afhankelijk van hoe u op de behandeling reageert.
Indien u wordt behandeld voor DFSP, is de dosis 800 mg per dag, in te nemen als 1 tablet van 400 mg ‘ s morgens en een tweede tablet van 400 mg ‘ s avonds.
Kinderen:
Uw arts zal u vertellen hoeveel tabletten van Glivec u moet geven aan uw kind.
De hoeveelheid Glivec die u moet geven zal afhangen van de gesteldheid van uw kind en van zijn of haar lichaamsgewicht en lengte.
De totale dagelijkse dosis bij kinderen mag niet meer zijn dan 800 mg, in te nemen als 2 tabletten van 400 mg.
De behandeling kan aan uw kind gegeven worden als een eenmaal daagse dosis, als alternatief mag de dagelijkse dosis opgesplitst worden in twee toedieningen (één ’ s morgens en één ’ s avonds).
Wanneer en hoe dient Glivec ingenomen te worden Neem Glivec in bij een maaltijd aangezien dit uw maag zal helpen beschermen.
Slik de tablet(ten) in hun geheel door met een groot glas water.
Als u de tabletten niet kunt inslikken, kunt u ze in een glas mineraalwater of appelsap oplossen: • Doe het benodigde aantal tabletten in een voldoende hoeveelheid vloeistof (ongeveer 50 ml voor een 100 mg tablet en 200 ml voor een 400 mg tablet). • Roer met een lepel tot de tabletten volledig opgelost zijn. • Drink onmiddellijk de gehele inhoud van het glas leeg.
Sporen van de opgeloste tablet(ten) kunnen achterblijven in het glas.
Hoe lang dient Glivec ingenomen te worden Neem Glivec dagelijks in totdat uw arts u vertelt er mee te stoppen.
Zorg ervoor dat u Glivec inneemt zolang als het voorgeschreven wordt.
146 Wat u moet doen als u meer van Glivec heeft ingenomen dan u zou mogen Als u per ongeluk te veel tabletten heeft ingenomen, spreek dan onmiddellijk met uw arts.
Het kan zijn dat u medische verzorging nodig heeft.
Wat u moet doen wanneer u bent vergeten Glivec in te nemen Neem de gemiste dosis in zodra u zich dat herinnert op de dag dat u de dosis heeft gemist en ga verder met uw normale schema.
Neem geen dubbele dosis op de volgende dag om een vergeten dosis in te halen.
Als u nog vragen heeft over het gebruik van dit geneesmiddel, vraag dan uw arts of apotheker.
4.
MOGELIJKE BIJWERKINGEN
Zoals alle geneesmiddelen kan Glivec bijwerkingen veroorzaken, hoewel niet iedereen deze bijwerkingen krijgt.
Deze zijn meestal mild tot matig.
Indien u één of meerdere bijwerkingen ervaart, vertel het uw arts dan onmiddellijk.
Sommige effecten kunnen ernstig zijn:
Deze bijwerkingen komen vaak of zeer vaak voor; zij kunnen 1 tot meer dan 10 op iedere 100 patiënten treffen: • Snelle gewichtstoename.
Behandeling met Glivec kan ertoe leiden dat uw lichaam vocht vasthoudt (vochtopstapeling). • Tekenen van infectie, zoals koorts, ernstige rillingen, een pijnlijke keel of zweren in de mond.
Glivec kan het aantal witte bloedcellen in het bloed doen dalen, leidend tot een hogere gevoeligheid voor infectie. • Onverwachte bloedingen of blauwe plekken ervaart, zonder dat er sprake is van letsel van enigerlei aard.
Deze bijwerkingen komen zeer zelden tot soms voor; zij kunnen tussen de 1 tot 100 patiënten op iedere 10.000 patiënten treffen: • pijn op de borst, onregelmatige hartslag. • hoest, moeilijke ademhaling of pijnlijke ademhaling. • gevoel van lichtheid in het hoofd, duizeligheid of flauwvallen. • misselijkheid, verlies van eetlust, lichtgekleurde urine, geelkleuring van huid of ogen. • huiduitslag, rode huid, blaren op de lippen, ogen, huid of mond, huidschilfering, koorts, verheven rode of paarse vlekken op de huid, jeuk, branderig gevoel. • ernstige buikpijn, bloed in uw braaksel, stoelgang of urine, zwarte stoelgang. • ernstig verminderde urineproductie, dorst. • misselijkheid, diarree, braken, buikpijn of koorts (tekenen van chronische darmontstekingen). • ernstige hoofdpijn, zwakte of verlamming van ledematen of gezicht, bemoeilijkt spreken, plotseling bewustzijnsverlies (tekenen van zenuwstelselaandoening). • bleke huid, moeheid, kortademigheid, donkere urine (tekenen van lage hoeveelheden rode bloedcellen). • pijn in uw ogen of achteruitgang in gezichtsvermogen. • pijn in uw heupen of moeilijk lopen. • gevoelloze of koude tenen en vingers (tekenen van Raynaud-fenomeen). • acute huidontsteking veroorzaakt door infectie (tekenen van cellulitis). • moeilijk horen. • spierzwakte, spierspasmen, afwijkend hartritme (tekenen van verandering van kaliumbloedspiegel). • blauwe plekken. • maagpijn, misselijkheid.
Andere zeer vaak voorkomende effecten:
Deze kunnen voorkomen bij meer dan 10 per 100 personen
147 Hoofdpijn, misselijkheid, braken, diarree, verstoorde spijsvertering, huiduitslag, spierkrampen, pijn in de spieren en beenderen, en zwellingen (inclusief gezwollen ogen en enkels), gewrichtspijn, moeheid, gewichtstoename.
Als één of meerdere van bovenstaande effecten u ernstig beïnvloedt, vertel het dan aan uw arts.
Andere mogelijke bijwerkingen:
Deze kunnen voorkomen bij 1 tot 10 per 100 personen Anorexie, duizeligheid, slapeloosheid, conjunctivitis, verhoogde traanafscheiding, smaakstoornissen, neusbloedingen, buikpijn of – zwelling, flatulentie, constipatie, jeuk, abnormaal haarverlies of – vermindering, nachtzweten, zwakheid, stijfheid van de handen of voeten, maagzuur, wazig zicht, zweertjes in de mond, zwelling van de gewrichten en gewrichtspijn, gewichtsafname, droge mond, droge huid, droge ogen, verminderde gevoeligheid van de huid, opvliegers, rillingen.
Als één of meerdere van bovenstaande bijwerkingen u ernstig beïnvloedt, vertel het dan aan uw arts.
Wanneer één van de bijwerkingen ernstig wordt of als er bij u een bijwerking optreedt die niet in deze bijsluiter is vermeld, raadpleeg dan uw arts of apotheker.
5.
HOE BEWAART U GLIVEC
• Buiten het bereik en zicht van kinderen houden. • Gebruik niet meer na de vervaldatum die staat vermeld op de doos. • Gebruik geen enkele verpakking, die beschadigd is of tekenen van knoeien vertoont. • Bewaren beneden 30°C. • Bewaren in de oorspronkelijke verpakking, ter bescherming tegen vocht.
6.
AANVULLENDE INFORMATIE
Wat bevat Glivec
- Het werkzaam bestanddeel is imatinibmesilaat.
- De andere bestanddelen zijn microkristallijne cellulose, crospovidon, hypromellose,
magnesiumstearaat en watervrij colloïdaal siliciumdioxide.
- De omhulling is samengesteld uit rood ijzeroxide (E172), geel ijzeroxide (E172), macrogol, talk
en hypromellose.
Hoe ziet Glivec er uit en wat is de inhoud van de verpakking Glivec 400 mg filmomhulde tabletten zijn zeer donkergeel tot bruin-oranje, ovale tabletten met “ NVR” aan de ene zijde en “ SL” aan de andere zijde.
Zij worden geleverd in verpakkingen met 10, 30 of 90 tabletten, maar deze zijn mogelijk niet allemaal beschikbaar in uw land.
Houder van de vergunning voor het in de handel brengen Novartis Europharm Limited Wimblehurst Road Horsham West Sussex, RH12 5AB Verenigd Koninkrijk
Fabrikant Novartis Pharma GmbH Roonstraße 25 D-90429 Neurenberg Duitsland 148 Neem voor alle informatie met betrekking tot dit geneesmiddel contact op met de lokale vertegenwoordiger van de registratiehouder:
België/ Belgique/ Belgien Novartis Pharma N. V.
Tél/ Tel: +32 2 246 16 11
Luxembourg/ Luxemburg Novartis Pharma GmbH Tél/ Tel: +49 911 273 0
ÐÑÐ»Ð³Ð°ÑÐ¸Ñ Novartis Pharma Services Inc.
Ð¢ÐµÐ».: +359 2 489 98 28
Magyarország Novartis Hungária Kft.
Pharma Tel.: +36 1 457 65 00
Č eská republika Novartis s. r. o.
Tel: +420 225 775 111
Malta Novartis Pharma Services Inc.
Tel: +356 2298 3217
Danmark Novartis Healthcare A/ S Tlf: +45 39 16 84 00
Nederland Novartis Pharma B. V.
Tel: +31 26 37 82 111
Deutschland Novartis Pharma GmbH Tel: +49 911 273 0
Norge Novartis Norge AS Tlf: +47 23 05 20 00
Eesti Novartis Pharma Services Inc.
Tel: +372 60 62 400
Österreich Novartis Pharma GmbH Tel: +43 1 86 6570
Ελλάδα Novartis (Hellas) A. E. B. E.
Τηλ: +30 210 281 17 12
Polska Novartis Poland Sp. z o. o.
Tel.: +48 22 550 8888
España Novartis Farmacéutica, S. A.
Tel: +34 93 306 42 00
Portugal Novartis Farma - Produtos Farmacêuticos, S. A.
Tel: +351 21 000 8600
France Novartis Pharma S. A. S.
Tél: +33 1 55 47 66 00
România Novartis Pharma Services Inc.
Tel: +40 21 31299 01
Ireland Novartis Ireland Limited Tel: +353 1 260 12 55
Slovenija Novartis Pharma Services Inc.
Tel: +386 1 300 75 77
Ísland Vistor hf.
Sími: +354 535 7000
Slovenská republika Novartis Slovakia s. r. o.
Tel: +421 2 5542 5439
Italia Novartis Farma S. p. A.
Tel: +39 02 96 54 1
Suomi/ Finland Novartis Finland Oy Puh/ Tel: +358 9 61 33 22 11
Κύπρος âη µητριάδης και Παπαέλληνας Λτδ Τηλ: +357 22 690 690
Sverige Novartis Sverige AB Tel: +46 8 732 32 00
149 Latvija Novartis Pharma Services Inc.
Tel: +371 7 887 070
United Kingdom Novartis Pharmaceuticals UK Ltd.
Tel: +44 1276 698370
Lietuva Novartis Pharma Services Inc.
Tel: +370 5 269 16 50
Deze bijsluiter is voor de laatste keer goedgekeurd in {MM/ JJJJ}
150