European Medicines Agency
EMEA/H/C/171
EUROPEES OPENBAAR BEOORDELINGSRAPPORT (EPAR)
COMTAN
EPAR-samenvatting voor het publiek Dit document is een samenvatting van het Europees openbaar beoordelingsrapport (EPAR) en geeft uitleg over de aanpak van het Comité voor geneesmiddelen voor menselijk gebruik (CHMP) bij de beoordeling van uitgevoerde studies, een proces dat uitmondt in aanbevelingen voor gebruiksvoorwaarden.
Lees de bijsluiter (ook onderdeel van het EPAR) of neem contact op met uw arts of apotheker, als u meer informatie nodig heeft over uw aandoening of behandeling.
De wetenschappelijke discussie waarop de aanbevelingen van het CHMP zijn gebaseerd, is ook in het EPAR opgenomen.
Wat is Comtan?
Comtan is een geneesmiddel dat de werkzame stof entacapon bevat.
Het is verkrijgbaar in de vorm van bruin-oranje tabletten (200 mg).
Wanneer wordt Comtan voorgeschreven?
Comtan wordt gebruikt voor de behandeling van patiënten met de ziekte van Parkinson.
De ziekte van Parkinson is een progressieve hersenaandoening die bevingen, traagheid van bewegen en spierstijfheid veroorzaakt.
Comtan wordt samen met levodopa (ofwel een combinatie van levodopa en benserazide, ofwel een combinatie van levodopa en carbidopa) gebruikt bij patiënten met “ fluctuaties” aan het einde van de periode tussen twee doses van hun medicatie, wanneer de werkzaamheid vermindert en de symptomen weer optreden.
De fluctuaties houden verband met een vermindering van de werkzaamheid van levodopa.
De patiënt krijgt dan te maken met het zogenoemde “ on-off-fenomeen”, waarbij hij het ene moment kan bewegen (“ on” -fase) en het andere moment weer immobiel is (“ off” - fase).
Comtan wordt voorgeschreven wanneer deze fluctuaties niet met de standaardcombinatie- behandeling (met levodopa) alleen kunnen worden gestabiliseerd.
Het middel is uitsluitend op doktersvoorschrift verkrijgbaar.
Hoe wordt Comtan gebruikt?
Comtan wordt alleen gebruikt in combinatie met levodopa en benserazide of met levodopa en carbidopa.
Het geneesmiddel wordt als één tablet gelijktijdig met elke dosis van het andere geneesmiddel ingenomen.
De patiënt mag per dag maximaal 10 tabletten innemen.
Het geneesmiddel kan zowel met als zonder voedsel worden ingenomen.
Wanneer patiënten Comtan voor het eerst aan hun bestaande medicatie toevoegen, moet de dagelijkse dosis levodopa mogelijk worden verlaagd, ofwel door minder vaak levodopa in te nemen, ofwel door kleinere doses te nemen.
Comtan kan alleen worden gebruikt met conventionele levodopacombinaties, niet met combinaties met een “ gereguleerde afgifte” (waarbij levodopa gedurende enkele uren na inname geleidelijk aan het lichaam wordt afgegeven).
Hoe werkt Comtan?
Bij patiënten met de ziekte van Parkinson sterven de hersencellen die de neurotransmitter dopamine produceren langzaam af, waardoor de hoeveelheid dopamine in de hersenen daalt.
De patiënten verliezen vervolgens het vermogen om hun bewegingen op betrouwbare wijze te controleren.
De werkzame stof in Comtan, entacapon, herstelt de dopamineconcentratie in die delen van de hersenen die de motoriek (bewegingen) en coördinatie regelen.
Het is alleen werkzaam wanneer het wordt toegediend in combinatie met levodopa, een kopie van de neurotransmitter dopamine, die men via de 7 Westferry Circus, Canary Wharf, London E14 4HB, UK Tel.
(44-20) 74 18 84 00 Fax (44-20) 74 18 84 16 E-mail: mail@emea.europa.eu http://www.emea.europa.eu
©European Medicines Agency, 2008.
Reproduction is authorised provided the source is acknowledged. mond kan innemen.
Entacapon blokkeert een enzym dat betrokken is bij de afbraak van levodopa in het lichaam, genaamd catechol-O-methyltransferase (COMT).
Als gevolg daarvan blijft levodopa langer werkzaam.
Dit helpt de symptomen van de ziekte van Parkinson, zoals stijfheid en vertraagde bewegingen, verbeteren.
Hoe is Comtan onderzocht?
Comtan is onderzocht bij in totaal 376 patiënten met de ziekte van Parkinson in het kader van twee onderzoeken van zes maanden.
Tijdens deze onderzoeken werd gekeken naar het effect van de toevoeging van Comtan of een placebo (een schijnbehandeling) aan de combinatietherapie van de patiënt met levodopa en carbidopa of levodopa en benserazide.
De voornaamste graadmeter voor de werkzaamheid was de duur van de “ on” -fase (de tijd dat levodopa de symptomen van de ziekte van Parkinson onderdrukt).
In het eerste onderzoek werd gemeten na de eerste dosis levodopa ‘ s ochtends en in het tweede onderzoek na één dag.
Welke voordelen bleek Comtan tijdens de studies te hebben?
Comtan bleek in beide onderzoeken werkzamer dan de placebo.
In het eerste onderzoek kon de “ on” - fase door toevoeging van Comtan met 1 uur en 18 minuten worden verlengd ten opzichte van de placebo, in het tweede onderzoek met 35 minuten.
Welke risico’ s houdt het gebruik van Comtan in?
De meest voorkomende bijwerkingen bij de behandeling met Comtan (waargenomen bij 1 tot 10 op de 100 patiënten) zijn dyskinesie (oncontroleerbare bewegingen), misselijkheid en een ongevaarlijke verkleuring van de urine.
Zie de bijsluiter voor de volledige beschrijving van de gerapporteerde bijwerkingen van Comtan.
Comtan mag niet worden gebruikt bij mensen die mogelijk overgevoelig (allergisch) zijn voor entacapon of voor een van de andere bestanddelen.
Comtan mag niet gebruikt worden bij patiënten met: • een leveraandoening, • feochromocytoom (een tumor in de bijnier), • een voorgeschiedenis van het maligne neurolepticasyndroom (een gevaarlijke zenuwaandoening die doorgaans door antipsychotische geneesmiddelen wordt veroorzaakt) of rhabdomyolyse (afbraak van spierweefsel).
Comtan mag niet worden gebruikt in combinatie met andere geneesmiddelen die tot de groep “ monoamineoxidaseremmers” (een type geneesmiddel tegen depressies) behoren.
Zie voor aanvullende informatie de samenvatting van de productkenmerken, die eveneens in het EPAR is opgenomen.
Waarom is Comtan goedgekeurd?
Het Comité voor geneesmiddelen voor menselijk gebruik (CHMP) heeft geconcludeerd dat de voordelen van Comtan groter zijn dan de risico’ s als aanvullende therapie bij een standaardbehandeling met levodopa/benserazide of levodopa/carbidopa bij patiënten met de ziekte van Parkinson met fluctuaties aan het einde van de dosering die niet met één van deze combinatietherapieën kunnen worden gestabiliseerd.
Het CHMP heeft aanbevolen een vergunning te verlenen voor het in de handel brengen van Comtan.
Overige informatie over Comtan:
De Europese Commissie heeft op 22 september 1998 een in de hele Europese Unie geldige vergunning voor het in de handel brengen van Comtan verleend aan Novartis Europharm Limited.
De handelsvergunning werd verlengd op 22 september 2003 en 22 september 2008.
Klik hier voor het volledige EPAR voor Comtan.
Deze samenvatting is voor het laatst bijgewerkt in 08-2008.
2/2
EU-nummer
Fantasienaam
Sterkte
Farmaceutische vorm
Toedieningsweg
Verpakking
Verpakkings-grootte
EU/1/98/081/001 EU/1/98/081/002 EU/1/98/081/003 EU/1/98/081/004
COMTAN COMTAN COMTAN COMTAN
200 mg 200 mg 200 mg 200 mg
Filmomhulde tablet Filmomhulde tablet Filmomhulde tablet Filmomhulde tablet
Oraal gebruik Oraal gebruik Oraal gebruik Oraal gebruik
Fles (glas) Fles (glas) Fles (glas) Fles (glas)
30 60 100 500
1/1
BIJLAGE I
SAMENVATTING VAN DE PRODUCTKENMERKEN
1 1.
NAAM VAN HET GENEESMIDDEL
Comtan 200 mg filmomhulde tabletten
2.
KWALITATIEVE EN KWANTITATIEVE SAMENSTELLING
Elke filmomhulde tablet bevat 200 mg entacapone.
Hulpstoffen:
Elke tablet bevat 1,82 mg sucrose.
Voor een volledige lijst van hulpstoffen, zie rubriek 6.1.
3.
FARMACEUTISCHE VORM
Filmomhulde tablet
Bruin-oranje, ovale, biconvexe filmomhulde tablet met aan één zijde de inscriptie “ Comtan”.
4.
KLINISCHE GEGEVENS
4.1 Therapeutische indicaties
Entacapone is geïndiceerd als aanvulling op standaardpreparaten met levodopa/benserazide of levodopa/carbidopa, voor gebruik bij volwassen patiënten met de ziekte van Parkinson en “ end-of- dose” motorische fluctuaties, die niet gestabiliseerd kunnen worden met deze combinaties.
4.2 Dosering en wijze van toediening
Entacapone dient alleen gebruikt te worden in combinatie met levodopa/benserazide of levodopa/carbidopa.
De informatie bij het voorschrijven van deze levodopapreparaten geldt ook bij het gelijktijdig gebruik met entacapone.
Dosering Een 200 mg tablet wordt ingenomen met elk levodopa/dopa decarboxylaseremmer bevattend preparaat.
De maximaal aanbevolen dosering is tienmaal daags 200 mg, dat wil zeggen 2.000 mg entacapone.
Entacapone versterkt de effecten van levodopa.
Om de levodopagerelateerde dopaminerge bijwerkingen, bv. dyskinesieën, misselijkheid, braken en hallucinaties, te verminderen, is het daarom vaak noodzakelijk om de levodopadosering aan te passen in de eerste paar dagen tot weken nadat de behandeling met entacapone is ingesteld.
De dagdosis levodopa kan met ongeveer 10 tot 30% worden verlaagd door de doseringsintervallen te verlengen en/of door de hoeveelheid levodopa per dosis te verlagen, volgens de klinische conditie van de patiënt.
Indien de behandeling met entacapone wordt gestaakt, is het noodzakelijk om de dosering van andere antiparkinsonpreparaten, met name levodopa, aan te passen om een afdoende controle van de parkinsonsymptomen te bereiken.
Entacapone doet de biologische beschikbaarheid van levodopa meer toenemen (5-10%) uit standaard levodopa/benserazidepreparaten dan uit standaard levodopa/carbidopapreparaten.
Daarom kunnen patiënten die behandeld worden met standaard levodopa/benserazidepreparaten waarschijnlijk een grotere reductie van de levodopadosering krijgen wanneer de entacaponebehandeling wordt gestart.
2 Nierinsufficiëntie:
Nierinsufficiëntie heeft geen effect op de farmacokinetiek van entacapone.
Het is dus niet nodig de dosering aan te passen.
Bij patiënten die een dialysebehandeling krijgen, dient echter een langer doseringsinterval overwogen te worden (zie rubriek 5.2).
Hepatische insufficiëntie: zie rubriek 4.3.
Ouderen:
Voor oudere patiënten hoeft de dosering van entacapone niet te worden aangepast.
Kinderen:
Comtan wordt niet aanbevolen voor het gebruik bij kinderen jonger dan 18 jaar vanwege een gebrek aan gegevens over veiligheid en werkzaamheid.
Wijze van toediening Entacapone wordt oraal gebruikt en gelijktijdig met elke levodopa/carbidopa of elke levodopa/benserazide dosis toegediend.
Entacapone kan met of zonder voedsel worden ingenomen (zie rubriek 5.2).
4.3 Contra-indicaties
- Overgevoeligheid voor het werkzaam bestanddeel of voor één van de hulpstoffen.
- Hepatische insufficiëntie.
- Feochromocytoom.
- Gelijktijdig gebruik van entacapone en niet-selectieve monoamineoxidase- (MAO-A en MAO-
B) remmers (bijvoorbeeld fenelzine, tranylcypromine).
- Het gelijktijdig gebruik van een selectieve MAO-A-remmer plus een selectieve MAO-B-
remmer en entacapone (zie rubriek 4.5).
- Een voorgeschiedenis van het maligne neurolepticasyndroom (MNS) en/of niet-traumatische
rabdomyolyse.
4.4 Bijzondere waarschuwingen en voorzorgen bij gebruik
Rabdomyolyse als gevolg van ernstige dyskinesieën of maligne neurolepticasyndroom (MNS) wordt zelden gezien bij patiënten met de ziekte van Parkinson.
MNS, inclusief rabdomyolyse en hyperthermie, wordt gekarakteriseerd door motorische symptomen (rigiditeit, myoclonus, tremor), veranderingen in de mentale gesteldheid (bijvoorbeeld: agitatie, verwarring, coma), hyperthermie, autonome stoornis (tachycardie, instabiele bloeddruk) en verhoogde serumcreatinefosfokinase.
In individuele gevallen kunnen slechts enkele van deze symptomen en/of bevindingen duidelijk aanwezig zijn.
Bij gecontroleerde studies waarin behandeling met entacapone abrupt werd gestaakt zijn noch MNS, noch rabdomyolyse gerapporteerd in relatie tot de behandeling met entacapone.
Sinds het op de markt komen werden geïsoleerde gevallen van MNS gemeld, in het bijzonder na plotselinge vermindering of stopzetting van entacapone en andere bijkomende dopaminerge geneesmiddelen.
Wanneer het nodig geacht wordt, dient het stopzetten van entacapone en andere dopaminerge behandeling langzaam te gebeuren en zodra bevindingen en/of symptomen optreden, ondanks het langzaam verminderen van entacapone, kan een verhoging van de levodopa dosering nodig zijn.
Door zijn werkingsmechanisme kan entacapone het metabolisme beïnvloeden van geneesmiddelen die een catecholgroep bevatten en de werking daarvan versterken.
Hierdoor moet entacapone voorzichtig worden toegediend bij patiënten die behandeld worden met geneesmiddelen die door catechol-O- methyltransferase (COMT) worden gemetaboliseerd, bv. rimiterol, isoprenaline, adrenaline,
3 noradrenaline, dopamine, dobutamine, alfa-methyldopa en apomorfine (zie ook rubriek 4.5).
Entacapone wordt altijd gegeven als aanvulling op een behandeling met levodopa.
Daarom dienen de voorzorgsmaatregelen die voor de levodopabehandeling gelden ook in acht te worden genomen bij de behandeling met entacapone.
Entacapone doet de biologische beschikbaarheid van levodopa meer toenemen (5-10%) uit standaard levodopa/benserazidepreparaten dan uit standaard levodopa/carbidopapreparaten.
Het gevolg hiervan is dat dopaminerge bijwerkingen frequenter kunnen voorkomen wanneer entacapone wordt toegevoegd aan een levodopa/benserazidebehandeling (zie ook rubriek 4.8).
Om de levodopa-gerelateerde dopaminerge bijwerkingen te verminderen is het vaak nodig gedurende de eerste dagen tot weken na het starten van de behandeling met entacapone de levodopadoseringen aan te passen, volgens de klinische conditie van de patiënt (zie rubrieken 4.2 en 4.8).
Entacapone kan levodopageïnduceerde orthostatische hypotensie verergeren.
Entacapone dient daarom voorzichtig te worden gegeven aan patiënten die andere geneesmiddelen gebruiken, die orthostatische hypotensie kunnen veroorzaken.
In klinische studies kwamen dopaminerge bijwerkingen, bv. dyskinesieën, meer voor bij patiënten die behandeld werden met entacapone en dopamineagonisten (zoals bromocriptine), selegiline of amantidine, wanneer vergeleken werd met patiënten die placebo kregen in diezelfde combinatie.
De doses van andere antiparkinsongeneesmiddelen zouden moeten worden aangepast, wanneer de behandeling met entacapone wordt gestart.
Entacapone in combinatie met levodopa werd geassocieerd met slaperigheid en plotse slaapaanvallen bij patiënten met de ziekte van Parkinson.
Voorzichtigheid is daarom geboden bij het autorijden of het bedienen van machines (zie ook rubriek 4.7).
Bij patiënten die diarree ondervinden, wordt controle van het gewicht aanbevolen om een mogelijk overmatig gewichtsverlies te vermijden.
Pathologisch gokken, verhoogd libido en hyperseksualiteit werden gerapporteerd bij parkinsonpatiënten die behandeld werden met dopamineagonisten en andere dopaminerge behandelingen zoals entacapone in combinatie met levodopa.
Voor patiënten die lijden aan progressieve anorexie, asthenie en aan gewichtsverlies binnen een relatief korte periode, dient een algemene medische evaluatie, inclusief de leverfunctie, overwogen te worden.
Comtan-tabletten bevatten sucrose.
Patiënten met zeldzame erfelijke aandoeningen als fructose- intolerantie, glucosegalactose malabsorptie of sucrase-isomaltase-insufficiëntie dienen dit geneesmiddel niet te gebruiken.
4.5 Interacties met andere geneesmiddelen en andere vormen van interactie
Bij het aanbevolen doseringsschema is geen interactie van entacapone met carbidopa waargenomen.
De farmacokinetische interactie met benzerazide is niet onderzocht.
In studies met eenmalige doses bij gezonde vrijwilligers werden geen interacties waargenomen tussen entacapone en imipramine of tussen entacapone en moclobemide.
Er werden eveneens geen interacties waargenomen tussen entacapone en selegiline in studies met herhaalde doses bij parkinsonpatiënten.
De klinische ervaring van entacapone in combinatie met verschillende geneesmiddelen, waaronder MAO-A-remmers, tricyclische antidepressiva, noradrenalineheropnameremmers, zoals desipramine, maprotiline en venlafaxine en geneesmiddelen die door COMT worden gemetaboliseerd (bv. geneesmiddelen die een catecholgroep bevatten: rimiterol, isoprenaline, adrenaline, noradrenaline, dopamine, dobutamine, alfa-methyldopa, apomorfine en paroxetine), is vooralsnog beperkt.
Voorzichtigheid is geboden wanneer deze geneesmiddelen gelijktijdig met entacapone worden gebruikt (zie ook rubrieken 4.3 en 4.4).
4 Entacapone kan worden gebruikt met selegiline (een selectieve MAO-B-remmer), maar de dagelijkse dosis van selegiline dient dan echter niet hoger te zijn dan 10 mg.
Entacapone kan in het gastroïntestinale systeem chelaten vormen met ijzer.
Entacapone en ijzerpreparaten dienen derhalve met een interval van ten minste 2-3 uur apart te worden ingenomen (zie rubriek 4.8).
Entacapone bindt aan humaan albumine bindingsplaats II, waaraan ook verscheidene andere geneesmiddelen, waaronder diazepam en ibuprofen binden.
Klinische interactiestudies met diazepam en niet-steroïde anti-inflammatoire geneesmiddelen zijn niet uitgevoerd.
Volgens in vitro- experimenten wordt bij therapeutische concentraties van het geneesmiddel geen significante verdringing verwacht.
Ten gevolge van zijn affiniteit voor cytochroom P450 2C9 in vitro (zie rubriek 5.2) zou entacapone mogelijk kunnen interfereren met geneesmiddelen waarvan het metabolisme afhankelijk is van dit isoenzym, zoals S-warfarine.
In een interactiestudie bij gezonde vrijwilligers gaf entacapone echter geen wijzigingen in de plasmawaarden van S-warfarine, terwijl de AUC van R-warfarine toenam met gemiddeld 18% [CI90 11-26%].
De INR-waarden namen gemiddeld toe met 13% [CI90 6-19%].
Controle van INR wordt derhalve aanbevolen wanneer behandeling met entacapone wordt gestart bij patiënten die warfarine krijgen.
4.6 Zwangerschap en borstvoeding
Er werden geen duidelijke teratogene of primair foetotoxische effecten waargenomen in dierproeven waarbij de blootstelling aan entacapone aanmerkelijk hoger was dan de therapeutische blootstelling.
Aangezien er geen ervaring is bij zwangere vrouwen, dient entacapone niet tijdens de zwangerschap te worden gebruikt.
Uit dierexperimenteel onderzoek is gebleken dat entacapone wordt uitgescheiden in de moedermelk.
De veiligheid van entacapone bij zuigelingen is onbekend.
Vrouwen dienen geen borstvoeding te geven gedurende de behandeling met entacapone.
4.7 Beïnvloeding van de rijvaardigheid en het vermogen om machines te bedienen
Comtan in combinatie met levodopa kan grote invloed hebben op de rijvaardigheid en op het vermogen om machines te bedienen.
Entacapone kan samen met levodopa duizeligheid en symptomatische orthostasis veroorzaken.
Daarom dient voorzichtigheid betracht te worden bij het autorijden en het bedienen van machines.
Patiënten die behandeld worden met entacapone in combinatie met levodopa en die slaperigheid vertonen en/of plotse slaapaanvallen hebben, moeten opgedragen worden niet met de auto te rijden of geen activiteiten uit te voeren waarbij verminderde alertheid henzelf of anderen kan blootstellen aan ernstig letsel of de dood (bv. machines bedienen), totdat deze aanvallen verdwenen zijn (zie ook rubriek 4.4).
4.8 Bijwerkingen
De meest frequent voorkomende bijwerkingen die door entacapone worden veroorzaakt zijn gerelateerd aan de verhoogde dopaminerge activiteit en deze effecten treden het meest frequent op aan het begin van de behandeling.
De ernst en frequentie van deze bijwerkingen nemen af indien de dosering van levodopa wordt verlaagd.
De andere voornaamste categorie bijwerkingen bestaat uit maagdarmklachten, waaronder misselijkheid, braken, buikpijn, obstipatie en diarree.
De urine kan door entacapone roodachtig-bruin verkleuren, maar dit is een onschuldig verschijnsel.
De door entacapone veroorzaakte bijwerkingen zijn meestal van lichte tot matige aard.
In klinische studies waren de meest voorkomende bijwerkingen die tot staking van de behandeling met entacapone
5 hebben geleid maagdarmklachten (bv. diarree, 2,5%) en een toename van dopaminerge bijwerkingen van levodopa (bv. dyskinesieën, 1,7%).
Dyskinesieën (27%), misselijkheid (11%), diarree (8%), buikpijn (7%) en een droge mond (4,2%) werden significant vaker gemeld bij entacapone dan bij placebo in verzamelde gegevens uit klinische studies met in totaal 406 patiënten die het geneesmiddel namen en 296 patiënten die placebo namen.
Enkele van de bijwerkingen, zoals dyskinesieën, misselijkheid, en buikpijn, kunnen vaker voorkomen bij hogere doseringen (1.400 tot 2.000 mg per dag) dan bij lagere doseringen van entacapone.
De volgende bijwerkingen, hierna vermeld in tabel 1, werden verzameld zowel uit klinische studies met entacapone als sinds de introductie van entacapone op de markt.
Tabel 1* Bijwerkingen
Zenuwstelselaandoeningen
Zeer vaak:
Vaak:
Dyskinesie Verslechterd parkinsonisme, duizeligheid, dystonie, hyperkinesie
Maagdarmstelselaandoeningen
Zeer vaak:
Vaak:
Zeer zelden:
Niet bekend:
Misselijkheid Diarree, buikpijn, droge mond, constipatie, braken Anorexie Colitis
Nier- en urinewegaandoeningen
Zeer vaak:
Verkleuring van de urine
Huid- en onderhuidaandoeningen
Zelden:
Zeer zelden:
Niet bekend:
Erythemateuze of maculo-papuleuze huiduitslag Urticaria Verkleuringen van de huid, haren, baard en nagels
Algemene aandoeningen en toedieningsplaatsstoornissen
Vaak:
Zeer zelden:
Vermoeidheid, verhoogde transpiratie, vallen Gewichtsverlies
Lever- en galaandoeningen
Zelden:
Niet bekend:
Abnormale leverfunctietesten Hepatitis met voornamelijk cholestatische kenmerken (zie rubriek 4.4)
Psychische stoornissen
Vaak:
Zeer zelden:
Slapeloosheid, hallucinaties, verwardheid, paroniria Agitatie
* Bijwerkingen worden gerangschikt in volgorde van frequentie, de meest frequente eerst, gebruik makend van de volgende overeenkomst:
Zeer vaak (≥ 1/ 10); vaak (≥ 1/ 100, < 1/ 10); soms (≥ 1/ 1.000, < 1/ 100); zelden (≥ 1/ 10.000, < 1/ 1.000); zeer zelden (< 1/ 10.000), niet bekend (kan met de beschikbare gegevens niet worden bepaald, omdat er geen juiste schatting kan worden gemaakt op basis van klinisch onderzoek of epidemiologische studies).
Entacapone in combinatie met levodopa werd geassocieerd met geïsoleerde gevallen van buitengewone slaperigheid overdag en plotse slaapaanvallen.
Bij parkinsonpatiënten die behandeld werden met dopamineagonisten en andere dopaminerge behandelingen zoals entacapone in combinatie met levodopa, vooral bij hogere doseringen, is melding gemaakt van tekenen van pathologisch gokken, verhoogd libido en hyperseksualiteit, welke meestal reversibel waren na vermindering van de dosis of stopzetting van de behandeling.
Geïsoleerde gevallen van MNS werden gemeld na plotselinge vermindering of stopzetting van entacapone en andere dopaminerge behandelingen.
6 Er zijn geïsoleerde gevallen van rabdomyolyse gemeld.
4.9 Overdosering
De postmarketinggegevens bevatten geïsoleerde gevallen van overdosering waarbij de gerapporteerde hoogste dagelijkse dosis van entacapone 16.000 mg was.
De acute symptomen en tekenen in deze gevallen van overdosering omvatten verwardheid, afgenomen activiteit, slaperigheid, hypotonie, huidverkleuring en urticaria.
De behandeling van een acute overdosering is symptomatisch.
5.
FARMACOLOGISCHE EIGENSCHAPPEN
5.1 Farmacodynamische eigenschappen
Farmacotherapeutische categorie: andere dopaminerge middelen, ATC-code:
NO4BX02.
Entacapone behoort tot een nieuwe therapeutische klasse: de catechol-O-methyltransferase (COMT)- remmers.
Het is een reversibele, specifieke en hoofdzakelijk perifeer werkende COMT-remmer bestemd voor gelijktijdige toediening met levodopapreparaten.
Entacapone vermindert het metabole verlies van levodopa naar 3-O-methyldopa (3-OMD) door remming van het enzym COMT.
Dit leidt tot een hogere levodopa-AUC.
De hoeveelheid levodopa die beschikbaar is voor de hersenen neemt toe.
Entacapone verlengt derhalve de klinische respons op levodopa.
Entacapone remt voornamelijk in de perifere weefsels het COMT-enzym.
De COMT-remming in rode bloedcellen volgt nauwgezet de plasmaconcentraties van entacapone, waarmee de reversibele aard van de COMT-remming duidelijk wordt aangetoond.
Klinische studies In twee fase III dubbel-blinde studies bij in totaal 376 patiënten met de ziekte van Parkinson en “ end- of-dose” motorische fluctuaties, is entacapone of placebo gegeven samen met elke dosis levodopa/ dopa decarboxylaseremmer.
De resultaten zijn weergegeven in tabel 2.
In studie I, werd de dagelijkse ON-tijd (uren) gemeten via dagboeken en in studie II de proportie van de dagelijkse ON- tijd.
Tabel 2 Dagelijkse ON-tijd (Gemiddelde ±S. D.)
Studie I:
Dagelijkse ON-tijd (uren) Uitgangswaarde
Entacapone (n=85) 9,3±2,2
Placebo (n=86) 9,2±2,5
Verschil
Week 8-24
10,7±2,2
9,4±2,6
1 uur 20 min (8,3%) CI95% 45 min, 1 uur 56 min
Studie II:
Proportie van de dagelijkse ON-tijd (%) Uitgangswaarde
Entacapone (n=103) 60,0±15,2
Placebo (n=102) 60,8±14,0
Verschil
Week 8-24
66,8±14,5
62,8±16,80
4,5% (0 uur 35 min) CI95% 0,93%; 7,97%
Er werden vergelijkbare afnamen in de OFF-tijd waargenomen.
Het percentage verandering ten opzichte van de uitgangswaarde bij de OFF-tijd was bij studie I – 24% in de entacapone-groep en 0% in de placebo-groep.
De overeenkomende getallen bij studie II waren -18% en -5%.
7 5.2 Farmacokinetische eigenschappen
Algemene eigenschappen van het werkzaam bestanddeel Absorptie De absorptie van entacapone vertoont grote intra- en interindividuele variaties.
De maximale concentratie (Cmax) in het plasma wordt doorgaans ongeveer één uur na inname van een entacapone tablet van 200 mg bereikt.
Het middel ondergaat een uitgebreid first-pass metabolisme.
De biologische beschikbaarheid van entacapone bedraagt ongeveer 35% na een orale dosis.
De absorptie van entacapone wordt niet in significante mate door voedsel beïnvloed.
Verdeling Na absorptie uit het maagdarmkanaal wordt entacapone snel in de perifere weefsels verdeeld met een verdelingsvolume van 20 liter bij steady state (Vdss).
Ongeveer 92% van de dosis wordt geëlimineerd gedurende de β -fase met een korte eliminatiehalfwaardetijd van 30 minuten.
De totale klaring van entacapone bedraagt ongeveer 800 ml/ min.
Entacapone is in hoge mate gebonden aan plasma-eiwitten, hoofdzakelijk aan albumine.
In menselijk plasma bedraagt de ongebonden fractie in het therapeutische concentratiebereik ongeveer 2,0%.
Bij therapeutische concentraties van entacapone worden andere sterk gebonden middelen (bv. warfarine, salicylzuur, fenylbutazon of diazepam) niet verdrongen en entacapone wordt evenmin in significante mate door deze middelen, bij therapeutische of hogere concentraties, verdrongen.
Metabolisme Een geringe hoeveelheid entacapone, het (E)-isomeer, wordt omgezet in zijn (Z)-isomeer.
Het (E)- isomeer is verantwoordelijk voor 95% van de AUC van entacapone.
Het (Z)-isomeer en sporen van andere metabolieten zijn verantwoordelijk voor de overige 5%.
Gegevens uit in vitro-studies waarin humane levermicrosomen werden gebruikt, tonen aan dat entacapone cytochroom P450 2C9 remt (IC50 ~4 µM).
Entacapone vertoont weinig of geen remming van andere types van P450 isoenzymen (CYP1A2, CYP2A6, CYP2D6, CYP2E1, CYP3A en CYP2C19) (zie rubriek 4.5).
Eliminatie De eliminatie van entacapone vindt hoofdzakelijk plaats via niet-renale metabole routes.
Geschat wordt dat 80-90% van de dosis wordt uitgescheiden in de faeces, hoewel dit niet is bevestigd bij de mens.
Ongeveer 10-20% wordt uitgescheiden in de urine.
In de urine worden alleen sporen van entacapone in onveranderde vorm teruggevonden.
Het merendeel (95%) van het in de urine uitgescheiden middel wordt geconjugeerd met glucuronzuur.
Van de in de urine aangetroffen metabolieten is slechts ongeveer 1% door oxidatie gevormd.
Kenmerken bij de patiënt De farmacokinetische eigenschappen van entacapone zijn zowel bij jonge als bij oudere volwassenen gelijk.
Het metabolisme van het geneesmiddel is vertraagd bij patiënten met milde tot matige leverinsufficiëntie (Child-Pugh Klasse A en B), hetgeen in de absorptie- en in de eliminatiefase tot een verhoogde plasmaconcentratie van entacapone leidt (zie rubriek 4.3).
Nierinsufficiëntie heeft geen invloed op de farmacokinetiek van entacapone.
Een langer dosisinterval dient echter te worden overwogen bij patiënten die een dialysebehandeling ondergaan.
5.3 Gegevens uit het preklinisch veiligheidsonderzoek
Preklinische gegevens duiden niet op een speciaal risico voor mensen.
Deze gegevens zijn afkomstig van conventioneel onderzoek op het gebied van veiligheidsfarmacologie, toxiciteit bij herhaalde dosering, genotoxiciteit en carcinogeen potentieel.
Bij toxicologische studies met herhaalde doses werd anemie gevonden die waarschijnlijk veroorzaakt werd door de ijzerchelaterende eigenschappen van entacapone.
Met betrekking tot de voortplantingstoxiciteit werd bij konijnen, bij blootstelling aan therapeutische concentraties, een verlaagd foetaal gewicht en een geringe vertraging in de
8 botontwikkeling gevonden.
6.
FARMACEUTISCHE GEGEVENS
6.1 Lijst van hulpstoffen
Tablet kern Microkristallijne cellulose Mannitol Natriumcroscarmellose Gehydrogeneerde plantaardige olie Magnesiumstearaat
Filmomhulling Hypromellose Polysorbaat 80 Glycerol 85% Sucrose Geel ijzeroxide (E172) Rood ijzeroxide (E172) Titaandioxide (E171)
6.2 Gevallen van onverenigbaarheid
Niet van toepassing.
6.3 Houdbaarheid
3 jaar
6.4 Speciale voorzorgsmaatregelen bij bewaren
Voor dit geneesmiddel zijn er geen speciale bewaarcondities.
6.5 Aard en inhoud van de verpakking
Amberkleurige glazen flessen (hydrolytische klasse III) met witte polypropyleen veiligheidssluitingen met 30, 60, 100 of 500 tabletten.
Niet alle genoemde verpakkingsgrootten worden in de handel gebracht.
6.6 Speciale voorzorgsmaatregelen voor het verwijderen
Geen bijzondere vereisten.
7.
HOUDER VAN DE VERGUNNING VOOR HET IN DE HANDEL BRENGEN
Novartis Europharm Limited Wimblehurst Road Horsham West Sussex, RH12 5AB Verenigd Koninkrijk
9 8.
NUMMER(S) VAN DE VERGUNNING VOOR HET IN DE HANDEL BRENGEN
EU/ 1/ 98/ 081/ 001-004
9.
DATUM VAN EERSTE VERLENING VAN DE VERGUNNING/ HERNIEUWING VAN DE VERGUNNING
Datum van eerste goedkeuring:
22.09.1998 Datum van laatste hernieuwing:
22.09.2003
10.
DATUM VAN HERZIENING VAN DE TEKST
10 BIJLAGE II
A.
HOUDER VAN DE VERGUNNING VOOR DE VERVAARDIGING VERANTWOORDELIJK VOOR VRIJGIFTE
B.
VOORWAARDEN VERBONDEN AAN DE VERGUNNING VOOR HET IN DE HANDEL BRENGEN
11 A.
HOUDER VAN DE VERGUNNING VOOR DE VERVAARDIGING VERANTWOORDELIJK VOOR VRIJGIFTE
Naam en adres van de fabrikant verantwoordelijk voor vrijgifte
Novartis Pharmaceuticals UK Ltd Wimblehurst Road Horsham West Sussex, RH12 5AB Verenigd Koninkrijk
B.
VOORWAARDEN VERBONDEN AAN DE VERGUNNING VOOR HET IN DE HANDEL BRENGEN
• VOORWAARDEN OF BEPERKINGEN OPGELEGD AAN DE HOUDER VAN DE VERGUNNING VOOR HET IN DE HANDEL BRENGEN TEN AANZIEN VAN DE AFLEVERING EN HET GEBRUIK
Aan medisch voorschrift onderworpen geneesmiddel.
• VOORWAARDEN OF BEPERKINGEN MET BETREKKING TOT EEN VEILIG EN DOELTREFFEND GEBRUIK VAN HET GENEESMIDDEL
Niet van toepassing.
• ANDERE VOORWAARDEN
Niet van toepassing.
12 BIJLAGE III
ETIKETTERING EN BIJSLUITER
13 A.
ETIKETTERING
14 GEGEVENS DIE OP DE BUITENVERPAKKING EN DE PRIMAIRE VERPAKKING MOETEN WORDEN VERMELD
DOOS EN LABEL OP FLES
1.
NAAM VAN HET GENEESMIDDEL
Comtan 200 mg filmomhulde tabletten Entacapone
2.
GEHALTE AAN WERKZA(A)M(E) BESTANDDE(E)L(EN)
1 tablet bevat 200 mg entacapone.
3.
LIJST VAN HULPSTOFFEN
Bevat sucrose.
Zie bijsluiter voor meer informatie.
4.
FARMACEUTISCHE VORM EN INHOUD
30 filmomhulde tabletten 60 filmomhulde tabletten 100 filmomhulde tabletten 500 filmomhulde tabletten
5.
WIJZE VAN GEBRUIK EN TOEDIENINGSWEG(EN)
Oraal gebruik.
Voor gebruik de bijsluiter lezen.
6.
EEN SPECIALE WAARSCHUWING DAT HET GENEESMIDDEL BUITEN HET BEREIK EN ZICHT VAN KINDEREN DIENT TE WORDEN GEHOUDEN
Buiten het bereik en zicht van kinderen houden.
7.
ANDERE SPECIALE WAARSCHUWING(EN), INDIEN NODIG
8.
UITERSTE GEBRUIKSDATUM
EXP
9.
BIJZONDERE VOORZORGSMAATREGELEN VOOR DE BEWARING
15 10.
BIJZONDERE VOORZORGSMAATREGELEN VOOR HET VERWIJDEREN VAN NIET-GEBRUIKTE GENEESMIDDELEN OF DAARVAN AFGELEIDE AFVALSTOFFEN (INDIEN VAN TOEPASSING)
11.
NAAM EN ADRES VAN DE HOUDER VAN DE VERGUNNING VOOR HET IN DE HANDEL BRENGEN
Novartis Europharm Limited Wimblehurst Road Horsham West Sussex, RH12 5AB Verenigd Koninkrijk
12.
NUMMER(S) VAN DE VERGUNNING VOOR HET IN DE HANDEL BRENGEN
EU/ 1/ 98/ 081/ 001 EU/ 1/ 98/ 081/ 002 EU/ 1/ 98/ 081/ 003 EU/ 1/ 98/ 081/ 004
30 filmomhulde tabletten 60 filmomhulde tabletten 100 filmomhulde tabletten 500 filmomhulde tabletten
13.
PARTIJNUMMER
Lot
14.
ALGEMENE INDELING VOOR DE AFLEVERING
Geneesmiddel op medisch voorschrift.
15.
INSTRUCTIES VOOR GEBRUIK
16.
INFORMATIE IN BRAILLE
Comtan 200 mg [enkel op de doos]
16 B.
BIJSLUITER
17 BIJSLUITER:
INFORMATIE VOOR DE GEBRUIK(ST)ER
Comtan 200 mg filmomhulde tabletten Entacapone
Lees de hele bijsluiter zorgvuldig door voordat u start met het innemen van dit geneesmiddel.
- Bewaar deze bijsluiter.
Het kan nodig zijn om deze nog eens door te lezen.
- Heeft u nog vragen, raadpleeg dan uw arts of apotheker.
- Dit geneesmiddel is aan u persoonlijk voorgeschreven.
Geef dit geneesmiddel niet door aan
anderen.
Dit geneesmiddel kan schadelijk voor hen zijn, zelfs als de verschijnselen dezelfde zijn als waarvoor u het geneesmiddel heeft gekregen.
- Wanneer één van de bijwerkingen ernstig wordt of als er bij u een bijwerking optreedt die niet
in deze bijsluiter is vermeld, raadpleeg dan uw arts of apotheker.
In deze bijsluiter:
1.
Wat is Comtan en waarvoor wordt het gebruikt 2.
Wat u moet weten voordat u Comtan inneemt 3.
Hoe wordt Comtan ingenomen 4.
Mogelijke bijwerkingen 5.
Hoe bewaart u Comtan 6.
Aanvullende informatie
1.
WAT IS COMTAN EN WAARVOOR WORDT HET GEBRUIKT
Comtan wordt samen met levodopa gebruikt bij de behandeling van de ziekte van Parkinson.
Comtan verbetert het therapeutisch effect van levodopa door verlichting van de verschijnselen van de ziekte van Parkinson.
Zonder levodopa bezit Comtan geen antiparkinsonactiviteit.
2.
WAT U MOET WETEN VOORDAT U COMTAN INNEEMT
Neem Comtan niet in
- als u allergisch (overgevoelig) bent voor entacapone of voor één van de andere bestanddelen
van Comtan;
- als u een bijniertumor heeft (bekend als feochromocytoom; dit kan het risico op ernstige
bloeddrukverhogende reacties doen toenemen);
- als u bepaalde antidepressiva gebruikt (vraag uw arts of apotheker of uw antidepressieve
geneesmiddel samen met Comtan kan worden gebruikt);
- als u een leverziekte heeft;
- als u ooit geleden heeft aan een zeldzame reactie op antipsychotische medicatie, genaamd
maligne neurolepticasyndroom (MNS) en/ of een zeldzame spierafwijking, genaamd niet- traumatische rabdomyolyse.
Wees extra voorzichtig met Comtan
- als u een geneesmiddel inneemt dat een lage bloeddruk zou kunnen veroorzaken als u vanuit een
stoel of bed opstaat;
- als u diarree heeft wordt aanbevolen om uw gewicht te controleren om zo een mogelijk
overmatig gewichtsverlies te vermijden;
- als u overmatig gokt of overmatig seksuele activiteit ervaart;
- als u lijdt aan progressieve anorexie, asthenia (slapte, uitputting) en aan gewichtsverlies binnen
een relatief korte periode, zou een algemene medische beoordeling, inclusief bepaling van de leverfunctie, overwogen moeten worden.
De dosis van andere antiparkinsongeneesmiddelen moet mogelijk aangepast worden wanneer u begint met het gebruik van Comtan.
Volg de aanwijzingen van uw arts.
18 De combinatie van entacapone met levodopa kan slaperigheid veroorzaken en kan u soms plotseling in slaap doen vallen.
Als dit gebeurt, mag u niet rijden en mag u geen gereedschap gebruiken of machines bedienen (zie rubriek „ Rijvaardigheid en het gebruik van machines“).
Er zijn geïsoleerde gevallen geweest van maligne neurolepticasyndroom (MNS), vooral wanneer een behandeling met entacapone en andere dopaminerge geneesmiddelen plots beëindigd of afgebouwd werd.
Zie rubriek 4 voor de kenmerken van MNS.
Mogelijk kan uw arts u adviseren om de behandeling van entacapone en andere dopaminerge geneesmiddelen langzaam te beëindigen.
Kinderen Ervaring met Comtan bij patiënten jonger dan 18 jaar is beperkt.
Het gebruik van Comtan bij kinderen wordt daarom niet aangeraden.
Inname met andere geneesmiddelen Comtan kan de effecten van andere geneesmiddelen versterken (bv. welke rimiterol, isoprenaline, adrenaline, noradrenaline, dopamine, dobutamine, alfa-methyldopa en apomorfine bevatten).
Vertel uw arts of apotheker als u andere geneesmiddelen gebruikt of kort geleden heeft gebruikt.
Dit geldt ook voor geneesmiddelen die u zonder voorschrift kunt krijgen en voor kruidengeneesmiddelen.
Comtan kan de vertering van ijzer bemoeilijken.
Daarom mag u Comtan en ijzersupplementen niet gelijktijdig innemen.
Wacht na de inname van één van de twee ten minste 2 à 3 uur alvorens het andere in te nemen.
Zwangerschap en borstvoeding Gebruik Comtan niet tijdens de zwangerschap of als u borstvoeding geeft.
Rijvaardigheid en het gebruik van machines Comtan kan samen met levodopa uw bloeddruk verlagen, waardoor u een licht gevoel in uw hoofd kunt krijgen of u zich duizelig kunt voelen.
Wees bijzonder voorzichtig wanneer u autorijdt, of wanneer u werktuigen of machines bedient.
Comtan ingenomen met levodopa kan u zeer suf doen voelen, of kan veroorzaken dat u uzelf soms plotseling in slaap voelt vallen.
Als dit gebeurt, mag u niet autorijden of iets anders doen dat alertheid vereist (bv. bedienen van werktuigen of machines), totdat u geen last meer heeft van deze problemen.
Anders kunt u uzelf en anderen blootstellen aan ernstige letsels of zelfs de dood.
Belangrijke informatie over enkele bestanddelen van Comtan Comtan-tabletten bevatten een suiker dat sucrose wordt genoemd.
Indien uw arts u heeft meegedeeld dat u een aangeboren sucrose-intolerantie heeft, neem dan contact op met uw arts voordat u Comtan inneemt.
3.
HOE WORDT COMTAN INGENOMEN
Volg bij het innemen van Comtan nauwgezet het advies van uw arts.
Raadpleeg bij twijfel uw arts of apotheker.
Comtan wordt samen gebruikt met preparaten die levodopa bevatten (ofwel levodopa/ carbidopa- ofwel levodopa/ benserazidepreparaten).
U kunt ook tegelijkertijd andere antiparkinsongeneesmiddelen gebruiken.
De gebruikelijke dosis Comtan is één tablet van 200 mg met elke dosis levodopa.
Als u een dialysebehandeling ondergaat wegens een gestoorde nierfunctie, dan kan uw arts u adviseren om de periode tussen de doses te verlengen.
De maximale aanbevolen dosis bedraagt 10 tabletten per dag, d. w. z.
2.000 mg Comtan.
19 Wat u moet doen als u meer van Comtan heeft ingenomen dan u zou mogen Bij een overdosering dient u onmiddellijk contact op te nemen met uw arts of met het dichtstbijzijnde ziekenhuis.
Wat u moet doen wanneer u bent vergeten Comtan in te nemen Als u vergeet om de Comtan-tablet samen met de dosis levodopa in te nemen, dan moet u verder gaan met de behandeling door de volgende Comtan-tablet met de volgende dosis levodopa in te nemen.
Neem geen dubbele dosis om een vergeten tablet in te halen.
Als u stopt met het innemen van Comtan Stop niet met Comtan in te nemen tenzij uw arts u dit gezegd heeft.
In zo’ n geval is het mogelijk dat uw arts de dosering van uw andere antiparkinsongeneesmiddelen moet aanpassen.
Plotseling stopzetten van zowel Comtan als uw andere antiparkinsongeneesmiddelen kan ongewenste bijwerkingen veroorzaken.
Als u nog vragen heeft over het innemen van dit geneesmiddel, vraag dan uw arts of apotheker.
4.
MOGELIJKE BIJWERKINGEN
Zoals alle geneesmiddelen kan Comtan bijwerkingen veroorzaken, hoewel niet iedereen deze bijwerkingen krijgt.
Doorgaans zijn bijwerkingen veroorzaakt door Comtan mild tot matig.
De frequenties worden als volgt gedefinieerd:
Zeer vaak (bij meer dan 1 op de 10 patiënten) Vaak (bij 1 tot 10 op de 100 patiënten) Soms (bij 1 tot 10 op de 1.000 patiënten) Zelden (bij 1 tot 10 op de 10.000 patiënten) Zeer zelden (bij minder dan 1 patiënt op de 10.000 patiënten) Ongekend (frequentie kan niet geschat worden op basis van de beschikbare data)
Zeer vaak voorkomende bijwerkingen Oncontroleerbare bewegingen (dyskinesieën), zich ziek voelen (misselijkheid) en ongevaarlijke rood- bruine verkleuring van de urine.
Vaak voorkomende bijwerkingen Oncontroleerbare bewegingen (hyperkinesieën), overgeven (braken), verergering van de verschijnselen van de ziekte van Parkinson, duizeligheid, diarree, buikpijn, verstopping, een droge mond, hallucinaties (zien/ horen/ voelen/ ruiken van dingen die er niet zijn), verlengde spiercontracties (dystonie), vermoeidheid, overmatig zweten, slapeloosheid, levendige dromen, vallen en verwarring.
Zelden voorkomende bijwerkingen Huiduitslag en afwijkende resultaten van leverfunctietesten.
Zeer zelden voorkomende bijwerkingen Mentale rusteloosheid, verminderde eetlust, gewichtsverlies en netelroos.
De precieze frequenties van deze bijwerkingen zijn niet bekend maar zijn gebaseerd op meldingen die ontvangen zijn sinds het product op de markt is gekomen:
Colitis (ontsteking van de dikke darm), hepatitis en verkleuringen van de huid, haren, baard en nagels.
De bijwerkingen worden vaak veroorzaakt door de verhoogde effecten van levodopatherapie en zijn het meest gebruikelijk bij het begin van de behandeling.
Sommige, zoals oncontroleerbare bewegingen, misselijkheid en buikpijn, kunnen ook meer voorkomen bij hogere doses (1.400 tot 2.000 mg per dag).
Als u zulke effecten ondervindt bij het begin van de behandeling met Comtan, dient u contact op te nemen met uw arts, die dan kan beslissen om uw dosis levodopa aan te passen.
20 Buitengewone sufheid overdag werd in zeldzame gevallen gerapporteerd bij patiënten die Comtan kregen met levodopa en er zijn geïsoleerde gevallen geweest van plotse slaapaanvallen.
Enkele gevallen van maligne neurolepticasyndroom (MNS) en rabdomyolyse zijn gemeld.
MNS is een zeldzame ernstige reactie op medicijnen voor de behandeling van aandoeningen van het centraal zenuwstelsel en wordt gekenmerkt door stijfheid, spiertrillingen, beven, mentale veranderingen, coma, hoge lichaamstemperatuur, verhoogde hartslag en onstabiele bloeddruk.
Rabdomyolyse is een zeldzame ernstige spieraandoening.
Gedragsveranderingen zoals de behoefte om te gokken (pathologisch gokken) of een verhoogd seksueel verlangen en drift (verhoogd libido en hypersexualiteit) werden gerapporteerd bij patiënten die dopaminerge geneesmiddelen kregen, waaronder Comtan met levodopa.
Wanneer één van de bijwerkingen ernstig wordt of als er bij u een bijwerking optreedt die niet in deze bijsluiter is vermeld, raadpleeg dan uw arts.
5.
HOE BEWAART U COMTAN
Buiten het bereik en zicht van kinderen houden.
Gebruik Comtan niet meer na de vervaldatum die staat vermeld op de doos en op het flessenetiket.
De vervaldatum verwijst naar de laatste dag van die maand.
Voor dit geneesmiddel zijn er geen speciale bewaarcondities.
6.
AANVULLENDE INFORMATIE
Wat bevat Comtan
- Het werkzaam bestanddeel is entacapone.
Elke tablet bevat 200 mg entacapone.
- De andere bestanddelen zijn microkristallijne cellulose, mannitol, natriumcroscarmellose,
gehydrogeneerde plantaardige olie, magnesiumstearaat.
- De filmomhulling bevat hypromellose, polysorbaat 80, glycerol 85%, sucrose, geel ijzeroxide
(E172), rood ijzeroxide (E172) en titaandioxide (E171).
Hoe ziet Comtan er uit en wat is de inhoud van de verpakking Comtan 200 mg filmomhulde tabletten zijn bruin-oranje, ovale tabletten met de inscriptie “ Comtan” aan één zijde.
Ze zijn verpakt in flessen.
Er zijn vier verschillende verpakkingsgroottes (flessen die 30, 60, 100 of 500 tabletten bevatten).
Het is mogelijk dat niet alle genoemde verpakkingsgroottes in de handel worden gebracht.
Houder van de vergunning voor het in de handel brengen Novartis Europharm Limited Wimblehurst Road Horsham West Sussex, RH12 5AB Verenigd Koninkrijk
Fabrikant Novartis Pharmaceuticals UK Ltd Wimblehurst Road Horsham West Sussex, RH 12 5AB Verenigd Koninkrijk
21 Neem voor alle informatie met betrekking tot dit geneesmiddel contact op met de lokale vertegenwoordiger van de houder van de vergunning voor het in de handel brengen:
België/ Belgique/ Belgien Novartis Pharma N. V.
Tél/ Tel: +32 2 246 16 11
Luxembourg/ Luxemburg Novartis Pharma N. V.
Tél/ Tel: +32 2 246 16 11
ÐÑÐ»Ð³Ð°ÑÐ¸Ñ Novartis Pharma Services Inc.
Ð¢ÐµÐ».: +359 2 489 98 28
Magyarország Novartis Hungária Kft.
Pharma Tel.: +36 1 457 65 00
Č eská republika Novartis s. r. o.
Tel: +420 225 775 111
Malta Novartis Pharma Services Inc.
Tel: +356 2298 3217
Danmark Novartis Healthcare A/ S Tlf: +45 39 16 84 00
Nederland Novartis Pharma B. V.
Tel: +31 26 37 82 111
Deutschland Novartis Pharma GmbH Tel: +49 911 273 0
Norge Novartis Norge AS Tlf: +47 23 05 20 00
Eesti Novartis Pharma Services Inc.
Tel: +372 60 62 400
Österreich Novartis Pharma GmbH Tel: +43 1 86 6570
Ελλάδα Novartis (Hellas) A. E. B. E.
Τηλ: +30 210 281 17 12
Polska Novartis Poland Sp. z o. o.
Tel.: +48 22 550 8888
España Novartis Farmacéutica, S. A.
Tel: +34 93 306 42 00
Portugal Novartis Farma - Produtos Farmacêuticos, S. A.
Tel: +351 21 000 8600
France Novartis Pharma S. A. S.
Tél: +33 1 55 47 66 00
România Novartis Pharma Services Inc.
Tel: +40 21 31299 01
Ireland Novartis Ireland Limited Tel: +353 1 260 12 55
Slovenija Novartis Pharma Services Inc.
Tel: +386 1 300 75 77
Ísland Vistor hf.
Sími: +354 535 7000
Slovenská republika Novartis Slovakia s. r. o.
Tel: +421 2 5542 5439
Italia Novartis Farma S. p. A.
Tel: +39 02 96 54 1
Suomi/ Finland Novartis Finland Oy Puh/ Tel: +358 9 61 33 22 11
Κύπρος Δημητριάδης και Παπαέλληνας Λτδ Τηλ: +357 22 690 690
Sverige Novartis Sverige AB Tel: +46 8 732 32 00
22 Latvija Novartis Pharma Services Inc.
Tel: +371 7 887 070
United Kingdom Novartis Pharmaceuticals UK Ltd.
Tel: +44 1276 698370
Lietuva Novartis Pharma Services Inc.
Tel: +370 5 269 16 50
Deze bijsluiter is voor de laatste keer goedgekeurd in
23