European Medicines Agency
EMEA/H/C/133
EUROPEES OPENBAAR BEOORDELINGSRAPPORT (EPAR)
SIFROL
EPAR-samenvatting voor het publiek
Dit document is een samenvatting van het Europees openbaar beoordelingsrapport (EPAR) en geeft uitleg over de aanpak van het Comité voor geneesmiddelen voor menselijk gebruik (CHMP) bij de beoordeling van uitgevoerde studies, een proces dat uitmondt in aanbevelingen voor gebruiksvoorwaarden.
Lees de bijsluiter (ook onderdeel van het EPAR) of neem contact op met uw arts of apotheker, als u meer informatie nodig heeft over uw aandoening of behandeling.
De wetenschappelijke discussie waarop de aanbevelingen van het CHMP zijn gebaseerd, is ook in het EPAR opgenomen.
Wat is Sifrol?
Sifrol is een geneesmiddel dat de werkzame stof pramipexol in de vorm van een base bevat.
Het is verkrijgbaar in de vorm van witte tabletten (rond:
0,088, 0,7 en 1,1 mg; ovaal:
0,18 en 0,35 mg).
Wanneer wordt Sifrol voorgeschreven?
Sifrol wordt gebruikt ter behandeling van de verschijnselen van de onderstaande aandoeningen: • de ziekte van Parkinson, een progressieve hersenenaandoening die bevingen, trage beweging en spierstijfheid veroorzaakt.
Sifrol kan alleen of in combinatie met levodopa (een ander geneesmiddel tegen de ziekte van Parkinson) worden gebruikt in elk stadium van de ziekte, met inbegrip van de latere stadia, wanneer levodopa minder effectief wordt; • matig tot ernstig restlesslegssyndroom, een aandoening waarbij de patiënt een niet te onderdrukken aandrang heeft om de benen te bewegen om onaangename, pijnlijke of vreemde gewaarwordingen in het lichaam tegen te gaan, doorgaans 's nachts.
Sifrol wordt gebruikt wanneer er geen specifieke oorzaak van de aandoening kan worden vastgesteld.
Het middel is uitsluitend op doktersvoorschrift verkrijgbaar.
Hoe wordt Sifrol gebruikt?
De Sifrol-tabletten moeten met water worden doorgeslikt, met of zonder voedsel.
Voor de ziekte van Parkinson is de aanvangsdosis 0,088 mg driemaal daags.
De dosis moet elke vijf tot zeven dagen worden verhoogd tot de verschijnselen onder controle zijn zonder dat er bijwerkingen optreden die niet te verdragen zijn.
De maximale dagelijkse dosis bedraagt driemaal daags 1,1 mg.
Sifrol moet minder vaak worden toegediend bij patiënten die problemen met hun nieren hebben.
Als de behandeling om welke reden dan ook wordt stopgezet, moet de dosis geleidelijk aan worden afgebouwd.
Voor het restlesslegssyndroom moet Sifrol eenmaal daags, twee tot drie uur voor het slapengaan worden ingenomen.
De aanbevolen aanvangsdosis is 0,088 mg, maar deze kan, indien nodig, elke vier tot zeven dagen worden verhoogd tot maximaal 0,54 mg om de verschijnselen verder te verminderen.
De respons van de patiënt en de noodzaak van verdere behandeling moeten na drie maanden worden beoordeeld.
Zie de bijsluiter voor verdere informatie.
7 Westferry Circus, Canary Wharf, London E14 4HB, UK Tel.
(44-20) 74 18 84 00 Fax (44-20) 74 18 84 16 E-mail: mail@emea.europa.eu http://www.emea.europa.eu
© European Medicines Agency, 2008.
Reproduction is authorised provided the source is acknowledged.
Hoe werkt Sifrol?
De werkzame stof in Sifrol, pramipexol, is een dopamineagonist, die de werking van dopamine nabootst.
Dopamine is een boodschapperstof in de delen van de hersenen die beweging en coördinatie aansturen.
Bij patiënten met de ziekte van Parkinson beginnen de cellen die dopamine produceren, af te sterven en neemt de hoeveelheid dopamine in de hersenen af.
De patiënten verliezen geleidelijk aan het vermogen om hun bewegingen betrouwbaar te controleren.
Pramipexol stimuleert de hersenen zoals dopamine dat zou doen, zodat de patiënt zijn bewegingen kan controleren en minder klachten en verschijnselen van de ziekte van Parkinson heeft, zoals bevingen, stijfheid en traagheid van de bewegingen.
Het is niet geheel duidelijk hoe pramipexol werkt bij het restlesslegssyndroom.
Het syndroom zou worden veroorzaakt door problemen in de manier waarop dopamine in de hersenen werkt, wat door pramipexol gecorrigeerd zou kunnen worden.
Hoe is Sifrol onderzocht?
Bij de ziekte van Parkinson is Sifrol bestudeerd in vijf belangrijke onderzoeken waaraan 1 546 patiënten deelnamen.
In vier onderzoeken werd de werking van Sifrol vergeleken met die van placebo (een schijnbehandeling): één onderzoek met 360 patiënten met de ziekte in een verder gevorderd stadium die al levodopa gebruikten waarvan het effect begon af te nemen, en drie onderzoeken met in totaal 886 patiënten met de ziekte in een vroeg stadium die geen levodopa kregen.
De voornaamste graadmeter voor de werkzaamheid was de verandering in scores voor en na behandeling verkregen met een standaardvragenlijst die gebruikt wordt om de ernst van de ziekte van Parkinson te meten.
In het vijfde onderzoek werden de effecten van Sifrol vergeleken met die van levodopa bij 300 patiënten met de ziekte in een vroeg stadium.
De voornaamste graadmeter voor de werkzaamheid was het deel van de patiënten met motorische verschijnselen (problemen met beweging).
In alle onderzoeken werden de doses Sifrol in zes tot tien weken geleidelijk verhoogd alvorens een vaste dosis werd gehandhaafd.
Sifrol is ook bestudeerd in twee belangrijke onderzoeken met patiënten met het restlesslegssyndroom.
Aan het eerste namen 344 patiënten deel en hierin werden de effecten van drie doses Sifrol vergeleken met die van placebo.
De voornaamste graadmeter voor de werkzaamheid was de verbetering van de verschijnselen tussen het begin en het eind van het onderzoek, zoals bepaald aan de hand van twee standaardbeoordelingsschalen.
Aan het andere onderzoek namen 150 patiënten deel die Sifrol zes maanden lang gebruikten.
Hierin werden de effecten vergeleken van voortzetting van de behandeling met Sifrol of overschakeling op placebo.
De voornaamste graadmeter voor de werkzaamheid was de gemeten tijd tot aan verergering van de verschijnselen.
Welke voordelen bleek Sifrol tijdens de studies te hebben?
In het onderzoek met patiënten met de ziekte van Parkinson in een gevorderd stadium vertoonden patiënten die Sifrol gebruikten belangrijkere verbeteringen na behandeling met een vaste dosis gedurende 24 weken dan degenen die placebo kregen.
Soortgelijke resultaten werden waargenomen in de eerste drie onderzoeken naar de ziekte van Parkinson in een vroeg stadium, met sterkere verbeteringen na 4 of 24 weken.
In vergelijking met levodopa waren er na 21 maanden met Sifrol minder patiënten met motorische verschijnselen:
28% van de patiënten die Sifrol gebruikten (42 op een totaal van 151), hadden verschijnselen tegenover 51% van de patiënten die levodopa gebruikten (76 op een totaal van 150).
In het eerste onderzoek naar het restlesslegssyndroom vertoonden patiënten die Sifrol gebruikten een daling in de symptoomscores van 12,8 tot 14,0 punten na 12 weken, tegenover een daling met 9,3 punten bij patiënten die placebo kregen.
Bij aanvang van het onderzoek bedroegen de scores ongeveer 23 punten.
Het verschil tussen placebo en Sifrol was na vier weken het grootst, waarna het verschil afnam.
Er waren ook meer patiënten die Sifrol gebruikten, die een verbetering van de verschijnselen vertoonden.
De resultaten van het andere onderzoek waren onvoldoende om de werkzaamheid op lange termijn van Sifrol te bewijzen.
Welke risico’ s houdt het gebruik van Sifrol in?
De meest voorkomende bijwerking van Sifrol (waargenomen bij meer dan 1 op de 10 patiënten) is misselijkheid (zich onwel voelen).
Bij patiënten met de ziekte van Parkinson waren andere bijwerkingen (waargenomen bij meer dan 1 op de 10 patiënten) duizeligheid, dyskinesie (moeite om
2/3 bewegingen te controleren), somnolentie (slaperigheid) en hypotensie (lage bloeddruk).
Zie de bijsluiter voor het volledige overzicht van alle gerapporteerde bijwerkingen van Sifrol.
Sifrol mag niet worden gebruikt bij mensen die mogelijk overgevoelig (allergisch) zijn voor pramipexol of voor een van de andere bestanddelen.
Waarom is Sifrol goedgekeurd?
Het Comité voor geneesmiddelen voor menselijk gebruik (CHMP) heeft geconcludeerd dat de voordelen van Sifrol alleen of in combinatie met levodopa groter zijn dan de risico’ s ervan voor de behandeling van de klachten en verschijnselen van idiopathische (met onbekende oorzaak) ziekte van Parkinson en voor de behandeling van matig tot ernstig idiopathisch restlesslegssyndroom in doseringen tot maximaal 0,54 mg in de vorm van een base.
Het Comité heeft geadviseerd een vergunning te verlenen voor het in de handel brengen van Sifrol.
Overige informatie over Sifrol:
De Europese Commissie heeft op 14 oktober 1997 een in de hele Europese Unie geldige vergunning voor het in de handel brengen van Sifrol verleend aan de firma Boehringer Ingelheim International GmbH.
De handelsvergunning werd op 14 oktober 2002 en op 14 oktober 2007 verlengd.
Klik hier voor het volledige EPAR voor Sifrol.
Deze samenvatting is voor het laatst bijgewerkt in 09-2008.
3/3
EU-nummer
Fantasienaam
Sterkte
Farmaceutische vorm
Toedieningsweg
Verpakking
Verpakkingsgrootte
EU/1/97/050/001 EU/1/97/050/002 EU/1/97/050/003 EU/1/97/050/004 EU/1/97/050/005 EU/1/97/050/006 EU/1/97/050/009 EU/1/97/050/010 EU/1/97/050/011 EU/1/97/050/012
Sifrol Sifrol Sifrol Sifrol Sifrol Sifrol Sifrol Sifrol Sifrol Sifrol
0.088 mg 0.088 mg 0.18 mg 0.18 mg 0.7 mg 0.7 mg 1.1 mg 1.1 mg 3.5 mg 3.5 mg
Tablet Tablet Tablet Tablet Tablet Tablet Tablet Tablet Tablet Tablet
Oraal gebruik Oraal gebruik Oraal gebruik Oraal gebruik Oraal gebruik Oraal gebruik Oraal gebruik Oraal gebruik Oraal gebruik Oraal gebruik
Blisterverpakking (polyamide/aluminium/PVC) 30 tabletten Blisterverpakking (polyamide/aluminium/PVC) 100 tabletten Blisterverpakking (polyamide/aluminium/PVC) 30 tabletten Blisterverpakking (polyamide/aluminium/PVC) 100 tabletten Blisterverpakking (polyamide/aluminium/PVC) 30 tabletten Blisterverpakking (polyamide/aluminium/PVC) 100 tabletten Blisterverpakking (polyamide/aluminium/PVC) 30 tabletten Blisterverpakking (polyamide/aluminium/PVC) 100 tabletten Blisterverpakking (polyamide/aluminium/PVC) 30 tabletten Blisterverpakking (polyamide/aluminium/PVC) 100 tabletten
1/1
BIJLAGE I
SAMENVATTING VAN DE PRODUCTKENMERKEN
1 1.
NAAM VAN HET GENEESMIDDEL
SIFROL 0,088 mg tabletten
2.
KWALITATIEVE EN KWANTITATIEVE SAMENSTELLING
SIFROL 0,088 mg tabletten bevatten 0,088 mg pramipexol base (overeenkomend met 0,125 mg pramipexol zout [dihydrochloride-monohydraat]).
Let op:
In de literatuur worden pramipexol doses weergegeven als de zout vorm.
Daarom zullen doses in deze tekst worden weergegeven in zowel de base als de zoutvorm (tussen haakjes) van pramipexol.
Voor een volledige lijst van hulpstoffen, zie rubriek 6.1.
3.
FARMACEUTISCHE VORM
Tablet
Alle tabletten zijn wit en bevatten een code.
Sterkte (mg zout) 0,125 0,25 0,5 1,0 1,5
Uiterlijk plat, rond, 6 mm diameter, geen breukgleuf plat, ovaal, 7,86 x 5,63 mm, breukgleuf aan beide zijden plat, ovaal, 10,59 x 7,59 mm, breukgleuf aan beide zijden plat, rond, 9 mm diameter, breukgleuf aan beide zijden plat, rond, 11 mm diameter, breukgleuf aan beide zijden
Alle tabletten kunnen in gelijke helften gedeeld worden (met uitzondering van de 0,088/0,125 mg tablet)
4.
KLINISCHE GEGEVENS
4.1 Therapeutische indicaties
SIFROL is bestemd voor de behandeling van symptomen van de ziekte van Parkinson, alleen (zonder levodopa) of in combinatie met levodopa, wanneer tijdens het verloop van de ziekte, in latere stadia, het effect van levodopa afneemt of inconsistent wordt en schommelingen in het therapeutische effect optreden (eind van de dosis of “ on-off” schommelingen).
SIFROL is geïndiceerd als symptomatische behandeling van matig tot ernstig idiopathisch Restless Legs Syndroom in doseringen tot 0,54 mg base (0,75 mg van het zout) (zie rubriek 4.2).
4.2 Dosering en wijze van toediening
Ziekte van Parkinson
De tabletten dienen oraal met water te worden ingenomen, al dan niet met voedsel.
De dagdosering wordt in 3 gelijke doses verdeeld over de dag toegediend.
Aanvang van de behandeling:
Doseringen dienen stapsgewijs te worden opgebouwd, te beginnen met een aanvangsdosering van 0,264 mg base (0,375 mg zout) per dag en dan iedere 5-7 dagen te worden verhoogd.
Zolang de
2 patiënten geen last krijgen van niet te verdragen bijwerkingen, dient de dosis te worden getitreerd om een maximaal therapeutisch effect te verkrijgen.
Oplopend doseringsschema SIFROL Week
Dosis (mg base)
Totale dagdosering (mg base)
Dosis (mg zout)
Totale dagdosering (mg zout)
1 2 3
3 x 0,088 3 x 0,18 3 x 0,35
0,264 0,54 1,1
3 x 0,125 3 x 0,25 3 x 0,5
0,375 0,75 1,50
Indien verdere dosisverhoging noodzakelijk is, dient de dagelijkse dosis in wekelijkse intervallen met 0,54 mg base (0,75 mg zout) te worden verhoogd tot een maximum dosis van 3,3 mg base (4,5 mg zout) per dag.
Er dient echter te worden opgemerkt dat de incidentie van slaperigheid toeneemt bij doseringen hoger dan 1,5 mg/dag (zout) (zie rubriek 4.8).
Onderhoudsbehandeling:
De individuele dosis dient tussen 0,264 mg base (0,375 mg van het zout) en maximaal 3,3 mg base (4.5 mg van het zout) per dag te liggen.
In de drie belangrijkste studies werd tijdens de oplopende dosering effectiviteit aangetoond vanaf een dagelijkse dosis van 1,1 mg base (1,5 mg van het zout).
Verdere aanpassingen van de dosering dienen te worden gedaan aan de hand van zowel de klinische respons als het optreden van ongewenste effecten.
In klinische studies werd ongeveer 5% van de patiënten behandeld met doses onder 1,1 mg (1,5 mg van het zout).
In het gevorderde stadium van de ziekte van Parkinson kunnen doses hoger dan 1,1 mg (1,5 mg van het zout) per dag worden toegepast bij patiënten waarbij een reductie van de hoeveelheid levodopa wordt beoogd.
Aangeraden wordt om de dosis levodopa te verlagen zowel tijdens de dosisverhoging als tijdens de onderhoudsdosering met SIFROL, afhankelijk van de reactie van de individuele patiënt.
Staken van de behandeling Plotseling stoppen van een dopaminerge behandeling kan leiden tot de ontwikkeling van een maligne neuroleptisch syndroom.
Daarom dient pramipexol te worden afgebouwd met een hoeveelheid van 0,54 mg base (0,75 mg van het zout) per dag totdat de dagelijkse dosis is afgenomen tot 0,54 mg base (0,75 mg van het zout).
Nadien dient de dosis te worden afgebouwd met 0,264 mg base (0,375 mg van het zout) per dag (zie rubriek 4.4).
Dosering bij patiënten met nierinsufficiëntie De uitscheiding van pramipexol is afhankelijk van de nierfunctie.
Het navolgende doseringsschema wordt voorgesteld voor de aanvang van de behandeling:
Bij patiënten met een creatinineklaring groter dan 50 ml/min is er geen reductie van de dagdosering nodig.
Bij patiënten met een creatinineklaring tussen 20 en 50 ml/min, dient de aanvankelijke dagdosering van SIFROL te worden toegediend in twee aparte doses, te beginnen met 0,088 mg base (0,125 mg zout) tweemaal daags (0,176 mg base/0,25 mg zout per dag).
Bij patiënten met een creatinineklaring van minder dan 20 ml/min, dient de dagdosering van SIFROL te worden toegediend als een enkele dosis, te beginnen vanaf 0,088 mg base (0,125 mg zout) per dag.
Indien tijdens de onderhoudstherapie de nierfunctie afneemt, dient de dagdosering van SIFROL te worden verlaagd met hetzelfde percentage als de afname in de creatinineklaring.
Dat wil dus zeggen wanneer de creatinineklaring afneemt met 30%, dient tevens de dagdosering van SIFROL met 30% te worden verlaagd.
De dagdosering kan worden toegediend in twee aparte doses indien de
3 creatinineklaring tussen 20 en 50 ml/min is en als een enkelvoudige dosis indien de klaring minder dan 20 ml/min bedraagt.
Dosering bij patiënten met leverinsufficiëntie Aanpassing van de dosis in patiënten met leverinsufficiëntie is waarschijnlijk niet nodig, aangezien ongeveer 90% van het geabsorbeerde werkzame bestanddeel door de nieren wordt uitgescheiden.
De mogelijke invloed van leverinsufficiëntie op de farmacokinetiek van SIFROL is echter niet onderzocht.
Restless Legs Syndroom
De tabletten dienen oraal met water te worden ingenomen, al dan niet met voedsel.
De aanbevolen aanvangsdosering van SIFROL is 0,088 mg base (0,125 mg van het zout) eenmaal daags 2-3 uur voor het naar bed gaan.
Bij patiënten die aanvullende symptomatische verlichting behoeven kan de dosis elke 4-7 dagen verhoogd worden tot een maximum van 0,54 mg base (0,75 mg van het zout) per dag (zoals aangegeven in de onderstaande tabel).
Doseringsschema van SIFROL
Titratie Stap
Eenmaal daagse avond dosis (mg van de base)
Eenmaal daagse avond dosis (mg van het zout)
1 2 * 3 * 4 * * indien nodig
0,088 0,18 0,35 0,54
0,125 0,25 0,50 0,75
Omdat de effectiviteit van SIFROL op lange termijn bij de behandeling van RLS niet voldoende is getest, dient de respons van de patiënt na 3 maanden te worden geëvalueerd en dient de noodzaak voor voortzetting van de behandeling te worden overwogen.
Als de behandeling wordt onderbroken gedurende meer dan een paar dagen dient opnieuw met behulp van een stapsgewijs oplopend doseringsschema zoals hierboven staat beschreven te worden gestart.
Staken van de behandeling Omdat de dagelijkse dosis voor de behandeling van het Restless Legs Syndroom niet boven de 0,54 mg base (0,75 mg van het zout) SIFROL uitkomt, kan de behandeling gestopt worden zonder af te bouwen.
Rebound (verslechtering van symptomen na abrupt stoppen met de behandeling) kan niet worden uitgesloten.
Dosering bij patiënten met nierinsufficiëntie De uitscheiding van pramipexol is afhankelijk van de nierfunctie.
Bij patiënten met een creatinineklaring groter dan 20 ml/min is er geen reductie van de dagdosering nodig.
Het gebruik van SIFROL bij hemodialyse patiënten, of bij patiënten met ernstige nierinsufficiëntie, is niet onderzocht.
Dosering bij patiënten met leverinsufficiëntie Aanpassing van de dosis bij patiënten met leverinsufficiëntie is niet nodig, aangezien ongeveer 90% van het geabsorbeerde werkzame bestanddeel door de nieren wordt uitgescheiden.
Dosering bij kinderen en adolescenten SIFROL wordt niet aanbevolen voor het gebruik bij kinderen en adolescenten jonger dan 18 jaar vanwege een gebrek aan gegevens over veiligheid en werkzaamheid.
4.3 Contra-indicaties
4 Overgevoeligheid voor het werkzame bestanddeel of voor één van de hulpstoffen.
4.4 Bijzondere waarschuwingen en voorzorgen bij gebruik
Bij het voorschrijven van SIFROL aan patiënten met de ziekte van Parkinson met nierinsufficiëntie wordt een verlaagde dosis aanbevolen overeenkomstig rubriek 4.2.
Hallucinaties Hallucinaties zijn bekend als bijwerking van de behandeling met dopamine-agonisten en levodopa.
Patiënten dienen geïnformeerd te worden dat (meestal visuele) hallucinaties zich kunnen voordoen.
Dyskinesie In het gevorderde stadium van de ziekte van Parkinson kan, in combinatie met levodopa, dyskinesie optreden gedurende de eerste titratie met SIFROL.
Wanneer dyskinesie optreedt, dient de dosis levodopa te worden verlaagd.
Plotseling opkomen van slaap en slaperigheid SIFROL is in verband gebracht met slaperigheid en episodes van een plotselinge slaapaanval, vooral bij patiënten met de ziekte van Parkinson.
Gevallen van een plotselinge slaapaanval gedurende de dagelijkse activiteiten, zonder dat men zich bewust was van waarschuwingssignalen, zijn zelden gemeld.
Patiënten moeten hierover worden geïnformeerd en worden geadviseerd voorzichtig te zijn tijdens het rijden of het bedienen van machines gedurende de behandeling met SIFROL.
Patiënten die slaperig werden en/of episodes van een plotselinge slaapaanval ervaarden mogen niet rijden of een machine bedienen gedurende de behandeling met SIFROL.
Verder dient een reductie van de dosis of het stoppen van de behandeling te worden overwogen.
Vanwege mogelijke additieve effecten, dient bij patiënten de nodige voorzichtigheid te worden geadviseerd wanneer ze andere sederende geneesmiddelen of alcohol gebruiken in combinatie met pramipexol (zie rubriek 4.7 en 4.8).
Stoornissen in de impulsbeheersing en dwangmatig gedrag Pathologisch gokken, toegenomen libido en hyperseksualiteit zijn gemeld bij patiënten die behandeld werden met dopamine-agonisten, waaronder SIFROL, voor de Ziekte van Parkinson.
Patiënten en (thuis)verzorgers dienen zich er dan ook van bewust te zijn dat andere gedragssymptomen van stoornissen in de impulsbeheersing en dwanghandelingen zoals eetaanvallen en dwangmatig winkelen kunnen optreden.
Vermindering van de dosis / geleidelijk afbouwen dient overwogen te worden.
Patiënten met psychotische afwijkingen Patiënten met psychotische afwijkingen dienen alleen met dopamine-agonisten te worden behandeld wanneer het mogelijke voordeel opweegt tegen de risico’ s.
Gelijktijdige toediening van antipsychotica met pramipexol dient te worden vermeden (zie rubriek 4.5).
Controle van de ogen Aangeraden wordt om regelmatig, of wanneer zich afwijkingen in het zicht voordoen, de ogen te controleren.
Ernstige cardiovasculaire aandoeningen Voorzichtigheid is geboden bij ernstige cardiovasculaire aandoeningen.
Aangeraden wordt om, vooral in het begin van de behandeling, de bloeddruk te controleren vanwege het algemene risico op posturale hypotensie geassocieerd met dopaminerge therapie.
Maligne neuroleptisch syndroom Symptomen die wijzen op het maligne neuroleptisch syndroom zijn gemeld bij het abrupt staken van een dopaminerge behandeling (zie rubriek 4.2).
Augmentatie
5 Berichten in de literatuur wijzen erop dat de behandeling van het Restless Legs Syndroom met doparminerge geneesmiddelen kan resulteren in augmentatie.
De augmentatie heeft betrekking op het eerder optreden van de symptomen in de avond (of zelfs in de namiddag), toename van de symptomen en uitbreiding van de symptomen naar andere extremiteiten.
De gecontroleerde studies naar SIFROL bij patiënten met het Restless Legs Syndroom duurden over het algemeen niet lang genoeg om het fenomeen van augmentatie voldoende vast te leggen.
De frequentie van augmentatie na langer gebruik van SIFROL en de geschikte behandeling van deze gevallen zijn niet onderzocht in gecontroleerde klinische studies.
4.5 Interacties met andere geneesmiddelen en andere vormen van interactie
Plasma eiwitbinding Pramipexol heeft een zeer lage plasma eiwitbinding (< 20%) en vertoont een geringe biotransformatie in de mens.
Interacties met andere geneesmiddelen die de plasma eiwitbinding of de uitscheiding door middel van biotransformatie beïnvloeden, zijn daarom niet aannemelijk.
Aangezien anticholinergica voornamelijk via biotransformatie worden geëlimineerd, is de kans op een interactie gering.
Interactie met anticholinergica is echter niet onderzocht.
Er is geen farmacokinetische interactie met selegiline en levodopa.
Remmers/competitieve stoffen van het actieve renale eliminatie systeem Bij gelijktijdige toediening van cimetidine nam de renale klaring van pramipexol met ongeveer 34% af.
Dit wordt waarschijnlijk veroorzaakt door remming van de renale tubulaire secretie van kationische stoffen.
Geneesmiddelen die dit actieve renale eliminatie systeem afremmen of die zelf worden uitgescheiden via dit systeem, zoals cimetidine en amantadine, kunnen dus interfereren met pramipexol waardoor een verminderde klaring van een of van beide geneesmiddelen ontstaat.
Reductie van de dosis pramipexol dient te worden overwogen wanneer deze geneesmiddelen samen met SIFROL worden gegeven.
Combinatie met levodopa Als SIFROL in combinatie met levodopa wordt gegeven, wordt aanbevolen om de dosering van levodopa te verminderen en de dosering van andere anti-Parkinson geneesmiddelen constant te houden terwijl de dosis van SIFROL wordt verhoogd.
Vanwege mogelijke additieve effecten, dient bij patiënten de nodige voorzichtigheid te worden geadviseerd wanneer ze andere sederende geneesmiddelen of alcohol gebruiken in combinatie met pramipexol.
Antipsychotica Gelijktijdige toediening van antipsychotica met pramipexol dient te worden vermeden (zie rubriek 4.4), bv. als antagonerende effecten te verwachten zijn.
4.6 Zwangerschap en borstvoeding
Het effect op zwangerschap en lactatie is niet onderzocht bij de mens.
Pramipexol was niet teratogeen in ratten en konijnen maar was embryotoxisch in de rat bij doses die toxisch zijn voor de moeder (zie rubriek 5.3).
SIFROL dient niet tijdens de zwangerschap te worden gebruikt tenzij dat duidelijk noodzakelijk is, dat wil zeggen indien de mogelijke voordelen opwegen tegen de mogelijke nadelen voor de foetus.
Omdat behandeling met SIFROL de secretie van prolactine in de mens remt, wordt een remming van de melkproductie verwacht.
Uitscheiding van SIFROL in de moedermelk is niet onderzocht bij vrouwen.
In ratten bleek de concentratie van aan de werkzame stof gerelateerde radioactiviteit in moedermelk hoger dan in plasma.
Aangezien er geen humane gegevens bekend zijn, dient SIFROL indien mogelijk niet tijdens het geven van borstvoeding te worden gebruikt.
Wanneer het gebruik echter noodzakelijk is, dient de borstvoeding te worden gestaakt.
6 4.7 Beïnvloeding van de rijvaardigheid en van het vermogen om machines te bedienen
SIFROL kan de rijvaardigheid en het vermogen om machines te bedienen ernstig beïnvloeden.
Hallucinaties en slaperigheid kunnen voorkomen.
Patiënten die met SIFROL worden behandeld en slaperigheid en/of episodes van een plotselinge slaapaanval ondervinden, moeten worden geïnstrueerd niet te rijden of zich bezig te houden met activiteiten waarbij zij zichzelf of anderen door een verminderde alertheid in gevaar zouden kunnen brengen met als gevolg een ernstige verwonding of de dood (bijvoorbeeld het bedienen van machines) totdat deze terugkerende episodes en slaperigheid verdwenen zijn.
(zie rubriek 4.4, 4.5 en 4.8)
4.8 Bijwerkingen
Verwachte bijwerkingen De volgende bijwerkingen worden verwacht bij het gebruik van SIFROL: abnormale dromen, geheugenverlies, gedragssymptomen van stoornissen in de impulsbeheersing en dwanghandelingen zoals eetaanvallen, dwangmatig winkelen, hyperseksualiteit en pathologisch gokken; verwardheid, obstipatie, waanvoorstelling, duizeligheid, dyskinesie, vermoeidheid, hallucinaties, hoofdpijn, hyperkinesie, hyperfagie, hypotensie, slapeloosheid, libidostoornissen, misselijkheid, paranoia, perifeer oedeem, jeuk, uitslag en andere overgevoeligheden; rusteloosheid, slaperigheid, plotseling opkomen van slaap, syncope, visuele stoornissen inclusief troebel zien en verminderde visuele scherpte, overgeven, gewichtsafname, gewichtstoename.
Gebaseerd op de analyse van gepoolde placebo-gecontroleerde trials, met totaal 1923 patiënten behandeld met SIFROL en 1354 patiënten in de placebo groep, werden bijwerkingen frequent gerapporteerd voor beide groepen.
63% van de patiënten uit de SIFROL groep en 52% van de patiënten uit de placebo groep meldden ten minste één bijwerking.
Tabel 1 en 2 laten de frequentie zien van de bijwerkingen in de placebo-gecontroleerde trials bij de ziekte van Parkinson en Restless Legs Syndroom.
De bijwerkingen die in deze tabellen vermeld staan, zijn die bijwerkingen die voorkwamen bij 0,1% of meer van de patiënten die met SIFROL werden behandeld en die significant vaker werden gemeld bij de SIFROL groep dan bij de placebo groep, of de bijwerkingen die als klinisch relevant werden gezien.
De meerderheid van de veelvoorkomende bijwerkingen waren mild tot matig en traden in het begin van de therapie op en verdwenen meestal bij voortzetten van de behandeling.
Per orgaansysteem worden bijwerkingen vermeld naar frequentie (aantal patiënten die naar verwachting de reactie doormaken), volgens onderstaande indeling: zeer vaak (≥ 1/10); vaak (≥ 1/100, < 1/10); soms (≥ 1/1.000, < 1/100); zelden (≥ 1/10.000, < 1/1.000); zeer zelden (< 1/10.000); onbekend (kan met de beschikbare gegevens niet worden bepaald).
Ziekte van Parkinson, meest voorkomende bijwerkingen De meest voorkomende (≥ 5%) bijwerkingen bij patiënten met de ziekte van Parkinson, vaker gemeld bij de behandeling met SIFROL dan bij placebo, waren misselijkheid, dyskinesie, hypotensie, duizeligheid, slaperigheid, slapeloosheid, obstipatie, hallucinatie, hoofdpijn en vermoeidheid.
De incidentie van slaperigheid neemt toe bij doseringen hoger dan 1,5 mg/dag (zie rubriek 4.2).
Een bijwerking die in combinatie met levodopa frequenter voorkwam is dyskinesie.
Hypotensie kan voorkomen in het begin van de behandeling, vooral als SIFROL te snel getitreerd wordt.
Tabel 1:
Ziekte van Parkinson Systeem / Orgaanklasse Psychische stoornissen
Bijwerking
Vaak
abnormale dromen, gedragssymptomen van stoornissen in de impulsbeheersing en dwanghandelingen; verwardheid,
7
hallucinaties, slapeloosheid, rusteloosheid
Soms
dwangmatig winkelen, waanvoorstellingen, hyperseksualiteit, libidostoornis, paranoia, pathologisch gokken
Onbekend
eetaanvallen, hyperfagie
Zenuwstelselaandoeningen
Zeer vaak Vaak Soms
duizeligheid, dyskinesie, slaperigheid Geheugenverlies, hoofdpijn hyperkinesie, plotseling opkomen van slaap, syncope
Oogaandoeningen
Vaak
visuele stoornissen inclusief troebel zien en verminderde visuele scherpte
Bloedvataandoeningen
Zeer vaak
hypotensie
Maagdarmstelselaandoeningen
Zeer vaak Vaak
misselijkheid obstipatie, overgeven
Huid- en onderhuidaandoeningen
Soms
overgevoeligheid, jeuk, uitslag
Algemene aandoeningen en toedieningsplaatstoornissen
Vaak
vermoeidheid, perifeer oedeem
Onderzoeken
Vaak Soms
gewichtsafname gewichtstoename
8 Restless Legs Syndroom, meest voorkomende bijwerkingen De meest voorkomende (≥ 5%) bijwerkingen bij patiënten met Restless Legs Syndroom die behandeld werden met SIFROL waren misselijkheid, hoofdpijn, duizeligheid en vermoeidheid.
Misselijkheid en vermoeidheid werden vaker gezien bij vrouwelijke patiënten behandeld met SIFROL (respectievelijk 20,8% en 10,5%) dan bij mannen (respectievelijk 6,7% en 7,3%).
Tabel 2:
Restless Legs Syndroom Systeem / Orgaanklasse Psychische stoornissen
Bijwerking
Vaak Soms Onbekend Zenuwstelselaandoeningen
abnormale dromen, slapeloosheid verwardheid, hallucinaties, libidostoornis gedragssymptomen van stoornissen in de impulsbeheersing en dwanghandelingen zoals eetaanvallen, dwangmatig winkelen, hyperseksualiteit, en pathologisch gokken; waanvoorstellingen, hyperfagie, paranoia,
Vaak Soms Onbekend Oogaandoeningen
duizeligheid, hoofdpijn, slaperigheid plotseling opkomen van slaap, syncope geheugenverlies, dyskinesie, hyperkinesie
Soms Bloedvataandoeningen
visuele stoornissen inclusief troebel zien en verminderde visuele scherpte
Soms
hypotensie
Maagdarmstelselaandoeningen
Zeer vaak Vaak
misselijkheid obstipatie, overgeven
Huid- en onderhuidaandoeningen
Soms
overgevoeligheid, jeuk, uitslag
Algemene aandoeningen en toedieningsplaatstoornissen
Vaak Soms
vermoeidheid perifeer oedeem
Onderzoeken
Soms
gewichtsafname, gewichtstoename
Slaperigheid SIFROL wordt geassocieerd met slaperigheid (8,6%) en wordt zelden geassocieerd met extreme slaperigheid overdag en plotseling opkomen van slaap (0,1%).
Zie ook rubriek 4.4.
Libido veranderingen SIFROL kan geassocieerd worden met libido veranderingen (toegenomen (0,1%) of afgenomen (0,4%)).
Stoornissen in de impulsbeheersing en dwanghandelingen Van patiënten behandeld met dopamine-agonisten voor de ziekte van Parkinson, waaronder SIFROL, vooral bij hoge doseringen, is gemeld dat ze tekenen van pathologisch gokken, toegenomen libido en hyperseksualiteit vertonen.
Over het algemeen was dit reversibel na verlaging van de dosis of beëindiging van de behandeling.
Zie ook rubriek 4.4.
In een cross-sectionele, retrospectieve screening en case-control onderzoek onder 3090 patiënten met de ziekte van Parkinson, vertoonden 13,6% van alle patiënten die een dopaminerge of niet- dopaminerge behandeling kregen, symptomen van stoornissen in de impulsbeheersing gedurende de afgelopen zes maanden.
Waarneembare uitingen bestonden uit pathologisch gokken, dwangmatig winkelen, eetaanvallen, en dwangmatig seksueel gedrag (hyperseksualiteit).
Mogelijke onafhankelijke risicofactoren voor stoornissen in de impulsbeheersing zijn dopaminerge behandelingen en hogere
9 doses van dopaminerge behandeling, jongere leeftijd (≤ 65 jaar), niet getrouwd zijn en zelf gemelde familiegeschiedenis van gokgedrag.
4.9 Overdosering
Er is geen klinische ervaring met hoge overdosering.
De bijwerkingen kunnen naar verwachting gerelateerd zijn aan het farmacodynamisch profiel van een dopamine-agonist, waaronder misselijkheid, overgeven, hyperkinesie, hallucinaties, agitatie en hypotensie.
Er is geen algemeen geaccepteerd antidotum voor overdosering met een dopamine-agonist.
Wanneer zich verschijnselen van stimulatie van het centraal zenuwstelsel voordoen, kan een neurolepticum geïndiceerd zijn.
Voor behandeling van een overdosis kunnen algemene ondersteunende maatregelen nodig zijn, alsmede het leegpompen van de maag, intraveneuze toediening van vloeistof, toediening van actieve kool en monitoring van het elektrocardiogram.
5.
FARMACOLOGISCHE EIGENSCHAPPEN
5.1 Farmacodynamische eigenschappen
Farmacotherapeutische categorie: dopamine-agonist, ATC-code N04BC05.
Pramipexol is een dopamine-agonist die met hoge selectiviteit en specificiteit aan dopamine D2 subfamilie-receptoren bindt en een preferentiële affiniteit voor de D3 receptor heeft; er is sprake van volledige intrinsieke activiteit.
Pramipexol vermindert de Parkinson-gerelateerde motorische stoornissen door stimulatie van dopaminereceptoren in het striatum.
In dierexperimenteel onderzoek is aangetoond dat pramipexol de synthese, de release en de turnover van dopamine remt.
Het werkingsmechanisme van pramipexol bij de behandeling van het Restless Legs Syndroom is niet bekend.
Neurofarmacologisch bewijs duidt op betrokkenheid van het primaire dopaminerge systeem.
Bij vrijwilligers werd een dosis-afhankelijke afname in prolactine gevonden.
Klinische studies bij de ziekte van Parkinson
SIFROL verlicht de symptomen van de ziekte van Parkinson.
Er zijn klinische onderzoeken uitgevoerd in ongeveer 2100 patiënten in de Hoehn en Yahr fases I - IV.
Van deze patiënten waren er ongeveer 900 die in een verder gevorderd stadium van de ziekte verkeerden, gelijktijdig ook levodopa kregen en leden aan motorische complicaties.
In de vroege en gevorderde stadia van de ziekte van Parkinson hield, in gecontroleerde klinische onderzoeken, de effectiviteit van SIFROL gedurende ongeveer 6 maanden aan.
In open, vervolg- onderzoeken gedurende langer dan 3 jaar waren geen aanwijzingen voor afname van de effectiviteit.
In een 2 jaar durende gecontroleerde dubbel blinde klinische studie stelde de uitgangsbehandeling met pramipexol significant het optreden van bewegingsstoornissen uit en verminderde het voorkomen ervan in vergelijking met de uitgangsbehandeling met levodopa.
Dit vertraagde optreden van bewegingsstoornissen met pramipexol dient te worden afgewogen tegen de verbetering in de bewegingscoördinatie met levodopa (zoals gemeten met de gemiddelde verandering in de UPDRS- score).
De totale incidentie van hallucinaties en slaperigheid was in het algemeen hoger in de titratie fase met pramipexol.
Er was echter geen significant verschil in de onderhoudsfase.
Deze zaken dienen te worden overwogen wanneer een behandeling met pramipexol wordt ingezet bij patiënten met de ziekte van Parkinson.
Klinische studies bij het Restless Legs Syndroom
10 De werkzaamheid van SIFROL werd geëvalueerd in vier placebo gecontroleerde klinische studies bij ongeveer 1000 patiënten met matig tot zeer ernstig idiopathisch Restless Legs Syndroom.
Werkzaamheid werd aangetoond in gecontroleerde studies bij patiënten die gedurende 12 weken behandeld werden.
Aanhoudende effectiviteit is niet voldoende onderzocht.
De gemiddelde verandering van de uitgangswaarden in de Restless Legs Syndrome Rating Scale (RLSRS) en de Clinical Global Impression-Improvement (CGI-I) waren de primaire werkzaamheid uitkomstwaarden.
Voor beide primaire eindpunten werden statistisch significante verschillen waargenomen voor de pramipexol dosisgroepen 0,25 mg, 0,5 mg en 0,75 mg in vergelijking met placebo.
Na 12 weken van behandeling verbeterde de uitgangswaarde van de RLSRS score van 23,5 naar 14,1 punten voor placebo en van 23,4 naar 9,4 punten voor pramipexol (doseringen gecombineerd).
Het gecorrigeerde gemiddelde verschil was -4,3 punten (BI 95% -6,4; - 2,1 punten, p - waarde < 0,0001).
CGI-I responders percentages (verbeterd, zeer sterk verbeterd) waren 51,2% en 72,0% voor placebo en pramipexol respectievelijk (verschil 20% BI 95%:
8,1%; 31,8%, p < 0,0005).
Werkzaamheid werd al gezien met 0,088 mg base (0,125 mg van het zout) per dag na de eerste behandelingsweek.
In een placebo gecontroleerde polysomnografie studie gedurende 3 weken reduceerde SIFROL significant het aantal periodieke ledemaatbewegingen gedurende de tijd die in bed werd doorgebracht (PLMS).
5.2 Farmacokinetische eigenschappen
Pramipexol wordt na orale toediening snel en volledig geabsorbeerd.
De absolute biologische beschikbaarheid is meer dan 90% en de maximum plasma spiegels worden tussen 1 en 3 uur bereikt.
De snelheid van absorptie neemt af door voedsel inname, de mate van absorptie wordt echter niet beïnvloed.
Pramipexol vertoont lineaire kinetiek en een geringe interindividuele variatie in plasma spiegels.
De plasma eiwitbinding van pramipexol bij de mens is zeer laag (< 20%) en het verdelingsvolume is hoog (400 l).
Bij ratten zijn hoge concentraties in hersenweefsel aangetroffen (ongeveer het 8-voudige van de plasma spiegels).
Pramipexol wordt in de mens slechts in geringe mate gemetaboliseerd.
Renale klaring van onveranderd pramipexol is de belangrijkste uitscheidingsroute.
Ongeveer 90% van een radioactief gelabelde (14C) dosis wordt uitgescheiden door de nieren, terwijl minder dan 2% in de feces wordt aangetroffen.
De totale lichaamsklaring van pramipexol is ongeveer 500 ml/min; de renale klaring is ongeveer 400 ml/min.
De eliminatie halfwaardetijd (t½) varieert van 8 uur in jongeren tot 12 uur in ouderen.
5.3 Gegevens uit het preklinisch veiligheidsonderzoek
Studies naar de toxiciteit van herhaaldelijk toegediende doses toonden aan dat pramipexol functionele effecten tot gevolg had die waarschijnlijk het gevolg zijn van een overdreven farmacodynamisch effect van het middel, voornamelijk in het centrale zenuwstelsel en in de vrouwelijke voortplantingsorganen.
In de cavia werden afname in diastolische en systolische bloeddruk en in de hartfrequentie waargenomen.
Bij de aap werd duidelijk een tendens naar hypotensie, gezien.
Het potentiële effect van pramipexol op de voorplanting is onderzocht in ratten en konijnen.
Pramipexol was niet teratogeen in ratten en konijnen maar was embryotoxisch in de rat bij doses die toxisch zijn voor de moeder.
Vanwege de selectie van proefdieren en het beperkte aantal parameters dat is onderzocht, zijn de nadelige effecten van pramipexol op de zwangerschap en op de mannelijke vruchtbaarheid niet volledig opgehelderd.
11 Pramipexol was niet genotoxisch.
In een studie naar de carcinogeniteit ontwikkelden mannelijke ratten hyperplasieën van de Leydig cellen en adenomen.
Dit wordt toegeschreven aan het prolactine- inhiberende effect van pramipexol.
Deze bevinding is niet klinisch relevant voor de mens.
In dezelfde studie werd gevonden dat pramipexol in doses van 2 mg/kg (van het zout) en hoger gepaard ging met retinale degeneratie in albino ratten.
Deze laatste bevinding is niet waargenomen in gepigmenteerde ratten en ook niet in een studie van 2 jaar naar carcinogeniteit in albino muizen en ook niet in een andere diersoort waarmee onderzoek is gedaan.
6.
FARMACEUTISCHE GEGEVENS
6.1 Lijst van hulpstoffen
Mannitol, maïszetmeel, colloidaal kiezelzuur (watervrij), povidon K 25, magnesiumstearaat.
6.2 Gevallen van onverenigbaarheid
Niet van toepassing.
6.3 Houdbaarheid
3 jaar
6.4 Speciale voorzorgsmaatregelen bij bewaren
Niet bewaren boven 30 ° C.
Bewaar in de oorspronkelijke verpakking ter bescherming tegen licht.
6.5 Aard en inhoud van de verpakking
10 tabletten in aluminium doordrukstrips Doosje met 3 of 10 doordrukstrips (30 of 100 tabletten).
Niet alle genoemde verpakkingsgrootten worden in de handel gebracht.
6.6.
Speciale voorzorgsmaatregelen voor het verwijderen en andere instructies
Geen bijzondere vereisten
7.
HOUDER VAN DE VERGUNNING VOOR HET IN DE HANDEL BRENGEN
Boehringer Ingelheim International GmbH D-55216 Ingelheim am Rhein Duitsland.
8.
NUMMER(S) VAN DE VERGUNNING VOOR HET IN DE HANDEL BRENGEN
EU/1/97/050/001-002
12 9.
DATUM VAN EERSTE VERLENING VAN DE VERGUNNING/HERNIEUWING VAN DE VERGUNNING
Datum van eerste vergunning:
14 oktober 1997 Datum van hernieuwing van de vergunning:
14 oktober 2007
10.
DATUM VAN HERZIENING VAN DE TEKST
13 1.
NAAM VAN HET GENEESMIDDEL
SIFROL 0,18 mg tabletten
2.
KWALITATIEVE EN KWANTITATIEVE SAMENSTELLING
SIFROL 0,18 mg tabletten bevatten 0,18 mg pramipexol base (overeenkomend met 0,25 mg pramipexol zout [dihydrochloride-monohydraat]).
Let op:
In de literatuur worden pramipexol doses weergegeven als de zout vorm.
Daarom zullen doses in deze tekst worden weergegeven in zowel de base als de zoutvorm (tussen haakjes) van pramipexol.
Voor een volledige lijst van hulpstoffen, zie rubriek 6.1.
3.
FARMACEUTISCHE VORM
Tablet
Alle tabletten zijn wit en bevatten een code.
Sterkte (mg zout) 0,125 0,25 0,5 1,0 1,5
Uiterlijk plat, rond, 6 mm diameter, geen breukgleuf plat, ovaal, 7,86 x 5,63 mm, breukgleuf aan beide zijden plat, ovaal, 10,59 x 7,59 mm, breukgleuf aan beide zijden plat, rond, 9 mm diameter, breukgleuf aan beide zijden plat, rond, 11 mm diameter, breukgleuf aan beide zijden
Alle tabletten kunnen in gelijke helften gedeeld worden (met uitzondering van de 0,088/0,125 mg tablet)
4.
KLINISCHE GEGEVENS
4.1 Therapeutische indicaties
SIFROL is bestemd voor de behandeling van symptomen van de ziekte van Parkinson, alleen (zonder levodopa) of in combinatie met levodopa, wanneer tijdens het verloop van de ziekte, in latere stadia, het effect van levodopa afneemt of inconsistent wordt en schommelingen in het therapeutische effect optreden (eind van de dosis of “ on-off” schommelingen).
SIFROL is geïndiceerd als symptomatische behandeling van matig tot ernstig idiopathisch Restless Legs Syndroom in doseringen tot 0,54 mg base (0,75 mg van het zout) (zie rubriek 4.2).
4.2 Dosering en wijze van toediening
Ziekte van Parkinson
De tabletten dienen oraal met water te worden ingenomen, al dan niet met voedsel.
De dagdosering wordt in 3 gelijke doses verdeeld over de dag toegediend.
Aanvang van de behandeling:
Doseringen dienen stapsgewijs te worden opgebouwd, te beginnen met een aanvangsdosering van 0,264 mg base (0,375 mg zout) per dag en dan iedere 5-7 dagen te worden verhoogd.
Zolang de
14 patiënten geen last krijgen van niet te verdragen bijwerkingen, dient de dosis te worden getitreerd om een maximaal therapeutisch effect te verkrijgen.
Oplopend doseringsschema SIFROL Week
Dosis (mg base)
Totale dagdosering (mg base)
Dosis (mg zout)
Totale dagdosering (mg zout)
1 2 3
3 x 0,088 3 x 0,18 3 x 0,35
0,264 0,54 1,1
3 x 0,125 3 x 0,25 3 x 0,5
0,375 0,75 1,50
Indien verdere dosisverhoging noodzakelijk is, dient de dagelijkse dosis in wekelijkse intervallen met 0,54 mg base (0,75 mg zout) te worden verhoogd tot een maximum dosis van 3,3 mg base (4,5 mg zout) per dag.
Er dient echter te worden opgemerkt dat de incidentie van slaperigheid toeneemt bij doseringen hoger dan 1,5 mg/dag (zout) (zie rubriek 4.8).
Onderhoudsbehandeling:
De individuele dosis dient tussen 0,264 mg base (0,375 mg van het zout) en maximaal 3,3 mg base (4.5 mg van het zout) per dag te liggen.
In de drie belangrijkste studies werd tijdens de oplopende dosering effectiviteit aangetoond vanaf een dagelijkse dosis van 1,1 mg base (1,5 mg van het zout).
Verdere aanpassingen van de dosering dienen te worden gedaan aan de hand van zowel de klinische respons als het optreden van ongewenste effecten.
In klinische studies werd ongeveer 5% van de patiënten behandeld met doses onder 1,1 mg (1,5 mg van het zout).
In het gevorderde stadium van de ziekte van Parkinson kunnen doses hoger dan 1,1 mg (1,5 mg van het zout) per dag worden toegepast bij patiënten waarbij een reductie van de hoeveelheid levodopa wordt beoogd.
Aangeraden wordt om de dosis levodopa te verlagen zowel tijdens de dosisverhoging als tijdens de onderhoudsdosering met SIFROL, afhankelijk van de reactie van de individuele patiënt.
Staken van de behandeling Plotseling stoppen van een dopaminerge behandeling kan leiden tot de ontwikkeling van een maligne neuroleptisch syndroom.
Daarom dient pramipexol te worden afgebouwd met een hoeveelheid van 0,54 mg base (0,75 mg van het zout) per dag totdat de dagelijkse dosis is afgenomen tot 0,54 mg base (0,75 mg van het zout).
Nadien dient de dosis te worden afgebouwd met 0,264 mg base (0,375 mg van het zout) per dag (zie rubriek 4.4).
Dosering bij patiënten met nierinsufficiëntie De uitscheiding van pramipexol is afhankelijk van de nierfunctie.
Het navolgende doseringsschema wordt voorgesteld voor de aanvang van de behandeling:
Bij patiënten met een creatinineklaring groter dan 50 ml/min is er geen reductie van de dagdosering nodig.
Bij patiënten met een creatinineklaring tussen 20 en 50 ml/min, dient de aanvankelijke dagdosering van SIFROL te worden toegediend in twee aparte doses, te beginnen met 0,088 mg base (0,125 mg zout) tweemaal daags (0,176 mg base/0,25 mg zout per dag).
Bij patiënten met een creatinineklaring van minder dan 20 ml/min, dient de dagdosering van SIFROL te worden toegediend als een enkele dosis, te beginnen vanaf 0,088 mg base (0,125 mg zout) per dag.
Indien tijdens de onderhoudstherapie de nierfunctie afneemt, dient de dagdosering van SIFROL te worden verlaagd met hetzelfde percentage als de afname in de creatinineklaring.
Dat wil dus zeggen wanneer de creatinineklaring afneemt met 30%, dient tevens de dagdosering van SIFROL met 30% te worden verlaagd.
De dagdosering kan worden toegediend in twee aparte doses indien de
15 creatinineklaring tussen 20 en 50 ml/min is en als een enkelvoudige dosis indien de klaring minder dan 20 ml/min bedraagt.
Dosering bij patiënten met leverinsufficiëntie Aanpassing van de dosis in patiënten met leverinsufficiëntie is waarschijnlijk niet nodig, aangezien ongeveer 90% van het geabsorbeerde werkzame bestanddeel door de nieren wordt uitgescheiden.
De mogelijke invloed van leverinsufficiëntie op de farmacokinetiek van SIFROL is echter niet onderzocht.
Restless Legs Syndroom
De tabletten dienen oraal met water te worden ingenomen, al dan niet met voedsel.
De aanbevolen aanvangsdosering van SIFROL is 0,088 mg base (0,125 mg van het zout) eenmaaldaags 2-3 uur voor het naar bed gaan.
Bij patiënten die aanvullende symptomatische verlichting behoeven kan de dosis elke 4-7 dagen verhoogd worden tot een maximum van 0,54 mg base (0,75 mg van het zout) per dag (zoals aangegeven in de onderstaande tabel).
Doseringsschema van SIFROL
Titratie Stap
Eenmaal daagse avond dosis (mg van de base)
Eenmaal daagse avond dosis (mg van het zout)
1 2 * 3 * 4 * * indien nodig
0,088 0,18 0,35 0,54
0,125 0,25 0,50 0,75
Omdat de effectiviteit van SIFROL op lange termijn bij de behandeling van RLS niet voldoende is getest, dient de respons van de patiënt na 3 maanden te worden geëvalueerd en dient de noodzaak voor voortzetting van de behandeling te worden overwogen.
Als de behandeling wordt onderbroken gedurende meer dan een paar dagen dient opnieuw met behulp van een stapsgewijs oplopend doseringsschema zoals hierboven staat beschreven te worden gestart.
Staken van de behandeling Omdat de dagelijkse dosis voor de behandeling van het Restless Legs Syndroom niet boven de 0,54 mg base (0,75 mg van het zout) SIFROL uitkomt, kan de behandeling gestopt worden zonder af te bouwen.
Rebound (verslechtering van symptomen na abrupt stoppen met de behandeling) kan niet worden uitgesloten.
Dosering bij patiënten met nierinsufficiëntie De uitscheiding van pramipexol is afhankelijk van de nierfunctie.
Bij patiënten met een creatinineklaring groter dan 20 ml/min is er geen reductie van de dagdosering nodig.
Het gebruik van SIFROL bij hemodialyse patiënten, of bij patiënten met ernstige nierinsufficiëntie, is niet onderzocht.
Dosering bij patiënten met leverinsufficiëntie Aanpassing van de dosis bij patiënten met leverinsufficiëntie is niet nodig, aangezien ongeveer 90% van het geabsorbeerde werkzame bestanddeel door de nieren wordt uitgescheiden.
Dosering bij kinderen en adolescenten SIFROL wordt niet aanbevolen voor het gebruik bij kinderen en adolescenten jonger dan 18 jaar vanwege een gebrek aan gegevens over veiligheid en werkzaamheid.
4.3 Contra-indicaties
16 Overgevoeligheid voor het werkzame bestanddeel of voor één van de hulpstoffen.
4.4 Bijzondere waarschuwingen en voorzorgen bij gebruik
Bij het voorschrijven van SIFROL tabletten aan patiënten met de ziekte van Parkinson met nierinsufficiëntie wordt een verlaagde dosis aanbevolen overeenkomstig rubriek 4.2.
Hallucinaties Hallucinaties zijn bekend als bijwerking van de behandeling met dopamine-agonisten en levodopa.
Patiënten dienen geïnformeerd te worden dat (meestal visuele) hallucinaties zich kunnen voordoen.
Dyskinesie In het gevorderde stadium van de ziekte van Parkinson kan, in combinatie met levodopa, dyskinesie optreden gedurende de eerste titratie met SIFROL.
Wanneer dyskinesie optreedt, dient de dosis levodopa te worden verlaagd.
Plotseling opkomen van slaap en slaperigheid SIFROL is in verband gebracht met slaperigheid en episodes van een plotselinge slaapaanval, vooral bij patiënten met de ziekte van Parkinson.
Gevallen van een plotselinge slaapaanval gedurende de dagelijkse activiteiten, zonder dat men zich bewust was van waarschuwingssignalen, zijn zelden gemeld.
Patiënten moeten hierover worden geïnformeerd en worden geadviseerd voorzichtig te zijn tijdens het rijden of het bedienen van machines gedurende de behandeling met SIFROL.
Patiënten die slaperig werden en/of episodes van een plotselinge slaapaanval ervaarden mogen niet rijden of een machine bedienen gedurende de behandeling met SIFROL.
Verder dient een reductie van de dosis of het stoppen van de behandeling te worden overwogen.
Vanwege mogelijke additieve effecten, dient bij patiënten de nodige voorzichtigheid te worden geadviseerd wanneer ze andere sederende geneesmiddelen of alcohol gebruiken in combinatie met pramipexol (zie rubriek 4.7 en 4.8).
Stoornissen in de impulsbeheersing en dwangmatig gedrag Pathologisch gokken, toegenomen libido en hyperseksualiteit zijn gemeld bij patiënten die behandeld werden met dopamine-agonisten, waaronder SIFROL, voor de Ziekte van Parkinson.
Patiënten en (thuis)verzorgers dienen zich er dan ook van bewust te zijn dat andere gedragssymptomen van stoornissen in de impulsbeheersing en dwanghandelingen zoals eetaanvallen en dwangmatig winkelen kunnen optreden.
Vermindering van de dosis / geleidelijk afbouwen dient overwogen te worden.
Patiënten met psychotische afwijkingen Patiënten met psychotische afwijkingen dienen alleen met dopamine-agonisten te worden behandeld wanneer het mogelijke voordeel opweegt tegen de risico’ s.
Gelijktijdige toediening van antipsychotica met pramipexol dient te worden vermeden (zie rubriek 4.5).
Controle van de ogen Aangeraden wordt om regelmatig, of wanneer zich afwijkingen in het zicht voordoen, de ogen te controleren.
Ernstige cardiovasculaire aandoeningen Voorzichtigheid is geboden bij ernstige cardiovasculaire aandoeningen.
Aangeraden wordt om, vooral in het begin van de behandeling, de bloeddruk te controleren vanwege het algemene risico op posturale hypotensie geassocieerd met dopaminerge therapie.
Maligne neuroleptisch syndroom Symptomen die wijzen op het maligne neuroleptisch syndroom zijn gemeld bij het abrupt staken van een dopaminerge behandeling (zie rubriek 4.2).
Augmentatie
17 Berichten in de literatuur wijzen erop dat de behandeling van het Restless Legs Syndroom met doparminerge geneesmiddelen kan resulteren in augmentatie.
De augmentatie heeft betrekking op het eerder optreden van de symptomen in de avond (of zelfs in de namiddag), toename van de symptomen en uitbreiding van de symptomen naar andere extremiteiten.
De gecontroleerde studies naar SIFROL bij patiënten met het Restless Legs Syndroom duurden over het algemeen niet lang genoeg om het fenomeen van augmentatie voldoende vast te leggen.
De frequentie van augmentatie na langer gebruik van SIFROL en de geschikte behandeling van deze gevallen zijn niet onderzocht in gecontroleerde klinische studies.
4.5 Interacties met andere geneesmiddelen en andere vormen van interactie
Plasma eiwitbinding Pramipexol heeft een zeer lage plasma eiwitbinding (< 20%) en vertoont een geringe biotransformatie in de mens.
Interacties met andere geneesmiddelen die de plasma eiwitbinding of de uitscheiding door middel van biotransformatie beïnvloeden, zijn daarom niet aannemelijk.
Aangezien anticholinergica voornamelijk via biotransformatie worden geëlimineerd, is de kans op een interactie gering.
Interactie met anticholinergica is echter niet onderzocht.
Er is geen farmacokinetische interactie met selegeline en levodopa.
Remmers/competitieve stoffen van het actieve renale eliminatie systeem Bij gelijktijdige toediening van cimetidine nam de renale klaring van pramipexol met ongeveer 34% af.
Dit wordt waarschijnlijk veroorzaakt door remming van de renale tubulaire secretie van kationische stoffen.
Geneesmiddelen die dit actieve renale eliminatie systeem afremmen of die zelf worden uitgescheiden via dit systeem, zoals cimetidine en amantaidine, kunnen dus interfereren met pramipexol waardoor een verminderde klaring van een of van beide geneesmiddelen ontstaat.
Reductie van de dosis pramipexol dient te worden overwogen wanneer deze geneesmiddelen samen met SIFROL worden gegeven.
Combinatie met levodopa Als SIFROL in combinatie met levodopa wordt gegeven, wordt aanbevolen om de dosering van levodopa te verminderen en de dosering van andere anti-Parkinson geneesmiddelen constant te houden terwijl de dosis van SIFROL wordt verhoogd.
Vanwege mogelijke additieve effecten, dient bij patiënten de nodige voorzichtigheid te worden geadviseerd wanneer ze andere sederende geneesmiddelen of alcohol gebruiken in combinatie met pramipexol.
Antipsychotica Gelijktijdige toediening van antipsychotica met pramipexol dient te worden vermeden (zie rubriek 4.4), bv. als antagonerende effecten te verwachten zijn.
4.6 Zwangerschap en borstvoeding
Het effect op zwangerschap en lactatie is niet onderzocht bij de mens.
Pramipexol was niet teratogeen in ratten en konijnen maar was embryotoxisch in de rat bij doses die toxisch zijn voor de moeder (zie rubriek 5.3).
SIFROL dient niet tijdens de zwangerschap te worden gebruikt tenzij dat duidelijk noodzakelijk is, dat wil zeggen indien de mogelijke voordelen opwegen tegen de mogelijke nadelen voor de foetus.
Omdat behandeling met SIFROL de secretie van prolactine in de mens remt, wordt een remming van de melkproductie verwacht.
Uitscheiding van SIFROL in de moedermelk is niet onderzocht bij vrouwen.
In ratten bleek de concentratie van aan de werkzame stof gerelateerde radioactiviteit in moedermelk hoger dan in plasma.
Aangezien er geen humane gegevens bekend zijn, dient SIFROL indien mogelijk niet tijdens het geven van borstvoeding te worden gebruikt.
Wanneer het gebruik echter noodzakelijk is, dient de borstvoeding te worden gestaakt.
18 4.7 Beïnvloeding van de rijvaardigheid en van het vermogen om machines te bedienen
SIFROL kan de rijvaardigheid en het vermogen om machines te bedienen ernstig beïnvloeden.
Hallucinaties en slaperigheid kunnen voorkomen.
Patiënten die met SIFROL worden behandeld en slaperigheid en/of episodes van een plotselinge slaapaanval ondervinden, moeten worden geïnstrueerd niet te rijden of zich bezig te houden met activiteiten waarbij zij zichzelf of anderen door een verminderde alertheid in gevaar zouden kunnen brengen met als gevolg een ernstige verwonding of de dood (bijvoorbeeld het bedienen van machines) totdat deze terugkerende episodes en slaperigheid verdwenen zijn.
(zie rubriek 4.4, 4.5 en 4.8)
4.8 Bijwerkingen
Verwachte bijwerkingen De volgende bijwerkingen worden verwacht bij het gebruik van SIFROL: abnormale dromen, geheugenverlies, gedragssymptomen van stoornissen in de impulsbeheersing en dwanghandelingen zoals eetaanvallen, dwangmatig winkelen, hyperseksualiteit en pathologisch gokken; verwardheid, obstipatie, waanvoorstelling, duizeligheid, dyskinesie, vermoeidheid, hallucinaties, hoofdpijn, hyperkinesie, hyperfagie, hypotensie, slapeloosheid, libidostoornissen, misselijkheid, paranoia, perifeer oedeem, jeuk, uitslag en andere overgevoeligheden; rusteloosheid, slaperigheid, plotseling opkomen van slaap, syncope, visuele stoornissen inclusief troebel zien en verminderde visuele scherpte, overgeven, gewichtsafname, gewichtstoename.
Gebaseerd op de analyse van gepoolde placebo-gecontroleerde trials, met totaal 1923 patiënten behandeld met SIFROL en 1354 patiënten in de placebo groep, werden bijwerkingen frequent gerapporteerd voor beide groepen.
63% van de patiënten uit de SIFROL groep en 52% van de patiënten uit de placebo groep meldden ten minste één bijwerking.
Tabel 1 en 2 laten de frequentie zien van de bijwerkingen in de placebo-gecontroleerde trials bij de ziekte van Parkinson en Restless Legs Syndroom.
De bijwerkingen die in deze tabellen vermeld staan, zijn die bijwerkingen die voorkwamen bij 0,1% of meer van de patiënten die met SIFROL werden behandeld en die significant vaker werden gemeld bij de SIFROL groep dan bij de placebo groep, of de bijwerkingen die als klinisch relevant werden gezien.
De meerderheid van de veelvoorkomende bijwerkingen waren mild tot matig en traden in het begin van de therapie op en verdwenen meestal bij voortzetten van de behandeling.
Per orgaansysteem worden bijwerkingen vermeld naar frequentie (aantal patiënten die naar verwachting de reactie doormaken), volgens onderstaande indeling: zeer vaak (≥ 1/10); vaak (≥ 1/100, < 1/10); soms (≥ 1/1.000, < 1/100); zelden (≥ 1/10.000, < 1/1.000); zeer zelden (< 1/10.000); onbekend (kan met de beschikbare gegevens niet worden bepaald).
Ziekte van Parkinson, meest voorkomende bijwerkingen De meest voorkomende (≥ 5%) bijwerkingen bij patiënten met de ziekte van Parkinson, vaker gemeld bij de behandeling met SIFROL dan bij placebo, waren misselijkheid, dyskinesie, hypotensie, duizeligheid, slaperigheid, slapeloosheid, obstipatie, hallucinatie, hoofdpijn en vermoeidheid.
De incidentie van slaperigheid neemt toe bij doseringen hoger dan 1,5 mg/dag (zie rubriek 4.2).
Een bijwerking die in combinatie met levodopa frequenter voorkwam is dyskinesie.
Hypotensie kan voorkomen in het begin van de behandeling, vooral als SIFROL te snel getritreerd wordt.
Tabel 1:
Ziekte van Parkinson Systeem / Orgaanklasse Psychische stoornissen
Bijwerking
Vaak
abnormale dromen, gedragssymptomen van stoornissen in de impulsbeheersing en dwanghandelingen; verwardheid,
19
hallucinaties, slapeloosheid, rusteloosheid
Soms
dwangmatig winkelen, waanvoorstellingen, hyperseksualiteit, libidostoornis, paranoia, pathologisch gokken
Onbekend
eetaanvallen, hyperfagie
Zenuwstelselaandoeningen
Zeer vaak Vaak Soms
duizeligheid, dyskinesie, slaperigheid Geheugenverlies, hoofdpijn hyperkinesie, plotseling opkomen van slaap, syncope
Oogaandoeningen
Vaak
visuele stoornissen inclusief troebel zien en verminderde visuele scherpte
Bloedvataandoeningen
Zeer vaak
hypotensie
Maagdarmstelselaandoeningen
Zeer vaak Vaak
misselijkheid obstipatie, overgeven
Huid- en onderhuidaandoeningen
Soms
overgevoeligheid, jeuk, uitslag
Algemene aandoeningen en toedieningsplaatstoornissen
Vaak
vermoeidheid, perifeer oedeem
Onderzoeken
Vaak Soms
gewichtsafname gewichtstoename
20 Restless Legs Syndroom, meest voorkomende bijwerkingen De meest voorkomende (≥ 5%) bijwerkingen bij patiënten met Restless Legs Syndroom die behandeld werden met SIFROL waren misselijkheid, hoofdpijn, duizeligheid en vermoeidheid.
Misselijkheid en vermoeidheid werden vaker gezien bij vrouwelijke patiënten behandeld met SIFROL (respectievelijk 20,8% en 10,5%) dan bij mannen (respectievelijk 6,7% en 7,3%).
Tabel 2:
Restless Legs Syndroom Systeem / Orgaanklasse Psychische stoornissen
Bijwerking
Vaak Soms Onbekend Zenuwstelselaandoeningen
abnormale dromen, slapeloosheid verwardheid, hallucinaties, libidostoornis gedragssymptomen van stoornissen in de impulsbeheersing en dwanghandelingen zoals eetaanvallen, dwangmatig winkelen, hyperseksualiteit, en pathologisch gokken; waanvoorstellingen, hyperfagie, paranoia,
Vaak Soms Onbekend Oogaandoeningen
duizeligheid, hoofdpijn, slaperigheid plotseling opkomen van slaap, syncope geheugenverlies, dyskinesie, hyperkinesie
Soms Bloedvataandoeningen
visuele stoornissen inclusief troebel zien en verminderde visuele scherpte
Soms
hypotensie
Maagdarmstelselaandoeningen
Zeer vaak Vaak
misselijkheid obstipatie, overgeven
Huid- en onderhuidaandoeningen
Soms
overgevoeligheid, jeuk, uitslag
Algemene aandoeningen en toedieningsplaatstoornissen
Vaak Soms
vermoeidheid perifeer oedeem
Onderzoeken
Soms
gewichtsafname, gewichtstoename
Slaperigheid SIFROL wordt geassocieerd met slaperigheid (8,6%) en wordt zelden geassocieerd met extreme slaperigheid overdag en plotseling opkomen van slaap (0,1%).
Zie ook rubriek 4.4.
Libido veranderingen SIFROL kan geassocieerd worden met libido veranderingen (toegenomen (0,1%) of afgenomen (0,4%)).
Stoornissen in de impulsbeheersing en dwanghandelingen Van patiënten behandeld met dopamine-agonisten voor de ziekte van Parkinson, waaronder SIFROL, vooral bij hoge doseringen, is gemeld dat ze tekenen van pathologisch gokken, toegenomen libido en hyperseksualiteit vertonen.
Over het algemeen was dit reversibel na verlaging van de dosis of beëindiging van de behandeling.
Zie ook rubriek 4.4.
In een cross-sectionele, retrospectieve screening en case-control onderzoek onder 3090 patiënten met de ziekte van Parkinson, vertoonden 13,6% van alle patiënten die een dopaminerge of niet- dopaminerge behandeling kregen, symptomen van stoornissen in de impulsbeheersing gedurende de afgelopen zes maanden.
Waarneembare uitingen bestonden uit pathologisch gokken, dwangmatig winkelen, eetaanvallen, en dwangmatig seksueel gedrag (hyperseksualiteit).
Mogelijke onafhankelijke risicofactoren voor stoornissen in de impulsbeheersing zijn dopaminerge behandelingen en hogere
21 doses van dopaminerge behandeling, jongere leeftijd (≤ 65 jaar), niet getrouwd zijn en zelf gemelde familiegeschiedenis van gokgedrag.
4.9 Overdosering
Er is geen klinische ervaring met hoge overdosering.
De bijwerkingen kunnen naar verwachting gerelateerd zijn aan het farmacodynamisch profiel van een dopamine-agonist, waaronder misselijkheid, overgeven, hyperkinesie, hallucinaties, agitatie en hypotensie.
Er is geen algemeen geaccepteerd antidotum voor overdosering met een dopamine-agonist.
Wanneer zich verschijnselen van stimulatie van het centraal zenuwstelsel voordoen, kan een neurolepticum geïndiceerd zijn.
Voor behandeling van een overdosis kunnen algemene ondersteunende maatregelen nodig zijn, alsmede het leegpompen van de maag, intraveneuze toediening van vloeistof, toediening van actieve kool en monitoring van het elektrocardiogram.
5.
FARMACOLOGISCHE EIGENSCHAPPEN
5.1 Farmacodynamische eigenschappen
Farmacotherapeutische categorie: dopamine-agonist, ATC-code N04BC05.
Pramipexol is een dopamine-agonist die met hoge selectiviteit en specificiteit aan dopamine D2 subfamilie-receptoren bindt en een preferentiële affiniteit voor de D3 receptor heeft; er is sprake van volledige intrinsieke activiteit.
Pramipexol vermindert de Parkinson-gerelateerde motorische stoornissen door stimulatie van dopaminereceptoren in het striatum.
In dierexperimenteel onderzoek is aangetoond dat pramipexol de synthese, de release en de turnover van dopamine remt.
Het werkingsmechanisme van pramipexol bij de behandeling van het Restless Legs Syndroom is niet bekend.
Neurofarmacologisch bewijs duidt op betrokkenheid van het primaire dopaminerge systeem.
Bij vrijwilligers werd een dosis-afhankelijke afname in prolactine gevonden.
Klinische studies bij de ziekte van Parkinson
SIFROL verlicht de symptomen van de ziekte van Parkinson.
Er zijn klinische onderzoeken uitgevoerd in ongeveer 2100 patiënten in de Hoehn en Yahr fases I - IV.
Van deze patiënten waren er ongeveer 900 die in een verder gevorderd stadium van de ziekte verkeerden, gelijktijdig ook levodopa kregen en leden aan motorische complicaties.
In de vroege en gevorderde stadia van de ziekte van Parkinson hield, in gecontroleerde klinische onderzoeken de effectiviteit van SIFROL gedurende ongeveer 6 maanden aan.
In open, vervolg- onderzoeken gedurende langer dan 3 jaar waren geen aanwijzingen voor afname van de effectiviteit.
In een 2 jaar durende gecontroleerde dubbel blinde klinische studie stelde uitgangsbehandeling met pramipexol significant het optreden van bewegingsstoornissen uit en verminderde het voorkomen ervan in vergelijking met de uitgangsbehandeling met levodopa.
Dit vertraagde optreden van bewegingsstoornissen met pramipexol dient te worden afgewogen tegen de verbetering in de bewegingscoördinatie met levodopa (zoals gemeten met de gemiddelde verandering in de UPDRS- score).
De totale incidentie van hallucinaties en slaperigheid was in het algemeen hoger in de titratie fase met pramipexol.
Er was echter geen significant verschil in de onderhoudsfase.
Deze zaken dienen te worden overwogen wanneer een behandeling met pramipexol wordt ingezet bij patiënten met de ziekte van Parkinson.
Klinische studies bij het Restless Legs Syndroom
22 De werkzaamheid van SIFROL werd geëvalueerd in vier placebo gecontroleerde klinische studies bij ongeveer 1000 patiënten met matig tot zeer ernstig idiopathisch Restless Legs Syndroom.
Werkzaamheid werd aangetoond in gecontroleerde studies bij patiënten die gedurende 12 weken behandeld werden.
Aanhoudende effectiviteit is niet voldoende onderzocht.
De gemiddelde verandering van de uitgangswaarden in de Restless Legs Syndrome Rating Scale (RLSRS) en de Clinical Global Impression-Improvement (CGI-I) waren de primaire werkzaamheid uitkomstwaarden.
Voor beide primaire eindpunten werden statistisch significante verschillen waargenomen voor de pramipexol dosisgoepen 0,25 mg, 0,5 mg en 0,75 mg in vergelijking met placebo.
Na 12 weken van behandeling verbeterde de uitgangswaarde van de RLSRS score van 23,5 naar 14,1 punten voor placebo en van 23,4 naar 9,4 punten voor pramipexol (doseringen gecombineerd).
Het gecorrigeerde gemiddelde verschil was -4,3 punten (BI 95% -6,4; - 2,1 punten, p - waarde < 0,0001).
CGI-I responders percentages (verbeterd, zeer sterk verbeterd) waren 51,2% en 72,0% voor placebo en pramipexol respectievelijk (verschil 20% BI 95%:
8,1%; 31,8%, p < 0,0005).
Werkzaamheid werd al gezien met 0,088 mg base (0,125 mg van het zout) per dag na de eerste behandelingsweek.
In een placebo gecontroleerde polysomnografie studie gedurende 3 weken reduceerde SIFROL significant het aantal periodieke ledemaatbewegingen gedurende de tijd die in bed werd doorgebracht (PLMS).
5.2 Farmacokinetische eigenschappen
Pramipexol wordt na orale toediening snel en volledig geabsorbeerd.
De absolute biologische beschikbaarheid is meer dan 90% en de maximum plasma spiegels worden tussen 1 en 3 uur bereikt.
De snelheid van absorptie neemt af door voedsel inname, de mate van absorptie wordt echter niet beïnvloed.
Pramipexol vertoont lineaire kinetiek en een geringe interindividuele variatie in plasma spiegels.
De plasma eiwitbinding van pramipexol bij de mens is zeer laag (< 20%) en het verdelingsvolume is hoog (400 l).
Bij ratten zijn hoge concentraties in hersenweefsel aangetroffen (ongeveer het 8-voudige van de plasma spiegels).
Pramipexol wordt in de mens slechts in geringe mate gemetaboliseerd.
Renale klaring van onveranderd pramipexol is de belangrijkste uitscheidingsroute.
Ongeveer 90% van een radioactief gelabelde (14C) dosis wordt uitgescheiden door de nieren, terwijl minder dan 2% in de faeces wordt aangetroffen.
De totale lichaamsklaring van pramipexol is ongeveer 500 ml/min; de renale klaring is ongeveer 400 ml/min.
De eliminatie halfwaardetijd (t½) varieert van 8 uur in jongeren tot 12 uur in ouderen.
5.3 Gegevens uit het preklinisch veiligheidsonderzoek
Studies naar de toxiciteit van herhaaldelijk toegediende doses toonden aan dat pramipexol functionele effecten tot gevolg had die waarschijnlijk het gevolg zijn van een overdreven farmacodynamisch effect van het middel, voornamelijk in het centrale zenuwstelsel en in de vrouwelijke voortplantingsorganen.
In de cavia werden afname in diastolische en systolische bloeddruk en in de hartfrequentie waargenomen.
Bij de aap werd duidelijk een tendens naar hypotensie, gezien.
Het potentiële effect van pramipexol op de voorplanting is onderzocht in ratten en konijnen.
Pramipexol was niet teratogeen in ratten en konijnen maar was embryotoxisch in de rat bij doses die toxisch zijn voor de moeder.
Vanwege de selectie van proefdieren en het beperkte aantal parameters dat is onderzocht, zijn de nadelige effecten van pramipexol op de zwangerschap en op de mannelijke vruchtbaarheid niet volledig opgehelderd.
23 Pramipexol was niet genotoxisch.
In een studie naar de carcinogeniteit ontwikkelden mannelijke ratten hyperplasieën van de Leydig cellen en adenomen.
Dit wordt toegeschreven aan het prolactine- inhiberende effect van pramipexol.
Deze bevinding is niet klinisch relevant voor de mens.
In dezelfde studie werd gevonden dat pramipexol in doses van 2 mg/kg (van het zout) en hoger gepaard ging met retinale degeneratie in albino ratten.
Deze laatste bevinding is niet waargenomen in gepigmenteerde ratten en ook niet in een studie van 2 jaar naar carcinogeniteit in albino muizen en ook niet in een andere diersoort waarmee onderzoek is gedaan.
6.
FARMACEUTISCHE GEGEVENS
6.1 Lijst van hulpstoffen
Mannitol, maïszetmeel, colloidaal kiezelzuur (watervrij), povidon K 25, magnesiumstearaat.
6.2 Gevallen van onverenigbaarheid
Niet van toepassing.
6.3 Houdbaarheid
3 jaar.
6.4 Speciale voorzorgsmaatregelen bij bewaren
Niet bewaren boven 30 ° C.
Bewaar in de oorspronkelijke verpakking ter bescherming tegen licht.
6.5 Aard en inhoud van de verpakking
10 tabletten in aluminium doordrukstrips Doosje met 3 of 10 doordrukstrips (30 of 100 tabletten).
Niet alle genoemde verpakkingsgrootten worden in de handel gebracht.
6.6.
Speciale voorzorgsmaatregelen voor het verwijderen en andere instructies
Geen bijzondere vereisten.
7.
HOUDER VAN DE VERGUNNING VOOR HET IN DE HANDEL BRENGEN
Boehringer Ingelheim International GmbH D-55216 Ingelheim am Rhein Duitsland.
8.
NUMMER(S) VAN DE VERGUNNING VOOR HET IN DE HANDEL BRENGEN
EU/1/97/050/003-004
24 9.
DATUM VAN EERSTE VERLENING VAN DE VERGUNNING/HERNIEUWING VAN DE VERGUNNING
Datum van eerste vergunning:
14 oktober 1997 Datum van hernieuwing van de vergunning:
14 oktober 2007
10.
DATUM VAN HERZIENING VAN DE TEKST
25 1.
NAAM VAN HET GENEESMIDDEL
SIFROL 0,35 mg tabletten
2.
KWALITATIEVE EN KWANTITATIEVE SAMENSTELLING
SIFROL 0,35 mg tabletten bevatten 0,35 mg pramipexol base (overeenkomend met 0,5 mg pramipexol zout [dihydrochloride-monohydraat]).
Let op:
In de literatuur worden pramipexol doses weergegeven als de zout vorm.
Daarom zullen doses in deze tekst worden weergegeven in zowel de base als de zoutvorm (tussen haakjes) van pramipexol.
Voor een volledige lijst van hulpstoffen, zie rubriek 6.1.
3.
FARMACEUTISCHE VORM
Tablet
Alle tabletten zijn wit en bevatten een code.
Sterkte (mg zout) 0,125 0,25 0,5 1,0 1,5
Uiterlijk plat, rond, 6 mm diameter, geen breukgleuf plat, ovaal, 7,86 x 5,63 mm, breukgleuf aan beide zijden plat, ovaal, 10,59 x 7,59 mm, breukgleuf aan beide zijden plat, rond, 9 mm diameter, breukgleuf aan beide zijden plat, rond, 11 mm diameter, breukgleuf aan beide zijden
Alle tabletten kunnen in gelijke helften gedeeld worden (met uitzondering van de 0,088/0,125 mg tablet)
4.
KLINISCHE GEGEVENS
4.1 Therapeutische indicaties
SIFROL is bestemd voor de behandeling van symptomen van de ziekte van Parkinson, alleen (zonder levodopa) of in combinatie met levodopa, wanneer tijdens het verloop van de ziekte, in latere stadia, het effect van levodopa afneemt of inconsistent wordt en schommelingen in het therapeutische effect optreden (eind van de dosis of “ on-off” schommelingen).
SIFROL is geïndiceerd als symptomatische behandeling van matig tot ernstig idiopathisch Restless Legs Syndroom in doseringen tot 0,54 mg base (0,75 mg van het zout) (zie rubriek 4.2).
4.2 Dosering en wijze van toediening
Ziekte van Parkinson
De tabletten dienen oraal met water te worden ingenomen, al dan niet met voedsel.
De dagdosering wordt in 3 gelijke doses verdeeld over de dag toegediend.
Aanvang van de behandeling:
Doseringen dienen stapsgewijs te worden opgebouwd, te beginnen met een aanvangsdosering van 0,264 mg base (0,375 mg zout) per dag en dan iedere 5-7 dagen te worden verhoogd.
Zolang de
26 patiënten geen last krijgen van niet te verdragen bijwerkingen, dient de dosis te worden getitreerd om een maximaal therapeutisch effect te verkrijgen.
Oplopend doseringsschema SIFROL Week
Dosis (mg base)
Totale dagdosering (mg base)
Dosis (mg zout)
Totale dagdosering (mg zout)
1 2 3
3 x 0,088 3 x 0,18 3 x 0,35
0,264 0,54 1,1
3 x 0,125 3 x 0,25 3 x 0,5
0,375 0,75 1,50
Indien verdere dosisverhoging noodzakelijk is, dient de dagelijkse dosis in wekelijkse intervallen met 0,54 mg base (0,75 mg zout) te worden verhoogd tot een maximum dosis van 3,3 mg base (4,5 mg zout) per dag.
Er dient echter te worden opgemerkt dat de incidentie van slaperigheid toeneemt bij doseringen hoger dan 1,5 mg/dag (zout) (zie rubriek 4.8).
Onderhoudsbehandeling:
De individuele dosis dient tussen 0,264 mg base (0,375 mg van het zout) en maximaal 3,3 mg base (4.5 mg van het zout) per dag te liggen.
In de drie belangrijkste studies werd tijdens de oplopende dosering effectiviteit aangetoond vanaf een dagelijkse dosis van 1,1 mg base (1,5 mg van het zout).
Verdere aanpassingen van de dosering dienen te worden gedaan aan de hand van zowel de klinische respons als het optreden van ongewenste effecten.
In klinische studies werd ongeveer 5% van de patiënten behandeld met doses onder 1,1 mg (1,5 mg van het zout).
In het gevorderde stadium van de ziekte van Parkinson kunnen doses hoger dan 1,1 mg (1,5 mg van het zout) per dag worden toegepast bij patiënten waarbij een reductie van de hoeveelheid levodopa wordt beoogd.
Aangeraden wordt om de dosis levodopa te verlagen zowel tijdens de dosisverhoging als tijdens de onderhoudsdosering met SIFROL, afhankelijk van de reactie van de individuele patiënt.
Staken van de behandeling Plotseling stoppen van een dopaminerge behandeling kan leiden tot de ontwikkeling van een maligne neuroleptisch syndroom.
Daarom dient pramipexol te worden afgebouwd met een hoeveelheid van 0,54 mg base (0,75 mg van het zout) per dag totdat de dagelijkse dosis is afgenomen tot 0,54 mg base (0,75 mg van het zout).
Nadien dient de dosis te worden afgebouwd met 0,264 mg base (0,375 mg van het zout) per dag (zie rubriek 4.4).
Dosering bij patiënten met nierinsufficiëntie De uitscheiding van pramipexol is afhankelijk van de nierfunctie.
Het navolgende doseringsschema wordt voorgesteld voor de aanvang van de behandeling:
Bij patiënten met een creatinineklaring groter dan 50 ml/min is er geen reductie van de dagdosering nodig.
Bij patiënten met een creatinineklaring tussen 20 en 50 ml/min, dient de aanvankelijke dagdosering van SIFROL te worden toegediend in twee aparte doses, te beginnen met 0,088 mg base (0,125 mg zout) tweemaal daags (0,176 mg base/0,25 mg zout per dag).
Bij patiënten met een creatinineklaring van minder dan 20 ml/min, dient de dagdosering van SIFROL te worden toegediend als een enkele dosis, te beginnen vanaf 0,088 mg base (0,125 mg zout) per dag.
Indien tijdens de onderhoudstherapie de nierfunctie afneemt, dient de dagdosering van SIFROL te worden verlaagd met hetzelfde percentage als de afname in de creatinineklaring.
Dat wil dus zeggen wanneer de creatinineklaring afneemt met 30%, dient tevens de dagdosering van SIFROL met 30% te worden verlaagd.
De dagdosering kan worden toegediend in twee aparte doses indien de
27 creatinineklaring tussen 20 en 50 ml/min is en als een enkelvoudige dosis indien de klaring minder dan 20 ml/min bedraagt.
Dosering bij patiënten met leverinsufficiëntie Aanpassing van de dosis in patiënten met leverinsufficiëntie is waarschijnlijk niet nodig, aangezien ongeveer 90% van het geabsorbeerde werkzame bestanddeel door de nieren wordt uitgescheiden.
De mogelijke invloed van leverinsufficiëntie op de farmacokinetiek van SIFROL is echter niet onderzocht.
Restless Legs Syndroom
De tabletten dienen oraal met water te worden ingenomen, al dan niet met voedsel.
De aanbevolen aanvangsdosering van SIFROL is 0,088 mg base (0,125 mg van het zout) eenmaal daags 2-3 uur voor het naar bed gaan.
Bij patiënten die aanvullende symptomatische verlichting behoeven kan de dosis elke 4-7 dagen verhoogd worden tot een maximum van 0,54 mg base (0,75 mg van het zout) per dag (zoals aangegeven in de onderstaande tabel).
Doseringsschema van SIFROL
Titratie Stap
Eenmaal daagse avond dosis (mg van de base)
Eenmaal daagse avond dosis (mg van het zout)
1 2 * 3 * 4 * * indien nodig
0,088 0,18 0,35 0,54
0,125 0,25 0,50 0,75
Omdat de effectiviteit van SIFROL op lange termijn bij de behandeling van RLS niet voldoende is getest, dient de respons van de patiënt na 3 maanden te worden geëvalueerd en dient de noodzaak voor voortzetting van de behandeling te worden overwogen.
Als de behandeling wordt onderbroken gedurende meer dan een paar dagen dient opnieuw met behulp van een stapsgewijs oplopend doseringsschema zoals hierboven staat beschreven te worden gestart.
Staken van de behandeling Omdat de dagelijkse dosis voor de behandeling van het Restless Legs Syndroom niet boven de 0,54 mg base (0,75 mg van het zout) SIFROL uitkomt, kan de behandeling gestopt worden zonder af te bouwen.
Rebound (verslechtering van symptomen na abrupt stoppen met de behandeling) kan niet worden uitgesloten.
Dosering bij patiënten met nierinsufficiëntie De uitscheiding van pramipexol is afhankelijk van de nierfunctie.
Bij patiënten met een creatinineklaring groter dan 20 ml/min is er geen reductie van de dagdosering nodig.
Het gebruik van SIFROL bij hemodialyse patiënten, of bij patiënten met ernstige nierinsufficiëntie, is niet onderzocht.
Dosering bij patiënten met leverinsufficiëntie Aanpassing van de dosis bij patiënten met leverinsufficiëntie is niet nodig, aangezien ongeveer 90% van het geabsorbeerde werkzame bestanddeel door de nieren wordt uitgescheiden.
Dosering bij kinderen en adolescenten SIFROL wordt niet aanbevolen voor het gebruik bij kinderen en adolescenten jonger dan 18 jaar vanwege een gebrek aan gegevens over veiligheid en werkzaamheid.
4.3 Contra-indicaties
28 Overgevoeligheid voor het werkzame bestanddeel of voor één van de hulpstoffen.
4.4 Bijzondere waarschuwingen en voorzorgen bij gebruik
Bij het voorschrijven van SIFROL aan patiënten met de ziekte van Parkinson met nierinsufficiëntie wordt een verlaagde dosis aanbevolen overeenkomstig rubriek 4.2.
Hallucinaties Hallucinaties zijn bekend als bijwerking van de behandeling met dopamine-agonisten en levodopa.
Patiënten dienen geïnformeerd te worden dat (meestal visuele) hallucinaties zich kunnen voordoen.
Dyskinesie In het gevorderde stadium van de ziekte van Parkinson kan, in combinatie met levodopa, dyskinesie optreden gedurende de eerste titratie met SIFROL.
Wanneer dyskinesie optreedt, dient de dosis levodopa te worden verlaagd.
Plotseling opkomen van slaap en slaperigheid SIFROL is in verband gebracht met slaperigheid en episodes van een plotselinge slaapaanval, vooral bij patiënten met de ziekte van Parkinson.
Gevallen van een plotselinge slaapaanval gedurende de dagelijkse activiteiten, zonder dat men zich bewust was van waarschuwingssignalen, zijn zelden gemeld.
Patiënten moeten hierover worden geïnformeerd en worden geadviseerd voorzichtig te zijn tijdens het rijden of het bedienen van machines gedurende de behandeling met SIFROL.
Patiënten die slaperig werden en/of episodes van een plotselinge slaapaanval ervaarden mogen niet rijden of een machine bedienen gedurende de behandeling met SIFROL.
Verder dient een reductie van de dosis of het stoppen van de behandeling te worden overwogen.
Vanwege mogelijke additieve effecten, dient bij patiënten de nodige voorzichtigheid te worden geadviseerd wanneer ze andere sederende geneesmiddelen of alcohol gebruiken in combinatie met pramipexol (zie rubriek 4.7 en 4.8).
Stoornissen in de impulsbeheersing en dwangmatig gedrag Pathologisch gokken, toegenomen libido en hyperseksualiteit zijn gemeld bij patiënten die behandeld werden met dopamine-agonisten, waaronder SIFROL, voor de Ziekte van Parkinson.
Patiënten en (thuis)verzorgers dienen zich er dan ook van bewust te zijn dat andere gedragssymptomen van stoornissen in de impulsbeheersing en dwanghandelingen zoals eetaanvallen en dwangmatig winkelen kunnen optreden.
Vermindering van de dosis / geleidelijk afbouwen dient overwogen te worden.
Patiënten met psychotische afwijkingen Patiënten met psychotische afwijkingen dienen alleen met dopamine-agonisten te worden behandeld wanneer het mogelijke voordeel opweegt tegen de risico’ s.
Gelijktijdige toediening van antipsychotica met pramipexol dient te worden vermeden (zie rubriek 4.5).
Controle van de ogen Aangeraden wordt om regelmatig, of wanneer zich afwijkingen in het zicht voordoen, de ogen te controleren.
Ernstige cardiovasculaire aandoeningen Voorzichtigheid is geboden bij ernstige cardiovasculaire aandoeningen.
Aangeraden wordt om, vooral in het begin van de behandeling, de bloeddruk te controleren vanwege het algemene risico op posturale hypotensie geassocieerd met dopaminerge therapie.
Maligne neuroleptisch syndroom Symptomen die wijzen op het maligne neuroleptisch syndroom zijn gemeld bij het abrupt staken van een dopaminerge behandeling (zie rubriek 4.2).
Augmentatie
29 Berichten in de literatuur wijzen erop dat de behandeling van het Restless Legs Syndroom met doparminerge geneesmiddelen kan resulteren in augmentatie.
De augmentatie heeft betrekking op het eerder optreden van de symptomen in de avond (of zelfs in de namiddag), toename van de symptomen en uitbreiding van de symptomen naar andere extremiteiten.
De gecontroleerde studies naar SIFROL bij patiënten met het Restless Legs Syndroom duurden over het algemeen niet lang genoeg om het fenomeen van augmentatie voldoende vast te leggen.
De frequentie van augmentatie na langer gebruik van SIFROL en de geschikte behandeling van deze gevallen zijn niet onderzocht in gecontroleerde klinische studies.
4.5 Interacties met andere geneesmiddelen en andere vormen van interactie
Plasma eiwitbinding Pramipexol heeft een zeer lage plasma eiwitbinding (< 20%) en vertoont een geringe biotransformatie in de mens.
Interacties met andere geneesmiddelen die de plasma eiwitbinding of de uitscheiding door middel van biotransformatie beïnvloeden, zijn daarom niet aannemelijk.
Aangezien anticholinergica voornamelijk via biotransformatie worden geëlimineerd, is de kans op een interactie gering.
Interactie met anticholinergica is echter niet onderzocht.
Er is geen farmacokinetische interactie met selegiline en levodopa.
Remmers/competitieve stoffen van het actieve renale eliminatie systeem Bij gelijktijdige toediening van cimetidine nam de renale klaring van pramipexol met ongeveer 34% af.
Dit wordt waarschijnlijk veroorzaakt door remming van de renale tubulaire secretie van kationische stoffen.
Geneesmiddelen die dit actieve renale eliminatie systeem afremmen of die zelf worden uitgescheiden via dit systeem, zoals cimetidine en amantadine, kunnen dus interfereren met pramipexol waardoor een verminderde klaring van een of van beide geneesmiddelen ontstaat.
Reductie van de dosis pramipexol dient te worden overwogen wanneer deze geneesmiddelen samen met SIFROL worden gegeven.
Combinatie met levodopa Als SIFROL in combinatie met levodopa wordt gegeven, wordt aanbevolen om de dosering van levodopa te verminderen en de dosering van andere anti-Parkinson geneesmiddelen constant te houden terwijl de dosis van SIFROL wordt verhoogd.
Vanwege mogelijke additieve effecten, dient bij patiënten de nodige voorzichtigheid te worden geadviseerd wanneer ze andere sederende geneesmiddelen of alcohol gebruiken in combinatie met pramipexol.
Antipsychotica Gelijktijdige toediening van antipsychotica met pramipexol dient te worden vermeden (zie rubriek 4.4), bv. als antagonerende effecten te verwachten zijn.
4.6 Zwangerschap en borstvoeding
Het effect op zwangerschap en lactatie is niet onderzocht bij de mens.
Pramipexol was niet teratogeen in ratten en konijnen maar was embryotoxisch in de rat bij doses die toxisch zijn voor de moeder (zie rubriek 5.3).
SIFROL dient niet tijdens de zwangerschap te worden gebruikt tenzij dat duidelijk noodzakelijk is, dat wil zeggen indien de mogelijke voordelen opwegen tegen de mogelijke nadelen voor de foetus.
Omdat behandeling met SIFROL de secretie van prolactine in de mens remt, wordt een remming van de melkproductie verwacht.
Uitscheiding van SIFROL in de moedermelk is niet onderzocht bij vrouwen.
In ratten bleek de concentratie van aan de werkzame stof gerelateerde radioactiviteit in moedermelk hoger dan in plasma.
Aangezien er geen humane gegevens bekend zijn, dient SIFROL indien mogelijk niet tijdens het geven van borstvoeding te worden gebruikt.
Wanneer het gebruik echter noodzakelijk is, dient de borstvoeding te worden gestaakt.
30 4.7 Beïnvloeding van de rijvaardigheid en van het vermogen om machines te bedienen
SIFROL kan de rijvaardigheid en het vermogen om machines te bedienen ernstig beïnvloeden.
Hallucinaties en slaperigheid kunnen voorkomen.
Patiënten die met SIFROL worden behandeld en slaperigheid en/of episodes van een plotselinge slaapaanval ondervinden, moeten worden geïnstrueerd niet te rijden of zich bezig te houden met activiteiten waarbij zij zichzelf of anderen door een verminderde alertheid in gevaar zouden kunnen brengen met als gevolg een ernstige verwonding of de dood (bijvoorbeeld het bedienen van machines) totdat deze terugkerende episodes en slaperigheid verdwenen zijn.
(zie rubriek 4.4, 4.5 en 4.8)
4.8 Bijwerkingen
Verwachte bijwerkingen De volgende bijwerkingen worden verwacht bij het gebruik van SIFROL: abnormale dromen, geheugenverlies, gedragssymptomen van stoornissen in de impulsbeheersing en dwanghandelingen zoals eetaanvallen, dwangmatig winkelen, hyperseksualiteit en pathologisch gokken; verwardheid, obstipatie, waanvoorstelling, duizeligheid, dyskinesie, vermoeidheid, hallucinaties, hoofdpijn, hyperkinesie, hyperfagie, hypotensie, slapeloosheid, libidostoornissen, misselijkheid, paranoia, perifeer oedeem, jeuk, uitslag en andere overgevoeligheden; rusteloosheid, slaperigheid, plotseling opkomen van slaap, syncope, visuele stoornissen inclusief troebel zien en verminderde visuele scherpte, overgeven, gewichtsafname, gewichtstoename.
Gebaseerd op de analyse van gepoolde placebo-gecontroleerde trials, met totaal 1923 patiënten behandeld met SIFROL en 1354 patiënten in de placebo groep, werden bijwerkingen frequent gerapporteerd voor beide groepen.
63% van de patiënten uit de SIFROL groep en 52% van de patiënten uit de placebo groep meldden ten minste één bijwerking.
Tabel 1 en 2 laten de frequentie zien van de bijwerkingen in de placebo-gecontroleerde trials bij de ziekte van Parkinson en Restless Legs Syndroom.
De bijwerkingen die in deze tabellen vermeld staan, zijn die bijwerkingen die voorkwamen bij 0,1% of meer van de patiënten die met SIFROL werden behandeld en die significant vaker werden gemeld bij de SIFROL groep dan bij de placebo groep, of de bijwerkingen die als klinisch relevant werden gezien.
De meerderheid van de veelvoorkomende bijwerkingen waren mild tot matig en traden in het begin van de therapie op en verdwenen meestal bij voortzetten van de behandeling.
Per orgaansysteem worden bijwerkingen vermeld naar frequentie (aantal patiënten die naar verwachting de reactie doormaken), volgens onderstaande indeling: zeer vaak (≥ 1/10); vaak (≥ 1/100, < 1/10); soms (≥ 1/1.000, < 1/100); zelden (≥ 1/10.000, < 1/1.000); zeer zelden (< 1/10.000); onbekend (kan met de beschikbare gegevens niet worden bepaald).
Ziekte van Parkinson, meest voorkomende bijwerkingen De meest voorkomende (≥ 5%) bijwerkingen bij patiënten met de ziekte van Parkinson, vaker gemeld bij de behandeling met SIFROL dan bij placebo, waren misselijkheid, dyskinesie, hypotensie, duizeligheid, slaperigheid, slapeloosheid, obstipatie, hallucinatie, hoofdpijn en vermoeidheid.
De incidentie van slaperigheid neemt toe bij doseringen hoger dan 1,5 mg/dag (zie rubriek 4.2).
Een bijwerking die in combinatie met levodopa frequenter voorkwam is dyskinesie.
Hypotensie kan voorkomen in het begin van de behandeling, vooral als SIFROL te snel getitreerd wordt.
Tabel 1:
Ziekte van Parkinson Systeem / Orgaanklasse Psychische stoornissen
Bijwerking
Vaak
abnormale dromen, gedragssymptomen van stoornissen in de impulsbeheersing en dwanghandelingen; verwardheid,
31
hallucinaties, slapeloosheid, rusteloosheid
Soms
dwangmatig winkelen, waanvoorstellingen, hyperseksualiteit, libidostoornis, paranoia, pathologisch gokken
Onbekend
eetaanvallen, hyperfagie
Zenuwstelselaandoeningen
Zeer vaak Vaak Soms
duizeligheid, dyskinesie, slaperigheid Geheugenverlies, hoofdpijn hyperkinesie, plotseling opkomen van slaap, syncope
Oogaandoeningen
Vaak
visuele stoornissen inclusief troebel zien en verminderde visuele scherpte
Bloedvataandoeningen
Zeer vaak
hypotensie
Maagdarmstelselaandoeningen
Zeer vaak Vaak
misselijkheid obstipatie, overgeven
Huid- en onderhuidaandoeningen
Soms
overgevoeligheid, jeuk, uitslag
Algemene aandoeningen en toedieningsplaatstoornissen
Vaak
vermoeidheid, perifeer oedeem
Onderzoeken
Vaak Soms
gewichtsafname gewichtstoename
32 Restless Legs Syndroom, meest voorkomende bijwerkingen De meest voorkomende (≥ 5%) bijwerkingen bij patiënten met Restless Legs Syndroom die behandeld werden met SIFROL waren misselijkheid, hoofdpijn, duizeligheid en vermoeidheid.
Misselijkheid en vermoeidheid werden vaker gezien bij vrouwelijke patiënten behandeld met SIFROL (respectievelijk 20,8% en 10,5%) dan bij mannen (respectievelijk 6,7% en 7,3%).
Tabel 2:
Restless Legs Syndroom Systeem / Orgaanklasse Psychische stoornissen
Bijwerking
Vaak Soms Onbekend Zenuwstelselaandoeningen
abnormale dromen, slapeloosheid verwardheid, hallucinaties, libidostoornis gedragssymptomen van stoornissen in de impulsbeheersing en dwanghandelingen zoals eetaanvallen, dwangmatig winkelen, hyperseksualiteit, en pathologisch gokken; waanvoorstellingen, hyperfagie, paranoia,
Vaak Soms Onbekend Oogaandoeningen
duizeligheid, hoofdpijn, slaperigheid plotseling opkomen van slaap, syncope geheugenverlies, dyskinesie, hyperkinesie
Soms Bloedvataandoeningen
visuele stoornissen inclusief troebel zien en verminderde visuele scherpte
Soms
hypotensie
Maagdarmstelselaandoeningen
Zeer vaak Vaak
misselijkheid obstipatie, overgeven
Huid- en onderhuidaandoeningen
Soms
overgevoeligheid, jeuk, uitslag
Algemene aandoeningen en toedieningsplaatstoornissen
Vaak Soms
vermoeidheid perifeer oedeem
Onderzoeken
Soms
gewichtsafname, gewichtstoename
Slaperigheid SIFROL wordt geassocieerd met slaperigheid (8,6%) en wordt zelden geassocieerd met extreme slaperigheid overdag en plotseling opkomen van slaap (0,1%).
Zie ook rubriek 4.4.
Libido veranderingen SIFROL kan geassocieerd worden met libido veranderingen (toegenomen (0,1%) of afgenomen (0,4%)).
Stoornissen in de impulsbeheersing en dwanghandelingen Van patiënten behandeld met dopamine-agonisten voor de ziekte van Parkinson, waaronder SIFROL, vooral bij hoge doseringen, is gemeld dat ze tekenen van pathologisch gokken, toegenomen libido en hyperseksualiteit vertonen.
Over het algemeen was dit reversibel na verlaging van de dosis of beëindiging van de behandeling.
Zie ook rubriek 4.4.
In een cross-sectionele, retrospectieve screening en case-control onderzoek onder 3090 patiënten met de ziekte van Parkinson, vertoonden 13,6% van alle patiënten die een dopaminerge of niet- dopaminerge behandeling kregen, symptomen van stoornissen in de impulsbeheersing gedurende de afgelopen zes maanden.
Waarneembare uitingen bestonden uit pathologisch gokken, dwangmatig winkelen, eetaanvallen, en dwangmatig seksueel gedrag (hyperseksualiteit).
Mogelijke onafhankelijke risicofactoren voor stoornissen in de impulsbeheersing zijn dopaminerge behandelingen en hogere
33 doses van dopaminerge behandeling, jongere leeftijd (≤ 65 jaar), niet getrouwd zijn en zelf gemelde familiegeschiedenis van gokgedrag.
4.9 Overdosering
Er is geen klinische ervaring met hoge overdosering.
De bijwerkingen kunnen naar verwachting gerelateerd zijn aan het farmacodynamisch profiel van een dopamine-agonist, waaronder misselijkheid, overgeven, hyperkinesie, hallucinaties, agitatie en hypotensie.
Er is geen algemeen geaccepteerd antidotum voor overdosering met een dopamine-agonist.
Wanneer zich verschijnselen van stimulatie van het centraal zenuwstelsel voordoen, kan een neurolepticum geïndiceerd zijn.
Voor behandeling van een overdosis kunnen algemene ondersteunende maatregelen nodig zijn, alsmede het leegpompen van de maag, intraveneuze toediening van vloeistof, toediening van actieve kool en monitoring van het elektrocardiogram.
5.
FARMACOLOGISCHE EIGENSCHAPPEN
5.1 Farmacodynamische eigenschappen
Farmacotherapeutische categorie: dopamine-agonist, ATC-code N04BC05.
Pramipexol is een dopamine-agonist die met hoge selectiviteit en specificiteit aan dopamine D2 subfamilie-receptoren bindt en een preferentiële affiniteit voor de D3 receptor heeft; er is sprake van volledige intrinsieke activiteit.
Pramipexol vermindert de Parkinson-gerelateerde motorische stoornissen door stimulatie van dopaminereceptoren in het striatum.
In dierexperimenteel onderzoek is aangetoond dat pramipexol de synthese, de release en de turnover van dopamine remt.
Het werkingsmechanisme van pramipexol bij de behandeling van het Restless Legs Syndroom is niet bekend.
Neurofarmacologisch bewijs duidt op betrokkenheid van het primaire dopaminerge systeem.
Bij vrijwilligers werd een dosis-afhankelijke afname in prolactine gevonden.
Klinische studies bij de ziekte van Parkinson
SIFROL verlicht de symptomen van de ziekte van Parkinson.
Er zijn klinische onderzoeken uitgevoerd in ongeveer 2100 patiënten in de Hoehn en Yahr fases I - IV.
Van deze patiënten waren er ongeveer 900 die in een verder gevorderd stadium van de ziekte verkeerden, gelijktijdig ook levodopa kregen en leden aan motorische complicaties.
In de vroege en gevorderde stadia van de ziekte van Parkinson hield, in gecontroleerde klinische onderzoeken de effectiviteit van SIFROL gedurende ongeveer 6 maanden aan.
In open, vervolg- onderzoeken gedurende langer dan 3 jaar waren geen aanwijzingen voor afname van de effectiviteit.
In een 2 jaar durende gecontroleerde dubbel blinde klinische studie stelde pramipexol significant het optreden van bewegingsstoornissen uit en verminderde het voorkomen ervan in vergelijking met de uitgangsbehandeling met levodopa.
Dit vertraagde optreden van bewegingsstoornissen met pramipexol dient te worden afgewogen tegen de verbetering in de bewegingscoördinatie met levodopa (zoals gemeten met de gemiddelde verandering in de UPDRS-score).
De totale incidentie van hallucinaties en slaperigheid was in het algemeen hoger in de titratie fase met pramipexol.
Er was echter geen significant verschil in de onderhoudsfase.
Deze zaken dienen te worden overwogen wanneer een behandeling met pramipexol wordt ingezet bij patiënten met de ziekte van Parkinson.
Klinische studies bij het Restless Legs Syndroom
De werkzaamheid van SIFROL werd geëvalueerd in vier placebo gecontroleerde klinische studies bij ongeveer 1000 patiënten met matig tot zeer ernstig idiopathisch Restless Legs Syndroom.
34 Werkzaamheid werd aangetoond in gecontroleerde studies bij patiënten die gedurende 12 weken behandeld werden.
Aanhoudende effectiviteit is niet voldoende onderzocht.
De gemiddelde verandering van de uitgangswaarden in de Restless Legs Syndrome Rating Scale (RLSRS) en de Clinical Global Impression-Improvement (CGI-I) waren de primaire werkzaamheid uitkomstwaarden.
Voor beide primaire eindpunten werden statistisch significante verschillen waargenomen voor de pramipexol dosisgroepen 0,25 mg, 0,5 mg en 0,75 mg in vergelijking met placebo.
Na 12 weken van behandeling verbeterde de uitgangswaarde van de RLSRS score van 23,5 naar 14,1 punten voor placebo en van 23,4 naar 9,4 punten voor pramipexol (doseringen gecombineerd).
Het gecorrigeerde gemiddelde verschil was -4,3 punten (BI 95% -6,4; - 2,1 punten, p - waarde < 0,0001).
CGI-I responders percentages (verbeterd, zeer sterk verbeterd) waren 51,2% en 72,0% voor placebo en pramipexol respectievelijk (verschil 20% BI 95%:
8,1%; 31,8%, p < 0,0005).
Werkzaamheid werd al gezien met 0,088 mg base (0,125 mg van het zout) per dag na de eerste behandelingsweek.
In een placebo gecontroleerde polysomnografie studie gedurende 3 weken reduceerde SIFROL significant het aantal periodieke ledemaatbewegingen gedurende de tijd die in bed werd doorgebracht (PLMS).
5.2 Farmacokinetische eigenschappen
Pramipexol wordt na orale toediening snel en volledig geabsorbeerd.
De absolute biologische beschikbaarheid is meer dan 90% en de maximum plasma spiegels worden tussen 1 en 3 uur bereikt.
De snelheid van absorptie neemt af door voedsel inname, de mate van absorptie wordt echter niet beïnvloed.
Pramipexol vertoont lineaire kinetiek en een geringe interindividuele variatie in plasma spiegels.
De plasma eiwitbinding van pramipexol bij de mens is zeer laag (< 20%) en het verdelingsvolume is hoog (400 l).
Bij ratten zijn hoge concentraties in hersenweefsel aangetroffen (ongeveer het 8-voudige van de plasma spiegels).
Pramipexol wordt in de mens slechts in geringe mate gemetaboliseerd.
Renale klaring van onveranderd pramipexol is de belangrijkste uitscheidingsroute.
Ongeveer 90% van een radioactief gelabelde (14C) dosis wordt uitgescheiden door de nieren, terwijl minder dan 2% in de feces wordt aangetroffen.
De totale lichaamsklaring van pramipexol is ongeveer 500 ml/min; de renale klaring is ongeveer 400 ml/min.
De eliminatie halfwaardetijd (t½) varieert van 8 uur in jongeren tot 12 uur in ouderen.
5.3 Gegevens uit het preklinisch veiligheidsonderzoek
Studies naar de toxiciteit van herhaaldelijk toegediende doses toonden aan dat pramipexol functionele effecten tot gevolg had die waarschijnlijk het gevolg zijn van een overdreven farmacodynamisch effect van het middel, voornamelijk in het centrale zenuwstelsel en in de vrouwelijke voortplantingsorganen.
In de cavia werden afname in diastolische en systolische bloeddruk en in de hartfrequentie waargenomen.
Bij de aap werd duidelijk een tendens naar hypotensie, gezien.
Het potentiële effect van pramipexol op de voorplanting is onderzocht in ratten en konijnen.
Pramipexol was niet teratogeen in ratten en konijnen maar was embryotoxisch in de rat bij doses die toxisch zijn voor de moeder.
Vanwege de selectie van proefdieren en het beperkte aantal parameters dat is onderzocht, zijn de nadelige effecten van pramipexol op de zwangerschap en op de mannelijke vruchtbaarheid niet volledig opgehelderd.
Pramipexol was niet genotoxisch.
In een studie naar de carcinogeniteit ontwikkelden mannelijke ratten hyperplasieën van de Leydig cellen en adenomen.
Dit wordt toegeschreven aan het prolactine- inhiberende effect van pramipexol.
Deze bevinding is niet klinisch relevant voor de mens.
In dezelfde
35 studie werd gevonden dat pramipexol in doses van 2 mg/kg (van het zout) en hoger gepaard ging met retinale degeneratie in albino ratten.
Deze laatste bevinding is niet waargenomen in gepigmenteerde ratten en ook niet in een studie van 2 jaar naar carcinogeniteit in albino muizen en ook niet in een andere diersoort waarmee onderzoek is gedaan.
6.
FARMACEUTISCHE GEGEVENS
6.1 Lijst van hulpstoffen
Mannitol, maïszetmeel, colloidaal kiezelzuur (watervrij), povidon K 25, magnesiumstearaat.
6.2 Gevallen van onverenigbaarheid
Niet van toepassing.
6.3 Houdbaarheid
3 jaar.
6.4 Speciale voorzorgsmaatregelen bij bewaren
Niet bewaren boven 30 ° C.
Bewaar in de oorspronkelijke verpakking ter bescherming tegen licht.
6.5 Aard en inhoud van de verpakking
10 tabletten in aluminium doordrukstrips.
Doosje met 3 of 10 doordrukstrips (30 of 100 tabletten).
Niet alle genoemde verpakkingsgrootten worden in de handel gebracht.
6.6.
Speciale voorzorgsmaatregelen voor het verwijderen en andere instructies
Geen bijzondere vereisten.
7.
HOUDER VAN DE VERGUNNING VOOR HET IN DE HANDEL BRENGEN
Boehringer Ingelheim International GmbH D-55216 Ingelheim am Rhein Duitsland.
8.
NUMMER(S) VAN DE VERGUNNING VOOR HET IN DE HANDEL BRENGEN
EU/1/97/050/011-012
9.
DATUM VAN EERSTE VERLENING VAN DE VERGUNNING/HERNIEUWING VAN DE VERGUNNING
Datum van eerste vergunning:
14 oktober 1997 36 Datum van hernieuwing van de vergunning:
14 oktober 2007
10.
DATUM VAN HERZIENING VAN DE TEKST
37 1.
NAAM VAN HET GENEESMIDDEL
SIFROL 0,7 mg tabletten
2.
KWALITATIEVE EN KWANTITATIEVE SAMENSTELLING
SIFROL 0,7 mg tabletten bevatten 0,7 mg pramipexol base (overeenkomend met 1,0 mg pramipexol zout [dihydrochloride-monohydraat]).
Let op:
In de literatuur worden pramipexol doses weergegeven als de zout vorm.
Daarom zullen doses in deze tekst worden weergegeven in zowel de base als de zoutvorm (tussen haakjes) van pramipexol.
Voor een volledige lijst van hulpstoffen, zie rubriek 6.1.
3.
FARMACEUTISCHE VORM
Tablet
Alle tabletten zijn wit en bevatten een code.
Sterkte (mg zout) 0,125 0,25 0,5 1,0 1,5
Uiterlijk plat, rond, 6 mm diameter, geen breukgleuf plat, ovaal, 7,86 x 5,63 mm, breukgleuf aan beide zijden plat, ovaal, 10,59 x 7,59 mm, breukgleuf aan beide zijden plat, rond, 9 mm diameter, breukgleuf aan beide zijden plat, rond, 11 mm diameter, breukgleuf aan beide zijden
Alle tabletten kunnen in gelijke helften gedeeld worden (met uitzondering van de 0,088/0,125 mg tablet)
4.
KLINISCHE GEGEVENS
4.1 Therapeutische indicaties
SIFROL is bestemd voor de behandeling van symptomen van de ziekte van Parkinson, alleen (zonder levodopa) of in combinatie met levodopa, wanneer tijdens het verloop van de ziekte, in latere stadia, het effect van levodopa afneemt of inconsistent wordt en schommelingen in het therapeutische effect optreden (eind van de dosis of “ on-off” schommelingen).
SIFROL is geïndiceerd als symptomatische behandeling van matig tot ernstig idiopathisch Restless Legs Syndroom in doseringen tot 0,54 mg base (0,75 mg van het zout) (zie rubriek 4.2).
4.2 Dosering en wijze van toediening
Ziekte van Parkinson
De tabletten dienen oraal met water te worden ingenomen, al dan niet met voedsel.
De dagdosering wordt in 3 gelijke doses verdeeld over de dag toegediend.
Aanvang van de behandeling:
Doseringen dienen stapsgewijs te worden opgebouwd, te beginnen met een aanvangsdosering van 0,264 mg base (0,375 mg zout) per dag en dan iedere 5-7 dagen te worden verhoogd.
Zolang de
38 patiënten geen last krijgen van niet te verdragen bijwerkingen, dient de dosis te worden getitreerd om een maximaal therapeutisch effect te verkrijgen.
Oplopend doseringsschema SIFROL Week
Dosis (mg base)
Totale dagdosering (mg base)
Dosis (mg zout)
Totale dagdosering (mg zout)
1 2 3
3 x 0,088 3 x 0,18 3 x 0,35
0,264 0,54 1,1
3 x 0,125 3 x 0,25 3 x 0,5
0,375 0,75 1,50
Indien verdere dosisverhoging noodzakelijk is, dient de dagelijkse dosis in wekelijkse intervallen met 0,54 mg base (0,75 mg zout) te worden verhoogd tot een maximum dosis van 3,3 mg base (4,5 mg zout) per dag.
Er dient echter te worden opgemerkt dat de incidentie van slaperigheid toeneemt bij doseringen hoger dan 1,5 mg/dag (zout) (zie rubriek 4.8).
Onderhoudsbehandeling:
De individuele dosis dient tussen 0,264 mg base (0,375 mg van het zout) en maximaal 3,3 mg base (4.5 mg van het zout) per dag te liggen.
In de drie belangrijkste studies werd tijdens de oplopende dosering effectiviteit aangetoond vanaf een dagelijkse dosis van 1,1 mg base (1,5 mg van het zout).
Verdere aanpassingen van de dosering dienen te worden gedaan aan de hand van zowel de klinische respons als het optreden van ongewenste effecten.
In klinische studies werd ongeveer 5% van de patiënten behandeld met doses onder 1,1 mg (1,5 mg van het zout).
In het gevorderde stadium van de ziekte van Parkinson kunnen doses hoger dan 1,1 mg (1,5 mg van het zout) per dag worden toegepast bij patiënten waarbij een reductie van de hoeveelheid levodopa wordt beoogd.
Aangeraden wordt om de dosis levodopa te verlagen zowel tijdens de dosisverhoging als tijdens de onderhoudsdosering met SIFROL, afhankelijk van de reactie van de individuele patiënt.
Staken van de behandeling Plotseling stoppen van een dopaminerge behandeling kan leiden tot de ontwikkeling van een maligne neuroleptisch syndroom.
Daarom dient pramipexol te worden afgebouwd met een hoeveelheid van 0,54 mg base (0,75 mg van het zout) per dag totdat de dagelijkse dosis is afgenomen tot 0,54 mg base (0,75 mg van het zout).
Nadien dient de dosis te worden afgebouwd met 0,264 mg base (0,375 mg van het zout) per dag (zie rubriek 4.4).
Dosering bij patiënten met nierinsufficiëntie De uitscheiding van pramipexol is afhankelijk van de nierfunctie.
Het navolgende doseringsschema wordt voorgesteld voor de aanvang van de behandeling:
Bij patiënten met een creatinineklaring groter dan 50 ml/min is er geen reductie van de dagdosering nodig.
Bij patiënten met een creatinineklaring tussen 20 en 50 ml/min, dient de aanvankelijke dagdosering van SIFROL te worden toegediend in twee aparte doses, te beginnen met 0,088 mg base (0,125 mg zout) tweemaal daags (0,176 mg base/0,25 mg zout per dag).
Bij patiënten met een creatinineklaring van minder dan 20 ml/min, dient de dagdosering van SIFROL te worden toegediend als een enkele dosis, te beginnen vanaf 0,088 mg base (0,125 mg zout) per dag.
Indien tijdens de onderhoudstherapie de nierfunctie afneemt, dient de dagdosering van SIFROL te worden verlaagd met hetzelfde percentage als de afname in de creatinineklaring.
Dat wil dus zeggen wanneer de creatinineklaring afneemt met 30%, dient tevens de dagdosering van SIFROL met 30% te worden verlaagd.
De dagdosering kan worden toegediend in twee aparte doses indien de
39 creatinineklaring tussen 20 en 50 ml/min is en als een enkelvoudige dosis indien de klaring minder dan 20 ml/min bedraagt.
Dosering bij patiënten met leverinsufficiëntie Aanpassing van de dosis in patiënten met leverinsufficiëntie is waarschijnlijk niet nodig, aangezien ongeveer 90% van het geabsorbeerde werkzame bestanddeel door de nieren wordt uitgescheiden.
De mogelijke invloed van leverinsufficiëntie op de farmacokinetiek van SIFROL is echter niet onderzocht.
Restless Legs Syndroom
De tabletten dienen oraal met water te worden ingenomen, al dan niet met voedsel.
De aanbevolen aanvangsdosering van SIFROL is 0,088 mg base (0,125 mg van het zout) eenmaal daags 2-3 uur voor het naar bed gaan.
Bij patiënten die aanvullende symptomatische verlichting behoeven kan de dosis elke 4-7 dagen verhoogd worden tot een maximum van 0,54 mg base (0,75 mg van het zout) per dag (zoals aangegeven in de onderstaande tabel).
Doseringsschema van SIFROL
Titratie Stap
Eenmaal daagse avond dosis (mg van de base)
Eenmaal daagse avond dosis (mg van het zout)
1 2 * 3 * 4 * * indien nodig
0,088 0,18 0,35 0,54
0,125 0,25 0,50 0,75
Omdat de effectiviteit van SIFROL op lange termijn bij de behandeling van RLS niet voldoende is getest, dient de respons van de patiënt na 3 maanden te worden geëvalueerd en dient de noodzaak voor voortzetting van de behandeling te worden overwogen.
Als de behandeling wordt onderbroken gedurende meer dan een paar dagen dient opnieuw met behulp van een stapsgewijs oplopend doseringsschema zoals hierboven staat beschreven te worden gestart.
Staken van de behandeling Omdat de dagelijkse dosis voor de behandeling van het Restless Legs Syndroom niet boven de 0,54 mg base (0,75 mg van het zout) SIFROL uitkomt, kan de behandeling gestopt worden zonder af te bouwen.
Rebound (verslechtering van symptomen na abrupt stoppen met de behandeling) kan niet worden uitgesloten.
Dosering bij patiënten met nierinsufficiëntie De uitscheiding van pramipexol is afhankelijk van de nierfunctie.
Bij patiënten met een creatinineklaring groter dan 20 ml/min is er geen reductie van de dagdosering nodig.
Het gebruik van SIFROL bij hemodialyse patiënten, of bij patiënten met ernstige nierinsufficiëntie, is niet onderzocht.
Dosering bij patiënten met leverinsufficiëntie Aanpassing van de dosis bij patiënten met leverinsufficiëntie is niet nodig, aangezien ongeveer 90% van het geabsorbeerde werkzame bestanddeel door de nieren wordt uitgescheiden.
Dosering bij kinderen en adolescenten SIFROL wordt niet aanbevolen voor het gebruik bij kinderen en adolescenten jonger dan 18 jaar vanwege een gebrek aan gegevens over veiligheid en werkzaamheid.
4.3 Contra-indicaties
40 Overgevoeligheid voor het werkzame bestanddeel of voor één van de hulpstoffen.
4.4 Bijzondere waarschuwingen en voorzorgen bij gebruik
Bij het voorschrijven van SIFROL aan patiënten met de ziekte van Parkinson met nierinsufficiëntie wordt een verlaagde dosis aanbevolen overeenkomstig rubriek 4.2.
Hallucinaties Hallucinaties zijn bekend als bijwerking van de behandeling met dopamine-agonisten en levodopa.
Patiënten dienen geïnformeerd te worden dat (meestal visuele) hallucinaties zich kunnen voordoen.
Dyskinesie In het gevorderde stadium van de ziekte van Parkinson kan, in combinatie met levodopa, dyskinesie optreden gedurende de eerste titratie met SIFROL.
Wanneer dyskinesie optreedt, dient de dosis levodopa te worden verlaagd.
Plotseling opkomen van slaap en slaperigheid SIFROL is in verband gebracht met slaperigheid en episodes van een plotselinge slaapaanval, vooral bij patiënten met de ziekte van Parkinson.
Gevallen van een plotselinge slaapaanval gedurende de dagelijkse activiteiten, zonder dat men zich bewust was van waarschuwingssignalen, zijn zelden gemeld.
Patiënten moeten hierover worden geïnformeerd en worden geadviseerd voorzichtig te zijn tijdens het rijden of het bedienen van machines gedurende de behandeling met SIFROL.
Patiënten die slaperig werden en/of episodes van een plotselinge slaapaanval ervaarden mogen niet rijden of een machine bedienen gedurende de behandeling met SIFROL.
Verder dient een reductie van de dosis of het stoppen van de behandeling te worden overwogen.
Vanwege mogelijke additieve effecten, dient bij patiënten de nodige voorzichtigheid te worden geadviseerd wanneer ze andere sederende geneesmiddelen of alcohol gebruiken in combinatie met pramipexol (zie rubriek 4.7 en 4.8).
Stoornissen in de impulsbeheersing en dwangmatig gedrag Pathologisch gokken, toegenomen libido en hyperseksualiteit zijn gemeld bij patiënten die behandeld werden met dopamine-agonisten, waaronder SIFROL, voor de Ziekte van Parkinson.
Patiënten en (thuis)verzorgers dienen zich er dan ook van bewust te zijn dat andere gedragssymptomen van stoornissen in de impulsbeheersing en dwanghandelingen zoals eetaanvallen en dwangmatig winkelen kunnen optreden.
Vermindering van de dosis / geleidelijk afbouwen dient overwogen te worden.
Patiënten met psychotische afwijkingen Patiënten met psychotische afwijkingen dienen alleen met dopamine-agonisten te worden behandeld wanneer het mogelijke voordeel opweegt tegen de risico’ s.
Gelijktijdige toediening van antipsychotica met pramipexol dient te worden vermeden (zie rubriek 4.5).
Controle van de ogen Aangeraden wordt om regelmatig, of wanneer zich afwijkingen in het zicht voordoen, de ogen te controleren.
Ernstige cardiovasculaire aandoeningen Voorzichtigheid is geboden bij ernstige cardiovasculaire aandoeningen.
Aangeraden wordt om, vooral in het begin van de behandeling, de bloeddruk te controleren vanwege het algemene risico op posturale hypotensie geassocieerd met dopaminerge therapie.
Maligne neuroleptisch syndroom Symptomen die wijzen op het maligne neuroleptisch syndroom zijn gemeld bij het abrupt staken van een dopaminerge behandeling (zie rubriek 4.2).
Augmentatie
41 Berichten in de literatuur wijzen erop dat de behandeling van het Restless Legs Syndroom met doparminerge geneesmiddelen kan resulteren in augmentatie.
De augmentatie heeft betrekking op het eerder optreden van de symptomen in de avond (of zelfs in de namiddag), toename van de symptomen en uitbreiding van de symptomen naar andere extremiteiten.
De gecontroleerde studies naar SIFROL bij patiënten met het Restless Legs Syndroom duurden over het algemeen niet lang genoeg om het fenomeen van augmentatie voldoende vast te leggen.
De frequentie van augmentatie na langer gebruik van SIFROL en de geschikte behandeling van deze gevallen zijn niet onderzocht in gecontroleerde klinische studies.
4.5 Interacties met andere geneesmiddelen en andere vormen van interactie
Plasma eiwitbinding Pramipexol heeft een zeer lage plasma eiwitbinding (< 20%) en vertoont een geringe biotransformatie in de mens.
Interacties met andere geneesmiddelen die de plasma eiwitbinding of de uitscheiding door middel van biotransformatie beïnvloeden, zijn daarom niet aannemelijk.
Aangezien anticholinergica voornamelijk via biotransformatie worden geëlimineerd, is de kans op een interactie gering.
Interactie met anticholinergica is echter niet onderzocht.
Er is geen farmacokinetische interactie met selegiline en levodopa.
Remmers/competitieve stoffen van het actieve renale eliminatie systeem Bij gelijktijdige toediening van cimetidine nam de renale klaring van pramipexol met ongeveer 34% af.
Dit wordt waarschijnlijk veroorzaakt door remming van de renale tubulaire secretie van kationische stoffen.
Geneesmiddelen die dit actieve renale eliminatie systeem afremmen of die zelf worden uitgescheiden via dit systeem, zoals cimetidine en amantadine, kunnen dus interfereren met pramipexol waardoor een verminderde klaring van een of van beide geneesmiddelen ontstaat.
Reductie van de dosis pramipexol dient te worden overwogen wanneer deze geneesmiddelen samen met SIFROL worden gegeven.
Combinatie met levodopa Als SIFROL in combinatie met levodopa wordt gegeven, wordt aanbevolen om de dosering van levodopa te verminderen en de dosering van andere anti-Parkinson geneesmiddelen constant te houden terwijl de dosis van SIFROL wordt verhoogd.
Vanwege mogelijke additieve effecten, dient bij patiënten de nodige voorzichtigheid te worden geadviseerd wanneer ze andere sederende geneesmiddelen of alcohol gebruiken in combinatie met pramipexol.
Antipsychotica Gelijktijdige toediening van antipsychotica met pramipexol dient te worden vermeden (zie rubriek 4.4), bv. als antagonerende effecten te verwachten zijn.
4.6 Zwangerschap en borstvoeding
Het effect op zwangerschap en lactatie is niet onderzocht bij de mens.
Pramipexol was niet teratogeen in ratten en konijnen maar was embryotoxisch in de rat bij doses die toxisch zijn voor de moeder (zie rubriek 5.3).
SIFROL dient niet tijdens de zwangerschap te worden gebruikt tenzij dat duidelijk noodzakelijk is, dat wil zeggen indien de mogelijke voordelen opwegen tegen de mogelijke nadelen voor de foetus.
Omdat behandeling met SIFROL de secretie van prolactine in de mens remt, wordt een remming van de melkproductie verwacht.
Uitscheiding van SIFROL in de moedermelk is niet onderzocht bij vrouwen.
In ratten bleek de concentratie van aan de werkzame stof gerelateerde radioactiviteit in moedermelk hoger dan in plasma.
Aangezien er geen humane gegevens bekend zijn, dient SIFROL indien mogelijk niet tijdens het geven van borstvoeding te worden gebruikt.
Wanneer het gebruik echter noodzakelijk is, dient de borstvoeding te worden gestaakt.
42 4.7 Beïnvloeding van de rijvaardigheid en van het vermogen om machines te bedienen
SIFROL kan de rijvaardigheid en het vermogen om machines te bedienen ernstig beïnvloeden.
Hallucinaties en slaperigheid kunnen voorkomen.
Patiënten die met SIFROL worden behandeld en slaperigheid en/of episodes van een plotselinge slaapaanval ondervinden, moeten worden geïnstrueerd niet te rijden of zich bezig te houden met activiteiten waarbij zij zichzelf of anderen door een verminderde alertheid in gevaar zouden kunnen brengen met als gevolg een ernstige verwonding of de dood (bijvoorbeeld het bedienen van machines) totdat deze terugkerende episodes en slaperigheid verdwenen zijn.
(zie rubriek 4.4, 4.5 en 4.8)
4.8 Bijwerkingen
Verwachte bijwerkingen De volgende bijwerkingen worden verwacht bij het gebruik van SIFROL: abnormale dromen, geheugenverlies, gedragssymptomen van stoornissen in de impulsbeheersing en dwanghandelingen zoals eetaanvallen, dwangmatig winkelen, hyperseksualiteit en pathologisch gokken; verwardheid, obstipatie, waanvoorstelling, duizeligheid, dyskinesie, vermoeidheid, hallucinaties, hoofdpijn, hyperkinesie, hyperfagie, hypotensie, slapeloosheid, libidostoornissen, misselijkheid, paranoia, perifeer oedeem, jeuk, uitslag en andere overgevoeligheden; rusteloosheid, slaperigheid, plotseling opkomen van slaap, syncope, visuele stoornissen inclusief troebel zien en verminderde visuele scherpte, overgeven, gewichtsafname, gewichtstoename.
Gebaseerd op de analyse van gepoolde placebo-gecontroleerde trials, met totaal 1923 patiënten behandeld met SIFROL en 1354 patiënten in de placebo groep, werden bijwerkingen frequent gerapporteerd voor beide groepen.
63% van de patiënten uit de SIFROL groep en 52% van de patiënten uit de placebo groep meldden ten minste één bijwerking.
Tabel 1 en 2 laten de frequentie zien van de bijwerkingen in de placebo-gecontroleerde trials bij de ziekte van Parkinson en Restless Legs Syndroom.
De bijwerkingen die in deze tabellen vermeld staan, zijn die bijwerkingen die voorkwamen bij 0,1% of meer van de patiënten die met SIFROL werden behandeld en die significant vaker werden gemeld bij de SIFROL groep dan bij de placebo groep, of de bijwerkingen die als klinisch relevant werden gezien.
De meerderheid van de veelvoorkomende bijwerkingen waren mild tot matig en traden in het begin van de therapie op en verdwenen meestal bij voortzetten van de behandeling.
Per orgaansysteem worden bijwerkingen vermeld naar frequentie (aantal patiënten die naar verwachting de reactie doormaken), volgens onderstaande indeling: zeer vaak (≥ 1/10); vaak (≥ 1/100, < 1/10); soms (≥ 1/1.000, < 1/100); zelden (≥ 1/10.000, < 1/1.000); zeer zelden (< 1/10.000); onbekend (kan met de beschikbare gegevens niet worden bepaald).
Ziekte van Parkinson, meest voorkomende bijwerkingen De meest voorkomende (≥ 5%) bijwerkingen bij patiënten met de ziekte van Parkinson, vaker gemeld bij de behandeling met SIFROL dan bij placebo, waren misselijkheid, dyskinesie, hypotensie, duizeligheid, slaperigheid, slapeloosheid, obstipatie, hallucinatie, hoofdpijn en vermoeidheid.
De incidentie van slaperigheid neemt toe bij doseringen hoger dan 1,5 mg/dag (zie rubriek 4.2).
Een bijwerking die in combinatie met levodopa frequenter voorkwam is dyskinesie.
Hypotensie kan voorkomen in het begin van de behandeling, vooral als SIFROL te snel getitreerd wordt.
Tabel 1:
Ziekte van Parkinson Systeem / Orgaanklasse Psychische stoornissen
Bijwerking
Vaak
abnormale dromen, gedragssymptomen van stoornissen in de impulsbeheersing en dwanghandelingen; verwardheid,
43
hallucinaties, slapeloosheid, rusteloosheid
Soms
dwangmatig winkelen, waanvoorstellingen, hyperseksualiteit, libidostoornis, paranoia, pathologisch gokken
Onbekend
eetaanvallen, hyperfagie
Zenuwstelselaandoeningen
Zeer vaak Vaak Soms
duizeligheid, dyskinesie, slaperigheid Geheugenverlies, hoofdpijn hyperkinesie, plotseling opkomen van slaap, syncope
Oogaandoeningen
Vaak
visuele stoornissen inclusief troebel zien en verminderde visuele scherpte
Bloedvataandoeningen
Zeer vaak
hypotensie
Maagdarmstelselaandoeningen
Zeer vaak Vaak
misselijkheid obstipatie, overgeven
Huid- en onderhuidaandoeningen
Soms
overgevoeligheid, jeuk, uitslag
Algemene aandoeningen en toedieningsplaatstoornissen
Vaak
vermoeidheid, perifeer oedeem
Onderzoeken
Vaak Soms
gewichtsafname gewichtstoename
44 Restless Legs Syndroom, meest voorkomende bijwerkingen De meest voorkomende (≥ 5%) bijwerkingen bij patiënten met Restless Legs Syndroom die behandeld werden met SIFROL waren misselijkheid, hoofdpijn, duizeligheid en vermoeidheid.
Misselijkheid en vermoeidheid werden vaker gezien bij vrouwelijke patiënten behandeld met SIFROL (respectievelijk 20,8% en 10,5%) dan bij mannen (respectievelijk 6,7% en 7,3%).
Tabel 2:
Restless Legs Syndroom Systeem / Orgaanklasse Psychische stoornissen
Bijwerking
Vaak Soms Onbekend Zenuwstelselaandoeningen
abnormale dromen, slapeloosheid verwardheid, hallucinaties, libidostoornis gedragssymptomen van stoornissen in de impulsbeheersing en dwanghandelingen zoals eetaanvallen, dwangmatig winkelen, hyperseksualiteit, en pathologisch gokken; waanvoorstellingen, hyperfagie, paranoia,
Vaak Soms Onbekend Oogaandoeningen
duizeligheid, hoofdpijn, slaperigheid plotseling opkomen van slaap, syncope geheugenverlies, dyskinesie, hyperkinesie
Soms Bloedvataandoeningen
visuele stoornissen inclusief troebel zien en verminderde visuele scherpte
Soms
hypotensie
Maagdarmstelselaandoeningen
Zeer vaak Vaak
misselijkheid obstipatie, overgeven
Huid- en onderhuidaandoeningen
Soms
overgevoeligheid, jeuk, uitslag
Algemene aandoeningen en toedieningsplaatstoornissen
Vaak Soms
vermoeidheid perifeer oedeem
Onderzoeken
Soms
gewichtsafname, gewichtstoename
Slaperigheid SIFROL wordt geassocieerd met slaperigheid (8,6%) en wordt zelden geassocieerd met extreme slaperigheid overdag en plotseling opkomen van slaap (0,1%).
Zie ook rubriek 4.4.
Libido veranderingen SIFROL kan geassocieerd worden met libido veranderingen (toegenomen (0,1%) of afgenomen (0,4%)).
Stoornissen in de impulsbeheersing en dwanghandelingen Van patiënten behandeld met dopamine-agonisten voor de ziekte van Parkinson, waaronder SIFROL, vooral bij hoge doseringen, is gemeld dat ze tekenen van pathologisch gokken, toegenomen libido en hyperseksualiteit vertonen.
Over het algemeen was dit reversibel na verlaging van de dosis of beëindiging van de behandeling.
Zie ook rubriek 4.4.
In een cross-sectionele, retrospectieve screening en case-control onderzoek onder 3090 patiënten met de ziekte van Parkinson, vertoonden 13,6% van alle patiënten die een dopaminerge of niet- dopaminerge behandeling kregen, symptomen van stoornissen in de impulsbeheersing gedurende de afgelopen zes maanden.
Waarneembare uitingen bestonden uit pathologisch gokken, dwangmatig winkelen, eetaanvallen, en dwangmatig seksueel gedrag (hyperseksualiteit).
Mogelijke onafhankelijke risicofactoren voor stoornissen in de impulsbeheersing zijn dopaminerge behandelingen en hogere
45 doses van dopaminerge behandeling, jongere leeftijd (≤ 65 jaar), niet getrouwd zijn en zelf gemelde familiegeschiedenis van gokgedrag.
4.9 Overdosering
Er is geen klinische ervaring met hoge overdosering.
De bijwerkingen kunnen naar verwachting gerelateerd zijn aan het farmacodynamisch profiel van een dopamine-agonist, waaronder misselijkheid, overgeven, hyperkinesie, hallucinaties, agitatie en hypotensie.
Er is geen algemeen geaccepteerd antidotum voor overdosering met een dopamine-agonist.
Wanneer zich verschijnselen van stimulatie van het centraal zenuwstelsel voordoen, kan een neurolepticum geïndiceerd zijn.
Voor behandeling van een overdosis kunnen algemene ondersteunende maatregelen nodig zijn, alsmede het leegpompen van de maag, intraveneuze toediening van vloeistof, toediening van actieve kool en monitoring van het elektrocardiogram.
5.
FARMACOLOGISCHE EIGENSCHAPPEN
5.1 Farmacodynamische eigenschappen
Farmacotherapeutische categorie: dopamine-agonist, ATC-code N04BC05.
Pramipexol is een dopamine-agonist die met hoge selectiviteit en specificiteit aan dopamine D2 subfamilie-receptoren bindt en een preferentiële affiniteit voor de D3 receptor heeft; er is sprake van volledige intrinsieke activiteit.
Pramipexol vermindert de Parkinson-gerelateerde motorische stoornissen door stimulatie van dopaminereceptoren in het striatum.
In dierexperimenteel onderzoek is aangetoond dat pramipexol de synthese, de release en de turnover van dopamine remt.
Het werkingsmechanisme van pramipexol bij de behandeling van het Restless Legs Syndroom is niet bekend.
Neurofarmacologisch bewijs duidt op betrokkenheid van het primaire dopaminerge systeem.
Bij vrijwilligers werd een dosis-afhankelijke afname in prolactine gevonden.
Klinische studies bij de ziekte van Parkinson
SIFROL verlicht de symptomen van de ziekte van Parkinson.
Er zijn klinische onderzoeken uitgevoerd in ongeveer 2100 patiënten in de Hoehn en Yahr fases I - IV.
Van deze patiënten waren er ongeveer 900 die in een verder gevorderd stadium van de ziekte verkeerden, gelijktijdig ook levodopa kregen en leden aan motorische complicaties.
In de vroege en gevorderde stadia van de ziekte van Parkinson hield, in gecontroleerde klinische onderzoeken de effectiviteit van SIFROL gedurende ongeveer 6 maanden aan.
In open, vervolg- onderzoeken gedurende langer dan 3 jaar waren geen aanwijzingen voor afname van de effectiviteit.
In een 2 jaar durende gecontroleerde dubbel blinde klinische studie stelde de uitgangsbehandeling met pramipexol significant het optreden van bewegingsstoornissen uit en verminderde het voorkomen ervan in vergelijking met de uitgangsbehandeling met levodopa.
Dit vertraagde optreden van bewegingsstoornissen met pramipexol dient te worden afgewogen tegen de verbetering in de bewegingscoördinatie met levodopa (zoals gemeten met de gemiddelde verandering in de UPDRS- score).
De totale incidentie van hallucinaties en slaperigheid was in het algemeen hoger in de titratie fase met pramipexol.
Er was echter geen significant verschil in de onderhoudsfase.
Deze zaken dienen te worden overwogen wanneer een behandeling met pramipexol wordt ingezet bij patiënten met de ziekte van Parkinson.
Klinische studies bij het Restless Legs Syndroom
46 De werkzaamheid van SIFROL werd geëvalueerd in vier placebo gecontroleerde klinische studies bij ongeveer 1000 patiënten met matig tot zeer ernstig idiopathisch Restless Legs Syndroom.
Werkzaamheid werd aangetoond in gecontroleerde studies bij patiënten die gedurende 12 weken behandeld werden.
Aanhoudende effectiviteit is niet voldoende onderzocht.
De gemiddelde verandering van de uitgangswaarden in de Restless Legs Syndrome Rating Scale (RLSRS) en de Clinical Global Impression-Improvement (CGI-I) waren de primaire werkzaamheid uitkomstwaarden.
Voor beide primaire eindpunten werden statistisch significante verschillen waargenomen voor de pramipexol dosisgroepen 0,25 mg, 0,5 mg en 0,75 mg in vergelijking met placebo.
Na 12 weken van behandeling verbeterde de uitgangswaarde van de RLSRS score van 23,5 naar 14,1 punten voor placebo en van 23,4 naar 9,4 punten voor pramipexol (doseringen gecombineerd).
Het gecorrigeerde gemiddelde verschil was -4,3 punten (BI 95% -6,4; - 2,1 punten, p - waarde < 0,0001).
CGI-I responders percentages (verbeterd, zeer sterk verbeterd) waren 51,2% en 72,0% voor placebo en pramipexol respectievelijk (verschil 20% BI 95%:
8,1%; 31,8%, p < 0,0005).
Werkzaamheid werd al gezien met 0,088 mg base (0,125 mg van het zout) per dag na de eerste behandelingsweek.
In een placebo gecontroleerde polysomnografie studie gedurende 3 weken reduceerde SIFROL significant het aantal periodieke ledemaatbewegingen gedurende de tijd die in bed werd doorgebracht (PLMS).
5.2 Farmacokinetische eigenschappen
Pramipexol wordt na orale toediening snel en volledig geabsorbeerd.
De absolute biologische beschikbaarheid is meer dan 90% en de maximum plasma spiegels worden tussen 1 en 3 uur bereikt.
De snelheid van absorptie neemt af door voedsel inname, de mate van absorptie wordt echter niet beïnvloed.
Pramipexol vertoont lineaire kinetiek en een geringe interindividuele variatie in plasma spiegels.
De plasma eiwitbinding van pramipexol bij de mens is zeer laag (< 20%) en het verdelingsvolume is hoog (400 l).
Bij ratten zijn hoge concentraties in hersenweefsel aangetroffen (ongeveer het 8-voudige van de plasma spiegels).
Pramipexol wordt in de mens slechts in geringe mate gemetaboliseerd.
Renale klaring van onveranderd pramipexol is de belangrijkste uitscheidingsroute.
Ongeveer 90% van een radioactief gelabelde (14C) dosis wordt uitgescheiden door de nieren, terwijl minder dan 2% in de feces wordt aangetroffen.
De totale lichaamsklaring van pramipexol is ongeveer 500 ml/min; de renale klaring is ongeveer 400 ml/min.
De eliminatie halfwaardetijd (t½) varieert van 8 uur in jongeren tot 12 uur in ouderen.
5.3 Gegevens uit het preklinisch veiligheidsonderzoek
Studies naar de toxiciteit van herhaaldelijk toegediende doses toonden aan dat pramipexol functionele effecten tot gevolg had die waarschijnlijk het gevolg zijn van een overdreven farmacodynamisch effect van het middel, voornamelijk in het centrale zenuwstelsel en in de vrouwelijke voortplantingsorganen.
In de cavia werden afname in diastolische en systolische bloeddruk en in de hartfrequentie waargenomen.
Bij de aap werd duidelijk een tendens naar hypotensie, gezien.
Het potentiële effect van pramipexol op de voorplanting is onderzocht in ratten en konijnen.
Pramipexol was niet teratogeen in ratten en konijnen maar was embryotoxisch in de rat bij doses die toxisch zijn voor de moeder.
Vanwege de selectie van proefdieren en het beperkte aantal parameters dat is onderzocht, zijn de nadelige effecten van pramipexol op de zwangerschap en op de mannelijke vruchtbaarheid niet volledig opgehelderd.
47 Pramipexol was niet genotoxisch.
In een studie naar de carcinogeniteit ontwikkelden mannelijke ratten hyperplasieën van de Leydig cellen en adenomen.
Dit wordt toegeschreven aan het prolactine- inhiberende effect van pramipexol.
Deze bevinding is niet klinisch relevant voor de mens.
In dezelfde studie werd gevonden dat pramipexol in doses van 2 mg/kg (van het zout) en hoger gepaard ging met retinale degeneratie in albino ratten.
Deze laatste bevinding is niet waargenomen in gepigmenteerde ratten en ook niet in een studie van 2 jaar naar carcinogeniteit in albino muizen en ook niet in een andere diersoort waarmee onderzoek is gedaan.
6.
FARMACEUTISCHE GEGEVENS
6.1 Lijst van hulpstoffen
Mannitol, maïszetmeel, colloidaal kiezelzuur (watervrij), povidon K 25, magnesiumstearaat.
6.2 Gevallen van onverenigbaarheid
Niet van toepassing.
6.3 Houdbaarheid
3 jaar.
6.4 Speciale voorzorgsmaatregelen bij bewaren
Niet bewaren boven 30 ° C.
Bewaar in de oorspronkelijke verpakking ter bescherming tegen licht.
6.5 Aard en inhoud van de verpakking
10 tabletten in aluminium doordrukstrips Doosje met 3 of 10 doordrukstrips (30 of 100 tabletten).
Niet alle genoemde verpakkingsgrootten worden in de handel gebracht.
6.6.
Speciale voorzorgsmaatregelen voor het verwijderen en andere instructies
Geen bijzondere vereisten.
7.
HOUDER VAN DE VERGUNNING VOOR HET IN DE HANDEL BRENGEN
Boehringer Ingelheim International GmbH D-55216 Ingelheim am Rhein Duitsland.
8.
NUMMER(S) VAN DE VERGUNNING VOOR HET IN DE HANDEL BRENGEN
EU/1/97/050/005-006
48 9.
DATUM VAN EERSTE VERLENING VAN DE VERGUNNING/HERNIEUWING VAN DE VERGUNNING
Datum van eerste vergunning:
14 oktober 1997 Datum van hernieuwing van de vergunning:
14 oktober 2007
10.
DATUM VAN HERZIENING VAN DE TEKST
49 1.
NAAM VAN HET GENEESMIDDEL
SIFROL 1,1 mg tabletten
2.
KWALITATIEVE EN KWANTITATIEVE SAMENSTELLING
SIFROL 1,1 mg tabletten bevatten 1,1 mg pramipexol base (overeenkomend met 1,5 mg pramipexol zout [dihydrochloride-monohydraat]).
Let op:
In de literatuur worden pramipexol doses weergegeven als de zout vorm.
Daarom zullen doses in deze tekst worden weergegeven in zowel de base als de zoutvorm (tussen haakjes) van pramipexol.
Voor een volledige lijst van hulpstoffen, zie rubriek 6.1.
3.
FARMACEUTISCHE VORM
Tablet
Alle tabletten zijn wit en bevatten een code.
Sterkte (mg zout) 0,125 0,25 0,5 1,0 1,5
Uiterlijk plat, rond, 6 mm diameter, geen breukgleuf plat, ovaal, 7,86 x 5,63 mm, breukgleuf aan beide zijden plat, ovaal, 10,59 x 7,59 mm, breukgleuf aan beide zijden plat, rond, 9 mm diameter, breukgleuf aan beide zijden plat, rond, 11 mm diameter, breukgleuf aan beide zijden
Alle tabletten kunnen in gelijke helften gedeeld worden (met uitzondering van de 0,088/0,125 mg tablet)
4.
KLINISCHE GEGEVENS
4.1 Therapeutische indicaties
SIFROL is bestemd voor de behandeling van symptomen van de ziekte van Parkinson, alleen (zonder levodopa) of in combinatie met levodopa, wanneer tijdens het verloop van de ziekte, in latere stadia, het effect van levodopa afneemt of inconsistent wordt en schommelingen in het therapeutische effect optreden (eind van de dosis of “ on-off” schommelingen).
SIFROL is geïndiceerd als symptomatische behandeling van matig tot ernstig idiopathisch Restless Legs Syndroom in doseringen tot 0,54 mg base (0,75 mg van het zout) (zie rubriek 4.2).
4.2 Dosering en wijze van toediening
Ziekte van Parkinson
De tabletten dienen oraal met water te worden ingenomen, al dan niet met voedsel.
De dagdosering wordt in 3 gelijke doses verdeeld over de dag toegediend.
Aanvang van de behandeling:
Doseringen dienen stapsgewijs te worden opgebouwd, te beginnen met een aanvangsdosering van 0,264 mg base (0,375 mg zout) per dag en dan iedere 5-7 dagen te worden verhoogd.
Zolang de
50 patiënten geen last krijgen van niet te verdragen bijwerkingen, dient de dosis te worden getitreerd om een maximaal therapeutisch effect te verkrijgen.
Oplopend doseringsschema SIFROL Week
Dosis (mg base)
Totale dagdosering (mg base)
Dosis (mg zout)
Totale dagdosering (mg zout)
1 2 3
3 x 0,088 3 x 0,18 3 x 0,35
0,264 0,54 1,1
3 x 0,125 3 x 0,25 3 x 0,5
0,375 0,75 1,50
Indien verdere dosisverhoging noodzakelijk is, dient de dagelijkse dosis in wekelijkse intervallen met 0,54 mg base (0,75 mg zout) te worden verhoogd tot een maximum dosis van 3,3 mg base (4,5 mg zout) per dag.
Er dient echter te worden opgemerkt dat de incidentie van slaperigheid toeneemt bij doseringen hoger dan 1,5 mg/dag (zout) (zie rubriek 4.8).
Onderhoudsbehandeling:
De individuele dosis dient tussen 0,264 mg base (0,375 mg van het zout) en maximaal 3,3 mg base (4.5 mg van het zout) per dag te liggen.
In de drie belangrijkste studies werd tijdens de oplopende dosering effectiviteit aangetoond vanaf een dagelijkse dosis van 1,1 mg base (1,5 mg van het zout).
Verdere aanpassingen van de dosering dienen te worden gedaan aan de hand van zowel de klinische respons als het optreden van ongewenste effecten.
In klinische studies werd ongeveer 5% van de patiënten behandeld met doses onder 1,1 mg (1,5 mg van het zout).
In het gevorderde stadium van de ziekte van Parkinson kunnen doses hoger dan 1,1 mg (1,5 mg van het zout) per dag worden toegepast bij patiënten waarbij een reductie van de hoeveelheid levodopa wordt beoogd.
Aangeraden wordt om de dosis levodopa te verlagen zowel tijdens de dosisverhoging als tijdens de onderhoudsdosering met SIFROL, afhankelijk van de reactie van de individuele patiënt.
Staken van de behandeling Plotseling stoppen van een dopaminerge behandeling kan leiden tot de ontwikkeling van een maligne neuroleptisch syndroom.
Daarom dient pramipexol te worden afgebouwd met een hoeveelheid van 0,54 mg base (0,75 mg van het zout) per dag totdat de dagelijkse dosis is afgenomen tot 0,54 mg base (0,75 mg van het zout).
Nadien dient de dosis te worden afgebouwd met 0,264 mg base (0,375 mg van het zout) per dag (zie rubriek 4.4).
Dosering bij patiënten met nierinsufficiëntie De uitscheiding van pramipexol is afhankelijk van de nierfunctie.
Het navolgende doseringsschema wordt voorgesteld voor de aanvang van de behandeling:
Bij patiënten met een creatinineklaring groter dan 50 ml/min is er geen reductie van de dagdosering nodig.
Bij patiënten met een creatinineklaring tussen 20 en 50 ml/min, dient de aanvankelijke dagdosering van SIFROL te worden toegediend in twee aparte doses, te beginnen met 0,088 mg base (0,125 mg zout) tweemaal daags (0,176 mg base/0,25 mg zout per dag).
Bij patiënten met een creatinineklaring van minder dan 20 ml/min, dient de dagdosering van SIFROL te worden toegediend als een enkele dosis, te beginnen vanaf 0,088 mg base (0,125 mg zout) per dag.
Indien tijdens de onderhoudstherapie de nierfunctie afneemt, dient de dagdosering van SIFROL te worden verlaagd met hetzelfde percentage als de afname in de creatinineklaring.
Dat wil dus zeggen wanneer de creatinineklaring afneemt met 30%, dient tevens de dagdosering van SIFROL met 30% te worden verlaagd.
De dagdosering kan worden toegediend in twee aparte doses indien de
51 creatinineklaring tussen 20 en 50 ml/min is en als een enkelvoudige dosis indien de klaring minder dan 20 ml/min bedraagt.
Dosering bij patiënten met leverinsufficiëntie Aanpassing van de dosis in patiënten met leverinsufficiëntie is waarschijnlijk niet nodig, aangezien ongeveer 90% van het geabsorbeerde werkzame bestanddeel door de nieren wordt uitgescheiden.
De mogelijke invloed van leverinsufficiëntie op de farmacokinetiek van SIFROL is echter niet onderzocht.
Restless Legs Syndroom
De tabletten dienen oraal met water te worden ingenomen, al dan niet met voedsel.
De aanbevolen aanvangsdosering van SIFROL is 0,088 mg base (0,125 mg van het zout) eenmaal daags 2-3 uur voor het naar bed gaan.
Bij patiënten die aanvullende symptomatische verlichting behoeven kan de dosis elke 4-7 dagen verhoogd worden tot een maximum van 0,54 mg base (0,75 mg van het zout) per dag (zoals aangegeven in de onderstaande tabel).
Doseringsschema van SIFROL
Titratie Stap
Eenmaal daagse avond dosis (mg van de base)
Eenmaal daagse avond dosis (mg van het zout)
1 2 * 3 * 4 * * indien nodig
0,088 0,18 0,35 0,54
0,125 0,25 0,50 0,75
Omdat de effectiviteit van SIFROL op lange termijn bij de behandeling van RLS niet voldoende is getest, dient de respons van de patiënt na 3 maanden te worden geëvalueerd en dient de noodzaak voor voortzetting van de behandeling te worden overwogen.
Als de behandeling wordt onderbroken gedurende meer dan een paar dagen dient opnieuw met behulp van een stapsgewijs oplopend doseringsschema zoals hierboven staat beschreven te worden gestart.
Staken van de behandeling Omdat de dagelijkse dosis voor de behandeling van het Restless Legs Syndroom niet boven de 0,54 mg base (0,75 mg van het zout) SIFROL uitkomt, kan de behandeling gestopt worden zonder af te bouwen.
Rebound (verslechtering van symptomen na abrupt stoppen met de behandeling) kan niet worden uitgesloten.
Dosering bij patiënten met nierinsufficiëntie De uitscheiding van pramipexol is afhankelijk van de nierfunctie.
Bij patiënten met een creatinineklaring groter dan 20 ml/min is er geen reductie van de dagdosering nodig.
Het gebruik van SIFROL bij hemodialyse patiënten, of bij patiënten met ernstige nierinsufficiëntie, is niet onderzocht.
Dosering bij patiënten met leverinsufficiëntie Aanpassing van de dosis bij patiënten met leverinsufficiëntie is niet nodig, aangezien ongeveer 90% van het geabsorbeerde werkzame bestanddeel door de nieren wordt uitgescheiden.
Dosering bij kinderen en adolescenten SIFROL wordt niet aanbevolen voor het gebruik bij kinderen en adolescenten jonger dan 18 jaar vanwege een gebrek aan gegevens over veiligheid en werkzaamheid.
4.3 Contra-indicaties
52 Overgevoeligheid voor het werkzame bestanddeel of voor één van de hulpstoffen.
4.4 Bijzondere waarschuwingen en voorzorgen bij gebruik
Bij het voorschrijven van SIFROL aan patiënten met de ziekte van Parkinson met nierinsufficiëntie wordt een verlaagde dosis aanbevolen overeenkomstig rubriek 4.2.
Hallucinaties Hallucinaties zijn bekend als bijwerking van de behandeling met dopamine-agonisten en levodopa.
Patiënten dienen geïnformeerd te worden dat (meestal visuele) hallucinaties zich kunnen voordoen.
Dyskinesie In het gevorderde stadium van de ziekte van Parkinson kan, in combinatie met levodopa, dyskinesie optreden gedurende de eerste titratie met SIFROL.
Wanneer dyskinesie optreedt, dient de dosis levodopa te worden verlaagd.
Plotseling opkomen van slaap en slaperigheid SIFROL is in verband gebracht met slaperigheid en episodes van een plotselinge slaapaanval, vooral bij patiënten met de ziekte van Parkinson.
Gevallen van een plotselinge slaapaanval gedurende de dagelijkse activiteiten, zonder dat men zich bewust was van waarschuwingssignalen, zijn zelden gemeld.
Patiënten moeten hierover worden geïnformeerd en worden geadviseerd voorzichtig te zijn tijdens het rijden of het bedienen van machines gedurende de behandeling met SIFROL.
Patiënten die slaperig werden en/of episodes van een plotselinge slaapaanval ervaarden mogen niet rijden of een machine bedienen gedurende de behandeling met SIFROL.
Verder dient een reductie van de dosis of het stoppen van de behandeling te worden overwogen.
Vanwege mogelijke additieve effecten, dient bij patiënten de nodige voorzichtigheid te worden geadviseerd wanneer ze andere sederende geneesmiddelen of alcohol gebruiken in combinatie met pramipexol (zie rubriek 4.7 en 4.8).
Stoornissen in de impulsbeheersing en dwangmatig gedrag Pathologisch gokken, toegenomen libido en hyperseksualiteit zijn gemeld bij patiënten die behandeld werden met dopamine-agonisten, waaronder SIFROL, voor de Ziekte van Parkinson.
Patiënten en (thuis)verzorgers dienen zich er dan ook van bewust te zijn dat andere gedragssymptomen van stoornissen in de impulsbeheersing en dwanghandelingen zoals eetaanvallen en dwangmatig winkelen kunnen optreden.
Vermindering van de dosis / geleidelijk afbouwen dient overwogen te worden.
Patiënten met psychotische afwijkingen Patiënten met psychotische afwijkingen dienen alleen met dopamine-agonisten te worden behandeld wanneer het mogelijke voordeel opweegt tegen de risico’ s.
Gelijktijdige toediening van antipsychotica met pramipexol dient te worden vermeden (zie rubriek 4.5).
Controle van de ogen Aangeraden wordt om regelmatig, of wanneer zich afwijkingen in het zicht voordoen, de ogen te controleren.
Ernstige cardiovasculaire aandoeningen Voorzichtigheid is geboden bij ernstige cardiovasculaire aandoeningen.
Aangeraden wordt om, vooral in het begin van de behandeling, de bloeddruk te controleren vanwege het algemene risico op posturale hypotensie geassocieerd met dopaminerge therapie.
Maligne neuroleptisch syndroom Symptomen die wijzen op het maligne neuroleptisch syndroom zijn gemeld bij het abrupt staken van een dopaminerge behandeling (zie rubriek 4.2).
Augmentatie
53 Berichten in de literatuur wijzen erop dat de behandeling van het Restless Legs Syndroom met doparminerge geneesmiddelen kan resulteren in augmentatie.
De augmentatie heeft betrekking op het eerder optreden van de symptomen in de avond (of zelfs in de namiddag), toename van de symptomen en uitbreiding van de symptomen naar andere extremiteiten.
De gecontroleerde studies naar SIFROL bij patiënten met het Restless Legs Syndroom duurden over het algemeen niet lang genoeg om het fenomeen van augmentatie voldoende vast te leggen.
De frequentie van augmentatie na langer gebruik van SIFROL en de geschikte behandeling van deze gevallen zijn niet onderzocht in gecontroleerde klinische studies.
4.5 Interacties met andere geneesmiddelen en andere vormen van interactie
Plasma eiwitbinding Pramipexol heeft een zeer lage plasma eiwitbinding (< 20%) en vertoont een geringe biotransformatie in de mens.
Interacties met andere geneesmiddelen die de plasma eiwitbinding of de uitscheiding door middel van biotransformatie beïnvloeden, zijn daarom niet aannemelijk.
Aangezien anticholinergica voornamelijk via biotransformatie worden geëlimineerd, is de kans op een interactie gering.
Interactie met anticholinergica is echter niet onderzocht.
Er is geen farmacokinetische interactie met selegiline en levodopa.
Remmers/competitieve stoffen van het actieve renale eliminatie systeem Bij gelijktijdige toediening van cimetidine nam de renale klaring van pramipexol met ongeveer 34% af.
Dit wordt waarschijnlijk veroorzaakt door remming van de renale tubulaire secretie van kationische stoffen.
Geneesmiddelen die dit actieve renale eliminatie systeem afremmen of die zelf worden uitgescheiden via dit systeem, zoals cimetidine en amantadine, kunnen dus interfereren met pramipexol waardoor een verminderde klaring van een of van beide geneesmiddelen ontstaat.
Reductie van de dosis pramipexol dient te worden overwogen wanneer deze geneesmiddelen samen met SIFROL worden gegeven.
Combinatie met levodopa Als SIFROL in combinatie met levodopa wordt gegeven, wordt aanbevolen om de dosering van levodopa te verminderen en de dosering van andere anti-Parkinson geneesmiddelen constant te houden terwijl de dosis van SIFROL wordt verhoogd.
Vanwege mogelijke additieve effecten, dient bij patiënten de nodige voorzichtigheid te worden geadviseerd wanneer ze andere sederende geneesmiddelen of alcohol gebruiken in combinatie met pramipexol.
Antipsychotica Gelijktijdige toediening van antipsychotica met pramipexol dient te worden vermeden (zie rubriek 4.4), bv. als antagonerende effecten te verwachten zijn.
4.6 Zwangerschap en borstvoeding
Het effect op zwangerschap en lactatie is niet onderzocht bij de mens.
Pramipexol was niet teratogeen in ratten en konijnen maar was embryotoxisch in de rat bij doses die toxisch zijn voor de moeder (zie rubriek 5.3).
SIFROL dient niet tijdens de zwangerschap te worden gebruikt tenzij dat duidelijk noodzakelijk is, dat wil zeggen indien de mogelijke voordelen opwegen tegen de mogelijke nadelen voor de foetus.
Omdat behandeling met SIFROL de secretie van prolactine in de mens remt, wordt een remming van de melkproductie verwacht.
Uitscheiding van SIFROL in de moedermelk is niet onderzocht bij vrouwen.
In ratten bleek de concentratie van aan de werkzame stof gerelateerde radioactiviteit in moedermelk hoger dan in plasma.
Aangezien er geen humane gegevens bekend zijn, dient SIFROL indien mogelijk niet tijdens het geven van borstvoeding te worden gebruikt.
Wanneer het gebruik echter noodzakelijk is, dient de borstvoeding te worden gestaakt.
54 4.7 Beïnvloeding van de rijvaardigheid en van het vermogen om machines te bedienen
SIFROL kan de rijvaardigheid en het vermogen om machines te bedienen ernstig beïnvloeden.
Hallucinaties en slaperigheid kunnen voorkomen.
Patiënten die met SIFROL worden behandeld en slaperigheid en/of episodes van een plotselinge slaapaanval ondervinden, moeten worden geïnstrueerd niet te rijden of zich bezig te houden met activiteiten waarbij zij zichzelf of anderen door een verminderde alertheid in gevaar zouden kunnen brengen met als gevolg een ernstige verwonding of de dood (bijvoorbeeld het bedienen van machines) totdat deze terugkerende episodes en slaperigheid verdwenen zijn.
(zie rubriek 4.4, 4.5 en 4.8)
4.8 Bijwerkingen
Verwachte bijwerkingen De volgende bijwerkingen worden verwacht bij het gebruik van SIFROL: abnormale dromen, geheugenverlies, gedragssymptomen van stoornissen in de impulsbeheersing en dwanghandelingen zoals eetaanvallen, dwangmatig winkelen, hyperseksualiteit en pathologisch gokken; verwardheid, obstipatie, waanvoorstelling, duizeligheid, dyskinesie, vermoeidheid, hallucinaties, hoofdpijn, hyperkinesie, hyperfagie, hypotensie, slapeloosheid, libidostoornissen, misselijkheid, paranoia, perifeer oedeem, jeuk, uitslag en andere overgevoeligheden; rusteloosheid, slaperigheid, plotseling opkomen van slaap, syncope, visuele stoornissen inclusief troebel zien en verminderde visuele scherpte, overgeven, gewichtsafname, gewichtstoename.
Gebaseerd op de analyse van gepoolde placebo-gecontroleerde trials, met totaal 1923 patiënten behandeld met SIFROL en 1354 patiënten in de placebo groep, werden bijwerkingen frequent gerapporteerd voor beide groepen.
63% van de patiënten uit de SIFROL groep en 52% van de patiënten uit de placebo groep meldden ten minste één bijwerking.
Tabel 1 en 2 laten de frequentie zien van de bijwerkingen in de placebo-gecontroleerde trials bij de ziekte van Parkinson en Restless Legs Syndroom.
De bijwerkingen die in deze tabellen vermeld staan, zijn die bijwerkingen die voorkwamen bij 0,1% of meer van de patiënten die met SIFROL werden behandeld en die significant vaker werden gemeld bij de SIFROL groep dan bij de placebo groep, of de bijwerkingen die als klinisch relevant werden gezien.
De meerderheid van de veelvoorkomende bijwerkingen waren mild tot matig en traden in het begin van de therapie op en verdwenen meestal bij voortzetten van de behandeling.
Per orgaansysteem worden bijwerkingen vermeld naar frequentie (aantal patiënten die naar verwachting de reactie doormaken), volgens onderstaande indeling: zeer vaak (≥ 1/10); vaak (≥ 1/100, < 1/10); soms (≥ 1/1.000, < 1/100); zelden (≥ 1/10.000, < 1/1.000); zeer zelden (< 1/10.000); onbekend (kan met de beschikbare gegevens niet worden bepaald).
Ziekte van Parkinson, meest voorkomende bijwerkingen De meest voorkomende (≥ 5%) bijwerkingen bij patiënten met de ziekte van Parkinson, vaker gemeld bij de behandeling met SIFROL dan bij placebo, waren misselijkheid, dyskinesie, hypotensie, duizeligheid, slaperigheid, slapeloosheid, obstipatie, hallucinatie, hoofdpijn en vermoeidheid.
De incidentie van slaperigheid neemt toe bij doseringen hoger dan 1,5 mg/dag (zie rubriek 4.2).
Een bijwerking die in combinatie met levodopa frequenter voorkwam is dyskinesie.
Hypotensie kan voorkomen in het begin van de behandeling, vooral als SIFROL te snel getitreerd wordt.
Tabel 1:
Ziekte van Parkinson Systeem / Orgaanklasse Psychische stoornissen
Bijwerking
Vaak
abnormale dromen, gedragssymptomen van stoornissen in de impulsbeheersing en dwanghandelingen; verwardheid,
55
hallucinaties, slapeloosheid, rusteloosheid
Soms
dwangmatig winkelen, waanvoorstellingen, hyperseksualiteit, libidostoornis, paranoia, pathologisch gokken
Onbekend
eetaanvallen, hyperfagie
Zenuwstelselaandoeningen
Zeer vaak Vaak Soms
duizeligheid, dyskinesie, slaperigheid Geheugenverlies, hoofdpijn hyperkinesie, plotseling opkomen van slaap, syncope
Oogaandoeningen
Vaak
visuele stoornissen inclusief troebel zien en verminderde visuele scherpte
Bloedvataandoeningen
Zeer vaak
hypotensie
Maagdarmstelselaandoeningen
Zeer vaak Vaak
misselijkheid obstipatie, overgeven
Huid- en onderhuidaandoeningen
Soms
overgevoeligheid, jeuk, uitslag
Algemene aandoeningen en toedieningsplaatstoornissen
Vaak
vermoeidheid, perifeer oedeem
Onderzoeken
Vaak Soms
gewichtsafname gewichtstoename
56 Restless Legs Syndroom, meest voorkomende bijwerkingen De meest voorkomende (≥ 5%) bijwerkingen bij patiënten met Restless Legs Syndroom die behandeld werden met SIFROL waren misselijkheid, hoofdpijn, duizeligheid en vermoeidheid.
Misselijkheid en vermoeidheid werden vaker gezien bij vrouwelijke patiënten behandeld met SIFROL (respectievelijk 20,8% en 10,5%) dan bij mannen (respectievelijk 6,7% en 7,3%).
Tabel 2:
Restless Legs Syndroom Systeem / Orgaanklasse Psychische stoornissen
Bijwerking
Vaak Soms Onbekend Zenuwstelselaandoeningen
abnormale dromen, slapeloosheid verwardheid, hallucinaties, libidostoornis gedragssymptomen van stoornissen in de impulsbeheersing en dwanghandelingen zoals eetaanvallen, dwangmatig winkelen, hyperseksualiteit, en pathologisch gokken; waanvoorstellingen, hyperfagie, paranoia,
Vaak Soms Onbekend Oogaandoeningen
duizeligheid, hoofdpijn, slaperigheid plotseling opkomen van slaap, syncope geheugenverlies, dyskinesie, hyperkinesie
Soms Bloedvataandoeningen
visuele stoornissen inclusief troebel zien en verminderde visuele scherpte
Soms
hypotensie
Maagdarmstelselaandoeningen
Zeer vaak Vaak
misselijkheid obstipatie, overgeven
Huid- en onderhuidaandoeningen
Soms
overgevoeligheid, jeuk, uitslag
Algemene aandoeningen en toedieningsplaatstoornissen
Vaak Soms
vermoeidheid perifeer oedeem
Onderzoeken
Soms
gewichtsafname, gewichtstoename
Slaperigheid SIFROL wordt geassocieerd met slaperigheid (8,6%) en wordt zelden geassocieerd met extreme slaperigheid overdag en plotseling opkomen van slaap (0,1%).
Zie ook rubriek 4.4.
Libido veranderingen SIFROL kan geassocieerd worden met libido veranderingen (toegenomen (0,1%) of afgenomen (0,4%)).
Stoornissen in de impulsbeheersing en dwanghandelingen Van patiënten behandeld met dopamine-agonisten voor de ziekte van Parkinson, waaronder SIFROL, vooral bij hoge doseringen, is gemeld dat ze tekenen van pathologisch gokken, toegenomen libido en hyperseksualiteit vertonen.
Over het algemeen was dit reversibel na verlaging van de dosis of beëindiging van de behandeling.
Zie ook rubriek 4.4.
In een cross-sectionele, retrospectieve screening en case-control onderzoek onder 3090 patiënten met de ziekte van Parkinson, vertoonden 13,6% van alle patiënten die een dopaminerge of niet- dopaminerge behandeling kregen, symptomen van stoornissen in de impulsbeheersing gedurende de afgelopen zes maanden.
Waarneembare uitingen bestonden uit pathologisch gokken, dwangmatig winkelen, eetaanvallen, en dwangmatig seksueel gedrag (hyperseksualiteit).
Mogelijke onafhankelijke risicofactoren voor stoornissen in de impulsbeheersing zijn dopaminerge behandelingen en hogere
57 doses van dopaminerge behandeling, jongere leeftijd (≤ 65 jaar), niet getrouwd zijn en zelf gemelde familiegeschiedenis van gokgedrag.
4.9 Overdosering
Er is geen klinische ervaring met hoge overdosering.
De bijwerkingen kunnen naar verwachting gerelateerd zijn aan het farmacodynamisch profiel van een dopamine-agonist, waaronder misselijkheid, overgeven, hyperkinesie, hallucinaties, agitatie en hypotensie.
Er is geen algemeen geaccepteerd antidotum voor overdosering met een dopamine-agonist.
Wanneer zich verschijnselen van stimulatie van het centraal zenuwstelsel voordoen, kan een neurolepticum geïndiceerd zijn.
Voor behandeling van een overdosis kunnen algemene ondersteunende maatregelen nodig zijn, alsmede het leegpompen van de maag, intraveneuze toediening van vloeistof, toediening van actieve kool en monitoring van het elektrocardiogram.
5.
FARMACOLOGISCHE EIGENSCHAPPEN
5.1 Farmacodynamische eigenschappen
Farmacotherapeutische categorie: dopamine-agonist, ATC-code N04BC05.
Pramipexol is een dopamine-agonist die met hoge selectiviteit en specificiteit aan dopamine D2 subfamilie-receptoren bindt en een preferentiële affiniteit voor de D3 receptor heeft; er is sprake van volledige intrinsieke activiteit.
Pramipexol vermindert de Parkinson-gerelateerde motorische stoornissen door stimulatie van dopaminereceptoren in het striatum.
In dierexperimenteel onderzoek is aangetoond dat pramipexol de synthese, de release en de turnover van dopamine remt.
Het werkingsmechanisme van pramipexol bij de behandeling van het Restless Legs Syndroom is niet bekend.
Neurofarmacologisch bewijs duidt op betrokkenheid van het primaire dopaminerge systeem.
Bij vrijwilligers werd een dosis-afhankelijke afname in prolactine gevonden.
Klinische studies bij de ziekte van Parkinson
SIFROL verlicht de symptomen van de ziekte van Parkinson.
Er zijn klinische onderzoeken uitgevoerd in ongeveer 2100 patiënten in de Hoehn en Yahr fases I - IV.
Van deze patiënten waren er ongeveer 900 die in een verder gevorderd stadium van de ziekte verkeerden, gelijktijdig ook levodopa kregen en leden aan motorische complicaties.
In de vroege en gevorderde stadia van de ziekte van Parkinson hield, in gecontroleerde klinische onderzoeken de effectiviteit van SIFROL gedurende ongeveer 6 maanden aan.
In open, vervolg- onderzoeken gedurende langer dan 3 jaar waren geen aanwijzingen voor afname van de effectiviteit.
In een 2 jaar durende gecontroleerde dubbel blinde klinische studie stelde pramipexol significant het optreden van bewegingsstoornissen uit en verminderde het voorkomen ervan in vergelijking met de uitgangsbehandeling met levodopa.
Dit vertraagde optreden van bewegingsstoornissen met pramipexol dient te worden afgewogen tegen de verbetering in de bewegingscoördinatie met levodopa (zoals gemeten met de gemiddelde verandering in de UPDRS-score).
De totale incidentie van hallucinaties en slaperigheid was in het algemeen hoger in de titratie fase met pramipexol.
Er was echter geen significant verschil in de onderhoudsfase.
Deze zaken dienen te worden overwogen wanneer een behandeling met pramipexol wordt ingezet bij patiënten met de ziekte van Parkinson.
Klinische studies bij het Restless Legs Syndroom
58 De werkzaamheid van SIFROL werd geëvalueerd in vier placebo gecontroleerde klinische studies bij ongeveer 1000 patiënten met matig tot zeer ernstig idiopathisch Restless Legs Syndroom.
Werkzaamheid werd aangetoond in gecontroleerde studies bij patiënten die gedurende 12 weken behandeld werden.
Aanhoudende effectiviteit is niet voldoende onderzocht.
De gemiddelde verandering van de uitgangswaarden in de Restless Legs Syndrome Rating Scale (RLSRS) en de Clinical Global Impression-Improvement (CGI-I) waren de primaire werkzaamheid uitkomstwaarden.
Voor beide primaire eindpunten werden statistisch significante verschillen waargenomen voor de pramipexol dosisgroepen 0,25 mg, 0,5 mg en 0,75 mg in vergelijking met placebo.
Na 12 weken van behandeling verbeterde de uitgangswaarde van de RLSRS score van 23,5 naar 14,1 punten voor placebo en van 23,4 naar 9,4 punten voor pramipexol (doseringen gecombineerd).
Het gecorrigeerde gemiddelde verschil was -4,3 punten (BI 95% -6,4; - 2,1 punten, p - waarde < 0,0001).
CGI-I responders percentages (verbeterd, zeer sterk verbeterd) waren 51,2% en 72,0% voor placebo en pramipexol respectievelijk (verschil 20% BI 95%:
8,1%; 31,8%, p < 0,0005).
Werkzaamheid werd al gezien met 0,088 mg base (0,125 mg van het zout) per dag na de eerste behandelingsweek.
In een placebo gecontroleerde polysomnografie studie gedurende 3 weken reduceerde SIFROL significant het aantal periodieke ledemaatbewegingen gedurende de tijd die in bed werd doorgebracht (PLMS).
5.2 Farmacokinetische eigenschappen
Pramipexol wordt na orale toediening snel en volledig geabsorbeerd.
De absolute biologische beschikbaarheid is meer dan 90% en de maximum plasma spiegels worden tussen 1 en 3 uur bereikt.
De snelheid van absorptie neemt af door voedsel inname, de mate van absorptie wordt echter niet beïnvloed.
Pramipexol vertoont lineaire kinetiek en een geringe interindividuele variatie in plasma spiegels.
De plasma eiwitbinding van pramipexol bij de mens is zeer laag (< 20%) en het verdelingsvolume is hoog (400 l).
Bij ratten zijn hoge concentraties in hersenweefsel aangetroffen (ongeveer het 8-voudige van de plasma spiegels).
Pramipexol wordt in de mens slechts in geringe mate gemetaboliseerd.
Renale klaring van onveranderd pramipexol is de belangrijkste uitscheidingsroute.
Ongeveer 90% van een radioactief gelabelde (14C) dosis wordt uitgescheiden door de nieren, terwijl minder dan 2% in de feces wordt aangetroffen.
De totale lichaamsklaring van pramipexol is ongeveer 500 ml/min; de renale klaring is ongeveer 400 ml/min.
De eliminatie halfwaardetijd (t½) varieert van 8 uur in jongeren tot 12 uur in ouderen.
5.3 Gegevens uit het preklinisch veiligheidsonderzoek
Studies naar de toxiciteit van herhaaldelijk toegediende doses toonden aan dat pramipexol functionele effecten tot gevolg had die waarschijnlijk het gevolg zijn van een overdreven farmacodynamisch effect van het middel, voornamelijk in het centrale zenuwstelsel en in de vrouwelijke voortplantingsorganen.
In de cavia werden afname in diastolische en systolische bloeddruk en in de hartfrequentie waargenomen.
Bij de aap werd duidelijk een tendens naar hypotensie, gezien.
Het potentiële effect van pramipexol op de voorplanting is onderzocht in ratten en konijnen.
Pramipexol was niet teratogeen in ratten en konijnen maar was embryotoxisch in de rat bij doses die toxisch zijn voor de moeder.
Vanwege de selectie van proefdieren en het beperkte aantal parameters dat is onderzocht, zijn de nadelige effecten van pramipexol op de zwangerschap en op de mannelijke vruchtbaarheid niet volledig opgehelderd.
59 Pramipexol was niet genotoxisch.
In een studie naar de carcinogeniteit ontwikkelden mannelijke ratten hyperplasieën van de Leydig cellen en adenomen.
Dit wordt toegeschreven aan het prolactine- inhiberende effect van pramipexol.
Deze bevinding is niet klinisch relevant voor de mens.
In dezelfde studie werd gevonden dat pramipexol in doses van 2 mg/kg (van het zout) en hoger gepaard ging met retinale degeneratie in albino ratten.
Deze laatste bevinding is niet waargenomen in gepigmenteerde ratten en ook niet in een studie van 2 jaar naar carcinogeniteit in albino muizen en ook niet in een andere diersoort waarmee onderzoek is gedaan.
6.
FARMACEUTISCHE GEGEVENS
6.1 Lijst van hulpstoffen
Mannitol, maïszetmeel, colloidaal kiezelzuur (watervrij), povidon K 25, magnesiumstearaat.
6.2 Gevallen van onverenigbaarheid
Niet van toepassing.
6.3 Houdbaarheid
3 jaar.
6.4 Speciale voorzorgsmaatregelen bij bewaren
Niet bewaren boven 30 ° C.
Bewaar in de oorspronkelijke verpakking ter bescherming tegen licht.
6.5 Aard en inhoud van de verpakking
10 tabletten in aluminium doordrukstrips Doosje met 3 of 10 doordrukstrips (30 of 100 tabletten).
Niet alle genoemde verpakkingsgrootten worden in de handel gebracht.
6.6.
Speciale voorzorgsmaatregelen voor het verwijderen en andere instructies
Geen bijzondere vereisten.
7.
HOUDER VAN DE VERGUNNING VOOR HET IN DE HANDEL BRENGEN
Boehringer Ingelheim International GmbH D-55216 Ingelheim am Rhein Duitsland.
8.
NUMMER(S) VAN DE VERGUNNING VOOR HET IN DE HANDEL BRENGEN
EU/1/97/050/009-010
60 9.
DATUM VAN EERSTE VERLENING VAN DE VERGUNNING/HERNIEUWING VAN DE VERGUNNING
Datum van eerste vergunning:
14 oktober 1997 Datum van hernieuwing van de vergunning:
14 oktober 2007
10.
DATUM VAN HERZIENING VAN DE TEKST
61 BIJLAGE II
A.
HOUDER VAN DE VERGUNNING VOOR DE VERVAARDIGING VERANTWOORDELIJK VOOR VRIJGIFTE
B.
VOORWAARDEN VERBONDEN AAN DE VERGUNNING VOOR HET IN DE HANDEL BRENGEN
62 A.
HOUDER VAN DE VERGUNNING VOOR DE VERVAARDIGING VERANTWOORDELIJK VOOR VRIJGIFTE
Naam en adres van de fabrikant verantwoordelijk voor vrijgifte
Boehringer Ingelheim Pharma GmbH & Co.
KG D-55216 Ingelheim am Rhein Duitsland
B.
VOORWAARDEN VERBONDEN AAN DE VERGUNNING VOOR HET IN DE HANDEL BRENGEN
• VOORWAARDEN OF BEPERKINGEN OPGELEGD AAN DE HOUDER VAN DE VERGUNNING VOOR HET IN DE HANDEL BRENGEN TEN AANZIEN VAN DE LEVERING EN HET GEBRUIK
Aan medisch voorschrift onderworpen geneesmiddel.
• VOORWAARDEN OF BEPERKINGEN MET BETREKKING TOT VEILIG EN DOELTREFFEND GEBRUIK VAN HET GENEESMIDDEL
Niet van toepassing
• ANDERE VOORWAARDEN
De vergunninghouder zet zich in om studies en aanvullende farmacovigilantie activiteiten uit te voeren zoals deze in het Pharmacovigilance Plan staan, zoals overeengekomen in versie 2 van het Risk Management Plan te vinden in Module 1.8.2 van de MAA en alle aanvullingen op het RMP goedgekeurd door de CHMP.
Volgens de CHMP-richtlijn over Risk Management Systemen voor geneesmiddelen voor gebruik bij de mens, moet het geüpdatete RMP ingediend worden op hetzelfde tijdstip als het volgende Periodic Safety Update Report (PSUR).
Aanvullend moet een geüpdatete RMP worden ingediend Zodra nieuwe informatie ontvangen wordt die van invloed kan zijn op de huidige Safety Specification, Pharmacovigilance Plan of risico minimalisatie activiteiten Binnen 60 dagen na het bereiken van een belangrijke (farmacovigilantie of risico minimalisatie) milestone Op verzoek van de EMEA
In het kader van de uitbreiding van indicatie naar Restless Legs Syndroom zullen de periodieke safety update rapporten elke 6 maanden dienen te worden ingediend gedurende twee jaar, daarna eens per jaar voor de volgende twee jaren en vervolgens om de drie jaar.
63 BIJLAGE III
ETIKETTERING EN BIJSLUITER
64 A.
ETIKETTERING
65 GEGEVENS DIE OP DE BUITENVERPAKKING EN DE PRIMAIRE VERPAKKING MOETEN WORDEN VERMELD
{AARD/TYPE}
1.
NAAM VAN HET GENEESMIDDEL
SIFROL 0,088 mg tabletten Pramipexol
2.
GEHALTE AAN WERKZA(A)M(E) BESTANDDE(E)L(EN)
0,088 mg pramipexol overeenkomend met pramipexoldihydrochloride-monohydraat 0,125 mg
3.
LIJST VAN HULPSTOFFEN
De tabletten bevatten ook mannitol
4.
FARMACEUTISCHE VORM EN INHOUD
30 tabletten
5.
WIJZE VAN GEBRUIK EN TOEDIENINGSWEG(EN)
Voor oraal gebruik.
Voor gebruik de bijsluiter lezen.
6.
EEN SPECIALE WAARSCHUWING DAT HET GENEESMIDDEL BUITEN HET BEREIK EN ZICHT VAN KINDEREN DIENT TE WORDEN GEHOUDEN
Buiten het bereik en zicht van kinderen houden.
7.
ANDERE SPECIALE WAARSCHUWING(EN), INDIEN NODIG
8.
UITERSTE GEBRUIKSDATUM
EXP:
{MM/JJJJ}
9.
BIJZONDERE VOORZORGSMAATREGELEN VOOR DE BEWARING
Niet bewaren boven 30 ° C Bewaar in de oorspronkelijke verpakking ter bescherming tegen licht
66 10.
BIJZONDERE VOORZORGSMAATREGELEN VOOR HET VERWIJDEREN VAN NIET-GEBRUIKTE GENEESMIDDELEN OF DAARVAN AFGELEIDE AFVALSTOFFEN (INDIEN VAN TOEPASSING)
11.
NAAM EN ADRES VAN DE HOUDER VAN DE VERGUNNING VOOR HET IN DE HANDEL BRENGEN
Boehringer Ingelheim International GmbH D-55216 Ingelheim am Rhein Duitsland
12.
NUMMER(S) VAN DE VERGUNNING VOOR HET IN DE HANDEL BRENGEN
EU/1/97/050/001
13.
PARTIJNUMMER
Charge {nummer}
14.
ALGEMENE INDELING VOOR DE AFLEVERING
Geneesmiddel op medisch voorschrift.
15.
INSTRUCTIES VOOR GEBRUIK
16 INFORMATIE IN BRAILLE
SIFROL 0,088 mg
67 GEGEVENS DIE OP DE BUITENVERPAKKING EN DE PRIMAIRE VERPAKKING MOETEN WORDEN VERMELD
{AARD/TYPE}
1.
NAAM VAN HET GENEESMIDDEL
SIFROL 0,088 mg tabletten Pramipexol
2.
GEHALTE AAN WERKZA(A)M(E) BESTANDDE(E)L(EN)
0,088 mg pramipexol overeenkomend met pramipexoldihydrochloride-monohydraat 0,125 mg
3.
LIJST VAN HULPSTOFFEN
De tabletten bevatten ook mannitol
4.
FARMACEUTISCHE VORM EN INHOUD
100 tabletten
5.
WIJZE VAN GEBRUIK EN TOEDIENINGSWEG(EN)
Voor oraal gebruik.
Voor gebruik de bijsluiter lezen.
6.
EEN SPECIALE WAARSCHUWING DAT HET GENEESMIDDEL BUITEN HET BEREIK EN ZICHT VAN KINDEREN DIENT TE WORDEN GEHOUDEN
Buiten het bereik en zicht van kinderen houden.
7.
ANDERE SPECIALE WAARSCHUWING(EN), INDIEN NODIG
8.
UITERSTE GEBRUIKSDATUM
EXP:
{MM/JJJJ}
9.
BIJZONDERE VOORZORGSMAATREGELEN VOOR DE BEWARING
Niet bewaren boven 30 ° C Bewaar in de oorspronkelijke verpakking ter bescherming tegen licht
68 10.
BIJZONDERE VOORZORGSMAATREGELEN VOOR HET VERWIJDEREN VAN NIET-GEBRUIKTE GENEESMIDDELEN OF DAARVAN AFGELEIDE AFVALSTOFFEN (INDIEN VAN TOEPASSING)
11.
NAAM EN ADRES VAN DE HOUDER VAN DE VERGUNNING VOOR HET IN DE HANDEL BRENGEN
Boehringer Ingelheim International GmbH D-55216 Ingelheim am Rhein Duitsland
12.
NUMMER(S) VAN DE VERGUNNING VOOR HET IN DE HANDEL BRENGEN
EU/1/97/050/002
13.
PARTIJNUMMER
Charge {nummer}
14.
ALGEMENE INDELING VOOR DE AFLEVERING
Geneesmiddel op medisch voorschrift.
15.
INSTRUCTIES VOOR GEBRUIK
16 INFORMATIE IN BRAILLE
SIFROL 0,088 mg
69 GEGEVENS DIE TEN MINSTE OP BLISTERVERPAKKINGEN OF STRIPS MOETEN WORDEN VERMELD
1.
NAAM VAN HET GENEESMIDDEL
SIFROL 0,088 mg tabletten Pramipexol
2.
NAAM VAN DE HOUDER VAN DE VERGUNNING VOOR HET IN DE HANDEL BRENGEN
Boehringer Ingelheim (Logo)
3.
UITERSTE GEBRUIKSDATUM
EXP {MM/JJJJ}
4.
PARTIJNUMMER
Charge {nummer}
5.
OVERIGE
70 GEGEVENS DIE OP DE BUITENVERPAKKING EN DE PRIMAIRE VERPAKKING MOETEN WORDEN VERMELD
{AARD/TYPE}
1.
NAAM VAN HET GENEESMIDDEL
SIFROL 0,18 mg tabletten Pramipexol
2.
GEHALTE AAN WERKZA(A)M(E) BESTANDDE(E)L(EN)
0,18 mg pramipexol overeenkomend met pramipexoldihydrochloride-monohydraat 0,25 mg
3.
LIJST VAN HULPSTOFFEN
De tabletten bevatten ook mannitol
4.
FARMACEUTISCHE VORM EN INHOUD
30 tabletten
5.
WIJZE VAN GEBRUIK EN TOEDIENINGSWEG(EN)
Voor oraal gebruik.
Voor gebruik de bijsluiter lezen.
6.
EEN SPECIALE WAARSCHUWING DAT HET GENEESMIDDEL BUITEN HET BEREIK EN ZICHT VAN KINDEREN DIENT TE WORDEN GEHOUDEN
Buiten het bereik en zicht van kinderen houden.
7.
ANDERE SPECIALE WAARSCHUWING(EN), INDIEN NODIG
8.
UITERSTE GEBRUIKSDATUM
EXP:
{MM/JJJJ}
9.
BIJZONDERE VOORZORGSMAATREGELEN VOOR DE BEWARING
Niet bewaren boven 30 ° C Bewaar in de oorspronkelijke verpakking ter bescherming tegen licht
71 10.
BIJZONDERE VOORZORGSMAATREGELEN VOOR HET VERWIJDEREN VAN NIET-GEBRUIKTE GENEESMIDDELEN OF DAARVAN AFGELEIDE AFVALSTOFFEN (INDIEN VAN TOEPASSING)
11.
NAAM EN ADRES VAN DE HOUDER VAN DE VERGUNNING VOOR HET IN DE HANDEL BRENGEN
Boehringer Ingelheim International GmbH D-55216 Ingelheim am Rhein Duitsland
12.
NUMMER(S) VAN DE VERGUNNING VOOR HET IN DE HANDEL BRENGEN
EU/1/97/050/003
13.
PARTIJNUMMER
Charge {nummer}
14.
ALGEMENE INDELING VOOR DE AFLEVERING
Geneesmiddel op medisch voorschrift.
15.
INSTRUCTIES VOOR GEBRUIK
16 INFORMATIE IN BRAILLE
SIFROL 0,18 mg
72 GEGEVENS DIE OP DE BUITENVERPAKKING EN DE PRIMAIRE VERPAKKING MOETEN WORDEN VERMELD
{AARD/TYPE}
1.
NAAM VAN HET GENEESMIDDEL
SIFROL 0,18 mg tabletten Pramipexol
2.
GEHALTE AAN WERKZA(A)M(E) BESTANDDE(E)L(EN)
0,18 mg pramipexol overeenkomend met pramipexoldihydrochloride-monohydraat 0,25 mg
3.
LIJST VAN HULPSTOFFEN
De tabletten bevatten ook mannitol
4.
FARMACEUTISCHE VORM EN INHOUD
100 tabletten
5.
WIJZE VAN GEBRUIK EN TOEDIENINGSWEG(EN)
Voor oraal gebruik.
Voor gebruik de bijsluiter lezen.
6.
EEN SPECIALE WAARSCHUWING DAT HET GENEESMIDDEL BUITEN HET BEREIK EN ZICHT VAN KINDEREN DIENT TE WORDEN GEHOUDEN
Buiten het bereik en zicht van kinderen houden.
7.
ANDERE SPECIALE WAARSCHUWING(EN), INDIEN NODIG
8.
UITERSTE GEBRUIKSDATUM
EXP:
{MM/JJJJ}
9.
BIJZONDERE VOORZORGSMAATREGELEN VOOR DE BEWARING
Niet bewaren boven 30 ° C Bewaar in de oorspronkelijke verpakking ter bescherming tegen licht
73 10.
BIJZONDERE VOORZORGSMAATREGELEN VOOR HET VERWIJDEREN VAN NIET-GEBRUIKTE GENEESMIDDELEN OF DAARVAN AFGELEIDE AFVALSTOFFEN (INDIEN VAN TOEPASSING)
11.
NAAM EN ADRES VAN DE HOUDER VAN DE VERGUNNING VOOR HET IN DE HANDEL BRENGEN
Boehringer Ingelheim International GmbH D-55216 Ingelheim am Rhein Duitsland
12.
NUMMER(S) VAN DE VERGUNNING VOOR HET IN DE HANDEL BRENGEN
EU/1/97/050/004
13.
PARTIJNUMMER
Charge {nummer}
14.
ALGEMENE INDELING VOOR DE AFLEVERING
Geneesmiddel op medisch voorschrift.
15.
INSTRUCTIES VOOR GEBRUIK
16 INFORMATIE IN BRAILLE
SIFROL 0,18 mg
74 GEGEVENS DIE TEN MINSTE OP BLISTERVERPAKKINGEN OF STRIPS MOETEN WORDEN VERMELD
1.
NAAM VAN HET GENEESMIDDEL
SIFROL 0,18 mg tabletten Pramipexol
2.
NAAM VAN DE HOUDER VAN DE VERGUNNING VOOR HET IN DE HANDEL BRENGEN
Boehringer Ingelheim (Logo)
3.
UITERSTE GEBRUIKSDATUM
EXP {MM/JJJJ}
4.
PARTIJNUMMER
Charge {nummer}
5.
OVERIGE
75 GEGEVENS DIE OP DE BUITENVERPAKKING EN DE PRIMAIRE VERPAKKING MOETEN WORDEN VERMELD
{AARD/TYPE}
1.
NAAM VAN HET GENEESMIDDEL
SIFROL 0,35 mg tabletten Pramipexol
2.
GEHALTE AAN WERKZA(A)M(E) BESTANDDE(E)L(EN)
0,35 mg pramipexol overeenkomend met pramipexoldihydrochloride-monohydraat 0,5 mg
3.
LIJST VAN HULPSTOFFEN
De tabletten bevatten ook mannitol
4.
FARMACEUTISCHE VORM EN INHOUD
30 tabletten
5.
WIJZE VAN GEBRUIK EN TOEDIENINGSWEG(EN)
Voor oraal gebruik.
Voor gebruik de bijsluiter lezen.
6.
EEN SPECIALE WAARSCHUWING DAT HET GENEESMIDDEL BUITEN HET BEREIK EN ZICHT VAN KINDEREN DIENT TE WORDEN GEHOUDEN
Buiten het bereik en zicht van kinderen houden.
7.
ANDERE SPECIALE WAARSCHUWING(EN), INDIEN NODIG
8.
UITERSTE GEBRUIKSDATUM
EXP:
{MM/JJJJ}
9.
BIJZONDERE VOORZORGSMAATREGELEN VOOR DE BEWARING
Niet bewaren boven 30 ° C Bewaar in de oorspronkelijke verpakking ter bescherming tegen licht
76 10.
BIJZONDERE VOORZORGSMAATREGELEN VOOR HET VERWIJDEREN VAN NIET-GEBRUIKTE GENEESMIDDELEN OF DAARVAN AFGELEIDE AFVALSTOFFEN (INDIEN VAN TOEPASSING)
11.
NAAM EN ADRES VAN DE HOUDER VAN DE VERGUNNING VOOR HET IN DE HANDEL BRENGEN
Boehringer Ingelheim International GmbH D-55216 Ingelheim am Rhein Duitsland
12.
NUMMER(S) VAN DE VERGUNNING VOOR HET IN DE HANDEL BRENGEN
EU/1/97/050/011
13.
PARTIJNUMMER
Charge {nummer}
14.
ALGEMENE INDELING VOOR DE AFLEVERING
Geneesmiddel op medisch voorschrift.
15.
INSTRUCTIES VOOR GEBRUIK
16 INFORMATIE IN BRAILLE
SIFROL 0,35 mg
77 GEGEVENS DIE OP DE BUITENVERPAKKING EN DE PRIMAIRE VERPAKKING MOETEN WORDEN VERMELD
{AARD/TYPE}
1.
NAAM VAN HET GENEESMIDDEL
SIFROL 0,35 mg tabletten Pramipexol
2.
GEHALTE AAN WERKZA(A)M(E) BESTANDDE(E)L(EN)
0,35 mg pramipexol overeenkomend met pramipexoldihydrochloride-monohydraat 0,5 mg
3.
LIJST VAN HULPSTOFFEN
De tabletten bevatten ook mannitol
4.
FARMACEUTISCHE VORM EN INHOUD
100 tabletten
5.
WIJZE VAN GEBRUIK EN TOEDIENINGSWEG(EN)
Voor oraal gebruik.
Voor gebruik de bijsluiter lezen.
6.
EEN SPECIALE WAARSCHUWING DAT HET GENEESMIDDEL BUITEN HET BEREIK EN ZICHT VAN KINDEREN DIENT TE WORDEN GEHOUDEN
Buiten het bereik en zicht van kinderen houden.
7.
ANDERE SPECIALE WAARSCHUWING(EN), INDIEN NODIG
8.
UITERSTE GEBRUIKSDATUM
EXP:
{MM/JJJJ}
9.
BIJZONDERE VOORZORGSMAATREGELEN VOOR DE BEWARING
Niet bewaren boven 30 ° C Bewaar in de oorspronkelijke verpakking ter bescherming tegen licht
78 10.
BIJZONDERE VOORZORGSMAATREGELEN VOOR HET VERWIJDEREN VAN NIET-GEBRUIKTE GENEESMIDDELEN OF DAARVAN AFGELEIDE AFVALSTOFFEN (INDIEN VAN TOEPASSING)
11.
NAAM EN ADRES VAN DE HOUDER VAN DE VERGUNNING VOOR HET IN DE HANDEL BRENGEN
Boehringer Ingelheim International GmbH D-55216 Ingelheim am Rhein Duitsland
12.
NUMMER(S) VAN DE VERGUNNING VOOR HET IN DE HANDEL BRENGEN
EU/1/97/050/012
13.
PARTIJNUMMER
Charge {nummer}
14.
ALGEMENE INDELING VOOR DE AFLEVERING
Geneesmiddel op medisch voorschrift.
15.
INSTRUCTIES VOOR GEBRUIK
16 INFORMATIE IN BRAILLE
SIFROL 0,35 mg
79 GEGEVENS DIE TEN MINSTE OP BLISTERVERPAKKINGEN OF STRIPS MOETEN WORDEN VERMELD
1.
NAAM VAN HET GENEESMIDDEL
SIFROL 0,35 mg tabletten Pramipexol
2.
NAAM VAN DE HOUDER VAN DE VERGUNNING VOOR HET IN DE HANDEL BRENGEN
Boehringer Ingelheim (Logo)
3.
UITERSTE GEBRUIKSDATUM
EXP {MM/JJJJ}
4.
PARTIJNUMMER
Charge {nummer}
5.
OVERIGE
80 GEGEVENS DIE OP DE BUITENVERPAKKING EN DE PRIMAIRE VERPAKKING MOETEN WORDEN VERMELD
{AARD/TYPE}
1.
NAAM VAN HET GENEESMIDDEL
SIFROL 0,7 mg tabletten Pramipexol
2.
GEHALTE AAN WERKZA(A)M(E) BESTANDDE(E)L(EN)
0,7 mg pramipexol overeenkomend met pramipexoldihydrochloride-monohydraat 1,0 mg
3.
LIJST VAN HULPSTOFFEN
De tabletten bevatten ook mannitol
4.
FARMACEUTISCHE VORM EN INHOUD
30 tabletten
5.
WIJZE VAN GEBRUIK EN TOEDIENINGSWEG(EN)
Voor oraal gebruik.
Voor gebruik de bijsluiter lezen.
6.
EEN SPECIALE WAARSCHUWING DAT HET GENEESMIDDEL BUITEN HET BEREIK EN ZICHT VAN KINDEREN DIENT TE WORDEN GEHOUDEN
Buiten het bereik en zicht van kinderen houden.
7.
ANDERE SPECIALE WAARSCHUWING(EN), INDIEN NODIG
8.
UITERSTE GEBRUIKSDATUM
EXP:
{MM/JJJJ}
9.
BIJZONDERE VOORZORGSMAATREGELEN VOOR DE BEWARING
Niet bewaren boven 30 ° C Bewaar in de oorspronkelijke verpakking ter bescherming tegen licht
81 10.
BIJZONDERE VOORZORGSMAATREGELEN VOOR HET VERWIJDEREN VAN NIET-GEBRUIKTE GENEESMIDDELEN OF DAARVAN AFGELEIDE AFVALSTOFFEN (INDIEN VAN TOEPASSING)
11.
NAAM EN ADRES VAN DE HOUDER VAN DE VERGUNNING VOOR HET IN DE HANDEL BRENGEN
Boehringer Ingelheim International GmbH D-55216 Ingelheim am Rhein Duitsland
12.
NUMMER(S) VAN DE VERGUNNING VOOR HET IN DE HANDEL BRENGEN
EU/1/97/050/005
13.
PARTIJNUMMER
Charge {nummer}
14.
ALGEMENE INDELING VOOR DE AFLEVERING
Geneesmiddel op medisch voorschrift.
15.
INSTRUCTIES VOOR GEBRUIK
16 INFORMATIE IN BRAILLE
SIFROL 0,7 mg
82 GEGEVENS DIE OP DE BUITENVERPAKKING EN DE PRIMAIRE VERPAKKING MOETEN WORDEN VERMELD
{AARD/TYPE}
1.
NAAM VAN HET GENEESMIDDEL
SIFROL 0,7 mg tabletten Pramipexol
2.
GEHALTE AAN WERKZA(A)M(E) BESTANDDE(E)L(EN)
0,7 mg pramipexol overeenkomend met pramipexoldihydrochloride-monohydraat 1,0 mg
3.
LIJST VAN HULPSTOFFEN
De tabletten bevatten ook mannitol
4.
FARMACEUTISCHE VORM EN INHOUD
100 tabletten
5.
WIJZE VAN GEBRUIK EN TOEDIENINGSWEG(EN)
Voor oraal gebruik.
Voor gebruik de bijsluiter lezen.
6.
EEN SPECIALE WAARSCHUWING DAT HET GENEESMIDDEL BUITEN HET BEREIK EN ZICHT VAN KINDEREN DIENT TE WORDEN GEHOUDEN
Buiten het bereik en zicht van kinderen houden.
7.
ANDERE SPECIALE WAARSCHUWING(EN), INDIEN NODIG
8.
UITERSTE GEBRUIKSDATUM
EXP:
{MM/JJJJ}
9.
BIJZONDERE VOORZORGSMAATREGELEN VOOR DE BEWARING
Niet bewaren boven 30 ° C Bewaar in de oorspronkelijke verpakking ter bescherming tegen licht
83 10.
BIJZONDERE VOORZORGSMAATREGELEN VOOR HET VERWIJDEREN VAN NIET-GEBRUIKTE GENEESMIDDELEN OF DAARVAN AFGELEIDE AFVALSTOFFEN (INDIEN VAN TOEPASSING)
11.
NAAM EN ADRES VAN DE HOUDER VAN DE VERGUNNING VOOR HET IN DE HANDEL BRENGEN
Boehringer Ingelheim International GmbH D-55216 Ingelheim am Rhein Duitsland
12.
NUMMER(S) VAN DE VERGUNNING VOOR HET IN DE HANDEL BRENGEN
EU/1/97/050/006
13.
PARTIJNUMMER
Charge {nummer}
14.
ALGEMENE INDELING VOOR DE AFLEVERING
Geneesmiddel op medisch voorschrift.
15.
INSTRUCTIES VOOR GEBRUIK
16 INFORMATIE IN BRAILLE
SIFROL 0,7 mg
84 GEGEVENS DIE TEN MINSTE OP BLISTERVERPAKKINGEN OF STRIPS MOETEN WORDEN VERMELD
1.
NAAM VAN HET GENEESMIDDEL
SIFROL 0,7 mg tabletten Pramipexol
2.
NAAM VAN DE HOUDER VAN DE VERGUNNING VOOR HET IN DE HANDEL BRENGEN
Boehringer Ingelheim (Logo)
3.
UITERSTE GEBRUIKSDATUM
EXP {MM/JJJJ}
4.
PARTIJNUMMER
Charge {nummer}
5.
OVERIGE
85 GEGEVENS DIE OP DE BUITENVERPAKKING EN DE PRIMAIRE VERPAKKING MOETEN WORDEN VERMELD
{AARD/TYPE}
1.
NAAM VAN HET GENEESMIDDEL
SIFROL 1,1 mg tabletten Pramipexol
2.
GEHALTE AAN WERKZA(A)M(E) BESTANDDE(E)L(EN)
1,1 mg pramipexol overeenkomend met pramipexoldihydrochloride-monohydraat 1,5 mg
3.
LIJST VAN HULPSTOFFEN
De tabletten bevatten ook mannitol
4.
FARMACEUTISCHE VORM EN INHOUD
30 tabletten
5.
WIJZE VAN GEBRUIK EN TOEDIENINGSWEG(EN)
Voor oraal gebruik.
Voor gebruik de bijsluiter lezen.
6.
EEN SPECIALE WAARSCHUWING DAT HET GENEESMIDDEL BUITEN HET BEREIK EN ZICHT VAN KINDEREN DIENT TE WORDEN GEHOUDEN
Buiten het bereik en zicht van kinderen houden.
7.
ANDERE SPECIALE WAARSCHUWING(EN), INDIEN NODIG
8.
UITERSTE GEBRUIKSDATUM
EXP:
{MM/JJJJ}
9.
BIJZONDERE VOORZORGSMAATREGELEN VOOR DE BEWARING
Niet bewaren boven 30 ° C Bewaar in de oorspronkelijke verpakking ter bescherming tegen licht
86 10.
BIJZONDERE VOORZORGSMAATREGELEN VOOR HET VERWIJDEREN VAN NIET-GEBRUIKTE GENEESMIDDELEN OF DAARVAN AFGELEIDE AFVALSTOFFEN (INDIEN VAN TOEPASSING)
11.
NAAM EN ADRES VAN DE HOUDER VAN DE VERGUNNING VOOR HET IN DE HANDEL BRENGEN
Boehringer Ingelheim International GmbH D-55216 Ingelheim am Rhein Duitsland
12.
NUMMER(S) VAN DE VERGUNNING VOOR HET IN DE HANDEL BRENGEN
EU/1/97/050/009
13.
PARTIJNUMMER
Charge {nummer}
14.
ALGEMENE INDELING VOOR DE AFLEVERING
Geneesmiddel op medisch voorschrift.
15.
INSTRUCTIES VOOR GEBRUIK
16 INFORMATIE IN BRAILLE
SIFROL 1,1 mg
87 GEGEVENS DIE OP DE BUITENVERPAKKING EN DE PRIMAIRE VERPAKKING MOETEN WORDEN VERMELD
{AARD/TYPE}
1.
NAAM VAN HET GENEESMIDDEL
SIFROL 1,1 mg tabletten Pramipexol
2.
GEHALTE AAN WERKZA(A)M(E) BESTANDDE(E)L(EN)
1,1 mg pramipexol overeenkomend met pramipexoldihydrochloride-monohydraat 1,5 mg
3.
LIJST VAN HULPSTOFFEN
De tabletten bevatten ook mannitol
4.
FARMACEUTISCHE VORM EN INHOUD
100 tabletten
5.
WIJZE VAN GEBRUIK EN TOEDIENINGSWEG(EN)
Voor oraal gebruik.
Voor gebruik de bijsluiter lezen.
6.
EEN SPECIALE WAARSCHUWING DAT HET GENEESMIDDEL BUITEN HET BEREIK EN ZICHT VAN KINDEREN DIENT TE WORDEN GEHOUDEN
Buiten het bereik en zicht van kinderen houden.
7.
ANDERE SPECIALE WAARSCHUWING(EN), INDIEN NODIG
8.
UITERSTE GEBRUIKSDATUM
EXP:
{MM/JJJJ}
9.
BIJZONDERE VOORZORGSMAATREGELEN VOOR DE BEWARING
Niet bewaren boven 30 ° C Bewaar in de oorspronkelijke verpakking ter bescherming tegen licht
88 10.
BIJZONDERE VOORZORGSMAATREGELEN VOOR HET VERWIJDEREN VAN NIET-GEBRUIKTE GENEESMIDDELEN OF DAARVAN AFGELEIDE AFVALSTOFFEN (INDIEN VAN TOEPASSING)
11.
NAAM EN ADRES VAN DE HOUDER VAN DE VERGUNNING VOOR HET IN DE HANDEL BRENGEN
Boehringer Ingelheim International GmbH D-55216 Ingelheim am Rhein Duitsland
12.
NUMMER(S) VAN DE VERGUNNING VOOR HET IN DE HANDEL BRENGEN
EU/1/97/050/010
13.
PARTIJNUMMER
Charge {nummer}
14.
ALGEMENE INDELING VOOR DE AFLEVERING
Geneesmiddel op medisch voorschrift.
15.
INSTRUCTIES VOOR GEBRUIK
16 INFORMATIE IN BRAILLE
SIFROL 1,1 mg
89 GEGEVENS DIE TEN MINSTE OP BLISTERVERPAKKINGEN OF STRIPS MOETEN WORDEN VERMELD
1.
NAAM VAN HET GENEESMIDDEL
SIFROL 1,1 mg tabletten Pramipexol
2.
NAAM VAN DE HOUDER VAN DE VERGUNNING VOOR HET IN DE HANDEL BRENGEN
Boehringer Ingelheim (Logo)
3.
UITERSTE GEBRUIKSDATUM
EXP {MM/JJJJ}
4.
PARTIJNUMMER
Charge {nummer}
5.
OVERIGE
90 B.
BIJSLUITER
91 BIJSLUITER:
INFORMATIE VOOR DE GEBRUIK(ST)ER
SIFROL 0,088 mg tabletten pramipexol
Lees de hele bijsluiter zorgvuldig door voordat u start met het gebruik van dit geneesmiddel.
- Bewaar deze bijsluiter, het kan nodig zijn om deze nog eens door te lezen.
- Heeft u nog vragen, raadpleeg dan uw arts of apotheker.
- Dit geneesmiddel is aan u persoonlijk voorgeschreven, geef dit geneesmiddel niet door aan
anderen.
Dit geneesmiddel kan schadelijk voor hen zijn, zelfs als de verschijnselen dezelfde zijn als waarvoor u het geneesmiddel heeft gekregen.
- Wanneer één van de bijwerkingen ernstig wordt of als er bij u een bijwerking optreedt die niet in
deze bijsluiter is vermeld, raadpleeg dan uw arts of apotheker.
In deze bijsluiter:
1.
Wat is SIFROL en waarvoor wordt het gebruikt 2.
Wat u moet weten voordat u SIFROL inneemt 3.
Hoe wordt SIFROL ingenomen 4.
Mogelijke bijwerkingen 5.
Hoe bewaart u SIFROL 6.
Aanvullende informatie
1.
WAT IS SIFROL EN WAARVOOR WORDT HET GEBRUIKT
SIFROL behoort tot de dopamine-agonisten, een groep van geneesmiddelen die de dopaminereceptoren in de hersenen stimuleren.
Stimulatie van de dopaminereceptoren veroorzaakt hersenimpulsen die de bewegingen van het lichaam helpen controleren.
SIFROL wordt gebruikt om:
- de verschijnselen van de ziekte van Parkinson te behandelen.
SIFROL wordt alleen of in
combinatie met het geneesmiddel levodopa gegeven.
- de verschijnselen van matig tot ernstig idiopatisch Restless Legs Syndroom te behandelen.
2.
WAT U MOET WETEN VOORDAT U SIFROL INNEEMT
Neem SIFROL niet in
- als u allergisch (overgevoelig) bent voor pramipexol, of één van de andere bestanddelen van de
tabletten (zie rubriek 6, “ Aanvullende informatie”).
Wees extra voorzichtig met SIFROL Vertel het uw arts als u medische klachten of verschijnselen heeft (gehad) of krijgt, in het bijzonder als het één van onderstaande klachten of verschijnselen is:
- nieraandoening
- hallucinaties (zien, horen of voelen van dingen die er niet zijn).
De meeste hallucinaties zijn
visueel.
- dyskinesie (bv. abnormale, ongecontroleerde bewegingen van de ledematen)
Als u gevorderde ziekte van Parkinson heeft en ook levodopa inneemt, kunt u dyskinesie ontwikkelen tijdens het starten van SIFROL.
- slaperigheid en episodes van een plotselinge slaapaanval
- gedragsveranderingen (bv. pathologisch gokken, dwangmatig winkelen), toegenomen libido
(bv. verhoogd seksueel verlangen), eetaanvallen.
- psychose (bv. vergelijkbaar met symptomen van schizofrenie)
- visusstoornissen
Uw ogen dienen regelmatig gecontroleerd te worden tijdens de behandeling met SIFROL
92
- ernstige hart- of bloedvataandoeningen
Uw bloeddruk dient regelmatig te worden gecontroleerd, vooral bij de start van de behandeling.
Dit is om orthostatische hypertensie te vermijden (plotselinge bloeddrukdaling bij het opstaan).
- augmentatie (het sterker worden van de symptomen)
Het kan gebeuren dat u bemerkt dat de symptomen eerder beginnen dan gebruikelijk, heviger zijn en andere ledematen treffen.
Kinderen en adolescenten Het wordt niet aangeraden SIFROL te gebruiken bij kinderen en adolescenten jonger dan 18 jaar.
Inname met andere geneesmiddelen Vertel uw arts of apotheker als u andere geneesmiddelen gebruikt of kort geleden heeft gebruikt.
Dit geldt ook voor geneesmiddelen, kruidenpreparaten en voedingssupplementen die u zonder doktersvoorschrift kunt verkrijgen.
U dient het gelijktijdige gebruik van SIFROL met antipsychotica te vermijden.
Pas op als u de volgende geneesmiddelen gebruikt:
- cimetidine (wordt gebruikt voor de behandeling van overmatig maagzuur en maagzweren)
- amantadine (kan worden gebruikt tegen de ziekte van Parkinson)
Als u levodopa gebruikt, wordt aangeraden de dosering van levodopa te verlagen als u start met de behandeling met SIFROL.
Pas op als u andere geneesmiddelen gebruikt die u kalmeren (een sederend effect hebben) of als u alcohol gebruikt.
In deze gevallen kan SIFROL uw vermogen om voertuigen te besturen en machines te gebruiken beïnvloeden.
Inname van SIFROL met voedsel en drank Wees voorzichtig als u alcohol gebruikt gedurende de behandeling met SIFROL.
SIFROL kan met of zonder voedsel worden ingenomen.
De tabletten dienen met water te worden ingenomen.
Zwangerschap en borstvoeding Vertel het uw arts als u zwanger bent, denkt zwanger te zijn of van plan bent om zwanger te raken.
Uw arts zal dan met u bespreken of u SIFROL moet blijven innemen.
Het effect van SIFROL op het ongeboren kind is onbekend.
Neem SIFROL daarom niet als u zwanger bent, tenzij uw arts dat adviseert.
SIFROL dient niet te worden ingenomen tijdens het geven van borstvoeding.
SIFROL kan de melkproductie remmen.
Ook kan het in de moedermelk terecht komen en zo uw baby bereiken.
Als behandeling met SIFROL noodzakelijk is, dient de borstvoeding te worden gestopt.
Vraag uw arts of apotheker om advies voordat u een geneesmiddel inneemt.
Rijvaardigheid en het gebruik van machines SIFROL kan waanvoorstellingen (zien, horen of voelen van dingen die er niet zijn) veroorzaken.
Als u hier last van krijgt dient u niet te rijden of machines te gebruiken.
SIFROL is in verband gebracht met slaperigheid en episodes van een plotselinge slaapaanval, in het bijzonder bij patiënten met de ziekte van Parkinson.
Als u deze bijwerkingen ervaart mag u niet rijden en geen machines bedienen.
Vertel het uw arts als dit gebeurt.
Belangrijke informatie over enkele bestanddelen van SIFROL SIFROL tabletten bevatten mannitol.
Dit kan een mild laxerend (stoelgang bevorderend) effect hebben.
93 3.
HOE WORDT SIFROL INGENOMEN
Neem SIFROL altijd exact volgens de instructies van uw arts in.
Uw arts zal u adviseren over de juiste dosering.
U kunt SIFROL innemen met of zonder voedsel.
Slik de tabletten met water.
Ziekte van Parkinson De dagelijkse dosering dient verdeeld over 3 gelijke doses te worden ingenomen.
Gedurende de eerste week is de gebruikelijke dosering driemaal daags één tablet SIFROL 0,088 mg (overeenkomend met 0,264 mg pramipexol base (= 0,375 mg pramipexol zout) per dag):
1e week
Aantal tabletten
drie maal per dag 1 tablet SIFROL 0,088 mg
Totale dagdosering (mg)
0,264
Dit zal iedere 5 tot 7 dagen op advies van uw arts worden verhoogd totdat de verschijnselen onder controle zijn (onderhoudsdosering).
2e week
3e week
Aantal tabletten
drie
maal per dag 1 tablet SIFROL 0,18 mg
drie maal per dag 1
tablet SIFROL 0,35 mg OF
OF
drie maal per dag 2
tabletten SIFROL 0,18
drie maal per dag 2 tabletten SIFROL 0,088 mg
mg
Totale dagdosering (mg)
0,54
1,1
De gebruikelijke onderhoudsdosering is 1,1 mg per dag.
Uw dosering kan echter nog verder worden verhoogd.
Indien nodig, kan uw arts de dosering verhogen tot maximaal 3,3 mg pramipexol per dag.
Een lagere onderhoudsdosering dan drie SIFROL 0,088 mg tabletten per dag is ook mogelijk.
Laagste onderhoudsdosering
Hoogste onderhoudsdosering
Aantal tabletten
drie maal per dag 1 tablet SIFROL 0,088 mg
drie maal per dag 1 tablet SIFROL 1,1 mg
Totale
dagdosering (mg)
0,264
3,3
Patienten met een nieraandoening Indien u een matige tot ernstige nieraandoening heeft, zal uw arts u een lagere dosering voorschrijven.
In dat geval zult u slechts éénmaal of tweemaal per dag de tabletten innemen.
Als u een matige nieraandoening heeft zal de gebruikelijke aanvangsdosering 1 tablet SIFROL 0,088 mg tweemaal per dag zijn.
Bij een ernstige nieraandoening zal de gebruikelijke aanvangsdosering slechts 1 tablet SIFROL 0,088 mg per dag zijn.
Restless Legs Syndroom De dosis wordt normaal gesproken éénmaal per dag ingenomen, ’ s avonds, 2 tot 3 uur voor het naar bed gaan.
In de eerste week is de gebruikelijke dosering 1 tablet SIFROL 0,088 mg éénmaal per dag (gelijk aan 0,088 mg per dag):
94 1e week
Aantal tabletten
1 tablet SIFROL 0,088 mg
Totale dagdosering (mg)
0,088
Dit zal iedere 4 tot 7 dagen op advies van uw controle zijn (onderhoudsdosering).
arts worden verhoogd totdat de verschijnselen onder
2e week
3e week
4e week
Aantal tabletten 1 tablet SIFROL 0,18 mg OF
1 tablet SIFROL 0,35 mg OF
1 tablet SIFROL 0,35 mg en 1 tablet SIFROL
2 tabletten
SIFROL 0,088 mg
2 tabletten SIFROL 0,18 mg OF
0,18 mg OF
4 tabletten SIFROL 0,088 mg 3 tabletten SIFROL 0,18 mg OF 6 tabletten SIFROL 0,088 mg
Totale
0,18
0,35
0,54
dagdosering (mg)
De dagelijkse dosis dient niet hoger te zijn dan 6 tabletten SIFROL 0,088 mg ofwel in totaal 0,54 mg pramipexol base (overeenkomend met 0,75 mg pramipexol zout).
Als u langer dan enkele dagen stopt met het innemen van uw tabletten en weer wilt beginnen met de behandeling dient u weer bij de laagste dosis te beginnen.
U kunt de dosering weer opbouwen, net zoals u de eerste keer heeft gedaan.
Vraag uw arts om advies.
Uw arts zal de behandeling na 3 maanden evalueren om te beslissen of met de behandeling wordt doorgegaan of niet.
Patiënten met een nieraandoening Als u een ernstige nieraandoening heeft, kan het zijn dat SIFROL voor u geen geschikte behandeling is.
Wat u moet doen als u meer van SIFROL heeft ingenomen dan u zou mogen Wanneer u per ongeluk te veel tabletten heeft ingenomen,
- neem dan direct contact op met uw arts of de eerste hulppost van het dichtstbijzijnde ziekenhuis
voor advies.
- Kunt u last krijgen van overgeven, rusteloosheid of een van de andere bijwerkingen zoals
beschreven in hoofdstuk 4 (Mogelijke bijwerkingen).
Wat u moet doen wanneer u bent vergeten SIFROL in te nemen Maakt u zich geen zorgen.
Neem de vergeten dosis niet meer in maar ga gewoon door met het innemen van de volgende dosis op het juiste tijdstip.
Probeer niet de vergeten dosis in te halen.
Als u stopt met het innemen van SIFROL Stop niet met SIFROL zonder eerst met uw arts te overleggen.
Als u moet stoppen met het innemen van dit geneesmiddel, zal uw arts de dosis geleidelijk verlagen.
Dit vermindert het risico op het verergeren van de ziekteverschijnselen.
Als u aan de ziekte van Parkinson lijdt dient u niet abrupt te stoppen met de behandeling met SIFROL.
Ineens stoppen kan er toe leiden dat u last krijgt van een zogeheten maligne neuroleptisch syndroom.
Deze aandoening kan een ernstig risico voor de gezondheid zijn.
De symptomen zijn onder andere:
- akinesie (verlies van spierbeweging)
- stijve spieren
95
- koorts
- onstabiele bloeddruk
- tachycardie (verhoogde hartslag)
- verwardheid
- verminderd bewustzijn (bv. coma)
Als u nog vragen heeft over het gebruik van dit geneesmiddel, raadpleeg dan uw arts of apotheker.
4.
MOGELIJKE BIJWERKINGEN
Zoals alle geneesmiddelen kan SIFROL bijwerkingen veroorzaken, hoewel niet iedereen deze bijwerkingen krijgt.
De bijwerkingen zijn onderverdeeld in de volgende frequenties:
Zeer vaak:
Vaak:
Soms:
Zelden:
Zeer zelden:
Onbekend
Beïnvloed meer dan 1 op de 10 gebruikers Beïnvloed 1 tot 10 op de 100 gebruikers Beïnvloed 1 tot 10 op de 1000 gebruikers Beïnvloed 1 tot 10 op de 10.000 gebruikers Beïnvloed minder dan 1 op de 10.000 gebruikers Frequentie kan niet worden bepaald uit de beschikbare informatie
Als u aan de ziekte van
Parkinson lijdt, kunt u last krijgen van de volgende bijwerkingen:
Zeer vaak:
- dyskinesie (bv. abnormale, ongecontroleerde bewegingen van de ledematen)
- slaperigheid
- duizeligheid
- misselijkheid (ziek voelen)
- hypotensie (lage bloeddruk)
Vaak:
- dwang tot abnormaal gedrag
- hallucinaties (zien, horen en voelen van dingen die er niet zijn)
- verwardheid
- vermoeidheid
- slapeloosheid (insomnia)
- overmatige vochtophoping, gewoonlijk in de benen (perifeer oedeem)
- hoofdpijn
- abnormaal dromen
- obstipatie (verstopping)
- rusteloosheid
- geheugenverlies
- visuele stoornissen
- overgeven
- gewichtsverlies
Soms:
- paranoia (bv. overmatige angst voor het eigen welzijn)
- waanideeën
- overmatige slaperigheid overdag en plotseling in slaap vallen
- hyperkinesie (meer bewegen en niet stil kunnen zitten)
- gewichtstoename
- verhoogd seksueel verlangen (bv. verhoogd libido)
- allergische reacties (bv. uitslag, jeuk, overgevoeligheid)
- flauwvallen
96
- pathologisch gokken, vooral indien hoge doses SIFROL worden ingenomen
- hyperseksualiteit
- dwangmatig winkelen
Met onbekende frequentie:
- meer eten (eetaanvallen, vraatzucht)
Als u aan Restless legs syndroom lijdt, kunt u last krijgen van de volgende bijwerkingen:
Zeer vaak:
- misselijkheid
Vaak:
- veranderingen in het slaappatroon, zoals slapeloosheid (insomnia) en slaperigheid
- vermoeidheid
- hoofdpijn
- abnormale dromen
- obstipatie (verstopping)
- duizeligheid
- overgeven (ziek zijn)
Soms:
- hallucinaties (zien, horen of voelen van dingen die er niet zijn)
- verwardheid
- overmatige slaperigheid overdag en plotseling in slaap vallen
- gewichtstoename
- verhoogd seksueel verlangen (bv. verhoogd libido)
- hypotensie (lage bloeddruk)
- overmatige vochtophoping, gewoonlijk in de benen (perifeer oedeem)
- allergische reactie (bijv. uitslag, jeuk, overgevoeligheid)
- flauwvallen
- rusteloosheid
- visuele stoornissen
- gewichtsverlies
Onbekende frequentie:
- pathologisch gokken, vooral indien hoge doses SIFROL worden ingenomen
- hyperseksualiteit
- dwang tot abnormaal gedrag
- meer eten (eetaanvallen, vraatzucht)
- dyskinesie (bv. abnormale, ongecontroleerde bewegingen van de ledematen)
- hyperkinesie (meer bewegen en niet stil kunnen zitten)
- paranoia (bv. overmatige angst voor het eigen welzijn)
- waanideeën
- geheugenverlies
- dwangmatig winkelen
Wanneer één van de bijwerkingen ernstig wordt of als er bij u een bijwerking optreedt die niet in deze bijsluiter is vermeld, raadpleeg dan uw arts of apotheker.
5.
HOE BEWAART U SIFROL
Buiten het bereik en zicht van kinderen houden.
Gebruik SIFROL niet meer na de vervaldatum die staat vermeld op de doos.
De vervaldatum verwijst naar de laatste dag van die maand.
Niet bewaren boven 30°C.
97 Bewaar in de originele verpakking om de tabletten tegen licht te beschermen.
Geneesmiddelen dienen niet weggegooid te worden via het afvalwater of met huishoudelijk afval.
Vraag uw apotheker wat u met medicijnen moet doen die niet meer nodig zijn.
Deze maatregelen zullen helpen bij de bescherming van het milieu.
6.
AANVULLENDE INFORMATIE
Wat bevat SIFROL Het werkzame bestanddeel is pramipexol.
Iedere SIFROL 0,088 mg tablet bevat 0,088 mg pramipexol base (als 0,125 mg pramipexol dihydrochloride monohydraat).
De andere bestanddelen zijn mannitol, maïszetmeel, watervrij colloïdaal kiezelzuur, povidon K 25 en magnesiumstearaat.
Hoe ziet SIFROL er uit en wat is de inhoud van de verpakking SIFROL 0,088 mg tabletten zijn wit, rond, plat en ingegraveerd met een code, zonder deelstreep.
SIFROL is verkrijgbaar in aluminium doordrukstrips met 10 tabletten per strip, in een kartonnen verpakking van 3 of 10 doordrukstrips (30 of 100 tabletten).
Houder van de vergunning voor het in de handel brengen Boehringer Ingelheim International GmbH D-55216 Ingelheim am Rhein Duitsland
Fabrikant Boehringer Ingelheim Pharma GmbH & Co.
KG D-55216 Ingelheim am Rhein Duitsland
98 Neem voor alle informatie met betrekking tot dit geneesmiddel contact op met de lokale vertegenwoordiger van de houder van de vergunning voor het in de handel brengen:
België/Belgique/Belgien SCS Boehringer Ingelheim Comm.V Tél/Tel: +32 2 773 33 11
Luxembourg/Luxemburg SCS Boehringer Ingelheim Comm.V Tél/Tel: +32 2 773 33 11
ÐÑÐ»Ð³Ð°ÑÐ¸Ñ ÐÑÐ¾ÑÐ¸Ð½Ð³ÐµÑ ÐÐ½Ð³ÐµÐ»ÑÐ°Ð¹Ð¼ Ð¤Ð°ÑÐ¼Ð° ÐÐ¼Ð±Ð¥ Ð¢ÐµÐ»: +359 2 958 79 98
Magyarország Boehringer Ingelheim Pharma Fióktelep Tel.: +36 1 229 8900
Č eská republika Boehringer Ingelheim spol. s r.o.
Tel: +420 234 655 111
Malta Boehringer Ingelheim Ltd.
Tel: +44 1344 424 600
Danmark Boehringer Ingelheim Danmark A/S Tlf: +45 39 15 88 88
Nederland Boehringer Ingelheim b.v.
Tel: +31 (0) 800 22 55889
Deutschland Boehringer Ingelheim Pharma GmbH & Co.
KG Tel: +49 (0) 800 77 90 900
Norge Boehringer Ingelheim Norway KS Tlf: +47 66 76 13 00
Eesti Boehringer Ingelheim Pharma GmbH Eesti Filiaal Tel: +372 60 80 940
Österreich Boehringer Ingelheim RCV GmbH & Co KG Tel: +43 1 80 105-0
Eλλάδα Boehringer Ingelheim Ellas A.E.
Tηλ: +30 2 10 89 06 300
Polska Boehringer Ingelheim Sp.zo.o.
Tel.: +48 22 699 0 699
España Boehringer Ingelheim España S.A.
Tel: +34 93 404 58 00
Portugal Boehringer Ingelheim, Lda.
Tel: +351 21 313 53 00
France Boehringer Ingelheim France S.A.S.
Tél: +33 3 26 50 45 33
România Boehringer Ingelheim Pharma Ges mbH ReprezentanÅ£ a din România Tel: +40 21 330 99 63
Ireland Boehringer Ingelheim Ireland Ltd.
Tel: +353 1 295 9620
Slovenija Boehringer Ingelheim Pharma Podruž nica Ljubljana Tel: +386 1 586 40 00
Ísland Vistor hf.
Sími: +354 535 7000
Slovenská republika Boehringer Ingelheim Pharma organizač ná zlož ka Tel: +421 2 5810 1211
Italia Boehringer Ingelheim Italia S.p.A.
Tel: +39 02 5355 1
Suomi/Finland Boehringer Ingelheim Finland Ky Puh/Tel: +358 10 3102 800
Κύπρος Boehringer Ingelheim Ellas A.E.
Tηλ: +30 2 10 89 06 300
Sverige Boehringer Ingelheim AB Tel: +46 8 721 21 00
99 Latvija Boehringer Ingelheim Pharma GmbH Pā rstā vniecī ba Latvijā Tel: +371 67 240 068
United Kingdom Boehringer Ingelheim Ltd.
Tel: +44 1344 424 600
Lietuva Boehringer Ingelheim Pharma Ges mbH Atstovybė Lietuvoje Tel.: +370 37 473922
Deze bijsluiter is voor de laatste keer goedgekeurd in {MM/JJJJ}
100 BIJSLUITER:
INFORMATIE VOOR DE GEBRUIK(ST)ER
SIFROL 0,18 mg tabletten pramipexol
Lees de hele bijsluiter zorgvuldig door voordat u start met het gebruik van dit geneesmiddel.
- Bewaar deze bijsluiter, het kan nodig zijn om deze nog eens door te lezen.
- Heeft u nog vragen, raadpleeg dan uw arts of apotheker.
- Dit geneesmiddel is aan u persoonlijk voorgeschreven, geef dit geneesmiddel niet door aan
anderen.
Dit geneesmiddel kan schadelijk voor hen zijn, zelfs als de verschijnselen dezelfde zijn als waarvoor u het geneesmiddel heeft gekregen.
- Wanneer één van de bijwerkingen ernstig wordt of als er bij u een bijwerking optreedt die niet in
deze bijsluiter is vermeld, raadpleeg dan uw arts of apotheker.
In deze bijsluiter:
1.
Wat is SIFROL en waarvoor wordt het gebruikt 2.
Wat u moet weten voordat u SIFROL inneemt 3.
Hoe wordt SIFROL ingenomen 4.
Mogelijke bijwerkingen 5.
Hoe bewaart u SIFROL 6.
Aanvullende informatie
1.
WAT IS SIFROL EN WAARVOOR WORDT HET GEBRUIKT
SIFROL behoort tot de dopamine-agonisten, een groep van geneesmiddelen die de dopaminereceptoren in de hersenen stimuleren.
Stimulatie van de dopaminereceptoren veroorzaakt hersenimpulsen die de bewegingen van het lichaam helpen controleren.
SIFROL wordt gebruikt om:
- de verschijnselen van de ziekte van Parkinson te behandelen.
SIFROL wordt alleen of in
combinatie met het geneesmiddel levodopa gegeven.
- de verschijnselen van matig tot ernstig idiopatisch Restless Legs Syndroom te behandelen.
2.
WAT U MOET WETEN VOORDAT U SIFROL INNEEMT
Neem SIFROL niet in
- als u allergisch (overgevoelig) bent voor pramipexol, of één van de andere bestanddelen van de
tabletten (zie rubriek 6, “ Aanvullende informatie”).
Wees extra voorzichtig met SIFROL Vertel het uw arts als u medische klachten of verschijnselen heeft (gehad) of krijgt, in het bijzonder als het één van onderstaande klachten of verschijnselen is:
- nieraandoening
- hallucinaties (zien, horen of voelen van dingen die er niet zijn).
De meeste hallucinaties zijn
visueel.
- dyskinesie (bv. abnormale, ongecontroleerde bewegingen van de ledematen)
Als u gevorderde ziekte van Parkinson heeft en ook levodopa inneemt, kunt u dyskinesie ontwikkelen tijdens het starten van SIFROL.
- slaperigheid en episodes van een plotselinge slaapaanval
- gedragsveranderingen (bv. pathologisch gokken, dwangmatig winkelen), toegenomen libido
(bv. verhoogd seksueel verlangen), eetaanvallen.
- psychose (bv. vergelijkbaar met symptomen van schizofrenie)
- visusstoornissen
Uw ogen dienen regelmatig gecontroleerd te worden tijdens de behandeling met SIFROL
101
- ernstige hart- of bloedvataandoeningen
Uw bloeddruk dient regelmatig te worden gecontroleerd, vooral bij de start van de behandeling.
Dit is om orthostatische hypertensie te vermijden (plotselinge bloeddrukdaling bij het opstaan).
- augmentatie (het sterker worden van de symptomen)
Het kan gebeuren dat u bemerkt dat de symptomen eerder beginnen dan gebruikelijk, heviger zijn en andere ledematen treffen.
Kinderen en adolescenten Het wordt niet aangeraden SIFROL te gebruiken bij kinderen en adolescenten jonger dan 18 jaar.
Inname met andere geneesmiddelen Vertel uw arts of apotheker als u andere geneesmiddelen gebruikt of kort geleden heeft gebruikt.
Dit geldt ook voor geneesmiddelen, kruidenpreparaten en voedingssupplementen die u zonder doktersvoorschrift kunt verkrijgen.
U dient het gelijktijdige gebruik van SIFROL met antipsychotica te vermijden.
Pas op als u de volgende geneesmiddelen gebruikt:
- cimetidine (wordt gebruikt voor de behandeling van overmatig maagzuur en maagzweren)
- amantadine (kan worden gebruikt tegen de ziekte van Parkinson)
Als u levodopa gebruikt, wordt aangeraden de dosering van levodopa te verlagen als u start met de behandeling met SIFROL.
Pas op als u andere geneesmiddelen gebruikt die u kalmeren (een sederend effect hebben) of als u alcohol gebruikt.
In deze gevallen kan SIFROL uw vermogen om voertuigen te besturen en machines te gebruiken beïnvloeden.
Inname van SIFROL met voedsel en drank Wees voorzichtig als u alcohol gebruikt gedurende de behandeling met SIFROL.
SIFROL kan met of zonder voedsel worden ingenomen.
De tabletten dienen met water te worden ingenomen.
Zwangerschap en borstvoeding Vertel het uw arts als u zwanger bent, denkt zwanger te zijn of van plan bent om zwanger te raken.
Uw arts zal dan met u bespreken of u SIFROL moet blijven innemen.
Het effect van SIFROL op het ongeboren kind is onbekend.
Neem SIFROL daarom niet als u zwanger bent, tenzij uw arts dat adviseert.
SIFROL dient niet te worden ingenomen tijdens het geven van borstvoeding.
SIFROL kan de melkproductie remmen.
Ook kan het in de moedermelk terecht komen en zo uw baby bereiken.
Als behandeling met SIFROL noodzakelijk is, dient de borstvoeding te worden gestopt.
Vraag uw arts of apotheker om advies voordat u een geneesmiddel inneemt.
Rijvaardigheid en het gebruik van machines SIFROL kan waanvoorstellingen (zien, horen of voelen van dingen die er niet zijn) veroorzaken.
Als u hier last van krijgt dient u niet te rijden of machines te gebruiken.
SIFROL is in verband gebracht met slaperigheid en episodes van een plotselinge slaapaanval, in het bijzonder bij patiënten met de ziekte van Parkinson.
Als u deze bijwerkingen ervaart mag u niet rijden en geen machines bedienen.
Vertel het uw arts als dit gebeurt.
Belangrijke informatie over enkele bestanddelen van SIFROL SIFROL tabletten bevatten mannitol.
Dit kan een mild laxerend (stoelgang bevorderend) effect hebben.
102 3.
HOE WORDT SIFROL INGENOMEN
Neem SIFROL altijd exact volgens de instructies van uw arts in.
Uw arts zal u adviseren over de juiste dosering.
U kunt SIFROL innemen met of zonder voedsel.
Slik de tabletten met water.
Ziekte van Parkinson De dagelijkse dosering dient verdeeld over 3 gelijke doses te worden ingenomen.
Gedurende de eerste week is de gebruikelijke dosering driemaal daags één tablet SIFROL 0,088 mg (overeenkomend met 0,264 mg pramipexol base (= 0,375 mg pramipexol zout) per dag):
1e week
Aantal tabletten
drie maal per dag 1 tablet SIFROL 0,088 mg
Totale dagdosering (mg)
0,264
Dit zal iedere 5 tot 7 dagen op advies van uw arts worden verhoogd totdat de verschijnselen onder controle zijn (onderhoudsdosering).
2e week
3e week
Aantal tabletten
drie
maal per dag 1 tablet SIFROL 0,18 mg
drie maal per dag 1
tablet SIFROL 0,35 mg OF
OF
drie maal per dag 2
tabletten SIFROL 0,18
drie maal per dag 2 tabletten SIFROL 0,088 mg
mg
Totale dagdosering (mg)
0,54
1,1
De gebruikelijke onderhoudsdosering is 1,1 mg per dag.
Uw dosering kan echter nog verder worden verhoogd.
Indien nodig, kan uw arts de dosering verhogen tot maximaal 3,3 mg pramipexol per dag.
Een lagere onderhoudsdosering dan drie SIFROL 0,088 mg tabletten per dag is ook mogelijk.
Laagste onderhoudsdosering
Hoogste onderhoudsdosering
Aantal tabletten
drie maal per dag 1 tablet SIFROL 0,088 mg
drie maal per dag 1 tablet SIFROL 1,1 mg
Totale
dagdosering (mg)
0,264
3,3
Patienten met een nieraandoening Indien u een matige tot ernstige nieraandoening heeft, zal uw arts u een lagere dosering voorschrijven.
In dat geval zult u slechts éénmaal of tweemaal per dag de tabletten innemen.
Als u een matige nieraandoening heeft zal de gebruikelijke aanvangsdosering 1 tablet SIFROL 0,088 mg tweemaal per dag zijn.
Bij een ernstige nieraandoening zal de gebruikelijke aanvangsdosering slechts 1 tablet SIFROL 0,088 mg per dag zijn.
Restless Legs Syndroom De dosis wordt normaal gesproken éénmaal per dag ingenomen, ’ s avonds, 2 tot 3 uur voor het naar bed gaan.
In de eerste week is de gebruikelijke dosering 1 tablet SIFROL 0,088 mg éénmaal per dag (gelijk aan 0,088 mg per dag):
103 1e week
Aantal tabletten
1 tablet SIFROL 0,088 mg
Totale dagdosering (mg)
0,088
Dit zal iedere 4 tot 7 dagen op advies van uw controle zijn (onderhoudsdosering).
arts worden verhoogd totdat de verschijnselen onder
2e week
3e week
4e week
Aantal tabletten 1 tablet SIFROL 0,18 mg OF
1 tablet SIFROL 0,35 mg OF
1 tablet SIFROL 0,35 mg en 1 tablet SIFROL
2 tabletten
SIFROL 0,088 mg
2 tabletten SIFROL 0,18 mg OF
0,18 mg OF
4 tabletten SIFROL 0,088 mg 3 tabletten SIFROL 0,18 mg OF 6 tabletten SIFROL 0,088 mg
Totale
0,18
0,35
0,54
dagdosering (mg)
De dagelijkse dosis dient niet hoger te zijn dan 6 tabletten SIFROL 0,088 mg ofwel in totaal 0,54 mg pramipexol base (overeenkomend met 0,75 mg pramipexol zout).
Als u langer dan enkele dagen stopt met het innemen van uw tabletten en weer wilt beginnen met de behandeling dient u weer bij de laagste dosis te beginnen.
U kunt de dosering weer opbouwen, net zoals u de eerste keer heeft gedaan.
Vraag uw arts om advies.
Uw arts zal de behandeling na 3 maanden evalueren om te beslissen of met de behandeling wordt doorgegaan of niet.
Patiënten met een nieraandoening Als u een ernstige nieraandoening heeft, kan het zijn dat SIFROL voor u geen geschikte behandeling is.
Wat u moet doen als u meer van SIFROL heeft ingenomen dan u zou mogen Wanneer u per ongeluk te veel tabletten heeft ingenomen,
- neem dan direct contact op met uw arts of de eerste hulppost van het dichtstbijzijnde ziekenhuis
voor advies.
- Kunt u last krijgen van overgeven, rusteloosheid of een van de andere bijwerkingen zoals
beschreven in hoofdstuk 4 (Mogelijke bijwerkingen).
Wat u moet doen wanneer u bent vergeten SIFROL in te nemen Maakt u zich geen zorgen.
Neem de vergeten dosis niet meer in maar ga gewoon door met het innemen van de volgende dosis op het juiste tijdstip.
Probeer niet de vergeten dosis in te halen.
Als u stopt met het innemen van SIFROL Stop niet met SIFROL zonder eerst met uw arts te overleggen.
Als u moet stoppen met het innemen van dit geneesmiddel, zal uw arts de dosis geleidelijk verlagen.
Dit vermindert het risico op het verergeren van de ziekteverschijnselen.
Als u aan de ziekte van Parkinson lijdt dient u niet abrupt te stoppen met de behandeling met SIFROL.
Ineens stoppen kan er toe leiden dat u last krijgt van een zogeheten maligne neuroleptisch syndroom.
Deze aandoening kan een ernstig risico voor de gezondheid zijn.
De symptomen zijn onder andere:
- akinesie (verlies van spierbeweging)
- stijve spieren
104
- koorts
- onstabiele bloeddruk
- tachycardie (verhoogde hartslag)
- verwardheid
- verminderd bewustzijn (bv. coma)
Als u nog vragen heeft over het gebruik van dit geneesmiddel, raadpleeg dan uw arts of apotheker.
4.
MOGELIJKE BIJWERKINGEN
Zoals alle geneesmiddelen kan SIFROL bijwerkingen veroorzaken, hoewel niet iedereen deze bijwerkingen krijgt.
De bijwerkingen zijn onderverdeeld in de volgende frequenties:
Zeer vaak:
Vaak:
Soms:
Zelden:
Zeer zelden:
Onbekend
Beïnvloed meer dan 1 op de 10 gebruikers Beïnvloed 1 tot 10 op de 100 gebruikers Beïnvloed 1 tot 10 op de 1000 gebruikers Beïnvloed 1 tot 10 op de 10.000 gebruikers Beïnvloed minder dan 1 op de 10.000 gebruikers Frequentie kan niet worden bepaald uit de beschikbare informatie
Als u aan de ziekte van
Parkinson lijdt, kunt u last krijgen van de volgende bijwerkingen:
Zeer vaak:
- dyskinesie (bv. abnormale, ongecontroleerde bewegingen van de ledematen)
- slaperigheid
- duizeligheid
- misselijkheid (ziek voelen)
- hypotensie (lage bloeddruk)
Vaak:
- dwang tot abnormaal gedrag
- hallucinaties (zien, horen en voelen van dingen die er niet zijn)
- verwardheid
- vermoeidheid
- slapeloosheid (insomnia)
- overmatige vochtophoping, gewoonlijk in de benen (perifeer oedeem)
- hoofdpijn
- abnormaal dromen
- obstipatie (verstopping)
- rusteloosheid
- geheugenverlies
- visuele stoornissen
- overgeven
- gewichtsverlies
Soms:
- paranoia (bv. overmatige angst voor het eigen welzijn)
- waanideeën
- overmatige slaperigheid overdag en plotseling in slaap vallen
- hyperkinesie (meer bewegen en niet stil kunnen zitten)
- gewichtstoename
- verhoogd seksueel verlangen (bv. verhoogd libido)
- allergische reacties (bv. uitslag, jeuk, overgevoeligheid)
- flauwvallen
105
- pathologisch gokken, vooral indien hoge doses SIFROL worden ingenomen
- hyperseksualiteit
- dwangmatig winkelen
Met onbekende frequentie:
- meer eten (eetaanvallen, vraatzucht)
Als u aan Restless legs syndroom lijdt, kunt u last krijgen van de volgende bijwerkingen:
Zeer vaak:
- misselijkheid
Vaak:
- veranderingen in het slaappatroon, zoals slapeloosheid (insomnia) en slaperigheid
- vermoeidheid
- hoofdpijn
- abnormale dromen
- obstipatie (verstopping)
- duizeligheid
- overgeven (ziek zijn)
Soms:
- hallucinaties (zien, horen of voelen van dingen die er niet zijn)
- verwardheid
- overmatige slaperigheid overdag en plotseling in slaap vallen
- gewichtstoename
- verhoogd seksueel verlangen (bv. verhoogd libido)
- hypotensie (lage bloeddruk)
- overmatige vochtophoping, gewoonlijk in de benen (perifeer oedeem)
- allergische reactie (bijv. uitslag, jeuk, overgevoeligheid)
- flauwvallen
- rusteloosheid
- visuele stoornissen
- gewichtsverlies
Onbekende frequentie:
- pathologisch gokken, vooral indien hoge doses SIFROL worden ingenomen
- hyperseksualiteit
- dwang tot abnormaal gedrag
- meer eten (eetaanvallen, vraatzucht)
- dyskinesie (bv. abnormale, ongecontroleerde bewegingen van de ledematen)
- hyperkinesie (meer bewegen en niet stil kunnen zitten)
- paranoia (bv. overmatige angst voor het eigen welzijn)
- waanideeën
- geheugenverlies
- dwangmatig winkelen
Wanneer één van de bijwerkingen ernstig wordt of als er bij u een bijwerking optreedt die niet in deze bijsluiter is vermeld, raadpleeg dan uw arts of apotheker.
5.
HOE BEWAART U SIFROL
Buiten het bereik en zicht van kinderen houden.
Gebruik SIFROL niet meer na de vervaldatum die staat vermeld op de doos.
De vervaldatum verwijst naar de laatste dag van die maand.
Niet bewaren boven 30°C.
106 Bewaar in de originele verpakking om de tabletten tegen licht te beschermen.
Geneesmiddelen dienen niet weggegooid te worden via het afvalwater of met huishoudelijk afval.
Vraag uw apotheker wat u met medicijnen moet doen die niet meer nodig zijn.
Deze maatregelen zullen helpen bij de bescherming van het milieu.
6.
AANVULLENDE INFORMATIE
Wat bevat SIFROL Het werkzame bestanddeel is pramipexol.
Iedere SIFROL 0,18 mg tablet bevat 0,18 mg pramipexol base (als 0,25 mg pramipexol dihydrochloride monohydraat).
De andere bestanddelen zijn mannitol, maïszetmeel, watervrij colloïdaal kiezelzuur, povidon K25 en magnesiumstearaat.
Hoe ziet SIFROL er uit en wat is de inhoud van de verpakking SIFROL 0,18 mg tabletten zijn wit, rond, plat en ingegraveerd met een code.
De tabletten bevatten een breekgleuf en zijn deelbaar in twee.
SIFROL is verkrijgbaar in aluminium doordrukstrips met 10 tabletten per strip, in een kartonnen verpakking van 3 of 10 doordrukstrips (30 of 100 tabletten).
Houder van de vergunning voor het in de handel brengen Boehringer Ingelheim International GmbH D-55216 Ingelheim am Rhein Duitsland
Fabrikant Boehringer Ingelheim Pharma GmbH & Co.
KG D-55216 Ingelheim am Rhein Duitsland
107 Neem voor alle informatie met betrekking tot dit geneesmiddel contact op met de lokale vertegenwoordiger van de houder van de vergunning voor het in de handel brengen:
België/Belgique/Belgien SCS Boehringer Ingelheim Comm.V Tél/Tel: +32 2 773 33 11
Luxembourg/Luxemburg SCS Boehringer Ingelheim Comm.V Tél/Tel: +32 2 773 33 11
ÐÑÐ»Ð³Ð°ÑÐ¸Ñ ÐÑÐ¾ÑÐ¸Ð½Ð³ÐµÑ ÐÐ½Ð³ÐµÐ»ÑÐ°Ð¹Ð¼ Ð¤Ð°ÑÐ¼Ð° ÐÐ¼Ð±Ð¥ Ð¢ÐµÐ»: +359 2 958 79 98
Magyarország Boehringer Ingelheim Pharma Fióktelep Tel.: +36 1 229 8900
Č eská republika Boehringer Ingelheim spol. s r.o.
Tel: +420 234 655 111
Malta Boehringer Ingelheim Ltd.
Tel: +44 1344 424 600
Danmark Boehringer Ingelheim Danmark A/S Tlf: +45 39 15 88 88
Nederland Boehringer Ingelheim b.v.
Tel: +31 (0) 800 22 55889
Deutschland Boehringer Ingelheim Pharma GmbH & Co.
KG Tel: +49 (0) 800 77 90 900
Norge Boehringer Ingelheim Norway KS Tlf: +47 66 76 13 00
Eesti Boehringer Ingelheim Pharma GmbH Eesti Filiaal Tel: +372 60 80 940
Österreich Boehringer Ingelheim RCV GmbH & Co KG Tel: +43 1 80 105-0
Eλλάδα Boehringer Ingelheim Ellas A.E.
Tηλ: +30 2 10 89 06 300
Polska Boehringer Ingelheim Sp.zo.o.
Tel.: +48 22 699 0 699
España Boehringer Ingelheim España S.A.
Tel: +34 93 404 58 00
Portugal Boehringer Ingelheim, Lda.
Tel: +351 21 313 53 00
France Boehringer Ingelheim France S.A.S.
Tél: +33 3 26 50 45 33
România Boehringer Ingelheim Pharma Ges mbH ReprezentanÅ£ a din România Tel: +40 21 330 99 63
Ireland Boehringer Ingelheim Ireland Ltd.
Tel: +353 1 295 9620
Slovenija Boehringer Ingelheim Pharma Podruž nica Ljubljana Tel: +386 1 586 40 00
Ísland Vistor hf.
Sími: +354 535 7000
Slovenská republika Boehringer Ingelheim Pharma organizač ná zlož ka Tel: +421 2 5810 1211
Italia Boehringer Ingelheim Italia S.p.A.
Tel: +39 02 5355 1
Suomi/Finland Boehringer Ingelheim Finland Ky Puh/Tel: +358 10 3102 800
Κύπρος Boehringer Ingelheim Ellas A.E.
Tηλ: +30 2 10 89 06 300
Sverige Boehringer Ingelheim AB Tel: +46 8 721 21 00
108 Latvija Boehringer Ingelheim Pharma GmbH Pā rstā vniecī ba Latvijā Tel: +371 67 240 068
United Kingdom Boehringer Ingelheim Ltd.
Tel: +44 1344 424 600
Lietuva Boehringer Ingelheim Pharma Ges mbH Atstovybė Lietuvoje Tel.: +370 37 473922
Deze bijsluiter is voor de laatste keer goedgekeurd in {MM/JJJJ}
109 BIJSLUITER:
INFORMATIE VOOR DE GEBRUIK(ST)ER
SIFROL 0,35 mg tabletten pramipexol
Lees de hele bijsluiter zorgvuldig door voordat u start met het gebruik van dit geneesmiddel.
- Bewaar deze bijsluiter, het kan nodig zijn om deze nog eens door te lezen.
- Heeft u nog vragen, raadpleeg dan uw arts of apotheker.
- Dit geneesmiddel is aan u persoonlijk voorgeschreven, geef dit geneesmiddel niet door aan
anderen.
Dit geneesmiddel kan schadelijk voor hen zijn, zelfs als de verschijnselen dezelfde zijn als waarvoor u het geneesmiddel heeft gekregen.
- Wanneer één van de bijwerkingen ernstig wordt of als er bij u een bijwerking optreedt die niet in
deze bijsluiter is vermeld, raadpleeg dan uw arts of apotheker.
In deze bijsluiter:
1.
Wat is SIFROL en waarvoor wordt het gebruikt 2.
Wat u moet weten voordat u SIFROL inneemt 3.
Hoe wordt SIFROL ingenomen 4.
Mogelijke bijwerkingen 5.
Hoe bewaart u SIFROL 6.
Aanvullende informatie
1.
WAT IS SIFROL EN WAARVOOR WORDT HET GEBRUIKT
SIFROL behoort tot de dopamine-agonisten, een groep van geneesmiddelen die de dopaminereceptoren in de hersenen stimuleren.
Stimulatie van de dopaminereceptoren veroorzaakt hersenimpulsen die de bewegingen van het lichaam helpen controleren.
SIFROL wordt gebruikt om:
- de verschijnselen van de ziekte van Parkinson te behandelen.
SIFROL wordt alleen of in
combinatie met het geneesmiddel levodopa gegeven.
- de verschijnselen van matig tot ernstig idiopatisch Restless Legs Syndroom te behandelen.
2.
WAT U MOET WETEN VOORDAT U SIFROL INNEEMT
Neem SIFROL niet in
- als u allergisch (overgevoelig) bent voor pramipexol, of één van de andere bestanddelen van de
tabletten (zie rubriek 6, “ Aanvullende informatie”).
Wees extra voorzichtig met SIFROL Vertel het uw arts als u medische klachten of verschijnselen heeft (gehad) of krijgt, in het bijzonder als het één van onderstaande klachten of verschijnselen is:
- nieraandoening
- hallucinaties (zien, horen of voelen van dingen die er niet zijn).
De meeste hallucinaties zijn
visueel.
- dyskinesie (bv. abnormale, ongecontroleerde bewegingen van de ledematen)
Als u gevorderde ziekte van Parkinson heeft en ook levodopa inneemt, kunt u dyskinesie ontwikkelen tijdens het starten van SIFROL.
- slaperigheid en episodes van een plotselinge slaapaanval
- gedragsveranderingen (bv. pathologisch gokken, dwangmatig winkelen), toegenomen libido
(bv. verhoogd seksueel verlangen), eetaanvallen.
- psychose (bv. vergelijkbaar met symptomen van schizofrenie)
- visusstoornissen
Uw ogen dienen regelmatig gecontroleerd te worden tijdens de behandeling met SIFROL
110
- ernstige hart- of bloedvataandoeningen
Uw bloeddruk dient regelmatig te worden gecontroleerd, vooral bij de start van de behandeling.
Dit is om orthostatische hypertensie te vermijden (plotselinge bloeddrukdaling bij het opstaan).
- augmentatie (het sterker worden van de symptomen)
Het kan gebeuren dat u bemerkt dat de symptomen eerder beginnen dan gebruikelijk, heviger zijn en andere ledematen treffen.
Kinderen en adolescenten Het wordt niet aangeraden SIFROL te gebruiken bij kinderen en adolescenten jonger dan 18 jaar.
Inname met andere geneesmiddelen Vertel uw arts of apotheker als u andere geneesmiddelen gebruikt of kort geleden heeft gebruikt.
Dit geldt ook voor geneesmiddelen, kruidenpreparaten en voedingssupplementen die u zonder doktersvoorschrift kunt verkrijgen.
U dient het gelijktijdige gebruik van SIFROL met antipsychotica te vermijden.
Pas op als u de volgende geneesmiddelen gebruikt:
- cimetidine (wordt gebruikt voor de behandeling van overmatig maagzuur en maagzweren)
- amantadine (kan worden gebruikt tegen de ziekte van Parkinson)
Als u levodopa gebruikt, wordt aangeraden de dosering van levodopa te verlagen als u start met de behandeling met SIFROL.
Pas op als u andere geneesmiddelen gebruikt die u kalmeren (een sederend effect hebben) of als u alcohol gebruikt.
In deze gevallen kan SIFROL uw vermogen om voertuigen te besturen en machines te gebruiken beïnvloeden.
Inname van SIFROL met voedsel en drank Wees voorzichtig als u alcohol gebruikt gedurende de behandeling met SIFROL.
SIFROL kan met of zonder voedsel worden ingenomen.
De tabletten dienen met water te worden ingenomen.
Zwangerschap en borstvoeding Vertel het uw arts als u zwanger bent, denkt zwanger te zijn of van plan bent om zwanger te raken.
Uw arts zal dan met u bespreken of u SIFROL moet blijven innemen.
Het effect van SIFROL op het ongeboren kind is onbekend.
Neem SIFROL daarom niet als u zwanger bent, tenzij uw arts dat adviseert.
SIFROL dient niet te worden ingenomen tijdens het geven van borstvoeding.
SIFROL kan de melkproductie remmen.
Ook kan het in de moedermelk terecht komen en zo uw baby bereiken.
Als behandeling met SIFROL noodzakelijk is, dient de borstvoeding te worden gestopt.
Vraag uw arts of apotheker om advies voordat u een geneesmiddel inneemt.
Rijvaardigheid en het gebruik van machines SIFROL kan waanvoorstellingen (zien, horen of voelen van dingen die er niet zijn) veroorzaken.
Als u hier last van krijgt dient u niet te rijden of machines te gebruiken.
SIFROL is in verband gebracht met slaperigheid en episodes van een plotselinge slaapaanval, in het bijzonder bij patiënten met de ziekte van Parkinson.
Als u deze bijwerkingen ervaart mag u niet rijden en geen machines bedienen.
Vertel het uw arts als dit gebeurt.
Belangrijke informatie over enkele bestanddelen van SIFROL SIFROL tabletten bevatten mannitol.
Dit kan een mild laxerend (stoelgang bevorderend) effect hebben.
111 3.
HOE WORDT SIFROL INGENOMEN
Neem SIFROL altijd exact volgens de instructies van uw arts in.
Uw arts zal u adviseren over de juiste dosering.
U kunt SIFROL innemen met of zonder voedsel.
Slik de tabletten met water.
Ziekte van Parkinson De dagelijkse dosering dient verdeeld over 3 gelijke doses te worden ingenomen.
Gedurende de eerste week is de gebruikelijke dosering driemaal daags één tablet SIFROL 0,088 mg (overeenkomend met 0,264 mg pramipexol base (= 0,375 mg pramipexol zout) per dag):
1e week
Aantal tabletten
drie maal per dag 1 tablet SIFROL 0,088 mg
Totale dagdosering (mg)
0,264
Dit zal iedere 5 tot 7 dagen op advies van uw arts worden verhoogd totdat de verschijnselen onder controle zijn (onderhoudsdosering).
2e week
3e week
Aantal tabletten
drie
maal per dag 1 tablet SIFROL 0,18 mg
drie maal per dag 1
tablet SIFROL 0,35 mg OF
OF
drie maal per dag 2
tabletten SIFROL 0,18
drie maal per dag 2 tabletten SIFROL 0,088 mg
mg
Totale dagdosering (mg)
0,54
1,1
De gebruikelijke onderhoudsdosering is 1,1 mg per dag.
Uw dosering kan echter nog verder worden verhoogd.
Indien nodig, kan uw arts de dosering verhogen tot maximaal 3,3 mg pramipexol per dag.
Een lagere onderhoudsdosering dan drie SIFROL 0,088 mg tabletten per dag is ook mogelijk.
Laagste onderhoudsdosering
Hoogste onderhoudsdosering
Aantal tabletten
drie maal per dag 1 tablet SIFROL 0,088 mg
drie maal per dag 1 tablet SIFROL 1,1 mg
Totale
dagdosering (mg)
0,264
3,3
Patienten met een nieraandoening Indien u een matige tot ernstige nieraandoening heeft, zal uw arts u een lagere dosering voorschrijven.
In dat geval zult u slechts éénmaal of tweemaal per dag de tabletten innemen.
Als u een matige nieraandoening heeft zal de gebruikelijke aanvangsdosering 1 tablet SIFROL 0,088 mg tweemaal per dag zijn.
Bij een ernstige nieraandoening zal de gebruikelijke aanvangsdosering slechts 1 tablet SIFROL 0,088 mg per dag zijn.
Restless Legs Syndroom De dosis wordt normaal gesproken éénmaal per dag ingenomen, ’ s avonds, 2 tot 3 uur voor het naar bed gaan.
In de eerste week is de gebruikelijke dosering 1 tablet SIFROL 0,088 mg éénmaal per dag (gelijk aan 0,088 mg per dag):
1e week
112
Aantal tabletten
1 tablet SIFROL 0,088 mg
Totale dagdosering (mg)
0,088
Dit zal iedere 4 tot 7 dagen op advies van uw controle zijn (onderhoudsdosering).
arts worden verhoogd totdat de verschijnselen onder
2e week
3e week
4e week
Aantal tabletten 1 tablet SIFROL 0,18 mg OF
1 tablet SIFROL 0,35 mg OF
1 tablet SIFROL 0,35 mg en 1 tablet SIFROL
2 tabletten
SIFROL 0,088 mg
2 tabletten SIFROL 0,18 mg OF
0,18 mg OF
4 tabletten SIFROL 0,088 mg 3 tabletten SIFROL 0,18 mg OF 6 tabletten SIFROL 0,088 mg
Totale
0,18
0,35
0,54
dagdosering (mg)
De dagelijkse dosis dient niet hoger te zijn dan 6 tabletten SIFROL 0,088 mg ofwel in totaal 0,54 mg pramipexol base (overeenkomend met 0,75 mg pramipexol zout).
Als u langer dan enkele dagen stopt met het innemen van uw tabletten en weer wilt beginnen met de behandeling dient u weer bij de laagste dosis te beginnen.
U kunt de dosering weer opbouwen, net zoals u de eerste keer heeft gedaan.
Vraag uw arts om advies.
Uw arts zal de behandeling na 3 maanden evalueren om te beslissen of met de behandeling wordt doorgegaan of niet.
Patiënten met een nieraandoening Als u een ernstige nieraandoening heeft, kan het zijn dat SIFROL voor u geen geschikte behandeling is.
Wat u moet doen als u meer van SIFROL heeft ingenomen dan u zou mogen Wanneer u per ongeluk te veel tabletten heeft ingenomen,
- neem dan direct contact op met uw arts of de eerste hulppost van het dichtstbijzijnde ziekenhuis
voor advies.
- Kunt u last krijgen van overgeven, rusteloosheid of een van de andere bijwerkingen zoals
beschreven in hoofdstuk 4 (Mogelijke bijwerkingen).
Wat u moet doen wanneer u bent vergeten SIFROL in te nemen Maakt u zich geen zorgen.
Neem de vergeten dosis niet meer in maar ga gewoon door met het innemen van de volgende dosis op het juiste tijdstip.
Probeer niet de vergeten dosis in te halen.
Als u stopt met het innemen van SIFROL Stop niet met SIFROL zonder eerst met uw arts te overleggen.
Als u moet stoppen met het innemen van dit geneesmiddel, zal uw arts de dosis geleidelijk verlagen.
Dit vermindert het risico op het verergeren van de ziekteverschijnselen.
Als u aan de ziekte van Parkinson lijdt dient u niet abrupt te stoppen met de behandeling met SIFROL.
Ineens stoppen kan er toe leiden dat u last krijgt van een zogeheten maligne neuroleptisch syndroom.
Deze aandoening kan een ernstig risico voor de gezondheid zijn.
De symptomen zijn onder andere:
- akinesie (verlies van spierbeweging)
- stijve spieren
- koorts
113
- onstabiele bloeddruk
- tachycardie (verhoogde hartslag)
- verwardheid
- verminderd bewustzijn (bv. coma)
Als u nog vragen heeft over het gebruik van dit geneesmiddel, raadpleeg dan uw arts of apotheker.
4.
MOGELIJKE BIJWERKINGEN
Zoals alle geneesmiddelen kan SIFROL bijwerkingen veroorzaken, hoewel niet iedereen deze bijwerkingen krijgt.
De bijwerkingen zijn onderverdeeld in de volgende frequenties:
Zeer vaak:
Vaak:
Soms:
Zelden:
Zeer zelden:
Onbekend
Beïnvloed meer dan 1 op de 10 gebruikers Beïnvloed 1 tot 10 op de 100 gebruikers Beïnvloed 1 tot 10 op de 1000 gebruikers Beïnvloed 1 tot 10 op de 10.000 gebruikers Beïnvloed minder dan 1 op de 10.000 gebruikers Frequentie kan niet worden bepaald uit de beschikbare informatie
Als u aan de ziekte van
Parkinson lijdt, kunt u last krijgen van de volgende bijwerkingen:
Zeer vaak:
- dyskinesie (bv. abnormale, ongecontroleerde bewegingen van de ledematen)
- slaperigheid
- duizeligheid
- misselijkheid (ziek voelen)
- hypotensie (lage bloeddruk)
Vaak:
- dwang tot abnormaal gedrag
- hallucinaties (zien, horen en voelen van dingen die er niet zijn)
- verwardheid
- vermoeidheid
- slapeloosheid (insomnia)
- overmatige vochtophoping, gewoonlijk in de benen (perifeer oedeem)
- hoofdpijn
- abnormaal dromen
- obstipatie (verstopping)
- rusteloosheid
- geheugenverlies
- visuele stoornissen
- overgeven
- gewichtsverlies
Soms:
- paranoia (bv. overmatige angst voor het eigen welzijn)
- waanideeën
- overmatige slaperigheid overdag en plotseling in slaap vallen
- hyperkinesie (meer bewegen en niet stil kunnen zitten)
- gewichtstoename
- verhoogd seksueel verlangen (bv. verhoogd libido)
- allergische reacties (bv. uitslag, jeuk, overgevoeligheid)
- flauwvallen
- pathologisch gokken, vooral indien hoge doses SIFROL worden ingenomen
114
- hyperseksualiteit
- dwangmatig winkelen
Met onbekende frequentie:
- meer eten (eetaanvallen, vraatzucht)
Als u aan Restless legs syndroom lijdt, kunt u last krijgen van de volgende bijwerkingen:
Zeer vaak:
- misselijkheid
Vaak:
- veranderingen in het slaappatroon, zoals slapeloosheid (insomnia) en slaperigheid
- vermoeidheid
- hoofdpijn
- abnormale dromen
- obstipatie (verstopping)
- duizeligheid
- overgeven (ziek zijn)
Soms:
- hallucinaties (zien, horen of voelen van dingen die er niet zijn)
- verwardheid
- overmatige slaperigheid overdag en plotseling in slaap vallen
- gewichtstoename
- verhoogd seksueel verlangen (bv. verhoogd libido)
- hypotensie (lage bloeddruk)
- overmatige vochtophoping, gewoonlijk in de benen (perifeer oedeem)
- allergische reactie (bijv. uitslag, jeuk, overgevoeligheid)
- flauwvallen
- rusteloosheid
- visuele stoornissen
- gewichtsverlies
Onbekende frequentie:
- pathologisch gokken, vooral indien hoge doses SIFROL worden ingenomen
- hyperseksualiteit
- dwang tot abnormaal gedrag
- meer eten (eetaanvallen, vraatzucht)
- dyskinesie (bv. abnormale, ongecontroleerde bewegingen van de ledematen)
- hyperkinesie (meer bewegen en niet stil kunnen zitten)
- paranoia (bv. overmatige angst voor het eigen welzijn)
- waanideeën
- geheugenverlies
- dwangmatig winkelen
Wanneer één van de bijwerkingen ernstig wordt of als er bij u een bijwerking optreedt die niet in deze bijsluiter is vermeld, raadpleeg dan uw arts of apotheker.
5.
HOE BEWAART U SIFROL
Buiten het bereik en zicht van kinderen houden.
Gebruik SIFROL niet meer na de vervaldatum die staat vermeld op de doos.
De vervaldatum verwijst naar de laatste dag van die maand.
Niet bewaren boven 30°C.
Bewaar in de originele verpakking om de tabletten tegen licht te beschermen.
115 Geneesmiddelen dienen niet weggegooid te worden via het afvalwater of met huishoudelijk afval.
Vraag uw apotheker wat u met medicijnen moet doen die niet meer nodig zijn.
Deze maatregelen zullen helpen bij de bescherming van het milieu.
6.
AANVULLENDE INFORMATIE
Wat bevat SIFROL Het werkzame bestanddeel is pramipexol.
Iedere SIFROL 0,35 mg tablet bevat 0,35 mg pramipexol base (als 0, 5 mg pramipexol dihydrochloride monohydraat).
De andere bestanddelen zijn mannitol, maïszetmeel, watervrij colloïdaal kiezelzuur, povidon K 25 en magnesiumstearaat.
Hoe ziet SIFROL er uit en wat is de inhoud van de verpakking SIFROL 0,35 mg tabletten zijn wit, rond, plat en ingegraveerd met een code.
De tabletten bevatten een breekgleuf en zijn deelbaar in twee.
SIFROL is verkrijgbaar in aluminium doordrukstrips met 10 tabletten per strip, in een kartonnen verpakking van 3 of 10 doordrukstrips (30 of 100 tabletten).
Houder van de vergunning voor het in de handel brengen Boehringer Ingelheim International GmbH D-55216 Ingelheim am Rhein Duitsland
Fabrikant Boehringer Ingelheim Pharma GmbH & Co.
KG D-55216 Ingelheim am Rhein Duitsland
116 Neem voor alle informatie met betrekking tot dit geneesmiddel contact op met de lokale vertegenwoordiger van de houder van de vergunning voor het in de handel brengen:
België/Belgique/Belgien SCS Boehringer Ingelheim Comm.V Tél/Tel: +32 2 773 33 11
Luxembourg/Luxemburg SCS Boehringer Ingelheim Comm.V Tél/Tel: +32 2 773 33 11
ÐÑÐ»Ð³Ð°ÑÐ¸Ñ ÐÑÐ¾ÑÐ¸Ð½Ð³ÐµÑ ÐÐ½Ð³ÐµÐ»ÑÐ°Ð¹Ð¼ Ð¤Ð°ÑÐ¼Ð° ÐÐ¼Ð±Ð¥ Ð¢ÐµÐ»: +359 2 958 79 98
Magyarország Boehringer Ingelheim Pharma Fióktelep Tel.: +36 1 229 8900
Č eská republika Boehringer Ingelheim spol. s r.o.
Tel: +420 234 655 111
Malta Boehringer Ingelheim Ltd.
Tel: +44 1344 424 600
Danmark Boehringer Ingelheim Danmark A/S Tlf: +45 39 15 88 88
Nederland Boehringer Ingelheim b.v.
Tel: +31 (0) 800 22 55889
Deutschland Boehringer Ingelheim Pharma GmbH & Co.
KG Tel: +49 (0) 800 77 90 900
Norge Boehringer Ingelheim Norway KS Tlf: +47 66 76 13 00
Eesti Boehringer Ingelheim Pharma GmbH Eesti Filiaal Tel: +372 60 80 940
Österreich Boehringer Ingelheim RCV GmbH & Co KG Tel: +43 1 80 105-0
Eλλάδα Boehringer Ingelheim Ellas A.E.
Tηλ: +30 2 10 89 06 300
Polska Boehringer Ingelheim Sp.zo.o.
Tel.: +48 22 699 0 699
España Boehringer Ingelheim España S.A.
Tel: +34 93 404 58 00
Portugal Boehringer Ingelheim, Lda.
Tel: +351 21 313 53 00
France Boehringer Ingelheim France S.A.S.
Tél: +33 3 26 50 45 33
România Boehringer Ingelheim Pharma Ges mbH ReprezentanÅ£ a din România Tel: +40 21 330 99 63
Ireland Boehringer Ingelheim Ireland Ltd.
Tel: +353 1 295 9620
Slovenija Boehringer Ingelheim Pharma Podruž nica Ljubljana Tel: +386 1 586 40 00
Ísland Vistor hf.
Sími: +354 535 7000
Slovenská republika Boehringer Ingelheim Pharma organizač ná zlož ka Tel: +421 2 5810 1211
Italia Boehringer Ingelheim Italia S.p.A.
Tel: +39 02 5355 1
Suomi/Finland Boehringer Ingelheim Finland Ky Puh/Tel: +358 10 3102 800
Κύπρος Boehringer Ingelheim Ellas A.E.
Tηλ: +30 2 10 89 06 300
Sverige Boehringer Ingelheim AB Tel: +46 8 721 21 00
117 Latvija Boehringer Ingelheim Pharma GmbH Pā rstā vniecī ba Latvijā Tel: +371 67 240 068
United Kingdom Boehringer Ingelheim Ltd.
Tel: +44 1344 424 600
Lietuva Boehringer Ingelheim Pharma Ges mbH Atstovybė Lietuvoje Tel.: +370 37 473922
Deze bijsluiter is voor de laatste keer goedgekeurd in {MM/JJJJ}
118 BIJSLUITER:
INFORMATIE VOOR DE GEBRUIK(ST)ER
SIFROL 0,7 mg tabletten pramipexol
Lees de hele bijsluiter zorgvuldig door voordat u start met het gebruik van dit geneesmiddel.
- Bewaar deze bijsluiter, het kan nodig zijn om deze nog eens door te lezen.
- Heeft u nog vragen, raadpleeg dan uw arts of apotheker.
- Dit geneesmiddel is aan u persoonlijk voorgeschreven, geef dit geneesmiddel niet door aan
anderen.
Dit geneesmiddel kan schadelijk voor hen zijn, zelfs als de verschijnselen dezelfde zijn als waarvoor u het geneesmiddel heeft gekregen.
- Wanneer één van de bijwerkingen ernstig wordt of als er bij u een bijwerking optreedt die niet in
deze bijsluiter is vermeld, raadpleeg dan uw arts of apotheker.
In deze bijsluiter:
1.
Wat is SIFROL en waarvoor wordt het gebruikt 2.
Wat u moet weten voordat u SIFROL inneemt 3.
Hoe wordt SIFROL ingenomen 4.
Mogelijke bijwerkingen 5.
Hoe bewaart u SIFROL 6.
Aanvullende informatie
1.
WAT IS SIFROL EN WAARVOOR WORDT HET GEBRUIKT
SIFROL behoort tot de dopamine-agonisten, een groep van geneesmiddelen die de dopaminereceptoren in de hersenen stimuleren.
Stimulatie van de dopaminereceptoren veroorzaakt hersenimpulsen die de bewegingen van het lichaam helpen controleren.
SIFROL wordt gebruikt om:
- de verschijnselen van de ziekte van Parkinson te behandelen.
SIFROL wordt alleen of in
combinatie met het geneesmiddel levodopa gegeven.
- de verschijnselen van matig tot ernstig idiopatisch Restless Legs Syndroom te behandelen.
2.
WAT U MOET WETEN VOORDAT U SIFROL INNEEMT
Neem SIFROL niet in
- als u allergisch (overgevoelig) bent voor pramipexol, of één van de andere bestanddelen van de
tabletten (zie rubriek 6, “ Aanvullende informatie”).
Wees extra voorzichtig met SIFROL Vertel het uw arts als u medische klachten of verschijnselen heeft (gehad) of krijgt, in het bijzonder als het één van onderstaande klachten of verschijnselen is:
- nieraandoening
- hallucinaties (zien, horen of voelen van dingen die er niet zijn).
De meeste hallucinaties zijn
visueel.
- dyskinesie (bv. abnormale, ongecontroleerde bewegingen van de ledematen)
Als u gevorderde ziekte van Parkinson heeft en ook levodopa inneemt, kunt u dyskinesie ontwikkelen tijdens het starten van SIFROL.
- slaperigheid en episodes van een plotselinge slaapaanval
- gedragsveranderingen (bv. pathologisch gokken, dwangmatig winkelen), toegenomen libido
(bv. verhoogd seksueel verlangen), eetaanvallen.
- psychose (bv. vergelijkbaar met symptomen van schizofrenie)
- visusstoornissen
Uw ogen dienen regelmatig gecontroleerd te worden tijdens de behandeling met SIFROL
119
- ernstige hart- of bloedvataandoeningen
Uw bloeddruk dient regelmatig te worden gecontroleerd, vooral bij de start van de behandeling.
Dit is om orthostatische hypertensie te vermijden (plotselinge bloeddrukdaling bij het opstaan).
- augmentatie (het sterker worden van de symptomen)
Het kan gebeuren dat u bemerkt dat de symptomen eerder beginnen dan gebruikelijk, heviger zijn en andere ledematen treffen.
Kinderen en adolescenten Het wordt niet aangeraden SIFROL te gebruiken bij kinderen en adolescenten jonger dan 18 jaar.
Inname met andere geneesmiddelen Vertel uw arts of apotheker als u andere geneesmiddelen gebruikt of kort geleden heeft gebruikt.
Dit geldt ook voor geneesmiddelen, kruidenpreparaten en voedingssupplementen die u zonder doktersvoorschrift kunt verkrijgen.
U dient het gelijktijdige gebruik van SIFROL met antipsychotica te vermijden.
Pas op als u de volgende geneesmiddelen gebruikt:
- cimetidine (wordt gebruikt voor de behandeling van overmatig maagzuur en maagzweren)
- amantadine (kan worden gebruikt tegen de ziekte van Parkinson)
Als u levodopa gebruikt, wordt aangeraden de dosering van levodopa te verlagen als u start met de behandeling met SIFROL.
Pas op als u andere geneesmiddelen gebruikt die u kalmeren (een sederend effect hebben) of als u alcohol gebruikt.
In deze gevallen kan SIFROL uw vermogen om voertuigen te besturen en machines te gebruiken beïnvloeden.
Inname van SIFROL met voedsel en drank Wees voorzichtig als u alcohol gebruikt gedurende de behandeling met SIFROL.
SIFROL kan met of zonder voedsel worden ingenomen.
De tabletten dienen met water te worden ingenomen.
Zwangerschap en borstvoeding Vertel het uw arts als u zwanger bent, denkt zwanger te zijn of van plan bent om zwanger te raken.
Uw arts zal dan met u bespreken of u SIFROL moet blijven innemen.
Het effect van SIFROL op het ongeboren kind is onbekend.
Neem SIFROL daarom niet als u zwanger bent, tenzij uw arts dat adviseert.
SIFROL dient niet te worden ingenomen tijdens het geven van borstvoeding.
SIFROL kan de melkproductie remmen.
Ook kan het in de moedermelk terecht komen en zo uw baby bereiken.
Als behandeling met SIFROL noodzakelijk is, dient de borstvoeding te worden gestopt.
Vraag uw arts of apotheker om advies voordat u een geneesmiddel inneemt.
Rijvaardigheid en het gebruik van machines SIFROL kan waanvoorstellingen (zien, horen of voelen van dingen die er niet zijn) veroorzaken.
Als u hier last van krijgt dient u niet te rijden of machines te gebruiken.
SIFROL is in verband gebracht met slaperigheid en episodes van een plotselinge slaapaanval, in het bijzonder bij patiënten met de ziekte van Parkinson.
Als u deze bijwerkingen ervaart mag u niet rijden en geen machines bedienen.
Vertel het uw arts als dit gebeurt.
Belangrijke informatie over enkele bestanddelen van SIFROL SIFROL tabletten bevatten mannitol.
Dit kan een mild laxerend (stoelgang bevorderend) effect hebben.
120 3.
HOE WORDT SIFROL INGENOMEN
Neem SIFROL altijd exact volgens de instructies van uw arts in.
Uw arts zal u adviseren over de juiste dosering.
U kunt SIFROL innemen met of zonder voedsel.
Slik de tabletten met water.
Ziekte van Parkinson De dagelijkse dosering dient verdeeld over 3 gelijke doses te worden ingenomen.
Gedurende de eerste week is de gebruikelijke dosering driemaal daags één tablet SIFROL 0,088 mg (overeenkomend met 0,264 mg pramipexol base (= 0,375 mg pramipexol zout) per dag):
1e week
Aantal tabletten
drie maal per dag 1 tablet SIFROL 0,088 mg
Totale dagdosering (mg)
0,264
Dit zal iedere 5 tot 7 dagen op advies van uw arts worden verhoogd totdat de verschijnselen onder controle zijn (onderhoudsdosering).
2e week
3e week
Aantal tabletten
drie
maal per dag 1 tablet SIFROL 0,18 mg
drie maal per dag 1
tablet SIFROL 0,35 mg OF
OF
drie maal per dag 2
tabletten SIFROL 0,18
drie maal per dag 2 tabletten SIFROL 0,088 mg
mg
Totale dagdosering (mg)
0,54
1,1
De gebruikelijke onderhoudsdosering is 1,1 mg per dag.
Uw dosering kan echter nog verder worden verhoogd.
Indien nodig, kan uw arts de dosering verhogen tot maximaal 3,3 mg pramipexol per dag.
Een lagere onderhoudsdosering dan drie SIFROL 0,088 mg tabletten per dag is ook mogelijk.
Laagste onderhoudsdosering
Hoogste onderhoudsdosering
Aantal tabletten
drie maal per dag 1 tablet SIFROL 0,088 mg
drie maal per dag 1 tablet SIFROL 1,1 mg
Totale
dagdosering (mg)
0,264
3,3
Patienten met een nieraandoening Indien u een matige tot ernstige nieraandoening heeft, zal uw arts u een lagere dosering voorschrijven.
In dat geval zult u slechts éénmaal of tweemaal per dag de tabletten innemen.
Als u een matige nieraandoening heeft zal de gebruikelijke aanvangsdosering 1 tablet SIFROL 0,088 mg tweemaal per dag zijn.
Bij een ernstige nieraandoening zal de gebruikelijke aanvangsdosering slechts 1 tablet SIFROL 0,088 mg per dag zijn.
Restless Legs Syndroom De dosis wordt normaal gesproken éénmaal per dag ingenomen, ’ s avonds, 2 tot 3 uur voor het naar bed gaan.
In de eerste week is de gebruikelijke dosering 1 tablet SIFROL 0,088 mg éénmaal per dag (gelijk aan 0,088 mg per dag):
121 1e week
Aantal tabletten
1 tablet SIFROL 0,088 mg
Totale dagdosering (mg)
0,088
Dit zal iedere 4 tot 7 dagen op advies van uw controle zijn (onderhoudsdosering).
arts worden verhoogd totdat de verschijnselen onder
2e week
3e week
4e week
Aantal tabletten 1 tablet SIFROL 0,18 mg OF
1 tablet SIFROL 0,35 mg OF
1 tablet SIFROL 0,35 mg en 1 tablet SIFROL
2 tabletten
SIFROL 0,088 mg
2 tabletten SIFROL 0,18 mg OF
0,18 mg OF
4 tabletten SIFROL 0,088 mg 3 tabletten SIFROL 0,18 mg OF 6 tabletten SIFROL 0,088 mg
Totale
0,18
0,35
0,54
dagdosering (mg)
De dagelijkse dosis dient niet hoger te zijn dan 6 tabletten SIFROL 0,088 mg ofwel in totaal 0,54 mg pramipexol base (overeenkomend met 0,75 mg pramipexol zout).
Als u langer dan enkele dagen stopt met het innemen van uw tabletten en weer wilt beginnen met de behandeling dient u weer bij de laagste dosis te beginnen.
U kunt de dosering weer opbouwen, net zoals u de eerste keer heeft gedaan.
Vraag uw arts om advies.
Uw arts zal de behandeling na 3 maanden evalueren om te beslissen of met de behandeling wordt doorgegaan of niet.
Patiënten met een nieraandoening Als u een ernstige nieraandoening heeft, kan het zijn dat SIFROL voor u geen geschikte behandeling is.
Wat u moet doen als u meer van SIFROL heeft ingenomen dan u zou mogen Wanneer u per ongeluk te veel tabletten heeft ingenomen,
- neem dan direct contact op met uw arts of de eerste hulppost van het dichtstbijzijnde ziekenhuis
voor advies.
- Kunt u last krijgen van overgeven, rusteloosheid of een van de andere bijwerkingen zoals
beschreven in hoofdstuk 4 (Mogelijke bijwerkingen).
Wat u moet doen wanneer u bent vergeten SIFROL in te nemen Maakt u zich geen zorgen.
Neem de vergeten dosis niet meer in maar ga gewoon door met het innemen van de volgende dosis op het juiste tijdstip.
Probeer niet de vergeten dosis in te halen.
Als u stopt met het innemen van SIFROL Stop niet met SIFROL zonder eerst met uw arts te overleggen.
Als u moet stoppen met het innemen van dit geneesmiddel, zal uw arts de dosis geleidelijk verlagen.
Dit vermindert het risico op het verergeren van de ziekteverschijnselen.
Als u aan de ziekte van Parkinson lijdt dient u niet abrupt te stoppen met de behandeling met SIFROL.
Ineens stoppen kan er toe leiden dat u last krijgt van een zogeheten maligne neuroleptisch syndroom.
Deze aandoening kan een ernstig risico voor de gezondheid zijn.
De symptomen zijn onder andere:
- akinesie (verlies van spierbeweging)
122
- stijve spieren
- koorts
- onstabiele bloeddruk
- tachycardie (verhoogde hartslag)
- verwardheid
- verminderd bewustzijn (bv. coma)
Als u nog vragen heeft over het gebruik van dit geneesmiddel, raadpleeg dan uw arts of apotheker.
4.
MOGELIJKE BIJWERKINGEN
Zoals alle geneesmiddelen kan SIFROL bijwerkingen veroorzaken, hoewel niet iedereen deze bijwerkingen krijgt.
De bijwerkingen zijn onderverdeeld in de volgende frequenties:
Zeer vaak:
Vaak:
Soms:
Zelden:
Zeer zelden:
Onbekend
Beïnvloed meer dan 1 op de 10 gebruikers Beïnvloed 1 tot 10 op de 100 gebruikers Beïnvloed 1 tot 10 op de 1000 gebruikers Beïnvloed 1 tot 10 op de 10.000 gebruikers Beïnvloed minder dan 1 op de 10.000 gebruikers Frequentie kan niet worden bepaald uit de beschikbare informatie
Als u aan de ziekte van
Parkinson lijdt, kunt u last krijgen van de volgende bijwerkingen:
Zeer vaak:
- dyskinesie (bv. abnormale, ongecontroleerde bewegingen van de ledematen)
- slaperigheid
- duizeligheid
- misselijkheid (ziek voelen)
- hypotensie (lage bloeddruk)
Vaak:
- dwang tot abnormaal gedrag
- hallucinaties (zien, horen en voelen van dingen die er niet zijn)
- verwardheid
- vermoeidheid
- slapeloosheid (insomnia)
- overmatige vochtophoping, gewoonlijk in de benen (perifeer oedeem)
- hoofdpijn
- abnormaal dromen
- obstipatie (verstopping)
- rusteloosheid
- geheugenverlies
- visuele stoornissen
- overgeven
- gewichtsverlies
Soms:
- paranoia (bv. overmatige angst voor het eigen welzijn)
- waanideeën
- overmatige slaperigheid overdag en plotseling in slaap vallen
- hyperkinesie (meer bewegen en niet stil kunnen zitten)
- gewichtstoename
- verhoogd seksueel verlangen (bv. verhoogd libido)
- allergische reacties (bv. uitslag, jeuk, overgevoeligheid)
- flauwvallen
123
- pathologisch gokken, vooral indien hoge doses SIFROL worden ingenomen
- hyperseksualiteit
- dwangmatig winkelen
Met onbekende frequentie:
- meer eten (eetaanvallen, vraatzucht)
Als u aan Restless legs syndroom lijdt, kunt u last krijgen van de volgende bijwerkingen:
Zeer vaak:
- misselijkheid
Vaak:
- veranderingen in het slaappatroon, zoals slapeloosheid (insomnia) en slaperigheid
- vermoeidheid
- hoofdpijn
- abnormale dromen
- obstipatie (verstopping)
- duizeligheid
- overgeven (ziek zijn)
Soms:
- hallucinaties (zien, horen of voelen van dingen die er niet zijn)
- verwardheid
- overmatige slaperigheid overdag en plotseling in slaap vallen
- gewichtstoename
- verhoogd seksueel verlangen (bv. verhoogd libido)
- hypotensie (lage bloeddruk)
- overmatige vochtophoping, gewoonlijk in de benen (perifeer oedeem)
- allergische reactie (bijv. uitslag, jeuk, overgevoeligheid)
- flauwvallen
- rusteloosheid
- visuele stoornissen
- gewichtsverlies
Onbekende frequentie:
- pathologisch gokken, vooral indien hoge doses SIFROL worden ingenomen
- hyperseksualiteit
- dwang tot abnormaal gedrag
- meer eten (eetaanvallen, vraatzucht)
- dyskinesie (bv. abnormale, ongecontroleerde bewegingen van de ledematen)
- hyperkinesie (meer bewegen en niet stil kunnen zitten)
- paranoia (bv. overmatige angst voor het eigen welzijn)
- waanideeën
- geheugenverlies
- dwangmatig winkelen
Wanneer één van de bijwerkingen ernstig wordt of als er bij u een bijwerking optreedt die niet in deze bijsluiter is vermeld, raadpleeg dan uw arts of apotheker.
5.
HOE BEWAART U SIFROL
Buiten het bereik en zicht van kinderen houden.
Gebruik SIFROL niet meer na de vervaldatum die staat vermeld op de doos.
De vervaldatum verwijst naar de laatste dag van die maand.
Niet bewaren boven 30°C.
124 Bewaar in de originele verpakking om de tabletten tegen licht te beschermen.
Geneesmiddelen dienen niet weggegooid te worden via het afvalwater of met huishoudelijk afval.
Vraag uw apotheker wat u met medicijnen moet doen die niet meer nodig zijn.
Deze maatregelen zullen helpen bij de bescherming van het milieu.
6.
AANVULLENDE INFORMATIE
Wat bevat SIFROL Het werkzame bestanddeel is pramipexol.
Iedere SIFROL 0,7 mg tablet bevat 0,7 mg pramipexol base (als 1 mg pramipexol dihydrochloride monohydraat).
De andere bestanddelen zijn mannitol, maïszetmeel, watervrij colloïdaal kiezelzuur, povidon K 25 en magnesiumstearaat.
Hoe ziet SIFROL er uit en wat is de inhoud van de verpakking SIFROL 0,7 mg tabletten zijn wit, rond, plat en ingegraveerd met een code.
De tabletten bevatten een breekgleuf en zijn deelbaar in twee.
SIFROL is verkrijgbaar in aluminium doordrukstrips met 10 tabletten per strip, in een kartonnen verpakking van 3 of 10 doordrukstrips (30 of 100 tabletten).
Houder van de vergunning voor het in de handel brengen Boehringer Ingelheim International GmbH D-55216 Ingelheim am Rhein Duitsland
Fabrikant Boehringer Ingelheim Pharma GmbH & Co.
KG D-55216 Ingelheim am Rhein Duitsland
125 Neem voor alle informatie met betrekking tot dit geneesmiddel contact op met de lokale vertegenwoordiger van de houder van de vergunning voor het in de handel brengen:
België/Belgique/Belgien SCS Boehringer Ingelheim Comm.V Tél/Tel: +32 2 773 33 11
Luxembourg/Luxemburg SCS Boehringer Ingelheim Comm.V Tél/Tel: +32 2 773 33 11
ÐÑÐ»Ð³Ð°ÑÐ¸Ñ ÐÑÐ¾ÑÐ¸Ð½Ð³ÐµÑ ÐÐ½Ð³ÐµÐ»ÑÐ°Ð¹Ð¼ Ð¤Ð°ÑÐ¼Ð° ÐÐ¼Ð±Ð¥ Ð¢ÐµÐ»: +359 2 958 79 98
Magyarország Boehringer Ingelheim Pharma Fióktelep Tel.: +36 1 229 8900
Č eská republika Boehringer Ingelheim spol. s r.o.
Tel: +420 234 655 111
Malta Boehringer Ingelheim Ltd.
Tel: +44 1344 424 600
Danmark Boehringer Ingelheim Danmark A/S Tlf: +45 39 15 88 88
Nederland Boehringer Ingelheim b.v.
Tel: +31 (0) 800 22 55889
Deutschland Boehringer Ingelheim Pharma GmbH & Co.
KG Tel: +49 (0) 800 77 90 900
Norge Boehringer Ingelheim Norway KS Tlf: +47 66 76 13 00
Eesti Boehringer Ingelheim Pharma GmbH Eesti Filiaal Tel: +372 60 80 940
Österreich Boehringer Ingelheim RCV GmbH & Co KG Tel: +43 1 80 105-0
Eλλάδα Boehringer Ingelheim Ellas A.E.
Tηλ: +30 2 10 89 06 300
Polska Boehringer Ingelheim Sp.zo.o.
Tel.: +48 22 699 0 699
España Boehringer Ingelheim España S.A.
Tel: +34 93 404 58 00
Portugal Boehringer Ingelheim, Lda.
Tel: +351 21 313 53 00
France Boehringer Ingelheim France S.A.S.
Tél: +33 3 26 50 45 33
România Boehringer Ingelheim Pharma Ges mbH ReprezentanÅ£ a din România Tel: +40 21 330 99 63
Ireland Boehringer Ingelheim Ireland Ltd.
Tel: +353 1 295 9620
Slovenija Boehringer Ingelheim Pharma Podruž nica Ljubljana Tel: +386 1 586 40 00
Ísland Vistor hf.
Sími: +354 535 7000
Slovenská republika Boehringer Ingelheim Pharma organizač ná zlož ka Tel: +421 2 5810 1211
Italia Boehringer Ingelheim Italia S.p.A.
Tel: +39 02 5355 1
Suomi/Finland Boehringer Ingelheim Finland Ky Puh/Tel: +358 10 3102 800
Κύπρος Boehringer Ingelheim Ellas A.E.
Tηλ: +30 2 10 89 06 300
Sverige Boehringer Ingelheim AB Tel: +46 8 721 21 00
126 Latvija Boehringer Ingelheim Pharma GmbH Pā rstā vniecī ba Latvijā Tel: +371 67 240 068
United Kingdom Boehringer Ingelheim Ltd.
Tel: +44 1344 424 600
Lietuva Boehringer Ingelheim Pharma Ges mbH Atstovybė Lietuvoje Tel.: +370 37 473922
Deze bijsluiter is voor de laatste keer goedgekeurd in {MM/JJJJ}
127 BIJSLUITER:
INFORMATIE VOOR DE GEBRUIK(ST)ER
SIFROL 1,1 mg tabletten pramipexol
Lees de hele bijsluiter zorgvuldig door voordat u start met het gebruik van dit geneesmiddel.
- Bewaar deze bijsluiter, het kan nodig zijn om deze nog eens door te lezen.
- Heeft u nog vragen, raadpleeg dan uw arts of apotheker.
- Dit geneesmiddel is aan u persoonlijk voorgeschreven, geef dit geneesmiddel niet door aan
anderen.
Dit geneesmiddel kan schadelijk voor hen zijn, zelfs als de verschijnselen dezelfde zijn als waarvoor u het geneesmiddel heeft gekregen.
- Wanneer één van de bijwerkingen ernstig wordt of als er bij u een bijwerking optreedt die niet in
deze bijsluiter is vermeld, raadpleeg dan uw arts of apotheker.
In deze bijsluiter:
1.
Wat is SIFROL en waarvoor wordt het gebruikt 2.
Wat u moet weten voordat u SIFROL inneemt 3.
Hoe wordt SIFROL ingenomen 4.
Mogelijke bijwerkingen 5.
Hoe bewaart u SIFROL 6.
Aanvullende informatie
1.
WAT IS SIFROL EN WAARVOOR WORDT HET GEBRUIKT
SIFROL behoort tot de dopamine-agonisten, een groep van geneesmiddelen die de dopaminereceptoren in de hersenen stimuleren.
Stimulatie van de dopaminereceptoren veroorzaakt hersenimpulsen die de bewegingen van het lichaam helpen controleren.
SIFROL wordt gebruikt om:
- de verschijnselen van de ziekte van Parkinson te behandelen.
SIFROL wordt alleen of in
combinatie met het geneesmiddel levodopa gegeven.
- de verschijnselen van matig tot ernstig idiopatisch Restless Legs Syndroom te behandelen.
2.
WAT U MOET WETEN VOORDAT U SIFROL INNEEMT
Neem SIFROL niet in
- als u allergisch (overgevoelig) bent voor pramipexol, of één van de andere bestanddelen van de
tabletten (zie rubriek 6, “ Aanvullende informatie”).
Wees extra voorzichtig met SIFROL Vertel het uw arts als u medische klachten of verschijnselen heeft (gehad) of krijgt, in het bijzonder als het één van onderstaande klachten of verschijnselen is:
- nieraandoening
- hallucinaties (zien, horen of voelen van dingen die er niet zijn).
De meeste hallucinaties zijn
visueel.
- dyskinesie (bv. abnormale, ongecontroleerde bewegingen van de ledematen)
Als u gevorderde ziekte van Parkinson heeft en ook levodopa inneemt, kunt u dyskinesie ontwikkelen tijdens het starten van SIFROL.
- slaperigheid en episodes van een plotselinge slaapaanval
- gedragsveranderingen (bv. pathologisch gokken, dwangmatig winkelen), toegenomen libido
(bv. verhoogd seksueel verlangen), eetaanvallen.
- psychose (bv. vergelijkbaar met symptomen van schizofrenie)
- visusstoornissen
Uw ogen dienen regelmatig gecontroleerd te worden tijdens de behandeling met SIFROL
128
- ernstige hart- of bloedvataandoeningen
Uw bloeddruk dient regelmatig te worden gecontroleerd, vooral bij de start van de behandeling.
Dit is om orthostatische hypertensie te vermijden (plotselinge bloeddrukdaling bij het opstaan).
- augmentatie (het sterker worden van de symptomen)
Het kan gebeuren dat u bemerkt dat de symptomen eerder beginnen dan gebruikelijk, heviger zijn en andere ledematen treffen.
Kinderen en adolescenten Het wordt niet aangeraden SIFROL te gebruiken bij kinderen en adolescenten jonger dan 18 jaar.
Inname met andere geneesmiddelen Vertel uw arts of apotheker als u andere geneesmiddelen gebruikt of kort geleden heeft gebruikt.
Dit geldt ook voor geneesmiddelen, kruidenpreparaten en voedingssupplementen die u zonder doktersvoorschrift kunt verkrijgen.
U dient het gelijktijdige gebruik van SIFROL met antipsychotica te vermijden.
Pas op als u de volgende geneesmiddelen gebruikt:
- cimetidine (wordt gebruikt voor de behandeling van overmatig maagzuur en maagzweren)
- amantadine (kan worden gebruikt tegen de ziekte van Parkinson)
Als u levodopa gebruikt, wordt aangeraden de dosering van levodopa te verlagen als u start met de behandeling met SIFROL.
Pas op als u andere geneesmiddelen gebruikt die u kalmeren (een sederend effect hebben) of als u alcohol gebruikt.
In deze gevallen kan SIFROL uw vermogen om voertuigen te besturen en machines te gebruiken beïnvloeden.
Inname van SIFROL met voedsel en drank Wees voorzichtig als u alcohol gebruikt gedurende de behandeling met SIFROL.
SIFROL kan met of zonder voedsel worden ingenomen.
De tabletten dienen met water te worden ingenomen.
Zwangerschap en borstvoeding Vertel het uw arts als u zwanger bent, denkt zwanger te zijn of van plan bent om zwanger te raken.
Uw arts zal dan met u bespreken of u SIFROL moet blijven innemen.
Het effect van SIFROL op het ongeboren kind is onbekend.
Neem SIFROL daarom niet als u zwanger bent, tenzij uw arts dat adviseert.
SIFROL dient niet te worden ingenomen tijdens het geven van borstvoeding.
SIFROL kan de melkproductie remmen.
Ook kan het in de moedermelk terecht komen en zo uw baby bereiken.
Als behandeling met SIFROL noodzakelijk is, dient de borstvoeding te worden gestopt.
Vraag uw arts of apotheker om advies voordat u een geneesmiddel inneemt.
Rijvaardigheid en het gebruik van machines SIFROL kan waanvoorstellingen (zien, horen of voelen van dingen die er niet zijn) veroorzaken.
Als u hier last van krijgt dient u niet te rijden of machines te gebruiken.
SIFROL is in verband gebracht met slaperigheid en episodes van een plotselinge slaapaanval, in het bijzonder bij patiënten met de ziekte van Parkinson.
Als u deze bijwerkingen ervaart mag u niet rijden en geen machines bedienen.
Vertel het uw arts als dit gebeurt.
Belangrijke informatie over enkele bestanddelen van SIFROL SIFROL tabletten bevatten mannitol.
Dit kan een mild laxerend (stoelgang bevorderend) effect hebben.
129 3.
HOE WORDT SIFROL INGENOMEN
Neem SIFROL altijd exact volgens de instructies van uw arts in.
Uw arts zal u adviseren over de juiste dosering.
U kunt SIFROL innemen met of zonder voedsel.
Slik de tabletten met water.
Ziekte van Parkinson De dagelijkse dosering dient verdeeld over 3 gelijke doses te worden ingenomen.
Gedurende de eerste week is de gebruikelijke dosering driemaal daags één tablet SIFROL 0,088 mg (overeenkomend met 0,264 mg pramipexol base (= 0,375 mg pramipexol zout) per dag):
1e week
Aantal tabletten
drie maal per dag 1 tablet SIFROL 0,088 mg
Totale dagdosering (mg)
0,264
Dit zal iedere 5 tot 7 dagen op advies van uw arts worden verhoogd totdat de verschijnselen onder controle zijn (onderhoudsdosering).
2e week
3e week
Aantal tabletten
drie
maal per dag 1 tablet SIFROL 0,18 mg
drie maal per dag 1
tablet SIFROL 0,35 mg OF
OF
drie maal per dag 2
tabletten SIFROL 0,18
drie maal per dag 2 tabletten SIFROL 0,088 mg
mg
Totale dagdosering (mg)
0,54
1,1
De gebruikelijke onderhoudsdosering is 1,1 mg per dag.
Uw dosering kan echter nog verder worden verhoogd.
Indien nodig, kan uw arts de dosering verhogen tot maximaal 3,3 mg pramipexol per dag.
Een lagere onderhoudsdosering dan drie SIFROL 0,088 mg tabletten per dag is ook mogelijk.
Laagste onderhoudsdosering
Hoogste onderhoudsdosering
Aantal tabletten
drie maal per dag 1 tablet SIFROL 0,088 mg
drie maal per dag 1 tablet SIFROL 1,1 mg
Totale
dagdosering (mg)
0,264
3,3
Patienten met een nieraandoening Indien u een matige tot ernstige nieraandoening heeft, zal uw arts u een lagere dosering voorschrijven.
In dat geval zult u slechts éénmaal of tweemaal per dag de tabletten innemen.
Als u een matige nieraandoening heeft zal de gebruikelijke aanvangsdosering 1 tablet SIFROL 0,088 mg tweemaal per dag zijn.
Bij een ernstige nieraandoening zal de gebruikelijke aanvangsdosering slechts 1 tablet SIFROL 0,088 mg per dag zijn.
Restless Legs Syndroom De dosis wordt normaal gesproken éénmaal per dag ingenomen, ’ s avonds, 2 tot 3 uur voor het naar bed gaan.
In de eerste week is de gebruikelijke dosering 1 tablet SIFROL 0,088 mg éénmaal per dag (gelijk aan 0,088 mg per dag):
130 1e week
Aantal tabletten
1 tablet SIFROL 0,088 mg
Totale dagdosering (mg)
0,088
Dit zal iedere 4 tot 7 dagen op advies van uw controle zijn (onderhoudsdosering).
arts worden verhoogd totdat de verschijnselen onder
2e week
3e week
4e week
Aantal tabletten 1 tablet SIFROL 0,18 mg OF
1 tablet SIFROL 0,35 mg OF
1 tablet SIFROL 0,35 mg en 1 tablet SIFROL
2 tabletten
SIFROL 0,088 mg
2 tabletten SIFROL 0,18 mg OF
0,18 mg OF
4 tabletten SIFROL 0,088 mg 3 tabletten SIFROL 0,18 mg OF 6 tabletten SIFROL 0,088 mg
Totale
0,18
0,35
0,54
dagdosering (mg)
De dagelijkse dosis dient niet hoger te zijn dan 6 tabletten SIFROL 0,088 mg ofwel in totaal 0,54 mg pramipexol base (overeenkomend met 0,75 mg pramipexol zout).
Als u langer dan enkele dagen stopt met het innemen van uw tabletten en weer wilt beginnen met de behandeling dient u weer bij de laagste dosis te beginnen.
U kunt de dosering weer opbouwen, net zoals u de eerste keer heeft gedaan.
Vraag uw arts om advies.
Uw arts zal de behandeling na 3 maanden evalueren om te beslissen of met de behandeling wordt doorgegaan of niet.
Patiënten met een nieraandoening Als u een ernstige nieraandoening heeft, kan het zijn dat SIFROL voor u geen geschikte behandeling is.
Wat u moet doen als u meer van SIFROL heeft ingenomen dan u zou mogen Wanneer u per ongeluk te veel tabletten heeft ingenomen,
- neem dan direct contact op met uw arts of de eerste hulppost van het dichtstbijzijnde ziekenhuis
voor advies.
- Kunt u last krijgen van overgeven, rusteloosheid of een van de andere bijwerkingen zoals
beschreven in hoofdstuk 4 (Mogelijke bijwerkingen).
Wat u moet doen wanneer u bent vergeten SIFROL in te nemen Maakt u zich geen zorgen.
Neem de vergeten dosis niet meer in maar ga gewoon door met het innemen van de volgende dosis op het juiste tijdstip.
Probeer niet de vergeten dosis in te halen.
Als u stopt met het innemen van SIFROL Stop niet met SIFROL zonder eerst met uw arts te overleggen.
Als u moet stoppen met het innemen van dit geneesmiddel, zal uw arts de dosis geleidelijk verlagen.
Dit vermindert het risico op het verergeren van de ziekteverschijnselen.
Als u aan de ziekte van Parkinson lijdt dient u niet abrupt te stoppen met de behandeling met SIFROL.
Ineens stoppen kan er toe leiden dat u last krijgt van een zogeheten maligne neuroleptisch syndroom.
Deze aandoening kan een ernstig risico voor de gezondheid zijn.
De symptomen zijn onder andere:
- akinesie (verlies van spierbeweging)
131
- stijve spieren
- koorts
- onstabiele bloeddruk
- tachycardie (verhoogde hartslag)
- verwardheid
- verminderd bewustzijn (bv. coma)
Als u nog vragen heeft over het gebruik van dit geneesmiddel, raadpleeg dan uw arts of apotheker.
4.
MOGELIJKE BIJWERKINGEN
Zoals alle geneesmiddelen kan SIFROL bijwerkingen veroorzaken, hoewel niet iedereen deze bijwerkingen krijgt.
De bijwerkingen zijn onderverdeeld in de volgende frequenties:
Zeer vaak:
Vaak:
Soms:
Zelden:
Zeer zelden:
Onbekend
Beïnvloed meer dan 1 op de 10 gebruikers Beïnvloed 1 tot 10 op de 100 gebruikers Beïnvloed 1 tot 10 op de 1000 gebruikers Beïnvloed 1 tot 10 op de 10.000 gebruikers Beïnvloed minder dan 1 op de 10.000 gebruikers Frequentie kan niet worden bepaald uit de beschikbare informatie
Als u aan de ziekte van
Parkinson lijdt, kunt u last krijgen van de volgende bijwerkingen:
Zeer vaak:
- dyskinesie (bv. abnormale, ongecontroleerde bewegingen van de ledematen)
- slaperigheid
- duizeligheid
- misselijkheid (ziek voelen)
- hypotensie (lage bloeddruk)
Vaak:
- dwang tot abnormaal gedrag
- hallucinaties (zien, horen en voelen van dingen die er niet zijn)
- verwardheid
- vermoeidheid
- slapeloosheid (insomnia)
- overmatige vochtophoping, gewoonlijk in de benen (perifeer oedeem)
- hoofdpijn
- abnormaal dromen
- obstipatie (verstopping)
- rusteloosheid
- geheugenverlies
- visuele stoornissen
- overgeven
- gewichtsverlies
Soms:
- paranoia (bv. overmatige angst voor het eigen welzijn)
- waanideeën
- overmatige slaperigheid overdag en plotseling in slaap vallen
- hyperkinesie (meer bewegen en niet stil kunnen zitten)
- gewichtstoename
- verhoogd seksueel verlangen (bv. verhoogd libido)
- allergische reacties (bv. uitslag, jeuk, overgevoeligheid)
132
- flauwvallen
- pathologisch gokken, vooral indien hoge doses SIFROL worden ingenomen
- hyperseksualiteit
- dwangmatig winkelen
Met onbekende frequentie:
- meer eten (eetaanvallen, vraatzucht)
Als u aan Restless legs syndroom lijdt, kunt u last krijgen van de volgende bijwerkingen:
Zeer vaak:
- misselijkheid
Vaak:
- veranderingen in het slaappatroon, zoals slapeloosheid (insomnia) en slaperigheid
- vermoeidheid
- hoofdpijn
- abnormale dromen
- obstipatie (verstopping)
- duizeligheid
- overgeven (ziek zijn)
Soms:
- hallucinaties (zien, horen of voelen van dingen die er niet zijn)
- verwardheid
- overmatige slaperigheid overdag en plotseling in slaap vallen
- gewichtstoename
- verhoogd seksueel verlangen (bv. verhoogd libido)
- hypotensie (lage bloeddruk)
- overmatige vochtophoping, gewoonlijk in de benen (perifeer oedeem)
- allergische reactie (bijv. uitslag, jeuk, overgevoeligheid)
- flauwvallen
- rusteloosheid
- visuele stoornissen
- gewichtsverlies
Onbekende frequentie:
- pathologisch gokken, vooral indien hoge doses SIFROL worden ingenomen
- hyperseksualiteit
- dwang tot abnormaal gedrag
- meer eten (eetaanvallen, vraatzucht)
- dyskinesie (bv. abnormale, ongecontroleerde bewegingen van de ledematen)
- hyperkinesie (meer bewegen en niet stil kunnen zitten)
- paranoia (bv. overmatige angst voor het eigen welzijn)
- waanideeën
- geheugenverlies
- dwangmatig winkelen
Wanneer één van de bijwerkingen ernstig wordt of als er bij u een bijwerking optreedt die niet in deze bijsluiter is vermeld, raadpleeg dan uw arts of apotheker.
5.
HOE BEWAART U SIFROL
Buiten het bereik en zicht van kinderen houden.
Gebruik SIFROL niet meer na de vervaldatum die staat vermeld op de doos.
De vervaldatum verwijst naar de laatste dag van die maand.
133 Niet bewaren boven 30°C.
Bewaar in de originele verpakking om de tabletten tegen licht te beschermen.
Geneesmiddelen dienen niet weggegooid te worden via het afvalwater of met huishoudelijk afval.
Vraag uw apotheker wat u met medicijnen moet doen die niet meer nodig zijn.
Deze maatregelen zullen helpen bij de bescherming van het milieu.
6.
AANVULLENDE INFORMATIE
Wat bevat SIFROL Het werkzame bestanddeel is pramipexol.
Iedere SIFROL 1,1 mg tablet bevat 1,1 mg pramipexol base (als 1,5 mg pramipexol dihydrochloride monohydraat).
De andere bestanddelen zijn mannitol, maïszetmeel, watervrij colloïdaal kiezelzuur, povidon K 25 en magnesiumstearaat.
Hoe ziet SIFROL er uit en wat is de inhoud van de verpakking SIFROL 1,1 mg tabletten zijn wit, rond, plat en ingegraveerd met een code.
De tabletten bevatten een breekgleuf en zijn deelbaar in twee.
SIFROL is verkrijgbaar in aluminium doordrukstrips met 10 tabletten per strip, in een kartonnen verpakking van 3 of 10 doordrukstrips (30 of 100 tabletten).
Houder van de vergunning voor het in de handel brengen Boehringer Ingelheim International GmbH D-55216 Ingelheim am Rhein Duitsland
Fabrikant Boehringer Ingelheim Pharma GmbH & Co.
KG D-55216 Ingelheim am Rhein Duitsland
134 Neem voor alle informatie met betrekking tot dit geneesmiddel contact op met de lokale vertegenwoordiger van de houder van de vergunning voor het in de handel brengen:
België/Belgique/Belgien SCS Boehringer Ingelheim Comm.V Tél/Tel: +32 2 773 33 11
Luxembourg/Luxemburg SCS Boehringer Ingelheim Comm.V Tél/Tel: +32 2 773 33 11
ÐÑÐ»Ð³Ð°ÑÐ¸Ñ ÐÑÐ¾ÑÐ¸Ð½Ð³ÐµÑ ÐÐ½Ð³ÐµÐ»ÑÐ°Ð¹Ð¼ Ð¤Ð°ÑÐ¼Ð° ÐÐ¼Ð±Ð¥ Ð¢ÐµÐ»: +359 2 958 79 98
Magyarország Boehringer Ingelheim Pharma Fióktelep Tel.: +36 1 229 8900
Č eská republika Boehringer Ingelheim spol. s r.o.
Tel: +420 234 655 111
Malta Boehringer Ingelheim Ltd.
Tel: +44 1344 424 600
Danmark Boehringer Ingelheim Danmark A/S Tlf: +45 39 15 88 88
Nederland Boehringer Ingelheim b.v.
Tel: +31 (0) 800 22 55889
Deutschland Boehringer Ingelheim Pharma GmbH & Co.
KG Tel: +49 (0) 800 77 90 900
Norge Boehringer Ingelheim Norway KS Tlf: +47 66 76 13 00
Eesti Boehringer Ingelheim Pharma GmbH Eesti Filiaal Tel: +372 60 80 940
Österreich Boehringer Ingelheim RCV GmbH & Co KG Tel: +43 1 80 105-0
Eλλάδα Boehringer Ingelheim Ellas A.E.
Tηλ: +30 2 10 89 06 300
Polska Boehringer Ingelheim Sp.zo.o.
Tel.: +48 22 699 0 699
España Boehringer Ingelheim España S.A.
Tel: +34 93 404 58 00
Portugal Boehringer Ingelheim, Lda.
Tel: +351 21 313 53 00
France Boehringer Ingelheim France S.A.S.
Tél: +33 3 26 50 45 33
România Boehringer Ingelheim Pharma Ges mbH ReprezentanÅ£ a din România Tel: +40 21 330 99 63
Ireland Boehringer Ingelheim Ireland Ltd.
Tel: +353 1 295 9620
Slovenija Boehringer Ingelheim Pharma Podruž nica Ljubljana Tel: +386 1 586 40 00
Ísland Vistor hf.
Sími: +354 535 7000
Slovenská republika Boehringer Ingelheim Pharma organizač ná zlož ka Tel: +421 2 5810 1211
Italia Boehringer Ingelheim Italia S.p.A.
Tel: +39 02 5355 1
Suomi/Finland Boehringer Ingelheim Finland Ky Puh/Tel: +358 10 3102 800
Κύπρος Boehringer Ingelheim Ellas A.E.
Tηλ: +30 2 10 89 06 300
Sverige Boehringer Ingelheim AB Tel: +46 8 721 21 00
135 Latvija Boehringer Ingelheim Pharma GmbH Pā rstā vniecī ba Latvijā Tel: +371 67 240 068
United Kingdom Boehringer Ingelheim Ltd.
Tel: +44 1344 424 600
Lietuva Boehringer Ingelheim Pharma Ges mbH Atstovybė Lietuvoje Tel.: +370 37 473922
Deze bijsluiter is voor de laatste keer goedgekeurd in {MM/JJJJ}
136