European Medicines Agency
EMEA/H/C/308
EUROPEES OPENBAAR BEOORDELINGSRAPPORT (EPAR)
NOVOMIX 30 NOVOMIX 50 NOVOMIX 70
EPAR-samenvatting voor het publiek
Dit document is een samenvatting van het Europees openbaar beoordelingsrapport (EPAR).
Doel ervan is uit te leggen hoe de op studies gebaseerde beoordeling van het Comité voor geneesmiddelen voor menselijk gebruik (CHMP) heeft geleid tot de aanbevelingen wat betreft de gebruiksvoorwaarden.
Lees de bijsluiter (ook onderdeel van het EPAR) of neem contact op met uw arts of apotheker, als u meer informatie nodig heeft over uw aandoening of behandeling.
De wetenschappelijke discussie waarop de aanbevelingen van het CHMP zijn gebaseerd, is eveneens in het EPAR opgenomen.
Wat is NovoMix?
NovoMix omvat diverse witte suspensies voor injectie.
Het is verkrijgbaar in de vorm van patronen of voorgevulde pennen.
NovoMix bevat de werkzame stof insuline aspart, 100 eenheden (E) per milliliter: • NovoMix 30:
30% oplosbare insuline aspart (snelwerkend) en 70% insuline aspart protamine in kristallijne vorm (langwerkend), • NovoMix 50:
50% oplosbare insuline aspart (snelwerkend) en 50% insuline aspart protamine in kristallijne vorm (langwerkend), • NovoMix 70:
70% oplosbare insuline aspart (snelwerkend) en 30% insuline aspart protamine in kristallijne vorm (langwerkend).
Wanneer wordt NovoMix voorgeschreven?
NovoMix wordt gebruikt voor de behandeling van patiënten met diabetes.
Het geneesmiddel is uitsluitend op doktersvoorschrift verkrijgbaar.
Hoe wordt NovoMix gebruikt?
NovoMix wordt subcutaan (onder de huid) toegediend door injectie in de buikwand of de dij.
Hiervoor kan ook het deltoïdeus gebied (schouders) of het gluteaal gebied (billen) worden gebruikt.
De glucosespiegel (suikerspiegel) in het bloed van de patiënt moet regelmatig worden gecontroleerd om de laagste werkzame dosis te vinden.
NovoMix wordt vlak voor de maaltijd toegediend, maar dit kan zo nodig ook na de maaltijd.
De gebruikelijke dosis ligt tussen 0,5 en 1,0 E per kilogram lichaamsgewicht per dag.
In geval van type 2 diabetes (ook wel niet-insulineafhankelijke diabetes genoemd) kan NovoMix alleen of in combinatie met metformine worden toegediend.
NovoMix 30 kan ook worden gebruikt met andere geneesmiddelen tegen diabetes die via de mond worden ingenomen in combinatie met insuline, maar het mag pas samen met pioglitazon worden gebruikt nadat het risico van met vocht verband houdende bijwerkingen bij de patiënt is beoordeeld.
Zie voor alle bijzonderheden de samenvatting van de productkenmerken (ook onderdeel van het EPAR).
7 Westferry Circus, Canary Wharf, London E14 4HB, UK Tel.
(44-20) 74 18 84 00 Fax (44-20) 74 18 86 68 E-mail: mail@emea.europa.eu http://www.emea.europa.eu ©EMEA 2007 Reproduction and/or distribution of this document is authorised for non commercial purposes only provided the EMEA is acknowledged Hoe werkt NovoMix?
Diabetes is een aandoening waarbij het lichaam niet voldoende insuline aanmaakt om de bloedglucosespiegel te reguleren.
NovoMix is een insulinevervanger die sterk lijkt op de insuline die door de alvleesklier wordt geproduceerd.
Het werkzame bestanddeel van NovoMix, insuline apart, wordt vervaardigd met behulp van een methode die ‘ recombinant DNA-technologie’ wordt genoemd: het wordt gemaakt door een gist waarin een gen (DNA) is ingebracht waardoor deze in staat is insuline aspart te produceren.
Insuline aspart wijkt in heel lichte mate af van menselijke insuline; door deze verandering wordt het sneller door het lichaam opgenomen en kan het dus sneller werken dan menselijke insuline.
NovoMix bevat insuline aspart in twee vormen: de oplosbare vorm, die snel werkt (binnen 10 minuten na injectie), en de kristallijne vorm, die in de loop van de dag veel langzamer wordt opgenomen.
Hierdoor heeft NovoMix een langere werkingsduur.
De insulinevervanger werkt op dezelfde manier als het natuurlijk aangemaakte insuline en zorgt ervoor dat glucose vanuit het bloed de cellen kan binnendringen.
Door regulering van de bloedglucosespiegel worden de verschijnselen en complicaties van diabetes teruggedrongen.
Hoe is NovoMix onderzocht?
NovoMix 30 is onderzocht bij patiënten met type 1 of type 2 diabetes (294 patiënten), waarbij het gedurende 12 weken werd vergeleken met menselijke insuline.
NovoMix 50 en NovoMix 70 beide driemaal daags geïnjecteerd zijn bij 664 patiënten (met type 1 of type 2 diabetes) vergeleken met menselijke insuline 30 tweemaal daags geïnjecteerd.
De effecten van toevoeging van NovoMix 30 aan andere geneesmiddelen tegen diabetes die via de mond worden ingenomen (metformine, sulfonylureumderivaten en pioglitazon), zijn ook onderzocht in vier onderzoeken waaraan in totaal 905 patiënten deelnamen.
In alle onderzoeken was de belangrijkste graadmeter voor de werkzaamheid het gehalte van een stof met de naam geglycosyleerde (versuikerde) hemoglobine (HbA1c), wat een indicatie is voor de al dan niet goede regulering van de bloedglucosespiegel vóór en aan het eind van het onderzoek.
Welke voordelen bleek NovoMix tijdens de studies te hebben?
Met NovoMix 30 werden aan het eind van het onderzoek vrijwel dezelfde resultaten bereikt als met menselijke insuline.
NovoMix 50 en NovoMix 70 leidden tot een betere algehele regulering van de bloedglucosespiegel dan menselijke insuline 30.
Toevoeging van NovoMix 30 aan andere geneesmiddelen tegen diabetes resulteerde in een betere regulering van de bloedglucosespiegel dan wanneer uitsluitend de andere geneesmiddelen werden gebruikt.
Welke risico's houdt het gebruik van NovoMix in?
Net als geldt voor andere typen insuline, kan NovoMix hypoglykemie (lage bloedglucosespiegel) veroorzaken.
Zie de bijsluiter voor de volledige beschrijving van de gerapporteerde bijwerkingen van NovoMix.
NovoMix mag niet worden gebruikt bij mensen die mogelijk overgevoelig (allergisch) zijn voor insuline aspart of voor een van de andere bestanddelen en bij patiënten met hypoglykemie.
De doses van NovoMix moeten mogelijk ook worden aangepast wanneer het middel wordt toegediend samen met een aantal andere geneesmiddelen die de bloedglucosespiegel kunnen beïnvloeden.
Zie de bijsluiter voor de volledige lijst.
Waarom is NovoMix goedgekeurd?
Het Comité voor geneesmiddelen voor menselijk gebruik (CHMP) heeft geconcludeerd dat de voordelen van NovoMix groter zijn dan de risico’ s ervan voor de behandeling van diabetes mellitus.
Het CHMP heeft aanbevolen een vergunning voor het in de handel brengen van NovoMix te verlenen.
Overige informatie over NovoMix:
De Europese Commissie heeft op 1 augustus 2000 een in de hele Europese Unie geldige vergunning voor het in de handel brengen van NovoMix verleend aan de firma Novo Nordisk A/S.
De handelsvergunning werd op hernieuwd 1 augustus 2005.
Klik hier voor het volledige EPAR voor NovoMix.
Deze samenvatting is voor het laatst bijgewerkt in 08-2007.
©EMEA 2007
2/2
EU-nummer EU/1/00/142/004
Fantasienaam NovoMix 30 Penfill
Sterkte 100 E/ml
Farmaceutische vorm Suspensie voor injectie
Toedieningsweg Subcutaan gebruik
Verpakking patroon (glas)
Inhoud 3,0 ml
Verpakkingsgrootte 5 patronen
EU/1/00/142/005
NovoMix 30 Penfill
100 E/ml
Suspensie voor injectie
Subcutaan gebruik
patroon (glas)
3,0 ml
10 patronen
EU/1/00/142/009
NovoMix 30 FlexPen
100 E/ml
Suspensie voor injectie
Subcutaan gebruik
patroon (glas) in voorgevulde pen
3,0 ml
5 voorgevulde pennen
EU/1/00/142/010
NovoMix 30 FlexPen
100 E/ml
Suspensie voor injectie
Subcutaan gebruik
patroon (glas) in voorgevulde pen
3,0 ml
10 voorgevulde pennen
EU/1/00/142/011
NovoMix 50 Penfill
100 E/ml
Suspensie voor injectie
Subcutaan gebruik
patroon (glas)
3,0 ml
1 patroon
EU/1/00/142/012
NovoMix 50 Penfill
100 E/ml
Suspensie voor injectie
Subcutaan gebruik
patroon (glas)
3,0 ml
5 patronen
EU/1/00/142/013
NovoMix 50 Penfill
100 E/ml
Suspensie voor injectie
Subcutaan gebruik
patroon (glas)
3,0 ml
10 patronen
EU/1/00/142/014
NovoMix 50 FlexPen
100 E/ml
Suspensie voor injectie
Subcutaan gebruik
patroon (glas) in voorgevulde pen
3,0 ml
1 voorgevulde pen
EU/1/00/142/015
NovoMix 50 FlexPen
100 E/ml
Suspensie voor injectie
Subcutaan gebruik
patroon (glas) in voorgevulde pen
3,0 ml
5 voorgevulde pennen
EU/1/00/142/016
NovoMix 50 FlexPen
100 E/ml
Suspensie voor injectie
Subcutaan gebruik
patroon (glas) in voorgevulde pen
3,0 ml
10 voorgevulde pennen
EU/1/00/142/017
NovoMix 70 Penfill
100 E/ml
Suspensie voor injectie
Subcutaan gebruik
patroon (glas)
3,0 ml
1 patroon
EU/1/00/142/018
NovoMix 70 Penfill
100 E/ml
Suspensie voor injectie
Subcutaan gebruik
patroon (glas)
3,0 ml
5 patronen
EU/1/00/142/019
NovoMix 70 Penfill
100 E/ml
Suspensie voor injectie
Subcutaan gebruik
patroon (glas)
3,0 ml
10 patronen
EU/1/00/142/020
NovoMix 70 FlexPen
100 E/ml
Suspensie voor injectie
Subcutaan gebruik
patroon (glas) in voorgevulde pen
3,0 ml
1 voorgevulde pen
EU/1/00/142/021
NovoMix 70 FlexPen
100 E/ml
Suspensie voor injectie
Subcutaan gebruik
patroon (glas) in voorgevulde pen
3,0 ml
5 voorgevulde pennen
EU/1/00/142/022
NovoMix 70 FlexPen
100 E/ml
Suspensie voor injectie
Subcutaan gebruik
patroon (glas) in voorgevulde pen
3,0 ml
10 voorgevulde pennen
1/1
BIJLAGE I
SAMENVATTING VAN DE PRODUCTKENMERKEN
1 1.
NAAM VAN HET GENEESMIDDEL
NovoMix 30 Penfill 100 E/ml, suspensie voor injectie in een patroon.
2.
KWALITATIEVE EN KWANTITATIEVE SAMENSTELLING
Opgeloste insuline aspart * / insuline aspart * protamine in kristallijne vorm……… .100 E/ml in de verhouding 30/70
* geproduceerd met behulp van recombinant-DNA technologie in Saccharomyces cerevisiae.
Eén eenheid insuline aspart komt overeen met 6 nmol, 0,035 mg zout- en watervrije insuline aspart.
1 patroon bevat 3 ml equivalent aan 300 E.
Voor een volledige lijst van de hulpstoffen, zie rubriek 6.1.
3.
FARMACEUTISCHE VORM
Suspensie voor injectie in een patroon.
NovoMix 30 is een witte suspensie.
4.
KLINISCHE GEGEVENS
4.1 Therapeutische indicaties
Behandeling van diabetes mellitus.
4.2 Dosering en wijze van toediening
De werking van NovoMix 30 treedt sneller in dan bij bifasische humane insuline en NovoMix 30 dient in het algemeen direct voor een maaltijd te worden toegediend.
Indien nodig kan NovoMix 30 ook kort na een maaltijd worden toegediend.
NovoMix 30 wordt subcutaan toegediend in de dij of via de buikwand.
Indien dat gemakkelijker is kan ook het gluteaal gebied of deltoïdeus gebied worden gebruikt.
Binnen eenzelfde gebied moet de injectieplaats variëren.
Zoals voor alle insulines zal de werkingsduur variëren afhankelijk van de dosis, injectieplaats, doorbloeding, temperatuur en mate van lichamelijke activiteit.
Er is geen onderzoek verricht naar de invloed van verschillende injectieplaatsen op de opname van NovoMix 30.
NovoMix 30 mag nooit intraveneus worden toegediend.
De insulinebehoefte kan afnemen door nier- of leveraandoeningen.
NovoMix 30 kan bij kinderen en jongeren vanaf 10 jaar gebruikt worden wanneer voorgemengde insuline de voorkeur heeft.
Bij kinderen tussen 6 en 9 jaar zijn er beperkte klinische gegevens beschikbaar (zie rubriek 5.1).
Er zijn geen onderzoeken verricht bij kinderen jonger dan 6 jaar.
Aanbevolen dosis:
De dosering van NovoMix 30 is per persoon verschillend en wordt bepaald in overeenstemming met de behoefte van de patiënt.
2 Bij type 2 diabetes patiënten kan NovoMix 30 als monotherapie of in combinatie met orale bloedglucoseverlagende middelen die goedgekeurd zijn in combinatie met insuline, gegeven worden wanneer het bloedglucosegehalte onvoldoende gereguleerd wordt met deze orale bloedglucoseverlagende middelen alleen.
Bij type 2 diabetes patiënten is de aanbevolen startdosis van NovoMix 30 bij het ontbijt 6 E en 6 E bij het avondeten.
NovoMix 30 kan ook gestart worden eenmaal daags met 12 E bij het avondeten.
Wanneer NovoMix 30 eenmaal daags wordt gebruikt, wordt het gewoonlijk aanbevolen vanaf 30 eenheden naar twee injecties per dag over te schakelen door de dosis in twee gelijke doses te verdelen bij het ontbijt en het avondeten.
Indien het gebruik van NovoMix 30 tweemaal daags herhaaldelijk hypoglykemieën in de loop van de dag tot gevolg heeft, kan de ochtenddosis in een ochtend- en een middagdosis verdeeld worden (driemaaldaagse toediening).
De volgende titratiestappen voor de dosisaanpassingen worden aanbevolen:
Preprandiale bloedglucosewaarden
Aanpassing van de NovoMix 30 dosis
< 4,4 mmol/l < 80 mg/dl
-2E
4,4 - 6,1 mmol/l
80 - 110 mg/dl
6,2 - 7,8 mmol/l 7,9 - 10 mmol/l > 10 mmol/l
111 - 140 mg/dl 141 - 180 mg/dl > 180 mg/dl
+2E +4E +6E
De laagste preprandiale bloedglucosewaarde van de drie voorafgaande dagen dient gebruikt te worden.
De dosis mag niet verhoogd worden indien er hypoglykemie tijdens die dagen optrad.
De dosis kan eenmaal per week aangepast worden tot de HbA1c streefwaarde wordt bereikt.
De bloedglucosespiegel vóór de maaltijd dient gebruikt te worden om de juiste vorige dosis in te schatten.
De combinatie van NovoMix 30 met pioglitazon dient alleen te worden overwogen na klinische evaluatie van het risico voor de patiënt op ontwikkeling van tekenen of symptomen van vochtgerelateerde bijwerkingen.
Initiatie van NovoMix 30 moet voorzichtig gebeuren door titratie tot de laagste dosis nodig om bloedglucoseregulatie te bereiken (zie rubriek 4.4).
Bij type 1 diabetes patiënten ligt de individuele insulinebehoefte in het algemeen tussen 0,5 en 1,0 eenheid/kg/dag.
NovoMix 30 kan deze behoeften gedeeltelijk of geheel voorzien.
De dagelijkse insulinebehoefte kan hoger zijn bij patiënten met insulineresistentie (bijvoorbeeld als gevolg van obesitas) en lager bij patiënten met endogene restproductie van insuline.
Wanneer een patiënt wordt overgeschakeld van een bifasische humane insuline naar NovoMix 30, dient te worden gestart met dezelfde dosis en hetzelfde schema.
Daarna dient de dosis te worden aangepast volgens de individuele behoeften (zie de titratiestappen voor de dosisaanpassingen in de tabel hierboven).
NovoMix 30 kan bij ouderen gebruikt worden; echter, er is beperkte ervaring met het gebruik van NovoMix 30 in combinatie met orale bloedglucoseverlagende middelen bij patiënten ouder dan 75 jaar.
4.3 Contra-indicaties
• Overgevoeligheid voor het werkzame bestanddeel of voor één van de hulpstoffen • Hypoglykemie.
4.4 Bijzondere waarschuwingen en voorzorgen bij gebruik
Het gebruik van een inadequate dosering of het onderbreken van de behandeling kan, met name bij
3 insuline-afhankelijke diabetes, leiden tot hyperglykemie en diabetische ketoacidose; deze gebeurtenissen kunnen de dood tot gevolg hebben.
Het overslaan van een maaltijd of onverwachte, zware fysieke inspanning kan leiden tot hypoglykemie (zie rubrieken 4.8 en 4.9).
Vergeleken met bifasische humane insuline kan NovoMix 30 een meer uitgesproken bloedglucoseverlagend effect hebben tot 6 uur na de injectie.
Het is mogelijk dat dit moet worden gecompenseerd bij de individuele patiënt door middel van aanpassing van de insulinedosis en/of het nuttigen van voedsel.
Patiënten bij wie de bloedglucoseregulatie sterk verbeterd is door bijvoorbeeld een intensieve insulinetherapie, kunnen de gebruikelijke waarschuwingssymptomen van een hypoglykemie anders waarnemen.
Zij dienen hierover geïnformeerd te worden.
Nauwgezette bloedglucoseregulatie kan het risico op hypoglykemieën verhogen en derhalve is speciale aandacht vereist bij intensivering van de dosis, zoals vermeld in rubriek 4.2.
De toediening van NovoMix 30 moet altijd verbonden zijn met het nuttigen van een maaltijd.
Bij patiënten met bijkomende ziekten of die geneesmiddelen gebruiken waarbij een vertraagde voedselopname te verwachten valt, dient rekening te worden gehouden met de snelle werking van NovoMix 30.
Bijkomende ziekten, met name infecties, verhogen in het algemeen de hoeveelheid insuline die de patiënt nodig heeft.
Wanneer patiënten worden overgeschakeld tussen verschillende types insulineproducten, kunnen zij de vroege waarschuwingssymptomen van hypoglykemie anders of minder goed waarnemen dan toen zij hun gebruikelijke insuline gebruikten.
Het overschakelen van een patiënt op een nieuw type of merk insuline moet geschieden onder strikte medische begeleiding.
Veranderingen in sterkte, merk (fabrikant), type, oorsprong (dierlijke, humane, humane insuline analogen) en/of productiemethode (recombinant-DNA versus insuline van dierlijke oorsprong) kunnen resulteren in een noodzakelijke aanpassing van de dosering.
Het is mogelijk dat patiënten die NovoMix 30 gebruiken een andere dosering nodig hebben dan bij de insuline die men voorheen gebruikte.
Indien een aanpassing van de dosering nodig is, kan dit plaatsvinden bij de eerste dosis of gedurende de eerste weken of maanden.
Aanpassing van de dosering kan ook nodig zijn wanneer patiënten hun fysieke activiteit vergroten of het gebruikelijke dieet wijzigen.
Beweging onmiddellijk na een maaltijd kan het risico op hypoglykemie doen toenemen.
Insulinesuspensies mogen niet in insulinepompen worden gebruikt.
Net als bij andere insulinebehandelingen kunnen reacties op de injectieplaats optreden zoals pijn, jeuk, urticaria, zwelling en ontsteking.
Continu afwisselen van de injectieplaats binnen hetzelfde gebied kan helpen deze reacties te verminderen of te voorkomen.
Deze reacties verdwijnen gewoonlijk binnen enkele dagen tot enkele weken.
In zeldzame gevallen kunnen reacties op de injectieplaats de stopzetting van NovoMix 30 noodzakelijk maken.
Combinatie van NovoMix 30 met pioglitazon:
Er zijn gevallen van hartfalen gerapporteerd vanuit de markt bij het gebruik van pioglitazon in combinatie met insuline, in het bijzonder bij patiënten met risicofactoren voor de ontwikkeling van hartfalen.
Patiënten dienen te worden gevolgd op tekenen en symptomen van hartfalen, gewichtstoename en oedeem wanneer NovoMix 30 gebruikt wordt in combinatie met pioglitazon.
Als gevolg van de verhoogde insulinegevoeligheid kunnen patiënten die pioglitazon in een dubbele therapie met insuline ontvangen, risico lopen op een dosisgerelateerde hypoglykemie en kan het noodzakelijk zijn de insulinedosis te verlagen.
4 4.5 Interacties met andere geneesmiddelen en andere vormen van interactie
Van een aantal geneesmiddelen is bekend dat ze een interactie hebben met het glucosemetabolisme.
De volgende stoffen kunnen de insulinebehoefte verlagen:
Orale bloedglucoseverlagende middelen, octreotide, monoamineoxidaseremmers (MAO-remmers), niet-selectieve bètablokkers, angiotensine-converting-enzymremmers (ACE-remmers), salicylaten, alcohol, anabole steroïden en sulfonamiden.
De volgende stoffen kunnen de insulinebehoefte verhogen:
Orale anticonceptiva, thiaziden, glucocorticoïden, schildklierhormonen, sympathicomimetica en danazol.
Bètablokkers kunnen de symptomen van hypoglykemie maskeren.
Alcohol kan het bloedglucoseverlagende effect van insuline versterken en verlengen.
4.6 Zwangerschap en borstvoeding
Er is slechts beperkte klinische ervaring opgedaan met het gebruik van NovoMix 30 tijdens de zwangerschap.
Uit voortplantingsonderzoek bij dieren is geen verschil gebleken tussen insuline aspart en humane insuline qua de embryotoxiciteit of teratogeniteit.
In het algemeen verdient een intensieve regulatie van het bloedglucosegehalte en intensieve controle aanbeveling gedurende de hele zwangerschap bij zwangere vrouwen met diabetes mellitus; dit geldt ook als een patiënte overweegt zwanger te worden.
De insulinebehoefte wordt in het eerste trimester in het algemeen lager en tijdens het tweede en derde trimester hoger.
Na de bevalling zal de insulinebehoefte normaal gesproken weer snel terugkeren naar het niveau van voor de zwangerschap.
Er zijn geen beperkingen voor de behandeling met NovoMix 30 tijdens de lactatieperiode.
De insulinebehandeling van moeders die borstvoeding geven houdt geen risico in voor de baby.
Soms is het echter nodig de dosering van NovoMix 30 aan te passen.
4.7 Beïnvloeding van de rijvaardigheid en het vermogen om machines te bedienen
Er is geen onderzoek verricht met betrekking tot de effecten op de rijvaardigheid en op het vermogen om machines te bedienen.
Het concentratie- en reactievermogen van patiënten kan verminderd zijn bij hypoglykemie.
Dit kan gevaar opleveren in die omstandigheden waar dit vermogen van groot belang is (bijvoorbeeld het besturen van voertuigen of bedienen van machines).
Patiënten dient geadviseerd te worden om maatregelen te nemen om hypoglykemie te vermijden bij het besturen van voertuigen.
Dit is met name belangrijk voor patiënten met verminderde of afwezige herkenning van symptomen van hypoglykemie of voor patiënten die frequente episoden van hypoglykemie hebben.
Onder dergelijke omstandigheden dient de raadzaamheid van het besturen van voertuigen te worden overwogen.
4.8 Bijwerkingen
Bijwerkingen, die waargenomen zijn bij patiënten die met NovoMix producten worden behandeld, zijn voornamelijk dosisafhankelijk en gebaseerd op het farmacologische effect van insuline.
Net als bij andere insulineproducten is hypoglykemie in het algemeen de meest voorkomende bijwerking.
Hypoglykemie kan optreden wanneer de insulinedosis te hoog is ten opzichte van de insulinebehoefte
5 en derhalve is speciale aandacht vereist bij intensivering van de dosis, zoals vermeld in rubriek 4.2.
Ernstige hypoglykemie kan leiden tot bewustzijnsverlies en/of convulsies en kan een tijdelijke of permanente beschadiging van de hersenfunctie of zelfs de dood tot gevolg hebben.
In klinische studies en na toelating op de geneesmiddelenmarkt varieert de frequentie met de patiëntenpopulatie en dosisregimes, waardoor geen specifieke frequentie kan worden weergegeven.
Tijdens klinische studies waren er geen verschillen in de mate waarin hypoglykemie optrad tussen patiënten die werden behandeld met insuline aspart in vergelijking met humane insuline.
Frequenties van bijwerkingen uit klinische studies, die als gerelateerd aan insuline aspart zijn beoordeeld, zijn hieronder weergegeven.
De frequenties worden als volgt gedefinieerd: soms (> 1/1.000, < 1/100) en zelden (> 1/10.000, < 1/1.000).
Geïsoleerde spontane gevallen met inbegrip van geïsoleerde gevallen worden weergegeven als zeer zelden (< 1/10.000).
Binnen iedere frequentiegroep worden bijwerkingen gerangschikt naar afnemende ernst.
Immuunsysteemaandoeningen Soms - Urticaria, rash, huiduitslag
Zeer zelden - Anafylactische reacties Symptomen van gegeneraliseerde overgevoeligheidsreacties kunnen onder andere zijn: gegeneraliseerde huiduitslag, jeuk, transpireren, gastro-intestinale klachten, angioneurotisch oedeem, ademhalingsproblemen, hartkloppingen en een verlaging van de bloeddruk.
Gegeneraliseerde overgevoeligheidsreacties kunnen levensbedreigend zijn.
Zenuwstelselaandoeningen Zelden - Perifere neuropathie Een snelle verbetering van de bloedglucoseregulatie kan gepaard gaan met zogenaamde acute pijnlijke neuropathie, die meestal reversibel is.
Oogaandoeningen Soms - Refractie-aandoeningen Na het instellen van de insulinetherapie kunnen refractie-anomalieën voorkomen.
Deze symptomen zijn meestal van voorbijgaande aard.
Soms - Diabetische retinopathie Een verbeterde glykemische regulatie over een langdurige periode vermindert het risico van progressie van diabetische retinopathie.
Echter, intensivering van de insulinebehandeling met een abrupte verbetering in de glykemische regulatie kan gepaard gaan met verergering van diabetische retinopathie.
Huid- en onderhuidaandoeningen Soms - Lipodystrofie Op de injectieplaats kan lipodystrofie optreden als gevolg van het niet afwisselen van de injectieplaats binnen hetzelfde gebied.
Soms - Lokale overgevoeligheid Tijdens de behandeling met insuline kunnen lokale overgevoeligheidsreacties (roodheid, zwelling en jeuk op de injectieplaats) optreden.
Deze reacties zijn in het algemeen van voorbijgaande aard en verdwijnen gewoonlijk tijdens de behandeling.
Algemene aandoeningen en toedieningsplaatsstoornissen Soms - Oedeem Na het instellen van de insulinetherapie kan oedeem voorkomen.
Deze symptomen zijn meestal van voorbijgaande aard.
Oedeem en gewichtstoename kunnen optreden wanneer NovoMix 30 gebruikt wordt in combinatie met orale bloedglucoseverlagende middelen.
6 4.9 Overdosering
Voor insuline bestaat er geen specifieke definiëring van overdosering.
Er kan echter hypoglykemie ontstaan, die zich in een aantal achtereenvolgende stadia kan ontwikkelen als te hoge doses worden toegediend in verhouding tot de behoefte van de patiënt:
• Episoden van milde hypoglykemie kunnen worden behandeld door orale toediening van glucose of suikerhoudende producten.
Het verdient daarom aanbeveling dat diabetespatiënten altijd suikerhoudende producten bij zich hebben • Episoden van ernstige hypoglykemie, waarbij de patiënt het bewustzijn verliest, kunnen worden behandeld met glucagon (0,5 tot 1 mg), dat intramusculair of subcutaan wordt toegediend door iemand die daarin is geoefend; iemand die medisch is geschoold, kan intraveneus glucose toedienen.
Glucose moet eveneens intraveneus worden toegediend wanneer de patiënt niet binnen 10 tot 15 minuten reageert op glucagon.
Om een recidief te voorkomen verdient het aanbeveling de patiënt oraal koolhydraten toe te dienen, wanneer deze weer bij bewustzijn is.
5.
FARMACOLOGISCHE EIGENSCHAPPEN
5.1 Farmacodynamische eigenschappen
Farmacotherapeutische categorie: bloedglucoseverlagende middelen.
Insulines en analogen voor injectie, middellangwerkend gecombineerd met snelwerkend.
ATC-code:
A10AD05.
NovoMix 30 is een bifasische suspensie van insuline aspart (snelwerkend humane insuline analoog) en insuline aspart protamine in kristallijne vorm (middellangwerkend humane insuline analoog).
Het bloedglucoseverlagende effect van insuline is gebaseerd op binding van insuline aan de receptoren op spier- en vetcellen.
Hierdoor wordt de opname van glucose bevorderd, terwijl tegelijkertijd de afgifte van glucose uit de lever wordt geremd.
NovoMix 30 is een bifasische insuline die voor 30% uit opgeloste insuline aspart bestaat.
Doordat de werking snel intreedt kan NovoMix 30 korter voor of na een maaltijd (tussen 0-10 minuten ervoor of erna) worden toegediend dan opgeloste humane insuline.
De kristallijne fase (70%) bestaat uit insuline aspart protamine in kristallijne vorm, waarvan het werkingsprofiel vergelijkbaar is met dat van humane NPH insuline (Afbeelding 1).
Wanneer NovoMix 30 subcutaan wordt geïnjecteerd, treedt de werking binnen 10-20 minuten na het injecteren in.
Het maximale effect treedt 1 tot 4 uur na het injecteren op.
De werking kan 24 uur aanhouden.
7 Glucoseop da Effect bloedglucose infusiesnelheid
3
6
9
12
15
18
21
Uren Uur
24
Afb.
1:
Werkingsprofiel van NovoMix 30 (___) en bifasische humane insuline 30 (---) bij gezonde personen.
In een 3 maanden durend onderzoek bij type 1 en type 2 diabetes patiënten bleek dat NovoMix 30 dezelfde mate van regulatie van geglycosileerde hemoglobine biedt als een behandeling met bifasische humane insuline 30.
Insuline aspart is molair equipotent met humane insuline.
Vergeleken met bifasische humane insuline 30, resulteerde de toediening van NovoMix 30 voor het ontbijt en het avondeten in een lager postprandiaal bloedglucosegehalte na beide maaltijden (ontbijt, avondeten).
Een meta-analyse van negen studies bij patiënten met type 1 en type 2 diabetes toonde dat de nuchtere bloedglucosespiegel hoger was bij patiënten die met NovoMix 30 behandeld werden dan bij patiënten behandeld met bifasische humane insuline 30.
In één studie werden 341 patiënten met type 2 diabetes gerandomiseerd voor een behandeling met ofwel NovoMix 30 alleen ofwel NovoMix 30 in combinatie met metformine ofwel metformine in combinatie met sulfonylurea.
De variabele voor wat betreft de werkzaamheid – HbA1c na 16 weken behandeling – was bij aanvang van de studie niet verschillend voor patiënten die werden behandeld met NovoMix 30 in combinatie met metformine of voor patiënten die werden behandeld met metformine in combinatie met sulfonylurea.
In deze studie had 57% van de patiënten een initiële HbA1c waarde boven 9%; bij deze patiënten die behandeld werden met NovoMix 30 in combinatie met metformine resulteerde de behandeling in een significant lagere HbA1c waarde dan bij patiënten die werden behandeld met metformine in combinatie met sulfonylurea.
In één studie werden patiënten met type 2 diabetes, van wie het bloedglucosegehalte onvoldoende werd gereguleerd met orale bloedglucoseverlagende middelen alleen, gerandomiseerd voor een behandeling met ofwel tweemaal daags NovoMix 30 (117 patiënten) ofwel eenmaal daags insuline glargine (116 patiënten).
Na 28 weken behandeling volgens de doseringsrichtlijnen vermeld in rubriek 4.2 was de gemiddelde reductie van de HbA1c waarde, 2,8% met NovoMix 30 (initieel gemiddelde waarden = 9,7%).
Met NovoMix 30 bereikte 66% van de patiënten een HbA1c waarde onder de 7% en 42% van de patiënten een HbA1c waarde onder de 6,5%.
De gemiddelde nuchtere bloedglucosewaarde verminderde met circa 7 mmol/l (vanaf aanvankelijk 14,0 mmol/l tot 7,1 mmol/l).
Bij patiënten met type 2 diabetes toonde een meta-analyse een lager risico op globale nachtelijke hypoglykemieën en ernstige hypoglykemie met NovoMix 30 in vergelijking met bifasische humane insuline 30.
Het risico op globale hypoglykemie tijdens de dag was verhoogd bij patiënten behandeld met NovoMix 30.
Kinderen en adolescenten:
Een 16 weken durende klinische studie waarin de postprandiale glykemische regulatie bij maaltijdgerelateerde NovoMix 30 met maaltijdgerelateerde humane insuline/bifasische humane insuline 30 en NPH insuline bij het slapengaan werd vergeleken, werd
8 verricht bij 167 personen tussen 10 en 18 jaar.
De gemiddelde HbA1c bleef vergelijkbaar met baseline gedurende de hele studie in beide behandelingsgroepen en er was geen verschil in het aantal hypoglykemieën met NovoMix 30 of bifasische humane insuline 30.
In een kleinere (54 personen) en jongere (tussen 6 en 12 jaar) populatie, behandeld in een dubbelblind, cross-over onderzoek (12 weken met elke behandeling) was het aantal hypoglykemische episodes en de toename van het postprandiale glucosegehalte significant lager met NovoMix 30 in vergelijking met bifasische humane insuline 30.
Finale HbA1c was significant lager in de bifasische humane insuline 30-groep in vergelijking met NovoMix 30.
5.2 Farmacokinetische eigenschappen
De substitutie van het aminozuur proline door asparaginezuur op positie B28 bij insuline aspart vermindert de neiging tot hexameervorming in de opgeloste fractie van NovoMix 30 vergeleken met opgeloste humane insuline.
De insuline aspart in de opgeloste fase van NovoMix 30 omvat 30% van de totale insuline; deze wordt sneller uit de subcutane laag opgenomen dan de opgeloste insulinecomponent van bifasische humane insuline.
De resterende 70% komt in kristallijne vorm voor als insuline aspart protamine; het verlengde opnameprofiel hiervan komt overeen met dat van humane NPH insuline.
De maximale serum-insulineconcentratie is bij NovoMix 30 gemiddeld 50% hoger dan die van bifasische humane insuline 30.
De tijd tot het bereiken van de maximale concentratie bedraagt gemiddeld de helft van de tijd die bifasische humane insuline 30 nodig heeft.
Bij gezonde vrijwilligers werd een gemiddelde maximale serumconcentratie van 140 ± 32 pmol/l bereikt circa 60 minuten na de subcutane toediening van een dosis van 0,20 E/kg lichaamsgewicht.
De gemiddelde halfwaardetijd (t½) van NovoMix 30, die de opnamesnelheid van de aan protamine gebonden fractie weergeeft, was circa 8-9 uur.
De plasma-insulineconcentraties keerden 15 tot 18 uur na een subcutane toediening van een dosis terug naar de basale spiegels.
Bij type 2 diabetes patiënten werd de maximale concentratie circa 95 minuten na de toediening van een dosis bereikt, en concentraties duidelijk boven nul werden minstens 14 uur na de toediening gemeten.
Kinderen en adolescenten:
De farmacokinetische eigenschappen van NovoMix 30 werden niet onderzocht bij kinderen of adolescenten.
De farmacokinetische en farmacodynamische eigenschappen van opgeloste insuline aspart werden echter onderzocht bij kinderen (6-12 jaar) en adolescenten (13- 17 jaar) met type 1 diabetes.
Insuline aspart werd door beide leeftijdsgroepen snel opgenomen, met vergelijkbare tmax als bij volwassenen.
Er waren echter verschillen wat Cmax betreft tussen de leeftijdsgroepen, hetgeen het belang van een individuele instelling van insuline aspart benadrukt.
De farmacokinetische eigenschappen van NovoMix 30 zijn niet onderzocht bij ouderen en patiënten met een verminderde nier- of leverfunctie.
5.3 Gegevens uit het preklinisch veiligheidsonderzoek
Niet-klinische gegevens met insuline aspart duiden niet op een speciaal risico voor mensen.
Deze gegevens zijn afkomstig van conventioneel onderzoek op het gebied van veiligheidsfarmacologie, toxiciteit bij herhaalde dosering, genotoxiciteit en reproductietoxiciteit.
Bij in vitro tests, waaronder binding aan insuline- en IGF-1-receptoren en effecten op de celgroei, gedroeg insuline aspart zich op een manier die veel leek op humane insuline.
Uit onderzoeken blijkt ook dat de dissociatie van de binding aan de insulinereceptor van insuline aspart gelijk is aan humane insuline.
9 6.
FARMACEUTISCHE GEGEVENS
6.1 Lijst van hulpstoffen
Glycerol Fenol Metacresol Zink (als chloride) Natriumchloride Dinatriumfosfaat dihydraat Protaminesulfaat Natriumhydroxide (voor pH-instelling) Zoutzuur (voor pH-instelling) Water voor injecties
6.2 Gevallen van onverenigbaarheid
In verband met het ontbreken van onderzoek naar onverenigbaarheden, mag dit geneesmiddel niet met andere geneesmiddelen gemengd worden.
6.3 Houdbaarheid
2 jaar.
De houdbaarheid na ingebruikneming is 4 weken (beneden 30°C).
6.4 Speciale voorzorgsmaatregelen bij bewaren
Bewaren in de koelkast (2°C – 8°C) en verwijderd van het vriesvak.
Niet in de vriezer bewaren.
NovoMix 30 Penfill patronen die u gebruikt of bij u draagt als reserve kunnen 4 weken bij kamertemperatuur bewaard worden (beneden 30°C), maar alle resthoeveelheden moeten daarna weggegooid worden.
Niet in de koelkast bewaren.
Bewaren beneden 30°C.
De patroon in de buitenverpakking bewaren ter bescherming tegen licht.
Nadat NovoMix 30 Penfill uit de koelkast is genomen, wordt het aanbevolen NovoMix 30 Penfill de kamertemperatuur te laten bereiken alvorens de insuline te resuspenderen volgens de gebruiksaanwijzing voor het eerste gebruik.
6.5 Aard en inhoud van de verpakking
Glazen patroon (type 1) die aan de ene kant wordt afgesloten met een latexvrije rubber zuiger (broombutyl) en aan de andere kant met een latexvrije rubber stop (broombutyl/polyisopreen).
De patroon bevat een glazen bolletje, waarmee de vloeistof weer gemakkelijk kan worden geresuspendeerd.
Elke patroon bevat 3 ml suspensie.
Verpakkingen met 5 of 10 patronen.
Niet alle genoemde verpakkingsgrootten worden in de handel gebracht.
6.6 Speciale voorzorgsmaatregelen voor het verwijderen en andere instructies
De patronen zijn ontworpen voor gebruik met Novo Nordisk insulinetoedieningssystemen (duurzame hulpmiddelen voor meervoudig gebruik) en NovoFine naalden.
De gedetailleerde aanwijzingen die de patroon en het toedieningssysteem vergezellen moeten worden opgevolgd.
10 NovoMix 30 Penfill mag maar door één persoon worden gebruikt.
De patroon mag niet opnieuw worden gevuld.
De patiënt moet er nadrukkelijk op worden gewezen dat de NovoMix 30 suspensie direct vóór gebruik geresuspendeerd moet worden, tot de vloeistof gelijkmatig wit en troebel is.
NovoMix 30 dat bevroren is geweest, mag niet meer worden gebruikt.
De patiënt moet worden geadviseerd om na elke injectie de gebruikte naald weg te gooien.
Alle ongebruikte producten en afvalmaterialen dienen te worden vernietigd overeenkomstig lokale voorschriften.
7.
HOUDER VAN DE VERGUNNING VOOR HET IN DE HANDEL BRENGEN
Novo Nordisk A/S Novo Allé DK-2880 Bagsværd Denemarken
8.
NUMMERS VAN DE VERGUNNING VOOR HET IN DE HANDEL BRENGEN
EU/1/00/142/004 EU/1/00/142/005
9.
DATUM VAN EERSTE VERLENING VAN DE VERGUNNING/HERNIEUWING VAN DE VERGUNNING
Datum van de eerste vergunning:
1 augustus 2000 Datum van de laatste hernieuwing:
1 augustus 2005
10.
DATUM VAN HERZIENING VAN DE TEKST
11 1.
NAAM VAN HET GENEESMIDDEL
NovoMix 50 Penfill 100 E/ml, suspensie voor injectie in een patroon.
2.
KWALITATIEVE EN KWANTITATIEVE SAMENSTELLING
Opgeloste insuline aspart * / insuline aspart * protamine in kristallijne vorm……… .100 E/ml in de verhouding 50/50
* geproduceerd met behulp van recombinant-DNA technologie in Saccharomyces cerevisiae.
Eén eenheid insuline aspart komt overeen met 6 nmol, 0,035 mg zout- en watervrije insuline aspart.
1 patroon bevat 3 ml equivalent aan 300 E.
Voor een volledige lijst van de hulpstoffen, zie rubriek 6.1.
3.
FARMACEUTISCHE VORM
Suspensie voor injectie in een patroon.
NovoMix 50 is een witte suspensie.
4.
KLINISCHE GEGEVENS
4.1 Therapeutische indicaties
Behandeling van diabetes mellitus.
4.2 Dosering en wijze van toediening
Door het snelle begin van de werking en de vroegtijdige piek in de werking van insuline aspart kan NovoMix 50 direct voor een maaltijd worden toegediend.
Indien nodig kan NovoMix 50 ook kort na het begin van een maaltijd worden toegediend.
Dosering:
De dosering van NovoMix 50 is per persoon verschillend en wordt bepaald op basis van het advies van de arts in overeenstemming met de behoefte van de patiënt.
Bij volwassenen ligt de individuele insulinebehoefte in het algemeen tussen 0,5 en 1,0 eenheden/kg/dag; in deze behoefte kan gedeeltelijk of geheel worden voorzien door NovoMix 50.
De dagelijkse insulinebehoefte kan hoger zijn bij patiënten met insulineresistentie (bijvoorbeeld als gevolg van obesitas) en lager bij patiënten met endogene restproductie van insuline.
Bij patiënten met type 2 diabetes kan NovoMix 50 als monotherapie of in combinatie met metformine gegeven worden wanneer het bloedglucosegehalte onvoldoende gereguleerd kan worden met metformine alleen.
Bij het overschakelen naar NovoMix 50 van andere insulinepreparaten kan een aanpassing van de dosis en het tijdstip van de toedieningen nodig zijn.
Zoals bij alle insulines verdient een nauwgezette controle van het bloedglucosegehalte aanbeveling tijdens de overschakeling en gedurende de eerste weken daarna (zie rubriek 4.4).
Aanpassing van de dosering kan ook nodig zijn wanneer patiënten hun dieet wijzigen.
Fysieke activiteit kan de insulinebehoefte van de patiënten verlagen.
12 Bij patiënten met diabetes mellitus vertraagt een optimale metabolische controle effectief het optreden en de progressie van laattijdige diabetische complicaties.
Optimale metabolische controle, inclusief bloedglucoseregulatie, wordt dus aanbevolen.
Zoals bij alle insulines dient bij ouderen en patiënten met lever- of nieraandoeningen het glucosegehalte intensief te worden gecontroleerd en dient de dosering aangepast te worden op basis van de individuele behoefte.
De insulinebehoefte van de patiënt kan afnemen door nier- of leveraandoeningen.
Er zijn geen onderzoeken met NovoMix 50 verricht bij kinderen en jongeren onder 18 jaar.
Toediening:
NovoMix 50 wordt subcutaan toegediend door injectie in de dij of in de buikwand.
Indien dat gemakkelijker is kan ook het gluteaal gebied of deltoïdeus gebied worden gebruikt.
Binnen eenzelfde gebied moet de injectieplaats variëren.
Zoals voor alle types insuline zal de werkingsduur variëren afhankelijk van de dosis, injectieplaats, doorbloeding, temperatuur en mate van lichamelijke activiteit.
Er is geen onderzoek verricht naar de invloed van verschillende injectieplaatsen op de opname van NovoMix 50.
NovoMix 50 mag nooit intraveneus worden toegediend.
4.3 Contra-indicaties
• Overgevoeligheid voor het werkzame bestanddeel of voor één van de hulpstoffen • Hypoglykemie.
4.4 Bijzondere waarschuwingen en voorzorgen bij gebruik
Het gebruik van een inadequate dosering of het onderbreken van de behandeling kan, met name bij insuline-afhankelijke diabetes, leiden tot hyperglykemie en diabetische ketoacidose; deze gebeurtenissen kunnen de dood tot gevolg hebben.
Het overslaan van een maaltijd of onverwachte, zware fysieke inspanning kan leiden tot hypoglykemie (zie rubrieken 4.8 en 4.9).
Patiënten bij wie de bloedglucoseregulatie sterk verbeterd is door bijvoorbeeld een intensieve insulinetherapie, kunnen de gebruikelijke waarschuwingssymptomen van een hypoglykemie anders waarnemen.
Zij dienen hierover geïnformeerd te worden.
De toediening van NovoMix 50 moet altijd verbonden zijn met het nuttigen van een maaltijd.
Bij patiënten met bijkomende ziekten of die geneesmiddelen gebruiken waarbij een vertraagde voedselopname te verwachten valt, dient rekening te worden gehouden met de snelle werking van NovoMix 50.
Bijkomende ziekten, met name infecties, verhogen in het algemeen de hoeveelheid insuline die de patiënt nodig heeft.
Wanneer patiënten worden overgeschakeld tussen verschillende types insulineproducten, kunnen zij de vroege waarschuwingssymptomen van hypoglykemie anders of minder goed waarnemen dan toen zij hun gebruikelijke insuline gebruikten.
Het overschakelen van een patiënt op een nieuw type of merk insuline moet geschieden onder strikte medische begeleiding.
Veranderingen in sterkte, merk (fabrikant), type, oorsprong (dierlijke, humane, humane insuline analogen) en/of productiemethode (recombinant-DNA versus insuline van dierlijke oorsprong) kunnen resulteren in een noodzakelijke aanpassing van de dosering.
Het is mogelijk dat patiënten die NovoMix 50 gebruiken een andere dosering nodig hebben dan bij de insuline die men voorheen gebruikte.
Indien een aanpassing van de dosering nodig is, kan dit plaatsvinden bij de eerste dosis of gedurende de eerste weken of maanden.
13 Insulinesuspensies mogen niet in insulinepompen worden gebruikt.
Net als bij andere insulinebehandelingen kunnen reacties op de injectieplaats optreden zoals pijn, jeuk, urticaria, zwelling en ontsteking.
Continu afwisselen van de injectieplaats binnen hetzelfde gebied kan helpen deze reacties te verminderen of te voorkomen.
Deze reacties verdwijnen gewoonlijk binnen enkele dagen tot enkele weken.
In zeldzame gevallen kunnen reacties op de injectieplaats de stopzetting van NovoMix 50 noodzakelijk maken.
NovoMix 50 bevat metacresol, dat allergische reacties kan veroorzaken.
4.5 Interacties met andere geneesmiddelen en andere vormen van interactie
Van een aantal geneesmiddelen is bekend dat ze een interactie hebben met het glucosemetabolisme.
De volgende stoffen kunnen de insulinebehoefte verlagen:
Orale bloedglucoseverlagende middelen, octreotide, monoamineoxidaseremmers (MAO-remmers), niet-selectieve bètablokkers, angiotensine-converting-enzymremmers (ACE-remmers), salicylaten, alcohol, anabole steroïden en sulfonamiden.
De volgende stoffen kunnen de insulinebehoefte verhogen:
Orale anticonceptiva, thiaziden, glucocorticoïden, schildklierhormonen, sympathicomimetica en danazol.
Bètablokkers kunnen de symptomen van hypoglykemie maskeren.
Alcohol kan het bloedglucoseverlagende effect van insuline versterken en verlengen.
4.6 Zwangerschap en borstvoeding
Er is slechts beperkte klinische ervaring opgedaan met het gebruik van NovoMix 50 tijdens de zwangerschap.
Uit voortplantingsonderzoek bij dieren is geen verschil gebleken tussen insuline aspart en humane insuline qua de embryotoxiciteit of teratogeniteit.
In het algemeen verdient een intensieve regulatie van het bloedglucosegehalte en intensieve controle aanbeveling gedurende de hele zwangerschap bij zwangere vrouwen met diabetes mellitus; dit geldt ook als een patiënte overweegt zwanger te worden.
De insulinebehoefte wordt in het eerste trimester in het algemeen lager en tijdens het tweede en derde trimester hoger.
Na de bevalling zal de insulinebehoefte normaal gesproken weer snel terugkeren naar het niveau van voor de zwangerschap.
Er zijn geen beperkingen voor de behandeling met NovoMix 50 tijdens de lactatieperiode.
De insulinebehandeling van moeders die borstvoeding geven houdt geen risico in voor de baby.
Soms is het echter nodig de dosering van NovoMix 50 aan te passen.
4.7 Beïnvloeding van de rijvaardigheid en het vermogen om machines te bedienen
Er is geen onderzoek verricht met betrekking tot de effecten op de rijvaardigheid en op het vermogen om machines te bedienen.
Het concentratie- en reactievermogen van patiënten kan verminderd zijn bij hypoglykemie.
Dit kan gevaar opleveren in die omstandigheden waar dit vermogen van groot belang is (bijvoorbeeld het besturen van voertuigen of bedienen van machines).
Patiënten dient geadviseerd te worden om maatregelen te nemen om hypoglykemie te vermijden bij het besturen van voertuigen.
Dit is met name belangrijk voor patiënten met verminderde of afwezige
14 herkenning van symptomen van hypoglykemie of voor patiënten die frequente episoden van hypoglykemie hebben.
Onder dergelijke omstandigheden dient de raadzaamheid van het besturen van voertuigen te worden overwogen.
4.8 Bijwerkingen
Bijwerkingen, die waargenomen zijn bij patiënten die met NovoMix producten worden behandeld, zijn voornamelijk dosisafhankelijk en gebaseerd op het farmacologische effect van insuline.
Net als bij andere insulineproducten is hypoglykemie in het algemeen de meest voorkomende bijwerking.
Hypoglykemie kan optreden wanneer de insulinedosis te hoog is ten opzichte van de insulinebehoefte.
Ernstige hypoglykemie kan leiden tot bewustzijnsverlies en/of convulsies en kan een tijdelijke of permanente beschadiging van de hersenfunctie of zelfs de dood tot gevolg hebben.
In klinische studies en na toelating op de geneesmiddelenmarkt varieert de frequentie met de patiëntenpopulatie en dosisregimes, waardoor geen specifieke frequentie kan worden weergegeven.
Tijdens klinische studies waren er geen verschillen in de mate waarin hypoglykemie optrad tussen patiënten die werden behandeld met insuline aspart in vergelijking met humane insuline.
Frequenties van bijwerkingen uit klinische studies, die als gerelateerd aan insuline aspart zijn beoordeeld, zijn hieronder weergegeven.
De frequenties worden als volgt gedefinieerd: soms (> 1/1.000, < 1/100) en zelden (> 1/10.000, < 1/1.000).
Geïsoleerde spontane gevallen met inbegrip van geïsoleerde gevallen worden weergegeven als zeer zelden (< 1/10.000).
Binnen iedere frequentiegroep worden bijwerkingen gerangschikt naar afnemende ernst.
Immuunsysteemaandoeningen Soms - Urticaria, rash, huiduitslag
Zeer zelden - Anafylactische reacties Symptomen van gegeneraliseerde overgevoeligheidsreacties kunnen onder andere zijn: gegeneraliseerde huiduitslag, jeuk, transpireren, gastro-intestinale klachten, angioneurotisch oedeem, ademhalingsproblemen, hartkloppingen en een verlaging van de bloeddruk.
Gegeneraliseerde overgevoeligheidsreacties kunnen levensbedreigend zijn.
Zenuwstelselaandoeningen Zelden - Perifere neuropathie Een snelle verbetering van de bloedglucoseregulatie kan gepaard gaan met zogenaamde acute pijnlijke neuropathie, die meestal reversibel is.
Oogaandoeningen Soms - Refractie-aandoeningen Na het instellen van de insulinetherapie kunnen refractie-anomalieën voorkomen.
Deze symptomen zijn meestal van voorbijgaande aard.
Soms - Diabetische retinopathie Een verbeterde glykemische regulatie over een langdurige periode vermindert het risico van progressie van diabetische retinopathie.
Echter, intensivering van de insulinebehandeling met een abrupte verbetering in de glykemische regulatie kan gepaard gaan met verergering van diabetische retinopathie.
Huid- en onderhuidaandoeningen Soms - Lipodystrofie Op de injectieplaats kan lipodystrofie optreden als gevolg van het niet afwisselen van de injectieplaats binnen hetzelfde gebied.
Soms - Lokale overgevoeligheid Tijdens de behandeling met insuline kunnen lokale overgevoeligheidsreacties (roodheid, zwelling en
15 jeuk op de injectieplaats) optreden.
Deze reacties zijn in het algemeen van voorbijgaande aard en verdwijnen gewoonlijk tijdens de behandeling.
Algemene aandoeningen en toedieningsplaatsstoornissen Soms - Oedeem Na het instellen van de insulinetherapie kan oedeem voorkomen.
Deze symptomen zijn meestal van voorbijgaande aard.
4.9 Overdosering
Voor insuline bestaat er geen specifieke definiëring van overdosering.
Er kan echter hypoglykemie ontstaan, die zich in een aantal achtereenvolgende stadia kan ontwikkelen als te hoge doses worden toegediend in verhouding tot de behoefte van de patiënt:
• Episoden van milde hypoglykemie kunnen worden behandeld door orale toediening van glucose of suikerhoudende producten.
Het verdient daarom aanbeveling dat diabetespatiënten altijd suikerhoudende producten bij zich hebben • Episoden van ernstige hypoglykemie, waarbij de patiënt het bewustzijn verliest, kunnen worden behandeld met glucagon (0,5 tot 1 mg), dat intramusculair of subcutaan wordt toegediend door iemand die daarin is geoefend; iemand die medisch is geschoold, kan intraveneus glucose toedienen.
Glucose moet eveneens intraveneus worden toegediend wanneer de patiënt niet binnen 10 tot 15 minuten reageert op glucagon.
Om een recidief te voorkomen verdient het aanbeveling de patiënt oraal koolhydraten toe te dienen, wanneer deze weer bij bewustzijn is.
5.
FARMACOLOGISCHE EIGENSCHAPPEN
5.1 Farmacodynamische eigenschappen
Farmacotherapeutische categorie: bloedglucoseverlagende middelen.
Insulines en analogen voor injectie, middellangwerkend gecombineerd met snelwerkend.
ATC-code:
A10AD05.
NovoMix 50 is een bifasische suspensie van insuline aspart (snelwerkend humane insuline analoog) en insuline aspart protamine in kristallijne vorm (middellangwerkend humane insuline analoog).
Het bloedglucoseverlagende effect van insuline is gebaseerd op binding van insuline aan de receptoren op spier- en vetcellen.
Hierdoor wordt de opname van glucose bevorderd, terwijl tegelijkertijd de afgifte van glucose uit de lever wordt geremd.
NovoMix 50 is een bifasische insuline die voor 50% uit opgeloste insuline aspart bestaat.
Doordat de werking snel intreedt kan NovoMix 50 korter voor of na een maaltijd (tussen 0-10 minuten ervoor of erna) worden toegediend dan opgeloste humane insuline.
De kristallijne fase (50%) bestaat uit insuline aspart protamine in kristallijne vorm, waarvan het werkingsprofiel vergelijkbaar is met dat van humane NPH insuline.
Wanneer NovoMix 50 subcutaan wordt geïnjecteerd, treedt de werking binnen 10-20 minuten na het injecteren in.
Het maximale effect treedt 1 tot 4 uur na het injecteren op.
De werking kan 14 tot 24 uur aanhouden (Afbeelding 1).
16 Glucose infusiesnelheid
Uren NovoMix 50
Afbeelding 1:
Werkingsprofiel van NovoMix 50 bij gezonde Kaukasische personen.
Insuline aspart is molair equipotent met humane insuline.
5.2 Farmacokinetische eigenschappen
De substitutie van het aminozuur proline door asparaginezuur op positie B28 bij insuline aspart vermindert de neiging tot hexameervorming in de opgeloste fractie van NovoMix 50 vergeleken met opgeloste humane insuline.
De insuline aspart in de opgeloste fase van NovoMix 50 omvat 50% van de totale insuline; deze wordt sneller uit de subcutane laag opgenomen dan de opgeloste insulinecomponent van bifasische humane insuline.
De resterende 50% komt in kristallijne vorm voor als insuline aspart protamine; het verlengde opnameprofiel hiervan komt overeen met dat van humane NPH insuline.
Bij gezonde vrijwilligers werd een gemiddelde maximale serumconcentratie van 445 ± 135 pmol/l bereikt circa 60 minuten na de subcutane toediening van een dosis van 0,30 E/kg lichaamsgewicht.
Bij patiënten met diabetes type 2 werd de maximale concentratie circa 95 minuten na de toediening van een dosis bereikt.
De farmacokinetische eigenschappen van NovoMix 50 zijn niet onderzocht bij ouderen, kinderen en patiënten met een verminderde nier- of leverfunctie.
5.3 Gegevens uit het preklinisch veiligheidsonderzoek
Niet-klinische gegevens met insuline aspart duiden niet op een speciaal risico voor mensen.
Deze gegevens zijn afkomstig van conventioneel onderzoek op het gebied van veiligheidsfarmacologie, toxiciteit bij herhaalde dosering, genotoxiciteit en reproductietoxiciteit.
Bij in vitro tests, waaronder binding aan insuline- en IGF-1-receptoren en effecten op de celgroei, gedroeg insuline aspart zich op een manier die veel leek op humane insuline.
Uit onderzoeken blijkt ook dat de dissociatie van de binding aan de insulinereceptor van insuline aspart gelijk is aan humane insuline.
17 6.
FARMACEUTISCHE GEGEVENS
6.1 Lijst van hulpstoffen
Glycerol Fenol Metacresol Zink (als chloride) Natriumchloride Dinatriumfosfaat dihydraat Protaminesulfaat Natriumhydroxide (voor pH-instelling) Zoutzuur (voor pH-instelling) Water voor injecties
6.2 Gevallen van onverenigbaarheid
In verband met het ontbreken van onderzoek naar onverenigbaarheden, mag dit geneesmiddel niet met andere geneesmiddelen gemengd worden.
6.3 Houdbaarheid
2 jaar.
De houdbaarheid na ingebruikneming is 4 weken (beneden 30°C).
6.4 Speciale voorzorgsmaatregelen bij bewaren
Bewaren in de koelkast (2°C – 8°C) en verwijderd van het vriesvak.
Niet in de vriezer bewaren.
NovoMix 50 Penfill patronen die u gebruikt of bij u draagt als reserve kunnen 4 weken bij kamertemperatuur bewaard worden (beneden 30°C), maar alle resthoeveelheden moeten daarna weggegooid worden.
Niet in de koelkast bewaren.
Bewaren beneden 30°C.
De patroon in de buitenverpakking bewaren ter bescherming tegen licht.
Nadat NovoMix 50 Penfill uit de koelkast is genomen, wordt het aanbevolen NovoMix 50 Penfill de kamertemperatuur te laten bereiken alvorens de insuline te resuspenderen volgens de gebruiksaanwijzing voor het eerste gebruik.
6.5 Aard en inhoud van de verpakking
Glazen patroon (type 1) die aan de ene kant wordt afgesloten met een latexvrije rubber zuiger (broombutyl) en aan de andere kant met een latexvrije rubber stop (broombutyl/polyisopreen).
De patroon bevat een glazen bolletje, waarmee de vloeistof weer gemakkelijk kan worden geresuspendeerd.
Elke patroon bevat 3 ml suspensie.
Verpakkingen met 1, 5 of 10 patronen.
Niet alle genoemde verpakkingsgrootten worden in de handel gebracht.
6.6 Speciale voorzorgsmaatregelen voor het verwijderen en andere instructies
De patronen zijn ontworpen voor gebruik met Novo Nordisk insulinetoedieningssystemen (duurzame hulpmiddelen voor meervoudig gebruik) en NovoFine naalden.
De gedetailleerde aanwijzingen die de
18 patroon en het toedieningssysteem vergezellen moeten worden opgevolgd.
NovoMix 50 Penfill mag maar door één persoon worden gebruikt.
De patroon mag niet opnieuw worden gevuld.
De patiënt moet er nadrukkelijk op worden gewezen dat de NovoMix 50 suspensie direct vóór gebruik geresuspendeerd moet worden, tot de vloeistof gelijkmatig wit en troebel is.
NovoMix 50 dat bevroren is geweest, mag niet meer worden gebruikt.
De patiënt moet worden geadviseerd om na elke injectie de gebruikte naald weg te gooien.
Alle ongebruikte producten en afvalmaterialen dienen te worden vernietigd overeenkomstig lokale voorschriften.
7.
HOUDER VAN DE VERGUNNING VOOR HET IN DE HANDEL BRENGEN
Novo Nordisk A/S Novo Allé DK-2880 Bagsværd Denemarken
8.
NUMMERS VAN DE VERGUNNING VOOR HET IN DE HANDEL BRENGEN
EU/1/00/142/011 EU/1/00/142/012 EU/1/00/142/013
9.
DATUM VAN EERSTE VERLENING VAN DE VERGUNNING/HERNIEUWING VAN DE VERGUNNING
Datum van de eerste vergunning:
1 augustus 2000 Datum van de laatste hernieuwing:
1 augustus 2005
10.
DATUM VAN HERZIENING VAN DE TEKST
19 1.
NAAM VAN HET GENEESMIDDEL
NovoMix 70 Penfill 100 E/ml, suspensie voor injectie in een patroon.
2.
KWALITATIEVE EN KWANTITATIEVE SAMENSTELLING
Opgeloste insuline aspart * / insuline aspart * protamine in kristallijne vorm……… .100 E/ml in de verhouding 70/30
* geproduceerd met behulp van recombinant-DNA technologie in Saccharomyces cerevisiae.
Eén eenheid insuline aspart komt overeen met 6 nmol, 0,035 mg zout- en watervrije insuline aspart.
1 patroon bevat 3 ml equivalent aan 300 E.
Voor een volledige lijst van de hulpstoffen, zie rubriek 6.1.
3.
FARMACEUTISCHE VORM
Suspensie voor injectie in een patroon.
NovoMix 70 is een witte suspensie.
4.
KLINISCHE GEGEVENS
4.1 Therapeutische indicaties
Behandeling van diabetes mellitus.
4.2 Dosering en wijze van toediening
Door het snelle begin van de werking en de vroegtijdige piek in de werking van insuline aspart kan NovoMix 70 direct voor een maaltijd worden toegediend.
Indien nodig kan NovoMix 70 ook kort na het begin van een maaltijd worden toegediend.
Dosering:
De dosering van NovoMix 70 is per persoon verschillend en wordt bepaald op basis van het advies van de arts in overeenstemming met de behoefte van de patiënt.
Bij volwassenen ligt de individuele insulinebehoefte in het algemeen tussen 0,5 en 1,0 eenheden/kg/dag; in deze behoefte kan gedeeltelijk of geheel worden voorzien door NovoMix 70.
De dagelijkse insulinebehoefte kan hoger zijn bij patiënten met insulineresistentie (bijvoorbeeld als gevolg van obesitas) en lager bij patiënten met endogene restproductie van insuline.
Bij patiënten met type 2 diabetes kan NovoMix 70 als monotherapie of in combinatie met metformine gegeven worden wanneer het bloedglucosegehalte onvoldoende gereguleerd kan worden met metformine alleen.
Bij het overschakelen naar NovoMix 70 van andere insulinepreparaten kan een aanpassing van de dosis en het tijdstip van de toedieningen nodig zijn.
Zoals bij alle insulines verdient een nauwgezette controle van het bloedglucosegehalte aanbeveling tijdens de overschakeling en gedurende de eerste weken daarna (zie rubriek 4.4).
Aanpassing van de dosering kan ook nodig zijn wanneer patiënten hun dieet wijzigen.
Fysieke activiteit kan de insulinebehoefte van de patiënten verlagen.
20 Bij patiënten met diabetes mellitus vertraagt een optimale metabolische controle effectief het optreden en de progressie van laattijdige diabetische complicaties.
Optimale metabolische controle, inclusief bloedglucoseregulatie, wordt dus aanbevolen.
Zoals bij alle insulines dient bij ouderen en patiënten met lever- of nieraandoeningen het glucosegehalte intensief te worden gecontroleerd en dient de dosering aangepast te worden op basis van de individuele behoefte.
De insulinebehoefte van de patiënt kan afnemen door nier- of leveraandoeningen.
Er zijn geen onderzoeken met NovoMix 70 verricht bij kinderen en jongeren onder 18 jaar.
Toediening:
NovoMix 70 wordt subcutaan toegediend door injectie in de dij of in de buikwand.
Indien dat gemakkelijker is kan ook het gluteaal gebied of deltoïdeus gebied worden gebruikt.
Binnen eenzelfde gebied moet de injectieplaats variëren.
Zoals voor alle types insuline zal de werkingsduur variëren afhankelijk van de dosis, injectieplaats, doorbloeding, temperatuur en mate van lichamelijke activiteit.
Er is geen onderzoek verricht naar de invloed van verschillende injectieplaatsen op de opname van NovoMix 70.
NovoMix 70 mag nooit intraveneus worden toegediend.
4.3 Contra-indicaties
• Overgevoeligheid voor het werkzame bestanddeel of voor één van de hulpstoffen • Hypoglykemie.
4.4 Bijzondere waarschuwingen en voorzorgen bij gebruik
Het gebruik van een inadequate dosering of het onderbreken van de behandeling kan, met name bij insuline-afhankelijke diabetes, leiden tot hyperglykemie en diabetische ketoacidose; deze gebeurtenissen kunnen de dood tot gevolg hebben.
Het overslaan van een maaltijd of onverwachte, zware fysieke inspanning kan leiden tot hypoglykemie (zie rubrieken 4.8 en 4.9).
Patiënten bij wie de bloedglucoseregulatie sterk verbeterd is door bijvoorbeeld een intensieve insulinetherapie, kunnen de gebruikelijke waarschuwingssymptomen van een hypoglykemie anders waarnemen.
Zij dienen hierover geïnformeerd te worden.
De toediening van NovoMix 70 moet altijd verbonden zijn met het nuttigen van een maaltijd.
Bij patiënten met bijkomende ziekten of die geneesmiddelen gebruiken waarbij een vertraagde voedselopname te verwachten valt, dient rekening te worden gehouden met de snelle werking van NovoMix 70.
Bijkomende ziekten, met name infecties, verhogen in het algemeen de hoeveelheid insuline die de patiënt nodig heeft.
Wanneer patiënten worden overgeschakeld tussen verschillende types insulineproducten, kunnen zij de vroege waarschuwingssymptomen van hypoglykemie anders of minder goed waarnemen dan toen zij hun gebruikelijke insuline gebruikten.
Het overschakelen van een patiënt op een nieuw type of merk insuline moet geschieden onder strikte medische begeleiding.
Veranderingen in sterkte, merk (fabrikant), type, oorsprong (dierlijke, humane, humane insuline analogen) en/of productiemethode (recombinant-DNA versus insuline van dierlijke oorsprong) kunnen resulteren in een noodzakelijke aanpassing van de dosering.
Het is mogelijk dat patiënten die NovoMix 70 gebruiken een andere dosering nodig hebben dan bij de insuline die men voorheen gebruikte.
Indien een aanpassing van de dosering nodig is, kan dit plaatsvinden bij de eerste dosis of gedurende de eerste weken of maanden.
21 Insulinesuspensies mogen niet in insulinepompen worden gebruikt.
Net als bij andere insulinebehandelingen kunnen reacties op de injectieplaats optreden zoals pijn, jeuk, urticaria, zwelling en ontsteking.
Continu afwisselen van de injectieplaats binnen hetzelfde gebied kan helpen deze reacties te verminderen of te voorkomen.
Deze reacties verdwijnen gewoonlijk binnen enkele dagen tot enkele weken.
In zeldzame gevallen kunnen reacties op de injectieplaats de stopzetting van NovoMix 70 noodzakelijk maken.
NovoMix 70 bevat metacresol, dat allergische reacties kan veroorzaken.
4.5 Interacties met andere geneesmiddelen en andere vormen van interactie
Van een aantal geneesmiddelen is bekend dat ze een interactie hebben met het glucosemetabolisme.
De volgende stoffen kunnen de insulinebehoefte verlagen:
Orale bloedglucoseverlagende middelen, octreotide, monoamineoxidaseremmers (MAO-remmers), niet-selectieve bètablokkers, angiotensine-converting-enzymremmers (ACE-remmers), salicylaten, alcohol, anabole steroïden en sulfonamiden.
De volgende stoffen kunnen de insulinebehoefte verhogen:
Orale anticonceptiva, thiaziden, glucocorticoïden, schildklierhormonen, sympathicomimetica en danazol.
Bètablokkers kunnen de symptomen van hypoglykemie maskeren.
Alcohol kan het bloedglucoseverlagende effect van insuline versterken en verlengen.
4.6 Zwangerschap en borstvoeding
Er is slechts beperkte klinische ervaring opgedaan met het gebruik van NovoMix 70 tijdens de zwangerschap.
Uit voortplantingsonderzoek bij dieren is geen verschil gebleken tussen insuline aspart en humane insuline qua de embryotoxiciteit of teratogeniteit.
In het algemeen verdient een intensieve regulatie van het bloedglucosegehalte en intensieve controle aanbeveling gedurende de hele zwangerschap bij zwangere vrouwen met diabetes mellitus; dit geldt ook als een patiënte overweegt zwanger te worden.
De insulinebehoefte wordt in het eerste trimester in het algemeen lager en tijdens het tweede en derde trimester hoger.
Na de bevalling zal de insulinebehoefte normaal gesproken weer snel terugkeren naar het niveau van voor de zwangerschap.
Er zijn geen beperkingen voor de behandeling met NovoMix 70 tijdens de lactatieperiode.
De insulinebehandeling van moeders die borstvoeding geven houdt geen risico in voor de baby.
Soms is het echter nodig de dosering van NovoMix 70 aan te passen.
4.7 Beïnvloeding van de rijvaardigheid en het vermogen om machines te bedienen
Er is geen onderzoek verricht met betrekking tot de effecten op de rijvaardigheid en op het vermogen om machines te bedienen.
Het concentratie- en reactievermogen van patiënten kan verminderd zijn bij hypoglykemie.
Dit kan gevaar opleveren in die omstandigheden waar dit vermogen van groot belang is (bijvoorbeeld het besturen van voertuigen of bedienen van machines).
Patiënten dient geadviseerd te worden om maatregelen te nemen om hypoglykemie te vermijden bij het besturen van voertuigen.
Dit is met name belangrijk voor patiënten met verminderde of afwezige
22 herkenning van symptomen van hypoglykemie of voor patiënten die frequente episoden van hypoglykemie hebben.
Onder dergelijke omstandigheden dient de raadzaamheid van het besturen van voertuigen te worden overwogen.
4.8 Bijwerkingen
Bijwerkingen, die waargenomen zijn bij patiënten die met NovoMix producten worden behandeld, zijn voornamelijk dosisafhankelijk en gebaseerd op het farmacologische effect van insuline.
Net als bij andere insulineproducten is hypoglykemie in het algemeen de meest voorkomende bijwerking.
Hypoglykemie kan optreden wanneer de insulinedosis te hoog is ten opzichte van de insulinebehoefte.
Ernstige hypoglykemie kan leiden tot bewustzijnsverlies en/of convulsies en kan een tijdelijke of permanente beschadiging van de hersenfunctie of zelfs de dood tot gevolg hebben.
In klinische studies en na toelating op de geneesmiddelenmarkt varieert de frequentie met de patiëntenpopulatie en dosisregimes, waardoor geen specifieke frequentie kan worden weergegeven.
Tijdens klinische studies waren er geen verschillen in de mate waarin hypoglykemie optrad tussen patiënten die werden behandeld met insuline aspart in vergelijking met humane insuline.
Frequenties van bijwerkingen uit klinische studies, die als gerelateerd aan insuline aspart zijn beoordeeld, zijn hieronder weergegeven.
De frequenties worden als volgt gedefinieerd: soms (> 1/1.000, < 1/100) en zelden (> 1/10.000, < 1/1.000).
Geïsoleerde spontane gevallen met inbegrip van geïsoleerde gevallen worden weergegeven als zeer zelden (< 1/10.000).
Binnen iedere frequentiegroep worden bijwerkingen gerangschikt naar afnemende ernst.
Immuunsysteemaandoeningen Soms - Urticaria, rash, huiduitslag
Zeer zelden - Anafylactische reacties Symptomen van gegeneraliseerde overgevoeligheidsreacties kunnen onder andere zijn: gegeneraliseerde huiduitslag, jeuk, transpireren, gastro-intestinale klachten, angioneurotisch oedeem, ademhalingsproblemen, hartkloppingen en een verlaging van de bloeddruk.
Gegeneraliseerde overgevoeligheidsreacties kunnen levensbedreigend zijn.
Zenuwstelselaandoeningen Zelden - Perifere neuropathie Een snelle verbetering van de bloedglucoseregulatie kan gepaard gaan met zogenaamde acute pijnlijke neuropathie, die meestal reversibel is.
Oogaandoeningen Soms - Refractie-aandoeningen Na het instellen van de insulinetherapie kunnen refractie-anomalieën voorkomen.
Deze symptomen zijn meestal van voorbijgaande aard.
Soms - Diabetische retinopathie Een verbeterde glykemische regulatie over een langdurige periode vermindert het risico van progressie van diabetische retinopathie.
Echter, intensivering van de insulinebehandeling met een abrupte verbetering in de glykemische regulatie kan gepaard gaan met verergering van diabetische retinopathie.
Huid- en onderhuidaandoeningen Soms - Lipodystrofie Op de injectieplaats kan lipodystrofie optreden als gevolg van het niet afwisselen van de injectieplaats binnen hetzelfde gebied.
Soms - Lokale overgevoeligheid Tijdens de behandeling met insuline kunnen lokale overgevoeligheidsreacties (roodheid, zwelling en
23 jeuk op de injectieplaats) optreden.
Deze reacties zijn in het algemeen van voorbijgaande aard en verdwijnen gewoonlijk tijdens de behandeling.
Algemene aandoeningen en toedieningsplaatsstoornissen Soms - Oedeem Na het instellen van de insulinetherapie kan oedeem voorkomen.
Deze symptomen zijn meestal van voorbijgaande aard.
4.9 Overdosering
Voor insuline bestaat er geen specifieke definiëring van overdosering.
Er kan echter hypoglykemie ontstaan, die zich in een aantal achtereenvolgende stadia kan ontwikkelen als te hoge doses worden toegediend in verhouding tot de behoefte van de patiënt:
• Episoden van milde hypoglykemie kunnen worden behandeld door orale toediening van glucose of suikerhoudende producten.
Het verdient daarom aanbeveling dat diabetespatiënten altijd suikerhoudende producten bij zich hebben • Episoden van ernstige hypoglykemie, waarbij de patiënt het bewustzijn verliest, kunnen worden behandeld met glucagon (0,5 tot 1 mg), dat intramusculair of subcutaan wordt toegediend door iemand die daarin is geoefend; iemand die medisch is geschoold, kan intraveneus glucose toedienen.
Glucose moet eveneens intraveneus worden toegediend wanneer de patiënt niet binnen 10 tot 15 minuten reageert op glucagon.
Om een recidief te voorkomen verdient het aanbeveling de patiënt oraal koolhydraten toe te dienen, wanneer deze weer bij bewustzijn is.
5.
FARMACOLOGISCHE EIGENSCHAPPEN
5.1 Farmacodynamische eigenschappen
Farmacotherapeutische categorie: bloedglucoseverlagende middelen.
Insulines en analogen voor injectie, middellangwerkend gecombineerd met snelwerkend.
ATC-code:
A10AD05.
NovoMix 70 is een bifasische suspensie van insuline aspart (snelwerkend humane insuline analoog) en insuline aspart protamine in kristallijne vorm (middellangwerkend humane insuline analoog).
Het bloedglucoseverlagende effect van insuline is gebaseerd op binding van insuline aan de receptoren op spier- en vetcellen.
Hierdoor wordt de opname van glucose bevorderd, terwijl tegelijkertijd de afgifte van glucose uit de lever wordt geremd.
NovoMix 70 is een bifasische insuline die voor 70% uit opgeloste insuline aspart bestaat.
Doordat de werking snel intreedt kan NovoMix 70 korter voor of na een maaltijd (tussen 0-10 minuten ervoor of erna) worden toegediend dan opgeloste humane insuline.
De kristallijne fase (30%) bestaat uit insuline aspart protamine in kristallijne vorm, waarvan het werkingsprofiel vergelijkbaar is met dat van humane NPH insuline.
Wanneer NovoMix 70 subcutaan wordt geïnjecteerd, treedt de werking binnen 10-20 minuten na het injecteren in.
Het maximale effect treedt 1 tot 4 uur na het injecteren op.
De werking kan 14 tot 24 uur aanhouden (Afbeelding 1).
24 Glucose infusiesnelheid
Uren NovoMix 70
Afbeelding 1:
Werkingsprofiel van NovoMix 70 bij gezonde Kaukasische personen.
Insuline aspart is molair equipotent met humane insuline.
5.2 Farmacokinetische eigenschappen
De substitutie van het aminozuur proline door asparaginezuur op positie B28 bij insuline aspart vermindert de neiging tot hexameervorming in de opgeloste fractie van NovoMix 70 vergeleken met opgeloste humane insuline.
De insuline aspart in de opgeloste fase van NovoMix 70 omvat 70% van de totale insuline; deze wordt sneller uit de subcutane laag opgenomen dan de opgeloste insulinecomponent van bifasische humane insuline.
De resterende 30% komt in kristallijne vorm voor als insuline aspart protamine; het verlengde opnameprofiel hiervan komt overeen met dat van humane NPH insuline.
Bij gezonde vrijwilligers werd een gemiddelde maximale serumconcentratie van 645 ± 185 pmol/l bereikt circa 60 minuten na de subcutane toediening van een dosis van 0,30 E/kg lichaamsgewicht.
Bij patiënten met diabetes type 2 werd de maximale concentratie circa 75 minuten na de toediening van een dosis bereikt.
Bij patiënten met diabetes type 1 werd een gemiddelde maximale serumconcentratie van 721 ± 184 pmol/l bereikt circa 60 minuten na de subcutane toediening van een dosis van 0,30 E/kg lichaamsgewicht.
De farmacokinetische eigenschappen van NovoMix 70 zijn niet onderzocht bij ouderen, kinderen en patiënten met een verminderde nier- of leverfunctie.
5.3 Gegevens uit het preklinisch veiligheidsonderzoek
Niet-klinische gegevens met insuline aspart duiden niet op een speciaal risico voor mensen.
Deze gegevens zijn afkomstig van conventioneel onderzoek op het gebied van veiligheidsfarmacologie, toxiciteit bij herhaalde dosering, genotoxiciteit en reproductietoxiciteit.
Bij in vitro tests, waaronder binding aan insuline- en IGF-1-receptoren en effecten op de celgroei, gedroeg insuline aspart zich op een manier die veel leek op humane insuline.
Uit onderzoeken blijkt
25 ook dat de dissociatie van de binding aan de insulinereceptor van insuline aspart gelijk is aan humane insuline.
6.
FARMACEUTISCHE GEGEVENS
6.1 Lijst van hulpstoffen
Glycerol Fenol Metacresol Zink (als chloride) Natriumchloride Dinatriumfosfaat dihydraat Protaminesulfaat Natriumhydroxide (voor pH-instelling) Zoutzuur (voor pH-instelling) Water voor injecties
6.2 Gevallen van onverenigbaarheid
In verband met het ontbreken van onderzoek naar onverenigbaarheden, mag dit geneesmiddel niet met andere geneesmiddelen gemengd worden.
6.3 Houdbaarheid
2 jaar.
De houdbaarheid na ingebruikneming is 4 weken (beneden 30°C).
6.4 Speciale voorzorgsmaatregelen bij bewaren
Bewaren in de koelkast (2°C – 8°C) en verwijderd van het vriesvak.
Niet in de vriezer bewaren.
NovoMix 70 Penfill patronen die u gebruikt of bij u draagt als reserve kunnen 4 weken bij kamertemperatuur bewaard worden (beneden 30°C), maar alle resthoeveelheden moeten daarna weggegooid worden.
Niet in de koelkast bewaren.
Bewaren beneden 30°C.
De patroon in de buitenverpakking bewaren ter bescherming tegen licht.
Nadat NovoMix 70 Penfill uit de koelkast is genomen, wordt het aanbevolen NovoMix 70 Penfill de kamertemperatuur te laten bereiken alvorens de insuline te resuspenderen volgens de gebruiksaanwijzing voor het eerste gebruik.
6.5 Aard en inhoud van de verpakking
Glazen patroon (type 1) die aan de ene kant wordt afgesloten met een latexvrije rubber zuiger (broombutyl) en aan de andere kant met een latexvrije rubber stop (broombutyl/polyisopreen).
De patroon bevat een glazen bolletje, waarmee de vloeistof weer gemakkelijk kan worden geresuspendeerd.
Elke patroon bevat 3 ml suspensie.
Verpakkingen met 1, 5 of 10 patronen.
Niet alle genoemde verpakkingsgrootten worden in de handel gebracht.
26 6.6 Speciale voorzorgsmaatregelen voor het verwijderen en andere instructies
De patronen zijn ontworpen voor gebruik met Novo Nordisk insulinetoedieningssystemen (duurzame hulpmiddelen voor meervoudig gebruik) en NovoFine naalden.
De gedetailleerde aanwijzingen die de patroon en het toedieningssysteem vergezellen moeten worden opgevolgd.
NovoMix 70 Penfill mag maar door één persoon worden gebruikt.
De patroon mag niet opnieuw worden gevuld.
De patiënt moet er nadrukkelijk op worden gewezen dat de NovoMix 70 suspensie direct vóór gebruik geresuspendeerd moet worden, tot de vloeistof gelijkmatig wit en troebel is.
NovoMix 70 dat bevroren is geweest, mag niet meer worden gebruikt.
De patiënt moet worden geadviseerd om na elke injectie de gebruikte naald weg te gooien.
Alle ongebruikte producten en afvalmaterialen dienen te worden vernietigd overeenkomstig lokale voorschriften.
7.
HOUDER VAN DE VERGUNNING VOOR HET IN DE HANDEL BRENGEN
Novo Nordisk A/S Novo Allé DK-2880 Bagsværd Denemarken
8.
NUMMERS VAN DE VERGUNNING VOOR HET IN DE HANDEL BRENGEN
EU/1/00/142/017 EU/1/00/142/018 EU/1/00/142/019
9.
DATUM VAN EERSTE VERLENING VAN DE VERGUNNING/HERNIEUWING VAN DE VERGUNNING
Datum van de eerste vergunning:
1 augustus 2000 Datum van de laatste hernieuwing:
1 augustus 2005
10.
DATUM VAN HERZIENING VAN DE TEKST
27 1.
NAAM VAN HET GENEESMIDDEL
NovoMix 30 FlexPen 100 E/ml, suspensie voor injectie in een voorgevulde pen
2.
KWALITATIEVE EN KWANTITATIEVE SAMENSTELLING
Opgeloste insuline aspart * / insuline aspart * protamine in kristallijne vorm………… 100 E/ml in de verhouding 30/70
* geproduceerd met behulp van recombinant-DNA technologie in Saccharomyces cerevisiae.
Eén eenheid insuline aspart komt overeen met 6 nmol, 0,035 mg zout- en watervrije insuline aspart.
1 voorgevulde pen bevat 3 ml equivalent aan 300 E
Voor een volledige lijst van de hulpstoffen, zie rubriek 6.1.
3.
FARMACEUTISCHE VORM
Suspensie voor injectie in een voorgevulde pen.
NovoMix 30 is een witte suspensie.
4.
KLINISCHE GEGEVENS
4.1 Therapeutische indicaties
Behandeling van diabetes mellitus.
4.2 Dosering en wijze van toediening
De werking van NovoMix 30 treedt sneller in dan bij bifasische humane insuline en NovoMix 30 dient in het algemeen direct voor een maaltijd te worden toegediend.
Indien nodig kan NovoMix 30 ook kort na een maaltijd worden toegediend.
NovoMix 30 wordt subcutaan toegediend in de dij of via de buikwand.
Indien dat gemakkelijker is kan ook het gluteaal gebied of deltoïdeus gebied worden gebruikt.
Binnen eenzelfde gebied moet de injectieplaats variëren.
Zoals voor alle insulines zal de werkingsduur variëren afhankelijk van de dosis, injectieplaats, doorbloeding, temperatuur en mate van lichamelijke activiteit.
Er is geen onderzoek verricht naar de invloed van verschillende injectieplaatsen op de opname van NovoMix 30.
NovoMix 30 mag nooit intraveneus worden toegediend.
De insulinebehoefte kan afnemen door nier- of leveraandoeningen.
NovoMix 30 kan bij kinderen en jongeren vanaf 10 jaar gebruikt worden wanneer voorgemengde insuline de voorkeur heeft.
Bij kinderen tussen 6 en 9 jaar zijn er beperkte klinische gegevens beschikbaar (zie rubriek 5.1).
Er zijn geen onderzoeken verricht bij kinderen jonger dan 6 jaar.
Aanbevolen dosis:
De dosering van NovoMix 30 is per persoon verschillend en wordt bepaald in overeenstemming met de behoefte van de patiënt.
28 Bij type 2 diabetes patiënten kan NovoMix 30 als monotherapie of in combinatie met orale bloedglucoseverlagende middelen die goedgekeurd zijn in combinatie met insuline, gegeven worden wanneer het bloedglucosegehalte onvoldoende gereguleerd wordt met deze orale bloedglucoseverlagende middelen alleen.
Bij type 2 diabetes patiënten is de aanbevolen startdosis van NovoMix 30 bij het ontbijt 6 E en 6 E bij het avondeten.
NovoMix 30 kan ook gestart worden eenmaal daags met 12 E bij het avondeten.
Wanneer NovoMix 30 eenmaal daags wordt gebruikt, wordt het gewoonlijk aanbevolen vanaf 30 eenheden naar twee injecties per dag over te schakelen door de dosis in twee gelijke doses te verdelen bij het ontbijt en het avondeten.
Indien het gebruik van NovoMix 30 tweemaal daags herhaaldelijk hypoglykemieën in de loop van de dag tot gevolg heeft, kan de ochtenddosis in een ochtend- en een middagdosis verdeeld worden (driemaaldaagse toediening).
De volgende titratiestappen voor de dosisaanpassingen worden aanbevolen:
Preprandiale bloedglucosewaarden
Aanpassing van de NovoMix 30 dosis
< 4,4 mmol/l < 80 mg/dl
-2E
4,4 - 6,1 mmol/l
80 - 110 mg/dl
6,2 - 7,8 mmol/l 7,9 - 10 mmol/l > 10 mmol/l
111 - 140 mg/dl 141 - 180 mg/dl > 180 mg/dl
+2E +4E +6E
De laagste preprandiale bloedglucosewaarde van de drie voorafgaande dagen dient gebruikt te worden.
De dosis mag niet verhoogd worden indien er hypoglykemie tijdens die dagen optrad.
De dosis kan eenmaal per week aangepast worden tot de HbA1c streefwaarde wordt bereikt.
De bloedglucosespiegel vóór de maaltijd dient gebruikt te worden om de juiste vorige dosis in te schatten.
De combinatie van NovoMix 30 met pioglitazon dient alleen te worden overwogen na klinische evaluatie van het risico voor de patiënt op ontwikkeling van tekenen of symptomen van vochtgerelateerde bijwerkingen.
Initiatie van NovoMix 30 moet voorzichtig gebeuren door titratie tot de laagste dosis nodig om bloedglucoseregulatie te bereiken (zie rubriek 4.4).
Bij type 1 diabetes patiënten ligt de individuele insulinebehoefte in het algemeen tussen 0,5 en 1,0 eenheid/kg/dag.
NovoMix 30 kan deze behoeften gedeeltelijk of geheel voorzien.
De dagelijkse insulinebehoefte kan hoger zijn bij patiënten met insulineresistentie (bijvoorbeeld als gevolg van obesitas) en lager bij patiënten met endogene restproductie van insuline.
Wanneer een patiënt wordt overgeschakeld van een bifasische humane insuline naar NovoMix 30, dient te worden gestart met dezelfde dosis en hetzelfde schema.
Daarna dient de dosis te worden aangepast volgens de individuele behoeften (zie de titratiestappen voor de dosisaanpassingen in de tabel hierboven).
NovoMix 30 kan bij ouderen gebruikt worden; echter, er is beperkte ervaring met het gebruik van NovoMix 30 in combinatie met orale bloedglucoseverlagende middelen bij patiënten ouder dan 75 jaar.
4.3 Contra-indicaties
• Overgevoeligheid voor het werkzame bestanddeel of voor één van de hulpstoffen • Hypoglykemie.
4.4 Bijzondere waarschuwingen en voorzorgen bij gebruik
Het gebruik van een inadequate dosering of het onderbreken van de behandeling kan, met name bij
29 insuline-afhankelijke diabetes, leiden tot hyperglykemie en diabetische ketoacidose; deze gebeurtenissen kunnen de dood tot gevolg hebben.
Het overslaan van een maaltijd of onverwachte, zware fysieke inspanning kan leiden tot hypoglykemie (zie rubrieken 4.8 en 4.9).
Vergeleken met bifasische humane insuline kan NovoMix 30 een meer uitgesproken bloedglucoseverlagend effect hebben tot 6 uur na de injectie.
Het is mogelijk dat dit moet worden gecompenseerd bij de individuele patiënt door middel van aanpassing van de insulinedosis en/of het nuttigen van voedsel.
Patiënten bij wie de bloedglucoseregulatie sterk verbeterd is door bijvoorbeeld een intensieve insulinetherapie, kunnen de gebruikelijke waarschuwingssymptomen van een hypoglykemie anders waarnemen.
Zij dienen hierover geïnformeerd te worden.
Nauwgezette bloedglucoseregulatie kan het risico op hypoglykemieën verhogen en derhalve is speciale aandacht vereist bij intensivering van de dosis, zoals vermeld in rubriek 4.2.
De toediening van NovoMix 30 moet altijd verbonden zijn met het nuttigen van een maaltijd.
Bij patiënten met bijkomende ziekten of die geneesmiddelen gebruiken waarbij een vertraagde voedselopname te verwachten valt, dient rekening te worden gehouden met de snelle werking van NovoMix 30.
Bijkomende ziekten, met name infecties, verhogen in het algemeen de hoeveelheid insuline die de patiënt nodig heeft.
Wanneer patiënten worden overgeschakeld tussen verschillende types insulineproducten, kunnen zij de vroege waarschuwingssymptomen van hypoglykemie anders of minder goed waarnemen dan toen zij hun gebruikelijke insuline gebruikten.
Het overschakelen van een patiënt op een nieuw type of merk insuline moet geschieden onder strikte medische begeleiding.
Veranderingen in sterkte, merk (fabrikant), type, oorsprong (dierlijke, humane, humane insuline analogen) en/of productiemethode (recombinant-DNA versus insuline van dierlijke oorsprong) kunnen resulteren in een noodzakelijke aanpassing van de dosering.
Het is mogelijk dat patiënten die NovoMix 30 gebruiken een andere dosering nodig hebben dan bij de insuline die men voorheen gebruikte.
Indien een aanpassing van de dosering nodig is, kan dit plaatsvinden bij de eerste dosis of gedurende de eerste weken of maanden.
Aanpassing van de dosering kan ook nodig zijn wanneer patiënten hun fysieke activiteit vergroten of het gebruikelijke dieet wijzigen.
Beweging onmiddellijk na een maaltijd kan het risico op hypoglykemie doen toenemen.
Insulinesuspensies mogen niet in insulinepompen worden gebruikt.
Net als bij andere insulinebehandelingen kunnen reacties op de injectieplaats optreden zoals pijn, jeuk, urticaria, zwelling en ontsteking.
Continu afwisselen van de injectieplaats binnen hetzelfde gebied kan helpen deze reacties te verminderen of te voorkomen.
Deze reacties verdwijnen gewoonlijk binnen enkele dagen tot enkele weken.
In zeldzame gevallen kunnen reacties op de injectieplaats de stopzetting van NovoMix 30 noodzakelijk maken.
Combinatie van NovoMix 30 met pioglitazon:
Er zijn gevallen van hartfalen gerapporteerd vanuit de markt bij het gebruik van pioglitazon in combinatie met insuline, in het bijzonder bij patiënten met risicofactoren voor de ontwikkeling van hartfalen.
Patiënten dienen te worden gevolgd op tekenen en symptomen van hartfalen, gewichtstoename en oedeem wanneer NovoMix 30 gebruikt wordt in combinatie met pioglitazon.
Als gevolg van de verhoogde insulinegevoeligheid kunnen patiënten die pioglitazon in een dubbele therapie met insuline ontvangen, risico lopen op een dosisgerelateerde hypoglykemie en kan het noodzakelijk zijn de insulinedosis te verlagen.
30 4.5 Interacties met andere geneesmiddelen en andere vormen van interactie
Van een aantal geneesmiddelen is bekend dat ze een interactie hebben met het glucosemetabolisme.
De volgende stoffen kunnen de insulinebehoefte verlagen:
Orale bloedglucoseverlagende middelen, octreotide, monoamineoxidaseremmers (MAO-remmers), niet-selectieve bètablokkers, angiotensine-converting-enzymremmers (ACE-remmers), salicylaten, alcohol, anabole steroïden en sulfonamiden.
De volgende stoffen kunnen de insulinebehoefte verhogen:
Orale anticonceptiva, thiaziden, glucocorticoïden, schildklierhormonen, sympathicomimetica en danazol.
Bètablokkers kunnen de symptomen van hypoglykemie maskeren.
Alcohol kan het bloedglucoseverlagende effect van insuline versterken en verlengen.
4.6 Zwangerschap en borstvoeding
Er is slechts beperkte klinische ervaring opgedaan met het gebruik van NovoMix 30 tijdens de zwangerschap.
Uit voortplantingsonderzoek bij dieren is geen verschil gebleken tussen insuline aspart en humane insuline qua de embryotoxiciteit of teratogeniteit.
In het algemeen verdient een intensieve regulatie van het bloedglucosegehalte en intensieve controle aanbeveling gedurende de hele zwangerschap bij zwangere vrouwen met diabetes mellitus; dit geldt ook als een patiënte overweegt zwanger te worden.
De insulinebehoefte wordt in het eerste trimester in het algemeen lager en tijdens het tweede en derde trimester hoger.
Na de bevalling zal de insulinebehoefte normaal gesproken weer snel terugkeren naar het niveau van voor de zwangerschap.
Er zijn geen beperkingen voor de behandeling met NovoMix 30 tijdens de lactatieperiode.
De insulinebehandeling van moeders die borstvoeding geven houdt geen risico in voor de baby.
Soms is het echter nodig de dosering van NovoMix 30 aan te passen.
4.7 Beïnvloeding van de rijvaardigheid en het vermogen om machines te bedienen
Er is geen onderzoek verricht met betrekking tot de effecten op de rijvaardigheid en op het vermogen om machines te bedienen.
Het concentratie- en reactievermogen van patiënten kan verminderd zijn bij hypoglykemie.
Dit kan gevaar opleveren in die omstandigheden waar dit vermogen van groot belang is (bijvoorbeeld het besturen van voertuigen of bedienen van machines).
Patiënten dient geadviseerd te worden om maatregelen te nemen om hypoglykemie te vermijden bij het besturen van voertuigen.
Dit is met name belangrijk voor patiënten met verminderde of afwezige herkenning van symptomen van hypoglykemie of voor patiënten die frequente episoden van hypoglykemie hebben.
Onder dergelijke omstandigheden dient de raadzaamheid van het besturen van voertuigen te worden overwogen.
4.8 Bijwerkingen
Bijwerkingen, die waargenomen zijn bij patiënten die met NovoMix producten worden behandeld, zijn voornamelijk dosisafhankelijk en gebaseerd op het farmacologische effect van insuline.
Net als bij andere insulineproducten is hypoglykemie in het algemeen de meest voorkomende bijwerking.
Hypoglykemie kan optreden wanneer de insulinedosis te hoog is ten opzichte van de insulinebehoefte
31 en derhalve is speciale aandacht vereist bij intensivering van de dosis, zoals vermeld in rubriek 4.2.
Ernstige hypoglykemie kan leiden tot bewustzijnsverlies en/of convulsies en kan een tijdelijke of permanente beschadiging van de hersenfunctie of zelfs de dood tot gevolg hebben.
In klinische studies en na toelating op de geneesmiddelenmarkt varieert de frequentie met de patiëntenpopulatie en dosisregimes, waardoor geen specifieke frequentie kan worden weergegeven.
Tijdens klinische studies waren er geen verschillen in de mate waarin hypoglykemie optrad tussen patiënten die werden behandeld met insuline aspart in vergelijking met humane insuline.
Frequenties van bijwerkingen uit klinische studies, die als gerelateerd aan insuline aspart zijn beoordeeld, zijn hieronder weergegeven.
De frequenties worden als volgt gedefinieerd: soms (> 1/1.000, < 1/100) en zelden (> 1/10.000, < 1/1.000).
Geïsoleerde spontane gevallen met inbegrip van geïsoleerde gevallen worden weergegeven als zeer zelden (< 1/10.000).
Binnen iedere frequentiegroep worden bijwerkingen gerangschikt naar afnemende ernst.
Immuunsysteemaandoeningen Soms - Urticaria, rash, huiduitslag
Zeer zelden - Anafylactische reacties Symptomen van gegeneraliseerde overgevoeligheidsreacties kunnen onder andere zijn: gegeneraliseerde huiduitslag, jeuk, transpireren, gastro-intestinale klachten, angioneurotisch oedeem, ademhalingsproblemen, hartkloppingen en een verlaging van de bloeddruk.
Gegeneraliseerde overgevoeligheidsreacties kunnen levensbedreigend zijn.
Zenuwstelselaandoeningen Zelden - Perifere neuropathie Een snelle verbetering van de bloedglucoseregulatie kan gepaard gaan met zogenaamde acute pijnlijke neuropathie, die meestal reversibel is.
Oogaandoeningen Soms - Refractie-aandoeningen Na het instellen van de insulinetherapie kunnen refractie-anomalieën voorkomen.
Deze symptomen zijn meestal van voorbijgaande aard.
Soms - Diabetische retinopathie Een verbeterde glykemische regulatie over een langdurige periode vermindert het risico van progressie van diabetische retinopathie.
Echter, intensivering van de insulinebehandeling met een abrupte verbetering in de glykemische regulatie kan gepaard gaan met verergering van diabetische retinopathie.
Huid- en onderhuidaandoeningen Soms - Lipodystrofie Op de injectieplaats kan lipodystrofie optreden als gevolg van het niet afwisselen van de injectieplaats binnen hetzelfde gebied.
Soms - Lokale overgevoeligheid Tijdens de behandeling met insuline kunnen lokale overgevoeligheidsreacties (roodheid, zwelling en jeuk op de injectieplaats) optreden.
Deze reacties zijn in het algemeen van voorbijgaande aard en verdwijnen gewoonlijk tijdens de behandeling.
Algemene aandoeningen en toedieningsplaatsstoornissen Soms - Oedeem Na het instellen van de insulinetherapie kan oedeem voorkomen.
Deze symptomen zijn meestal van voorbijgaande aard.
Oedeem en gewichtstoename kunnen optreden wanneer NovoMix 30 gebruikt wordt in combinatie met orale bloedglucoseverlagende middelen.
32 4.9 Overdosering
Voor insuline bestaat er geen specifieke definiëring van overdosering.
Er kan echter hypoglykemie ontstaan, die zich in een aantal achtereenvolgende stadia kan ontwikkelen als te hoge doses worden toegediend in verhouding tot de behoefte van de patiënt:
• Episoden van milde hypoglykemie kunnen worden behandeld door orale toediening van glucose of suikerhoudende producten.
Het verdient daarom aanbeveling dat diabetespatiënten altijd suikerhoudende producten bij zich hebben • Episoden van ernstige hypoglykemie, waarbij de patiënt het bewustzijn verliest, kunnen worden behandeld met glucagon (0,5 tot 1 mg), dat intramusculair of subcutaan wordt toegediend door iemand die daarin is geoefend; iemand die medisch is geschoold, kan intraveneus glucose toedienen.
Glucose moet eveneens intraveneus worden toegediend wanneer de patiënt niet binnen 10 tot 15 minuten reageert op glucagon.
Om een recidief te voorkomen verdient het aanbeveling de patiënt oraal koolhydraten toe te dienen, wanneer deze weer bij bewustzijn is.
5.
FARMACOLOGISCHE EIGENSCHAPPEN
5.1 Farmacodynamische eigenschappen
Farmacotherapeutische categorie: bloedglucoseverlagende middelen.
Insulines en analogen voor injectie, middellangwerkend gecombineerd met snelwerkend.
ATC-code:
A10AD05.
NovoMix 30 is een bifasische suspensie van insuline aspart (snelwerkend humane insuline analoog) en insuline aspart protamine in kristallijne vorm (middellangwerkend humane insuline analoog).
Het bloedglucoseverlagende effect van insuline is gebaseerd op binding van insuline aan de receptoren op spier- en vetcellen.
Hierdoor wordt de opname van glucose bevorderd, terwijl tegelijkertijd de afgifte van glucose uit de lever wordt geremd.
NovoMix 30 is een bifasische insuline die voor 30% uit opgeloste insuline aspart bestaat.
Doordat de werking snel intreedt kan NovoMix 30 korter voor of na een maaltijd (tussen 0-10 minuten ervoor of erna) worden toegediend dan opgeloste humane insuline.
De kristallijne fase (70%) bestaat uit insuline aspart protamine in kristallijne vorm, waarvan het werkingsprofiel vergelijkbaar is met dat van humane NPH insuline (Afbeelding 1).
Wanneer NovoMix 30 subcutaan wordt geïnjecteerd, treedt de werking binnen 10-20 minuten na het injecteren in.
Het maximale effect treedt 1 tot 4 uur na het injecteren op.
De werking kan 24 uur aanhouden.
Glucoseop da Effect bloedglucose infusiesnelheid
3
6
9
12
15
18
21
Uren Uur
24
33 Afb.
1:
Werkingsprofiel van NovoMix 30 (___) en bifasische humane insuline 30 (---) bij gezonde personen.
In een 3 maanden durend onderzoek bij type 1 en type 2 diabetes patiënten bleek dat NovoMix 30 dezelfde mate van regulatie van geglycosileerde hemoglobine biedt als een behandeling met bifasische humane insuline 30.
Insuline aspart is molair equipotent met humane insuline.
Vergeleken met bifasische humane insuline 30, resulteerde de toediening van NovoMix 30 voor het ontbijt en het avondeten in een lager postprandiaal bloedglucosegehalte na beide maaltijden (ontbijt, avondeten).
Een meta-analyse van negen studies bij patiënten met type 1 en type 2 diabetes toonde dat de nuchtere bloedglucosespiegel hoger was bij patiënten die met NovoMix 30 behandeld werden dan bij patiënten behandeld met bifasische humane insuline 30.
In één studie werden 341 patiënten met type 2 diabetes gerandomiseerd voor een behandeling met ofwel NovoMix 30 alleen ofwel NovoMix 30 in combinatie met metformine ofwel metformine in combinatie met sulfonylurea.
De variabele voor wat betreft de werkzaamheid – HbA1c na 16 weken behandeling – was bij aanvang van de studie niet verschillend voor patiënten die werden behandeld met NovoMix 30 in combinatie met metformine of voor patiënten die werden behandeld met metformine in combinatie met sulfonylurea.
In deze studie had 57% van de patiënten een initiële HbA1c waarde boven 9%; bij deze patiënten die behandeld werden met NovoMix 30 in combinatie met metformine resulteerde de behandeling in een significant lagere HbA1c waarde dan bij patiënten die werden behandeld met metformine in combinatie met sulfonylurea.
In één studie werden patiënten met type 2 diabetes, van wie het bloedglucosegehalte onvoldoende werd gereguleerd met orale bloedglucoseverlagende middelen alleen, gerandomiseerd voor een behandeling met ofwel tweemaal daags NovoMix 30 (117 patiënten) ofwel eenmaal daags insuline glargine (116 patiënten).
Na 28 weken behandeling volgens de doseringsrichtlijnen vermeld in rubriek 4.2 was de gemiddelde reductie van de HbA1c waarde, 2,8% met NovoMix 30 (initieel gemiddelde waarden = 9,7%).
Met NovoMix 30 bereikte 66% van de patiënten een HbA1c waarde onder de 7% en 42% van de patiënten een HbA1c waarde onder de 6,5%.
De gemiddelde nuchtere bloedglucosewaarde verminderde met circa 7 mmol/l (vanaf aanvankelijk 14,0 mmol/l tot 7,1 mmol/l).
Bij patiënten met type 2 diabetes toonde een meta-analyse een lager risico op globale nachtelijke hypoglykemieën en ernstige hypoglykemie met NovoMix 30 in vergelijking met bifasische humane insuline 30.
Het risico op globale hypoglykemie tijdens de dag was verhoogd bij patiënten behandeld met NovoMix 30.
Kinderen en adolescenten:
Een 16 weken durende klinische studie waarin de postprandiale glykemische regulatie bij maaltijdgerelateerde NovoMix 30 met maaltijdgerelateerde humane insuline/bifasische humane insuline 30 en NPH insuline bij het slapengaan werd vergeleken, werd verricht bij 167 personen tussen 10 en 18 jaar.
De gemiddelde HbA1c bleef vergelijkbaar met baseline gedurende de hele studie in beide behandelingsgroepen en er was geen verschil in het aantal hypoglykemieën met NovoMix 30 of bifasische humane insuline 30.
In een kleinere (54 personen) en jongere (tussen 6 en 12 jaar) populatie, behandeld in een dubbelblind, cross-over onderzoek (12 weken met elke behandeling) was het aantal hypoglykemische episodes en de toename van het postprandiale glucosegehalte significant lager met NovoMix 30 in vergelijking met bifasische humane insuline 30.
Finale HbA1c was significant lager in de bifasische humane insuline 30-groep in vergelijking met NovoMix 30.
5.2 Farmacokinetische eigenschappen
De substitutie van het aminozuur proline door asparaginezuur op positie B28 bij insuline aspart vermindert de neiging tot hexameervorming in de opgeloste fractie van NovoMix 30 vergeleken met opgeloste humane insuline.
De insuline aspart in de opgeloste fase van NovoMix 30 omvat 30% van de totale insuline; deze wordt sneller uit de subcutane laag opgenomen dan de opgeloste insulinecomponent van bifasische humane insuline.
De resterende 70% komt in kristallijne vorm voor
34 als insuline aspart protamine; het verlengde opnameprofiel hiervan komt overeen met dat van humane NPH insuline.
De maximale serum-insulineconcentratie is bij NovoMix 30 gemiddeld 50% hoger dan die van bifasische humane insuline 30.
De tijd tot het bereiken van de maximale concentratie bedraagt gemiddeld de helft van de tijd die bifasische humane insuline 30 nodig heeft.
Bij gezonde vrijwilligers werd een gemiddelde maximale serumconcentratie van 140 ± 32 pmol/l bereikt circa 60 minuten na de subcutane toediening van een dosis van 0,20 E/kg lichaamsgewicht.
De gemiddelde halfwaardetijd (t½) van NovoMix 30, die de opnamesnelheid van de aan protamine gebonden fractie weergeeft, was circa 8-9 uur.
De plasma-insulineconcentraties keerden 15 tot 18 uur na een subcutane toediening van een dosis terug naar de basale spiegels.
Bij type 2 diabetes patiënten werd de maximale concentratie circa 95 minuten na de toediening van een dosis bereikt, en concentraties duidelijk boven nul werden minstens 14 uur na de toediening gemeten.
Kinderen en adolescenten:
De farmacokinetische eigenschappen van NovoMix 30 werden niet onderzocht bij kinderen of adolescenten.
De farmacokinetische en farmacodynamische eigenschappen van opgeloste insuline aspart werden echter onderzocht bij kinderen (6-12 jaar) en adolescenten (13- 17 jaar) met type 1 diabetes.
Insuline aspart werd door beide leeftijdsgroepen snel opgenomen, met vergelijkbare tmax als bij volwassenen.
Er waren echter verschillen wat Cmax betreft tussen de leeftijdsgroepen, hetgeen het belang van een individuele instelling van insuline aspart benadrukt.
De farmacokinetische eigenschappen van NovoMix 30 zijn niet onderzocht bij ouderen en patiënten met een verminderde nier- of leverfunctie.
5.3 Gegevens uit het preklinisch veiligheidsonderzoek
Niet-klinische gegevens met insuline aspart duiden niet op een speciaal risico voor mensen.
Deze gegevens zijn afkomstig van conventioneel onderzoek op het gebied van veiligheidsfarmacologie, toxiciteit bij herhaalde dosering, genotoxiciteit en reproductietoxiciteit.
Bij in vitro tests, waaronder binding aan insuline- en IGF-1-receptoren en effecten op de celgroei, gedroeg insuline aspart zich op een manier die veel leek op humane insuline.
Uit onderzoeken blijkt ook dat de dissociatie van de binding aan de insulinereceptor van insuline aspart gelijk is aan humane insuline.
6.
FARMACEUTISCHE GEGEVENS
6.1 Lijst van hulpstoffen
Glycerol Fenol Metacresol Zink (als chloride) Natriumchloride Dinatriumfosfaat dihydraat Protaminesulfaat Natriumhydroxide (voor pH-instelling) Zoutzuur (voor pH-instelling) Water voor injecties
6.2 Gevallen van onverenigbaarheid
In verband met het ontbreken van onderzoek naar onverenigbaarheden, mag dit geneesmiddel niet met andere geneesmiddelen gemengd worden.
35 6.3 Houdbaarheid
2 jaar.
De houdbaarheid na ingebruikneming is 4 weken (beneden 30°C).
6.4 Speciale voorzorgsmaatregelen bij bewaren
Bewaren in de koelkast (2°C – 8°C) en verwijderd van het vriesvak.
Niet in de vriezer bewaren.
NovoMix 30 FlexPen die u gebruikt of bij u draagt als reserve kunnen 4 weken bij kamertemperatuur bewaard worden (beneden 30°C), maar alle resthoeveelheden moeten daarna weggegooid worden.
Niet in de koelkast bewaren.
Bewaren beneden 30°C.
Wanneer u NovoMix 30 FlexPen niet gebruikt, houd dan ter bescherming tegen licht de dop op de pen.
Nadat NovoMix 30 FlexPen uit de koelkast is genomen, wordt het aanbevolen NovoMix 30 FlexPen de kamertemperatuur te laten bereiken alvorens de insuline te resuspenderen volgens de gebruiksaanwijzing voor het eerste gebruik.
6.5 Aard en inhoud van de verpakking
Glazen patroon (type 1) afgesloten aan de ene kant met een latexvrije rubber zuiger (broombutyl) en aan de andere kant met een latexvrije rubber stop (broombutyl/polyisopreen) in een voorgevulde wegwerppen voor meervoudig gebruik met een injectiepen (plastic).
De patroon bevat een glazen bolletje, waarmee de vloeistof weer gemakkelijk kan worden geresuspendeerd.
Elke voorgevulde pen bevat 3 ml suspensie.
Verpakkingen met 5 of 10 voorgevulde pennen.
Niet alle genoemde verpakkingsgrootten worden in de handel gebracht.
6.6 Speciale voorzorgsmaatregelen voor het verwijderen en andere instructies
NovoFine S naalden zijn ontworpen om te worden gebruikt in combinatie met de voorgevulde pen.
De gedetailleerde aanwijzingen die NovoMix 30 FlexPen vergezellen moeten worden opgevolgd.
NovoMix 30 FlexPen mag maar door één persoon worden gebruikt.
NovoMix 30 FlexPen mag niet opnieuw worden gevuld.
De patiënt moet er nadrukkelijk op worden gewezen dat de NovoMix 30 suspensie direct vóór gebruik geresuspendeerd moet worden, tot de vloeistof gelijkmatig wit en troebel is.
NovoMix 30 dat bevroren is geweest, mag niet meer worden gebruikt.
De patiënt moet worden geadviseerd om na elke injectie de gebruikte naald weg te gooien.
Alle ongebruikte producten en afvalmaterialen dienen te worden vernietigd overeenkomstig lokale voorschriften.
7.
HOUDER VAN DE VERGUNNING VOOR HET IN DE HANDEL BRENGEN
Novo Nordisk A/S Novo Allé DK-2880 Bagsværd Denemarken
36 8.
NUMMERS VAN DE VERGUNNING VOOR HET IN DE HANDEL BRENGEN
EU/1/00/142/009 EU/1/00/142/010
9.
DATUM VAN EERSTE VERLENING VAN DE VERGUNNING/HERNIEUWING VAN DE VERGUNNING
Datum van de eerste vergunning:
1 augustus 2000 Datum van de laatste hernieuwing:
1 augustus 2005
10.
DATUM VAN HERZIENING VAN DE TEKST
37 1.
NAAM VAN HET GENEESMIDDEL
NovoMix 50 FlexPen 100 E/ml, suspensie voor injectie in een voorgevulde pen.
2.
KWALITATIEVE EN KWANTITATIEVE SAMENSTELLING
Opgeloste insuline aspart * / insuline aspart * protamine in kristallijne vorm……… .100 E/ml in de verhouding 50/50
* geproduceerd met behulp van recombinant-DNA technologie in Saccharomyces cerevisiae.
Eén eenheid insuline aspart komt overeen met 6 nmol, 0,035 mg zout- en watervrije insuline aspart.
1 voorgevulde pen bevat 3 ml equivalent aan 300 E.
Voor een volledige lijst van de hulpstoffen, zie rubriek 6.1.
3.
FARMACEUTISCHE VORM
Suspensie voor injectie in een voorgevulde pen.
NovoMix 50 is een witte suspensie.
4.
KLINISCHE GEGEVENS
4.1 Therapeutische indicaties
Behandeling van diabetes mellitus.
4.2 Dosering en wijze van toediening
Door het snelle begin van de werking en de vroegtijdige piek in de werking van insuline aspart kan NovoMix 50 direct voor een maaltijd worden toegediend.
Indien nodig kan NovoMix 50 ook kort na het begin van een maaltijd worden toegediend.
Dosering:
De dosering van NovoMix 50 is per persoon verschillend en wordt bepaald op basis van het advies van de arts in overeenstemming met de behoefte van de patiënt.
Bij volwassenen ligt de individuele insulinebehoefte in het algemeen tussen 0,5 en 1,0 eenheden/kg/dag; in deze behoefte kan gedeeltelijk of geheel worden voorzien door NovoMix 50.
De dagelijkse insulinebehoefte kan hoger zijn bij patiënten met insulineresistentie (bijvoorbeeld als gevolg van obesitas) en lager bij patiënten met endogene restproductie van insuline.
Bij patiënten met type 2 diabetes kan NovoMix 50 als monotherapie of in combinatie met metformine gegeven worden wanneer het bloedglucosegehalte onvoldoende gereguleerd kan worden met metformine alleen.
Bij het overschakelen naar NovoMix 50 van andere insulinepreparaten kan een aanpassing van de dosis en het tijdstip van de toedieningen nodig zijn.
Zoals bij alle insulines verdient een nauwgezette controle van het bloedglucosegehalte aanbeveling tijdens de overschakeling en gedurende de eerste weken daarna (zie rubriek 4.4).
Aanpassing van de dosering kan ook nodig zijn wanneer patiënten hun dieet wijzigen.
Fysieke activiteit kan de insulinebehoefte van de patiënten verlagen.
38 Bij patiënten met diabetes mellitus vertraagt een optimale metabolische controle effectief het optreden en de progressie van laattijdige diabetische complicaties.
Optimale metabolische controle, inclusief bloedglucoseregulatie, wordt dus aanbevolen.
Zoals bij alle insulines dient bij ouderen en patiënten met lever- of nieraandoeningen het glucosegehalte intensief te worden gecontroleerd en dient de dosering aangepast te worden op basis van de individuele behoefte.
De insulinebehoefte van de patiënt kan afnemen door nier- of leveraandoeningen.
Er zijn geen onderzoeken met NovoMix 50 verricht bij kinderen en jongeren onder 18 jaar.
Toediening:
NovoMix 50 wordt subcutaan toegediend door injectie in de dij of in de buikwand.
Indien dat gemakkelijker is kan ook het gluteaal gebied of deltoïdeus gebied worden gebruikt.
Binnen eenzelfde gebied moet de injectieplaats variëren.
Zoals voor alle types insuline zal de werkingsduur variëren afhankelijk van de dosis, injectieplaats, doorbloeding, temperatuur en mate van lichamelijke activiteit.
Er is geen onderzoek verricht naar de invloed van verschillende injectieplaatsen op de opname van NovoMix 50.
NovoMix 50 mag nooit intraveneus worden toegediend.
4.3 Contra-indicaties
• Overgevoeligheid voor het werkzame bestanddeel of voor één van de hulpstoffen • Hypoglykemie.
4.4 Bijzondere waarschuwingen en voorzorgen bij gebruik
Het gebruik van een inadequate dosering of het onderbreken van de behandeling kan, met name bij insuline-afhankelijke diabetes, leiden tot hyperglykemie en diabetische ketoacidose; deze gebeurtenissen kunnen de dood tot gevolg hebben.
Het overslaan van een maaltijd of onverwachte, zware fysieke inspanning kan leiden tot hypoglykemie (zie rubrieken 4.8 en 4.9).
Patiënten bij wie de bloedglucoseregulatie sterk verbeterd is door bijvoorbeeld een intensieve insulinetherapie, kunnen de gebruikelijke waarschuwingssymptomen van een hypoglykemie anders waarnemen.
Zij dienen hierover geïnformeerd te worden.
De toediening van NovoMix 50 moet altijd verbonden zijn met het nuttigen van een maaltijd.
Bij patiënten met bijkomende ziekten of die geneesmiddelen gebruiken waarbij een vertraagde voedselopname te verwachten valt, dient rekening te worden gehouden met de snelle werking van NovoMix 50.
Bijkomende ziekten, met name infecties, verhogen in het algemeen de hoeveelheid insuline die de patiënt nodig heeft.
Wanneer patiënten worden overgeschakeld tussen verschillende types insulineproducten, kunnen zij de vroege waarschuwingssymptomen van hypoglykemie anders of minder goed waarnemen dan toen zij hun gebruikelijke insuline gebruikten.
Het overschakelen van een patiënt op een nieuw type of merk insuline moet geschieden onder strikte medische begeleiding.
Veranderingen in sterkte, merk (fabrikant), type, oorsprong (dierlijke, humane, humane insuline analogen) en/of productiemethode (recombinant-DNA versus insuline van dierlijke oorsprong) kunnen resulteren in een noodzakelijke aanpassing van de dosering.
Het is mogelijk dat patiënten die NovoMix 50 gebruiken een andere dosering nodig hebben dan bij de insuline die men voorheen gebruikte.
Indien een aanpassing van de dosering nodig is, kan dit plaatsvinden bij de eerste dosis of gedurende de eerste weken of maanden.
39 Insulinesuspensies mogen niet in insulinepompen worden gebruikt.
Net als bij andere insulinebehandelingen kunnen reacties op de injectieplaats optreden zoals pijn, jeuk, urticaria, zwelling en ontsteking.
Continu afwisselen van de injectieplaats binnen hetzelfde gebied kan helpen deze reacties te verminderen of te voorkomen.
Deze reacties verdwijnen gewoonlijk binnen enkele dagen tot enkele weken.
In zeldzame gevallen kunnen reacties op de injectieplaats de stopzetting van NovoMix 50 noodzakelijk maken.
NovoMix 50 bevat metacresol, dat allergische reacties kan veroorzaken.
4.5 Interacties met andere geneesmiddelen en andere vormen van interactie
Van een aantal geneesmiddelen is bekend dat ze een interactie hebben met het glucosemetabolisme.
De volgende stoffen kunnen de insulinebehoefte verlagen:
Orale bloedglucoseverlagende middelen, octreotide, monoamineoxidaseremmers (MAO-remmers), niet-selectieve bètablokkers, angiotensine-converting-enzymremmers (ACE-remmers), salicylaten, alcohol, anabole steroïden en sulfonamiden.
De volgende stoffen kunnen de insulinebehoefte verhogen:
Orale anticonceptiva, thiaziden, glucocorticoïden, schildklierhormonen, sympathicomimetica en danazol.
Bètablokkers kunnen de symptomen van hypoglykemie maskeren.
Alcohol kan het bloedglucoseverlagende effect van insuline versterken en verlengen.
4.6 Zwangerschap en borstvoeding
Er is slechts beperkte klinische ervaring opgedaan met het gebruik van NovoMix 50 tijdens de zwangerschap.
Uit voortplantingsonderzoek bij dieren is geen verschil gebleken tussen insuline aspart en humane insuline qua de embryotoxiciteit of teratogeniteit.
In het algemeen verdient een intensieve regulatie van het bloedglucosegehalte en intensieve controle aanbeveling gedurende de hele zwangerschap bij zwangere vrouwen met diabetes mellitus; dit geldt ook als een patiënte overweegt zwanger te worden.
De insulinebehoefte wordt in het eerste trimester in het algemeen lager en tijdens het tweede en derde trimester hoger.
Na de bevalling zal de insulinebehoefte normaal gesproken weer snel terugkeren naar het niveau van voor de zwangerschap.
Er zijn geen beperkingen voor de behandeling met NovoMix 50 tijdens de lactatieperiode.
De insulinebehandeling van moeders die borstvoeding geven houdt geen risico in voor de baby.
Soms is het echter nodig de dosering van NovoMix 50 aan te passen.
4.7 Beïnvloeding van de rijvaardigheid en het vermogen om machines te bedienen
Er is geen onderzoek verricht met betrekking tot de effecten op de rijvaardigheid en op het vermogen om machines te bedienen.
Het concentratie- en reactievermogen van patiënten kan verminderd zijn bij hypoglykemie.
Dit kan gevaar opleveren in die omstandigheden waar dit vermogen van groot belang is (bijvoorbeeld het besturen van voertuigen of bedienen van machines).
Patiënten dient geadviseerd te worden om maatregelen te nemen om hypoglykemie te vermijden bij het besturen van voertuigen.
Dit is met name belangrijk voor patiënten met verminderde of afwezige
40 herkenning van symptomen van hypoglykemie of voor patiënten die frequente episoden van hypoglykemie hebben.
Onder dergelijke omstandigheden dient de raadzaamheid van het besturen van voertuigen te worden overwogen.
4.8 Bijwerkingen
Bijwerkingen, die waargenomen zijn bij patiënten die met NovoMix producten worden behandeld, zijn voornamelijk dosisafhankelijk en gebaseerd op het farmacologische effect van insuline.
Net als bij andere insulineproducten is hypoglykemie in het algemeen de meest voorkomende bijwerking.
Hypoglykemie kan optreden wanneer de insulinedosis te hoog is ten opzichte van de insulinebehoefte.
Ernstige hypoglykemie kan leiden tot bewustzijnsverlies en/of convulsies en kan een tijdelijke of permanente beschadiging van de hersenfunctie of zelfs de dood tot gevolg hebben.
In klinische studies en na toelating op de geneesmiddelenmarkt varieert de frequentie met de patiëntenpopulatie en dosisregimes, waardoor geen specifieke frequentie kan worden weergegeven.
Tijdens klinische studies waren er geen verschillen in de mate waarin hypoglykemie optrad tussen patiënten die werden behandeld met insuline aspart in vergelijking met humane insuline.
Frequenties van bijwerkingen uit klinische studies, die als gerelateerd aan insuline aspart zijn beoordeeld, zijn hieronder weergegeven.
De frequenties worden als volgt gedefinieerd: soms (> 1/1.000, < 1/100) en zelden (> 1/10.000, < 1/1.000).
Geïsoleerde spontane gevallen met inbegrip van geïsoleerde gevallen worden weergegeven als zeer zelden (< 1/10.000).
Binnen iedere frequentiegroep worden bijwerkingen gerangschikt naar afnemende ernst.
Immuunsysteemaandoeningen Soms - Urticaria, rash, huiduitslag
Zeer zelden - Anafylactische reacties Symptomen van gegeneraliseerde overgevoeligheidsreacties kunnen onder andere zijn: gegeneraliseerde huiduitslag, jeuk, transpireren, gastro-intestinale klachten, angioneurotisch oedeem, ademhalingsproblemen, hartkloppingen en een verlaging van de bloeddruk.
Gegeneraliseerde overgevoeligheidsreacties kunnen levensbedreigend zijn.
Zenuwstelselaandoeningen Zelden - Perifere neuropathie Een snelle verbetering van de bloedglucoseregulatie kan gepaard gaan met zogenaamde acute pijnlijke neuropathie, die meestal reversibel is.
Oogaandoeningen Soms - Refractie-aandoeningen Na het instellen van de insulinetherapie kunnen refractie-anomalieën voorkomen.
Deze symptomen zijn meestal van voorbijgaande aard.
Soms - Diabetische retinopathie Een verbeterde glykemische regulatie over een langdurige periode vermindert het risico van progressie van diabetische retinopathie.
Echter, intensivering van de insulinebehandeling met een abrupte verbetering in de glykemische regulatie kan gepaard gaan met verergering van diabetische retinopathie.
Huid- en onderhuidaandoeningen Soms - Lipodystrofie Op de injectieplaats kan lipodystrofie optreden als gevolg van het niet afwisselen van de injectieplaats binnen hetzelfde gebied.
Soms - Lokale overgevoeligheid Tijdens de behandeling met insuline kunnen lokale overgevoeligheidsreacties (roodheid, zwelling en
41 jeuk op de injectieplaats) optreden.
Deze reacties zijn in het algemeen van voorbijgaande aard en verdwijnen gewoonlijk tijdens de behandeling.
Algemene aandoeningen en toedieningsplaatsstoornissen Soms - Oedeem Na het instellen van de insulinetherapie kan oedeem voorkomen.
Deze symptomen zijn meestal van voorbijgaande aard.
4.9 Overdosering
Voor insuline bestaat er geen specifieke definiëring van overdosering.
Er kan echter hypoglykemie ontstaan, die zich in een aantal achtereenvolgende stadia kan ontwikkelen als te hoge doses worden toegediend in verhouding tot de behoefte van de patiënt:
• Episoden van milde hypoglykemie kunnen worden behandeld door orale toediening van glucose of suikerhoudende producten.
Het verdient daarom aanbeveling dat diabetespatiënten altijd suikerhoudende producten bij zich hebben • Episoden van ernstige hypoglykemie, waarbij de patiënt het bewustzijn verliest, kunnen worden behandeld met glucagon (0,5 tot 1 mg), dat intramusculair of subcutaan wordt toegediend door iemand die daarin is geoefend; iemand die medisch is geschoold, kan intraveneus glucose toedienen.
Glucose moet eveneens intraveneus worden toegediend wanneer de patiënt niet binnen 10 tot 15 minuten reageert op glucagon.
Om een recidief te voorkomen verdient het aanbeveling de patiënt oraal koolhydraten toe te dienen, wanneer deze weer bij bewustzijn is.
5.
FARMACOLOGISCHE EIGENSCHAPPEN
5.1 Farmacodynamische eigenschappen
Farmacotherapeutische categorie: bloedglucoseverlagende middelen.
Insulines en analogen voor injectie, middellangwerkend gecombineerd met snelwerkend.
ATC-code:
A10AD05.
NovoMix 50 is een bifasische suspensie van insuline aspart (snelwerkend humane insuline analoog) en insuline aspart protamine in kristallijne vorm (middellangwerkend humane insuline analoog).
Het bloedglucoseverlagende effect van insuline is gebaseerd op binding van insuline aan de receptoren op spier- en vetcellen.
Hierdoor wordt de opname van glucose bevorderd, terwijl tegelijkertijd de afgifte van glucose uit de lever wordt geremd.
NovoMix 50 is een bifasische insuline die voor 50% uit opgeloste insuline aspart bestaat.
Doordat de werking snel intreedt kan NovoMix 50 korter voor of na een maaltijd (tussen 0-10 minuten ervoor of erna) worden toegediend dan opgeloste humane insuline.
De kristallijne fase (50%) bestaat uit insuline aspart protamine in kristallijne vorm, waarvan het werkingsprofiel vergelijkbaar is met dat van humane NPH insuline.
Wanneer NovoMix 50 subcutaan wordt geïnjecteerd, treedt de werking binnen 10-20 minuten na het injecteren in.
Het maximale effect treedt 1 tot 4 uur na het injecteren op.
De werking kan 14 tot 24 uur aanhouden (Afbeelding 1).
42 Glucose infusiesnelheid
Uren NovoMix 50
Afbeelding 1:
Werkingsprofiel van NovoMix 50 bij gezonde Kaukasische personen.
Insuline aspart is molair equipotent met humane insuline.
5.2 Farmacokinetische eigenschappen
De substitutie van het aminozuur proline door asparaginezuur op positie B28 bij insuline aspart vermindert de neiging tot hexameervorming in de opgeloste fractie van NovoMix 50 vergeleken met opgeloste humane insuline.
De insuline aspart in de opgeloste fase van NovoMix 50 omvat 50% van de totale insuline; deze wordt sneller uit de subcutane laag opgenomen dan de opgeloste insulinecomponent van bifasische humane insuline.
De resterende 50% komt in kristallijne vorm voor als insuline aspart protamine; het verlengde opnameprofiel hiervan komt overeen met dat van humane NPH insuline.
Bij gezonde vrijwilligers werd een gemiddelde maximale serumconcentratie van 445 ± 135 pmol/l bereikt circa 60 minuten na de subcutane toediening van een dosis van 0,30 E/kg lichaamsgewicht.
Bij patiënten met diabetes type 2 werd de maximale concentratie circa 95 minuten na de toediening van een dosis bereikt.
De farmacokinetische eigenschappen van NovoMix 50 zijn niet onderzocht bij ouderen, kinderen en patiënten met een verminderde nier- of leverfunctie.
5.3 Gegevens uit het preklinisch veiligheidsonderzoek
Niet-klinische gegevens met insuline aspart duiden niet op een speciaal risico voor mensen.
Deze gegevens zijn afkomstig van conventioneel onderzoek op het gebied van veiligheidsfarmacologie, toxiciteit bij herhaalde dosering, genotoxiciteit en reproductietoxiciteit.
Bij in vitro tests, waaronder binding aan insuline- en IGF-1-receptoren en effecten op de celgroei, gedroeg insuline aspart zich op een manier die veel leek op humane insuline.
Uit onderzoeken blijkt ook dat de dissociatie van de binding aan de insulinereceptor van insuline aspart gelijk is aan humane insuline.
43 6.
FARMACEUTISCHE GEGEVENS
6.1 Lijst van hulpstoffen
Glycerol Fenol Metacresol Zink (als chloride) Natriumchloride Dinatriumfosfaat dihydraat Protaminesulfaat Natriumhydroxide (voor pH-instelling) Zoutzuur (voor pH-instelling) Water voor injecties
6.2 Gevallen van onverenigbaarheid
In verband met het ontbreken van onderzoek naar onverenigbaarheden, mag dit geneesmiddel niet met andere geneesmiddelen gemengd worden.
6.3 Houdbaarheid
2 jaar.
De houdbaarheid na ingebruikneming is 4 weken (beneden 30°C).
6.4 Speciale voorzorgsmaatregelen bij bewaren
Bewaren in de koelkast (2°C – 8°C) en verwijderd van het vriesvak.
Niet in de vriezer bewaren.
NovoMix 50 FlexPen die u gebruikt of bij u draagt als reserve kunnen 4 weken bij kamertemperatuur bewaard worden (beneden 30°C), maar alle resthoeveelheden moeten daarna weggegooid worden.
Niet in de koelkast bewaren.
Bewaren beneden 30°C.
Wanneer u NovoMix 50 FlexPen niet gebruikt, houd dan ter bescherming tegen licht de dop op de pen.
Nadat NovoMix 50 FlexPen uit de koelkast is genomen, wordt het aanbevolen NovoMix 50 FlexPen de kamertemperatuur te laten bereiken alvorens de insuline te resuspenderen volgens de gebruiksaanwijzing voor het eerste gebruik.
6.5 Aard en inhoud van de verpakking
Glazen patroon (type 1) afgesloten aan de ene kant met een latexvrije rubber zuiger (broombutyl) en aan de andere kant met een latexvrije rubber stop (broombutyl/polyisopreen) in een voorgevulde wegwerppen voor meervoudig gebruik met een injectiepen (plastic).
De patroon bevat een glazen bolletje, waarmee de vloeistof weer gemakkelijk kan worden geresuspendeerd.
Elke voorgevulde pen bevat 3 ml suspensie.
Verpakkingen met 1, 5 of 10 voorgevulde pennen.
Niet alle genoemde verpakkingsgrootten worden in de handel gebracht.
6.6 Speciale voorzorgsmaatregelen voor het verwijderen en andere instructies
NovoFine S naalden zijn ontworpen om te worden gebruikt in combinatie met de voorgevulde pen.
De
44 gedetailleerde aanwijzingen die NovoMix 50 FlexPen vergezellen moeten worden opgevolgd.
NovoMix 50 FlexPen mag maar door één persoon worden gebruikt.
NovoMix 50 FlexPen mag niet opnieuw worden gevuld.
De patiënt moet er nadrukkelijk op worden gewezen dat de NovoMix 50 suspensie direct vóór gebruik geresuspendeerd moet worden, tot de vloeistof gelijkmatig wit en troebel is.
NovoMix 50 dat bevroren is geweest, mag niet meer worden gebruikt.
De patiënt moet worden geadviseerd om na elke injectie de gebruikte naald weg te gooien.
Alle ongebruikte producten en afvalmaterialen dienen te worden vernietigd overeenkomstig lokale voorschriften.
7.
HOUDER VAN DE VERGUNNING VOOR HET IN DE HANDEL BRENGEN
Novo Nordisk A/S Novo Allé DK-2880 Bagsværd Denemarken
8.
NUMMERS VAN DE VERGUNNING VOOR HET IN DE HANDEL BRENGEN
EU/1/00/142/014 EU/1/00/142/015 EU/1/00/142/016
9.
DATUM VAN EERSTE VERLENING VAN DE VERGUNNING/HERNIEUWING VAN DE VERGUNNING
Datum van de eerste vergunning:
1 augustus 2000 Datum van de laatste hernieuwing:
1 augustus 2005
10.
DATUM VAN HERZIENING VAN DE TEKST
45 1.
NAAM VAN HET GENEESMIDDEL
NovoMix 70 FlexPen 100 E/ml, suspensie voor injectie in een voorgevulde pen.
2.
KWALITATIEVE EN KWANTITATIEVE SAMENSTELLING
Opgeloste insuline aspart * / insuline aspart * protamine in kristallijne vorm……… .100 E/ml in de verhouding 70/30
* geproduceerd met behulp van recombinant-DNA technologie in Saccharomyces cerevisiae.
Eén eenheid insuline aspart komt overeen met 6 nmol, 0,035 mg zout- en watervrije insuline aspart.
1 voorgevulde pen bevat 3 ml equivalent aan 300 E.
Voor een volledige lijst van de hulpstoffen, zie rubriek 6.1.
3.
FARMACEUTISCHE VORM
Suspensie voor injectie in een voorgevulde pen.
NovoMix 70 is een witte suspensie.
4.
KLINISCHE GEGEVENS
4.1 Therapeutische indicaties
Behandeling van diabetes mellitus.
4.2 Dosering en wijze van toediening
Door het snelle begin van de werking en de vroegtijdige piek in de werking van insuline aspart kan NovoMix 70 direct voor een maaltijd worden toegediend.
Indien nodig kan NovoMix 70 ook kort na het begin van een maaltijd worden toegediend.
Dosering:
De dosering van NovoMix 70 is per persoon verschillend en wordt bepaald op basis van het advies van de arts in overeenstemming met de behoefte van de patiënt.
Bij volwassenen ligt de individuele insulinebehoefte in het algemeen tussen 0,5 en 1,0 eenheden/kg/dag; in deze behoefte kan gedeeltelijk of geheel worden voorzien door NovoMix 70.
De dagelijkse insulinebehoefte kan hoger zijn bij patiënten met insulineresistentie (bijvoorbeeld als gevolg van obesitas) en lager bij patiënten met endogene restproductie van insuline.
Bij patiënten met type 2 diabetes kan NovoMix 70 als monotherapie of in combinatie met metformine gegeven worden wanneer het bloedglucosegehalte onvoldoende gereguleerd kan worden met metformine alleen.
Bij het overschakelen naar NovoMix 70 van andere insulinepreparaten kan een aanpassing van de dosis en het tijdstip van de toedieningen nodig zijn.
Zoals bij alle insulines verdient een nauwgezette controle van het bloedglucosegehalte aanbeveling tijdens de overschakeling en gedurende de eerste weken daarna (zie rubriek 4.4).
Aanpassing van de dosering kan ook nodig zijn wanneer patiënten hun dieet wijzigen.
Fysieke activiteit kan de insulinebehoefte van de patiënten verlagen.
46 Bij patiënten met diabetes mellitus vertraagt een optimale metabolische controle effectief het optreden en de progressie van laattijdige diabetische complicaties.
Optimale metabolische controle, inclusief bloedglucoseregulatie, wordt dus aanbevolen.
Zoals bij alle insulines dient bij ouderen en patiënten met lever- of nieraandoeningen het glucosegehalte intensief te worden gecontroleerd en dient de dosering aangepast te worden op basis van de individuele behoefte.
De insulinebehoefte van de patiënt kan afnemen door nier- of leveraandoeningen.
Er zijn geen onderzoeken met NovoMix 70 verricht bij kinderen en jongeren onder 18 jaar.
Toediening:
NovoMix 70 wordt subcutaan toegediend door injectie in de dij of in de buikwand.
Indien dat gemakkelijker is kan ook het gluteaal gebied of deltoïdeus gebied worden gebruikt.
Binnen eenzelfde gebied moet de injectieplaats variëren.
Zoals voor alle types insuline zal de werkingsduur variëren afhankelijk van de dosis, injectieplaats, doorbloeding, temperatuur en mate van lichamelijke activiteit.
Er is geen onderzoek verricht naar de invloed van verschillende injectieplaatsen op de opname van NovoMix 70.
NovoMix 70 mag nooit intraveneus worden toegediend.
4.3 Contra-indicaties
• Overgevoeligheid voor het werkzame bestanddeel of voor één van de hulpstoffen • Hypoglykemie.
4.4 Bijzondere waarschuwingen en voorzorgen bij gebruik
Het gebruik van een inadequate dosering of het onderbreken van de behandeling kan, met name bij insuline-afhankelijke diabetes, leiden tot hyperglykemie en diabetische ketoacidose; deze gebeurtenissen kunnen de dood tot gevolg hebben.
Het overslaan van een maaltijd of onverwachte, zware fysieke inspanning kan leiden tot hypoglykemie (zie rubrieken 4.8 en 4.9).
Patiënten bij wie de bloedglucoseregulatie sterk verbeterd is door bijvoorbeeld een intensieve insulinetherapie, kunnen de gebruikelijke waarschuwingssymptomen van een hypoglykemie anders waarnemen.
Zij dienen hierover geïnformeerd te worden.
De toediening van NovoMix 70 moet altijd verbonden zijn met het nuttigen van een maaltijd.
Bij patiënten met bijkomende ziekten of die geneesmiddelen gebruiken waarbij een vertraagde voedselopname te verwachten valt, dient rekening te worden gehouden met de snelle werking van NovoMix 70.
Bijkomende ziekten, met name infecties, verhogen in het algemeen de hoeveelheid insuline die de patiënt nodig heeft.
Wanneer patiënten worden overgeschakeld tussen verschillende types insulineproducten, kunnen zij de vroege waarschuwingssymptomen van hypoglykemie anders of minder goed waarnemen dan toen zij hun gebruikelijke insuline gebruikten.
Het overschakelen van een patiënt op een nieuw type of merk insuline moet geschieden onder strikte medische begeleiding.
Veranderingen in sterkte, merk (fabrikant), type, oorsprong (dierlijke, humane, humane insuline analogen) en/of productiemethode (recombinant-DNA versus insuline van dierlijke oorsprong) kunnen resulteren in een noodzakelijke aanpassing van de dosering.
Het is mogelijk dat patiënten die NovoMix 70 gebruiken een andere dosering nodig hebben dan bij de insuline die men voorheen gebruikte.
Indien een aanpassing van de dosering nodig is, kan dit plaatsvinden bij de eerste dosis of gedurende de eerste weken of maanden.
47 Insulinesuspensies mogen niet in insulinepompen worden gebruikt.
Net als bij andere insulinebehandelingen kunnen reacties op de injectieplaats optreden zoals pijn, jeuk, urticaria, zwelling en ontsteking.
Continu afwisselen van de injectieplaats binnen hetzelfde gebied kan helpen deze reacties te verminderen of te voorkomen.
Deze reacties verdwijnen gewoonlijk binnen enkele dagen tot enkele weken.
In zeldzame gevallen kunnen reacties op de injectieplaats de stopzetting van NovoMix 70 noodzakelijk maken.
NovoMix 70 bevat metacresol, dat allergische reacties kan veroorzaken.
4.5 Interacties met andere geneesmiddelen en andere vormen van interactie
Van een aantal geneesmiddelen is bekend dat ze een interactie hebben met het glucosemetabolisme.
De volgende stoffen kunnen de insulinebehoefte verlagen:
Orale bloedglucoseverlagende middelen, octreotide, monoamineoxidaseremmers (MAO-remmers), niet-selectieve bètablokkers, angiotensine-converting-enzymremmers (ACE-remmers), salicylaten, alcohol, anabole steroïden en sulfonamiden.
De volgende stoffen kunnen de insulinebehoefte verhogen:
Orale anticonceptiva, thiaziden, glucocorticoïden, schildklierhormonen, sympathicomimetica en danazol.
Bètablokkers kunnen de symptomen van hypoglykemie maskeren.
Alcohol kan het bloedglucoseverlagende effect van insuline versterken en verlengen.
4.6 Zwangerschap en borstvoeding
Er is slechts beperkte klinische ervaring opgedaan met het gebruik van NovoMix 70 tijdens de zwangerschap.
Uit voortplantingsonderzoek bij dieren is geen verschil gebleken tussen insuline aspart en humane insuline qua de embryotoxiciteit of teratogeniteit.
In het algemeen verdient een intensieve regulatie van het bloedglucosegehalte en intensieve controle aanbeveling gedurende de hele zwangerschap bij zwangere vrouwen met diabetes mellitus; dit geldt ook als een patiënte overweegt zwanger te worden.
De insulinebehoefte wordt in het eerste trimester in het algemeen lager en tijdens het tweede en derde trimester hoger.
Na de bevalling zal de insulinebehoefte normaal gesproken weer snel terugkeren naar het niveau van voor de zwangerschap.
Er zijn geen beperkingen voor de behandeling met NovoMix 70 tijdens de lactatieperiode.
De insulinebehandeling van moeders die borstvoeding geven houdt geen risico in voor de baby.
Soms is het echter nodig de dosering van NovoMix 70 aan te passen.
4.7 Beïnvloeding van de rijvaardigheid en het vermogen om machines te bedienen
Er is geen onderzoek verricht met betrekking tot de effecten op de rijvaardigheid en op het vermogen om machines te bedienen.
Het concentratie- en reactievermogen van patiënten kan verminderd zijn bij hypoglykemie.
Dit kan gevaar opleveren in die omstandigheden waar dit vermogen van groot belang is (bijvoorbeeld het besturen van voertuigen of bedienen van machines).
Patiënten dient geadviseerd te worden om maatregelen te nemen om hypoglykemie te vermijden bij het besturen van voertuigen.
Dit is met name belangrijk voor patiënten met verminderde of afwezige
48 herkenning van symptomen van hypoglykemie of voor patiënten die frequente episoden van hypoglykemie hebben.
Onder dergelijke omstandigheden dient de raadzaamheid van het besturen van voertuigen te worden overwogen.
4.8 Bijwerkingen
Bijwerkingen, die waargenomen zijn bij patiënten die met NovoMix producten worden behandeld, zijn voornamelijk dosisafhankelijk en gebaseerd op het farmacologische effect van insuline.
Net als bij andere insulineproducten is hypoglykemie in het algemeen de meest voorkomende bijwerking.
Hypoglykemie kan optreden wanneer de insulinedosis te hoog is ten opzichte van de insulinebehoefte.
Ernstige hypoglykemie kan leiden tot bewustzijnsverlies en/of convulsies en kan een tijdelijke of permanente beschadiging van de hersenfunctie of zelfs de dood tot gevolg hebben.
In klinische studies en na toelating op de geneesmiddelenmarkt varieert de frequentie met de patiëntenpopulatie en dosisregimes, waardoor geen specifieke frequentie kan worden weergegeven.
Tijdens klinische studies waren er geen verschillen in de mate waarin hypoglykemie optrad tussen patiënten die werden behandeld met insuline aspart in vergelijking met humane insuline.
Frequenties van bijwerkingen uit klinische studies, die als gerelateerd aan insuline aspart zijn beoordeeld, zijn hieronder weergegeven.
De frequenties worden als volgt gedefinieerd: soms (> 1/1.000, < 1/100) en zelden (> 1/10.000, < 1/1.000).
Geïsoleerde spontane gevallen met inbegrip van geïsoleerde gevallen worden weergegeven als zeer zelden (< 1/10.000).
Binnen iedere frequentiegroep worden bijwerkingen gerangschikt naar afnemende ernst.
Immuunsysteemaandoeningen Soms - Urticaria, rash, huiduitslag
Zeer zelden - Anafylactische reacties Symptomen van gegeneraliseerde overgevoeligheidsreacties kunnen onder andere zijn: gegeneraliseerde huiduitslag, jeuk, transpireren, gastro-intestinale klachten, angioneurotisch oedeem, ademhalingsproblemen, hartkloppingen en een verlaging van de bloeddruk.
Gegeneraliseerde overgevoeligheidsreacties kunnen levensbedreigend zijn.
Zenuwstelselaandoeningen Zelden - Perifere neuropathie Een snelle verbetering van de bloedglucoseregulatie kan gepaard gaan met zogenaamde acute pijnlijke neuropathie, die meestal reversibel is.
Oogaandoeningen Soms - Refractie-aandoeningen Na het instellen van de insulinetherapie kunnen refractie-anomalieën voorkomen.
Deze symptomen zijn meestal van voorbijgaande aard.
Soms - Diabetische retinopathie Een verbeterde glykemische regulatie over een langdurige periode vermindert het risico van progressie van diabetische retinopathie.
Echter, intensivering van de insulinebehandeling met een abrupte verbetering in de glykemische regulatie kan gepaard gaan met verergering van diabetische retinopathie.
Huid- en onderhuidaandoeningen Soms - Lipodystrofie Op de injectieplaats kan lipodystrofie optreden als gevolg van het niet afwisselen van de injectieplaats binnen hetzelfde gebied.
Soms - Lokale overgevoeligheid Tijdens de behandeling met insuline kunnen lokale overgevoeligheidsreacties (roodheid, zwelling en
49 jeuk op de injectieplaats) optreden.
Deze reacties zijn in het algemeen van voorbijgaande aard en verdwijnen gewoonlijk tijdens de behandeling.
Algemene aandoeningen en toedieningsplaatsstoornissen Soms - Oedeem Na het instellen van de insulinetherapie kan oedeem voorkomen.
Deze symptomen zijn meestal van voorbijgaande aard.
4.9 Overdosering
Voor insuline bestaat er geen specifieke definiëring van overdosering.
Er kan echter hypoglykemie ontstaan, die zich in een aantal achtereenvolgende stadia kan ontwikkelen als te hoge doses worden toegediend in verhouding tot de behoefte van de patiënt:
• Episoden van milde hypoglykemie kunnen worden behandeld door orale toediening van glucose of suikerhoudende producten.
Het verdient daarom aanbeveling dat diabetespatiënten altijd suikerhoudende producten bij zich hebben • Episoden van ernstige hypoglykemie, waarbij de patiënt het bewustzijn verliest, kunnen worden behandeld met glucagon (0,5 tot 1 mg), dat intramusculair of subcutaan wordt toegediend door iemand die daarin is geoefend; iemand die medisch is geschoold, kan intraveneus glucose toedienen.
Glucose moet eveneens intraveneus worden toegediend wanneer de patiënt niet binnen 10 tot 15 minuten reageert op glucagon.
Om een recidief te voorkomen verdient het aanbeveling de patiënt oraal koolhydraten toe te dienen, wanneer deze weer bij bewustzijn is.
5.
FARMACOLOGISCHE EIGENSCHAPPEN
5.1 Farmacodynamische eigenschappen
Farmacotherapeutische categorie: bloedglucoseverlagende middelen.
Insulines en analogen voor injectie, middellangwerkend gecombineerd met snelwerkend.
ATC-code:
A10AD05.
NovoMix 70 is een bifasische suspensie van insuline aspart (snelwerkend humane insuline analoog) en insuline aspart protamine in kristallijne vorm (middellangwerkend humane insuline analoog).
Het bloedglucoseverlagende effect van insuline is gebaseerd op binding van insuline aan de receptoren op spier- en vetcellen.
Hierdoor wordt de opname van glucose bevorderd, terwijl tegelijkertijd de afgifte van glucose uit de lever wordt geremd.
NovoMix 70 is een bifasische insuline die voor 70% uit opgeloste insuline aspart bestaat.
Doordat de werking snel intreedt kan NovoMix 70 korter voor of na een maaltijd (tussen 0-10 minuten ervoor of erna) worden toegediend dan opgeloste humane insuline.
De kristallijne fase (30%) bestaat uit insuline aspart protamine in kristallijne vorm, waarvan het werkingsprofiel vergelijkbaar is met dat van humane NPH insuline.
Wanneer NovoMix 70 subcutaan wordt geïnjecteerd, treedt de werking binnen 10-20 minuten na het injecteren in.
Het maximale effect treedt 1 tot 4 uur na het injecteren op.
De werking kan 14 tot 24 uur aanhouden (Afbeelding 1).
50 Glucose infusiesnelheid
Uren NovoMix 70
Afbeelding 1:
Werkingsprofiel van NovoMix 70 bij gezonde Kaukasische personen.
Insuline aspart is molair equipotent met humane insuline.
5.2 Farmacokinetische eigenschappen
De substitutie van het aminozuur proline door asparaginezuur op positie B28 bij insuline aspart vermindert de neiging tot hexameervorming in de opgeloste fractie van NovoMix 70 vergeleken met opgeloste humane insuline.
De insuline aspart in de opgeloste fase van NovoMix 70 omvat 70% van de totale insuline; deze wordt sneller uit de subcutane laag opgenomen dan de opgeloste insulinecomponent van bifasische humane insuline.
De resterende 30% komt in kristallijne vorm voor als insuline aspart protamine; het verlengde opnameprofiel hiervan komt overeen met dat van humane NPH insuline.
Bij gezonde vrijwilligers werd een gemiddelde maximale serumconcentratie van 645 ± 185 pmol/l bereikt circa 60 minuten na de subcutane toediening van een dosis van 0,30 E/kg lichaamsgewicht.
Bij patiënten met diabetes type 2 werd de maximale concentratie circa 75 minuten na de toediening van een dosis bereikt.
Bij patiënten met diabetes type 1 werd een gemiddelde maximale serumconcentratie van 721 ± 184 pmol/l bereikt circa 60 minuten na de subcutane toediening van een dosis van 0,30 E/kg lichaamsgewicht.
De farmacokinetische eigenschappen van NovoMix 70 zijn niet onderzocht bij ouderen, kinderen en patiënten met een verminderde nier- of leverfunctie.
5.3 Gegevens uit het preklinisch veiligheidsonderzoek
Niet-klinische gegevens met insuline aspart duiden niet op een speciaal risico voor mensen.
Deze gegevens zijn afkomstig van conventioneel onderzoek op het gebied van veiligheidsfarmacologie, toxiciteit bij herhaalde dosering, genotoxiciteit en reproductietoxiciteit.
Bij in vitro tests, waaronder binding aan insuline- en IGF-1-receptoren en effecten op de celgroei, gedroeg insuline aspart zich op een manier die veel leek op humane insuline.
Uit onderzoeken blijkt
51 ook dat de dissociatie van de binding aan de insulinereceptor van insuline aspart gelijk is aan humane insuline.
6.
FARMACEUTISCHE GEGEVENS
6.1 Lijst van hulpstoffen
Glycerol Fenol Metacresol Zink (als chloride) Natriumchloride Dinatriumfosfaat dihydraat Protaminesulfaat Natriumhydroxide (voor pH-instelling) Zoutzuur (voor pH-instelling) Water voor injecties
6.2 Gevallen van onverenigbaarheid
In verband met het ontbreken van onderzoek naar onverenigbaarheden, mag dit geneesmiddel niet met andere geneesmiddelen gemengd worden.
6.3 Houdbaarheid
2 jaar.
De houdbaarheid na ingebruikneming is 4 weken (beneden 30°C).
6.4 Speciale voorzorgsmaatregelen bij bewaren
Bewaren in de koelkast (2°C – 8°C) en verwijderd van het vriesvak.
Niet in de vriezer bewaren.
NovoMix 70 FlexPen die u gebruikt of bij u draagt als reserve kunnen 4 weken bij kamertemperatuur bewaard worden (beneden 30°C), maar alle resthoeveelheden moeten daarna weggegooid worden.
Niet in de koelkast bewaren.
Bewaren beneden 30°C.
Wanneer u NovoMix 70 FlexPen niet gebruikt, houd dan ter bescherming tegen licht de dop op de pen.
Nadat NovoMix 70 FlexPen uit de koelkast is genomen, wordt het aanbevolen NovoMix 70 FlexPen de kamertemperatuur te laten bereiken alvorens de insuline te resuspenderen volgens de gebruiksaanwijzing voor het eerste gebruik.
6.5 Aard en inhoud van de verpakking
Glazen patroon (type 1) afgesloten aan de ene kant met een latexvrije rubber zuiger (broombutyl) en aan de andere kant met een latexvrije rubber stop (broombutyl/polyisopreen) in een voorgevulde wegwerppen voor meervoudig gebruik met een injectiepen (plastic).
De patroon bevat een glazen bolletje, waarmee de vloeistof weer gemakkelijk kan worden geresuspendeerd.
Elke voorgevulde pen bevat 3 ml suspensie.
Verpakkingen met 1, 5 of 10 voorgevulde pennen.
Niet alle genoemde verpakkingsgrootten worden in de handel gebracht.
52 6.6 Speciale voorzorgsmaatregelen voor het verwijderen en andere instructies
NovoFine S naalden zijn ontworpen om te worden gebruikt in combinatie met de voorgevulde pen.
De gedetailleerde aanwijzingen die NovoMix 70 FlexPen vergezellen moeten worden opgevolgd.
NovoMix 70 FlexPen mag maar door één persoon worden gebruikt.
NovoMix 70 FlexPen mag niet opnieuw worden gevuld.
De patiënt moet er nadrukkelijk op worden gewezen dat de NovoMix 70 suspensie direct vóór gebruik geresuspendeerd moet worden, tot de vloeistof gelijkmatig wit en troebel is.
NovoMix 70 dat bevroren is geweest, mag niet meer worden gebruikt.
De patiënt moet worden geadviseerd om na elke injectie de gebruikte naald weg te gooien.
Alle ongebruikte producten en afvalmaterialen dienen te worden vernietigd overeenkomstig lokale voorschriften.
7.
HOUDER VAN DE VERGUNNING VOOR HET IN DE HANDEL BRENGEN
Novo Nordisk A/S Novo Allé DK-2880 Bagsværd Denemarken
8.
NUMMERS VAN DE VERGUNNING VOOR HET IN DE HANDEL BRENGEN
EU/1/00/142/020 EU/1/00/142/021 EU/1/00/142/022
9.
DATUM VAN EERSTE VERLENING VAN DE VERGUNNING/HERNIEUWING VAN DE VERGUNNING
Datum van de eerste vergunning:
1 augustus 2000 Datum van de laatste hernieuwing:
1 augustus 2005
10.
DATUM VAN HERZIENING VAN DE TEKST
53 BIJLAGE II
A.
FABRIKANTEN VAN HET BIOLOGISCH WERKZAAM BESTANDDEEL EN HOUDERS VAN DE VERGUNNING VOOR DE VERVAARDIGING VERANTWOORDELIJK VOOR VRIJGIFTE
B.
VOORWAARDEN VERBONDEN AAN DE VERGUNNING VOOR HET IN DE HANDEL BRENGEN
54 A.
FABRIKANT VAN HET BIOLOGISCH WERKZAAM BESTANDDEEL EN HOUDERS VAN DE VERGUNNINGEN VOOR DE VERVAARDIGING VERANTWOORDELIJK VOOR VRIJGIFTE
Naam en adres van de fabrikant van het biologisch werkzaam bestanddeel
Novo Nordisk A/S Hallas Allé DK-4400 Kalundborg Denemarken
Naam en adres van de fabrikanten verantwoordelijk voor vrijgifte
NovoMix 30 Penfill en NovoMix 30 FlexPen
Novo Nordisk A/S Novo Allé DK-2880 Bagsværd Denemarken
Novo Nordisk Production SAS 45, Avenue d’ Orléans F-28002 Chartres Frankrijk
NovoMix 50 Penfill en NovoMix 50 FlexPen
Novo Nordisk A/S Novo Allé DK-2880 Bagsværd Denemarken
NovoMix 70 Penfill en NovoMix 70 FlexPen
Novo Nordisk A/S Novo Allé DK-2880 Bagsværd Denemarken
In de gedrukte bijsluiter van het geneesmiddel dienen de naam en het adres van de fabrikant die verantwoordelijk is voor vrijgifte van de desbetreffende partij te zijn opgenomen.
B.
VOORWAARDEN VERBONDEN AAN DE VERGUNNING VOOR HET IN DE HANDEL BRENGEN
• VOORWAARDEN OF BEPERKINGEN OPGELEGD AAN DE HOUDER VAN DE VERGUNNING VOOR HET IN DE HANDEL BRENGEN TEN AANZIEN VAN DE AFLEVERING EN HET GEBRUIK
Aan medisch voorschrift onderworpen geneesmiddel.
• VOORWAARDEN OF BEPERKINGEN MET BETREKKING TOT EEN VEILIG EN DOELTREFFEND GEBRUIK VAN HET GENEESMIDDEL
Niet van toepassing.
55 BIJLAGE III
ETIKETTERING EN BIJSLUITER
56 A.
ETIKETTERING
57 GEGEVENS DIE OP DE BUITENVERPAKKING EN DE PRIMAIRE VERPAKKING MOETEN WORDEN VERMELD
BUITENVERPAKKING
1.
NAAM VAN HET GENEESMIDDEL
NovoMix 30 Penfill 100 E/ml Suspensie voor injectie in een patroon Insuline aspart
2.
GEHALTE AAN WERKZAAM BESTANDDEEL
1 ml suspensie bevat 100 E (3,5 mg) insuline aspart (rDNA) (30% opgeloste insuline aspart en 70% insuline aspart protamine in kristallijne vorm)
3.
LIJST VAN HULPSTOFFEN
glycerol, fenol, metacresol, zink (als chloride), natriumchloride, dinatriumfosfaat dihydraat, protaminesulfaat, natriumhydroxide, zoutzuur en water voor injecties
4.
FARMACEUTISCHE VORM EN INHOUD
5 x 3 ml 10 x 3 ml
5.
WIJZE VAN GEBRUIK EN TOEDIENINGSWEG
Subcutaan gebruik NovoMix 30 Penfill patronen zijn bestemd voor gebruik in combinatie met Novo Nordisk insulinetoedieningssystemen Voor gebruik de bijsluiter lezen
6.
EEN SPECIALE WAARSCHUWING DAT HET GENEESMIDDEL BUITEN HET BEREIK EN ZICHT VAN KINDEREN DIENT TE WORDEN GEHOUDEN
Buiten het bereik en zicht van kinderen houden
7.
ANDERE SPECIALE WAARSCHUWINGEN, INDIEN NODIG
Resuspenderen volgens de instructies NovoMix 30 Penfill patronen mogen maar door één persoon worden gebruikt
58 8.
UITERSTE GEBRUIKSDATUM
EXP /
9.
BIJZONDERE VOORZORGSMAATREGELEN VOOR DE BEWARING
Bewaren in de koelkast (2°C – 8°C) Niet in de vriezer bewaren De patronen in de buitenverpakking bewaren ter bescherming tegen licht Tijdens het gebruik: niet in de koelkast bewaren en beneden 30°C bewaren Binnen 4 weken gebruiken
10.
BIJZONDERE VOORZORGSMAATREGELEN VOOR HET VERWIJDEREN VAN NIET-GEBRUIKTE GENEESMIDDELEN OF DAARVAN AFGELEIDE AFVALSTOFFEN (INDIEN VAN TOEPASSING)
11.
NAAM EN ADRES VAN DE HOUDER VAN DE VERGUNNING VOOR HET IN DE HANDEL BRENGEN
Novo Nordisk A/S Novo Allé DK-2880 Bagsværd Denemarken
12.
NUMMERS VAN DE VERGUNNING VOOR HET IN DE HANDEL BRENGEN
EU/1/00/142/004 5 x 3 ml EU/1/00/142/005 10 x 3 ml
13.
PARTIJNUMMER
Charge:
14.
ALGEMENE INDELING VOOR DE AFLEVERING
Geneesmiddel op medisch voorschrift
15.
INSTRUCTIES VOOR GEBRUIK
16.
INFORMATIE IN BRAILLE
NovoMix 30 Penfill
59 GEGEVENS DIE TEN MINSTE OP PRIMAIRE KLEINVERPAKKINGEN MOETEN WORDEN VERMELD
ETIKET
1.
NAAM VAN HET GENEESMIDDEL EN DE TOEDIENINGSWEG
NovoMix 30 Penfill 100 E/ml Suspensie voor injectie Insuline aspart s.c. gebruik
2.
WIJZE VAN TOEDIENING
Resuspenderen volgens de instructies
3.
UITERSTE GEBRUIKSDATUM
EXP /
4.
PARTIJNUMMER
Charge:
5.
INHOUD UITGEDRUKT IN GEWICHT, VOLUME OF EENHEID
3 ml
6.
OVERIGE
60 GEGEVENS DIE OP DE BUITENVERPAKKING EN DE PRIMAIRE VERPAKKING MOETEN WORDEN VERMELD
BUITENVERPAKKING
1.
NAAM VAN HET GENEESMIDDEL
NovoMix 50 Penfill 100 E/ml Suspensie voor injectie in een patroon Insuline aspart
2.
GEHALTE AAN WERKZAAM BESTANDDEEL
1 ml suspensie bevat 100 E (3,5 mg) insuline aspart (rDNA) (50% opgeloste insuline aspart en 50% insuline aspart protamine in kristallijne vorm),
3.
LIJST VAN HULPSTOFFEN
glycerol, fenol, metacresol, zink (als chloride), natriumchloride, dinatriumfosfaat dihydraat, protaminesulfaat, natriumhydroxide, zoutzuur en water voor injecties
4.
FARMACEUTISCHE VORM EN INHOUD
1 x 3 ml 5 x 3 ml 10 x 3 ml
5.
WIJZE VAN GEBRUIK EN TOEDIENINGSWEG
Subcutaan gebruik NovoMix 50 Penfill patronen zijn bestemd voor gebruik in combinatie met Novo Nordisk insulinetoedieningssystemen Voor gebruik de bijsluiter lezen
6.
EEN SPECIALE WAARSCHUWING DAT HET GENEESMIDDEL BUITEN HET BEREIK EN ZICHT VAN KINDEREN DIENT TE WORDEN GEHOUDEN
Buiten het bereik en zicht van kinderen houden
7.
ANDERE SPECIALE WAARSCHUWINGEN, INDIEN NODIG
Resuspenderen volgens de instructies NovoMix 50 Penfill patronen mogen maar door één persoon worden gebruikt
61 8.
UITERSTE GEBRUIKSDATUM
EXP /
9.
BIJZONDERE VOORZORGSMAATREGELEN VOOR DE BEWARING
Bewaren in de koelkast (2°C – 8°C) Niet in de vriezer bewaren De patronen in de buitenverpakking bewaren ter bescherming tegen licht Tijdens het gebruik: niet in de koelkast bewaren en beneden 30°C bewaren Binnen 4 weken gebruiken
10.
BIJZONDERE VOORZORGSMAATREGELEN VOOR HET VERWIJDEREN VAN NIET-GEBRUIKTE GENEESMIDDELEN OF DAARVAN AFGELEIDE AFVALSTOFFEN (INDIEN VAN TOEPASSING)
11.
NAAM EN ADRES VAN DE HOUDER VAN DE VERGUNNING VOOR HET IN DE HANDEL BRENGEN
Novo Nordisk A/S Novo Allé DK-2880 Bagsværd Denemarken
12.
NUMMERS VAN DE VERGUNNING VOOR HET IN DE HANDEL BRENGEN
EU/1/00/142/011 1 x 3 ml EU/1/00/142/012 5 x 3 ml EU/1/00/142/013 10 x 3 ml
13.
PARTIJNUMMER
Charge:
14.
ALGEMENE INDELING VOOR DE AFLEVERING
Geneesmiddel op medisch voorschrift
15.
INSTRUCTIES VOOR GEBRUIK
16.
INFORMATIE IN BRAILLE
NovoMix 50 Penfill
62 GEGEVENS DIE TEN MINSTE OP PRIMAIRE KLEINVERPAKKINGEN MOETEN WORDEN VERMELD
ETIKET
1.
NAAM VAN HET GENEESMIDDEL EN DE TOEDIENINGSWEG
NovoMix 50 Penfill 100 E/ml Suspensie voor injectie Insuline aspart s.c. gebruik
2.
WIJZE VAN TOEDIENING
Resuspenderen volgens de instructies
3.
UITERSTE GEBRUIKSDATUM
EXP /
4.
PARTIJNUMMER
Charge:
5.
INHOUD UITGEDRUKT IN GEWICHT, VOLUME OF EENHEID
3 ml
6.
OVERIGE
63 GEGEVENS DIE OP DE BUITENVERPAKKING EN DE PRIMAIRE VERPAKKING MOETEN WORDEN VERMELD
BUITENVERPAKKING
1.
NAAM VAN HET GENEESMIDDEL
NovoMix 70 Penfill 100 E/ml Suspensie voor injectie in een patroon Insuline aspart
2.
GEHALTE AAN WERKZAAM) BESTANDDEEL
1 ml suspensie bevat 100 E (3,5 mg) insuline aspart (rDNA) (70% opgeloste insuline aspart en 30% insuline aspart protamine in kristallijne vorm),
3.
LIJST VAN HULPSTOFFEN
glycerol, fenol, metacresol, zink (als chloride), natriumchloride, dinatriumfosfaat dihydraat, protaminesulfaat, natriumhydroxide, zoutzuur en water voor injecties
4.
FARMACEUTISCHE VORM EN INHOUD
1 x 3 ml 5 x 3 ml 10 x 3 ml
5.
WIJZE VAN GEBRUIK EN TOEDIENINGSWEG
Subcutaan gebruik NovoMix 70 Penfill patronen zijn bestemd voor gebruik in combinatie met Novo Nordisk insulinetoedieningssystemen Voor gebruik de bijsluiter lezen
6.
EEN SPECIALE WAARSCHUWING DAT HET GENEESMIDDEL BUITEN HET BEREIK EN ZICHT VAN KINDEREN DIENT TE WORDEN GEHOUDEN
Buiten het bereik en zicht van kinderen houden
7.
ANDERE SPECIALE WAARSCHUWINGEN, INDIEN NODIG
Resuspenderen volgens de instructies NovoMix 70 Penfill patronen mogen maar door één persoon worden gebruikt
64 8.
UITERSTE GEBRUIKSDATUM
EXP /
9.
BIJZONDERE VOORZORGSMAATREGELEN VOOR DE BEWARING
Bewaren in de koelkast (2°C – 8°C) Niet in de vriezer bewaren De patronen in de buitenverpakking bewaren ter bescherming tegen licht Tijdens het gebruik: niet in de koelkast bewaren en beneden 30°C bewaren Binnen 4 weken gebruiken
10.
BIJZONDERE VOORZORGSMAATREGELEN VOOR HET VERWIJDEREN VAN NIET-GEBRUIKTE GENEESMIDDELEN OF DAARVAN AFGELEIDE AFVALSTOFFEN (INDIEN VAN TOEPASSING)
11.
NAAM EN ADRES VAN DE HOUDER VAN DE VERGUNNING VOOR HET IN DE HANDEL BRENGEN
Novo Nordisk A/S Novo Allé DK-2880 Bagsværd Denemarken
12.
NUMMERS VAN DE VERGUNNING VOOR HET IN DE HANDEL BRENGEN
EU/1/00/142/017 1 x 3 ml EU/1/00/142/018 5 x 3 ml EU/1/00/142/019 10 x 3 ml
13.
PARTIJNUMMER
Charge:
14.
ALGEMENE INDELING VOOR DE AFLEVERING
Geneesmiddel op medisch voorschrift
15.
INSTRUCTIES VOOR GEBRUIK
16.
INFORMATIE IN BRAILLE
NovoMix 70 Penfill
65 GEGEVENS DIE OP DE BUITENVERPAKKING EN DE PRIMAIRE VERPAKKING MOETEN WORDEN VERMELD
BUITENVERPAKKING
1.
NAAM VAN HET GENEESMIDDEL EN DE TOEDIENINGSWEG
NovoMix 70 Penfill 100 E/ml Suspensie voor injectie Insuline aspart s.c. gebruik
2.
WIJZE VAN TOEDIENING
Resuspenderen volgens de instructies
3.
UITERSTE GEBRUIKSDATUM
EXP /
4.
PARTIJNUMMER
Charge:
5.
INHOUD UITGEDRUKT IN GEWICHT, VOLUME OF EENHEID
3 ml
6.
OVERIGE
66 GEGEVENS DIE OP DE BUITENVERPAKKING EN DE PRIMAIRE VERPAKKING MOETEN WORDEN VERMELD
BUITENVERPAKKING
1.
NAAM VAN HET GENEESMIDDEL
NovoMix 30 FlexPen 100 E/ml Suspensie voor injectie in een voorgevulde pen Insuline aspart
2.
GEHALTE AAN WERKZAAM BESTANDDEEL
1 ml suspensie bevat 100 E (3,5 mg) insuline aspart (rDNA) (30% opgeloste insuline aspart en 70% insuline aspart protamine in kristallijne vorm),
3.
LIJST VAN HULPSTOFFEN
glycerol, fenol, metacresol, zink (als chloride), natriumchloride, dinatriumfosfaat dihydraat, protaminesulfaat, natriumhydroxide, zoutzuur en water voor injecties
4.
FARMACEUTISCHE VORM EN INHOUD
5 x 3 ml 10 x 3 ml
5.
WIJZE VAN GEBRUIK EN TOEDIENINGSWEG
Subcutaan gebruik Ontworpen voor gebruik met NovoFine of NovoTwist naalden voor eenmalig gebruik met een lengte van maximaal 8 mm Naalden zijn niet meegeleverd Voor gebruik de bijsluiter lezen
6.
EEN SPECIALE WAARSCHUWING DAT HET GENEESMIDDEL BUITEN HET BEREIK EN ZICHT VAN KINDEREN DIENT TE WORDEN GEHOUDEN
Buiten het bereik en zicht van kinderen houden
7.
ANDERE SPECIALE WAARSCHUWINGEN, INDIEN NODIG
Resuspenderen volgens de instructies NovoMix 30 FlexPen mag maar door één persoon worden gebruikt
67 8.
UITERSTE GEBRUIKSDATUM
EXP /
9.
BIJZONDERE VOORZORGSMAATREGELEN VOOR DE BEWARING
Bewaren in de koelkast (2°C – 8°C) Niet in de vriezer bewaren Houd de pendop op de pen ter bescherming tegen licht Tijdens het gebruik: niet in de koelkast bewaren en beneden 30°C bewaren Binnen 4 weken gebruiken
10.
BIJZONDERE VOORZORGSMAATREGELEN VOOR HET VERWIJDEREN VAN NIET-GEBRUIKTE GENEESMIDDELEN OF DAARVAN AFGELEIDE AFVALSTOFFEN (INDIEN VAN TOEPASSING)
11.
NAAM EN ADRES VAN DE HOUDER VAN DE VERGUNNING VOOR HET IN DE HANDEL BRENGEN
Novo Nordisk A/S Novo Allé DK-2880 Bagsværd Denemarken
12.
NUMMERS VAN DE VERGUNNING VOOR HET IN DE HANDEL BRENGEN
EU/1/00/142/009 5 x 3 ml EU/1/00/142/010 10 x 3 ml
13.
PARTIJNUMMER
Charge:
14.
ALGEMENE INDELING VOOR DE AFLEVERING
Geneesmiddel op medisch voorschrift
15.
INSTRUCTIES VOOR GEBRUIK
16.
INFORMATIE IN BRAILLE
NovoMix 30 FlexPen
68 GEGEVENS DIE TEN MINSTE OP PRIMAIRE KLEINVERPAKKINGEN MOETEN WORDEN VERMELD
ETIKET
1.
NAAM VAN HET GENEESMIDDEL EN DE TOEDIENINGSWEG
NovoMix 30 FlexPen 100 E/ml Suspensie voor injectie Insuline aspart s.c. gebruik
2.
WIJZE VAN TOEDIENING
Resuspenderen volgens de instructies
3.
UITERSTE GEBRUIKSDATUM
EXP /
4.
PARTIJNUMMER
Charge:
5.
INHOUD UITGEDRUKT IN GEWICHT, VOLUME OF EENHEID
3 ml
6.
OVERIGE
69 GEGEVENS DIE OP DE BUITENVERPAKKING EN DE PRIMAIRE VERPAKKING MOETEN WORDEN VERMELD
BUITENVERPAKKING
1.
NAAM VAN HET GENEESMIDDEL
NovoMix 50 FlexPen 100 E/ml Suspensie voor injectie in een voorgevulde pen Insuline aspart
2.
GEHALTE AAN WERKZAAM BESTANDDEEL
1 ml suspensie bevat 100 E (3,5 mg) insuline aspart (rDNA) (50% opgeloste insuline aspart en 50% insuline aspart protamine in kristallijne vorm),
3.
LIJST VAN HULPSTOFFEN
glycerol, fenol, metacresol, zink (als chloride), natriumchloride, dinatriumfosfaat dihydraat, protaminesulfaat, natriumhydroxide, zoutzuur en water voor injecties
4.
FARMACEUTISCHE VORM EN INHOUD
1 x 3 ml 5 x 3 ml 10 x 3 ml
5.
WIJZE VAN GEBRUIK EN TOEDIENINGSWEG
Subcutaan gebruik Ontworpen voor gebruik met NovoFine of NovoTwist naalden voor eenmalig gebruik met een lengte van maximaal 8 mm Naalden zijn niet meegeleverd Voor gebruik de bijsluiter lezen
6.
EEN SPECIALE WAARSCHUWING DAT HET GENEESMIDDEL BUITEN HET BEREIK EN ZICHT VAN KINDEREN DIENT TE WORDEN GEHOUDEN
Buiten het bereik en zicht van kinderen houden
7.
ANDERE SPECIALE WAARSCHUWINGEN, INDIEN NODIG
Resuspenderen volgens de instructies NovoMix 50 FlexPen mag maar door één persoon worden gebruikt
70 8.
UITERSTE GEBRUIKSDATUM
EXP /
9.
BIJZONDERE VOORZORGSMAATREGELEN VOOR DE BEWARING
Bewaren in de koelkast (2°C – 8°C) Niet in de vriezer bewaren Houd de pendop op de pen ter bescherming tegen licht Tijdens het gebruik: niet in de koelkast bewaren en beneden 30°C bewaren Binnen 4 weken gebruiken
10.
BIJZONDERE VOORZORGSMAATREGELEN VOOR HET VERWIJDEREN VAN NIET-GEBRUIKTE GENEESMIDDELEN OF DAARVAN AFGELEIDE AFVALSTOFFEN (INDIEN VAN TOEPASSING)
11.
NAAM EN ADRES VAN DE HOUDER VAN DE VERGUNNING VOOR HET IN DE HANDEL BRENGEN
Novo Nordisk A/S Novo Allé DK-2880 Bagsværd Denemarken
12.
NUMMERS VAN DE VERGUNNING VOOR HET IN DE HANDEL BRENGEN
EU/1/00/142/014 1 x 3 ml EU/1/00/142/015 5 x 3 ml EU/1/00/142/016 10 x 3 ml
13.
PARTIJNUMMER
Charge:
14.
ALGEMENE INDELING VOOR DE AFLEVERING
Geneesmiddel op medisch voorschrift
15.
INSTRUCTIES VOOR GEBRUIK
16.
INFORMATIE IN BRAILLE
NovoMix 50 FlexPen
71 GEGEVENS DIE TEN MINSTE OP PRIMAIRE KLEINVERPAKKINGEN MOETEN WORDEN VERMELD
ETIKET
1.
NAAM VAN HET GENEESMIDDEL EN DE TOEDIENINGSWEG
NovoMix 50 FlexPen 100 E/ml Suspensie voor injectie Insuline aspart s.c. gebruik
2.
WIJZE VAN TOEDIENING
Resuspenderen volgens de instructies
3.
UITERSTE GEBRUIKSDATUM
EXP /
4.
PARTIJNUMMER
Charge:
5.
INHOUD UITGEDRUKT IN GEWICHT, VOLUME OF EENHEID
3 ml
6.
OVERIGE
72 GEGEVENS DIE OP DE BUITENVERPAKKING EN DE PRIMAIRE VERPAKKING MOETEN WORDEN VERMELD
BUITENVERPAKKING
1.
NAAM VAN HET GENEESMIDDEL
NovoMix 70 FlexPen 100 E/ml Suspensie voor injectie in een voorgevulde pen Insuline aspart
2.
GEHALTE AAN WERKZAAM BESTANDDEEL
1 ml suspensie bevat 100 E (3,5 mg) insuline aspart (rDNA) (70% opgeloste insuline aspart en 30% insuline aspart protamine in kristallijne vorm),
3.
LIJST VAN HULPSTOFFEN
glycerol, fenol, metacresol, zink (als chloride), natriumchloride, dinatriumfosfaat dihydraat, protaminesulfaat, natriumhydroxide, zoutzuur en water voor injecties
4.
FARMACEUTISCHE VORM EN INHOUD
1 x 3 ml 5 x 3 ml 10 x 3 ml
5.
WIJZE VAN GEBRUIK EN TOEDIENINGSWEG
Subcutaan gebruik Ontworpen voor gebruik met NovoFine of NovoTwist naalden voor eenmalig gebruik met een lengte van maximaal 8 mm Naalden zijn niet meegeleverd Voor gebruik de bijsluiter lezen
6.
EEN SPECIALE WAARSCHUWING DAT HET GENEESMIDDEL BUITEN HET BEREIK EN ZICHT VAN KINDEREN DIENT TE WORDEN GEHOUDEN
Buiten het bereik en zicht van kinderen houden
7.
ANDERE SPECIALE WAARSCHUWINGEN, INDIEN NODIG
Resuspenderen volgens de instructies NovoMix 70 FlexPen mag maar door één persoon worden gebruikt
73 8.
UITERSTE GEBRUIKSDATUM
EXP /
9.
BIJZONDERE VOORZORGSMAATREGELEN VOOR DE BEWARING
Bewaren in de koelkast (2°C – 8°C) Niet in de vriezer bewaren Houd de pendop op de pen ter bescherming tegen licht Tijdens het gebruik: niet in de koelkast bewaren en beneden 30°C bewaren Binnen 4 weken gebruiken
10.
BIJZONDERE VOORZORGSMAATREGELEN VOOR HET VERWIJDEREN VAN NIET-GEBRUIKTE GENEESMIDDELEN OF DAARVAN AFGELEIDE AFVALSTOFFEN (INDIEN VAN TOEPASSING)
11.
NAAM EN ADRES VAN DE HOUDER VAN DE VERGUNNING VOOR HET IN DE HANDEL BRENGEN
Novo Nordisk A/S Novo Allé DK-2880 Bagsværd Denemarken
12.
NUMMERS VAN DE VERGUNNING VOOR HET IN DE HANDEL BRENGEN
EU/1/00/142/020 1 x 3 ml EU/1/00/142/021 5 x 3 ml EU/1/00/142/022 10 x 3 ml
13.
PARTIJNUMMER
Charge:
14.
ALGEMENE INDELING VOOR DE AFLEVERING
Geneesmiddel op medisch voorschrift
15.
INSTRUCTIES VOOR GEBRUIK
16.
INFORMATIE IN BRAILLE
NovoMix 70 FlexPen
74 GEGEVENS DIE TEN MINSTE OP PRIMAIRE KLEINVERPAKKINGEN MOETEN WORDEN VERMELD
ETIKET
1.
NAAM VAN HET GENEESMIDDEL EN DE TOEDIENINGSWEG
NovoMix 70 FlexPen 100 E/ml Suspensie voor injectie Insuline aspart s.c. gebruik
2.
WIJZE VAN TOEDIENING
Resuspenderen volgens de instructies
3.
UITERSTE GEBRUIKSDATUM
EXP /
4.
PARTIJNUMMER
Charge:
5.
INHOUD UITGEDRUKT IN GEWICHT, VOLUME OF EENHEID
3 ml
6.
OVERIGE
75 B.
BIJSLUITER
76 BIJSLUITER:
INFORMATIE VOOR DE GEBRUIK(ST)ER
NovoMix 30 Penfill 100 E/ml suspensie voor injectie in een patroon Insuline aspart
Lees de hele bijsluiter zorgvuldig door voordat u start met het gebruik van dit geneesmiddel. – Bewaar deze bijsluiter.
Het kan nodig zijn deze nog eens door te lezen. – Heeft u nog vragen, raadpleeg dan uw arts, diabetesverpleegkundige of apotheker. – Dit geneesmiddel is aan u persoonlijk voorgeschreven.
Geef dit geneesmiddel niet door aan anderen.
Dit geneesmiddel kan schadelijk voor hen zijn, zelfs als de verschijnselen dezelfde zijn als waarvoor u het geneesmiddel heeft gekregen. – Wanneer één van de bijwerkingen ernstig wordt of als er bij u een bijwerking optreedt die niet in deze bijsluiter is vermeld, raadpleeg dan uw arts, diabetesverpleegkundige of apotheker.
1.
WAT IS NOVOMIX 30 EN WAARVOOR WORDT HET GEBRUIKT
NovoMix 30 is een insuline analoog voor de behandeling van diabetes.
Deze insuline bevindt zich in een patroon van 3 ml, Penfill genaamd, die in een toedieningssysteem past.
NovoMix 30 is een mengsel van een snelwerkend insuline analoog (30%) en een langwerkend insuline analoog (70%).
Dit betekent dat dit uw bloedglucosegehalte ongeveer 10-20 minuten na de injectie zal beginnen te verlagen.
Het maximale effect treedt 1 tot 4 uur na het injecteren op en het effect houdt tot 24 uur aan.
Het kan in combinatie met bepaalde orale bloedglucoseverlagende middelen worden gebruikt.
2.
WAT U MOET WETEN VOORDAT U NOVOMIX 30 GEBRUIKT
Gebruik NovoMix 30 niet
Als u allergisch (overgevoelig) bent voor deze insuline of één van de overige bestanddelen (zie 7 Aanvullende informatie).
Zie 5 Mogelijke bijwerkingen voor de tekenen van allergie Als u een hypoglykemie voelt opkomen (hypoglykemie omvat de symptomen van een laag bloedglucosegehalte).
Zie 4 Wat moet u doen in een noodgeval voor meer informatie over hypoglykemieën.
Wees extra voorzichtig met NovoMix 30
Als u nier- of leverproblemen heeft, kan uw arts besluiten uw insulinedosis te wijzigen Wanneer u alcohol drinkt (inclusief bier, wijn): let op tekenen van een hypoglykemie en drink nooit alcohol op een lege maag Wanneer u zich meer lichamelijk inspant dan normaal of als u uw normale dieet wilt veranderen Als u ziek bent: blijf de insuline gewoon gebruiken.
Uw insulinebehoefte kan veranderen Wanneer u een infectie of koorts heeft, of indien u een operatie heeft ondergaan, heeft u wellicht meer insuline nodig dan normaal Wanneer u last heeft van diarree of overgeven, of wanneer u minder eet dan normaal, heeft u wellicht minder insuline nodig dan normaal Als u naar het buitenland gaat: door het tijdsverschil tussen landen kan het nodig zijn om de hoeveelheid insuline die u gebruikt en het tijdstip van de injectie te wijzigen.
Neem daarom contact op met uw arts als u van plan bent om naar het buitenland te gaan.
Gebruik met andere geneesmiddelen
Veel geneesmiddelen hebben invloed op de werking van glucose in uw lichaam en mogelijk op de insulinedosis.
Hieronder worden de meest voorkomende geneesmiddelen genoemd die mogelijk 77 invloed hebben op uw insulinebehandeling.
Raadpleeg uw arts of apotheker als u ook andere geneesmiddelen gebruikt of onlangs heeft gebruikt, ook als deze niet op voorschrift zijn verkregen.
Uw insulinebehoefte kan veranderen als u ook de volgende geneesmiddelen gebruikt: orale bloedglucoseverlagende middelen, monoamineoxidaseremmers (MAO-remmers), bètablokkers, angiotensine-converting-enzym (ACE) - remmers, salicylaten, anabole steroïden en glucocorticoïden (met uitzondering van lokale toediening), orale anticonceptiva, thiaziden, schildklierhormonen, sympathicomimetica, danazol, octreotide en sulfonamiden.
Zwangerschap en borstvoeding Als u zwanger wilt worden of als u zwanger bent of borstvoeding geeft: neem contact op met uw arts.
Er is slechts beperkte klinische ervaring opgedaan met het gebruik van insuline aspart tijdens de zwangerschap.
Rijvaardigheid en het gebruik van machines Wanneer u autorijdt of gereedschappen of machines bedient: let op tekenen van een hypoglykemie.
Uw concentratie- en reactievermogen kunnen bij een hypoglykemie afnemen.
Houd hiermee rekening bij alle situaties waar u uzelf en anderen in gevaar kunt brengen (bv. autorijden of machines bedienen).
U moet dan ook nooit rijden of machines bedienen wanneer u een hypoglykemie voelt opkomen.
Bespreek met uw arts of het niet beter is helemaal niet te rijden of machines te bedienen als u vaak een hypoglykemie heeft of als u moeite heeft hypoglykemieën te herkennen.
NovoMix 30 kan bij kinderen en jongeren vanaf 10 jaar gebruikt worden wanneer voorgemengde insuline de voorkeur heeft.
Bij kinderen tussen 6 en 9 jaar zijn er beperkte klinische gegevens beschikbaar.
3.
HOE WORDT NOVOMIX 30 GEBRUIKT
Overleg met uw arts en diabetesverpleegkundige over uw insulinebehoefte.
U dient hun advies nauwkeurig op te volgen.
Deze bijsluiter geldt als algemene leidraad.
Wanneer NovoMix 30 in combinatie met orale bloedglucoseverlagende middelen wordt gebruikt, dient de dosis aangepast te worden.
Als uw arts u heeft overgeschakeld op een nieuwe soort of een nieuw merk insuline, kan het zijn dat de dosering door uw arts moet worden aangepast.
Gebruik binnen 10 minuten na toediening een maaltijd of een tussendoortje dat koolhydraten bevat.
Indien nodig kan NovoMix 30 ook kort na de maaltijd worden toegediend.
Het wordt aanbevolen uw bloedglucosegehalte regelmatig te controleren.
NovoMix 30 mag maar door één persoon worden gebruikt.
Voordat u NovoMix 30 gaat gebruiken
Controleer het etiket om zeker te zijn dat u de juiste insulinesoort heeft Controleer altijd de patroon, met inbegrip van de rubber zuiger (stop).
Niet gebruiken als er beschadigingen te zien zijn of als er een ruimte is tussen de rubber zuiger en de witte band.
Breng de patroon terug naar de leverancier.
Raadpleeg de handleiding van uw toedieningssysteem voor verdere instructies Desinfecteer het rubber membraan met een antiseptisch doekje Gebruik altijd voor elke injectie een nieuwe naald om contaminatie te voorkomen.
Gebruik NovoMix 30 niet
in insuline-infuuspompen als de patroon of de pen met de patroon gevallen, beschadigd of gedeukt is, bestaat het risico dat de insuline gaat lekken als dit niet op de juiste wijze is bewaard of bevroren is geweest (zie 6 Hoe bewaart u NovoMix 30) 78 als de insuline niet gelijkmatig wit en troebel is na het mengen als vlokken aanwezig zijn of als onopgeloste witte deeltjes blijven plakken aan de bodem of de wand van de patroon, wat een uiterlijk geeft van bevroren insuline.
Hoe gebruikt u deze insuline
NovoMix 30 is bedoeld voor injectie onder de huid (subcutaan).
Injecteer de insuline nooit rechtstreeks in een ader of spier.
U moet de injectieplaats altijd afwisselen om huidverdikking te voorkomen (zie 5 Mogelijke bijwerkingen).
De beste injectieplaatsen zijn: de voorzijde van de buik, de bil, de voorzijde van de dij of de voorzijde van de bovenarm.
Uw insuline zal sneller werken als u in de buik injecteert.
NovoMix 30 Penfill is ontworpen voor gebruik in combinatie met Novo Nordisk insulinetoedieningssystemen en NovoFine naalden.
Wanneer u wordt behandeld met NovoMix 30 Penfill en een andere soort insuline in een Penfill patroon, moet u één insulinetoedieningssysteem gebruiken voor elke insuline.
NovoMix 30 Penfill patronen mogen niet opnieuw worden gevuld.
Neem uit voorzorg altijd een reserve Penfill patroon mee voor het geval dat u uw Penfill patroon verliest of de patroon beschadigd raakt.
De insuline mengen
Voordat u de patroon in het insulinetoedieningssysteem inbrengt:
De eerste keer dat u NovoMix 30 Penfill gebruikt: rol de patroon 10 keer tussen uw handpalmen – het is belangrijk dat de patroon horizontaal gehouden wordt (zie afbeelding A).
Beweeg de patroon daarna 10 keer op en neer tussen positie a en b (zie afbeelding B), waarbij het glazen bolletje van de ene naar de andere kant moet rollen.
Herhaal het rollen en op en neer bewegen (zie afbeeldingen A en B) totdat de vloeistof gelijkmatig wit en troebel is.
Het mengen gaat makkelijker wanneer de insuline de kamertemperatuur heeft bereikt.
Injecteer onmiddellijk.
Vóór elke injectie: beweeg het toedieningssysteem minstens 10 keer op en neer tussen a en b (zie afbeelding B) met de patroon in het systeem tot de vloeistof gelijkmatig wit en troebel is.
Ga onmiddellijk verder met de volgende stappen van de injectie.
Af beelding A
Af beelding B
79 Controleer of er ten minste 12 eenheden insuline in de patroon aanwezig zijn, zodat er een gelijkmatig mengsel kan ontstaan.
Als er minder dan 12 eenheden aanwezig zijn, moet u een nieuwe patroon gebruiken.
Hoe injecteert u deze insuline
Injecteer de insuline onder de huid.
Injecteer op de manier die door uw arts of diabetesverpleegkundige is aanbevolen en zoals in de handleiding van uw toedieningssysteem beschreven Houd de naald ten minste 6 seconden onder de huid, om er zeker van te zijn dat de volledige dosis is geïnjecteerd Zorg dat u de naald verwijdert en weggooit na elke injectie en bewaar NovoMix zonder de naald erop geschroefd.
Anders kan vloeistof weglekken wat een onnauwkeurige dosering kan veroorzaken.
4.
WAT MOET U DOEN IN EEN NOODGEVAL
Wanneer u een hypoglykemie krijgt
Een hypoglykemie betekent dat uw bloedglucosegehalte te laag is.
De tekenen die wijzen op een hypoglykemie kunnen zich plotseling voordoen en zijn onder andere: koud zweet, een koude bleke huid, hoofdpijn, hartkloppingen, misselijkheid, overmatig hongergevoel, tijdelijke stoornissen in het gezichtsvermogen, sufheid, ongewone vermoeidheid en zwakte, zenuwachtigheid of beven, angstgevoelens, verwardheid, concentratiestoornissen.
Als u één of meer van deze symptomen heeft, moet u druivensuikertabletten of een tussendoortje met veel suiker eten (snoepjes, koekjes, vruchtensap) en daarna gaan rusten.
U dient geen insuline te gebruiken als u een hypoglykemie voelt opkomen.
U dient er altijd voor te zorgen dat u druivensuikertabletten, snoepjes, koekjes of vruchtensap bij u heeft voor het geval u ze nodig heeft.
Vertel uw familieleden, vrienden en naaste collega’ s dat zij, wanneer u flauwvalt (bewusteloos bent), u op uw zij moeten leggen en meteen medische hulp moeten inroepen.
Ze mogen u niets te eten of te drinken geven daar u hierdoor zou kunnen stikken.
Wanneer een ernstige hypoglykemie onbehandeld blijft, kan dat leiden tot hersenbeschadiging (tijdelijk of blijvend) of zelfs de dood tot gevolg hebben Bespreek met uw arts wanneer u een hypoglykemie heeft gehad waardoor u bent flauwgevallen, of indien u vaak hypoglykemieën heeft.
Misschien moet u de insulinedosis, het tijdstip van toediening, de hoeveelheid voedsel die u eet of de mate van lichamelijke inspanning aanpassen.
Gebruik van glucagon
U kunt sneller bij bewustzijn komen wanneer iemand die weet hoe hij glucagon moet gebruiken, u een injectie met glucagon geeft.
Als u glucagon krijgt toegediend, moet u, zodra u weer bij bewustzijn bent, druivensuiker of een tussendoortje met suiker eten.
Wanneer u niet op de glucagonbehandeling reageert, zult u voor behandeling naar het ziekenhuis moeten.
Ga na een glucagoninjectie naar uw arts of naar een afdeling voor spoedgevallen: u moet erachter komen waarom u een hypoglykemie kreeg zodat u deze in de toekomst kunt voorkomen.
Oorzaken van een hypoglykemie
U krijgt een hypoglykemie als uw bloedglucosegehalte te laag wordt.
Dit kan gebeuren: • als u te veel insuline gebruikt • als u te weinig eet of een maaltijd overslaat • als u zich meer lichamelijk inspant dan normaal.
80 Als uw bloedglucosegehalte te hoog wordt
Uw bloedglucosegehalte kan te hoog worden (dit wordt hyperglykemie genoemd).
De tekenen die daarop wijzen doen zich geleidelijk voor en zijn onder andere: vaak plassen, dorst, verlies van eetlust, zich ziek voelen (misselijkheid of braken), sufheid of vermoeidheid, een rode droge huid, een droge mond en een adem die naar fruit (aceton) ruikt.
Als u één of meer van deze symptomen heeft, moet u uw bloedglucosegehalte controleren, zo mogelijk uw urine op de aanwezigheid van ketonen controleren en vervolgens onmiddellijk medische hulp inroepen.
Het kunnen namelijk tekenen zijn van een zeer ernstige aandoening, de zogenaamde diabetische ketoacidose, die tot diabetisch coma en de dood kan leiden als zij niet wordt behandeld.
Oorzaken van hyperglykemie
• U bent vergeten uw insuline te gebruiken • U gebruikt herhaaldelijk minder insuline dan u nodig heeft • U heeft een infectie of koorts • U eet meer dan normaal • U spant zich minder lichamelijk in dan normaal.
5.
MOGELIJKE BIJWERKINGEN
Zoals alle geneesmiddelen kan NovoMix 30 bijwerkingen veroorzaken, hoewel niet iedereen deze bijwerkingen krijgt.
De meest voorkomende bijwerking is een te laag bloedglucosegehalte (hypoglykemie).
Zie het advies in 4 Wat moet u doen in een noodgeval.
Soms voorkomende bijwerkingen
(minder dan 1 op 100)
Gezichtsproblemen.
Bij het opstarten van uw insulinebehandeling kan uw gezichtsvermogen worden beïnvloed, maar deze bijwerking verdwijnt gewoonlijk weer.
Veranderingen op de injectieplaats (lipodystrofie).
Als u te vaak op dezelfde plaats injecteert, kan vetweefsel onder de huid op die plaats verminderen (lipoatrofie) of dikker worden (lipohypertrofie).
Door telkens een andere injectieplaats te kiezen binnen hetzelfde gebied kunnen zulke huidveranderingen voorkomen worden.
Als er bij u putjes in de huid of een huidverdikking optreedt op de injectieplaats, neem dan contact op met uw arts of diabetesverpleegkundige, want deze veranderingen kunnen verergeren of kunnen de opname van uw insuline wijzigen als u op deze plaatsen blijft injecteren.
Tekenen van allergie.
Er kunnen reacties (roodheid, zwelling, jeuk) op de injectieplaats optreden (plaatselijke overgevoeligheidsreacties).
Meestal verdwijnen ze na een paar weken insulinegebruik.
Indien ze niet verdwijnen, raadpleeg dan uw arts.
Roep onmiddellijk medische hulp in: • wanneer deze allergische reacties zich uitbreiden naar andere delen van uw lichaam, of • als u zich plotseling ziek voelt en u begint te zweten, misselijk wordt (braken), ademhalingsmoeilijkheden heeft, hartkloppingen heeft, duizelig bent.
U kunt een zeer zelden voorkomende ernstige allergische reactie hebben op NovoMix 30 of één van de bestanddelen (een zogenaamde systemische overgevoeligheidsreactie).
Zie ook de waarschuwing in 2 Wat u moet weten voordat u NovoMix 30 gebruikt.
Diabetische retinopathie.
Wanneer u diabetische retinopathie heeft en uw bloedglucosewaarden zeer snel verbeteren, kan de retinopathie verergeren.
Spreek erover met uw arts.
81 Zwelling van gewrichten.
Wanneer u met een insulinebehandeling start, kunnen er zwellingen ontstaan rond de enkels en andere gewrichten doordat er water in het lichaam wordt vastgehouden.
Dit verschijnsel verdwijnt gewoonlijk snel.
Zelden voorkomende bijwerkingen
(minder dan 1 op 1.000)
Pijnlijke neuropathie.
Wanneer uw bloedglucosewaarden zeer snel verbeteren, kunt u zenuwpijnen krijgen - dit noemt men acute pijnlijke neuropathie en is gewoonlijk van voorbijgaande aard.
Wanneer één van de bijwerkingen ernstig wordt of als er bij u een bijwerking optreedt die niet in deze bijsluiter is vermeld, raadpleeg dan uw arts, diabetesverpleegkundige of apotheker.
6.
HOE BEWAART U NOVOMIX 30
Buiten het bereik en zicht van kinderen houden.
Gebruik NovoMix 30 niet meer na de vervaldatum, die staat vermeld op het etiket en de doos.
De vervaldatum verwijst naar de laatste dag van die maand.
NovoMix 30 Penfill dat niet in gebruik is moet in de koelkast (2°C – 8°C) worden bewaard, niet in of te dicht bij het vriesvak of koelelement.
Niet in de vriezer bewaren.
NovoMix 30 Penfill dat in gebruik is of binnenkort zal worden gebruikt, hoeft niet in de koelkast te worden bewaard.
Nadat NovoMix 30 Penfill uit de koelkast wordt genomen, wordt het aanbevolen de insuline te mengen volgens de gebruiksaanwijzing voor het eerste gebruik.
Zie 3 Hoe wordt NovoMix 30 gebruikt.
U kunt dit bij u dragen en maximaal 4 weken bij kamertemperatuur (beneden 30°C) bewaren, maar daarna dienen alle resthoeveelheden te worden weggegooid.
Bewaar de patroon wanneer u deze niet gebruikt altijd in het kartonnen doosje ter bescherming tegen licht.
NovoMix 30 Penfill moet worden beschermd tegen extreme hitte en zonlicht.
NovoMix 30 dient niet weggegooid te worden via het afvalwater of met huishoudelijk afval.
Vraag uw apotheker wat u met medicijnen moet doen die niet meer nodig zijn.
Deze maatregelen zullen helpen bij de bescherming van het milieu.
7.
AANVULLENDE INFORMATIE
Wat bevat NovoMix 30
– Het werkzame bestanddeel is insuline aspart die wordt gemaakt met behulp van recombinant- DNA technologie in Saccharomyces cerevisiae (30% als opgeloste insuline aspart en 70% als insuline aspart protamine in kristallijne vorm) – De andere bestanddelen zijn glycerol, fenol, metacresol, zink (als chloride), natriumchloride, dinatriumfosfaatdihydraat, protaminesulfaat, natriumhydroxide, zoutzuur en water voor injecties.
Hoe ziet NovoMix 30 er uit en wat is de inhoud van de verpakking
De suspensie voor injectie wordt geleverd als een witte suspensie in verpakkingen met 5 of 10 patronen van 3 ml (mogelijk worden niet alle verpakkingen in de handel gebracht).
1 ml bevat 100 E (3,5 mg) insuline aspart.
1 patroon bevat 3 ml equivalent aan 300 E.
Houder van de Vergunning voor het in de Handel Brengen Novo Nordisk A/S, Novo Allé, DK-2880 Bagsværd, Denemarken
82 Fabrikant De fabrikant kan geïdentificeerd worden door het lotnummer gedrukt op de zijkant van het kartonnen doosje en op het etiket: – Indien de tweede en derde letters W5, S6, P5, K7 of ZF zijn, is de fabrikant Novo Nordisk A/S, Novo Allé, DK-2880 Bagsværd, Denemarken
– Indien de tweede en derde letters H7 of T6 zijn, is de fabrikant Novo Nordisk Production SAS, 45 Avenue d’ Orléans, F-28002 Chartres, Frankrijk.
Deze bijsluiter is voor de laatste keer goedgekeurd in
83 BIJSLUITER:
INFORMATIE VOOR DE GEBRUIK(ST)ER
NovoMix 50 Penfill 100 E/ml suspensie voor injectie in een patroon Insuline aspart
Lees de hele bijsluiter zorgvuldig door voordat u start met het gebruik van dit geneesmiddel. – Bewaar deze bijsluiter.
Het kan nodig zijn deze nog eens door te lezen. – Heeft u nog vragen, raadpleeg dan uw arts, diabetesverpleegkundige of apotheker. – Dit geneesmiddel is aan u persoonlijk voorgeschreven.
Geef dit geneesmiddel niet door aan anderen.
Dit geneesmiddel kan schadelijk voor hen zijn, zelfs als de verschijnselen dezelfde zijn als waarvoor u het geneesmiddel heeft gekregen. – Wanneer één van de bijwerkingen ernstig wordt of als er bij u een bijwerking optreedt die niet in deze bijsluiter is vermeld, raadpleeg dan uw arts, diabetesverpleegkundige of apotheker.
1.
WAT IS NOVOMIX 50 EN WAARVOOR WORDT HET GEBRUIKT
NovoMix 50 is een insuline analoog voor de behandeling van diabetes.
Deze insuline bevindt zich in een patroon van 3 ml, Penfill genaamd, die in een toedieningssysteem past.
NovoMix 50 is een mengsel van een snelwerkend insuline analoog (50%) en een langwerkend insuline analoog (50%).
Dit betekent dat dit uw bloedglucosegehalte ongeveer 10-20 minuten na de injectie zal beginnen te verlagen.
Het maximale effect treedt 1 tot 4 uur na het injecteren op en het effect houdt tot 14-24 uur aan.
2.
WAT U MOET WETEN VOORDAT U NOVOMIX 50 GEBRUIKT
Gebruik NovoMix 50 niet
Als u allergisch (overgevoelig) bent voor deze insuline of één van de overige bestanddelen (zie 7 Aanvullende informatie).
Zie 5 Mogelijke bijwerkingen voor de tekenen van allergie Als u een hypoglykemie voelt opkomen (hypoglykemie omvat de symptomen van een laag bloedglucosegehalte).
Zie 4 Wat moet u doen in een noodgeval voor meer informatie over hypoglykemieën.
Wees extra voorzichtig met NovoMix 50
Als u nier- of leverproblemen heeft, kan uw arts besluiten uw insulinedosis te wijzigen Wanneer u alcohol drinkt (inclusief bier, wijn): let op tekenen van een hypoglykemie en drink nooit alcohol op een lege maag Wanneer u zich meer lichamelijk inspant dan normaal of als u uw normale dieet wilt veranderen Als u ziek bent: blijf de insuline gewoon gebruiken.
Uw insulinebehoefte kan veranderen Wanneer u een infectie of koorts heeft, of indien u een operatie heeft ondergaan, heeft u wellicht meer insuline nodig dan normaal Wanneer u last heeft van diarree of overgeven, of wanneer u minder eet dan normaal, heeft u wellicht minder insuline nodig dan normaal Als u naar het buitenland gaat: door het tijdsverschil tussen landen kan het nodig zijn om de hoeveelheid insuline die u gebruikt en het tijdstip van de injectie te wijzigen.
Neem daarom contact op met uw arts als u van plan bent om naar het buitenland te gaan.
Gebruik met andere geneesmiddelen
Veel geneesmiddelen hebben invloed op de werking van glucose in uw lichaam en mogelijk op de insulinedosis.
Hieronder worden de meest voorkomende geneesmiddelen genoemd die mogelijk invloed hebben op uw insulinebehandeling.
Raadpleeg uw arts of apotheker als u ook andere 84 geneesmiddelen gebruikt of onlangs heeft gebruikt, ook als deze niet op voorschrift zijn verkregen.
Uw insulinebehoefte kan veranderen als u ook de volgende geneesmiddelen gebruikt: orale bloedglucoseverlagende middelen, monoamineoxidaseremmers (MAO-remmers), bètablokkers, angiotensine-converting-enzym (ACE) - remmers, salicylaten, anabole steroïden en glucocorticoïden (met uitzondering van lokale toediening), orale anticonceptiva, thiaziden, schildklierhormonen, sympathicomimetica, danazol, octreotide en sulfonamiden.
Zwangerschap en borstvoeding Als u zwanger wilt worden of als u zwanger bent of borstvoeding geeft: neem contact op met uw arts.
Er is slechts beperkte klinische ervaring opgedaan met het gebruik van insuline aspart tijdens de zwangerschap.
Rijvaardigheid en het gebruik van machines Wanneer u autorijdt of gereedschappen of machines bedient: let op tekenen van een hypoglykemie.
Uw concentratie- en reactievermogen kunnen bij een hypoglykemie afnemen.
Houd hiermee rekening bij alle situaties waar u uzelf en anderen in gevaar kunt brengen (bv. autorijden of machines bedienen).
U moet dan ook nooit rijden of machines bedienen wanneer u een hypoglykemie voelt opkomen.
Bespreek met uw arts of het niet beter is helemaal niet te rijden of machines te bedienen als u vaak een hypoglykemie heeft of als u moeite heeft hypoglykemieën te herkennen.
Er is geen klinisch onderzoek verricht bij kinderen en jongeren onder 18 jaar.
3.
HOE WORDT NOVOMIX 50 GEBRUIKT
Overleg met uw arts en diabetesverpleegkundige over uw insulinebehoefte.
U dient hun advies nauwkeurig op te volgen.
Deze bijsluiter geldt als algemene leidraad.
Wanneer NovoMix 50 in combinatie met metformine wordt gebruikt, dient de dosis aangepast te worden.
Als uw arts u heeft overgeschakeld op een nieuwe soort of een nieuw merk insuline, kan het zijn dat de dosering door uw arts moet worden aangepast.
Gebruik binnen 10 minuten na toediening een maaltijd of een tussendoortje dat koolhydraten bevat.
Indien nodig kan NovoMix 50 ook kort na de maaltijd worden toegediend.
Het wordt aanbevolen uw bloedglucosegehalte regelmatig te controleren.
NovoMix 50 mag maar door één persoon worden gebruikt.
Voordat u NovoMix 50 gaat gebruiken
Controleer het etiket om zeker te zijn dat u de juiste insulinesoort heeft Controleer altijd de patroon, met inbegrip van de rubber zuiger (stop).
Niet gebruiken als er beschadigingen te zien zijn of als er een ruimte is tussen de rubber zuiger en de witte band.
Breng de patroon terug naar de leverancier.
Raadpleeg de handleiding van uw toedieningssysteem voor verdere instructies Desinfecteer het rubber membraan met een antiseptisch doekje.
Gebruik altijd voor elke injectie een nieuwe naald om contaminatie te voorkomen.
Gebruik NovoMix 50 niet
in insuline-infuuspompen als de patroon of de pen met de patroon gevallen, beschadigd of gedeukt is, bestaat het risico dat de insuline gaat lekken als dit niet op de juiste wijze is bewaard of bevroren is geweest (zie 6 Hoe bewaart u NovoMix 50) als de insuline niet gelijkmatig wit en troebel is na het mengen als vlokken aanwezig zijn of als onopgeloste witte deeltjes blijven plakken aan de bodem of
85 de wand van de patroon, wat een uiterlijk geeft van bevroren insuline.
Hoe gebruikt u deze insuline
NovoMix 50 is bedoeld voor injectie onder de huid (subcutaan).
Injecteer de insuline nooit rechtstreeks in een ader of spier.
U moet de injectieplaats altijd afwisselen om huidverdikking te voorkomen (zie 5 Mogelijke bijwerkingen).
De beste injectieplaatsen zijn: de voorzijde van de buik, de bil, de voorzijde van de dij of de voorzijde van de bovenarm.
Uw insuline zal sneller werken als u in de buik injecteert.
NovoMix 50 Penfill is ontworpen voor gebruik in combinatie met Novo Nordisk insulinetoedieningssystemen en NovoFine naalden.
Wanneer u wordt behandeld met NovoMix 50 Penfill en een andere soort insuline in een Penfill patroon, moet u één insulinetoedieningssysteem gebruiken voor elke insuline.
NovoMix 50 Penfill patronen mogen niet opnieuw worden gevuld.
Neem uit voorzorg altijd een reserve Penfill patroon mee voor het geval dat u uw Penfill patroon verliest of de patroon beschadigd raakt.
De insuline mengen
Voordat u de patroon in het insulinetoedieningssysteem inbrengt:
De eerste keer dat u NovoMix 50 Penfill gebruikt: rol de patroon 10 keer tussen uw handpalmen – het is belangrijk dat de patroon horizontaal gehouden wordt (zie afbeelding A).
Beweeg de patroon daarna 10 keer op en neer tussen positie a en b (zie afbeelding B), waarbij het glazen bolletje van de ene naar de andere kant moet rollen.
Herhaal het rollen en op en neer bewegen (zie afbeeldingen A en B) totdat de vloeistof gelijkmatig wit en troebel is.
Het mengen gaat makkelijker wanneer de insuline de kamertemperatuur heeft bereikt.
Injecteer onmiddellijk.
Vóór elke injectie: beweeg het toedieningssysteem minstens 10 keer op en neer tussen a en b (zie afbeelding B) met de patroon in het systeem tot de vloeistof gelijkmatig wit en troebel is.
Indien de op en neer beweging niet voldoet om een gelijkmatige witte en troebele vloeistof te verkrijgen, herhaal het hierboven vermelde rollen en op en neer bewegen totdat de vloeistof gelijkmatig wit en troebel is.
Ga onmiddellijk verder met de volgende stappen van de injectie
Af beelding A
Af beelding B
86 Controleer of er ten minste 12 eenheden insuline in de patroon aanwezig zijn, zodat er een gelijkmatig mengsel kan ontstaan.
Als er minder dan 12 eenheden aanwezig zijn, moet u een nieuwe patroon gebruiken.
Hoe injecteert u deze insuline
Injecteer de insuline onder de huid.
Injecteer op de manier die door uw arts of diabetesverpleegkundige is aanbevolen en zoals in de handleiding van uw toedieningssysteem beschreven Houd de naald ten minste 6 seconden onder de huid, om er zeker van te zijn dat de volledige dosis is geïnjecteerd Zorg dat u de naald verwijdert en weggooit na elke injectie en bewaar NovoMix zonder de naald erop geschroefd.
Anders kan vloeistof weglekken wat een onnauwkeurige dosering kan veroorzaken.
4.
WAT MOET U DOEN IN EEN NOODGEVAL
Wanneer u een hypoglykemie krijgt
Een hypoglykemie betekent dat uw bloedglucosegehalte te laag is.
De tekenen die wijzen op een hypoglykemie kunnen zich plotseling voordoen en zijn onder andere: koud zweet, een koude bleke huid, hoofdpijn, hartkloppingen, misselijkheid, overmatig hongergevoel, tijdelijke stoornissen in het gezichtsvermogen, sufheid, ongewone vermoeidheid en zwakte, zenuwachtigheid of beven, angstgevoelens, verwardheid, concentratiestoornissen.
Als u één of meer van deze symptomen heeft, moet u druivensuikertabletten of een tussendoortje met veel suiker eten (snoepjes, koekjes, vruchtensap) en daarna gaan rusten.
U dient geen insuline te gebruiken als u een hypoglykemie voelt opkomen.
U dient er altijd voor te zorgen dat u druivensuikertabletten, snoepjes, koekjes of vruchtensap bij u heeft voor het geval u ze nodig heeft.
Vertel uw familieleden, vrienden en naaste collega’ s dat zij, wanneer u flauwvalt (bewusteloos bent), u op uw zij moeten leggen en meteen medische hulp moeten inroepen.
Ze mogen u niets te eten of te drinken geven daar u hierdoor zou kunnen stikken.
Wanneer een ernstige hypoglykemie onbehandeld blijft, kan dat leiden tot hersenbeschadiging (tijdelijk of blijvend) of zelfs de dood tot gevolg hebben Bespreek met uw arts wanneer u een hypoglykemie heeft gehad waardoor u bent flauwgevallen, of indien u vaak hypoglykemieën heeft.
Misschien moet u de insulinedosis, het tijdstip van toediening, de hoeveelheid voedsel die u eet of de mate van lichamelijke inspanning aanpassen.
Gebruik van glucagon
U kunt sneller bij bewustzijn komen wanneer iemand die weet hoe hij glucagon moet gebruiken, u een injectie met glucagon geeft.
Als u glucagon krijgt toegediend, moet u, zodra u weer bij bewustzijn bent, druivensuiker of een tussendoortje met suiker eten.
Wanneer u niet op de glucagonbehandeling reageert, zult u voor behandeling naar het ziekenhuis moeten.
Ga na een glucagoninjectie naar uw arts of naar een afdeling voor spoedgevallen: u moet erachter komen waarom u een hypoglykemie kreeg zodat u deze in de toekomst kunt voorkomen.
Oorzaken van een hypoglykemie
U krijgt een hypoglykemie als uw bloedglucosegehalte te laag wordt.
Dit kan gebeuren: • als u te veel insuline gebruikt • als u te weinig eet of een maaltijd overslaat • als u zich meer lichamelijk inspant dan normaal.
87 Als uw bloedglucosegehalte te hoog wordt
Uw bloedglucosegehalte kan te hoog worden (dit wordt hyperglykemie genoemd).
De tekenen die daarop wijzen doen zich geleidelijk voor en zijn onder andere: vaak plassen, dorst, verlies van eetlust, zich ziek voelen (misselijkheid of braken), sufheid of vermoeidheid, een rode droge huid, een droge mond en een adem die naar fruit (aceton) ruikt.
Als u één of meer van deze symptomen heeft, moet u uw bloedglucosegehalte controleren, zo mogelijk uw urine op de aanwezigheid van ketonen controleren en vervolgens onmiddellijk medische hulp inroepen.
Het kunnen namelijk tekenen zijn van een zeer ernstige aandoening, de zogenaamde diabetische ketoacidose, die tot diabetisch coma en de dood kan leiden als zij niet wordt behandeld.
Oorzaken van hyperglykemie
• U bent vergeten uw insuline te gebruiken • U gebruikt herhaaldelijk minder insuline dan u nodig heeft • U heeft een infectie of koorts • U eet meer dan normaal • U spant zich minder lichamelijk in dan normaal.
5.
MOGELIJKE BIJWERKINGEN
Zoals alle geneesmiddelen kan NovoMix 50 bijwerkingen veroorzaken, hoewel niet iedereen deze bijwerkingen krijgt.
De meest voorkomende bijwerking is een te laag bloedglucosegehalte (hypoglykemie).
Zie het advies in 4 Wat moet u doen in een noodgeval.
Soms voorkomende bijwerkingen
(minder dan 1 op 100)
Gezichtsproblemen.
Bij het opstarten van uw insulinebehandeling kan uw gezichtsvermogen worden beïnvloed, maar deze bijwerking verdwijnt gewoonlijk weer.
Veranderingen op de injectieplaats (lipodystrofie).
Als u te vaak op dezelfde plaats injecteert, kan vetweefsel onder de huid op die plaats verminderen (lipoatrofie) of dikker worden (lipohypertrofie).
Door telkens een andere injectieplaats te kiezen binnen hetzelfde gebied kunnen zulke huidveranderingen voorkomen worden.
Als er bij u putjes in de huid of een huidverdikking optreedt op de injectieplaats, neem dan contact op met uw arts of diabetesverpleegkundige, want deze veranderingen kunnen verergeren of kunnen de opname van uw insuline wijzigen als u op deze plaatsen blijft injecteren.
Tekenen van allergie.
Er kunnen reacties (roodheid, zwelling, jeuk) op de injectieplaats optreden (plaatselijke overgevoeligheidsreacties).
Meestal verdwijnen ze na een paar weken insulinegebruik.
Indien ze niet verdwijnen, raadpleeg dan uw arts.
Roep onmiddellijk medische hulp in: • wanneer deze allergische reacties zich uitbreiden naar andere delen van uw lichaam, of • als u zich plotseling ziek voelt en u begint te zweten, misselijk wordt (braken), ademhalingsmoeilijkheden heeft, hartkloppingen heeft, duizelig bent.
U kunt een zeer zelden voorkomende ernstige allergische reactie hebben op NovoMix 50 of één van de bestanddelen (een zogenaamde systemische overgevoeligheidsreactie).
Zie ook de waarschuwing in 2 Wat u moet weten voordat u NovoMix 50 gebruikt.
Diabetische retinopathie.
Wanneer u diabetische retinopathie heeft en uw bloedglucosewaarden zeer snel verbeteren, kan de retinopathie verergeren.
Spreek erover met uw arts.
88 Zwelling van gewrichten.
Wanneer u met een insulinebehandeling start, kunnen er zwellingen ontstaan rond de enkels en andere gewrichten doordat er water in het lichaam wordt vastgehouden.
Dit verschijnsel verdwijnt gewoonlijk snel.
Zelden voorkomende bijwerkingen
(minder dan 1 op 1.000)
Pijnlijke neuropathie.
Wanneer uw bloedglucosewaarden zeer snel verbeteren, kunt u zenuwpijnen krijgen - dit noemt men acute pijnlijke neuropathie en is gewoonlijk van voorbijgaande aard.
Wanneer één van de bijwerkingen ernstig wordt of als er bij u een bijwerking optreedt die niet in deze bijsluiter is vermeld, raadpleeg dan uw arts, diabetesverpleegkundige of apotheker.
6.
HOE BEWAART U NOVOMIX 50
Buiten het bereik en zicht van kinderen houden.
Gebruik NovoMix 50 niet meer na de vervaldatum, die staat vermeld op het etiket en de doos.
De vervaldatum verwijst naar de laatste dag van die maand.
NovoMix 50 Penfill dat niet in gebruik is moet in de koelkast (2°C – 8°C) worden bewaard, niet in of te dicht bij het vriesvak of koelelement.
Niet in de vriezer bewaren.
NovoMix 50 Penfill dat in gebruik is of binnenkort zal worden gebruikt, hoeft niet in de koelkast te worden bewaard.
Nadat NovoMix 50 Penfill uit de koelkast wordt genomen, wordt het aanbevolen de insuline te mengen volgens de gebruiksaanwijzing voor het eerste gebruik.
Zie 3 Hoe wordt NovoMix 50 gebruikt.
U kunt dit bij u dragen en maximaal 4 weken bij kamertemperatuur (beneden 30°C) bewaren, maar daarna dienen alle resthoeveelheden te worden weggegooid.
Bewaar de patroon wanneer u deze niet gebruikt altijd in het kartonnen doosje ter bescherming tegen licht.
NovoMix 50 Penfill moet worden beschermd tegen extreme hitte en zonlicht.
NovoMix 50 dient niet weggegooid te worden via het afvalwater of met huishoudelijk afval.
Vraag uw apotheker wat u met medicijnen moet doen die niet meer nodig zijn.
Deze maatregelen zullen helpen bij de bescherming van het milieu.
7.
AANVULLENDE INFORMATIE
Wat bevat NovoMix 50
– Het werkzame bestanddeel is insuline aspart, die wordt gemaakt met behulp van recombinant- DNA technologie in Saccharomyces cerevisiae (50% als opgeloste insuline aspart en 50% als insuline aspart protamine in kristallijne vorm) – De andere bestanddelen zijn glycerol, fenol, metacresol, zink (als chloride), natriumchloride, dinatriumfosfaatdihydraat, protaminesulfaat, natriumhydroxide, zoutzuur en water voor injecties.
Hoe ziet NovoMix 50 er uit en wat is de inhoud van de verpakking
De suspensie voor injectie wordt geleverd als een witte suspensie in verpakkingen met 1, 5 of 10 patronen van 3 ml (mogelijk worden niet alle verpakkingen in de handel gebracht).
1 ml bevat 100 E (3,5 mg) insuline aspart.
1 patroon bevat 3 ml equivalent aan 300 E.
Houder van de Vergunning voor het in de Handel Brengen en Fabrikant
Novo Nordisk A/S,
89 Novo Allé, DK-2880 Bagsværd, Denemarken.
Deze bijsluiter is voor de laatste keer goedgekeurd in
90 BIJSLUITER:
INFORMATIE VOOR DE GEBRUIK(ST)ER
NovoMix 70 Penfill 100 E/ml suspensie voor injectie in een patroon Insuline aspart
Lees de hele bijsluiter zorgvuldig door voordat u start met het gebruik van dit geneesmiddel. – Bewaar deze bijsluiter.
Het kan nodig zijn deze nog eens door te lezen. – Heeft u nog vragen, raadpleeg dan uw arts, diabetesverpleegkundige of apotheker. – Dit geneesmiddel is aan u persoonlijk voorgeschreven.
Geef dit geneesmiddel niet door aan anderen.
Dit geneesmiddel kan schadelijk voor hen zijn, zelfs als de verschijnselen dezelfde zijn als waarvoor u het geneesmiddel heeft gekregen. – Wanneer één van de bijwerkingen ernstig wordt of als er bij u een bijwerking optreedt die niet in deze bijsluiter is vermeld, raadpleeg dan uw arts, diabetesverpleegkundige of apotheker.
1.
WAT IS NOVOMIX 70 EN WAARVOOR WORDT HET GEBRUIKT
NovoMix 70 is een insuline analoog voor de behandeling van diabetes.
Deze insuline bevindt zich in een patroon van 3 ml, Penfill genaamd, die in een toedieningssysteem past.
NovoMix 70 is een mengsel van een snelwerkend insuline analoog (70%) en een langwerkend insuline analoog (30%).
Dit betekent dat dit uw bloedglucosegehalte ongeveer 10-20 minuten na de injectie zal beginnen te verlagen.
Het maximale effect treedt 1 tot 4 uur na het injecteren op en het effect houdt tot 14-24 uur aan.
2.
WAT U MOET WETEN VOORDAT U NOVOMIX 70 GEBRUIKT
Gebruik NovoMix 70 niet
Als u allergisch (overgevoelig) bent voor deze insuline of één van de overige bestanddelen (zie 7 Aanvullende informatie).
Zie 5 Mogelijke bijwerkingen voor de tekenen van allergie Als u een hypoglykemie voelt opkomen (hypoglykemie omvat de symptomen van een laag bloedglucosegehalte).
Zie 4 Wat moet u doen in een noodgeval voor meer informatie over hypoglykemieën
Wees extra voorzichtig met NovoMix 70
Als u nier- of leverproblemen heeft, kan uw arts besluiten uw insulinedosis te wijzigen Wanneer u alcohol drinkt (inclusief bier, wijn): let op tekenen van een hypoglykemie en drink nooit alcohol op een lege maag Wanneer u zich meer lichamelijk inspant dan normaal of als u uw normale dieet wilt veranderen Als u ziek bent: blijf de insuline gewoon gebruiken.
Uw insulinebehoefte kan veranderen Wanneer u een infectie of koorts heeft, of indien u een operatie heeft ondergaan, heeft u wellicht meer insuline nodig dan normaal Wanneer u last heeft van diarree of overgeven, of wanneer u minder eet dan normaal, heeft u wellicht minder insuline nodig dan normaal Als u naar het buitenland gaat: door het tijdsverschil tussen landen kan het nodig zijn om de hoeveelheid insuline die u gebruikt en het tijdstip van de injectie te wijzigen.
Neem daarom contact op met uw arts als u van plan bent om naar het buitenland te gaan.
Gebruik met andere geneesmiddelen
Veel geneesmiddelen hebben invloed op de werking van glucose in uw lichaam en mogelijk op de insulinedosis.
Hieronder worden de meest voorkomende geneesmiddelen genoemd die mogelijk invloed hebben op uw insulinebehandeling.
Raadpleeg uw arts of apotheker als u ook andere 91 geneesmiddelen gebruikt of onlangs heeft gebruikt, ook als deze niet op voorschrift zijn verkregen.
Uw insulinebehoefte kan veranderen als u ook de volgende geneesmiddelen gebruikt: orale bloedglucoseverlagende middelen, monoamineoxidaseremmers (MAO-remmers), bètablokkers, angiotensine-converting-enzym (ACE) - remmers, salicylaten, anabole steroïden en glucocorticoïden (met uitzondering van lokale toediening), orale anticonceptiva, thiaziden, schildklierhormonen, sympathicomimetica, danazol, octreotide en sulfonamiden.
Zwangerschap en borstvoeding Als u zwanger wilt worden of als u zwanger bent of borstvoeding geeft: neem contact op met uw arts.
Er is slechts beperkte klinische ervaring opgedaan met het gebruik van insuline aspart tijdens de zwangerschap.
Rijvaardigheid en het gebruik van machines Wanneer u autorijdt of gereedschappen of machines bedient: let op tekenen van een hypoglykemie.
Uw concentratie- en reactievermogen kunnen bij een hypoglykemie afnemen.
Houd hiermee rekening bij alle situaties waar u uzelf en anderen in gevaar kunt brengen (bv. autorijden of machines bedienen).
U moet dan ook nooit rijden of machines bedienen wanneer u een hypoglykemie voelt opkomen.
Bespreek met uw arts of het niet beter is helemaal niet te rijden of machines te bedienen als u vaak een hypoglykemie heeft of als u moeite heeft hypoglykemieën te herkennen.
Er is geen klinisch onderzoek verricht bij kinderen en jongeren onder 18 jaar.
3.
HOE WORDT NOVOMIX 70 GEBRUIKT
Overleg met uw arts en diabetesverpleegkundige over uw insulinebehoefte.
U dient hun advies nauwkeurig op te volgen.
Deze bijsluiter geldt als algemene leidraad.
Wanneer NovoMix 70 in combinatie met metformine wordt gebruikt, dient de dosis aangepast te worden.
Als uw arts u heeft overgeschakeld op een nieuwe soort of een nieuw merk insuline, kan het zijn dat de dosering door uw arts moet worden aangepast.
Gebruik binnen 10 minuten na toediening een maaltijd of een tussendoortje dat koolhydraten bevat.
Indien nodig kan NovoMix 70 ook kort na de maaltijd worden toegediend.
Het wordt aanbevolen uw bloedglucosegehalte regelmatig te controleren.
NovoMix 70 mag maar door één persoon worden gebruikt.
Voordat u NovoMix 70 gaat gebruiken
Controleer het etiket om zeker te zijn dat u de juiste insulinesoort heeft Controleer altijd de patroon, met inbegrip van de rubber zuiger (stop).
Niet gebruiken als er beschadigingen te zien zijn of als er een ruimte is tussen de rubber zuiger en de witte band.
Breng de patroon terug naar de leverancier.
Raadpleeg de handleiding van uw toedieningssysteem voor verdere instructies Desinfecteer het rubber membraan met een antiseptisch doekje.
Gebruik altijd voor elke injectie een nieuwe naald om contaminatie te voorkomen.
Gebruik NovoMix 70 niet
in insuline-infuuspompen als de patroon of de pen met de patroon gevallen, beschadigd of gedeukt is, bestaat het risico dat de insuline gaat lekken als dit niet op de juiste wijze is bewaard of bevroren is geweest (zie 6 Hoe bewaart u NovoMix 70) als de insuline niet gelijkmatig wit en troebel is na het mengen als vlokken aanwezig zijn of als onopgeloste witte deeltjes blijven plakken aan de bodem of
92 de wand van de patroon, wat een uiterlijk geeft van bevroren insuline.
Hoe gebruikt u deze insuline
NovoMix 70 is bedoeld voor injectie onder de huid (subcutaan).
Injecteer de insuline nooit rechtstreeks in een ader of spier.
U moet de injectieplaats altijd afwisselen om huidverdikking te voorkomen (zie 5 Mogelijke bijwerkingen).
De beste injectieplaatsen zijn: de voorzijde van de buik, de bil, de voorzijde van de dij of de voorzijde van de bovenarm.
Uw insuline zal sneller werken als u in de buik injecteert.
NovoMix 70 Penfill is ontworpen voor gebruik in combinatie met Novo Nordisk insulinetoedieningssystemen en NovoFine naalden.
Wanneer u wordt behandeld met NovoMix 70 Penfill en een andere soort insuline in een Penfill patroon, moet u één insulinetoedieningssysteem gebruiken voor elke insuline.
NovoMix 70 Penfill patronen mogen niet opnieuw worden gevuld.
Neem uit voorzorg altijd een reserve Penfill patroon mee voor het geval dat u uw Penfill patroon verliest of de patroon beschadigd raakt.
De insuline mengen
Voordat u de patroon in het insulinetoedieningssysteem inbrengt:
De eerste keer dat u NovoMix 70 Penfill gebruikt: rol de patroon 10 keer tussen uw handpalmen – het is belangrijk dat de patroon horizontaal gehouden wordt (zie afbeelding A).
Beweeg de patroon daarna 10 keer op en neer tussen positie a en b (zie afbeelding B), waarbij het glazen bolletje van de ene naar de andere kant moet rollen.
Herhaal het rollen en op en neer bewegen (zie afbeeldingen A en B) totdat de vloeistof gelijkmatig wit en troebel is.
Het mengen gaat makkelijker wanneer de insuline de kamertemperatuur heeft bereikt.
Injecteer onmiddellijk.
Vóór elke injectie: beweeg het toedieningssysteem minstens 10 keer op en neer tussen a en b (zie afbeelding B) met de patroon in het systeem tot de vloeistof gelijkmatig wit en troebel is.
Indien de op en neer beweging niet voldoet om een gelijkmatige witte en troebele vloeistof te verkrijgen, herhaal het hierboven vermelde rollen en op en neer bewegen totdat de vloeistof gelijkmatig wit en troebel is.
Ga onmiddellijk verder met de volgende stappen van de injectie
Af beelding A
Af beelding B
93 Controleer of er ten minste 12 eenheden insuline in de patroon aanwezig zijn, zodat er een gelijkmatig mengsel kan ontstaan.
Als er minder dan 12 eenheden aanwezig zijn, moet u een nieuwe patroon gebruiken.
Hoe injecteert u deze insuline
Injecteer de insuline onder de huid.
Injecteer op de manier die door uw arts of diabetesverpleegkundige is aanbevolen en zoals in de handleiding van uw toedieningssysteem beschreven Houd de naald ten minste 6 seconden onder de huid, om er zeker van te zijn dat de volledige dosis is geïnjecteerd Zorg dat u de naald verwijdert en weggooit na elke injectie en bewaar NovoMix zonder de naald erop geschroefd.
Anders kan vloeistof weglekken wat een onnauwkeurige dosering kan veroorzaken.
4.
WAT MOET U DOEN IN EEN NOODGEVAL
Wanneer u een hypoglykemie krijgt
Een hypoglykemie betekent dat uw bloedglucosegehalte te laag is.
De tekenen die wijzen op een hypoglykemie kunnen zich plotseling voordoen en zijn onder andere: koud zweet, een koude bleke huid, hoofdpijn, hartkloppingen, misselijkheid, overmatig hongergevoel, tijdelijke stoornissen in het gezichtsvermogen, sufheid, ongewone vermoeidheid en zwakte, zenuwachtigheid of beven, angstgevoelens, verwardheid, concentratiestoornissen.
Als u één of meer van deze symptomen heeft, moet u druivensuikertabletten of een tussendoortje met veel suiker eten (snoepjes, koekjes, vruchtensap) en daarna gaan rusten.
U dient geen insuline te gebruiken als u een hypoglykemie voelt opkomen.
U dient er altijd voor te zorgen dat u druivensuikertabletten, snoepjes, koekjes of vruchtensap bij u heeft voor het geval u ze nodig heeft.
Vertel uw familieleden, vrienden en naaste collega’ s dat zij, wanneer u flauwvalt (bewusteloos bent), u op uw zij moeten leggen en meteen medische hulp moeten inroepen.
Ze mogen u niets te eten of te drinken geven daar u hierdoor zou kunnen stikken.
Wanneer een ernstige hypoglykemie onbehandeld blijft, kan dat leiden tot hersenbeschadiging (tijdelijk of blijvend) of zelfs de dood tot gevolg hebben Bespreek met uw arts wanneer u een hypoglykemie heeft gehad waardoor u bent flauwgevallen, of indien u vaak hypoglykemieën heeft.
Misschien moet u de insulinedosis, het tijdstip van toediening, de hoeveelheid voedsel die u eet of de mate van lichamelijke inspanning aanpassen.
Gebruik van glucagon
U kunt sneller bij bewustzijn komen wanneer iemand die weet hoe hij glucagon moet gebruiken, u een injectie met glucagon geeft.
Als u glucagon krijgt toegediend, moet u, zodra u weer bij bewustzijn bent, druivensuiker of een tussendoortje met suiker eten.
Wanneer u niet op de glucagonbehandeling reageert, zult u voor behandeling naar het ziekenhuis moeten.
Ga na een glucagoninjectie naar uw arts of naar een afdeling voor spoedgevallen: u moet erachter komen waarom u een hypoglykemie kreeg zodat u deze in de toekomst kunt voorkomen.
Oorzaken van een hypoglykemie
U krijgt een hypoglykemie als uw bloedglucosegehalte te laag wordt.
Dit kan gebeuren: • als u te veel insuline gebruikt • als u te weinig eet of een maaltijd overslaat • als u zich meer lichamelijk inspant dan normaal.
94 Als uw bloedglucosegehalte te hoog wordt
Uw bloedglucosegehalte kan te hoog worden (dit wordt hyperglykemie genoemd).
De tekenen die daarop wijzen doen zich geleidelijk voor en zijn onder andere: vaak plassen, dorst, verlies van eetlust, zich ziek voelen (misselijkheid of braken), sufheid of vermoeidheid, een rode droge huid, een droge mond en een adem die naar fruit (aceton) ruikt.
Als u één of meer van deze symptomen heeft, moet u uw bloedglucosegehalte controleren, zo mogelijk uw urine op de aanwezigheid van ketonen controleren en vervolgens onmiddellijk medische hulp inroepen.
Het kunnen namelijk tekenen zijn van een zeer ernstige aandoening, de zogenaamde diabetische ketoacidose, die tot diabetisch coma en de dood kan leiden als zij niet wordt behandeld.
Oorzaken van hyperglykemie
• U bent vergeten uw insuline te gebruiken • U gebruikt herhaaldelijk minder insuline dan u nodig heeft • U heeft een infectie of koorts • U eet meer dan normaal • U spant zich minder lichamelijk in dan normaal.
5.
MOGELIJKE BIJWERKINGEN
Zoals alle geneesmiddelen kan NovoMix 70 bijwerkingen veroorzaken, hoewel niet iedereen deze bijwerkingen krijgt.
De meest voorkomende bijwerking is een te laag bloedglucosegehalte (hypoglykemie).
Zie het advies in 4 Wat moet u doen in een noodgeval.
Soms voorkomende bijwerkingen
(minder dan 1 op 100)
Gezichtsproblemen.
Bij het opstarten van uw insulinebehandeling kan uw gezichtsvermogen worden beïnvloed, maar deze bijwerking verdwijnt gewoonlijk weer.
Veranderingen op de injectieplaats (lipodystrofie).
Als u te vaak op dezelfde plaats injecteert, kan vetweefsel onder de huid op die plaats verminderen (lipoatrofie) of dikker worden (lipohypertrofie).
Door telkens een andere injectieplaats te kiezen binnen hetzelfde gebied kunnen zulke huidveranderingen voorkomen worden.
Als er bij u putjes in de huid of een huidverdikking optreedt op de injectieplaats, neem dan contact op met uw arts of diabetesverpleegkundige, want deze veranderingen kunnen verergeren of kunnen de opname van uw insuline wijzigen als u op deze plaatsen blijft injecteren.
Tekenen van allergie.
Er kunnen reacties (roodheid, zwelling, jeuk) op de injectieplaats optreden (plaatselijke overgevoeligheidsreacties).
Meestal verdwijnen ze na een paar weken insulinegebruik.
Indien ze niet verdwijnen, raadpleeg dan uw arts.
Roep onmiddellijk medische hulp in: • wanneer deze allergische reacties zich uitbreiden naar andere delen van uw lichaam, of • als u zich plotseling ziek voelt en u begint te zweten, misselijk wordt (braken), ademhalingsmoeilijkheden heeft, hartkloppingen heeft, duizelig bent.
U kunt een zeer zelden voorkomende ernstige allergische reactie hebben op NovoMix 70 of één van de bestanddelen (een zogenaamde systemische overgevoeligheidsreactie).
Zie ook de waarschuwing in 2 Wat u moet weten voordat u NovoMix 70 gebruikt.
Diabetische retinopathie.
Wanneer u diabetische retinopathie heeft en uw bloedglucosewaarden zeer snel verbeteren, kan de retinopathie verergeren.
Spreek erover met uw arts.
95 Zwelling van gewrichten.
Wanneer u met een insulinebehandeling start, kunnen er zwellingen ontstaan rond de enkels en andere gewrichten doordat er water in het lichaam wordt vastgehouden.
Dit verschijnsel verdwijnt gewoonlijk snel.
Zelden voorkomende bijwerkingen
(minder dan 1 op 1.000)
Pijnlijke neuropathie.
Wanneer uw bloedglucosewaarden zeer snel verbeteren, kunt u zenuwpijnen krijgen - dit noemt men acute pijnlijke neuropathie en is gewoonlijk van voorbijgaande aard.
Wanneer één van de bijwerkingen ernstig wordt of als er bij u een bijwerking optreedt die niet in deze bijsluiter is vermeld, raadpleeg dan uw arts, diabetesverpleegkundige of apotheker.
6.
HOE BEWAART U NOVOMIX 70
Buiten het bereik en zicht van kinderen houden.
Gebruik NovoMix 70 niet meer na de vervaldatum, die staat vermeld op het etiket en de doos.
De vervaldatum verwijst naar de laatste dag van die maand.
NovoMix 70 Penfill dat niet in gebruik is moet in de koelkast (2°C – 8°C) worden bewaard, niet in of te dicht bij het vriesvak of koelelement.
Niet in de vriezer bewaren.
NovoMix 70 Penfill dat in gebruik is of binnenkort zal worden gebruikt, hoeft niet in de koelkast te worden bewaard.
Nadat NovoMix 70 Penfill uit de koelkast wordt genomen, wordt het aanbevolen de insuline te mengen volgens de gebruiksaanwijzing voor het eerste gebruik.
Zie 3 Hoe wordt NovoMix 70 gebruikt.
U kunt dit bij u dragen en maximaal 4 weken bij kamertemperatuur (beneden 30°C) bewaren, maar daarna dienen alle resthoeveelheden te worden weggegooid.
Bewaar de patroon wanneer u deze niet gebruikt altijd in het kartonnen doosje ter bescherming tegen licht.
NovoMix 70 Penfill moet worden beschermd tegen extreme hitte en zonlicht.
NovoMix 70 dient niet weggegooid te worden via het afvalwater of met huishoudelijk afval.
Vraag uw apotheker wat u met medicijnen moet doen die niet meer nodig zijn.
Deze maatregelen zullen helpen bij de bescherming van het milieu.
7.
AANVULLENDE INFORMATIE
Wat bevat NovoMix 70
– Het werkzame bestanddeel is insuline aspart, die wordt gemaakt met behulp van recombinant DNA technologie in Saccharomyces cerevisiae (70% als opgeloste insuline aspart en 30% als insuline aspart protamine in kristallijne vorm) – De andere bestanddelen zijn glycerol, fenol, metacresol, zink (als chloride), natriumchloride, dinatriumfosfaatdihydraat, protaminesulfaat, natriumhydroxide, zoutzuur en water voor injecties.
Hoe ziet NovoMix 70 er uit en wat is de inhoud van de verpakking
De suspensie voor injectie wordt geleverd als een witte suspensie in verpakkingen met 1, 5 of 10 patronen van 3 ml (mogelijk worden niet alle verpakkingen in de handel gebracht).
1 ml bevat 100 E (3,5 mg) insuline aspart.
1 patroon bevat 3 ml equivalent aan 300 E.
Houder van de Vergunning voor het in de Handel Brengen en Fabrikant
Novo Nordisk A/S,
96 Novo Allé, DK-2880 Bagsværd, Denemarken.
Deze bijsluiter is voor de laatste keer goedgekeurd in
97 BIJSLUITER:
INFORMATIE VOOR DE GEBRUIK(ST)ER
NovoMix 30 FlexPen 100 E/ml suspensie voor injectie in een voorgevulde pen Insuline aspart
Lees de hele bijsluiter zorgvuldig door voordat u start met het gebruik van dit geneesmiddel. – Bewaar deze bijsluiter.
Het kan nodig zijn deze nog eens door te lezen. – Heeft u nog vragen, raadpleeg dan uw arts, verpleegkundige of apotheker. – Dit geneesmiddel is aan u persoonlijk voorgeschreven.
Geef dit geneesmiddel niet door aan anderen.
Dit geneesmiddel kan schadelijk voor hen zijn, zelfs als de verschijnselen dezelfde zijn als waarvoor u het geneesmiddel heeft gekregen. – Wanneer één van de bijwerkingen ernstig wordt of als er bij u een bijwerking optreedt die niet in deze bijsluiter is vermeld, raadpleeg dan uw arts, verpleegkundige of apotheker.
Deze zijde van de bijsluiter:
1.
Wat is NovoMix 30 en waarvoor wordt het gebruikt 2.
Wat u moet weten voordat u NovoMix 30 gebruikt 3.
Hoe wordt NovoMix 30 gebruikt 4.
Wat moet u doen in een noodgeval 5.
Mogelijke bijwerkingen 6.
Hoe bewaart u NovoMix 30
Ommezijde:
Hoe wordt FlexPen gebruikt
1.
WAT IS NOVOMIX 30 EN WAARVOOR WORDT HET GEBRUIKT
NovoMix 30 is een insuline analoog voor de behandeling van diabetes.
Deze insuline bevindt zich in een voorgevulde pen van 3 ml, FlexPen genaamd – zie ommezijde voor uitvoerige instructies.
NovoMix 30 is een mengsel van een snelwerkend insuline analoog (30%) en een langwerkend insuline analoog (70%).
Dit betekent dat dit uw bloedglucosegehalte ongeveer 10-20 minuten na de injectie zal beginnen te verlagen.
Het maximale effect treedt 1 tot 4 uur na het injecteren op en het effect houdt tot 24 uur aan.
Het kan in combinatie met bepaalde orale bloedglucoseverlagende middelen worden gebruikt.
2.
WAT U MOET WETEN VOORDAT U NOVOMIX 30 GEBRUIKT
Gebruik NovoMix 30 niet
Als u allergisch (overgevoelig) bent voor deze insuline of één van de overige bestanddelen (zie 7 Aanvullende informatie).
Zie 5 Mogelijke bijwerkingen voor de tekenen van allergie Als u een hypoglykemie voelt opkomen (hypoglykemie omvat de symptomen van een laag bloedglucosegehalte).
Zie 4 Wat moet u doen in een noodgeval voor meer informatie over hypoglykemieën.
Wees extra voorzichtig met NovoMix 30
Als u nier- of leverproblemen heeft, kan uw arts besluiten uw insulinedosis te wijzigen Wanneer u alcohol drinkt (inclusief bier, wijn): let op tekenen van een hypoglykemie en drink nooit alcohol op een lege maag Wanneer u zich meer lichamelijk inspant dan normaal of als u uw normale dieet wilt veranderen Als u ziek bent: blijf de insuline gewoon gebruiken.
Uw insulinebehoefte kan veranderen Wanneer u een infectie of koorts heeft, of indien u een operatie heeft ondergaan, heeft u wellicht meer insuline nodig dan normaal 98 Wanneer u last heeft van diarree of overgeven, of wanneer u minder eet dan normaal, heeft u wellicht minder insuline nodig dan normaal Als u naar het buitenland gaat: door het tijdsverschil tussen landen kan het nodig zijn om de hoeveelheid insuline die u gebruikt en het tijdstip van de injectie te wijzigen.
Neem daarom contact op met uw arts als u van plan bent om naar het buitenland te gaan.
Gebruik met andere geneesmiddelen
Veel geneesmiddelen hebben invloed op de werking van glucose in uw lichaam en mogelijk op de insulinedosis.
Hieronder worden de meest voorkomende geneesmiddelen genoemd die mogelijk invloed hebben op uw insulinebehandeling.
Raadpleeg uw arts of apotheker als u ook andere geneesmiddelen gebruikt of onlangs heeft gebruikt, ook als deze niet op voorschrift zijn verkregen.
Uw insulinebehoefte kan veranderen als u ook de volgende geneesmiddelen gebruikt: orale bloedglucoseverlagende middelen, monoamineoxidaseremmers (MAO-remmers), bètablokkers, angiotensine-converting-enzym (ACE) - remmers, salicylaten, anabole steroïden en glucocorticoïden (met uitzondering van lokale toediening), orale anticonceptiva, thiaziden, schildklierhormonen, sympathicomimetica, danazol, octreotide en sulfonamiden.
Zwangerschap en borstvoeding Als u zwanger wilt worden of als u zwanger bent of borstvoeding geeft: neem contact op met uw arts.
Er is slechts beperkte klinische ervaring opgedaan met het gebruik van insuline aspart tijdens de zwangerschap.
Rijvaardigheid en het gebruik van machines Wanneer u autorijdt of gereedschappen of machines bedient: let op tekenen van een hypoglykemie.
Uw concentratie- en reactievermogen kunnen bij een hypoglykemie afnemen.
Houd hiermee rekening bij alle situaties waar u uzelf en anderen in gevaar kunt brengen (bv. autorijden of machines bedienen).
U moet dan ook nooit rijden of machines bedienen wanneer u een hypoglykemie voelt opkomen.
Bespreek met uw arts of het niet beter is helemaal niet te rijden of machines te bedienen als u vaak een hypoglykemie heeft of als u moeite heeft hypoglykemieën te herkennen.
NovoMix 30 kan bij kinderen en jongeren vanaf 10 jaar gebruikt worden wanneer voorgemengde insuline de voorkeur heeft.
Bij kinderen tussen 6 en 9 jaar zijn er beperkte klinische gegevens beschikbaar.
3.
HOE WORDT NOVOMIX 30 GEBRUIKT
Overleg met uw arts en verpleegkundige over uw insulinebehoefte.
U dient hun advies nauwkeurig op te volgen.
Deze bijsluiter geldt als algemene leidraad.
Wanneer NovoMix 30 in combinatie met orale bloedglucoseverlagende middelen wordt gebruikt, dient de dosis aangepast te worden.
Als uw arts u heeft overgeschakeld op een nieuwe soort of een nieuw merk insuline, kan het zijn dat de dosering door uw arts moet worden aangepast.
Gebruik binnen 10 minuten na toediening een maaltijd of een tussendoortje dat koolhydraten bevat.
Indien nodig kan NovoMix 30 ook kort na de maaltijd worden toegediend.
Het wordt aanbevolen uw bloedglucosegehalte regelmatig te controleren.
NovoMix 30 mag maar door één persoon worden gebruikt.
Injecteren van de insuline
Zie ommezijde voor uitvoerige instructies.
Voordat u NovoMix 30 gaat gebruiken
Controleer het etiket om zeker te zijn dat u de juiste insulinesoort heeft.
99 Gebruik altijd voor elke injectie een nieuwe naald om contaminatie te voorkomen.
Gebruik NovoMix 30 niet
in insuline-infuuspompen als FlexPen gevallen, beschadigd of gedeukt is, bestaat het risico dat de insuline gaat lekken als dit niet op de juiste wijze is bewaard of bevroren is geweest (zie 6 Hoe bewaart u NovoMix 30) als de insuline niet gelijkmatig wit en troebel is na het mengen als vlokken aanwezig zijn of als onopgeloste witte deeltjes blijven plakken aan de bodem of de wand van de patroon, wat een uiterlijk geeft van bevroren insuline.
Hoe gebruikt u deze insuline
NovoMix 30 is bedoeld voor injectie onder de huid (subcutaan).
Injecteer de insuline nooit rechtstreeks in een ader of spier.
U moet de injectieplaats altijd afwisselen om huidverdikking te voorkomen (zie 5 Mogelijke bijwerkingen).
De beste injectieplaatsen zijn: de voorzijde van de buik, de bil, de voorzijde van de dij of de voorzijde van de bovenarm.
Uw insuline zal sneller werken als u in de buik injecteert.
4.
WAT MOET U DOEN IN EEN NOODGEVAL
Wanneer u een hypoglykemie krijgt
Een hypoglykemie betekent dat uw bloedglucosegehalte te laag is.
De tekenen die wijzen op een hypoglykemie kunnen zich plotseling voordoen en zijn onder andere: koud zweet, een koude bleke huid, hoofdpijn, hartkloppingen, misselijkheid, overmatig hongergevoel, tijdelijke stoornissen in het gezichtsvermogen, sufheid, ongewone vermoeidheid en zwakte, zenuwachtigheid of beven, angstgevoelens, verwardheid, concentratiestoornissen.
Als u één of meer van deze symptomen heeft, moet u druivensuikertabletten of een tussendoortje met veel suiker eten (snoepjes, koekjes, vruchtensap) en daarna gaan rusten.
U dient geen insuline te gebruiken als u een hypoglykemie voelt opkomen.
U dient er altijd voor te zorgen dat u druivensuikertabletten, snoepjes, koekjes of vruchtensap bij u heeft voor het geval u ze nodig heeft.
Vertel uw familieleden, vrienden en naaste collega’ s dat zij, wanneer u flauwvalt (bewusteloos bent), u op uw zij moeten leggen en meteen medische hulp moeten inroepen.
Ze mogen u niets te eten of te drinken geven daar u hierdoor zou kunnen stikken.
Wanneer een ernstige hypoglykemie onbehandeld blijft, kan dat leiden tot hersenbeschadiging (tijdelijk of blijvend) of zelfs de dood tot gevolg hebben Bespreek met uw arts wanneer u een hypoglykemie heeft gehad waardoor u bent flauwgevallen, of indien u vaak hypoglykemieën heeft.
Misschien moet u de insulinedosis, het tijdstip van toediening, de hoeveelheid voedsel die u eet of de mate van lichamelijke inspanning aanpassen.
Gebruik van glucagon
U kunt sneller bij bewustzijn komen wanneer iemand die weet hoe hij glucagon moet gebruiken, u een injectie met glucagon geeft.
Als u glucagon krijgt toegediend, moet u, zodra u weer bij bewustzijn bent, druivensuiker of een tussendoortje met suiker eten.
Wanneer u niet op de glucagonbehandeling reageert, zult u voor behandeling naar het ziekenhuis moeten.
Ga na een glucagoninjectie naar uw arts of naar een afdeling voor spoedgevallen: u moet erachter komen waarom u een hypoglykemie kreeg zodat u deze in de toekomst kunt voorkomen.
100 Oorzaken van een hypoglykemie
U krijgt een hypoglykemie als uw bloedglucosegehalte te laag wordt.
Dit kan gebeuren: • als u te veel insuline gebruikt • als u te weinig eet of een maaltijd overslaat • als u zich meer lichamelijk inspant dan normaal.
Als uw bloedglucosegehalte te hoog wordt
Uw bloedglucosegehalte kan te hoog worden (dit wordt hyperglykemie genoemd).
De tekenen die daarop wijzen doen zich geleidelijk voor en zijn onder andere: vaak plassen, dorst, verlies van eetlust, zich ziek voelen (misselijkheid of braken), sufheid of vermoeidheid, een rode droge huid, een droge mond en een adem die naar fruit (aceton) ruikt.
Als u één of meer van deze symptomen heeft, moet u uw bloedglucosegehalte controleren, zo mogelijk uw urine op de aanwezigheid van ketonen controleren en vervolgens onmiddellijk medische hulp inroepen.
Het kunnen namelijk tekenen zijn van een zeer ernstige aandoening, de zogenaamde diabetische ketoacidose, die tot diabetisch coma en de dood kan leiden als zij niet wordt behandeld.
Oorzaken van hyperglykemie
• U bent vergeten uw insuline te gebruiken • U gebruikt herhaaldelijk minder insuline dan u nodig heeft • U heeft een infectie of koorts • U eet meer dan normaal • U spant zich minder lichamelijk in dan normaal.
5.
MOGELIJKE BIJWERKINGEN
Zoals alle geneesmiddelen kan NovoMix 30 bijwerkingen veroorzaken, hoewel niet iedereen deze bijwerkingen krijgt.
De meest voorkomende bijwerking is een te laag bloedglucosegehalte (hypoglykemie).
Zie het advies in 4 Wat moet u doen in een noodgeval.
Soms voorkomende bijwerkingen
(minder dan 1 op 100)
Gezichtsproblemen.
Bij het opstarten van uw insulinebehandeling kan uw gezichtsvermogen worden beïnvloed, maar deze bijwerking verdwijnt gewoonlijk weer.
Veranderingen op de injectieplaats (lipodystrofie).
Als u te vaak op dezelfde plaats injecteert, kan vetweefsel onder de huid op die plaats verminderen (lipoatrofie) of dikker worden (lipohypertrofie).
Door telkens een andere injectieplaats te kiezen binnen hetzelfde gebied kunnen zulke huidveranderingen voorkomen worden.
Als er bij u putjes in de huid of een huidverdikking optreedt op de injectieplaats, neem dan contact op met uw arts of verpleegkundige, want deze veranderingen kunnen verergeren of kunnen de opname van uw insuline wijzigen als u op deze plaatsen blijft injecteren.
Tekenen van allergie.
Er kunnen reacties (roodheid, zwelling, jeuk) op de injectieplaats optreden (plaatselijke overgevoeligheidsreacties).
Meestal verdwijnen ze na een paar weken insulinegebruik.
Indien ze niet verdwijnen, raadpleeg dan uw arts.
Roep onmiddellijk medische hulp in: • wanneer deze allergische reacties zich uitbreiden naar andere delen van uw lichaam, of • als u zich plotseling ziek voelt en u begint te zweten, misselijk wordt (braken), ademhalingsmoeilijkheden heeft, hartkloppingen heeft, duizelig bent.
101 U kunt een zeer zelden voorkomende ernstige allergische reactie hebben op NovoMix 30 of één van de bestanddelen (een zogenaamde systemische overgevoeligheidsreactie).
Zie ook de waarschuwing in 2 Wat u moet weten voordat u NovoMix 30 gebruikt.
Diabetische retinopathie.
Wanneer u diabetische retinopathie heeft en uw bloedglucosewaarden zeer snel verbeteren, kan de retinopathie verergeren.
Spreek erover met uw arts.
Zwelling van gewrichten.
Wanneer u met een insulinebehandeling start, kunnen er zwellingen ontstaan rond de enkels en andere gewrichten doordat er water in het lichaam wordt vastgehouden.
Dit verschijnsel verdwijnt gewoonlijk snel.
Zelden voorkomende bijwerkingen
(minder dan 1 op 1.000)
Pijnlijke neuropathie.
Wanneer uw bloedglucosewaarden zeer snel verbeteren, kunt u zenuwpijnen krijgen - dit noemt men acute pijnlijke neuropathie en is gewoonlijk van voorbijgaande aard.
Wanneer één van de bijwerkingen ernstig wordt of als er bij u een bijwerking optreedt die niet in deze bijsluiter is vermeld, raadpleeg dan uw arts, verpleegkundige of apotheker.
6.
HOE BEWAART U NOVOMIX 30
Buiten het bereik en zicht van kinderen houden.
Gebruik NovoMix 30 niet meer na de vervaldatum, die staat vermeld op het etiket en de doos.
De vervaldatum verwijst naar de laatste dag van die maand.
NovoMix 30 FlexPen dat niet in gebruik is moet in de koelkast (2°C – 8°C) worden bewaard, niet in of te dicht bij het vriesvak of koelelement.
Niet in de vriezer bewaren.
NovoMix 30 FlexPen dat in gebruik is of binnenkort zal worden gebruikt, hoeft niet in de koelkast te worden bewaard.
Nadat NovoMix 30 FlexPen uit de koelkast wordt genomen, wordt het aanbevolen de insuline te mengen volgens de gebruiksaanwijzing voor het eerste gebruik.
Zie ommezijde Voorbereiding.
U kunt dit bij u dragen en maximaal 4 weken bij kamertemperatuur (beneden 30°C) bewaren, maar daarna dienen alle resthoeveelheden te worden weggegooid.
Houd de pendop altijd op FlexPen wanneer u deze niet gebruikt ter bescherming tegen licht.
NovoMix 30 FlexPen moet worden beschermd tegen extreme hitte en zonlicht.
NovoMix 30 dient niet weggegooid te worden via het afvalwater of met huishoudelijk afval.
Vraag uw apotheker wat u met medicijnen moet doen die niet meer nodig zijn.
Deze maatregelen zullen helpen bij de bescherming van het milieu.
7.
AANVULLENDE INFORMATIE
Wat bevat NovoMix 30
– Het werkzame bestanddeel is insuline aspart, die wordt gemaakt met behulp van recombinant DNA technologie in Saccharomyces cerevisiae (30% als opgeloste insuline aspart en 70% als insuline aspart protamine in kristallijne vorm) – De andere bestanddelen zijn glycerol, fenol, metacresol, zink (als chloride), natriumchloride, dinatriumfosfaatdihydraat, protaminesulfaat, natriumhydroxide, zoutzuur en water voor injecties.
Hoe ziet NovoMix 30 er uit en wat is de inhoud van de verpakking
De suspensie voor injectie wordt geleverd als een witte suspensie in verpakkingen met 5 of 10 voorgevulde pennen van 3 ml (mogelijk worden niet alle verpakkingen in de handel gebracht).
102 1 ml bevat 100 E (3,5 mg) insuline aspart.
1 voorgevulde pen bevat 3 ml equivalent aan 300 E.
Houder van de vergunning voor het in de handel brengen Novo Nordisk A/S, Novo Allé, DK-2880 Bagsværd, Denemarken.
Fabrikant De fabrikant kan geïdentificeerd worden door het lotnummer gedrukt op de zijkant van het kartonnen doosje en op het etiket:
– Indien de tweede en derde letters W5, S6, P5, K7 of ZF zijn, is de fabrikant Novo Nordisk A/S, Novo Allé, DK-2880 Bagsværd, Denemarken
– Indien de tweede en derde letters H7 of T6 zijn, is de fabrikant Novo Nordisk Production SAS, 45 Avenue d’ Orléans, F-28002 Chartres, Frankrijk.
Zie nu de ommezijde voor informatie over hoe FlexPen wordt gebruikt.
Deze bijsluiter is voor de laatste keer goedgekeurd in
103 Inleiding
Lees de volgende gebruiksaanwijzingen zorgvuldig door alvorens uw NovoMix 30 FlexPen te gebruiken.
Uw FlexPen is een unieke insulinepen met dosisinsteller.
U kunt de dosis in stappen van 1 eenheid instellen, van 1 tot en met 60 eenheden.
FlexPen is ontworpen en getest voor gebruik in combinatie met NovoFine of NovoTwist naalden voor eenmalig gebruik, met een lengte van maximaal 8 mm.
Neem uit voorzorg altijd een reservepen mee voor het geval u uw FlexPen verliest of deze beschadigd raakt.
De kleur van uw FlexPen verschilt van de penkleur in de afbeeldingen.
NovoMix 30 FlexPen Pendop
Schaalverdeling Rubber membraan
12 een- Glazen Patroon resterend aantal heden bolletje eenheden
Aanwijspijl
Instel- Drukknop knop
Naald (voorbeeld)
Grote buitenste
Binnenste
Naald
Afdekplaatje
naaldbeschermingskap naaldbeschermdopje
Onderhoud
Uw FlexPen is ontworpen voor nauwkeurig en veilig gebruik.
De pen moet met zorg worden behandeld.
Als de pen gevallen of gedeukt is, bestaat het risico dat de pen beschadigd is en de insuline gaat lekken.
U kunt de buitenkant van uw FlexPen reinigen met een antiseptisch doekje.
Dompel de pen niet onder, was of smeer de pen niet, omdat de pen daardoor beschadigd kan worden.
Uw FlexPen niet opnieuw vullen.
Voorbereiding van uw NovoMix 30 FlexPen
Controleer het etiket om er zeker van te zijn dat uw FlexPen de juiste insulinesoort bevat.
Voor de eerste injectie met een nieuwe FlexPen moet u de insuline mengen:
104 A Laat de insuline op kamertemperatuur komen voordat u ze gebruikt.
Hierdoor gaat het mengen makkelijker.
Verwijder de pendop.
A
B Rol de pen tien keer tussen uw handpalmen – het is belangrijk dat de pen horizontaal gehouden wordt.
B
C Beweeg de pen daarna tien keer op en neer tussen de twee posities zoals afgebeeld, zodat het glazen bolletje van de ene naar de andere kant van de patroon rolt.
Herhaal het rollen en op en neer bewegen tot de vloeistof gelijkmatig wit en troebel is.
Beweeg de pen vóór elke volgende injectie minstens tien keer op en neer tussen de twee posities tot de vloeistof gelijkmatig wit en troebel is.
Ga na het mengen van de insuline onmiddellijk verder met de volgende stappen van de injectie.
C
• Controleer altijd of er ten minste 12 eenheden insuline in de patroon aanwezig zijn, zodat er een gelijkmatig mengsel kan ontstaan.
Als er minder dan 12 eenheden aanwezig zijn, moet u een nieuwe FlexPen gebruiken.
De naald bevestigen
Desinfecteer het rubber membraan met een antiseptisch doekje.
D Verwijder het afdekplaatje van een nieuwe naald voor eenmalig gebruik.
105 Schroef de naald recht en stevig op uw FlexPen.
D
E Verwijder de grote buitenste naaldbeschermingskap en bewaar deze voor later gebruik.
E
F Verwijder het binnenste naaldbeschermdopje en gooi het weg.
F
• Gebruik altijd voor elke injectie een nieuwe naald om besmetting te voorkomen.
• Zorg ervoor dat u de naald niet buigt of beschadigt vóór gebruik.
• Plaats het binnenste naaldbeschermdopje, eenmaal verwijderd, nooit terug op de naald teneinde de kans op ongewenst prikken te beperken.
Controle van de insulinestroom
Bij normaal gebruik kan er vóór elke injectie wat lucht in de patroon terechtkomen.
Ga als volgt te werk om injecteren van lucht te voorkomen en te zorgen voor een juiste dosering:
G Draai de instelknop om 2 eenheden in te stellen.
G
2 eenheden ingesteld
106 H Houd uw FlexPen met de naald omhoog gericht en tik met uw vinger een paar keer licht tegen de patroon zodat eventuele luchtbelletjes zich boven in de patroon verzamelen.
H
I Houd de naald omhoog gericht en druk tegelijkertijd de drukknop volledig in.
De instelknop komt terug op 0.
Er moet nu een druppel insuline aan de naaldtip verschijnen.
Is dit niet het geval, gebruik dan een nieuwe naald en herhaal deze procedure maximaal zes keer.
Als er dan nog geen druppel insuline verschijnt, is de pen defect en moet u een nieuwe pen gebruiken.
I
Het instellen van uw dosis
Controleer of de instelknop op 0 staat.
J Draai de instelknop om het aantal eenheden dat u moet injecteren in te stellen.
De dosis kan worden verhoogd of verlaagd door de instelknop verder of terug te draaien zodat de correcte dosis tegenover de aanwijspijl verschijnt.
Zorg er bij het draaien van de instelknop voor dat u de drukknop niet indrukt; anders komt er insuline uit de pen.
U kunt geen dosis instellen die groter is dan het resterende aantal eenheden in de patroon.
107 J
5 eenheden ingesteld
24 eenheden ingesteld
• Gebruik de schaalverdeling voor het resterende aantal eenheden niet om de insulinedosis af te meten.
Insuline injecteren
Steek de naald in de huid.
Injecteer op de manier die uw arts of verpleegkundige u heeft getoond.
K Injecteer de dosis door de drukknop helemaal in te drukken tot de 0 tegenover de aanwijspijl verschijnt.
Zorg ervoor dat u de drukknop alleen indrukt bij het injecteren.
Door de instelknop te draaien, zal er geen insuline geïnjecteerd worden.
K
L Houd de drukknop na het injecteren volledig ingedrukt tot de naald uit de huid is getrokken.
De naald moet minstens zes seconden onder de huid blijven.
Zo bent u er zeker van dat de volledige dosis is geïnjecteerd.
L
M Breng de grote buitenste naaldbeschermingskap op de naald aan zonder deze aan te raken.
Druk wanneer de naald bedekt is de grote buitenste naaldbeschermingskap zorgvuldig volledig aan en schroef de naald los.
Gooi de naald voorzichtig weg en plaats de pendop terug op de pen.
108 M
• Verwijder altijd de naald na elke injectie en bewaar uw FlexPen zonder de naald erop geschroefd.
Anders kan er vloeistof weglekken, wat een onnauwkeurige dosering kan veroorzaken.
• Verzorgers dienen wanneer ze met gebruikte naalden werken uiterst voorzichtig te zijn om ongewenst prikken te vermijden.
• Gooi uw gebruikte FlexPen op de juiste manier weg zonder de naald.
• Deel uw FlexPen niet met iemand anders.
109 BIJSLUITER:
INFORMATIE VOOR DE GEBRUIK(ST)ER
NovoMix 50 FlexPen 100 E/ml suspensie voor injectie in een voorgevulde pen Insuline aspart
Lees de hele bijsluiter zorgvuldig door voordat u start met het gebruik van dit geneesmiddel. – Bewaar deze bijsluiter.
Het kan nodig zijn deze nog eens door te lezen. – Heeft u nog vragen, raadpleeg dan uw arts, verpleegkundige of apotheker. – Dit geneesmiddel is aan u persoonlijk voorgeschreven.
Geef dit geneesmiddel niet door aan anderen.
Dit geneesmiddel kan schadelijk voor hen zijn, zelfs als de verschijnselen dezelfde zijn als waarvoor u het geneesmiddel heeft gekregen. – Wanneer één van de bijwerkingen ernstig wordt of als er bij u een bijwerking optreedt die niet in deze bijsluiter is vermeld, raadpleeg dan uw arts, verpleegkundige of apotheker.
Deze zijde van de bijsluiter:
1.
Wat is NovoMix 50 en waarvoor wordt het gebruikt 2.
Wat u moet weten voordat u NovoMix 50 gebruikt 3.
Hoe wordt NovoMix 50 gebruikt 4.
Wat moet u doen in een noodgeval 5.
Mogelijke bijwerkingen 6.
Hoe bewaart u NovoMix 50
Ommezijde:
Hoe wordt FlexPen gebruikt
1.
WAT IS NOVOMIX 50 EN WAARVOOR WORDT HET GEBRUIKT
NovoMix 50 is een insuline analoog voor de behandeling van diabetes.
Deze insuline bevindt zich in een voorgevulde pen van 3 ml, FlexPen genaamd – zie ommezijde voor uitvoerige instructies.
NovoMix 50 is een mengsel van een snelwerkend insuline analoog (50%) en een langwerkend insuline analoog (50%).
Dit betekent dat dit uw bloedglucosegehalte ongeveer 10-20 minuten na de injectie zal beginnen te verlagen.
Het maximale effect treedt 1 tot 4 uur na het injecteren op en het effect houdt tot 14-24 uur aan.
2.
WAT U MOET WETEN VOORDAT U NOVOMIX 50 GEBRUIKT
Gebruik NovoMix 50 niet
Als u allergisch (overgevoelig) bent voor deze insuline of één van de overige bestanddelen (zie 7 Aanvullende informatie).
Zie 5 Mogelijke bijwerkingen voor de tekenen van allergie Als u een hypoglykemie voelt opkomen (hypoglykemie omvat de symptomen van een laag bloedglucosegehalte).
Zie 4 Wat moet u doen in een noodgeval voor meer informatie over hypoglykemieën.
Wees extra voorzichtig met NovoMix 50
Als u nier- of leverproblemen heeft, kan uw arts besluiten uw insulinedosis te wijzigen Wanneer u alcohol drinkt (inclusief bier, wijn): let op tekenen van een hypoglykemie en drink nooit alcohol op een lege maag Wanneer u zich meer lichamelijk inspant dan normaal of als u uw normale dieet wilt veranderen Als u ziek bent: blijf de insuline gewoon gebruiken.
Uw insulinebehoefte kan veranderen Wanneer u een infectie of koorts heeft, of indien u een operatie heeft ondergaan, heeft u wellicht meer insuline nodig dan normaal Wanneer u last heeft van diarree of overgeven, of wanneer u minder eet dan normaal, 110 heeft u wellicht minder insuline nodig dan normaal Als u naar het buitenland gaat: door het tijdsverschil tussen landen kan het nodig zijn om de hoeveelheid insuline die u gebruikt en het tijdstip van de injectie te wijzigen.
Neem daarom contact op met uw arts als u van plan bent om naar het buitenland te gaan.
Gebruik met andere geneesmiddelen
Veel geneesmiddelen hebben invloed op de werking van glucose in uw lichaam en mogelijk op de insulinedosis.
Hieronder worden de meest voorkomende geneesmiddelen genoemd die mogelijk invloed hebben op uw insulinebehandeling.
Raadpleeg uw arts of apotheker als u ook andere geneesmiddelen gebruikt of onlangs heeft gebruikt, ook als deze niet op voorschrift zijn verkregen.
Uw insulinebehoefte kan veranderen als u ook de volgende geneesmiddelen gebruikt: orale bloedglucoseverlagende middelen, monoamineoxidaseremmers (MAO-remmers), bètablokkers, angiotensine-converting-enzym (ACE) - remmers, salicylaten, anabole steroïden en glucocorticoïden (met uitzondering van lokale toediening), orale anticonceptiva, thiaziden, schildklierhormonen, sympathicomimetica, danazol, octreotide en sulfonamiden.
Zwangerschap en borstvoeding Als u zwanger wilt worden of als u zwanger bent of borstvoeding geeft: neem contact op met uw arts.
Er is slechts beperkte klinische ervaring opgedaan met het gebruik van insuline aspart tijdens de zwangerschap.
Rijvaardigheid en het gebruik van machines Wanneer u autorijdt of gereedschappen of machines bedient: let op tekenen van een hypoglykemie.
Uw concentratie- en reactievermogen kunnen bij een hypoglykemie afnemen.
Houd hiermee rekening bij alle situaties waar u uzelf en anderen in gevaar kunt brengen (bv. autorijden of machines bedienen).
U moet dan ook nooit rijden of machines bedienen wanneer u een hypoglykemie voelt opkomen.
Bespreek met uw arts of het niet beter is helemaal niet te rijden of machines te bedienen als u vaak een hypoglykemie heeft of als u moeite heeft hypoglykemieën te herkennen.
Er is geen klinisch onderzoek verricht bij kinderen en jongeren onder 18 jaar.
3.
HOE WORDT NOVOMIX 50 GEBRUIKT
Overleg met uw arts en verpleegkundige over uw insulinebehoefte.
U dient hun advies nauwkeurig op te volgen.
Deze bijsluiter geldt als algemene leidraad.
Wanneer NovoMix 50 in combinatie met metformine wordt gebruikt, dient de dosis aangepast te worden.
Als uw arts u heeft overgeschakeld op een nieuwe soort of een nieuw merk insuline, kan het zijn dat de dosering door uw arts moet worden aangepast.
Gebruik binnen 10 minuten na toediening een maaltijd of een tussendoortje dat koolhydraten bevat.
Indien nodig kan NovoMix 50 ook kort na de maaltijd worden toegediend.
Het wordt aanbevolen uw bloedglucosegehalte regelmatig te controleren.
NovoMix 50 mag maar door één persoon worden gebruikt.
Injecteren van de insuline
Zie ommezijde voor uitvoerige instructies.
Voordat u NovoMix 50 gaat gebruiken
Controleer het etiket om zeker te zijn dat u de juiste insulinesoort heeft.
Gebruik altijd voor elke injectie een nieuwe naald om contaminatie te voorkomen.
111 Gebruik NovoMix 50 niet
in insuline-infuuspompen als FlexPen gevallen, beschadigd of gedeukt is, bestaat het risico dat de insuline gaat lekken als dit niet op de juiste wijze is bewaard of bevroren is geweest (zie 6 Hoe bewaart u NovoMix 50) als de insuline niet gelijkmatig wit en troebel is na het mengen als vlokken aanwezig zijn of als onopgeloste witte deeltjes blijven plakken aan de bodem of de wand van de patroon, wat een uiterlijk geeft van bevroren insuline.
Hoe gebruikt u deze insuline
NovoMix 50 is bedoeld voor injectie onder de huid (subcutaan).
Injecteer de insuline nooit rechtstreeks in een ader of spier.
U moet de injectieplaats altijd afwisselen om huidverdikking te voorkomen (zie 5 Mogelijke bijwerkingen).
De beste injectieplaatsen zijn: de voorzijde van de buik, de bil, de voorzijde van de dij of de voorzijde van de bovenarm.
Uw insuline zal sneller werken als u in de buik injecteert.
4.
WAT MOET U DOEN IN EEN NOODGEVAL
Wanneer u een hypoglykemie krijgt
Een hypoglykemie betekent dat uw bloedglucosegehalte te laag is.
De tekenen die wijzen op een hypoglykemie kunnen zich plotseling voordoen en zijn onder andere: koud zweet, een koude bleke huid, hoofdpijn, hartkloppingen, misselijkheid, overmatig hongergevoel, tijdelijke stoornissen in het gezichtsvermogen, sufheid, ongewone vermoeidheid en zwakte, zenuwachtigheid of beven, angstgevoelens, verwardheid, concentratiestoornissen.
Als u één of meer van deze symptomen heeft, moet u druivensuikertabletten of een tussendoortje met veel suiker eten (snoepjes, koekjes, vruchtensap) en daarna gaan rusten.
U dient geen insuline te gebruiken als u een hypoglykemie voelt opkomen.
U dient er altijd voor te zorgen dat u druivensuikertabletten, snoepjes, koekjes of vruchtensap bij u heeft voor het geval u ze nodig heeft.
Vertel uw familieleden, vrienden en naaste collega’ s dat zij, wanneer u flauwvalt (bewusteloos bent), u op uw zij moeten leggen en meteen medische hulp moeten inroepen.
Ze mogen u niets te eten of te drinken geven daar u hierdoor zou kunnen stikken.
Wanneer een ernstige hypoglykemie onbehandeld blijft, kan dat leiden tot hersenbeschadiging (tijdelijk of blijvend) of zelfs de dood tot gevolg hebben Bespreek met uw arts wanneer u een hypoglykemie heeft gehad waardoor u bent flauwgevallen, of indien u vaak hypoglykemieën heeft.
Misschien moet u de insulinedosis, het tijdstip van toediening, de hoeveelheid voedsel die u eet of de mate van lichamelijke inspanning aanpassen.
Gebruik van glucagon
U kunt sneller bij bewustzijn komen wanneer iemand die weet hoe hij glucagon moet gebruiken, u een injectie met glucagon geeft.
Als u glucagon krijgt toegediend, moet u, zodra u weer bij bewustzijn bent, druivensuiker of een tussendoortje met suiker eten.
Wanneer u niet op de glucagonbehandeling reageert, zult u voor behandeling naar het ziekenhuis moeten.
Ga na een glucagoninjectie naar uw arts of naar een afdeling voor spoedgevallen: u moet erachter komen waarom u een hypoglykemie kreeg zodat u deze in de toekomst kunt voorkomen.
Oorzaken van een hypoglykemie
U krijgt een hypoglykemie als uw bloedglucosegehalte te laag wordt.
Dit kan gebeuren:
112 • als u te veel insuline gebruikt • als u te weinig eet of een maaltijd overslaat • als u zich meer lichamelijk inspant dan normaal.
Als uw bloedglucosegehalte te hoog wordt
Uw bloedglucosegehalte kan te hoog worden (dit wordt hyperglykemie genoemd).
De tekenen die daarop wijzen doen zich geleidelijk voor en zijn onder andere: vaak plassen, dorst, verlies van eetlust, zich ziek voelen (misselijkheid of braken), sufheid of vermoeidheid, een rode droge huid, een droge mond en een adem die naar fruit (aceton) ruikt.
Als u één of meer van deze symptomen heeft, moet u uw bloedglucosegehalte controleren, zo mogelijk uw urine op de aanwezigheid van ketonen controleren en vervolgens onmiddellijk medische hulp inroepen.
Het kunnen namelijk tekenen zijn van een zeer ernstige aandoening, de zogenaamde diabetische ketoacidose, die tot diabetisch coma en de dood kan leiden als zij niet wordt behandeld.
Oorzaken van hyperglykemie
• U bent vergeten uw insuline te gebruiken • U gebruikt herhaaldelijk minder insuline dan u nodig heeft • U heeft een infectie of koorts • U eet meer dan normaal • U spant zich minder lichamelijk in dan normaal.
5.
MOGELIJKE BIJWERKINGEN
Zoals alle geneesmiddelen kan NovoMix 50 bijwerkingen veroorzaken, hoewel niet iedereen deze bijwerkingen krijgt.
De meest voorkomende bijwerking is een te laag bloedglucosegehalte (hypoglykemie).
Zie het advies in 4 Wat moet u doen in een noodgeval.
Soms voorkomende bijwerkingen
(minder dan 1 op 100)
Gezichtsproblemen.
Bij het opstarten van uw insulinebehandeling kan uw gezichtsvermogen worden beïnvloed, maar deze bijwerking verdwijnt gewoonlijk weer.
Veranderingen op de injectieplaats (lipodystrofie).
Als u te vaak op dezelfde plaats injecteert, kan vetweefsel onder de huid op die plaats verminderen (lipoatrofie) of dikker worden (lipohypertrofie).
Door telkens een andere injectieplaats te kiezen binnen hetzelfde gebied kunnen zulke huidveranderingen voorkomen worden.
Als er bij u putjes in de huid of een huidverdikking optreedt op de injectieplaats, neem dan contact op met uw arts of verpleegkundige, want deze veranderingen kunnen verergeren of kunnen de opname van uw insuline wijzigen als u op deze plaatsen blijft injecteren.
Tekenen van allergie.
Er kunnen reacties (roodheid, zwelling, jeuk) op de injectieplaats optreden (plaatselijke overgevoeligheidsreacties).
Meestal verdwijnen ze na een paar weken insulinegebruik.
Indien ze niet verdwijnen, raadpleeg dan uw arts.
Roep onmiddellijk medische hulp in: • wanneer deze allergische reacties zich uitbreiden naar andere delen van uw lichaam, of • als u zich plotseling ziek voelt en u begint te zweten, misselijk wordt (braken), ademhalingsmoeilijkheden heeft, hartkloppingen heeft, duizelig bent.
U kunt een zeer zelden voorkomende ernstige allergische reactie hebben op NovoMix 50 of één van de bestanddelen (een zogenaamde systemische overgevoeligheidsreactie).
Zie ook de waarschuwing in 2 Wat u moet weten voordat u NovoMix 50 gebruikt.
113 Diabetische retinopathie.
Wanneer u diabetische retinopathie heeft en uw bloedglucosewaarden zeer snel verbeteren, kan de retinopathie verergeren.
Spreek erover met uw arts.
Zwelling van gewrichten.
Wanneer u met een insulinebehandeling start, kunnen er zwellingen ontstaan rond de enkels en andere gewrichten doordat er water in het lichaam wordt vastgehouden.
Dit verschijnsel verdwijnt gewoonlijk snel.
Zelden voorkomende bijwerkingen
(minder dan 1 op 1.000)
Pijnlijke neuropathie.
Wanneer uw bloedglucosewaarden zeer snel verbeteren, kunt u zenuwpijnen krijgen - dit noemt men acute pijnlijke neuropathie en is gewoonlijk van voorbijgaande aard.
Wanneer één van de bijwerkingen ernstig wordt of als er bij u een bijwerking optreedt die niet in deze bijsluiter is vermeld, raadpleeg dan uw arts, verpleegkundige of apotheker.
6.
HOE BEWAART U NOVOMIX 50
Buiten het bereik en zicht van kinderen houden.
Gebruik NovoMix 50 niet meer na de vervaldatum, die staat vermeld op het etiket en de doos.
De vervaldatum verwijst naar de laatste dag van die maand.
NovoMix 50 FlexPen dat niet in gebruik is moet in de koelkast (2°C – 8°C) worden bewaard, niet in of te dicht bij het vriesvak of koelelement.
Niet in de vriezer bewaren.
NovoMix 50 FlexPen dat in gebruik is of binnenkort zal worden gebruikt, hoeft niet in de koelkast te worden bewaard.
Nadat NovoMix 50 FlexPen uit de koelkast wordt genomen, wordt het aanbevolen de insuline te mengen volgens de gebruiksaanwijzing voor het eerste gebruik.
Zie ommezijde Voorbereiding.
U kunt dit bij u dragen en maximaal 4 weken bij kamertemperatuur (beneden 30°C) bewaren, maar daarna dienen alle resthoeveelheden te worden weggegooid.
Houd de pendop altijd op FlexPen wanneer u deze niet gebruikt ter bescherming tegen licht.
NovoMix 50 FlexPen moet worden beschermd tegen extreme hitte en zonlicht.
NovoMix 50 dient niet weggegooid te worden via het afvalwater of met huishoudelijk afval.
Vraag uw apotheker wat u met medicijnen moet doen die niet meer nodig zijn.
Deze maatregelen zullen helpen bij de bescherming van het milieu.
7.
AANVULLENDE INFORMATIE
Wat bevat NovoMix 50
– Het werkzame bestanddeel is insuline aspart, die wordt gemaakt met behulp van recombinant DNA technologie in Saccharomyces cerevisiae (50% als opgeloste insuline aspart en 50% als insuline aspart protamine in kristallijne vorm) – De andere bestanddelen zijn glycerol, fenol, metacresol, zink (als chloride), natriumchloride, dinatriumfosfaatdihydraat, protaminesulfaat, natriumhydroxide, zoutzuur en water voor injecties.
Hoe ziet NovoMix 50 er uit en wat is de inhoud van de verpakking
De suspensie voor injectie wordt geleverd als een witte suspensie in verpakkingen met 1, 5 of 10 voorgevulde pennen van 3 ml (mogelijk worden niet alle verpakkingen in de handel gebracht).
1 ml bevat 100 E (3,5 mg) insuline aspart.
1 voorgevulde pen bevat 3 ml equivalent aan 300 E.
114 Houder van de vergunning voor het in de Handel Brengen en Fabrikant
Novo Nordisk A/S, Novo Allé, DK-2880 Bagsværd, Denemarken
Zie nu de ommezijde voor informatie over hoe FlexPen wordt gebruikt.
Deze bijsluiter is voor de laatste keer goedgekeurd in
115 Inleiding
Lees de volgende gebruiksaanwijzingen zorgvuldig door alvorens uw NovoMix 50 FlexPen te gebruiken.
Uw FlexPen is een unieke insulinepen met dosisinsteller.
U kunt de dosis in stappen van 1 eenheid instellen, van 1 tot en met 60 eenheden.
FlexPen is ontworpen en getest voor gebruik in combinatie met NovoFine of NovoTwist naalden voor eenmalig gebruik, met een lengte van maximaal 8 mm.
Neem uit voorzorg altijd een reservepen mee voor het geval u uw FlexPen verliest of deze beschadigd raakt.
De kleur van uw FlexPen verschilt van de penkleur in de afbeeldingen.
NovoMix 50 FlexPen Pendop
Schaalverdeling
Rubber
12 een- Glazen Patroon resterend aantal
Aanwijspijl
Instel- Drukknop
membraan heden bolletje
eenheden
knop
Naald (voorbeeld)
Grote buitenste
Binnenste
Naald
Afdekplaatje
naaldbeschermingskap naaldbeschermdopje
Onderhoud
Uw FlexPen is ontworpen voor nauwkeurig en veilig gebruik.
De pen moet met zorg worden behandeld.
Als de pen gevallen of gedeukt is, bestaat het risico dat de pen beschadigd is en de insuline gaat lekken.
U kunt de buitenkant van uw FlexPen reinigen met een antiseptisch doekje.
Dompel de pen niet onder, was of smeer de pen niet, omdat de pen daardoor beschadigd kan worden.
Uw FlexPen niet opnieuw vullen.
Voorbereiding van uw NovoMix 50 FlexPen
Controleer het etiket om er zeker van te zijn dat uw FlexPen de juiste insulinesoort bevat.
Voor de eerste injectie met een nieuwe FlexPen moet u de insuline mengen:
116 A Laat de insuline op kamertemperatuur komen voordat u ze gebruikt.
Hierdoor gaat het mengen makkelijker.
Verwijder de pendop.
A
B Rol de pen tien keer tussen uw handpalmen – het is belangrijk dat de pen horizontaal gehouden wordt.
B
C Beweeg de pen daarna tien keer op en neer tussen de twee posities zoals afgebeeld, zodat het glazen bolletje van de ene naar de andere kant van de patroon rolt.
Herhaal het rollen en op en neer bewegen tot de vloeistof gelijkmatig wit en troebel is.
Beweeg de pen vóór elke volgende injectie minstens tien keer op en neer tussen de twee posities tot de vloeistof gelijkmatig wit en troebel is.
Indien de op en neer beweging niet voldoet om een gelijkmatige witte en troebele vloeistof te verkrijgen, herhaal dan het rollen en op en neer bewegen (zie B en C) totdat de vloeistof gelijkmatig wit en troebel is.
Ga na het mengen van de insuline onmiddellijk verder met de volgende stappen van de injectie.
C
• Controleer altijd of er ten minste 12 eenheden insuline in de patroon aanwezig zijn, zodat er een gelijkmatig mengsel kan ontstaan.
Als er minder dan 12 eenheden aanwezig zijn, moet u een nieuwe FlexPen gebruiken.
De naald bevestigen
Desinfecteer het rubber membraan met een antiseptisch doekje.
117 D Verwijder het afdekplaatje van een nieuwe naald voor eenmalig gebruik.
Schroef de naald recht en stevig op uw FlexPen.
D
E Verwijder de grote buitenste naaldbeschermingskap en bewaar deze voor later gebruik.
E
F Verwijder het binnenste naaldbeschermdopje en gooi het weg.
F
• Gebruik altijd voor elke injectie een nieuwe naald om besmetting te voorkomen.
• Zorg ervoor dat u de naald niet buigt of beschadigt vóór gebruik.
• Plaats het binnenste naaldbeschermdopje, eenmaal verwijderd, nooit terug op de naald teneinde de kans op ongewenst prikken te beperken.
Controle van de insulinestroom
Bij normaal gebruik kan er vóór elke injectie wat lucht in de patroon terechtkomen.
Ga als volgt te werk om injecteren van lucht te voorkomen en te zorgen voor een juiste dosering:
G Draai de instelknop om 2 eenheden in te stellen.
118 G
2 eenheden ingesteld
H Houd uw FlexPen met de naald omhoog gericht en tik met uw vinger een paar keer licht tegen de patroon zodat eventuele luchtbelletjes zich boven in de patroon verzamelen.
H
I Houd de naald omhoog gericht en druk tegelijkertijd de drukknop volledig in.
De instelknop komt terug op 0.
Er moet nu een druppel insuline aan de naaldtip verschijnen.
Is dit niet het geval, gebruik dan een nieuwe naald en herhaal deze procedure maximaal zes keer.
Als er dan nog geen druppel insuline verschijnt, is de pen defect en moet u een nieuwe pen gebruiken.
I
Het instellen van uw dosis
Controleer of de instelknop op 0 staat.
J Draai de instelknop om het aantal eenheden dat u moet injecteren in te stellen.
De dosis kan worden verhoogd of verlaagd door de instelknop verder of terug te draaien zodat de correcte dosis tegenover de aanwijspijl verschijnt.
Zorg er bij het draaien van de instelknop voor dat u
119 de drukknop niet indrukt; anders komt er insuline uit de pen.
U kunt geen dosis instellen die groter is dan het resterende aantal eenheden in de patroon.
J
5 eenheden ingesteld
24 eenheden ingesteld
• Gebruik de schaalverdeling voor het resterende aantal eenheden niet om de insulinedosis af te meten.
Insuline injecteren
Steek de naald in de huid.
Injecteer op de manier die uw arts of verpleegkundige u heeft getoond.
K Injecteer de dosis door de drukknop helemaal in te drukken tot de 0 tegenover de aanwijspijl verschijnt.
Zorg ervoor dat u de drukknop alleen indrukt bij het injecteren.
Door de instelknop te draaien, zal er geen insuline geïnjecteerd worden.
K
L Houd de drukknop na het injecteren volledig ingedrukt tot de naald uit de huid is getrokken.
De naald moet minstens zes seconden onder de huid blijven.
Zo bent u er zeker van dat de volledige dosis is geïnjecteerd.
L
M Breng de grote buitenste naaldbeschermingskap op de naald aan zonder deze aan te raken.
Druk wanneer de naald bedekt is de grote buitenste naaldbeschermingskap zorgvuldig volledig aan en
120 schroef de naald los.
Gooi de naald voorzichtig weg en plaats de pendop terug op de pen.
M
• Verwijder altijd de naald na elke injectie en bewaar uw FlexPen zonder de naald erop geschroefd.
Anders kan er vloeistof weglekken, wat een onnauwkeurige dosering kan veroorzaken.
• Verzorgers dienen wanneer ze met gebruikte naalden werken uiterst voorzichtig te zijn om ongewenst prikken te vermijden.
• Gooi uw gebruikte FlexPen op de juiste manier weg zonder de naald.
• Deel uw FlexPen niet met iemand anders.
121 BIJSLUITER:
INFORMATIE VOOR DE GEBRUIK(ST)ER
NovoMix 70 FlexPen 100 E/ml suspensie voor injectie in een voorgevulde pen Insuline aspart
Lees de hele bijsluiter zorgvuldig door voordat u start met het gebruik van dit geneesmiddel. – Bewaar deze bijsluiter.
Het kan nodig zijn deze nog eens door te lezen. – Heeft u nog vragen, raadpleeg dan uw arts, verpleegkundige of apotheker. – Dit geneesmiddel is aan u persoonlijk voorgeschreven.
Geef dit geneesmiddel niet door aan anderen.
Dit geneesmiddel kan schadelijk voor hen zijn, zelfs als de verschijnselen dezelfde zijn als waarvoor u het geneesmiddel heeft gekregen. – Wanneer één van de bijwerkingen ernstig wordt of als er bij u een bijwerking optreedt die niet in deze bijsluiter is vermeld, raadpleeg dan uw arts, verpleegkundige of apotheker.
Deze zijde van de bijsluiter:
1.
Wat is NovoMix 70 en waarvoor wordt het gebruikt 2.
Wat u moet weten voordat u NovoMix 70 gebruikt 3.
Hoe wordt NovoMix 70 gebruikt 4.
Wat moet u doen in een noodgeval 5.
Mogelijke bijwerkingen 6.
Hoe bewaart u NovoMix 70
Ommezijde:
Hoe wordt FlexPen gebruikt
1.
WAT IS NOVOMIX 70 EN WAARVOOR WORDT HET GEBRUIKT
NovoMix 70 is een insuline analoog voor de behandeling van diabetes.
Deze insuline bevindt zich in een voorgevulde pen van 3 ml, FlexPen genaamd – zie ommezijde voor uitvoerige instructies.
NovoMix 70 is een mengsel van een snelwerkend insuline analoog (70%) en een langwerkend insuline analoog (30%).
Dit betekent dat dit uw bloedglucosegehalte ongeveer 10-20 minuten na de injectie zal beginnen te verlagen.
Het maximale effect treedt 1 tot 4 uur na het injecteren op en het effect houdt tot 14-24 uur aan.
2.
WAT U MOET WETEN VOORDAT U NOVOMIX 70 GEBRUIKT
Gebruik NovoMix 70 niet
Als u allergisch (overgevoelig) bent voor deze insuline of één van de overige bestanddelen (zie 7 Aanvullende informatie).
Zie 5 Mogelijke bijwerkingen voor de tekenen van allergie Als u een hypoglykemie voelt opkomen (hypoglykemie omvat de symptomen van een laag bloedglucosegehalte).
Zie 4 Wat moet u doen in een noodgeval voor meer informatie over hypoglykemieën.
Wees extra voorzichtig met NovoMix 70
Als u nier- of leverproblemen heeft, kan uw arts besluiten uw insulinedosis te wijzigen Wanneer u alcohol drinkt (inclusief bier, wijn): let op tekenen van een hypoglykemie en drink nooit alcohol op een lege maag Wanneer u zich meer lichamelijk inspant dan normaal of als u uw normale dieet wilt veranderen Als u ziek bent: blijf de insuline gewoon gebruiken.
Uw insulinebehoefte kan veranderen Wanneer u een infectie of koorts heeft, of indien u een operatie heeft ondergaan, heeft u wellicht meer insuline nodig dan normaal Wanneer u last heeft van diarree of overgeven, of wanneer u minder eet dan normaal, 122 heeft u wellicht minder insuline nodig dan normaal Als u naar het buitenland gaat: door het tijdsverschil tussen landen kan het nodig zijn om de hoeveelheid insuline die u gebruikt en het tijdstip van de injectie te wijzigen.
Neem daarom contact op met uw arts als u van plan bent om naar het buitenland te gaan.
Gebruik met andere geneesmiddelen
Veel geneesmiddelen hebben invloed op de werking van glucose in uw lichaam en mogelijk op de insulinedosis.
Hieronder worden de meest voorkomende geneesmiddelen genoemd die mogelijk invloed hebben op uw insulinebehandeling.
Raadpleeg uw arts of apotheker als u ook andere geneesmiddelen gebruikt of onlangs heeft gebruikt, ook als deze niet op voorschrift zijn verkregen.
Uw insulinebehoefte kan veranderen als u ook de volgende geneesmiddelen gebruikt: orale bloedglucoseverlagende middelen, monoamineoxidaseremmers (MAO-remmers), bètablokkers, angiotensine-converting-enzym (ACE) - remmers, salicylaten, anabole steroïden en glucocorticoïden (met uitzondering van lokale toediening), orale anticonceptiva, thiaziden, schildklierhormonen, sympathicomimetica, danazol, octreotide en sulfonamiden.
Zwangerschap en borstvoeding Als u zwanger wilt worden of als u zwanger bent of borstvoeding geeft: neem contact op met uw arts.
Er is slechts beperkte klinische ervaring opgedaan met het gebruik van insuline aspart tijdens de zwangerschap.
Rijvaardigheid en het gebruik van machines Wanneer u autorijdt of gereedschappen of machines bedient: let op tekenen van een hypoglykemie.
Uw concentratie- en reactievermogen kunnen bij een hypoglykemie afnemen.
Houd hiermee rekening bij alle situaties waar u uzelf en anderen in gevaar kunt brengen (bv. autorijden of machines bedienen).
U moet dan ook nooit rijden of machines bedienen wanneer u een hypoglykemie voelt opkomen.
Bespreek met uw arts of het niet beter is helemaal niet te rijden of machines te bedienen als u vaak een hypoglykemie heeft of als u moeite heeft hypoglykemieën te herkennen.
Er is geen klinisch onderzoek verricht bij kinderen en jongeren onder 18 jaar.
3.
HOE WORDT NOVOMIX 70 GEBRUIKT
Overleg met uw arts en verpleegkundige over uw insulinebehoefte.
U dient hun advies nauwkeurig op te volgen.
Deze bijsluiter geldt als algemene leidraad.
Wanneer NovoMix 70 in combinatie met metformine wordt gebruikt, dient de dosis aangepast te worden.
Als uw arts u heeft overgeschakeld op een nieuwe soort of een nieuw merk insuline, kan het zijn dat de dosering door uw arts moet worden aangepast.
Gebruik binnen 10 minuten na toediening een maaltijd of een tussendoortje dat koolhydraten bevat.
Indien nodig kan NovoMix 70 ook kort na de maaltijd worden toegediend.
Het wordt aanbevolen uw bloedglucosegehalte regelmatig te controleren.
NovoMix 70 mag maar door één persoon worden gebruikt.
Injecteren van de insuline
Zie ommezijde voor uitvoerige instructies.
Voordat u NovoMix 70 gaat gebruiken
Controleer het etiket om zeker te zijn dat u de juiste insulinesoort heeft.
Gebruik altijd voor elke injectie een nieuwe naald om contaminatie te voorkomen.
123 Gebruik NovoMix 70 niet
in insuline-infuuspompen als FlexPen gevallen, beschadigd of gedeukt is, bestaat het risico dat de insuline gaat lekken als dit niet op de juiste wijze is bewaard of bevroren is geweest (zie 6 Hoe bewaart u NovoMix 70) als de insuline niet gelijkmatig wit en troebel is na het mengen als vlokken aanwezig zijn of als onopgeloste witte deeltjes blijven plakken aan de bodem of de wand van de patroon, wat een uiterlijk geeft van bevroren insuline.
Hoe gebruikt u deze insuline
NovoMix 70 is bedoeld voor injectie onder de huid (subcutaan).
Injecteer de insuline nooit rechtstreeks in een ader of spier.
U moet de injectieplaats altijd afwisselen om huidverdikking te voorkomen (zie 5 Mogelijke bijwerkingen).
De beste injectieplaatsen zijn: de voorzijde van de buik, de bil, de voorzijde van de dij of de voorzijde van de bovenarm.
Uw insuline zal sneller werken als u in de buik injecteert.
4.
WAT MOET U DOEN IN EEN NOODGEVAL
Wanneer u een hypoglykemie krijgt
Een hypoglykemie betekent dat uw bloedglucosegehalte te laag is.
De tekenen die wijzen op een hypoglykemie kunnen zich plotseling voordoen en zijn onder andere: koud zweet, een koude bleke huid, hoofdpijn, hartkloppingen, misselijkheid, overmatig hongergevoel, tijdelijke stoornissen in het gezichtsvermogen, sufheid, ongewone vermoeidheid en zwakte, zenuwachtigheid of beven, angstgevoelens, verwardheid, concentratiestoornissen.
Als u één of meer van deze symptomen heeft, moet u druivensuikertabletten of een tussendoortje met veel suiker eten (snoepjes, koekjes, vruchtensap) en daarna gaan rusten.
U dient geen insuline te gebruiken als u een hypoglykemie voelt opkomen.
U dient er altijd voor te zorgen dat u druivensuikertabletten, snoepjes, koekjes of vruchtensap bij u heeft voor het geval u ze nodig heeft.
Vertel uw familieleden, vrienden en naaste collega’ s dat zij, wanneer u flauwvalt (bewusteloos bent), u op uw zij moeten leggen en meteen medische hulp moeten inroepen.
Ze mogen u niets te eten of te drinken geven daar u hierdoor zou kunnen stikken.
Wanneer een ernstige hypoglykemie onbehandeld blijft, kan dat leiden tot hersenbeschadiging (tijdelijk of blijvend) of zelfs de dood tot gevolg hebben Bespreek met uw arts wanneer u een hypoglykemie heeft gehad waardoor u bent flauwgevallen, of indien u vaak hypoglykemieën heeft.
Misschien moet u de insulinedosis, het tijdstip van toediening, de hoeveelheid voedsel die u eet of de mate van lichamelijke inspanning aanpassen.
Gebruik van glucagon
U kunt sneller bij bewustzijn komen wanneer iemand die weet hoe hij glucagon moet gebruiken, u een injectie met glucagon geeft.
Als u glucagon krijgt toegediend, moet u, zodra u weer bij bewustzijn bent, druivensuiker of een tussendoortje met suiker eten.
Wanneer u niet op de glucagonbehandeling reageert, zult u voor behandeling naar het ziekenhuis moeten.
Ga na een glucagoninjectie naar uw arts of naar een afdeling voor spoedgevallen: u moet erachter komen waarom u een hypoglykemie kreeg zodat u deze in de toekomst kunt voorkomen.
Oorzaken van een hypoglykemie
U krijgt een hypoglykemie als uw bloedglucosegehalte te laag wordt.
Dit kan gebeuren:
124 • als u te veel insuline gebruikt • als u te weinig eet of een maaltijd overslaat • als u zich meer lichamelijk inspant dan normaal.
Als uw bloedglucosegehalte te hoog wordt
Uw bloedglucosegehalte kan te hoog worden (dit wordt hyperglykemie genoemd).
De tekenen die daarop wijzen doen zich geleidelijk voor en zijn onder andere: vaak plassen, dorst, verlies van eetlust, zich ziek voelen (misselijkheid of braken), sufheid of vermoeidheid, een rode droge huid, een droge mond en een adem die naar fruit (aceton) ruikt.
Als u één of meer van deze symptomen heeft, moet u uw bloedglucosegehalte controleren, zo mogelijk uw urine op de aanwezigheid van ketonen controleren en vervolgens onmiddellijk medische hulp inroepen.
Het kunnen namelijk tekenen zijn van een zeer ernstige aandoening, de zogenaamde diabetische ketoacidose, die tot diabetisch coma en de dood kan leiden als zij niet wordt behandeld.
Oorzaken van hyperglykemie
• U bent vergeten uw insuline te gebruiken • U gebruikt herhaaldelijk minder insuline dan u nodig heeft • U heeft een infectie of koorts • U eet meer dan normaal • U spant zich minder lichamelijk in dan normaal.
5.
MOGELIJKE BIJWERKINGEN
Zoals alle geneesmiddelen kan NovoMix 70 bijwerkingen veroorzaken, hoewel niet iedereen deze bijwerkingen krijgt.
De meest voorkomende bijwerking is een te laag bloedglucosegehalte (hypoglykemie).
Zie het advies in 4 Wat moet u doen in een noodgeval.
Soms voorkomende bijwerkingen
(minder dan 1 op 100)
Gezichtsproblemen.
Bij het opstarten van uw insulinebehandeling kan uw gezichtsvermogen worden beïnvloed, maar deze bijwerking verdwijnt gewoonlijk weer.
Veranderingen op de injectieplaats (lipodystrofie).
Als u te vaak op dezelfde plaats injecteert, kan vetweefsel onder de huid op die plaats verminderen (lipoatrofie) of dikker worden (lipohypertrofie).
Door telkens een andere injectieplaats te kiezen binnen hetzelfde gebied kunnen zulke huidveranderingen voorkomen worden.
Als er bij u putjes in de huid of een huidverdikking optreedt op de injectieplaats, neem dan contact op met uw arts of verpleegkundige, want deze veranderingen kunnen verergeren of kunnen de opname van uw insuline wijzigen als u op deze plaatsen blijft injecteren.
Tekenen van allergie.
Er kunnen reacties (roodheid, zwelling, jeuk) op de injectieplaats optreden (plaatselijke overgevoeligheidsreacties).
Meestal verdwijnen ze na een paar weken insulinegebruik.
Indien ze niet verdwijnen, raadpleeg dan uw arts.
Roep onmiddellijk medische hulp in: • wanneer deze allergische reacties zich uitbreiden naar andere delen van uw lichaam, of • als u zich plotseling ziek voelt en u begint te zweten, misselijk wordt (braken), ademhalingsmoeilijkheden heeft, hartkloppingen heeft, duizelig bent.
U kunt een zeer zelden voorkomende ernstige allergische reactie hebben op NovoMix 70 of één van de bestanddelen (een zogenaamde systemische overgevoeligheidsreactie).
Zie ook de waarschuwing in 2 Wat u moet weten voordat u NovoMix 70 gebruikt.
125 Diabetische retinopathie.
Wanneer u diabetische retinopathie heeft en uw bloedglucosewaarden zeer snel verbeteren, kan de retinopathie verergeren.
Spreek erover met uw arts.
Zwelling van gewrichten.
Wanneer u met een insulinebehandeling start, kunnen er zwellingen ontstaan rond de enkels en andere gewrichten doordat er water in het lichaam wordt vastgehouden.
Dit verschijnsel verdwijnt gewoonlijk snel.
Zelden voorkomende bijwerkingen
(minder dan 1 op 1.000)
Pijnlijke neuropathie.
Wanneer uw bloedglucosewaarden zeer snel verbeteren, kunt u zenuwpijnen krijgen - dit noemt men acute pijnlijke neuropathie en is gewoonlijk van voorbijgaande aard.
Wanneer één van de bijwerkingen ernstig wordt of als er bij u een bijwerking optreedt die niet in deze bijsluiter is vermeld, raadpleeg dan uw arts, verpleegkundige of apotheker.
6.
HOE BEWAART U NOVOMIX 70
Buiten het bereik en zicht van kinderen houden.
Gebruik NovoMix 70 niet meer na de vervaldatum, die staat vermeld op het etiket en de doos.
De vervaldatum verwijst naar de laatste dag van die maand.
NovoMix 70 FlexPen dat niet in gebruik is moet in de koelkast (2°C – 8°C) worden bewaard, niet in of te dicht bij het vriesvak of koelelement.
Niet in de vriezer bewaren.
NovoMix 70 FlexPen dat in gebruik is of binnenkort zal worden gebruikt, hoeft niet in de koelkast te worden bewaard.
Nadat NovoMix 70 FlexPen uit de koelkast wordt genomen, wordt het aanbevolen de insuline te mengen volgens de gebruiksaanwijzing voor het eerste gebruik.
Zie ommezijde Voorbereiding.
U kunt dit bij u dragen en maximaal 4 weken bij kamertemperatuur (beneden 30°C) bewaren, maar daarna dienen alle resthoeveelheden te worden weggegooid.
Houd de pendop altijd op FlexPen wanneer u deze niet gebruikt ter bescherming tegen licht.
NovoMix 70 FlexPen moet worden beschermd tegen extreme hitte en zonlicht.
NovoMix 70 dient niet weggegooid te worden via het afvalwater of met huishoudelijk afval.
Vraag uw apotheker wat u met medicijnen moet doen die niet meer nodig zijn.
Deze maatregelen zullen helpen bij de bescherming van het milieu.
7.
AANVULLENDE INFORMATIE
Wat bevat NovoMix 70
– Het werkzame bestanddeel is insuline aspart, die wordt gemaakt met behulp van recombinant DNA technologie in Saccharomyces cerevisiae (70% als opgeloste insuline aspart en 30% als insuline aspart protamine in kristallijne vorm) – De andere bestanddelen zijn glycerol, fenol, metacresol, zink (als chloride), natriumchloride, dinatriumfosfaatdihydraat, protaminesulfaat, natriumhydroxide, zoutzuur en water voor injecties.
Hoe ziet NovoMix 70 er uit en wat is de inhoud van de verpakking
De suspensie voor injectie wordt geleverd als een witte suspensie in verpakkingen met 1, 5 of 10 voorgevulde pennen van 3 ml (mogelijk worden niet alle verpakkingen in de handel gebracht).
1 ml bevat 100 E (3,5 mg) insuline aspart.
1 voorgevulde pen bevat 3 ml equivalent aan 300 E.
126 Houder van de Vergunning voor het in de Handel Brengen en Fabrikant
Novo Nordisk A/S, Novo Allé, DK-2880 Bagsværd, Denemarken.
Zie nu de ommezijde voor informatie over hoe FlexPen wordt gebruikt.
Deze bijsluiter is voor de laatste keer goedgekeurd in
127 Inleiding
Lees de volgende gebruiksaanwijzingen zorgvuldig door alvorens uw NovoMix 70 FlexPen te gebruiken.
Uw FlexPen is een unieke insulinepen met dosisinsteller.
U kunt de dosis in stappen van 1 eenheid instellen, van 1 tot en met 60 eenheden.
FlexPen is ontworpen en getest voor gebruik in combinatie met NovoFine of NovoTwist naalden voor eenmalig gebruik, met een lengte van maximaal 8 mm.
Neem uit voorzorg altijd een reservepen mee voor het geval u uw FlexPen verliest of deze beschadigd raakt.
De kleur van uw FlexPen verschilt van de penkleur in de afbeeldingen.
NovoMix 70 FlexPen Pendop
Schaalverdeling
Rubber
12 een- Glazen Patroon resterend aantal
Aanwijspijl
Instel- Drukknop
membraan heden bolletje
eenheden
knop
Naald (voorbeeld)
Grote buitenste
Binnenste
Naald
Afdekplaatje
naaldbeschermingskap naaldbeschermdopje
Onderhoud
Uw FlexPen is ontworpen voor nauwkeurig en veilig gebruik.
De pen moet met zorg worden behandeld.
Als de pen gevallen of gedeukt is, bestaat het risico dat de pen beschadigd is en de insuline gaat lekken.
U kunt de buitenkant van uw FlexPen reinigen met een antiseptisch doekje.
Dompel de pen niet onder, was of smeer de pen niet, omdat de pen daardoor beschadigd kan worden.
Uw FlexPen niet opnieuw vullen.
Voorbereiding van uw NovoMix 70 FlexPen
Controleer het etiket om er zeker van te zijn dat uw FlexPen de juiste insulinesoort bevat.
Voor de eerste injectie met een nieuwe FlexPen moet u de insuline mengen:
128 A Laat de insuline op kamertemperatuur komen voordat u ze gebruikt.
Hierdoor gaat het mengen makkelijker.
Verwijder de pendop.
A
B Rol de pen tien keer tussen uw handpalmen – het is belangrijk dat de pen horizontaal gehouden wordt.
B
C Beweeg de pen daarna tien keer op en neer tussen de twee posities zoals afgebeeld, zodat het glazen bolletje van de ene naar de andere kant van de patroon rolt.
Herhaal het rollen en op en neer bewegen tot de vloeistof gelijkmatig wit en troebel is.
Beweeg de pen vóór elke volgende injectie minstens tien keer op en neer tussen de twee posities tot de vloeistof gelijkmatig wit en troebel is.
Indien de op en neer beweging niet voldoet om een gelijkmatige witte en troebele vloeistof te verkrijgen, herhaal dan het rollen en op en neer bewegen (zie B en C) totdat de vloeistof gelijkmatig wit en troebel is.
Ga na het mengen van de insuline onmiddellijk verder met de volgende stappen van de injectie.
C
• Controleer altijd of er ten minste 12 eenheden insuline in de patroon aanwezig zijn, zodat er een gelijkmatig mengsel kan ontstaan.
Als er minder dan 12 eenheden aanwezig zijn, moet u een nieuwe FlexPen gebruiken.
De naald bevestigen
Desinfecteer het rubber membraan met een antiseptisch doekje.
129 D Verwijder het afdekplaatje van een nieuwe naald voor eenmalig gebruik.
Schroef de naald recht en stevig op uw FlexPen.
D
E Verwijder de grote buitenste naaldbeschermingskap en bewaar deze voor later gebruik.
E
F Verwijder het binnenste naaldbeschermdopje en gooi het weg.
F
• Gebruik altijd voor elke injectie een nieuwe naald om besmetting te voorkomen.
• Zorg ervoor dat u de naald niet buigt of beschadigt vóór gebruik.
• Plaats het binnenste naaldbeschermdopje, eenmaal verwijderd, nooit terug op de naald teneinde de kans op ongewenst prikken te beperken.
Controle van de insulinestroom
Bij normaal gebruik kan er vóór elke injectie wat lucht in de patroon terechtkomen.
Ga als volgt te werk om injecteren van lucht te voorkomen en te zorgen voor een juiste dosering:
G Draai de instelknop om 2 eenheden in te stellen.
130 G
2 eenheden ingesteld
H Houd uw FlexPen met de naald omhoog gericht en tik met uw vinger een paar keer licht tegen de patroon zodat eventuele luchtbelletjes zich boven in de patroon verzamelen.
H
I Houd de naald omhoog gericht en druk tegelijkertijd de drukknop volledig in.
De instelknop komt terug op 0.
Er moet nu een druppel insuline aan de naaldtip verschijnen.
Is dit niet het geval, gebruik dan een nieuwe naald en herhaal deze procedure maximaal zes keer.
Als er dan nog geen druppel insuline verschijnt, is de pen defect en moet u een nieuwe pen gebruiken.
I
Het instellen van uw dosis
Controleer of de instelknop op 0 staat.
J Draai de instelknop om het aantal eenheden dat u moet injecteren in te stellen.
De dosis kan worden verhoogd of verlaagd door de instelknop verder of terug te draaien zodat de correcte dosis tegenover de aanwijspijl verschijnt.
Zorg er bij het draaien van de instelknop voor dat u
131 de drukknop niet indrukt; anders komt er insuline uit de pen.
U kunt geen dosis instellen die groter is dan het resterende aantal eenheden in de patroon.
J
5 eenheden ingesteld
24 eenheden ingesteld
• Gebruik de schaalverdeling voor het resterende aantal eenheden niet om de insulinedosis af te meten.
Insuline injecteren
Steek de naald in de huid.
Injecteer op de manier die uw arts of verpleegkundige u heeft getoond.
K Injecteer de dosis door de drukknop helemaal in te drukken tot de 0 tegenover de aanwijspijl verschijnt.
Zorg ervoor dat u de drukknop alleen indrukt bij het injecteren.
Door de instelknop te draaien, zal er geen insuline geïnjecteerd worden.
K
L Houd de drukknop na het injecteren volledig ingedrukt tot de naald uit de huid is getrokken.
De naald moet minstens zes seconden onder de huid blijven.
Zo bent u er zeker van dat de volledige dosis is geïnjecteerd.
L
M Breng de grote buitenste naaldbeschermingskap op de naald aan zonder deze aan te raken.
Druk wanneer de naald bedekt is de grote buitenste naaldbeschermingskap zorgvuldig volledig aan en
132 schroef de naald los.
Gooi de naald voorzichtig weg en plaats de pendop terug op de pen.
M
• Verwijder altijd de naald na elke injectie en bewaar uw FlexPen zonder de naald erop geschroefd.
Anders kan er vloeistof weglekken, wat een onnauwkeurige dosering kan veroorzaken.
• Verzorgers dienen wanneer ze met gebruikte naalden werken uiterst voorzichtig te zijn om ongewenst prikken te vermijden.
• Gooi uw gebruikte FlexPen op de juiste manier weg zonder de naald.
• Deel uw FlexPen niet met iemand anders.
133